ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.3 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 928 1374210 1363529 2026-05-27T04:47:53Z FluteWarrior 99457 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1374210 wikitext text/x-wiki '''ವಿಜಯ ದಶಮಿ''' - [[ನವರಾತ್ರಿ]] ಉತ್ಸವದ ಕಡೆಯ ದಿನ. ಈ ದಿನದಂದು [[ಪಾಂಡವರು]] ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲೆ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ದಿನವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಸರೇ ಹೇಳುವಂತೆ ಇದು ದಶಮಿ - ಹತ್ತನೆಯ ದಿನ ಅಂದರೆ ದಸರಾ ಉತ್ಸವದ ಹತ್ತನೆಯ ದಿನ. 'ದಶ ಅಹರ್' -> ದಶಹರ -> ದಶರಾ -> [[ದಸರಾ]] ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಶಕ್ತಿಪೂಜೆಯ ಶರನ್ನವರಾತ್ರಿಗಳ ನಂತರದ ವಿಜಯೋತ್ಸವದ ದಿನ. [[ಚಾಂದ್ರಮಾನ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ [[ಶರದೃತು]]ವಿನ [[ಆಶ್ವಯುಜ ಮಾಸ|ಆಶ್ವಯುಜ]] ಮಾಸ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಹತ್ತನೆಯ ದಿನ. 'ದಶಹರ'ದಂದು ದಶಕಂಠ [[ರಾವಣ]]ನನ್ನು ಶ್ರೀರಾಮನು ಸಂಹರಿಸಿದ ವಿಜಯೋತ್ಸವವೆಂದೂ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಉತ್ತರ JJIಭಾರತದ ಕೆಲವೆಡೆ ಈ ದಿನವನ್ನು ಹೊಸವರ್ಷದ ದಿನವೆಂದು ಆಚರಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ ಇದೆ. == ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ == [[ಮಹಾಭಾರತ]]ದಂತೆ ಪಾಂಡವರು, ಮತ್ಸ್ಯದೇಶದ ರಾಜನಾದ [[ವಿರಾಟ|ವಿರಾಟನ]] [[ರಾಜಧಾನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅಜ್ಞಾತವಾಸ ಮುಗಿದ ಬಳಿಕ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಮಸಣದ ಶಮೀ ವೃಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದರಂತೆ. ಅಲ್ಲಿ ಶಮೀ ವೃಕ್ಷವನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ, ಮಾತೆ ದುರ್ಗಾದೇವಿಯನ್ನು ನಮಿಸಿ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟರಂತೆ. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾದದ್ದರಿಂದ ವಿಜಯದಶಮಿ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿತಂತೆ. ಇಂದಿಗೂ ಗುರುಹಿರಿಯರಿಗೆ ಶಮೀ ಎಲೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಶ್ಲೋಕವನ್ನು ಹೇಳುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ: ಶಮೀ ಶಮಯತೇ ಪಾಪಂ ಶಮೀ ಶತ್ರುವಿನಾಶಿನೀ | <br /> ಅರ್ಜುನಸ್ಯ ಧನುರ್ಧಾರೀ ರಾಮಸ್ಯ ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನೀ ||<br /> ಕರಿಷ್ಯಮಾಣಯಾತ್ರಾಯಾ ಯಥಾಕಾಲಂ ಸುಖಂ ಮಯಾ |<br /> ತತ್ರ ನಿರ್ವಿಘ್ನಕರ್ತ್ರೀ ತ್ವಂ ಭವ ಶ್ರೀರಾಮಪೂಜಿತಾ ||<br /> ಈ ವಿಜಯ ದಶಮಿ ದಿನದ೦ದೇ, 'ದ್ವೈತ ವೇದಾ೦ತ' ಅಥವ 'ತತ್ವ ಸಿದ್ಧಾ೦ತ'ದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನಾಚಾರ್ಯರಾದ ಶ್ರೀ ಶ್ರೀ ವಿಶ್ವ ಗುರು ಶ್ರೀ ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರು, ಉಡುಪಿಯ ಬಳಿ ಇರುವ "[[ಪಾಜಕ]]" ಎ೦ಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೨೩೮ರಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಿದರು. ಹಾಗಾಗಿ, ವಿಜಯ ದಶಮಿಯ೦ದೇ ಮಧ್ವ ಜಯ೦ತಿಯನ್ನು ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗರು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. == ವಿಜಯದ '''ಶಮೀ''' == * ಜಯವು ಸಿದ್ಧವೆಂದು ನಂಬಿ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಹಿಂದಿನ ಅರಸರು ದಂಡಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದರು; ಇನ್ನೂ ರಾಜವಂಶದವರಲ್ಲಿ ಆ ಪದ್ಧತಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದು, ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ [[ಚತುರಂಗ]] ಸಮೇತವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿದಂತೆ ಮಾಡಿ, ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ. [[ವಿಜಯನಗರ]]ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ [[ಸೀಮೋಲ್ಲಂಘನ]] ಮೈಸೂರಿನ [[ಒಡೆಯರು|ಒಡೆಯರ]] ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. * ಶಮೀವೃಕ್ಷವನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ [[ಬನ್ನಿಮರ]] ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈಗಲೂ ವಿಜಯದಶಮಿಯಂದು ಒಡೆಯರ ವಂಶಜರು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ [[ಬನ್ನಿಮಂಟಪ]]ಕ್ಕೆ ಮೆರವಣಿಗೆ ಸಮೇತ ಹೋಗಿ ಪೂಜೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಬನ್ನಿ ಅಥವಾ ಶಮೀ ಮರವು ವಿಜಯದ ಸಂಕೇತವಾದ್ದರಿಂದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ವಿಜಯದಶಮಿಯನ್ನು ವಿಜಯ-'''ದಶಮೀ''' ಹಾಗೂ ವಿಜಯದ-'''ಶಮೀ''' ಎಂದು ಕನ್ನಡಿಗರು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾರೆ. * ಮೈಸೂರು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ವಿಜಯದಶಮಿಯ ದಿನದ ಜಂಬೂಸವಾರಿಯನ್ನು ನೋಡುವುದೆಂದರೆ ಪರಮ ಸಂತೋಷ. ರಾಮಲೀಲ ಉತ್ಸವಗಳು ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜ್ರಂಭಣೆಯಿಂದ ನೆರವೇರುತ್ತದೆ. ಕಾಳಿ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಉತ್ಸವ ಸಮೇತವಾಗಿ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯೂ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸತ್ಯಕ್ಕೇ ಜಯ. ಒಳಿತಿಗೇ ಗೆಲುವು. ಒಳಿತು ಕೆಡುಕಿನ ಮೇಲೆ ಜಯಸಾಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹರಿದುಬಂದಿದೆ. ಒಳಿತು ಕೆಡುಕಿನ ಮೇಲೆ ಜಯಸಾಧಿಸಿದ ದಿನ ವಿಜಯದಶಮಿ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. == ಹೊರಗಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [http://www.panditjiusa.com/Dasara_Info.htm#End%20of%20Adnyatwas%20of%20Pandavas ಪಾಂಡವರ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210602213925/http://panditjiusa.com/dasara_info.htm#End%20of%20Adnyatwas%20of%20Pandavas |date=2021-06-02 }} * [http://www.mysoredasara.com/]] * [http://www.kamat.com/kalranga/festive/dasara.htm ಕಾಮತ್‌ರವರ ಬರಹ] * [http://www.bbc.co.uk/religion/religions/hinduism/holydays/navaratri/index.shtml ನವರಾತ್ರಿ - ಬಿಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ] {{ಹಿಂದೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ}} {{ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಹಬ್ಬಗಳು}} {{Unreferenced}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ: ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[de:Dashahara]] [[en:Dasara]] [[gu:દશેરા]] [[hi:दशहरा]] [[ml:ദസ്റ]] [[mr:विजयादशमी]] [[ne:दसैं]] [[nl:Dashera]] [[nn:Vidjayadasjami]] [[no:Vijayadasami]] [[pl:Dasara]] [[uk:Дасара]] nd3us2wlb4mtu9dt4b6r2sn9o8j6oqt 0 10139 1374169 1355521 2026-05-26T15:26:31Z DragonflySixtyseven 15093 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:05 copy.jpg]] → [[File:BH Sridhara 05 copy.jpg]] old name is not meaningful 1374169 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer| ಪ್ರೊ.ಬಿ. ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ=|birth_date=೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೧೮|birth_place=[[ಬವಲಾಡಿ]],[[ಬಿಜೂರು]],[[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]],[[ಕರ್ನಾಟಕ]],[[ಭಾರತ]]|death_date=೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೯೦|death_place=[[ಸಿರ್ಸಿ]],[[ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ]],[[ಕರ್ನಾಟಕ]],[[ಭಾರತ]]|genre=[[ವಿಮರ್ಶೆ]],[[ಕವನ]],[[ಇತಿಹಾಸ]],[[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]|name=ಬಿ. ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ|nationality=ಭಾರತೀಯ|occupation=ಪತ್ರಕರ್ತ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ಲೇಖಕ|influences=[[ದ. ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ]], [[ದೊಡ್ಡಪ್ಪಂದಿರಾದ ವೆಂಕಟರಮಣ ಹೆಬ್ಬಾರ, ಹಿರಿಯಣ್ಣ ಹೆಬ್ಬಾರ]]|Image=BH Sridhara 05 copy.jpg}} [[ಚಿತ್ರ:BH Sridhara 05 copy.jpg|thumb|'''ಬಿ.ಎಚ್..ಶ್ರೀಧರ''']] ಕವಿ, ವಿಮರ್ಶಕ, ಚಿಂತಕ, ವಾಗ್ಮಿ ಹಾಗು ಬಹುಶ್ರುತ ವಿದ್ವಾಂಸ ಪ್ರೊ. '''ಬಿ.ಎಚ್..ಶ್ರೀಧರರು''' [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಿಜೂರು ಗ್ರಾಮದ ಬವಲಾಡಿಯಲ್ಲಿ ೨೪ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೧೮ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು.<ref name=":0">[[iarchive:bhshridharsamagra1/page/n5/mode/2up|‍ಬಿ. ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟ 1 ಕಾವ್ಯ]]</ref> [[ಚಿತ್ರ:11ok.jpg|thumb|ಕವಿ ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರಿಂದ 11-10-1971 ರಂದು ಸನ್ಮಾನ. ಎಡದಿಂದ-ಪ್ರತಿಭಾ (ಮಗಳು), ರಮಾದೇವಿ (ಪತ್ನಿ), ಬಿ.ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ, ಗಣೇಶ ಹೆಗಡೆ ಹಾಗೂ ಕವಿ ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆ. ಸ್ಥಳ: ಸಿದ್ದಾಪುರ (ಉ.ಕ.)]] = ಜೀವನ = ತಂದೆ ಸೀತಾರಾಮ ಹೆಬ್ಬಾರ, ತಾಯಿ ನಾಗಮ್ಮ, ದೊಡ್ಡಪ್ಪಂದಿರು- ವೆಂಕಟರಮಣ ಹೆಬ್ಬಾರ, ಹಿರಿಯಣ್ಣ ಹೆಬ್ಬಾರ. ಪತ್ನಿ ರಮಾದೇವಿ (ಮದುವೆ- ಮೇ ೧೯೪೬). ಮಕ್ಕಳು- ಸುಮಾ, ಪ್ರತಿಭಾ, ವಿಜಯಾ, ರಾಜಶೇಖರ, ರಾಜೇಶ್ವರಿ. ಸಹೋದರಿಯರು – ರುಕ್ಮಿಣಿ, ಸುಶೀಲ, ಮತ್ತು ರಮಾ.<ref name=":0" /> = ಶಿಕ್ಷಣ = ಬಿಜೂರಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ಸೊರಬ ಹಾಗೂ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಮಿಡಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿದರು. ಮುನಸಿಪಲ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಕಲಿತು ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಲ್.ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಬರೆದರು. ಇಂಟರ್ ಮೀಡಿಯೇಟ್ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮೈಸೂರಿನ ಯುವರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕಲಿತು ಬಿ.ಎ. (ಆನರ್ಸ್) ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ (೧೯೪೧) ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲಿಗನಾಗಿ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಎಂ.ಎ. (ಆನರ್ಸ್) ಕೂಡ ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲೆ ಮುಗಿಸಿದರು. ಪೂರ್ಣ ಕೃಷ್ಣರಾವ್ ಬಂಗಾರದ ಪದಕ, ನವೀನಂ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯ ಬಂಗಾರದ ಪದಕ ಗಳಿಸಿದರು. ಅವರ 'ಕವಿಯೂ ವಿಜ್ಞಾನಿಯೂ' ಪ್ರಬಂದಕ್ಕೆ ಹೊನ್ನಸೆಟ್ಟಿ ಬಹುಮಾನ ಲಭಿಸಿತು. ಇವರು ೫೫ನೇಯ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಉದ್ಘಾಟನೆ ಹಾಗೂ ಉ.ಕ. ಜಿಲ್ಲಾ ಮೂರನೇಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನದ(೧೯೭೪) ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. = ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ = ೧.ಪುಣೆಯ ಫೀಲ್ಡ್ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಆಫ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಎಕೌಂಟ್ಸ್ ಆಫೀಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ 'ಗುಮಾಸ್ತಗಿರಿ' (೧೯೪೨-೪೨) ೨.ಭಟ್ಕಳದ ಇಸ್ಲಾಮಿಯ ಆಂಗ್ಲೋ ಉರ್ದು ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿ ಸಹ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ ೪ ವರ್ಷ ಹಾಗೂ ಹೆಡ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ೩.'ಕರ್ಮವೀರ' ವಾರಪತ್ರಿಕೆ (ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ)ಯ ಉಪಸಂಪಾದಕರಾಗಿ (೧೯೪೭-೫೧) ೪.ಕುಮಟಾದ ಕೆನರಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ(೧೯೫೧-೬೨) ೫.ಸಿರ್ಸಿಯ ಎಂ.ಎಂ. ಕಲಾ-ವಿಜ್ಞಾನ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಉಪ ಪ್ರಾಚಾರ್ಯರಾಗಿ (೧೯೬೨-೬೯) ಸಂಸ್ಕೃತ ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ. ೬.ಸಿದ್ದಾಪುರದ ಎಂ. ಜಿ. ಸಿ. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚಾರ್ಯರಾಗಿ (೧೯೬೯-೭೬) ೭.ಸಿರ್ಸಿಯ ಮಾಡರ್ನ್ ಎಜ್ಯುಕೇಷನ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಆನರರಿ ಮೆನೇಜರ್ ರಾಗಿ ೧೫-೬-೧೯೮೨ ರವರೆಗೆ. [[ಚಿತ್ರ:17 copy 2.jpg|thumb|ಕುಮಟಾ (ಉ.ಕ.)ದ ಕೆನರಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಎಡದಿಂದ 3ನೇಯವರು ಬಿ.ಎಚ್.ಶ್ರೀಧರ 4ನೇಯವರು ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಅಡಿಗರು.]] = ಕೃತಿಗಳು= *ಶ್ರೀಧರರ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾವಗೀತೆಗಳು, ಪ್ರೌಢ ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಹೆಚ್ಚು. ಕತೆ ನಾಟಕಗಳು ಕಡಿಮೆ. ಭಾವಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೌಂದರ್ಯ, ದೇಶಪ್ರೇಮ, ದೈವ ಪ್ರೇಮ, ಇಂದಿನ ಬಾಳಿನ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಬೌದ್ದಿಕ,ಭಾವನಾತ್ಮಕ ದುರವಸ್ಥೆಗಳ ಬಗೆಗಿರುವ ಸಂತಾಪವೂ ಭೂಮಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ರಸಭಾವ, ಶಿಕ್ಷಣ, ನೀತಿ ಉದ್ಯಮ, ತತ್ವಜ್ಞಾನ, ಕಲೆ, ರಾಜಕೀಯ, ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಕೃಷಿ, ಉದ್ಯೋಗ, ವ್ಯಾಪಾರ, ವ್ಯವಹಾರ, ವಿವೇಚನೆ, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ವಿವರಣೆ, ವಿಮರ್ಶೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಶ್ರೀಧರರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕವನ-ಲೇಖನಗಳೇ ಹೆಚ್ಚು. ==ಕವನ ಸಂಕಲನ== ೧. ಮೇಘನಾದ ( ೧೯೪೫) ೨. ಕಿನ್ನರಗೀತ (೧೯೪೭) ೩. ಅಮೃತಬಿಂದು ( ೧೯೪೯) ೪. ಮಂಜುಗೀತ ( ೧೯೫೮) ೫. ರಸಯಜ್ಞ (೧೯೬೪) ೬. ಮುತ್ತು ರತ್ನ(೧೯೬೮ & ೧೯೭೮) ೭. ನೌಕಾಗೀತ (೧೯೬೮) ೮. ಕದಂಬ ವೈಭವ (೧೯೬೭) ೯. ಕಂಟಕಾರಿ ಮಹಾಕಾವ್ಯ (೧೯೮೧) ೧೦.ಜಾತವೇದ ( ೧೯೮೪) ೧೧.ಅಮೃತಬಿಂದು – ಆಯ್ದ ಕವನಗಳು -ಕ.ಸಾ.ಪ. - ಸಂ. ಡಾ. ಎಂ.ಜಿ. ಹೆಗಡೆ (೨೦೦೭) ==ಯಕ್ಷಗಾನ== [[ಚಿತ್ರ:Memorial Photo two.jpg|thumb]] * ಪಂಚರಾತ್ರ (೧೯೯೩) (ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ) ==ನಾಟಕ== [[ಚಿತ್ರ:BH Shridhar and wife.jpg|thumb|ಪ್ರೊ. ಬಿ.ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ, ಪತ್ನಿ ರಮಾದೇವಿ ಮೊಮ್ಮಗ ಬ್ರಹ್ಮಾನಂದರೊಂದಿಗೆ.]] ೧•ಮಯೂರ ಶರ್ಮ (೧೯೮೮) ೨•ಸೋಮಾರಿ ಕ್ಲಬ್ (೧೯೮೭) (ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ) ==ಆತ್ಮಕಥೆ== ೧. ‘ಜೀವಯಾನ’ (೧೯೯೪) ==ವಿಡಂಬನೆ== # • ಬೇತಾಳಗಳ ಕುಣಿತ (೧೯೫೧) # • ಭಾಷಣ ಭೈರವರ ಒಡ್ಡೋಲಗ (೧೯೬೬) ==ವಿಮರ್ಶೆ== # • ಬೇಂದ್ರೆ (೧೯೫೬) # • ಹೊಸಗನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶೈಲಿ (೧೯೫೭) # • ಕವೀಂದ್ರ ರವೀಂದ್ರ (೧೯೫೬) # • ಕಾವ್ಯ ಸೂತ್ರ (೧೯೬೮) # • ಪ್ರತಿಭೆ (೧೯೭೮) # • ಸಂಸ್ಕೃತ ಕನ್ನಡ ಭಾಂಧವ್ಯ (೧೯೮೧) # • ಪಸರಿಪ ಕನ್ನಡಕ್ಕೊಡಯನೀಗ ದರಾಂಕಿತ ಬೇಂದ್ರೆ (೧೯೮೭) # • ಜನ್ನ(೧೯೭೫) ==ವೈಚಾರಿಕ== # • ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕತೆಗೆ ಮನುವಿನ ಕೊಡುಗೆ (೧೯೫೬) # • ವಿದೇಶದ ತಿಳುವಳಿಕೆಗಳು ( ೧೯೫೬) # • ಜ್ಞಾನಸೂತ್ರ (೧೯೬೯) # • ಮಾನಸ ದರ್ಪಣ (೧೯೭೩) # • ರಾಷ್ಟ್ರ ಸೂತ್ರ (೧೯೭೪) # • ವಿಚಾರ ವಿಜಯ (೧೯೮೧) # • ಭಾರತೀಯ ಮೂರ್ತಿ ಶಿಲ್ಪ (೧೯೮೮) # • ಭಾವನಾ ಸಮನ್ವಯ (೨೦೦೯) #. ಪಂಚಮುಖಿ (೧೯೫೫,೨೦೨೦) ==ಐತಿಹಾಸಿಕ== # • ಬನವಾಸಿಯ ಕದಂಬರು (೧೯೬೬) # • ಬನವಾಸಿಯ ಕೈಪಿಡಿ (೧೯೭೧) # • ಕದಂಬ ಇತಿಹಾಸ (೨೦೦೪) ==ಇತರೆ== # • ಮಯೂರ ಶರ್ಮ(೧೯೭೧) # • ಕೌಶಿಕ ರಾಮಾಯಣ (೧೯೭೨) # • ರಮಣ ಮಹರ್ಷಿ (೧೯೬೯) # • ಉ.ಕ. ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳಗಳು (೧೯೭೧) # • ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಿಂತನ (ಮಂಜುವಾಣಿ ಲೇಖನಗಳು) # • ವೇದರಹಸ್ಯ ಸಾರ (೨೦೦೩) ==ಅನುವಾದ (ಇಂಗ್ಲೀಷನಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ)== # • ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಧರ್ಮದ ಸತ್ವ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪ – ಭಾಗ ೧ (ಅರವಿಂದರ The Foundations of Indian Culture Part 1) (೧೯೫೫) # • ಭಾರತೀಯ ವಾಙ್ಮಯ – ಭಾಗ ೨ (ಅರವಿಂದರ The Foundations of Indian Culture Part 2) (೧೯೫೭) # • ಟಿ.ಎಸ್. ಈಲಿಯಟ್ (೧೯೫೭) (ಎ. ಸಿ. ಬ್ರಾಡ್ ಬ್ರೂಕ್ ಅವರ T. S. Eliot) # • ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮೀಮಾಂಸೆ ( ಜೆ. ಎಸ್. ಮಿಲ್ ಅವರ On Liberty)(೧೯೬೧) # • ಮಾತೃಶ್ರೀ (ಪಶುಪತಿ ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯರ On The Mother Divine) (೧೯೭೫) # • ವೇದ ರಹಸ್ಯ (ಅರವಿಂದರ The Secret of The Veda) (೨೦೧೭) # • ನೆಹರು ಉವಾಚ # • ಶ್ರೀ ರಮಣಮಾರ್ಗ – ಭಾಗ ೧ & ೨ (ಶ್ರೀ ಸಾಧುಓಂ ಅವರ The Path of Sri Ramana Part One and Part Two) ==ಅನುವಾದ(ಸಂಸ್ಕೃತದಿಂದ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ)== # • ಕಾಳಿದಾಸನ ಕಾವ್ಯ ಸೌರಭ (1962) # • ಕುಂದಮಾಲೆ (1967) (ದಿಜ್ಮಾಂಗನ) # • ರಾಜಧರ್ಮ (ಕ.ವಿ.ವಿ. ಧಾರವಾಡ) (1974) # • ಶಿವಪುರಾಣ (ಮಂಜುವಾಣಿ ಲೇಖನಗಳು) (2018) (ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂ) ==ಸಂಪಾದಿತ== 1. ನವರತ್ನ 2.ಬಾನುಮತಿ ಕಲ್ಯಾಣ – ಹಿರಿಯಣ್ಣ ಹೆಬ್ಬಾರ (1958) 3.ರಸೋವೈಸಃ - ಹಿರಿಯಣ್ಣ ಹೆಬ್ಬಾರ (1987) ==ಬಿ.ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರರ ಬಗ್ಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು== # ಪ್ರೊ. ಬಿ.ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ – ರಾಜಶೇಖರ ಹೆಬ್ಬಾರ ಮತ್ತು ಕಿರಣ ಭಟ್ (1992) # ಪ್ರೊ. ಬಿ.ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ – ರಾಜಶೇಖರ ಹೆಬ್ಬಾರ (2007) # ಶ್ರೀಧರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ರಾಜಶೇಖರ ಹೆಬ್ಬಾರ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಪಾದ ಭಟ್ (2010) # ಪ್ರತಿಭಾ ಶಿಖರ ಬಿ.ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ – ಡಾ.ಆರ್.ಪಿ. ಹೆಗಡೆ (2016) # ವಾತ್ಸಲ್ಯದ ಸಿರಿ, ಸಾಹಿತ್ಯದ ಗರಿ - ಬಿ.ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ – ಮೋಹನ ಬಿ. ಹೆಗಡೆ (2017) # ಕಲ್ಲರಳಿದ ಹೂವು - ಬಿ. ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ - ರಮೇಶ ವೈದ್ಯ ಉಪ್ಪುಂದ. ==ಸ್ಮರಣ ಸಂಚಿಕೆ== • ಶ್ರೀಧರ ಸ್ಮರಣೆ – ಸಂ. ಡಾ.ಎಂ.ಜಿ. ಹೆಗಡೆ (1999) =ಬಹುಮಾನಗಳು.= 1.ಕಾವ್ಯಸೂತ್ರ – ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕೆಡೆಮಿ ಬಹುಮಾನ, ತೀ.ನಂ.ಶ್ರೀ. ಸ್ಮಾರಕ ಬಹುಮಾನ, ಮೈಸೂರು ವಿ.ವಿ. ಸ್ವರ್ಣಮಹೋತ್ಸವ ಬಹುಮಾನ. 2.ಜ್ಞಾನಸೂತ್ರ - ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುದಾನ. ಲೋಕಶಿಕ್ಷಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಬಹುಮಾನ. 3. ರಾಷ್ಟ್ರಸೂತ್ರ - ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುದಾನ, ಮೂರುಸಾವಿರ ಮಠ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 4.ಮಾನಸ ದರ್ಪಣ – ಮದ್ರಾಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಬುಕ್ ಕಮಿಟಿ ಬಹುಮಾನ. 5.ನೌಕಾಗೀತ – ಭಾರತ ಸರಕಾರದ ರಕ್ಷಣಾಖಾತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. 6.ರಸಯಜ್ಞ – ದೇವರಾಜ ಬಹಾದ್ದೂರ ಬಹುಮಾನ. 7. ಮನುಸ್ಮೃತಿ – ಕ.ವಿ.ವಿ. ಪದವಿ ವರ್ಗದ ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕ. =ಬಿ.ಎಚ್‍. ಶ್ರೀಧರ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ= ಬಿ. ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ ಅವರ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಡಿಜಿಟಲೀಕರಿಸಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಆರ್ಕೈವ್ ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಕ್ರಿಯೇಟೀವ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ಪರವಾನಗಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿವೆ (CC-by-NC-SA). # ಕಾವ್ಯ (2013)<ref>[[iarchive:bhshridharsamagra1|ಬಿ. ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟ 1 ಕಾವ್ಯ]]</ref> # ವಿಮರ್ಶೆ (2013)<ref>[[iarchive:bhshridharsamagra2|ಬಿ. ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟ 2 ವಿಮರ್ಶೆ]]</ref> # ವಿಚಾರ (2014)<ref>[[iarchive:bhshridharsamagra3|ಬಿ. ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟ 3 ವಿಚಾರ]]</ref> # ಸಂಕೀರ್ಣ (2017)<ref>[[iarchive:bhshridharsamagra4|ಬಿ. ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟ 4 ಸಂಕೀರ್ಣ]]</ref> # ಅನುವಾದ 1 (2018)<ref>[[iarchive:bhshridharsamagra5|ಬಿ. ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟ 5 ಅನುವಾದ 1]]</ref> # ಅನುವಾದ 2 (2019)<ref>[[iarchive:bhshridharsamagra6|ಬಿ. ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ ಸಮಗ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಪುಟ 6 ಅನುವಾದ 2]]</ref> = ಬಿ.ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ= ಶ್ರೀಧರರು 24-4-1990 ರಂದು ನಿಧನರಾದ ನಂತರ ಅವರ ನೆನಪನ್ನು ಚಿರಂತನವಾಗಿರಿಸಲು ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಹಾಗೂ ಮಿತ್ರರು 1990 ರಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿ 1991 ರಿಂದ (30 ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಿದೆ) ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಹಿತಿಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೃತಿಗೆ ಹಾಗೂ ಜೀವಿತ ಸಾಧನೆಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುತ್ತಾ ಪುರಸ್ಕಾರ ಸಮಾಂಭವನ್ನು [[ಸಿರ್ಸಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎಚ್. ಶ್ರೀಧರರ ಜನ್ಮದಿನದಂದು ಸಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಡಾ. ಟಿ. ನಾರಾಯಣ ಭಟ್ (ಅಧ್ಯಕ್ಷರು), ರಾಜಶೇಖರ ಹೆಬ್ಬಾರ (ಕಾರ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರು), ಮತ್ತು ಎಚ್. ಆರ್. ಅಮರನಾಥ, ಕಿರಣ ಭಟ್, ವಿಷ್ಣು ಹೆಗಡೆ, ಜಗದೀಶ ನಾ, ಸಿ.ಎನ್. ಹೆಗಡೆ, ಸಿ. ಆರ್. ಶಾನಭಾಗ, ಶ್ರೀಪಾದ ಭಟ್, ವಿಠಲ ಭಂಡಾರಿ, ಯಶವಂತ ನಾಯಕ, ಯು.ಎ. ಐತಾಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ಎಂ. ಜಿ. ಹೆಗಡೆ, ಡಾ. ಶ್ರೀಪಾದ ಭಟ್, ರಾಜಶೇಖರ ಹೆಬ್ಬಾರ ನಿರ್ಣಾಯಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. =ಸನ್ಮಾನಗಳು= # ವರಕವಿ ದ.ರಾ. ಬೇಂದ್ರೆಯವರಿಂದ ಸಿದ್ದಾಪುರ (ಉ.ಕ.)ಹಾಗೂ ಶಿವಮೊಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಸನ್ಮಾನ(11-10-1971) # ಡಾ. ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರಿಂದ ಸಿದ್ದಾಪುರ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ 1970ರ ಹಾಗೂ 1988ರಲ್ಲಿ ಸನ್ಮಾನ # ಕುಂದಾಪುರದ ಜೇಸಿಯವರಿಂದ 1980 # ಸಿರ್ಸಿ (ಉ.ಕ.) ರೊಟರಿ ಕ್ಲಬ್ ನಿಂದ 1987 # ಸಿರ್ಸಿಯ ರಂಗಸಂಗ ಮತ್ತು ಕಲಾರಂಗದಿಂದ 1987 # ಯುಗಪುರುಷ (ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿಯಲ್ಲಿ) 1988 ಇತ್ಯಾದಿ. =ಉಲ್ಲೇಖಗಳು= {{reflist}} ‍ {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಚುಟುಕು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] dd194h9iowaegcse3f6d58naky1lalr 0 10642 1374207 1334968 2026-05-27T04:40:00Z Srinivasrjy 96761 1374207 wikitext text/x-wiki {{Infobox ದೇಶ| |native_name = د افغانستان اسلامي جمهوریت<br />''ದಾ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್ ಇಸ್ಲಾಮೀ ಜೊಮೊರಿಯತ್''<br /> جمهوری اسلامی افغانستان'''<br />'''''ಜಮೋರಿಯೇ ಇಸ್ಲಾಮೀ-ಯೇ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ್'' |conventional_long_name = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಇಸ್ಲಾಮೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯ |common_name = ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ | image_flag = Flag of Taliban.svg | flag_caption = ಧ್ವಜ | image_coat = Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg | alt_coat = Coat of Arms of the Islamic Emirate<ref>{{cite web |url=http://law.acku.edu.af/fa/download/file/fa/12686/77746 |title=Document 77746 |access-date=17 September 2021 |archive-date=3 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190603201955/http://law.acku.edu.af/fa/download/file/fa/12686/77746 |url-status=dead}}</ref> |image_map = Afghanistan in its region.svg |national_motto = |national_anthem = ''ಸುರೋದಿ ಮಿಲ್ಲಿ'' |official_languages = [[ಪಷ್ಟೊ]] ಮತ್ತು [[ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಪರ್ಷಿಯನ್]] (''ದರೀ'') |capital = [[ಕಾಬುಲ್]] |latd=34|latm=31|latNS=N|longd=69|longm=08|longEW=E |largest_city = [[ಕಾಬುಲ್]] |government_type = [[ಇಸ್ಲಾಮೀಯ ಗಣರಾಜ್ಯ]] |leader_title1 = ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ |leader_title2 = ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ |leader_name1 = [[ಅಶ್ರಫ್ ಘನಿ]] |leader_name2 = ಅಹ್ಮದ್ ಜಿಯಾ ಮಸೂದ್ |leader_title3 = ಪ್ರಧಾನಿ/ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಅಧಿಕಾರಿ |leader_name3 = [[ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ]] |area_rank = ೪೧ನೇ |area_magnitude = 1_E11 |area = ೬,೫೨,೦೯೦ |areami² = ೨,೫೧,೭೭೨<!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> |percent_water = N/A | |population_estimate = ೨,೯೮,೬೩,೦೦೦ |population_estimate_year = ೨೦೦೫ |population_estimate_rank = ೩೮ನೇ |population_census = ೧,೩೦,೫೧,೩೫೮ |population_census_year = ೧೯೭೯ |population_density = ೪೬ |population_densitymi² = ೧೧೯<!-- Do not remove per [[WP:MOSNUM]] --> |population_density_rank= ೧೫೦ನೇ |GDP_PPP_year= 2006 |GDP_PPP = $31.9 billion |GDP_PPP_rank = 91st |GDP_PPP_per_capita = $1,310 |GDP_PPP_per_capita_rank = 162nd |HDI_year = 2003 |HDI = NA |HDI_rank = unranked |HDI_category = <span style="color:gray;">NA</span> |sovereignty_type = [[Treaty of Rawalpindi|Independence]] | |sovereignty_note = ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಿಂದ | |established_event1 = ಘೋಷಿತ | |established_event2 = ಪರಿಗಣಿತ | |established_date1 =[[ಆಗಸ್ಟ್ ೮]], [[೧೯೧೯]] | |established_date2 = [[ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯]], [[೧೯೧೯]] | |currency = [[ಅಫ್ಘನಿ (ನಾಣ್ಯ ಪದ್ಧತಿ)|ಅಫ್ಘನಿ <small>(Af)</small>]] |currency_code = AFN |country_code = AFG |time_zone = |utc_offset = +4:30 |time_zone_DST = |utc_offset_DST = +4:30 |cctld = [[.af]] |calling_code = 93 |footnotes = }} '''ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ''' [[ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯದ ನಡುವೆಯಿದ್ದು [[ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ವಿದೆ. ವಿವಾದಿತ [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ|ಕಾಶ್ಮೀರ]]ಕ್ಕೂ ಹಬ್ಬಿರುವ ಗಡಿ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಇರಾನ್]], ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್|ತುರ್ಕ್‌ಮೆನಿಸ್ತಾನ]], [[ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್|ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ]], ಮತ್ತು [[ತಜಿಕಿಸ್ತಾನ್|ತಾಜಿಕಿಸ್ತಾನ]], ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ಗಳಿವೆ. ==ಪರಿಚಯ== *ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗಗಳ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಮೇಳ. ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಬಹಳಷ್ಟು ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಡೊ-ಇರಾನಿಯನ್ನರು, ಗ್ರೀಕರು, ಅರಬರು, ತುರ್ಕರು, ಹಾಗೂ ಮಂಗೋಲರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಅಫ್ಘಾನಿ ಸ್ತಾನವನ್ನು [[೧೭೪೭]]ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. * ವಿಶ್ವ ಸಮುದಾಯವು [[೧೯೧೯]]ರಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲ-ಅಫ್ಘನ್ ಯುದ್ಧಗಳ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿತು. [[೧೯೭೯]]ರ ಸೋವಿಯತ್ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ [[೨೦೦೧]]ರ ಅಮೆರಿಕ ನೇತೃತ್ವ ಸೇನೆಯಿಂದ [[ತಾಲಿಬಾನ್]] ನ ಪತನದ ತನಕ ಈ ದೇಶವು ಕಲಹಗಳನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಲೇ ಇದ್ದು, ಇಂದೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. == ಹೆಸರು == ''ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ''ದ ಅರ್ಥ ''ಅಫ್ಘನ್ನರ ನಾಡು'' ಎಂದರ್ಥ. ಪಷ್ತೂನರು ಈ ಹೆಸರನಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದುಕೊಂಡರು. ''ಅಫ್ಘನ್'' ಎಂಬ ಪದ "ಹುದೂದ್ ಅಲ್ ಆಲಂ" ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. [[ಪರ್ಸಿಯಸ್|ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ "ಸ್ತಾನ" ಎಂದರೆ "ದೇಶ" ಅಥವಾ "ನಾಡು" ಎಂದರ್ಥ. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪ್ರಕಾರ [[ಇರಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತ]]ದ ನಡುವೆ ಚಾಚಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶ ಅಫ್ಘನ್ನರ ನಾಡು. == ಇತಿಹಾಸ == *ಪುರಾತತ್ವ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಮನುಜರು ೫೦,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್ ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಆರ್ಯನ್ನರ ನಾಡಾಗಿದ್ದ ಇದು ಪರ್ಷಿಯನ್ನರು, ಗ್ರೀಕರು, [[ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೌರ್ಯರು]], ಕುಶಾನರು, ಅರಬರು, ಮಂಗೋಲರು, ತುರ್ಕರು, ಬ್ರಿಟಿಷರು, ರಷ್ಯನ್ನರು, ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ದಾಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಅಫ್ಘನ್ ದೊರೆಗಳು ನೆರೆ ಹೊರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. *ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೦೦೦ದಿಂದ ೧೨೦೦ ತನಕ ಆರ್ಯನ್ನರು ಇಂದಿನ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, [[ಇರಾನ್]], ತುರ್ಕ್‌ಮೇನಿಸ್ತಾನ, ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ, ತಾಜಿಕಿಸ್ತಾನ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಇತರ ಹಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ "ಆರ್ಯಾನ" ಎಂಬ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಪಾರಸಿ ಮತವು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧೮೦೦ ರಿಂದ ೮೦೦ ರ ನಡುವೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೬ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯನ್ ದೊರೆಗಳು [[ಪರ್ಷಿಯಾ]]ವನ್ನು ಗ್ರೀಕ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿದರು. * ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೩೩೦ರಲ್ಲಿ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್]] ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಅವನ ನಂತರ [[ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೌರ್ಯರು]] ಆಕ್ರಮಿಸಿ [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ವನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಇವರ ನಂತರ ಕುಶಾನರು ರಾಜ್ಯ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಬೌದ್ಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ತಂದರು. ಕುಶಾನರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಸಸ್ಸಾನಿಯರು ೭ನೇ ಶತಮಾನದ ತನಕ ಆಳಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಅರಬರಿಗೆ ಸೋತರು. *ಅರಬರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಜನರನ್ನು ಇಸ್ಲಾಂ ಮತಕ್ಕೆ ಧರ್ಮಾಂತರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೦-೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತುರ್ಕ ರಾಜನಾದ ಮಹಮೂದ್ ಘಜ್ನವಿ [[ಘಜ್ನವಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ನಂತರ ೧೧-೧೨ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತಾಜಿಕ್ ದೊರೆಯಾದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಘೋರಿ, [[ಘೋರಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮುಂದಾದನು. *೧೨೧೯ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲ ರಾಜನಾದ [[ಜೆಂಘಿಸ್ ಖಾನ್]] ದಂಡೆತ್ತಿ ಬಂದು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದನು. ನಂತರ ಮಂಗೋಲರ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು [[ತೈಮೂರ್|ತೈಮೂರನು]] [[ಕೇಂದ್ರ ಏಷ್ಯಾ]]ದಿಂದ ಮುಂದುವರೆಸಿದನು. ೧೫೦೪ರಲ್ಲಿ ಇವರಿಬ್ಬರ ಸಂತತಿಯಾದ [[ಬಾಬರ್]], [[ಮುಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ [[ಕಾಬುಲ್]] ನಗರವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದನು. *೧೭೩೮ರಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯಾದ ದೊರೆಯಾದ ನಾದಿರ್ ಷಾ [[ಕಂದಹಾರ್]], [[ಕಾಬುಲ್]], ಮತ್ತು [[ಲಾಹೋರ್]] ನಗರಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು. ಜೂನ್ ೧೯, ೧೭೪೭ರಂದು ನಾದಿರ್ ಷಾನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ಇದರ ನಂತರ ಅವನ ಪಷ್ಟೂನ್ ಸೇನಾಪತಿ [[ಅಹ್ಮದ್ ಷಾ ದುರಾನಿ]]ಯನ್ನು ರಾಜನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೭೫೧ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಹ್ಮದ್ ಷಾ ಇಂದಿನ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], ಇರಾನ್ ದೇಶದ ಖೊರಾಸಾನ್ ಪ್ರದೇಶ, ಮತ್ತು [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ [[ದೆಹಲಿ]]ಯನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದನು. [[ಚಿತ್ರ:durani.jpg|thumb|250px|left|ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಥಮ ದೊರೆ [[ಅಹ್ಮದ್ ಷಾ ದುರಾನಿ]]]] *೧೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಹಿಡಿತ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷರು]] [[೧೯೧೯]]ರಲ್ಲಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕೊಡುವಾಗ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಜನಾಂಗೀಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಭಜಿಸಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ ಮತ್ತು ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳ ನಡುವೆ ವೈರಸ್ಯ ಬೆಳೆಯಲು ಕಾರಣರಾದರು. [[ಚಿತ್ರ:Kabul TV Hill view.jpg|thumb|right|ಕಾಬುಲ್]] ==೧೯ ಮತ್ತು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ== *ಆಧುನಿಕ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸವು 18 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊಟಾಕ್ ಮತ್ತು ದುರಾನಿ ರಾಜವಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅಹ್ಮದ್ ಷಾ ಅಬ್ದಾಲಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಡುವಿನ "ಗ್ರೇಟ್ ಗೇಮ್" ನಲ್ಲಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನವು ಬಫರ್ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದೊಂದಿಗಿನ ಅದರ ಗಡಿ, ಡುರಾಂಡ್ ಲೈನ್ 1893 ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಅಫಘಾನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಗುರುತಿಸಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇದು 1947 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಡೆದ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬಿಗಡಾಯಿಸಿತು. 1919 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಅಫಘಾನ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ದೇಶ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಮಾನುಲ್ಲಾ ಖಾನ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 50 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಜಹೀರ್ ಷಾ ಅವರನ್ನು ಉರುಳಿಸಿ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1978 ರಲ್ಲಿ, ಎರಡನೇ ದಂಗೆಯ ನಂತರ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನವು ಮೊದಲು ಸಮಾಜವಾದಿ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಸೋವಿಯತ್ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರದೇಶವಾಯಿತು. ಇದು 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮುಜಾಹಿದ್ದೀನ್ ಬಂಡುಕೋರರ ವಿರುದ್ಧ ಸೋವಿಯತ್-ಅಫಘಾನ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. *1996 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಮೂಲಭೂತವಾದಿ ಗುಂಪು ತಾಲಿಬಾನ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಅವರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂಕುಶ ಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಿ ಆಳಿದರು. 9/11 ದಾಳಿಯ ನಂತರ, ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ತಾಲಿಬಾನ್ ಅನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು, ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತವಾದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ತಾಲಿಬಾನ್ ಇನ್ನೂ ದೇಶದ ಮಹತ್ವದ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. *ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನವು ಏಕೀಕೃತ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ, ಬಡತನ, ಮಕ್ಕಳ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವಿದೆ. *ಇದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ, ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆ, 77 ರ ಗುಂಪು, ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅಲಿಪ್ತ ಚಳವಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಷ್ಟ್ರ.<ref>[https://www.britannica.com/place/Afghanistan Afghanistan WRITTEN BY: Mohammad Ali LAST UPDATED: Feb 20, 2020]</ref> ==ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸ (2002 -೨೦೨೦)== * ಡಿಸೆಂಬರ್ 2001 ರಲ್ಲಿ, ತಾಲಿಬಾನ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉರುಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಹಮೀದ್ ಕರ್ಜೈ ನೇತೃತ್ವದ ಅಫಘಾನ್ ಮಧ್ಯಂತರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಕರ್ಜೈ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಯುಎನ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಅಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಫೋರ್ಸ್ (ಐಎಸ್ಎಎಫ್) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಈ ಮಧ್ಯೆ ತಾಲಿಬಾನ್ ಪಡೆಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಳಗೆ ಮತ್ತೆ ಗುಂಪುಗೂಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪಡೆಗಳು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಯುದ್ಧ-ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ದೇಶವನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.<ref>["Canada's Engagement in Afghanistan: Backgrounder". Afghanistan.gc.ca. 9 July 2010. Archived from the original]</ref> * ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಪತನಗೊಂಡ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ತಾಲಿಬಾನ್ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಲು ದಂಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಐಎಸ್ಎಎಫ್ ಮತ್ತು ಅಫಘಾನ್ ಪಡೆಗಳು ತಾಲಿಬಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಅನೇಕ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವು, ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋಲಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾದವು. ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಕೊರತೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ತಾಲಿಬಾನ್ ಬಂಡಾಯದಿಂದಾಗಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಬಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>[Crilly, Rob; Spillius, Alex (26 July 2010). "Wikileaks: Pakistan accused of helping Taliban in Afghanistan attacks]</ref> * ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಅಫಘಾನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಕೆಲವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಚನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ದೇಶವು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ವಿದೇಶಿ ದಾನಿ ದೇಶಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಐಎಸ್ಎಎಫ್ ಪಡೆಗಳು ಅಫಘಾನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. 2002 ರ ನಂತರ, ಸುಮಾರು ಐದು ಮಿಲಿಯನ್ ಆಫ್ಘನ್ನರನ್ನು ವಾಪಸ್ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[Howard Adelman (15 April 2016). Protracted Displacement in Asia: No Place to Call Home]</ref> * 2009 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ತಾಲಿಬಾನ್ ನೇತೃತ್ವದ ನೆರಳು ಸರ್ಕಾರ ದೇಶದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 2010 ರಲ್ಲಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕರ್ಜೈ ತಾಲಿಬಾನ್ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ 2015 ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ ತಾಲಿಬಾನ್ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನಾಯಕ ಶಾಂತಿ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ ಬಂಡಾಯ ಗುಂಪು ಹಾಜರಾಗಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref>[Mirwais Khan (15 July 2015). "Afghan Taliban leader backs peace talks with Kabul officials". Associated Press. Archived from the original on 6 August 2016.]</ref> [[File:Hamid Karzai 2006-09-26.jpg|thumb|upright=0.9|ತಮೀಬಾನ್ ಪತನದ ನಂತರ ಹಮೀದ್ ಕರ್ಜೈ ಅಫಘಾನ್ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆದರು]] [[File:President Donald J. Trump and President Ashraf Ghani of Afghanistan at the United Nations General Assembly (36747065014).jpg|thumb|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಜೆ. ಟ್ರಂಪ್ ಮತ್ತು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಶ್ರಫ್ ಘನಿ]] * ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ಅಶ್ರಫ್ ಘನಿ ಅವರು 2014 ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದೇಶ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಯಿತು. 28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 ರಂದು, ನ್ಯಾಟೋ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಐಎಸ್ಎಎಫ್ ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭದ್ರತಾ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಅಫಘಾನ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು. ನ್ಯಾಟೋ ನೇತೃತ್ವದ ಆಪರೇಷನ್ ರೆಸಲ್ಯೂಟ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಐಎಸ್ಎಎಫ್ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಅದೇ ದಿನ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಅಫ್ಘಾನ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ಸಲಹೆ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ತಾಲಿಬಾನ್ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸಾವಿರಾರು ನ್ಯಾಟೋ ಪಡೆಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದವು. 2015 ರಲ್ಲಿ "2001 ರಿಂದ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 147,000 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟವರಲ್ಲಿ 38,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ". ಬಾಡಿ ಕೌಂಟ್ ಎಂಬ ವರದಿಯು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಘರ್ಷಣೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 106,000-170,000 ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ.<ref>["TSG IntelBrief: Afghanistan 16.0". The Soufan Group. Archived from the original on 9 August 2018][131]</ref><ref>"Afghan Civilians". Brown University. 2015. Archived from the original on 6 September 2015</ref> ==೨೦೨೦ರ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ== *ಯು.ಎಸ್. ([[ಅಮೇರಿಕ]]) ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಗುವ 2020 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 29 ರಂದು ದೋಹಾದಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಒಪ್ಪಂದವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾದುದು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ತಾಲಿಬಾನ್ ಮಾಡಿದ ವಿವರವಾದ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮೈಕ್ ಪೊಂಪಿಯೊ ಹೇಳಿದರು. ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ತಾಲಿಬಾನ್ ನಡುವೆ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಭರವಸೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು, ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>[https://www.theguardian.com/us-news/2020/mar/01/mike-pompeo-us-taliban-deal-afghan-rejection-clause Pompeo dismisses Afghan rejection of key clause in US-Taliban deal Sun 1 Mar 2020]</ref> ===ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮಗಳು=== ;ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು: * ಅಫ್ಗಾನಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಅಮೆರಿಕದ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಟೊ ಪಡೆಗಳ ವಾಪಸಾತಿ. * ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ 135 ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ ಅಫ್ಗಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕದ ಸೈನಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 8,600ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವುದು; * ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ 14 ತಿಂಗಳ ಒಳಗೆ ಅಫ್ಗಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕದ ಎಲ್ಲಾ ಸೈನಿಕರನ್ನು ವಾಪಸ್ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು; * ಅಫ್ಗಾನಿಸ್ತಾನದ ವಿವಿಧ ಜೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರುವ ತಾಲಿಬಾನ್‌ನ 5,000 ಉಗ್ರರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದು; * ತಾಲಿಬಾನ್‌ನ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರುವ 1,000 ಮಂದಿ ಅಫ್ಗಾನಿಸ್ತಾನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಮಾರ್ಚ್‌ 10ರ ಒಳಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಬೇಕು; * ಅಲ್‌ ಕೈದಾ ಉಗ್ರ ಸಂಘಟನೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಉಗ್ರ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಫ್ಗಾನಿಸ್ತಾನದ ನೆಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ತಾಲಿಬಾನ್‌ ವಹಿಸತಕ್ಕದ್ದು; * ತಾಲಿಬಾನ್ ಉಗ್ರರ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ವಿಧಿಸಿರುವ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆರವು ಮಾಡಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಅಮೆರಿಕದ್ದು; * ತಾಲಿಬಾನ್‌–ಅಫ್ಗಾನಿಸ್ತಾನದ ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಧ್ಯೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯಬೇಕು. ಅಧಿಕಾರ ಹಂಚಿಕೆ ಸಂಬಂಧ ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕು; * ಅಫ್ಗಾನಿಸ್ತಾನದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯ ಹಾಕಬೇಕು. ಕದನ ವಿರಾಮ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರಬೇಕು; * ಈ ಎಲ್ಲಾ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ, ಅಮೆರಿಕವು ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸೈನಿಕರನ್ನು ವಾಪಸ್ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. <ref>[https://www.prajavani.net/explainer/all-about-america-taliban-peace-deal-afghanistan-709252.html ಅನಿಶ್ಚಿತ ಅಫ್ಗಾನಿಸ್ತಾನ;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವೆಬ್‌ ಡೆಸ್ಕ್;d: 02 ಮಾರ್ಚ್ 2020,] </ref> ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ== *[https://www.prajavani.net/explainer/all-about-america-taliban-peace-deal-afghanistan-709252.html ಅನಿಶ್ಚಿತ ಅಫ್ಗಾನಿಸ್ತಾನ ದಿ.೨-೩-೨೦೨೦] *[https://www.udayavani.com/articles/special/the-us-taliban-peace-deal-is-a-challenge-for-india ಅಮೆರಿಕ-ತಾಲಿಬಾನ್‌ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಸವಾಲು;Udayavani, Mar 3, 2020,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200303163943/https://www.udayavani.com/articles/special/the-us-taliban-peace-deal-is-a-challenge-for-india |date=ಮಾರ್ಚ್ 3, 2020 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು]] k3w6nu2bcrf2iavmree91r9tq15fwpn 0 10928 1374256 1343228 2026-05-27T11:13:33Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1374256 wikitext text/x-wiki {{Infobox body of water | name = Caribbean Sea | pushpin_map = | image = Amerikanisches Mittelmeer NASA World Wind Globe.jpg | alt = Satellite image of the Caribbean Sea, with Florida located at the top, Central America located on the left, the northern coast of South America at the bottom, and Caribbean islands in the center. | caption = A satellite image of the Caribbean Sea | image_size = 300px | image_bathymetry = Central America and the Caribbean Shaded Relief Map.png | alt_bathymetry = | caption_bathymetry = Map of the Caribbean Sea | type = [[Sea]] | location = [[American Mediterranean Sea]] | part_of = [[Atlantic Ocean]] | rivers = {{hlist|[[Magdalena River|Magdalena]]|[[Atrato River|Atrato]]|[[Chagres River|Chagres]]|[[San Juan River (Nicaragua)|San Juan]]|[[Coco River|Coco]]|[[Motagua River|Motagua]]}} | coordinates = {{Coord|15|N|75|W|type:waterbody_scale:10000000|display=inline,title}} | area = {{convert|2754000|km2|sqmi|abbr=on}} | max-depth = {{convert|7686|m|ft|abbr=on}} | basin_countries = {{collapsible list|{{AIA}}<br />{{ATG}}<br />{{ABW}}<br />{{BLZ}}<br />{{VGB}}<br />{{BES}}<br />{{CYM}}<br />{{COL}}<br />{{CRC}}<br />{{CUB}}<br />{{CUW}}<br />{{DMA}}<br />{{DOM}}<br />{{GRD}}<br />{{GLP}}<br />{{GUA}}<br />{{HTI}}<br />{{HND}}<br />{{JAM}}<br />{{MEX}}<br />{{MSR}}<br />{{MTQ}}<br />{{NIC}}<br />{{PAN}}<br />{{PUR}}<br />{{KNA}}<br />{{MAF}}<br />{{VCT}}<br />{{LCA}}<br />{{TTO}}<br />{{VIR}}<br />{{VEN}}}} | islands = [[West Indies]] ([[Greater Antilles]] and [[Lesser Antilles]]) | islands_category = | trenches = [[Cayman Trench]] and [[Puerto Rico Trench]] | cities = {{collapsible list|title=Major cities | list_style = text-align:left; |1 = {{flagicon|Venezuela}} [[Barcelona, Venezuela|Barcelona]]<br /> {{flagicon|Colombia}} [[Barranquilla]]<br /> {{flagicon|Guadeloupe}} [[Basse-Terre]]<br /> {{flagicon|Belize}} [[Belize City]]<br /> {{flagicon|Nicaragua}} [[Bluefields]]<br /> {{flagicon|Montserrat}} [[Brades]]<br /> {{flagicon|Cuba}} [[Caimanera]]<br /> {{flagicon|Mexico}} [[Cancún]]<br /> {{flagicon|Colombia}} [[Cartagena, Colombia|Cartagena]]<br /> {{flagicon|Saint Lucia}} [[Castries]]<br /> {{flagicon|Venezuela}} [[Catia La Mar]]<br /> {{flagicon|Trinidad}} [[Chaguanas]]<br /> {{flagicon|US Virgin Islands}} [[Charlotte Amalie, U.S. Virgin Islands|Charlotte Amalie]]<br /> {{flagicon|Mexico}} [[Chetumal]]<br /> {{flagicon|Panama}} [[Colón, Panama|Colón]]<br /> {{flagicon|Trinidad}} [[Couva]]<br /> {{flagicon|Venezuela}} [[Cumaná]]<br /> {{flagicon|Cuba}} [[Guantánamo]]<br /> {{flagicon|Cuba}} [[Havana]]<br /> {{flagicon|Jamaica}} [[Kingston, Jamaica|Kingston]]<br /> {{flagicon|Saint Vincent}} [[Kingstown]]<br /> {{flagicon|Bonaire}} [[Kralendijk]]<br /> {{flagicon|Honduras}} [[La Ceiba]]<br /> {{flagicon|Venezuela}} [[La Guaira]]<br /> {{flagicon|Costa Rica}} [[Limón Province|Limón]]<br /> {{flagicon|Montserrat}} [[Little Bay, Montserrat|Little Bay]]<br /> {{flagicon|Venezuela}} [[Maiquetía]]<br /> {{flagicon|Venezuela}} [[Maracaibo]]<br /> {{flagicon|Venezuela}} [[Maracay]]<br /> {{flagicon|Puerto Rico}} [[Mayagüez]]<br /> {{flagicon|Jamaica}} [[Montego Bay]]<br /> {{flagicon|Aruba}} [[Oranjestad, Aruba|Oranjestad]]<br /> {{flagicon|Puerto Rico}} [[Ponce, Puerto Rico|Ponce]]<br /> {{flagicon|Venezuela}} [[Porlamar]]<br /> {{flagicon|Haiti}} [[Port-au-Prince]]<br /> {{flagicon|Trinidad}} [[Port of Spain]]<br /> {{flagicon|Guatemala}} [[Puerto Barrios]]<br /> {{flagicon|Venezuela}} [[Puerto Cabello]]<br /> {{flagicon|Honduras}} [[Puerto Cortes]]<br /> {{flagicon|Cuba}} [[Puerto Padre]]<br /> {{flagicon|Venezuela}} [[Puerto la Cruz]]<br /> {{flagicon|Venezuela}} [[Punto Fijo]]<br /> {{flagicon|Colombia}} [[Riohacha]]<br /> {{flagicon|Dominica}} [[Roseau]]<br /> {{flagicon|Colombia}} [[San Andrés (island)|San Andrés]]<br /> {{flagicon|Puerto Rico}} [[San Juan, Puerto Rico|San Juan]]<br /> {{flagicon|Trinidad}} [[San Fernando, Trinidad and Tobago|San Fernando]]<br /> {{flagicon|Colombia}} [[Santa Marta]]<br /> {{flagicon|Cuba}} [[Santiago de Cuba]]<br /> {{flagicon|Dominican Republic}} [[Santiago de los Caballeros]]<br /> {{flagicon|Dominican Republic}} [[Santo Domingo]]<br /> {{flagicon|Trinidad}} [[Scarborough, Tobago|Scarborough]]<br /> {{flagicon|Grenada}} [[St. George's, Grenada|St. George's]]<br /> {{flagicon|Antigua and Barbuda}} [[St. John's, Antigua and Barbuda|St. John's]]<br /> {{flagicon|Colombia}} [[Turbo, Colombia|Turbo]]<br /> {{flagicon|Curacao}} [[Willemstad]] }} |mapframe-zoom = 3 |mapframe=yes | mapframe-stroke-width = 1 }} [[ಚಿತ್ರ:CIA map Central America & Caribbean.png|thumb|250px|right|ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಪಟ]] '''ಕೆರಿಬ್ಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ''' ಪಶ್ಚಿಮ ಭೂಗೋಳದ [[ಉಷ್ಣ ವಲಯ]]ದ ಸಮುದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಇದು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಕೊಲ್ಲಿ]]ಯ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ತಟ್ಟೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಈ ಸಮುದ್ರದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ]], ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕ]], ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಆಂಟಿಲ್ಲಿಸ್ ದ್ವೀಪಗಳು]] ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶ, ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಕರಾವಳಿ ಜೊತೆಗೊಂಡು [[ಕೆರಿಬಿಯನ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ==ಸ್ಥಿತ== [[File:Reef 247.jpg|thumb|upright|Coral reef near [[Soufrière Quarter]], [[Saint Lucia]]]] ಉತ್ತರದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಗಳ ನಡುವೆ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಖಾರಿ]]ಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಹರಡಿರುವ ಆಳವಾದ ಉಪಸಾಗರ. ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸಮುದ್ರವೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಖಾರಿಯೂ ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಭೂಖಂಡಗಳಿಂದ ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಂವೃತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇವೆರಡು ಜಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಒಂದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೆಡಿಟರೀನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವೆಂದು ಕರೆಯುವುದು. ಜರ್ಮನ್ ಸಾಗರವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ರೂಢಿ. ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸಿನ ಗ್ರೇಟರ್ ಅಂಟಿಲಿಸ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಲೆಸರ್ ಆಂಟಿಲಿಸ್ ದ್ವೀಪಗಳು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ]]. [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯ]], [[ಪನಾಮಾ]] ಮತ್ತು [[ಕೋಸ್ಟಾ ರಿಕ|ಕಾಸ್ಟರೀಕ]], ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ನಿಕರಾಗುವ|ನಿಕರಾಗ್ವ]], [[ಹೊಂಡುರಾಸ್|ಹಾಂಡುರಾಸ್]] [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ|ಗ್ವಾಟಿಮಾಲ]] ಮತ್ತು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]-ಇವು ಇದರ ಮೇರೆಗಳು. ದಕ್ಷಿಣೋತ್ತರವಾಗಿ 380ಮೈ.-700ಮೈ. ಅಗಲವೂ ಪೂರ್ವಪಶ್ಚಿಮವಾಗಿ 1,500 ಮೈ.ಗರಿಷ್ಠ ಉದ್ದವೂ ಇರುವ ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸು.೨೭,೫೪,೦೦೦ ಚ.ಕಿ.ಮೀ.<ref>[http://www.allthesea.com/Caribbean-Sea.html The Caribbean Sea] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180104065025/http://www.allthesea.com/Caribbean-Sea.html |date=2018-01-04 }} All The Sea. URL last accessed May 7, 2006</ref><ref>{{cite web |url= http://wwf.panda.org/what_we_do/endangered_species/marine_turtles/lac_marine_turtle_programme/projects/hawksbill_caribbean_english/caribbean_sea |title= The Caribbean Sea |access-date= 2018-02-07 |archive-date= 2018-04-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180421010608/http://wwf.panda.org/what_we_do/endangered_species/marine_turtles/lac_marine_turtle_programme/projects/hawksbill_caribbean_english/caribbean_sea/ |url-status= live }}</ref> ==ಭೂಗೋಳ== ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಒಂದು ಮಹಾಕಡಲ್ಗಾಲುವೆಯಂತೆ ತೋರುವ [[ಸಮುದ್ರ]]. ಆದರೆ ಇದು [[ಕಾಲುವೆ]]ಯಷ್ಟು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ. ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಯೂಕಟ್ಯಾನ್ ಕಡಲ್ಗಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಖಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕಿನಿಂದ ಇದು ಬೇರ್ಪಟ್ಟಂತಿರಲು [[ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್|ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲಿಸ್ ದ್ವೀಪಗಳು]] ಕಾರಣ. ಈ ದ್ವೀಪಗಳ ನಡುವೆ ಸಮುದ್ರದ ಆಳ 2,000' ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲ. ಆನೆಗಾಡ ಜಲಸಂಧಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಆಳ (6,000'). [[ಕ್ಯೂಬಾ|ಕ್ಯೂಬ]]ದ ಪೂರ್ವದ ತುದಿಗೂ [[ಹೈತಿ|ಹೇಟಿ]]ಯ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಇರುವ ಮಾರ್ಗದ ಮುಖದ ಬಳಿಯ ಆಳ 5,500'. ಕ್ಯೂಬದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಯೂಕಟ್ಯಾನಿನ ಆಳ 6,800'. ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ನಡುವೆ ಅನೇಕ ನಿಡಿದಾದ ಮಡುಗಳೂ ಈ ಮಡುಗಳ ನಡುನಡುವೆ ಜಲದಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಡಿದಾದ ನೆಲದೇಣುಗಳೂ ಉಂಟು. ಈ ಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಇದು [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ]]ವನ್ನು ಹೋಲುವುದಾದರೂ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‍ಗಿಂತ ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಹೆಚ್ಚು ಆಳ. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರಕ್ಕೂ ಇದಕ್ಕೂ ನಡುವಣ ಸಮುದ್ರಭಾಗವೂ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನಿಗಿಂತ ಇದು ಕಿರಿದಾದ ಸಮುದ್ರ. ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಮೂಲತಃ ಖಂಡೀಯ ಸಮುದ್ರವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಗರಿಕವೂ ಅಲ್ಲ ರಚನೆಯಲ್ಲೇನೋ ಇದು ಸಾಗರಪಾತ್ರದ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ. ಭೂರಚನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗ ಚಿಕ್ಕದು. ಇದಕ್ಕೆ ಕೇಮ್ಯಾನ್ ಸಮುದ್ರವೆಂದೂ ಹೆಸರುಂಟು. ಈ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಿಗೂ ನಡುವೆ-[[ಹೊಂಡುರಾಸ್|ಹಾಂಡುರಾಸ್]] [[ನಿಕರಾಗುವ|ನಿಕರಾಗ್ವ]]ಗಳಿಂದ [[ಜಮೈಕ|ಜಮೇಕ]]ದ ವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೇಟಿಯವರೆಗೆ-ಸಮುದ್ರ ತಳ ಅಗಲವಾಗಿ ಜಗಲಿಯಂತೆ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಜಮೇಕದ ಅಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ಇರುವ ಸಮುದ್ರಭಾಗದ ಪಶ್ಚಿಮಪ್ರದೇಶ ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾನ್ ಪಾತ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಜಲದ ಅಡಿಯ ನೆಲ ಎತ್ತರವಾಗಿ, ಬೆನ್ನೇಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿರುವುದು ಕೇಮ್ಯಾನ್ ಸಮುದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ-ಬಾರ್ಟ್‍ಲೆಟ್‍ನಲ್ಲಿ (22,788'). ಇದು ಕ್ಯೂಬಕ್ಕೂ ಜಮೇಕಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಇದೆ. [[File:Location_Caribbean.png|thumb|left|205px|The Caribbean Sea, southeast of the Gulf of Mexico]] ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸಮುದ್ರಪಾತ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈ ತೀವ್ರವಾದ ಏರುತಗ್ಗುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು. ಕಡಿದಾದ ಬೆನ್ನೇಣುಗಳ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಆಳದ ಕೊಳ್ಳಗಳುಂಟು. ಕೆಲವು ಬೆನ್ನೇಣುಗಳು ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೂ ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನಿಂತಿವೆ. ಪೊರ್ಟೊ ರೀಕೋದ ಬೆನ್ನೆಲುಬಿನಂತಿರುವ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಎತ್ತರ, ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 4,400'. ಆದರೆ ಅದರ ಬದಿ ಅತಿಕಡಿದಾಗಿದೆ; ಕಡಲ ಕಿನಾರೆಯಿಂದ ಕೇವಲ 55 ಮೈ. ಸಾಗುವುದರೊಳಗೆ 17,000' ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಈ ಇಳಿಜಾರು ಹೀಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದು, ತೀರದಿಂದ 75 ಮೈ.ಗಳಷ್ಟೇ ದೂರದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಆಳಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಳದ ಆಳ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 30,180'. [[File:Caribbean Sea Gulf of Mexico shaded relief bathymetry land map.png|thumb|upright=1.4|The [[Terrain cartography|shaded relief]] map of the Caribbean Sea and the [[Gulf of Mexico]] area<ref name="GLOBE">National Geophysical Data Center, 1999. Global Land One-kilometer Base Elevation (GLOBE) v.1. Hastings, D. and P.K. Dunbar. [http://www.ngdc.noaa.gov/mgg/topo/gltiles.html National Geophysical Data Center, NOAA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110210142322/http://www.ngdc.noaa.gov/mgg/topo/gltiles.html |date=2011-02-10 }}. doi:10.7289/V52R3PMS [access date: 2015-03-16]</ref><ref name="ETOPO1">Amante, C. and B.W. Eakins, 2009. ETOPO1 1 Arc-Minute Global Relief Model: Procedures, Data Sources and Analysis. NOAA Technical Memorandum NESDIS NGDC-24. [https://www.ncei.noaa.gov/products/etopo-global-relief-model National Geophysical Data Center, NOAA]. doi:10.7289/V5C8276M [access date: 2015-03-18].</ref> ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಭರತದ ಚಲನೆ ಕಡಿಮೆ. ಇದು ನಿಲುಕುವ ಗರಿಷ್ಠ ಎತ್ತರ 2'; ಸರಾಸರಿ 1'. ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಸಂವೃತವಾಗಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣ. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‍ನಿಂದ ಹರಿದುಬರುವ ಸಾಗರಪ್ರವಾಹ ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಹಾಯ್ದು ಯೂಕಟ್ಯಾನ್ ಮೂಲಕ ವೇಗವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಇದರ ಕವಲೊಂದು ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ತಿರುಗಿ [[ಫ್ಲಾರಿಡ]] ಜಲಸಂಧಿಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪ್ರತಿಪ್ರವಾಹಗಳ ಪೈಕಿ ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಪಾತ್ರದ ದಕ್ಷಿಣ ಪಾಶ್ರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ಹರಿಯುವುದೂ ಕ್ಯೂಬದ ದಕ್ಷಿಣತೀರದ ಬಳಿ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುವುದೂ ಮುಖ್ಯವಾದಂಥವು. ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಈಶಾನ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರುತಗಳು ಬೀಸುತ್ತವೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರಿನಿಂದ ನವೆಂಬರ್‍ವರೆಗೆ ಇವುಗಳ ಬಲ ಸ್ವಲ್ಪ ಕುಗ್ಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಂಜು ಅಪರೂಪ. ಗಾಳಿಯ ಉಷ್ಣತೆ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಸು.780 ಫ್ಯಾ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಸು.830 ಫ್ಯಾ. ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಆಗಸ್ಟಿನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಬೀಸುವುದುಂಟು. ==ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಚರಿತ್ರೆ== [[File:Columbus landing on Hispaniola adj.jpg|left|thumb|[[Christopher Columbus]] landing on [[Hispaniola]] in 1492]] ಎರಡು ಸಾಗರಗಳ (ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್) ಮತ್ತು ಎರಡು ಭೂಖಂಡಗಳ (ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ) ನಡುವೆ ಇರುವ ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನಿನ ಸ್ಥಾನಮಹತ್ವದಿಂದಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯವಾದ್ದು [[ಕೊಲಂಬಸ್|ಕೊಲಂಬಸ]]ನ ಯಾತ್ರೆಯ ಫಲ. ಇಲ್ಲಿಯ ಲೆಸರ್ ಆಂಟಿಲಿಸ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕ್ಯಾರಿಬ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಜನರಿಂದಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸಮುದ್ರವೆಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಇದರ ಆವಿಷ್ಕಾರವಾದ ಅನಂತರ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಶತಮಾನ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ]]ರೇ ಏಕಮೇವ ಪ್ರಭುಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ಪೇನಿನ ಸಾಹಸಿಗಳು ಅದೃಷ್ಟವನ್ನರಸುತ್ತ ಹೊರಟು ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಬೆಳ್ಳಿ]][[ಬಂಗಾರ]]ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಅವನ್ನು ತಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಿದರು. 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಖಾಯಮಾಗಿ ನೆಲಸಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ. ಅನಂತರ ಹಿಸ್ಪಾನ್‍ಯೋಲ ದ್ವೀಪದ ಸಾಂಟೊ ಡೊಮಿಂಗೋ ಪ್ರದೇಶವೇ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷರ ಆಕ್ರಮಣ ಕಾರ್ಯದ ಪ್ರಥಮ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಇತರ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಅವರ ಆಕ್ರಮಣ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಗಳನ್ನೂ ಅವರು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. 1513ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಲ್ಬೋವನಿಂದ ಪೆಸಿಫಿಕಿನ ಆವಿಷ್ಕಾರವಾದ ಮೇಲೆ [[ಆಂಡೆಸ್ ಪರ್ವತಗಳು|ಆಂಡೀಸ್ ಪರ್ವತ]] ಪ್ರದೇಶ ಸ್ಪೇನಿನವರ ವಶವಾಯಿತು. [[ಪೆರು]] ಮತ್ತು [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ]]ಗಳಿಂದ ಸರಕನ್ನು [[ಪನಾಮಾ|ಪನಾಮ]] ಭೂಕಂಠದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ಸ್ಪೇನಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಪತ್ತು ಪದೇಪದೇ ಕಡಲು ದರೋಡೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಡಚ್ ಕಡಲು ದರೋಡೆಕಾರರು ಖಂಡಪ್ರದೇಶಕ್ಕೂ ತಮ್ಮ ದಾಳಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚು ಐಶ್ವರ್ಯಯುಕ್ತವಲ್ಲವೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷರು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಲೆಸರ್ ಆಂಟಲಿಸ್‍ಗಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರೂ ಫ್ರೆಂಚರೂ ಬಡಿದಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಡಚ್ ಮತ್ತು ಡೇನಿಷ್ ವಸಾಹತುದಾರರು ಈ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದರು. 1655ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸ್ಪೇನಿನಿಂದ ಜಮೇಕವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡರು. ಸ್ಪೇನಿನ ಭದ್ರಕೋಟೆ ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟಿತು. ಚಿನ್ನಬೆಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುವ ಸ್ಪೇನಿನ ನೀತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ಒದಗಿತು. ಐಶ್ವರ್ಯ ತುಂಬಿದ ಹಡಗುಗಳು ಶತ್ರುಗಳ ವಶವಾಗಿ ಸ್ಪೇನಿಗೆ ತುಂಬ ನಷ್ಟ ಸಂಭವಿಸಿತು. [[File:Tulum-Seaside-2010.jpg|thumb|[[Tulum]], a [[Maya civilization|Mayan]] city on the coast of the Caribbean in the state of [[Quintana Roo|Quintana Roo, Mexico]]]] ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಪ್ರದೇಶ ಐರೋಪ್ಯರ ವಶವಾದಾಗ ಅವರ ವ್ಯಾಪಾರ ಕುದುರಿತು. [[ಸಕ್ಕರೆ]]ಯೇ ಮುಂತಾದ ಬೆಳೆಗಳ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯಲು ಅವರು ಗುಲಾಮರನ್ನು ತಂದರು. [[ಗುಲಾಮ ಪದ್ಧತಿ]] ಬೆಳೆಯಿತು. 1697ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] ಪಶ್ಚಿಮ ಹಿಸ್ಪಾನ್‍ಯೋಲವನ್ನು ಸ್ಪೇನಿನಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ವಸಾಹತಿನಲ್ಲಿ ನೀಗ್ರೋಗಳು ದಂಗೆಯೆದ್ದು ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆದರು. ಹೇಟಿ ದ್ವೀಪ 1804ರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು. ಇದಾದ ಅನಂತರ ಸ್ಪೇನಿನ ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್‍ನಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಪಾನಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳೆಲ್ಲ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದುವು. 1850ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸುತ್ತ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, ಗ್ವಾಟಿಮಾಲ, ಹಾಂಡುರಸ್, ನಿಕರಾಗ್ವ, ಕಾಸ್ಟರೀಕ, ಕೊಲಂಬಿಯ. ವೆನೆಜುವೆಲಾ, ಹೇಟಿ, ಡಾಮಿನಿಕನ್ ಗಣರಾಜ್ಯ ಮುಂತಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಉದಿಸಿದವು. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ವೆರ್ಟ ರೀಕೊ ಸ್ಪೇನಿನ ಕೈಬಿಟ್ಟು, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿತು. ಕ್ಯೂಬ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು. ಕೊಲಂಬಿಯದಿಂದ ಪನಾಮಾ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಯಿತು. 1849ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿ ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಪನಾಮಾ ಭೂಕಂಠದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಭೂಕಂಠದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೈಲುಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಭೂಕಂಠವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಯಿತು. 1880ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಂಪನಿ [[ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ|ಪನಾಮಾ ಕಾಲುವೆ]] ನಿರ್ಮಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತಾದರೂ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಮತ್ತು ರೋಗರುಜಿನಗಳ ದೆಸೆಯಿಂದ ಆ ಕೆಲಸ ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ನಿಂತಿತು. 1903ರ ಪನಾಮಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅನಂತರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತು. ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ 1914ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯವರಿಗೂ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪೂರ್ವಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯವರಿಗೂ ಅದೊಂದು ವರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೂ ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೂ ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ಹೋಗಬೇಕಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಬಳಸುವುದು ತಪ್ಪಿತು. ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದ ದಕ್ಷಿಣದ ಎಲ್ಲೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ತಾನದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾದ ಪರಿಣಾಮವೂ ಅಧಿಕ. ಕ್ಯೂಬ ಮತ್ತು ಪ್ವೆರ್ಟ ರೀಕೊಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ನೌಕಾನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅದು ಡಚ್ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸನ್ನು 1917ರಲ್ಲಿ ಕೊಂಡಿತು. ಯೂರೋಪಿನಿಂದ ಪನಾಮಾ ಕಾಲುವೆಗೆ ಅತಿ ಸಮೀಪ ಮಾರ್ಗವಾದ ಆನೆಗ್ಯಾಡ ಜಲಸಂಧಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಮುಖ್ಯ ಬಂದರಾದ ಸೇಂಟ್ ಥಾಮಸ್ ಬಂದರಿನಿಂದ ಅದಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಯಿತು. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಮಹತ್ತ್ವದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದು ಅನೇಕ [[ನೌಕಾನೆಲೆ]]ಗಳನ್ನೂ, [[ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ಗಳನ್ನೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಪ್ರದೇಶ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದ ಆರ್ಥಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯಗಳು ಸಹ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಡು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದುವು. ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯದಿಂದಾಗಿ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನ]] ಪದೇ ಪದೇ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಣ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನದ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾರಿಬೀಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿರುವ ಹನ್ನೊಂದು ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳು ಸಕ್ಕರೆ, [[ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು|ಬಾಳೆ]], [[ಕಾಫಿ]], ಕೋಕೋ, [[ತೈಲ]], [[ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು|ಕಬ್ಬಿಣ ಅದುರು]], [[ಬಾಕ್ಸೈಟ್]] ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಪದಾರ್ಥಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಗಳಿಸಿವೆ. ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್ ವ್ಯವಸಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ [[ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆ|ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ]] ನೌಕೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿ ಅರೂಬಾದ ಎಣ್ಣೆ ಶೋಧನಾಲಯದ ಮೇಲೆ ಷೆಲ್ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ್ದುವು. ==ಛಾಯಾಂಕಣ== <gallery> File:Jamaica sunrise.JPG|Sunrise over the south beach of [[Jamaica]] File:Village Gran Roque.jpg|[[Los Roques Archipelago]], [[Venezuela]] File:Marie Galante - on the beach (407689602).jpg|[[Marie Galante]], [[Guadeloupe]] File:Strand Auf Klein Curacao (213574363).jpeg|Beach of [[Curaçao]] File:Mona Island, Puerto Rico.JPG|[[Mona Island]], [[Puerto Rico]] File:Palm Beach, Aruba (4901990402).jpg|Palm Beach, [[Aruba]] File:Beach Of Cayo Coco (108034377).jpeg|[[Cayo Coco]], [[Cuba]] File:Grosse Roche Beach in Saint-Marc, Haiti.jpg|[[Saint-Marc]], [[Haiti]] File:Sunset over the Caribbean Sea.jpg|Sunset in the Caribbean Sea </gallery> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://web.archive.org/web/20170907214627/http://www.ceaprc.org/ Center For Advanced Study on Puerto Rico and the Caribbean] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಸಮುದ್ರಗಳು]] hy9dxp356g4ykuzxdt72w6rhjzxv23k 0 13167 1374208 1338119 2026-05-27T04:40:53Z Srinivasrjy 96761 1374208 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country or territory |native_name = ''O‘zbekiston Respublikasi <br /> ಓಜ್ಬೆಕಿಸ್ತೊನ್ ರೆಸ್ಪುಬ್ಲಿಕಾಸಿ'' |conventional_long_name = ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್ ಗಣರಾಜ್ಯ |common_name = Uzbekistan |image_flag = Flag of Uzbekistan.svg |image_coat = Emblem of Uzbekistan.svg |image_map = LocationUzbekistan.PNG |national_anthem = O`zbekiston Respublikasining Davlat Madhiyasi <br /><small>([[ಉಜ್ಬೇಕಿ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ: ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ)</small> |official_languages = [[ಉಜ್ಬೇಕ್ ಭಾಷೆ|ಉಜ್ಬೇಕ್]] |capital = [[ತಾಷ್ಕೆಂಟ್]] |latd=41 |latm=16 |latNS=N |longd=69 |longm=13 |longEW=E |largest_city = ರಾಜಧಾನಿ |demonym = Uzbek |government_type = [[ಗಣರಾಜ್ಯ]] |leader_title1 = ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ |leader_name1 = [[ಇಸ್ಲೊಮ್ ಕರಿಮೊವ್]] |leader_title2 = ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ |leader_name2 = [[ಶವ್ಕತ್ ಮಿರ್ಜಿಯೊಯೆವ್]] |sovereignty_type = [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] |sovereignty_note = [[ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಿಂದ |established_event1 = ಸ್ಥಾಪನೆ |established_date1 = ೧೭೪೭{{smallsup|1}} |established_event2 = ಘೋಷಣೆ |established_date2 = [[ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೧]] [[೧೯೯೧]] |established_event3 = ಮನ್ನಣೆ |established_date3 = [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೮]] [[೧೯೯೧]] |established_event4 = ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪೂರ್ಣತೆ |established_date4 = [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೫]] [[೧೯೯೧]] |area_rank = ೫೬ನೇ |area_magnitude = 1 E11 |area = 447,400 |areami² = 172,742 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |percent_water = 4.9 |population_estimate = 26,593,000 |population_estimate_rank = 44th |population_estimate_year = ಜುಲೈ ೨೦೦೫ |population_census = |population_census_year = |population_density = ೫೯ |population_densitymi² = 153 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = 136th |GDP_PPP = $50.395 billion <!--IMF--> |GDP_PPP_rank = ೭೪ನೇ |GDP_PPP_year = ೨೦೦೫ |GDP_PPP_per_capita = $2,283 |GDP_PPP_per_capita_rank = ೧೪೫ನೇ |HDI = 0.694 |HDI_rank = ೧೧೧ನೇ |HDI_year = ೨೦೦೩ |HDI_category = <span style="color:#ffcc00;">ಮಧ್ಯಮ</span> |FSI = 93.5 {{decrease}} 0.9 |FSI_year = ೨೦೦೭ |FSI_rank = ೨೨ನೇ |FSI_category = <span style="color:#FF0000;">Alert</span> |Gini = 26.8 |Gini_year = ೨೦೦೦ |Gini_category = <span style="color:#009900;">low</span> |currency = [[ಉಜ್ವೇಕಿಸ್ಥಾನದ ಸೊಮ್]] |currency_code = UZS |country_code = UZB |Main Religion = [[ಇಸ್ಲಾಮ್]] |time_zone = [[Uzbekistan Time|UZT]] |utc_offset = +5 |time_zone_DST = not observed |utc_offset_DST = +5 |cctld = [[.uz]] |calling_code = 998 |footnote1 = As [[Emirate of Bukhara|Bukharian Emirate]], [[Khanate of Kokand|Kokand Khanate]], [[Khwarezm]]. }} '''ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್''' ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ '''ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್ ಗಣರಾಜ್ಯ''' ([[ಉಜ್ಬೇಕ್ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ: ''O‘zbekiston Respublikasi''; [[ಸಿರಿಲಿಕ್ ಲಿಪಿ]]: Ўзбекистон Республикаси; [[ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ: Республика Узбекистан), [[ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಒಂದು ದೇಶ. ಮುಂಚೆ [[ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹಾಗು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಕಜಾಕಸ್ಥಾನ್|ಕಾಜಕಸ್ಥಾನ್]], ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಕಿರ್ಗಿಸ್ಥಾನ್|ಕಿರ್ಗಿಜ್‍ಸ್ಥಾನ್]] ಮತ್ತು [[ತಾಜಿಕಿಸ್ಥಾನ್]], ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ [[ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನ್]] ಮತ್ತು [[ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್|ತುರ್ಕಮೇನಿಸ್ಥಾನ್]] ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ರಾಜ್ಯ 38º ಉ.-45º ಉ. ಹಾಗೂ 36º ಪು-72º ಪು. ನಡುವೆ, ಸೋವಿಯತ್ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ. ಹಬ್ಬಿದೆ. ಉಜ್ಬೆಕ್ಕ್ ಜನರಿರುವ ಭಾಗಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲೆ ಅಂಕುಡೊಂಕು. 1924ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಒಕ್ಕೂಟ ಗಣರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ 4,47,400 ಚ.ಕಿಮೀ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 25,484,000 (2002) ರಾಜಧಾನಿ [[ತಾಷ್ಕೆಂಟ್]]. ==ಭೂವಿವರಣೆ== [[File:UN-Uzbekistan.svg|thumb|left|270px|ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನದ ನಕ್ಷೆ.]] ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟಯೆನ್ಷಾನ್ ಪರ್ವತದ ಕವಲುಗಳು ಒಳನುಗ್ಗಿವೆ. ಈ ರಾಜ್ಯದ ಬಹುಭಾಗ ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮೈದಾನ; ನೆಲದ ಬಹುಭಾಗ ಮರುಭೂಮಿಮಯ. ನಡುನಡುವೆ ಇರುವ [[ಓಯಸಿಸ್|ಓಯಸಿಸ್ಸುಗಳ]] ಪೈಕಿ ಫರ್ಗನ್ ಕಣಿವೆಯದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು. ಇದರ ಸುತ್ತ ಎತ್ತರ ಪರ್ವತಗಳಿವೆ. ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ನದಿ ತೊರೆಗಳು ಇಲ್ಲಿನ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದು ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಆರಲ್ ಸಮುದ್ರದ ಪಶ್ಚಿಮ ತೀರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹಬ್ಬಿರುವ ಊಸ್ಟ್‌ಯರ್ಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 180-273 ಮೀ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರದ ಕಡೆಗೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಇಳಿಜಾರಾಗಿದೆ. ಖನಿಜ ಸಂಬಂಧಿ ಲವಣಗಳಿರುವ ಆರಲ್ ಸಮುದ್ರ ಎಲ್ಲೂ 18ಮೀ.ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಿಲ್ಲ. ಆರಲ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೂ ಪರ್ವತ ತಪ್ಪಲುಗಳಿಗೂ ಮಧ್ಯ 480 ಕಿಮೀ ವಿಸ್ತಾರದ ಪ್ರದೇಶ ಕಿಜಿ಼ಲ್ಕುಂ. ಮರಳು ತುಂಬಿದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಹುಲ್ಲುಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಎತ್ತರದ ಮರಳುದಿಣ್ಣೆಗಳಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಎತ್ತರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 181 ಮೀ. ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ, ಆಮೂದಾರ್ಯ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನದಿ. ಇದು ಕಸಕಡ್ಡಿ ಶೇಖರಿಸುತ್ತಿದ್ದು ವರ್ಷವರ್ಷವೂ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ನದಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಹ ಋತುಮಾನಾನುಸಾರವಾದದ್ದು. ಕಿಜಿ಼ಲ್ಕುಂ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಫಲವತ್ತಾದ ಮೆಕ್ಕಲುಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಒಂದು ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಟಾಷ್ಕೆಂಟಿನ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗಕ್ಕಿರುವ ಚಟ್ಕಲ್ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಈ ನಗರದ ಸುತ್ತಣ ಓಯಸಿಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ನೀರುಣಿಸುವ ಚಿರ್ಚಿಕ್, ಆಂಗ್ರೆನ್ಗಳು ಸೀರ್ ಧಾರ್ಯಾ ನದಿಯ ಉಪನದಿಗಳು. ಫರ್ಗನ್ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಇತರ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲೂ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ನದಿಗಳು ಹರಿದು ಬಂದು ಮುಖ್ಯ ನದಿಯಾದ ಅಮೂದಾರ್ಯವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ==ಹವಾಮಾನ== ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನದ ಮೇಲ್ಮೈ ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಈ ರಾಜ್ಯದ ವಾಯುಗುಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಿನ್ನತೆ ಬಹಳ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಗತಿ ತೀವ್ರ. ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಿನ ಹಿಮಪಾತವಾದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ದಿನವಿಡೀ ಮಳೆ, ಮತ್ತೊಂದು ದಿನ ಹಿತಕರ ಹವಾಗುಣ, ಶಾಖ ಹೆಚ್ಚು, ಇರಾನ್ ಮತ್ತು ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಕಡೆಯಿಂದ ಬೀಸುವ ಅವರ್ತಮಾರುತಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಉತ್ತರ ಧ್ರುವಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಕುಳಿರ್ಗಾಳಿ ಬೀಸಿದಾಗ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ತಾಷ್ಟೆಂಟಿನ ಉಷ್ಣಾಶ 10º ಸೆ.ಗೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಉಷ್ಣಮಾರುತ ಬೀಸಿದಾಗ 20º ಸೆ. ಇರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲ ಮೋಡರಹಿತ ಹಿಮ ಬೀಳುವುದು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಐದು ದಿನ ಮಾತ್ರ.. ವಸಂತಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ ಸ್ವಚ್ಛ. ದಿನಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ. ವಾಯುಶುಷ್ಕ, ಶಾಖ ಹೆಚ್ಚು. ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿನ ತೇವಾಂಶ ಶೇ.30 ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನ ಸಾಧಾರಣ ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಖ. ಆಗ ಇದರ ಉಷ್ಣತೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ 310º - 450º ಸೆಂ. ತಾಷ್ಕೆಂಟಿನ ಉಷ್ಣತೆ 405º ಸೆ. ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ಉಷ್ಣತೆ 26º-40º ಸೆ. ದೂಳಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಏಳುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಈ ಗಾಳಿ ಶುಷ್ಕವಾದ್ದರಿಂದ ಮಳೆ ಇಲ್ಲ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ 5ಸೆಂಮೀ.ಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ. ಶರದ್ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಮಳೆ ಬೀಳಲುಪಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರ್ತಮಾರುತಗಳು ಮಳೆ ತರುತ್ತವೆ. ಈ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚು (50-60ಸೆಂಮೀ). ==ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು== ಇಲ್ಲಿ ತಂಡ್ರ ಸಸ್ಯದಿಂದ ಮರುಭೂಮಿ ಸಸ್ಯದವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ವನಸ್ಪತಿಯುಂಟು. ಉಸ್ಟ್‌ಯರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕಿಜಿಲ್ಕುಂನಲ್ಲಿ ತೆಳ್ಳನೆಯ ಮರುಭೂಮಿ ಸಸ್ಯವಿದೆ. ಕಿಜಲ್ಕುಂಗೂ ಆಮೂದಾರ್ಯಾಕ್ಕೂ ನಡುನೆಲದಲ್ಲೂ ಇತರ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಧಾರಾಳವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ಹುಲ್ಲು ಪೊದೆಗಳ ನಡುವೆ ಬಗೆ ಬಗೆ ಹೂ ಬಿಡುವ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳಿವೆ. ಪೂರ್ವ ಉತ್ತರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತ ಸಾನುಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪಾಪ್ಲರ್, ಆಲಿವ್, ವಿಲ್ಲೂ ಮರಗಿಡಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ನೆಲದ ಎತ್ತರ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಮರ ಕಡಿಮೆ, ಹುಲ್ಲು ಹೆಚ್ಚು; ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿ ತಂಡ್ರ. ಹಲ್ಲಿ, ಜಿರ್ಬೋವ (ದಂಶಕ ಜಾತಿ), ಕಿರುಬ ಮತ್ತ ಗುಳ್ಳೆ ನರಿಗಳೂ ವಿರಳವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕುವ ಕಾಡುಕತ್ತೆ, ಚಿಗರಿ ಮತ್ತು ಹುಲಿಗಳೂ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಡುಮೇಕೆ, ಕುರಿ ಮತ್ತು ಚಿರತೆಗಳೂ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ, ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲ, ತವರ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಲಿಗ್ನೈಟ್, ತಾಮ್ರ, ಲವಣ, ಗಂಧಕ ಟಂಗ್ಸ್‌ಟನ್, ಮಾಲಿಬ್ಡಿನಂ-ಇವು ಮುಖ್ಯ ಖನಿಜಗಳು. ==ವ್ಯವಸಾಯ,ಕೈಗಾರಿಕೆ== ವ್ಯವಸಾಯ, ಕೈಗಾರಿಕೆ, ಜನವಸತಿ: ಕೃಷಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅದನ್ನೊದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯಾಗುವ ಎತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಣ ಬೇಸಾಯ. ಕಾಳು, ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ, ಆಲೂಗೆಡ್ಡೆ ಇವು ಇಲ್ಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನ. ವ್ಯವಸಾಯದ ಜೊತೆಗೆ ಪಶುಪಾಲ ನೆಯೂ ಮುಖ್ಯ ಕಸಬು. ದನಕರು, ಕುರಿ, ಕುದುರೆ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳು. ನದೀಬಯಲುಗಳ ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗೋಧಿ, ಬತ್ತ, ಬಾರ್ಲಿ, ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು, ಹಣ್ಣು, ದ್ರಾಕ್ಷಿ, ಹತ್ತಿ, ತರಕಾರಿ, ಬೀಟ್ರೂಟ್ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆ. ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿ ಬೆಳೆಯುವ ರಾಜ್ಯ ಇದೇ. 1930ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ತಾಷ್ಕೆಂಟ್-[[ಸೈಬೀರಿಯಾ]] ರೈಲುಮಾರ್ಗದ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಯಾಗಿದೆ. ಸೈಬೀರಿಯದಿಂದ ಗೋದಿ, ಮರ, ಅರಣ್ಯವಸ್ತ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈಗ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಹಾರ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತ ಜವಳಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನ ದೊರಕಿದೆ. ಕಬ್ಬಿಣ, ಉಕ್ಕು, ತೈಲ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸಾಯೋಪಕರಣ ತಯಾರಿಕೆಗಳೂ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಶೇ. ಭಾಗ ವಿದ್ಯುತ್ತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲಗಳ ಉಪಯೋಗವೂ ಆಗುತ್ತಿದೆ. ==ಜನಸಂಖ್ಯೆ== ಸೋವಿಯತ್ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ 1/3ರಷ್ಟಿರುವ ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 2/3ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಉಳಿದವಕ್ಕಿಂತ ಇದು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 81.05 ಲಕ್ಷದಲ್ಲಿ (2002) ಉಜ್ಬೆಕ್ ಜನರೇ ಹೆಚ್ಚು (ಶೇ.62.2) ಉಳಿದವರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನರು (ಶೇ.13.5) ಟಾರ್ಟರರು (ಶೇ.5.5), ಕಾಜಾ಼ಕರು (ಶೇ.4.1) ಕಾಲಿಕರು (ಶೇ.3.8) ಮತ್ತು ಕಾರಕಲ್ಪಾಕರು (ಶೇ.2.1). ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನೂರಕ್ಕೆ 40ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಗಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದವರು ಕೃಷಿ, ಪಶುಪಾಲನೆ ಮುಂತಾದ ಕಸಬುಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಾರೆ. 1914ಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಶೇ.97ರಷ್ಟು ಜನ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. 1965ರ ವೇಳೆಗೆ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ.22ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಉಜ್ಬೆಕ್ ಭಾಷೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು. ತಾಷ್ಕೆಂಟ್, ಸಮರ್ ಕಂಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿವೆ. ತಾಷ್ಕೆಂಟ್ ರಾಜಧಾನಿ, ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ, ಕೈಗಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರ. ಚಿರ್ಚಿಕ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಈ ನಗರ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 333ಮೀ. ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ 21,24,000 (2002). ಸಮರ್ ಕಂಡ್ ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನದ ಹಳೆಯ ರಾಜಧಾನಿ. ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರವೀಗ ಹೊಸ ರೂಪು ತಳೆದಿದೆ. ಹತ್ತಿ, ಉಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರೋಪಕರಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಜೊತೆಜೊತೆಗೆ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಪುರಾತನ ಮಸೀದಿಗಳೂ ಪ್ರ.ಶ.ಪು. 5ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವೂ ಇವೆ. ಬುಖಾರ ಪುರಾತನ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರ. ಹಳೆಯ ನಗರದ ಸುತ್ತಲೂ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿದ ಕೋಟೆಯೂ ಹತ್ತಿ, ಉಣ್ಣೆ ಮತ್ತ ರೇಷ್ಮೆ ಗಿರಿಣಿಗಳೂ ಇವೆ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲಗಳ ದೊಡ್ಡ ನಿಕ್ಷೇಪವಿರುವುದು ಈ ನಗರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Торжествуют.jpg|thumb|left|[[Registan]], Sher-Dor Madrasah]] [[File:Karazin - Entry of Russian troops into Samarkand 1868.jpg|thumb|left|Russian troops taking [[Samarkand]] in 1868.]] [[File:Napoli BW 2013-05-16 16-24-01.jpg|thumb|[[Alexander the Great]] at the [[Battle of Issus]].]] 13ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿ, ರಷ್ಯದ ಬಹು ಭಾಗವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು, ಗೋಲ್ಡನ್ಹೋರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಸ್ವರ್ಣದಳವೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮಂಗೋಲ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಮುಖ್ಯನಾಗಿದ್ದ ಖಾನ್ ಉಜ್ಬೆಕ್ ನಿಂದ (1312-42) ಉಜ್ಬೆಕರಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಉಜ್ಬೆಕರ ಪೂರ್ವ ಚರಿತ್ರೆಗೆ (ನೋಡಿ -ಗೋಲ್ಡನ್ಹೋರ್ಡ್: ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನ). 1917ರಲ್ಲಿ ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಉಜ್ಬೆಕ್ ಜನ ರಷ್ಯನ್ ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನದ ಸೀರ್ ದಾರ್ಯಾ, ಸಮರ್ಕಂಡ್, ಫರ್ಗನ, ಬುಖಾರ, ಚೀನಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಹೋಗಿದ್ದರು. ಅವರದೂ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯಿರಲಿಲ್ಲ; ತಾಷ್ಕೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರ ಸಮಿತಿಯೂ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್‌ ಹತೋಟಿಗೊಳಪಟ್ಟ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸೈನಿಕ ರೈತ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಯೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದುವು. 1917ರ ಡಿಸೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಕಾಕಾಂಟ್ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನವೊಂದನ್ನು ನಡೆಸಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಸರ್ಕಾರ 1918ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ತಾಷ್ಕೆಂಟಿ ನಿಂದ ಬಂದ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಉರುಳಿಬಿತ್ತು. ಆಗ ಆ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲನಾಗಿದ್ದ ರಷ್ಯನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಾಂತಿ ವೀರ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಕಾಲ್ಚಾಕನ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಿಂದಾಗಿ ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನದ ಮೇಲೆ ರಷ್ಯನ್ ಹತೋಟಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. 1919ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಷ್ಯದ ಕೆಂಪುಸೇನೆ ಕಾಲ್ಚಾಕನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಫಲವಾಗಿ ಆ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಇಡೀ ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನದ ಜನಕ್ಕೂ ರಷ್ಯಕ್ಕೂ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧ ಸೌಹಾರ್ದಯುತ ವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ [[ಲೆನಿನ್]] ಕಳವಳಗೊಂಡ. ತಾಷ್ಕೆಂಟಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನ ನಿಯೋಗವೊಂದನ್ನು ಕಳಿಸಿದ. ಇದು ನಾನಾ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದು ಮುಸ್ಲಿಮರ ಮನವೊಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿತು. ಮೊದಮೊದಲು ಈ ಹೊಸ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ದವಾಗಿ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದಿತ್ತಾದರೂ ಕ್ರಮೇಣ ಎಲ್ಲವೂ ಶಾಂತವಾಯಿತು. ಬುಖಾರ, ಖೀವಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಾದುವು (1924). [[File:Oliy Majlis (Parliament of Uzbekistan).jpg|thumb|right|The [[Legislative Chamber of Uzbekistan|Legislative Chamber of the Supreme Assembly]] (Lower House).]] 1924ರಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನ, ಖೀವಾ, ಬುಖಾರ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು ರದ್ದಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು ಐದು: ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನ್, ತಾಜಿಕಿಸ್ತಾನ್, ಕಿರ್ಗಿಷ, ಟರ್ಕ್ಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ಮತ್ತ ಕಾಜಾಕ್ಸ್ತಾನ್. 1936ರಲ್ಲಿ ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಕಲ್ಪಾಕ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ 1956ರಲ್ಲಿ ಕಾಝಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹೆಚ್ಚಿತು. 1937-38ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆದಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಒಳಸಂಚೊಂದು ಬಯಲಾಗಿ ಈ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯೂ ಉಜ್ಬೆಕ್ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಥಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯೂ ಸೇರಿ ಅನೇಕರು ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು. ==ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ== [[File:Taschkent - Art of Uzbekistan.jpg|thumb|left|Traditional Uzbek [[pottery]].]] [[File:Suzani (Boukhara, Ouzbékistan) (5657423581).jpg|thumb|ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನದ ಎಂಬ್ರಾಯಿಡರಿ ಕೆಲಸ]] [[File:Theatre Alisher Navoi.JPG|thumb|left|[[Navoi Theater|Navoi Opera Theater]] in [[Tashkent]]]] ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪುರಾತನವಾದದ್ದು. ಸಮರಖಂಡ್, ಬುಖಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಇಸ್ಲಾಮೀ ಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ. ಈಚೆಗೆ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶೈಲಿಗೆ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಶೈಲಿ ಬೆರೆಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಭವ್ಯ ಭವನಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸೋವಿಯತ್ ಆಡಳಿತ ಬರುವ ಮುನ್ನ ಉಜ್ಬೆಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ ಅರಬ್ಬೀ ಹಾಗೂ [[ಪರ್ಷಿಯನ್]] ಭಾಷೆಗಳೇ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದುವು. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಚಾಗಟೈಯಿಂದ (ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಭಾಷೆ) 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ಉಜ್ಬೆಕ್ ಭಾಷೆ ಹುಟ್ಟಿತು. ಆಲಿಷೇರ್ ನವಾಯ್ (1441-1501) ಉಜ್ಬೆಕ್ ಮಹಾಸಾಹಿತಿ. 1990ರಲ್ಲಿ ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನದೆ ಆದ ಕಾನೂನು ಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದು 1991ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸಾರಿತು. 1991 ಡಿಸೆಂಬರ್ 29 ರಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನೂ ನಡೆಸಿತು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://uzreport.uz/?lan=e '''National Information Agency of Uzbekistan'''] * [http://www.tcity.uz/en/ Tashkent directory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101004182215/http://www.tcity.uz/en/ |date=2010-10-04 }} * [http://parliament.gov.uz/ Lower House of Uzbekistan parliament] * [https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-u/uzbekistan.html Chief of State and Cabinet Members] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928040933/https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/world-leaders-u/uzbekistan.html |date=2013-09-28 }} ; General information *{{CIA World Factbook link|uz|Uzbekistan}} *[http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/business-corruption-in-uzbekistan.aspx Uzbekistan Corruption Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140324230655/http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/uzbekistan/business-corruption-in-uzbekistan.aspx |date=2014-03-24 }} from the [[Business-Anti-Corruption Portal|Business Anti-Corruption Portal]] * [http://www.state.gov/p/sca/ci/uz/ Uzbekistan] from the U.S. [[Library of Congress]] includes Background Notes, Country Study and major reports * [http://www.library.illinois.edu/spx/webct/nationalbib/natbibuzbek.htm Uzbek Publishing and National Bibliography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101210070501/http://www.library.illinois.edu/spx/webct/nationalbib/natbibuzbek.htm |date=2010-12-10 }} from the University of Illinois Slavic and East European Library * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/uzbekistan.htm Uzbekistan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080607040200/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/uzbekistan.htm |date=2008-06-07 }} at UCB Libraries GovPubs * [http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-225 List of cities and populations]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *{{dmoz|Regional/Asia/Uzbekistan}} * [http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-16218112 Uzbekistan profile] from the [[BBC News]] *{{wikiatlas|Uzbekistan}} * [http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=UZ Key Development Forecasts for Uzbekistan] from [[International Futures]] ; Media * [http://www.mtrk.uz/#uz/uzbekistan/ National Television and Radio Company of Uzbekistan] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ|ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನ}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು]] sruibp9mng4l1fa19wyad4jenzjlg6p 0 13745 1374209 1342404 2026-05-27T04:41:14Z Srinivasrjy 96761 1374209 wikitext text/x-wiki {{Infobox ದೇಶ |native_name = Кыргыз Республикасы<br />''ಕಿರ್ಗಿಜ್ ರೆಸ್ಪುಬ್ಲಿಕಾಸಿ''<br />Кыргызская Республика<br />''ಕಿರ್ಗಿಜ್ಸ್ಕಾಯ ರೆಸ್ಪುಬ್ಲಿಕ'' |conventional_long_name = '''ಕಿರ್ಗಿಜ್ ಗಣರಾಜ್ಯ''' |common_name = ಕಿರ್ಗಿಸ್ಥಾನ್ |image_flag = Flag of Kyrgyzstan.svg |image_coat = National emblem of Kyrgyzstan.svg |national_motto = ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ |national_anthem = ಕಿರ್ಗಿಜ್ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ |image_map = LocationKyrgyzstan.svg |official_languages = [[ಕಿರ್ಗಿಜ್ ಭಾಷೆ|ಕಿರ್ಗಿಜ್]], [[ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ|ರಷ್ಯನ್]] |demonym = Kyrgyzstani |government_type = [[ಗಣರಾಜ್ಯ]] |leader_title1 = ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ |leader_name1 = ಕುರ್ಮಾನ್ಬೆಕ್ ಬಾಕಿಯೇವ್ |leader_title2 = ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ |leader_name2 = [[ಅಲ್ಮಾಜ್ಬೆಕ್ ಅತಂಬಯೇವ್]] |capital = [[ಬಿಷ್ಕೆಕ್]] |latd=42 |latm=52 |latNS=N |longd=74 |longm=36 |longEW=E |largest_city = ರಾಜಧಾನಿ |area = 199,900 |areami² = 77,181 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |area_magnitude = 1 E11 |area_rank = ೮೬ನೇ |percent_water = 3.6 |population_estimate = 5,264,000 <!--UN WPP--> |population_estimate_year = ಜುಲೈ ೨೦೦೫ |population_estimate_rank = ೧೧೧ನೇ |population_census = 4,896,100 |population_census_year = ೧೯೯೯ |population_density = 26 |population_densitymi² = 67 <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> |population_density_rank = ೧೭೬ನೇ |GDP_PPP_year = ೨೦೦೫ |GDP_PPP = $10.764 billion <!--IMF--> |GDP_PPP_rank = ೧೩೪ನೇ |GDP_PPP_per_capita = $2,150 |GDP_PPP_per_capita_rank = ೧೪೦ನೇ |HDI_year = ೨೦೦೪ |HDI = {{increase}} 0.705 |HDI_rank = ೧೧೦ನೇ |HDI_category = <span style="color:#ffcc00;">ಮಧ್ಯಮ</span> |Gini = 30.3 |Gini_year = ೨೦೦೩ |Gini_category = <span style="color:#ffcc00;">medium</span> |sovereignty_type = [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]] |sovereignty_note = [[ಸೋವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಿಂದ |established_event1 = ಘೋಷಿತ |established_date1 = [[ಆಗಸ್ಟ್ ೩೧]], [[೧೯೯೧]] |established_event2 = ಮುಕ್ತಾಯ |established_date2 = [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೫]], [[೧೯೯೧]] |currency = [[ಕಿರ್ಗಿಸ್ಥಾನದ ಸೋಮ್|ಸೋಮ್]] |currency_code = KGS |time_zone = [[Kyrgyzstan Time|KGT]] |utc_offset = +6 |time_zone_DST = |utc_offset_DST = |cctld = [[.kg]] |calling_code = 996 |footnotes = }} '''ಕಿರ್ಗಿಸ್ಥಾನ್''' ([[ಕಿರ್ಗಿಜ್ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ: Кыргызстан; [[ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ: Киргизия), ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ '''ಕಿರ್ಗಿಜ್ ಗಣರಾಜ್ಯ''', [[ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಒಂದು ಭೂಆವೃತ ದೇಶ. ಅನೇಕ ಪರ್ವತಗಳಿರುವ ಈ ದೇಶದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ [[ಕಜಾಕಸ್ಥಾನ್]], ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್|ಉಜ್ಬೀಕಿಸ್ಥಾನ್]], [[ನೈರುತ್ಯ]]ಕ್ಕೆ [[ತಾಜಿಕಿಸ್ಥಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಆಗ್ನೇಯ]]ಕ್ಕೆ [[ಚೀನಿ ಜನ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನ]]ಗಳಿವೆ. {{ಚುಟುಕು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ದೇಶಗಳು]] kniqbe0s7k7o1wlie3uh0h0aklmc7bu 0 21322 1374241 1372902 2026-05-27T08:39:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374241 wikitext text/x-wiki {| class="sortable wikitable" |- !ಸ್ಥಾನ !ನಗರ !ಚಿತ್ರ !ಜನಸಂಖ್ಯೆ !ವ್ಯಾಖ್ಯೆ !ವಿಸ್ತ್ರೀರ್ಣ(ಚದರ ಕಿ.ಮೀ) !ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ(/km²) !ದೇಶ !ಖಂಡ |- |1 | [[ಶಾಂಘೈ]] | [[File:Shanghaiviewpic1.jpg|125px]] | {{nts|17836133}}<ref name=geohive>{{cite web | url=http://www.geohive.com/earth/cy_notagg.aspx | title=Cities: largest (without surrounding suburban areas) | publisher=Geohive | access-date=2013-12-25 | archive-date=2011-10-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111004065149/http://www.geohive.com/earth/cy_notagg.aspx | url-status=dead }}</ref> | [[List of administrative divisions of Shanghai|Core districts]]<ref>Based on the following districts: Huangpu, Luwan (merged into Huangpu in 2011), Xuhui, Changning, Jing'an, Putuo, Zhabei, Hongkou, Yangpu, Pudong, Baoshan, Minhang, and Jiading, considered "core districts" by Geohive.</ref> | {{nts|2605.8}} | {{nts|6845}} | {{CHN}} | Asia |- |2 | [[ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್]] | [[File:LeventView.jpg|125px]] | {{nts|13710512}}<ref name="turkey">http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_turkiye_il_koy_sehir.RDF&p_il1=34&p_kod=2&p_yil=2012&p_dil=1&desformat=html</ref> | [[Metropolitan municipality]] | {{nts|5343}} | {{nts|2567}} | {{TUR}} |ಯುರೋಪ್/ಏಷಿಯಾ |- |3 | [[ಕರಾಚಿ]] | | {{nts|12,991,000}}<ref name=geohive /> | [[City Districts of Pakistan|ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ]] | {{nts|3527}} | {{nts|3683}} | {{PAK}} | ಏಷಿಯಾ |- |4 |[[ಮುಂಬಯಿ]] | | {{nts|12478447}}<ref name="india1">{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf|publisher=Census of India|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011|accessdate=2011-10-18}}</ref> | [[ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್]] | {{nts|603}} | {{nts|20694}} | {{IND}} | ಏಷಿಯಾ |- |5 | [[ಮಾಸ್ಕೋ]] | [[File:Москва-Сити 10 ноября 2013.JPG|125px]] | {{nts|11,977,988}}<ref name="RusCen2012">[http://www.citypopulation.de/Russia-Cities.html#Land RUSSIA: Major Cities 2013 January 12]</ref> | [[Federal subjects of Russia#Federal cities|Federal City]] | {{nts|2511}}<ref name="RusArea2009">{{Cite web |url=http://www.rosreestr.ru/upload/www/files/gos_doclad_2008.pdf |title=Ministry of Economic Development of the Russian Federation. Federal Registration, Cadastre&Cartograhy Service. Russia Landuse National Report 2008, p.187-188 ('''in Russian''') |access-date=2013-12-25 |archive-date=2014-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010021939/https://rosreestr.ru/upload/www/files/gos_doclad_2008.pdf |url-status=dead }}</ref> | {{nts|4705}} | {{RUS}} | ಯುರೋಪ್ |- |6 | [[ಸಾವೋ ಪಾಲೋ]] | [[File:Jardim Paulistano2.jpg|125px]] | {{nts|11821876}}<ref>{{cite web|url=ftp://ftp.ibge.gov.br/Estimativas_de_Populacao/Estimativas_2013/estimativa_2013_dou.pdf|title=ESTIMATIVAS DA POPULAÇÃO RESIDENTE NOS MUNICÍPIOS BRASILEIROS COM DATA DE REFERÊNCIA EM 1º DE JULHO DE 2013|publisher=[[Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística|IBGE]]|language=Portuguese|accessdate=31 August 2013}}</ref> | Municipality | {{nts|1523}} | {{nts|7762}} | {{BRA}} | ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ |- |7 | [[ಬೀಜಿಂಗ್]] | [[File:File-Beijing CBD 2008-6-996735.jpg|125px]] | {{nts|11716000}}<ref name=geohive /> | [[List of administrative divisions of Beijing|Core districts]]<ref>based on the districts of Dongcheng, Xicheng, Chaoyang, Fengtai, Shijingshan, and Haidian, considered "core districts" by Geohive.</ref> | {{nts|1368.32}} | {{nts|7400}} | {{CHN}} | ಏಷಿಯಾ |- |8 | [[ಗ್ವಾಂಗ್‍ಝೌ]] | [[File:Pearl River Night Cruise.jpg|125px]] | {{nts|11070654}}<ref name=geohive /> | [[List of administrative divisions of Guangzhou|All districts]]<ref>based on the following districts: Yuexiu, Liwan, Haizhu, Tianhe, Baiyun, Huangpu, Panyu, Huadu, Nansha, and Luogang.</ref> | {{nts|3843}} | {{nts|2881}} | {{CHN}} | ಏಷಿಯಾ |- |9 | [[ದೆಹಲಿ]] | [[File:Skyline at Rajiv Chowk.JPG|125px]] | {{nts|11007835}}<ref name="india1" /> | [[Municipal Corporation of Delhi|Municipal Corporation]] | {{nts|1397.29 }} | {{nts|7922.9}} | {{IND}} | ಏಷಿಯಾ |- |10 | [[ಸಿಯೋಲ್]] | | {{nts|10575447}}<ref name="seoul2">{{cite web|url=http://stat.seoul.go.kr/Seoul_System5.jsp?stc_cd=418|title=Seoul Statistics (Population)|publisher=Seoul Metropolitan Government|accessdate=24 March 2010|archive-date=3 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220844/http://stat.seoul.go.kr/Seoul_System5.jsp?stc_cd=418|url-status=dead}}</ref> | [[Seoul#Administrative districts|Special City]] | {{nts|605.25}}<ref name="seoul1">{{cite web|url=http://stat.seoul.go.kr/Seoul_System5.jsp?stc_cd=412|title=Seoul Statistics (Land Area)|publisher=Seoul Metropolitan Government|accessdate=24 March 2010}}</ref> | {{nts|17473}} | {{KOR}} |ಏಷಿಯಾ |- |11 | [[ಶೆನ್‍ಝೆನ್]] | [[File:Shenzhen night street.JPG|125px]] | {{nts|10357938}}<ref name=geohive /> | [[Shenzhen#Administrative divisions|All districts]] | {{nts|1989}} | {{nts|5201}} | {{CHN}} |ಏಷಿಯಾ |- |12 | [[ಜಕಾರ್ತ]] | [[File:Jakarta Car Free Day.jpg|125px]] | {{nts|10187595}}<ref>{{Cite web |url=http://www.kependudukancapil.go.id/index.php?option=com_content&view=article&id=4&Itemid=63 |title=''Jumlah Penduduk Provinsi DKI Jakarta'' |work=Dinas Kependudukan dan Catatan Sipil |accessdate=19 April 2012 |archive-date=8 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120408101949/http://www.kependudukancapil.go.id/index.php?option=com_content&view=article&id=4&Itemid=63 |url-status=dead }}</ref> | [[Special capital district]] | {{nts|662.33}} | {{nts|15400}} | {{IDN}} |ಏಷಿಯಾ |- |13 | [[ಟೋಕ್ಯೊ]] | [[File:Skyscrapers of Shinjuku 2009 January (revised).jpg|125px]] | {{nts|8967665}}<ref name="StatJapMonthlyCityTokyo">[http://www.toukei.metro.tokyo.jp/juukim/2010/jm106a0000.xls Official monthly estimated de jure population by the Tokyo Metropolitan Government] (in Japanese). Population estimate on 2010-06-01.</ref> | [[Special wards of Tokyo|23 Special Wards]]<ref>Corresponds to the former City of Tokyo merged into the [[Tokyo|Tokyo Metropolis]] on July 1, 1943. The whole of 23 wards is now a [[Local Autonomy Law|special local public entity]] which provides limited public service, and is sometimes statistically treated as the city proper of Tokyo (e.g. Statistical Bureau of Japan, The [http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2007/Table08.pdf Population of capital cities and cities of 100 000 or more inhabitants. United Nations Statistics Division]).</ref> | {{nts|617.18}} | {{nts|14400}} | {{JPN}} | ಏಷಿಯಾ |- |14 | [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಸಿಟಿ]] | [[File:Ciudad.de.Mexico.City.Distrito.Federal.DF.Paseo.Reforma.Skyline.jpg|125px]] | {{nts|8873017}}<ref name=Inegi2010prel>[http://www.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/preliminares2010.aspx Instituto Nacional de Estadística y Geografía, México; Censo de Población y Vivienda 2010, Resultados preliminares] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225034305/https://www.inegi.org.mx/400.html?aspxerrorpath=%2Fsistemas%2FTabuladosBasicos%2Fpreliminares2010.aspx |date=2018-12-25 }} Preliminary 2010 Census results. Retrieved on 2010-11-26.</ref> | [[Mexican Federal District|Federal District]] | {{nts|1485.49}}<ref name="ConapoZM">[http://www.conapo.gob.mx/index.php?option=com_content&view=article&id=133&Itemid=212 Consejo Nacional de Población, México; Delimitación de las zonas metropolitanas de México 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101202063503/http://www.conapo.gob.mx/index.php?option=com_content&view=article&id=133&Itemid=212 |date=2010-12-02 }} Retrieved on 2010-11-26.</ref> | {{nts|5973}} | {{MEX}} | ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ |- |15 | [[ಕಿನ್ಶಾಸ]] | [[File:Kinshasa 2003.jpg|125px]] | {{nts|8754000}}<ref name=UN/> | City-Province<ref>Excluding the rural commune of Maluku</ref> | {{nts|2016}} | {{nts|4342}} | {{COD}} |ಆಫ್ರಿಕ |- |16 | [[ಬೆಂಗಳೂರು]] | [[File:Bagmane Tech Park, CV Raman Nagar, Bengaluru, India (2004) 1.jpg|125px]] | {{nts|8425970}}<ref name=india1/> | [[Municipal Corporation]] | {{nts|709.5}}<ref name="delimit">{{cite web|url=http://www.bbmpwards.org/bbmporg/Composition_of_BBMP.aspx|title=BBMP Delimitation 2009|publisher=Government of Karnataka|accessdate=2009-11-09|archive-date=2009-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20091030032349/http://www.bbmpwards.org/bbmporg/Composition_of_BBMP.aspx|url-status=dead}}</ref> | {{nts|11876}} | {{IND}} | ಏಷಿಯಾ |- |17 | [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] | [[File:Top of Rock Cropped.jpg|125px]] | {{nts|8336697}}<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/03/14/nyregion/more-people-moving-to-bronx-census-shows.html|title=https://www.nytimes.com/2013/03/14/nyregion/more-people-moving-to-bronx-census-shows.html|author=Sam Roberts|newspaper=The New York Times|date=March 14, 2013|accessdate=March 14, 2013}}</ref> | [[City proper]] | {{nts|783.7}} | {{nts|10637}} | {{USA}} | ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ |- |18 | [[ಲಂಡನ್]] | [[File:Canary Wharf Skyline 2, London UK - Oct 2012.jpg|125px]] | {{nts|8308369}}<ref name="2012 ONS Population">[http://www.ons.gov.uk/ons/rel/pop-estimate/population-estimates-for-england-and-wales/mid-2012/mid-2012-population-estimates-for-england-and-wales.html Annual Mid-year Population Estimates for England and Wales, 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151001024944/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/pop-estimate/population-estimates-for-england-and-wales/mid-2012/mid-2012-population-estimates-for-england-and-wales.html |date=2015-10-01 }} (press release). Ons.gov.uk (2013-06-26). Retrieved 2013-06-26.</ref> | [[Greater London]]<ref>Composed of the [[City of London]] and the 32 [[London boroughs]]</ref> | {{nts|1572}} | {{nts|5285}} | {{UK}} | ಯುರೋಪ್ |- |19 | [[ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್]] | [[File:Aerial view of Lumphini Park.jpg|125px]] | {{nts|8280925}}<ref name="2010 census 1">{{cite web|title=Table 1 Population by sex, household type and household by type, average size of private household by region and area: 2010 |url=http://service.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/C-pop/2553/000/00_C-pop_2553_000_010000_00100.xls |publisher=National Statistics Office|work=Statistic tables, NSO website|accessdate=18 September 2012}}</ref> | Administrative area | {{nts|1568.74}} | {{nts|5280}} | {{THA}} | ಏಷಿಯಾ |- |20 | [[ತೆಹರಾನ್]] | | {{nts|8,244,535}}<ref name=UN>[http://esa.un.org/wup2009/unup/index.asp?panel=2 UN world Urbanization Prospects estimate for 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131031010136/http://esa.un.org/wup2009/unup/index.asp?panel=2 |date=2013-10-31 }}. While the UN list is nominally a list of urban agglomerations, this particular city is listed as using the "city proper" statistical concept in the [http://esa.un.org/wup2009/wup/source/country.aspx sources section] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927055752/http://esa.un.org/wup2009/wup/source/country.aspx |date=2011-09-27 }} of the UN report.</ref> | [[City proper]] | {{nts|760}} | {{nts|10359}} | {{IRN}} | ಏಷಿಯಾ |- |21 | [[ಡೋಂಗ್ಗುವಾನ್]] | [[File:Dongguan Avenue (CBD) 2010.jpg|125px]] | {{nts|8220237}}<ref name=geohive /> | Prefecture-level city | {{nts|2465}} | {{nts|3335}} | {{CHN}} | ಏಷಿಯಾ |- |22 | [[ಲಾಗೋಸ್]] | | {{nts|7937932}}<ref name=Metropolitan_Lagos_population>Summing the 16 LGAs making up Metropolitan Lagos (Agege, Ajeromi-Ifelodun, Alimosho, Amuwo-Odofin, Apapa, Eti-Osa, Ifako-Ijaiye, Ikeja, Kosofe, Lagos Island, Lagos Mainland, Mushin, Ojo, Oshodi-Isolo, Shomolu, Surulere) as per:<br>{{cite web| url=http://www.nigerianstat.gov.ng/Connections/Pop2006.pdf| title=Legal Notice on Publication of the Details of the Breakdown of the National and State Provisional Totals 2006 Census| author=Federal Republic of Nigeria Official Gazette|date=15 May 2007|format=PDF|accessdate=2007-06-29 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070704042011/http://www.nigerianstat.gov.ng/Connections/Pop2006.pdf |archivedate = July 4, 2007}}</ref> | Statistical area | {{nts|999.6}} | {{nts|7938}} | {{NGR}} | ಆಫ್ರಿಕ |- |23 | [[ಲೀಮಾ]] | [[File:Lima Plaza Mayor1 cropped.jpg|125px]] | {{nts|7605742}}<ref>{{Cite web |url=http://censos.inei.gob.pe/censos2007/Documentos/Primresult_CPV2007.pdf |title=INEI 2007 Census Results |access-date=2013-12-25 |archive-date=2008-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081010041120/http://censos.inei.gob.pe/censos2007/Documentos/Primresult_CPV2007.pdf |url-status=dead }}</ref> | Province<ref>Composed of 43 independent districts</ref> | {{nts|2670.4}} | {{nts|2848}} | {{PER}} | ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ |- |24 | [[ಹೊ ಚಿ ಮಿನ್ ನಗರ]] | [[File:Một khúc sông Sài Gòn.JPG|125px]] | {{nts|7521138}}<ref>[http://www.pso.hochiminhcity.gov.vn/web/guest/niengiamthongke-nam2011 Năm 2011 - Cục Thống Kê TP.HCM]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Pso.hochiminhcity.gov.vn. Retrieved on 2013-07-12.</ref> | Province-level municipality | {{nts|2095.01}} | {{nts|3590}} | {{VIE}} | ಏಷಿಯಾ |- |25 | [[ಬೊಗೊಟ]] | [[File:Bogotá de noche.jpg|125px]] | {{nts|7467804}}<ref>{{cite web|url=http://www.sdp.gov.co/resources/estadistica/Bogota_en_Cifras_junio_13_V17.xls|title=Bogotá population|publisher=Secretaría Distrital de Planeación|language=Spanish|accessdate=15 June 2011|archive-date=25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225201044/http://www.sdp.gov.co/resources/estadistica/Bogota_en_Cifras_junio_13_V17.xls|url-status=dead}}</ref> | [[Capital district]] | {{nts|1590}} | {{nts|4697}} | {{COL}} | ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ |- |26 | [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]] | [[File:Hong Kong view from The Peak 01.jpg|125px]] | {{nts|7108100}}<ref name="HongKongPop">[http://www.censtatd.gov.hk/hong_kong_statistics/statistics_by_subject/index.jsp?subjectID=1&charsetID=1&displayMode=T Census and Statistics Department, Hong Kong; Population and Vital Events] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080519100835/http://www.censtatd.gov.hk/hong_kong_statistics/statistics_by_subject/index.jsp?subjectID=1&charsetID=1&displayMode=T |date=2008-05-19 }} Retrieved on 2011-10-18. Estimated population in mid-2011.</ref> | [[Special Administrative Region]] | {{nts|1108}}<ref>{{cite web|url=http://www.pland.gov.hk/pland_en/info_serv/statistic/landu.html|title=Hong Kong: Broad Land Usage Distribution|publisher=Planning Department: The Government of the Hong Kong Special Administration Region|accessdate=18 October 2011|archive-date=19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019212830/http://www.pland.gov.hk/pland_en/info_serv/statistic/landu.html|url-status=dead}}</ref> | {{nts|6415}} | {{HK}} | ಏಷಿಯಾ |- |27 | [[ಡಾಕಾ]] | [[File:Dhaka city.jpg|125px]] | {{nts|7000940}}<ref name="BangladeshStatPock2008">[http://www.bbs.gov.bd/WebTestApplication/userfiles/Image/SubjectMatterDataIndex/pk_book_09.pdf Bangladesh Bureau of Statistics, Statistical Pocket Book, 2008 ('''pdf-file''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226013215/http://www.bbs.gov.bd/WebTestApplication/userfiles/Image/SubjectMatterDataIndex/pk_book_09.pdf |date=2018-12-26 }} 2008 Population Estimate. Retrieved 2009-08-05.</ref> | City Corporation | {{nts|360}}<ref name="dhaka1">{{cite web|url=http://www.dhakacity.org/Page/About_us/About/Category/2/About_us_info|title=Dhaka Area|publisher=Dhaka City Corporation|accessdate=6 February 2010|archive-date=11 ಮೇ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511112639/http://www.dhakacity.org/Page/About_us/About/Category/2/About_us_info|url-status=dead}}</ref> | {{nts|19447}} | {{BAN}} | ಏಷಿಯಾ |- |28 | [[ಹೈದರಾಬಾದ್]] | [[File:MindSpace campus in Hyderabad, India.jpg|125px]] | {{nts|6809970}}<ref name=india1/> | [[Municipal Corporation]] | {{nts|621.48}}<ref name="Hyd1">{{cite web|url=http://www.ghmc.gov.in/greaterhyd.asp|title=Greater Hyderabad Municipal corporation 2010|publisher=GHMC|accessdate=12-04-2010|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225201010/https://www.ghmc.gov.in/greaterhyd.asp|url-status=dead}}</ref> | {{nts|10958}} | {{IND}} | ಏಷಿಯಾ |- |29 | [[ಕೈರೋ]] | [[File:Kairo 001.jpg|125px]] | {{nts|6758581}}<ref name="Capmas2006">[http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/ows-img2/xls/rep1ne.xls Central Agency for Public Mobilisation and Statistics, Population and Housing Census 2006, Governorate level, Population distribution by sex ('''excel-file''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090124144207/http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/ows-img2/xls/rep1ne.xls |date=2009-01-24 }} For Cairo, figure is an adjusted census result, as Helwan governorate was created on the 17th of April 2008 from a.o. parts of the Cairo governorate.</ref> | Governorate | {{nts|453}} | {{nts|17190}} | {{EGY}} | ಆಫ್ರಿಕ |- |30 | [[ಹನೋಯ್]] | [[File:Hanoi Skyline.JPG|125px]] | {{nts|6451909}}<ref name="Gso.gov.vn">{{cite web|url=http://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=462&idmid=2&idmid=2&ItemID=9789 |title=General Statistics Office Of Vietnam |publisher=Gso.gov.vn |date= |accessdate=2010-07-26}}</ref> | Province-level municipality | {{nts|3344.7}} | {{nts|1943.4}} | {{VIE}} | ಏಷಿಯಾ |- |31 | [[ಯುವಾನ್]] | [[File:Wuhan from Yellow Crane Tower.jpg|125px]] | {{nts|6434373}}<ref name="wuhan">{{cite web|title=武汉市2010年第六次全国人口普查主要数据公报 (Main Data from Wuhan 2010 Census)|url=http://www.whtj.gov.cn/Article/ShowArticle.aspx?id=6417|publisher=Wuhan Statistics Bureau|date=10 May 2011|accessdate=31 July 2011|archive-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111025103716/http://www.whtj.gov.cn/Article/ShowArticle.aspx?id=6417|url-status=dead}} Total population as of 2010-11-01 of the central districts: Jiang'an, Jianghan, Qiaokou, Hanyang, Wuchang, Qingshan, and Hongshan, as defined in Wuhan Statistical Yearbook 2010</ref> <br>{{Citation needed|reason=number not in source|date=August 2011}} | [[Wuhan#Administrative divisions|Central districts]]<ref name=nbsurban>Refers to fully urban districts, that is districts with a population density of over 1,500 per km².</ref> <br>{{Citation needed|reason= No reliable source provided.|date=August 2011}} | {{nts|888.42}}<ref>[https://web.archive.org/web/20111105213243/http://www.whtj.gov.cn/documents/tjnj2010.pdf Wuhan Statistical Yearbook 2010] p. 15</ref> | {{nts|7242}} | {{CHN}} | ಏಷಿಯಾ |- |32 | [[ರಿಯೋ ಡಿ ಜನೈರೋ]] | [[File:Rio de Janeiro night.jpg|125px]] | {{nts|6390290}}<ref name="brazil1">{{cite web|url=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_visualiza.php?id_noticia=2204&id_pagina=1|title=IBGE divulga as estimativas populacionais dos municípios em 2012|publisher=Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE)|language=Portuguese|accessdate=22 December 2012}}</ref> | Municipality | {{nts|1182}} | {{nts|5406}} | {{BRA}} | ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ |- |33 | [[ಲಾಹೋರ್]] | [[File:Minar -e Pakistan at Night.jpeg|125px]] | {{nts|6318745}}<ref name="GeoHivePunjabLahore">[http://www.geohive.com/cntry/pakistan.aspx?levels=Punjab GeoHive, Pakistan - The Punjab - Administrative units] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131019172924/http://www.geohive.com/cntry/pakistan.aspx?levels=Punjab |date=2013-10-19 }} 1998 Census result for Lahore District. Accessed on 2008-09-28. The UN estimated the population of Lahore to be 6,577,000 in 2007. However, that estimate is based on now obsolete administrative boundaries for the Lahore Metropolitan Corporation. The administrative boundaries for Lahore was changed in 2001, when it was transformed from Metropolitan Corporation into a City District. The City District includes the old Metropolitan Corporation as well as the surrounding district. The District of Lahore had a total of 6,318,745 inhabitants in 1998, compared to 5,143,495 for the Metropolitan Corporation. Current, but vague, estimates puts the population of the district at somewhere between 7.5 and 10 million.</ref> | [[City Districts of Pakistan|City District]] | {{nts|1772}} | {{nts|3566}} | {{PAK}} | ಏಷಿಯಾ |- |34 | [[ಅಹಮದಾಬಾದ್]] | [[File:Amdavad Aerial.jpg|125px]] | {{nts|5570585}}<ref name=india1/> | [[Municipal Corporation]] | {{nts|475}} | {{nts|11727}} | {{IND}} | ಏಷಿಯಾ |- |35 | [[ಬಾಗ್ದಾದ್]] | [[File:Haifa street, as seen from the medical city hospital across the tigres.jpg|125px]] | {{nts|5402486}}<ref name="WG">{{cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&srt=pnan|title=World: largest cities and towns and statistics of their population|publisher=World Gazetteer|accessdate=30 March 2010|archive-date=10 ಜನವರಿ 2010|archive-url=https://www.webcitation.org/query?url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=%26men=gcis%26lng=en%26des=wg%26srt=npan%26col=abcdefghinoq%26msz=1500%26pt=c%26va=%26srt=pnan&date=2010-01-10+15:19:25|url-status=dead}}</ref> | [[City proper]] | {{nts|1134}} | {{nts|4064}} | {{IRQ}} | ಏಷಿಯಾ |- |36 | [[ರಿಯಾದ್]] | [[File:The king Abdullah Financial District..JPG|125px]] | {{nts|5188286}}<ref name="SaudiCensus2010">[http://www.cdsi.gov.sa/pdf/census31-prim-05.pdf Central Department of Statistics and Information, Saudi Arabia; Population of cities with at least 5,000 inhabitants, at the 2010 Population Census ('''pdf, in arabic''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311140301/http://www.cdsi.gov.sa/pdf/census31-prim-05.pdf |date=2012-03-11 }} Retrieved on 2010-12-13.</ref> | [[City proper]] | {{nts|800}} | {{nts|6485}} | {{KSA}} | ಏಷಿಯಾ |- |37 | [[ಸಿಂಗಾಪೂರ್]] | [[File:Singapore Skyline at Night with Blue Sky.JPG|125px]] | {{nts|5183700}}<ref name="Mid-2010 Singapore population">[http://www.singstat.gov.sg/stats/keyind.html#popnarea Statistics Singapore, Population (Mid-Year Estimates)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221030353/http://www.singstat.gov.sg/stats/keyind.html#popnarea |date=2009-02-21 }} Retrieved on September 23, 2010. Estimated population on Mid-2010, including Singapore residents plus non-residents. Population of Singapore citizens and residents was 3,642,700 on 2008-06-30.</ref> | [[City-state#Singapore|City State]] | {{nts|712.4}} | {{nts|7276}} | {{SIN}} | ಏಷಿಯಾ |- |38 |[[ಜೆಡ್ಡಾ]] | |{{nts|5112018}}<ref name="SaudiCensus2010" /> | [[City proper]] |{{nts|1230}} |{{nts|2789}} |{{SAU}} | ಏಷಿಯಾ |- |39 | [[ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೋ]] | [[File:Santiago de Chile.jpg|125px]] | {{nts|5040028}}<ref name="ChileProjProv">[http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/proyecciones/DatProv/SalProvUsuarios-T13OK.xls Instituto Nacional de Estadística, Chile; Proyecciones de población al 30 de Junio 1990-2020, Region Metropolitana de Santiago; Provincias ('''excel-file''')] Retrieved on 2009-08-05. Projected population on 2009-06-30.</ref> | [[Province]]<ref>Composed of 32 independent municipalities</ref> | {{nts|2030}} | {{nts|2469}} | {{CHI}} | ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ |- |40 | [[ಸೈಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್ ಬರ್ಗ್]] | [[File:St Petersburg Neva River004.jpg|125px]] | {{nts|5023313}}<ref>[http://www.gks.ru/bgd/free/b04_03/Isswww.exe/Stg/d01/65oz-shisl28.htm Federal State Statistics Service, Russia ('''xls, in Russian''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120315160426/http://www.gks.ru/bgd/free/b04_03/Isswww.exe/Stg/d01/65oz-shisl28.htm |date=2012-03-15 }} 2011-01-01 Estimation based on National Census 2010-10-14. Retrieved on 2011-03-30</ref> | [[Federal city]] | {{nts|1399}}<ref name="RusArea2009"/> | {{nts|3480}} | {{RUS}} | ಯುರೋಪ್ |- |41 | [[ಚೆಂಗ್ಡು]] | [[File:The entrance of Chunxi street Chengdu.jpg|125px]] | {{nts|4741929}}<ref name="2010census">{{cite web|url=http://www.chengdu.gov.cn/govAffairInfo/detail.jsp?id=425258|title=我市2010年第六次全国人口普查数据公报 |publisher=Government of Chengdu|date=2011-05-13|language=Chinese|accessdate=2011-08-04}}</ref> | City core | {{nts|421}}<ref name="2010census"/> | {{nts|11260}} | {{CHN}} | ಏಷಿಯಾ |- |42 | [[ಚೆನ್ನೈ]] | [[File:Southern Railway HQ.jpg|125px]] | {{nts|4681087}}<ref name="2011 official India Census">[http://www.census2011.co.in/census/district/21-chennai.html Chennai District Population Census 2011, Tamil Nadu literacy sex ratio and density]. Census2011.co.in. Retrieved on 2013-07-12.</ref> | [[Municipal Corporation]] | {{nts|426}}<ref name="2011 official India Census"/> | {{nts|10988}}<ref name="2011 official India Census"/> | {{IND}} | ಏಷಿಯಾ |- |43 | [[ಅಂಕಾರ]] | [[File:Ankara Kizilay square.JPG|125px]] | {{nts|4550662}}<ref name=turkey/> | [[Metropolitan Municipality]] | {{nts|2516}} | {{nts|1551}} | {{TUR}} | ಏಷಿಯಾ |- |44 | [[ಚೋಂಗ್‍ಕ್ವಿಂಗ್]] | [[File:Chongqing 005.jpg|125px]] | {{nts|4513100}}<ref name="chongqing">{{cite news|title=重庆市2010年第六次全国人口普查主要数据公报 (Main Data from Chongqing 2010 Census)|url=http://news.163.com/11/0503/01/733HTAIV00014AED.html|newspaper=NetEase|date=10 May 2011|accessdate=31 July 2011|archive-date=25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225201043/http://news.163.com/11/0503/01/733HTAIV00014AED.html|url-status=dead}} Total population as of 2010-11-01 of the following districts: Yuzhong, Dadukou, Jiangbei, Shapingba, Jiulongpo, and Nan'an</ref> <br>{{Citation needed|reason=number not in source|date=August 2011}} | [[List of administrative divisions of Chongqing|Core districts]]<ref name=nbsurban/><br> {{Citation needed|reason= No reliable source provided.|date=August 2011}} | {{nts|1435}} | {{nts|3145}} | {{CHN}} | ಏಷಿಯಾ |- |45 | [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ]] | [[File:Victoria Memorial Hall, Kolkata.jpg|125px]] | {{nts|4486679}}<ref name="india1"/> | [[Municipal Corporation]] | {{nts|185}} | {{nts|24252}} | {{IND}} | ಏಷಿಯಾ |- |46 | [[ಸೂರತ್]] | [[File:GauravPath1.jpg|125px]] | {{nts|4462002}}<ref name=india1/> | [[Municipal Corporation]] | {{nts|326.515}}<ref>{{Cite web |url=http://www.suratmunicipal.gov.in/content/city/demographics.shtml |title=Demographics: Surat Municipal Corporation |access-date=2013-12-25 |archive-date=2009-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090404112933/http://www.suratmunicipal.gov.in/content/city/demographics.shtml |url-status=dead }}</ref> | {{nts|13666}} | {{IND}} | ಏಷಿಯಾ |- |47 | [[ಜೊಹಾನ್ಸ್ ಬರ್ಗ್]] | [[File:South Africa-Johannesburg-Hillbrow001.jpg|125px]] | {{nts|4434827}}<ref>{{cite web|title=City of Johannesburg|url=http://beta2.statssa.gov.za/?page_id=1021&id=city-of-johannesburg-municipality|work=Statistics South Africa|publisher=beta2|accessdate=23 December 2013}}</ref> | [[Metropolitan Municipality (South Africa)|Metropolitan municipality]] | {{nts|1645}} | {{nts|2696}} | {{ZAF}} | ಆಫ್ರಿಕ |- |48 | [[ಯಾಂಗೋನ್]] | [[File:Yangoon-south.jpg|125px]] | {{nts|4350000}}<ref name=UN/> | [[City proper]] | {{nts|598.75}}<ref>[https://web.archive.org/web/20090226114154/http://www.uncrd.or.jp/env/3rd-regional-est-forum/doc/23_Myanmar.pdf Third Regional EST Forum, Presentation of Myanmar]. Retrieved 6 June 2009.</ref> | {{nts|6828}} | {{MYA}} | ಏಷಿಯಾ |- |49 | [[ತಿಯಾಂಜಿನ್]] | [[File:天津南京路滨江道交口.jpg|125px]] | {{nts|4343040}}<ref name="census2010">[http://news.enorth.com.cn/system/2011/04/29/006466166.shtml 天津市公报2010年第六次全国人口普查主要数据]</ref> | [[List of administrative divisions of Tianjin|City center]] | {{nts|174.91}} | {{nts|24830}} | {{CHN}} | ಏಷಿಯಾ |- |50 | [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯ]] | [[File:Alexandria,Egypt,Skyline.jpg|125px]] | {{nts|4110015}}<ref name="Capmas2006"/> | Governorate | {{nts|2680}} | {{nts|1611}} | {{EGY}} | ಆಫ್ರಿಕ |- |51 | [[ಶೆನ್ಯಾಂಗ್]] | [[File:Shenyang Zentrum.jpg|125px]] | {{nts|4101197}}<ref name=statfi>[http://pxweb2.stat.fi/Database/Kansainvalisen_tiedon_tietokanta/vrm/Kaupungit/hallintokaupungit_en.htm City and region database of Statistics Finland]</ref> <small>(2006-12-31)</small> | Core districts | {{nts|3495}} | {{nts|1173}} | {{CHN}} | ಏಷಿಯಾ |- |52 | [[ಸುಝ್‍ಹೌ]] | [[File:China Suzhou Jinjihu Lake.jpg|125px]] | {{nts|4074000}}<ref name=suzhou>{{cite web | url=http://xxw3441.blog.163.com/blog/static/7538362420114912715355 | title=苏州市2010年第六次全国人口普查主要数据公报 (Main Data from Suzhou 2010 Census) | publisher=Suzhou Statistics Bureau | date=3 May 2011 | accessdate=3 May 2011 | archive-date=19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131019235449/http://xxw3441.blog.163.com/blog/static/7538362420114912715355 | url-status=dead }}</ref> | Core districts<ref>Based on the following districts: Pingjiang,Canglang,Jinchang,Huqiu,Wuzhong,Xiangcheng,SND,SIP.</ref> | {{nts|1679.2}} | {{nts|2426}} | {{CHN}} | ಏಷಿಯಾ |- |53 | [[ನ್ಯೂ ತೈಪೆ ನಗರ]] | [[File:Taipei Rushhour birdseye.JPG|125px]] | {{nts|3910086}}<ref>{{cite web|url=http://www.ris.ntpc.gov.tw/_file/1392/SG/25351/D.html|title=New Taipei City|publisher=Household Registration Service, New Taipei City Government|language=Chinese|accessdate=18 October 2011|archive-date=25 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425075237/http://www.ris.ntpc.gov.tw/_file/1392/SG/25351/D.html|url-status=dead}}</ref> | [[Special municipality (Republic of China)|Special municipality]] | {{nts|2052.5667}}<ref>{{cite web|url=http://foreigner.ntpc.gov.tw/web/SG?command=display&pageID=36568&FP=D40000002968000000_5|title=New Taipei City|publisher=New Taipei City Government|accessdate=18 October 2011|archive-date=9 ಜುಲೈ 2012|archive-url=https://archive.is/20120709080120/http://foreigner.ntpc.gov.tw/web/SG?command=display&pageID=36568&FP=D40000002968000000_5|url-status=dead}}</ref> | {{nts|1905}} | {{ROC-TW}} | ಏಷಿಯಾ |- |54 | [[ಸಿಡ್ನಿ]] | [[File:Sydney Opera House - Dec 2008.jpg|125px]] | {{nts|3908642}}<ref>{{cite web|title=2011 Census QuickStats: All people - usual residents: Sydney|url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/UCL101001?opendocument&navpos=220|work=http://www.censusdata.abs.gov.au/|publisher=Australian Bureau of Statistics|accessdate=18 December 2013|archive-date=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131222163315/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/UCL101001?opendocument&navpos=220|url-status=dead}}</ref> | [[List of cities in Australia by population#50 largest urban centres by population|Urban area]] | {{nts|1788}}<ref name="abs_2016_0">{{Census 2006 AUS|id=105|name=Sydney (Statistical Division)|accessdate=2008-02-28}}</ref> | {{nts|2186}} | {{AUS}} | ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ |- |55 | [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್]] | [[File:LosAngeles06.jpg|125px]] | {{nts|3819702}}<ref name=uscensus>{{cite web |url=http://2010.census.gov/2010census/popmap/ |title=Interactive Population Map |publisher=US Census Bureau |accessdate=2011-08-03 |archive-date=2013-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013222920/http://2010.census.gov/2010census/popmap/ |url-status=dead }}</ref> | [[City proper]] | {{nts|1290}} | {{nts|2940}} | {{USA}} | ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ |- |56 | [[ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್]] | [[File:Melbourne Docklands - Yarras Edge - marina panorama.jpg|125px]] | {{nts|3707530}}<ref>{{cite web|title=2011 Census QuickStats: All people - usual residents: Melbourne|url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/UCL201001?opendocument&navpos=220|work=http://www.censusdata.abs.gov.au/|publisher=Australian Bureau of Statistics|accessdate=18 December 2013|archive-date=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131222161255/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/UCL201001?opendocument&navpos=220|url-status=dead}}</ref> | [[List of cities in Australia by population#50 largest urban centres by population|Urban area]] | {{nts|2250}}<ref>{{cite web|title=How big is Melbourne?|url=http://blogs.crikey.com.au/theurbanist/2010/03/26/how-big-is-melbourne/|work=Crikey: Independent Media, Independent Minds|publisher=The Urbanist|accessdate=18 December 2013|archive-date=19 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219003742/http://blogs.crikey.com.au/theurbanist/2010/03/26/how-big-is-melbourne/|url-status=dead}}</ref> | {{nts|1650}} | {{AUS}} | ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ |- |57 | [[Yokohama]] | [[File:Minato Mirai In Blue.jpg|125px]] | {{nts|3680267}}<ref name="StatJapMonthlyCityYokohama">[http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html Official monthly estimated de jure population by the Kanagawa Prefectural Government] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120424041142/http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html |date=2012-04-24 }} (in Japanese). Population estimate on 2010-06-01.</ref> | [[Cities of Japan|City proper]] | {{nts|437.38}} | {{nts|8414}} | {{JPN}} | Asia |- |58 | [[Abidjan]] | [[File:Abidjanpyramid.JPG|125px]] | {{nts|3660682}}<ref name=abidjan>{{Cite web |url=http://www.abidjan-da.ci/Accueil/Presentation/Abidjan/index.html |title=Abidjan District estimate for 2003 |access-date=2013-12-25 |archive-date=2010-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100419041332/http://www.abidjan-da.ci/Accueil/Presentation/Abidjan/index.html |url-status=dead }}</ref> | Department/District | {{nts|2119}} | {{nts|1728}} | {{CIV}} | Africa |- | 59 | [[Addis Ababa]] | [[File:Addis Ababa aerial approach 2009-08-27 15-26-13.jpg|125px]] | {{nts|3633154}}<ref>{{cite web|title=population of Addis Ababa 2011|url=http://www.evi.com/q/population_of_addis_ababa_2011|work=Evi|accessdate=25 December 2013}}</ref> | City proper | {{nts|527}} | {{nts|6894}} |{{ETH}} | Africa |- |60 | [[Busan]] | [[File:August Afternoon in Haeundae 2.jpg|125px]] | {{nts|3600381}}<ref name="busan1">{{cite web|url=http://english.busan.go.kr/01_about/03_02.jsp|title=Busan: Population and area of Administrative units|publisher=Busan Metropolitan City|accessdate=12 February 2011}}</ref> | Metropolitan City | {{nts|766.12}}<ref name="busan1"/> | {{nts|4666}} | {{KOR}} | Asia |- |61 | [[Hangzhou]] | [[File:Hangzhou-yellow-dragon-stad.jpg|125px]] | {{nts|3560391}}<ref name="stat">{{cite web |url=http://www.hzstats.gov.cn/web/ShowNews.aspx?id=DwGeRFDvlVg= |title=杭州市 2010年国民经济和社会发展统计公报 |accessdate=2011-09-15 |date=2011-02-24 |publisher=Hangzhou Municipal Statistic Bureau |language=Simplified Chinese |archive-date=2011-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903121404/http://www.hzstats.gov.cn/web/ShowNews.aspx?id=DwGeRFDvlVg%3D |url-status=dead }}</ref> | Core districts | {{nts|728.19}}<ref name="stat"/> | {{nts|4889}} | {{CHN}} | Asia |- |62 | [[Berlin]] | [[File:Über den Dächern von Berlin.jpg|125px]] | {{nts|3499879}}<ref>{{cite web|url=http://www.statistik-berlin-brandenburg.de//Publikationen/OTab/2012/OT_A01-01-00_124_201111_BE.pdf |title=Bevölkerungsstand in Berlin am 30. November 2011 nach Bezirken |work=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |accessdate=2012-04-23}}</ref> | [[City-state#Cities that are component states of federations|City state]] | {{nts|892}} | {{nts|3924}} | {{DEU}} | Europe |- |63 | [[Cape Town]] | [[File:Central Cape Town.jpg|125px]] | {{nts|3497097}}<ref name=ZA>[http://www.statssa.gov.za/Publications/P03011/P030112007.pdf Statistics South Africa, Community Survey, 2007, Basic Results Municipalities ('''pdf-file''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130825124835/http://www.statssa.gov.za/Publications/P03011/P030112007.pdf |date=2013-08-25 }} Retrieved on 2008-03-23.</ref> | [[Metropolitan Municipality (South Africa)|Metropolitan Municipality]] | {{nts|2454.72}} | {{nts|1424}} | {{ZAF}} | Africa |- |64 | [[Durban]] | [[File:Durban 21.08.2009 12-56-40.jpg|125px]] | {{nts|3468086}}<ref name=ZA/> | [[Metropolitan Municipality (South Africa)|Metropolitan Municipality]] | {{nts|2291.89}} | {{nts|1513}} | {{ZAF}} | Africa |- |65 | [[Casablanca]] | [[File:CasablancaFAR.jpg|125px]] | {{nts|3427000}}<ref>[http://www.wmaker.net/myhcp2011/file/112824/ HCP, Centre d’Etudes et de Recherches Démographiques (CERED)] (2009)</ref> | [[City proper]] | {{nts|386}} | {{nts|8878}} | {{MAR}} | Africa |- |66 | [[Algiers]] | [[File:Alger front de mer.jpg|125px]] | {{nts|3415811}}<ref name=citypop>{{Cite web|url=http://citypopulation.de/Algeria.html |title=Population of the city proper according to the 2008 census|publisher=Citypopulation.de |date= |accessdate=2010-06-27| archiveurl= https://web.archive.org/web/20100615060640/http://www.citypopulation.de/Algeria.html| archivedate= 15 June 2010 <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref><ref name=wup>{{Cite web |url=http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2 |title=UN World Urbanization Prospects |publisher=Esa.un.org |date= |accessdate=2013-12-23 |archive-date=2009-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090618091044/http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2 |url-status=dead }}</ref> | [[City proper]] | {{nts|363}} | {{nts|9400}} | {{ALG}} | Africa |- |67 | [[Pyongyang]] | [[File:0322 Pyongyang Turm der Juche Idee Aussicht.jpg|125px]] | {{nts|3255388}}<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Korea/2008_North_Korea_Census.pdf United Nations Statistics Division; Preliminary results of the 2008 Census of Population of the Democratic People’s Republic of Korea conducted on 1-15 October 2008 ('''pdf-file''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325102712/http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Korea/2008_North_Korea_Census.pdf |date=25 ಮಾರ್ಚ್ 2009 }} Retrieved on 2009-03-01.</ref> | [[Direct-controlled municipality]] | {{nts|3194}} | {{nts|1019}} | {{PRK}} | Asia |- |68 | [[Madrid]] | [[File:Plaza de Colón (Madrid) 06.jpg|125px]] | {{nts|3213271}}<ref>[http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=%2Ft20%2Fe260&file=inebase&L= INE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208094936/http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=%2Ft20%2Fe260&file=inebase&L= |date=2013-12-08 }} (2008)</ref> | Municipality | {{nts|698}} | {{nts|4604}} | {{ESP}} | Europe |- |69 | [[Ekurhuleni Metropolitan Municipality|Ekurhuleni]] | [[File:Germiston CBD.jpg|125px]] | {{nts|3178470}}<ref>{{cite web|title=Ekurhuleni|url=http://beta2.statssa.gov.za/?page_id=1021&id=ekurhuleni-municipality|work=Statistics South Africa|publisher=beta2|accessdate=23 December 2013|archive-date=24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224095023/http://beta2.statssa.gov.za/?page_id=1021&id=ekurhuleni-municipality|url-status=dead}}</ref> | [[Metropolitan municipality (South Africa)|Metropolitan municipality]] | {{nts|1975}} | {{nts|1609}} | {{ZAF}} | Africa |- |70 |[[Nairobi]] | [[File:Nairobi showing KICC Times Tower and City Hall.jpg|125px]] |{{nts|3138369}}<ref name="Kenya2009">[https://web.archive.org/web/20101210081530/http://www.knbs.or.ke/Census%20Results/Presentation%20by%20Minister%20for%20Planning%20revised.pdf Minister of State for Planning, National Development and Vision 2030; 2009 Population and Housing Census Results ('''pdf''')] Retrieved on 2010-12-13.</ref> | [[City-county]] |{{nts|696}} |{{nts|4509}} |{{KEN}} | Africa |- |71 | [[Pune]] | [[File:AmonoraTownCentre.jpg|125px]] | {{nts|3115431}}<ref name=india1/> | [[Municipal Corporation]] | {{nts|450.69}} | {{nts|6913}} | {{IND}} | Asia |- |72 | [[Jaipur]] | [[File:Night view of Jaipur city from Nahargarh Fort 2011 DSCN1444.jpg|125px]] | {{nts|3073350}}<ref name=india1/> | [[Municipal Corporation]] | {{nts|485}} | {{nts|6337}} | {{IND}} | Asia |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಜ್ಞಾನದನುಗುಣವಾಗಿ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]] oqz682sk7yu0a1nhnpuz387l0ctiu1i 0 21448 1374246 1347440 2026-05-27T09:44:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374246 wikitext text/x-wiki *[[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ]] '''ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ''' ಯೆಂದರೆ 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ-ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ವಾಯು ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆದ [[ಉಪಕರಣಗ್ರಾಹ್ಯ ತಾಪಮಾನ ದಾಖಲೆ|ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನ]]ದ ಏರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿತ ಮುಂದುವರಿಕೆ. ಜಾಗತಿಕ ಮೇಲ್ಮೈ ಉಷ್ಣತೆಯು ಕಳೆದ ಶತಮಾನ<ref name="grida7"/>{{Cref2|A}}ದಲ್ಲಿ 0.74 ± 0.18 °[[ಸೆಲ್ಷಿಯಸ್‌|C]] (1.33 ± 0.32 °[[ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್‌|F]])ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ. [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ಅಂತರ-ಸರಕಾರಿ ಮಂಡಳಿ|ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ಅಂತರ-ಸರಕಾರಿ ಮಂಡಳಿಯು]] (IPCC) [[ಅಗೆದು ತೆಗೆವ ಇಂಧನ|ಅಗೆದು ತೆಗೆದ ಇಂಧನಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಅರಣ್ಯನಾಶ]]ಗಳಂತಹಾ [[ಮಾನವ ಜನ್ಯ|ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆ]]ಗಳಿಂದಾದ [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ]]ಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಹೆಚ್ಚಳವು 20ನೇ ಶತಮಾನ<ref name="grida7"/> ದ ಮಧ್ಯಕಾಲದ ನಂತರದ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ [[ಇತ್ತೀಚಿನ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೂಲಕಾರಣವೆಂಬ ಆರೋಪ|ಕಾರಣ]]ವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. [[ಸೌರ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು|ಸೌರ ವಿಕಿರಣಗಳ ಪ್ರಸರಣ]] ಮತ್ತು [[ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ]]ಗಳಂತಹಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು [[ಕೈಗಾರಿಕಾ-ಪೂರ್ವ|ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯುಗ]]ಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಿಂದ 1950ರವರೆಗಿನ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದುದಲ್ಲದೇ, ನಂತರ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಂಪಾಗಲೂ<ref name="Hegerl-2001"/><ref name="Ammann-2007"/> ನೆರವಾಯಿತು ಎಂದೂ IPCC ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದೆ. ಈ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ [[G8|ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ]]<ref name="joint-academies"/> [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಕೇಂದ್ರ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ|40ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳು{{Cref2|B}} ಅನುಮೋದಿಸಿವೆ]]. [[File:Change in Average Temperature.svg|thumb|ಭೂಮಿಯ ಈ ನಕ್ಷೆಯು ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನವು ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು 1950 ಮತ್ತು 2020 ನಡುವೆ ಈ ನಕ್ಷೆ ಪ್ರಮುಖ ಇಲ್ಲಿದೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಇತ್ತೀಚಿನ IPCC ವರದಿಯಲ್ಲಿನ [[ವಾತಾವರಣ ಮಾದರಿ|ಹವಾಮಾನದ ಮಾದರಿ]] ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[ಜಾಗತಿಕ]] ಮೇಲ್ಮೈ ಉಷ್ಣತೆಯು ಬಹುಶಃ ಇನ್ನೂ {{nowrap|1.1 to 6.4&nbsp;°C}} {{nowrap|(2.0 to 11.5&nbsp;°F)}}ರಷ್ಟು ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದನೇ ಶತಮಾನ<ref name="grida7"/> ದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಲಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಅಂದಾಜಿನಲ್ಲಿನ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಬಳಸಿದ ವಿವಿಧ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿನ [[ವಾತಾವರಣ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ|ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಬಗೆಗಿನ ಸಂವೇದನೆ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು [[ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ವರದಿ|ಭವಿಷ್ಯದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂದಾಜುಗಳಲ್ಲಿನ]] ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದುಂಟಾಗಿದೆ. ಇನ್ನಿತರ [[ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ|ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ]]ಗಳೆಂದರೆ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು 2100ನೇ ಇಸವಿಯವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು ನಿಂತರೂ ಕೂಡಾ 2100ರ ನಂತರವೂ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಮುಂದುವರೆಯಲಿದ್ದು ಅದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ, [[ಸಾಗರಗಳು|ಸಾಗರಗಳ]] ಅಗಾಧ [[ಉಷ್ಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ|ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಕಾಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ]] ಹಾಗೂ [[CO2|ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌]]ನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಇರಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು.<ref name="Archer-2005"/><ref name="solomon-2009"/> ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿನ ಏರಿಕೆಯು [[ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆ|ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದ ಏರಿಕೆ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಲಿದ್ದು, [[ಅವಕ್ಷೇಪನ (ಪವನಶಾಸ್ತ್ರ)|ಅವಕ್ಷೇಪನ]]ದ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಲಿದ್ದು, ಉಪೋಷ್ಣವಲಯದ [[ಮರುಭೂಮಿ|ಮರಳುಗಾಡು]]ಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಲಿದೆ.<ref name="Lu-2007"/> [[ಶೀತಪ್ರದೇಶದ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ|ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್‌ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಅತೀವ ಹೆಚ್ಚಳ]]ದೊಂದಿಗೆ [[ಶೀತ ಕೆಳಭೂಸ್ತರ|ಶೀತ ಕೆಳ ಭೂಸ್ತರ]], [[ಸಮುದ್ರ ನೀರ್ಗಲ್ಲು]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[1850ರಿಂದಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಿಮನದಿಗಳ ಹಿಂಜರಿಕೆ|ಹಿಮನದಿ]]ಗಳ ಹಿಂಜರಿತದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನಿತರ ಸಂಭಾವ್ಯ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳೆಂದರೆ [[ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರೀತ್ಯ|ಹವಾಮಾನದ ವೈಪರೀತ್ಯ]]ಗಳ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯ ಹೆಚ್ಚಳ, [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಬಹುದಾದ ಅವನತಿಯ ಭೀತಿ|ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲಗಳ ಅಳಿವು]] ಮತ್ತು [[ಕೃಷಿಯ ಇಳುವರಿ|ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು. ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗೆಗೆ ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ (ಯಾವುದಾದರೂ ಇದ್ದರೆ) ಕಾರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ರಾಜಕೀಯ|ರಾಜಕೀಯ]] ಮತ್ತು [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ವಿವಾದ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆ]]ಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲಿವೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೆಂದರೆ [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ನಿವಾರಣೆ|ತಾಪ ನಿವಾರಣೆ]] ಮಾಡಲು ಭವಿಷ್ಯದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಉಷ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾದ ಹಾನಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ|ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು]] ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ನಿರರ್ಥಕಗೊಳಿಸಲು ಊಹಾತ್ಮಕವಾಗಿ [[ಭೂ-ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] ಬಳಕೆ. [[ಕ್ಯೋಟೋ ನಿಯಮಾವಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಬಹಳಷ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಕಾರಗಳು]] [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ]] ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿರುವ [[ಕ್ಯೋಟೋ ನಿಯಮಾವಳಿ]]ಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿ ತಮ್ಮ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿವೆ. == ಉಷ್ಣತೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Temperature_reconstruction_last_two_millennia.svg|thumb|ದಶಕಗಳ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಅಂದಾಜುಗಳ ಮೂಲಕ ಎರಡು ಸಹಸ್ರಮಾನಗಳ ಸರಾಸರಿ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನ ವಿವರಗಳು.]] ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಮಾಪನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ರೇಖೀಯ]] ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ 1906-2005ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ತಾಪಮಾನವು 0.74&nbsp;°C ±0.18&nbsp;°Cರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಆ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಕಡೆಯ 50 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದ ಪ್ರಮಾಣವು ಬಹುಪಾಲು ಇಡೀ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಾದ ಹೆಚ್ಚಳದ ಎರಡರಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ (ಕಡೆಯ ಪ್ರತಿ ದಶಕದ ಹೆಚ್ಚಳ 0.13&nbsp;°C ±0.03&nbsp;°C ಆಗಿದ್ದರೆ, ಇಡೀ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಹೆಚ್ಚಳ ಪ್ರತಿ ದಶಕದ ಹೆಚ್ಚಳ 0.07&nbsp;°C ± 0.02&nbsp;°Cರಷ್ಟಿತ್ತು). 1900<ref>{{Cite book|last=Trenberth|first=Kevin E.|coauthors=''et al.''|title=IPCC Fourth Assessment Report|url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/syr/ar4_syr.pdf|format=PDF|year=2007|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge, United Kingdom and New York, NY, USA|page=244|chapter=Chapter 3: Observations: Surface and Atmospheric Climate Change|chapterurl=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter3.pdf}}</ref> ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ದಶಕಕ್ಕೆ 0.002&nbsp;°Cರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವು [[ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಉಷ್ಣ ದ್ವೀಪ]] ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿದೆಯೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ಪಡೆದ ತಾಪಮಾನ ಮಾಪನಗಳು|ಉಪಗ್ರಹ ಉಷ್ಣತಾ ಮಾಪನ]]ಗಳ ಪ್ರಕಾರ 1979ರಿಂದ ಕೆಳಮಟ್ಟದ [[ಹವಾಗೋಳ]]ದಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನವು 0.12ರಿಂದ 0.22&nbsp;°Cವರೆಗೆ (0.22ರಿಂದ 0.4&nbsp;°Fವರೆಗೆ) ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡಿದೆ. 1850ರ ಮುಂಚೆ [[ಕಳೆದ 1000 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನ ದಾಖಲೆ|ಸಾವಿರ ಇಲ್ಲವೇ ಎರಡು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ]] ಕಾಲ ತಾಪಮಾನವು [[ಮಧ್ಯಯುಗದ ಹೆಚ್ಚು ತಾಪಮಾನದ ಅವಧಿ|ಮಧ್ಯಯುಗದ ಉಷ್ಣ ಕಾಲಾವಧಿ]] ಇಲ್ಲವೇ [[ಕಿರು ಹಿಮಯುಗ]]ದ ಹಾಗೆ ಪ್ರದೇಶವಾರು ವ್ಯತ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತ್ತು. 1800ರ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಉಪಕರಣಗಳ ಮೂಲಕ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಕಾರಣ, [[ನಾಸಾ]]ನ [[ಗೊಡ್ಡಾರ್ಡ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಫಾರ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌|ಗೊಡ್ಡಾರ್ಡ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಫಾರ್ ಸ್ಪೇಸ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌]]ನ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 1998ರ ದಾಖಲೆಯ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಡಿಗ್ರಿ<ref>{{cite web|url=http://data.giss.nasa.gov/gistemp/2005/|last=Hansen|first=James E.|authorlink=James Hansen|coauthors=''et al.''|title=Goddard Institute for Space Studies, GISS Surface Temperature Analysis|accessdate=2007-01-17|date=2006-01-12|publisher=NASA Goddard Institute for Space Studies}}</ref> ಯ ಕೆಲ ಶತಾಂಶಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ 2005ನೇ ವರ್ಷ ಇದುವರೆಗಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆಯ ವರ್ಷವಾಗಿದೆ. [[ವಿಶ್ವ ಪವನಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಹಾಗೂ [[ಹವಾಮಾನ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಭಾಗ|ಹವಾಗುಣ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಭಾಗ]]ಗಳು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 1998<ref>{{cite web|url=http://www.cru.uea.ac.uk/cru/press/2005-12-WMO.pdf|title=Global Temperature for 2005: second warmest year on record|accessdate=2007-04-13|date=2005-12-15|publisher=Climatic Research Unit, School of Environmental Sciences, University of East Anglia|format=PDF|archive-date=2009-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325053217/http://www.cru.uea.ac.uk/cru/press/2005-12-WMO.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wmo.int/pages/prog/wcp/wcdmp/statement/documents/WMO998_E.pdf|format=PDF|title=WMO statement on the status of the global climate in 2005|accessdate=2009-04-24|date=2005-12-15|publisher=World Meteorological Organization}}</ref> ರ ನಂತರ 2005 ಅತೀವ ತಾಪಮಾನ ಹೊಂದಿದ ವರ್ಷವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. 1998ರ<ref name="Changnon2000">{{cite book|title=El Niño, 1997-1998: The Climate Event of the Century|last=Changnon|first=Stanley A.|coauthors=Bell, Gerald D.|year=2000|publisher=Oxford University Press|location=London|isbn=0195135520}}</ref> ಲ್ಲಿ ಆ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದದ್ದು ಎನ್ನಲಾದ [[ಎಲ್‌ ನಿನೊ-ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಪರಿಭ್ರಮಣ|ಎಲ್‌ ನಿನೊ]]ದ ಹಾವಳಿಯಿಂದಾಗಿ ತಾಪಮಾನವು ಅಸಹಜ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತ್ತು. ಭೂಗೋಳದಾದ್ಯಂತ ತಾಪಮಾನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. 1979ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ತಾಪಮಾನವು ಸಾಗರಪ್ರದೇಶದ ತಾಪಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಳ್ಳುತ್ತಲಿದೆ (ಪ್ರತಿ ದಶಕಕ್ಕೆ 0.25&nbsp;°C ಹೆಚ್ಚಳದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿ ದಶಕಕ್ಕೆ 0.13&nbsp;°C ಹೆಚ್ಚಳ).<ref>{{cite web|url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter3.pdf|title=IPCC Fourth Assessment Report, Chapter 3|accessdate=2009-03-14|date=2007-02-05|pages=237|archive-date=2017-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20171023052326/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter3.pdf|url-status=dead}}</ref> ಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಉಷ್ಣತೆಯು ಹೆಚ್ಚು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುವುದೇಕೆಂದರೆ ಸಾಗರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಖ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಗರಗಳು ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ<ref>{{cite journal|title=Land/sea warming ratio in response to climate change: IPCC AR4 model results and comparison with observations|author=Rowan T. Sutton, Buwen Dong, Jonathan M. Gregory|journal=Geophysical Research Letters|volume=34|url=http://www.agu.org/pubs/crossref/2007/2006GL028164.shtml|doi=10.1029/2006GL028164|year=2007|accessdate=2007-09-19|pages=L02701|archive-date=2012-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20120923041910/http://www.agu.org/pubs/crossref/2007/2006GL028164.shtml|url-status=dead}}</ref> ದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು. [[ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧ|ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧವು]] [[ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧ]]ಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬಿಸಿಯಾಗುವುದೇಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಬಹು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಾಲೋಚಿತ ಹಿಮ ಹೊದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಹಿಮ-ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ|ಹಿಮ‌-ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ ಸಾಗರ ನೀರ್ಗಲ್ಲುಗಳಿವೆ. ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಸಿರುಮನೆ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಿದ್ದರೂ ಅದು ಗೋಳಾರ್ಧಗಳ ನಡುವಿನ ತಾಪಮಾನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ. ಇದೇಕೆಂದರೆ ಪ್ರಮುಖ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು ಎರಡೂ ಗೋಳಾರ್ಧ<ref>{{cite book|chapterurl=http://www.grida.no/publications/other/ipcc_tar/?src=/CLIMATE/IPCC_TAR/WG1/127.htm|title=Climate Change 2001: The Scientific Basis|chapter=Atmospheric Chemistry and Greenhouse Gases|url=http://www.grida.no/publications/other/ipcc_tar/?src=/CLIMATE/IPCC_TAR/WG1/|author=Intergovernmental Panel on Climate Change|authorlink=Intergovernmental Panel on Climate Change|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge, UK|year=2001|access-date=2021-08-10|archive-date=2016-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160415010725/http://www.grida.no/publications/other/ipcc_tar/?src=%2FCLIMATE%2FIPCC_TAR%2FWG1%2F|url-status=dead}}</ref> ಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಲು ಬೇಕಾಗುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಾಯಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಗರಗಳ [[ಗಾತ್ರಾನುಸಾರ ಉಷ್ಣತೆ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ|ಉಷ್ಣತಾ ಜಡತ್ವ]] ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಾವಕಾಶದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ವಾತಾವರಣದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಶತಮಾನಗಳು ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. [[ವಾತಾವರಣ ಬದ್ಧತೆ]]ಯ ಕುರಿತಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2000ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರೂ, ಸುಮಾರು {{nowrap|0.5&nbsp;°C}} {{nowrap|(0.9&nbsp;°F)}}ರಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಳ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last=Meehl|first=Gerald A.|coauthors=''et al.''|date=2005-03-18|title=How Much More Global Warming and Sea Level Rise|journal=Science|volume=307|issue=5716|pages=1769–1772|doi=10.1126/science.1106663|url=http://www.sciencemag.org/cgi/reprint/307/5716/1769.pdf|format=PDF|accessdate=2007-02-11|pmid=15774757}}</ref> {{Clear}} == ವಿಕಿರಣಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡ == ವಾತಾವರಣ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯ ಒತ್ತಡವೆಂಬ ಪದವನ್ನು ವಾತಾವರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊರಗಿನ (ಭೂಮಿಯ ಹೊರಗಿನದಲ್ಲವಾದರೂ) ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು|ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ]]ಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, [[ಸೌರ ಪ್ರಭೆ|ಸೌರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನತೆ]]ಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, [[ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ|ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳ]] ಹೊರಕಾರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯ<ref name="Hegerl-2001"/> ನನ್ನು ಸುತ್ತುವಲ್ಲಿನ [[ಕಕ್ಷೆಯಿಂದೊದಗುವ ಒತ್ತಡ|ಭೂಮಿಯ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆ]]ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಬಾಹ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ವಾತಾವರಣವು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯು ಮೊದಲ ಮೂರು ಒತ್ತಡಗಳಿಂದಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕಕ್ಷೆಯ ಆವರ್ತನಗಳು ಹತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವಷ್ಟು ತೀರಾ ನಿಧಾನವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರುವದರಿಂದ ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ. === ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು === {{Main|Greenhouse gas|Greenhouse effect}} {{Double image stack|right|Greenhouse Effect.svg|Mauna Loa Carbon Dioxide-en.svg|180|Greenhouse effect schematic showing energy flows between space, the atmosphere, and earth's surface. Energy exchanges are expressed in watts per square meter (W/m<sup>2</sup>).|Recent atmospheric [[carbon dioxide]] (CO<sub>2</sub>) increases. Monthly CO<sub>2</sub> measurements display seasonal oscillations in overall yearly uptrend; each year's maximum occurs during the [[Northern Hemisphere]]'s late spring, and declines during its growing season as plants remove some atmospheric CO<sub>2</sub>.}} [[ವಾಯುಮಂಡಲ]]ದಲ್ಲಿನ ಅನಿಲಗಳಿಂದಾಗುವ [[ಅವಗೆಂಪು]] ವಿಕಿರಣಗಳ [[ಹೀರುವಿಕೆ (ವಿದ್ಯುತ್‌ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣ)|ಹೀರುವಿಕೆ]] ಹಾಗೂ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು [[ಗ್ರಹ]]ವೊಂದರ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ವಾಯುಮಂಡಲ ಹಾಗೂ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು 1824ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ [[ಜೋಸೆಫ್‌ ಫ್ಯೂರಿಯರ್‌|ಜೋಸೆಫ್‌ ಫ್ಯೂರಿಯರ್]] ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು. ನಂತರ 1896<ref>{{cite web|title=The Carbon Dioxide Greenhouse Effect|work=The Discovery of Global Warming|url=http://www.aip.org/history/climate/co2.htm|accessdate=21 April 2009|year=2008|publisher=American Institute of Physics|author=Spencer Weart|archive-date=11 ನವೆಂಬರ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161111201545/https://www.aip.org/history/climate/co2.htm|url-status=dead}}</ref> ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಾಂಟೆ ಅರ್ರ್‌ಹೆನಿಯಸ್‌|ಸ್ವಾಂಟೆ ಅರ್ರ್‌‌ಹೆನಿಯಸ್‌]]ರವರು ಇದನ್ನು ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕಾರಣವಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸುವವರೂ ಸಹಾ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆಂದರೆ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಾಗ ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮದ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದು. ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು ಸುಮಾರು 33&nbsp;°C (59&nbsp;°F)<ref name="IPCC_WG1_AR4_Ch1">{{cite web|author=IPCC|work=IPCC WG1 AR4 Report|title=Chapter 1: Historical Overview of Climate Change Science|url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter1.pdf|format=PDF|accessdate=21 April 2009|year=2007|publisher=IPCC|quote=To emit 240 W m–2, a surface would have to have a temperature of around –19&nbsp;°C. This is much colder than the conditions that actually exist at the Earth’s surface (the global mean surface temperature is about 14&nbsp;°C). Instead, the necessary –19&nbsp;°C is found at an altitude about 5 km above the surface.|pages=p97 (PDF page 5 of 36)|archive-date=26 ನವೆಂಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126204443/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter1.pdf|url-status=dead}}</ref>{{Cref2|C}}ರಷ್ಟು ಮಧ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮುಖ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳೆಂದರೆ 36ರಿಂದ 70 ಪ್ರತಿಶತ ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ [[ನೀರಾವಿ|ನೀರಿನ ಆವಿ]], 9ರಿಂದ 26 ಪ್ರತಿಶತ ಕಾರಣವಾಗುವ [[ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌|ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌]](CO<sub>2</sub>), 4ರಿಂದ 9 ಪ್ರತಿಶತ{{Failed verification|date=June 2009}} ಕಾರಣವಾಗುವ [[ಮೀಥೇನ್]]‌ (CH<sub>4</sub>); ಮತ್ತು 3ರಿಂದ 7 ಪ್ರತಿಶತ<ref>{{cite journal|url=http://www.atmo.arizona.edu/students/courselinks/spring04/atmo451b/pdf/RadiationBudget.pdf|title=Earth’s Annual Global Mean Energy Budget|author=Kiehl, J.T. and K.E. Trenberth|format=PDF|journal=Bulletin of the American Meteorological Society|pages=197–208|volume=78|issue=2|date=1997|accessdate=21 April 2009|doi=10.1175/1520-0477(1997)078<0197:EAGMEB>2.0.CO;2|year=1997|archive-date=19 ಮೇ 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050519080336/http://www.atmo.arizona.edu/students/courselinks/spring04/atmo451b/pdf/RadiationBudget.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.realclimate.org/index.php?p=142|year=6 Apr 2005|title=Water vapour: feedback or forcing?|author=Gavin Schmidt|publisher=RealClimate|accessdate=21 April 2009}}</ref> ಕಾರಣವಾಗುವ [[ಓಝೋನ್]](O<sub>3</sub>). ಮೋಡಗಳು ಸಹಾ‌ ವಿಕಿರಣ ಅಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದಾದರೂ ಅವು ದ್ರವರೂಪದ ನೀರು ಅಥವಾ ಹಿಮದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿರುವ ಕಾರಣ ಅವನ್ನು ನೀರಿನ ಆವಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅನಿಲಗಳಿಂದ [[ಮೋಡದ ಒತ್ತಡ|ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ]]. [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ನಂತರ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾ CO<sub>2</sub>, [[ಮೀಥೇನ್]]‌, ಹವಾಗೋಳದ [[ಓಝೋನ್|ಓಝೋನ್‌]], [[CFC]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[ನೈಟ್ರಸ್‌ ಆಕ್ಸೈಡ್‌]]ಗಳಿಂದಾಗುವ [[ವಿಕಿರಣಾತ್ಮಕ ಒತ್ತಡ]]ವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ. 1700ರ ಶತಮಾನ<ref>{{cite web|author=EPA|date=2008|title=Recent Climate Change: Atmosphere Changes|work=Climate Change Science Program|url=http://www.epa.gov/climatechange/science/recentac.html|accessdate=21 April 2009|year=2007|publisher=United States Environmental Protection Agency}}</ref> ದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ CO<sub>2</sub> ಮತ್ತು ಮೀಥೇನ್‌ಗಳ [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ#ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಳ|ಸಂಗ್ರಹಣೆ]]ಯು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 36%ರಷ್ಟು ಹಾಗೂ 148%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಈ ಪ್ರಮಾಣಗಳು, [[ಹಿಮಗರ್ಭ]]<ref>{{cite journal|author=Neftel, A., E. Moor, H. Oeschger, and B. Stauffer|date=1985|title=Evidence from polar ice cores for the increase in atmospheric CO<sub>2</sub> in the past two centuries|journal=Nature|volume=315|pages=45–47|doi=10.1038/315045a0}}</ref> ದ ಉತ್ಖನನದಿಂದ ಪಡೆದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಕಳೆದ 650,000 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿವೆ. ಅಪರೋಕ್ಷ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕುರುಹುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪ್ರಮಾಣದ CO<sub>2</sub> ಅನಿಲವು 20 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾತ್ರವೇ ಇತ್ತು.<ref>{{cite journal|author=Pearson, P.N. and M.R. Palmer|journal=Nature|title=Atmospheric carbon dioxide concentrations over the past 60 million years|date=2000|volume=406|issue=6797|pages=695–699|doi=10.1038/35021000|pmid=10963587|last1=Pearson|first1=PN|last2=Palmer|first2=MR}}</ref> [[ಅಗೆದು ತೆಗೆವ ಇಂಧನ|ಅಗೆದು ತೆಗೆದ ಇಂಧನ]]ಗಳ ಉರಿಸುವಿಕೆಯು ಕಳೆದ 20 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಾದ CO<sub>2</sub> ಹೆಚ್ಚಳದ ನಾಲ್ಕನೇ ಮೂರು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಬಹುಪಾಲು ಭೂಬಳಕೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಅರಣ್ಯನಾಶ]]ದಿಂದಾಗಿದೆ.<ref name="spm-2001">{{cite web|url=http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/pdf/WG1_TAR-FRONT.pdf|format=PDF|title=Summary for Policymakers|author=IPCC|work=Climate Change 2001: The Scientific Basis. Contribution of Working Group I to the Third Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|accessdate=21 April 2009|date=2001|publisher=IPCC|archive-date=13 ಜನವರಿ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130113142303/http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/pdf/WG1_TAR-FRONT.pdf|url-status=dead}}</ref> CO<sub>2</sub> ಸಂಗ್ರಹಗಳು ಅಗೆದು ತೆಗೆದ ಇಂಧನಗಳ ಉರಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಭೂ-ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಭವಿಷ್ಯದ ಏರುವಿಕೆಯ ದರವು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆರ್ಥಿಕ, [[ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]], [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ತಾಂತ್ರಿಕ]] ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧರಿತವಾಗಲಿದೆ. IPCCಯ [[ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ವರದಿ]]ಯು 2100<ref>{{cite web|url=http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/123.htm|author=Prentice, I.C., ''et al.''|title=The Carbon Cycle and Atmospheric Carbon Dioxide: SRES scenarios and their implications for future CO2 concentration|work=Climate Change 2001: The Scientific Basis. Contribution of Working Group I to the Third Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|accessdate=21 April 2009|date=2001|publisher=IPCC|archive-date=8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061208031611/http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/123.htm|url-status=dead}}</ref> ರ ಇಸವಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ 541ರಿಂದ 970 ppm ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡುವ ಭವಿಷ್ಯದ CO<sub>2</sub> ಸಂದರ್ಭಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅಗೆದು ತೆಗೆವ ಇಂಧನದ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಈ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾಕಾಗುವುದಲ್ಲದೇ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]], [[ಟಾರ್‌ ಮರಳು]] ಅಥವಾ [[ಮೀಥೇನ್ ಜಾಲರಿ|ಮೀಥೇನ್‌ ಜಾಲರಿ]]ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರೆ<ref>{{cite web|url=http://www.grida.no/climate/ipcc/emission/104.htm|author=Nakicenovic., N., ''et al.''|title=An Overview of Scenarios: Resource Availability|work=IPCC Special Report on Emissions Scenarios|accessdate=21 April 2009|publisher=IPCC|date=2001}}</ref> 2100ರ ನಂತರವೂ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು ಮುಂದುವರೆಯಲಿದೆ. [[ಕ್ಲೋರೋಫ್ಲೋರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು|ಕ್ಲೋರೋಫ್ಲೋರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳ]] ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗುವ [[ವಾಯುಮಂಡಲ|ವಾಯುಮಂಡಲದ]] ಓಝೋನ್‌ನ ನಿರ್ಮೂಲನವನ್ನು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯ ಏರಿಕೆಯ ಕಾರಣವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡರ ಮಧ್ಯೆ ಕೆಲವೊಂದು [[ಓಝೋನ್ ಬರಿದಾಗುವಿಕೆ#ಓಝೋನ್ ಬರಿದಾಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ|ವಿಚಾರಕ್ಷೇತ್ರ ಕೊಂಡಿ]]ಗಳಿದ್ದರೂ ಇವೆರಡರ ಮಧ್ಯದ ಸಂಬಂಧವು ಅಷ್ಟು ಗಾಢವಾದುದಲ್ಲ. ವಾಯುಮಂಡಲದ ಓಝೋನ್‌ನ ಇಳಿಕೆಯು ತಂಪಾಗಿಸಬಲ್ಲ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ಓಝೋನ್‌ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಯು 1970<ref>{{cite web|url=http://www.nas.nasa.gov/About/Education/Ozone/history.html|title=Ozone Depletion, History and politics|last=Sparling|first=Brien|date=May 30, 2001|publisher=NASA|accessdate=2009-02-15|archive-date=2009-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090306131834/http://www.nas.nasa.gov/About/Education/Ozone/history.html|url-status=dead}}</ref> ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದವರೆಗೆ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಹವಾಗೋಳೀಯ ಓಝೋನ್|ವಾಯುಮಂಡಲದ ಓಝೋನ್‌]] ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಾಣಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|doi=10.1029/2005JD006348|title=Role of tropospheric ozone increases in 20th-century climate change|year=2006|author=Shindell, Drew|journal=Journal of Geophysical Research|volume=111|pages=D08302}}</ref> {{Clear}} === ವಾಯುಕಲಿಲ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಣ === [[ಚಿತ್ರ:ShipTracks MODIS 2005may11.jpg|thumb|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ ಹಡಗು ಮಾರ್ಗ. ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲಿನ ವಾಯುಕಲಿಲಗಳ ಒತ್ತಡವು ಪರೋಕ್ಷ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೂಲಕ ಭಾರೀ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನೇ ತರಬಹುದು.]] [[ಜಾಗತಿಕ ಮಬ್ಬಾಗಿಸುವಿಕೆ]], ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿನ ಜಾಗತಿಕ ನೇರ [[ಪ್ರಕಾಶಮಾನತೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಇಳಿಕೆಯು 1960ರಿಂದ ಈವರೆಗಿನ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಭಾಗಶಃ ನಿವಾರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/462.htm|author=Mitchell, J.F.B., ''et al.''|title=Detection of Climate Change and Attribution of Causes: Space-time studies|work=Climate Change 2001: The Scientific Basis. Contribution of Working Group I to the Third Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|accessdate=21 April 2009|date=2001|publisher=IPCC|archive-date=11 ಜುಲೈ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070711023544/http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/462.htm|url-status=dead}}</ref> ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳು ಹಾಗೂ [[ಮಾಲಿನ್ಯಕಾರಕ]]ಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದ [[ವಾಯುಕಲಿಲಗಳು|ವಾಯುಕಲಿಲ]]ಗಳೇ ಈ ಮಬ್ಬಾಗಿಸುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ. ಈ ವಾಯುಕಲಿಲಗಳು ಒಳಬರುವ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರತಿಫಲನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿಸಿ ತಂಪಾಗುವ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಹ್ಯಾನ್‌ಸೆನ್‌]] ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಅಗೆದು ತೆಗೆದ ಇಂಧನಗಳ ದಹನ—CO<sub>2</sub> ಮತ್ತು ವಾಯುಕಲಿಲಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸರಿದೂಗಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ನಿವ್ವಳ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯು CO<sub>2</sub>-ಅಲ್ಲದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳಿಂದಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref name="pmid10944197">{{cite journal|author=Hansen J., Sato M., Ruedy R., Lacis A., and Oinas V.|title=Global warming in the twenty-first century: an alternative scenario|journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A.|volume=97|issue=18|pages=9875–80|year=2000|doi=10.1073/pnas.170278997|pmid=10944197|last1=Hansen|first1=J|last2=Sato|first2=M|last3=Ruedy|first3=R|last4=Lacis|first4=A|last5=Oinas|first5=V}}</ref> ಸೌರ ವಿಕಿರಣಗಳ ಚದುರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯಂತಹಾ ನೇರ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲದೇ, ವಾಯುಕಲಿಲಗಳು ವಿಕಿರಣ ರಾಶಿಯ ಮೇಲೆ ಪರೋಕ್ಷ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸಹಾ ಬೀರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|author=Lohmann, U. & J. Feichter|date=2005|title=Global indirect aerosol effects: a review|journal=Atmos. Chem. Phys.|volume=5|pages=715–737|url=http://www.atmos-chem-phys.net/5/715/2005/acp-5-715-2005.html|access-date=2009-11-04|archive-date=2010-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20101017063005/http://www.atmos-chem-phys.net/5/715/2005/acp-5-715-2005.html|url-status=dead}}</ref> ಸಲ್ಫೇಟ್‌ ವಾಯುಕಲಿಲಗಳು [[ಮೋಡಗಳ ಘನೀಕರಣದ ಕೇಂದ್ರ|ಮೋಡಗಳ ಘನೀಕರಣ ಕೇಂದ್ರ]]ವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೋಡಹನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೋಡಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಮಾದರಿಯ ಮೋಡಗಳು [[ಟ್ವಾಮೆ ಪ್ರಭಾವ|ಸೌರ ವಿಕಿರಣಗಳ ಪ್ರತಿಫಲನೆ]]ಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಮೋಡಹನಿ<ref>{{cite journal|author=Twomey, S.|date=1977|title=Influence of pollution on shortwave albedo of clouds|journal=J. Atmos. Sci.|volume=34|pages=1149–1152|doi=10.1175/1520-0469(1977)034<1149:TIOPOT>2.0.CO;2|year=1977}}</ref> ಗಳಿರುವ ಮೋಡಗಳಿಗಿಂತ ದಕ್ಷವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮವು ಮೋಡಹನಿಗಳ ಗಾತ್ರವು ಬಹುಪಾಲು ಸಮಾನವಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿ [[ಮೋಡ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ#ಸಂಘರ್ಷ-ಸಮ್ಮಿಳನ|ಮಳೆಹನಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ]]ಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಮೋಡವನ್ನು ಒಳಬರುವ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕ<ref>{{cite journal|author=Albrecht, B.|date=1989|title=Aerosols, cloud microphysics, and fractional cloudiness|journal=Science|volume=245|pages=1227–1239|doi=10.1126/science.245.4923.1227|pmid=17747885|issue=4923}}</ref> ನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. [[ಇಲ್ಲಣ|ಇಲ್ಲಣವು]] ಅದು ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ತಂಪಾಗಿಸುವಿಕೆ ಇಲ್ಲವೇ ಬಿಸಿಯಾಗಿಸುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ [[ಇಲ್ಲಣ]] ವಾಯುಕಲಿಲಗಳು ಸೌರ ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಹೀರಿಕೊಂಡು ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಬಿಸಿಯಾಗಿಸಿದರೂ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ (ಆದರೆ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಲ್ಲ), ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳಿಂದಾಗುವ 50%ನಷ್ಟು ಮೇಲ್ಮೈ ಬಿಸಿಯಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು [[ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಮೋಡಗಳು]]<ref>{{cite journal|last=Ramanathan|first=V.|coauthors=''et al.''|year=2005|url=http://www.pnas.org/content/102/15/5326.abstract|title=Atmospheric brown clouds: Impacts on South Asian climate and hydrological cycle|journal=Proc. Natl. Acad. Sci.|volume=102|pages=5326–5333|doi=10.1073/pnas.0500656102|pmid=15749818|last1=Ramanathan|first1=V|last2=Chung|first2=C|last3=Kim|first3=D|last4=Bettge|first4=T|last5=Buja|first5=L|last6=Kiehl|first6=JT|last7=Washington|first7=WM|last8=Fu|first8=Q|last9=Sikka|first9=DR|issue=15}}</ref> ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಹಿಮನದಿಗಳು ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ಶೀತಪ್ರದೇಶಗಳ ಹಿಮದ ಮೇಲೆ ಸಂಗ್ರಹಗೊಂಡಾಗ ಭೂಮೇಲ್ಮೈಯ ಕೆಳಮಟ್ಟದ [[ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಕ]]ವು ಸಹಾ ನೇರವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮೈ<ref>{{cite web|author=Ramanathan, V., et al.|date=2008|work=Atmospheric Brown Clouds: Regional Assessment Report with Focus on Asia|publisher=United Nations Environment Programme|url=http://www.rrcap.unep.org/abc/impact/files/ABC_Report_Summary_Final.pdf|title=Report Summary|access-date=2009-11-04|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718201256/http://www.rrcap.unep.org/abc/impact/files/ABC_Report_Summary_Final.pdf|url-status=dead}}</ref> ಬಿಸಿಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು ಇಂಗಾಲವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ವಾಯುಕಲಿಲಗಳ ಪ್ರಭಾವವು ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಾಗೂ ಉಪಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಏಷ್ಯಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣಿಸಿದರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧ<ref>{{cite web|author=Ramanathan, V., et al.|date=2008|work=Atmospheric Brown Clouds: Regional Assessment Report with Focus on Asia|publisher=United Nations Environment Programme|url=http://www.rrcap.unep.org/abc/publication/Part%20III.pdf|title=Part III: Global and Future Implications}}</ref> ಮತ್ತು ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ವೃತ್ತದ ಆಚೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. {{Clear}} === ಸೌರ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳು/ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು === ಸೌರ ವಿಕಿರಣ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಹಿಂದಿನ [[ಹವಾಗುಣ ಬದಲಾವಣೆ|ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ]]ಗಳಿಗೆ <ref>{{Cite book|last=National Research Council|title=Solar Influences On Global Change|url=http://books.nap.edu/openbook.php?record_id=4778&page=R1|year=1994|publisher=National Academy Press|location=Washington, D.C.|isbn=0-309-05148-7|page=36}}</ref> ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳು ಮತ್ತು ಸೌರ ಒತ್ತಡಗಳು ತಾಪಮಾನದ ಮೇಲೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲವು. ಹೆಚ್ಚಿದ ಸೌರ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳೆರಡೂ [[ಹವಾಗೋಳ]]ದ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಸೌರ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳ [[ವಾಯುಮಂಡಲ]]ವನ್ನು ಬಿಸಿಯಾಗಿಸಿದರೆ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ ವಾಯುಮಂಡಲವನ್ನು ತಂಪುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Hegerl-2001"/> 1979ರಲ್ಲಿ ಉಪಗ್ರಹ ಮಾಪನಗಳ ಮೂಲಕ ತಾಪಮಾನ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಾಗಿನಿಂದ ವಾಯುಮಂಡಲದ ತಾಪಮಾನ ಸ್ಥಿರವಾಗಿವೆ ಇಲ್ಲವೇ ಇಳಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿವೆ. ಉಪಗ್ರಹ ಶಕೆಯ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ [[ರೇಡಿಯೋ ಅನ್ವೇಷಕ]](ವಾತಾವರಣ ಬಲೂನು)ಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ದತ್ತಾಂಶಗಳು, ಮುಂಚಿನ ರೇಡಿಯೋ ಅನ್ವೇಷಕ<ref name="Randel2009">{{cite journal|doi=10.1029/2008JD010421|title=An update of observed stratospheric temperature trends|year=2009|author=Randel, William J.|journal=Journal of Geophysical Research|volume=114|pages=D02107}}</ref> ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿದ್ದರೂ 1958ರಿಂದ ತಂಪಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಹೆನ್ರಿಕ್‌ ಸ್ವೆನ್ಸ್‌ಮಾರ್ಕ್‌]]ರಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಕಲ್ಪನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸೂರ್ಯನ ಅಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ವಿಶ್ವಕಿರಣಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸುವುದರಿಂದ ಮೋಡಗಳ ಘನೀಕರಣದ ಕೇಂದ್ರದ ರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಹವಾಮಾನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|first=Nigel|last=Marsh|coauthors=Henrik, Svensmark|title=Cosmic Rays, Clouds, and Climate|journal=Space Science Reviews|volume=94|number=1–2|pages=215–230|year=2000|month=November|url=http://www.dsri.dk/~hsv/SSR_Paper.pdf|format=PDF|doi=10.1023/A:1026723423896|accessdate=2007-04-17|archive-date=2008-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527234228/http://www.dsri.dk/~hsv/SSR_Paper.pdf|url-status=dead}}</ref> ಇತರೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ [[ವಿಶ್ವಕಿರಣ]]<ref>{{cite journal|last=Lockwood|first=Mike|coauthors=Claus Fröhlich|title=Recent oppositely directed trends in solar climate forcings and the global mean surface air temperature|journal=Proceedings of the Royal Society A|volume=463|pages=2447|quote=Our results show that the observed rapid rise in global mean temperatures seen after 1985 cannot be ascribed to solar variability, whichever of the mechanisms is invoked and no matter how much the solar variation is amplified.|url=http://www.pubs.royalsoc.ac.uk/media/proceedings_a/rspa20071880.pdf|doi=10.1098/rspa.2007.1880|accessdate=2007-07-21|format=PDF|year=2007|archive-date=2007-09-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20070926023811/http://www.pubs.royalsoc.ac.uk/media/proceedings_a/rspa20071880.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|doi=10.1088/1748-9326/3/2/024001|title=Testing the proposed causal link between cosmic rays and cloud cover|author=T Sloan and A W Wolfendale|journal=Environ. Res. Lett.|volume=3|page=024001|year=2008|pages=024001|url=http://www.iop.org/EJ/abstract/1748-9326/3/2/024001/}}</ref> ಗಳಿಗೂ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಮೋಡದ ಹೊದಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಕಿರಣಗಳ ಪ್ರಭಾವವು, ಗಮನಾರ್ಹವಾದಂತಹ ಮೋಡಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗಾಗಲಿ ಇಲ್ಲವೇ ವರ್ತಮಾನದ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗೆ<ref>{{cite journal|journal=Geophysical Research Letters|author=Pierce, J.R. and P.J. Adams|date=2009|title=Can cosmic rays affect cloud condensation nuclei by altering new particle formation rates?|volume=36|pages=L09820|doi=10.1029/2009GL037946}}</ref> ಗಮನಾರ್ಹ ಕಾರಣಕರ್ತವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ 100 ಅಂಶ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದೆ. {{Clear}} == ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ == ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೆಲ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವಂತಹಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುವುದಾದರೆ, ಫಲಿತಾಂಶವು ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ; ಆದರೆ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮೂಲ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಂತಹಾ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದರೆ, ಅದರ ಫಲಿತಾಂಶ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ. ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎಂದರೆ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ನೀರಾವಿಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ. ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಎಂದರೆ ಅವಕೆಂಪು ವಿಕಿರಣದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನದ ಪಾತ್ರ: ವಸ್ತುವಿನ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಅದರ [[ಸಮಗ್ರ ತಾಪಮಾನ]]ದ ವಿಕಿರಣ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು [[ಸ್ಟೀಫನ್‌-ಬೋಲ್ಟ್‌ಜ್‌ಮನ್‌ ನಿಯಮ|ನಾಲ್ಕನೇ ಶಕ್ತತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ]]. ;[[ನೀರಾವಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]] :ವಾತಾವರಣವು ಬಿಸಿಯಾದರೆ, [[ಆರ್ದ್ರವಾದ ಆವಿಯ ಒತ್ತಡ]]ವು ಹೆಚ್ಚಿ, ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ನೀರಾವಿಯ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗುತ್ತದೆ. ನೀರಾವಿಯು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲವಾದುದರಿಂದ, ನೀರಾವಿಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಿಸಿಯಾಗಿಸುವುದರಿಂದ; ಈ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ನೀರಾವಿ ರಚನೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ([[ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]]), ಇತರೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಆವರ್ತನೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಫಲಿತಾಂಶವೆಂದರೆ CO<sub>2</sub> ಒಂದರಿಂದಲೇ ಆಗುವ ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ಸಮಗ್ರ ತೇವಾಂಶ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೂ, [[ಸಾಪೇಕ್ಷ ಆರ್ದ್ರತೆ|ತುಲನಾತ್ಮಕ ಆರ್ದ್ರತೆ]]ಯು ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿರತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಗಾಳಿಯು ಬಿಸಿ<ref name="soden1">{{cite journal|first=Brian J.|last=Soden|coauthors=Held, Isacc M.|journal=Journal of Climate|title=An Assessment of Climate Feedbacks in Coupled Ocean–Atmosphere Models|date=2005-11-01|volume=19|issue=14|format=PDF|accessdate=2007-04-21|quote=Interestingly, the true feedback is consistently weaker than the constant relative humidity value, implying a small but robust reduction in relative humidity in all models on average" "clouds appear to provide a positive feedback in all models|pages=3354–3360|doi=10.1175/JCLI3799.1}}</ref> ಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು. ;[[ಮೋಡದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]] :ಮೋಡಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಚದುರುವಿಕೆಯನ್ನು ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಮೋಡಗಳು, ಅವಕೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಭೂಮೇಲ್ಮೈಗೆ ಮರಳಿ ಸೂಸಿ, ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳ ಪರಿಣಾಮ ನೀಡಿದರೆ; ಮೇಲಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಮೋಡಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಅವಕೆಂಪು ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸಿ ತಂಪಾಗಿಸುವ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮವು ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವೋ ಅಥವಾ ತಂಪಾಗುವಿಕೆಯೋ ಎಂಬುದು ಮೋಡಗಳ [[ಮೋಡಗಳ ವಿಧಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ವಿಧ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿರುವ ಎತ್ತರದ ವಿವರಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿವರಗಳನ್ನು ಉಪಗ್ರಹ ದತ್ತಾಂಶದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಮುನ್ನಾ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಿದ್ದುದರಿಂದ ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿ<ref name="soden1"/> ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ;[[ಅವನತಿ/ಕಾಲಾವಧಿಯ ದರ]] :[[ಹವಾಗೋಳ]]ದಲ್ಲಿ ಎತ್ತರ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ವಾತಾವರಣದ ತಾಪಮಾನ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ತಾಪಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಅವಕೆಂಪು ವಿಕಿರಣದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವುದರಿಂದ, ಕೆಳಮಟ್ಟದ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ನೆಲದೆಡೆಗೆ ಹೊರಸೂಸುವ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ತಂಪಾಗಿರುವ ಮೇಲಿನ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ [[ನೀಳಅಲೆ ವಿಕಿರಣ|ದೀರ್ಘಅಲೆ/ನೀಳಅಲೆ ವಿಕಿರಣ]]ವು ಹೊರಬೀಳುವ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮದ ತೀವ್ರತೆಯು ವಾತಾವರಣ ಎತ್ತರಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ತಾಪಮಾನದ ಇಳಿಕೆಯ ದರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಿದ್ಧಾಂತ ಹಾಗೂ ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳೆರಡೂ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಎತ್ತರಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ತಾಪಮಾನ ಇಳಿಕೆಯ ದರವನ್ನು ಇಳಿಸಿ, ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸುವಂತಹಾ ಋಣಾತ್ಮಕ ''ಅವನತಿ ದರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ'' ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿವೆ. ಗ್ರಹಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಾಗಿ ಎತ್ತರಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ತಾಪಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ದರಗಳ ಅಳೆಯುವಿಕೆಯು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವುದರಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ<ref>{{cite book|url=http://www.nap.edu/catalog.php?record_id=10850|series=Panel on Climate Change Feedbacks, Climate Research Committee|isbn=0309090725|publisher=National Academies Press|author=National Research Council|date=2004|title=Understanding Climate Change Feedbacks}}</ref> ಗಳು ಮಾದರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತವೆಯೇ ಎಂದು ತಾಳೆ ಹಾಕುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ;[[ಹಿಮ-ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]] :[[ಚಿತ್ರ:Sea Ice MeltPonds.png|thumb|ಸಮುದ್ರ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವೈಮಾನಿಕ ಚಿತ್ರ. ತಿಳಿನೀಲ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕರಗಿದ ನೀರಿನ ಕೊಳಗಳಾದರೆ ದಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮುಕ್ತ ನೀರಾಗಿದ್ದು ಇವೆರಡರ ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಕವು ಶ್ವೇತ ಸಮುದ್ರ ನೀರ್ಗಲ್ಲಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕರಗುವ ಹಿಮವು ಹಿಮ-ಪ್ರತಿಫಲನಾಂಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.]] ಹಿಮವು ಕರಗಿದಾಗ, ಭೂಭಾಗ ಅಥವಾ ಮುಕ್ತ ನೀರು ಅದರ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಭೂಭಾಗ ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತ ನೀರುಗಳೆರಡೂ ಹಿಮಕ್ಕಿಂತ ಸರಾಸರಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿಫಲಿಸುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸೌರ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಅದರಿಂದಾಗಿ ಹಿಮ ಕರಗುವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಇದೇ ಆವರ್ತನ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/295.htm|last=Stocker|first=Thomas F.|coauthors=''et al.''|title=7.5.2 Sea Ice|work=Climate Change 2001: The Scientific Basis. Contribution of Working Group I to the Third Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|accessdate=2007-02-11|date=2001-01-20|publisher=IPCC|archive-date=2017-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20170119085936/http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/295.htm|url-status=dead}}</ref> ;[[ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್‌ ಮೀಥೇನ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ]] :ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್<ref>{{cite doi|10.1029/2009GL039191}}</ref> ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಮೀಥೇನ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಗೂ ಸಹಾ ಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. [[ಸೈಬೀರಿಯ|ಸೈಬೀರಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಘನೀಕರಿಸಿದ [[ಸಸ್ಯಾಂಗಾರ ಭೂಮಿ|ಸಸ್ಯಾಂಗಾರ]] [[ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶ|ಭೂಮಿ]]ಯಂತಹಾ ದ್ರವೀಭವಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಶೀತ ಕೆಳಭೂಸ್ತರ]] ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ತಳದಲ್ಲಿರುವ [[ಮೀಥೇನ್ ಜಾಲರಿ|ಮೀಥೇನ್‌ ಜಾಲರಿ]]ಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಮೀಥೇನ್‌ [[ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|doi=10.1126/science.1128908|year=2006|month=Jun|title=Climate change. Permafrost and the global carbon budget.|volume=312|issue=5780|pages=1612–3|issn=0036-8075|pmid=16778046|journal=Science (New York, N.Y.)|author1=Zimov, Sa|author2=Schuur, Ea|author3=Chapin, Fs}}</ref> ;[[ಇಂಗಾಲದ ಆವರ್ತನ|ಸಾಗರಗಳ CO<sub>2</sub> ಹೀರಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿನ ಇಳಿಕೆ]] :ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಿಸಬಲ್ಲ ಸಾಗರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸಾಗರಗಳು ಬಿಸಿಯಾದಂತೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೇಕೆಂದರೆ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವು [[ಮೆಸೊಪೆಲಜಿಕ್‌ ವಲಯ]]ದ ಜೀವ ಪೋಷಣೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಇಳಿಸುವುದರಿಂದ (ಸುಮಾರು 200ರಿಂದ 1000 mವರೆಗಿನ ಆಳದಲ್ಲಿ), ಅಲ್ಪ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಇಂಗಾಲ<ref>{{cite journal|last=Buesseler|first=Ken O.|coauthors=''et al.''|date=2007-04-27|title=Revisiting Carbon Flux Through the Ocean's Twilight Zone|journal=Science|volume=316|issue=5824|pages=567–570|url=http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/316/5824/567|accessdate=2007-11-16|format=abstract|doi=10.1126/science.1137959|pmid=17463282|last12=Karl|first12=DM|last13=Siegel|first13=DA|last14=Silver|first14=MW|last15=Steinberg|first15=DK|last16=Valdes|first16=J|last17=Van Mooy|first17=B|last18=Wilson|first18=S}}</ref> ದ [[ಜೈವಿಕ ಪಂಪ್‌]] ಆದ ಸಣ್ಣ [[ತೇಲುಸಸ್ಯ]]ಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ [[ಡಯಾಟಮ್|ಡಯಾಟಮ್‌]]ಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ;ಅನಿಲ ಬಿಡುಗಡೆ :ಜೈವಿಕ ಮೂಲದ ಅನಿಲಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮೇಲೆ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದ್ದರೂ, ಆ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಆರಂಭದ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ. [[ಸಸ್ಯಾಂಗಾರ]]ದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ [[ನೈಟ್ರಸ್‌ ಆಕ್ಸೈಡ್‌]]ನಂತಹಾ ಕೆಲ ಅನಿಲಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಹವಾಮಾನ<ref>{{cite doi|10.1038/ngeo434}}</ref> ದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಸಾಗರಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ [[ಡೈಮೀಥೈಲ್‌ ಸಲ್ಫೈಡ್‌]]ನಂತಹಾ ಇನ್ನಿತರ ಅನಿಲಗಳು ಪರೋಕ್ಷ ಪರಿಣಾಮ<ref>{{cite doi|10.1029/2001GB001829}}</ref> ಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ. {{Clear}} == ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳು == [[File:Projected Change in Temperatures by 2090.svg|upright=1.35|thumb]] ಭವಿಷ್ಯದ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸಲು [[ದ್ರವ ಚಲನಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಉಷ್ಣಬಲ ವಿಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ವಿಕಿರಣಾತ್ಮಕ ವರ್ಗಾವಣೆ]]ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಿಯಮಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ [[ಗಣಿತ ಮಾದರಿಗಳು|ಗಣಿತ ಮಾದರಿಗಳೇ]] ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನಗಳು. ಅವು ಆದಷ್ಟು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರೂ ಹವಾಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗೆಗಿರುವ ಅರಿವಿನ ಮಿತಿ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಗಣಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಂತಹಾ ಇತಿಮಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ವಾಸ್ತವಿಕ ಹವಾಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸರಳೀಕರಣ ಅನಿವಾರ್ಯ. ಎಲ್ಲಾ ಆಧುನಿಕ ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಭೂಮಿಯ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಮಾದರಿಗಳ ''ಸಂಯೋಜನೆ'' ಗಳಷ್ಟೇ. ವಾಯು ಚಲನೆ, ತಾಪಮಾನ, ಮೋಡಗಳು, ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಹವಾಮಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹವಾಮಾನದ ಮಾದರಿ ತಾಪಮಾನ, [[ಸಾಲಿನಿಟಿ|ಲವಣಾಂಶ]], ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಜಲದ ಆವರ್ತನಗಳನ್ನು ಮುನ್ಸೂಚಿಸುವ ಸಾಗರ ಮಾದರಿ; ಭೂಭಾಗ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಿಮದ ಹೊದಿಕೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಮಾದರಿಗಳು; ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯವರ್ಗಗಳಿಂದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಶಾಖ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ<ref>{{cite web|url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter7.pdf|author=Denman, K.L., et al.|format=PDF|title=Chapter 7, Couplings Between Changes in the Climate System and Biogeochemistry|work=Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|accessdate=2008-02-21|date=2007|publisher=IPCC|archive-date=2011-03-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20110315005004/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter7.pdf|url-status=dead}}</ref> ಗಳ ವರ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾದರಿಗಳೂ ಇವುಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಹೆಚ್ಚುವಿಕೆಯಿಂದ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳ ಎಂಬುದು ಈ ಮಾದರಿಗಳ ಊಹೆಯಾಗದೇ; ಬದಲಿಗೆ, ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಕಿರಣಾತ್ಮಕ ವರ್ಗಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಮಾದರಿಗಳ<ref>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=sx6DFr8rbpIC&dq=robert+lanza&printsec=frontcover&source=web&ots=S7MXYzoDqR&sig=jfUo33FtVZ3PSUS2fcc_EtawEnQ|last=Hansen|first=James|title=Climatic Change: Understanding Global Warming|work=One World: The Health & Survival of the Human Species in the 21st century|accessdate=2007-08-18|year=2000|publisher=Health Press}}</ref> ಇನ್ನಿತರ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಬಹ್ವಂಶ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದಾನವಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದಾದರೂ ನಿಗದಿತ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ತಾಪಮಾನ ಪರಿಣಾಮಗಳು ([[ವಾತಾವರಣ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ|ಹವಾಮಾನ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ]]) ಬಳಸಿದ ಮಾದರಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ-ಪೀಳಿಗೆಯ<ref>{{cite web|url=http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/271.htm|last=Stocker|first=Thomas F.|coauthors=''et al.''|title=7.2.2 Cloud Processes and Feedbacks|work=Climate Change 2001: The Scientific Basis. Contribution of Working Group I to the Third Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|accessdate=2007-03-04|date=2001|publisher=IPCC|archive-date=2005-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20050404064415/http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg1/271.htm|url-status=dead}}</ref> ಮಾದರಿಗಳ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವೆಂದರೆ ಮೋಡಗಳ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ. ಭವಿಷ್ಯದ ಹವಾಮಾನ ಬಗೆಗಿನ ಜಾಗತಿಕ ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ IPCC [[ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ವರದಿ]](SRES)ಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ಅಂದಾಜು ವಿವರವನ್ನೇ ಬಳಸಿವೆ. ಮಾನವ-ಕೃತ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕೆಲ ಮಾದರಿಗಳು [[ಇಂಗಾಲದ ಆವರ್ತನ|ಇಂಗಾಲ ಆವರ್ತನ]]ಗಳ ಅನುಕರಣವನ್ನು ಸಹಾ ಹೊಂದಿವೆ; ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾದರೂ ಇದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಪರಿವೀಕ್ಷಣಾ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಧನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|last=Torn|first=Margaret|coauthors=Harte, John|date=2006|title=Missing feedbacks, asymmetric uncertainties, and the underestimation of future warming|journal=Geophysical Research Letters|volume=33|issue=10|id=L10703|url=http://www.agu.org/pubs/crossref/2006/2005GL025540.shtml|accessdate=2007-03-04|doi=10.1029/2005GL025540|pages=L10703|archive-date=2007-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20070228012737/http://www.agu.org/pubs/crossref/2006/2005GL025540.shtml|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|last=Harte|first=John|coauthors=''et al.''|date=2006|title=Shifts in plant dominance control carbon-cycle responses to experimental warming and widespread drought|journal=Environmental Research Letters|volume=1|issue=1|id=014001|url=http://www.iop.org/EJ/article/1748-9326/1/1/014001/erl6_1_014001.html|accessdate=2007-05-02|doi=10.1088/1748-9326/1/1/014001|pages=014001}}</ref><ref>{{cite journal|last=Scheffer|first=Marten|coauthors=''et al.''|title=Positive feedback between global warming and atmospheric CO2 concentration inferred from past climate change.|journal=Geophysical Research Letters|volume=33|url=http://www.pik-potsdam.de/~victor/recent/scheffer_etal_T_CO2_GRL_in_press.pdf|doi=10.1029/2005gl025044|date=2006|accessdate=2007-05-04|pages=L10702|format=PDF}}</ref> ಭವಿಷ್ಯದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿದ್ದರೂ 1980–1999ರ<ref name="grida7"/> ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಂತೆ 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ {{nowrap|1.1&nbsp;°C to 6.4&nbsp;°C}} {{nowrap|(2.0&nbsp;°F to 11.5&nbsp;°F)}}ರಷ್ಟು ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು IPCC ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅನೇಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವ-ಕೃತ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾದ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾದರಿಗಳು ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ಷೇಪದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ [[ಇತ್ತೀಚಿನ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೂಲಕಾರಣವೆಂಬ ಆರೋಪ|ಇತ್ತೀಚಿನ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರಣ]]ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಸಹಾ ಈ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸರಿ ಸುಮಾರು 1910ರಿಂದ 1945ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವೈಪರೀತ್ಯ ಅಥವಾ ಮಾನವ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಕಾರಣವೆಂಬುದನ್ನು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಸೂಚಿಸದಿದ್ದರೂ, 1970ರ ನಂತರದ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಮಾನವ-ಕೃತ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ<ref>{{Cite web |url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter9.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-04 |archive-date=2018-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180508152907/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter9.pdf |url-status=dead }}</ref> ಯೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮಾದರಿಗಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿನ ಹವಾಮಾನಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter8.pdf|author=Randall, D.A., et al.|format=PDF|title=Chapter 8, Climate Models and Their Evaluation|work=Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|accessdate=2009-03-21|date=2007|publisher=IPCC|archive-date=2010-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100922124304/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg1/ar4-wg1-chapter8.pdf|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳು ಹಿಂದಿನ ಶತಮಾನದ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದರೂ ಹವಾಮಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="spm-2001"/> [[ಡೇವಿಡ್‌ ಡಗ್ಲಾಸ್‌]] ಮತ್ತು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು 2007ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಗಳು ಉಷ್ಣವಲಯದ [[ಹವಾಗೋಳ|ಹವಾಗೋಳದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಮುನ್ಸೂಚಿಸಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಯಪಟ್ಟರೆ,]] 2008ರಲ್ಲಿ [[ಬೆನ್‌ ಸ್ಯಾಂಟರ್‌]] ನೇತೃತ್ವದ 17-ಮಂದಿಯ ತಂಡದಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತವಾದ ಪ್ರಬಂಧವು ಡಗ್ಲಾಸ್‌ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತಲ್ಲದೇ, ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾದರಿಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮಂಡಿಸಿತು.<ref>{{cite journal|last=Santer|first=B.D.|authorlink=Benjamin D. Santer|coauthors=''et al.''|date=2008|title=Consistency of modelled and observed temperature trends in the tropical troposphere|journal=International Journal of Climatology|volume=28|issue=13|doi=10.1002/joc.1756|url=https://publicaffairs.llnl.gov/news/news_releases/2008/NR-08-10-05-article.pdf|format=PDF|accessdate=2008-10-22|pages=1703|archive-date=2008-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20081029001654/https://publicaffairs.llnl.gov/news/news_releases/2008/NR-08-10-05-article.pdf|url-status=dead}}</ref> [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ಅಂತರ-ಸರಕಾರಿ ಮಂಡಳಿ|IPCC]]ಯು ಬಳಸಿದ [[ವಾತಾವರಣ ಮಾದರಿಗಳು|ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳು]] [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು|ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಣಾಮ]]ಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಮುನ್ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಶೀತಪ್ರದೇಶದ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ|ಶೀತಪ್ರದೇಶದ ಸಂಕುಚನ]]ವು ನೀಡಿದ್ದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ<ref>{{Cite journal|doi=10.1029/2007GL029703|title=Arctic sea ice decline: Faster than forecast|year=2007|author=Stroeve, J., ''et al.''|journal=Geophysical Research Letters|volume=34|pages=L09501}}</ref> ಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಆಗಿತ್ತು. == ಪರಿಣಾಮಗಳು == === ಪರಿಸರೀಯ === [[ಚಿತ್ರ:Glacier Mass Balance.png|thumb|1800ರ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಭಾಗದಿಂದ ಹಿಮನದಿಗಳ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಇತ್ತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ವಿರಳ ದಾಖಲೆಗಳಿವೆ. WGMS ಮತ್ತು NSIDCಗಳಿಗೆ ವರದಿಪಡಿಸುವಂತೆ 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿಗಳ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಗಳ ಅವಲೋಕನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತಹಾ ಮಾಪನೆಗಳು ಆರಂಭವಾದವು.]] ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳ ತೀರ ಸಾಂದ್ರವಾದ ಅವಕ್ಷೇಪನದ ಆವರ್ತನ ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಗತಿಗಳ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ [[ಹಿಮನದಿಗಳ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ ಸಮತೋಲ|ಹಿಮನದಿಗಳ ಹಿಂಜರಿಕೆ]], [[ಶೀತಪ್ರದೇಶದ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ|ಶೀತಪ್ರದೇಶಗಳ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ]], ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆ. [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾತಾವರಣ]] ಮತ್ತು [[ನಾಗರೀಕತೆ|ಮಾನವ ಜೀವನ]]ಗಳೆರಡರ ಮೇಲಿನ ಕೆಲವು ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಭಾಗಶಃವಾದರೂ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ತಳಕು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. IPCCಯ 2001ರ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ [[1850ರಿಂದಾಗುತ್ತಿರುವ ಹಿಮನದಿಗಳ ಹಿಂಜರಿತ|ಹಿಮನದಿಗಳ ಹಿಂಜರಿಕೆ]], [[ಲಾರ್ಸನ್‌ ಹಿಮ ಹಲಗೆ]]ಯಂತಹಾ [[ಹಿಮ ಹಲಗೆ#ಹಿಮ ಹಲಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ|ಹಿಮ ಹಲಗೆಗಳ ಸ್ಥಳಾಂತರ/ಅಲುಗುವಿಕೆ]], ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆ, ಮಳೆ ಮಾದರಿಯ ಬದಲಾವಣೆ, ಮತ್ತು ತೀವ್ರತರವಾದ ವಾತಾವರಣ ಸಂಗತಿಗಳ ಹೆಚ್ಚಿದ ಆವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಗಳಿಗೆ ಭಾಗಶಃ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವೇ ಕಾರಣ.<ref name="tar_wg2">{{cite web|title=Climate Change 2001: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Third Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|url=http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg2/index.htm|publisher=IPCC|date=2001-02-16|accessdate=2007-03-14|archive-date=2007-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070303133040/http://www.grida.no/climate/ipcc_tar/wg2/index.htm|url-status=dead}}</ref> ಇತರ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಅಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಅವಕ್ಷೇಪನ, ಪರ್ವತಗಳ ಹಿಮಪದರಗಳ ಬದಲಾವಣೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನದಿಂದಾಗುವ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲಿನ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮಗಳು.<ref>{{cite journal|author=McMichael AJ, Woodruff RE, Hales S|title=Climate change and human health: present and future risks|journal=Lancet|volume=367|issue=9513|pages=859–69|year=2006|pmid=16530580|doi=10.1016/S0140-6736(06)68079-3}}</ref> ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬಾಧಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ|ಹೆಚ್ಚಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಂದ್ರತೆ]]ಯು ಇನ್ನೂ ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಶೀತ-ಸಂಬಂಧಿ ಸಾವು<ref name="WGII SPM AR4">{{cite web|title=Summary for Policymakers|work=Climate Change 2007: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Working Group II Contribution to the Intergovernmental Panel on Climate Change Fourth Assessment Report|url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg2/ar4-wg2-spm.pdf|format=PDF|publisher=IPCC|date=2007-04-13|accessdate=2007-04-28|archive-date=2018-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180113141313/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg2/ar4-wg2-spm.pdf|url-status=dead}}</ref> ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಂತಹ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ವರ್ಕಿಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ II ತಂಡದಿಂದ ರಚಿತವಾದ [[IPCCಯ ಮೂರನೇ ನಿರ್ಧಾರಕ ವರದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.<ref name="tar_wg2"/> ಹೊಸದಾದ [[IPCCಯ ನಾಲ್ಕನೇ ನಿರ್ಧಾರಕ ವರದಿ|IPCC ನಾಲ್ಕನೇ ನಿರ್ಧಾರಕ ವರದಿ]]ಯ ಸಾರಾಂಶವು ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ 1970ರಿಂದ [[ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತ]] ಚಟುವಟಿಕೆಯ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೂ, ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರ ಮೇಲ್ಮೈ ತಾಪಮಾನದ ಹೆಚ್ಚಳದೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವಿರುವುದಕ್ಕೆ ವೀಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ನಿದರ್ಶನವಿದೆಯೆಂದು (ನೋಡಿರಿ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಬಹುದಶಕ ಆಂದೋಲನ]]), ಆದರೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯು ರೂಢಿಗತ ಉಪಗ್ರಹ ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಮುಂಚಿನ ಅವಧಿಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದಿಂದಾಗಿ ಜಟಿಲಗೊಂಡಿದೆಯೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಚಂಡಮಾರುತ<ref name="grida7"/> ದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಭವಿಸುವಿಕೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಈ ಸಾರಾಂಶ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿನ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ 1980-1999<ref name="grida7"/> ರ ಅವಧಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಂತೆ 2090-2100ರಲ್ಲಿ ಆಗಬಹುದಾದ {{nowrap|0.18 to 0.59 meters}} {{nowrap|(0.59 to 1.9&nbsp;ft)}}ರಷ್ಟು [[ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆ|ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದ ಏರಿಕೆ]], ಶೀತಪ್ರದೇಶಗಳ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಯಿಂದುಂಟಾಗುವ [[ವಾಯುವ್ಯ ಸ್ಥಿತ್ಯಂತರ|ಹೊಸ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಾರ್ಗ]]ಗಳು,<ref>{{cite news|first=Jennifer|last=Macey|title=Global warming opens up Northwest Passage|url=http://www.abc.net.au/news/stories/2007/09/19/2037198.htm?section=business|publisher=ABC News|date=September 19, 2007|accessdate=2007-12-11}}</ref> [[ಥರ್ಮೋಹಲೈನ್‌ ಪರಿಚಲನೆಯ ನಿಲ್ಲುವಿಕೆ|ಸಂಭವನೀಯ ಥರ್ಮೋಹಲೈನ್‌ ಪರಿಚಲನೆಯ ವೇಗದ ಇಳಿಕೆ]], ಏರುತ್ತಾ ಹೋಗುವ ತೀವ್ರತೆಯ (ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯ) ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು,<ref>{{cite journal|doi=10.1038/ngeo202|title=Simulated reduction in Atlantic hurricane frequency under twenty-first-century warming conditions|year=2008|author=Knutson, Thomas R.|journal=Nature Geoscience|volume=1|pages=359}}</ref> [[ಓಝೋನ್ ಪದರ|ಓಝೋನ್‌ ಪದರ]]ದಲ್ಲಿನ ಇಳಿಕೆ, [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ|ಕೃಷಿ ಇಳುವರಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು]], [[ಮಲೇರಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಡೆಂಗ್ಯೂ ಜ್ವರ]]ದ ಹರಡಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲ,<ref name="AR4WG2CH8">{{Cite book|chapter=Chapter 8: Human Health|chapter-url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg2/ar4-wg2-chapter8.pdf|url=http://www.ipcc.ch/ipccreports/ar4-wg2.htm|editor1-first=M.L.|editor1-last=Parry|editor2-first=O.F.|editor2-last=Canziani|editor3-first=J.P.|editor3-last=Palutikof|editor4-first=P.J.|editor4-last=van der Linden|editor5-first=C.E.|editor5-last=Hanson|publisher=Cambridge University Press|author1-first=U.|author1-last=Confalonieri|author2-first=B.|author2-last=Menne|author3-first=R.|author3-last=Ebi|author4-first=K.L.|author5-first=M.|author5-last=Hauengue|author6-first=R.S.|author6-last=Kovats|author7-first=B.|author7-last=Revich|author8-first=A.|author8-last=Woodward|year=2007|title=Climate Change 2007: Impacts, Adaptation and Vulnerability. Contribution of Working Group II to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|isbn=978-0521-88010-7|access-date=2009-11-04|archive-date=2007-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071211152540/http://www.ipcc.ch/ipccreports/ar4-wg2.htm|url-status=dead}}</ref> ಹವಾಮಾನ-ಅವಲಂಬಿತ [[ರೋಗವಾಹಕ (ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರ)|ರೋಗಾಣು]]ಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು,<ref name="KingEtAlASM">{{Cite book|last=King|first=Gary M.|coauthors=''et al.''|title=Global Environmental Change Microbial Contributions Microbial Solutions|url=http://www.asm.org/ASM/files/CCPAGECONTENT/DOCFILENAME/0000006005/globalwarming%5B1%5D.pdf|format=PDF|accessdate=2009-05-23|publisher=American Society for Microbiology|pages=7|archive-date=2009-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090325053207/http://www.asm.org/ASM/files/CCPAGECONTENT/DOCFILENAME/0000006005/globalwarming%5B1%5D.pdf|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಸಾಗರದೊಳಗಿನ ಆಮ್ಲಜನಕ ಬರಿದಾಗುವಿಕೆ.<ref>{{cite journal|author=Shaffer, G., S.M. Olsen and G.O.P Pederson|year=2009|title=Long-term ocean oxygen depletion in response to carbon dioxide emissions from fossil fuels|journal=Nature Geoscience|volume=2|pages=105–109|doi=10.1038/ngeo420}}</ref> ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ CO<sub>2</sub> ಹೆಚ್ಚಳವು [[ಸಾಗರ]]ದಲ್ಲಿ ಕರಗುವ CO<sub>2</sub> ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://nasascience.nasa.gov/earth-science/oceanography/ocean-earth-system/ocean-carbon-cycle|title=Carbon Cycle|accessdate=2009-06-24|work=NASA|archive-date=2013-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20130302161909/http://nasascience.nasa.gov/earth-science/oceanography/ocean-earth-system/ocean-carbon-cycle/|url-status=dead}}</ref> ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಕರಗಿರುವ CO<sub>2</sub> ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ [[ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲ|ಇಂಗಾಲಾಮ್ಲ/ಕಾರ್ಬಾನಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ]]ವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿ [[ಸಾಗರದ ಆಮ್ಲೀಯಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ|ಸಾಗರವನ್ನು ಆಮ್ಲೀಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ]]. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಯುಗದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಗರ ಮೇಲ್ಮೈನ [[pH]] ಮೌಲ್ಯ 8.25ರಿಂದ 2004ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 8.14ಕ್ಕಿಳಿದಿದೆ,<ref>{{cite journal|last=Jacobson|first=Mark Z.|date=2005-04-02|title=Studying ocean acidification with conservative, stable numerical schemes for nonequilibrium air-ocean exchange and ocean equilibrium chemistry|journal=Journal of Geophysical Research|volume=110|issue=D7|id=D07302|url=http://www.stanford.edu/group/efmh/jacobson/2004JD005220.pdf|format=PDF|doi=10.1029/2004JD005220|accessdate=2007-04-28|pages=D07302|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614025505/http://www.stanford.edu/group/efmh/jacobson/2004JD005220.pdf|url-status=dead}}</ref> ಅಲ್ಲದೇ 2100ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಾಗರಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು CO<sub>2</sub><ref name="grida7"/><ref>{{cite journal|last=Caldeira|first=Ken|coauthors=Wickett, Michael E.|title=Ocean model predictions of chemistry changes from carbon dioxide emissions to the atmosphere and ocean|journal=Journal of Geophysical Research|volume=110|issue=C09S04|doi=10.1029/2004JC002671|pages=1–12|url=http://www.agu.org/pubs/crossref/2005/2004JC002671.shtml|date=2005-09-21|accessdate=2006-02-14|archive-date=2007-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20070606075758/http://www.agu.org/pubs/crossref/2005/2004JC002671.shtml|url-status=dead}}</ref> ಹೀರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತೂ 0.14ರಿಂದ 0.5 ಮಾನಕಗಳಷ್ಟು ಇಳಿಕೆಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ<ref name="solomon-2009"/> ಯಾದರೂ ಸಾಗರದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾದ ಶಾಖ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತೆ ಹೊರಸೂಸಲು ಹಲವು ನೂರು ವರ್ಷಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವವು. [[ಜೀವಸಂಕುಲ]] ಮತ್ತು [[ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]] [[pH]]ನ ಪರಿಮಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಇದು [[ಆಹಾರ ಜಾಲ]]ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿ [[ಅಳಿವು|ಅಳಿವಿಗೆ]] ಕಾರಣವಾಗುವ ಅಪಾಯವೂ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite paper|author=Raven, John A.; ''et al.''|title=Ocean acidification due to increasing atmospheric carbon dioxide|publisher=Royal Society|date=2005-06-30|url=http://www.royalsoc.ac.uk/displaypagedoc.asp?id=13314|format=ASP|accessdate=2007-05-04|archive-date=2007-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927215722/http://www.royalsoc.ac.uk/displaypagedoc.asp?id=13314|url-status=dead}}</ref> ಭವಿಷ್ಯದ ಹವಾಮಾನ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಊಹಿಸುವಂತೆ 1,103 ಮಾದರಿಗಳ 18%ರಿಂದ 35%ರಷ್ಟು ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳು 2050ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಳಿವಿನಂಚಿಗೆ ಬಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|last=Thomas|first=Chris D.|coauthors=''et al.''|date=2004-01-08|title=Extinction risk from climate change|journal=Nature|volume=427|issue=6970|pages=145–138|doi=10.1038/nature02121|url=http://www.geog.umd.edu/resac/outgoing/GEOG442%20Fall%202005/Lecture%20materials/extinctions%20and%20climate%20change.pdf|format=PDF|accessdate=2007-03-18|pmid=14712274|last1=Thomas|first1=CD|last2=Cameron|first2=A|last3=Green|first3=RE|last4=Bakkenes|first4=M|last5=Beaumont|first5=LJ|last6=Collingham|first6=YC|last7=Erasmus|first7=BF|last8=De Siqueira|first8=MF|last9=Grainger|first9=A|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614025509/http://www.geog.umd.edu/resac/outgoing/GEOG442%20Fall%202005/Lecture%20materials/extinctions%20and%20climate%20change.pdf|url-status=dead}}</ref> ಆದರೂ, ಕೆಲ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ಹವಾಮಾನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಂದಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ಪ್ರಭೇದ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿವೆ,<ref>{{cite journal|last=McLaughlin|first=John F.|coauthors=''et al.''|date=2002-04-30|title=Climate change hastens population extinctions|journal=PNAS|volume=99|issue=9|pages=6070–6074|doi=10.1073/pnas.052131199|url=http://www.nd.edu/~hellmann/pnas.pdf|format=PDF|accessdate=2007-03-29|pmid=11972020|archive-date=2005-04-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20050405173535/http://www.nd.edu/~hellmann/pnas.pdf|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿತ [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಬಹುದಾದ ಅವನತಿಯ ಭೀತಿ|ಅಳಿವಿನ]] ದರವು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾದುದು.<ref>{{cite journal|last=Botkin|first=Daniel B.|coauthors=''et al.''|year=2007|month=March|title=Forecasting the Effects of Global Warming on Biodiversity|journal=BioScience|volume=57|issue=3|pages=227–236|doi=10.1641/B570306|url=http://www.imv.dk/Admin/Public/DWSDownload.aspx?File=%2FFiles%2FFiler%2FIMV%2FPublikationer%2FFagartikler%2F2007%2F050307_Botkin_et_al.pdf|accessdate=2007-11-30|format=PDF}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಟಿಬೆಟ್‌ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ|ಟಿಬೆಟ್‌ನ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಯು ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಹಿಮ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರವಾಗಿದೆ. ಚೀನಾದ ಪವನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಿತಿಯ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಕ್ವಿನ್‌ ದಾಹೆಯವರು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕರಗುವಿಕೆಯ ವೇಗಗತಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳಿಂದಾಗಿ ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದರೂ, <blockquote><p>"ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ವೇಗದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆಯಲ್ಲದೇ ಟಿಬೆಟ್‌ನ ಹಿಮನದಿಗಳು ವಿಶ್ವದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿವೆ." "ಇದು ಅಲ್ಪ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲೇ ಸರೋವರಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಸವಕಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ." "ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿಗಳು [[ಸಿಂಧೂನದಿ|ಸಿಂಧೂ]] ಹಾಗೂ [[ಗಂಗಾನದಿ|ಗಂಗಾ]] ನದಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಏಷ್ಯಾ ನದಿಗಳ ಮೂಲಸೆಲೆಗಳು. "ಅವು ಒಮ್ಮೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾದರೆ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ನೀರು ಪೂರೈಕೆಗೆ ಗಂಡಾಂತರ ಕಟ್ಟಿಟ್ಟದ್ದು."<ref>[https://web.archive.org/web/20100123192540/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5g1eE4Xw3njaW1MKpJRYOch4hOdLQ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಟಿಬೆಟ್ ಪಡೆಯುವ ಅನುಕೂಲಗಳು: ಚೀನಾದ ಅಧಿಕಾರಿ] [https://web.archive.org/web/20100123192540/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5g1eE4Xw3njaW1MKpJRYOch4hOdLQ ವರದಿಯಾದ ದಿನಾಂಕ 18/ಆಗಸ್ಟ್‌/2009.]</ref> ಎಂಬ ತೀವ್ರ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು.</p></blockquote> {{clear}} === ಆರ್ಥಿಕ === ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗುವ [[ಒಟ್ಟಾರೆ ದತ್ತ|ಒಟ್ಟಾರೆ]] ನಿವ್ವಳ ನಷ್ಟವನ್ನು (ನಿಗದಿತ ವರ್ಷಕ್ಕೆ [[ಸಾಮಾಜಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯಾಂಶ ದರ|ಗಣಿಸಿದಂತೆ]]) IPCC ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ, [[ಇಂಗಾಲದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೆಚ್ಚ|ಇಂಗಾಲದ ಸರಾಸರಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ವೆಚ್ಚ]]ವು 100 [[ಸಮಾನಮನಸ್ಕರ-ಪರಿಶೀಲನೆ|ಸಮಾನಮನಸ್ಕರ-ಪರಿಶೀಲಿತ]] ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ CO<sub>2</sub>,ನ ಪ್ರತಿ ಟನ್ನಿಗೆ US$12 ಆದರೆ $3ರಿಂದ $95/tCO<sub>2</sub>ರಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಬಲ್ಲದು. IPCC ಸಂಸ್ಥೆಯು ವೆಚ್ಚದ ಅಂದಾಜನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ, "ಒಟ್ಟಾರೆ ವೆಚ್ಚದ ಅಂದಾಜುಗಳು ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳು, ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ನಿವಾಸಿಗಳ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಮರೆ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೇ, ಅನೇಕ ಅಳೆಯಲಾಗದ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗದ ಕಾರಣ ಆಗುವ ನಷ್ಟದ ಕಡಿಮೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿರುವ ''ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ''."<ref name="ipccsr">{{cite web|date=2007|title=Summary for Policymakers|work=Climate Change 2007: Synthesis Report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|author=Core Writing Team, Pachauri, R.K and Reisinger, A. (eds.)|url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/syr/ar4_syr_frontmatter.pdf|accessdate=2009-05-20|page=22|archive-date=2009-04-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090419131655/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/syr/ar4_syr_frontmatter.pdf|url-status=dead}}</ref> ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೇಲಿನ ವರದಿಯೆಂದರೆ ಸರ್‌ [[ನಿಕೋಲಸ್‌ ಸ್ಟರ್ನ್‌]]ರಿಂದ ರಚಿತವಾದ [[ಸ್ಟರ್ನ್‌ ಸಮೀಕ್ಷೆ]]. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ [[ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರೀತ್ಯ|ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು]] ಜಾಗತಿಕ [[ಸಮಗ್ರ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ|ದೇಶೀಯ ಸಮಗ್ರ ಉತ್ಪನ್ನ]]ವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಇಳಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ಅತಿ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ತಲಾ ಅನುಭೋಗವು 20 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಇಳಿಕೆಯಾಗುಚ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/6098362.stm|title=At-a-glance: The Stern Review|publisher=BBC|accessdate=2007-04-29|date=2006-10-30}}</ref> ಸ್ಟರ್ನ್‌ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು. ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ವಿಧಾನ, ಸಮರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು [[ರಿಚರ್ಡ್ ಟಾಲ್‌]], [[ಗೇರಿ ಯೋಹೆ]],<ref>{{cite journal|author=Tol, R. and G. Yohe|date=2006|title=A Review of the Stern Review|journal=World Economics|volume=7|issue=4|pages=233–250|url=http://www.fnu.zmaw.de/fileadmin/fnu-files/publication/tol/RM551.pdf|access-date=2009-11-04|archive-date=2008-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20081029055803/http://www.fnu.zmaw.de/fileadmin/fnu-files/publication/tol/RM551.pdf|url-status=dead}}</ref> [[ರಾಬರ್ಟ್ O. ಮೆಂಡೆಲ್‌ಸೋಹ್ನ್‌|ರಾಬರ್ಟ್ ಮೆಂಡೆಲ್‌ಸೋಹ್ನ್]]‌<ref name="mendelsohnr">{{cite web|date=2006-2007|title=A Critique of the Stern Report|publisher=Regulation|author=Mendelsohn, R.|url=http://www.cato.org/pubs/regulation/regv29n4/v29n4-5.pdf|accessdate=2009-05-20|archive-date=2009-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090424201642/http://cato.org/pubs/regulation/regv29n4/v29n4-5.pdf|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು [[ವಿಲಿಯಂ ನಾರ್ಡಾಸ್‌|ವಿಲಿಯಂ ನಾರ್ಡಾಸ್]]‌<ref name="yale">{{cite web|date=2005|title=The Economics of Climate Change, Part Two: Comments on the Stern Review. Chapter 5: William Nordhaus, Yale University, 'Opposite Ends of the Globe'|publisher=[[Yale University|Yale]] Center for the Study of Globalization|author=Nordhaus, W.|url=http://www.ycsg.yale.edu/climate/|accessdate=2009-05-20|archive-date=2010-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20101009231926/http://www.ycsg.yale.edu/climate/|url-status=dead}}</ref> ರಂತಹಾ ‌ಅನೇಕ ಆರ್ಥಿಕತಜ್ಞರು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕತಜ್ಞರೆಂದರೆ ಟೆರ್ರಿ ಬಾರ್ಕರ್‌,<ref name="barkert">{{cite journal|date=August 2008|title=The economics of avoiding dangerous climate change. An editorial essay on The Stern Review|author=Barker, T.|journal=Climatic Change|volume=89|doi=10.1007/s10584-008-9433-x|issue=Volume 89, Numbers 3-4 / August, 2008|pages=173–194|url=http://www.springerlink.com/content/612k4k5v68r2577m/?p=20cde4d2d12e41939a4faac4082d8512&pi=0|accessdate=2009-05-20}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಲೈನ್‌,<ref name="clinew">{{cite web|date=January 5, 2008|title=Comments on the Stern Review|publisher=Peter G. Peterson Institute for International Economics|author=Cline, W.|url=http://www.iie.com/publications/papers/paper.cfm?ResearchID=874|accessdate=2009-05-20|archive-date=2009-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20091224224650/http://www.iie.com/publications/papers/paper.cfm?ResearchID=874|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಅಕರ್‌ಮ್ಯಾನ್]].<ref name="ackermanf">{{cite web|date=July 2007|title=Debating Climate Economics: The Stern Review vs. Its Critics|publisher=Report to [[Friends of the Earth]]-UK|author=Ackerman, F.|url=http://ase.tufts.edu/gdae/Pubs/rp/SternDebateReport.pdf|accessdate=2009-05-20}}</ref> ಬಾರ್ಕರ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, ವಾತಾವರಣದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನಿವಾರಣೆ ಮಾಡದೇ ಇರುವುದರಿಂದಾಗುವ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ನಿವಾರಣೆಗೆ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚಗಳು ‘ನಗಣ್ಯ’.<ref>{{web cite|url=http://www.ft.com/cms/s/0/38c1bfa0-09bd-11dd-81bf-0000779fd2ac.html|title=Full quote from IPCC on costs of climate change|author=Terry Barker|date=April 14, 2008|accessdate=2008-04-14|publisher=FT.com|archive-date=2015-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20150319085824/http://www.ft.com/cms/s/0/38c1bfa0-09bd-11dd-81bf-0000779fd2ac.html|url-status=dead}}</ref> [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಸೂಚಿ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಸೂಚಿಯ]](UNEP) ಪ್ರಕಾರ, [[ಬ್ಯಾಂಕ್‌|ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು]], [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ|ಕೃಷಿ]], ಸಾರಿಗೆ, ಮತ್ತಿತರ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳು ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.unepfi.org/fileadmin/documents/CEO_briefing_climate_change_2002_en.pdf|format=PDF|title=Climate Risk to Global Economy|last=Dlugolecki|first=Andrew|coauthors=''et al.''|work=CEO Briefing: UNEP FI Climate Change Working Group|publisher=United Nations Environment Programme|accessdate=2007-04-29|year=2002|archive-date=2009-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090318033238/http://www.unepfi.org/fileadmin/documents/CEO_briefing_climate_change_2002_en.pdf|url-status=dead}}</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಜಾಗತಿಕ ಉಷ್ಣತೆ ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಅಪಾಯಕ್ಕೀಡಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.rff.org/Publications/Resources/Documents/164/RFF-Resources-164_Thomas%20Schelling.pdf|title=Thomas Schelling: Developing Countries Will Suffer Most from Global Warming|accessdate=2008-03-01|work=Resources 164|format=PDF|archive-date=2008-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20081108052713/http://www.rff.org/Publications/Resources/Documents/164/RFF-Resources-164_Thomas%20Schelling.pdf|url-status=dead}}</ref> {{Clear}} == ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು == ವಾತಾವರಣ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಡುವೆ [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ|ವಿಶಾಲ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿರುವ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯೆಂದರೆ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಮುಂದುವರೆಯುವಿಕೆಯು ಕೆಲ [[ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳು, [[ಆಡಳಿತಗಳು (ಕಾನೂನು)|ಆಡಳಿತಗಳು]], [[ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಹಾಗೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಮೂಲಕಾರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳ [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ನಿವಾರಣೆ|ನಿವಾರಣೆ]], ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ|ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ]] ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರರ್ಥಕಗೊಳಿಸಲು [[ಭೂ-ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] ಬಳಕೆ. === ನಿವಾರಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:Carbon sequestration-2009-10-07.svg|thumb|ಇಂಗಾಲದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹವು (CCS) ನಿವಾರಣೆಯ ಒಂದು ಮಾರ್ಗ ಅಗೆದು ತೆಗೆವ ಇಂಧನ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಸುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಹೈಡ್ರೋಜನ್‌ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಬಹುದು. ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದಾಗ, ಇದನ್ನು ಇಂಗಾಲದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುವ ಜೈವಿಕ-ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ನಿವಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾನವ ಜನ್ಯ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಬಿಡುಗಡೆಯ ದರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ಮಾದರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಿವಾರಣೋಪಾಯಗಳು ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿದರೂ, ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳೇ ಬೇಕು.<ref>{{cite doi|10.1088/1748-9326/4/1/014012}}</ref> ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ಕೈಗೊಂಡ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ 1997ರಲ್ಲಿ ಸಂಧಾನದ ಮೂಲಕ [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಸಭೆ|UNFCCC]] ಮಾಡಿದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯೇ [[ಕ್ಯೋಟೋ ನಿಯಮಾವಳಿ|ಕ್ಯೋಟೋ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು]]. ಈ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಈಗ 160ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪಾಲಿಸುತ್ತವೆಯಲ್ಲದೇ, ಇದು ಪ್ರತಿಶತ 55ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://unfccc.int/files/essential_background/kyoto_protocol/application/pdf/kpstats.pdf|format=PDF|title=Kyoto Protocol Status of Ratification|publisher=United Nations Framework Convention on Climate Change|date=2006-07-10|accessdate=2007-04-27}}</ref> ಜೂನ್‌ 2009ರ ಅವಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಾಗೆ ಕೇವಲ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]]‌, ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ ವಿಶ್ವದ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನಿಂದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ|ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಪಾದಕ]] ಮಾತ್ರವೇ [[ಕ್ಯೋಟೋ ನಿಯಮಾವಳಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಅನುಮೋದಿಸದೇ ಇರುವುದು]]. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಅವಧಿಯು 2012ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೇ 2007ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವ ಭಾವೀ ಒಪ್ಪಂದದ ಬಗ್ಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಆರಂಭಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite web|title=Twenty-sixth session and Ad Hoc Working Group on Further Commitments for Annex I Parties under the Kyoto Protocol (AWG), Third session|url=http://unfccc.int/meetings/sb26/items/3919.php|publisher=United Nations Framework Convention on Climate Change|accessdate=2009-06-21}}</ref><ref name="Adam">{{cite web|url=https://www.theguardian.com/environment/2009/apr/14/global-warming-target-2c|quote=The poll comes as UN negotiations to agree a new global treaty to regulate carbon pollution gather pace in advance of a key meeting in Copenhagen in December. Officials will try to agree a successor to the Kyoto protocol, the first phase of which expires in 2012.|title=World will not meet 2C warming target, climate change experts agree|publisher=Guardian News and Media Limited|last=Adam|first=David|date=14 April 2009|accessdate=2009-04-14}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2009ರಲ್ಲಿ [[2009ರ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಕೋಪೆನ್‌ಹೇಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ UN ಸಭೆ]]ಯ ಬಗೆಗಿನ ಸಭಾಪೂರ್ವ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಈಗ ವೇಗ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="Adam"/> ಅನೇಕ ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿ ಗುಂಪುಗಳು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಮ|ವೈಯಕ್ತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ]] ಹಾಗೂ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇನ್ನಿತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು CO<sub>2</sub> ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ<ref>{{cite web|title=Climate Control: a proposal for controlling global greenhouse gas emissions|publisher=Sustento Institute|url=http://sustento.org.nz/wp-content/uploads/2007/06/climate-control.pdf|format=PDF|accessdate=2007-12-10|archive-date=2016-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20160130145114/http://sustento.org.nz/wp-content/uploads/2007/06/climate-control.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Rigged - The climate talks are a stitch-up, as no one is talking about supply.|first=George|last=Monbiot|url=http://www.monbiot.com/archives/2007/12/11/rigged/|accessdate=2007-12-22}}</ref> ಮತ್ತು ಅಗೆದು ತೆಗೆದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ನೇರ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಅಗೆದು ತೆಗೆದ ಇಂಧನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ [[ಪಾಲು|ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಂತೆ]] ಸಲಹೆ ನೀಡಿವೆ. ಶಕ್ತಿ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಹಾಗೂ [[ಬದಲಿ ಇಂಧನಗಳು|ಬದಲೀ ಇಂಧನಗಳ]] ಕುರಿತು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕುರಿತು [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಔದ್ಯಮಿಕ ಕ್ರಮ|ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೂ]] ನಡೆದಿವೆ. ಜನವರಿ 2005ರಲ್ಲಿ ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟವು ತನ್ನ [[ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ವ್ಯವಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿ ಸರಕಾರದ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಕಂಪೆನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಲ್ಲವೇ ತಮ್ಮ ಮಿತಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಜಮಾಕಂತನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡು ತಮಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ತನ್ನ [[ಇಂಗಾಲ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮ]]ರವರು ಮಿತವ್ಯಯ-ವ್ಯಾಪಿ [[ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://my.barackobama.com/page/content/newenergy|title=Barack Obama and Joe Biden: New Energy for America|accessdate=2008-12-19|archive-date=2016-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20161230104628/https://my.barackobama.com/page/content/newenergy|url-status=dead}}</ref> IPCCಯ ವರ್ಕಿಂಗ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ III ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ನಿವಾರಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳ ವೆಚ್ಚ ಹಾಗೂ ಅನುಕೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ತಯಾರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿದೆ. 2007ರ [[IPCCಯ ನಾಲ್ಕನೇ ನಿರ್ಧಾರಕ ವರದಿ|IPCC ನಾಲ್ಕನೇ ನಿರ್ಧಾರಕ ವರದಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲ್ಲವೇ ವಲಯವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯದ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಬಾಧ್ಯತೆ ವಹಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. [[ಶಕ್ತಿ ಸರಬರಾಜು]], [[ಸಾರಿಗೆ]], [[ಉದ್ಯಮ]], ಮತ್ತು [[ವ್ಯವಸಾಯ|ಕೃಷಿ]]ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಅನೇಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಅವರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ [[ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ನ ಸಮಾನ ಪ್ರಮಾಣ|ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣ]]ವನ್ನು 2030ರೊಳಗೆ 445ರಿಂದ 710 ppmರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿದರೆ ಜಾಗತಿಕ [[ಸಮಗ್ರ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ|ಸಮಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಶತ 0.6 ಏರಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಶತ ಮೂರರಷ್ಟು ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು.<ref name="IPCCAR4WG3SPM">{{cite web|url=http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg3/ar4-wg3-spm.pdf|format=PDF|title=Summary for Policymakers|work=Climate Change 2007: Mitigation of Climate Change. Contribution of Working Group III to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change|date=2007-05-04|accessdate=2007-12-09|archive-date=2016-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20161125034350/http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/wg3/ar4-wg3-spm.pdf|url-status=dead}}</ref> ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅರಿತು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿವೆ. [http://unfccc.int/2860.php UNFCC (United Nations Framework Convention on Climate Change)] ಯ ಸದಸ್ಯರು ಕೈಗಾರಿಕಾಪೂರ್ವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು 2.0 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‍ಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. 12 ನೆಯ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015 ರಂದು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡ United Nations Climate Change Conference ನಲ್ಲಿ 196 ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಹಬದಿಗೆ ತರಲು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿವೆ. ಇದರಿಂದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಶೇಕಡಾ 55 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸಮಸ್ಯೆ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ಬಂದಂತಾಗಿದೆ. ಕೈಗಾರಿಕಾಪೂರ್ವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು 1.5 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‍ಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಈ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಹೊಂದಾಣಿಕೆ === [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ|ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು]] ಅನೇಕ ವ್ಯಾಪಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ರಮಗಳು [[ವಾತಾನುಕೂಲಿ]] ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಂತಹಾ ಅಲ್ಪ ಕ್ರಮದಿಂದ ಹಿಡಿದು, [[ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟ ಏರಿಕೆ|ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದ ಏರಿಕೆ]]ಯಿಂದ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಲ್ಲ ನಿರ್ಮಾಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತ ಇಲ್ಲವೇ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವಂತಹಾ ಪ್ರಮುಖ [[ಆಧಾರರಚನೆ]] ಯೋಜನೆಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. [[ನೀರು ಸಂರಕ್ಷಣೆ|ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ]],<ref>{{cite journal|author=Boland, John J.|year=1997|title=Assessing Urban Water Use and the Role of Water Conservation Measures under Climate Uncertainty|journal=Climatic Change|volume=37|issue=1|pages=157–176|doi=10.1023/A:1005324621274}}</ref> [[ಬಾಹ್ಯ ಬಳಕೆಯ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ|ನೀರಿನ ಪಡಿತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]], ಹೊಂದಾಣಿಸಿದ ಕೃಷಿ ವಿಧಾನಗಳು,<ref>{{cite journal|author=Adams, R.M., ''et al.''|year=1990|title=Global climate change and US agriculture|journal=Nature|volume=345|pages=219|doi=10.1038/345219a0}}</ref> [[ಪ್ರವಾಹ ರಕ್ಷಣೆಗಳು|ಪ್ರವಾಹ ನಿರೋಧಕ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು]],<ref>{{Cite journal|doi=10.1016/j.gloenvcha.2003.10.007|title=Coastal flooding and wetland loss in the 21st century: changes under the SRES climate and socio-economic scenarios|year=2004|author=Nicholls, R|journal=Global Environmental Change|volume=14|pages=69}}</ref> [[ಮಂಗಳದ ಮೇಲೆ ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಿಕೆ]],<ref>''ಲವ್‌ಲಾಕ್‌, ಜೇಮ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲೆಬಿ, ಮೈಕೆಲ್‌, "ದ ಗ್ರೀನಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ಮಾರ್ಸ್‌'' " 1984</ref> ಆರೋಗ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು,<ref>{{Cite journal|doi=10.1016/j.gloenvcha.2003.10.009|title=Climate change and malaria: analysis of the SRES climate and socio-economic scenarios|year=2004|author=Vanlieshout, M, R.S. Kovats, M.T.J. Livermore and P. Martens|journal=Global Environmental Change|volume=14|pages=87}}</ref> ಮತ್ತು [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾಗಬಹುದಾದ ಅವನತಿಯ ಭೀತಿ|ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದ]]<ref>{{cite journal|author=Hulme, P.E.|year=2005|title=Adapting to climate change: is there scope for ecological management in the face of a global threat?|journal=Journal of Applied Ecology|volume=42|issue=5|pages=784|doi=10.1111/j.1365-2664.2005.01082.x}}</ref> ಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವಂತಹಾ ವಿವಿಧ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್‌ ಎಂಜಿನೀರ್ಸ್]]<ref>{{cite web|url=http://www.imeche.org/NR/rdonlyres/FA401F02-3193-4A19-826A-3FEEFB89DEDE/0/ClimateChangeAdaptationReportIMechE.pdf|title=Climate Change: Adapting to the inevitable|publisher=IMechE|accessdate=2009-03-07}}</ref> ಸಂಸ್ಥೆಯು ಆಧಾರರಚನೆ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಲಭ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. === ಭೂ-ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ === ಭೂವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವೆಂದರೆ ಭೂಮಿಯ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾತಾವರಣ|ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರ]]ವನ್ನು ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾನವ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|quote=...a controversial field known as geoengineering, which means rearranging the Earth's environment on a large scale to suit human needs and promote habitability|url=https://www.nytimes.com/2006/06/27/science/earth/27cool.html?ex=1151985600&en=ca9e39a26d7e4ece&ei=5065&partner=MYWAY|title=How to Cool a Planet (Maybe)|work=New York Times|date=27 June 2006|accessdate=10 March 2009|author=William J. Broad}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ [[ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ ಹೀರಿಕೆ|ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ]]<ref>{{Cite journal|doi=10.1007/s10584-005-9026-x|title=Climate Strategy with CO<sub>2</sub> Capture from the Air|year=2006|author=Keith, D.W., M. Ha-Duong and J.K. Stolaroff|journal=Climatic Change|volume=74|pages=17}}</ref> ಯಂತಹಾ [[ಇಂಗಾಲದ ಪ್ರತ್ಯೇಕೀಕರಣ|ಇಂಗಾಲ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ]] ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವ [[ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ನಿವಾರಣೆ|ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ನಿವಾರಣೋಪಾಯ]]. [[ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ ಸಲ್ಫರ್‌ ವಾಯುಕಲಿಲಗಳು (ಭೂವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)|ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಫರ್‌ ವಾಯುಕಲಿಲಗಳ]]ನ್ನು ಸೇರಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ [[ಬಿಸಿಲೂಡಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ [[ಸೌರ ವಿಕಿರಣ ನಿರ್ವಹಣೆ|ಸೌರ ವಿಕಿರಣಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ]].<ref>{{Cite journal|doi=10.1007/s10584-006-9101-y|title=Albedo Enhancement by Stratospheric Sulfur Injections: A Contribution to Resolve a Policy Dilemma?|year=2006|author=Crutzen, Paul J.|journal=Climatic Change|volume=77|pages=211}}</ref> ಇದುವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂ-ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ. == ಚರ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದೇಹವಾದಗಳು == {{Double image stack|right|GHG per capita 2000.svg|GHG by country 2000.svg|180|[[List of countries by greenhouse gas emissions per capita|Per capita greenhouse gas emissions]] in 2000, including [[Land use, land-use change and forestry|land-use change]].|Per country greenhouse gas emissions in 2000, including land-use change.}} ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಿದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite book|first=Spencer|last=Weart|author-link=Spencer R. Weart|contribution=The Public and Climate Change|contribution-url=http://www.aip.org/history/climate/Public.htm|title=The Discovery of Global Warming|editor-first=Spencer|editor-last=Weart|editor-link=Spencer R. Weart|url=http://www.aip.org/history/climate/index.html|publisher=American Institute of Physics|year=2006|access-date=2007-04-14|archive-date=2012-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20120305145343/http://www.aip.org/history/climate/index.html|url-status=dead}}</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಬಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರ<ref>{{cite news|title=Poor Nations to Bear Brunt as World Warms|first=Andrew|last=Revkin|date=2007-04-01|publisher=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2007/04/01/science/earth/01climate.html?ex=1333080000&en=6c687d64add0b7ba&ei=5088&partner=rssnyt&emc=rss|accessdate=2007-05-02}}</ref> ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅವುಗಳ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಅಲ್ಪವೇ ಆದರೂ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯ ಹೊಂದುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. [[ಕ್ಯೋಟೋ ನಿಯಮಾವಳಿ]]ಗಳಿಗೆ U.S.ನ ಅಸಮ್ಮತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ<ref>{{cite web|title=China's emissions may surpass the US in 2007|first=Catherine|last=Brahic|date=2006-04-25|publisher=New Scientist|url=http://environment.newscientist.com/article/dn11707-chinas-emissions-to-surpass-the-us-within-months.html|accessdate=2007-05-02}}</ref> ದ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿಸಲು [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ]] ಅವುಗಳಿಂದ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ [[ಹೊಸದಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಗೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆ]]ಗಳಾದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಚೀನಾಗಳು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತಮ್ಮ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು.<ref>{{citenews|title=US envoy says China wants top line US technology in exchange for reining in CO2 emissions|first=Arthur|last=Max|url=http://www.startribune.com/world/47783247.html?elr=KArks7PYDiaK7DUjyDD:_HP5P:QUiD3aPc:_Yyc:aUU|agency=Associated Press|work=Star Tribune|accessdate=2009-06-26}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> U.S.ನ ವಾದವೆಂದರೆ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ತಾನು ಭರಿಸಬೇಕೆಂದರೆ ಚೀನಾದ [[ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಸಮಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ CO<sub>2</sub> ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ]]ಯು U.S.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7347638.stm|title=China now top carbon polluter|publisher=BBC News|date=2008-04-14|accessdate=2008-04-22}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/tech/science/2007-06-20-124188869_x.htm|title=Group: China tops world in CO2 emissions|agency=Associated Press|work=USA Today|date=2007-06-20|accessdate=2007-10-16}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.livemint.com/2007/06/20235536/China-surpassed-US-in-carbon-e.html|title=Group: China surpassed US in carbon emissions in 2006: Dutch report|agency=Reuters|work=livemint.com|date=2007-06-20|accessdate=2007-10-16}}</ref> ನದನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತಿರುವದರಿಂದ ಚೀನಾ<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/6610653.stm|title=Chinese object to climate draft|date=2008-05-01|publisher=BBC|accessdate=2009-05-21}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/06/05/AR2007060502546.html|title=In Battle for U.S. Carbon Caps, Eyes and Efforts Focus on China|last=Mufson|first=Steven|date=2007-06-06|publisher=The Washington Post|accessdate=2009-05-21}}</ref> ಸಹಾ ಆ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದು. ಚೀನಾ ತನ್ನ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಇಳಿಸುವಿಕೆ ಅಷ್ಟು ಬದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ತಲಾ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹಾಗೂ [[ಇಂಗಾಲದ ಡಯಾಕ್ಸೈಡ್‌ನ ತಲಾ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ತಲಾ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳು]] U.S.ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|last=Casey|first=Michael|title=China Says West Should Deal With Warming|publisher=Newsvine|date=2007-12-07|url=http://www.newsvine.com/_news/2007/12/07/1147788-china-says-west-should-deal-with-warming|accessdate=2009-06-06}}</ref> ಭಾರತವೂ ಕೂಡ, ಅದರಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದು, ಅದೇ ಮಾದರಿಯ ವಾದವನ್ನು ಮುಂದಿಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{citeweb|author=IANS|title=India can’t be exempt from mandatory greenhouse gas emission cap: John Kerry|url=http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/india-cant-be-exempt-from-mandatory-greenhouse-gas-emission-cap-john-kerry_100151668.html|publisher=Thaindian.com|date=2009-02-05|accessdate=2009-06-24|archive-date=2010-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100114074711/http://www.thaindian.com/newsportal/uncategorized/india-cant-be-exempt-from-mandatory-greenhouse-gas-emission-cap-john-kerry_100151668.html|url-status=dead}}</ref> 2007-2008ರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ [[ಗ್ಯಾಲಪ್‌ ಸಮೀಕ್ಷೆ|ಗ್ಯಾಲಪ್‌ ಜನಮತ ಸಂಗ್ರಹಣೆ]]ಯು 127 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವೇ ಇಲ್ಲ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು [[ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತ]] ಕಡಿಮೆ ಅರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಜನ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕೇವಲ ಈ ಬಗೆಗಿನ ಅರಿವು ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿಲ್ಲ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೇರಿಕಾವು ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಮೂಲಕಾರಣ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಎಂದು ನಂಬಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಏಷ್ಯಾದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳು, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕೆಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅದರ ವಿರೋಧದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web|first=Brett|last=Pelham|title=Awareness, Opinions About Global Warming Vary Worldwide|url=http://www.gallup.com/poll/117772/Awareness-Opinions-Global-Warming-Vary-Worldwide.aspx|publisher=Gallup|date=2009-04-22|accessdate=2009-07-14}}</ref> ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಗೆಗಿನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಹಾಗೂ ತತ್ಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. [[ಕಾರ್ಡಿಫ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕಾರ್ಡಿಫ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ನಿಕ್‌ ಪಿಡ್ಜನ್‌ ಎಂಬಾತ “ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ ಸಾಗರದ ಪ್ರತಿ ಬದಿಯಲ್ಲೂ ವಿವಿಧ ಹಂತದ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಕೆಲಸಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತೋರುತ್ತಿವೆ" ಎಂದರೆ, ಯೂರೋಪ್‌ ಅವು ಉಚಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೋ ಅಲ್ಲವೋ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರೆ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನೇ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಿದೆ.<ref name="pewpoll">{{cite web|title=Summary of Findings|work=Little Consensus on Global Warming. Partisanship Drives Opinion|publisher=Pew Research Center|date=2006-07-12|accessdate=2007-04-14|url=http://people-press.org/reports/display.php3?ReportID=280|archive-date=2007-03-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20070302181303/http://people-press.org/reports/display.php3?ReportID=280|url-status=dead}}</ref> [[ಔದ್ಯಮಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ|ಔದ್ಯಮಿಕ]] ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲಗಳ [[ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ|ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ]]ಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರಿಂದ, ಆಗುವ ಅನುಕೂಲಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೆ ಆಗುವ [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ|ವೆಚ್ಚ]]ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಪರವೇ ವಾದ ಮೇಲುಗೈಯಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="IPCCAR4WG3SPM"/> ಆಧಾರರಚನೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ<ref>{{cite news|title=Breaking the Climate Deadlock|first=Tony|last=Blair|url=http://www.kosovotimes.net/project-syndicate/708-breaking-the-climate-deadlock.html|publisher=Kosovo Times|date=2009-07-03|accessdate=2009-07-03|archive-date=2009-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090704233447/http://kosovotimes.net/project-syndicate/708-breaking-the-climate-deadlock.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Energy bill causing some tension among U.S. officials|first=Holly|last=Richards|url=http://www.coshoctontribune.com/article/20090702/NEWS01/907020302|publisher=Coshocton Tribune|date=2009-07-02|accessdate=2009-07-03|archive-date=2013-11-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20131102101148/http://www.coshoctontribune.com/article/20090702/NEWS01/907020302|url-status=dead}}</ref> ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು [[ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯ ವ್ಯವಹಾರ|ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ತೇಜಕ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬದಲಿ ಹಾಗೂ ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಬಲ್ಲ ಇಂಧನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉದ್ಯಮ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ಕಾಂಪೆಟೆಟಿವ್‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌|ಕಾಂಪೆಟೆಟಿವ್‌ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]]‌, ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್‌ ಕಮೆಂಟೇಟರ್ಸ್‌ ಮತ್ತು [[ಎಕ್ಸಾನ್‌ಮೊಬಿಲ್‌]]ನಂತಹಾ‌ ಕಂಪೆನಿಗಳು IPCCಯ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ ಸಂದರ್ಭಗಳ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಹಗುರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡುದಲ್ಲದೇ [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗೆಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ|ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು]] ವಿರೋಧಿಸುವ ಇತರೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಧನಸಹಾಯ ನೀಡಿ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಆಗುವ ವೆಚ್ಚ<ref>{{cite news|last=Begley|first=Sharon|title=The Truth About Denial|publisher=Newsweek|date=2007-08-13|url=http://www.newsweek.com/id/32482|accessdate=2007-08-13}}</ref><ref>{{cite web|title=Royal Society tells Exxon: stop funding climate change denial|url=https://www.theguardian.com/environment/2006/sep/20/oilandpetrol.business|first=David|last=Adams|publisher=The Guardian|date=2006-09-20|accessdate=2007-08-09}}</ref><ref name="MSNBC 01-12">{{cite news|title=Exxon cuts ties to global warming skeptics|url=http://www.msnbc.msn.com/id/16593606|publisher=MSNBC|date=2007-01-12|accessdate=2007-05-02}}</ref><ref>{{cite news|title=Report: Big Money Confusing Public on Global Warming|url=http://abcnews.go.com/Technology/Business/story?id=2767979&page=1|last=Sandell|first=Clayton|publisher=ABC|date=2007-01-03|accessdate=2007-04-27}}</ref> ದ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರಸಕ್ತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದಾಗುವ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತಾ ಆಧಾರರಚನಾ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಂತಹಾ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite press release|title=New Report Provides Authoritative Assessment of National, Regional Impacts of Global Climate Change|publisher=U.S. Global Change Research Program|date=2009-06-06|format=PDF|url=http://www.globalchange.gov/images/cir/pdf/Climate-Impacts-PR_june-6-2009.pdf|accessdate=2009-06-27|archive-date=2011-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20111017014440/http://globalchange.gov/images/cir/pdf/Climate-Impacts-PR_june-6-2009.pdf|url-status=dead}}</ref> ಕೆಲ ಅಗೆದು ತೆಗೆವ ಇಂಧನ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಷ್ಟನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು<ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/weather/climate/globalwarming/2007-05-18-greenpeace-exxon_N.htm|title=Greenpeace: Exxon still funding climate skeptics|date=2007-05-18|publisher=USA Today|accessdate=2007-07-09}}</ref> ಇಲ್ಲವೇ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದು ಮಾಡುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite press release|url=http://www.ceres.org/news/news_item.php?nid=56|title=Global Warming Resolutions at U.S. Oil Companies Bring Policy Commitments from Leaders, and Record High Votes at Laggards|date=2004-04-28|publisher=Ceres|accessdate=2007-07-27}}</ref> ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕೆಲ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಸಂದೇಹವಾದಿಗಳು ಎಲ್ಲಾ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು, ಇಲ್ಲವೇ ಕೆಲ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಎಂದರೆ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯು ನಿಜಕ್ಕೂ ಆಗುತ್ತಿದೆಯೇ, ನಿಜಕ್ಕೂ ಮಾನವ ಚಟುವಟಿಕೆಯೇ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೇ, ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಈಗ ಆರೋಪಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ಅದರಿಂದ ಅಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಪಾಯವಿದೆಯೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಮೂಲವಾಹಿನಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಂದಾಜನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ವಿರೋಧಗಳನ್ನು]] ಎತ್ತುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಮುಖ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಸಂದೇಹವಾದಿಗಳೆಂದರೆ [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಲಿಂಡ್‌ಜೆನ್‌]], [[ಫ್ರೆಡ್‌ ಸಿಂಗರ್|ಫ್ರೆಡ್‌ ಸಿಂಗರ್‌]], [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಮೈಕೇಲ್ಸ್‌|ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಮೈಕೆಲ್ಸ್‌]], [[ಜಾನ್‌ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ]] ಮತ್ತು [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ಬಾಲಿಂಗ್‌|ರಾಬರ್ಟ್‌ ಬಾಲಿಂಗ್]]‌.<ref>{{cite news|title=The Doubters of Global Warming|first=Oriana Zill|last=de Granados|url=http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/hotpolitics/reports/skeptics.html|publisher=Frontline|location=|date=2007-04-24|accessdate=2009-07-31}}</ref><ref>{{cite news|title=Skeptics Dispute Climate Worries and Each Other|first=Andrew C.|last=Revkin|url=https://www.nytimes.com/2009/03/09/science/earth/09climate.html?pagewanted=1&_r=1&sq=global%20warming%20skeptic&st=cse&scp=1|publisher=New York Times|date=2009-03-08|accessdate=2009-07-31}}</ref><ref>{{citenews|title=Heretical thoughts about science and society|first=Freeman|last=Dyson|author2=Brockman, John (Editor)|url=http://www.edge.org/3rd_culture/dysonf07/dysonf07_index.html|publisher=Edge - the third culture|date=2007-08-08|accessdate=2009-07-31}}</ref> {{Clear}} == ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ == * [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪದಕೋಶ|ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪದಕೋಶ]] * [[ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಲೇಖನಗಳ ಪರಿವಿಡಿ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Cnote2 Begin|list-style=upper-alpha|colwidth=40em}} {{Cnote2|A|Increase is for years 1905 to 2005. Global surface temperature is defined in the [[AR4|IPCC Fourth Assessment Report]] as the average of near-surface air temperature over land and sea surface temperature. These error bounds are constructed with a 90% [[confidence interval|uncertainty interval]].}} {{Cnote2|B|The 2001 joint statement was signed by the national academies of science of Australia, [[Belgium]], [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]], [[ಕೆನಡಾ]], [[the Caribbean]], [[China]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]], India, [[Indonesia]], [[Ireland]], [[Italy]], [[Malaysia]], [[New Zealand]], [[Sweden]], and the [[UK]]. The 2005 statement added [[Japan]], [[Russia]], and the [[U.S.]] The 2007 statement added [[Mexico]] and [[South Africa]]. The [[Network of African Science Academies]], and the [[Polish Academy of Sciences]] have issued separate statements. Professional scientific societies include [[American Astronomical Society]], [[American Chemical Society]], [[American Geophysical Union]], [[American Institute of Physics]], [[American Meteorological Society]], [[American Physical Society]], [[American Quaternary Association]], [[Australian Meteorological and Oceanographic Society]], [[Canadian Foundation for Climate and Atmospheric Sciences]], [[Canadian Meteorological and Oceanographic Society]], [[European Academy of Sciences and Arts]], [[European Geosciences Union]], [[European Science Foundation]], [[Geological Society of America]], [[Geological Society of Australia]], [[Geological Society of London]]-Stratigraphy Commission, [[InterAcademy Council]], [[International Union of Geodesy and Geophysics]], [[International Union for Quaternary Research]], [http://www.nagt.org/index.html National Association of Geoscience Teachers], [[United States National Research Council|National Research Council (US)]], [[Royal Meteorological Society]], and [[World Meteorological Organization]].}} {{Cnote2|C|Note that the greenhouse effect produces an average worldwide temperature '''increase''' of about 33&nbsp;°C (59&nbsp;°F) compared to black body predictions without the greenhouse effect, not an average '''surface temperature''' of 33&nbsp;°C (91&nbsp;°F). The average worldwide surface temperature is about 14&nbsp;°C (57&nbsp;°F).}} {{Cnote2 End}} == ಆಕರಗಳು == {{reflist|colwidth=30em|refs= <ref name="grida7">{{cite web |url=http://ipcc-wg1.ucar.edu/wg1/Report/AR4WG1_Print_SPM.pdf |author=IPCC |format=PDF |title=Summary for Policymakers |work=Climate Change 2007: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |date=2007-05-04 |accessdate=2009-07-03 |archive-date=2009-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090624134728/http://ipcc-wg1.ucar.edu/wg1/Report/AR4WG1_Print_SPM.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name=Hegerl-2001>{{cite web |url=http://ipcc-wg1.ucar.edu/wg1/Report/AR4WG1_Print_Ch09.pdf |format=PDF |title=Understanding and Attributing Climate Change |work=Climate Change 2007: The Physical Science Basis. Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change |date=2007 |publisher=IPCC |last=Hegerl |first=Gabriele C. |coauthors=''et al.'' |quote=Recent estimates indicate a relatively small combined effect of natural forcings on the global mean temperature evolution of the second half of the 20th century, with a small net cooling from the combined effects of solar and volcanic forcings. |access-date=2009-11-04 |archive-date=2009-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091229065542/http://ipcc-wg1.ucar.edu/wg1/Report/AR4WG1_Print_Ch09.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name="Ammann-2007">{{cite journal |last=Ammann |first=Caspar |coauthors=''et al.'' |date=2007 |title=Solar influence on climate during the past millennium: Results from transient simulations with the NCAR Climate Simulation Model |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=104 |issue=10 |pages=3713–3718 |url=http://www.pnas.org/cgi/reprint/104/10/3713.pdf |format=PDF |quote=Simulations with only natural forcing components included yield an early 20th century peak warming of ≈0.2&nbsp;°C (≈1950 AD), which is reduced to about half by the end of the century because of increased volcanism. |doi=10.1073/pnas.0605064103 |pmid=17360418 |access-date=2009-11-04 |archive-date=2008-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080624223904/http://www.pnas.org/cgi/reprint/104/10/3713.pdf |url-status=dead }}</ref> <ref name="joint-academies"> {{cite web |title=Joint science academies' statement: Global response to climate change |author=Royal Society |url=http://royalsociety.org/displaypagedoc.asp?id=20742 |accessdate=19 April 2009 |date=2005}}</ref> <ref name="Archer-2005"> {{cite journal |url=http://geosci.uchicago.edu/~archer/reprints/archer.2005.fate_co2.pdf |format=PDF |first=David |last=Archer |title=Fate of fossil fuel {{chem|CO|2}} in geologic time |journal=Journal of Geophysical Research |volume=110 |issue=C9 |pages=C09S05.1–C09S05.6 |year=2005 |doi=10.1029/2004JC002625}}</ref> <ref name=solomon-2009> {{cite journal |author=Solomon, S., ''et al.'' |year=2009 |title=Irreversible climate change due to carbon dioxide emissions |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=106 |number=6 |pages=1704–1709 |doi=10.1073/pnas.0812721106 |pmid=19179281 |last1=Solomon |first1=S |last2=Plattner |first2=GK |last3=Knutti |first3=R |last4=Friedlingstein |first4=P |issue=6}}</ref> <ref name="Lu-2007">{{cite journal |last=Lu |first=Jian |xauthorlink=Jian Lu |coauthors=Vecchi, Gabriel A.; Reichler, Thomas |title=Expansion of the Hadley cell under global warming |journal=Geophysical Research Letters |volume=34 |date=2007 |url=http://www.atmos.berkeley.edu/~jchiang/Class/Spr07/Geog257/Week10/Lu_Hadley06.pdf |doi=10.1029/2006GL028443 |pages=L06805 |access-date=2009-11-04 |archive-date=2008-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081217020052/http://www.atmos.berkeley.edu/~jchiang/Class/Spr07/Geog257/Week10/Lu_Hadley06.pdf |url-status=dead }}</ref> }} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == {{refbegin}} * {{cite book|title=Financial Risks of Climate Change|author=Association of British Insurers|year=2005-06|url=http://www.climatewise.org.uk/storage/610/financial_risks_of_climate_change.pdf|format=PDF|access-date=2009-11-04|archive-date=2011-10-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20111009055057/http://www.climatewise.org.uk/storage/610/financial_risks_of_climate_change.pdf|url-status=dead}} * {{cite journal|last=Barnett|first=Tim P.|coauthors=Adam, J. C.; Lettenmaier, D. P.|date=2005-11-17|title=Potential impacts of a warming climate on water availability in snow-dominated regions|journal=Nature|volume=438|issue=7066|pages=303–309|url=http://www.nature.com/nature/journal/v438/n7066/abs/nature04141.html|doi=10.1038/nature04141|format=abstract|pmid=16292301|last1=Barnett|first1=TP|last2=Adam|first2=JC|last3=Lettenmaier|first3=DP}} * {{cite journal|last=Behrenfeld|first=Michael J.|coauthors=''et al.''|date=2006-12-07|title=Climate-driven trends in contemporary ocean productivity|journal=Nature|volume=444|issue=7120|pages=752–755|url=http://www.icess.ucsb.edu/~davey/MyPapers/Behrenfeld_etal_2006_Nature.pdf|format=PDF|doi=10.1038/nature05317|pmid=17151666|last1=Behrenfeld|first1=MJ|last2=O'malley|first2=RT|last3=Siegel|first3=DA|last4=Mcclain|first4=CR|last5=Sarmiento|first5=JL|last6=Feldman|first6=GC|last7=Milligan|first7=AJ|last8=Falkowski|first8=PG|last9=Letelier|first9=RM|access-date=2009-11-04|archive-date=2016-04-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20160415110153/http://www.icess.ucsb.edu/~davey/MyPapers/Behrenfeld_etal_2006_Nature.pdf|url-status=dead}} * {{cite journal|first=Onelack|last=Choi|coauthors=Fisher, Ann|month=May|year=2005|title=The Impacts of Socioeconomic Development and Climate Change on Severe Weather Catastrophe Losses: Mid-Atlantic Region (MAR) and the U.S.|journal=Climate Change|volume=58|issue=1–2|pages=149–170|doi=10.1023/A:1023459216609|url=http://www.springerlink.com/content/m6308777613702q0/}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{cite book|last=Dyurgerov|first=Mark B.|coauthors=Meier, Mark F.|year=2005|title=Glaciers and the Changing Earth System: a 2004 Snapshot|publisher=Institute of Arctic and Alpine Research Occasional Paper #58|url=http://instaar.colorado.edu/other/download/OP58_dyurgerov_meier.pdf|format=PDF|id={{ISSN|0069-6145}}|access-date=2009-11-04|archive-date=2009-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090930131615/http://instaar.colorado.edu/other/download/OP58_dyurgerov_meier.pdf|url-status=dead}} * {{cite journal|last=Emanuel|first=Kerry A.|date=2005-08-04|title=Increasing destructiveness of tropical cyclones over the past 30 years.|journal=Nature|volume=436|issue=7051|pages=686–688|url=ftp://texmex.mit.edu/pub/emanuel/PAPERS/NATURE03906.pdf|format=PDF|doi=10.1038/nature03906|pmid=16056221|last1=Emanuel|first1=K}} * {{cite journal|last=Hansen|first=James|authorlink=James Hansen|coauthors=''et al.''|date=2005-06-03|title=Earth's Energy Imbalance: Confirmation and Implications|journal=Science|volume=308|issue=5727|pages=1431–1435|url=http://pangea.stanford.edu/research/Oceans/GES205/Hansen_Science_Earth's%20Energy%20Balance.pdf|format=PDF|doi=10.1126/science.1110252|pmid=15860591|last12=Perlwitz|first12=J|last13=Russell|first13=G|last14=Schmidt|first14=GA|last15=Tausnev|first15=N|access-date=2009-11-04|archive-date=2009-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090930131613/http://pangea.stanford.edu/research/Oceans/GES205/Hansen_Science_Earth's%20Energy%20Balance.pdf|url-status=dead}} * {{cite journal|last=Hinrichs|first=Kai-Uwe|coauthors=Hmelo, Laura R.; Sylva, Sean P.|date=2003-02-21|title=Molecular Fossil Record of Elevated Methane Levels in Late Pleistocene Coastal Waters|journal=Science|volume=299|issue=5610|pages=1214–1217|doi=10.1126/science.1079601|pmid=12595688}} * {{cite news|last=Hirsch|first=Tim|publisher=BBC|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4604332.stm|title=Plants revealed as methane source|date=2006-01-11}} * {{cite journal|last=Hoyt|first=Douglas V.|coauthors=Schatten, Kenneth H.|year=1993–11|title=A discussion of plausible solar irradiance variations, 1700–1992|journal=Journal of Geophysical Research|volume=98|issue=A11|pages=18,895–18,906|url=http://adsabs.harvard.edu/cgi-bin/nph-bib_query?bibcode=1993JGR....9818895H&amp;db_key=AST&amp;data_type=HTML&amp;format=&amp;high=448f267ff303582|doi=10.1029/93JA01944}} * {{cite journal|last=Karnaukhov|first=A. V.|year=2001|title=Role of the Biosphere in the Formation of the Earth’s Climate: The Greenhouse Catastrophe|journal=Biophysics|volume=46|issue=6|url=http://avturchin.narod.ru/Green.pdf|format=PDF}} * {{cite book|last=Kenneth|first=James P.|coauthors=''et al.''|year=2003-02-14|title=Methane Hydrates in Quaternary Climate Change: The Clathrate Gun Hypothesis|publisher=American Geophysical Union|url=https://www.agu.org/cgi-bin/agubooks?book=ASSP0542960|access-date=2009-11-04|archive-date=2011-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606032432/https://www.agu.org/cgi-bin/agubooks?book=ASSP0542960|url-status=dead}} * {{cite news|last=Keppler|first=Frank|coauthors=''et al.''|title=Global Warming - The Blame Is not with the Plants|url=http://www.mpg.de/english/illustrationsDocumentation/documentation/pressReleases/2006/pressRelease200601131/index.html|publisher=Max Planck Society|date=2006-01-18}} * {{cite journal|title=The effect of increasing solar activity on the Sun's total and open magnetic flux during multiple cycles: Implications for solar forcing of climate|last=Lean|first=Judith L.|coauthors=Wang, Y.M.; Sheeley, N.R.|date=2002–12|journal=Geophysical Research Letters|volume=29|issue=24|url=http://adsabs.harvard.edu/abs/2002GeoRL..29x..77L|doi=10.1029/2002GL015880|pages=2224|format=abstract}} * {{cite book|last=Lerner|first=K. Lee|coauthors=Lerner, K. Lee; Wilmoth, Brenda|title=Environmental issues: essential primary sources|publisher=Thomson Gale|date=2006-07-26|isbn=1414406258}} * {{cite journal|last=Muscheler, Raimund|coauthors=''et al.''|date=2005-07-28|title=Climate: How unusual is today's solar activity?|journal=Nature|volume=436|issue=7012|pages=1084–1087|url=http://www.cgd.ucar.edu/ccr/raimund/publications/Muscheler_et_al_Nature2005.pdf|format=PDF|doi=10.1038/nature04045|pmid=16049429|last1=Muscheler|first1=R|last2=Joos|first2=F|last3=Müller|first3=SA|last4=Snowball|first4=I|access-date=2009-11-04|archive-date=2006-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20060108180530/http://www.cgd.ucar.edu/ccr/raimund/publications/Muscheler_et_al_Nature2005.pdf|url-status=dead}} * {{cite journal|last=Oerlemans|first=J.|date=2005-04-29|title=Extracting a Climate Signal from 169 Glacier Records|journal=Science|volume=308|issue=5722|pages=675–677|url=http://www.cosis.net/abstracts/EGU05/04572/EGU05-J-04572.pdf|format=PDF|doi=10.1126/science.1107046|pmid=15746388|access-date=2009-11-04|archive-date=2009-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090930131613/http://www.cosis.net/abstracts/EGU05/04572/EGU05-J-04572.pdf|url-status=dead}} * {{cite journal|last=Oreskes|first=Naomi|authorlink=Naomi Oreskes|date=2004-12-03|title=Beyond the Ivory Tower: The Scientific Consensus on Climate Change|journal=Science|volume=306|issue=5702|pages=1686|url=http://www.sciencemag.org/cgi/reprint/306/5702/1686.pdf|format=PDF|doi=10.1126/science.1103618|pmid=15576594|last1=Oreskes|first1=N}} * {{cite journal|last=Purse|first=Bethan V.|coauthors=''et al.''|title=Climate change and the recent emergence of bluetongue in Europe|journal=Nature Reviews Microbiology|volume=3|issue=2|pages=171–181|month=February|year=2005|doi=10.1038/nrmicro1090|url=http://www.nature.com/nrmicro/journal/v3/n2/abs/nrmicro1090_fs.html|format=abstract|pmid=15685226|last1=Purse|first1=BV|last2=Mellor|first2=PS|last3=Rogers|first3=DJ|last4=Samuel|first4=AR|last5=Mertens|first5=PP|last6=Baylis|first6=M}} * {{cite news|last=Revkin|first=Andrew C|date=2005-11-05|title=Rise in Gases Unmatched by a History in Ancient Ice|publisher=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2005/11/25/science/earth/25core.html?ei=5090&en=d5078e33050b2b0c&ex=1290574800&adxnnl=1&partner=rssuserland&emc=rss}} * {{cite book|last=Ruddiman|first=William F.|authorlink=William Ruddiman|date=2005-12-15|title=Earth's Climate Past and Future|location=New York|publisher=Princeton University Press|isbn=0-7167-3741-8|url=http://www.whfreeman.com/ruddiman/|access-date=2009-11-04|archive-date=2006-01-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20060108013153/http://www.whfreeman.com/ruddiman/|url-status=dead}} * {{cite book|last=Ruddiman|first=William F.|authorlink=William Ruddiman|date=2005-08-01|title=Plows, Plagues, and Petroleum: How Humans Took Control of Climate|location=New Jersey|publisher=Princeton University Press|isbn=0-691-12164-8}} * {{cite journal|last=Solanki|first=Sami K.|authorlink=Sami Solanki|coauthors=''et al.''|date=2004-10-23|title=Unusual activity of the Sun during recent decades compared to the previous 11,000 years.|journal=Nature|volume=431|pages=1084–1087|url=http://cc.oulu.fi/%7Eusoskin/personal/nature02995.pdf|format=PDF|doi=10.1038/nature02995|pmid=15510145|last1=Solanki|first1=SK|last2=Usoskin|first2=IG|last3=Kromer|first3=B|last4=Schüssler|first4=M|last5=Beer|first5=J|issue=7012|doi_brokendate=2009-09-18}} * {{cite journal|last=Solanki|first=Sami K.|authorlink=Sami Solanki|coauthors=''et al.''|date=2005-07-28|title=Climate: How unusual is today's solar activity? (Reply)|journal=Nature|volume=436|pages=E4–E5|url=http://cc.oulu.fi/%7Eusoskin/personal/sola_nature05.pdf|format=PDF|doi=10.1038/nature04046}} * {{cite journal|last=Sowers|first=Todd|date=2006-02-10|journal=Science|volume=311|issue=5762|pages=838–840|title=Late Quaternary Atmospheric CH<sub>4</sub> Isotope Record Suggests Marine Clathrates Are Stable|doi=10.1126/science.1121235|pmid=16469923}} * {{cite journal|last=Svensmark|first=Henrik|coauthors=''et al.''|year=2007-02-08|title=Experimental evidence for the role of ions in particle nucleation under atmospheric conditions|journal=Proceedings of the Royal Society A|volume=463|issue=2078|pages=385–396|publisher=FirstCite Early Online Publishing|doi=10.1098/rspa.2006.1773}}''(ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ನೊಂದಣೀಕರಣವು ಅಗತ್ಯ)'' * {{cite journal|last=Walter|first=K. M.|coauthors=''et al.''|date=2006-09-07|title=Methane bubbling from Siberian thaw lakes as a positive feedback to climate warming|journal=Nature|volume=443|issue=7107|pages=71–75|doi=10.1038/nature05040|pmid=16957728|last1=Walter|first1=KM|last2=Zimov|first2=SA|last3=Chanton|first3=JP|last4=Verbyla|first4=D|last5=Chapin Fs|first5=3rd}} * {{cite journal|last=Wang|first=Y.-M.|coauthors=Lean, J.L.; Sheeley, N.R.|date=2005-05-20|title=Modeling the sun's magnetic field and irradiance since 1713|journal=Astrophysical Journal|volume=625|pages=522–538|url=http://climatesci.colorado.edu/publications/pdf/Wang_2005.pdf|format=PDF|doi=10.1086/429689|access-date=2009-11-04|archive-date=2007-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20070614025511/http://climatesci.colorado.edu/publications/pdf/Wang_2005.pdf|url-status=dead}} {{refend}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == '''ಸಂಶೋಧನೆ''' {{refbegin}} * [http://www.ipcc.ch ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕುರಿತ ಅಂತರ ಸರಕಾರಿ ಮಂಡಳಿ] — IPCC ವರದಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ * [http://www.nas.edu/climatechange ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ] —ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು,ಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ವರದಿಗಳ ಭಂಡಾರ * [http://www.nature.com/climate/index.html ನಿಸರ್ಗದಿಂದ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸೂಚನೆ] — ಉಚಿತ ಲಭ್ಯತೆಯ ವೆಬ್‌ ಸೌಲಭ್ಯ * [http://www.metoffice.gov.uk/climatechange/ ಮೆಟ್‌ ಆಫೀಸ್‌: ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101127075407/http://www.metoffice.gov.uk/climatechange/ |date=2010-11-27 }} — UK ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹವಾಮಾನ ಸೇವೆ * [http://www.istl.org/01-fall/internet.html ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸ್ರೋತಗಳು] —ವಿಸ್ತೃತ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಿರುವ ಅಂತರಜಾಲ ಸ್ರೋತಗಳ ಪಟ್ಟಿ * [http://edgcm.columbia.edu/ ಎಜುಕೇಶನಲ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150323033013/http://edgcm.columbia.edu/ |date=2015-03-23 }} (EdGCM) — ಸಂಶೋಧನಾ-ಮಟ್ಟದ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ ಅನುಕರಣ ಸಾಧನ * [http://discover.itsc.uah.edu/ DISCOVER] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130404221841/http://discover.itsc.uah.edu/ |date=2013-04-04 }} — 1979ರಿಂದ ಲಭ್ಯವಿರುವ NASA ಮೂಲದ ಉಪಗ್ರಹ-ಆಧರಿತ ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಮಾಹಿತಿ * [http://www.globalwarmingart.com/ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಕಲೆ] — ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳು {{refend}} '''ಶೈಕ್ಷಣಿಕ''' {{refbegin}} * [http://green.nationalgeographic.com/environment/global-warming/gw-overview.html ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಎಂದರೇನು?] — ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಜಿಯೋಗ್ರಫಿಕ್‌ನಿಂದ * [http://www.ncdc.noaa.gov/oa/climate/globalwarming.html ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು] — NOAAನಿಂದ * [http://www.ucar.edu/news/features/climatechange/faqs.jsp ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ - ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090305100721/http://www.ucar.edu/news/features/climatechange/faqs.jsp |date=2009-03-05 }} — UCARನಿಂದ * [http://climate.jpl.nasa.gov/ ಜಾಗತಿಕ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆ: NASAದ ಭೂಮಿಯ ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121214123043/http://climate.jpl.nasa.gov/ |date=2012-12-14 }} — NASAದ JPL ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಟೆಕ್‌ನಿಂದ * [http://ourworld.unu.edu/en/series/climate/ ಅವರ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ 2.0] —ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ * [http://www.pewclimate.org/ ಜಾಗತಿಕ ವಾತಾವರಣ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ನ್ಯಾಯಪೀಠ] — ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ * [http://demonstrations.wolfram.com/BestEffortGlobalWarmingTrajectories/ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಯತ್ನದ ವಿಕ್ಷೇಪ ಪಥಗಳು - ವೊಲ್ಫ್ರಾಮ್‌ ನಿದರ್ಶನ ಯೋಜನೆ] — ಹಾರ್ವೆ ಲ್ಯಾಮ್‌ರಿಂದ * [http://www.koshland-science-museum.org/exhibitgcc/ ಕೋಷ್‌ಲೆಂಡ್‌ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ - ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100117235937/http://www.koshland-science-museum.org/exhibitgcc/ |date=2010-01-17 }} — ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರಿತ ಪೀಠಿಕೆ * [http://www.aip.org/history/climate ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯ ಆವಿಷ್ಕಾರ - ಒಂದು ಇತಿಹಾಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090213161322/http://www.aip.org/history/climate |date=2009-02-13 }} — ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫಿಸಿಕ್ಸ್‌‌ನ ಸ್ಪೆನ್ಸರ್‌ R. ವಿಯರ್ಟ್‌ರಿಂದ {{refend}} {{Global warming|state=expanded}} {{DEFAULTSORT:Global Warming}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:19ನೇ ಶತಮಾನ]] [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ ಶತಮಾನ]] [[ವರ್ಗ:೨೧ನೇ ಶತಮಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಹವಾಮಾನ]] ikphzpl2xzfo264jzh4ngd48fkad9ev 0 21663 1374180 1371969 2026-05-26T22:32:06Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374180 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = Google Earth | logo = [[File:Google Earth icon.svg|75px]] | screenshot = | caption = | collapsible = | developer = Google<br />[[Keyhole, Inc.]] | released = June 28, 2005 (as Google Earth) <br /> circa 2001 (as EarthViewer) | latest release version = 5.0.11733.9347 | latest release date = {{release date and age|2009|07|20}} | latest preview version = ೫.೧.೩೫೦೬.೩೯೯೯ Beta | latest preview date = {{release date and age|2009|09|08}} | programming language = | size = ೧೦&nbsp;MB (೮.೯&nbsp;MB iPhone; ೨೪&nbsp;MB Linux; ೩೫&nbsp;MB Mac ) | operating system = [[Microsoft Windows|Windows]] [[Windows 2000|2000]], [[Windows XP|XP]] & [[Windows Vista|Vista]], [[Mac OS X]], [[iPhone OS]], [[Linux]] | language = ೪೧ languages, see the [[#Languages|full list]] | genre = [[Virtual globe]] | license = [[Freeware]]/[[Proprietary software|Proprietary]] | website = http://earth.google.com/ }} '''ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್''' [[ನೈಜ ಗೋಳ|ವಾಸ್ತವಿಕ ಗೋಳ]]ದ, [[ನಕಾಶೆ]] ಮತ್ತು [[ಭೌಗೋಳಿಕ]] [[ಮಾಹಿತಿ|ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು]] ನೀಡುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅರ್ಥ್ ವೀವರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಕೀಹೋಲ್, ಇಂಕ್|Keyhole, Inc]] ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯು ಇದನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು, ಈ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ [[ಗೂಗಲ್|Google]] ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು [[ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ|ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ]], [[ಬಾನಿನಿಂದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗೃಹಣ]] ಮತ್ತು [[ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|GIS]] [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್|3D]]ಗೋಳ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು [[ಅಧ್ಯಾರೋಪಣ|ಅಧ್ಯಾರೋಪಿಸುವ]] ಮೂಲಕ [[ಭೂಮಿ|ಭೂಮಿಯ]] ನಕಾಶೆಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಪರವಾನಿಗೆಗಳ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿದೆ: ಸೀಮಿತ ಕಾರ್ಯಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಉಚಿತ ಆವೃತ್ತಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿರುವ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ (ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ),<ref>{{cite web |url=http://www.gearthblog.com/blog/archives/2008/12/google_earth_plus_discontinued.html|title=Google Earth Plus Discontinued}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.techpluto.com/google-earth-live/|title=Google Discontinues “Google Earth Plus”}}</ref> ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ರೋ (ಪ್ರತಿವರ್ಷಕ್ಕೆ $೪೯೫).<ref name="Google Earth Product Family">{{cite web |url=http://earth.google.com/products.html| title= Google Earth Product Family| accessdate = 2007-08-05}}</ref> ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಮರು-ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಈ ಉತ್ಪನ್ನವು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ [[ಖಾಸಗಿ ಗಣಕ|ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, [[Windows 2000]] ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, [[ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ Mac OS X ಆವೃತ್ತಿ|Mac OS X]] ೧೦.೩.೯ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, [[Linux ಕೆರ್ನೆಲ್|Linux Kernel]]: ೨.೪ ಅಥವಾ ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಜೂನ್ ೧೨, ೨೦೦೬ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ), ಮತ್ತು [[FreeBSD]] ಗಳನ್ನು ಚಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಅನ್ನು ಬ್ರೌಸರ್ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್ ಆಗಿ ಸಹಾ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಮೇ ೨೮, ೨೦೦೮ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://google-latlong.blogspot.com/2008/05/google-earth-meet-browser.html|title=Google Earth, meet the browser}}</ref> ಇದನ್ನು [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27]] [[೨೦೦೮]] ರಿಂದ [[iPhone OS]] ನಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಉಚಿತ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಆಗಿ [[ಆ‍ಯ್‌ಪ್ ಸ್ಟೋರ್|App Store]] ನ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಿಹೋಲ್ ಆಧಾರಿತ ಕ್ಲೈಂಟ್‌ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ Google ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ವೆಬ್ ಆಧಾರಿತ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ಅರ್ಥ್ ದತ್ತಸಂಚಯದಿಂದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಜೂನ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದದ್ದು, ೨೦೦೫ ಮತ್ತು ೨೦೦೬<ref name="Media Coverage of Geospatial Platforms">{{cite web|url=http://www.geospatialweb.com/figure-4|title=Media Coverage of Geospatial Platforms|accessdate=2007-08-05|archive-date=2012-08-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120826193026/http://www.geospatialweb.com/figure-4|url-status=dead}}</ref> ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಆವರೆಗಿನ [[ನೈಜ ಗೋಳಗಳು|ವಾಸ್ತವಿಕ ಗೋಳ]]ಗಳ ಕುರಿತ ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹತ್ತರಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ [[ಭೂವ್ಯೋಮ]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಬಳಕೆಗಳ ಕುರಿತ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. == ಅವಲೋಕನ == [[ಚಿತ್ರ:Google earth Flatirons shot.JPG|thumb|right|250px|A rendering of the Flatirons in Boulder, Colorado by ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] [[ಚಿತ್ರ:G EARTH IPHONE.jpg|thumb|right|250px|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ iPhone OS version, showing a section of Sydney near Circular Quay]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭೂಮಿಯ ಹೊರಮೈಯ ಬೇರೆಬೇರೆ ಸಾಂದ್ರತೆಗಳುಳ್ಳ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪಟ್ಟಣಗಳು, ಮನೆಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ನೈಜ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ಲಂಬವಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಅಥವಾ [[ಓರೆಯಾದ|ಓರೆ]]ಯಾಗಿ, [[ದೃಷ್ಟಿಕೋನ(ರೇಖಾಚಿತ್ರದ)|ಪರಿದೃಶ್ಯ]]ಸಹಿತವಾಗಿ ([[ಪಕ್ಷಿ ನೋಟ|ಪಕ್ಷಿನೋಟ]]ವನ್ನು ಸಹಾ ನೋಡಿ) ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ದೃಶ್ಯ ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶವು (ಕೆಲವು ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೊರತಾಗಿ) ಕನಿಷ್ಟ ೧೫ ಮೀಟರ್ ರೆಸೊಲ್ಯೂಶನ್‌ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://earth.google.com/data.html ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071215121224/http://earth.google.com/data.html |date=2007-12-15 }}: ವೀಕ್ಷಣಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವದ ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆಗಳು</ref> [[ಮೆಲ್ಬರ್ನ್‌|ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ]]; [[ಲಾಸ್‌ ವೇಗಾಸ್‌, ನೆವಡಾ|ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್, ನೆವ್ಯಾಡಾ]]; ಮತ್ತು [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್, ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ಶೈರ್]] ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯ, ಅಂದರೆ ೧೬ ಸೆಂಮಿ (೬ ಇಂಚುಗಳು), ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನಾಗಿ ನೀಡಬಹುದು. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಳಾಸಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಬಹುದು, ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಲು ಅಥವಾ ಮೌಸ್ ಬಳಸಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ಭಾಗಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಕೇವಲ ೨D ಚಿತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು ಬಹುಪಾಲು ಲಂಬ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಗ್ರಹಣದ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಓರೆಯಾದ ಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಸಮತಲವಾಗಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅನ್ನಿಸುವುದು ಹೌದಾದರೂ, ಅದನ್ನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆಯೇ ಆಗುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತೂ ೩D ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿದಂತೆ ಅಲ್ಲ. ಇನ್ನಿತರ ಉಬ್ಬು ತಗ್ಗಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳಂತಹ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಭಾಗಗಳ ೩D ಚಿತ್ರಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ [[ನಾಸಾ|ನಾಸಾದ]] [[ಶಟಲ್ ರಾಡಾರ್ ಟೋಪೋಗ್ರಫಿ ಮಿಷನ್|ಶಟಲ್ ರಾಡಾರ್ ಟೋಪೋಗ್ರಫಿ ಮಿಶನ್]] (SRTM) ಸಂಗ್ರಹಿಸಿರುವ [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಲೆವೇಶನ್ ಮಾಡೆಲ್]] (DEM) ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=July 2009}} ಅಂದರೆ [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಯಾನ್ಯನ್|ಗ್ರಾಂಡ್ ಕ್ಯಾನ್ಯನ್]] ಅಥವಾ [[ಮೌಂಟ್‌ ಎವರೆಸ್ಟ್‌|ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್‌]]ಗಳನ್ನು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಂತೆ ೨D ಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲದೇ ಮೂರು [[ಆಯಾಮ|ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ]] ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. SRTM ಚಿತ್ರಗ್ರಹಣ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಅಂತರವನ್ನು ತುಂಬಲು ಪೂರಕ DEM ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೬ ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪರ್ವತಗಳ ೩D ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://bbs.keyhole.com/ubb/showthreaded.php/Cat/0/Number/695033/an/latest/page/0#695033|title=Google Earth Community: Nov. 23rd - Thanksgiving Day imagery update|access-date=2009-11-18|archive-date=2008-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20080918093323/http://bbs.keyhole.com/ubb/showthreaded.php/Cat/0/Number/695033/an/latest/page/0#695033|url-status=dead}}</ref> ಅನೇಕ ಜನ ಬಳಕೆದಾರರು ಈ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆ ಮೂಲಕ [[ಬುಲ್ಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್|ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು]] (BBS) ಅಥವಾ [[ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು]] ಮುಂತಾದ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿರುವ ಲಿಂಕ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಶಕ್ತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದೊಂದು [[ಅಂತರಜಾಲ ನಕಾಶೆ ಸೇವೆ|ವೆಬ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಸೇವೆಯ]] ಕ್ಲೈಂಟ್ ಸಹಾ ಆಗಿದೆ. ಮೂರು-ಆಯಾಮಗಳ [[ಭೂವ್ಯೋಮ]] ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು [[ಕೀಹೋಲ್ ಮಾರ್ಕಪ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್|ಕೀಹೋಲ್ ಮಾರ್ಕ್‌ಅಪ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್]] (KML) ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ೩D ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತಿತರ ರಚನೆಗಳನ್ನು (ಸೇತುವೆ ಮುಂತಾದವುಗಳು) ತೋರಿಸಬಲ್ಲುದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು [[3D ಆಕೃತಿ|3D ಮಾಡೆಲಿಂಗ್]] ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಆದ [[SketchUp]] ಬಳಸಿ ರಚಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳೂ ಸಹಾ ಇರುತ್ತವೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ (ಆವೃತ್ತಿ ೪ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನವು)೩D ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನು ಕೆಲವೇ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರಚನೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಕೆನಡಾ, ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಭಾರತ, ಜಪಾನ್, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ,<ref>{{Cite web |url=http://www.skyscrapernews.com/googleearth.php |title=Skyscraper News ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2016-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161029045720/http://www.skyscrapernews.com/googleearth.php |url-status=dead }}</ref> ಜರ್ಮನಿ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಾದ [[ಆ‍ಯ್‌ಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್]] ಮತ್ತು [[ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ|ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ]] ಇನ್ನೂ ಮುಂತಾದ ಜಗತ್ತಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ೩D ರಚನೆಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.infopot.tk/ |title=infopot.tk |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090223075455/http://www.infopot.tk/ |url-status=dead }}</ref> ಅಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, [[ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್]] ಪಟ್ಟಣವು ಹೊರನೋಟಗಳಂತಹ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ೩Dಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಪಟ್ಟಣವಾಯಿತು. ಐರಿಷ್ ಪಟ್ಟಣವಾದ [[ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್, ಕೌಂಟಿ ಮಾಯೋ|ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್]] ಅನ್ನು ೩D ಆಗಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ೧೬, ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ’ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್‌೩D’ ಮಾದರಿಯನ್ನು AM೩TD ಎಂಬ ೩D ಇಮೇಜಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಲಾಂಗ್-ಡಿಸ್ಟನ್ಸ್ ಲೇಸರ್ ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಗ್ರಹಣವನ್ನು ಬಳಸಿ ರಚಿಸಿತು. ಈ ರಚನೆಯು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣದ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಇಂತಹ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ [[ನಗರ ಯೋಜನೆ|ನಗರ ಯೋಜನಾ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಇದು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ-ನೈಜತೆಯುಳ್ಳ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಕೆಲವು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳ ಮೂರು-ಆಯಾಮಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನವು Google ನ ೩D ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://sketchup.google.com/3dwarehouse/ |title=3D ಉಗ್ರಾಣ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2011-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110224051633/http://sketchup.google.com/3dwarehouse/ |url-status=dead }}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, Google ಇನ್ನೊಂದು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. ಅದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪ್ರತೀ ೨೦೦ ಯಾರ್ಡ್‌ಗೂ ಇರುವ ಆವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯ ವೇಗವನ್ನು ನೈಜ-ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೫, ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ೪.೩ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ|ಗೂಗಲ್ ರಸ್ತೆ ವೀಕ್ಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳ ರಸ್ತೆ ಮಟ್ಟದ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಜನವರಿ ೧೭, ೨೦೦೯ ರಂದು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮುದ್ರ ಮೇಲ್ಮೈ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು SIO, NOAA, US ನೌಕಾಪಡೆ, NGA, ಮತ್ತು GEBCO ಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಹೊಸ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹೊಸ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಮಾಲ್ಡೀವ್ಸ್]] ನ ಚಿಕ್ಕ ದ್ವೀಪಗಳು, ಅವುಗಳ ತೀರಗಳ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕಾಣದಾಗಿಬಿಟ್ಟಿವೆ.<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/೨೦೦೯/೦೧/new_view_of_ocean_floor_in_google_e.html{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಭಾಷೆಗಳು === ೫.೦ ರ ಆವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೩೭ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ (ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಭಾಷೆಗಳು ಎರಡೆರೆಡು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿವೆ ): {| cellspacing="0" style="padding-left:10px" | width="33%" valign="top" | * [[ಅರೆಬಿಕ್ ಭಾಷೆ|ಅರೆಬಿಕ್]] * [[ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್]] * [[ಬೆಂಗಾಲಿ ಭಾಷೆ|ಬಾಂಗ್ಲಾ]] * [[ಕ್ಯಾಟಲಾನ್ ಭಾಷೆ|ಕ್ಯಾಟಲಾನ್]] * [[ಚೀನೀಯ ಭಾಷೆ|ಚೈನೀಸ್]] [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಅಕ್ಷರಗಳು|(ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ)]] * ಚೈನೀಸ್ [[ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನೀ ಅಕ್ಷರಗಳು|(ಸರಳೀಕೃತ)]] * [[ಕ್ರೊಯೇಶಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಕ್ರೊಯೇಶಿಯನ್]] * [[ಜೆಕ್ ಭಾಷೆ|ಜೆಕ್]] * [[ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಭಾಷೆ|ಡ್ಯಾನಿಶ್]] * [[ಡಚ್‌ ಭಾಷೆ|ಡಚ್]] * [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌]] [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಭಾಷೆ|ಅಮೆರಿಕನ್‌]] * ಇಂಗ್ಲಿಷ್ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾಷೆ|(ಬ್ರಿಟನ್)]] * [[ಫಿಲಿಪಿನೋ ಭಾಷೆ|ಫಿಲಿಪಿನೋ]] * [[ಫಿನ್ನಿಶ್ ಭಾಷೆ|ಫಿನ್ನಿಶ್]] * [[ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] * [[ಜರ್ಮನ್‌ ಭಾಷೆ|ಜರ್ಮನ್]] | width="33%" valign="top" | * [[ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ|ಗ್ರೀಕ್]] * [[ಹೀಬ್ರೂ ಭಾಷೆ|ಹೀಬ್ರೂ]] * [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] * [[ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಹಂಗೇರಿಯನ್]] * [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆ|ಇಂಡೋನೇಷ್ಯನ್]] * [[ಇಟಲಿ ಭಾಷೆ|ಇಟ್ಯಾಲಿಯನ್]] * [[ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆ|ಜಪಾನೀಸ್]] * [[ಕೊರಿಯನ್‌ ಭಾಷೆ|ಕೋರಿಯನ್]] * [[ಲ್ಯಾಟ್ವಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಲಾಟ್ವಿಯನ್]] * [[ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಲಿಥುವೇನಿಯನ್]] * [[ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್]] * [[ಪೋಲಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಪೋಲಿಷ್]] * [[ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ (ಪೋರ್ಚುಗಲ್)]] * [[ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ (ಬ್ರೆಜಿಲ್)]] * [[ರೊಮಾನಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ರೊಮಾನಿಯನ್]] | width="33%" valign="top" | * [[ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆ|ರಷ್ಯನ್]] * [[ಸರ್ಬಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಸರ್ಬಿಯನ್]] * [[ಸ್ಲೋವಾಕ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಲೋವಾಕ್]] * [[ಸ್ಲೋವೇನ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಲೋವೆನ್]] * [[ಪೆನಿನ್ಸುಲಾರ್ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್]] * [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ (ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ)]] * [[ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ವೀಡಿಷ್]] * [[ಥಾಯ್ ಭಾಷೆ|ಥಾಯ್]] * [[ತುರ್ಕಿಶ್ ಭಾಷೆ|ಟರ್ಕಿಷ್]] * [[ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಉಕ್ರೇನಿಯನ್]] * [[ವಿಯೇಟ್ನಾಮೀಸ್ ಭಾಷೆ|ವಿಯೇಟ್ನಾಮೀಸ್]] |} == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == === ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಮತ್ತು ಪನೋರಾಮಿಯೋ ಗಳ ಸಮನ್ವಯ === ೨೦೦೬ ರ ಡಿಸೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ "ಜಿಯಾಗ್ರಾಫಿಕ್ ವೆಬ್" ಒಂದು ಹೊಸ ಪದರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಅದು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಪನೊರಮಿಯೊ|Panoramio]]ಗಳ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳಿಗೆ ನಮೂದುಗಳನ್ನು ಮೂಲಕ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ{{srlink|Template:Coord|Coord templates}}.ಒಂದು ಸಮುದಾಯ-ಪದರ ಕೂಡಾ [[:de:Wikipedia:WikiProjekt Georeferenzierung/Wikipedia-World/en|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ-ವಲ್ಡ್]] ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ರೀತಿಯವುಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಮತ್ತು ಅಂತರ್ಗತ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪದರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಷೆಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.ನೋಡಿ: *[http://tools.wikimedia.de/~kolossos/world-link.php?lang=en ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ] resp. [http://www.webkuehn.de/hobbys/wikipedia/geokoordinaten/index.htm ನಿಶ್ಚಲ] ಪದರ. ಮೇ ೩೦, ೨೦೦೭ ರಂದು Google ತಾನು [[ಪನೊರಮಿಯೊ|Panoramio]] ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನು ತಾನು ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.google.com/intl/en/press/annc/annc_panoramio.html|title=Google is planning to acquire Panoramio|publisher=google.com}}</ref> === ಫ್ಲೈಟ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ === [[ಚಿತ್ರ:Toronto downtown.png|400px|right|thumb|Downtown Toronto, as seen from a F16 Fighting Falcon during a simulated flight.]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ v೪.೨ ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಒಂದು ಫ್ಲೈಟ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ ಅನ್ನು ಒಂದು [[ಈಸ್ಟರ್ ಎಗ್ (ನೈಜ)#ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್-ಆಧಾರಿತ|ಗುಪ್ತ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ]]ವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿ Control+Alt+A, Control+A, ಅಥವಾ [[ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಕೀ|Command]]+Option+A ಯನ್ನು ಒತ್ತುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಕನಿಷ್ಟ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಇದು ಟೂಲ್ಸ್ ಮೆನುವಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಆವೃತ್ತಿ v೪.೩ ಯ ನಂತರ ಈ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ, ಕೆಲವು ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಹೊರತಾಗಿ [[F-16 ಫೈಟಿಂಗ್ ಫಾಲ್ಕನ್]] ಮತ್ತು [[ಸೈರಸ್ಸ್ SR-22|ಸಿರ್ರಸ್ SR-22]] ಈ ಎರಡೇ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://marco-za.blogspot.com/2007/08/google-earth-flight-simulator.html ಮಾರ್ಕೋರ ಬ್ಲಾಗ್ : ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್]</ref> ಈ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಮೌಸ್ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಕ ಸನ್ನೆಗೋಲು ಬಳಸಿ ಸಹಾ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಎಲ್ಲಾ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟರ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ ತಾನು ಯಾನ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಅಥವಾ ವಿಮಾನವನ್ನು ಇಳಿಸಲು ಪ್ರಪಂಚದ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಾರಾಟದ ಸಮಯ ತುಂಬಾ ವೇಗದ್ದಾಗಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ, ಇದು F-೧೬ ಗೆ ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಮುದ್ರತೀರದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ತೀರಕ್ಕೆ ತೆರಳಲು ಕನಿಷ್ಟ ೬೦ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನವು ೨೫೦ [[Knot (unit)|knots]] ಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ವರೆಗೂ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮುಟ್ಟುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ {{convert|610|m|ft|abbr=on}} ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವವರೆಗೂ ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವುದೇ ಮಟ್ಟದ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಇಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ(ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫.೦ ನಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಕೆಳಗೂ ಸೇರಿ). ==== ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಮಾನಗಳು ==== * [[F-16 ಫೈಟಿಂಗ್ ಫಾಲ್ಕನ್]] - ಇದು ಸಿರ್ರಸ್ SR-೨೨ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಇದು ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧,೩೦೦ ನಾಟ್ಸ್ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. {{Citation needed|date=March 2009}} * [[ಸೈರಸ್ಸ್ SR-22|Cirrus SR-22]] - ಇದು ನಿಧಾನಗತಿಯದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಗರಿಷ್ಟ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೂ, SR-೨೨ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸುಲಭದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಇದನ್ನೇ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಸ್ಕೈ ಮೋಡ್ === {{Main|Google Sky}} [[ಚಿತ್ರ:Google Earth Sky.png|thumb|right|300px|Windows ವಿಸ್ಟಾನಲ್ಲಿ ಆಕಾಶ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗೋಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] '''[[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ]]''' ಎಂಬ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೨ ರಲ್ಲಿ ಅಗಸ್ಟ್ ೨೨, ೨೦೦೭ ರಂದು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ [[ನಕ್ಷತ್ರ|ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು ಇತರ [[ಆಕಾಶ ಕಾಯಗಳು|ಆಕಾಶ ಕಾಯಗಳನ್ನು]] ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title =Explore the sky with Google Earth | publisher =Google | date= 2007-08-22 | url =http://earth.google.com/sky/skyedu.html | accessdate =2007-08-22 }}</ref> ಇದನ್ನು [[ಗೂಗಲ್|Google]] ಕಂಪನಿಯು [[ಹಬ್ಬಲ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೊಪ್|ಹಬಲ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಲೆಸ್ಕೋಪ್]] ನ ವಿಜ್ಞಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ [[ಸ್ಪೇಸ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೊಪ್ ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್|ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ದೂರದರ್ಶಕ ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] (STScI) ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದೆ. STScI ಯ ಡಾ. [[ಅಲ್ಬರ್ಟೋ ಕಾಂಟಿ|ಅಲ್ಬರ್ಟೋ ಕಂಟೀ]] ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹ-ಅಭಿವರ್ಧಕ ಡಾ. [[ಕ್ಯಾರೊಲ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್|ಕೆರೋಲ್ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್]] ಇದರಲ್ಲಿ ೨೦೦೭ ರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು <ref>{{Cite web |url=http://technology.newscientist.com/article/dn12523 |title=ವ್ಯೋಮದ ಆಡ್-ಆನ್ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಅನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳೆಡೆಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ - ಟೆಕ್ - ಅಗಸ್ಟ್ 22, 2007 - ನ್ಯೂ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ ಟೆಕ್ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2008-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011033053/http://technology.newscientist.com/article/dn12523 |url-status=dead }}</ref> ಹಬಲ್ಸ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಕ್ಯಾಮರಾ ಫಾರ್ ಸರ್ವೆ ಯ ಸಂಗ್ರಹದ ಎಲ್ಲಾ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸತಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಹಬಲ್]] ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅವುಗಳು ದೊರೆತ ತಕ್ಷಣ ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹು-ತರಂಗಾಂತರ ದತ್ತಾಂಶ, ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಕಕ್ಷೆ ಮತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಮತ್ತು ಕಂಟಿಯವರ [http://hubblesite.org/explore_astronomy/gsky/ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಫಾರ್ ಸ್ಕೈ] ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಾರಾಪುಂಜಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹಗಳು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಎನಿಮೇಶನ್‌ಗಳು ಸಹಾ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. [http://voeventnet.org/ VOEventNet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150306010249/http://www.voeventnet.org/ |date=2015-03-06 }} ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಕ್ಷಣಭಂಗುರತೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಒಂದು ನೈಜ-ಸಮಯ ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ [[ಮ್ಯಾಶಪ್ (ವೆಬ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಹೈಬ್ರಿಡ್)|ಮ್ಯಾಶ್‌ಅಪ್]] ಅನ್ನು [[VOEvent]] ಪ್ರೊಟೊಕೊಲ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. Google ನ ಅರ್ಥ್ ನಕಾಶೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತೀ ೫ ನಿಮಿಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ ಯು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಪ್ಟ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಟೆಲಿಸ್ಕೊಪ್|Microsoft ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಟೆಲೆಸ್ಕೋಪ್]] (ಇದು [[Microsoft Windows]] ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು Microsoft Windows, [[ಮ್ಯಾಕ್ OS X|Mac OS X]] ಮತ್ತು [[Linux]] ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಂದು ತೆರೆದ ಮೂಲ ಪ್ಲಾನೆಟೇರಿಯಮ್ [[ಸ್ಟೆಲ್ಲೇರಿಯಮ್ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ )|ಸ್ಟೆಲ್ಲೇರಿಯಮ್ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್)]] ಗಳಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು<ref>{{Cite web |url=http://crave.cnet.com/8301-1_105-9881229-1.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-18 |archive-date=2008-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080318231054/http://crave.cnet.com/8301-1_105-9881229-1.html |url-status=dead }}</ref> ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ ೧೩, ೨೦೦೮ ರಂದು Google ಕಂಪನಿಯು ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ ನ ಒಂದು ವೆಬ್-ಆಧಾರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು http://www.google.com/sky/ ದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. === ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ === {{Main|Google Street View}} ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೫, ೨೦೦೮ ರಂದು ೪.೩ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ Google ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂವ್|ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ]] ಅನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಂತರ್ಗತಗೊಳಿಸಿತು. ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಸ್ತೆ-ಮಟ್ಟದ ೩೬೦° ವಿಶಾಲ ದೃಶ್ಯದ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆಯ್ದ ಕೆಲವು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನೆಲದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೇ ೨೫, ೨೦೦೭ ರಂದು ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಗೂಗಲ್ ನಕಾಶೆ|ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್]] ಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಕೇವಲ ಐದು ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಯು.ಎಸ್.ನ ೪೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಉಪನಗರಗಳು ಸಹ ಸೇರಿವೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದ ಇತರ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಒಂದು ನವೀಕರಣವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳನ್ನು, ಜಪಾನ್, ಸ್ಪೇನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಯುಕೆ, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಇಟಲಿ, ಸ್ವಿಡ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಪೋರ್ಚುಗಲ್, ಮತ್ತು ಥೈವಾನ್ ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳ ಭಾಗಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ ಬಳಸಿದಾಗ, ಅದು ಆ ಮೊದಲೇ ವಾಹನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮರಾ ಇಟ್ಟು ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕಾದ ದಿಕ್ಕಿನ ಕಡೆಗೆ ಇರುವ ಚಿತ್ರಗಳ ಐಕಾನ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಮೌಸನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಚಾರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಓಶಿಯನ್ === ಆವೃತ್ತಿ ೫.೦ (ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೦೯) ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಂತೆ, ''ಗೂಗಲ್ ಓಶಿಯನ್'' ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಿಂದ ಒಳಗೂ ದೃಶ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಲೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ೩D [[ಬುಥಿಮೆಟ್ರಿ]] ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ಆಳವನ್ನು ಅಳೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ೨೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯ ಪದರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಇದು, ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/7865407.stm</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೪, ೨೦೦೯ ರಂದು Google [[ಮಹಾ ಸರೋವರ|ಮಹಾ ಸರೋವರಗಳಿಗಾಗಿ]] ನೀರೊಳಗಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಕುರಿತ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|title=Google Earth now includes US "Third Coast"|url=http://google-latlong.blogspot.com/2009/04/google-earth-now-includes-us-third.html}}</ref> === ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಣ === ೫.೦ ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದಂತೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಣವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಭೂತಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳದ ಹಿಂದಿನ ಹಂತಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ.<ref name="Dive into New Google Earth">{{cite web | url = http://googleblog.blogspot.com/2009/02/dive-into-new-google-earth.html | title = Dive into New Google Earth | accessdate = 2009-02-03 }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Ziggurat 1993-2009.JPG|250px|thumb| A side-by-side comparison of The Ziggurat and Raley Field in West Sacramento, CA from 1993 on the left and 2009 on the right. As shown in the 1993 side both the Ziggurat and Raley Field do not exist.]] === ಮಾರ್ಸ್ === {{Main|Google Mars}} [[ಚಿತ್ರ:Google Mars R Osman.jpg|left|thumb|A High Resolution View of Victoria Crater Displayed in 3D using the Mars feature on ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ 5]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗೋಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಕಾಶೆಗಳು [[ಗೂಗಲ್ ಮಾರ್ಸ್]] ನ ಬ್ರೌಸರ್ ಆವೃತ್ತಿಗಿಂತ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಮಂಗಳದ ಮೇಲ್ಮೈಯ ೩D ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಹಾ ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು [[ಮಾರ್ಸ್ ರಿಕನೈಸೆನ್ಸ್ ಆರ್ಬಿಟರ್|ಮಾರ್ಸ್ ರೆಕಾನೆಸೆನ್ಸ್ ಆರ್ಬಿಟರ್]] ನ [[HiRISE]] ಕ್ಯಾಮರಾ ಮೂಲಕ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಅವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಡುವಷ್ಟೇ ದೃಶ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮಾರ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಮಂಗಳನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಬಿಟ್ಟಿರುವ [[ಮಾರ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೇಶನ್ ರೋವೆರ್ಸ್|ಮಾರ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರೇಶನ್ ರೋವರ್ಸ್]], [[ಸ್ಪಿರಿಟ್ ರೋವರ್|ಸ್ಪಿರಿಟ್]] ಮತ್ತು [[ಅಪಾರ್ಚುನಿಟಿ ರೋವರ್|ಅಪಾರ್ಚುನಿಟಿ]] ಯಂತಹ ನೌಕೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ವಿಶಾಲದೃಶ್ಯದ ಚಿತ್ರಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳನ್ನು [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂವ್|ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ]] ನಲ್ಲಿ ನೋಡುವಂತೆಯೇ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಸಕ್ತಿಕರವೆಂದರೆ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪದರಗಳನ್ನೇ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಜಾಗತೀಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ) ಮಾರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪದರಗಳನ್ನೇ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಮೂನ್ === ''ಪ್ರಮುಖ ಲೇಖನ: [[ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್]]'' [[ಚಿತ್ರ:Google moon 1.jpg|thumb|ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸಿದ ಒಂದು ಲುನಾರ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್]] [[ಅಪೊಲೋ 11|ಅಪೋಲೋ 11]] ಮಿಶನ್‌ನ ೪೦ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವಾದ ಜುಲೈ ೨೦, ೨೦೦೯ ರಂದು Google ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್|ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್‌ನ]]<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/2009/07/look_at_the_moon_in_google_earth_-.html</ref> ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇದರ ಮೂಲಕ [[ಚಂದ್ರ|ಚಂದ್ರನ]] ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. Google ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, [[ಬಝ್ ಆಲ್ಡ್ರಿನ್]] ರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವರು ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.C.|ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.ಯಲ್ಲಿರುವ]] [[ನ್ಯೂಸಿಯಮ್|ನ್ಯೂಸಿಯಮ್‌]]ಗೆ ಆಮಂತ್ರಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಏರ್ಪಡಿಸಿತ್ತು.<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/2009/07/google_earth_event_on_july_20th_in.html</ref><ref>http://google-latlong.blogspot.com/2009/07/fly-yourself-to-moon.html</ref> == ಪ್ರಭಾವಗಳು == ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನವು [[ನೀಲ್ ಸ್ಟಿಫನ್‌ಸನ್|ನೀಲ್ ಸ್ಟಿಫನ್‌ಸನ್‌]]ರವರ [[ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿ]] ''[[ಸ್ನೋ ಕ್ರ್ಯಾಶ್]]'' ‌ ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ‘ಅರ್ಥ್’ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರೊಬ್ಬರು ಅದು ''ಸ್ನೋ ಕ್ರ್ಯಾಶ್‌'' ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು ನಿಜವಾದರೂ,<ref>[http://www.webuser.co.uk/news/227346.html ವೆಬ್ ಬಳಕೆದಾರ - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಂದರ್ಶನ]</ref> ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರ ಪ್ರಕಾರ ಅದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಿರುಚಿತ್ರ ''[[ಪವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಟೆನ್]]'' ದಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="google_earth1">{{Cite web |url=http://www.brownianemotion.org/2006/07/24/notes-on-the-origin-of-google-earth/ |title=Avi Bar-Ze’ev (ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಪೂರ್ವಗಾಮಿಯಾದ Keyhole ನಿಂದ) ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ನ ಹುಟ್ಟಿನ ಕುರಿತು |access-date=2009-11-18 |archive-date=2008-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081012224315/http://www.brownianemotion.org/2006/07/24/notes-on-the-origin-of-google-earth/ |url-status=dead }}</ref> ನಿಜವೆಂದರೆ, ಅಂತರಿಕ್ಷದಿಂದ [[ಸ್ವಿಸ್ ಆಲ್ಪ್ಸ್]] ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ನಂತರ [[ಮ್ಯಾಟ್ಟರ್‌ಹಾರ್ನ್‌|ಮಾಟರ್‌ಹಾರ್ನ್]] ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ದೃಶ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸಿದ "ಫ್ರಮ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಟು ಇನ್ ಯುವರ್ ಫೇಸ್" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ಸಿಲಿಕಾನ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್]] ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಕನಿಷ್ಟ ಭಾಗಶಃವಾಗಿಯೂದರೂ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೊಂಡು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಅನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://bnhsu.wordpress.com/2007/04/30/google-earth-from-space-to-your-face%E2%80%A6and-beyond/ |title=ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್: ವ್ಯೋಮದಿಂದ ನಿಮ್ಮ ಮುಖದ ವರೆಗೆ…ಮತ್ತು ಅದನ್ನೂ ಮೀರಿ |access-date=2012-07-07 |archive-date=2012-07-07 |archive-url=https://archive.is/20120707173630/bnhsu.wordpress.com/2007/04/30/google-earth-from-space-to-your-face%E2%80%A6and-beyond/ |url-status=live }}</ref> ಈ ಪ್ರಾರಂಭ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು [[ಕ್ಲಿಪ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್|ಕ್ಲಿಪ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌]]‌ನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಟೆಕ್ಸ್‌ಚರ್ ಪೇಜಿಂಗ್ ಕೆಪೆಬಿಲಿಟಿ (ಇದು ಕ್ಲಿಪ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗನ್ನು ಬಳಸದಿದ್ದರೂ) ಮತ್ತು "ಪವರ್ಸ್ ಆಫ್ ಟೆನ್" ನಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗೊಂಡ [[InfiniteReality#InfiniteReality4|InfiniteReality4]]<ref>{{Cite web |url=http://www.futuretech.blinkenlights.nl/ir_techreport.html |title=ಅಮಿತ ಸತ್ಯದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವರದಿ |access-date=2009-11-18 |archive-date=2016-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160111132332/http://www.futuretech.blinkenlights.nl/ir_techreport.html |url-status=dead }}</ref> ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ [[SGI Origin 3000 and Onyx 3000|Onyx 3000]] ವು ನೀಡಿತು. ಅರ್ಥ್ ವೀವರ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮೊದಲ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಕಾರ್ಯರೂಪ [[ಇಂಟ್ರಿನ್ಸಿಕ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್|ಇಂಟ್ರಿನ್ಸಿಕ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌‍]]ದಿಂದ ಕ್ರಿಸ್ ಟ್ಯಾನರ್‌ನ [[ಕ್ಲಿಪ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್]] ಟೆಕ್ಸ್‌ಚರ್ ಪೇಜಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಆಧಾರಿತ ಕಾರ್ಯರೂಪದ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅದು Keyhole Inc. ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಸೀಮ್‌ಲೆಸ್ ಟೆಕ್ಸ್‌ಚರ್ ಪೇಜಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಅತ್ಯಂತಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ಅರಿವೇ ಅರ್ಥ್ ವೀವರ್ ಆಯಿತು, ಮತ್ತು ಅರ್ಥ್ ವೀವರ್ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಸಿಲಿಕಾನ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌ನ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. == ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳು == ವಿವರವಾದ ಬಿಡುಗಡೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು/ಇತಿಹಾಸ/ಚೇಂಜ್‌ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು Google ಲಭ್ಯವಾಗಿಸಿದೆ.<ref>[http://earth.google.com/support/bin/answer.py?answer=40901 ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು / ಚೇಂಜ್‌ಲಾಗ್ ಇತಿಹಾಸ]</ref> === ಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆ === * ನಿರ್ದೇಶಾಂಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ ** ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಆಂತರಿಕ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ೧೯೮೪ (WGS೮೪)ರ ದತ್ತಾಂಶದ [[WGS84|ವಿಶ್ವ ಜಿಯೋಡೇಟಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವ ಭೌಗೋಳಿಕ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳಾಗಿವೆ(ಅಕ್ಷಾಂಶ/ರೇಖಾಂಶ). ** ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಂದು ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಅಂದರೆ ವಿಮಾನದಿಂದ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ನೋಡಿದಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಬಳಸಿದ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ ಅನ್ನು [[ಜನರಲ್ ಪರ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟಿವ್ ಪ್ರೋಜೆಕ್ಷನ್|ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು [[ಒರ್ತ್ಹೊಗ್ರಫಿಕ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್ (ಕಾರ್ಟೋಗ್ರಫಿ)|ಆರ್ಥೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಷನ್‌]]ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಅದೆಂದರೆ, ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಬಿಂದುವು ಮಿತವಾದ ದೂರವಾಗಿದೆಯೇ (ಭೂಮಿಯ ಬಳಿ) ಹೊರತೂ ಅಮಿತವಾದ (ಆಳ ಆಕಾಶ) ದೂರವಲ್ಲ. * ಮೂಲ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ ** ಜೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ : ೦.೫ m (Eurosense / Geodis Brno ನಿಂದ) ** ಸ್ಲೊವಾಕಿಯ: ೦.೫ m (Eurosense / Geodis Slovakia) ** ಹಂಗೇರಿ: ೨.೫ m SPOT ಚಿತ್ರಗಳು (೦.೫ m (Eurosense / FÖMI ಇಂದ): ಗಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಲಾದವು. ** ಜರ್ಮನಿ, ಸ್ವಿಡ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್, ಯು.ಕೆ., ಅಂಡೋರಾ, ಲುಕ್ಸಮ್‌ಬರ್ಗ್, ಲೈಚೆನ್‌ಸ್ಟೈನ್, ಸ್ಯಾನ್ ಮರಿನೋ, ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಸಿಟಿ: ೧ m ಅಥವಾ ಉತ್ತಮವಾದದ್ದು. ** ಬಾಲ್ಕನ್ಸ್ : ೨.೫ m (ಮಧ್ಯಮ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ) ** ಯು.ಎಸ್.: ೧ m (ಅಲಾಸ್ಕಾ & ಹವಾಯ್ ಬಿಟ್ಟು) ** ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ: ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೧೫ m ([[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ|ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ]] ದಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ). ಆದರೆ, ಇದು ಬಳಸಿರುವ ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ/ಆಕಾಶದಿಂದ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. * ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಉನ್ನತ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ ** ಯೂರೋಪ್ : ೦.೩ m, ೦.೧೫ m (e.g. [[ಬರ್ಲಿನ್]], [[ಜ್ಯೂರಿಚ್‌|ಜೂರಿಕ್]], [[ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್]]), ೦.೧ m [[ಪ್ರಾಗ್ವೆ|ಪ್ರೇಗ್]] ** ಯು.ಎಸ್.: ೧ m, ೦.೬ m, ೦.೩ m, ೦.೧೫ m (ಅತ್ಯಂತ ವಿರಳ; e.g. [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್, ಎಂಎ|ಕೇಂಬ್ರಿಜ್]] ಮತ್ತು Google ಕ್ಯಾಂಪಸ್, or [[ಗ್ಲೆನ್‌ಡೇಲ್, ಸಿಎ|ಗ್ಲೆನ್‌ಡೇಲ್]]) * ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ: ** ಮೇಲ್ಪದರ: ದೇಶದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ** ಸಾಗರತಳ: ಉನ್ನತೀಕರಣ ದತ್ತಾಂಶವು ಮೊದಲು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ "ಓಶಿಯನ್" ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು (ಸಮುದ್ರ ತಳದ ಆಳವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ವರ್ಣಮಾಪಕವೊಂದನ್ನು ಗೋಳದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ). * ಕಾಲ: ಚಿತ್ರದ ದಿನಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್‌ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಸಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ರಚಿಸಿದ ಚೌಕಗಳಿಂದ ಚಿತ್ರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ದಿನಾಂಕವು ನಿಜವಾದ ಚಿತ್ರ ದಿನಾಂಕವಲ್ಲ. ದೃಶ್ಯ ಸಮೀಪೀಕರಣ ಅಥವಾ ದೂರೀಕರಣವು ಚಿತ್ರಗಳ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಗರಗಳ ಚಿತ್ರ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ೨೦೦೪ ರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಯುಎಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. Google ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಲ್ಯಾಟ್‌ಲಾಂಗ್ ಬ್ಲಾಗ್‌<ref>[http://earth.google.com/sky/skyedu.html ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]</ref> ನಲ್ಲಿ ನವೀಕರಣಗಳ ಕುರಿತು ರಸಪ್ರಶ್ನೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿ ನವೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಹಳೆಯ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. [http://earth.google.com/download-earth.html ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090311025120/http://earth.google.com/download-earth.html |date=2009-03-11 }} ಈ ಕನಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ: * [[ಪೆಂಟಿಯಮ್ 3|Pentium 3]], ೫೦೦&nbsp;MHz * ೧೨೮ MB RAM * ೧೨.೭ MB ಉಚಿತ ಡಿಸ್ಕ್ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ (Linux ಗೆ ೪೦೦ MB) * ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ವೇಗ: ೧೨೮ kbit/s * ೧೬MB ೩D-ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ [[ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್]] * ೧೦೨೪x೭೬೮ ರಷ್ಟು ದೃಶ್ಯ ಸಾಂದ್ರತೆ, ೧೬-bit ಉನ್ನತ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ * Windows XP ಅಥವಾ Windows ೨೦೦೦, Windows Vista(Windows Me ಸಹವರ್ತಿಸುವುದಿಲ್ಲ), Linux ಮತ್ತು Mac OS X ಸಾಕಷ್ಟು ವೀಡಿಯೋ RAM ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ: ಬಳಕೆದಾರರ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಡ್ ಅರ್ಥ್‌ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದರೆ ಅದರ ಕುರಿತು ಎಚ್ಚರಿಸುವಂತೆ ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ (ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು [[ವೀಡಿಯೊ RAM|ವೀಡಿಯೋ RAM]] ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಅಥವಾ ದೋಷಪೂರಿತ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಾರ್ಡ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಇದು ಆಗಾಗ ಘಟಿಸುತ್ತದೆ). ನಂತರದ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಫಲತೆಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಬಳಕೆಯ ವೇಗ ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದು. ತುಂಬಾ ಸಹನೆಯುಳ್ಳವರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, [[ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಅಂತರಜಾಲ]] (Cable, DSL, T೧, ಮುಂತಾದವು.) ಇತರರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ==== Linux ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಗಳು ==== ;ಕನಿಷ್ಟ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು<ref>{{Cite web |url=http://earth.google.com/download-earth.html |title=ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್<!-- Bot generated title --> |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-03-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090311025120/http://earth.google.com/download-earth.html |url-status=dead }}</ref> * ಕೆರ್ನೆಲ್: ೨.೪ ಅಥವಾ ನಂತರದ್ದು * CPU: Pentium III, ೫೦೦&nbsp;MHz * ಸಿಸ್ಟಮ್ ಮೆಮೊರಿ (RAM): ೧೨೮ MB * ಹಾರ್ಡ್ ಡಿಸ್ಕ್: ೪೦೦ MB ಉಚಿತ ಸಂಗ್ರಹ * ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ವೇಗ: ೧೨೮ kbit/s * ಸ್ಕ್ರೀನ್: ೧೦೨೪x೭೬೮, ೧೬ bit color * ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಹಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ: {| cellspacing="0" style="padding-left:10px" | width="50%" valign="top" | * [[ಯುಬಂಟು (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್)|Ubuntu]] 5.10 ಅಥವಾ ನಂತರದ್ದು * [[SUSE Linux|SUSE]] 10.1 ಅಥವಾ ನಂತರದ್ದು * [[ಫೆಡೋರಾ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್)|Fedora Core]] 4 ಅಥವಾ ನಂತರದ್ದು * [[ಲಿನ್ಸ್ಪೈಯರ್|Linspire]] 5.1 * [[ಗೆಂಟೂ Linux|Gentoo]] 2006.0 * [[ಡೆಬಿಯನ್|Debian]] 3.1/4 * [[ರೆಡ್ ಹ್ಯಾಟ್|Red Hat]] 9 | width="50%" valign="top" | * [[Slackware]] 11.0 * [[FreeBSD]] 6.1/7.0 Linux ಎಮ್ಯುಲೇಶನ್‌ನೊಂದಿಗೆ * [[ಆರ್ಚ್ Linux|Arch Linux]] 0.7.2 Duke * [[ಕ್ಜ್ಯಾಂಡ್ರೋಸ್|Xandros]] 3.0.3 ವ್ಯವಹಾರ ಆವೃತ್ತಿ * [[ಮ್ಯಾಂಡ್ರಿವಾ|Mandriva]] 2007 * [[ಸ್ಯಾಬಯೋನ್ Linux|Sabayon Linux]] 3.26 * [[PCLinuxOS]] 5.0 |} ==== ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ==== ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫ ನಂತರದಲ್ಲಿ, [[ಜಾವ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್|JavaScript]] ಮತ್ತು [[ಐ ಫ್ರೆಮ್|iFrame]]ಗಳನ್ನು KML ಬಳಸಿ ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ವಿವರಗಳ ಬಲೂನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಂದು ಅಳವಡಿಸಿದ [[ವೆಬ್ ಕಿಟ್|WebKit]] ಎಂಜಿನ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://code.google.com/apis/kml/documentation/kmlreference.html#description KML ಉಲ್ಲೇಖ ದಾಖಲಿಸುವಿಕೆ - <nowiki><description></nowiki>]</ref> == ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಪಾಟುಗಳು == === ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಯ === [[ಚಿತ್ರ:KmlHistoryTimeline.png|400px|thumb|Illustrates timeline of KML and ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಇತಿಹಾಸ]] * Keyhole Earthviewer ೧.೦ - June ೧೧, ೨೦೦೧ * Keyhole Earthviewer ೧.೪ - ೨೦೦೨ * Keyhole Earthviewer ೧.೬ - February ೨೦೦೩ * Keyhole LT ೧.೭.೧ - August ೨೬, ೨೦೦೩ * Keyhole NV ೧.೭.೨ - October ೧೬, ೨೦೦೩ * Keyhole ೨.೨ - August ೧೯, ೨೦೦೪ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೩.೦ - June ೨೮, ೨೦೦೫ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೦ - June ೧೧, ೨೦೦೬ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೧ - May ೯, ೨೦೦೭ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೨ - August ೨೩, ೨೦೦೭ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೪.೩ - April ೧೫, ೨೦೦೮ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫.೦ - May ೫, ೨೦೦೯ * ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫.೧ (beta) - Sep ೮, ೨೦೦೯ === Mac ಆವೃತ್ತಿ === [[ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ Mac OS X ಆವೃತ್ತಿ|Mac OS X]]ನ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಜನವರಿಯ ೧೦, ೨೦೦೬ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಂಬ ಅಂತರಜಾಲದ ವೆಬ್‌‍ಸೈಟ್‌ನಿಂದ ಗಣಕಕ್ಕೆ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೆಳಗೆ ಹೇಳಿರುವ ಕೆಲವು ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, Mac ಆವೃತ್ತಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮೂಲ Windows ಆವೃತ್ತಿಯ ರೀತಿಯೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಸ್ಥಿರವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. Mac ಆವೃತ್ತಿಯ ಪರದೆ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ಬೈನರಿಯನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೮, ೨೦೦೫ ರಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು. ಇತರ ವಿಷಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಈ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಪರಿವಿಡಿ ಅಥವಾ ಅದರ "ಪ್ರದರ್ಶನ ಪರವಾನಗಿ"ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದು Google ನ ಆಂತರಿಕ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. Google ಈ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ ಆವೃತ್ತಿಯ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವಿವರಣೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಈ Mac ಆವೃತ್ತಿಯು ಕೇವಲ Mac OS X version [[Mac OS X v10.4|10.4]] ಅಥವಾ ಅದರ ಮುಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರೌಸರ್ ಇಲ್ಲ, Gmailಗೆ ನೇರ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನ (ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್) ಇಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಪೂರ್ಣ ಪರದೆಯ ಆಯ್ಕೆ ಇಲ್ಲ. ಜನವರಿ ೨೦೦೯ ರ ಪ್ರಕಾರ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಾಗ ಪರಿವಿಡಿ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ತೊಡಕುಗಳು ಇವೆ, ಹಾಗೂ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬಲೂನುಗಳು ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಹಾ ಕೆಲವು ತೊಡಕುಗಳು ಇವೆ. Mac OS X ಆವೃತ್ತಿ ೪.೧.೭೦೭೬.೪೫೫೮ (ಮೇ ೯, ೨೦೦೭ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದದ್ದು)ಯಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು ಹಲವು ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪರಿವಿಡಿಯ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯಿಂದ "ಪ್ಲಸ್" ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.macupdate.com/info.php/id/20124|title=Google Earth 4.2.180.1134 - MacUpdate|access-date=2009-11-18|archive-date=2006-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20061015215601/http://www.macupdate.com/info.php/id/20124|url-status=dead}}</ref> ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರು ದೃಶ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸುವಾಗ ಈ ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಯ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಅಪಘಾತಕ್ಕಿಡಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://bbs.keyhole.com/ubb/postlist.php/Cat/0/Board/SupportGEMac|title=Google Earth Community: Viewing forum: Google Earth for Mac OS X|access-date=2009-11-18|archive-date=2008-12-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20081217113731/http://bbs.keyhole.com/ubb/postlist.php/Cat/0/Board/SupportGEMac|url-status=dead}}</ref> === Linux ಆವೃತ್ತಿ === ಆವೃತ್ತಿ ೪ ಯೊಂದಿಗೆ ಬೀಟಾ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ [[Linux|Linuxನಲ್ಲಿ]] [[Qt (ಸಾಧನಕಿಟ್)|Qt-toolkit]]ನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ನೆಲೆಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಕ್ಕು ನಿರ್ವಹಣೆ|ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಕ್ಕು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು]] ವಿಧಿಸಲು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ{{Citation needed|date=July 2009}}; [[ಉಚಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ|ಉಚಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವು]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಹವರ್ತಿಸುವ ಉಚಿತ ಕ್ಲೈಂಟ್‌ ಒಂದನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು [[ಉಚಿತ ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ರತಿಷ್ಥಾನ#ಅಧಿಕ ಆದ್ಯತಾ ಯೋಜನೆಗಳು|ಅತ್ಯಂತ ಆದ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಉಚಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಯೋಜನೆ]] ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.fsf.org/campaigns/priority.html http://www.fsf.org/campaigns/priority.html]:FSF: ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವಿರುವ ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ ಯೋಜನೆಗಳು</ref> === iPhone OS ಆವೃತ್ತಿ === [[iPhone]] ಹಾಗು [[iPod Touch]] ಎರಡನ್ನು ಚಲಿಸುವ [[iPhone OS|iPhone OSನ]] ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು [[App ಸ್ಟೋರ್|App Store]]ಗಳಲ್ಲಿ ಆಕ್ಟೊಬರ್ ೨೭, ೨೦೦೮ ರಂದು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web| url=http://googlemobile.blogspot.com/2008/10/google-earth-now-available-for-iphone.html| title=Google Earth now available for the iPhone|publisher=Google Mobile team| date=2008-10-27| accessdate=2008-10-27}}</ref><ref>{{cite web| url=http://blog.wired.com/gadgets/2008/10/google-earth-co.html| title=Google Earth Comes to the iPhone|publisher=''[[Wired (magazine)|Wired]]''| date=2008-10-27|last=Sorrel|first=Charlie| accessdate=2008-10-27}}</ref> ಇದು [[ಮಲ್ಟಿ-ಟಚ್]] ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಬಳಸಿ ಗೋಳದ ಸುತ್ತ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ, ದೃಷ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ನೋಟವನ್ನು ತಿರುಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಾಲಿ iPhone ಸಂಯೋಜನೆಯ [[ಅಸಿಸ್ಟೆಡ್ GPS|Assisted GPS]] ಬಳಸಿ ಜಾಗದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಆವೃತ್ತಿ ಬೇರೆ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಆವೃತ್ತಿಯಂತೆ ಪದರಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್‌ಗಳಂತೆ ಇದು ಕೇವಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು Panoramio ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/2008/10/google_earth_for_the_iphone_release.html</ref> === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ === ಡಿಸೆಂಬರ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ನಿಂತ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ ಕೇವಲ ವೈಯಕ್ತಿಕ-ಅಭಿರುಚಿವುಳ್ಳವರು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ಗೆ ಹಣ ಪಾವತಿ ಮಾಡಿ ಚಂದಾದಾರರಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಕೆಳಕಂಡ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಈಗ ಉಚಿತ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಲಭ್ಯವಿವೆ: * [[GPS]] ಸಂಯೋಜನೆ: [[ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಸ್ಥಾನೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|GPS]] ಉಪಕರಣದಿಂದ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲಿನ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ, ಬಳಕೆದಾರರು-ಗುರುತಿಸಿದ ಅಥವಾ ಬಳಕೆದಾರರು-ರಚಿಸಿದ ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲಿನ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ KML ಅಥವಾ KMZ ಪೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಮೂರನೇ ಪಕ್ಷದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೇಗಿದ್ದರೂ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ [[ಥ್ಯಾಲ್ಸ್ ಸಮುದ್ರಯಾನ|Magellan]] ಮತ್ತು [[ಗಾರ್ಮಿನ್|Garmin]] ಉತ್ಪನ್ನ ರೇಖೆಗಳಿಗೆ ನೇರ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡೂ GPS ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾಲು ಹೊಂದಿವೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಸ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನ Linux ಆವೃತ್ತಿ ಯಾವುದೇ GPS ಕಾರ್ಯಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದುರುವುದಿಲ್ಲ. * ಹೆಚ್ಚು ದೃಶ್ಯಸ್ಪಷ್ಟತೆಯ ಮುದ್ರಣ. * ಇಮೇಲ್ ಮುಖಾಂತರ ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ. * ದತ್ತಾಂಶದ ಆಯಾತ: [[ಕಾಮಾ-ಸೆಪೆರೇಟೆಡ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂಸ್|CSV]] ಫೈಲುಗಳಿಂದ ವಿಳಾಸ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಓದಿ; ೧೦೦ ಬಿಂದು/ವಿಳಾಸಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ. ಪಥ ಮತ್ತು ಬಹುಕೋನೀಯ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ, [[ಕೀಹೋಲ್ ಮಾರ್ಕಪ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್|KML]] ಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಬಹುದಾದ, ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೊಂದು ಮಾತ್ರ ಮೊದಲು ಪ್ಲಸ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ೪.೦.೨೪೧೬ ರ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. * ಹೆಚ್ಚಿನ ದತ್ತಾಂಶ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ವೇಗ. === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ರೋ === ವಾರ್ಷಿಕ $೪೦೦ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಶುಲ್ಕ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ನವೀಕೃತ, ವ್ಯವಹಾರ-ಕೇಂದ್ರಿತ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಪ್ರೋ ಅನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ಲಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರೋ ಆವೃತ್ತಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಹ ಆ‍ಯ್‌ಡ್-ಆನ್ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: * ಚಲನಚಿತ್ರ ತಯಾರಿಕೆ. * ಜಿಐಎಸ್ ದತ್ತಾಂಶ ಅಮದು ಸಾಧನ. * ಸುಧಾರಿತ ಮುದ್ರಣ ಘಟಕಗಳು. ಮೂಲತಃ, ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ $೪೦೦ ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶುಲ್ಕ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಉಚಿತ ಆವೃತ್ತಿಯಂತೆ, ಅದರ ವೃತ್ತಿಪರ ಆವೃತ್ತಿಯು Linux ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾರದು. === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ === ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://earth.google.com/enterprise/earth_enterprise.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-11-18 |archive-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927052604/http://earth.google.com/enterprise/earth_enterprise.html |url-status=dead }}</ref> === ಸಂಚಿತ ಆವೃತ್ತಿ === {{Expand section|date=March 2009}} [[VMware ThinApp]] ನಿಂದ ಮಾಡಿದ [http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಸಂಚಿತ ಆವೃತ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090317054741/http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) |date=2009-03-17 }} ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) |title=ಚಿಕ್ಕ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು (Windows) |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090317054741/http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows) |url-status=dead }}</ref> [http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Linux) Linux ಗಾಗಿನ ಸಂಚಿತ ಆವೃತ್ತಿ] ಸಹಾ [[RUNZ]] ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. == ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ == ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ API ಒಂದು ಉಚಿತ ಬೀಟಾ ಸೇವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌‍ಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಅದರ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಮತ್ತು ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ APIಯು ಬಳಸುವವರಿಗೆ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಒಂದು ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ವೆಬ್ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ APIಯು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೂ ಅದು ನುರಿತ ೩D ಮ್ಯಾಪ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಸದ್ಯ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿದೆ: Microsoft Windows (೨೦೦೦, XP, ಮತ್ತು Vista) * Google Chrome ೧.೦+ * Internet Explorer ೬.೦+ * Firefox ೨.೦+ * Flock ೧.೦+ Apple Mac OS X ೧೦.೪ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಆವೃತ್ತಿ (Intel ಮತ್ತು PowerPC) * Safari ೩.೧+ * Firefox ೩.೦+ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪದರಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ: * ಭೂಪ್ರದೇಶ * ರಸ್ತೆಗಳು * ಕಟ್ಟಡಗಳು * ಗಡಿಗಳು * ಬೂದುಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ೩-D ಕಟ್ಟಡಗಳು (ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪದರದ ಕಡಿಮೆ-ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯ ಆವೃತ್ತಿ) ಇದು ’ಸ್ಕೈ ಮೋಡ್’, ’ಚಿತ್ರ ಮೇಲ್ಪದರ’ವನ್ನೂ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನಂತೆಯೇ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. * [http://code.google.com/apis/earth/ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್] * [http://code.google.com/apis/earth/documentation/API.html ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ API] == ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ನಿಖರತೆ == {{Unreferenced section|date=May 2009}} [[ಚಿತ್ರ:Google Scilly.jpg|thumb|ಐಸ್‌ಲೆಸ್ ಆಪ್ ಸೊಅಲ್ಲಿ, showing the very low resolution of some islands. ದ್ವೀಪಗಳು (ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶ) ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮೀ ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ.(ಇದು ಈಗ ಸುದಾರಿಸಿದೆ)[62]]] [[ಚಿತ್ರ:GoogleGib.jpg|thumb|left|ಗಿಬ್ರ್ಯಾಲ್ಟರ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಾಗ, tilted view showing the sea rising up the Rock of Gibraltar - claimed altitude of the sea just off the beach at Elliots Memorial, 252 m. ಇದು ಈಗ ಸ್ಥಿರಗೊಂಡಿದೆ[63]]] ಪ್ರತೀ ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗೆ ೧೫ m ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಂತೆ ಬಹುಪಾಲು ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಮೂಲ ಚಿತ್ರಣವು ೩೦m [[ಮಲ್ಟಿಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್|ಮಲ್ಟಿ‌ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಲ್]] [[ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಯಾಟ್]] ಆಗಿದ್ದು, ೧೫m [ಪಾನ್‌ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್] [[ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಯಾಟ್]] ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ [[ಪ್ಯಾನ್‌ಶಾರ್ಪನ್ಡ್ ಇಮೇಜ್|ಪಾನ್‌ಶಾರ್ಪನ್]] ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, Google ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಈ ಮೂಲ ಚಿತ್ರಣದ ಬದಲಿಗೆ ೨.೫m [[ಸ್ಥಳ ಚಿತ್ರಣ|SPOTImage]] ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಹೇಳಲಾದ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಗಳುಳ್ಳ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಬದಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಳವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ವೈಮಾನಿಕ ಚಿತ್ರಣದ, ಪ್ರತೀ ಮೀಟರ್‌ಗೆ ಅನೇಕ ಪಿಕ್ಸೆಲ್‌ಗಳಿರುವ ([[ಓರ್ಥಾಫೋಟೊ|ಆರ್ಥೊಫೋಟೋ]]ಗ್ರಫಿ) ಮೂಲಕ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ [[ದ್ವೀಪ|ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು]] ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಗಮನಾರ್ಹವೆಂದರೆ, ನೈಋತ್ಯ ಇಂಗ್ಲೆಂ‌ಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಐಸ್‌ಲೆಸ್ ಆಪ್ ಸೊಅಲ್ಲಿ|ಸೋಲಿ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು]] ೫೦೦ m ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈಗ ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಮೂಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಮೇಲೆ, ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ನವೀಕರಿಸುವ ಬದಲು Google ಕಂಪನಿಯು ವೆಕ್ಟರ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ, ಕೆನಡಾದ [[ನುನಾವಟ್|ನುನಾವತ್]] ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ನಕಾಶೆಯಿಂದ ಕಾಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್ ೧, ೧೯೯೯ ರಂದು ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಈ ತಪ್ಪನ್ನು ೨೦೦೬ ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ದತ್ತಾಂಶ ನವೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ನವೀಕರಣಗಳಲ್ಲಿಯಂತೂ ಆಕಾಶದಿಂದ ತೆಗೆದ ವಿವರಪೂರ್ಣವಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಯೂರೋಪ್‌ನ ಭಾಗಗಳ ಕುರಿತಂತೆ, ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಮ್ಮೆಯೇ ತೆಗೆದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಇವೆ. ಆದರೆ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ೫.೦ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ, ಇದು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ೧೯೪೦ ರಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿಲ್ಲ. ಯಾವುದಾದರೂ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗಿ ಆ ಪ್ರದೇಶ ಕಾಣುವ ರೀತಿ ಬದಲಾದಾಗಲೆಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳ ವಿಷಯಮೂಲವನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ|ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತದ]] ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದ [[ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯನ್ಸ್]] ನ ಅಪೂರ್ಣವಾದ ನವೀಕರಣ, ಅಥವಾ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳಗುರುತುಗಳು ಬದಲಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು. ಸ್ಥಳಗುರುತುಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿರದಿದ್ದರೂ, ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಬೇರೆಯ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಚಿತ್ರದ ನವೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ೧೫-೨೦ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗಿತ್ತು. ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ್ದಾದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯ ವಿವರಗಳು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ತುಂಬ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವು ಯೂರೋಪು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾಗಿವೆ, ಹಾಗೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇನ್ನಿತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಂತಹ ತಪ್ಪುಗಳು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಾಗಿ ಘಟಿಸುತ್ತವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಅಡಿಲೇಡ್|ಅಡಿಲೇಡ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದಾಗಿ ಆ ನಗರದ ಒಂದು ಭಾಗ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪರ್ವತದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಿಜವೆಂದರೆ ಆ ಸ್ಥಳ ಸಮತಟ್ಟಾಗಿದೆ. [[ಐಫೆಲ್‌ ಗೋಪುರ|ಈಫೆಲ್ ಗೋಪುರ]]ದ ಎತ್ತರದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್‌|ಪ್ಯಾರಿಸ್]] ನಗರದ ದೃಶ್ಯವೂ ಕೂಡಾ ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿನ ೫.೦ ರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಮೊದಲು, ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿದ್ದ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟಕ್ಕಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಸಾಲ್ಟನ್ ನಗರ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]; [[ಬ್ಯಾಡ್‌ವಾಟರ್|ಮೃತ್ಯು ಕಣಿವೆ]]; ಮತ್ತು [[ಮೃತ ಸಮುದ್ರ]] ಇವುಗಳೆಲ್ಲ ೦ m ಇರುವಂತೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ನಿಜವಾಗಿ ಸಾಲ್ಟನ್ ನಗರವು −೩೮ m; ಮೃತ್ಯು ಕಣಿವೆ −೮೬ m; ಮತ್ತು ಮೃತ ಸಮುದ್ರವು −೪೨೦ m ಇವೆ. ಯಾವಾಗ ೩ [[ಮೈನ್ಯೂಟ್ ಅಪ್ ಅರ್ಕ್|ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್]] [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೇಲ್ಮೈ ಮಾದರಿ|ಡಿಜಿಟಲ್ ಉನ್ನತೀಕರಣ ದತ್ತಾಂಶ]] ಲಭ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಕೆಲವು ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳಗಳ ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಈಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಕಾಶೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಉನ್ನತೀಕರಣ ಮಾದರಿಯನ್ನು ೩ [[ಮೈನ್ಯೂಟ್ ಅಪ್ ಅರ್ಕ್|ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳು]] ಉತ್ತರದ ಅತ್ಯಂತ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೩ ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದ ಅತ್ಯಂತ ಕೊನೆಯಂತೆ ಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಕೆಲವು ಉನ್ನತವಾದ ಪರ್ವತಗಳ ತುದಿಗಳು, ಅವುಗಳ ನೆರಳುಗಳು ಅವುಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಹರಡಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾದ [[ಅನ್ನಪೂರ್ಣ|ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ]] ವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಚಿತ್ರಣವು ಸುಮಾರು ೧೨ ಆರ್ಕ್ ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿ ಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದ ಉನ್ನತೀಕರಣ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮೊದಲಿನ ೩೦-ಮೀಟರ್ (೧-ಆರ್ಕ್-ಸೆಕೆಂಡ್) ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಿಂದ ೧೦-ಮೀಟರ್ (೧/೩-ಆರ್ಕ್-ಸೆಕೆಂಡ್) ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ "ಅಳತೆ" ಕಾರ್ಯವು [[ಭೂಮಧ್ಯರೇಖೆ|ಸಮಭಾಜಕವೃತ್ತ]]ದ ಉದ್ದವನ್ನು ೪೦,೦೩೦.೨೪ ಕಿಮಿ ಎಂದು ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ −೦.೧೧೨% ನಷ್ಟು ದೋಷವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಜದಲ್ಲಿ ಆ ಮೌಲ್ಯವು ೪೦,೦೭೫.೦೨ ಕಿಮಿ [[ಭೂಮಿ]] ಆಗಿದೆ; [[ಮಧ್ಯಾಹ್ನರೇಖೆ (ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ)|ಮೆರಿಡಿಯನ್‌]]ನ ಸುತ್ತಳತೆಯ ಕುರಿತು ಇದು ಸುಮಾರು ೩೯,೯೬೩.೧೩ ಕಿಮಿ ಉದ್ದವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ದೋಷ ಕೂಡಾ −೦.೧೧೨% ನಷ್ಟು ಇದೆ. ಇದರ ನಿಜ ಮೌಲ್ಯವು ೪೦,೦೦೭.೮೬ ಕಿಮಿ ಆಗಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೬, ೨೦೦೭ ರಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಯಾಟ್ ಇಮೇಜ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ ಖಂಡದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ೧೫ m ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು;(೧ m ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ ಖಂಡದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು June ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.) ಆದರೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್ [[ದೃವಪ್ರದೇಶದ ಮಂಜು ಗುಡ್ಡ|ದೃವಪ್ರದೇಶದ ಮಂಜು ಗುಡ್ಡಗಳು]] ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅಲೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿವೆ. ಭೌಗೋಳಿಕ [[ಉತ್ತರ ದೃವ|ಉತ್ತರ ದೃವವು]] ಆರ್ಕ್‌ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಸುಳಿದಾಡುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಟೈಲಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದೃವಗಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಟೈಲ್‌ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗುವುದರಿಂದಾಗಿ [[ನೈಜ ಉಪಕರಣ|ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು]] ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತವೆ. ಮೋಡಗಳು ಆವರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನೆರಳುಗಳಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳ ನೆರಳುಭಾಗದ ದೃಶ್ಯವಿವರಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟ ಅಥವಾ ಅಸಾಧ್ಯವೇ ಆಗಿಬಿಡುತ್ತದೆ. == ವಿವಾದ/ವಿಮರ್ಶೆ == ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೂ ಸಹ ಅಪಾಯ ಎಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು ಹಲವು ವಿಶೇಷ ಹಿತಾಸ್ತಕಿ ಹೊಂದಿರುವ ಗುಂಪುಗಳು ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾದ ಎಂದರೆ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಸೇನೆ ಅಥವಾ ನಿರ್ಣಯಕ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು [[ಆತಂಕವಾದಿ|ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು]] ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದು. ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳು ಆಯ್ದ ಅಂತಹ ಕಳವಳಗಳು. * ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ [[ಎಪಿಜೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಮ್|ಎಪಿಜೆ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ]] ಭಾರತದ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸ್ಯೂಲುಷನ್ ಹೊಂದಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="IndianPresCrit">{{cite web |url=http://www.techtree.com/techtree/jsp/article.jsp?article_id=68712&cat_id=582| title=Kalam Concerned Over Google Earth | accessdate=2007-01-25}}</ref> Google ಅನಂತರ ಅಂತಹ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸುವುದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Google_Earth_agrees_to_blur_pix_of_key_Indian_sites/articleshow/1559236.cms|title="Google Earth agrees to blur pix of key Indian sites"}}</ref> * [[ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ|ಭಾರತೀಯ ಅಂತರಿಕ್ಷ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅಪಾಯ ಮಾಡಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ, ಮತ್ತು Google ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಜೊತೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲು ಬಯಸಿದೆ.<ref name="ISROCrit">{{cite web |url=http://www.techshout.com/internet/2006/10/google-earth-poses-security-threat-to-india-isro-chief-seeks-dialogue/| title="Google Earth Poses Security Threat to India, ISRO Chief seeks Dialogue" | accessdate=2007-01-25}}</ref> * ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ನೆರೆಯ ಶತ್ರು ದೇಶವಾದ [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ|ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯ]] ಬಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.<ref name="SouthKoreaGovCrit">{{cite web|url=http://www.worldtribune.com/worldtribune/TEMP/ea_skorea_09_06.html|title="Google Earth images compromise secret installations in S. Korea"|accessdate=2007-01-25|archive-date=2007-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20070701162623/http://www.worldtribune.com/worldtribune/TEMP/ea_skorea_09_06.html|url-status=dead}}</ref> * ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರ ಚೀನಾದ ಒಂದು ಜನವಿರಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಳದ ತದ್ರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ. ಆ ಮಾದರಿಯು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಚೀನದ ವಶದಲ್ಲಿರುವ, ಆದರೆ ಭಾರತ ತನ್ನದೆಂದು ಹಕ್ಕು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಕಾರಕೊರನ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ (೧/೫೦೦)ಆವೃತಿಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅದು ಆ ಸ್ಥಳದ ತದ್ರೂಪವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾದ ಮೇಲೆ, ವೀಕ್ಷಕರು ಮಿಲಿಟರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತೊಡಕುಗಳಿಗೆ ಎಡೆಗೊಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="SMHChinaModel">{{cite web |url=http://www.smh.com.au/news/web/chinese-xfile-excites-spotters/2006/07/20/1153166503699.html| title="Chinese X-file excites spotters" | accessdate=2007-01-25}}</ref><ref name="IndianExpressChinaModel">{{cite web |url=http://www.indianexpress.com/story/9972.html| title="From sky, see how China builds model of Indian border 2400 km away" | accessdate=2007-01-25}}</ref> * [[ಮೊರಾಕೊ|ಮೊರೊಕ್ಕೊ]]ದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರಜಾಲ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ [[ಮ್ಯಾರೊಕ್ ದೂರವಾಣಿ|Maroc Telecom]] ಅಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೬ ರಿಂದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸದೆ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ್ನು<ref>{{Cite web |url=http://motic.blogspot.com/2007/05/message-au-monde-message-to-world.html |title=Message au monde - ಮೆಸೇಜ್ ಟು ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ |access-date=2007-06-01 |archive-date=2007-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070601153059/http://motic.blogspot.com/2007/05/message-au-monde-message-to-world.html |url-status=live }}</ref> ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ. * [[ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್|ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌]]ನ [[ಸಿಡ್ನಿ|ಸಿಡ್ನಿಯ]] [[ಲ್ಯೂಕಾಸ್ ಹೈಟ್ಸ್|ಲ್ಯುಕಾಸ್ ಹೈಟ್ಸ್‌]] [[ಅಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್|ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರು]] ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರು ಹೆಚ್ಚು ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳ[78] ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪರಾಮರ್ಶಿಸಲು Google ನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="ABCAUNukeFears">{{cite web |url=http://www.abc.net.au/news/indepth/featureitems/s1432602.htm| title="Google Earth prompts security fears" | accessdate=2007-01-25}}</ref> ಆದರೆ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="SearchViewsAussieNukeReqDropped">{{cite web|url=http://searchviews.com/archives/2005/08/aussie_nuclear.php|title=" Aussie Nuclear Reactor on Google Earth"|accessdate=2007-01-25|archive-date=2006-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20061017173952/http://searchviews.com/archives/2005/08/aussie_nuclear.php|url-status=dead}}</ref> * ಜುಲೈ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, [[ಡಾಲಿಯಾನ್|ಡಲ್ಯಾನ್‌]]ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[Xiaopingdao ಸಬ್‌ಮರೀನ್ ಮೂಲ|Xiaopingdao ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೆಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ನೌಕಾದಳ ಸಂಘಟನೆ|ಚೀನಾದ ನೌಕಾಪಡೆ]] [[ಜಿನ್-ಕ್ಲಾಸ್ ಸಬ್‌ಮರೀನ್|ಜಿನ್-ಕ್ಲಾಸ್]] [[ಅಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ|ಪರಮಾಣು]] [[ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಮಿಸೈಲ್|ಚಿಮ್ಮುಗುಣದ ಕ್ಷಿಪಣಿ]] [[ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆ|ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ನೌಕೆಯನ್ನು]] ಚಿತ್ರಿಕರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.fas.org/blog/ssp/2007/07/new_chinese_ballistic_missile.php| title="New Chinese Ballistic Missile Submarine Spotted" | accessdate=2007-07-10}}</ref> * ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, [[al-Aqsa Martyrs' Brigades|ಅಲ್-ಅಕ್ಸಾ ಮಾರ್ಟಿರಿಸ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌ಗ]]ಳು ಇಸ್ರೇಲ್ ಮೇಲೆ [[ಕ್ಯುಸ್ಯಾಮ್ ರಾಕೆಟ್|ಕಾಸ್ಸಮ್ ರಾಕೆಟ್]] ದಾಳಿಗಳ ಯೋಜನೆಗೆ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್|ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]'' ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.(ನೋಡಿ: [[ಕ್ಯುಸ್ಯಾಮ್ ರಾಕೆಟ್ ಅಕ್ರಮಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಕಾಸ್ಸಮ್ ರಾಕೆಟ್ ದಾಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]].)<ref>[https://www.theguardian.com/news/video/2007/oct/25/inside.gaza ಇನ್‌ಸೈಡ್ ಗಾಜಾ: 'ರೆಸಿಸ್ಟನ್ಸ್ ಈಸ್ ಅವರ್ ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿ']</ref> * [[ನವೆಂಬರ್ 2008ರ ಮುಂಬಯಿ ಆಕ್ರಮಣ|2008 ರ ಮುಂಬಯಿ ದಾಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿ ಉಳಿದ ಏಕೈಕ ಬಂದೂಕುದಾರಿ, ದಾಳಿಮಾಡುವ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/india/3691723/Mumbai-attacks-Indian-suit-against-Google-Earth-over-image-use-by-terrorists.html "ಮುಂಬಯಿ ಅಟ್ಯಾಕ್ಸ್: ಇಂಡಿಯನ್ ಸುಯಿಟ್ ಎಗೇನಸ್ಟ್ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಓವರ್ ಇಮೇಜ್ ಯೂಸ್ ಬೈ ಟೆರರಿಸ್ಟ್ಸ್"], ದಿ ಡೇಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೯, ೨೦೦೮.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Royal Stables.jpg|300px|thumb|right|ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹೇಗ್ ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಲ್ ಸ್ಟೇಬಲ್ಸ್‌ನ ಅಸ್ಪಷ್ಟಗೊಂಡ ಚಿತ್ರ]] ಅಸ್ತಿಗಳ ಮತ್ತು ನಿವಾಸಗಳ ಅಕಾಶ ಸಂಬಂಧಿ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವುದರ ಕೆಲವು ಪ್ರಜೆಗಳು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಗೌಪ್ಯತೆ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಕಾನೂನುಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಖಾಸಗೀ ಹಕ್ಕು|ಗೌಪ್ಯತೆ ಹಕ್ಕ]]ನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಇದೂ, ಚಿಕ್ಕದಾದರೂ, ಒಂದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಟೀಕೆಗಳ<ref>[http://spatiallaw.blogspot.com/2008/04/privacy-lawsuit-against-google-earth.html ಪ್ರೈವೆಸಿ ಲಾ‌ಸುಯಿಟ್ ಎಗೇನಸ್ಟ್ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್], ವಿಶೇಷ ಕಾನೂನಿನ ಬ್ಲಾಗ್, [[2008-04-09]]</ref> ಕುರಿತು ಅರಿವಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‍‌ನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಳವಡಿಸಿದಾಗ, Google ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೆಲವು ಸಮಯದವರೆಗೆ ನೆವ್ಯಾಡಾದ [[ಏರಿಯಾ 51|ಪ್ರದೇಶ 51]]ನ್ನು (ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ) ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಸ್ಥಳಗುರುತಾಗಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಒತ್ತಡದ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ, [[ಮೊದಲನೇ ದರ್ಜೆಯ ಆಕಾಶ ನಿರೀಕ್ಷಣಾಲಯ ಗೋಳ|ನಂಬರ್ ಒನ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಸರ್ಕಲ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು|ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ]]ರ ನಿವಾಸಕ್ಕೆ [[ಚಿತ್ರ ಬಿಂಬೀಕರ‍ಣ|ಪಿಕ್ಸೆಲೈಸೇಶನ್]]&nbsp;ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಮತ್ತು [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ನಕಾಶೆ]]ಗಳನ್ನು ಮಸುಕುಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈಗ ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದಾಗುವ ಉಪಯೋಗಗಳು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅಸ್ತಿಯ ಹೆಚ್ಚು ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಆಕಾಶದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸಮಿಕ್ಷೆಗಳು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಕಡೆಯೂ ಲಭ್ಯ.<ref>{{cite web|url=http://www.eyeball-series.org/veep-eyeball.htm|title=Eyeballing the US Vice Presidential Residence}}</ref> [[ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಹಿಲ್|ಕ್ಯಾಪಿಟೋಲ್ ಹಿಲ್]] ಅನ್ನು ಸಹ ಇದೇ ರೀತಿ ಪಿಕ್ಸಲೈಸ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಅದನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಸಕುಗೊಳಿಸುವುದು Google ಗೆ ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ, ಸಂಶೋಧಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹಾಗೂ ದೃಶ್ಯೋತ್ಕರ್ಷಗೊಳಿಸಿ ನೋಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುವ ಈ ಸೇವೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಕುಂಟಿತಗೊಳಿಸಿದ ಹಾಗಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, Google ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇಂತಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪುವುದೇ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಕರು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.geospace.co.uk/files/Zook_Graham_2007_Geoforum.pdf|title="The Creative Reconstruction of the Internet: Google and the Privatization of Cyberspace and DigiPlace"|access-date=2009-11-18|archive-date=2016-05-17|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20160517111925/http://www.geospace.co.uk/files/Zook_Graham_2007_Geoforum.pdf|url-status=dead}}</ref> ಹೊಸ ಆವೃತಿಯ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ತಂತ್ರಾಂಶಕ್ಕೆ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಆಗಿ ನವೀಕರಣಗೊಳ್ಳುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಸುಲಭದ ವಿಧಾನವಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಹಲವು ಬಳಕೆದಾರರು ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.wired.com/epicenter/2009/02/why-googles-sof/|title="Why Google’s Software Update Tool Is Evil"}}</ref> == ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ == ಸದ್ಯಕ್ಕೆ, ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ನೀಡಿದ ಉಪಗ್ರಹ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೃಶ್ಯವೂ [[ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯ|ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ]]ಗೊಳಿಸಿದ ನಕಾಶೆಯಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಯಾವುದೇ ಉತ್ಪನ್ನವು ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯಿಂದ ಪಡೆದದ್ದಾಗಿರುವುದರಿಂದ, [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನು|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಕಾನೂನಿನ]] ಪ್ರಕಾರ Google ಒದಗಿಸುವ ಪರವಾನಿಗೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ ಮತ್ತು ಉಪಾಧಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು [[ವಾಣಿಜ್ಯೇತರ|ವಾಣಿಜ್ಯವಲ್ಲದ]] ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಗೆ (ಉದಾ: ವೈಯಕ್ತಿಕ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅಥವಾ ಬ್ಲಾಗ್) Google ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಹಾಯ ಕೇಂದ್ರ: [http://earth.google.com/support/bin/answer.py?answer=21422 ಕ್ಯಾನ್ ಐ ಪೋಸ್ಟ್ ಇಮೇಜಸ್ ಟು ದಿ ವೆಬ್?]</ref> ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ನಾಸಾದ [[NASA ವರ್ಲ್ಡ್ ವಿಂಡ್|ವರ್ಲ್ಡ್ ವಿಂಡ್]] ಭೂಮಂಡಲ ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿ ರಚಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು [[ನೀಲಿ ಅಮೃತಶಿಲೆ|ಬ್ಲೂ ಮಾರ್ಬಲ್]], [[Landsat|ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ಸ್ಯಾಟ್]] ಅಥವಾ ಯುಎಸ್‌ಜಿಎಸ್ ಪದರವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪದರವಾಗಿದ್ದು, [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಪತ್ಯ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡೊಮೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳು ಸೃಷ್ಠಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡೊಮೈನ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಅರ್ಥವೆಂದರೆ, ಆ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು, ಪುನರ‍್ಹಂಚಬಹುದು ಮತ್ತು [[ವಾಣಿಜ್ಯ]] ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. == ಪದರಗಳು == ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ ಒಂದು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮಾಹಿತಿಯ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಯ ಅಂಶಗಳ ಮೂಲವಾಗಿ ಹಲವು ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವೀಕಿಪೀಡಿಯಾ]], [[ಪನೊರಾಮಿಯೊ|Panoramio]] ಮತ್ತು [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|YouTube]] ದಂತಹ ಅನೇಕ ಸಮುದಾಯಗಳ ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. Google ಇದನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಹೊಸ ಪದರಗಳೊಂದಿಗೆ ನವೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಪದರಗಳಾದ Panoramio ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯ ಮುಂತಾದ ಪದರಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ನಮೂದುಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ನವೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಭೌಗೋಳಿಕ ಜಾಲ === * [[ಪನೊರಾಮಿಯೊ|Panoramio]]:'' ಇದು Panoramio ನ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಬದ್ಧವಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವೀಕಿಪೀಡಿಯಾ]]: ''ಇದು ವೀಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಲೇಖನಗಳ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳಗಳು ಅಥವಾ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ, ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಸ್ಥಳಗಳು ** ಸ್ಥಳಗಳು: ಜಾಗತೀಕವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸ್ಥಳಗಳ ಕುರಿತಂತೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗುರುತುಗಳನ್ನು [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯ|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯದ]] ವಿಶೇಷ ಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವೀಕಿಪೀಡಿಯಾ ಲೇಖನಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>http://www.gearthblog.com/blog/archives/೨೦೦೮/೦೮/august_geographic_web_layer_update.html{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ** ಪೂರ್ವವೀಕ್ಷಣೆ: ''ಪದರಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳ ಚಿಕ್ಕ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.'' '' ಒಂದು ಹೊಸ ಪದರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಪೂರ್ವವೀಕ್ಷಣೆ ಪದರವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಬಾರಿ ಅದನ್ನು ಚಲಿಸಿದಾಗ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.'' === ರಸ್ತೆಗಳು === ಲಭ್ಯವಿರುವ ರಸ್ತೆ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಣ್ಣಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಹ್ನೆಗಳು ರಸ್ತೆಯ ಪ್ರಕಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. * [[ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಈ-ರೋಡ್ ಜಾಲ|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇ-ರಸ್ತೆ ಜಾಲ]], ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಅಂತರ್‌ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಸ್ತೆ ಜಾಲಗಳಂತಹ [[ಸೀಮಿತ-ಪ್ರವೇಶಾಧಿಕಾರದ ರಸ್ತೆ|ಮಿತ-ಪ್ರವೇಶ]]ದ [[ಫ್ರೀವೆ|ಮುಕ್ತಮಾರ್ಗ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[tollway|ಸುಂಕಮಾರ್ಗ]]ಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತಲೆ ಬಣ್ಣದ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಇತರ ಮುಕ್ತಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಮಸುಕಾದ ಕಿತ್ತಲೆ ಬಣ್ಣದ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ, ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ, ಅಥವಾ ಒಂದು [[ರಸ್ಥೆಯ ಸಂಖ್ಯೆ|ರಸ್ತೆ ಸಂಖ್ಯೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖವಾದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಇನ್ನಿತರ ಎಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಬಿಳಿ ರೇಖೆಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. * ಕೆಲವು [[ಪಾದಚಾರಿ|ಪಾದಾಚಾರಿ]] ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಖಾಸಗಿ ರಸ್ಥೆ|ಖಾಸಗಿ ರಸ್ತೆ]]ಗಳನ್ನು, ಅದರಲ್ಲೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಹನ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಇರುವ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೋಲುವಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[ಪಾರದರ್ಶಕ]] ಬಿಳಿ ರೇಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. === ೩D ಕಟ್ಟಡಗಳು === ಇದು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] ಅಥವಾ [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್]] ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳ ೩D ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಶೈಲಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ: * ನೈಜಚಿತ್ರಣ: ''ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಬಹುಭುಜಗಳ ಆಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ನೈಜ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಬೂದು: ''ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಆದರೆ ನೈಜಚಿತ್ರಣದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿಲ್ಲದ, ಪಟ್ಟಣದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅಲ್ಪ-ವಿವರದ ಮಾದರಿಗಳು.'' === ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ === ಇದು ಹಲವಾರು ನಗರಗಳ ರಸ್ತೆಗಳ ೩೬೦ ಡಿಗ್ರಿ [[ಪನೋ‌ರಮಿಕ್|ಪೆನೋರಮಾ]] ಮಾದರಿಯ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸೌಲಭ್ಹ್ಯವು ಈಗ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌|ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ಇಟಲಿ]], [[ಜಪಾನ್‌]], [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಸ್ಪೇನ್‌|ಸ್ಫೇನ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಠಾನ]] ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌|ಪೋರ್ಚುಗಲ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]], [[ದಿ ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌|ನೆದರ್‌‌‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ತೈವಾನ್‌|ತೈವಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್‌|ಸ್ವಿಡ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮುಂತಾದ ದೇಶಗಳ ರಸ್ತೆಗಳ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. === ಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಸೂಚಿ === ಇದು ದೇಶ/ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಗರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ಸ್ಥಳಸೂಚಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. * [[ಗಡಿ|ಗಡಿಗಳು]] : ಇದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಗಳನ್ನು ದಪ್ಪ ಹಳದಿ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಗಡಿ ರೇಖೆಗಳನ್ನು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಪ್ರಾಂತ|ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟೇಟ್ (ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ)|ರಾಜ್ಯಗಳು]]) [[ನಸು ಕೆನ್ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ|ನಸು ಕೆನ್ನೀಲಿ]] ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಗಡಿ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ([[ದೇಶ|ಕೌಂಟಿ‌ಗಳು]]) [[ಸಯಾನ್|ನೀಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. '' ಸಮುದ್ರತೀರಗಳು ತೆಳುವಾದ ಹಳದಿ ರೇಖಗಳಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.'' '' ದೇಶಗಳ ಹೆಸರನ್ನು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಜನಭರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು: ''ನಗರಗಳಿಗೆ, ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗೆ, [[ಹಳ್ಳಿ|ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ]], ಗಣತಿ ನಿಯೋಜಿತವಾದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ (CDP ಗಳಿಗೆ) ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್ (ಸ್ಥಳ)|ಸಣ್ಣಹಳ್ಳಿ]]ಗಳಿಗೆ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಬದಲೀ ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು: ''ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮೂಲಭಾಷೆಯಲ್ಲದ ದೇಶಗಳ ಅನೇಕ ನಗರಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ಭಾಷಾ ಸ್ಥಳೀಕರಣ|ಸ್ಥಳೀಕರಣ]]ದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ.'' '' ಈ ಪದರವು ಅಂತಹ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳು: ''[[ಸಾಗರ|ಸಾಗರಗಳು]], [[ಸಮುದ್ರ|ಸಮುದ್ರಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಕೊಲ್ಲಿ|ಕೊಲ್ಲಿಗಳಂತಹ]] ನೀರಿನ ದೊಡ್ಡ ಆಕರಗಳಿಗೆ ಗುರುತುಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' === ಸಂಚಾರ === ನೈಜಸಮಯದ ಸಂಚಾರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅಳತೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ರಸ್ತೆಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಬಣ್ಣದ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮ ಸಂಚಾರೀ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಹಸಿರು ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಿಧಾನಗತಿಗೆ ಹಳದಿ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ನಿಧಾನವಾದ ಸಂಚಾರೀ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಕೆಂಪು ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸೂಚಕದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರ ಆ ರಸ್ತೆಯ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿನ ವೇಗದ ಕುರಿತು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಸೂಚಕಗಳ ನವೀಕರಣದ ನಿಯತತೆ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಿಲ್ಲ. === ಹವಾಮಾನ === * ಮೋಡಗಳು - ''[[ಭೂಸ್ಥಾಯೀ ಕಕ್ಷೆ|ಭೂಸ್ಥಿರ]] ಮತ್ತು [[ಸೈನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಭೂಕಕ್ಷೆ|ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಿರುವ]] [[ಉಪಗ್ರಹ|ಉಪಗ್ರಹಗಳು]] ನೀಡಿದ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಮೋಡ ಆವರಿಸುವಿಕೆಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' ''ಮೋಡಗಳು ತಮ್ಮ ಗಣಿಸಿದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಮೇಲ್ಮೈ ಉಷ್ಣತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಮೋಡಗಳ ಮೇಲಿನ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು.'' <ref name="ReferenceA">ಗೋಗಲ್ ಅರ್ಥ್:ವೆದರ್ ಲೇಯರ್, ಮಾಹಿತಿ ಕೊಂಡಿ -- ವೀಕ್ಷಣೆಯ ದಿನಾಂಕ: ೦೩ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯ v೫.೦.೧೧೩೩೭.೧೯೬೮ (beta)</ref> * ರಾಡಾರ್ - ''ಇದು [[ದಿ ವೆದರ್‌ ಚ್ಯಾನಲ್‌ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ)|weather.com]] ಮತ್ತು ವೆದರ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್‌ಗಳು ನೀಡಿದ [[ಹವಾಮಾನ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ ಸಾಧನ|ಹವಾಮಾನ ರಾಡಾರ್]] ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರತೀ ೫–೬ ನಿಮಿಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ನವೀಕರಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' <ref name="ReferenceA" /> * ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮುನ್ಸೂಚನೆ - ''ಸ್ಥಳೀಯ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' ''ಒಂದು ಸೂಚಕದ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದು weather.com ನೀಡಿದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ'' <ref name="ReferenceA" /> * ಮಾಹಿತಿ - ''ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಬಳಕೆದಾರರು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಎಲ್ಲಿಂದ ಹವಾಮಾನದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಓದಬಹುದಾಗಿದೆ.'' <ref name="ReferenceA" /> === ಕಲಾಕ್ರತಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಮಂದಿರ === * [[ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್‌|ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮ್]]:ನವೆಂಬರ್ ೧೨, ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು * [[ಡಿಸ್ಕವರಿ ನೆಟ್ವವರ್ಕ್|ಡಿಸ್ಕವರಿ ಅಂತರಜಾಲ]]: [[ಡಿಸ್ಕವರಿ ಚಾನೆಲ್]] ''ಮೂಲಕ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ''. * [[ಐರೋಪ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆ|ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಎಜೆನ್ಸಿ]]: ''ಇದು ಅರ್ಥ್‌ನಿಂದ ತೆಗೆದ ಅನೇಕ [[ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು|ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.'' * [[ಗಿಗಾಪ್ಯಾನ್|ಗಿಗ್ಯಾಪನ್]] ಫೋಟೊಗಳು: ''Googleನ ಗಿಗ್ಯಾಪೆನ್ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ತೆಗೆಯಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳು.'' * [[ಗಿಗಾಪ್ಶಿಲ್|Gigapxl]] ಫೋಟೊಗಳು: ''Gigapxlಅನ್ನು ಬಳಸಿ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರಗಳು.'' * [[ಗೂಗಲ್ ಬುಕ್ ಸರ್ಚ್|ಗೂಗಲ್ ಪುಸ್ತಕ ಹುಡುಕಾಟ]]: ''ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಪುಸ್ತಕ ಹುಡುಕಾಟದ ಅಳವಡಿಕೆ.'' * [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯ|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮೂದಾಯ]]: ''ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮೂದಾಯದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡತಗಳ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ.'' * [[ಗೂಗಲ್ ವಾರ್ತೆ|ಗೂಗಲ್ ವಾರ್ತೆಗಳು]]: ''ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಲಬ್ಯವಿರುವ ವಾರ್ತಾ ಮೂಲಗಳಿಂದ ವೃತ್ತಾಂತ ಕಥೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.'' * [[ನಾಸಾ]]: ''ಇದು ನಾಸಾದಿಂದ ಪಡೆದ ಅನೇಕ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು, ಮೇಲ್ಹೊದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.'' * [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್‌|ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್]] ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ: ''ನ್ಯಾಶನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಿಂದ ಹಲವಾರು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ'' * [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]: ಜನಪ್ರಿಯ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ]] [[ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆ|ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯಿಂದ]] ''ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೃತ್ತಾಂತ ಕಥೆಗಳು'' * ರಮ್ಸೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಕ್ಷೆಗಳು:''ಸುಮಾರು ೧೬೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಕ್ಷೆಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ'' * ಪರ್ಯಟನೆ ಮತ್ತು [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] ** ಶೇಕಡಾ ೧೦೦ರಷ್ಟು ಶುದ್ಧ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ** [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಈಜಿಪ್ಟ್]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ** [[ಜಪಾನ್‌|ಜಪಾನ್]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ** [[ಕ್ಯೋಟೊ|ಕ್ಯುಟೋ]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ** [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ** ಇಲ್ಲಿ ತಿರುಗಿ: ಪಟ್ಟಣ ದೃಶ್ಯ ನಿರ್ದೇಶನ ** [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಸಾರ್ಟ್]] * ಟ್ರಿಂಬಲ್ ಹೊರಾಂಗಣ ಪ್ರವಾಸಗಳು: '' ಇದು ದೃಶ್ಯಮುದ್ರಣವಿರುವ [[ಹೈಕಿಂಗ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್|ಪಾದಯಾತ್ರೆಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ]]ಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.'' * [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳು|ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳು]] * Webcams.travel: ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ [[ವೆಬ್‌ಕ್ಯಾಮ್|ವೆಬ್ ಕ್ಯಾಮ್‌ಗಳ]] ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ * [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|YouTube]]: ''ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ದೃಶ್ಯಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ.'' === ಓಶನ್ === * ಸಾಗರವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿ * [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಕ್‌]] ** ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಕ್ವಿಜ್ ** ಓಶಿಯನ್ ಅಟ್ಲಾಸ್ * [[ಬಿಬಿಸಿ]] ಅರ್ಥ್ * ಖುಸ್ಟಿಯಾ ಓಶಿಯನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ * ಸಾಗರ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ** ತೆರೆಯಾಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ** ದುಮುಕಾಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ** ಕೈಟ್ ಸರ್ಫಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು * [[ಹಡಗುನಾಶ|ನೌಕಾಘಾತಗಳು]] * ಸಾಗರ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು * [[ಮರೀನ್ ರಕ್ಷಿತ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಕಡಲಿನ ರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ]] [http://www.protectplanetocean.org http://www.protectplanetocean.org] * [[ARKive]]: ಅಪಾಯಕ್ಕೀಡುಮಾಡುವ ಸಾಗರ ತಳಿಗಳು * ಸಾಗರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ * ಜೀವಿಗಳ ಜಾಡು ಹಿಡಿಯುವಿಕೆ * ಸಾಗರ ಜೀವಿಗಳ ಗಣತಿ * [[ಮೇರಿ ಥಾರ್ಪ್]] ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಕಾಶೆ * ನೀರಿನೊಳಗಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು === ವಿಶ್ವ ಜಾಗೃತಿ === ಸೇವೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ ಜಾಗತಿಕ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆ ಪದರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದು [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಮೇರೆಯಾಚೆ|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಔಟ್‌ರೀಚ್]]. * [[ಅಪ್ಪಲ್‌ಚೈನ್ ಶಿಕರ|ಅಪ್ಪಾಲಾಚಿಯನ್]] ಮೌಂಟೆನ್‌ಟಾಪ್ ರಿಮೂವಲ್ * [[ARKive]]: [[ನಶಿಸಿಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಜೀವಿ ಗುಂಪು|ಅಪಾಯದಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳು]] * [[ಅರ್ಥ್‌ವಾಚ್]] ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು * [[ನ್ಯಾಯಬೆಲೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಚಿನ್ಹೆ|ನ್ಯಾಯ ಬೆಲೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಮಾಣಿತ]] * [[ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹೆರಿಟೆಜ್ ಫಂಡ್|ಜಾಗತಿಕ ಪರಂಪರೆ ರಕ್ಷಣಾ ನಿಧಿ]] * [[ಗ್ರೀನ್‌ಪೀಸ್]] * [[ಜೇನ್ ಗೂಡಾಲ್|ಜೀನ್ ಗುಡಾಲ್]]'ನ [[ಗೋಂಬ್ ಸ್ಟೆಟ್, ನೈಜಿರಿಯಾ|ಗೊಂಬೆ]] [[ಚಿಂಪಾಂಜೀ|ಚಿಂಪಾಂಜಿ]] ಬ್ಲಾಗ್ * ದಿ ಅರ್ಥ್ ಪ್ರಾಮ್ ಅಬೋ ವಿತ್ ಗುಡ್‌ಪ್ಲಾನೆಟ್ * ಹಿರಿಯ ನಾಗರೀಕ: ಪ್ರತೀ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳಿವೆ * [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|UNDP]]: ಮಿಲ್ಲೇನಿಯಮ್ ಡೆವೆಲೊಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಗೋಲ್ಸ್ ಮಾನಿಟರ್ * [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪರಿಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|UNEP]]:ಅಟ್ಲಾಸ್ ಅಪ್ ಅವರ್ ಚೇಂಜಿಂಗ್ ಎನ್ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್ * [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಕ್ಕಳ ನಿಧಿ|Unicef]]: ನೀರು ಮತ್ತು [[ನೈರ್ಮಲ್ಯ]] * [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ|USHMM]]: ಜಗತ್ತು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. * USHMM: [[ದಾರ್ಫುರ್‌|ದಾರ್‌ಪುರ್‌]]ನ ಮುಗ್ಗಟ್ಟು * [[WaterAid|ವಾಟರ್‌ಏಡ್]] * [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವೈಡ್ ಫಂಡ್ ಫಾರ್ ನೇಚರ್|WWF]] ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು === ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು === ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಯಾದಿಯ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ. * ಬಾರ್‌ಗಳು/[[ಕ್ಲಬ್ಸ್|ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು]] * [[ಕಾಫಿ]] ಅಂಗಡಿಗಳು * [[ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್|ಊಟ]] * [[ವಸತಿ ಗ್ರಹ|ವಸತಿ]] * [[ಬ್ಯಾಂಕು|ಬ್ಯಾಂಕ್‌]]ಗಳು/[[ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಹಣ ಪಾವತಿ ಯಂತ್ರ|ಎಟಿಎಂ‌ಗಳು]] * [[ಗ್ಯಾಸ್ ಸ್ಟೇಶನ್|ಗ್ಯಾಸ್ ಸ್ಟೇಶನ್‌ಗಳು]] * [[ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿ|ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳು]] * ಮುಖ್ಯ[[ಸಗಟು|ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರ]] * ಸಿನೆಮಾ/[[DVD|ಡಿವಿಡಿ]] ಬಾಡಿಗೆಗೆ * [[ಔಷಧದ ಅಂಗಡಿ|ಔಷಧಿ ಅಂಗಡಿ]] * [[ಮಾರಾಟ ಮಳಿಗೆಗಳು|ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆಗಳು]] * [[ಭೌಗೋಳಿಕ]] ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು * [[ಗಾಲ್ಫ್‌]] * ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು [[ಮನರಂಜನೆ]] ಸ್ಥಳಗಳು * [[ಕ್ರೀಡೆಗಳು|ಕ್ರೀಡೆಗಳ]] ಸ್ಥಳಗಳು * [[ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್]] ([[ಸ್ವಿಸ್ ಆಲ್ಪ್ಸ್|ಸ್ವಿಸ್ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ]] ಮಾತ್ರ) * ಸಾರಿಗೆ ** [[ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು]] ** [[ರೈಲ್ವೆ|ರೈಲುಮಾರ್ಗ]] ** [[ತ್ವರಿತ ಪ್ರಯಾಣ|ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ]] ** [[ಟ್ರಾಂ|ಟ್ರ್ಯಾಮ್]] ** [[ಬಸ್ಸು|ಬಸ್]] ** [[ಹಾಯ್ಗಡ|ಫೆರ್ರಿ]] ** ಪರ್ವತ ರೈಲು * [[ಪ್ರವಾಸಿ|ಪ್ರವಾಸೀ]] ಸ್ಥಳಗಳು * ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು * [[ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು]] * [[ಶಾಲೆಗಳು]] * [[ಪೂಜೆ|ಪ್ರಾರ್ಥನಾ]] ಸ್ಥಳಗಳು ** [[ಚರ್ಚುಗಳು]] ** [[ಮಸೀದಿಗಳು]] ** [[ಸಿನೆಗಾಗ್]] ** [[ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು|ದೇವಾಲಯಗಳು]] ** ಇತರೆ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳಗಳು ** [[ಸಮಾಧಿಗಳು|ಸ್ಮಶಾನಗಳು]] === ಸ್ಕೈ ಸ್ತರಗಳು === [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ|ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ‌]]ಗಾಗಿ ಸ್ಥರಗಳು. * '''ಗಗನಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಗತ''' : ಆಕಾಶ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪೀಠಿಕೆ. * '''ಪ್ರಚಲಿತ ಆಕಾಶ ಪ್ರಸಂಗಗಳು''' ** '''ಅರ್ಥ & ಸ್ಕೈ ಪೊಡ್‌ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳು''' ** '''ಹಬಲ್‌ಕಾಸ್ಟ್''' ** [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] '''ಸ್ಟಾರ್‌ಡೇಟ್''' ** '''VOEventNET''' * '''ನಮ್ಮ ಸೌರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ''' : ಸ್ಥಳಗಳು, [[ಕಕ್ಷೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಸೌರವ್ಯೂಹ|ಸೌರವ್ಯವಸ್ಥೆಯ]] ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ * '''ಹಿಂಭಾಗದ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ]]''' : ಒಂದು ಹಿಂಭಾಗದ [[ದೂರದರ್ಶಕ|ದೂರದರ್ಶಕದ]] ಮೂಲಕ ಕಾಣುವ [[ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳು]] ಮತ್ತು ಇತರ ವ್ಯೋಮ ಚಿತ್ರಣದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. * '''ಲಾಕ್ಷಣಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಿರೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳು''' ** '''[[Hubble|ಹಬಲ್]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[spitzer|ಸ್ಪಿಟ್ಜರ್]] [[ಇನ್ಫ್ರಾರೆಡ್|ಇನ್‌ಫ್ರಾ‌ರೆಡ್]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[GALEX]] [[ಅಲ್ಟ್ರಾವಯೋಲೆಟ್|ನೇರಳಾತೀತ]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[ಚಂದ್ರ]] [[ಕ್ಷ ‌-ಕಿರಣ|ಕ್ಷ-ಕಿರಣ]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[WMAP]] [[ಮೈಕ್ರೋತರಂಗ|ಮೈಕ್ರೋ ತರಂಗ]] ಪ್ರದರ್ಶನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ''' ** '''[[IRAS]] ಇನ್‌ಫ್ರಾ‌ರೆಡ್ ಸ್ಕೈ''' * '''ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ''' ** '''[[ಸೆಲೆಸ್ಟ್ರೋನ್]] ಸ್ಕೈಸ್ಕೋಟ್ [[ಸೌಂಡ್|ಧ್ವನಿ]]''' ** '''[[ವಾಸ್ತವ|ವಾಸ್ತವಿಕ]] [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]]''' ** [[ನಕ್ಷ್ತ್ರತ್ರ ಸಮೂಹಗಳು|ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹಗಳಿಗಾಗಿ]] '''ಬಳಕೆದಾರರ ನಿರ್ದೇಶನ''' ** '''ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರದ ಜೀವಿತಾವಧಿ''' * '''ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಕಾಶ ನಕ್ಷೆಗಳು''' ** '''ರಮ್‌ಸಿ ನಕ್ಷತ್ರ ನಕ್ಷೆಗಳು''' ** '''ಹೆವೆಲಿಯಸ್ ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜಗಳು''' * '''Sky ಸಮುದಾಯ''' : [[ಗುಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮುದಾಯ|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಸಮೂದಾಯ]]ದ ಸ್ಕೈ [[ಅಂತರಜಾಲ ಚರ್ಚಾವೇದಿಕೆ|ಫೋರಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[KML]] ಫೈಲುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಸ್ಥರಗಳು === * ವಿಶಿಷ್ಟ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು * ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರುಗಳು * ಜಾಗತಿಕ ನಕ್ಷೆ * ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಕ್ಷಾ ಚಿತ್ರಗಳು * ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಚಿತ್ರಶಾಲೆ ** ರೋವರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ** ಮಂಗಳ ಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸಿ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು == ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ನೋಡಿ == * [[ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ]] * [[ಭುವನ್]] * [[ಸಾಹಸೋದ್ದಿಮೆಗಾಗಿ ಬಿಂಗ್ ನಕ್ಷೆಗಳು|ಸಾಹಸೋದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ Bing ನಕ್ಷೆಗಳು]] (ಮೊದಲು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಪ್ಟ್ ವರ್ಚುವಲ್ ಅರ್ಥ್|ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ವರ್ಚುವಲ್ ಅರ್ಥ್]]) ಉದ್ಯಮಗಳಿಗಾಗಿ Bing Maps (ಮೊದಲು Microsoft Virtual Earth ಎಂಬ ಹೆಸರಿತ್ತು) * [[ವೆಬ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್]] * [[ಜಿಯೊವೆಬ್|Geoweb]] * [[Orthophotomap]] * [[ಒರೆಕಲ್ ಸ್ಪೆಷಲ್|Oracle Spatial]] <ref>{{Cite web |url=http://www.directionsmag.com/article.php?article_id=2130 |title=ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್/SketchUp ಮತ್ತು Oracle Spatial |access-date=2009-11-18 |archive-date=2009-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090909074846/http://www.directionsmag.com/article.php?article_id=2130 |url-status=dead }}</ref> === ಚಿತ್ರ ಒದಗಿಸುವವರು === * [[DigitalGlobe]] — ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ಗೆ [[ಹೈ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್|ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆ]]ಯಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುವವರು * [[EarthSat]] * [[GeoEye#Satellites|GeoEye-1]] (ORBVIEW-೩ ಯ ನಂತರದ್ದು) * [[GlobeXplorer]] * [[IKONOS]] (ORBVIEW-೨ ನಂತರದ್ದಾಗಿದೆ) * [[ಪಿಕ್ಟೊಮೆಟ್ರಿ|ಪಿಕ್ಟೋಮೆಟ್ರಿ]] * [[ಸ್ಪಾಟ್ ಇಮೇಜ್]] * [[TerraLook]] * [[ViewGL]] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ಗಾಗಿ ಆಕಾಶದಿಂದ ತೆಗೆದ ನವೀಕೃತ ಚಿತ್ರ * [[CNES]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == === ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಾಣಗಳು === * {{Official|http://earth.google.com/}} * [http://google-latlong.blogspot.com Google LatLong] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಮತ್ತು ನಕ್ಷಾ ತಂಡದಿಂದ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === ಅನಧಿಕೃತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಸೂಚನೆಗಳು === * [http://www.googlesearth.com/ ಗೂಗಲ್‌ನ ಅರ್ಥ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100713145341/http://www.googlesearth.com/ |date=2010-07-13 }}:ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಬಳಕೇದಾರರಿಗಾಗಿ ಸೂಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಳನೋಟ * [http://www.gearthblog.com/ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಬ್ಲಾಗ್]: ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ನವೀಕರಣಗಳು * [http://googlesightseeing.com/ ಗೂಗಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರವೀಕ್ಷಣೆ] - ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ * [http://www.ogleearth.com/ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ವಾರ್ತೆಗಳ ತಾಣ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಆವಿಶ್ಕಾರಿ ಬಳಕೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ತೊಡಕುಗಳ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. * [http://www.jogtheweb.com/play/vWtFwfVndYCs ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100129010241/http://www.jogtheweb.com/play/vWtFwfVndYCs |date=2010-01-29 }} - ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೋಸ್ಕರ ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕನಿಂದ ಒಂದು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪ್ರವಾಸ. === ಸ್ಥಳಗುರುತುಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಪದರಗಳು === * [http://www.nkeconwatch.com/north-korea-uncovered-google-earth/ ನಾರ್ಥ್ ಕೋರಿಯಾ ಅನ್‌ಕವರ್ಡ್] -ನಾರ್ಥ್‌ ಕೋರಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಮೂಲಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಸವಿಸ್ತಾರವಾದ ನಕ್ಷ್ಯೆಯನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಕುರಿತು [http://online.wsj.com/article/SB124295017403345489.html/ ವಾಲ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್ ನುಡಿಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು]. * [http://www.gearthhacks.com/ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ಭಿನ್ನತೆಗಳು] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಬಳಕೆಯ ೨೫,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಕಡತಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ * [http://www.kcl.ac.uk/geodata ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‌ನ KML ಮೂಲ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] * [http://hubblesite.org/explore_astronomy/gsky/ ಸ್ಕೈ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗೆ STScI ನ ಸಮುದಾಯದ ಕೊಡುಗೆಗಳು] * [http://www.googleearthanomalies.com ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು]-ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ತೆಗೆದ ದಾಖಲೆಗಳ ಚಿತ್ರಣ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವೈಪರೀತ್ಯದ ಜಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ದಿನ್ನೆಯ ಜಾಗಗಳು ಮತ್ತು ವಿವರಿಸಲಾಗದ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಚಿತ್ರಣ. === ಉಪಕರಣಗಳು === * [http://docs.codehaus.org/display/GEOSDOC/Google+Earth ಜಿಯೋಸರ್ವರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080302205855/http://docs.codehaus.org/display/GEOSDOC/Google+Earth |date=2008-03-02 }} - ಇದು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು, ಸೂಪರ್‌ಓವರ್‌ಲೇಸ್, ಸಮಯ ಮತ್ತು ರೂಢಿಯ ಪಾಪ್-ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು Shapefiles, ArcSDE, Oracle, PostGIS, MySQL, GeoTiff, ArcGrid, ನಿಂದ KML ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬಳಸುವ ಸರ್ವರ್ ಆಗಿದೆ. * [http://www.gpsvisualizer.com/map?form=googleearth GPSVisualizer] - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗಾಗಿ GPS ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. * [http://googleearthtoolbox.googlecode.com GoogleEarthToolbox]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} - KML ನ್ನು ನೀಡುವ Matlab & Octave ಕಾರ್ಯಗಳು. * [http://geolyzer.dirkoester.de/eng ಜಿಯೊಲೈಜರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090327114555/http://geolyzer.dirkoester.de/eng |date=2009-03-27 }} - ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್‌ಗಾಗಿ ಸಾಪ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮೂಲದ ಬಳಕೆದಾಯಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್ • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} {{Google Inc.|corporate=no}} {{Earth}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] [[ವರ್ಗ:ನೈಜ ಗೋಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:Linux ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:Mac OS X ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:Windows ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:IPhone OS ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:ಕೀಹೋಲ್ ಮಾರ್ಕಪ್ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2005 ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:2006 ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] [[ವರ್ಗ:ದೂರ ಗ್ರಹಿಸುವಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತವಿಕ ನೈಜತೆ]] hwr3xh4pa2wgki0r1wgctw0imh4159r 0 21689 1374181 1344076 2026-05-26T22:32:07Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374181 wikitext text/x-wiki [[File:Google Chrome icon (September 2014).svg|thumb|ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಲಾಂಛನ(2011)]] [[File:Google logo (pre-2010) and Chrome wordmark.png|thumb|]] ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ [[ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನ]] / [[ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ]] /[[Operating System]] [[ಗೂಗಲ್]] ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ತನ್ನ ಉಚಿತ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ) ಗೂಗಲ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರಿನ ಹೆಚ್ಚು ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಸಮೂಹ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಿದೆ. '''ವಿನೂತನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು''' ಕ್ರೋಮ್ ಹಲವು ವಿನೂತನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದು ಈಗಾಗಲೇ ಹಲವರಲ್ಲಿ ಕಾತರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ * ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆಂದು ರಚಿಸಲಾದ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ * ಎಕ್ಸ್86 ಮತ್ತು ಎಆರ್‌ಎಂ ಪ್ರೊಸೆಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ * ಗೂಗಲ್ ವೇಗಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ಕೊಡಲಿದೆ, ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆನ್ ಆಗಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯ ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ (೯)ಸೆಕೆಂಡುಗಳು * ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು * ಕ್ರೋಮ್ ಒಎಸ್ ಹೊಂದಿರುವ ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರೌಸ್ ಮಾಡುವಾಗ ಬಳಕೆದಾರರ ಡಾಟಾ ಅಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆಗಿ ವೆಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವ್ ಆಗಲಿದೆ * ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ನೆಟ್‌ಬುಕ್‌ಗಳೂ ಕೂಡಾ ಈ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರನ್ನು ಮೆಮೊರಿ ಚಿಪ್‌ ಮೂಲಕ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಗೂಗಲ್ ತನ್ನ 'ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್' ಆಕರವನ್ನು ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯ ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ(Internet) ಬಿಡುಗದೆ ಸಿದ್ದವಾಗಲಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ನ ಸ್ಪರ್ದಿಗಳು [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ]], [[ಆಪಲ್]] ಹಾಗೂ [[ಲಿನಕ್ಸ್‌]]. ಪ್ರಸಕ್ತ ವಿಶ್ವದ ಶೇಕಡಾ 70ರಷ್ಟು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಡೋಸ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಅಧಿಪತ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಆಪಲ್ ಮತ್ತು ಲಿನಕ್ಸ್‌ಗಳು ಹೊಂದಿವೆ. ಆ ಸಾಲಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸೇರ್ಪಡೆ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ. [http://kannada.webdunia.com/newsworld/business/businessnews/0907/08/1090708044_1.htm ಸಂಪರ್ಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆ] '''ವಿವಿಧ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಹೀಗಿವೆ''' * [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ]] - [[ವಿಂಡೋಸ್]] ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ * [[ಆಪಲ್]] - [[ಮ್ಯಾಕ]] ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ]] * [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ]]- [[ಲಿನಕ್ಸ್]] '''ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣ ಸಾಧನ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ) ಶೆಕಡಾವಾರು ಬಳಕೆ''' ೨೦೦೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ * ವಿಂಡೋಸ್ XP ೫೯.೮ * ವಿಂಡೋಸ್ Vista - ಶೇ.೨೨.೨೩ * ಮ್ಯಾಕ OS X - ಶೇ.೭.೩೮ * ವಿಂಡೋಸ್ ೭ - ಶೇ.೨.೧೪ * ಲಿನಕ್ಸ್‌ - ಶೇ.೨.೭೬ * ವಿಂಡೋಸ್ 2003 - ಶೇ.೦.೮೯ * ವಿಂಡೋಸ್ 2000 - ಶೇ.೦.೬೦ * ಐ ಫೋನ OSX - ಶೇ.೦.೪೪ * ವಿಂಡೋಸ್ 98 - ಶೇ.೦.೧೦ * ವ್ಯಾಪ - ೦.೦೭ '''ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಬಹುದು''' [[ಬರಹ]] IME ಮೇಲೆ right click ಮಾಡಿ Language ಮೇಲೆ cursor ಅನ್ನು ಒಯ್ದು "KGP Keyboard" (Kannada Ganaka Parishat Keyboard Layout) ಅನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ, ಈಗ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಯಿಲ್ಲದೇ ಬರೆಯಬಹುದು[http://sampada.net/blog/shribgm/06/03/2009/17646 ಸಂಪರ್ಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090715081204/http://sampada.net/blog/shribgm/06/03/2009/17646 |date=2009-07-15 }} '''ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಅಧಿಕೃತ ಬ್ಲಾಗ'''[http://googleblog.blogspot.com/2009/07/introducing-google-chrome-os.html ಸಂಪರ್ಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆ] ೨೦೧೦ರ ಜೂನ್ ವೇಳೆಗೆ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಎಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರಿನ ಹೆಚ್ಚು ಯಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಬೇಡದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ತಂತ್ರಾಂಶ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿದೆ. '''ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ನ ಸಹ ಪ್ರಾಯೋಜಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು''' [[Google named partners]] ಹೆಚ್.ಪಿ [[Hewlett-Packard]], ಎಸರ್ [[Acer]], ಅಡೊಬ [[Adobe]], ಆಸುಸ್[[Asus]] ಲಿನೋವೋ[[Lenovo]], ಕ್ವಾಲ್ ಕಾಂ [[Qualcomm]], ಟೆಕ್ಸ್ ಸ್ ಇಂಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ [[Texas Instruments]] ಹಾಗೂ ಫ್ರೀಸ್ಕೆಲ್ [[Freescale]] ==ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಬ್ರೌಸರ್ == 'ಕ್ರೋಮ್' ಎಂಬ ಹೊಸ ಬ್ರೌಸರ್ ಅನ್ನು [[ಗೂಗಲ್]] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದೆ. * ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್ - ಮೋಝಿಲ್ಲಾ * ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ - [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌]] * ಓಪೆರಾ- ಓಪೆರಾ * ಸಫಾರಿ- ಮ್ಯಾಕ '''ಕ್ರೋಮ್ ಬ್ರೌಸರ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು''' * ಇದು ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ * ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ವಿನ್ಯಾಸ * ವೇಗವಾಗಿ ವಿಹರಿಸಬಹುದು * ಸಂಕೀರ್ಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ * ಮೌಸ್ ಬಳಸದೆಯೂ ಬ್ರೌಸ್ ಮಾಡಬಹುದು * ಸರಳ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಬ್ರೌಸ್ ಮಾಡಬಹುದು * ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಒಂದೇ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ- * ಟ್ಯಾಬನ್ನು ಎಳೆದು ಹೊಸ ವಿಂಡೋ ಮಾಡಲು ಆಸ್ಪದವಿದ್ದು, ಒಂದು ಟ್ಯಾಬ್ ಕ್ರಾಶ್ ಆದರೂ ಬ್ರೌಸರ್ ಕುಸಿಯುವುದಿಲ್ಲ * ನಿಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚಿನ ಪುಟಗಳ ಕಿರುರೂಪದ ಪುಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರೌಸರ್ ತೆರೆಯುತ್ತದೆ * ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳು, ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಶಾರ್ಟ್‌ಕಟ್‌ಗಳು -ನೀವು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಪುಟದ ಶಾರ್ಟ್‌ಕಟ್ ಮಾಡಿ desktop/Start Menu/Quick launch bar ನಲ್ಲಿ ಇಡಬಹುದು. * ಖಾಸಗಿ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ - ನಿಮ್ಮ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಬಯಸದಿದ್ದಾಗ ಅಜ್ಞಾತ ವಿಂಡೋವನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ '''ಬ್ರೌಸರ್ ನ ಶೆಕಡಾವಾರು ಬಳಕೆ''' ೨೦೦೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ * [[ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್]] - ಶೇ.೪೭.೫% * ಐಇ (ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್) ಐಇ೮(೧೨.೮), ಐಇ೭(೧೪.೧), ಐಇ೬(೧೦.೬) - ಶೇ. ೩೭.೫ * '''ಕ್ರೋಮ್‌ನ''' '''ಶೇ. ೮''' * [[ಸಫಾರಿ]] - ಶೇ. ೩.೮ * [[ಓಪೆರಾ]] - ಶೇ. ೨.೩ '''ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣಗಳು''' ಅಂತರಜಾಲಿಗರು ಉಚಿತವಾಗಿ ಈ ಬ್ರೌಸರನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಕ್ರೋಮ್ ಬ್ರೌಸರ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಮ್ಯಾಕಿಂಟೋಶ್ ಮತ್ತು ಲೈನಕ್ಸ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೂ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿದೆ. ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಕೂಡಲೆ ಆಗುವಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ಫೈಲು - ತದನಂತರ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ಟಿಗೆ ಕನೆಕ್ಟ್ ಆಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಡೌನ್ಲೋಡ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಬ್ರೌಸರನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರಿನಲ್ಲಿ ಅನುಸ್ಥಾಪಿಸಲು[http://www.google.com/chrome/eula.html?hl=kn ಕನ್ನಡ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್] ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ * [http://www.mozilla.com/en-US/firefox/all.html ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ 3.5.5 ] * [http://# ಐಇ (ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್) ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ] * [http://# ಸಫಾರಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ] * ಮತ್ತು [http://# ಓಪೆರಾ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ] {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಂತರ ಜಾಲ ತಾಣಗಳು]] 57ofgc267q5nnocs4r9znf9fmv753up 0 21918 1374182 1336282 2026-05-26T22:32:08Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374182 wikitext text/x-wiki {{Infobox OS | name = Android | logo = [[file:Android logo 2023 (stacked).svg|middle]] | logo caption = ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಚಿಹ್ನೆ (ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ರೊಬೋ) | logo size = | logo alt = A flat robot head, a bright sea green semicircle with antennas and small holes for eyes. | screenshot = | screenshot_size = 200px | caption = ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಫೋನಿನ ಮುಖ ಪರದೆ | collapsible = no | developer = Various (mostly [[Google]] and the [[Open Handset Alliance]]) | family = [[Unix-like]] (modified [[Linux kernel]]) | working state = Current | source model = [[Open source software|Open source]] (most devices include [[proprietary software|proprietary]] components, such as [[Google Play]]) | released = {{start date and age|2008|9|23}}<ref name="First Release" /> | latest preview version = [[Android 13]]: Developer Preview 2 | preview_date = {{start date and age|2022|3|17}}<ref>{{cite web |title=Android 13 Developer Preview |url=https://developer.android.com/about/versions/13 |website=Android Developers |access-date=18 March 2022 |language=en}}</ref> | latest release version = [[Android 12]] | latest release date = {{start date and age|2021|10|04}}<ref name="AOSP 12" /> | marketing target = [[Smartphone]]s, [[tablet computer]]s, [[smart TV]]s ([[Android TV]]), [[Android Auto]] and [[smartwatch]]es ([[Wear OS]]) | programmed in = [[Java (programming language)|Java]] (UI), [[C (programming language)|C]] (core), [[C++]] and others<ref name="Programming Languages" /> | language = <!-- Supported human languages (English, French, Italian, Arabic,...) --> | language count = 100+ <!--7.0 has "100 new languages", so 170? or just 100[+]? --> | language footnote = <ref name="Languages" /> | update model = [[Over-the-air update|Over-the-air]] | package manager = [[Android application package|APK]]-based | supported platforms = [[64-bit computing|64-bit]] [[ARM architecture|ARM]], [[x86-64]], unofficial [[RISC-V]] support; [[32-bit computing|32-bit]] (for e.g. ARM) was supported<ref>{{Cite web|last=García|first=Érika|title=Google bans 32-bit apps from Android for good|date=September 2021|url=https://blog.en.uptodown.com/google-bans-32-bit-apps-from-android-for-good/|access-date=2021-11-22|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-06-12|title=32-bits is dead: Here's what it means for Android, Apple, and more|url=https://www.androidauthority.com/arm-32-vs-64-bit-explained-1232065/|access-date=2021-11-22|website=Android Authority}}</ref> | kernel type = [[Monolithic kernel|Monolithic]] ([[Linux kernel]]) | userland = [[Bionic (software)|Bionic libc]],<ref name="Bionic Userland" /> [[KornShell|mksh]] shell,<ref name="Korn Userland" /> [[Toybox]] as core utilities<ref name="Toybox Userland" /><ref name="Toybox Userland 2" /> <!-- Toybox in all currently supported, i.e. not in 6.0 and earlier: previously native core utilities with a few from [[NetBSD]] --> | ui = [[Graphical user interface|Graphical]] ([[multi-touch]]) | license = {{unbulleted list|[[Apache License]] 2.0 for userspace software|[[GNU GPL]] v2 for the [[Linux kernel]] modifications<ref name="License" />}} | website = {{Official URL}} | support_status = Supported }} '''ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್''' ಒಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಆಗಿದ್ದು ಲಿನಕ್ಸ್ ಕರ್ನೆಲ್ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಇನ್ಕ್. ಎಂಬ ಕಂಪೆನಿ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪಡಿಸಿದ್ದು, ನಂತರ ಈ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು Google ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದನ್ನು Open Handset Alliance ಖರೀದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="AndroidAnnouncement">{{cite news |url=http://www.openhandsetalliance.com/press_110507.html |title=Industry Leaders Announce Open Platform for Mobile Devices |accessdate=July 27, 2016 |date=2007-11-05 |publisher=Open Handset Alliance}}</ref> ಇದು ತಂತ್ರಾಂಶ ತಂತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಕೇತ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು Java (programming language)ಜಾ ವಾ ಭಾಷೆ ಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಗೂಗಲ್ ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಿರುವ ಜಾವ ಲೈಬ್ರರಿಗಳಿಂದ ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |url=http://www.news.com/8301-13580_3-9815495-39.html |title=Google's Android parts ways with Java industry group |work=CNET News |first=Stephen |last=Shankland |date=12 November 2007 |accessdate=July 27, 2016 |archive-date=13 ಮೇ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080513073050/http://www.news.com/8301-13580_3-9815495-39.html |url-status=dead }}</ref> ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್, ಇಂಕ್ ಆಂಡಿ ರೂಬಿನ್ (ಅಪಾಯ ಸಹ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ), 2003 ಅಕ್ಟೋಬರ್ನಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ಪಾಲೊ ಆಲ್ಟೊದಲ್ಲಿ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಸಮೃದ್ಧ ಮೈನರ್ (ವೈಲ್ಡ್ ಫೈರ್ ಸಂಪರ್ಕ ಸಹ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ, ಇಂಕ್.), ನಿಕ್ ಸಿಯರ್ಸ್ (ವಿ.ಪಿ. ಒಮ್ಮೆ T- ಮೊಬೈಲ್), ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ ವೈಟ್ (WebTV ನಲ್ಲಿ ನೇತೃತ್ವದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ರೂಬಿನ್ ರ ಪದಗಳಲ್ಲಿ, "ಅದರ ಮಾಲೀಕರ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಚುರುಕಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನಗಳು"). ಕಂಪೆನಿಯ ಮೊದಲಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳ ಮುಂದುವರಿದ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸಿದ್ದವಾಗಿ ಇದ್ದರು. ಆದರೂ, ಇದು ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಅರಿತುಕೊಂಡು, ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಿಂಬಿಯಾನ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್ ಮೊಬೈಲ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ಎಂದು ಒಂದು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಕಡೆಗೆ ಹೋಯಿತು. ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ನೌಕರರು ಹಿಂದಿನ ಸಾಧನೆಗಳು ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಇಂಕ್ ಮೊಬೈಲ್ಗಳಿಂದ ತಂತ್ರಾಂಶ ಕೆಲಸ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಮಾಡಿ, ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಶುರುವಿಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ಅದೇ ವರ್ಷ, ರೂಬಿನ್ ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡು. ಸ್ಟೀವ್ ಪರ್ಲ್ಮಾನ್, ರೂಬಿನ್ ಆಪ್ತ ಸ್ನೇಹಿತ, ಅವರ ನಗದು $ 10,000 ತಂದು ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿನ ಷೇರುಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಜುಲೈ 2005 ರಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಇಂಕ್ ಕನಿಷ್ಠ $ 50 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ರೂಬಿನ್, ಮೈನರ್ ಮತ್ತು ವೈಟ್ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೆಲಸಗಾರನ್ನು, ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸ್ವಾಧೀನದ ನಂತರ ಅವರು ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದರು.ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಇಂಕ್ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅನೇಕರು ಗೂಗಲ್ ಈ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಯೋಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.ಗೂಗಲ್ ನಲ್ಲಿ, ರೂಬಿನ್ ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡ ಲಿನಕ್ಸ್ ಕರ್ನಲ್ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನದ ವೇದಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು ಗೂಗಲ್ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ, ಅಪ್ಗ್ರೇಡ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತೆ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಂಡ್ಸೆಟ್ ತಯಾರಕರ ಮತ್ತು ವಾಹಕ ವೇದಿಕೆ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಗೂಗಲ್ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಘಟಕ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಾಂಶ ಪಾಲುದಾರರ ಸರಣಿಯನ್ನೇ ಪೂರೈಸಿದೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕಡೆಯಿಂದ ಸಹಕಾರ ವಿವಿಧ ಪದವಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿದೆ ಎಂದು ವಾಹಕ ಸೂಚಿಸಿದರು.,<ref name="DT">{{cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070703031543/http://www.directtraffic.org/OnlineNews/Google_admits_to_mobile_phone_plan_18094880.html |archivedate=July 3, 2007 |url=http://www.directtraffic.org/OnlineNews/Google_admits_to_mobile_phone_plan_18094880.html |title=Google admits to mobile phone plan |work=directtraffic.org |publisher=Google News |date=March 20, 2007 |accessdate=July 27, 2016}}</ref> ==ಅಭಿವೃದ್ಧಿ== ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ [[ಗೂಗಲ್]] ಅಭಿವ್ರುದ್ದಿಪದಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಆದರೇ ಇತ್ತೀಚಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಸಿದ್ದವಾಗುವ ತನಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಡಿತು ಮಾತು ನಂತರ ಮೂಲ ಕೋಡ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು.ಈ ಮೂಲ ಕೋಡ್ ಆಯ್ದ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಇಲ್ಲದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೆಕ್ಸಸ್ ಸರಣಿ ಸಾಧನಗಳು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮೂಲ ಕೋಡ್, ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಒಇಎಮ್ಗಳು ತಮ್ಮ ಯಂತ್ರಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಳವಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|author=John McCann&nbsp; |url=http://www.techradar.com/news/phone-and-communications/mobile-phones/android-4-1-jelly-bean-source-code-released-1088404 |title=Android 4.1 Jelly Bean source code released &#124; News |publisher=TechRadar |date=December 13, 2012 |accessdate=July 27, 2016}}</ref> ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಮೂಲ ಕೋಡ್, ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಯಂತ್ರಾಂಶ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಸಾಧನ ಚಾಲಕಗಳು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]] nkzcj5x0i5eywtz0hj49dalavcc949l 0 23481 1374255 1315808 2026-05-27T11:12:59Z AZShetty 99386 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|0|0 */ 1374255 wikitext text/x-wiki [[File:MR163LEDside.jpg|thumb|right|200px|ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತ ಎಲ್‌ಎಡಿ ದೀಪ GU5.3 ಜೊತೆ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಉಷ್ಣವಾಹಕ ಶಿಂಕ್, ಹೊಲೊಜಿನ್ ಪ್ರತಿಫಲಕ ದೀಪಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಬಯಸಲಾಗಿದೆ.]] '''ಲೈಟ್-ಎಮಿಟಿಂಗ್-ಡಯೋಡ್ (ಬೆಳಕನ್ನು-ಹೊರಸೂಸುವ-ಡಯೋಡ್) ಲ್ಯಾಂಪ್''' ಒಂದು [[ಘನ-ರೂಪದ ಲ್ಯಾಂಪ್ ಆಗಿದ್ದು,]] ಇದು [[ಲೈಟ್-ಎಮಿಟಿಂಗ್-ಡಯೋಡ್‌]]ಗಳನ್ನು (LEDs) [[ಬೆಳಕಿನ]] ಮೂಲಗಳಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಬೆಳಕು-ಹೊರಸೂಸುವ ಡಯೋಡ್‌ಗಳ [[ಬೆಳಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು]] [[ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ]] ಮತ್ತು [[ಸಾಂದ್ರ ಪ್ರತಿದೀಪಕ]] ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಸಣ್ಣದಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಬಹುಘಟಕಗಳುಳ್ಳ ಡಯೊಡ್‌ಗಳು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಎಲ್‌ಇಡಿ ಲ್ಯಾಂಪನ್ನು ಇತರ ವಿಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು ಮಾನದಂಡದ [[ಎಸಿ]] ವೋಲ್ಟೇಜುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆಂತರಿಕ ವಿದ್ಯುತ್‌ಪಥಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು. ಎಲ್‌ಇಡಿ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಪಟುತ್ವವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬೆಲೆಗಳು ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಲ್ಯಾಪ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ. ==ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಸ್ಥೂಲ ಸಮೀಕ್ಷೆ == [[File:Solar garden Lights top.jpg|thumb|right|200px|ಹೊರಾಂಗಣ ಗಾರ್ಡನ್‌ನ ಎಲ್‌ಇಡಿ ದೀಪಗಳು ಆಗಾಗ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೌರ ಫಲಕ ದಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.]] [[File:LED T-bar ceiling light.JPG|right|thumb|ಎಸೆದ ತೆಳುಹಲಗೆಗಳ ಹಾಸಿನಿಂದ ಎಲ್‌ಇಡಿ ದೀಪ]] ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ದೇಶದ ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬಿಳಿ ಬೆಳಕನ್ನು ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್‌ಇಡಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಿಗಳ ತರಂಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ, ಬಲವಾಗಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಬಣ್ಣವು ಎಲ್‌ಇಡಿಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಳಸಿದ [[ಅರೆವಾಹ]]ಕ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳ ಶಕ್ತಿಯ [[ಅಂತರಪಟ್ಟಿ]]ಯ ವಿಶೇಷಗುಣ. ಎಲ್‌ಇಡಿಯಿಂದ ಬಿಳಿಯ ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು ಕೆಂಪು, ಹಸಿರು, ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಬೆಳಕುಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಲು [[ಫಾಸ್ಫರ್‌]]ನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ವಿಧಾನವು (ಆರ್‌ಜಿಬಿ- ಎಲ್‌ಇಡಿಗಳು) ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ತರಂಗಾಂತರವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುವ ಬಗೆಬಗೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಬಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು (ಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು)ನಿಕಟ ಸಾಮೀಪ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ ಬೆಳಿ ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಣಪಟಲವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನದ ಪ್ರಯೋಜನವೇನೆಂದರೆ ಒಬ್ಬನು ಪ್ರತಿ ಎಲ್‌ಇಡಿಯ ತೀವ್ರತೆಗಳನ್ನು ಬೆಳಕು ಹೊರಸೂಸಿದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದ "ಧಾಟಿ"ಯನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂಬುದು ಇದರ ನಿಜಾಂಶ. ಪ್ರಮುಖ ಅನನುಕೂಲತೆಯೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚ, ಇದು ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಫಲತೆಯಲ್ಲಿ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆಯ ವಿಧಾನ, ಫಾಸ್ಫರ್ ಪರಿವರ್ತಿತ ಎಲ್‌ಇಡಿಗಳು (ಪಿಸಿ ಎಲ್‌ಇಡಿಗಳು) ಒಂಟಿ ಕಡಿಮೆ ತರಂಗಾಂತರದ ಎಲ್‌ಇಡಿಗಳನ್ನು ಒಂದು ಫಾಸ್ಫರ್‌ನ ಸಂಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಅದು ನೀಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ವಿಶಾಲ ವರ್ಣಪಟಲವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ. (ಯಾಂತ್ರಿಕ ರಚನೆಯು ಒಂದು [[ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಲ್ಯಾಂಪ್]] ಯುವಿ-ಪ್ರಕಾಶಿತ ಫಾಸ್ಫರ್‌ನಿಂದ ಬಿಳಿ ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ.) ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಯೋಜನವೆಂದರೆ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ, ಅದೇ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅನನುಕೂಲತೆಯೆಂದರೆ ಫಾಸ್ಫರ್ ಪದರಗಳನ್ನು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸದೇ ಬೆಳಕಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಇರುವ ಅಸಮರ್ಥತೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಯಾವಾಗ ಕೆಲವು ಇತರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಒಡೆತನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡದೇ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಿಆರ್‌ಐ(CRI) (ಕಲರ್ ರೆಂಡರಿಂಗ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್, ಬಣ್ಣವನ್ನು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕೊಡುವ ಸೂಚಿ)ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲವೋ, ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಇದನ್ನು ಇಂದಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೋಗ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಲು, ಕೆಲವು ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಎಲ್‌ಇಡಿಯು ಒಂದು ಲ್ಯಾಂಪ್‌ನಲ್ಲ್ಲಿಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹತ್ತಿರವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವಂತೆ ಇಡಲ್ಪಡಬೇಕು. ಇದು ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದು ವೈಯುಕ್ತಿಕ [[ಎಲ್‌ಇಡಿ]]ಯು ಕೇವಲ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಬೆಳಕಿನ ಬದಲಿ ಬಳಸುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿ ಇದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವು ಮಿತಿಯಲ್ಲಿಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಎಲ್‌ಇಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ, ಅವುಗಳ ಸಿದ್ಧತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬಣ್ಣಗಳ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಣ್ಣ-ಮಿಶ್ರಣ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ, ಸಮಾನ ಲ್ಯಾಂಪ್ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ಬಿಳಿ ಎಲ್‌ಇಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಕಾಶವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಬಣ್ಣ-ಮಿಶ್ರಿತ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಎಲ್‌ಇಡಿಗಳ ಅವನತಿಯು ಅಸಮಾನ ಬಣ್ಣದ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್‌ಇಡಿ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡೂ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಾಲಕಗಳು, ಒಂದು ತಾಪದ ತೊಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಎಲ್‌ಇಡಿಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ==ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ== ಎಲ್‌ಇಡಿ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಉದ್ದೇಶ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಈ ಎರಡೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದಾವೃತವಾದ ಬೆಳಕು ಬೇಕಾಗಿದೆಯೋ, ಎಲ್‌ಇಡಿಗಳು ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳು ಶೋಧಕಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲದೇ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟಿವೆ. ಇದು ಒಂದು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಮೂಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯ ಕಾರ್ಯಪಟುತ್ವವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಬಣ್ಣಗಳ ಬೆಳಕನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ನಂತರ ಶೊಧಕದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುತ್ತದೆ. ಬಿಳಿ-ಬೆಳಕು ಬೆಳಕು-ಹೊರಸೂಸುವ ಡಯೋಡ್ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯ ವಿಶೇಷಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಲ್‌ಇಡಿಯ ಮೂಲಗಳು ಸಾಂದ್ರವಾಗಿವೆ, ಅವು ಬೆಳಕಿನ ಕೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವಾಗ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬಾಗುವ ಗುಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪ್ರತಿಫಲಕಗಳು ಅಥವಾ ಮಸೂರಗಳ ಜೊತೆ ಬೆಳಕನ್ನು ವಿತರಿಸುವಾಗ ಒಳ್ಳೆಯ ಹಿಡಿತವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎಲ್‌ಇಡಿಯ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಕಾರಣದಿಂದ, ಪ್ರಜ್ವಲನದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿತರಣೆಯು ಅತಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ,<ref>{{cite journal|title=Designing light-emitting diode arrays for uniform near-field irradiance|journal=Applied Optics|volume=45|issue=10|pages=2265–2272|url=http://planck.reduaz.mx/~imoreno/Publicaciones/ApplOpt2006.pdf|doi=10.1364/AO.45.002265|author=Ivan Moreno, Maximino Avendaño-Alejo, and Rumen I. Tzonchev|access-date=2010-05-28|archive-date=2011-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20110722230324/http://planck.reduaz.mx/~imoreno/Publicaciones/ApplOpt2006.pdf|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಇಡಿಗಳ ವ್ಯೂಹಗಳ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿತರಣೆಗಳು ಕಾರ್ಯಪಟುತ್ವದ ನಷ್ಟವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಎಲ್‌ಇಡಿ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು ಮುರಿಯಲು ಗ್ಲಾಸಿನ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆಂತರಿಕ ಭಾಗಗಳು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಕಂಪನ ಮತ್ತು ಆಘಾತಗಳಿಗೆ ನಿರೋಧಕವಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸರಿಯಾದ ವಿದ್ಯುಜ್ಜನಿತ ವಾಹಕಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದ ಜೊತೆ, ಒಂದು ಎಲ್‌ಇಡಿ ಲ್ಯಾಂಪ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ವಿಶಾಲವಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಸುಕಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು; ಅಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲ. ಬಣ್ಣ-ಮಿಶ್ರಣ ತತ್ವವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಎಲ್‌ಇಡಿಗಳು ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಬೆಳಕಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. ಇದು ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ಎಲ್‌ಇಡಿಗಳ ಜೊತೆ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಬಣ್ಣಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|title=Color distribution from multicolor LED arrays|journal=Optics Express |year=2007|author=Ivan Moreno, Ulises Contreras|volume=15|issue=6|pages=3607|doi=10.1364/OE.15.003607|pmid=19532605}}</ref> ಎಲ್‌ಇಡಿ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು ಪಾದರಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಕೆಲವು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ನಮೂನೆಗಳು ಮಾನದಂಡದ ಮಸುಕಾಗಿಸುವ ಸಾಧನಗಳ ಜೊತೆ ಸಮಂಜಸವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಮಿತವ್ಯಯಕರವಾಗಿಲ್ಲ. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಲೈಟ್ ಬಲ್ಬುಗಳಲ್ಲಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕದ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಮೊಳೆಗಳು ಮಧ್ಯಮ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕೆಳ ಹಂತದ ಬೆಳಕು, ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ ಬೆಳಕು ಎರಡರಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇತರ ಬೆಳಕಿನ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಎಲ್‌ಇಡಿ ಬೆಳಕು ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿರಲು ಹವಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಳಕಿನ ಬಳಸುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅನನುಕೂಲತೆ, ಆದರೆ ಸ್ಥಾನಿಕ ಅಥವಾ ಉಬ್ಬರದ ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ===ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆದಾರರು=== ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಬೆಳಕಿನ ಮೊದಲ ಸಮೂಹ-ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯು ಮನಪಕ್ಕಮ್, ಇಂಡಿಯಾದ ಐಟಿ ಕಂಪನಿ ಐಗೇಟ್‌ನ [[ಚೆನ್ನೈ]]ನ ಕಾರ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>[http://businesstoday.intoday.in/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;issueid=71&amp;id=12842&amp;Itemid=99999999&amp;sectionid=25 ಲೆಡ್ಡಿಂಗ್ ದ ವೇ], ನಿತ್ಯಾ ವರದರಾಜನ್,ಅಕ್ಟೋಬರ್ 5, 2009</ref> ಇದು 57,000 ಚದರ ಅಡಿಗಳ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬೆಳಕು ಮಾಡಲು 37 ಲಕ್ಷ ರೂಗಳನ್ನು (U$80,000) ಖರ್ಚು ಮಾಡಿತು. ಎಲ್‌ಇಡಿ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಶಕ್ತಿಯ ಕಾರ್ಯಪಟುತ್ವವವು [[ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಲ್ಯಾಂಪ್‌]]ಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಕಂಪನಿಯು 5 ವರ್ಷಗಳೊಳಗೆ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತದೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಲ್ (ಸೊಲಿಡ್-ಸ್ಟೇಟ್ ಲೈಟಿಂಗ್, ಘನ-ರೂಪದ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯು ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಅದು ಒಕೊನೊಮೊವಾಕ್‌, ವಿಸ್ಕೊನ್ಸಿನ್, ಯುಎಸ್‌ಎಗಳಲ್ಲಿನ ಪಹರೆ ಸಲಕರಣೆ ನಿಗಮಗಳು ಅವುಗಳ ಪೂರ್ತಿ ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು, ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್‌ಇಡಿಗಳಿಂದ ಬೆಳಕುಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವೆಚ್ಚವು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಬಲ್ಬುಗಳ ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕಿಂತ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು, ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚವು ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಉಳಿತಾಯದಿಂದ 2 ವರ್ಷಗಳೋಳಗೆ ಮರುಪಾವತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಬಲ್ಬುಗಳು 20 ವರ್ಷಗಳ ತನಕ ಬದಲಿ ತರುವಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="FansofLED">ಎರಿಕ್.ಎ ತೌಬ್‌ರಿಂದ [https://www.nytimes.com/2008/07/28/technology/28led.html ಫ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಲ್.ಇ.ಡಿಸ್ ಸೇ ದಿಸ್ ಬಲ್ಬ್ಸ್ ಟೈಮ್ ಹ್ಯಾಸ್ ಕಮ್] ಪ್ರಕಟಣೆ: ಜುಲೈ 28, 2008 - [[ಎನ್‌ವೈ ಟೈಮ್ಸ್]]</ref> ==ಗೃಹಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಸಿ ಶಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು== [[File:LED light bulb.jpg|thumb|200px| E27 ಎಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ರೂನೊಂದಿಗೆ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಲ್ಯಾಂಪ್‌, ಇದನ್ನು ಇನ್‌ಕ್ಯಾಂಡಿಸೆಂಟ್ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ಬದಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ]] {{Main|LED circuit}} ಒಂದು ಏಕೈಕ ಎಲ್‌ಇಡಿಯು ಕಡಿಮೆ-ವೋಲ್ಟೇಜಿನ ಘನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಉಪಕರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಪ್‌ನ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕೆಲವು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಪಥಗಳಿಲ್ಲದೇ ಗೃಹಕತ್ಯದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. [[ರೋಧಕ]]ಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೋಲ್ಟೇಜುಗಳು ರೊಧಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿರುಪಯುಕ್ತವಾಗುತ್ತವೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಇದು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಏಕೈಕ ತಂತಿಯ ಸರಣಿಗಳು ಡ್ರಾಪರ್‌ಗಳ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಒಂದು ಎಲ್‌ಇಡಿಯ ವೈಫಲ್ಯವು ಪೂರ್ತಿ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಮಾನಾಂತರವಾದ ತಂತಿಗಳು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 3 ತಂತಿಗಳು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಂತಿಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ===ಲ್ಯಾಂಪ್‌ನ ಗಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಮೂಲಗಳು=== ಎಲ್‌ಇಡಿ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯವಾಗುವ0ತೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಿಲಾಗಿತ್ತು ಅವು [[ಬೆಳಕಿನ ಬಲ್ಬ್‌]]ನ ಮಾನದಂಡದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಅಂದರೆ [[ಎಡಿಸನ್ ಮೊಳೆ]]ಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಒಂದು [[ಎಮ್‌ಆರ್ 16]] ಆಕಾರದ ಎರಡು-ಪಿನ್‌ಗಳ ಆಧಾರದ ಜೊತೆ, ಅಥವಾ ಒಂದು [[ಜಿಯು 5.3]] (ಬಿಪಿನ್ ಕ್ಯಾಪ್) ಅಥವಾ [[ಜಿಯು1೦]] (ಬೊಯೊನೆಟ್ ಸೊಕೆಟ್). ಎಲ್‌ಇಡಿ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ವೊಲ್ಟಿಜ್‌ನಲ್ಲಿ (ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ 12 ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಹಲೊಗನ್-ತರಹ) ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಸಿ (ಉದಾ. 120 ಅಥವಾ 240 ವೊಲ್ಟೇಜ್ ಎಸಿ) ಬೆಳಕಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯವಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ==ಎಲ್‌ಇಡಿ ಬೆಳಕಿನ ಬಲ್ಬ್== 2೦1೦ ತರುವಾಯ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೃಹಕತ್ಯದ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಬೆಳಕಿನ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯವಾಗಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಎಲ್‌ಇಡಿ ಬೆಳಕು ಬಲ್ಬ್‌ಗಳ ಆಯ್ಕೆಯು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳ ಒಂದು ಅನನುಕೂಲತೆಯೆಂದರೆ 45-60 [[ವಾಟ್]] ಇರುವ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುವ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳಿಗಿಂತ, ಹೆಚಿನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ಅವುಗಳು ಸೀಮಿತ ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳು ಮಸುಕಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಕಾಶತೆಯು ಕೆಲವು ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಲ್ಬ್‌ಗಳು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಸುಮಾರು $15 – $20 ಪ್ರತಿ ಬಲ್ಬ್, ಮತ್ತು ನೇರ ರಿಯಾಯಿತಿ ವಿತರಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾಂದ್ರ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು 30,000 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಘಂಟೆಗಳ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಎಲ್‌ಇಡಿ ಬಲ್ಬ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಬಳಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 25-30 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳಂತಲ್ಲದೇ, ಎಲ್‌ಇಡಿ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳು ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಮಸುಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು [[ಪಾದರಸದಿಂದ ಹೊರತಾಗಿವೆ]]. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳ ವಿಶೇಷಗುಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಬೆಳಕುಗಳಂತೆ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳು ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿವೆ. ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳ ಉಳಿತಾಯದ ಜೊತೆ, ಈ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಜೊತೆ, ಈ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇಳಿಯುತ್ತವೆ.<ref name="BBB">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2009/09/25/technology/25bulb.html|title=Build a Better Bulb for a $10 Million Prize|date=2009-09-24|first=Eric|last=Taub|coauthor=leora Broydo Vestel|accessdate=2010-02-06|publisher=New York Times}}</ref> ನವೀನ ವಿದ್ಯುಜ್ಜನಿತ ನಿಲುಭಾರಗಳ ಜೊತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಕೊಳವೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಟ್ಟಾರೆ 50 ರಿಂದ 70 ಲ್ಯುಮೆನ್ಸ್/ವಾಟ್ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳು ಎಲ್‌ಇಡಿ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ 13 ವಾಟ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಗ್ರ ವಿದ್ಯುಜ್ಜನಿತ ನಿಲುಭಾರಗಳ ಜೊತೆ ಸುಮಾರು 60 ಲ್ಯುಮೆನ್ಸ್/ವಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಮಾಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು 60 ವಾಟ್ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳು 850 ಲ್ಯುಮೆನ್ಸ್ ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ 14 ಲ್ಯುಮೆನ್ಸ್/ವಾಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಕಂಪನಿಗಳು ಎಲ್‌ಇಡಿ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಳಕಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಸಿ. ಕ್ರೇನ್ ಕಂಪನಿಯು "ಜಿಯೋಬಲ್ಬ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಿಯೋಬಲ್ಬ್ II ಕೇವಲ 7.5 ವಾಟ್ (59 ಲ್ಯುಮೆನ್ಸ್/ವಾಟ್) ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|title=GeoBulb Cool White Lab Report|url=http://geobulb.com/documents/GeoBulb-Cool-White-lab-report-13169.pdf|access-date=2010-05-28|archive-date=2011-07-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110711084515/http://geobulb.com/documents/GeoBulb-Cool-White-lab-report-13169.pdf|url-status=dead}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 ರಲ್ಲಿ, ಜಿಯೋಬಲ್ಬ್ II ಇದು ಜಿಯೋಬಲ್ಬ್-3 ರಿಂದ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಅದು ಜಿಯೋಬಲ್ಬ್ II ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುವಂತದ್ದು. ಕಂಪನಿಯು ಕಡಿಮೆ ವೊಲ್ಟೇಜ್ ನೆಲೆವಸ್ತುಗಳ ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಣೆಯ-ಆಧಾರದ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ನೆದರ‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಲೆಮ್ನಿಸ್ ಲೈಟಿಂಗ್ ಹೆಸರಿನ ಕಂಪನಿಯು ಫರೊಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಮಸುಕಾಗುವ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಲ್ಯಾಂಪ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news |title=Racing to Build a Better Light Bulb|url=http://greeninc.blogs.nytimes.com/2009/05/06/racing-to-build-a-better-light-bulb/|date=2009-05-06|publisher=New York Times |accessdate=2010-02-06|first=Leora|last=Broydo Vestel}}</ref><ref>{{cite news |title=Energy-efficient LED bulbs to light U.S. homes|url=http://latimesblogs.latimes.com/technology/2009/10/led-green-technology.html|first=Todd|last=Woody|date = 2009-10-02|accessdate=2010-02-06|publisher=Los Angeles Times}}</ref> ಎಟರ್ನೆಲ್ಡ್ಸ್ ಇಂಕ್ ಕಂಪನಿಯು ಹೈಡ್ರಾಲ್ಯುಕ್ಸ್-4 ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಲ್ಬನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು ಅದು ಎಲ್‌ಇಡಿ ಚಿಪ್‌ಗಳ [[ದ್ರವ]] ಶೈತ್ಯವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.engadget.com/2009/07/15/eternaleds-debuts-worlds-first-liquid-cooled-led-light-bulb/ ಹೈಡ್ರಾಲಕ್ಸ್-4 ರಿಪೊರ್ಟೇಡ್ ಬೈ ಎಂಗಾಜೆಟ್]</ref> ===ಇತರ ಬೆಳಕಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಕೆ=== ''ವಿವಿಧ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಪಟುತ್ವದ ರೇಖಾಚಿತ್ರಕ್ಕೆ [[ಪ್ರಕಾಶಕ ಕಾರ್ಯಕಾರಿತ್ವ]]ವನ್ನು ನೋಡಿ.'' *[[ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು]] (ಬೆಳಕಿನ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳು) ಒಂದು ರೋಧಶೀಲ ತಂತುವಿನ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಹರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅದರಿಂದಾಗಿ ತಂತುವನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಖಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಕಾಯಿಸುತ್ತವೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಹೊಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿ ಗೋಚರವಾದ ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಗೋಚರ ಆವರ್ತನಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಲ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಹಳದಿ ಅಥವ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಗುಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬೆಳಕು ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹೆಚ್ಚು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ, ಹೇಗೆಂದರೆ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 98% ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲವು ಶಾಖವಾಗಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web| title=The Nature of Light| last=Keefe| first=T.J.| year=2007| url=http://www.ccri.edu/physics/keefe/light.htm| accessdate=2009-09-10| archive-date=2012-04-23| archive-url=https://web.archive.org/web/20120423123823/http://www.ccri.edu/physics/keefe/light.htm| url-status=dead}}</ref> ಒಂದು 100 ವಾಟ್ ಬೆಳಕಿನ ಬಲ್ಬ್ ಸುಮಾರು 1,700 ಲ್ಯುಮೆನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 17 ಲ್ಯುಮೆನ್ಸ್/ವಾಟ್. ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು ಉತ್ಪಾತ್ತಿ ಮಾಡಲು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವೆಚ್ಚದಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಎಸಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ನ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಜೀವಿತ ಅವಧಿಯು ಸುಮಾರು 1,000 ಘಂಟೆಗಳು <ref>[http://www.debook.com/Bulbs/LB07inc1900.htm ವಿದ್ಯುತ್ ದೀಪಗಳ ಸಣ್ಣ ಇತಿಹಾಸ ], ದ ಇನ್ಕ್ಯಾಂಡೆಸೆಂಟ್ ಲ್ಯಾಪ್, 1900 ರಿಂದ 1920</ref>. ಅವು ಮಬ್ಬಾಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬೆಳಕಿನ ನೆಲೆವಸ್ತುಗಳು ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. *[[ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು]] (ಬೆಳಕಿನ ಬಲ್ಬ್) ಪಾದರಸದ ಆವಿಯ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಹರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ನೇರಳಾತೀತ ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನೇರಳಾತೀತ ಬೆಳಕು ನಂತರ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ನ ಒಳಗಿರುವ ಫಾಸ್ಫರ್ ಕವಚದಿಂದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಪ್ರಜ್ವಲನ ಅಥವಾ ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಶಾಖವು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಸಮಸ್ಥಾನಿಕಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೆ, ಆಗಲೂ ಕೂಡ ಶಕ್ತಿಯು ನೇರಳಾತೀತ ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಈ ಬೆಳಕನ್ನು ಗೋಚರವಾಗುವ ಬೆಳಕಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಲ್ಲಿ ನಷ್ಟ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಲ್ಯಾಂಪ್ ಮುರಿದರೆ, ಪಾದರಸದ ಅನಾವರಣವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ರೇಖಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಐದರಿಂದ ಆರು ಪಟ್ಟು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಸಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ 10,000 ದಿಂದ 20,000 ಘಂಟಗಳವರೆಗಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. [[ಸಾಂದ್ರ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳ]] ಜೀವಿತಾವಧಿಯು 1,200 ಘಂಟೆಗಳಿಂದ 20,000 ಘಂಟೆಗಳ ವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು ಮಬ್ಬಾಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳು 100 ಅಥವಾ 200&nbsp;Hz ಗಳ "ಕಬ್ಬಿಣದ" ನಿಲುಭಾರಗಳ ಕಂಪನದ ಜೊತೆ, ಮತ್ತು ಅವು ಕಡಿಮೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} ಒಸ್ರಮ್, ಫಿಲಿಪ್ಸ್, ಕ್ರೊಂಪ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಇತರರಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತ್ತೀಚಿನ ಟಿ8-ಗಾತ್ರದ ಟ್ರೈಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು, ಬೆಚ್ಚಗಿನ ವಿದ್ಯುಜ್ಜನಕ ನಿಲುಭಾರಗಳಿಂದ ಕೆಲಸ ಆರಂಭಿಸಿದರೆ, ಅವುಗಳು 50,000 ಘಂಟೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಹೊಸ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳ ದಕ್ಷತೆಯು 100 ಲ್ಯುಮೆನ್ಸ್/ವಾಟ್‌ಗೆ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} ==ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ== ===ಯುಎಸ್‌ನ ಎನರ್ಜಿ(ಶಕ್ತಿ) ವಿಭಾಗ=== ಮೇ 2೦೦8 ರಲ್ಲಿ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಎನರ್ಜಿ ವಿಭಾಗ]]ವು (DOE) ನಾಳೆಯನ್ನು ಉಜ್ವಲಿಸಿರಿ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಹುಮಾನದ ಸ್ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಹುಮಾನವು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ- ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಇದು ಬೆಳಕಿನ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಳಕಿನ ಬಲ್ಬ್‌ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಪಟುತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಘನ-ರೂಪದ ಬೆಳಕಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು.ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಹಣದ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಒಪ್ಪಂದ, ಪ್ರಯೋಜನಕರತೆಯ ಯೋಜನೆಗಳು, ಮತ್ತು ಗೆಲ್ಲುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಇತರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕಗಳು. 2007ರ ಎನರ್ಜಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಆಕ್ಟ್ (EISA)ಎನರ್ಜಿ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ನಾಳೆಯನ್ನು ಉಜ್ವಲಿಸಿರಿ ಬೆಳಕಿನ ಬಹುಮಾನದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಶಾಸನವು ಉದ್ದಿಮೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತು ಅಸಮರ್ಥ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ, 60 ವಾಟ್ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಲ್ಯಾಂಪ್ ಮತ್ತು PAR 38 ಹಲೊಗನ್ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿತು. ಬೆಳಕಿನ ಬಹುಮಾನವು ಈ ಎರಡು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿತು. ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ಬೆಳಕಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಇಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳ ಕೇವಲ 17% ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಳಕಿನ ಬಹುಮಾನದ ಯೋಜನೆಯ ಘೋಷಣೆಯು ಶಾಸನದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಒಂದು ಹೊಸ "21ನೇ ಶತಮಾನದ ಲ್ಯಾಂಪ್" ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಕರೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎನರ್ಜಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಆಕ್ಟ್ ಶಾಸನವು ಪ್ರತಿ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುಮಾನದ ಮೊತ್ತಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಶಾಸನವು $20 ಮಿಲಿಯನ್ ವರೆಗೆ ಹಣದ ಬಹುಮಾನ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://www1.eere.energy.gov/news/progress_alerts/progress_alert.asp?aid=265 ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ ಅಲರ್ಟ್ - 2010], ಯುಎಸ್ ಶಕ್ತಿ ವಿಭಾಗ</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.lightingprize.org/ |title=ಟ್ರಾನ್‌ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ದ ಲೈಟಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್ |access-date=2010-05-28 |archive-date=2010-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722061203/http://www.lightingprize.org/ |url-status=dead }}</ref> ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 24, 2009 ರಂದು, ಎನರ್ಜಿ ವಿಭಾಗವು ಮಾನದಂಡ 60 ವಾಟ್ ಎ-19 "ಎಡಿಸನ್" ಬೆಳಕು ಬಲ್ಬ್ ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ [[ಫಿಲಿಪ್ಸ್]] ಮೊದಲಾಯಿತು.<ref name="BBB" /> ===ಮಾನದಂಡ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ=== ಜೂನ್ 2008 ರಲ್ಲಿ, ಮಾನದಂಡ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ (NIST)ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಘನ-ರೂಪದ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಮೊದಲ ಎರಡು ಮ್ನದಂಡಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಮಾನದಂಡಗಳು ಎಲ್‌ಇಡಿ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಎಲ್‌ಇಡಿ ಬೆಳಕು ನೆಲೆವಸ್ತುಗಳ ಬಣ್ಣಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆ, ಮತ್ತು ಒಟ್ಟೂ ಬೆಳಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಘನ-ರೂಪದ ಬೆಳಕಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಾಗ ಉತ್ಪಾದಕರು ಬಳಸಬೇಕಾದ ಪರೀಕ್ಷಣಾ ವಿಧಾನಗಳು, ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ವರ್ಣೀಯತೆ, ಅಥವಾ ಬಣ್ಣದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಇಲ್ಲ್ಯುಮಿನೇಟಿಂಗ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿ (IESNA)ಒಂದು ದಾಖಲೆಗಳ '''ಮಾನದಂಡ LM-79''' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಅದು ಅವರ ಬೆಳಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳ ಘನ-ರೂಪದ ಬೆಳಕಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು (ಲ್ಯುಮೆನ್ಸ್), ಶಕ್ತಿಯ ಕಾರ್ಯಪಟುತ್ವ (ಲ್ಯುಮೆನ್ಸ್ ಪ್ರತಿ ವಾಟ್‌ಗೆ) ಮತ್ತು ವರ್ಣೀಯತೆಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿತು. ಅಧ್ಯಯಿಸಲ್ಪಡುವ ಘನ-ರೂಪದ ಬೆಳಕುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜ್ವಲನವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಇಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಬಿಳಿ ಬೆಳಕುಗಳು ವರ್ಣೀಯತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರ್ಪಡುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬೆಳಿ ಬಣ್ಣದ ಛಾಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅಮೇರಿಕಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯು (ANSI) '''ಮಾನದಂಡ C78.377-2೦೦8''' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಅದು ಶೈತ್ಯದಿಂದ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಕಡೆಗೆ ಬಳಸುವ ಸಹ ಸಂಬಂಧಿತ ಬಣ್ಣಗಳ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಬಿಳಿ ಎಲ್‌ಇಡಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಘನ-ರೂಪದ ಬೆಳಕಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿತ ಬಣ್ಣಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.nema.org/stds/ANSI-ANSLG-C78-377.cfm ಅಮೆರಿಕನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಸ್ಪೇಸಿಫಿಕೇಶನ್ ಫಾರ್ ದ ಕ್ರೊಮಾಟಿಸಿಟಿ ಆಫ್ ಸಾಲಿಡ್-ಸ್ಟೇಟ್ ಲೈಟಿಂಗ್ (ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಲ್(ಪ್ರೊಡಕ್ಟ್ಸ್]</ref> ಎನರ್ಜಿ ಸಂಸ್ಥೆಯು 2008 ರಲ್ಲಿ ಘನ-ರೂಪದ ಬೆಳಕಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಎನರ್ಜಿ ಸ್ಟಾರ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮಾನದಂಡ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎನರ್ಜಿ ಸ್ಟಾರ್ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ, ಎನರ್ಜಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಎನರ್ಜಿ ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಯಾವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನಿಡುತ್ತದೆಂದರೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಶಕ್ತಿ-ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕವನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಉಪಕರಿಸುತ್ತದೆ. ===ಇತರ ಮಾರ್ಗಗಳು=== ಫಿಲಿಫ್ಸ್ ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಾಂದ್ರ ಪ್ರತಿದೀಪಕಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಇದರ ಆರ್.&amp; ಡಿ. ಆಯವ್ಯಯ ಪಟ್ಟಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತದೆ, ಕಂಪನಿಯ ಸಮಷ್ಟಿಯ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅದಾಯದ 5 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಘನ-ರೂಪದ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="FansofLED" /> ಜನವರಿ 2008 ರಲ್ಲಿ, ಇದು [[ಕೆಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಸಂಶೋಧಕರು £2 ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಎಲ್‌ಇಡಿ ಬಲ್ಬನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧ್ಪಡಿಸಿದರು, ಅದು ಟಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ ಬಲ್ಬ್‌ಗಿಂತ 12 ಪಟ್ಟು ಶಕ್ತಿಯ ಕಾರ್ಯಪಟುತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು 1೦೦,೦೦೦ ಘಂಟೆಗಳ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದರು.<ref>[http://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-1131183/Scientists-invent-2-bulb-60-years--theyre-greener-eco-bulbs.html?ITO=1490 ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರೈಟ್ ಹೋಪ್ ಟು ಎಂಡ್ ಬ್ಯಾಟಾಲ್ ಆಫ್ ದ ಲೈಟ್ ಬಲ್ಬ್ಸ್], ದ ಡೇಲಿ ಮೇಲ್,ಜನವರಿ 29, 2009</ref> ==ಉಳಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು== ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್‌ಇಡಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ವಿಶಾಲ ಬಳಕೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಪಕ್ವವಾಗಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸಲೇ ಬೇಕಾದ ವಿವಿಧ ಉತ್ಪಾದನಾತ್ಮಕ ಅಡಚಣೆಗಳಿವೆ. ಎಲ್‌ಇಡಿಯ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ [[ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್]] ಪದರಗಳ ಶೇಖರಣೆಯ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಆದಾಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ವಸ್ತುವಿನ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಸಲ್ಪಡಬೇಕು. ಫಾಸ್ಫರ್ ಜೊತೆಗಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಅವುಗಳ ವಿಶಾಲ ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಣಪಟಲ [[ತರಂಗಾಂತರ]]ಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ, ಎಂಬುದೂ ಕೂಡ ಒಂದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಹೀರುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡವಲ್ಲಿರುವ ಅಸಮರ್ಥತೆ, ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ವಿಧಗಳೂ ಕೂಡ ಫಾಸ್ಫರ್‌ನ ಮುಂಬರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್‌ಇಡಿಗಳ ಕಡಿಮೆ [[ಬಣ್ಣ ಹೊರಸೂಸುವ ಸೂಚಿ (CRI)]] ಯಾಗಿದೆ. ಎಲ್‌ಇಡಿಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪೀಳಿಗೆ, ಅದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೀಲಿ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಚಿಪ್ + ಹಳದಿ ಫಾಸ್ಫರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಸುಮಾರು 70 ಬಣ್ಣ ಹೊರಸೂಸುವ ಸೂಚಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಆಂತರಿಕ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಶಾಲ ಬಳಕೆಗೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. (ಬಣ್ಣ ಹೊರಸೂಸುವ ಸೂಚಿಯು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲವು ಎಷ್ಟು ಖಚಿತವಾಗಿ ಭೌತಿಕವಸ್ತುಗಳು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು 100 ಬಣ್ಣ ಹೊರಸೂಸುವ ಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಬಿಳಿ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು 50 ರಿಂದ 98 ರವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುವ ಬಣ್ಣ ಹೊರಸೂಸುವ ಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.) ಉತ್ತಮ ಬಣ್ಣ ಹೊರಸೂಸುವ ಸೂಚಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚದಾಯಕ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. [[ಸಿಸಿಟಿ]](ಬಣ್ಣ ಸಹಸಂಬಂಧಿತ ತಾಪಮಾನ)ದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ವಿವಿಧ ನೋಡುವ ಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಎಲ್‌ಇಡಿಯ ವಿಶಾಲ ಬಳಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತೊಂದು ಅಡಚಣೆಯಾಗಿದೆ. ಬಣ್ಣ ಸಹಸಂಬಂಧಿತ ತಾಪಮಾನಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳು 500 ಕೆ ಯನ್ನು ಮೀರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದು ಮಾನವ ಪ್ರೇಕ್ಷಕನಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಅವನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 2000 ಕೆ ಯಿಂದ 6000 ಕೆಗಳ ವರೆಗಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿನ 50 ರಿಂದ 100 ಕೆಗಳ ಬಣ್ಣ ಸಹಸಂಬಂಧಿತ ತಾಪಮಾನಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಲು ಸಮರ್ಥನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಅದು ಹಗಲು ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಸಹಸಂಬಂಧಿತ ತಾಪಮಾನಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್‌ಇಡಿಯು ನಿಯಮಿತ ತಾಪಮಾನ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ತಾಪಮಾನವು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಕಾರ್ಯಪಟುತ್ವವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಟ್ಟೂ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಅದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಲ್ಯಾಂಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಅದು ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ತಂತುವನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರ ಪ್ರತಿದೀಪಕ ವಿಧಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಶಾಖದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. [[ಹೆಚ್ಚಿನ-ಶಕ್ತಿಯ ಎಲ್‌ಇಡಿಗಳ ಶಾಖದ ಆಡಳಿತವು]] ಬೆಳಕಿನ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಘನ-ರೂಪದ ಬೆಳಕು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಬಲ್ಬ್‌ಗಳ 50 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬಲ್ಬ್ ತಯಾರಕರಿಗೆ ದಿಕ್ಕು ತೋಚದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅವರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಗ್ರಾಹಕರು ನಿಯಮಿತ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="FansofLED" /> ==ಉಪಯೋಗಗಳು== [[File:Solarlight.JPG|thumb|150px|right|ಈ ಗಾರ್ಡನ್ ದೀಪಗಳನ್ನು ಸೌರ ಶಕ್ತಿ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಬಳಸಬಹುದು ಎಕೆಂದರೆ ಇದರ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಕಡಿಮೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.]] *[[ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಚೋದಿತ ದೀಪ]] *[[ದ್ವಿಚಕ್ರವಾಹನ ದೀಪ]] *[[ಪ್ರಕಟಣ ಫಲಕ]] ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು * ಚಿತ್ರಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೇಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಶಾಖದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಲು ಪ್ರದರ್ಶನ ಬೆಳಕು ಇತ್ಯಾದಿ. *ಗೃಹಸಂಬಂಧಿ ದೀಪಗಳು *[[ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ದೀಪ]] *[[ಮಿಂಚುಬೆಳಕು (ವಿದ್ಯುತ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು)]] *ಕಟ್ಟಡಗಳ [[ಹೊನಲು ದೀಪ]] *ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಾಹನ ಪ್ರಯಾಣ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನ ಚಿಹ್ನೆಗಳು *[[ರೈಲುಗಳ ಸಂಕೇತ]]ಗಳು *[[ರಂಗಸ್ಥಳ ದೀಪ]] *[[ಸಂಚಾರ ತಡೆ ದೀಪಗಳು]]ಗಳು *ರೈಲುಗಾಡಿಯ ದೀಪಗಳು ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== {{colbegin|2}} {{Portal|Energy}} *[[ವರ್ಣ ತಾಪಮಾನ]] *[[ಎಲ್‌ಇ‌ಡಿ]] *[[ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] *[[ದೀಪದ ಮೂಲಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] *[[ನಿರಂತರ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳಗಾಗುವ ಪ್ರಕಾಶಕ]] *[[ಲಕ್ಸ್]] *[[ಬೆಳಕಿನ ಮಾಪನ (ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ)]] ಮುಖ್ಯ ಬೆಳಕಿನ ಮಾಪನ/ರೇಡಿಯೋ ಮಾಪನ ಲೇಖನ - ವು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಬ್ದಗಳಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. *[[ವಿಕಿರಣ ಕೋನ]] *[[ಸೌರ ದೀಪ]] *[[ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರೋಮೀಟರ್]] *[[ಬೀದಿ ದೀಪ]] {{colend}} ==ಆಕರಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ== * ಇ.ಎಫ್.ಸ್ಚುಬರ್ಟ್ ರಿಂದ [https://books.google.com/books?id=0H4bWIpaXb0C&amp;printsec=frontcover ಲೈಟ್ ಎಮಿಟಿಂಗ್ ಡಯೋಡ್ಸ್, ಎರಡನೇಯ ಆವೃತ್ತಿ ]([[ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ]], 2006) ISBN 0521865387 ==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|LED lamps}} *[http://www.gizmology.net/LEDs.htm ಎಲ್‌ಸಿಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100808005157/http://www.gizmology.net/LEDs.htm |date=2010-08-08 }}, ಗಿಜ್ಮೊಲಿಜಿ.ಕಾಮ್ *[http://www.maxim-ic.com/appnotes.cfm/appnote_number/1883 ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ನೋಟ್ಸ್ 1883 (2003)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090723172744/http://www.maxim-ic.com/appnotes.cfm/appnote_number/1883 |date=2009-07-23 }} - ಆಂತರಿಕ ರಚನಾ ವಿವರ, maxim-ic.com *[http://ledmuseum.home.att.net/spectra.htm ಡಿಟೇಲ್ಡ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಾ ಪ್ಲಾಟ್ಸ್, ಆಫ್ ಹಂಡ್ರೆಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಲ್‌ಸಿಡಿಸ್ ಎಕ್ಸೆಟ್ರಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100204075651/http://ledmuseum.home.att.net/spectra.htm |date=2010-02-04 }}, ledmuseum.home.att.net *[http://www.earth.org.uk/LED-lighting.html ಎಫಿಶಿಯೆಂಟ್ ಎಲ್.ಇ.ಡಿ ಲೈಟನಿಂಗ್ ಇನ್ ಕಂಜಂಕ್ಷನ್ ವಿತ್ ಲೊ- ವೋಲ್ಟೆಜ್ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಸೋಲಾರ್ ಪಿವಿ ಅ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಮೈನ್ಸ್],earth.org.uk *[https://www.nytimes.com/2008/07/28/technology/28led.html ಫ್ಯಾನ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಲ್.ಇ.ಡಿಸ್ ಸೇ ದಿಸ್ ಬಲ್ಬ್ಸ್ ಟೈಮ್ ಹ್ಯಾಸ್ ಕಮ್ ] [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]], ಜುಲೈ 28, 2008 *[http://www.eternaleds.com/The_Definitive_LED_Light_Bulb_Buying_Guide_a/220.htm ದ ಡಿಫಿನಿಟಿವ್ ಎಲ್‌ಇಡಿ ಲೈಟ್ ಬಲ್ಬ್ ಬೈಯಿಂಗ್ ಗೈಡ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100524024441/http://www.eternaleds.com/The_Definitive_LED_Light_Bulb_Buying_Guide_a/220.htm |date=2010-05-24 }}, eternaleds.com *[http://www.goecostore.co.uk/saving-electricity-with-led-light-bulbs-4941-0.html ಎಲ್‌ಇಡಿ ಲೈಟ್ ಬಲ್ಬ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528044406/http://www.goecostore.co.uk/saving-electricity-with-led-light-bulbs-4941-0.html |date=2010-05-28 }}, ಗೋ ಇಕೊ ಸ್ಟೋರ್ ಆರ್ಟಿಕಲ್ {{ArtificialLightSources}} {{DEFAULTSORT:Led Lamp}} [[ವರ್ಗ:ಬೆಳಕು]] [[ವರ್ಗ:ದೀಪಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್ ಡಿವೈಸಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಕಾಶ-ಹೊಮ್ಮಿಸುವ ಡೈಯೋಡ್]] [[ar:شاشات الإظهار]] [[en:LED lamp]] [[fa:لامپ ال‌ای‌دی]] [[fr:Lampe à diode électroluminescente]] [[ja:LED照明]] [[lt:Šviesos diodų lemputė]] [[nl:Ledlamp]] [[sk:LED žiarovka]] 6rs6q44g04m3aw063jo4pyqargjeeue 0 23758 1374242 1351367 2026-05-27T08:46:26Z Mallikarjunasj 11080 /* ಮೆಟ್ರೋ ಮಾರ್ಗಗಳು */ 1374242 wikitext text/x-wiki '''ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ '''ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ,''' ಭಾರತದ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ನಂತರ ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೆಟ್ರೋ ಜಾಲವಾಗಿದೆ.<ref>https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/metro-finally-comes-to-whitefield-take-a-ride-on-march-26-from-7-am-1203579.html</ref> ಇದರ ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ನಂತರ, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭೂಗತ ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಭೂಗತ, ದರ್ಜೆಯ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2023 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ 64 ಮೆಟ್ರೋ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ 55 ಎತ್ತರದ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, 8 ಭೂಗತ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು 1 ದರ್ಜೆಯ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ಸಿಸ್ಟಮ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್-ಗೇಜ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] ಮತ್ತು [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾದ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (BMRCL) ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ, ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಸೇವೆಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ 05:00 ಮತ್ತು 24:00 ರ ನಡುವೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ರೈಲುಗಳು ನಡುವೆ 5-15 ನಿಮಿಷಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ರೈಲುಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು ಆದರೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ನಂತರ ಆರು ಬೋಗಿಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂರನೇ ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ 750kV ನೇರ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸರಾಸರಿ ದೈನಂದಿನ ಸುಮಾರು 570,000 ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. {{Infobox ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಗಣೆ | box_width = 320px | image = Namma metro.svg | imagesize = 100px | alt = | caption = | image2 = Metro Trains of Namma Metro.jpg | imagesize2 = 300px | alt2 = | caption2 = Namma Metro trains on the [[Purple Line (Namma Metro)|Purple Line]] and [[Green Line (Namma Metro)|Green Line]] | image3 = | imagesize3 = | alt3 = | caption3 = | native_name = ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ | owner = Bengaluru Metro Rail Corporation Limited (BMRCL) | area served = | locale = [[Bengaluru]] | transit_type = [[Rapid transit]] | lines = 10 | line_number = '''''OPERATIONAL'''''<br/> {{color box|#800080; font-size:100%|[[Purple Line (Namma Metro)|<span style="color:white;">'''Purple'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Purple Line (Namma Metro)|<span style="color:#800080;">'''''Kengeri ↔ Baiyappanahalli'''''</span>]]}} {{bulleted list|[[Purple Line (Namma Metro)|<span style="color:#800080;">'''''Krishnarajapura ↔ Whitefield (Kadugodi)'''''</span>]]}} {{color box|#006400; font-size:100%|[[Green Line (Namma Metro)|<span style="color:white;">'''Green'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Green Line (Namma Metro)|<span style="color:#006400;">'''''Nagasandra ↔ Silk Institute'''''</span>]]}} <br/>'''''UNDER CONSTRUCTION'''''<br/> {{color box|#800080; font-size:100%|[[Purple Line (Namma Metro)|<span style="color:white;">'''Purple'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Purple Line (Namma Metro)|<span style="color:#800080;">'''''Kengeri ↔ Challaghatta'''''</span>]]}} {{bulleted list|[[Purple Line (Namma Metro)|<span style="color:#800080;">'''''Baiyyappanahalli ↔ Krishnarajapura'''''</span>]]}} {{color box|#006400; font-size:100%|[[Green Line (Namma Metro)|<span style="color:white;">'''Green'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Green Line (Namma Metro)|<span style="color:#006400;">'''''Nagasandra ↔ Madavara'''''</span>]]}} {{color box|#FFD300; font-size:100%|[[Yellow Line (Namma Metro)|<span style="color:black;">'''Yellow'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Yellow Line (Namma Metro)|<span style="color:#FFD300;">'''''Rashtreeya Vidyalaya Road ↔ Bommasandra'''''</span>]]}} {{color box|#FFC0CB; font-size:100%|[[Pink Line (Namma Metro)|<span style="color:black;">'''Pink'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Pink Line (Namma Metro)|<span style="color:#FFC0CB;">'''''Kalena Agrahara ↔ Nagawara'''''</span>]]}} {{color box|#ADD8E6; font-size:100%|[[Blue Line (Namma Metro)|<span style="color:black;">'''Blue'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Blue Line (Namma Metro)|<span style="color:#ADD8E6;">'''''Central Silk Board ↔ KIAL Terminals'''''</span>]]}} <br/>'''''DPR PREPARATION'''''<br/> {{color box|#FF8000; font-size:100%|[[Orange Line (Namma Metro)|<span style="color:white;">'''Orange'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Orange Line (Namma Metro)|<span style="color:#FF8000;">'''''Jayaprakash Nagara Phase 4 ↔ Kempapura'''''</span>]]}} {{color box|#808080; font-size:100%|[[Pink Line (Namma Metro)#Future Expansion|<span style="color:white;">'''Uncoloured Lines'''</span>]]|}} {{bulleted list|'''''Hosahalli ↔ Kadabagere'''''}} {{bulleted list|'''''Kempapura ↔ Sarjapura'''''}} <br/>'''''ANNOUNCED'''''<br/> {{color box|#800080; font-size:100%|[[Purple Line (Namma Metro)|<span style="color:white;">'''Purple'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Purple Line (Namma Metro)|<span style="color:#800080;">'''''Whitefield (Kadugodi) ↔ Hosakote'''''</span>]]}} {{color box|#FFC0CB; font-size:100%|[[Pink Line (Namma Metro)|<span style="color:black;">'''Pink'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Pink Line (Namma Metro)|<span style="color:#FFC0CB;">'''''Nagawara ↔ KIAL Terminals'''''</span>]]}} {{color box|#808080; font-size:100%|[[Pink Line (Namma Metro)#Future Expansion|<span style="color:white;">'''Uncoloured Lines'''</span>]]|}} {{bulleted list|'''''Mahatma Gandhi Raste ↔ Hope Farm'''''}} {{bulleted list|'''''Bannerghatta ↔ Jigani'''''}} | start = | end = | stations = [[List of Namma Metro stations|64]]<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/Metro-Phase-I-Will-be-Ready-by-May-to-Miss-Deadline/2015/10/22/article3091913.ece|title=Metro Phase I Will be Ready by May, to Miss Deadline|work=The New Indian Express|date=22 October 2015|access-date=23 ನವೆಂಬರ್ 2016|archive-date=12 ಜನವರಿ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160112104356/http://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/Metro-Phase-I-Will-be-Ready-by-May-to-Miss-Deadline/2015/10/22/article3091913.ece|url-status=dead}}</ref> | daily_ridership = 550,000 /0.5 million (Dec-2022) | annual_ridership = 174.22 million (2020)<ref>{{cite web|url=https://english.bmrc.co.in/uploads/finance/english//FileUploads/de6ed5b5-37e8-4334-bc0b-ae3c77d1d279$@!!@$19802f_BondFiles.pdf|title=14th Annual Report 2019-20|publisher=Bangalore Metro Rail Corporation Limited|access-date=4 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023|archive-date=28 ಮಾರ್ಚ್ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328070722/https://english.bmrc.co.in/uploads/finance/english//FileUploads/de6ed5b5-37e8-4334-bc0b-ae3c77d1d279$@!!@$19802f_BondFiles.pdf|url-status=dead}}</ref> | chief_executive = Anjum Parvez <small>(MD)</small> | headquarters = [[Bengaluru Metropolitan Transport Corporation|BMTC]] Complex, Kengal Hanumanthaiah Road, Shanthinagara, [[Bengaluru]] | website = {{url|http://english.bmrc.co.in/|bmrc.co.in}} | began_operation = {{Start date|df=yes|2011|10|20}} | operator = | marks = | host = | character = | vehicles = | train_length = 6 coaches<ref name="ridership">{{cite web|title=At 1 million passengers, Namma Metro records highest ridership on Friday - newindianexpress|url=http://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2019/sep/01/at-1-million-passengers-namma-metro-records-highest-ridership-on-friday-2027307.html|website=The New Indian Express|access-date=1 September 2019}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | headway = 3–15 minutes<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/passengers-welcome-higher-namma-metro-frequency/article17380076.ece |title=Passengers welcome higher Namma Metro frequency - KARNATAKA |newspaper=The Hindu |date=28 February 2017 |access-date=14 January 2018}}</ref> | system_length = Operational {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} Under Construction (Phase 2,2A & 2B) {{convert|103.3|km|mi|abbr=on}} Approved in State cabinet and awaiting confirmation from central (Phase 3A) {{convert|44.65|km|mi|abbr=on}} Under DPR preparation for Kempapura-Sarjapura line (Phase 3A) {{convert|35.0|km|mi|abbr=on}} Announced (Phase 3B) {{convert|59.0|km|mi|abbr=on}} Planned for inner ring metro (Phase 4) {{convert|35.0|km|mi|abbr=on}} | notrack = 2 | track_gauge = {{Track gauge|sg|allk=on}} | minimum_radius_of_curvature = <!-- {{convert|0|ft|0|in|mm|0}} --> | el = {{750 V DC|conductor=y}} | average_speed = {{convert|80|km/h|mph|abbr=on}} | top_speed = {{convert|120|km/h|mph|abbr=on}} | map = [[File:Namma Metro Sitemap.jpg|thumb|ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ ನಕ್ಷೆ]] | map_state = | map_name = ಮಾರ್ಚ್ 2023 ರಂತೆ ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಲೈನ್ ನಕ್ಷೆ }} [[File:Bengaluru Urban Rail Transit Diagram.png|thumb|405x405px|ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಪನಗರ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳ ಸಾರಿಗೆ ರೇಖಾಚಿತ್ರ (ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ, ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಯೋಜಿತ ಮಾರ್ಗಗಳು)]] =='ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ' ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ== *ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ (ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋ ಎಂದೂ ಹೆಸರು) ಇದು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಸೇವೆಯ ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ, ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡರಲ್ಲೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ನಂತರ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೋ,. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ನ 99 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು. ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪರಿಗಣನೆಯಲ್ಲಿ 92 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೋ. ಸ್ಥಾನ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭೂಗತ ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮೆಟ್ರೋ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ 30 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ 31,52 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದದ ಎರಡು ಬಣ್ಣಗಳ ಕೋಡೆಡ್ ದಾರಿಗಳಿವೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಗೇಜ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಿಶ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಗದಿತ-ದರ್ಜೆಯ, ಭೂಗತ, ಮತ್ತು ಭೂ-ಮೇಲಿನ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೆಟ್ರೋದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಸರಾಸರಿ 140,000 ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವವರು.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/South-Indias-first-underground-Metro-launch-on-April-29/articleshow/51971933.cms South India's first underground Metro launch on April 29]</ref> *ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ನಿಗಮ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್), ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಜಂಟಿ, ಉದ್ಯಮ. ಮೆಟ್ರೊ ಸೇವೆಗಳು ಸಮಯ 06:00 ರಿಂದ 22:00 ಗಂಟೆಗಳ ನಡುವೆ ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸ ನಡೆಯುವುದು. 8-10 ನಿಮಿಷಗಳ ನಡುವೆ ವಿವಿಧ ನಿಲುಗಡೆ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ರೈಲುಗಳು ಮೂರು ಭೋಗಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಾರುಗಳು ಇರುವಂತೆ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಮೂರನೇ ರೈಲು ಮೂಲಕ 750 ವೋಲ್ಟ್ ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ.. ‘ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ’ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 750 ವಿ ಡಿಸಿ ಮೂರನೇ ರೈಲು ಕಂಬಿ ಬಳಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ.<ref>[http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/purple-line-sees-sixfold-increase-in-commuters/article8692017.ece Purple Line sees six-fold increase in commuters]</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Yeshwantapur Metro-Platform View1.jpg|320px|right|thumb| ಯಶವಂತಪುರದ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ View1]] *ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ನಿಗಮ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (DMRC) ವಿವರವಾದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಮೊದಲ ಹಂತ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮೇ 2003 ರಲ್ಲಿ ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಕೆಲಸ 2005 ಆರಂಭಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ ಗೆ ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೂ ಆದರೆ 2006ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ನಿಧಾನವಾಯಿತು.. ಯೋಜನೆಯು ಹಣಕಾಸಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವೇ ಮತ್ತು ನಗರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವೇ ಎಂದು ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಚರ್ಚೆಯಾಯಿತು.. ಯೋಜನೆಯು 2006 ಏಪ್ರಿಲ್ 25 ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಿತು. ಮೊದಲ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಮಗಾರಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ, ರೀಚ್ 1 ಬೈಯ್ಯಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ರಸ್ತೆ ನಡುವೆ ನೇರಳೆ ಮಾರ್ಗವು, ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 15 ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011, 20 ರಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಜಾಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ 2 ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ. ಒಂದನೇ ಹಂತ 2016 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದ್ದು, ಮತ್ತು 2ನೇ ಹಂತ.2022 ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುವ ಯೋಜನೆ ಇದೆ. ==ಮೆಟ್ರೋ ಮಾರ್ಗಗಳು== ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಮಾರ್ಗ 42.3 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (26.3 ಮೈಲಿ) ಉದ್ದ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; 8.8 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (5.5 ಮೈಲಿ) ಭೂಗತಮಾರ್ಗ (ಸುರಂಗ) ಮತ್ತು ಉಳಿದಮಾರ್ಗ ಬಹುತೇಕ ಭೂತಲ (ಮೇಲಿನ) ಮಾರ್ಗ. ಎರಡನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೋನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. <center> {| class="wikitable" |- ! ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ! colspan="2" | ರೈಲಿನ ಕೊನೆಯ ನಿಲ್ದಾಣ ! ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ! ಉದ್ದ ! ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು |- | style="background:#8C2877; text-align: center" | '''[[ಹಸಿರು ರೈಲು ಮಾರ್ಗ(ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ)|{{color|#FFFFFF|೧}}]]''' | ನಾಗಸಂದ್ರ | ರೇಷ್ಮೆ ಸಂಸ್ಥೆ | style="text-align: center;" |೨೦೧೧ | style="text-align: right;" |೩೦.೪ &nbsp;km | style="text-align: right;" | ೨೯ |- | style="background:#009933; text-align: center"| '''[[ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ(ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ)|{{color|#FFFFFF|೨}}]]''' | ಚಲ್ಲಘಟ್ಟ | ವೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ | style="text-align: center;" |೨೦೧೦ | style="text-align: right;" | ೪೩.೪೯&nbsp;km | style="text-align: right;" | ೩೭ |- | style="text-align: right;" colspan=4 | '''Total:'''&nbsp;&nbsp; | style="text-align: right;" | ೭೩.೮೧'''&nbsp;km''' | style="text-align: right;" | '''೬೬''' |} [[:File:Bengaluru metro pink line metro stations.jpg]] </center><big>'''ಹಸಿರು ಹಾದಿ (ಮಾರ್ಗ ೧)'''</big> '''<big>ನೇರಳೆ ಹಾದಿ (ಮಾರ್ಗ ೨)</big>''' *ನೇರಳೆ ಹಾದಿ ಬಯ್ಯಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ ಟರ್ಮಿನಲ್‍ನಿಂದ ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಗೆ 17 ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; 18.22 ಕಿಮೀ ಲೈನ್/ ರೈಲುದಾರಿ 4.8 ಕಿಮೀ ಭೂಗತದಾರಿಯ (ಸುರಂಗ ದಾರಿ) ವಿಭಾಗ ಹೊಂದಿದೆ; ಉಳಿದ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ಭೂತಲಮಾರ್ಗ (ನೆಲಮಾರ್ಗ). ಇದು [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Underground-metro-will-be-ready-to-take-commuters-in-15-days-K-J-George/articleshow/51882004.cms Underground metro will be ready]</ref> *ಎರಡನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಚಲ್ಲಘಟ್ಟದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಬೈಯಪ್ಪನಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ವೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ==ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯಗಳು== <!-- ===Rolling Stock=== tywtywged will be 80ewaryyaweysh&nbsp;keyeyrwym/h (50&nbsp;mph).<reftyrytey>{{cite web|url=http://www.railway-technology.com/projects/bangalore_metro/|work=Railway Technology|tittjhrkhjrhkireuh8erorhyle=Bangalore Metro|accessdate=2010-01-01}}</ref> Initially the bids by [[Bombardier Transportation|Bombardier]] and [[Siemens]], [[Alsyuery4ey23wom]] Projects India Ltd and Indian company [[BEttu64E34JKGTGML]] in a crashshfhfhfhfhonsortium wfhfhtith [[Mitsubishi]] and [[South Korean|Korean]] rolling stock manufacturer [[Hyundai Roteme]] were shortlisted to supply the rolling stock and coaches. In February 2009, the consortium led by BEGHFML was awarded the contract to supply 150 coaches and rolling stock for the first phase of the project. While Mitsubishi would supply the traction for the coaches, Hyundai Rotem would supply the rolling stock and BEpo9puoML would supply the coaches for the first phase of the project.<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/2009/02/10/stories/2009021053380500.htm|work=The Hindu|title=BEJFGFL to supply coaches for Bangalore Metro|accessdate=2010-01-01}}</ref> ===Power Supply=== The power for the system will be 750 V [[Direct current|DC]] bottom contact [[third rail]] supply. In December 2009, the [[Ary65ukjrkyrBB Group]] was awarded the contract to provide power solutions for the first phase of the planned metro network. AfhfhfhBB will design, supply, install and commission four substations that receive and distribute electricity, each rated at 66/33 kV, as well as the auxiliary and traction substations. AjrykrykrykrykBB will also provide an integrated network management, or SCfhdfhhfhADA (Supervisory Control And Data Acquisition), system to monitor and control the installations.<ref>{{cite web|url=http://www.abb.com/cawp/seitp202/59ac9f166e5a4a9ac1257685002930d9.aspx|work=The ABB Group|title=ABB wins $115 million order to power Bangalore metro|accessdate=2010-01-01}}</ref> ===Signaling and communications=== The integrated control centre will have direct communication with trains and stations which will also be [[CCTV]] fitted with visual and audio service information. Trains will be [[Wi-retweFi]] enabled and passengers will have emergency voice communication with train staff. In September 2009, the consortium led by [[Alstom]] Project India Limited (APIL) were awarded a contract worth {{INRConvert|563.4|c|1|nolink=yes}} to supply control and signaling system for the first phase of the project. The consortium is led by APIL and composed of Alstom Transport SA, [[Thales]] Security Solutions & Services Portugal and [[Sumitomo Corporation]]. Alstom will provide the design, manufacture, supply, installing, testing and commissioning of the train control and signaling system for the first phase of the metro system. It includes the Urbalis 200 Automatic Train Control system which will ensure optimal safety, flexible operations and heightened passenger comfort.<ref>{{cite web|url=http://www.alstom.com/home/news/news/business_news/60752.EN.php?languageId=EN&dir=/home/news/news/business_news/|work=Alstom|title=Alstom will provide train control and signalling system for the new Bangalore metro network in India|accessdate=2010-01-01}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.business-standard.com/india/news/alstom-led-consortium-in-pactbangalore-metro/370404/|title=Alstom-led consortium in pact with Bangalore Metro|publisher=[[Business Standard]]|date=2009-09-18|accessdate=2010-05-03}}</ref> --> ==ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ== *ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ 21 Nov, 2016 ರಂದು ಬಸವನಗುಡಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಾಲೇಜು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಯಲಚೇನಹಳ್ಳಿಯತ್ತ ಭಾನುವಾರ ಪ್ರಯೋಗಾರ್ಥ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಸಂಚಾರ ಆರಂಭವಾಯಿತು.‘ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಇದೊಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. ಈ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಬಹಳ ದಿನಗಳಿಂದ ನಾವು ಕಾತರರಾಗಿದ್ದೆವು’ ಎಂದು ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ನಿಗಮದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರದೀಪ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಖರೋಲಾ ಹೇಳಿದರು.‘ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆ, ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್‌ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯುವ ವೇಳೆ ಸಾಕಷ್ಟು ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು, ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಅವಿರತ ಶ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಕಾಮಗಾರಿ ಮುಕ್ತಾಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. *‘ಸಂಪಿಗೆ ರಸ್ತೆ– ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಾಲೇಜು ನಿಲ್ದಾಣ ನಡುವಿನ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಂಗದಿಂದ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜು ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಬಳಸಿ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಓಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್‌ ಯಂತ್ರದ ಸಹಾಯದಿಂದ ರೈಲನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಾಲೇಜು ನಿಲ್ದಾಣದವರೆಗೆ ತಂದಿದ್ದೇವೆ’ ಎಂದರು. *‘ರೈಲಿನ ಬೋಗಿಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡೀಸೆಲ್‌ ಆಧಾರಿತ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್‌ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಹೊಗೆಯನ್ನು ಉಗುಳುವುದರಿಂದ ಬ್ಯಾಟರಿಚಾಲಿತ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್‌ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಚಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕಿತ್ತು’ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. *‘ಸದ್ಯ ಒಂದು ಹಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲಿನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಂಚಾರ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 31ರೊಳಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹಳಿಯ ಮೇಲೆ ರೈಲು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಂಚಾರ ಆರಂಭಿಸಲಿದೆ. ಗಂಟೆಗೆ 33 ಕಿ.ಮೀ. ವೇಗದಲ್ಲಿ ರೈಲು ಸಂಚರಿಸಲಿದೆ’ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. === ಕೇಬಲ್‌, ಸಿಗ್ನಲ್‌ ಅಳವಡಿಕೆ === *ಸಂಪಿಗೆ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಾಲೇಜು ನಿಲ್ದಾಣದವರೆಗಿನ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಹಳಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇಬಲ್‌, ವೆಂಟಿಲೇಷನ್‌ ಮತ್ತು ಸಿಗ್ನಲ್‌ ಅಳವಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.‘ಪೀಣ್ಯದಿಂದ ಯಲಚೇನಹಳ್ಳಿವರೆಗೆ ರೈಲು ಸಂಚಾರ ಆರಂಭಗೊಂಡರೆ ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಹನದಟ್ಟಣೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿದೆ. ರೈಲ್ವೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಆಯುಕ್ತರು ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ನೀಡಲಿದ್ದಾರೆ. ಮಾರ್ಚ್‌–ಏಪ್ರಿಲ್‌ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಮಾರ್ಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸೇವೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿದೆ’ ಎಂದರು. ‘ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬೈಯಪ್ಪನಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ವೈಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ವರೆಗೆ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಸಿಲ್ಕ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಿಂದ ಕೆ.ಆರ್‌.ಪುರದವರೆಗೆ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ’ ಎಂದರು. ==2018ರೊಳಗೆ ಕಾಮಗಾರಿ ಪೂರ್ಣ== *‘ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಾಯಂಡಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಕೆಂಗೇರಿವರೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಕಾಮಗಾರಿ 2018ರೊಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಬೈಯಪ್ಪನಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ವೈಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ವರೆಗಿನ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಕಾಮಗಾರಿ 2020ರೊಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ’ ಎಂದು ಖರೋಲಾ ಹೇಳಿದರು. *ಮೆಟ್ರೊ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಿ ಎಟಿಎಂ:‘ನಗರದ ಎಲ್ಲ ಮೆಟ್ರೊ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಿ ಎಟಿಎಂಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ’ ಎಂದು ಜಾರ್ಜ್‌ ಹೇಳಿದರು.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2016/11/21/453701.html ಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಬಂತು ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು!;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ;21 Nov, 2016]</ref> ===(ಪ್ರಯಾಣದ) ಶುಲ್ಕ=== ಪ್ರಯಾಣದ ಶುಲ್ಕ ಸ್ವರೂಪ ರೂ.೭ ರಿಂದ ರೂ. ೧೫ ವರೆಗೆ. ==ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬರಲಿದೆ ಮೆಟ್ರೊ== {{Quote_box| width=20em|align=|right|quote= <center>'''ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊದ ಪ್ರಗತಿ-೨೦೧೬'''</center> * ಮಾರ್ಚ್‌ 18 * ಸಿಲ್ಕ್ ಬೋರ್ಡ್‌– ಕೆ.ಆರ್‌.ಪುರ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಡಿಪಿಆರ್‌ * ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲೇ ಸಿಲ್ಕ್‌ಬೋರ್ಡ್‌– ಕೆ.ಆರ್‌.ಪುರ ನಡುವೆ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ;ನವೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಗದ ವಿಸ್ತೃತ ಯೋಜನಾ ವರದಿಯನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ನಿಗಮ (ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿಎಲ್‌) ಪ್ರಕಟಿಸಿತು * ಏಪ್ರಿಲ್‌ 19 * ಸುರಂಗದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಗೋದಾವರಿ : * ಸಂಪಿಗೆ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್‌ವರೆಗೆ ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯುವ ಯಂತ್ರ (ಟಿಬಿಎಂ) ‘ಗೋದಾವರಿ’ ಮಂಗಳವಾರ ಗುರಿ ಪೂರೈಸಿ ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುರಂಗದಿಂದ ಹೊರಬಂತು. ಖೋಡೆ ವೃತ್ತದ ಸಮೀಪ 60 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ನೆಲದಾಳದಲ್ಲಿ ಬಂಡೆ ಕಲ್ಲನ್ನು ಕೊರೆಯುವಾಗ ‘ಗೋದಾವರಿ’ಯ ‘ಕಟರ್‌ಹೆಡ್‌’ಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಟಲಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ತರಿಸಿ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. * ಏಪ್ರಿಲ್‌ 29 * ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ ರೈಲು ಸಂಚಾರ ಶುರು: * ಪೂರ್ವ– ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ (ಕಬ್ಬನ್‌ ಉದ್ಯಾನದಿಂದ–ಮಾಗಡಿ ರಸ್ತೆ ನಿಲ್ದಾಣವರೆಗೆ) ರೈಲು ಸಂಚಾರ ಆರಂಭ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮೆಟ್ರೊ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೂ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.. * ಜೂನ್‌ 8 * ಕೆಲಸ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ‘ಕಾವೇರಿ’ : * ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆಯಿಂದ-ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್‌ ನಡುವಿನ ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಕಾವೇರಿ ಯಂತ್ರ ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್‌ ಬಳಿ ಹೊರಬಂತು. 2015ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆಯಿಂದ ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿತ್ತು. * * ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 14 * ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಮೆಟ್ರೊ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾವ: * ರೈಲ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್‌ ಆ್ಯಂಡ್‌ ಎಕನಾಮಿಕ್‌ ಸರ್ವೀಸಸ್‌ (ರೈಟ್ಸ್‌) ಸಂಸ್ಥೆ ಸೂಚಿಸಿದ 9 ಮಾರ್ಗಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದನ್ನು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಮೆಟ್ರೊ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ತಿಳಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ಮಾರ್ಗಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿಎಲ್‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿತು. * ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 23 * ಮೊದಲ ಹಂತ –ಸುರಂಗ ಪೂರ್ಣ * ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆ ಮತ್ತು ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್‌ ನಡುವೆ ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯುವಾಗ ಅನೇಕ ಅಡೆಗಡೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣಾ ಯಂತ್ರವು ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆ ಬಂತು. ನಾಗಸಂದ್ರ–ಯಲಚೇನಹಳ್ಳಿ ನಡುವಿನ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಮಾರ್ಗಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಜೋಡಣೆಯಾದವು. ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿನ ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯುವ ಎಲ್ಲ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡವು. * * ನವೆಂಬರ್‌ 20 * ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಂಚಾರ * ಬಸವನಗುಡಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಾಲೇಜು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಯಲಚೇನಹಳ್ಳಿ ನಿಲ್ದಾಣದ ನಡುವೆ ಪ್ರಯೋಗಾರ್ಥ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಸಂಚಾರ ಆರಂಭ. <ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2016/12/29/462392.html ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ;29 Dec, 2016]</ref> .}} *12 Nov, 2016 ಸಿಲ್ಕ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌ – ಕೆ.ಆರ್‌.ಪುರ ಮಾರ್ಗದ ಯೋಜನಾ ವರದಿ ಪ್ರಕಟ; *ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಸಿಲ್ಕ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಕೆ.ಆರ್‌.ಪುರದವರೆಗೆ ಹೊರ ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಮೆಟ್ರೊ ಮಾರ್ಗದ ಕುರಿತು 267 ಪುಟಗಳ ವಿವರವಾದ ಯೋಜನಾ ವರದಿಯನ್ನು (ಡಿಪಿಆರ್‌) ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ನಿಗಮದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. *ಒಟ್ಟಾರೆ ರೂ.4,203 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿರುವ ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ 13 ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಇರಲಿವೆ. ಯೋಜನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಹಣದಲ್ಲಿ ₹ 1,100 ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ವಿನೂತನ ಹಣಕಾಸು ತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಶೇಖರಣೆ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, 2017ರಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. 15,179 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 5,911 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ ಸರ್ಕಾರಿ ಭೂಮಿ ಸೇರಿದೆ. ಯೋಜನೆ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲು ಗುರುತಿಸಿರುವ ಮರಗಳು ಚಿಕ್ಕವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಡಿಪಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. *‘ಕೆ.ಆರ್‌. ಪುರದಿಂದ ಹೆಬ್ಬಾಳದವರೆಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ. ಇದರಿಂದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ’ ಎಂದು ಡಿಪಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಹೊರವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಈ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಗರದ ಶೇ 32ರಷ್ಟು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಚೇರಿಗಳಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 8 ಲಕ್ಷ ಜನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗಂಟೆಗೆ 18,750 ವಾಹನಗಳು ಈ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. *ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ರೂ.500 ಕೋಟಿ ಸಹಾಯ ಧನ ನೀಡಲಿದ್ದು, ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ನಿಗಮ ತನ್ನ ಒಡೆತನದ ಕೆಲ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿ, ರೂ. 500 ಕೋಟಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಗುರಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ರೂ. 1,100 ಕೋಟಿಯನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಶೇಖರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಿಕ್ಕ ರೂ.2,100 ಕೋಟಿಯನ್ನು ಸಾಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ===13 ನಿಲ್ದಾಣಗಳು=== *ಸಿಲ್ಕ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌, ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ ಲೇಔಟ್‌, ಅಗರ ಕೆರೆ, ಇಬ್ಬಲೂರು, ಬೆಳ್ಳಂದೂರು, ಕಾಡುಬೀಸನಹಳ್ಳಿ, ಕೋಡಿಬಸವನಹಳ್ಳಿ, ಮಾರತ್‌ಹಳ್ಳಿ, ಇಸ್ರೊ, ದೊಡ್ಡನೆಕ್ಕುಂದಿ, ಡಿಆರ್‌ಡಿಒ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಮಹದೇವಪುರ, ಕೆ.ಆರ್‌.ಪುರ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2016/11/12/451546.html ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬರಲಿದೆ ಮೆಟ್ರೊ]</ref> ==ಆಂಕಿ ಅಂಶ== *2021ರಲ್ಲಿ ಈಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಅಂದಾಜು ಸಂಕ್ಯೆ 3.52 ಲಕ್ಷ *ಸಿಲ್ಕ್ ಬೋರ್ಡನಿಂದ ಕೆ.ಆರ್.ಪುರದವರೆಗೆ ಮಾರ್ಗ ನಿಮಾಣದಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚ ರೂ.4,202ಕೋಟಿ. *ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಕಡಿತಲೆಯಾಗುವ ಮರಗಳು 1412 ===ವೆಚ್ಚದ ವಿವರ=== {| class="wikitable" |- !ಯೋಜನೆ !! ಹಣ |- | ಭೂ ಸ್ವಾಧೀನ || 173 ಕೋಟಿ |- | ಮರುವಿನ್ಯಾಸ || 868 ಕೋಟಿ |- | ನಿಲ್ದಾಣಗಳು || 441 ಕೋಟಿ |- | ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣ || 220ಕೋಟಿ |- | ಡಿಪೋ || 246 ಕೋಟಿ |- | ಇತರೆ || 96 ಕೋಟಿ |- | ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ || 290 ಕೋಟಿ |- | ನಿರ್ವಹಣೆ || 201 ಕೋಟಿ |- | ರೈಲುಗಳು || 1209 ಕೋಟಿ |- | ಸಿಗ್ನಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ || 427 ಕೋಟಿ |- | ರಸ್ತೆ ದುರಸ್ತಿ || 32 ಕೋಟಿ |- | ಒಟ್ಟು || 4,203 ಕೋಟಿ |- |} === ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆಯ ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ === {| class="wikitable" |+ !ಕ್ರ. ಸಂ. !ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ !ಮಾರ್ಗವಾರು !ದಿನಾಂಕ !ದಿನದ ವಿಶೇಷ/ಕಾರಣ |- |೦೧ |೯,೬೬,೭೩೨<ref>{{Cite news |last=ವಿ ಎನ್ |first=ಮಂಜುಳಾ |date=೦೫ ಜೂನ್, ೨೦೨೫ |title=RCB ವಿಜಯೋತ್ಸವ: ದೈನಂದಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ ಬರೆದ ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ! |url=https://www.kannadaprabha.com/karnataka/2025/Jun/05/bmrcl-sets-new-ridership-record-with-nearly-10-lakh-commuters-in-a-day |access-date=೧೧ ಜೂನ್, ೨೦೨೫ |work=ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ}}</ref> |ನೇರಳೆ ಮಾರ್ಗ: ೪,೭೮,೩೩೪ ಹಸಿರು ಮಾರ್ಗ: ೨,೮೪,೬೭೪ ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಮೆಜಸ್ಟಿಕ್ ನಿಲ್ದಾಣ: ೨,೦೩,೭೨೪ |ಜೂನ್ ೦೪, ೨೦೨೫ |ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್​ ಬೆಂಗಳೂರು - ವಿಜಯೋತ್ಸವ (ಐಪಿಎಲ್ ಟ್ರೋಫಿ) |- |೦೨ |೯,೧೭,೩೬೫<ref>{{Cite news |last=ಬಿರಾದಾರ್‌ |first=ಜಯಪ್ರಕಾಶ್‌ |date=೧೫ ಆಗಷ್ಟ್, ೨೦೨೪ |title=Namma Metro: ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ ಹೊಸ ದಾಖಲೆ! ಶೀಘ್ರ 10 ಲಕ್ಷ ದಾಟಲಿದೆ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ; ಕಾರಣವೇನು? |url=https://vijaykarnataka.com/news/bengaluru-city/namma-metro-highest-number-of-ridership-set-a-new-record-daily-passengers-will-soon-cross-10-lakh/articleshow/112544352.cms |url-status=live |access-date=೧೧ ಜೂನ್, ೨೦೨೫ |work=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ}}</ref> |ನೇರಳೆ ಮಾರ್ಗ: ೪,೪೩,೩೪೩ ಹಸಿರು ಮಾರ್ಗ: ೩,೦೧,೭೭೫ ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಮೆಜಸ್ಟಿಕ್ ನಿಲ್ದಾಣ: ೧,೭೨,೨೪೭ |ಆಗಷ್ಟ್ ೧೪, ೨೦೨೪ | |- |೦೩ |೯,೦೮,೧೫೩<ref>{{Cite news |last=ಎಚ್ಎಲ್ |first=ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮೀ |date=೧೯ ಏಪ್ರೀಲ್, ೨೦೨೫ |title=ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋದಿಂದ ದಾಖಲೆ, ಏಪ್ರಿಲ್ 17 ರಂದು 9 ಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಂದ ಸಂಚಾರ |url=https://vijaykarnataka.com/news/bengaluru-city/namma-metro-milestone-of-record-boarding-achieved-on-17th-april-2025-total-boarding-908153/articleshow/120426577.cms |url-status=live |access-date=೧೧ ಜೂನ್, ೨೦೨೫ |work=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ}}</ref> |ನೇರಳೆ ಮಾರ್ಗ: ೪,೩೫,೧೫೬ ಹಸಿರು ಮಾರ್ಗ: ೨,೮೫,೨೪೦ ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಮೆಜಸ್ಟಿಕ್ ನಿಲ್ದಾಣ: ೧,೮೭,೩೯೭ |ಏಪ್ರೀಲ್ ೧೭, ೨೦೨೫ | |- |೦೪ |೮,೬೫,೦೦೦<ref>{{Cite news |date=೧೫ ಆಗಷ್ಟ್, ೨೦೨೪ |title=Namma Metro hits record 9,17,365 riders on August 14 amid growing concerns of overcrowding in Bengaluru trains |url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/namma-metro-hits-record-917365-riders-on-august-14-amid-growing-concerns-of-overcrowding-in-bengaluru-trains/article68528263.ece |url-status=live |access-date=೧೧ ಜೂನ್, ೨೦೨೫ |work=ದಿ ಹಿಂದೂ}}</ref> | -- |ಆಗಸ್ಟ್ ೦೬, ೨೦೨೪ | |} ==ಮೆಟ್ರೊ ಅಪಘಾತ ಪರಿಹಾರ ನಿಯಮಾವಳಿ ರಚನೆ== ಮೆಟ್ರೊ ಸಂಚಾರದ ವೇಳೆ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ ೪ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾಯಾಳುಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ೮೦ ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಪರಿಹಾರ ಧನ ವಿತರಿಸುವುದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ರೂಪಿಸಿರುವ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೆಟ್ರೊ ಸಂಚಾರದ ವೇಳೆ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ ೪ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾಯಾಳುಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ೮೦ ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಪರಿಹಾರ ಧನ ವಿತರಿಸುವುದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ರೂಪಿಸಿರುವ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ಪರಿಹಾರ ಆಯುಕ್ತರ ವರ್ತನೆ ಕುರಿತಂತೆ ಕೂಡ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು (ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ) ನಿಯಮಾವಳಿ ೨೦೧೦ ರ ಪ್ರಕಾರ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವ, ಪರಿಹಾರ ಧನ ನೀಡುವ ಒದಗಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೇಮಕವಾದ ಪರಿಹಾರ ಆಯುಕ್ತರಿಗೆ ಇದೆ. ಆಯುಕ್ತರು ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಂತೆಯೇ ಅರ್ಜಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಮಧ್ಯಂತರ ಅಥವಾ ಅಂತಿಮ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಸಂಬಂಧಿಕರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಇವರೇ ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಬಹುದು. ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸ ಬಹುದು. ಆಯುಕ್ತರು ನೀಡಿದ ಪರಿಹಾರ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರದೇ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ೩೦ ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ ಪರಾಮರ್ಶನಾ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮರುಪರಿಶೀಲನಾ ಅರ್ಜಿ ಸೂಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಆಯುಕ್ತರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಪರಿಹಾರದ ಮೊತ್ತ: ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದವರಿಗೆ ೪ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅಪಘಾತದಿಂದಾಗಿ ಎರಡೂ ಕೈ, ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಕಾಲು, ಸಂಪೂರ್ಣ ದೃಷ್ಟಿ ವೈಕಲ್ಯ, ಮುಖ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಹಾನಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಿವುಡುತನ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದರೆ ೪ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಪರಿಹಾರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡುವಂತೆ ನಿಯಮ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳು ಊನಗೊಂಡರೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಗೆಯ ಪರಿಹಾರ ಸೂಚಿಸುವ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ನಿಯಮಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಾಳುವಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ ಗಾಯಾಳುವಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಮೃತರಿಗೆ ನೀಡುವ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಗಾಯಾಳುವಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಗರಿಷ್ಠ ೪ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಪರಿಹಾರ ರೂಪವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸರಕು ಸರಂಜಾಮುಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಕೂಡ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಪಘಾತ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅರ್ಜಿ ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [http://www.bmrc.co.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111023105535/http://bmrc.co.in/map.html |date=23 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 }} ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವ ಪರಿಹಾರ ಆಯುಕ್ತರ ಕುರಿತು ಕೂಡ ಕೆಲವು ನಿಯಮವಾಳಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಪರಿಹಾರ ಆಯುಕ್ತರ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆ ತನಿಖೆ ಅಥವಾ ಅವರ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿಯಮಾವಳಿ- ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪರಿಹಾರ ಆಯುಕ್ತ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದರೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ನಿಯಮಾವಳಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮೂವರು ಸದಸ್ಯರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಹಾಗೂ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಇಲಾಖೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಆಯುಕ್ತರ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯತೆ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಯುಕ್ತರ ದೈಹಿಕ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯತೆ ಕುರಿತಂತೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವರದಿ ನೀಡಲು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿಯ ನೆರವು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.[http://www.prajavani.net/Content/Oct192010/bangalore20101019209246.asp]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್== ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ 2013 ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಸೀಮಿತ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು 4 ನವೆಂಬರ್ 2016 ರಂದು ಪುನಃ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಮತ್ತು ಪುನರ್ಭರ್ತಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಹತ್ತಿರದ ಮೆಟ್ರೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕಿಂಗ್, ರೈಲು ಆವರ್ತನ, ಮಾರ್ಗ ನಕ್ಷೆ, ಮತ್ತು ದರದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ==ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ== ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016 ರಲ್ಲಿ, ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ Imaikkaa Nodigal ನೇರಳೆ ಮಾರ್ಗದ ಭೂಗತ ಸುರಂಗ ಏರಿಕೆಯ ಒಳಗೆ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. BMRC ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲು, ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ, ಒಂದು ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ==ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ’ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆ== [[File:Namma Metro Phase II Line Map.png|thumb|ಕೆಂಪು ಗೆರೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ೨ನೆ ಹಂತದ ಯೊಜನೆ (Phase II Line Map)]] *‘ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ’ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿರುವ 13.79 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ರೂ.3,700 ಕೋಟಿ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ನಿಗಮ (ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿಎಲ್‌) ಮುಂದಾಗಿದೆ. ‘ನಾಗವಾರ– ಗೊಟ್ಟಿಗೆರೆ (ರೀಚ್‌ 6) ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ 13.9 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿದೆ. ಈ ಕಾಮಗಾರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ತಾತ್ವಿಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದೆ (ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿಎಲ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರದೀಪ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಖರೋಲ). *‘ಮೆಟ್ರೊ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ 8.8 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಸಂಪಿಗೆ ರಸ್ತೆ– ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್‌ ನಡುವೆ ನೆಲಮಟ್ಟದಿಂದ 60 ಅಡಿ ಆಳದಲ್ಲಿ ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಗೋದಾವರಿ ಯಂತ್ರದ ಕಟರ್‌ ಹೆಡ್‌ ಹಾಳಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಕಾಮಗಾರಿ ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆ ಕಡೆಗೆ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಕೊರೆಯುವಾಗ ಅನೇಕ ಅಡ್ಡಿಗಳು ಎದುರಾಗಿದ್ದವು. ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕಲ್ಲು ಬಂಡೆಗಳು, ಬಾವಿಗಳು, ರಾಜರ ಕಾಲದ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳು ಎದುರಾಗಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಾಣದ ವೇಗ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡು ಪರಿಣಾಮ ಕಾಮಗಾರಿಯನ್ನು ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಪೂರೈಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. *ಆರ್. ವೀ. ರಸ್ತೆ - ಬೊಮ್ಮಸಂದ್ರ - ೧೮.೮೦ km *ಗೊಟ್ಟಿಗೆರೆ - ನಾಗವಾರ ೨೧.೨೫ km<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/city/bangalore/Green-signal-for-Metros-Phase-II/articleshow/11983949.cms</ref> *ಸದ್ಯದ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆ: ನಾಗಸಂದ್ರ - ಬೆಂಗಳೂರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರ - ೪.೦೨ km ===ಮುಂದಿನ ಯೋಜನೆ=== *ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ರೀಚ್‌ 6 ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಾಗವಾರದಿಂದ ಡೇರಿ ವೃತ್ತದವರೆಗೆ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಗತ್‌ ಕ್ರಾಸ್‌ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಗೊಟ್ಟಿಗೆರೆ ನಿಲ್ದಾಣದವರೆಗೆ ಎತ್ತರಿಸಿದ ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿದೆ. ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 12 ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿವೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು ಎಂ.ಜಿ. ರಸ್ತೆ, ಶಿವಾಜಿನಗರ, ದಂಡು (ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್‌) ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಮೆಟ್ರೊ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲಿದೆ. ಕಾಮಗಾರಿ ಆರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನ 245 ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. *ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಟಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ (ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಬಳಿ) ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪಿಗೆ ರಸ್ತೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಾಲೇಜು ನಿಲ್ದಾಣದವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು 8.8 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಜೋಡಿ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 17 ಕಿ.ಮೀ ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ‘2020ರ ಒಳಗೆ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಕಾಮಗಾರಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿ ಇದೆ. ಮೊದಲ ಹಂತದ ಕಾಮಗಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯುವ ಆರು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಟಿಬಿಎಂಗಳನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಸುರಂಗ ಕಾಮಗಾರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 13 ಟಿಬಿಎಂಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಅಂಕಿಅಂಶ=== * 21.25ಕಿ.ಮೀ ನಾಗವಾರ– ಗೊಟ್ಟಿಗೆರೆ ಮಾರ್ಗದ ಉದ್ದ * 13.79ಕಿ.ಮೀ ನಾಗವಾರದಿಂದ ಡೇರಿ ವೃತ್ತದವರೆಗಿನ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದ ಉದ್ದ * 12 ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿವೆ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2017/04/27/487338.html ಕಾಮಗಾರಿಗೆ ₹3,700 ಕೋಟಿ ಸಾಲ;ಪ್ರವೀಣ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಪಿ.ವಿ.;27 Apr, 2017]</ref> ==ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದವರೆಗೆ ‘ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ’== *24 Jun, 2017 *ನಾಗವಾರದಿಂದ ದೇವನಹಳ್ಳಿಯ ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದವರೆಗೆ ‘ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ’ ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ನಿಗಮ (ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿಎಲ್‌) ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ’ ಯೋಜನೆಯ ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಿಗಮವು ಗೊಟ್ಟಿಗೆರೆಯಿಂದ ನಾಗವಾರದವರೆಗೆ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 13.79 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗವನ್ನು (ಡೇರಿ ವೃತ್ತದಿಂದ ನಾಗವಾರದವರೆಗೆ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2017/06/24/501205.html ಮೇಲ್ಮೈ ವಿನ್ಯಾಸ, ಸ್ವತ್ತು ಸರ್ವೆಗೆ ಟೆಂಡರ್‌;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ;24 Jun, 2017]</ref> == ಮೆಟ್ರೊ ಜಾಲ ಮತ್ತು ನಿಲ್ದಾಣ ನಕ್ಷೆ == {{Rapid transit OSM map|system_qid=Q279343|single_line=y|stations=y|stations_qid=Q279343|zoom=11|frame-width=550|frame-height=370}} ==ನೋಡಿ== * [[ಬೆಂಗಳೂರು]] * [[ಕರ್ನಾಟಕ]] *[[ಬೃಹತ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಚುನಾವಣೆ-೨೦೧೫]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] *[[ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಹಾನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳು]] ==ಇದನ್ನು ನೋಡಿ== {{portal|ಬೆಂಗಳೂರು}} {{portal|ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ}} * [[ಭಾರತದ ಮೆಟ್ರೋಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[List of rapid transit systems]] * [[ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ]] * [[Rail transport in India]] * [[2010 in rail transport in India]] * [[Delhi Metro]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == {{commons category|Namma Metro}} * [http://www.bmrc.co.in/ Bangalore Metro Rail Corporation Limited] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111023105535/http://bmrc.co.in/map.html |date=23 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 }} * [http://www.bmrc.co.in/map.html Official route map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111023105535/http://bmrc.co.in/map.html |date=2011-10-23 }} {{Bangalore topics|left}} {{Rapid transit in India}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Namma Metro| ]] [[ವರ್ಗ:Bangalore Metro| ]] [[ವರ್ಗ:Transport in Bangalore]] [[ವರ್ಗ:Rapid transit in India]] [[ವರ್ಗ:WikiProject Bangalore]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮೂಹಿಕ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸಾರಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾರಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಹಾನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಾನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರು]] lr38su6gjdc0yokbq9fs5zkq3xhk5ci 1374243 1374242 2026-05-27T08:48:10Z Mallikarjunasj 11080 /* ಮೆಟ್ರೋ ಮಾರ್ಗಗಳು */ 1374243 wikitext text/x-wiki '''ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ '''ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ,''' ಭಾರತದ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ನಂತರ ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೆಟ್ರೋ ಜಾಲವಾಗಿದೆ.<ref>https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/metro-finally-comes-to-whitefield-take-a-ride-on-march-26-from-7-am-1203579.html</ref> ಇದರ ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ನಂತರ, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭೂಗತ ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಭೂಗತ, ದರ್ಜೆಯ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್ 2023 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ 64 ಮೆಟ್ರೋ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ 55 ಎತ್ತರದ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು, 8 ಭೂಗತ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಮತ್ತು 1 ದರ್ಜೆಯ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ಸಿಸ್ಟಮ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್-ಗೇಜ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]] ಮತ್ತು [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾದ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (BMRCL) ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಜಾಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ, ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಸೇವೆಗಳು ಪ್ರತಿದಿನ 05:00 ಮತ್ತು 24:00 ರ ನಡುವೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ರೈಲುಗಳು ನಡುವೆ 5-15 ನಿಮಿಷಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ರೈಲುಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು ಆದರೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ನಂತರ ಆರು ಬೋಗಿಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂರನೇ ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ 750kV ನೇರ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸರಾಸರಿ ದೈನಂದಿನ ಸುಮಾರು 570,000 ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. {{Infobox ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಗಣೆ | box_width = 320px | image = Namma metro.svg | imagesize = 100px | alt = | caption = | image2 = Metro Trains of Namma Metro.jpg | imagesize2 = 300px | alt2 = | caption2 = Namma Metro trains on the [[Purple Line (Namma Metro)|Purple Line]] and [[Green Line (Namma Metro)|Green Line]] | image3 = | imagesize3 = | alt3 = | caption3 = | native_name = ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ | owner = Bengaluru Metro Rail Corporation Limited (BMRCL) | area served = | locale = [[Bengaluru]] | transit_type = [[Rapid transit]] | lines = 10 | line_number = '''''OPERATIONAL'''''<br/> {{color box|#800080; font-size:100%|[[Purple Line (Namma Metro)|<span style="color:white;">'''Purple'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Purple Line (Namma Metro)|<span style="color:#800080;">'''''Kengeri ↔ Baiyappanahalli'''''</span>]]}} {{bulleted list|[[Purple Line (Namma Metro)|<span style="color:#800080;">'''''Krishnarajapura ↔ Whitefield (Kadugodi)'''''</span>]]}} {{color box|#006400; font-size:100%|[[Green Line (Namma Metro)|<span style="color:white;">'''Green'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Green Line (Namma Metro)|<span style="color:#006400;">'''''Nagasandra ↔ Silk Institute'''''</span>]]}} <br/>'''''UNDER CONSTRUCTION'''''<br/> {{color box|#800080; font-size:100%|[[Purple Line (Namma Metro)|<span style="color:white;">'''Purple'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Purple Line (Namma Metro)|<span style="color:#800080;">'''''Kengeri ↔ Challaghatta'''''</span>]]}} {{bulleted list|[[Purple Line (Namma Metro)|<span style="color:#800080;">'''''Baiyyappanahalli ↔ Krishnarajapura'''''</span>]]}} {{color box|#006400; font-size:100%|[[Green Line (Namma Metro)|<span style="color:white;">'''Green'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Green Line (Namma Metro)|<span style="color:#006400;">'''''Nagasandra ↔ Madavara'''''</span>]]}} {{color box|#FFD300; font-size:100%|[[Yellow Line (Namma Metro)|<span style="color:black;">'''Yellow'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Yellow Line (Namma Metro)|<span style="color:#FFD300;">'''''Rashtreeya Vidyalaya Road ↔ Bommasandra'''''</span>]]}} {{color box|#FFC0CB; font-size:100%|[[Pink Line (Namma Metro)|<span style="color:black;">'''Pink'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Pink Line (Namma Metro)|<span style="color:#FFC0CB;">'''''Kalena Agrahara ↔ Nagawara'''''</span>]]}} {{color box|#ADD8E6; font-size:100%|[[Blue Line (Namma Metro)|<span style="color:black;">'''Blue'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Blue Line (Namma Metro)|<span style="color:#ADD8E6;">'''''Central Silk Board ↔ KIAL Terminals'''''</span>]]}} <br/>'''''DPR PREPARATION'''''<br/> {{color box|#FF8000; font-size:100%|[[Orange Line (Namma Metro)|<span style="color:white;">'''Orange'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Orange Line (Namma Metro)|<span style="color:#FF8000;">'''''Jayaprakash Nagara Phase 4 ↔ Kempapura'''''</span>]]}} {{color box|#808080; font-size:100%|[[Pink Line (Namma Metro)#Future Expansion|<span style="color:white;">'''Uncoloured Lines'''</span>]]|}} {{bulleted list|'''''Hosahalli ↔ Kadabagere'''''}} {{bulleted list|'''''Kempapura ↔ Sarjapura'''''}} <br/>'''''ANNOUNCED'''''<br/> {{color box|#800080; font-size:100%|[[Purple Line (Namma Metro)|<span style="color:white;">'''Purple'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Purple Line (Namma Metro)|<span style="color:#800080;">'''''Whitefield (Kadugodi) ↔ Hosakote'''''</span>]]}} {{color box|#FFC0CB; font-size:100%|[[Pink Line (Namma Metro)|<span style="color:black;">'''Pink'''</span>]]|}} {{bulleted list|[[Pink Line (Namma Metro)|<span style="color:#FFC0CB;">'''''Nagawara ↔ KIAL Terminals'''''</span>]]}} {{color box|#808080; font-size:100%|[[Pink Line (Namma Metro)#Future Expansion|<span style="color:white;">'''Uncoloured Lines'''</span>]]|}} {{bulleted list|'''''Mahatma Gandhi Raste ↔ Hope Farm'''''}} {{bulleted list|'''''Bannerghatta ↔ Jigani'''''}} | start = | end = | stations = [[List of Namma Metro stations|64]]<ref>{{cite web|url=http://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/Metro-Phase-I-Will-be-Ready-by-May-to-Miss-Deadline/2015/10/22/article3091913.ece|title=Metro Phase I Will be Ready by May, to Miss Deadline|work=The New Indian Express|date=22 October 2015|access-date=23 ನವೆಂಬರ್ 2016|archive-date=12 ಜನವರಿ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160112104356/http://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/Metro-Phase-I-Will-be-Ready-by-May-to-Miss-Deadline/2015/10/22/article3091913.ece|url-status=dead}}</ref> | daily_ridership = 550,000 /0.5 million (Dec-2022) | annual_ridership = 174.22 million (2020)<ref>{{cite web|url=https://english.bmrc.co.in/uploads/finance/english//FileUploads/de6ed5b5-37e8-4334-bc0b-ae3c77d1d279$@!!@$19802f_BondFiles.pdf|title=14th Annual Report 2019-20|publisher=Bangalore Metro Rail Corporation Limited|access-date=4 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023|archive-date=28 ಮಾರ್ಚ್ 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230328070722/https://english.bmrc.co.in/uploads/finance/english//FileUploads/de6ed5b5-37e8-4334-bc0b-ae3c77d1d279$@!!@$19802f_BondFiles.pdf|url-status=dead}}</ref> | chief_executive = Anjum Parvez <small>(MD)</small> | headquarters = [[Bengaluru Metropolitan Transport Corporation|BMTC]] Complex, Kengal Hanumanthaiah Road, Shanthinagara, [[Bengaluru]] | website = {{url|http://english.bmrc.co.in/|bmrc.co.in}} | began_operation = {{Start date|df=yes|2011|10|20}} | operator = | marks = | host = | character = | vehicles = | train_length = 6 coaches<ref name="ridership">{{cite web|title=At 1 million passengers, Namma Metro records highest ridership on Friday - newindianexpress|url=http://www.newindianexpress.com/cities/bengaluru/2019/sep/01/at-1-million-passengers-namma-metro-records-highest-ridership-on-friday-2027307.html|website=The New Indian Express|access-date=1 September 2019}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | headway = 3–15 minutes<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/passengers-welcome-higher-namma-metro-frequency/article17380076.ece |title=Passengers welcome higher Namma Metro frequency - KARNATAKA |newspaper=The Hindu |date=28 February 2017 |access-date=14 January 2018}}</ref> | system_length = Operational {{convert|69.9|km|mi|abbr=on}} Under Construction (Phase 2,2A & 2B) {{convert|103.3|km|mi|abbr=on}} Approved in State cabinet and awaiting confirmation from central (Phase 3A) {{convert|44.65|km|mi|abbr=on}} Under DPR preparation for Kempapura-Sarjapura line (Phase 3A) {{convert|35.0|km|mi|abbr=on}} Announced (Phase 3B) {{convert|59.0|km|mi|abbr=on}} Planned for inner ring metro (Phase 4) {{convert|35.0|km|mi|abbr=on}} | notrack = 2 | track_gauge = {{Track gauge|sg|allk=on}} | minimum_radius_of_curvature = <!-- {{convert|0|ft|0|in|mm|0}} --> | el = {{750 V DC|conductor=y}} | average_speed = {{convert|80|km/h|mph|abbr=on}} | top_speed = {{convert|120|km/h|mph|abbr=on}} | map = [[File:Namma Metro Sitemap.jpg|thumb|ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ ನಕ್ಷೆ]] | map_state = | map_name = ಮಾರ್ಚ್ 2023 ರಂತೆ ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಲೈನ್ ನಕ್ಷೆ }} [[File:Bengaluru Urban Rail Transit Diagram.png|thumb|405x405px|ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಪನಗರ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳ ಸಾರಿಗೆ ರೇಖಾಚಿತ್ರ (ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ, ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತು ಯೋಜಿತ ಮಾರ್ಗಗಳು)]] =='ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ' ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ== *ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ (ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋ ಎಂದೂ ಹೆಸರು) ಇದು ಭಾರತದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಸೇವೆಯ ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ, ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎರಡರಲ್ಲೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ನಂತರ ಭಾರತದ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೋ,. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ನ 99 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು. ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪರಿಗಣನೆಯಲ್ಲಿ 92 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೋ. ಸ್ಥಾನ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭೂಗತ ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮೆಟ್ರೋ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ 30 ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ 31,52 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದದ ಎರಡು ಬಣ್ಣಗಳ ಕೋಡೆಡ್ ದಾರಿಗಳಿವೆ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಗೇಜ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಿಶ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಗದಿತ-ದರ್ಜೆಯ, ಭೂಗತ, ಮತ್ತು ಭೂ-ಮೇಲಿನ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೆಟ್ರೋದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಸರಾಸರಿ 140,000 ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವವರು.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/South-Indias-first-underground-Metro-launch-on-April-29/articleshow/51971933.cms South India's first underground Metro launch on April 29]</ref> *ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೆಲಸ ಕಾರ್ಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ನಿಗಮ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್), ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಜಂಟಿ, ಉದ್ಯಮ. ಮೆಟ್ರೊ ಸೇವೆಗಳು ಸಮಯ 06:00 ರಿಂದ 22:00 ಗಂಟೆಗಳ ನಡುವೆ ದೈನಂದಿನ ಕೆಲಸ ನಡೆಯುವುದು. 8-10 ನಿಮಿಷಗಳ ನಡುವೆ ವಿವಿಧ ನಿಲುಗಡೆ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ರೈಲುಗಳು ಮೂರು ಭೋಗಿಗಳು ಅಥವಾ ಕಾರುಗಳು ಇರುವಂತೆ ರಚಿತವಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಮೂರನೇ ರೈಲು ಮೂಲಕ 750 ವೋಲ್ಟ್ ನೇರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ.. ‘ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ’ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 750 ವಿ ಡಿಸಿ ಮೂರನೇ ರೈಲು ಕಂಬಿ ಬಳಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ.<ref>[http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/purple-line-sees-sixfold-increase-in-commuters/article8692017.ece Purple Line sees six-fold increase in commuters]</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[File:Yeshwantapur Metro-Platform View1.jpg|320px|right|thumb| ಯಶವಂತಪುರದ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ View1]] *ದೆಹಲಿ ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ನಿಗಮ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (DMRC) ವಿವರವಾದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಮೊದಲ ಹಂತ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮೇ 2003 ರಲ್ಲಿ ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ ಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಕೆಲಸ 2005 ಆರಂಭಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ ಗೆ ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರೂ ಆದರೆ 2006ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ನಿಧಾನವಾಯಿತು.. ಯೋಜನೆಯು ಹಣಕಾಸಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವೇ ಮತ್ತು ನಗರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವೇ ಎಂದು ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಚರ್ಚೆಯಾಯಿತು.. ಯೋಜನೆಯು 2006 ಏಪ್ರಿಲ್ 25 ರಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯಿತು. ಮೊದಲ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಮಗಾರಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ, ರೀಚ್ 1 ಬೈಯ್ಯಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ರಸ್ತೆ ನಡುವೆ ನೇರಳೆ ಮಾರ್ಗವು, ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 15 ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011, 20 ರಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಜಾಲದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ 2 ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ. ಒಂದನೇ ಹಂತ 2016 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದ್ದು, ಮತ್ತು 2ನೇ ಹಂತ.2022 ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯುವ ಯೋಜನೆ ಇದೆ. ==ಮೆಟ್ರೋ ಮಾರ್ಗಗಳು== ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಮಾರ್ಗ 42.3 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (26.3 ಮೈಲಿ) ಉದ್ದ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; 8.8 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (5.5 ಮೈಲಿ) ಭೂಗತಮಾರ್ಗ (ಸುರಂಗ) ಮತ್ತು ಉಳಿದಮಾರ್ಗ ಬಹುತೇಕ ಭೂತಲ (ಮೇಲಿನ) ಮಾರ್ಗ. ಎರಡನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೋನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. <center> {| class="wikitable" |- ! ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ! colspan="2" | ರೈಲಿನ ಕೊನೆಯ ನಿಲ್ದಾಣ ! ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ! ಉದ್ದ ! ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು |- | style="background:#8C2877; text-align: center" | '''[[ಹಸಿರು ರೈಲು ಮಾರ್ಗ(ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ)|{{color|#FFFFFF|೧}}]]''' | ನಾಗಸಂದ್ರ | ರೇಷ್ಮೆ ಸಂಸ್ಥೆ | style="text-align: center;" |೨೦೧೧ | style="text-align: right;" |೩೦.೪ &nbsp;km | style="text-align: right;" | ೨೯ |- | style="background:#009933; text-align: center"| '''[[ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣದ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ(ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ)|{{color|#FFFFFF|೨}}]]''' | ಚಲ್ಲಘಟ್ಟ | ವೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ | style="text-align: center;" |೨೦೧೦ | style="text-align: right;" | ೪೩.೪೯&nbsp;km | style="text-align: right;" | ೩೭ |- | style="text-align: right;" colspan=4 | '''Total:'''&nbsp;&nbsp; | style="text-align: right;" | ೭೩.೮೧'''&nbsp;km''' | style="text-align: right;" | '''೬೬''' |} [[File:Bengaluru metro pink line metro stations.jpg]] </center><big>'''ಹಸಿರು ಹಾದಿ (ಮಾರ್ಗ ೧)'''</big> '''<big>ನೇರಳೆ ಹಾದಿ (ಮಾರ್ಗ ೨)</big>''' *ನೇರಳೆ ಹಾದಿ ಬಯ್ಯಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ ಟರ್ಮಿನಲ್‍ನಿಂದ ಮೈಸೂರು ರಸ್ತೆಗೆ 17 ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; 18.22 ಕಿಮೀ ಲೈನ್/ ರೈಲುದಾರಿ 4.8 ಕಿಮೀ ಭೂಗತದಾರಿಯ (ಸುರಂಗ ದಾರಿ) ವಿಭಾಗ ಹೊಂದಿದೆ; ಉಳಿದ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ಭೂತಲಮಾರ್ಗ (ನೆಲಮಾರ್ಗ). ಇದು [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Underground-metro-will-be-ready-to-take-commuters-in-15-days-K-J-George/articleshow/51882004.cms Underground metro will be ready]</ref> *ಎರಡನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಚಲ್ಲಘಟ್ಟದವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಬೈಯಪ್ಪನಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ವೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ==ಮೂಲ ಸೌಕರ್ಯಗಳು== <!-- ===Rolling Stock=== tywtywged will be 80ewaryyaweysh&nbsp;keyeyrwym/h (50&nbsp;mph).<reftyrytey>{{cite web|url=http://www.railway-technology.com/projects/bangalore_metro/|work=Railway Technology|tittjhrkhjrhkireuh8erorhyle=Bangalore Metro|accessdate=2010-01-01}}</ref> Initially the bids by [[Bombardier Transportation|Bombardier]] and [[Siemens]], [[Alsyuery4ey23wom]] Projects India Ltd and Indian company [[BEttu64E34JKGTGML]] in a crashshfhfhfhfhonsortium wfhfhtith [[Mitsubishi]] and [[South Korean|Korean]] rolling stock manufacturer [[Hyundai Roteme]] were shortlisted to supply the rolling stock and coaches. In February 2009, the consortium led by BEGHFML was awarded the contract to supply 150 coaches and rolling stock for the first phase of the project. While Mitsubishi would supply the traction for the coaches, Hyundai Rotem would supply the rolling stock and BEpo9puoML would supply the coaches for the first phase of the project.<ref>{{cite web|url=http://www.thehindu.com/2009/02/10/stories/2009021053380500.htm|work=The Hindu|title=BEJFGFL to supply coaches for Bangalore Metro|accessdate=2010-01-01}}</ref> ===Power Supply=== The power for the system will be 750 V [[Direct current|DC]] bottom contact [[third rail]] supply. In December 2009, the [[Ary65ukjrkyrBB Group]] was awarded the contract to provide power solutions for the first phase of the planned metro network. AfhfhfhBB will design, supply, install and commission four substations that receive and distribute electricity, each rated at 66/33 kV, as well as the auxiliary and traction substations. AjrykrykrykrykBB will also provide an integrated network management, or SCfhdfhhfhADA (Supervisory Control And Data Acquisition), system to monitor and control the installations.<ref>{{cite web|url=http://www.abb.com/cawp/seitp202/59ac9f166e5a4a9ac1257685002930d9.aspx|work=The ABB Group|title=ABB wins $115 million order to power Bangalore metro|accessdate=2010-01-01}}</ref> ===Signaling and communications=== The integrated control centre will have direct communication with trains and stations which will also be [[CCTV]] fitted with visual and audio service information. Trains will be [[Wi-retweFi]] enabled and passengers will have emergency voice communication with train staff. In September 2009, the consortium led by [[Alstom]] Project India Limited (APIL) were awarded a contract worth {{INRConvert|563.4|c|1|nolink=yes}} to supply control and signaling system for the first phase of the project. The consortium is led by APIL and composed of Alstom Transport SA, [[Thales]] Security Solutions & Services Portugal and [[Sumitomo Corporation]]. Alstom will provide the design, manufacture, supply, installing, testing and commissioning of the train control and signaling system for the first phase of the metro system. It includes the Urbalis 200 Automatic Train Control system which will ensure optimal safety, flexible operations and heightened passenger comfort.<ref>{{cite web|url=http://www.alstom.com/home/news/news/business_news/60752.EN.php?languageId=EN&dir=/home/news/news/business_news/|work=Alstom|title=Alstom will provide train control and signalling system for the new Bangalore metro network in India|accessdate=2010-01-01}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.business-standard.com/india/news/alstom-led-consortium-in-pactbangalore-metro/370404/|title=Alstom-led consortium in pact with Bangalore Metro|publisher=[[Business Standard]]|date=2009-09-18|accessdate=2010-05-03}}</ref> --> ==ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ== *ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ 21 Nov, 2016 ರಂದು ಬಸವನಗುಡಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಾಲೇಜು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಯಲಚೇನಹಳ್ಳಿಯತ್ತ ಭಾನುವಾರ ಪ್ರಯೋಗಾರ್ಥ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಸಂಚಾರ ಆರಂಭವಾಯಿತು.‘ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಇದೊಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲು. ಈ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಬಹಳ ದಿನಗಳಿಂದ ನಾವು ಕಾತರರಾಗಿದ್ದೆವು’ ಎಂದು ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ನಿಗಮದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರದೀಪ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಖರೋಲಾ ಹೇಳಿದರು.‘ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆ, ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್‌ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯುವ ವೇಳೆ ಸಾಕಷ್ಟು ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು, ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಅವಿರತ ಶ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ ಮೊದಲ ಹಂತದ ಕಾಮಗಾರಿ ಮುಕ್ತಾಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. *‘ಸಂಪಿಗೆ ರಸ್ತೆ– ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಾಲೇಜು ನಿಲ್ದಾಣ ನಡುವಿನ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಂಗದಿಂದ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜು ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಬಳಸಿ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಓಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್‌ ಯಂತ್ರದ ಸಹಾಯದಿಂದ ರೈಲನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಾಲೇಜು ನಿಲ್ದಾಣದವರೆಗೆ ತಂದಿದ್ದೇವೆ’ ಎಂದರು. *‘ರೈಲಿನ ಬೋಗಿಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡೀಸೆಲ್‌ ಆಧಾರಿತ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್‌ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಇದು ಹೊಗೆಯನ್ನು ಉಗುಳುವುದರಿಂದ ಬ್ಯಾಟರಿಚಾಲಿತ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್‌ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಚಾರ್ಜ್‌ ಮಾಡಿದ ಬಳಿಕ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕಿತ್ತು’ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. *‘ಸದ್ಯ ಒಂದು ಹಳಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲಿನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಂಚಾರ ಆರಂಭಗೊಂಡಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 31ರೊಳಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹಳಿಯ ಮೇಲೆ ರೈಲು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಂಚಾರ ಆರಂಭಿಸಲಿದೆ. ಗಂಟೆಗೆ 33 ಕಿ.ಮೀ. ವೇಗದಲ್ಲಿ ರೈಲು ಸಂಚರಿಸಲಿದೆ’ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. === ಕೇಬಲ್‌, ಸಿಗ್ನಲ್‌ ಅಳವಡಿಕೆ === *ಸಂಪಿಗೆ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಾಲೇಜು ನಿಲ್ದಾಣದವರೆಗಿನ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಹಳಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇಬಲ್‌, ವೆಂಟಿಲೇಷನ್‌ ಮತ್ತು ಸಿಗ್ನಲ್‌ ಅಳವಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.‘ಪೀಣ್ಯದಿಂದ ಯಲಚೇನಹಳ್ಳಿವರೆಗೆ ರೈಲು ಸಂಚಾರ ಆರಂಭಗೊಂಡರೆ ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವಾಹನದಟ್ಟಣೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿದೆ. ರೈಲ್ವೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಆಯುಕ್ತರು ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ನೀಡಲಿದ್ದಾರೆ. ಮಾರ್ಚ್‌–ಏಪ್ರಿಲ್‌ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಮಾರ್ಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸೇವೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿದೆ’ ಎಂದರು. ‘ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬೈಯಪ್ಪನಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ವೈಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ವರೆಗೆ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಸಿಲ್ಕ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ ಜಂಕ್ಷನ್‌ನಿಂದ ಕೆ.ಆರ್‌.ಪುರದವರೆಗೆ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ’ ಎಂದರು. ==2018ರೊಳಗೆ ಕಾಮಗಾರಿ ಪೂರ್ಣ== *‘ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಾಯಂಡಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ಕೆಂಗೇರಿವರೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಕಾಮಗಾರಿ 2018ರೊಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಬೈಯಪ್ಪನಹಳ್ಳಿಯಿಂದ ವೈಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ವರೆಗಿನ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಕಾಮಗಾರಿ 2020ರೊಳಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ’ ಎಂದು ಖರೋಲಾ ಹೇಳಿದರು. *ಮೆಟ್ರೊ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಿ ಎಟಿಎಂ:‘ನಗರದ ಎಲ್ಲ ಮೆಟ್ರೊ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಿ ಎಟಿಎಂಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ’ ಎಂದು ಜಾರ್ಜ್‌ ಹೇಳಿದರು.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2016/11/21/453701.html ಜಯನಗರಕ್ಕೆ ಬಂತು ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು!;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ;21 Nov, 2016]</ref> ===(ಪ್ರಯಾಣದ) ಶುಲ್ಕ=== ಪ್ರಯಾಣದ ಶುಲ್ಕ ಸ್ವರೂಪ ರೂ.೭ ರಿಂದ ರೂ. ೧೫ ವರೆಗೆ. ==ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬರಲಿದೆ ಮೆಟ್ರೊ== {{Quote_box| width=20em|align=|right|quote= <center>'''ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊದ ಪ್ರಗತಿ-೨೦೧೬'''</center> * ಮಾರ್ಚ್‌ 18 * ಸಿಲ್ಕ್ ಬೋರ್ಡ್‌– ಕೆ.ಆರ್‌.ಪುರ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಡಿಪಿಆರ್‌ * ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲೇ ಸಿಲ್ಕ್‌ಬೋರ್ಡ್‌– ಕೆ.ಆರ್‌.ಪುರ ನಡುವೆ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ;ನವೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಗದ ವಿಸ್ತೃತ ಯೋಜನಾ ವರದಿಯನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ನಿಗಮ (ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿಎಲ್‌) ಪ್ರಕಟಿಸಿತು * ಏಪ್ರಿಲ್‌ 19 * ಸುರಂಗದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಗೋದಾವರಿ : * ಸಂಪಿಗೆ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್‌ವರೆಗೆ ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯುವ ಯಂತ್ರ (ಟಿಬಿಎಂ) ‘ಗೋದಾವರಿ’ ಮಂಗಳವಾರ ಗುರಿ ಪೂರೈಸಿ ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುರಂಗದಿಂದ ಹೊರಬಂತು. ಖೋಡೆ ವೃತ್ತದ ಸಮೀಪ 60 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ನೆಲದಾಳದಲ್ಲಿ ಬಂಡೆ ಕಲ್ಲನ್ನು ಕೊರೆಯುವಾಗ ‘ಗೋದಾವರಿ’ಯ ‘ಕಟರ್‌ಹೆಡ್‌’ಗೆ ಹಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇಟಲಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ತರಿಸಿ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. * ಏಪ್ರಿಲ್‌ 29 * ಸುರಂಗದಲ್ಲಿ ರೈಲು ಸಂಚಾರ ಶುರು: * ಪೂರ್ವ– ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ (ಕಬ್ಬನ್‌ ಉದ್ಯಾನದಿಂದ–ಮಾಗಡಿ ರಸ್ತೆ ನಿಲ್ದಾಣವರೆಗೆ) ರೈಲು ಸಂಚಾರ ಆರಂಭ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮೆಟ್ರೊ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಗೂ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.. * ಜೂನ್‌ 8 * ಕೆಲಸ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ‘ಕಾವೇರಿ’ : * ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆಯಿಂದ-ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್‌ ನಡುವಿನ ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಕಾವೇರಿ ಯಂತ್ರ ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್‌ ಬಳಿ ಹೊರಬಂತು. 2015ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆಯಿಂದ ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿತ್ತು. * * ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 14 * ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಮೆಟ್ರೊ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾವ: * ರೈಲ್‌ ಇಂಡಿಯಾ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್‌ ಆ್ಯಂಡ್‌ ಎಕನಾಮಿಕ್‌ ಸರ್ವೀಸಸ್‌ (ರೈಟ್ಸ್‌) ಸಂಸ್ಥೆ ಸೂಚಿಸಿದ 9 ಮಾರ್ಗಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದನ್ನು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಮೆಟ್ರೊ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸಿದ್ದರಾಮಯ್ಯ ತಿಳಿಸಿದರು. ಒಂಬತ್ತು ಮಾರ್ಗಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿಎಲ್‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿತು. * ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 23 * ಮೊದಲ ಹಂತ –ಸುರಂಗ ಪೂರ್ಣ * ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆ ಮತ್ತು ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್‌ ನಡುವೆ ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯುವಾಗ ಅನೇಕ ಅಡೆಗಡೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣಾ ಯಂತ್ರವು ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆ ಬಂತು. ನಾಗಸಂದ್ರ–ಯಲಚೇನಹಳ್ಳಿ ನಡುವಿನ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಮಾರ್ಗಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಜೋಡಣೆಯಾದವು. ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿನ ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯುವ ಎಲ್ಲ ಕಾಮಗಾರಿಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡವು. * * ನವೆಂಬರ್‌ 20 * ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಂಚಾರ * ಬಸವನಗುಡಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಾಲೇಜು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಯಲಚೇನಹಳ್ಳಿ ನಿಲ್ದಾಣದ ನಡುವೆ ಪ್ರಯೋಗಾರ್ಥ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಸಂಚಾರ ಆರಂಭ. <ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2016/12/29/462392.html ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ;29 Dec, 2016]</ref> .}} *12 Nov, 2016 ಸಿಲ್ಕ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌ – ಕೆ.ಆರ್‌.ಪುರ ಮಾರ್ಗದ ಯೋಜನಾ ವರದಿ ಪ್ರಕಟ; *ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಸಿಲ್ಕ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಕೆ.ಆರ್‌.ಪುರದವರೆಗೆ ಹೊರ ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಮೆಟ್ರೊ ಮಾರ್ಗದ ಕುರಿತು 267 ಪುಟಗಳ ವಿವರವಾದ ಯೋಜನಾ ವರದಿಯನ್ನು (ಡಿಪಿಆರ್‌) ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ನಿಗಮದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. *ಒಟ್ಟಾರೆ ರೂ.4,203 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿರುವ ಈ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ 13 ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಇರಲಿವೆ. ಯೋಜನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಹಣದಲ್ಲಿ ₹ 1,100 ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಮೊತ್ತವನ್ನು ವಿನೂತನ ಹಣಕಾಸು ತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಶೇಖರಣೆ ಮಾಡಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, 2017ರಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಚಾಲನೆ ದೊರೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. 15,179 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ ಭೂಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ 5,911 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ ಸರ್ಕಾರಿ ಭೂಮಿ ಸೇರಿದೆ. ಯೋಜನೆ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲು ಗುರುತಿಸಿರುವ ಮರಗಳು ಚಿಕ್ಕವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಡಿಪಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. *‘ಕೆ.ಆರ್‌. ಪುರದಿಂದ ಹೆಬ್ಬಾಳದವರೆಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ. ಇದರಿಂದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ’ ಎಂದು ಡಿಪಿಆರ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಹೊರವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಈ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಗರದ ಶೇ 32ರಷ್ಟು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕಚೇರಿಗಳಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 8 ಲಕ್ಷ ಜನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗಂಟೆಗೆ 18,750 ವಾಹನಗಳು ಈ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. *ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ರೂ.500 ಕೋಟಿ ಸಹಾಯ ಧನ ನೀಡಲಿದ್ದು, ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ನಿಗಮ ತನ್ನ ಒಡೆತನದ ಕೆಲ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿ, ರೂ. 500 ಕೋಟಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಗುರಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ರೂ. 1,100 ಕೋಟಿಯನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಶೇಖರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಿಕ್ಕ ರೂ.2,100 ಕೋಟಿಯನ್ನು ಸಾಲದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ. ===13 ನಿಲ್ದಾಣಗಳು=== *ಸಿಲ್ಕ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌, ಎಚ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ ಲೇಔಟ್‌, ಅಗರ ಕೆರೆ, ಇಬ್ಬಲೂರು, ಬೆಳ್ಳಂದೂರು, ಕಾಡುಬೀಸನಹಳ್ಳಿ, ಕೋಡಿಬಸವನಹಳ್ಳಿ, ಮಾರತ್‌ಹಳ್ಳಿ, ಇಸ್ರೊ, ದೊಡ್ಡನೆಕ್ಕುಂದಿ, ಡಿಆರ್‌ಡಿಒ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಕೀರ್ಣ, ಮಹದೇವಪುರ, ಕೆ.ಆರ್‌.ಪುರ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2016/11/12/451546.html ವರ್ತುಲ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಬರಲಿದೆ ಮೆಟ್ರೊ]</ref> ==ಆಂಕಿ ಅಂಶ== *2021ರಲ್ಲಿ ಈಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಅಂದಾಜು ಸಂಕ್ಯೆ 3.52 ಲಕ್ಷ *ಸಿಲ್ಕ್ ಬೋರ್ಡನಿಂದ ಕೆ.ಆರ್.ಪುರದವರೆಗೆ ಮಾರ್ಗ ನಿಮಾಣದಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚ ರೂ.4,202ಕೋಟಿ. *ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಕಡಿತಲೆಯಾಗುವ ಮರಗಳು 1412 ===ವೆಚ್ಚದ ವಿವರ=== {| class="wikitable" |- !ಯೋಜನೆ !! ಹಣ |- | ಭೂ ಸ್ವಾಧೀನ || 173 ಕೋಟಿ |- | ಮರುವಿನ್ಯಾಸ || 868 ಕೋಟಿ |- | ನಿಲ್ದಾಣಗಳು || 441 ಕೋಟಿ |- | ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣ || 220ಕೋಟಿ |- | ಡಿಪೋ || 246 ಕೋಟಿ |- | ಇತರೆ || 96 ಕೋಟಿ |- | ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ || 290 ಕೋಟಿ |- | ನಿರ್ವಹಣೆ || 201 ಕೋಟಿ |- | ರೈಲುಗಳು || 1209 ಕೋಟಿ |- | ಸಿಗ್ನಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ || 427 ಕೋಟಿ |- | ರಸ್ತೆ ದುರಸ್ತಿ || 32 ಕೋಟಿ |- | ಒಟ್ಟು || 4,203 ಕೋಟಿ |- |} === ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ದಾಖಲೆಯ ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ === {| class="wikitable" |+ !ಕ್ರ. ಸಂ. !ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ !ಮಾರ್ಗವಾರು !ದಿನಾಂಕ !ದಿನದ ವಿಶೇಷ/ಕಾರಣ |- |೦೧ |೯,೬೬,೭೩೨<ref>{{Cite news |last=ವಿ ಎನ್ |first=ಮಂಜುಳಾ |date=೦೫ ಜೂನ್, ೨೦೨೫ |title=RCB ವಿಜಯೋತ್ಸವ: ದೈನಂದಿನ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆ ಬರೆದ ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ! |url=https://www.kannadaprabha.com/karnataka/2025/Jun/05/bmrcl-sets-new-ridership-record-with-nearly-10-lakh-commuters-in-a-day |access-date=೧೧ ಜೂನ್, ೨೦೨೫ |work=ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ}}</ref> |ನೇರಳೆ ಮಾರ್ಗ: ೪,೭೮,೩೩೪ ಹಸಿರು ಮಾರ್ಗ: ೨,೮೪,೬೭೪ ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಮೆಜಸ್ಟಿಕ್ ನಿಲ್ದಾಣ: ೨,೦೩,೭೨೪ |ಜೂನ್ ೦೪, ೨೦೨೫ |ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್​ ಬೆಂಗಳೂರು - ವಿಜಯೋತ್ಸವ (ಐಪಿಎಲ್ ಟ್ರೋಫಿ) |- |೦೨ |೯,೧೭,೩೬೫<ref>{{Cite news |last=ಬಿರಾದಾರ್‌ |first=ಜಯಪ್ರಕಾಶ್‌ |date=೧೫ ಆಗಷ್ಟ್, ೨೦೨೪ |title=Namma Metro: ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿ ಹೊಸ ದಾಖಲೆ! ಶೀಘ್ರ 10 ಲಕ್ಷ ದಾಟಲಿದೆ ನಿತ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆ; ಕಾರಣವೇನು? |url=https://vijaykarnataka.com/news/bengaluru-city/namma-metro-highest-number-of-ridership-set-a-new-record-daily-passengers-will-soon-cross-10-lakh/articleshow/112544352.cms |url-status=live |access-date=೧೧ ಜೂನ್, ೨೦೨೫ |work=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ}}</ref> |ನೇರಳೆ ಮಾರ್ಗ: ೪,೪೩,೩೪೩ ಹಸಿರು ಮಾರ್ಗ: ೩,೦೧,೭೭೫ ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಮೆಜಸ್ಟಿಕ್ ನಿಲ್ದಾಣ: ೧,೭೨,೨೪೭ |ಆಗಷ್ಟ್ ೧೪, ೨೦೨೪ | |- |೦೩ |೯,೦೮,೧೫೩<ref>{{Cite news |last=ಎಚ್ಎಲ್ |first=ಶ್ರೀಲಕ್ಷ್ಮೀ |date=೧೯ ಏಪ್ರೀಲ್, ೨೦೨೫ |title=ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋದಿಂದ ದಾಖಲೆ, ಏಪ್ರಿಲ್ 17 ರಂದು 9 ಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಂದ ಸಂಚಾರ |url=https://vijaykarnataka.com/news/bengaluru-city/namma-metro-milestone-of-record-boarding-achieved-on-17th-april-2025-total-boarding-908153/articleshow/120426577.cms |url-status=live |access-date=೧೧ ಜೂನ್, ೨೦೨೫ |work=ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ}}</ref> |ನೇರಳೆ ಮಾರ್ಗ: ೪,೩೫,೧೫೬ ಹಸಿರು ಮಾರ್ಗ: ೨,೮೫,೨೪೦ ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಮೆಜಸ್ಟಿಕ್ ನಿಲ್ದಾಣ: ೧,೮೭,೩೯೭ |ಏಪ್ರೀಲ್ ೧೭, ೨೦೨೫ | |- |೦೪ |೮,೬೫,೦೦೦<ref>{{Cite news |date=೧೫ ಆಗಷ್ಟ್, ೨೦೨೪ |title=Namma Metro hits record 9,17,365 riders on August 14 amid growing concerns of overcrowding in Bengaluru trains |url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/namma-metro-hits-record-917365-riders-on-august-14-amid-growing-concerns-of-overcrowding-in-bengaluru-trains/article68528263.ece |url-status=live |access-date=೧೧ ಜೂನ್, ೨೦೨೫ |work=ದಿ ಹಿಂದೂ}}</ref> | -- |ಆಗಸ್ಟ್ ೦೬, ೨೦೨೪ | |} ==ಮೆಟ್ರೊ ಅಪಘಾತ ಪರಿಹಾರ ನಿಯಮಾವಳಿ ರಚನೆ== ಮೆಟ್ರೊ ಸಂಚಾರದ ವೇಳೆ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ ೪ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾಯಾಳುಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ೮೦ ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಪರಿಹಾರ ಧನ ವಿತರಿಸುವುದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ರೂಪಿಸಿರುವ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೆಟ್ರೊ ಸಂಚಾರದ ವೇಳೆ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ ೪ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾಯಾಳುಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ೮೦ ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿ ಪರಿಹಾರ ಧನ ವಿತರಿಸುವುದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ರೂಪಿಸಿರುವ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ಪರಿಹಾರ ಆಯುಕ್ತರ ವರ್ತನೆ ಕುರಿತಂತೆ ಕೂಡ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು (ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ) ನಿಯಮಾವಳಿ ೨೦೧೦ ರ ಪ್ರಕಾರ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಬಂಧಿಕರು ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಅರ್ಜಿಯ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುವ, ಪರಿಹಾರ ಧನ ನೀಡುವ ಒದಗಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೇಮಕವಾದ ಪರಿಹಾರ ಆಯುಕ್ತರಿಗೆ ಇದೆ. ಆಯುಕ್ತರು ಸಿವಿಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಂತೆಯೇ ಅರ್ಜಿ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಮಧ್ಯಂತರ ಅಥವಾ ಅಂತಿಮ ಆದೇಶವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಮೃತಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಸಂಬಂಧಿಕರಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಇವರೇ ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಬಹುದು. ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸ ಬಹುದು. ಆಯುಕ್ತರು ನೀಡಿದ ಪರಿಹಾರ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರದೇ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ೩೦ ದಿನಗಳ ಒಳಗೆ ಪರಾಮರ್ಶನಾ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮರುಪರಿಶೀಲನಾ ಅರ್ಜಿ ಸೂಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಆಯುಕ್ತರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಪರಿಹಾರದ ಮೊತ್ತ: ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದವರಿಗೆ ೪ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅಪಘಾತದಿಂದಾಗಿ ಎರಡೂ ಕೈ, ಅಥವಾ ಎರಡೂ ಕಾಲು, ಸಂಪೂರ್ಣ ದೃಷ್ಟಿ ವೈಕಲ್ಯ, ಮುಖ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಹಾನಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಕಿವುಡುತನ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದರೆ ೪ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಪರಿಹಾರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡುವಂತೆ ನಿಯಮ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳು ಊನಗೊಂಡರೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಬಗೆಯ ಪರಿಹಾರ ಸೂಚಿಸುವ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ನಿಯಮಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಗಾಯಾಳುವಾಗಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮೃತಪಟ್ಟರೆ ಗಾಯಾಳುವಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಮೃತರಿಗೆ ನೀಡುವ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ ಗಾಯಾಳುವಿಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಗರಿಷ್ಠ ೪ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಪರಿಹಾರ ರೂಪವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅಪಘಾತ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸರಕು ಸರಂಜಾಮುಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಕೂಡ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಪಘಾತ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅರ್ಜಿ ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. [http://www.bmrc.co.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111023105535/http://bmrc.co.in/map.html |date=23 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 }} ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವ ಪರಿಹಾರ ಆಯುಕ್ತರ ಕುರಿತು ಕೂಡ ಕೆಲವು ನಿಯಮವಾಳಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ಪರಿಹಾರ ಆಯುಕ್ತರ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆ ತನಿಖೆ ಅಥವಾ ಅವರ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿಯಮಾವಳಿ- ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪರಿಹಾರ ಆಯುಕ್ತ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅನುಚಿತವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿದರೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ನಿಯಮಾವಳಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮೂವರು ಸದಸ್ಯರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಹಾಗೂ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಇಲಾಖೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳು ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಆಯುಕ್ತರ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯತೆ ಕುರಿತು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಯುಕ್ತರ ದೈಹಿಕ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯತೆ ಕುರಿತಂತೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವರದಿ ನೀಡಲು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮಂಡಳಿಯ ನೆರವು ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ.[http://www.prajavani.net/Content/Oct192010/bangalore20101019209246.asp]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್== ಬಿಎಂಆರ್ಸಿಎಲ್ 2013 ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಸೀಮಿತ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು 4 ನವೆಂಬರ್ 2016 ರಂದು ಪುನಃ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಕಾರ್ಡ್ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಮತ್ತು ಪುನರ್ಭರ್ತಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಹತ್ತಿರದ ಮೆಟ್ರೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಪತ್ತೆ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕಿಂಗ್, ರೈಲು ಆವರ್ತನ, ಮಾರ್ಗ ನಕ್ಷೆ, ಮತ್ತು ದರದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ==ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ== ಹಲವಾರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016 ರಲ್ಲಿ, ತಮಿಳು ಚಲನಚಿತ್ರ Imaikkaa Nodigal ನೇರಳೆ ಮಾರ್ಗದ ಭೂಗತ ಸುರಂಗ ಏರಿಕೆಯ ಒಳಗೆ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. BMRC ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಚಿತ್ರದ ಮೊದಲು, ಒಂದು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ, ಒಂದು ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ==ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ’ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆ== [[File:Namma Metro Phase II Line Map.png|thumb|ಕೆಂಪು ಗೆರೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ೨ನೆ ಹಂತದ ಯೊಜನೆ (Phase II Line Map)]] *‘ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ’ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ವಿಸ್ತರಣಾ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿರುವ 13.79 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ರೂ.3,700 ಕೋಟಿ ಸಾಲ ಪಡೆಯಲು ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ನಿಗಮ (ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿಎಲ್‌) ಮುಂದಾಗಿದೆ. ‘ನಾಗವಾರ– ಗೊಟ್ಟಿಗೆರೆ (ರೀಚ್‌ 6) ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ 13.9 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿದೆ. ಈ ಕಾಮಗಾರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ತಾತ್ವಿಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದೆ (ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿಎಲ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಪ್ರದೀಪ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಖರೋಲ). *‘ಮೆಟ್ರೊ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ 8.8 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಸಂಪಿಗೆ ರಸ್ತೆ– ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್‌ ನಡುವೆ ನೆಲಮಟ್ಟದಿಂದ 60 ಅಡಿ ಆಳದಲ್ಲಿ ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಗೋದಾವರಿ ಯಂತ್ರದ ಕಟರ್‌ ಹೆಡ್‌ ಹಾಳಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಕಾಮಗಾರಿ ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಚಿಕ್ಕಪೇಟೆ ಕಡೆಗೆ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಕೊರೆಯುವಾಗ ಅನೇಕ ಅಡ್ಡಿಗಳು ಎದುರಾಗಿದ್ದವು. ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕಲ್ಲು ಬಂಡೆಗಳು, ಬಾವಿಗಳು, ರಾಜರ ಕಾಲದ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳು ಎದುರಾಗಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಾಣದ ವೇಗ ಕುಂಠಿತಗೊಂಡು ಪರಿಣಾಮ ಕಾಮಗಾರಿಯನ್ನು ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಪೂರೈಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. *ಆರ್. ವೀ. ರಸ್ತೆ - ಬೊಮ್ಮಸಂದ್ರ - ೧೮.೮೦ km *ಗೊಟ್ಟಿಗೆರೆ - ನಾಗವಾರ ೨೧.೨೫ km<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/city/bangalore/Green-signal-for-Metros-Phase-II/articleshow/11983949.cms</ref> *ಸದ್ಯದ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆ: ನಾಗಸಂದ್ರ - ಬೆಂಗಳೂರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರ - ೪.೦೨ km ===ಮುಂದಿನ ಯೋಜನೆ=== *ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ರೀಚ್‌ 6 ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಾಗವಾರದಿಂದ ಡೇರಿ ವೃತ್ತದವರೆಗೆ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಗತ್‌ ಕ್ರಾಸ್‌ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಗೊಟ್ಟಿಗೆರೆ ನಿಲ್ದಾಣದವರೆಗೆ ಎತ್ತರಿಸಿದ ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿದೆ. ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 12 ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿವೆ. ಈ ಮಾರ್ಗವು ಎಂ.ಜಿ. ರಸ್ತೆ, ಶಿವಾಜಿನಗರ, ದಂಡು (ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್‌) ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಮೆಟ್ರೊ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲಿದೆ. ಕಾಮಗಾರಿ ಆರಂಭಿಸುವ ಮುನ್ನ 245 ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. *ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಟಿ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ (ಕುಷ್ಠರೋಗ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಬಳಿ) ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ಕಾರಿಡಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪಿಗೆ ರಸ್ತೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಾಲೇಜು ನಿಲ್ದಾಣದವರೆಗೆ ಒಟ್ಟು 8.8 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಜೋಡಿ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 17 ಕಿ.ಮೀ ಸುರಂಗ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ‘2020ರ ಒಳಗೆ ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಕಾಮಗಾರಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿ ಇದೆ. ಮೊದಲ ಹಂತದ ಕಾಮಗಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸುರಂಗ ಕೊರೆಯುವ ಆರು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಟಿಬಿಎಂಗಳನ್ನು ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಎರಡನೇ ಹಂತದ ಸುರಂಗ ಕಾಮಗಾರಿಗೆ ಒಟ್ಟು 13 ಟಿಬಿಎಂಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಅಂಕಿಅಂಶ=== * 21.25ಕಿ.ಮೀ ನಾಗವಾರ– ಗೊಟ್ಟಿಗೆರೆ ಮಾರ್ಗದ ಉದ್ದ * 13.79ಕಿ.ಮೀ ನಾಗವಾರದಿಂದ ಡೇರಿ ವೃತ್ತದವರೆಗಿನ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದ ಉದ್ದ * 12 ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿವೆ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2017/04/27/487338.html ಕಾಮಗಾರಿಗೆ ₹3,700 ಕೋಟಿ ಸಾಲ;ಪ್ರವೀಣ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಪಿ.ವಿ.;27 Apr, 2017]</ref> ==ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದವರೆಗೆ ‘ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ’== *24 Jun, 2017 *ನಾಗವಾರದಿಂದ ದೇವನಹಳ್ಳಿಯ ಕೆಂಪೇಗೌಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದವರೆಗೆ ‘ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೋ’ ಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿರುವ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೊ ರೈಲು ನಿಗಮ (ಬಿಎಂಆರ್‌ಸಿಎಲ್‌) ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದೆ. ನಮ್ಮ ಮೆಟ್ರೊ’ ಯೋಜನೆಯ ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಿಗಮವು ಗೊಟ್ಟಿಗೆರೆಯಿಂದ ನಾಗವಾರದವರೆಗೆ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 13.79 ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗವನ್ನು (ಡೇರಿ ವೃತ್ತದಿಂದ ನಾಗವಾರದವರೆಗೆ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2017/06/24/501205.html ಮೇಲ್ಮೈ ವಿನ್ಯಾಸ, ಸ್ವತ್ತು ಸರ್ವೆಗೆ ಟೆಂಡರ್‌;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ;24 Jun, 2017]</ref> == ಮೆಟ್ರೊ ಜಾಲ ಮತ್ತು ನಿಲ್ದಾಣ ನಕ್ಷೆ == {{Rapid transit OSM map|system_qid=Q279343|single_line=y|stations=y|stations_qid=Q279343|zoom=11|frame-width=550|frame-height=370}} ==ನೋಡಿ== * [[ಬೆಂಗಳೂರು]] * [[ಕರ್ನಾಟಕ]] *[[ಬೃಹತ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಚುನಾವಣೆ-೨೦೧೫]] *[[ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ]] *[[ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಹಾನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳು]] ==ಇದನ್ನು ನೋಡಿ== {{portal|ಬೆಂಗಳೂರು}} {{portal|ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ}} * [[ಭಾರತದ ಮೆಟ್ರೋಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[List of rapid transit systems]] * [[ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ]] * [[Rail transport in India]] * [[2010 in rail transport in India]] * [[Delhi Metro]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == {{commons category|Namma Metro}} * [http://www.bmrc.co.in/ Bangalore Metro Rail Corporation Limited] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111023105535/http://bmrc.co.in/map.html |date=23 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 }} * [http://www.bmrc.co.in/map.html Official route map] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111023105535/http://bmrc.co.in/map.html |date=2011-10-23 }} {{Bangalore topics|left}} {{Rapid transit in India}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Namma Metro| ]] [[ವರ್ಗ:Bangalore Metro| ]] [[ವರ್ಗ:Transport in Bangalore]] [[ವರ್ಗ:Rapid transit in India]] [[ವರ್ಗ:WikiProject Bangalore]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮೂಹಿಕ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಸಾರಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:ಸಾರಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಹಾನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಾನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರು]] 8xuofl3fjg2bfiuys0ertul8qvvsypj 0 23805 1374183 1345311 2026-05-26T22:32:10Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374183 wikitext text/x-wiki {{Primary sources|date=May 2008}} {{Advert|date=March 2009}} {{Infobox Software | name = Google Analytics | logo = [[ಚಿತ್ರ:Google Analytics 2014.png|200px|Google Analytics logo]] | screenshot = | caption = Screenshot of the new Google Analytics showing the Dashboard | developer = Google | latest_release_version = | latest_release_date = December 4, 2007 | latest_preview_version = | latest_preview_date = | operating_system = [[Cross-platform]] (web-based application) | genre = [[Statistics]], [[Analysis]] | license = | website = http://google.com/analytics }} '''ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು (GA)''' ಎಂಬುದು [[ಗೂಗಲ್]] ನವರು ಒದಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಶುಲ್ಕರಹಿತ ಮುಕ್ತ ಸೇವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಜಾಲತಾಣ]] ಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾದ [[ಅಂಕಿ ಅಂಶ]] ಗಳನ್ನು ವಿಕಾಸಗೊಳಿಸಿ ಕೊಡುತದೆ. ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾಕರ್ತರ ಗಮನ [[ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರ]]ನ್ನು ಸೆಳೆವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ, [[ವೆಬ್‌ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್]] ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞರು ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರೂ ಅವರಿಂದಲ್ಲೇ [[ವೆಬ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್]] ಉದ್ಯಮ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದು. ಇದೊಂದು, ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅದನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸೇವೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ,<ref name="W3Techs_trafficanalysis">{{cite web |url=http://w3techs.com/technologies/overview/traffic_analysis/all |title=Usage of traffic analysis tools for websites |publisher=W3Techs |accessdate=2009-12-10}}</ref> ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದರ ಬಳಕೆ 10,000 ಜನಪ್ರಿಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 57%ರಷ್ಟು ಇದೆ.<ref name="backendbattles">{{cite web |url=http://trends.builtwith.com/analytics/Google-Analytics |title= Google Analytics Usage Statistics |publisher=BuiltWith |accessdate=2010-02-17}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ [[ಉಲ್ಲೇಖದಾರ]]ರಿಂದಲ್ಲೂ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ GAಯು ಜಾಡು ಹಿಡಿಯ ಬಲ್ಲುದಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, [[ಸರ್ಚ್ ಇಂಜಿನ್]] ಗಳಿಂದ, ಜಾಹೀರಾತು ಪ್ರದರ್ಶಕಗಳಿಂದ, [[ಪೇ-ಪರ್-ಕ್ಲಿಕ್]] ಜಾಲಗಳಿಂದ, [[ಇಮೇಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್]] ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳೊಳಗಿನ [[PDF]] ಲಿಂಕ್‌ಗಳ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೊಲಾಟೆರಲ್‌ಗಳು ಮುಂತಾದ ಕಡೆಯಿಂದಲ್ಲೂ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. [[ಆಡ್‌ಪದ]] ಗಳಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಬಳಸುವವರು ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಪೇಜ್ ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಮತ್ತು [[ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು]] (ಗುರಿ)ಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿಮರ್ಶೆಯ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗುರಿಯೆಂದರೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ, ತಲೆಬರಹದ ವಿಕಾಸ, ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪುಟವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಫೈಲೊಂದನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದು-ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ನಾಣ್ಯೀಕರಿಸಲೂ ಬಹುದು. ಈ GA ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಯಾವ ಜಾಹೀರಾತು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಸುತ್ತಿದೆ ಯಾವುದು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿವರ ಪಡೆಯಬಹುದು ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಯಾವ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಭರವಸೆ ಇಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಯಾವುದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಬಹುದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯದಾರರಿಗೆ GAಯು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ [[ಡ್ಯಾಷ್‌ಬೋರ್ಡ್]]-ಶೈಲಿಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಮತ್ತು ವರದಿಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ಕೊಡುವುದಾಗಿದೆ. GA ವಿಶ್ಲೇಷಣದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಪುಟಗಳನ್ನು ಫನ್ನಲ್ ವಿಶ್ಯೂಲೈಜೇಷನ್ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಜೊತೆಗೆ ಯಾವ ([[ಉಲ್ಲೇಖದಾರರ]] ಕಡೆಯಿಂದ) ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಭೇಟಿಗಾರರು ಬಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಎಷ್ಟು ಹೊತ್ತು ಅಲ್ಲಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನವೇನು ಎಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಇದು, ಗ್ರಾಹಕ ಯಾವ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬಂತಹ ಉನ್ನತ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 50 ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಪಾರ್ಶ್ವಚಿತ್ರವನ್ನು ಕೂಡಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾರ್ಶ್ವಚಿತ್ರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು [[ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]] ಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಆಡ್‌ವರ್ಡ್ಸ್]] ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ನಂಟು ಮಾಡುವವರೆಗೂ, ಮಾಸವೊಂದರಲ್ಲಿ 5 ದಶಲಕ್ಷ ಪುಟಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ (ಅಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ 2 ಪುಟಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆ)ಯ ಸೈಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಇದು ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://www.google.com/support/analytics/bin/answer.py?hl=en&amp;answer=55476 ಗೂಗಲ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಹೆಲ್ಪ್: ಡಸ್ ಗೂಗಲ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಹ್ಯಾವ್ ಎ ಪೇಜ್‌ವ್ಯೂ ಲಿಮಿಟ್?]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಯನ್ನು [[ಉರ್ಚಿನ್ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್]] ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ಉರ್ಚಿನ್ ಆನ್ ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿರುತ್ತದೆ. (ಗೂಗಲ್ ಉರ್ಚಿನ್ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಅನ್ನು [[ಏಪ್ರಿಲ್ 2005]]ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು). ಅಡಾಪ್ಟೀವ್ ಪಾಥ್ ಅವರಿಂದ ಐಡಿಯಾಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅವರ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ’ಮೆಷ್ಯರ್ ಮ್ಯಾಪ್’ ಅನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು 2006ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://googleblog.blogspot.com/2006/02/here-comes-measure-map.html</ref> ಗೂಗಲ್ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಸ್ವತಂತ್ರ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಳವಡಿಸಬಹುದಾದ ಉರ್ಚಿನ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು [[ವ್ಯಾಲ್ಯೂ-ಆಡೆಡ್ ರೀಸೆಲ್ಲರ್]] ಎನ್ನುವ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಏಪ್ರಿಲ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಉರ್ಚಿನ್ 6 ಬಿಡುಗಡೆ ಆಯಿತು. ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವವರಿಗಾಗಿ ಗೂಗಲ್-ಬ್ರಾಂಡಡ್ ವರಸೆಯು ನವೆಂಬರ್ 2005ರಲ್ಲಿ ಆಚೆಬಂದಿತು. ಒಂದೇ ವಾರದ ನಂತರ, ತೀರಾ ಅಧಿಕವಾದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕಾರಣ, ಹೊಸದಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಬೇಕೆನ್ನುವವರಿಗೆ ಇಲ್ಲವೆನ್ನಬೇಕಾಯಿತು. ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆಲ್ಲಾ, ಗೂಗಲ್‌ನವರು [[ಲಾಟರಿ]]-ಶೈಲಿಯ ಆಹ್ವಾನದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 2006ಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಗೂಗಲ್‌ನವರು ಸರ್ವರ್ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡು ತಂಡೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಆಗಸ್ಟ್ ಮಧ್ಯದಿಂದೀಚೆಗೆ ಗೂಗಲ್ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಿ ಬಿಡಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸೇವೆಯು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮೇ 17, 2007ರಂದು ಹೊಸ ವರಸೆ [[ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್]] ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>[http://analytics.blogspot.com/2007/05/you-now-have-access-to-new-google.html ಯು ನೌ ಹ್ಯಾವ್ ಅಸೆಸ್ ಟು ದಿ ನ್ಯೂ ಗೂಗಲ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್!] ಆಟ್ ದಿ ಗೂಗಲ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಬ್ಲಾಗ್</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ನವರು ಹೊಸ ga.js ಪೇಜ್ ಅನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಎಲ್ಲಾ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಡೊಮೈನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಸೂಚಿಸಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ urchin.js ಪುಟವೂ ಕೂಡ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಹೊಸ ಟ್ಯಾ‌ಗ್‌ನಿಂದ, ಸೈಟ್ ಮಾಲೀಕರು ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ-ಹೊಸದಾದ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ಗ್ರಾಫ್ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಒಂದೇ ಸರ್ತಿಗೆ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಚನ್ನಾಗಿ ಓದಬಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಬಹುದು.<ref>[http://analytics.blogspot.com/2007/12/announcing-new-graphing-tools-gajs.html ಅನೌನ್ಸಿಂಗ್ ನ್ಯೂ ಗ್ರಾಫಿಂಗ್ ಟೂಲ್ಸ್ ಆಂಡ್ ga.js ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್]</ref> ಉತ್ಪನ್ನದ ವೇದಿಕೆ ಬೀಟಾ ಆಗದ ಕಾರಣ ಹೊಸ ಬೀಟಾದ ಗುಣವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನು ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ == {{Refimprovesect|date=November 2007}} ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು "ಪೇಜ್ ಟ್ಯಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ" ಅಥವಾ "ಪುಟದ ಅನುಬಂಧದಲ್ಲಿ" ಸೇರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಕೋಡ್ ಎಂದು ಉದ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ (GATC) ಮತ್ತು ಇದನ್ನು [[ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್]] ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯ್ದಿಟ್ಟ ತುಣುಕಿನ ಭಾಗವೆಂಬಂತೆ ಮರೆಮಾಚಿ ಇಟ್ಟಿರುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಇದನ್ನು ಬಳಕೆದಾರಳು/ನು ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಪ್ರತಿ ಪುಟಕ್ಕೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಈ ಕೋಡ್ ಒಂದು ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಭೇಟಿಗಾರರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಗೂಗಲ್ ಡಾಟಾ ಕಲೆಕ್ಷನ್ [[ಸರ್ವರ್‌ಗಳಿಗೆ]] ಸಂಸ್ಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಸಂಸ್ಕರಣವು ಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಆದಾಗ್ಯೂ ಅದು ರೀಯಲ್ ಟೈಂಗೆ ಬರಲು 3ರಿಂದ 4 ಗಂಟೆ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಏನೇ ಆಗಲಿ, ಗೂಗಲ್ ನೌಕರನ ಪ್ರಕಾರ [http://blog.vkistudios.com/index.cfm/2008/7/14/google-analytics-lag-time-woes--get-immediate-gratification-with-wasp ಕಾಮೆಂಟ್ ಆನ್ ಎ ವೆಬ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಬ್ಲಾಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717224839/http://blog.vkistudios.com/index.cfm/2008/7/14/google-analytics-lag-time-woes--get-immediate-gratification-with-wasp |date=2011-07-17 }} ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿರುವಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಗಳು 12 ಗಂಟೆಯ ಒಳಗೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು, GATC ಗೂಗಲ್ [[ವೆಬ್‌ಸರ್ವರ್]] ನಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಫೈಲನ್ನು ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಆನಂತರ ಅದನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸಹುದಾದ ಬಳಕೆದಾರರ ಖಾತೆ ಸಂಖ್ಯೆಯೊಡನೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ದೊಡ್ಡ ಫೈಲ್ (ಪ್ರಸ್ತುತ ga.js ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದು) ಅಂದಾಜು 18 KB ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಒಂದೇ ಸಾರಿ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆ ಅದು ಅವಧಿ ಪೂರ್ತಿ [[ಅವಿತ್ತಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ]]. ga.js ಕೋಡ್‌ಗಳ ಮುಖಾಂತರ ನೆರವೇರಿಸುವ GA ಗೂಗಲ್‌ನಿಂದ ಮಾಸ್ಟರ್ ಫೈಲನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಭೇಟಿಗಾರ ಇದೇ ‌ಕೋಡ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಫೈಲನ್ನು ಕೂಡ ಅವಿತ್ತಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವೆಬ್‌ಪುಟದ ಮೇಲ್ಗಡೆ ಇರಿಸಲಾಗಿರುವ GATC ಅನ್ನು ಕನಿಷ್ಠದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನ ಗೂಗಲ್ ಸರ್ವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, GATC [[ಕುಕೀಸ್]] ಅನ್ನು ಪ್ರತಿ ವೆಬ್ ಭೇಟಿಗಾರರ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮೇಲೆ ಅಳವಡಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಅನಾಮಿಕವಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಶೇಕರಿಸಿರುತ್ತದೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಗಾರರು ಹಿಂದೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಇದೇ ಮೊದಲ ಭೇಟಿಯೇ ಈಗಿನ ಭೇಟಿಯ [[ಕಾಲಾವಧಿ]] ಎಷ್ಟು? ಮತ್ತು ಯಾವ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ [[ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುತ್ತದೆ]] ಅಥವಾ ಯಾವ ಅಭಿಯಾನದಿಂದ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸರ್ಚ್ಇಂಜಿನ್, ಕೀವರ್ಡ್ಸ್, ಬ್ಯಾನರ್,ಇಮೇಲ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಬಂದಿರಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಇರುತ್ತದೆ. === ಮಿತಿಗಳು === ಅನೇಕ [[ಜಾಹೀರಾತು ಶೋಧಕಗಳು]] ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳು (ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌ನ [[ಆಡ್‌ಬ್ಲಾಕ್]] ಮತ್ತು [[ನೋಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್]] ಮುಂತಾದವು) ಗತಕ್ ಅನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಬಲ್ಲವು. ಇದು ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಬಳಸುವವರು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಆಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಶೇಖರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯಲ್ಲಿ ತೂತುಗಳು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, [[ಟೋರ್]] ನಂಥ ಗೋಪ್ಯತೆ ಜಾಲಗಳು ಬಳಕೆದಾರರ ನೈಜ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮತ್ತು ಹಾಜರಿರುವ ಅಸಿಂಧು ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮುಸುಕು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಣ ವಿಶೇಷಣಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಡಲು ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್-ಎನೇಬಳ್ಡ್/ಕ್ಯಾಪಬಲ್ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಡಿಮೆ ಶೇಖಡವಾರು ಭೇಟಿದಾರರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಈ ಸೀಮಿತಗಳು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://visualrevenue.com/blog/2007/08/eu-and-us-javascript-disabled-index.html EU ಆಂಡ್ US ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಫ್ಟ್ ಡಿಸೇಬಲ್ಡ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ನಂಬರ್ಸ್ + ವೆಬ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಡಾಟಾ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್]</ref> ಮಾಹಿತಿಯ ನಿಖರತೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ಅದು ಬಳಕೆದಾರರು ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ ಕುಕ್ಕೀಸ್ ಅನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತಡೆಹಿಡಿದಿದ್ದಲ್ಲಿ.<ref>[5] ^ ಇನ್‌ಕ್ರಿಜಿಂಗ್ ಅಕ್ಯೂರಸಿ ಫಾರ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಬಿಜಿನೆಸ್ ಗ್ರೋತ್ - ಎ ವೆಬ್ ಅನಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಅಕ್ಯೂರಸಿ ವೈಟ್‌ಪೇಪರ್</ref> ಕುಕ್ಕೀಸ್ ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ GAಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ವೆಬ್ ಬಳಕೆದಾರ ಕುಕ್ಕೀಸ್ ಅನ್ನು ನಾಶ ಪಡಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತಡೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆಗ GA ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಆ ಭೇಟಿಯ ಮಾಹಿತಿ ನಷ್ಟವಾದಂತೆಯೇ. ಇದನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಒಳ್ಳೆ ಅಭ್ಯಾಸದ ನಿಯಮವನ್ನು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸುವುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ವೆಬ್ ಭೇಟಿದಾರರು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ’ಖಾಸಗಿ ನಿಯಮದ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪುಟ’ದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಾಗಿ GAಯು ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕುಕ್ಕೀಸ್‌ಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮುಖೇನ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮೊಬೈಲ್‌ಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ [[ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[PDAಗಳ]] ನವ ವಿಧಾನ ಫೋನ್‌ಗಳು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಅಥವಾ ಕುಕ್ಕೀಸ್ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಸೀಮಿತವು, ಪೇಜ್ ಟ್ಯಾಗ್ ಬಳಸಿ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ [[ವೆಬ್ ಅನಾಲಿಟೀಕ್ಸ್]] ಸಲಕರಣೆಗಳಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೋಡ್‌ನ ತುಣುಕು (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್]]) ಭೇಟಿಗಾರರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ವರದಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಮಾದರಿ]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ GAಗೆ ಆಗದಿರುವುದೂ ಅದರ ಒಂದು ಸೀಮಾರೇಖೆಯೇ ಹೌದು. ಸರ್ವರ್ ಮೇಲಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣದ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಕೊಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ GAಯು ವರದಿಯನ್ನು 200,000ಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಗಾರರ ಯದ್ವಾತದ್ವಾ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅದರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವೆಬ್ ಭೇಟಿದಾರರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಬಹುದು ಆದರೆ ಇನ್ಯಾವುದೇ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ತಪ್ಪನ್ನು GAಯ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಸಣ್ಣ ವರ್ಗದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುಗಳು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.epikone.com/blog/2009/04/21/segmentation-options-in-google-analytics/ |title=ಸೆಗ್ಮಂಟೇಷನ್ ಆಪ್‌ಶ್ಯನ್ಸ್ ಇನ್ ಗೂಗಲ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ |access-date=2010-06-28 |archive-date=2009-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090622173444/http://www.epikone.com/blog/2009/04/21/segmentation-options-in-google-analytics/ |url-status=dead }}</ref> === ಬಗ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ === ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅನೇಕ ಆಯ್ಕೆಗಳಿವೆ : ಗೂಗಲ್‌ನವರು ನೇರ ಇಮೇಲ್ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾಕಾರರಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಲು ಸಲಹೆ ಮಾಡಲು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಗೂಗಲ್‌ನವರು ಒಂದು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಒದಗಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆಂದೇ ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ಪ್ ಫಾರಂ ಅನ್ನು ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ ಇದರಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಕೆದಾರರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಹೊಸ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನೂ ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. == ಗೋಪ್ಯತೆಯ ವಿಷಯಗಳು == ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯೂ ಸರ್ವತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ, ಗೋಪ್ಯತೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗಲಾದರು ಒಬ್ಬರು ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದಾಗ ಗೂಗಲ್ನವರು ಅವರ ಆ ಭೇಟಿಯನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅವರ [[IP ವಿಳಾಸ]]ವನ್ನು ಬಳಸಿ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಗೂಗಲ್ ಯಾವುದೇ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಅನ್ನು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಬಲ್ಲುದಾಗಿದೆ, ಊಹಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವೆಬ್ ವೀಕ್ಷಣೆಯ ನಿಜವಾದ ಸಮಯವನ್ನು, ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ಅದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಗೂಗಲ್ ಒಂದು ಬ್ರೊಸರ್ ಪ್ಲಗಿನ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ ಅದರಿಂದ ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ರವಾನಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಡಬಹುದು.<ref>http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2364174,00.asp "ಆಪ್ಟ್ ಔಟ್ ಆಫ್ ಗೂಗಲ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಡಾಟಾ ಗ್ಯಾದರಿಂಗ್ ವಿಥ್ ನ್ಯೂ ಬೀಟಾ ಟೂಲ್" ಬೈ ಕ್ಲೋಯಿ ಅಲ್ಬಾನಿಸೀಯಸ್ ಮೇ 25, 2010 </ref> == ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಸೈಟ್‌ಗಳು == 10,000 ಜನಪ್ರಿಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು 3813 ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಬಳಸುತ್ತವೆ ಅಂದರೆ 38.13%ರಷ್ಟು ಎಂದಾಯಿತು, ([[ಅಲೆಕ್ಸಾ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ನವರು ಸಮೀಕ್ಷಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ]]) ಇದು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು [http://www.backendbattles.com/backend/Google_Analytics BackendBattles.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100414033550/http://www.backendbattles.com/backend/Google_Analytics |date=2010-04-14 }} ವರದಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. * [[twitter.com]] * [[myspace.com]] * [[linkedin.com]] * [[dailymotion.com]] * [[answers.com]] == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ವೆಬ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್.]] * [[ವೆಬ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಪಟ್ಟಿ]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} ಪ್ಲಾಜಾ, ಬಿ (2009) ಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ವೆಬ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸೋರ್ಸ್ ಎಫೆಕ್ಟೀವ್‌ನೆಸ್ ವಿಥ್ ಗೂಗಲ್ ಅನಾಲಿಟೀಕ್ಸ್: ಆನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರೀಮೆಂಟ್ ವಿಥ್ ಟೈಂ ಸೀರೀಸ್. ''ಅಸ್ಲೀಬ್ ಪ್ರೊಸೀಡಿಂಗ್ಸ್'', 61(5): 474–482. Article URL: [http://www.emeraldinsight.com/10.1108/00012530910989625 ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಪ್ಲಾಜಾ, ಬಿ (2009) ಯೂಸಿಂಗ್ ಗೂಗಲ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಫಾರ್ ಮೆಷ್ಯೂರಿಂಗ್ ಇನ್‌ಲಿಂಕ್ಸ್ ಎಫೆಕ್ಟೀವ್‌ನೆಸ್. MPRA ಪೇಪರ್ ನಂ. 19676. Article URL: http://mpra.ub.uni-muenchen.de/19676/ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.google.com/analytics ಗೂಗಲ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://www.latentmotion.com/get-email-alerts-from-google-analytics/ ಗೂಗಲ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಇಮೇಲ್ ಅಲರ್ಟ್ಸ್ ವೈಯಾ ದಿ API] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101204173342/http://www.latentmotion.com/get-email-alerts-from-google-analytics/ |date=2010-12-04 }} * [http://www.website-design-plus.com/easy-steps-to-add-google-analytics-to-wordpress/ ಈಸಿ ಸ್ಟೆಪ್ಸ್ ಟು ಆಡ್ ಗೂಗಲ್ ಅನಾಲಿಟ್ಕ್ಸ್ ಟು ವರ್ಡ್‌ಪ್ರೆಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101114122207/http://www.website-design-plus.com/easy-steps-to-add-google-analytics-to-wordpress/ |date=2010-11-14 }} * [http://fieldsmarshall.com/installing-analytics-on-a-large-website/ ಹೌ ಟು ಇನ್ಸ್‌ಟಾಲ್ ಗೂಗಲ್ ಅನಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆನ್ ಎ ಲಾರ್ಜ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ HTML ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110710235921/http://fieldsmarshall.com/installing-analytics-on-a-large-website/ |date=2011-07-10 }} {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} {{Google Inc.}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವೆಬ್ ಅನಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್.]] [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್‌ ಸೇವೆಗಳು]] jxlc0gmdkn2uzhz3r3ycpofd4d4nx9l 0 23892 1374168 1341755 2026-05-26T14:03:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374168 wikitext text/x-wiki {|{{Infobox Aircraft Begin |name= Concorde |image=File:Concorde.planview.arp.jpg |caption= }}{{Infobox Aircraft Type |type= Supersonic airliner |manufacturer= [[British Aircraft Corporation|BAC]] (now [[BAE Systems]]) <br /> [[Aérospatiale]] (now [[EADS]]) |designer= |first flight= 2 March 1969 |introduction= 21 January 1976 |retired= 26 November 2003 <!-- final flight, empty, to Filton ---> |status= Retired from service |primary user= [[British Airways]] |more users= [[Air France]] <br />[[Braniff International Airways]] <br />[[Singapore Airlines]] |produced= |number built= 20 (including 6 non-airline aircraft)<ref>Towey 2007, p. 359.</ref><ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/850899.stm |title = Ageing luxury jet |publisher = ''BBC News'' |date = 25 July 2000}}</ref> |unit cost= £೨೩ million in ೧೯೭೭ |variants with their own articles= }} |} '''ಏರೋಸ್ಪೇಟಿಯೇಲ್-ಬಿಎಸಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್''' ಒಂದು [[ಟರ್ಬೋಜೆಟ್]]-ಚಾಲಿತ [[ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್]] (ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ) ಪ್ರವಾಸಿ [[ಏರ್ಲೈನರ್]], ಒಂದು [[ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ (ಶಬ್ದದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗುವ) ಸಾರಿಗೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ(SST). ಇದು [[ಏರೋಸ್ಪ್ಯಾಟಿಯೇಲ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]] ಗಳ ಉತ್ಪಾದನಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಆಂಗ್ಲ-ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ ಹೊರತಂದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಮೊದಲು ಹಾರಿದ್ದು ೧೯೬೯ರಲ್ಲಾದರೂ, ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗಿಳಿಯಿತು ಮತ್ತು ೨೭ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸಾಗಿತು. ಇತರ ತಾಣಗಳ ಪೈಕಿ,, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ (ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ ದಾಟಿ ಹೋಗುವ ಪ್ರಯಾಣ) ಹಾರಾಟವನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದು [[ಲಂಡನ್ ನ ಹೀಥ್ರೂ]] (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್) ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ-ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿ ಗಾಲೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]] (ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್) ಗಳಿಂದ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ JFK]] ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಲ್ಲೆಸ್]] ವರೆಗೆ, ದಾಖಲೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಈ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ಚಲಿಸಿ, ಇತರ ಏರ್ಲೈನರ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಣವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಿತ್ತು.. ಕೇವಲ ೨೦ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದುದರಿಂದ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿಯುಂಟಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, [[ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್]] ಗಳಿಗೆ ವಿಮಾನ ಕೊಳ್ಳಲು ಅವರವರ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಧನಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು. ಜುಲೈ ೨೫, ೨೦೦೦ದಂದು ಘಟಿಸಿದ ಈ ಮಾದರಿಯ ವಿಮಾನದ [[ಏಕೈಕ ಕ್ರ್ಯಾಷ್]] ನ ಫಲವಾಗಿ, [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2001ರ ಧಾಳಿಯ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಆದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ]], ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರಣಗಳ ಫಲವಾಗಿ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪, ೨೦೦೩ರಂದು ಇದರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡವು. ನವೆಂಬರ್ ೨೬, ೨೦೦೩ರಂದು ಇದರ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಹಾರಾಟ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/bristol/somerset/3238674.stm |title = Last Concorde lands |publisher = ''BBC News'' |date = 27 November 2003}}</ref> ಒಂದು ಮಾಜಿ ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ (F-BTSD) ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, [[2012ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್]] ವೇಳೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಹಾರುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/8712806.stm |title = Work starts in £15m plan to get Concorde flying|publisher = ''BBC News'' via ''news.bbc.co.uk'', 29 May 2010. Retrieved: 5 January 2010}}</ref> ಗಗನಯಾನದ ಆರಾಧ್ಯಮೂರ್ತಿಯೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ <ref name="Concorde beats"/> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲೇ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ [[ಹೆಸರು]] ಪಡೆದಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಾದರಿಯು "''the'' Concorde" ಅಥವಾ "''a'' Concorde" ಬದಲಿಗೆ "Concorde" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>ಗಮನಿಸಿ ಈ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪದ್ಧತಿಯು ಈ ಲೇಖನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ: {{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/uk/2003/concorde_retirement/default.stm |title = In depth: Farewell to Concorde |publisher = ''BBC News'' |date = 15 August 2007}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/concorde/aboutconcorde.html |title = About Concorde - main page |publisher = ''British Airways'' |accessdate =11 January 2010}}</ref> {{TOC limit|limit=3}} == ಅಭಿವೃದ್ಧಿ == [[ಚಿತ್ರ:02.03.69 1er vol de Concorde (1969) - 53Fi1931 - cropped.jpg|thumb]] [[ಚಿತ್ರ:Concorde on Bristol.jpg|thumb|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಕೊನೆಯ ಯಾನ, G-BOAF ಹೀಥ್ರೋಯಿಂದ ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್ ವರೆಗೆ, 26 ನವೆಂಬರ್ 2003ರಂದು. ವಿಮಾನದ ಪ್ರಧಾನಾಕೃತಿಯ ಬಲು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ನಾಜೂಕಿನ ಅಂಶವು ವಿದಿತವಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Startende Concorde.jpg|thumb|right|ಉಡಾವಣೆಯಾಗಿರುವ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್]] [[ಚಿತ್ರ:ConcordePrototype.JPG|thumb|right|ಯುಕೆಯ ಡಕ್ಸ್ಫೋರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಯುದ್ಧ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಉತ್ಪಾದನಾಪೂರ್ವ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ 101.]] [[ಚಿತ್ರ:concorde g-boab in storage arp.jpg|thumb|right|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಹಾರಾಟ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡನಂತರ ಲಂಡನ್ ನ ಹೀಥ್ರೋ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ನಿಲುಗಡೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ G-BOAB.ಈ ವಿಮಾನವು ತನ್ನ 1876ರ ಮೊದಲ ಗಗನಯಾನದಿಂದ 2000ದ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಗಗನಯಾನದವರೆಗೆ 22,296 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಹಾರಾಡಿದೆ.]] ೧೯೫೦ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್]] ಗಳು ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಆಲೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಟನ್ ನ [[ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್ ಏರೋಪ್ಲೇನ್ ಕಂಪನಿ]] ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ [[ಸಡ್ ಏವಿಯೇಷನ್]] ಗಳೆರಡೂ ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಟೈಪ್ 223]] ಮತ್ತು [[ಸೂಪರ್-ಕಾರವೆಲ್ಲೆ|ಸೂಪರ್-ಕಾರವೆಲ್ಲೆಗಳ]] ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿದ್ದವು ಎರಡೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="earlyhist">[http://www.concordesst.com/history/eh1.html#a "ಅರ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟರಿ."] ''concordesst.com''. ಪುನಸ್ಥಾಪನೆ: ೮ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೭.</ref> ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ದಾಟಿ ಅತ್ತ ಸಾಗುವಂತಹ, ಸುಮಾರು ನೂರು ಜನಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯಬಲ್ಲ, ತೆಳ್ಳನೆಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಡೆಲ್ಟಾ ಆಕಾರದ<ref name="deltawing">{{cite journal |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A6825061AH&q=Concorde+Delta&uid=788872723&setcookie=yes |title = The development of the slender delta concept |journal = Aircraft Engineering |author = Maltby, R.L. |vol = 40 |year = 1968 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2012-04-04 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120404173047/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A6825061AH&q=Concorde+Delta&uid=788872723&setcookie=yes |url-status = dead }}</ref> ವಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿತ್ತು (ಇದರ ಶ್ರೇಯ [[ಡೀಯಿಟ್ರಿಚ್ ಕಚೆಮನ್]] ರವರಿಗೇ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದುದು),ಆದರೆ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನವರು ಮಧ್ಯಮ-ಪರಿಮಿತಿಯ ವಿಮಾನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಹಂಚಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="earlyhist"/> ಎರಡೂ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮೊದಲ ಮಾದರಿ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿಯೇ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ನಡೆದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದರ ಖರ್ಚು ಬಹಳವೇ ಆಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು BACಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಯತ್ನಿಸಬೇಕೆಂದು ಠರಾವು ಹೊರಡಿಸಿತು.<ref name="earlyhist"/> ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿತು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯು ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಒಪ್ಪಂದ|ಒಪ್ಪಂದದ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಚರ್ಚಿತವಾಯಿತೇ ವಿನಹ ಎರಡು ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವಣ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಕರಾರಿನಂತಲ್ಲ ಹಾಗೂ, ಮೂಲತಃ ಯುಕೆ ಬೇಡಿದಂತಹ, ರದ್ದತಿಯಾದರೆ ಬೃಹತ್ ದಂಡ ತೆರಬೇಕೆಂಬ, ಒಂದು ಷರತ್ತನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ ೨೮, ೧೯೬೨ರಂದು ಕರಡು ಒಪ್ಪಂದದ ಸಹಿಯಾಯಿತು. ಈ ವೇಳೆಗೆ ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ಹೊಸ ಕಂಪನಿಯ ಅಂಗವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದವು; ಆದ್ದರಿಂದ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಯೋಜನೆಯುt [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]] ಮತ್ತು [[ಏರೋಸ್ಪಾಟಿಯೇಲ್]] ಗಳ ನಡುವೆ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="earlyhist"/> ಮೊದಲಿಗ ಈ ಹೊಸ ಒಕ್ಕೂಟವು ಒಂದು ದೀರ್ಘ ಪರಿಮಿತಿಯ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಮಿತಿಯ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಯಸಿತು. ಆದರೆ ಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದೆ ಬರುವವರು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಮಿತಿ(ಷಾರ್ಟ್ ರೇಂಜ್) ವಿಮಾನ ಕೊಳ್ಳಲು ಒಲವು ತೋರದುದರಿಂದ, ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref name="earlyhist"/> ಈ ಒಡನಾಟವು ೧೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘ ಪರಿಮಿತಿ ರೀತಿಯ ವಿಮಾನಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು (ಎಂದರೆ, ಕಟ್ಟುಪಾಡಿಲ್ಲದ ರೀತಿಯದು)ಅಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಏರ್ಲೈನರ್ಸ್ ಇಂದ ಪಡೆಯಿತು: [[ಪ್ಯಾನ್ ಆಮ್]], [[BOAC]] ಮತ್ತು ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಮಯದ ಗಿರಾಕಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಮೂವರೂ ತಲಾ ಆರು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಬೇಕೆಂದಿದ್ದರು. ಆರ್ಡರ್ ಬುಕ್ ತುಂಬಿದ ಇತರ ಏರ್ಲೈನರ್ ಗಳೆಂದರೆ [[ಪ್ಯಾನ್ ಏರ್ ಡು ಬ್ರಸಿಲ್]], [[ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಜಪಾನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಲುಫ್ತಾನ್ಸಾ]], [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾ]], [[ಏರ್ ಕೆನಡಾ]], [[ಬ್ರಾನಿಫ್]], [[ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]], [[ಇರಾನ್ ಏರ್]], [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಏರ್ವೇಸ್]], [[ಕ್ವಾಂಟಾಸ್]], [[CAAC]], [[ಮಿಡಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[TWA]].<ref name="earlyhist" /><ref>{{cite web |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,903850,00.html |title = Aerospace: Pan Am's Concorde Retreat |publisher = ''Time'' |date = 12 February 1973 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101027163018/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,903850,00.html |url-status = dead }}</ref> ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್ ನ "Concorde" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ನಂತರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ಚಾಲ್ಸ್ ಡಿ ಗಾಲೆ|ಚಾಲ್ಸ್ ಡಿ ಗಾಲೆಯು]] ಅವಹೇಳನ ಮಾಡಿದರೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೇರೆಗೆ,[[ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಮೆಕ್ ಮಿಲಾನ್]] "Concord" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು.<ref name="earlyhist"/> ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ, [[ಟೌಲೌಸ್]] ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ರೋಲ್-ಔಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಚಿವ|ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಚಿವರಾದ]], [[ಟೋನಿ ಬೆನ್]] ತಾವು ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗನ್ನು ಮತ್ತೆ "Concorde" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite web |url = https://www.theguardian.com/g2/story/0,3604,1064752,00.html |title = Sonic booms and that 'e' on the end: Tony Benn remembers his role in getting Concorde off the ground |first = Tony |last = Benn |publisher = ''The Guardian'' |date = 17 October 2003 | location=London}}</ref> ಇದರಿಂದ ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ರಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಹಾಹಾಕಾರವು ಬೆನ್ "e" ಅಕ್ಷರವು "ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್(ಉತ್ಕೃಷ್ಠತೆ), ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಯೂರೋಪ್ ಮತ್ತು [[ಎಂಟೆಂಟೆ (ಕಾರ್ಡಿಯೋಲೆ - ನಿಷ್ಕಪಟತೆ)]] ಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದಾಗ ಶಮನಗೊಂಡಿತು. ಅವರ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾ, ಒಬ್ಬ ಕುಪಿತ ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಮನ್ ಬರೆದ ಕಾಗದವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ: "ನೀವು 'E' ಎಂದರೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಎನ್ನುತ್ತೀರಿ, ಆದರೆ ಅದು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಾಗಿರುವುದು." ವಿಮಾನದ ಮೂಗಿನ ಶಂಖಾಕೃತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಸ್ಕಾಂಟ್ಲೆಂಡನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಬೆನ್ ಹೀಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿದರು, "'E' ಎಂದರೆ 'Écosse' (ಸ್ಕಾಂಟ್ಲೆಂಡ್ ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಹೆಸರು)ಯೂ ಹೌದು&nbsp;— ನಾನು 'e' ಎಂದರೆ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾವೆಗೆನ್ಸ್ (ದುಂದುವೆಚ್ಚ) ಮತ್ತು 'e' ಎಂದರೆ ಎಸ್ಕಲೇಷನ್ (ಹಣ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆ) ಎಂದೂ ಸೇರಿಸಬಹುದಿತ್ತು!"<ref>ಮ್ಯಾಕ್ಲಿಂಟೈರ್ ೧೯೯೨, ಪುಟ ೨೦.</ref> ಎರಡು ಮಾದರಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯವು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು: ೦೦೧, ಏರೋಸ್ಪಾಟಿಯೇಲ್ ನಿಂದ ಟೌಲೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ೦೦೨, BACಯಿಂದ [[ಫಿಲ್ಟನ್]], [[ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್]] ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ೦೦೧ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಟೌಲೌಸ್ ನಿಂದ ೨ನೆಯ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೬೯ರಂದು ಕೈಗೊಂಡಿತು, ಇದರ ಪೈಲಟ್ [[ಆಂಡ್ರೆ ಟರ್ಕ್ಯಾಟ್]] ಆಗಿದ್ದರು,<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=KXoyAAAAIBAJ&sjid=GLkFAAAAIBAJ&pg=6573,360672&dq=concorde&hl=en |title = Pilot Says Concorde Flight "Perfect" |publisher = ''Montreal Gazette'' |date = 1 March 1969}}</ref> ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಒಂದರಂದು ವಿಮಾನವು ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತವಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F30C1EFC3454127B93C0A9178BD95F4D8685F9 |title = Concorde Tops Speed of Sound for 9 Minutes on a Test Flight |publisher = ''New York Times'' |date = 2 October 1969}}</ref> [[ಬ್ರಿಯಾನ್ ಟ್ರಬ್ ಷಾ]] ಪೈಲಟ್ ಆಗಿದ್ದ ಮೊದಲ ಯುಕೆ-ನಿರ್ಮಿತ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಫಿಲ್ಟನ್ ನಿಂದ [[RAF ಫೇಯ್ರ್ ಫೋರ್ಡ್]] ಗೆ ೯ನೆಯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೬೯ರಂದು ಹಾರಿತು.<ref>{{cite news |url = http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/2/newsid_2514000/2514535.stm |title = 1969: Concorde flies for the first time |publisher = ''BBC News'' |accessdate = 8 July 2007 | date=2 March 1969}}</ref><ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/584606362.html?dids=584606362:584606362&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Apr+10%2C+1969&author=&pub=Chicago+Tribune&desc=Concorde+002+Makes+1st+Flight&pqatl=google |title = Concorde 002 Makes 1st Flight |publisher = ''Chicago Tribune'' |date = 10 April 1969 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725063900/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/584606362.html?dids=584606362:584606362&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Apr+10%2C+1969&author=&pub=Chicago+Tribune&desc=Concorde+002+Makes+1st+Flight&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ವೈಮಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮುಂದುವರಿದಂತೆ, ೦೦೧ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆಂದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೪, ೧೯೭೧ರಂದು ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣ ಕೈಗೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರವನ್ನು ಚಿಮ್ಮಿ ಹಾರಿದ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/597531692.html?dids=597531692:597531692&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&type=historic&date=Sep+05%2C+1971&author=&pub=Chicago+Tribune&desc=Concorde+001+Makes+Its+First+Atlantic+Crossing&pqatl=google |title = Concorde 001 Makes Its First Atlantic Crossing |publisher = ''Chicago Tribune'' |date = 5 September 1971 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 6 ಜನವರಿ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120106122156/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/597531692.html?dids=597531692:597531692&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&type=historic&date=Sep+05%2C+1971&author=&pub=Chicago+Tribune&desc=Concorde+001+Makes+Its+First+Atlantic+Crossing&pqatl=google |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |url =http://news.google.co.uk/newspapers?id=VCY0AAAAIBAJ&sjid=2uAIAAAAIBAJ&pg=2521,1962837&dq=concorde&hl=en |title = Anglo-French Concorde Lands in Brazil to begin Week of Demonstration Flights |publisher = ''Bangor Daily News'' |date = 7 September 1971}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ೦೦೨ ಇದರ ನೆರಳಲ್ಲೇ ಸಾಗಿ ಜೂನ್ ೨, ೧೯೭೨ರಂದು ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದೂರದ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F70D10F73B591A7493C1A9178DD85F468785F9 |title = Concorde Prototype Begins 10-Nation Tour; Britain Shows Optimism For Supersonic Aircraft |publisher = ''New York Times'' |date = 3 June 1972}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ೦೦೨ರ ಮೊದಲ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಭೇಟಿಯು ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಆಯಿತು, ನೂತನ [[ಡಲ್ಲಾಸ್/ಫೋರ್ಟ್ ವರ್ತ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ಡಲ್ಲಾಸ್/ಫೋರ್ಟ್ ವರ್ತ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ]] ಇಳಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ವಿಮಾನವು ಆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದಂತಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FA0E16FB3A54137A93C3AB1782D85F478785F9 |title = A Supersonic Concorde Lands in Texas |publisher = ''New York Times'' |date = 21 September 1973}}</ref> ಈ ಪ್ರಯಾಣಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ೭೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಮಾನಗಳ ಖರೀದಿಗೆ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಬಂದವು, ಆದರೆ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಆ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ರದ್ದಾದವು: [[1973ರ ತೈಲ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]], ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟುಗಳು, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಲೆ ಬೌರ್ಜೇಯ ಏರ್ ಷೋನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸೋವಿಯೆತ್ [[ಟ್ಯುಪೋಲೆವ್ Tu-144|ಟ್ಯುಪೋಲೆವ್ Tu-144ನ]] ಭೀಕರ ಪತನ, ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿತ ಆತಂಕಗಳಾದ [[ಸೋನಿಕ್ ಬೂಮ್]], [[ಟೇಕಾಫ್]]-ಸದ್ದು ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯ. ೧೯೭೬ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ದೇಶಗಳು ಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಗಿರಾಕಿಗಳಾಗಿ ಉಳಿದರು: ಬ್ರಿಟನ್ಮ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಇರಾನ್.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=XJcUAAAAIBAJ&sjid=9a0DAAAAIBAJ&pg=4991,607322&dq=second+generation+concorde&hl=en |title = Concordes limited to 16 |publisher = ''Virgin Islands Daily News'' |date = 5 June 1976 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕಡೆಗೆ ಕೇವಲ ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ([[BOAC|BOACಯ]] ಜಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬಂದವರು) ತಮ್ಮ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಯಾವುದೇ ಲಾಭ ಬಂದುದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾಲುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು. BAಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ೮೦% ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ೧೯೮೪ರ ವರೆಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ಹೊಂದಿದ್ದಿತು, ಹಾಗೂ ವಿಮಾನವನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಬೇಕಿದ್ದ ಹಣವನ್ನು ರಾಜ್ಯವು ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/concorde/faq.html#6 |title = Payments for Concorde |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 2 December 2009}}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ತನ್ನ ಸೂಪರ್ ಸಾನಿಕ್ ಸಾರಿಗೆ ಯೋಜನೆಯಾದ [[ಬೋಯಿಂಗ್ 2707]] ಅನ್ನು ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಎಫ್ ಕೆನೆಡಿ|ಜಾನ್ ಎಫ್ ಕೆನೆಡಿಯವರು]] ರಂಗೇರಿದ ಭಾಷಣಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಸಾರಿದರೂ, ಸೂಕ್ತವಾದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ<ref>{{cite web |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F50D16F93C54137A93C0A81789D85F478785F9 |title = "Britain and France have wasted billions on the Concorde" |publisher = ''New York Times'' |first = Anthony |last = Lewis |date = 12 February 1973}}</ref> ಯನ್ನು ಮುಂದಿಡಲಾಗಲಿಲ್ಲವೆಂಬ ಮತ್ಸರದಿಂದ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ವಿರುದ್ಧ ಶಬ್ದಮಾಲಿನ್ಯದ ಆರೋಪವು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಬೇಕೆಂದೇ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಯಿತೆಂದೂ, ಅಥವಾ ಆ ಆರೋಪಕ್ಕೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರವೂ]] ಭಾಗಶಃ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತೆಂದೂ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಆಗುಹೋಗುಗಳ ವೀಕ್ಷಕರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.jfklibrary.org/Asset+Tree/Asset+Viewers/Audio+Video+Asset+Viewer.htm?guid={A7CA3B2B-57BF-41D8-B9D7-1DBFC9BAA044}&type=Audio |title = JFK commitment speech: Remarks at Colorado Springs to the Graduating Class of the U.S. Air Force Academy |publisher = ''John F. Kennedy Presidential Library and Museum'' |date = 5 June 1963}}</ref> ಇತರ ದೇಶಗಳಾದ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಮಲೇಷಿಯಾದಂತಹವು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಬಹಳ ಸದ್ದು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಶಬ್ದ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಕಾರಣ ತಮ್ಮ ವಾಯುಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರುವುದು ಸಾಧುವಲ್ಲವೆಂದವು.<ref>{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F70813F83F5511728DDDAE0994DA415B888BF1D3 |title = Malaysia lifting ban on the use Of its Airspace by the Concorde |publisher = ''New York Times'' |date = 17 December 1978}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=xTMsAAAAIBAJ&sjid=48sEAAAAIBAJ&pg=6855,2298265&dq=india+concorde&hl=en |title = News from around the world |publisher = ''Herald-Journal'' |date = 13 January 1978}}</ref> ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ವಿಮಾನಗಳು ೧೯೭೪ರ ನಂತರ ಹಾರಾಡಲಾರಂಭವಾದವು.<ref name="earlyhist"/> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪರೀಕ್ಷಣೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ದಾಖಲೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಯಾವ ವಿಮಾನದಿಂದಲೂ ಮುರಿಯಾಲಾಗಿಲ್ಲ; ಮಾದರಿ, ಉತ್ಪಾದನಾಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಉತ್ಪಾದಿತ ವಿಮಾನಗಳು ಒಟ್ಟು ೫,೩೩೫ ಹಾರಾಟ ಘಂಟೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡವು;ಅದರಲ್ಲಿ ೨,೦೦೦ ಪರೀಕ್ಷಾ ಘಂಟೆಗಳು ಸೂಪರ್ ಸಾನಿಕ್ ವೇಗದಲ್ಲಿದ್ದವು. ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಫಟಕದ ವೆಚ್ಚವು £೨೩ ಮಿಲಿಯನ್ (US$೪೬ ಮಿಲಿಯನ್), ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಖರ್ಚುಗಳು ಅಂದಾಜಿಗಿಂತಲೂ ಆರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾದವು.<ref>{{cite web |url = http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1352927/Is-this-the-end-of-the-Concorde-dream.html |title = Is this the end of the Concorde dream? |publisher = ''The Telegraph'' |first = Paul |last = Marston |date = 16 August 2000 |quote =...the estimated development costs of £160 million. Anglo-French taxpayers ended up paying out £1.3 billion by the time Concorde entered passenger service in 1976. | location=London}}</ref> == ವಿನ್ಯಾಸ == === ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಒಂದು [[ಓಜೀವಾಲ್]] (ಹಾಗೂ "ಓಜೀ") [[ಡೆಲ್ಟಾ-ರೆಕ್ಕೆ|ಡೆಲ್ಟಾ-ರೆಕ್ಕೆಯುಳ್ಳ]] ವಿಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಮೂಲತಃ [[ಆವ್ರೋ ವಲ್ಕನ್]] [[ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೆಜಿಕ್ ಬಾಂಬರ್]] ಗೆಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು [[ಒಲಿಂಪಸ್]] ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಫ್ಲೈ-ಬೈ-ವೈರ್]] (ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಪಂದನಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಣಗೊಳಿಸಲಾಗುವ) ಹಾರಾಟ-ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ,ಕ್ರಮಾವಳಿ)ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವಿಮಾನ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನದಾಗಿತ್ತು; ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ವೈಮಾನಿಕಶಾಸ್ತ್ರವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದುದಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು [[ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್|ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ಗಳನ್ನು]] ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯಪರ ವಿಮಾನವಾಗಿತ್ತು.<ref name="elecflybywire"/> ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಧಾನ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರು ಪಿಯರೆ ಸಾತ್ರೆ, ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಹಾಯಕರು [[ಸರ್ ಆರ್ಚಿಬಾಲ್ಡ್ ರಸೆಲ್]] ಆಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |first = Peter |last = Masefield |url = http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_19950601/ai_n13985814 |title = Obituary: Sir Archibald Russell |publisher = ''[[The Independent]]'' |date = 1 July 1995 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 31 ಜನವರಿ 2009 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090131220739/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_19950601/ai_n13985814 |url-status = dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:ConcordeCockpitSinsheim.jpg|thumb|right|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ನಕ್ಷೆ]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು: ವಿಮಾನದ ತೀವ್ರವಾದ ವೇಗ ಮತ್ತು [[wiktionary:optimisation|ಸಮಗ್ರೋಪಯೋಗ]] ಗಳಿಗೆ: * ಡಬಲ್-ಡೆಲ್ಟಾ ([[ಓಜೀ]]/ಓಜೀವಲ್) ಆಕಾರದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು<ref name="deltawing"/> * ಆಂಕಿತ ಗಣಕಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾದ ಬದಲಿಸಬಲ್ಲ ಎಂಜಿನ್ ವಾಯುಕರ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ<ref name="nova"/> * [[ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಯುಯಾನ]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯ<ref>{{cite web |url = http://www.janes.com/transport/news/jae/jae000725_1_n.shtml |title = Rolls-Royce Snecma Olympus |publisher = Janes |date = 25 July 2000}}</ref> * ಇಂದಿನ [[FADEC]]-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಎಂಜಿನ್ ಗಳ ಮುಂಚಿನ ಥ್ರಸ್ಟ್-ಬೈ-ವೈರ್ (ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಪಂದನಗಳಿಂದ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಡುವ) ಎಂಜಿನ್ ಗಳು<ref name="nova"/> * ಇಳಿಯುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೀಕ್ಷಣಸೌಲಭ್ಯಕ್ಕಾಗಿ [[ಡ್ರೂಪ್-ನೋಸ್]] ವಿಭಾಗ ತೂಕ-ಇಳಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ: * ಮ್ಯಾಕ್ ೨.೦೪ (~{{convert|2170|km/h|mph|sigfig=3|abbr=out|disp=/}})ಇಂಧನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲು ಹೊಂದಬೇಕಾದ ಚಲನ ವೇಗ <ref>[http://www.concordesst.com/performance.html "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪರ್ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್."] ''concordesst.com''. ಪುನಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> (ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ಕರ್ಷಣ ಮಿತವಾದುದು, ಟರ್ಬೋಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ತೀವ್ರವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ಷಮವಾದಾಗ್ಯೂ) * ಔಪಚಾರಿಕ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ತೂಕಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಬಳಕೆ (ವೇಗ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದದ್ದರೆ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್ ಬಳಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ)<ref>{{cite journal |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A6424111AH&q=Concorde+aluminium+construction&uid=789267644&setcookie=yes |title = ''Concorde'' - Choice of a light alloy for the construction of the first supersonic commercial aircraft|journal = Revue De L'Aluminium |number = 316 |pages = 111–119 |date=March 1964}}</ref> * ಸಮಗ್ರ-ಕಾರ್ಯಾವಧಿ [[ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವಯಂವೇಗ/ದಿಕ್ಕು ನಿಯಂತ್ರಿತ]]<ref>{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1681566 |title = The Concorde Automatical Flight Control System: A description of the automatic flight control system of the Anglo/Franch SST and its development to date |author = Wolfe, B.S. |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1967 |volume = 39 |issue = 5 |issn = 0002-2667 |publisher = MCB UP |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100220022414/http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article |url-status = dead }}</ref> ವು ಹೊರ ಆರೋಹಣದಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಅವರೋಹಣದವರೆಗೂ "ಕೈ ಬಿಟ್ಟು" ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅನುಕೂಲಕರ * ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕ್ರಮಾವಳಿ [[ಫ್ಲೈ-ಬೈ-ವೈರ್]] ವಿಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ<ref name="elecflybywire">{{cite book |url = http://books.google.co.uk/books?hl=en&lr=&id=DbUhEnlI3OkC&oi=fnd&pg=PA211&dq=wire+Concorde&ots=d9ugs_0se-&sig=YXay6qoGonR1HyVsdx8G-VOXFCM#v=onepage&q=wire%20Concorde&f=false |title = Advances in aircraft flight control |editor = Mark B. Tischler |author =Favre, C. |year = 1996 |isbn = 0748404791 |page = 219 |publisher = ''CRC Press''}}</ref> * ತೀವ್ರ-ಒತ್ತಡದ ೨೮ MPa ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (೪,೦೦೦&nbsp;lbf/in²); ಹಗುರವಾದ ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ಬಿಡಿ ಭಾಗಗಳಿಗಾಗಿ<ref>{{cite journal |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A7716749AH&q=Concorde+hydraulic&uid=788858323&setcookie=yes |title = Concorde has designed-in reliability |author = Schefer, L.J. |journal = Hydraulics and Pneumatics |year = 1976 |vol = 29 |pages = 51–55 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2012-08-23 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120823182306/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A7716749AH&q=Concorde+hydraulic&uid=788858323&setcookie=yes |url-status = dead }}</ref> * ಸಂಕೀರ್ಣ ವಾಯು ಮಾಹಿತಿ ಗಣಕ (ADC) ಸ್ವಯಂಚಾಲನ ಕ್ರಮವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ವಾಯುಚಲನ ಮಾಪನಗಳ ಪ್ರಸರಣಕ್ಕಾಗಿ (ಸಮಗ್ರ ಒತ್ತಡ, ಸ್ಥಾಯಿ ಒತ್ತಡ, ಕ್ರಮಣದ ಕೋನ, ಪಕ್ಷ-ಜಾರುವಿಕೆ).<ref>{{cite book |page = 101 |first = Kenneth |last = Owen |year = 2001}}</ref> * ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕ್ರಮಾವಳಿ [[ಬ್ರೇಕ್ -ಬೈ-ವೈರ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ<ref>{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1682576 |title = Aircraft Stopping Systems |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1975 |volume = 47 |issue = 10 |issn = 0002-2667 |publisher = MCB UP |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100220022414/http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article |url-status = dead }}</ref> * ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಕೇಂದ್ರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಂಧನವನ್ನು ವಿಮಾನದ ಪ್ರಮುಖಾಂಗಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಚಲಾಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮುಂಜಗ್ಗುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು.<ref>{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&contentId=1682044 |title = Fuel Management for Concorde: A brief account of the fuel system and the fuel pumps developed for the aircraft |first = H.G. |last = Turner |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |publisher = MCB Ltd |issn = 0002-2667 |year = 1971 |volume = 43 |issue = 3 |pages = 36–39 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100220022414/http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article |url-status = dead }}</ref> * ಏಕ- ಬಿಲ್ಲೆಟ್ ನಿಂದ ಕೆತ್ತನೆ ಗಿರಣಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾಗ-ಸಂಖ್ಯೆಯ ಎಣಿಕೆಯು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ತೂಕವನ್ನು ಇಳಿಸಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1681209 |title = British Contribution to Concord Production in France |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1964 |volume = 36 |issue = 8 |pages = 232–237 |issn = 0002-2667 |publisher = MCB Ltd |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100220022414/http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article |url-status = dead }}</ref> * ಒಂದು [[ಸಹಕಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಘಟಕ|ಸಹಕಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಘಟಕದ]] ಕೊರತೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನೆಲದ ವಾಯು ಆರಂಭ ಗಾಡಿಯು ಇರುವ ಬೃಹತ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |page = 206 |first = Kenneth |last = Owen |year = 2001}}</ref> === ಒತ್ತಡದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಿನ ಚಲನೆ === [[ಚಿತ್ರ:2001concordewingduxfordJM.jpg|thumb|G-AXDN, ದಕ್ಸ್ ಫೋರ್ಡ್, ಉತ್ಪಾದನಾ-ಪೂರ್ವ ಎಂಜಿನ್ ಕೊಳವೆಗಳ ಸಮೀಪದ ನೋಟ. ಕೊಳವೆ/ಒತ್ತಡ ಹಿಂದುಮುಂದಾಗಿಸುವ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಳಿಗೆ ನೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು.]] ಯಾವುದೇ ವಿಮಾನವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಾಯುಮಂಡಳದ [[ಗರಿಷ್ಠ ಮ್ಯಾಕ್]] ಅನ್ನು ದಾಟಿದಾಗ, ಒತ್ತಡದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವು ಹಿಂಭಾಗದತ್ತ ಪಲ್ಲಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತತ್ಕಾರಣ, ಇಡೀ ಶರೀರದ ಕೇಂದ್ರವು ಪಲ್ಲಟಗೊಳ್ಳದಿರುವುದರಿಂದ, ವಿಮಾನವು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಜಗ್ಗಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪಲ್ಲಟತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಗಳು ವಿಮಾನದ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಆದರೂ, ಸುಮಾರು ಎರಡು ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ಪಲ್ಲಟತೆ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದಿತು. [[ಟ್ರಿಮ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್]] ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಮೆಟ್ಟಬಹುದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅಂತಹ ತೀವ್ರವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದ ಕರ್ಷಣದ ಹೆಚ್ಚಳವು ಗಮನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು. ಬದಲಿಗೆ, ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಧನವನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿಮಾನದ ಶರೀರದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವು ಕ್ಷಿಪ್ರಗೊಂಡಾಗ ಮತ್ತು ಮಂದವಾದಾಗ ಬದಲಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಒಂದು ಸಹಕಾರಿ ಹೊಂದಿಕೆ ನಿಯಂತ್ರಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು.<ref name="fueltrim">{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1682642 |title = Flight Refuelling Limited and Concorde: The fuel system aboard is largely their work |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |publisher = MCB UP |volume = 48 |issue = 9 |issn = 0002-2667 |pages = 20–21 |date = September 1976 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100220022414/http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article |url-status = dead }}</ref> === ಎಂಜಿನ್ ಗಳು === ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಗಿಟ್ಟಬೇಕಾದರೆ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ದೂರಪ್ರದೇಶಗಳವರೆಗೆ ಹಾರುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಷಮತೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಗರಿಷ್ಠ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ಯಾನದ ಸಲುವಾಗಿ, ಟರ್ಬೋಫ್ಯಾನ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಯೋಚನೆ ಮಾಡಿದರಾದರೂ, ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರ ದೊಡ್ಡದಾದುದರಿಂದ ಕರ್ಷಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಆ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. [[ಟರ್ಬೋಜೆಟ್]] ಎಂಜಿನ್ ಗಳೇ ಇದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆಯೆಂದು ಮನಗಾಣಲಾಯಿತು.<ref>ಬಿರ್ಟಲ್ಸ್, ಫಿಲಿಪ್. ''ಕಾಂಕಾರ್ಡ್'', ಪುಟಗಳು ೬೨–೬೩. ವೆರ್ಜನ್ನೆಸ್, ವೆರ್ಮಾಂಟ್: ಪ್ಲೈಮೌತ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೦. ISBN ೦-೧೯-೫೧೮೨೦೧-೪</ref> ಇದಕ್ಕಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದಂತಹ ಎಂಜಿನ್ ಎರಡು ಸ್ಪೂಲ್ ಗಳ [[ರೋಲ್ಸ್-ರಾಯ್ಸ್/ಸ್ನೆಕ್ಮಾ ಒಲಿಂಪಸ್ 593]] ಎಂಬ, ಮೊದಲಿಗೆ [[ಆವ್ರೋ ವಲ್ಕನ್]] ಬಾಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ, ಹಾಗೂ ನಂತರ [[BAC TSR-2]] ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಬಾಂಬರ್ ಗಾಗಿ ನಂತರಜ್ವಾಲಕ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತದ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್ ಎಂಜಿನ್ ರವರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="wingweb">[http://www.wingweb.co.uk/engines/Olympus593_MK610.html "ರೋಲ್ಸ್ ರಾಯ್ಸ್ ಒಲಿಂಪಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080503221132/http://www.wingweb.co.uk/engines/Olympus593_MK610.html |date=2008-05-03 }} ''wingweb.co.uk''. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೦.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Concordeintake.gif|thumb|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಒಳಹರಿವಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರೂಪರೇಷೆಗಳು]] [[ಚಿತ್ರ:Concorde Ramp.jpg|thumb|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಒಳಸೆಳೆವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಏಂಜಿನ್ ಗಳಿಗೆ ಒಳಹರಿವಿನ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯವಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |url = https://www.sae.org/technical/papers/912180 |title = Concorde Propulsion--Did we get it right? The Rolls-Royce/Snecma Olympus 593 Engine reviewed |publisher = ''SAE International'' |author = Ganley, G. A. |date = September 1991}}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳೂ ವಾಯುವನ್ನು ಕೇವಲ ಮ್ಯಾಕ್ ೦.೫ರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವು (ದತ್ತ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸೂಚಿತ ವಸ್ತುವು ಸಾಗುವ ವೇಗ ಹಾಗೂ ಶಬ್ದದ ವೇಗದ ಅಂಶಾಂಶವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಮ್ಯಾಕ್); ಆದ್ದರಿಂದ ಎಂಜಿನ್ ನ ಒಳಹರಿವಿನ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗುವ ಮ್ಯಾಕ್ ೨.೦ರ ವಾಯುವೇಗವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಈ ವೇಗತಗ್ಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ರಭಸದ ತರಂಗಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಎಂಜಿನ್ ಗೆ ಆಗಬಹುದಾದ ಧಕ್ಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಜೊತೆ [[ಒಳದ್ವಾರ ಇಳಿಜಾರು|ಒಳದ್ವಾರ ಇಳಿಜಾರುಗಳು]] ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಹಕಾರಿ ತುಳುಕು ದ್ವಾರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಇವುಗಳು ವಿಮಾನವು ಹಾರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚಲಿತವಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ವಾಯುವಿನ ವೇಗವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |url = http://naca.central.cranfield.ac.uk/reports/arc/rm/3711.pdf |title = On the sub-critical stability of variable ramp intakes at Mach numbers around 2 |journal = Aeronautical Research Council |author = Fisher, S.A. |coauthors = M.C. Neale and A.J. Brooks |publisher = Her Majesty's Stationery Office |year = 1972 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2011-07-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110721091203/http://naca.central.cranfield.ac.uk/reports/arc/rm/3711.pdf |url-status = dead }}</ref> ಈ ಇಳಿಜಾರುಗಳು ಎಂಜಿನ್ ವಿಭಾಗದ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕೆಳಕ್ಕೆ ಚಲಲಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಸಹಕಾರಿ ತುಳುಕುದ್ವಾರವು ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಎರಡೂ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ವಾಯುವಿನ ಒಳ-ಹೊರ ಚಲನೆಗೆ ಅನುವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಒಳಹರಿವಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರಿಣಾಮವು ಯಾವ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿದ್ದೆಯೆಂದರೆ, ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ವಿಮಾನದ ೬೩% ಮನ್ನೊತ್ತಡವನ್ನು ಒಳಹರಿವಿನದ್ವಾರಗಳು ಉಂಟಾಗಿಸಿದರೆ, ಹೊರಹರಿವಿನ ಕೊಳವೆಯು ೨೯% ಒತ್ತಡ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು, ಹಾಗೂ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ಕೇವಲ ೮% ಒತ್ತಡ ಹೇರುವುವು.<ref name="powerplant"/> ಎಂಜಿನ್ ವಿಫಲತೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಬ್ ಸಾನಿಕ್ (ಶಬ್ದದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ) ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆಯೊಡ್ಡುತ್ತದೆ; ಆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನವು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳವುದರೊಂದಿಗೆ, ಎಂಜಿನ್ ಒಂದಡೆಗೆ ವಿಮಾನವನ್ನು ಎಳೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಉಂಟಾಗಿ ವಿಫಲಗೊಂಡ ಎಂಜಿನ್ ನ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಿಮಾನವು, ಝೋಲಿ ಹೊಡೆಯುವಂತೆಯೂ, ಬಾಗುವಂತೆಯೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಒಂದು ಸಂದರ್ಬವು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ (ಶಬ್ದಾತೀತ ವೇಗ)ದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವಾಗ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದರೆ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ವಾಯುಮಂಡಳದಲ್ಲಿ ಗಹನವಾದ ವಿಫಲತೆಯುಂಟಾಗಬೇಕಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.freepatentsonline.com/4935682.html |title = Full authority engine-out control augmentation subsystem: United States Patent 4935682 |publisher = ''freepatentsonline.com'' |first = Michael S. |last = Mccuen |date = 8 June 1990}}</ref> ಆದರೆ, ಎಂಜಿನ್ ವಿಫಲವಾದಾಗ ವಾಯುವನ್ನು ಒಳಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಹೀಗಾಗಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ಎಂಜಿನ್ ವಿಫಲವಾದ ತಕ್ಷಣ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಸಹಕಾರಿ ತುಳುಕುದ್ವಾರವನ್ನು ತೆರೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ, ಹಾಗೂ ಇಳಿಜಾರುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ,ಅಗತ್ಯವಾದ ಏರುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ, ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಸಮಹದಕ್ಕೆ ತಂದು, ವಿಫಲವಾದ ಎಂಜಿನ್ ನ ಕರ್ಷಣಗುಣಗಳನ್ನು ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಾಗ ಸಾಕಷ್ಟು ತೊಂದರೆಗಳು ಆಗುವುದೆಂದು ಸೂಚನೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೂ, ನಿಜಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಮ್ಯಾಕ್ ೨ರ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಬದಿಯ ಎರಡೂ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿಯೂ ಸಹ ಯಾವುದೇ ಸೂಚಿತ ನಿಯಂತ್ರಣ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url = http://www.flightglobal.com/articles/2003/10/21/172657/concorde-special-the-test-pilot-john-cochrane.html |title = Concorde Special - The test pilot - John Cochrane |publisher = ''Flight International'' |date = 21 October 2003}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪೈಲಟ್ ಗಳಿಗೆ ಸನ್ನಿವೇಶಸಂಭಾವ್ಯಕಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಎಂಜಿನ್ ದ್ವಯಗಳ ವಿಫಲತೆಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-63710463.html |title = How a Concorde pilot would handle a nightmare failure |publisher = ''Birmingham Post'' |first = Peter |last = Woodman |date = 27 July 2000 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120207015537/http://www.highbeam.com/doc/1G1-63710463.html |archivedate = 7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |url-status = dead }}</ref> ಈ ವಿಮಾನವು ಮರುಶಾಖಕಾರಿ [[ನಂತರಜ್ವಾಲಕ]] (ನಂತರಜ್ವಾಲಕ ಅಥವಾ ಆಫ್ಟರ್ ಬರ್ನರ್ ಎಂದರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಇಂಧನವನ್ನು ನಿರ್ಗಮಕೊಳವೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸುಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವಿಕೆಯ ರಭಸವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವ ವಸ್ತು)ಗಳನ್ನು ಉಡಾವಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸಾನಿಕ್]] ಸ್ಥಿತಿಗಳ(ಎಂದರೆ, "ಶಬ್ದಾತೀತವೇಗದಲ್ಲಿ ಹೋಗುವುದು") ಮೂಲಕ ಮ್ಯಾಕ್ ೦.೯೫ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ ೧.೭ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಗುವಾಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇತರ ವೇಳೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A9110958AH&q=Rolls-Royce%2FSnecma+Olympus+593&uid=788858323&setcookie=yes |title = The Rolls Royce/SNECMA Olympus 593 engine operational experience and the lessons learned |publisher = ''European Symposium on the Future of High Speed Air Transport'' |author = Ganley, G. |coauthors = G. Laviec |year = 1989 |pages = 73–80 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2011-09-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110921053303/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A9110958AH&q=Rolls-Royce%2FSnecma+Olympus+593&uid=788858323&setcookie=yes |url-status = dead }}</ref> ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು [[ಕಡಿಮೆ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ]] ಹೊಂದುವುದರಿಂದ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ರನ್ವೇಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವುದಕ್ಕೇ ಎರಡು ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಇಂಧನದ ದಹನವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/5195964.stm |title = Are the skies turning green? |publisher = ''BBC News'' |first = Joe |last = Lynam |date = 19 July 2006}}</ref> ಇಂಧನವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆದ ನಂತರ (ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿದ ನಂತರ) ಕೇವಲ ಎರಡು ಹೊರ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ತಾಣದಲ್ಲಿ, ಧರೆಗಿಳಿದ ವಿಮಾನದ ತೂಕವು ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಇಳಿಜಾರಿನವರೆಗೂ ಚಲಿಸಲು ಎರಡು ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ಒದಗಿಸುವ ಮುಂದೂಡುವಿಕೆಯ ಒತ್ತಡದ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಾಕಾಗಿತ್ತು. === ಶಾಖೋತ್ಪನ್ನ ವಿಷಯಗಳು === ಎಂಜಿನ್ ಗಳಲ್ಲದೆ, ಯಾವುದೇ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ವಿಮಾನದ ಇಡೀ ಆಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವ ಭಾಗವೆಮದರೆ ಅದರ [[ಮುಂಭಾಗ (ಮೂಗು)]]. ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಗಳು [[ಡ್ಯೂರಾಲ್ಯುಮಿನ್]] ಎಂಬ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂನ ಮಿಶ್ರಲೋಹವನ್ನು, ಅದರ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣ, ದರ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸುಲಭತೆಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು, ಬಳಸಲಿಚ್ಛಿಸಿದರು. ವಿಮಾನದ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ತಡೆಯಬಲ್ಲ ಗರಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವೆಂದರೆ ೧೨೭ °ಸೆಂ, ಹೀಗಾಗಿ ಗರಿಷ್ಠ ವೇಗವು ೨.೦೨ ಮ್ಯಾಕ್ ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |url = http://www.jstor.org/pss/3951418 |title = When the SST Is Too Slow... |publisher = ''Society for Science & the Public'' |journal = Science News |first = Jonathan |last = Eberhart |vol = 91 |no = 22 |date = 3 June 1967 |pages = 528–529}}</ref> ಒಂದು ಯಾನಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಎರಡು ಬಾರಿ ಶಾಖಗೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ತಂಪಾಗುವ ಆವರ್ತಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಅದು ಮೇಲೆ ಮೇಲೆ ಏರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ತಂಪಾಯಿತು, ಶಬ್ದಾತೀತವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಾಗ ಬಿಸಿಯಾಯಿತು. ಇಳಿಯುವಾಗ ಮತ್ತು ವೇಗ ತಗ್ಗಿಸುವಾಗ ಇದರ ವ್ಯತಿರೇಕವು ಉಂಟಾಯಿತು. ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ಲೋಹದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. ವಿಮಾನದ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಇಡೀ ಭಾಗವನ್ನು ಪುನಃ ಪುನಃ ಬಿಸಿಯಾಗಿಸಿ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ತಂಪಾಗಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಾಧನವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹಾಗೆ ಬಿಸಿ-ತಂಪಾಗಿಸಿದ ಲೋಹದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸಲು ಒಯ್ಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1681441 |title = The Concorde takes shape : Test programme and construction proceeding according to schedule |publisher = MCB UP |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1966 |volume = 38 |issue = 4 |issn = 0002-2667 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-02-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100220022414/http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal |url = http://adsabs.harvard.edu/abs/1972NASSP.309..631N |title = Fatigue Tests on Big Structure Assemblies of Concorde Aircraft |publisher = ''NASA'' |year = 1972 |author = N'guyen, V.P. |coauthor = J.P. Perrais}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತವಾಗಿ ಸಾಗುವಾಗ ವಾಯುಸಂಕುಚನದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಶಾಖದ ಕಾರಣ, ವಿಮಾನದ ಮುಖ್ಯಾಕೃತಿಯು(ಹಿಂದಿನ ಬಾಲದ ಭಾಗ, ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಹೊರತಾದ ಮಧ್ಯದ ಭಾಗ) ಸುಮಾರು ೩೦೦ ಮಿ.ಮೀ. (ಸುಮಾರು ಒಂದು ಅಡಿ)ಯಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು, ಇದು ಬಹಳ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅರಿವಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಫ್ಲೈಟ್ ಡೆಕ್ ನಲ್ಲಿ [[ಫ್ಲೈಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್]] ಗಳಿರುವ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಬಲ್ಕ್ ಹೆಡ್ ಗಳ ನಡುವೆ ತಲೆದೋರಿದಂತಹ ಬಿರುಕು. ಎಲ್ಲಾ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ವಿಶ್ರಾಂತ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲೂ ಫ್ಲೈಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಗಳು ಇಂತಹ ಬಿರುಕುಗಳು ತಂಪಾಗುವ ಮುನ್ನ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಟೋಪಿಗಳನ್ನು ಇರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಇಂದಿಗೂ ಆ ಟೋಪಿಗಳು ಆ ಜಾಗಗಳಲ್ಲೇ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.seattlepi.com/business/147276_pilot07.html |first = James |last = Wallace |title = Those who flew the Concorde will miss it |publisher = Seattle Post |date = 7 November 2003}}</ref> ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಅನ್ನು ತಂಪಾಗಿರಿಸಲು, ಹವಾನಿಯಂತ್ರಕದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಶಾಖದ ಬದಲಿಗೆ ಇಂಧನವನ್ನು [[ಶಾಖ ಕುಗ್ಗಿಸು|ಶಾಖ ಕುಗ್ಗಿಸುವ]] ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿತು,<ref>{{cite journal |url = http://www.ingentaconnect.com/content/mcb/127/1993/00000040/00000003/art00002 |title = Introduction to Concorde: A brief review of the Concorde and its prospects |publisher = Emerald Group Publishing Limited |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |author =Gedge, G.T. |coauthor = M.I. Prod |year = 1993 |vol = 40 |no = 3}}</ref> ಇದೇ ಕ್ರಮವು ಜನಜನಕಯುಕ್ತ(ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ಸ್)ವಾದುದನ್ನೂ ತಂಪಾಗಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ನ ಮುಂಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು; ಈ ಶಾಖದ ಬಹುಭಾಗವು ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ಅನ್ನು ತಲುಪದ ಹಾಗೆ ಒಂದು ಮುಖಕವಚ/ಕವಚ(ವೈಸರ್)ವನ್ನು ಬಳಸಿ ಶಾಖವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite book |page = 14 |first = Kenneth |last = Owen |year = 2001}}</ref> ಬಳಸುವ [[ಬಣ್ಣ|ಬಣ್ಣದ]] ಬಗ್ಗಯೂ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಮ್ಯಾಕ್ ೨ರ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ಚಲನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಶಾಖದ ಫಲವಾಗಿ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಂ ಬಹಳ ಶಾಖಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ವಿಮಾನದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಫಳಫಳನೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣವನ್ನೇ ಬಳಿಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.concordesst.com/history/orders.html "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಎಸ್ಎಸ್ ಟಿ: ಆರ್ಡರ್ಸ್."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100407184826/http://www.concordesst.com/history/orders.html |date=2010-04-07 }} ''concordesst.com''. ಪುನಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> ಆದರೆ, ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ, ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, [[ಪೆಪ್ಸಿ ಕೋಲಾ|ಪೆಪ್ಸಿ ಕೋಲಾದ]] ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆಂದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ, ಕೆಲವು ಕಾಲ F-BTSDಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ನೀಲಿ(ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ)ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1P2-4794332.html |title = Is this the colour of the new millennium? |publisher = ''The Independent'' |date = 3 April 1996 |archiveurl = https://archive.today/20121209061553/http://www.highbeam.com/doc/1P2-4794332.html |archivedate = 2012-12-09 |access-date = 2010-07-07 |url-status = dead }}</ref> ಹೀಗೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದಿದ್ದಾಗ, ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ ೨ರ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ೨೦ ನಿಮಿಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇರಬಾರದೆಂಬ ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ೧.೭ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಮ್ಯಾಕ್ ವೇಗದ ಚಲನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧವಿರಲಿಲ್ಲ. F-BTSDಯು ಆಗ ಮ್ಯಾಕ್ ೨ರ ವೇಗದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅಗತ್ಯವುಳ್ಳ ದೀರ್ಘಪ್ರಯಾಣಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವಾದ ಕಾರಣ ಇದನ್ನು ಇಂತಹ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.elmundo.es/papel/hemeroteca/1996/04/05/comunicacion/100521.html |title = Azul contra rojo |publisher = ''El Mundo'' |first = Cristina |last = Frade |date = 5 April 1996}}</ref> === ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿಷಯಗಳು === ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಕಾರಣ, ಒಂದೆಡೆಗೆ ಬಾಗುವಾಗ ಮತ್ತು ತಿರುಗುವಾಗ ವಿಮಾನದ ಶರೀರದ ಮೇಲೆ ಬೃಹತ್ ಒತ್ತಡಗಳು ಬೀಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದ ವಿಮಾನದ ಶರೀರದ ತಿರುಚುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿರೂಪಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಆಲ್ಲದೆ, ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಶಂಕೆಗಳಿದ್ದವು; ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು, ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತದಿಂದ ವಿವಿಧ ವೇಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಇನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಔಟ್ ಬೋರ್ಡ್ [[ಎಲೆವಾನ್ ಗಳ]] ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಅಂಶಾಂತರಗಳಿಂದ ಬಗೆಹರಿಸಲಾಯಿತು. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ, ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಬಲು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವಂತಹ ಒಳಾಂತರದಲ್ಲಿನ ಎಲೆವಾನ್ ಗಳು ಮಾತ್ರ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book |page = 78 |first = Kenneth |last = Owen |year = 2001}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ವಿಮಾನದ ದೇಹರಚನೆಯ ಕಿರಿದಾದ ಆಕಾರವು ವಿಮಾನವು ಹಿಗ್ಗುವಂತಾಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="nova"/> ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದೃಷ್ಟಿಕೋಣಕ್ಕೆ ಇದು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="popular">[http://books.google.co.uk/books?id=lpiMSzja6W4C&amp;lpg=PA142&amp;dq=concorde%20flexing&amp;pg=PA118#v=onepage&amp;q=concorde%20flexing&amp;f=false ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1973]</ref> === ಬ್ರೇಕ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಇಳಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾಧನಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Concorde undercarriage Speyer 02 with disc brakes.JPG|thumb|ಕನ್ಡಾರ್ಡ್ ನ ಟೈರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರೇಕ್ ಗಳು]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಡಾವಣಾ ವೇಗವು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ್ದಾದ್ದರಿಂದ{{convert|250|mph|km/h}}, ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ಬ್ರೇಕ್ ಗಳು ಅವಶ್ಯವಾದವು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಏರ್ಲೈನರ್ ಗಳಿಗಿರುವಂತೆಯೇ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸಹ [[ಜಾರಿಕೆ-ರಹಿತ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕುವ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ - ಎಂದರೆ ರೋಲ್-ಔಟ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಡೆಯಲು ಬ್ರೇಕ್ ಗಳನ್ನು ಒತ್ತಿದಾಗ ಟೈ{{H:title|tires (US) - this article uses UK English spellings|y|link=no}}ರ್ ಗಳು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿ ಜಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ - ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಡನ್ಲಪ್]] ನವರು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಬ್ರೇಕ್ ಗಳು ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿದ ಅಂಗಾರ-ಆಧಾರಿತ ಬ್ರೇಕ್ ಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite journal |url = http://www.jstor.org/pss/36383 |title = Design and Engineering of Carbon Brakes |publisher = ''The Royal Society'' |author =Stimson, I. L. |coauthors = R. Fisher |date = January 1980 |vol = 294 |no = 1411 |pages = 583–590 |journal = Philosophical Transactions of the Royal Society of London}}</ref> ಉಡಾವಣೆಯು ಕಡೆಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ರದ್ದಾದಾಗ, ಸುಮಾರು ೧೮೫ [[ಟನ್]] (೧೮೮ [[ಟನ್ನ್]])ಗಳ ತೂಕದ, ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಬ್ರೇಕ್ ಒಡ್ಡಿದಾಗ ಒಂದು ಮೈಲಿ (೧೬೦೦ ಮೀಟರ್ ಗಳು) ಅಂತರದಲ್ಲಿ ನಿಲುಗಡೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.{{convert|190|mph|km/h}} ಈ ಬ್ರೇಕ್ ಹಾಕುವಿಕೆಯು ಬ್ರೇಕ್ ಗಳಲ್ಲಿ ೩೦೦–೫೦೦&nbsp;°Cಯಷ್ಟು ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದು ತಂಪಾಗಲು ಹಲವಾರು ಗಂಟೆಗಳೇ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>[http://www.concordesst.com/gear.html "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಎಸ್ ಎಸ್ ಟಿ. ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗೇರ್"] ''concordesst.com''. ಪುಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಬಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ವಿಮಾನದ ಕೆಳಭಾಗದ ಭಾಗಗಳು (ಅಂಡರ್ ಕ್ಯಾರೇಜ್). ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಡೆಲ್ಟಾ-ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಏರುವಿಕೆಯ ರಭಸವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರಿಗೆ ಈ ಭಾಗವು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬಲ ಹೊಂದುವುದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ತಿರುಗುವಾಗ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸುಮಾರು ೧೮ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕ್ರಾಮಕ ಕೋನಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತಿತ್ತು. ತಿರುಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ, ಇತರ ವಿಮಾನಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಮಾಡುವಂತಲ್ಲದೆ, ಇದರ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಯಾವುದೇ ಉಡಾವಣಾರಭಸವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಿರುಗುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವಂತಹ ವಾಯುವೇಗ(೧೯೯ KIAS)ದೊಡನೆ ಇದೂ ಸೇರಿದಾಗ, ಹಿಂದಿನ ಕೆಳ ಕ್ಯಾರೇಜ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಅತೀವವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿನ್ಯಾಸಬದಲಾವಣೆಯನ್ನೇ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.iasa.com.au/folders/Safety_Issues/others/concordespacer.html |title = The real story of Flight 4590: Special Investigation |publisher = ''iasa.com.au'' |first = David |last = Rose |date = 13 May 2001}}</ref> ಹಿಂದಿನ ಕೆಳ ಕ್ಯಾರೇಜ್ ಗಳು ಆ ರಭಸವನ್ನು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಪರಸ್ಪರ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ವಾಲುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳು ಬಹಳ ಎತ್ತರವಿರುವುದರಿಂದ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ನಂತರವೇ ಆ ರಭಸ ಹೊಂದುವ ಮುನ್ನ ಡಿಕ್ಕಿಹೊಡೆಯದಂತೆ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಬ್ರೂಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ</ref> === ವ್ಯಾಪ್ತಿ === ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಅಥವಾ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಗಳ ನಡುವೆ ತಡೆರಹಿತವಾಗಿ ಪಯಣಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರು ಬೇರೆಲ್ಲಾ ವಿಮಾನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಕ್ಷಮತೆ ಹೊಂದಲು ಬೇಕಾದಂತಹ ಹಲವಾರು ಜಾಗರೂಕವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು(ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಇಂಧನ-ಕ್ಷಮ ಜೆಟ್ ಎಂಜಿನ್<ref name="nova"/>); ನಾಜೂಕಾದ ಪ್ರಧಾನಾಂಗ, ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ [[ಏರಿಕೆ-ಕರ್ಷಣ ಪರಿಮಾಣ|ಏರಿಕೆ-ಕರ್ಷಣ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು]] ಹೊಂದಲು ಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಆಕಾರಗಳ ರಚನೆ, ಮಧ್ಯಮ ಸ್ತರದ ತೂಕ ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಮತ್ತು ಇಂಧನವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪಾರ್ಶ್ವಸೆಳೆತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡದೆಯೇ, ವಿಮಾನವನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುವುದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕೆಲವು ಅಂಗಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref name="deltawing"/><ref name="fueltrim"/><ref name="powerplant"/> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಹಾರಾಡತೊಡಗಿದ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ "B" ಮಾದರಿಯು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿತು; ಇದರಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಹಿರಿದಾದ ಇಂಧನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಕೊಂಚ ದೊಡ್ಡದಾ, [[ಲೀಡಿಂಗ್ ಎಡ್ಜ್ ಸ್ಲ್ಯಾಟ್ಸ್]] ಗಳುಳ್ಳ, ರೆಕ್ಕೆಗಳಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ವೇಗಗಳಲ್ಲೂ ವಾಯುಚಲನವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಸಲು ಇವು ಸಹಕಾರಿಯಾದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ, ಶಬ್ದರಹಿತವಾದ ಎಂಜಿನ್ ಗಳಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇಂಧನ-ಬಾಕ ಹಾಗೂ ಶಬ್ದಯುತ ಮರುಶಾಖಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ. ರೋಲ್ಸ್-ರಾಯ್ಸ್/ಸ್ನೆಕ್ಮಾ ಒಲಿಂಪಸ್ ೫೯೩ಗಿಂತಲೂ ೨೫%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಷಮತೆಯುಳ್ಳ ಎಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಸಾಧ್ಯವೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಆಗ ಮೂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=N9222540AH&q=Concorde+engines&uid=788858323&setcookie=yes |title = Propulsion challenges and opportunities for high-speed transport aircraft |publisher = ''Aeropropulsion'' |author = Strack, William |year = 1987 |pages = 437–452 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2011-09-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110921055740/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=N9222540AH&q=Concorde+engines&uid=788858323&setcookie=yes |url-status = dead }}</ref> ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರವಿದ್ದಾಗಲೂ {{convert|500|mi|0|abbr=on}}ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತತ್ತು, ಮತ್ತು ಹೊಸ ವಾಣಿಜ್ಯಪರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಭಾಗಶಃ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಾರವಾಗದುದರಿಂದಲೂ, ಹಾಗೂ ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನದ ಇಂಧನವು ದುಬಾರಿಯಾದುದರಿಂದಲೂ ಇದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=Q-0cAAAAIBAJ&sjid=rGcEAAAAIBAJ&pg=6914,3256355&dq=tu+144&hl=en |title = Fuel costs kill Second Generation of Concordes |first = Alison |last = Smale |publisher = ''Sarasota Herald-Tribune'' |date = 22 September 1979}}</ref> === ಹೆಚ್ಚಿದ ವಿಕಿರಣ ಒಡ್ಡುವಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:ConcordeFuselageSinsheim.jpg|thumb|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಶರೀರ ಕಟ್ಟು]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಚಲಿಸುವ ಎತ್ತರದ ಮಟ್ಟಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ದೀರ್ಘ-ಪ್ರಯಾಣದ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸುಮಾರು ಎರಡರಷ್ಟು ಭೂವಲಯಾತೀತ [[ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಿ ಕಣ ವಿಕಿರಣ|ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಿ ಕಣ ವಿಕಿರಣದ]] [[ಪ್ರವಾಹ|ಪ್ರವಾಹವನ್ನು]] ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/travel/healthcosmic/public/en_gb#4 |title = How much radiation might I be exposed to? |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 11 January 2010}}</ref><ref name="concradi">{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do;jsessionid=E0A02B0587619C9A40D5736FCE7B3F02?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1682309 |title = Electronic safety test replaces radioactive test source |author = Guerin, D.W. |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1973 |volume = 45 |issue = 4 |issn = 0002-2667 |publisher = MCB UP }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಮೊದ ಮೊದಲು ಬಂದಾಗ,ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ಪ್ರಯಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧದ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಚರ್ಮದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬ ಚಿಂತನೆ ಮೂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=GfUNAAAAIBAJ&sjid=dnkDAAAAIBAJ&pg=2948,4208&dq=second+generation+concorde&hl=en |title = Skin cancer danger linked to stratospheric jet planes |publisher = ''St. Petersburg Times'' |date = 1 April 1975}}</ref> ಆದರೆ, ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಇದಕ್ಕೆ [[ಸಮನಾದ ಪ್ರಮಾಣ|ಸಮನಾದ ಪ್ರಮಾಣವು]] ಮಾಮೂಲಾಗಿ ಅದೇ ದೂರಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ''ಕಡಿಮೆ'' ಇರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/travel/healthcosmic/public/en_gb |title = Cosmic radiation |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 11 January 2010}}</ref> ಅಸಾಮಾನ್ಯ [[ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ|ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯು]] ಸಾಗಿಬರುವಂತಹ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal |last=Arctowski |first=Henryk |year=1940 |title=On Solar Faculae and Solar Constant Variations |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume=26 |issue=6 |pages=406–411 |doi=10.1073/pnas.26.6.406|url=http://www.pnas.org/cgi/reprint/26/6/406.pdf |format=PDF}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಕಿರಣ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ವಿಮಾನದ ಡೆಕ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೇಡಿಯೋ ಮೀಟರ್ ಹಾಗೂ ವಿಕಿರಣವು ತಗ್ಗುವ ಕ್ಷಿಪ್ರತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಒಂದು ಸಾಧನ ಇದ್ದವು.<ref name="concradi"/> ವಿಕಿರಣದ ಮಟ್ಟವು ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ {{convert|47000|ft|m}}ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತಿತ್ತು. === ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಒತ್ತಡಗೊಳಿಸುವಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Concorde interior2.jpg|thumb|right|2000ಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಒಳಭಾಗ]] ವಿಮಾನವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರವಾಗಿ ಹಾರುವಾಗ, ಏರ್ಲೈನರ್ ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೬,೦೦೦–೮,೦೦೦&nbsp;ಅಡಿ (೧,೮೦೦–೨,೪೦೦ ಮೀ) ಏರಿಕೆಗೆ ಒತ್ತಡಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಒತ್ತಡಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಈ ರೇಂಜ್ ನ ಕೆಳಗಿನ ಕಡೆಯ ಒಂದು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು.{{convert|6000|ft|m}}.<ref>{{cite journal |url = http://occmed.oxfordjournals.org/cgi/reprint/17/2/47.pdf |title = Human Factors in the Concorde |journal = Occupational Medicine |last = Hepburn |first = A.N. |volume = 17 |year = 1967 |pages =47–51}}</ref> ಹಠಾತ್ತನೆ ಕ್ಯಾಬಿನ್ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೂ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ.<ref>{{cite book|title=Flight Training Handbook|url=https://books.google.com/books?id=ioRTAAAAMAAJ|year=1980|accessdate=2007-07-28|publisher=U.S. Dept. of Transportation, [[Federal Aviation Administration]], Flight Standards Service|page=250}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಯಾಣ ಎತ್ತರವು {{convert|60000|ft|m}} ಆಗಿತ್ತು; ಶಬ್ದವೇಗಕ್ಕಿಂಗ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದ ಏರ್ಲೈನರ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ {{convert|40000|ft|m}}ನ ಕೆಳಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುತ್ತವೆ. {{convert|50000|ft|m}}ನ ಮೇಲೆ, ವಾಯು ಒತ್ತಡದ ಕೊರತೆಯು, ಒಂದು ನುರಿತ ಅಥ್ಲೀಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ, ೧೦-೧೫ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಲ್ಲದ ಒಂದು "[[ಉಪಯುಕ್ತ ಪ್ರಜ್ಞಾಶೀಲತೆಯ ಸಮಯ]]"ವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.theairlinepilots.com/medical/decompressionandhypoxia.htm |title=Cabin Decompression and Hypoxia |first = Mark |last = Wolff |date = 6 January 2006 |publisher = PIA Air Safety Publication}}</ref> ಕ್ಯಾಬಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿರುಕುಂಟಾದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ವಾಯುವಿನ ಒತ್ತಡವು ವಿಮಾನದ ಹೊರಗಿನ ವಾತಾವರಣದ ಒತ್ತಡಕ್ಕಿಂತಲೂ [[ವೆಂಚುರಿ ಪರಿಣಾಮ|ವೆಂಚುರಿ ಪರಿಣಾಮದ]] ಫಲವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು;<ref name="wolfram">{{cite web |url= http://demonstrations.wolfram.com/TheVenturiEffect |title= The Venturi effect |publisher=Wolfram Demonstrations Project |accessdate=3 November 2009}}</ref> ಉಂಟಾದ ಬಿರುಕಿನಿಂದ ವಾಯುವು ಆಚೆಗೆ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಎತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ, ವಾಯುಸಾಂದ್ರತೆಯು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ; ಕ್ಯಾಬಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಬಿರುಕುಂಟಾದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಒತ್ತಡದ ನಷ್ಟದ ತೀವ್ರತೆಯು ಯಾವ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿರುತ್ತದೆಂದರೆ ಇತರ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದರೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಜೆಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ನೀಡುವ ಆಮ್ಲಜನಕ ಮುಖಚೀಲಗಳು ನಿರರ್ಥಕವಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ, ಬೇಗನೆ ಅದನ್ನು ತೊಟ್ಟರೂ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ತಕ್ಷಣ [[ಹೈಪೋಕ್ಸಿಯಾ|ಹೈಪೋಕ್ಸಿಯಾದಿಂದ]] ನರಳುವರು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಂತಹ ಬಿರುಕುಗಳು ಉಂಟಾದರೆ, ಒತ್ತಡನಷ್ಟದ ತೀವ್ರತೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗಲೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಕಿಟಕಿಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು,<ref name="nunn">{{cite book |title=Nunn's applied respiratory physiology |first = John Francis |last = Nunn |publisher = Butterworth-Heineman |isbn = 075061336X |year = 1993 |page = 341}}</ref> ಕ್ಯಾಬಿನ್ ವಾಯು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಾಯು ಸರಬರಾಜನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ವಿಮಾನವನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಲು ಒಂದು ಶೀಘ್ರ ಇಳಿಕೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. FAAಯು ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ತುರ್ತು ಇಳಿಯುವಿಕೆಯ ವೇಗಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಒತ್ತಡದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಶೀಘ್ರ ಇಳಿಯುವಿಕೆ ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರ ತಳೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://rgl.faa.gov/Regulatory_and_Guidance_Library%5CrgPolicy.nsf/0/90AA20C2F35901D98625713F0056B1B8?OpenDocument |title = Interim Policy on High Altitude Cabin Decompression - Relevant Past Practice |first = Steve |last = Happenny |date = 24 March 2006 |publisher = Federal Aviation Administration |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20111022084743/http://rgl.faa.gov/Regulatory_and_Guidance_Library/rgPolicy.nsf/0/90AA20C2F35901D98625713F0056B1B8?OpenDocument |url-status = dead }}</ref> ಪೈಲಟ್ ಗಳಿಗೆ [[ಎಡೆಬಿಡದ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಾಯುಪಥ ಒತ್ತಡ]](CPAP)ವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶವಿದ್ದು, ಇದು ಮುಖಕವಚಗಳ ಮೂಲಕ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಶ್ವಾಸಕೋಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದಿಂದ ತುಂಬುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="nunn"/> === ಜೋಲು ಮೂಗು === [[ಚಿತ್ರ:Heathrow Airport - geograph.org.uk - 293.jpg|thumb|ಉಡಾವಣೆಗೆ ತಯಾರಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೋಲು ಮೂಗು ಕೆಳ ಬಾಗಿರುವಂತಹ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್.]] ಕರ್ಷಣವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿ, ಗಗನಯಾನಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಸರಳ, ಆಧುನಿಕ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಧರೆಗಿಳಿಯುವ ಸಮಯ ಹಾಗೂ ಉಡಾವಣಾಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವಾಗ ಪೈಲಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೊರಗಿನದನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ರಾಜಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಜೋಲು ಮೂಗು ರಚಿತವಾಯಿತು. ಇತರ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಯೋಜನಾಕ್ರಮಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಡೆಲ್ಟಾ-ರೆಕ್ಕೆಯ ವಿಮಾನವು ಉಡಾವಣೆ ಮತ್ತು ಇಳಿಯುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕ್ರಾಮಕ ಕೋನದಲ್ಲಿ (ಮೂಗೆತ್ತರಿಸಿದ ಕೋನ) ಚಲಿಸುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಡೆಲ್ಟಾ ರೆಕ್ಕೆಯು ಏರುವ ರಭಸವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಕ್ರಮವೇ ಆಗಿದೆಮೂಗು ಚೂಪಾದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಟ್ಯಾಕ್ಸೀವೇ(ಇಳಿದಾಗ ಓಡಿ ನಿಧಾನಗೊಳ್ಳುವ ಪಥ) ಹಾಗೂ ರನ್ ವೇ(ಹಾರಲು ಮನ್ನ ಕ್ಷಿಪ್ರಗೊಳ್ಳಲು ಚಲಿಸುವ ಪಥ)ಗಳಲ್ಲಿ ಪೈಲಟ್ ನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಅಡಚಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಮೂಗನ್ನು ವಿವಿಧ ಚಲನೆಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅನುವಾಗುವಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A7138343AH&q=Concorde+nose+droop&uid=788872723&setcookie=yes |title = Droop Nose |publisher = ''Flight International'' |year = 1971 |pages = 257–260 |author = Goff, W.E. |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2012-03-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120322072220/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=A7138343AH&q=Concorde+nose+droop&uid=788872723&setcookie=yes |url-status = dead }}</ref> ಜೋಲು ಮೂಗಿನೊಡನೆ ಚಲಿಸುವ ಮುಂಗವಚವೊಂದಿದ್ದು, ವಿಮಾನವು ಕೆಳಬಾಗುವ ಮುನ್ನ ಅದು ಮೂಗಿನೊಳಕ್ಕೆ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮೂಗನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಮಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದಾಗ ಆ ಮುಂಗವಚವು ಮುಂದಿನ ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ನ ತೆರೆಯ ಮುಂಭಾಗದಾಚೆಗೆ ಏರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ತನ್ಮೂಲಕ ವಿಮಾನದ ವಾಯುಚಲನ ತಹಬದಿಗೆ ತರಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Concorde nose" /> ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ನಿಯಂತ್ರಕವು ಈ ಮುಂಗವಚವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸೀ ಪಥದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು [[ಉಡಾವಣಾ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ೫° ಕೆಳಕೋನದಲ್ಲಿರುಂತೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿತ್ತು. ಉಡಾವಣೆಯ ನಂತರ ಮತ್ತು ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ದಾಟಿದ ಮೇಲೆ, ಮೂಗು ಮತ್ತು ಮುಂಗವಚಗಳನ್ನು ಮೇಲೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಧರೆಗಿಳಿಯುವ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳ ಮುನ್ನ, ಮುಂಗವಚವು ಮತ್ತೆ ಒಳಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗರಿಷ್ಠ ಗೋಚರತೆಗಾಗಿ ಮೂಗನ್ನು ಸಮಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ೧೨.೫° ಕೋನದಷ್ಟು ಕೆಳಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಧರೆಗಿಳಿದ ನಂತರ, ಅದು ಜಖಂ ಆಗದಿರಲೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ, ಮೂಗನ್ನು ಐದು ಡಿಗ್ರಿ ಕೋನದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಏರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Concorde nose"/> ಅಪರೂಪದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂಗು ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ವಿಮಾನವನ್ನು ಉಡಾವಣೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://www.concordesst.com/209.html "ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಫ್ಲೀಟ್: ಏರ್ ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ನಂಬರ್. ][http://www.concordesst.com/209.html 209."] ''concordesst.com''. ಪುನಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> ಕಡೆಯದಾಗಿ ಮುಂಗವಚವು ಮೂಗಿನೊಳಕ್ಕೆ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮೂಗು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಂಡ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್ (ಗಾಳಿದೆರೆ) ಶುಚಿಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಶಬ್ದವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref name="Concorde nose">[http://www.concordesst.com/nose.html "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನೋಸ್."] ''concordesst.com''. ಪುನಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> ಈ ಎರಡೂ ಮಾದರಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಥಿರವಾದ "ಗಾಜಿನ ರಂಧ್ರಗಳು" ಒಳಸೆಳೆಯಬಹುದಾದ ಮುಂಗವಚಗಳ ಮೇಲೆ ಇದ್ದವು.<ref>[http://www.concordesst.com/002/002detail.html "ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾದರಿ 002: G-BSST ಪುಟ."] ''concordesst.com''. ಪುನಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref><ref>[http://www.concordesst.com/pictures/gbsst8.jpg "G-BSSTಯ ಹೊರಂಗಣ ನೋಟ."] ''ಫ್ಲೀಟ್ ಏರ್ ಆರ್ಮ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ'', ಯಿಯೋವಿಲ್ಟನ್, ಯುಕೆ. ಪುನಶ್ಚೇತನ: ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೯.</ref> ಯುಎಸ್ [[ಫೆಡರಲ್ ಏವಿಯೇಷನ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್]] ನವರು ಆ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಗೋಚರತೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಅದು ತಲುಪಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ ಮುನ್ನ ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸ ಬೇರೆಯದಾಗಲೇಬೇಕು ಎಂದು ಆದೇಶವಿತ್ತರು; ಹೀಗಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಮಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾಲ್ಕು "ಉತ್ಪಾದನಾ-ಪೂರ್ವ" ವಿಮಾನ (೧೦೧, ೧೦೨, ೨೦೧, ಮತ್ತು ೨೦೨)ಗಳಲ್ಲೂ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮುಂಗವಚಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>{{cite book |page = 84 |first = Kenneth |last = Owen |year = 2001}}</ref> === ವಿಮಾನಯಾನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Concorde at Baginton - geograph.org.uk - 156846.jpg|thumb|right|ಗಗನ ಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕೆಳ-ಮಟ್ಟದ ಫ್ಲೈಪಾಸ್ಟ್ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್]] ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದ ಜೆಟ್ ಗಳು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಗೆ ಹಾರಿಹೋಗಲು ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ನ ದಾಟುವ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಸೂಪರ್ ಸಾನಿಕ್ ಹಾರಾಟದ ಸಮಯವು ೩.೫ ಗಂಟೆಗಳ ಸ್ವಲ್ಪ ಕೆಳಗೆ ಇತ್ತು. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ {{convert|18,300|m|ft|0|abbr=off}}ನಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಯಾಣ ಎತ್ತರವನ್ನು ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು [[ಮಾಚ್]] ೨.೦೨, ಸುಮಾರು ೧೧೫೫ [[ನಾಟ್ ಗಳು]] (೨೧೪೦ ಕಿಮೀ/ಗಂಟೆ ಅಥವಾ ೧೩೩೪ ಮೀ/ಗಂಟೆ),ನಷ್ಟು ಪ್ರಯಾಣ ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ಔಪಚಾರಿಕ ವಿಮಾನದ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{cite book |page = 64 |first = Richard K |last = Schrader |year = 1989}}</ref> ಅದರ ಸಂಚಾರದ ಎತ್ತರವಾದ ಸುಮಾರು {{convert|56000|ft|m|abbr=on}}ರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ನಾಗರಿಕ ಯಾನಸಂಚಾರವು ನಡೆಯದೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಅನ್ನು ದಾಟಲು, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿಂದ ಸಮರ್ಪಿತ [[ಸಮುದ್ರದ ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳು]] ಅಥವಾ "ಟ್ರಾಕ್"ಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಬಹುಎತ್ತರದ ಗಾಳಿಗಳ ಸ್ವಭಾದದಿಂದಾಗಿ, ಈ ಎಸ್ ಎಸ್ ಟಿ ಟ್ರಾಕ್ ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಅಕ್ಷಾಂಶ-ರೇಖಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಹವಾಮಾನ ಬಗೆಗಳ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ನಿತ್ಯ ಅವುಗಳ ಕೋ-ಆರ್ಡಿನೇಟ್ ಗಳು ಬದಲಾಗುವ ಕೆಳಗಿನ ಎತ್ತರಗಳಲ್ಲಿನ [[ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಟ್ರಾಕ್ ಗಳ]] ಹಾಗಲ್ಲ.<ref>{{cite book |page = 84 |first = Orlebar |last = Christopher |year = 2002}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, ಸಮುದ್ರವನ್ನು ದಾಟುವಾಗ ಇಂಧನದ ಲೋಡು ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ೪೫,೦೦೦ರಿಂದ {{convert|60000|ft|m|abbr=on}}ಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿಧಾನಗತಿಯ ಏರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತಾ ಒಂದು {{convert|15000|ft|m|sing=on}} ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಯರ್ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು ಕೂಡ.<ref>[[ಪ್ರೆಸ್ಟ್ವಿಕ್ ಸಾಗರ ಪ್ರದೇಶ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರ]]: ಗಗನಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆಗಳ ಕೈಪಿಡಿ (ಭಾಗ ೨). [[NATS]]</ref> ದೈನಂದಿನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, ಟೇಕ್-ಆಫ್ ನ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಕ್ಷ ''ಕ್ರೂಸ್-ಕ್ಲೈಂಬ್'' ಹಾರಾಟದ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite book |page = 92 |first = Orlebar |last = Christopher |year = 2002}}</ref> ನೆಲಕ್ಕಿಳಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, [[ಡ್ರ್ಯಾಗ್ ಫೋರ್ಸ್]] ಕರ್ವ್ ನ "ಹಿಂದುಗಡೆ" ಇತ್ತು - ಇಲ್ಲಿ ಮೂಗನ್ನು ಎತ್ತುವುದು ಮುಳುಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.<ref>{{cite book |page = 110 |first = Orlebar |last = Christopher |year = 2002}}</ref> ಡೆಲ್ಟಾ-ಆಕಾರದ ರೆಕ್ಕೆಗಳು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗೆ ಔಪಚಾರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕ [[ಆಕ್ರಮಣದ ಕೋನವನ್ನು]] ಗಳಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಇದರಿಂಗಾಗಿ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಭಾಳಿಸಿಕೊಂಡೇ ಇಡೀ ಮೇಲಿನ ರೆಕ್ಕೆಯ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ವರ್ಟಿಕ್ಸ್ ಗಳ ರಚನೆಯು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite book |page = 44 |first = Orlebar |last = Christopher |year = 2002}}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವ ವೇಗವು {{convert|170|mph|km/h|0|abbr=off}} ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book |page = 84 |first = Richard K |last = Schrader |year = 1989}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಹಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಿಎ ವಿಮಾನಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಮಾನದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಾಯು ವಾಹನಸಂಚಾರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧ "''[[ಸ್ಪೀಡ್ ಬರ್ಡ್]]'' " ಎಂಬ ಕಾಲ್ ಸೈನ್ (ಕೂಗು ಸಂಕೇತ)ನೊಂದಿಗೆ "''ಕಾಂಕಾರ್ಡ್'' " ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |url = http://video.google.com/videoplay?docid=7422409257931235094 |title = BA Tribute to Concorde. The takeoff scene at the end of the video contains a clip of the ATC communication with the "Speedbird Concorde" |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 11 January 2010 |archive-date = 31 ಮೇ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100531215441/http://video.google.com/videoplay?docid=7422409257931235094 |url-status = dead }}</ref> == ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಇತಿಹಾಸ == === ನಿಗದಿತ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು === <ref name="Strang, Dr. W.J 1978">{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do;jsessionid=2594967949E5659C545A433375AEF406?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1682798 |title = Concorde in Service |author = Strang, Dr. W.J |coauthor = R. McKinley |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1978 |volume = 50 |issue = 12 |issn = 0002-2667 |publisher = MCB UP }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೧೯೭೬ರ ಜನವರಿ ೨೧ರಂದು ಲಂಡನ್-[[ಬಹ್ರೈನ್]] ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್-[[ರಿಯೋ]] ([[ಡಾಕರ್]] ಮೂಲಕ) ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗದಿತ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಆರಂಭಗೊಂಡವು.<ref name="Strang, Dr. W.J 1978"/> ಇದೇ ವರ್ಷದ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೦ ರಂದು ಪ್ಯಾರಿಸ್-[[ಕರಕಸ್]] ([[ಅಜೋರ್ಸ್|ಅಜೋರ್ಸ್‌ನ]] ಮೂಲಕ) ಮಾರ್ಗವು ಆರಂಭವಾಯಿತು. [[ಯುಎಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸು]] ಆಗಷ್ಟೇ ಯುಎಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತ್ತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಸೋನಿಕ್ ಬೂಮ್]] ಗಳ ಬಗೆಗಿನ ನಾಗರೀಕರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ ದಾಟುವ]] ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಯ್ದು ಸಾಗುವ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ತಡೆಯಾಯಿತು. ಆದರೆ, [[ಯುಎಸ್ ನ ಸಾರಿಗೆ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]] [[ವಿಲಿಯಮ್ ಕೋಲ್ಮನ್]], [[ವಾಷಿಂಗಸಟನ್ ಡುಲ್ಲೆಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸೇವೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದನು, ಮತ್ತು ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ೧೯೭೬ರ ಮೇ ೨೪ರಂದು ಒಟ್ಟಿಗೇ ಡುಲ್ಲೆಸ್ ಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದವು.<ref>{{cite journal |url = http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&handle=hein.journals/tportl8&div=7&id=&page= |title = Safety Regulation of the Concorde Supersonic Transport: Realistic Confinement of the National Environmental Policy Act |first = Robert B. |last = Donin |publisher = HeinOnline |year = 1976}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Concorde 1977.jpg|thumb|right|1977ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್]] ಜೆಎಫ್ ಕೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಮೇಲಿನ ಯುಎಸ್ ನಿಷೇಧವು ೧೯೭೭ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಈ ನಿಷೇಧವು ೧೯೭೭ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೭ರಂದು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ಒಂದು ಕೆಳಗಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಪಲ್ಲಟಿಸಲು ಒಪ್ಪದೆ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಮಾಡಿದ [[ನಿಲ್ದಾಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ|ನಿಲ್ದಾಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ]] ಮತ್ತು [[ಕರೋಲ್ ಬರ್ಮನ್|ಕರೋಲ್ ಬರ್ಮನ್‌ರ]] ನಾಯಕತ್ವದ ಒಂದು ತೃಣಮೂಲ ಅಭಿಯಾನದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ, ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |last = O'Grady |first = Jim |url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9906E2DC153DF934A15757C0A9659C8B63 |title = Neighborhood Report: The Rockaways; Ears Ringing? It's Cheering Over the Demise Of the Concorde |publisher = ''[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' |date = 27 April 2003}}</ref> ಶಬ್ದದ ಬಗೆಗಿನ ದೂರುಗಳು ಬಂದರೂ ಕೂಡ, ಶಬ್ದ ವರದಿಯು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಬೋಯಿಂಗ್ ವಿಸಿ-137]] ಆಗಿದ್ದ [[ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಒನ್]], ಸಬ್ ಸಾನಿಕ್ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಟೇಕ್-ಆಫ್]] ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜೋರು ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,915764,00.html |title = The Nation: Smooth Landing for the Birds |publisher = ''Time'' |date = 5 December 1977 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101022161710/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,915764,00.html |url-status = dead }}</ref> ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ನಿಂದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನ ಜಾನ್ ಎಫ್.ಕೆನ್ನೆಡಿ ಏರ್ಪೋರ್ಟ್ ಗೆ ನಿಗದಿತ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ಸೇವೆಯು ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ೧೯೭೭ರ ನವೆಂಬರ್ ೨೨ರಂದು.<ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/concorde/aboutconcorde.html#facts_figures |title = Concorde facts and figures |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 11 January 2010}}</ref> ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಮತ್ತು [[ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್]] ಬಹ್ರೈನ್ ಮೂಲಕ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು [[ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ]] ನಡುವಿನ ವಿಮಾನಯಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡವು. ಬಿಎಯ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಜಿ-ಬಿಓಎಡಿ ವಿಮಾನವು ಪೋರ್ಟ್ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ನ ಬಣ್ಣವನ್ನು(ಲಾಂಛನವನ್ನು)ಹಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ ಬೋರ್ಡ್ ನ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಬಣ್ಣವನ್ನು(ಲಾಂಛನವನ್ನು) ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=3PkQAAAAIBAJ&sjid=hpIDAAAAIBAJ&pg=4864,7521914&dq=concorde+singapore+airlines&hl=en |title = Concorde by June: Offer to Quantas |first = Ross |last = Warneke |publisher = ''The Age'' |date = 25 October 1977}}</ref><ref name="singaconc">{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F70611FE3C5E167493C6A8178BD95F438785F9 |title = Singapore Concorde flights |publisher = ''New York Times'' |date = 14 October 1977}}</ref> ಈ ಸೇವೆಯು ಮೂರು ವಾಪಸಾತಿ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ನಂತರ, ಮಲೇಷಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಶಬ್ದದ ಬಗೆಗಿನ ದೂರುಗಳಿಂದಾಗಿ, ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು;<ref>{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F10F15F6395416768FDDAE0994DA415B878BF1D3 |title = London and Singapore halt Concorde service |publisher = ''New York Times'' |date = 17 December 1977}}</ref> ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮಲೇಷಿಯನ್ ವಾಯುಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಹೊಸತೊಂದು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತಷ್ಟೆ. ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವಿವಾದವು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಶಬ್ದವೇಗಾತೀತ ವೇಗಗಳನ್ನು ತಲುಪುವುದನ್ನು ತಡೆಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಮಾರ್ಗವು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಲ್ಲದ್ದೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=eZckAAAAIBAJ&sjid=raQFAAAAIBAJ&pg=2330,3152191&dq=concorde+singapore+airlines&hl=en |title = Concorde route cut |publisher = ''Montreal Gazette'' |date = 16 September 1980}}</ref> [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಆಯಿಲ್ ಬೂಮ್|ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಆಯಿಲ್ ಬೂಮ್‌ನ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ವಾರಕ್ಕೆರಡು ಬಾರಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರದ [[ಬೆನಿಟೋ ಜುಆರೇಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ಬೆನಿಟೋ ಜುಆರೇಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ]] [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿ|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿಸಿಯ]] ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಮೂಲಕ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೭೮ ರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೮೨ರವರೆಗೆ ಹಾರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=uekpAAAAIBAJ&sjid=4tIEAAAAIBAJ&pg=4845,5120670&dq=concorde+mexico&hl=en |title = French Concorde to Mexico City |publisher = ''Daytona Beach Morning Journal'' |date = 11 August 1978}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=TuwwAAAAIBAJ&sjid=8t8FAAAAIBAJ&pg=3054,6003139&dq=concorde+mexico&hl=en |title = Supersonic Jet flights suspended |publisher = ''Daytona Beach Morning Journal'' |date = 27 September 1982}}</ref> ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟು ಈ ಮಾರ್ಗದ ರದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು; ಕೊನೆಯ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಕೂಡ ಬಹುತೇಕ ಖಾಲಿಯಾಗಿದ್ದವು. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಅಥವಾ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರದ ಸಂಚಾರಮಾರ್ಗವು ಮಾಚ್ ೨.೦೨ ರಿಂದ ಮ್ಯಾಚ್ ೦.೯೫ವರೆಗೆ ವೇಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಫ್ಲೋರಿಡಾವನ್ನು ಸಬ್ ಸಾನಿಕ್ ಆಗಿ ದಾಟಲು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸಾನಿಕ್ ಬೂಮ್ ಅನ್ನು ಕಾನೂನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ; ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತೆ ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ದಾಟಲು ತನ್ನ ಮೂಲ ವೇಗಕ್ಕೆ ವಾಪಸ್ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ೧೯೮೯ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧ ರಂದು, ಒಂದು ವಿಶ್ವದ-ಸುತ್ತ ಐಷಾರಾಮಿ ಪ್ರವಾಸ ಚಾರ್ಟರ್ (ಒಡಂಬಡಿಕೆ)ನ ಮೇಲೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಸುತ್ತ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿ ಜಿ-ಬಿಓಎಎಫ್ ಮಾಚ್ ೨.೦೨ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತಹ ಈ ಮಾರ್ಗದ ಒಂದು ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರ ಮತ್ತು ಅಕಾಪುಲ್ಕೋವಿಗೆ ತೆರಳುವ ಇದೇ ತೆರನ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ದ್ವಾರಾ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-5212185.html |title = Air France offering 'New Year's Eve in Paris.' |publisher = PR Newswire |date = 2 October 1987 |archiveurl = https://archive.today/20120629003847/http://www.highbeam.com/Search?searchTerm=Air+France+offering+'New+Year's+Eve+in+Paris.'&searchType=Article&currentPage=0&orderBy= |archivedate = 2012-06-29 |access-date = 2010-07-07 |url-status = dead }}</ref> ೧೯೭೮ರಿಂದ ೧೯೮೦ರ ನಡುವೆ, [[ಬ್ರಾನಿಫ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏರ್ವೇಸ್]] ೧೦ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ಭೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು, ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಎರಡರಿಂದಲೂ ಐದೈದು.<ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/646052352.html?dids=646052352:646052352&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Feb+10%2C+1977&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=Braniff+Seeks+Deal+to+Fly+Concorde+in+U.S.&pqatl=google |title = Braniff seeks deal to fly Concorde in U.S. |publisher = ''Los Angeles Times'' |first = John |last = Getze |date = 10 February 1977 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725053059/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/646052352.html?dids=646052352:646052352&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Feb+10%2C+1977&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=Braniff+Seeks+Deal+to+Fly+Concorde+in+U.S.&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ಇವುಗಳನ್ನು ಬ್ರಾನಿಫ್ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಿಂದ ಹಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಡಲ್ಲಾಸ್-ಫೋರ್ಟ್ ವರ್ತ್]] ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡುಲ್ಲೆಸ್ ಅಂತರರಾಷಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡುಲ್ಲೆಸ್ ಅಂತರರಾಷಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ]] ನಡುವಿನ ಸಬ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/647634162.html?dids=647634162:647634162&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&type=historic&date=Jun+22%2C+1978&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=Concorde+Flights+to+Texas+OKd&pqatl=google |title = Concorde flights to Texas Ok'd |publisher = ''Los Angeles Times'' |date = 22 June 1978 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 7 ಜನವರಿ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120107234642/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/647634162.html?dids=647634162:647634162&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&type=historic&date=Jun+22%2C+1978&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=Concorde+Flights+to+Texas+OKd&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುವ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ಹೊಣೆ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=VAQkAAAAIBAJ&sjid=MO4DAAAAIBAJ&pg=6783,4192544&dq=concorde+braniff&hl=en |title = Concorde now reaping profits on N.Y. route |publisher = ''The Spokesman-Review'' |date = 23 November 1979}}</ref> ಈ ವಿಮಾನವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಗೃಹ ದೇಶಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಬ್ರಾನಿಫ್ ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಅದು ಪೂರ್ಣ ಎಎಫ್/ಬಿಎ ಲಿವರಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಯೂರೋಪೀಯ ನೋಂದಣಿಯ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬುಕ್ ಮಾಡಿದ್ದರ ಶೇ.೫೦ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದು, ಬ್ರಾನಿಫ್ ಏಕೈಕ ಯುಎಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿರ್ವಾಹಕನಾಗಿರುವ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ೧೯೮೦ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಇದು ಬಲವಂತಮಾಡಿತು.<ref name="braniconc">{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=-2UaAAAAIBAJ&sjid=ACsEAAAAIBAJ&pg=6806,4059124&dq=concorde+braniff&hl=en |title = Braniff to halt US Concorde flights |publisher = ''Milwaukee Journal'' |date = 16 April 1980 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 6 ಮಾರ್ಚ್ 2016 |archive-url = https://web.archive.org/web/20160306202725/https://news.google.co.uk/newspapers?id=-2UaAAAAIBAJ&sjid=ACsEAAAAIBAJ&pg=6806,4059124&dq=concorde+braniff&hl=en |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F00911FA3C5C17728DDDA80894DE405B8084F1D3 |title = Concorde flights between Texas and Europe end; Big Dreams at the start, $1,447 for flight to Paris |publisher = ''New York Times'' |date = 1 June 1980}}</ref> === ಬಿಎ ತನ್ನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಕೊಂಡಿತು === ೧೯೮೧ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಭವಿಷ್ಯ ಮಂಕಾಗಿ ಕಂಡಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಿ ಹಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದವು. ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಪರೀಕ್ಷಾ ರಿಗ್ ೩೦ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚಬಹುದಾಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಒಂದು ವೆಚ್ಚಗಳ ತೋರಿಕೆಯು ಭಾರೀ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಲೋಹಕಾರ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ವೆಚ್ಚಗಳೊಂದಿಗೆ ವಾಪಸ್ ಬಂತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅಷ್ಟೊಂದು ವರ್ಷಗಳು ಹಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸರಕಾರವು ಮುಂದುವರಿಯಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ೧೯೮೩ರ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಬಿಎ ನ ನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕ, [[ಸರ್ ಜಾನ್ ಕಿಂಗ್]], ಆ ವಿಮಾನವನ್ನು ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ಲಾಭಗಳ ಜೊತೆಗೆ ೧೬.೫ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ಗಳಿಗೆ (ಆಗ ರಾಜ್ಯದ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದ್ದ, ನಂತರ ಖಾಸಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ) ಬಿಎಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಮಾರಿಬಿಡುವಂತೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು.<ref>ಬ್ಯಾಕ್ ರೂಂ ಬಾಯ್ಸ್&nbsp;— ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಪಫೋರ್ಡ್</ref><ref name="concewhitele">{{cite web |url=http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/632500842.html?dids=632500842:632500842&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Apr+01%2C+1984&author=&pub=Chicago+Tribune&desc=The+plane+fact+is%2C+Concorde+has+broken+the+profit+barrier+for+the+first+time&pqatl=google |title=The plane fact is, Concorde has broken the profit barrier for the first time |publisher=''Chicago Tribune'' |date=1 April 1984 |first=Peter |last=Greenberg |access-date=7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date=2 ಜೂನ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110602021403/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/632500842.html?dids=632500842:632500842&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Apr+01%2C+1984&author=&pub=Chicago+Tribune&desc=The+plane+fact+is%2C+Concorde+has+broken+the+profit+barrier+for+the+first+time&pqatl=google |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Concorde at JFK.jpg|thumb|right|1987ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನೆಡಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್]] ಅವರ ಬಳಿ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉತ್ಪನ್ನವಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ ಜಾನ್ ಕಿಂಗ್ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಅದರ ಉದ್ದೇಶಿತ ಗ್ರಾಹಕರು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿಜಕ್ಕೂ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಸರಿದೂಗುವಂತೆ ಅವರು ಪ್ರಗತಿಶೀಲವಾಗಿ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರು.<ref name="nova">{{cite web |url = http://www.pbs.org/wgbh/nova/transcripts/3203_concorde.html |title = NOVA transcript: Supersonic Dream |publisher = ''PBS'' |date = 18 January 2005}}</ref> ಆ ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್, ಅದರ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಹಚರರಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಲಾಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು, ಎಂದು ವರದಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="SSTFAQ"/><ref>{{cite web|url=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB29A63D671E93E&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM|title=The Concorde belies those who foresaw its extinction|publisher=''Philadelphia Inquirer''|date=26 January 1986|access-date=7 ಜುಲೈ 2010|archive-date=20 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020172759/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=PI&s_site=philly&p_multi=PI&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB29A63D671E93E&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/2935337.stm |title = Why economists don't fly Concorde |first = James |last = Arnold |publisher = ''BBC News'' |date = 10 October 2003}}</ref> ೧ ಬಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ಗಳ ವೆಚ್ಚದ ಮುಂದೆ ೧.೭೫ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ಗಳ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಟೀಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಲಾಭಗಳು ಬಹುಲಾಭದಾಯಕವಾದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ £೫೦&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ಗಳವರೆಗೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ವರದಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="SSTFAQ"/> ೧೯೮೪ ಮತ್ತಯ ೧೯೯೧ರ ನಡುವೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಲಂಡನ್ ಮತ್ತು ಮಿಯಾಮಿಯ ನಡುವೆ, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ನ ಡುಲ್ಲೆಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವಂಥ ವಾರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಹಾರುವ ಒಂದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB35E9473D0D942&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |title = Concorde to fly Miami-London route |publisher = ''Miami Herald'' |date = 24 January 1984 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 9 ಜೂನ್ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110609083530/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB35E9473D0D942&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB342A3394157C7&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |title = Cuts ground Concorde from Miami to London |publisher = ''Miami Herald'' |date = 13 January 1991 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 9 ಜೂನ್ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110609084351/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=MH&s_site=miami&p_multi=MH&p_theme=realcities&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB342A3394157C7&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |url-status = dead }}</ref> ೨೦೦೩ರವರೆಗೆ ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿದಿನ ನಡೆಸಲು ಮುಂದುರಿಸಿತು. ಚಳಿಗಾಲದ ರಜಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್|ಬಾರ್ಬಡೋಸ್‌ನ]] [[ಗ್ರಾಂಟ್ಲೀ ಆಡಮ್ಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ಗ್ರಾಂಟ್ಲೀ ಆಡಮ್ಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು]] ಭೇಟಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url = https://news.google.com/newspapers?id=R_oxAAAAIBAJ&sjid=NuQFAAAAIBAJ&pg=4247,5250844&dq=concorde+barbados&hl=en |title = After eight years, the Concode flies to supersonic profit |publisher = ''Reading Eagle'' |first = Gregory |last = Jensen |date = 27 March 1984}}</ref> ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಅಪಘಾತವು ಎಎಫ್ ಮತ್ತು ಬಿಎ ಎರಡರ ಎಲ್ಲ ಚಾರ್ಟರ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮುಗಿಸಿತು. ಹಲವಾರು ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರವಾಸ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಯೂರೋಪೀಯ ಪ್ರವಾಸಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ನಿತ್ಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಟರ್ ವಿಮಾನಯಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು;<ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/64470984.html?dids=64470984:64470984&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jun+23%2C+1985&author=PETER+S.+GREENBERG&pub=Los+Angeles+Times+(pre-1997+Fulltext)&desc=Flying+Via+Charter+Off+to+New+Bustle&pqatl=google |title = Flying via charter off to New Bustle |work = Los Angeles Times |first = Peter S. |last = Greenberg |date = 23 June 1985 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725062116/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/64470984.html?dids=64470984:64470984&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jun+23%2C+1985&author=PETER+S.+GREENBERG&pub=Los+Angeles+Times+(pre-1997+Fulltext)&desc=Flying+Via+Charter+Off+to+New+Bustle&pqatl=google |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/474815901.html?dids=474815901:474815901&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+18%2C+1986&author=Jay+Clarke+Special+to+The+Star&pub=Toronto+Star&desc=Supersonic+Concorde+10+years+in+service+and+still+confounding+critics&pqatl=google |title = Supersonic Concorde 10 years in service and still confounding critics |work = Toronto Star |first = Jay |last = Clark |date = 18 January 1986 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725053558/http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/474815901.html?dids=474815901:474815901&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Jan+18%2C+1986&author=Jay+Clarke+Special+to+The+Star&pub=Toronto+Star&desc=Supersonic+Concorde+10+years+in+service+and+still+confounding+critics&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ಚಾರ್ಟರ್ ವ್ಯವಹಾರವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಮತ್ತು ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನಿಂದ ಆಕರ್ಷಕವೆಂದು ಕಾಣಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1986/1986%20-%200201.html |title = Concorde money is in charters |publisher = Flight International |date = 25 January 1986}}</ref> === ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಯಾನ ೪೫೯೦ ಅಪಘಾತ === ೨೦೦೦ದ ಜುಲೈ ೨೫ರಂದು ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ ವಿಮಾನ ೪೫೯೦, ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಸಿ ನೋಂದಣಿ, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ [[ಗೊನೆಸ್ಸೇ|ಗೊನೆಸ್ಸೇಯಲ್ಲಿ]] ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಗಿ, ವಿಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ೧೦೦ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು ಮಂದಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಮೇಲಿದ್ದ ನಾಲ್ಕು ಜನರನ್ನು ಕೊಂದಿತು. ಇದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಏಕೈಕ ಅಪಘಾತವಾಗಿತ್ತು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಪಘಾತ ತನಿಖಾ ಬ್ಯೂರೋ(ಬಿಇಎ) ನಡೆಸಿದ ಅಧಿಕೃತ ತನಿಖೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಮುಂಚೆ ಟೇಕ್ ಆಫ್ ಆಗಿದ್ದ ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ನ ಡಿಸಿ-೧೦ರಿಂದ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಒಂದು ಟೈಟಾನಿಯಂ ತುಂಡಿನಿಂದ ಅಪಘಾತವು ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು. ಈ ಲೋಹದ ತುಣುಕು ಟೇಕ್ ಆಫ್ ನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಎಡ ಮುಖ್ಯ ಚಕ್ರದ ಬೋಗಿಯ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಟೈರ್ ಅನ್ನು ಪಂಚರ್ ಮಾಡಿತು. ಆ ಟೈರು ಸಿಡಿಯಿತು, ಮತ್ತು ಒಂದು ರಬ್ಬರ್ ತುಂಡು ಅನಿಲದ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಬಡಿಯಿತು. ಈ ಪರಿಣಾಮವು ಟ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಭಾರೀ ಅನಿಲ ಸೋರಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯಾದ ಕಿಡಿಹೊಂದಿದ್ದ ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಯಿಂದಾಗಿ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಸಿತು. ಬೆಂಕಿಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ವಿಮಾನಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ಎರಡನೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಇಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದರು, ಮತ್ತು ೧ನೇ ಇಂಜಿನ್ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾ ಇರಲು, ವಿಮಾನವು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಅಥವಾ ವೇಗವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ. ವಿಮಾನವು ಒಂದು ಶೀಘ್ರ ಮೇಲ್ಷಿಮ್ಮುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿ, ನಂತರ ಒಂದು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಇಳಿತವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು, ಎಡಕ್ಕೆ ಉರುಳಿಕೊಂಡು ಬಾಲ-ಕೆಳಗಾಗಿ ಗೊನೆಸ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಟೆಲಿಸ್ಸಿಮೊ ಹೋಟೆಲ್ ಗೆ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯಿತು.<ref>ಎಂಡ್ರೆಸ್ ೨೦೦೧, ಪುಟಗಳು ೧೧೦–೧೧೩.</ref> ಈ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಕ್ರಮಿಸಿದ ಕಿಲೋಮೋಟರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸೊನ್ನೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕಾರ್ಯಶೀಲ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ವಿಮಾನಸೇವೆ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಸಬ್ಸಾನಿಕ್ ಜೆಟ್ ಗಳಿಗಿಂತ ೬೦ ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಟೈರ್ ಸಿಡಿತಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0UBT/is_6_16/ai_82753359/ |accessdate=1 February 2010 |title=Human Factor Issues Emerge from Concorde Crash Investigation |journal=Air Safety Week |archiveurl=https://archive.today/20120710130127/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0UBT/is_6_16/ai_82753359/ |archivedate=10 ಜುಲೈ 2012 |url-status=live }}</ref> ಈ ಅಪಘಾತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು, ಅನಿಲ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಗಳಿಗೆ [[ಕೆವ್ಲಾರ್]] ಪದರ ಸವರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಸಿಡಿತವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂಥ ಟೈರ್ ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವು ಸುರಕ್ಷಾ ಉತ್ತಮತೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/1442061.stm |title = Concorde's safety modifications |publisher = ''BBC News'' |date = 17 July 2001}}</ref> ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಂತರದ ಮೊದಲ ವಿಮಾನಯಾನವು, ಬಿಎ ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪೈಲಟ್ [[ಮೈಕ್ ಬ್ಯಾನ್ನಿಸ್ಟರ್|ಮೈಕ್ ಬ್ಯಾನ್ನಿಸ್ಟರ್‌ನಿಂದ]] ಪೈಲಟ್ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟು [[ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೂ|ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೂನಿಂದ]] ೨೦೦೧ರ ಜುಲೈ ೧೭ರಂದು ಹೊರಟಿತು. ಐಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ಮಧ್ಯ-ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ನ ಮೇಲಿನ ೩-ಗಂಟೆ ೨೦-ನಿಮಿಷಗಳ ವಿಮಾನಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು [[ಆರ್ಎಎಫ್ ಬ್ರೈಜ್ ನಾರ್ಟನ್|ಆರ್ಎಎಫ್ ಬ್ರೈಜ್ ನಾರ್ಟನ್‌ಗೆ]] ಹಿಂತಿರುಗುವ ಮುನ್ನ ಬಾನ್ನಿಸ್ಟರ್ [[ಮಾಚ್]] ೨.೦೨ ಅನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ. ಲಂಡನ್-ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೋಲಬೇಕೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾದ ಪರೀಕ್ಷಾ ವಿಮಾನಯಾನವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಜನಸಂದಣಿಗಳಿಂದ ಅದು ವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.foxnews.com/story/0,2933,29732,00.html |title = Concorde Completes Successful Test Flight |publisher = ''Fox News'' |date = 17 July 2001}}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಹೊತ್ತ ಬಿಎ ಜಮಾಬಂದಿ ವಿಮಾನಯಾನವು ೨೦೦೧ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೧ರಂದು ನಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ [[11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2001ರ ಹಲ್ಲೆಗಳ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಇದು ಆದಾಯ ಗಳಿಸುವ ವಿಮಾನಯಾನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯಾಣಿಕರೂ ಬಿಎ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-78118409.html |title = Concorde, 100 BA staff fly over Atlantic |publisher = ''United Press International'' |date = 11 September 2001 |archiveurl = https://archive.today/20120911093626/http://www.highbeam.com/Search?searchTerm=Concorde+100+BA+staff+fly+over+Atlantic.&searchType=Article&currentPage=0&orderBy= |archivedate = 11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |url-status = dead }}</ref> ೨೦೦೧ರ ನವೆಂಬರ್ ೭ರಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಬಿಎ ಮತ್ತು ಎಎಫ್ ನಿಂದ (ಜಿ-ಬಿಓಎಈ ಮತ್ತು ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ ವಿಮಾನ) [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಜೆಎಫ್ ಕೆ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಜೆಎಫ್ ಕೆಗೆ]] ಹಾರುವ ಸೇವೆಯೊಂದಿಗೆ ಪುನರಾರಂಭಗೊಂಡವು. ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ನಗರಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ರೂಡಿ ಗಿಯುಲಿಯಾನಿ|ರೂಡಿ ಗಿಯುಲಿಯಾನಿಯಿಂದ]] ಸ್ವಾಗತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=efkjAAAAIBAJ&sjid=yggEAAAAIBAJ&pg=3487,4067442&dq=concorde&hl=en |title = Concorde returns |publisher = ''Ocala Star-Banner'' |first = Timothy |last = Williams |date = 7 November 2001}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/1641466.stm |title = Concorde 'back where she belongs' |publisher = ''BBC News'' |date = 6 November 2001}}</ref> === ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ === ೨೦೦೩ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೦ರಂದು, ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/2934257.stm |title = Concorde grounded for good |publisher = ''BBC News'' |date = 10 April 2003}}</ref><ref>[http://www.concordesst.com/retire/announcements.html "ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಎಂಡ್ ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಅನೌಂನ್ಸ್ ಮೆಂಟ್ಸ್."] ''concordesst.com''. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೦.</ref> ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯ ಜುಲೈ ೨೫ರ ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತದ ನಂತರ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೧ರ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವಾಯು ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಆದ ಇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಏರುತ್ತಿದ್ದ ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಅವರು ಕಾರಣವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು. ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಒಂದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವಿಸ್ಮಯವಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ೩೦ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಕ್ರಮಾವಳಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು ಡಯಲ್ ಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅದರ ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ವಯಸ್ಸಾದ ಹಾಗೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಅದೇ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯ ಇತರ ವಿಮಾನನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬೋಇಂಗ್ ೭೪೭, ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ವಿಮಾನದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶದ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಕಾರಣ ಇರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do;jsessionid=E7C9404F2C91DC6FD5BC8C45D43CED69?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1682944 |title = New Aircraft: Where are we heading in the 1980s and 1990s |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |publisher = MCB UP |first = Ian S. |last = Macdonald |volume = 52 |issue = 7 |issn = 0002-2667 |page = 23-17 |year = 1980 }}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅದರ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ವಿಮಾನಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ [[ಫ್ಲೈಟ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್|ಫ್ಲೈಟ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಅನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ ಕೊನೆಯ ವಿಮಾನವಾಗಿತ್ತು; ಆಧುನೀಕರಿಸಲಾದ [[747-400|747-400ನಂತಹ]] ಇತರ ವಿಮಾನಗಳು, ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಆಗಲೇ ನಶಿಸಿಹಾಕಿತ್ತು.<ref name="fliengi"/> ಅದೇ ದಿನ, [[ಸರ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಬ್ರಾನ್ಸನ್]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಪಡೆಯನ್ನು ತನ್ನ [[ವರ್ಜಿನ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಏರ್ವೇಸ್]] ನೊಂದಿಗೆ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಅವುಗಳ "£೧ ಮೂಲ ಬೆಲೆ"ಗೆ ಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಬ್ರಾನ್ಸನ್ ಇದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಪಾವತಿಸಿದ್ದ ಅದೇ ಟೋಕನ್ ಬೆಲೆಯೆಂದು ಕ್ಲೈಮ್ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಬಿಎ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ, ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/3005705.stm |title =Branson's Concorde bid rejected |publisher = ''BBC News'' |first = Simon |last = Montague |date = 6 May 2003}}</ref> ವಿಮಾನವನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಆಗಿದ್ದ ನಿಜವಾದ ವೆಚ್ಚವು ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ £೨೬ ಮಿಲಿಯನ್. ಆದರೆ, ವಿಮಾನವನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಹಣವನ್ನು ಸರಕಾರವು ಸಾಲ ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು (ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅದು ಲಾಭದ ಶೇ.೮೦ ಭಾಗವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು). ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಿಎ ಎರಡು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ೧೯೮೩ರ £೧೬.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ £೧ನ ಗ್ರಂಥ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref name="SSTFAQ">"[http://www.concordesst.com/retire/faq_r.html "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಗೆ ಲಾಭ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತೆ?."] ''concordesst.com''. ಪುನಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> ಬ್ರಾನ್ಸನ್ ''[[ದ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್]]'' ನಲ್ಲಿ (೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೩) ಅವರ ಅಂತಿಮ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು "ಸುಮಾರು £೫ ಮಿಲಿಯನ್" ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ಆ ವಿಮಾನಪಡೆಯನ್ನು "ಮುಂಬರುವ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳು" ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು ಎಂದು ಬರೆದರು.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-109201077.html |title = Branson accuses 'sad' Government of washing its hands of Concorde |publisher = ''Western Mail'' |date = 24 October 2003 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20130516141744/http://www.highbeam.com/doc/1G1-109201077.html |archivedate = 16 ಮೇ 2013 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |url-status = dead }}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವ ಒಂದಿಷ್ಟು ಉಮೇದನ್ನೂ ನಿಷ್ಫಲಗೊಳಿಸಿದ್ದು ವಯಸ್ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಏರ್ ಫ್ರೇಮ್ ಗಳಿಗೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಏರ್ ಬಸ್ ಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದುದು.<ref>{{cite news |url = http://edition.cnn.com/2003/WORLD/europe/10/30/concorde.nofly.reut/ |title = Concorde not to fly at air shows |publisher = ''CNN'' |date = 30 October 2003 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 23 ಜೂನ್ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110623134904/http://edition.cnn.com/2003/WORLD/europe/10/30/concorde.nofly.reut/ |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.telegraph.co.uk/finance/2855044/Buffett-vehicle-to-follow-in-Concordes-slipstream.html |title = Buffett vehicle to follow in Concorde's slipstream |publisher = ''The Telegraph'' |first = Edward |last = Simpkins |date = 15 June 2003 |quote = "Airbus, the manufacturer of Concorde, has said it is becoming uneconomic to maintain the ageing craft and that it will no longer provide spare parts for it" | location=London}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಮಾಮೂಲಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ವಾಪಸ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಗೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಗ್ರೌಂಡಿಂಗ್ ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲ ದರ್ಜೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಸಬ್ ಸಾನಿಕ್ ಆಗಿ ಕರೆದೊಯ್ದು ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.thetravelinsider.info/2003/0411.htm |title = Concorde: An Untimely and Unnecessary Demise |publisher = ''Travel Insider'' |accessdate = 13 January 2010 |archive-date = 27 ಜನವರಿ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100127215542/http://thetravelinsider.info/2003/0411.htm |url-status = dead }}</ref> ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಅದರ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಪಡೆಯನ್ನು ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸುದುದು ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜೀನ್-ಸಿರಿಲ್ ಸ್ಪಿನೆಟ್ಟ]] ಮತ್ತು ಏರ್ ಬಸ್ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ [[ನೋಯೆಲ್ ಫೋರ್ಗೇರ್ಡ್|ನೋಯೆಲ್ ಫೋರ್ಗೇರ್ಡ್‌ರ]] ನಡುವಿನ ಒಂದು ಸಂಚಿನ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದೂ, ಸರಳ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಆದಷ್ಟೇ ಭವಿಷ್ಟದ ಎಎಫ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅಪಘಾತಗಳಿಗಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಾನೂನಿನಡಿ ಅಪರಾಧವೆಸಗಿದವರಂತೆ ಹೊಣೆಗಾರರಾಗಿಬಿಡಬಹುದು ಎಂಬ ಭಯದಿಂದಲೂ ಹುಟ್ಟಿತ್ತು ಎಂದೂ ರಾಬ್ ಲೀವಿಸ್ ಸಲಹೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>ಲೂಯಿಸ್, ರಾಬ್. ''ಸೂಒರ್ಸಾನಿಕ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್: ದ ಻ನಫಿಷಿಯಲ್ ಬಯಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ದ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್''. ಲಂಡನ್: ಎಕ್ಸ್ ಪೋಸ್, ಒಂದು ರಹಸ್ಯ ಪುಸ್ತಕಗಳ ವಿಭಾಗ ನಿಯಮಿತ, ೨೦೦೩. ISBN ೦-೮೦೨೭-೧೩೭೪-೨</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಕಡೆ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಆಗಿನ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಿರ್ದೇಶಕ ಅಲನ್ ಮೆಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನೆಡೆಯ ಬದ್ಧತೆಯ ಕೊರತೆಯು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮುಂದುವರಿಸುವ ಬಿಎನ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಒಳಗಿನಿಂದ ಕೆಡಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.concorde-spirit-tours.com/concorde.htm |title = The Betrayal of Concorde |first = Donald L. |last = Pevsner |publisher = ''Concorde Spirit Tours'' |accessdate = 13 January 2010 |archive-date = 2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100202181316/http://www.concorde-spirit-tours.com/concorde.htm |url-status = dead }}</ref> ==== ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ==== ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಿಂದ, ೨೦೦೩ರ ಮೇ ೩೦ರಂದು.<ref>{{cite web |url = http://www.space.com/businesstechnology/technology/final_concorde_030530.html |title = Concorde makes Final Flight from Paris to New York |publisher = ''Associated Press'' |first = Laurent |last = Lemel |date = 30 May 2003|archiveurl=https://web.archive.org/web/20030602191553/http://www.space.com/businesstechnology/technology/final_concorde_030530.html|archivedate=2 Jun 2003}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/2952594.stm |title = French Concorde bids adieu |publisher = ''BBC News'' |date = 31 May 2003}}</ref> ಆನಂತರದ ಸಪ್ತಾಹದಲ್ಲಿ, ೨೦೦೩ರ ಜೂನ್ ೨ ಮತ್ತು ೩ ರಂದು, ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ ಏರ್ಲೈನ್ ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಏರ್ಲೈನ್ ನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಬಹುಕಾಲೀನ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗಾಗಿ, ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತು-ಪ್ರವಾಸವನ್ನು, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಿಂದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಗೆ ಮತ್ತು ವಾಪಸ್ ಹಾರಿಸಿತು.<ref>[http://www.concordesst.com/latestnews_03_3.html "ಕಡೆಯ ಯಾನಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾದ ೇರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ - 23/5/03."] ''concordesst.com''. ಪುಶ್ಚೇತನ ೧೦ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೯.</ref></ref> ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ ಅಂತಿಮ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಯಾನವು ೨೦೦೩ರ ಜೂನ್ ೨೭ರಂದು ಎಫ್-ಬಿವಿಎಫ್ ಸಿಯು ಟೌಲೌಸ್ ಗೆ ವಾಪಸ್ ಬಂದು ಸೇರಿದಾಗ ಆಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-104484558.html |title = Jetting off |publisher = ''The Mirror'' |date = 28 June 2003 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20121104070451/http://www.highbeam.com/doc/1G1-104484558.html |archivedate = 4 ನವೆಂಬರ್ 2012 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |url-status = dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:ConcordeCDG.jpg|thumb|ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿ ಗಾಲೆ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್]] ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಗಾಗಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೀಯಗಳ ಒಂದು [[ಹರಾಜು]] ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೩ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೫ರಂದು [[ಕ್ರಿಸ್ಟೀ'ಸ್|ಕ್ರಿಸ್ಟೀ'ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಸಾವಿರದ ಮುನ್ನೂರು ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಹರಾಜುವಸ್ತುಗಳು ಊಹಿಸಿದ್ದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮೀರಿದವು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/3246326.stm |title = 3,500 due at UK Concorde auction |publisher = ''BBC News'' |date = 30 November 2003}}</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಎಫ್-ಬಿವಿಎಫ್ ಸಿಯನು ಟೌಲೌಸ್ ಗೆ ಮರಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸೇವೆಯ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ, ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ, ಇಂಜಿನ್ ರನ್ ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯ ವಾಯು ಅಪಘಾತದ ಬಗೆಗಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತನಿಖೆಯ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ರನ್ ಗಳು ಬೇಕಾದರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೀಗೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.alacrastore.com/storecontent/Business-and-Industry/105669362 |title = Miscellaneous brief articles - Business & Industry |publisher = Flight International |date = 15 July 2003 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 5 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120905170052/http://www.alacrastore.com/storecontent/Business-and-Industry/105669362 |url-status = dead }}</ref> ಈ ವಿಮಾನವು ಈಗ ಸಂಪುರ್ಣವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಲೇ ಇಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url = http://www.tourmag.com/Pourquoi-n-a-t-on-pas-sauve-le-Concorde_a7.html |title = Pourquoi n'a-t-on pas sauvé le Concorde? |publisher = TourMag.com |date = 24 March 2010}}</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ ಯನ್ನು (ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಬಳಿಯ) [[ಲೇ ಬೌರ್ಗೆಟ್|ಲೇ ಬೌರ್ಗೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] "[[ಮ್ಯೂಸಿ ಡೆ ಎಲ್'ಏರ್ ಎಟ್ ಡೆ ಎಲ್'ಎಸ್ಪೇಸ್]]"ಗೆ ನಿವೃತ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಇತರ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಳಿಗೆ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಕೆಲವೊಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಖ್ಯಾತ "ಡ್ರೂಪ್ ನೋಸ್" (ಜೋಲು ಮೂಗು)ಅನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕೆಳಗಿಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಮೇಲೇರಿಸಬಹುದು. ಇದು ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿಮಾನಯಾನಗಳಿಗೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂಬ ವದಂತಿಗಳಿಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="vafhtk">{{cite news |url = http://www.timesonline.co.uk/article/0,,2-2204434,00.html |title = This is not a flight of fancy: Volunteers say Concorde can realise an Olympic dream if BA will help |publisher = ''The Times'' |date = 31 May 2006 |location = London |first = Ben |last = Webster |accessdate = 1 April 2010 |archive-date = 16 ಮಾರ್ಚ್ 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200316023132/https://www.thetimes.co.uk/ |url-status = dead }}</ref> ==== ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್‌ ==== [[ಚಿತ್ರ:British Concorde.jpg|thumb|right|ಹೀಥ್ರೋ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್]] ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್‌ ಒಂದು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದ ವಿದಾಯ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಜಿ-ಬಿಓಎಜಿಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧, ೨೦೦೩ರಂದು [[ಟೊರೊಂಟೋ ಪಿಯರ್ಸನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ತದನಂತರ ಅದು ಆ ಪ್ರವಾಸದ ಭಾಗವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಜಾನ್ ಎಫ್.ಕೆನ್ನೆಡಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ಚಾಣಕ್ಕೆ ಹಾರಿಹೋಯಿತು.|ಟೊರೊಂಟೋ ಪಿಯರ್ಸನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ತದನಂತರ ಅದು ಆ ಪ್ರವಾಸದ ಭಾಗವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ [[ಜಾನ್ ಎಫ್.ಕೆನ್ನೆಡಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ಚಾಣಕ್ಕೆ ಹಾರಿಹೋಯಿತು.<ref>{{cite web|url = http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/417072421.html?dids=417072421:417072421&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Oct+02%2C+2003&author=Marc+Atchison&pub=Toronto+Star&desc=Concorde's+supersonic+swan+song%3B+Star+writer+aboard+for+jet's+farewell+trip+to+Toronto+Transatlantic+sound-breaker+a+vision+of+grace&pqatl=google |title = Concorde's supersonic swan song; Star writer aboard for jet's farewell trip to Toronto Transatlantic sound-breaker a vision of grace |publisher = ''Toronto Star'' |first = Marc |last = Atchison |date = 2 October 2003 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725053510/http://pqasb.pqarchiver.com/thestar/access/417072421.html?dids=417072421:417072421&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Oct+02%2C+2003&author=Marc+Atchison&pub=Toronto+Star&desc=Concorde's+supersonic+swan+song%3B+Star+writer+aboard+for+jet's+farewell+trip+to+Toronto+Transatlantic+sound-breaker+a+vision+of+grace&pqatl=google |url-status = dead }}</ref>]]]] ಜಿ-ಬಿಓಎಡಿ ಜಿ-ಬಿಓಎಡಿ [[ಬಾಸ್ಟನ್|ಬಾಸ್ಟನ್‌ನ]] [[ಲೋಗಾನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ಲೋಗಾನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ]] ೨೦೦೩ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೮ರಂದು ಭೇಟಿ ನೀಡಿತು, ಮತ್ತು ಜಿ-ಬಿಓಎಜಿ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ]] ೨೦೦೩ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೪ರಂದು ಭೇಟಿ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web |url = http://goliath.ecnext.com/coms2/gi_0199-3250817/Final-flight-British-Airways-Concorde.html |title = Final flight: British Airways Concorde lands locally for last time |work = Washington Post |first = Tom |last = Ramstack |date= 15 October 2003}}</ref> [[ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೋ|ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೋನಿಂದ]] ಬಾಸ್ಟನ್ ಗೆ ೩ ಗಂಟೆ, ೫ ನಿಮಿಷ, ೩೪ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದ ಜಿ-ಬಿಓಎಡಿ ಯ ಹಾರಾಟವು, ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ವಿಮಾನಯಾನವೆಂಬ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-24654137_ITM |title = Concorde establishes London-to-U.S. record |publisher = A''merica's Intelligence Wire'' |date = 9 October 2003 |archiveurl = https://archive.today/20120728002008/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-24654137_ITM |archivedate = 28 ಜುಲೈ 2012 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |url-status = live }}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನ ಸುತ್ತೊಂದು ವಿದಾಯ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ಸಪ್ತಾಹದಲ್ಲಿ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦ರಂದು [[ಬಿರ್ಮಿಂಗ್ಹಾಮ್|ಬಿರ್ಮಿಂಗ್ಹಾಮ್‌ಅನ್ನು]], ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೧ರಂದು [[ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್|ಬೆಲ್ಫಾಸ್ಟ್‌ಅನ್ನು]], [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರಂದು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23ರಂದು ಕಾರ್ಡಿಫ್ಫ್ಅನ್ನು, ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 24ರಂದು ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್|ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರಂದು [[ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್]] ಅನ್ನು, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩ರಂದು [[ಕಾರ್ಡಿಫ್ಫ್|ಕಾರ್ಡಿಫ್ಫ್‌ಅನ್ನು]], ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪ರಂದು [[ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್]]]]ಅನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿತು. ಅನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿತು. [[ಹೀಥ್ರೋ|ಹೀಥ್ರೋನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ]] ನಗರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮರಳಿ ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವಿಮಾನವು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತನ್ನ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಇರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.amazon.co.uk/Concorde-Farewell-collection-final-flights/dp/B0001DI57G |title = Concorde - The Farewell - A collection of the final flights of the last days of Concorde |publisher = Simply Media |date = 19 April 2004}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/wales/3205915.stm |title = Concorde enjoys Cardiff farewell |publisher = ''BBC News'' |date = 23 October 2003}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Concorde At Manchester Airport Viewing Park.jpg|thumb|left|ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಉಡಾವಣೆ ವೀಕ್ಷಣ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ G-BOAC]] [[ಚಿತ್ರ:Conc01.jpg|thumb|left|BA002ನ ಕಾಕ್ ಪಿಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ ಬ್ಯಾನಿಸ್ಟರ್(ಎಡದಲ್ಲಿರುವವರು)]] ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೨ರಂದು, ಹೀಥ್ರೋ ಎಟಿಸಿ ಒಳಗೆಕ್ರಮಿಸುವಂಥ ವಿಶೇಷವಾದ ಒಂದು ವಿಮಾನಯಾನ ಬಿಎ೯೦೨೧ಸಿ ಯನ್ನು ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ನಿಂದ ಮತ್ತು ಬಿಎ೦೦೨ ಅನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿಂದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿತು ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ ರನ್ವೇಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಧರೆಗಿಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿತು. ೨೦೦೩ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೩ರ ಸಂಜೆ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಕೊನೆಯ ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖಿ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶ ವಿಮಾನಯಾನವು ಲಂಡನ್ ನ ಮೇಲಿಂದ ತೆರಳಿದಂತೆ [[ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕ್ಯಾಸಲ್|ವಿಂಡ್ಸರ್ ಕ್ಯಾಸಲ್‌ಅನ್ನು]] ದೀಪಾಲಂಕೃತಗೊಳಿಸಲು [[ಮಹಾರಾಣಿ|ಮಹಾರಾಣಿಯು]] ಸಮ್ಮತಿಸಿದರು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯ ಘಟನಾವಳಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಗಣ್ಯರಿಗಾಗಿ ಕಾದಿರಿಸಲಾದ ಗೌರವ.<ref>{{cite web |url = http://www.rockawave.com/news/2003-10-31/Front_Page/028.html |title = The Concorde Makes A Comeback |first = Brian |last = Magoolaghan |publisher = Wave of Long Island |date = 31 October 2003 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2011-06-15 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110615162157/http://www.rockawave.com/news/2003-10-31/Front_Page/028.html |url-status = dead }}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ತನ್ನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಫ್ಲೀಟ್ ಅನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪ರಂದು ನಿವೃತ್ತಗೊಳಿಸಿತು.<ref name = 'jlfin>{{cite web |url=http://www.space.com/businesstechnology/technology/concorde_031024.html |title=Final Concorde flight lands at Heathrow |first=Jill |last=Lawless| publisher=''Associated Press'' |date=26 October 2003|archiveurl=https://web.archive.org/web/20031026004838/http://www.space.com/businesstechnology/technology/concorde_031024.html|archivedate=26 October 2003}}</ref> ಜಿ-ಬಿಓಎಜಿ ಯು, ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನ ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ ಗೆ ನೀಡಲಾದ ರೀತಿಯದ್ದೇ ಅಭಿಮಾನದ ಮಹಾಪೂರದೊಂದಿಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿತು. ಹೀಗಿರುವಾಗಲೇ, ಇನ್ನೆರಡು ಸುತ್ತು ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವು, ಮಾಜಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪೈಲೆಟ್ ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿಐಪಿ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ಜಿ-ಬಿಓಎಎಫ್ ಬೇ ಆಫ್ ಬಿಸ್ಕೇಯ್ ನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಜಿ-ಬಿಓಎಈ ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ ಗೆ ಪಯಣಿಸಿತು. ನಂತರ, ಕೆಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾರಲು ವಿಶೇಷ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಈ ಮೂರು ವಿಮಾನಗಳು, ಹೀಥ್ರೋನಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿ ಲಾಂಡ್ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಲಂಡನ್ ನ ಮೇಲೆ ಸುತ್ತು ಹೊಡೆದವು. ಮೂರೂ ವಿಮಾನಗಳೂ ಅಂತಿಮ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ದರ-ತೆತ್ತ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸುವ ಮುನ್ನ, ೪೫ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಸುತ್ತಲೂ ಸುತ್ತುತ್ತಾ ಕಳೆದವು. [[ಮೈಕ್ ಬ್ಯಾನ್ನಿಸ್ಟರ್]] ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿಂದ ಲಂಡನ್ ವಿಮಾನಯಾನದ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆಗಿದ್ದನು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/3211053.stm |title = End of an era for Concorde |publisher = BBC News |date = 24 October 2003}}</ref> ಬಿಎ ನ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಫ್ಲೀಟ್ ನೆಲಕ್ಕಿಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಅವುಗಳ ವಾಯುಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ದ್ರವವನ್ನು ಅಲಭ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಾಜಿ-ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪೈಲೆಟ್ ಮತ್ತು ಆ ಫ್ಲೀಟ್ ನ ನಿರ್ವಾಹಕ, [[ಜಾಕ್ ಲೋವೆ|ಜಾಕ್ ಲೋವೆಯು]], ಜಿ-ಬಿಓಎಎಫ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೆ ವಾಯುಸಮರ್ಥಗೊಳಿಸಲು ೧೦-೧೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ವೆಚ್ಚವಾಗುವುದು ಎಂದು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದರು.<ref name="vafhtk"/> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿತು, ಮತ್ತು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಮಾನಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಏರ್ ಬಸ್ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವು ಮತ್ತೆ ಹಾರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/concorde/faq.html#17 |title = Will Concorde ever come out of retirement - e.g. for a Coronation flypast or airshows? |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 14 January 2010}}</ref> ೨೦೦೩ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧ರಂದು, ಒಂದು ಮೂಗು ಶಂಖಾಕೃತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಹರಾಜೊಂದನ್ನು ಬೋನ್ಹಾಮ್ಸ್ ಲಂಡನ್ನಿನ [[ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಒಲಿಂಪಿಯಾ|ಕೆನ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಒಲಿಂಪಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಆಯೋಜಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.usatoday.com/travel/news/2003-12-02-concorde_x.htm |title=Concorde nose cone sells for half-million at auction |publisher= ''USA Today'' |date=12 December 2003}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-87889450.html|title=Concorde Memorabilia Auction|publisher=''Getty Image''s|date=1 December 2003|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121104070500/http://www.highbeam.com/doc/1P1-87889450.html|archivedate=4 ನವೆಂಬರ್ 2012|access-date=7 ಜುಲೈ 2010|url-status=dead}}</ref> £೭೫೦,೦೦೦ಗಳಷ್ಟು ಹಣ ಇದರಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿ, ಬಹುಭಾಗವು ದಾನಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು. ೧೯೯೦ರಿಂದ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಶೇ.೪೦ರಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ ಮಾದರಿಯೊಂದು ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಹೀಥ್ರೋ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಪ್ರವೇಶದಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಜಾಹೀರಾತು ಸ್ಥಳಕ್ಕಾಗಿನ ಅವರ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ನವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಎ ಘೋಷಿಸಿತು. ಆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಮಾದರಿಯು ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟು, [[ಬ್ರೂಕ್ಲಾಂಡ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ|ಬ್ರೂಕ್ಲಾಂಡ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/6509667.stm |title = Heathrow Concorde model removed |publisher = ''BBC News'' |date = 30 March 2007}}</ref> {{Clear}} === ಪುನರ್ ಸ್ಥಾಪನೆ === ಫ್ರೆಂಚ್ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು (ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ) ವಾಯುಸಮರ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ ಲೇ ಬೌರ್ಗೆಟ್ ಏರ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೦ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿಯ ಇಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು, ವಿಮಾನವು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ, ಮತ್ತೆ ಪೂರ್ವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.flightglobal.com/articles/2010/02/05/338114/air-france-concorde-to-taxi-again-under-own-power.html |title=Air France Concorde to taxi again under own power |publisher=Flightglobal |date=5 February 2010 |accessdate=5 February 2010}}</ref> ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಹಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಗೊಳಿಸಲಾದ ಮೇಲೆ ಬರೀ ಬಿಡಿಭಾಗಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತಾದರೂ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಜಿ-ಬಿಬಿಡಿಜಿ ಯನ್ನು ಮುರಿದು, ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ಫಿಲ್ಟನ್ ನಿಂದ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಆಗ ಒಂದು ಶೆಲ್ ಆಗಿದ್ದ ಸರ್ರೆಯಲ್ಲಿನ ಬ್ರೂಕ್ಲಾಂಡ್ಸ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಿಂದ ಪೂರ್ವ ಸ್ಥಿತಿ ತರಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.concordeproject.com/ |title = The Brooklands Concorde Project |publisher = ''Brooklands Museum'' |accessdate = 15 January 2010}}</ref> ೨೦೧೦ರ ಮೇ ೨೯ರಂದು, ಬ್ರಟೀಷ್ ಸೇವ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಒಲಿಂಪಸ್ ೫೯೩ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಗುಂಪು, ಲೇ ಬೌರ್ಗೆಟ್ ಏರ್ ಅಂಡ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿನ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಇಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ತಪಾಸಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು, ವಿಮಾನವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾಯು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರಲು ಸಮರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಪೂರ್ವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರುವ ಉದ್ದಿಶ್ಯದಿಂದ, ಆರಂಭಿಸಿದರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ೨೦೧೨ರ ಲಂಡನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರೋಹದಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸುವುದೂ ಒಂದು ಗುರಿ.<ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/8712806.stm |title = BBC News - Work starts in £15m plan to get Concorde Flying |publisher = ''BBC News'' |accessdate = 29 May 2010}}</ref> == ಪರಿಣಾಮ == === ಪರಿಸರೀಯ === ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ವಿಮಾನಯಾನದ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮುಂಚೆ, ನಾಗರೀಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು ಬಹುವಾಗಿ ಸರಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪ್ರಜೆಗಳಿಂದ ಒಪ್ಪಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಶಬ್ಚಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ ಕಡೆ,<ref>{{cite web |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918012,00.html |title = Here Comes the Concorde, Maybe |publisher = ''Time'' |date = 16 February 1976 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110220090901/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918012,00.html |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal |url = http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&handle=hein.journals/jalc42&div=28&id=&page= |title = Legal and Environmental ramifications of the Concorde |first = Robert M. |last = Allen |publisher = ''J. Air L. & Com.'' |year = 1976}}</ref> ಅನೇಕ ವಿಧದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸುತ್ತಲು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ತಜ್ಞರು ಪರಿಸರೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ನ ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸದೊಂದು ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು.<ref>{{cite journal |url = http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=N7422661AH&q=Concorde+noise&uid=788872723&setcookie=yes |title = Recent studies into Concorde noise reduction |author = Hock, R. |coauthors = R. Hawkins |publisher = ''AGARD Noise Mech'' |year = 1974 |page = 14 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2012-10-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121011050826/http://md1.csa.com/partners/viewrecord.php?requester=gs&collection=TRD&recid=N7422661AH&q=Concorde%20noise&uid=788872723&setcookie=yes |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal |url = http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&handle=hein.journals/jalc43&div=45&id=&page= |title = Aircraft Noise: Federal pre-emption of Local Control, Concorde and other recent cases |first = Joshua A. |last = Muss |publisher = ''J. Air L. & Com'' |year = 1977}}</ref> [[ಜಾನ್ ಎಫ್ ಕೆನ್ನೆಡಿ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ|ಜಾನ್ ಎಫ್ ಕೆನ್ನೆಡಿ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ]] ಹೊರಕ್ಕೆ ಹಾರುವ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಬ್ದ ನಿವಾರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನೇರವಾಗಿ ಕಾರಣವಾದರೂ ಕೂಡ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಶಬ್ದ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು<ref name="nova"/>, ಭಾಗಶಃ ಪೈಲೆಟ್ ಗಳು ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾರುವಾಗ ತಮ್ಮ ಇಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಒತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ, ಅನೇಕ ಜನರು ಕಂಡುಕೊಂಡರು.<ref>ಎಂಡ್ರೆಸ್ ೨೦೦೧, ಪುಟ ೯೦.</ref> ಆದಾಯ ಸಂಪಾದನೆಯ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲೇ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಲವಾರು ವಿಮಾನಗಳಿಗಿಂತ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಕಡಿಮೆ ಶಬ್ದ ಮಾಡುವಂಥದ್ದೆಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |url = http://www.emeraldinsight.com/Insight/viewContentItem.do?contentType=Article&hdAction=lnkpdf&contentId=1682311 |title = Reducing noise with type 28 nozzle |journal = Aircraft Engineering and Aerospace Technology |year = 1973 |volume = 45 |issue = 4 |publisher = MCB UP}}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ತನ್ನ ಹೊಗೆಯಲ್ಲಿ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು, ಇತರ ಓಜೋನ್ ಪದರವನ್ನು ಕೊರೆಯುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂತರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದಾದರೂ ಸಹ, ಒಂದು ಒಟ್ಟು ನಿಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು [[ಓಜೋನ್ ಪದರ|ಓಜೋನ್ ಪದರಕ್ಕೆ]] ಅದು ತಾನು ಪಯಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಸ್ಟ್ರಾಟೋಸ್ಫೆರಿಕ್]] ಎತ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="emissions">{{cite journal |url = http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/sci;270/5233/70 |title = Emission Measurements of the Concorde Supersonic Aircraft in the Lower Stratosphere |author = Fahey, D. W. |coauthors = et al. |journal = Science |year = 1995 |volume = 270 |no = 5233 |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2020-03-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200316023133/https://science.sciencemag.org/content/270/5233/70.abstract |url-status = dead }}</ref> ಇತರ ಕೆಳಗೆ-ಹಾರುವ ಏರ್ಲೈನರ್ ಗಳು ಟ್ರೋಪೋಸ್ಫಿಯರ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವಿಮಾನಯಾನಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಓಜೋನ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ, ಇವೆರಡರ ನಡುವೆ ಉದ್ದರೇಖೆಯ ಹಾಗೆ ಅನಿಲಗಳ ಓಡಾಟವು ಬಹು ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕ ವಿಮಾನಪಡೆಯ ಗಾತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಒಟ್ಟು ಓಜೋನ್ ಪದರದ ನಿಪಾತವು, ಎಲ್ಲ ನೈಜ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ, ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಲ್ಲ ಪ್ರಮಾಣದದ್ದಾಗಿತ್ತಷ್ಟೆ.<ref name="emissions"/> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮುನ್ನೆಗೆತವು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ಜನತೆಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ಅಂತಹ ಘರ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ನಿರ್ಧಾರ ವಿಮರ್ಶೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗೆಗೆ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತು.<ref>{{cite journal |url = http://heinonline.org/HOL/LandingPage?collection=journals&handle=hein.journals/cjel5&div=9&id=&page= |title = Decision Analysis in Environmental Decisionmaking: Improving the Concorde Balance |first = Jon |last = Anderson |publisher = HeinOnline |year = 1978}}</ref> ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಟಿಜಿವಿ ಟ್ರಾಕ್ ಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ [[ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಫೆನ್ಸಿಂಗ್|ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಫೆನ್ಸಿಂಗ್‌ನ]] ಬಳಕೆಯನ್ನು ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ವಿಮಾನ ಶಬ್ದದ ವಿವಾದವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೇನೋ.<ref>{{cite web |publisher = ''Environmental Science and Engineering'' |date = November 2001 |url = http://www.esemag.com/1101/1101ed.html |title = Train à grande vitesse causes distress |access-date = 2010-07-07 |archive-date = 2010-01-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100116124028/http://www.esemag.com/1101/1101ed.html |url-status = dead }}</ref> ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ, [[ಸಿಪಿಆರ್ ಈ|ಸಿಪಿಆರ್ ಈಯು]] [[ಶಾಂತಿ]] ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ೧೯೯೦ರಿಂದ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.cpre.org.uk/campaigns/landscape/tranquillity/national-and-regional-tranquillity-maps |title = National and regional tranquillity maps |publisher = Campaign to Protect Rural England |accessdate = 25 April 2010}}</ref> === ಜನಗ್ರಹಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:ConcordeBG.jpg|thumb|right|ಮಹಾರಾಣಿಯವರ ಸ್ವರ್ಣಮಹೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ವಿಮಾನ]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತರ ಸವಲತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಆದರೆ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಸುಮಾರಾಗಿ ಅನುಕೂಲವಾಗಿರುವ ಆಸಕ್ತರ ಕೈಗೆಟುಕುವ ದರಗಳೊಳಗೆ ತರಲು ವಿಶೇಷ ವರ್ತುಲಾಕಾರದ ಅಥವಾ ಏಕ-ಮುಖಿ (ಕೋಚ್ ಅಥವಾ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ವಾಪಸಾತಿಯೊಂದಿಗೆ) ಚಾರ್ಟರ್ ವಿಮಾನಯಾನಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.alacrastore.com/storecontent/Business-and-Industry/24962872 |title = British Airways Concorde is expected to begin flying passengers again in next 6 weeks |publisher = Dallas Morning News |date = 23 August 2001 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 23 ಮೇ 2013 |archive-url = https://web.archive.org/web/20130523161433/http://www.alacrastore.com/storecontent/Business-and-Industry/24962872 |url-status = dead }}</ref> ಯುಕೆ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವರಿಗೆ ಅದು ಮಹತ್ತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗರ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ; ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಒಂದು ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿಮಾನವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು, ಯುಕೆ ಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಮಾನವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="rus144"/> ಈ ವಿಮಾನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರಿಟೀಷರಿಂದ ಸರಳವಾಗಿ "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್" ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರೆ,<ref>{{cite news |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/in_depth/uk/2003/concorde_retirement/default.stm |title = Farewell to Concorde |publisher = ''BBC News'' |accessdate = 15 January 2010 | date=15 August 2007}}</ref> ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಅದು "ಲೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್" ಆಗಿತ್ತು, ಫ್ರೆಂಚ್ ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದಿ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಆದ ಲೇ ಅನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಾಪರ್ ಹೆಸರನ್ನು ಅದೇ ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗಿನ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಮಪದದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವುದರಿಂದಾಗಿ.<ref>[http://www.cnrtl.fr/lexicographie/academie9/le ಸೆಂಟ್ರೆ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿ ರಿಸೋರ್ಸಸ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟುಯೆಲ್ಲೆ ಎಟ್ ಲೆಕ್ಸಿಕಲ್ಲೆಸ್] - de LEಯ ನಿರೂಪಣೆ, LA: ಲೇಖನ défini</ref><ref>[http://grammaire.reverso.net/5_2_01_la_majuscule_dans_les_noms_propres.shtml ರಿವರ್ಸೋ ಡಿಕ್ಷೊನರೈ: ಲಾ ಮಾಜುಸ್ಕುಲೆ ಡನ್ಸ್ ಲೆಸ್ ನಾಮ್ಸ್ ಪ್ರೋಪ್ರೆಸ್] ("ಸಹಜ ನಾಮಪದಗಳಲ್ಲಿನ ದೊಡ್ಡಕ್ಷರಗಳು")</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ ನಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಮಪದವಾದ ''ಕಾಂಕಾರ್ಡ್'' ಅಂದರೆ "ಒಪ್ಪಂದ, ಭಾವೈಕ್ಯ, ಅಥವಾ ಶಾಂತಿ"<ref>ಫೆರಾರ್ ೧೯೮೦, ಪುಟ ೧೧೪. '''ಕಾಂಕಾರ್ಡ್''' ''ಎಸ್.ಎಫ್.'' ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, ಏಕತೆ, ಸಾಮರಸ್ಯ, ಶಾಂತಿ.</ref> ಎಂದರ್ಥ ಮತ್ತು ಈ ವಿಮಾನದ ಹೆಸರನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಖಚಿತವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರಕಾರಗಳ ನಡುವಣ ಸಹಕಾರದ ಸೂಚನೆಗಾಗಿಯೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಪೈಲೆಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ಏಕವಚನ ಬಹುವಚನಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ "ಅವಳು" ಅಥವಾ "ಅವಳ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.britishairways.com/travel/concvidhome/public/en_gb |title = Celebrate Concorde: videos |publisher = ''British Airways'' |accessdate = 15 January 2010}}</ref><ref>{{cite web |url = https://www.youtube.com/watch?v=Ro3QVMCG-aY |title = Documentary of British Airways Concorde introduction |publisher = ''youtube.com'' |quote = [[Raymond Baxter]] commentating as Concorde flies for first time: "She rolls... She flies!"}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Queen Elizabeth II and Prince Philip disembark from a British Airways Concorde.jpg|thumb|right|ಎಡಿನ್ ಬರ್ಗ್ ನ ಮಹಾರಾಣಿ ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಜರು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿಂದ ಇಳಿಯುತ್ತಿರುವುದು]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗರ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ, ಆಯ್ದ ರಾಜಮರ್ಯಾದೆಯ ಘಟನಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖ ವಾಯು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಎ ಫ್ಲೀಟ್ ನಿಂದ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ [[ಫ್ಲೈಪಾಸ್ಟ್|ಫ್ಲೈಪಾಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು]] ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು - ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಕೆಂಪು ಬಾಣಗಳ]] ಒಡನೆ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ.<ref>{{cite web |url = http://www.highbeam.com/doc/1G1-62676656.html |title = Red Arrows fly into Scotland |publisher = ''Daily Record'' |date = 12 June 2000 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20120616203834/http://www.highbeam.com/doc/1G1-62676656.html |archivedate = 16 ಜೂನ್ 2012 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite news |url = http://www.telegraph.co.uk/education/3297816/Million-turn-out-to-crown-Queens-Jubilee.html |title = Million turn out to crown Queen's Jubilee |publisher = ''The Telegraph'' |date = 4 June 2002 | location=London | accessdate=1 April 2010}}</ref> ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶ ಸೇವೆಯ ಅಂತಿಮ ದಿನದಂದು, ಜನಾಸಕ್ತಿಯು ಎಷ್ಟು ಮಹತ್ತರವಾಗಿತ್ತೆಂದರೆ ಅಂತಿಮ ಆಗಮನಗಳ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಲಂಡನ್ ನ ಹೀಥ್ರೋ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜನಸಂದಣಿಗಳು ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಸುತ್ತಲ ಗಡಿ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಬಹುವಿಸ್ತೃತ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರವಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1444939/Chaos-fear-at-Concorde-farewell.html |title = Chaos fear at Concorde farewell |publisher = ''The Telegraph'' |first = Sandra |last = Laville |date = 24 October 2003 | location=London}}</ref> ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪರೀಕ್ಷಾ ಹಾರಾಟದ ಮೂವತ್ತೇಳು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್, ಬಿಬಿಸಿ ಮತ್ತು [[ಡಿಸೈನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] ಆಯೋಜಿಸಿದ ದ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಡಿಸೈನ್ ಖ್ವೆಸ್ಟ್ ನ ವಿಜೇತಳಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಒಟ್ಟು ೨೧೨,೦೦೦ ಮತಗಳು ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. [[ಮಿನಿ]], [[ಮಿನಿ ಸ್ಕರ್ಟ್]], [[ಜಾಗ್ವಾರ್ ಈ-ವಿಧ]], [[ಟ್ಯೂಬ್ ಮ್ಯಾಪ್]] ಮತ್ತು [[ಸೂಪರ್ ಮರೀನ್ ಸ್ಪಿಟ್ ಫೈರ್|ಸೂಪರ್ ಮರೀನ್ ಸ್ಪಿಟ್ ಫೈರ್‌ನಂತಹ]] ವಿನ್ಯಾಸದ ಪುತ್ಥಳಿಗಳನ್ನು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸೋಲಿಸಿತ್ತು.<ref name="Concorde beats">{{cite web |url = http://news.independent.co.uk/uk/this_britain/article351851.ece |title = Concorde beats Tube map to become Britain’s favourite design |first = Louise |last = Jury |publisher = ''The Independent'' |date = 17 March 2006 |location = London |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 30 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071230175137/http://news.independent.co.uk/uk/this_britain/article351851.ece |url-status = dead }}</ref> === ದಾಖಲೆಗಳು === ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ವಿಮಾನಯಾನವು [[ಲಂಡನ್ ಹೀಥ್ರೋ]] ನಿಂದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಜೆಎಫ್ ಕೆ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಜೆಎಫ್ ಕೆಗೆ]] ೧೯೯೬ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೭ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ನ ಜಿ-ಬಿಓಎಡಿಯದಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಟೇಕ್ ಆಫ್ ನಿಂದ ಟಚ್ ಡೌನ್ ನ ವರೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಮಯ ೨ ಗಂಟೆ, ೫೨ ನಿಮಿಷ, ೫೯ ಸೆಕೆಂಡುಗಳು.<ref>{{cite web |url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=SL&p_theme=sl&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB04F816AA79462&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |title = SST makes record flight |publisher = ''St Louis Post'' |date = 9 February 1996 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 9 ಜೂನ್ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110609084405/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=SL&p_theme=sl&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0EB04F816AA79462&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |url-status = dead }}</ref> ಅಧಿಕೃತ [[ಎಫ್ಎಐ]] "ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖಿ ವಿಶ್ವದ ಸುತ್ತ(ವೆಸ್ಟ್ ಬೌಂಡ್ ಅರೌಂಡ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್)" ಮತ್ತು "ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖಿ ವಿಶ್ವದ ಸುತ್ತ(ಈಸ್ಟ್ ಬೌಂಡ್ ಅರೌಂಡ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್) ವಿಶ್ವ ವಾಯು ವೇಗ ದಾಖಲೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.allbusiness.com/transportation/air-transportation-airports/7142582-1.html |title = Air France Concorde sets round-the-world speed record |publisher = ''Business Wire'' |date = 16 August 1995}}</ref> ೧೯೯೨ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨–೧೩ರಂದು, ಕೊಲಂಬಸ್ ಸ ಮೊದಲ ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ನ ೫೦೦ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸ್ಮರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಟೂರ್ಸ್ (ಯುಎಸ್ಎ) ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ ಅನ್ನು ಚಾರ್ಟರ್ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವನ್ನು ೩೨ ಗಂಟೆ ೪೯ ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು ೩ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುಹಹೊಡೆಯಿತು, ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ನ ಲಿಸ್ಬಾನ್ ನಿಂದ ಇಂಧನ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ಸ್ಯಾಂಟೋ ಡಾಮಿಂಗೋ]], [[ಅಕಪುಲ್ಕೋ]], [[ಹೋನೋಲುಲು]], [[ಗುಅಮ್]], [[ಬ್ಯಾಂಗ್ಕಾಂಕ್]], ಮತ್ತು [[ಬಹ್ರೈನ್|ಬಹ್ರೈನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ]] ಮಾಡಿದ ಆರು ನಿಲುಗಡೆಗಳು ಸೇರಿ.<ref>{{cite web |url = https://news.google.com/newspapers?id=ktAyAAAAIBAJ&sjid=JqcEAAAAIBAJ&pg=4389,6563069&dq=flight+concorde&hl=en |title = French Concorde to attempt round-the-world record |publisher = ''Anchorage Daily News'' |date = 12 October 1992 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪೂರ್ವಾಭಿಮುಖ ದಾಖಲೆಯು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಟೂರ್ಸ್ (ಯುಎಸ್ಎ)ನೊಂದಿಗಿನ ಚಾರ್ಟರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ (ಎಫ್-ಬಿಟಿಎಸ್ ಡಿ)ನಿಂದ ೧೯೯೫ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫-೧೬ರಂದು ಯುಎಸ್ ಎ ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಪ್ರಚಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮಾನಯಾನವು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್/ಜೆಎಫ್ ಕೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ೩೧ ಗಂಟೆ ೨೭ ನಿಮಿಷ ೪೯ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುಹೊಡೆಯಿತು. ಈ ಪಯಣದಲ್ಲಿ [[ಟೌಲೌಸ್]], ದುಬೈ, [[ಬ್ಯಾಂಗ್ಕಾಕ್]], [[ಗುಅಮ್|ಗುಅಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಆಂಡರ್ಸೆನ್ ಎಎಫ್ ಬಿ, [[ಹೋನೋಲುಲು]], ಮತ್ತು [[ಅಕಪುಲ್ಕೋ|ಅಕಪುಲ್ಕೋಗಳಲ್ಲಿ]] ಮಾಡಿದ ಆರು ಇಂಧನ ಮರುಭರ್ತಿ ನಿಲುಗಡೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=FGASAAAAIBAJ&sjid=WvMDAAAAIBAJ&pg=6442,428670&dq=air+france+record&hl=en |title = Concorde jets occupants on record ride |publisher = ''Deseret News'' |date = 17 August 1995 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೧೯೯೯ರ ಮಾರ್ಚ್ ೨ರಂದು ಅದರ ೩೦ನೇ ವಿಮಾನಯಾನದ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ೯೨೦,೦೦೦ವಿಮಾನಯಾನ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ೬೦೦,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಆಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಇದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನಗಳ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚೇ.<ref>{{cite web |url = http://www.janes.com/transport/news/jae/jae000725_1_n.shtml |title = Rolls-Royce SNECMA Olympus |publisher = ''Janes'' |date = 25 July 2000}}</ref> === ಇತರ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Tu-144-schoenefeld.jpg|thumb|right|ಜೂನ್ 1971ರಲ್ಲಿ Tu-144 ಮಾದರಿ, ಬರ್ಲಿನ್-ಸ್ಕೋನೆಫೆಲ್ದ್]] ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಇತರ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಏರ್ಲೈನರ್ ಎಂದರೆ [[ಸೋವಿಯತ್]] [[ಟುಪೊಲೆವ್ ಟು-144]]. ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನೊಂದಿಗೆ ಇದರ ಬಾಹ್ಯ ಸಾಮ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಇದಕ್ಕೆ "ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸ್ಕಿ" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಇಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,912014,00.html |title = Soviet Union: Christening the Concordski |publisher = ''Time'' |date = 14 November 1977 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 14 ನವೆಂಬರ್ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101114103316/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,912014,00.html |url-status = dead }}</ref> ಟು-೧೪೪ನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಎಂಬಂತಿದ್ದ ಸೋವಿಯತ್ ನ [[ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ|ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಯ]] ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ನೀಲಿನಕ್ಷೆಗಳ ಕಳವಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದ್ದವು.<ref>ಗಾರ್ಡನ್, ಎಫಿಮ್. ''ಟ್ಯುಪೋಲೆವ್ Tu-೧೪೪''. ಲಂಡನ್: ಮಿಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ೨೦೦೬. ISBN ೦-೧೯-೨೧೧೫೭೯-೦</ref> ಆತುರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಟು-೧೪೪ನ ಮೊದಲ ಮಾದರಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪೂರ್ವ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಎರಡೂ ಕೂಡ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಿಂತ ಒಡ್ಡು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಷ್ಕೃತವಾಗಿದ್ದವು. ಅದರ ಕೆಳಮಟ್ಟದ-ಬೈಪಾಸ್ ಟರ್ಬೋಫ್ಯಾನ್ ಇಂಜಿನ್ ಗಳಿಂದಾಗಿ ಟು-೧೪೪''ಎಸ್'', ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕದಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/1328132.stm |title = 'Concordski' designer dies |publisher = ''BBC News'' |date = 13 May 2001}}</ref> ಸ್ವಲ್ಪ ಸರಳವಾದ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ರೆಕ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ, ಈ ವಾಹನವು ಕಡಿಮೆ ವೇಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಟು-೧೪೪ ಗೆ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾಡಲು ಪಾರಾಶೂಟ್ ಗಳ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತಾದರೆ, ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಸುಧಾರಿತ ಆಂಟಿ-ಲಾಕ್ ಬ್ರೇಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F4091EFB3954127B93C4AB178ED85F458785F9 |title = Soviet SST, in Its First Flight to the West, Arrives in Paris for Air Show |first = John L |last = Hess |publisher = ''New York Times'' |date = 26 May 1971}}</ref> ಟು-೧೪೪ ಎರಡು ಅಪಘಾತಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತ್ತು, ಒಂದು ೧೯೭೩ರ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ವಾಯು ಪ್ರದರ್ಶನ|ಪ್ಯಾರಿಸ್ ವಾಯು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ]],<ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=2JwMAAAAIBAJ&sjid=5l8DAAAAIBAJ&pg=4974,3987586&dq=tu+144&hl=en |title = Soviet SST stalls, dives into towns |first = George |last = Deruaz |publisher = ''St. Petersburg Times'' |date = 4 June 1973}}</ref><ref>{{cite web |url = http://news.google.co.uk/newspapers?id=DBsfAAAAIBAJ&sjid=Ko0EAAAAIBAJ&pg=3185,500285&dq=tu+144&hl=en |title = Pride of Soviet air fleet explodes during exhibition |publisher = ''Sarasota Journal'' |date = 4 June 1973}}</ref> ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ೧೯೭೮ರ ಬೇಸಿಗೆಕಾಲದಲ್ಲಿ ಡೆಲಿವರಿ-ಪೂರ್ವ ಪರೀಕ್ಷಾ ಹಾರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ.<ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/659730132.html?dids=659730132:659730132&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Oct+27%2C+1978&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=Russia+Confirms+Crash+of+Supersonic+Airliner+in+Test&pqatl=google |title = Russia confirms crash of Supersonic Airliner in test: Latest failure of Trouble-plagued TU-144 seen as blow to Soviet hopes of expanding industry |publisher = ''Los Angeles Times'' |first = Dan |last = Fisher |date = 27 October 1978 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725062308/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/659730132.html?dids=659730132:659730132&FMT=ABS&FMTS=ABS:AI&type=historic&date=Oct+27%2C+1978&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=Russia+Confirms+Crash+of+Supersonic+Airliner+in+Test&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ನಂತರದ ಉತ್ಪನ್ನ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಉತ್ತಮ ಕಡಿಮೆ-ವೇಗದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಒಳಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ [[ಕನಾರ್ಡ್ ಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಒಂದು ೧೨೬-ಆಸನ ಸಂಶೋಧನಾ ಆವೃತ್ತಿಯು ಅವಕ್ಕೆ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಸಮನಾದ ರೇಂಜ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿದ ಟರ್ಬೋಜೆಟ್ ಇಂಜಿನ್ನುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು.<ref name="rus144">{{cite web |url = http://en.rian.ru/analysis/20080603/109170103.html |title = The Tu-144: the future that never was |publisher = RIA Novosti |date = 3 January 2008}}</ref> ಮಾಚ್ ೨.೩೫ನ ಟಾಪ್ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಅದು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವಿಮಾನವಾಗಿತ್ತು - ಆದರೆ ತೀವ್ರ ಸುರಕ್ಷಾ ದೋಷಗಳಿಂದಾಗಿ ಬೇಗನೇ ಸೇವೆಯಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ತರಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref name="Fridlyander">ಫ್ರಿಡ್ಯಾಂಡರ್, ಲಾಸಿಫ್. "Tu-೧೪೪ನ ಶೋಕಗಾಥೆ." ''ಮೆಸೆಂಜರ್ ಆಫ್ ರಷ್ಯನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್'', №೧, ೨೦೦೨ (ರಷ್ಯನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ: И.Н. Фридляндер, [http://vivovoco.rsl.ru/VV/JOURNAL/VRAN/02_01/FRID.HTM "Печальная эпопея Ту-144"], Вестник РАН, №೧, ೨೦೦೨.</ref> ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಾದ [[ಬೋಯಿಂಗ್ 2707]] ಮತ್ತು [[ಲಾಕ್ಹೀಡ್ ಎಲ್-2000]] ಗಳು ೩೦೦ ಜನರವರೆಗೆ ಆಸನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾಗಬೇಕಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1964/1964%20-%200377.html |title = The United States SST Contenders |publisher = ''Flight International'' |date = 13 February 1964 |pages = 234–235}}</ref><ref>ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್ ೨೦೦೫, ಪುಟ ೮೪.</ref> ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ಹಿಂದೆ ಓಡಿ, ವಿಜಯೀ ಬೋಯಿಂಗ್ ೨೭೦೭ಅನ್ನು ಕ್ರಾಪಡ್ ಡೆಲ್ಟಾ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು; ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಆದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚವು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url = http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F10D11F6395F127A93C7A9178AD85F4D8685F9 |title = The Russians Lead With the SST.... |first = Richard D |last = Lyons |publisher = ''New York Times'' |date = 5 January 1969}}</ref> [[ಎಕ್ಸ್-70 ವಲ್ಕೈರೀ]] ಮತ್ತು [[ಬಿ-58 ಹಸ್ಟ್ ಲರ್]] ನಂತಹ ಯುಎಸ್ ಸೇನಾ ವಿಮಾನದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯು ಸಾನಿಕ್ ಬೂಮ್ ಗಳು ನೆಲವನ್ನು ತಲುಪುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂದು ತೋರಿಸಿತ್ತು,<ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/574189232.html?dids=574189232:574189232&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&date=Dec+19%2C+1961&author=&pub=Chicago+Daily+Tribune&desc=B-58%27s+SONIC+BOOM+RATTLES+KENTUCKIANS&pqatl=google |title = B-58's Sonic Boom Rattles Kentuckians |publisher = ''Chicago Daily Tribune'' |date = 19 December 1961 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725103200/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/574189232.html?dids=574189232:574189232&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&date=Dec+19%2C+1961&author=&pub=Chicago+Daily+Tribune&desc=B-58%27s+SONIC+BOOM+RATTLES+KENTUCKIANS&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ಮತ್ತು ಒಕ್ಲಾಹೋಮ ನಗರ ಸಾನಿಕ್ ಬೂಮ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಆದ ಅನುಭವಗಳು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿದಂತಹ ಪರಿಸರೀಯ ಕಾಳಜಿಗಳಲ್ಲೇ ಪರಿಣಮಿಸಿದವು. ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸರಕಾರ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು, $೧ ಬಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣವನ್ನು ವ್ಯಯಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,944291,00.html |title = The Nation: Showdown on the SST |publisher = ''Time'' |date = 29 May 1971 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 |archive-url = https://web.archive.org/web/20101027043037/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,944291,00.html |url-status = dead }}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗೆ ಹೋಲಿಸಬಲ್ಲಂಥ ಕೆಲವೇ ಇತರ ದೊಡ್ಡ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನಗಳೆಂದರೆ [[ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಬಾಂಬರ್ ಗಳು]], ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಷ್ಯಾದ [[ಟುಪೊಲೆವ್ ಟು-22]]/[[ಟು-22ಎಂ]] ಮತ್ತು [[ಟು-160]] ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ [[ಬಿ-1ಬಿ ಲ್ಯಾನ್ಸರ್]].<ref>{{cite web |url = http://www.airforce-technology.com/projects/tu160/ |title = Tu-160 Blackjack Strategic Bomber, Russia |publisher = airforce-technology.com |accessdate = 16 May 2010}}</ref> === ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯಸ್ಥಾಪನೆಗಳು === ಎರಡನೆಯ ಪೀಳಿಗೆ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ವಿಮಾನದ ಅಭಿಲಾಷೆಯು ಗಗನಯಾನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಇದ್ದು,<ref>{{cite web |url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=NewsLibrary&p_multi=APAB&d_place=APAB&p_theme=newslibrary2&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0F89C550A53D43FD&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |title = French transport chief speculates about new-generation Concorde |publisher = ''Associated Press'' |date = 17 August 2000}}</ref><ref>{{cite web |url = http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/72587838.html?dids=72587838:72587838&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=May+10%2C+1990&author=Edward+Cody&pub=The+Washington+Post+(pre-1997+Fulltext)&desc=Partnership+Gears+Up+For+Concorde+Sequel%3B+British%2C+French+Firms+Sign+Plane+Pact&pqatl=google |title = Partnership gears up for Concorde sequel; British, French firms sign plane pact |publisher = ''Washington Post'' |first = Edward |last = Cody |date = 10 May 1990 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 25 ಜುಲೈ 2012 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120725055654/http://pqasb.pqarchiver.com/washingtonpost/access/72587838.html?dids=72587838:72587838&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=May+10%2C+1990&author=Edward+Cody&pub=The+Washington+Post+(pre-1997+Fulltext)&desc=Partnership+Gears+Up+For+Concorde+Sequel%3B+British%2C+French+Firms+Sign+Plane+Pact&pqatl=google |url-status = dead }}</ref> ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನ ನಿವೃತ್ತಿಯ ಹಿಂದೆಯೇ ಹಲವಾರು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಬೇಗನೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು. [[ಚಿತ್ರ:LAPCAT1.jpg|thumb|right|LAPCAT A2 ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ ಮೇಲಿನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ]] ೨೦೦೩ರ ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ, [[ಈಎಡಿಎಸ್]]—ಏರ್ ಬಸ್ ವಿಮಾನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪನಿಯ ಪೋಷಕ ಕಂಪನಿ—ಅದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಗೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾದ, ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವುಳ್ಳ ಪರ್ಯಾಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಜಪಾನೀ ಕಂಪೆನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/3231354.stm |title = Firm considers 'son of Concorde' |publisher = ''BBC News'' |date = 23 November 2003}}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.msnbc.msn.com/id/8229113/ |title = Japan, France working on new supersonic jet |publisher = ''MSNBC'' |date = 15 June 2005 |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 11 ಜನವರಿ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110111114123/http://www.msnbc.msn.com/id/8229113/ |url-status = dead }}</ref> ೨೦೦೫ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ, [[ಜೆಎಎಕ್ಸ್ಎ]], ಜಪಾನ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೊರೇಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯು ಮಾಚ್ ೨ರಲ್ಲೆ ೩೦೦ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಒಯ್ಯಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದಂತಹ ಒಂದು ಏರ್ಲೈನರ್ ನ ಚಿಕ್ಕದಾ ಮಾದರಿಯ ಏರೋಡೈನಮಿಕ್ ಪರೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು. (ಕಾರ್ಯನಾಮ ''[[ನೆಕ್ಸ್ ಟ್]]'' ). ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ದೇಶ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಒತ್ತು ನೀಡಿದಲ್ಲಿ ಅದು ೨೦೨೦–೨೦೨೫ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಇದೆ.<ref>{{cite web |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/4325634.stm |title = Japan tests supersonic jet model |publisher = ''BBC News'' |date = 10 October 2005}}</ref> ಶೇ.೫೦ರಷ್ಟು ಯೂರೋಪಿಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಹಣ ಹೊಂದಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪನಿ [[ರಿಯಾಕ್ಷನ್ ಇಂಜಿನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]], ''[[ಎಲ್ಎಪಿಸಿಎಟಿ]]'' ಎಂದು ಕರೆಟಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ''[[ಏ2]]'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ಮಾಚ್ ೫+ ನಲ್ಲಿ ತಡೆರಹಿತವಾಗಿ ಬ್ರಸ್ಸೆಲ್ಸ್ ನಿಂದ ಸಿಡ್ನಿಗೆ ೪.೬ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರಬಲ್ಲಂಥ, ೩೦೦ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಒಯ್ಯುವ ಒಂದು ಜಲಜನಕವನ್ನು ಇಂಧನವಾಗಿ ಹೊಂದಿದಂಥ ವಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿನ ಒಂದು ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.gizmowatch.com/entry/lapcat-aims-at-supersonic-civil-aviation/ |title=LAPCAT aims at supersonic civil aviation |date=30 August 2007 |author= |publisher=''Gizmo Watch'' |accessdate=3 July 2009 |archive-date=20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090220044620/http://www.gizmowatch.com/entry/lapcat-aims-at-supersonic-civil-aviation/ |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೮ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ೦}ಏರಿಯಾನ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್ ಅದರ ಏರಿಯಾನ್ ಎಸ್ ಬಿಜೆ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಜೆಟ್ ನ ಮೇಲೆ $೩ ಬಿಲಿಯನ್ ಪ್ರೀ-ಆರ್ಡರ್ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url = http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/transport/article3953823.ece |title = Orders for Aerion's Concorde executive jet are more than $3 billion |publisher = ''The Times'' |first = Dominic |last = O'Connell |date = 18 May 2008 |location = London |access-date = 7 ಜುಲೈ 2010 |archive-date = 22 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110822135404/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/transport/article3953823.ece |url-status = dead }}</ref> [[ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಟರ್ನಾಷನಲ್|ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಇಂಟರ್ನಾಷನಲ್‌ನ]] [[ಖ್ವೈಟ್ ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಪೋರ್ಟ್]] ಮ್ಯಾಕ್ ೧.೬ರ ಪ್ರಯಾಣ ವೇಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಲಾಕ್ಹೀಡ್ ಮಾರ್ಟಿನ್|ಲಾಕ್ಹೀಡ್ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ನಿಂದ]] ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇದು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ನಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುವ ಸಾನಿಕ್ ಬೂಮ್(ಶಬ್ದ ಸ್ಫೋಟ) ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶೇ.೧ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಬಲಿಷ್ಠವಾದ ಸಾನಿಕ್ ಬೂಮ್ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url = http://www.cnn.com/2007/TECH/02/16/quiet.supersonic/index.html |publisher = CNN |title = Supersonic jet promises to fly nearly silent |date = 16 February 2007 |first = Eric |last = Hagerman}}</ref> ೨೦೦೯ಮಟ್ಟಿಗೆ [[ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಜೆಟ್|ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಜೆಟ್‌ಗಳ]] ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ. == ಪ್ರಯಾಣ ನಿರ್ವಾಹಕರು == ;{{ಫ್ರ್ಯಾ}} * [[ಏರ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್]] ;{{ಸಿನ್}} * [[ಸಿಂಗಪುರ್ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್]] (ಅಲ್ಪಾವಧಿ [[ವೆಟ್ ಲೀಸ್]])<ref name="singaconc"/> ;{{ಯುಕೆ}} * [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌]] ;{{ಯುಎಸ್‌ಎ}} * [[ಬ್ರಾನಿಫ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏರ್ವೇಸ್]] (ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಭೋಗ್ಯ)<ref name="braniconc"/> == ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Concorde G-BOAC.png|thumb|right|ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ G-BOAC]] {{aircraft specifications <!-- if you do not understand how to use this template, please ask at [[Wikipedia talk:WikiProject Aircraft]] --> <!-- please answer the following questions --> |plane or copter? = plane |jet or prop? = jet <!-- Now, fill out the specs. Please include units where appropriate (main comes first, alt in parentheses). If an item doesn't apply, like capacity, leave it blank. For additional lines, end your alt units with a right parenthesis ")" and start a new, fully formatted line beginning with * --> |ref = ''Walls Street Journal'',<ref name = "fliengi">{{cite web |url = http://online.wsj.com/article/SB106504293992222300.html?mod=googlewsj |title = Final Boarding Call: As Concorde Departs, so do 3-Man Crews: In New Cockpits, Engineers are seen as Extra Baggage |publisher = ''Wall Street Journal'' |first = Danial |last = Michaels |date = 2 October 2003}}</ref> ''Kelly (೨೦೦೫)'',<ref>Kelly ೨೦೦೫, p. ೫೨. Note: ೧೨೮ was the maximum number of passengers certified.</ref>, ''concordesst.com'',<ref>[http://www.concordesst.com/techspec.html ConcordeSST: Technical Specs], [http://www.concordesst.com/dimentions.html Dimensions], [http://www.concordesst.com/performance.html Performance], [http://www.concordesst.com/weight.html Weights]. ''concordesst.com''. Retrieved: ೫ June ೨೦೧೦.</ref> ''Richard Seamen aircraft museum''<ref name="seaman">[http://www.richard-seaman.com/Aircraft/Museums/Monino/Highlights/index.html "Comparison with Tu-144."] ''Richard Seaman aircraft museum''. Retrieved: ೧೫ January ೨೦೧೦.</ref> |crew = ೩ (pilot, co-pilot, and flight engineer) |capacity = ೯೨–೧೨೦ passengers <br />(೧೨೮ in high-density layout)<ref>BA and AF Concordes originally had ೧೦೦ seats, with AF removing ೮ seats after the safety modifications of CY೨೦೦೦–೨೦೦೧ because of weight considerations.</ref> |length main = ೨೦೨ [[foot (length)|ft]] ೪ [[inch|in]] |length alt = ೬೧.೬೬ m |span main = ೮೪ ft ೦ in |span alt = ೨೫.೬ m |height main = ೪೦ ft ೦ in |height alt = ೧೨.೨ m) * '''Fuselage internal length:''' {{convert|129|ft|0|in|m}} * '''Fuselage width:''' maximum of {{convert|9|ft|5|in|m}} external {{convert|8|ft|7|in|m}} internal * '''Fuselage height:''' maximum of {{convert|10|ft|10|in|m}} external {{convert|6|ft|5|in|m}} internal |area main = ೩,೮೫೬&nbsp;ft<sup>೨</sup> |area alt = ೩೫೮.೨೫&nbsp;m<sup>೨</sup> |empty weight main = ೧೭೩,೫೦೦ lb |empty weight alt = ೭೮,೭೦೦ kg |max take-off weight main = ೪೦೮,೦೦೦ lb |max take-off weight alt = ೧೮೫,೦೭೦ kg |useful load main = ೨೪೫,೦೦೦ lb |useful load alt = ೧೧೧,೧೩೦ kg |more general = <li> * '''Maximum fuel load:''' {{convert|210940|lb|kg|abbr=off|lk=on}} * '''Maximum taxiing weight:''' {{convert|412000|lb|kg}} |engine (jet)=[[Rolls-Royce/Snecma Olympus 593|Rolls-Royce/SNECMA Olympus 593]] Mk ೬೧೦ |type of jet = afterburning [[turbojet]]s |number of jets = ೪ |thrust main = ೩೨,೦೦೦ [[pound-force|lbf]] |thrust alt = ೧೪೦ kN |afterburning thrust main = ೩೮,೦೫೦ lbf |afterburning thrust alt = ೧೬೯ kN |max speed main = [[Mach number|Mach]] ೨.೦೪<ref name=Frawley_civil>Frawley, Gerald. "Aerospatiale/BAC Concorde". ''The International Directory of Civil Aircraft, ೨೦೦೩/೨೦೦೪''. Fishwick, Act: Aerospace Publications, ೨೦೦೩. ISBN ೧-೮೭೫೬೭೧-೫೮-೭.</ref> |max speed alt = ≈೧,೩೫೦ [[Miles per hour|mph]], ೨,೨೭೦ km/h |max speed more = at cruise altitude |cruise speed main = [[Mach number|Mach]] ೨.೦೨<ref name=Frawley_civil/> |cruise speed alt = ≈೧,೩೨೦ mph |cruise speed more = at cruise altitude |ceiling main = ೬೦,೦೦೦ ft |ceiling alt = ೧೮,೩೦೦ m |climb rate main = ೫,೦೦೦ ft/min |climb rate alt = ೨೫.೪೧ m/s |range main = ೩,೯೦೦ [[nautical mile|nmi]] |range alt = ೪,೫೦೦ [[mile|mi]], ೭,೨೫೦ km |loading main = |loading alt = |thrust/weight = ೦.೩೭೩ |lift to drag = ''Low speed–'' ೩.೯೪, ''Approach–'' ೪.೩೫, ''೨೫೦ kn, ೧೦,೦೦೦ ft–'' ೯.೨೭, ''Mach ೦.೯೪–'' ೧೧.೪೭, ''Mach ೨.೦೪–'' ೭.೧೪ |fuel consumption = ೪೬.೮೫ lb/[[mile|mi]] (೧೩.೨ kg/km) operating for maximum range |more performance = * '''Maximum [[Heat shield|nose tip temperature]]:''' {{convert|260|°F|°C}} }} == ಆಕರಗಳು == === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === == ಆಕರಗಳು == === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{Reflist|3}} === ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ === {{refbegin}} * {{cite book |last = Barfiel |first = Norman |title = "Aérospatiale/BAC Concorde". ''Aircraft in Profile, Volume 14'' |location = Berkshire, UK |publisher = Profile Publications Ltd |year = 1974 |pages = 73–113 |isbn = 0-85383-023-1}} * {{cite book |last = Beniada |first = Frederic |title = ''Concorde'' |publisher = St Paul, Minnesota |publisher = Zenith Press |year = 2006 |isbn = 0-7603-2703-3}} * {{cite book |last = Calvert |first = Brian |title = ''Flying Concorde, The Full Story'' |location = London |publisher = Crowood Press |year = 2002 |isbn = 1-84037-352-0}} * {{cite book |last = Deregel |first = Xavier |coauthor = Jean-Philippe Lemaire |title = ''Concorde Passion'' |publisher = LBM |year = 2009 |isbn = 2-9153-4773-5}} * {{cite book |last = Endres |first = Günter |title = ''Concorde'' |location = St Paul, Minnesota |publisher = MBI Publishing Company |year = 2001 |isbn = 0-7603-1195-1}} * {{cite book |last = Ferrar |first = Henry (ed.) |title = ''The Concise Oxford French-English dictionary'' |location = New York |publisher = Oxford University Press |year = 1980 |isbn = 0-19-864157-5}} * {{cite book |last = Kelly |first = Neil |title = ''The Concorde Story: 34 Years of Supersonic Air Travel'' |location = Surrey, UK |publisher = Merchant Book Company Ltd |year = 2005 |isbn = 1-90477-905-0}} * {{cite book |last = Knight |first = Geoffrey |title = ''Concorde: The Inside story'' |location = London |publisher = Weidenfeld and Nicolson |year = 1976 |isbn = 0-297-77114-0}} * {{cite book |last = McIntyre |first = Ian |title = ''Dogfight: The Transatlantic Battle over Airbus'' |location = Westport, Connecticut |publisher = Praeger Publishers |year = 1992 |isbn 0-275-94278-3}} * {{cite book |url = http://books.google.co.uk/books?id=VzNUJlX7CXoC&printsec=frontcover&dq=Concorde:+story+of+a+supersonic+pioneer&source=bl&ots=Huy0WKzJ2z&sig=WSLsp5lmJJm4wbCcJlNA3B5HoUM&hl=en&ei=nXrHS_OaLqbqmwOl4dXkDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CA0Q6AEwAQ#v=onepage&q&f=false |title = ''Concorde: story of a supersonic pioneer'' |publisher = Science Museum |first = Kenneth |last = Owen |year = 2001}} * {{cite book |author = [[Christopher Orlebar|Orlebar, Christopher]] |title = ''The Concorde Story'' |location = Oxford, UK: |publisher = Osprey Publishing |year = 2004 |isbn = 1-85532-667-1}} * {{cite book |last = Schrader |first = Richard K |title = ''Concorde: the full story of the Anglo-French SST'' |location = Kent, UK |publisher =Pictorial Histories Pub. Co. |year = 1989 |isbn = 0-92952-116-1}} * {{cite book |last = Towey |first = Barrie (ed.) |title = ''Jet Airliners of the World 1949-2007'' |publisher = Air-Britain (Historians) Ltd |year = 2007 |isbn = 0-85130-348-X}} * {{cite book |last = Winchester |first = Jim |title = "BAC Concorde." ''The World's Worst Aircraft: From Pioneering Failures to Multimillion Dollar Disasters'' |location = London |publisher = Amber Books Ltd |year = 2005 |isbn = 1-904687-34-2}} {{refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Concorde}} * [http://www.britishairways.com/concorde/index.html ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪುಟ] * [http://www.braniffpages.com/concorde.html ಬ್ರಾನಿಫ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪುಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120414164854/http://www.braniffpages.com/concorde.html |date=2012-04-14 }} * [http://www.designmuseum.org/design/concorde ವಿನ್ಯಾಸ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ (ಯುಕೆ) ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಪುಟ] * [http://www.nms.ac.uk/our_museums/museum_of_flight/concorde.aspx ಸ್ಕಾಂಟ್ಲೆಂಡ್ ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಗನಯಾನ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾರ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೀರಿಯನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100421013144/http://www.nms.ac.uk/our_museums/museum_of_flight/concorde.aspx |date=2010-04-21 }} * [http://www.life.com/image/first/in-gallery/24961/supersonic-tribute-to-concorde ಸೂಪರ್ಸಾನಿಕ್: ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್ ಟು ಕಾಂಕಾರ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100325214459/http://www.life.com/image/first/in-gallery/24961/supersonic-tribute-to-concorde |date=2010-03-25 }} - ಒಂದು ಸ್ಲೈಡ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ''[[ಲೈಫ್ ಮ್ಯಾಗಝೈನ್]]'' ನಿಂದ * [http://www.thinkreliability.com/cm-concorde.aspx ಕಾಂಕಾರ್ಡ್ ಅಪಘಾತ ಸೂಚಕ ನಕ್ಷೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100725134059/http://www.thinkreliability.com/cm-concorde.aspx |date=2010-07-25 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಶಬ್ದಾತೀತವೇಗದ ಸಾರಿಗೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಏರ್‌ವೇಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] [[ವರ್ಗ:ವಿಮಾನಗಳು]] iq06kcq41xsuhcdh762r3x1kkjtjrea 0 24170 1374176 1373967 2026-05-26T20:51:24Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374176 wikitext text/x-wiki {{Infobox NBA Player | name = Kobe Bryant | image = Kobe Bryant Washington Full Retouched Crop.jpg | width = 233px | caption = <small>Bryant in February 2007</small> | position = [[Shooting guard]] | height_ft = 6 | height_in = 6 | weight_lb = 205 | team = Los Angeles Lakers | number = 24 | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1978|8|23}} | birthplace = [[Philadelphia]], [[Pennsylvania]] | nationality = American | high_school = [[Lower Merion High School|Lower Merion HS]], [[Ardmore, Pennsylvania|Ardmore]], Pennsylvania | college = | draft_year = 1996 | draft_round = 1 | draft_pick = 13 | draft_team = [[New Orleans Hornets|Charlotte Hornets]] | career_start = 1996 | career_end = | teams = <nowiki></nowiki> * [[Los Angeles Lakers]] ({{nbay|1996|start}}–present) | highlights = <nowiki></nowiki> * 5× [[List of NBA champions|NBA Champion]] <small>([[2000 NBA Finals|2000]], [[2001 NBA Finals|2001]], [[2002 NBA Finals|2002]], [[2009 NBA Finals|2009]], [[2010 NBA Finals|2010]])</small> * 2× [[Bill Russell NBA Finals Most Valuable Player Award|NBA Finals MVP]] <small>([[2009 NBA Finals|2009]]–[[2010 NBA Finals|2010]])</small> * [[NBA Most Valuable Player Award|NBA Most Valuable Player]] <small>({{nbay|2007|end}})</small> * 12× [[List of NBA All-Stars|NBA All-Star]] <small>([[1998 NBA All-Star Game|1998]], [[2000 NBA All-Star Game|2000]]–[[2010 NBA All-Star Game|2010]])</small> * 2× [[List of National Basketball Association season scoring leaders|NBA scoring champion]] <small>({{nbay|2005|end}}–{{nbay|2006|end}})</small> * 8× [[All-NBA Team|All-NBA First Team]] <small>({{nbay|2001|end}}–{{nbay|2003|end}}, {{nbay|2005|end}}–{{nbay|2009|end}})</small> * 2× [[All-NBA Team|All-NBA Second Team]] <small>({{nbay|1999|end}}–{{nbay|2000|end}})</small> * 2× [[All-NBA Team|All-NBA Third Team]] <small>({{nbay|1998|end}}, {{nbay|2004|end}})</small> * 8× [[NBA All-Defensive Team|All-Defensive First Team]] <small>({{nbay|1999|end}}, {{nbay|2002|end}}–{{nbay|2003|end}}, {{nbay|2005|end}}–{{nbay|2009|end}})</small> * 2× [[NBA All-Defensive Team|All-Defensive Second Team]] <small>({{nbay|2000|end}}–{{nbay|2001|end}})</small> * [[NBA All-Rookie Team|NBA All-Rookie Second Team]] <small>({{nbay|1996|end}})</small> * 3× [[NBA All-Star Game Most Valuable Player Award|NBA All-Star Game MVP]] <small>([[2002 NBA All-Star Game|2002]], [[2007 NBA All-Star Game|2007]], [[2009 NBA All-Star Game|2009]])</small> * [[NBA All-Star Weekend Slam Dunk Contest|NBA Slam Dunk Contest winner]] <small>([[1997 NBA All-Star Game|1997]])</small> * [[Naismith Prep Player of the Year Award|Naismith Prep Player of the Year]] <small>(1996)</small> | profile = kobe_bryant }} '''ಕೋಬ್ ಬೀನ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ''' ({{lang-en|Kobe Bean Bryant}}, ಜನನ {{Birth date|mf=yes|1978|8|23}}) ಅಮೇರಿಕಾದ ಒಬ್ಬ ವೃತ್ತಿಪರ [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್]] ಆಟಗಾರ, ಅವರು [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್]] ಗೆ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]] (NBA) ನಲ್ಲಿ [[ಶೂಟಿಂಗ್ ಗಾರ್ಡ್]]ಆಗಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಒಂದು ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ನ ಜೀವನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಪದವಿ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯ ನಂತರ [[NBA ಆಯ್ಕೆಗಾಗಿ]] ತಮ್ಮ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅವರು [[ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೀ ಹೊರ್ನೆಟ್ಸ್]] ರಿಂದ [[1996 ರಲ್ಲಿ NBA ಆಯ್ಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ 13 ನೇ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯಿಂದಲೂ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, ನಂತರ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಅನುಭವವಿಲ್ಲದ ಆಟಗಾರನಾಗಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಸ್ವತಃ ಒಬ್ಬ ಎತ್ತರದ-ಜಿಗಿತದ ಆಟಗಾರನೆಂದು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1997 ರ [[ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಡಂಕ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು]] ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನವರಾಗಿ ಗೆದ್ದರು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ತಂಡದ ಜೊತೆಗಾರ [[ಶಾಕ್ವಿಲ್ ಓ' ನೀಲ್]] [[2000]] ದಿಂದ [[2002]] ರ ವರೆಗೆ ಮೂರು ಅನುಕ್ರಮ [[NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್]] ನಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಿಸಿ ಕೊಟ್ಟರು. [[2003-04]] ರ ಋತುಮಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಓ' ನೀಲ್ ರ ನಿರ್ಗಮದ ನಂತರ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ತಂಡದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರು. ತಮ್ಮ ಆಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನೇಕ ಅಂಕಗಳಿಸುವ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, [[2005-06]] ಹಾಗೂ [[2006-07]] ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ NBA ದಲ್ಲೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳಿಸಿದ ಆಟಗಾರನಾದರು.<ref name="bio"/> 2006 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[ಟೊರಾಂಟೊ ರ್ಯಾಫ್ಟರ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಉನ್ನತ 81 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು, NBA ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ<ref name="81-Point-Game Highlights">ವೆಬ್, ರಾಯ್ಸ್. [http://sports.espn.go.com/nba/dailydime?page=dailydime-060123 ಕೋಬ್ ರು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ], ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್.espn.ಗೊ.ಕಾಂ, ಜನವರಿ 23, 2006, 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಎರಡನೆಯ [[ಏಕೈಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳಿಸಿದ]], [[ವಿಲ್ಟ್ ಚಾಂಬರ್ಲೇನ್]] ರ [[100 ಅಂಕ ಸಾಧನೆಗೆ]] ಕೇವಲ ಎರಡನೆಯವರಾದರು.<ref name="81-Point-Game Highlights"/> [[2007-08]] ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಋತುಮಾನದ [[ಅತ್ಯಂತ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಆಟಗಾರನೆಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (MVP) ಪಡೆದು, ತಮ್ಮ ತಂಡವನ್ನು [[2008 ರ NBA ಅಂತಿಮ ಹಂತಕ್ಕೆ]] ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.<ref name="KobeWinsMVPbyNBA">NBA ಸ್ಟ್ಯಾಫ್. [http://www.nba.com//news/kobe_mvp_080506.html ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ಮೋಸ್ಟ್ ವ್ಯಾಲ್ಯುಬಲ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ ], nba.com, ಮೇ 7, 2008, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[2009]] ಹಾಗೂ [[2010]] ರಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಒಂದಾದನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಎರಡೂ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ [[NBA ದ ಫೈನಲ್ಸ್ ನ MVP]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>ಬೇಖೆಮ್, ಗ್ರೇಗ್. [https://web.archive.org/web/20100619104826/http://news.yahoo.com/s/ap/20100618/ap_on_sp_bk_ga_su/bkn_nba_finals ಗೇಮ್ 7 ರಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, 16 ನೇ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು], news.yahoo.com, ಜೂನ್ 18, 2010, ಜೂನ್ 22, 2010,ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 2010 ರಲ್ಲಿ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ತಂಡದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಯದ ಮುನ್ನಡೆಯುವ ಅಂಕಗಳಿಸುವವರಾದರು. ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ವರ್ಷದಿಂದ, ಪ್ರಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[NBA ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್]] ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್,[[2002]], [[2007]], ಹಾಗೂ [[೨೦೦೯]] ರಲ್ಲಿ [[ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ MVP]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಆಲ್-NBA]] ತಂಡದ ಹನ್ನೆರಡು ಬಾರಿ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಹತ್ತು ಬಾರಿ [[ಆಲ್-ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್]] ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾರ್ಥಕ ಗೌರವವನ್ನು ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಪಡೆದಂತಹ ಆತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಆಟಗಾರರು. 2008 ರಲ್ಲಿ, [[USA ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡದ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿ [[2008 ರ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಸುವರ್ಣ ಪದಕ]] ಗೆದ್ದರು.<ref name="RedeemTeambySheridan">ಶೇರಿಡಾನ್, ಕ್ರಿಸ್. [http://sports.espn.go.com/oly/summer08/basketball/columns/story?columnist=sheridan_chris&amp;page=DreamRedeem-080825 ಡ್ರೀಮ್ ತಂಡದ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ರೀಡೀಮ್ ತಂಡವು ಬೆಲೆಬಾಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಾದಿಸಿದರು ], sports.espn.go.com, ಆಗಸ್ಟ್ 25, 2008, ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 2008, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[TNT]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್]] ರವರಿಂದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ದಶಕದ ಆಟಗಾರನೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾದರು.<ref>ಮಿಟ್ಚೆಲ್, ಹೋಸ್ಟನ್. [http://latimesblogs.latimes.com/sports_blog/2009/09/kobe-bryant-is-named-nba-player-of-the-decade.html ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು NBA ದಶಕದ ಆಟಗಾರನೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ ], ''[[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್]] '', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 24, 2009, ಜೂನ್ 22, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಪ್ರಬಲ ಬಿಗಿಹಿಡಿತದ ಆಟಗಳಿಂದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಾಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜಯಗಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮಾಂಬ" ಹಾಗೂ "ದಿ ಕ್ಲೋಸರ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದರು. 2003 ರಲ್ಲಿ, [[ಕೊಲರಾಡೋದ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್]] ನ ಹೋಟೆಲ್ ಒಂದರಲ್ಲಿನ ನೌಕರಳಿಂದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[ಲೈಂಗಿಕ ಆಕ್ರಮಣದ ಆಪಾದನೆ]] ಹೊರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆಪಾದಿತಳ ಜೊತೆ ವ್ಯಭಿಚಾರದ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಲೈಂಗಿಕ ಆಕ್ರಮಣದ ದೂರನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2004 ರಲ್ಲಿ, ಆಕೆಯು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಹೇಳಲು ತನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲವೆಂದು ಅವರಿಗೆ ಅವರ ಆಪಾದಿತಳು ತಿಳಿಸಿದ ನಂತರ ಫಿರ್ಯಾದಿಗಾರರು ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು.<ref>{{cite web |last=SI Staff |title=Rape case against Bryant dismissed (D.A. says accuser didn't want to proceed; experts wonder if civil lawsuit might be near settlement) |url=http://nbcsports.msnbc.com/id/5861379/ Rape case against Bryant dismissed |date=2004-11-02 |accessdate=2008-12-06 |publisher=[[MSNBC]] |work=Article & Video |archive-date=2010-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101003142345/http://nbcsports.msnbc.com/id/5861379 |url-status=dead }}</ref> == ಆರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು == === ಬಾಲ್ಯತನ ಮತ್ತು ಯೌವನ === ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]]ದ [[ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯವನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ [[ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ 76ers]] ತಂಡದ ಹಿಂದಿನ ಆಟಗಾರ ಮತ್ತು [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಸ್ಪಾರ್ಕ್ಸ್]] ನ ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರ [[ಜೋ "ಜೆಲ್ಲಿಬೀನ್" ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್]] ಮತ್ತು ಪಮೇಲಾ ಕಾಕ್ಸ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಒಬ್ಬನೇ ಪುತ್ರ.<ref name="bio"/> ಅವರು [[ಜಾನ್ "ಚುಬ್ಬಿ" ಕಾಕ್ಸ್]] ರ [[ತಾಯಿ ಸಂಬಂಧಿತ]] ಸೋದರಳಿಯನೂ ಸಹ ಹೌದು. [[ಜಪಾನ್]] ನ [[ಕೋಬ್]] ನಲ್ಲಿನ [[ಹೆಸರುವಾಸಿ ಎತ್ತಿನ ಮಾಂಸ]]ದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳು ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹದ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟರು.<ref name="bio">{{cite web |last=NBA Staff |title=Kobe Bryant Bio |publisher=NBA.com |date=N.D. |url=http://www.nba.com/playerfile/kobe_bryant/bio.html |accessdate=2007-08-05}}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಆರು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ, ಆವರ ತಂದೆಯು NBA ಬಿಟ್ಟು ವೃತ್ತಿಪರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟವಾಡುವುದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಸಹಿತ ಇಟಲಿಗೆ ಬಂದರು.<ref name="italy">{{cite video |people=Sportitalia Staff |title={{YouTube|id=_L6nVq2jspU|title=Intervista Kobe Bryant in italiano su Sportitalia 1^PARTE}} |date=2007-04-08 |accessdate=2008-06-28 |publisher=[[Sportitalia]]}}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಜೀವನಶೈಲಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು, ಇಟಾಲಿಯನ್ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲು ಕಲಿತರು.<ref name="italy"/><ref>ಕಾರ್, ಜಾನಿಸ್. [http://lakers.freedomblogging.com/2009/03/06/kobe-to-pau-pass-the-ball-por-favor/13129/ ಕೋಬ್ ರು ಪಾವ್ ಗೆ: ಪಾಸ್ ದಿ ಬಾಲ್, ಪೊರ್ ಫೇವರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203225036/http://lakers.blog.ocregister.com/2009/03/06/kobe-to-pau-pass-the-ball-por-favor/13129/ |date=2013-12-03 }}, ''[[ದಿ ಆರೆಂಜ್ ಕೌಂಟಿ ರೆಜಿಸ್ಟರ್]]'', ಮಾರ್ಚ್ 6, 2009, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಬೇಸಿಗೆ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCJ/is_5_28/ai_71187958 |title="I Wish People Would Let Me Just Be Kobe" - basketball player Kobe Bryant - Interview &#124; Basketball Digest &#124; Find Articles at BNET |publisher=Findarticles.com |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2008-09-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080917093905/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0FCJ/is_5_28/ai_71187958 |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಮೂರು ವರ್ಷದವರಿರುವಾಗಲೆ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು,<ref>{{cite web|last=Owens |first=Jill |url=http://www.powells.com/biblio?isbn=9780822598497 |title=Kobe Bryant (Amazing Athletes) by Sylvia B. Bashevkin - Powell's Books |publisher=Powells.com |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಹಾಗೂ ಅವರು ಬಳೆಯುವಾಗ ಲೇಕರ್ಸ್ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Greatness">{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/nba/playoffs/2010/columns/story?columnist=macmullan_jackie&page=kobefilmstudy-100604 |title=2010 NBA playoffs: Kobe Bryant perfected his game by watching film - ESPN |publisher=Sports.espn.go.com |date=2010-06-04 |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ತಾತ NBA ಆಟಗಳ ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಅಂಚೆಯಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡುತ್ತದ್ದರು, ಅದನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Greatness"/> ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು [[ಸಾಕರ್]] ಆಡುವುದನ್ನೂ ಸಹ ಕಲಿತರು; [[AC ಮಿಲಾನ್]] ಅವರ ಮೆಚ್ಚಿನ ತಂಡವಾಗಿದೆ.<ref name="KobeSoccerPlayer">{{cite news |last=Arroyave |first=Luis |title=NBA's Kobe Bryant almost became a soccer player |publisher=Chicago Tribune |year=2006}}</ref> ತಾವು ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ, ತಾವು ಒಬ್ಬ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಾಕರ್ ಆಟಗಾರನಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ;<ref name="KobeSoccerPlayer"/> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹಿಂದಿನ [[FC ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ]] ದ ನಿರ್ವಾಹಕ [[ಫ್ರಾಂಕ್ ರಿಜ್ಕಾರ್ಡ್]] ಹಾಗೂ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಆಟಗಾರ [[ರೋನಾಲ್ಢಿನೋ]] ರ ದೊಡ್ಡ ಅಭಿಮಾನಿ.<ref name="usatoday">{{cite news |url=http://www.usatoday.com/sports/soccer/2006-08-07-ronaldinho-north-american-tour_x.htm |title=Ronaldinho is a U.S. tour de force |last=D'Hippolito |first=Joseph |date=2006-08-08 |work=(Special for USA TODAY, Soccer > Inside Sports ) |publisher=[[USA Today]] |accessdate=2007-11-28}}</ref> ಜೋ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ 1991 ರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಕುಟುಂಬವು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದರು. === ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ === [[ಚಿತ್ರ:Kobe Bryant retired HS.jpg|thumb|220px|ಲೋವರ್ ಮೆರಿಯೊನ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರ ನಿವೃತ್ತಿಗೊಳಿಸಿದ #33 ಜರ್ಸಿ ಮತ್ತು ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ.]] ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾದ ಉಪನಗರ [[ಲೋಯರ್ ಮೆರಿಯಾನ್]] ನಲ್ಲಿರುವ [[ಲೋಯರ್ ಮೆರಿಯಾನ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ಅದ್ಭುತ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಜೀವನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗುರುತನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಹೊಸಬರಾಗಿ, ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ (ಕಿರಿಯ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ) ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡಿದರು.<ref name="Merion">{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/nba/playoffs/2010/columns/story?page=beforetheywerestars-kobe-100601 |title=Before they were stars: Los Angeles Lakers' Kobe Bryant - ESPN |publisher=Sports.espn.go.com |date=2010-06-01 |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಅವರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ [[ಎರಡನೆಯ]] ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಯು ಅವರನ್ನು ತರಬೇತಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಮೊದಲನೆ ವರ್ಷಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಸಾಧನೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿದ್ದರೂ, ಮುಂದಿನ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೂ ಆಡುತ್ತಾ, ಏಸಸ್ ಗೆ 77-13 ರ ದಾಖಲೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.<ref name="Merion"/> [[ಆಡಿಡಾಸ್]] ನ ABCD ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ, ಭವಿಷ್ಯದ NBA ತಂಡದ ಸಹ ಆಟಗಾರ [[ಲಾಮರ್ ಓಡೋಮ್]] ನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆಡುತ್ತಾ,<ref>{{cite web |url=http://www.reebokabcdcamp.com/mvps.html |title=ABCD Camp |publisher=Reebokabcdcamp.com |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2010-03-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100330060705/http://www.reebokabcdcamp.com/mvps.html |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 1995 ರ ಹಿರಿಯ MVP ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite news | url=http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1153359/3/index.htm | work=CNN | title=Video | date=2009-03-23 | accessdate=2010-05-07 | archive-date=2009-03-22 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090322151209/http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1153359/3/index.htm | url-status=dead }}</ref> ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, ಆಗಿನ 76res ನ ತರಬೇತುದಾರ [[ಜಾನ್ ಲ್ಯೂಕಾಸ್]] ಅವರು ತಂಡದ ಜೊತೆ ಆಟವಾಡಲು ಹಾಗೂ ಅಭ್ಯಾಸದ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಜೆರ್ರಿ ಸ್ಟಾಕ್ ಹೌಸ್]] ಜೊತೆ ನೇರವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಆಟವಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=IHjt_-Ec0JQ |title=Kobe Bryant - ESPN SportsCentury [2 of 5&#93; |publisher=YouTube |date=2006-09-25 |accessdate=2010-06-08}}</ref> ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ಹಿರಿಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಏಸಸ್ ಅನ್ನು ಅದರ 53 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊದಲನೆ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಮುನ್ನೆಡೆಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಆಟದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು 30.8 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಸರಾಸರಿ ಗಳಿಸಿ, 12 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳು, 6.5 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳು, 4.0 ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಗಳು ಹಾಗೂ 3.8 ಬ್ಲಾಕ್ಡ್ ಶಾಟ್ಸ್ ಗಳಿಂದ ಏಸಸ್ ಅನ್ನು 31-3 ದಾಖಲೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು.<ref name="HighSchool">{{cite news| url=http://www.usatoday.com/sports/preps/basketba/2002-05-08-bryant.htm | work=USA Today | title=Bryant continues to hold court | date=2002-05-07 | accessdate=2010-05-07}}</ref> [[ವಿಲ್ಟ್ ಚೇಂಬರ್ಲೇನ್]] ಮತ್ತು [[ಲಯೋನೆಲ್ ಸಿಮ್ಮೊನ್ಸ್]] ರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಮೀರಿಸುತ್ತಾ, 2883 ಅಂಕಗಳಿಸಿ [[ಆಗ್ನೇಯ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ]] ಎಲ್ಲಾ-ಕಾಲದ ಪ್ರಮುಖ ಮುಂಚೂಣಿ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.aceshoops.com/?s=history |title=History |publisher=Aces Hoops |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2011-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110507074734/http://www.aceshoops.com/?s=history |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[ವರ್ಷದ ನೈಸ್ಮಿಥ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಆಟಗಾರ]], ವರ್ಷದ [[ಗ್ಯಾಟೊರೇಡ್]] ಪುರುಷರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ, [[ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್ ರ ಆಲ್-ಅಮೇರಿಕನ್]] ಹಾಗೂ ''[[USA ಟುಡೆ]] '' ಆಲ್-USA ಫಸ್ಟ್ ಟೀಮ್ ಆಟಗಾರನೆಂದು ಒಳಗೊಂಡು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ವರ್ಷದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/lakers/roster/0607_24bryant.html |title=#24 Kobe Bryant |work=NBA.com |publisher=Turner Sports Interactive, Inc |accessdate=2008-08-05}}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ತರಬೇತುದಾರ, ಗ್ರೇಗ್ ಡೌನರ್, "ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಂತಹ ಒಬ್ಬ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಆಟಗಾರ" ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಿಸಿದರು.<ref name="HighSchool"/> 1996 ರಲ್ಲಿ, ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಕೇವಲ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರೂ/ರಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[R&amp;B]] ಹಾಡುಗಾರ [[ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿ ನಾರ್ವುಡ್]] ರನ್ನು ತಮ್ಮ [[ಹಿರಿಯ ಸಂಗೀತ ಸಭೆಗೆ]] <ref>{{cite web |url=http://www.mtv.com/bands/b/brandy/news_feature_061404/ |title=Brandy On Growing Up: A Candid Chat |accessdate=2009-01-15 |publisher=MTV NETWORKS |work=[[MTV.com]] |author=Pak, SuChin |archive-date=2012-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121214005153/http://www.mtv.com/bands/b/brandy/news_feature_061404/ |url-status=dead }}</ref> ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಅವರ [[SAT]] ನ 1080 ರ<ref>{{cite web |last=Samuels |first=Allison |date=2003-10-13 |url=http://www.newsweek.com/id/61773/page/3 |title="Kobe Off The Court" |page=7 |publisher=[[NewsWeek]] |accessdate=2008-12-06 |archive-date=2009-06-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090608090029/http://www.newsweek.com/id/61773/page/3 |url-status=dead }}</ref> ಅಂಕವು ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ಅವರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ನಿಶ್ಚಯಗಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಆದಾಗ್ಯೂ, 17 ವರ್ಷದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[NBA ಗೆ ನೇರವಾಗಿ]] ಹೋಗಲು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡರು, NBA ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆ ರೀತಿ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಇವರು ಕೇವಲ ಆರನೆಯ ಆಟಗಾರರು.<ref name="Merion"/> [[ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಆಟಗಾರನಿಂದ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಾರನಾಗಿ]] ನೇರವಾಗಿ NBA ಆಟಗಾರನಾಗುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದಾಗ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ವರ್ತಮಾನವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು (20 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ [[ಕೆವಿನ್ ಗಾರ್ನೆಟ್]] ರು ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವಾಗಿದ್ದರು).<ref name="Merion"/> ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ನಂತರ ತಾವು ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರುವುದಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ್ದರೆ, ಅವರು [[ಡ್ಯೂಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ]] ಸೇರುತ್ತಿದ್ದುದಾಗಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಿಳಿಸಿಸದರು.<ref>ಲ್ಯಾರಿ ಕಿಂಗ್ ಲೈವ್ (ಜನವರಿ 6, 2005). [http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0501/06/lkl.01.html ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಸಂದರ್ಶನ ]. ''CNN''. ಮೇ 25, 2007, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> == NBA ವೃತ್ತಿಜೀವನ == === 1996 NBA ಆಯ್ಕೆ === ಪ್ರಾಢಶಾಲೆಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಆಟಗಾರನಾಗಿ, ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 13 ರನೆಯ [[ಡ್ರಾಫ್ಟ್]] ಪಿಕ್ ಅಪ್ ಆಗಿ [[1996 ರಲ್ಲಿ]] [[ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೀ ಹೊರ್ನೆಟ್ಸ್]] ರಿಂದ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web|url=http://espndb.go.com/nba/finals/profile/_/id/110/type/player/kobe-bryant |title=Kobe Bryant Bio - NBA Finals - ESPNDB |publisher=Espndb.go.com |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆ ಕಾಲದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ, [[ಆರ್ನ ಟೆಲ್ಲೆಮ್]] ರ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೀ ಹೊರ್ನೆಟ್ಸ್ ಗೆ ಆಡುವುದು "ಒಂದು ಅಸಾಧ್ಯ".<ref name="Hornets">{{cite news |last=Robert |first=Selena |url=http://select.nytimes.com/2007/06/29/sports/29roberts.html |title=Destination Portland: A Big Man, a Small Place |publisher=New York Times |work=Sports |date=2007-06-29 |accessdate=2008-12-06}}</ref> ಆದರೂ, ಆ ಸಮಯದ ಹೊರ್ನೆಟ್ಸ್ ನ ಹೆಡ್ ಸ್ಕೌಟ್ ಬಿಲ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಚ್, ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ನ ಒಂದು ದಿನ ಮುಂಚೆ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ನ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಹೊರ್ನೆಟ್ಸ್ ಒಪ್ಪಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಪಿಕ್ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಐದು ನಿಮಿಷದವರೆಗೂ ಯಾರನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕೆಂದು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಹೊರ್ನೆಟ್ಸ್ ಗೆ ತಿಳಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |url=http://www2.journalnow.com/content/2008/jun/18/lakers-trade-for-bryant-has-been-misconstrued/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-03 |archive-date=2008-10-15 |archive-url=https://archive.is/20081015202520/http://www2.journalnow.com/content/2008/jun/18/lakers-trade-for-bryant-has-been-misconstrued/ |url-status=dead }}</ref> ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಗೆ ಮೊದಲು, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿ ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಿಂದಿನ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಆಟಗಾರರಾದ [[ಲ್ಯಾರಿ ಡ್ರೂ]] ಹಾಗೂ [[ಮೈಖೇಲ್ ಕೂಪರ್]] ವಿರುದ್ಧ ಅಭ್ಯಾಸದ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನಾಡಿದರು, ಹಾಗೂ ಆಗಿನ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ನಿರ್ವಾಹಕ [[ಜೆರ್ರಿ ವೆಸ್ಟ್]] ರ ಪ್ರಕಾರ "ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಆಡಿದರು".<ref>{{cite news |first= |last= |authorlink= |coauthors= |title=Deals Are What Made The Lakers |url= |work=Long Beach Press-Telegram |publisher= |date=2000-02-25 |accessdate= }}</ref> ಜುಲೈ 1, 1996 ರಲ್ಲಿ, ವೆಸ್ಟ್ ತಮ್ಮ ಸ್ಟಾರ್ಟಿಂಗ್ [[ಸೆಂಟರ್]], [[ವ್ಲಾಡೆ ಡಿವಾಕ್]] ರನ್ನು ಹೊರ್ನೆಟ್ಸ್ ಗೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news |last=SI Staff |url=http://sportsillustrated.cnn.com/basketball/nba/news/2001/05/26/sayitaintso_lakers/ |title=Say It Ain't So (Transactions that broke our hearts) |publisher=CNN/[[Sports Illustrated]] |year=2001 |accessdate=2010-05-07 |archive-date=2010-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101017082046/http://sportsillustrated.cnn.com/basketball/nba/news/2001/05/26/sayitaintso_lakers/ |url-status=dead }}</ref> ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇನ್ನೂ 17 ವರ್ಷದರಾದ ಕಾರಣ, ಆಟದ ಋತುಮಾನವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು 18 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದಾಗ ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ಸಹಿ ಮಾಡಲು ಶಕ್ತರಾಗುವವರೆಗೂ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳು ಅವರ ಕರಾರುಗಳಿಗೆ ಸಹ-ಸಹಿ ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="complex.com">{{cite web |url=http://www.complex.com/CELEBRITIES/Cover-Story/Kobe-Bryant |title=Kobe Bryant |publisher=Complex.com |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2010-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101009113352/http://www.complex.com/CELEBRITIES/Cover-Story/Kobe-Bryant |url-status=dead }}</ref> === ಮೊದಲ ಮೂರು ಋತುಮಾನಗಳು (1996–99) === ಆರಂಭಿಕ [[ಅನುಭವವಿಲ್ಲದ ತಮ್ಮ ಯುವ]] ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಬೆಂಚ್ ನಿಂದ ಬಂದು ಗಾರ್ಡ್ ಗಳಾದ [[ಎಡ್ಡಿ ಜೋನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ನಿಕ್ ವ್ಯಾನ್ ಎಕ್ಸೆಲ್]] ರ ಹಿಂದೆ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Contemporary Black Biography">{{cite journal |last=Edited by Ashyia Henderson. |title="Kobe Bryant." |journal=Contemporary Black Biography |year=2008 |publisher=Gale Group, 2001; Reproduced in Biography Resource Center. Farmington Hills, Mich.: Gale, 2008. |volume=31 |url=http://0-galenet.galegroup.com.sapl.sat.lib.tx.us/servlet/BioRC?vrsn=149&OP=contains&locID=txshrpub100334&srchtp=name&ca=1&c=1&AI=U13015572&NA=Kobe+Bryant&ste=12&tbst=prp&tab=1&docNum=K1606001949&bConts=59 |accessdate=2008-12-06 |archive-date=2012-12-24 |archive-url=https://archive.today/20121224223803/http://0-galenet.galegroup.com.sapl.sat.lib.tx.us/servlet/BioRC?vrsn=149&OP=contains&locID=txshrpub100334&srchtp=name&ca=1&c=1&AI=U13015572&NA=Kobe+Bryant&ste=12&tbst=prp&tab=1&docNum=K1606001949&bConts=59 |url-status=dead }} http://0-galenet.galegroup.com.sapl.sat.lib.tx.us:80/servlet/BioRC{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು NBA ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಆಡಿದ ಆತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಆಟಗಾರರಾದರು (ತಂಡದ ಜೊತೆಗಾರ [[ಆಂಡ್ರೂ ಬೈನುಮ್]] ರಿಂದ ಮುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ದಾಖಲೆ), ಹಾಗೂ ಎಂದಿಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ NBA ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಆಟಗಾರರೂ ಸಹ ಆದರು.<ref>{{Cite web |url=http://basketballdaily.today.com/2009/01/30/the-youngest-nba-basketball-player-records/ |title=ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ NBA ಬ್ಯಾಸಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಗಳು |access-date=2010-08-03 |archive-date=2010-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100124090925/http://basketballdaily.today.com/2009/01/30/the-youngest-nba-basketball-player-records/ |url-status=dead }}</ref> ಮೊದಲಿಗೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ನಿಯಮಿತ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಋತುಮಾನವು ಮುಂದುವರಿದಂತೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಋತುಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅವರು ಒಂದು ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 15.5 ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ವಾರಾಂತ್ಯದ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 1997 ರ [[ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಡುಂಕ್ ಸ್ಪರ್ಧೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾದರು, 18 ನೇ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸ್ಲ್ಯಾಮ್ ಡುಂಕ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಆಟಗಾರನಾದರು.<ref>{{cite web |last=NBA Staff |url=http://www.nba.com/history/allstar/slamdunk_year_by_year.html#1997 |title=All-Star: Slam Dunk Year-by-Year Results |publisher=[[NBA]]; nba.com/history/allstar |date=N.D. |accessdate=2008-08-25}}</ref> ಜೊಯೆಗಾರ ಬೆಂಚಿನ ತಂಡದ ಸಹ ಆಟಗಾರ [[ಟ್ರಾವಿಸ್ ನೈಟ್]] ಜೊತೆ [[NBA ಆಲ್ ರೂಕಿ]] ಯ ಎರಡನೆಯ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಸಾಧನೆಯು ಅವರಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/history/awards_allrookieteams.html |title=All-Rookie Teams |publisher=[[NBA]].com |accessdate=2008-01-27}}</ref> ಋತುಮಾನದ ಅವರ ಅಂತಿಮ ಕ್ಷಣಗಳು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರು [[ಏರ್ ಬಾಲ್]] ಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದಾಗ ವಿಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.<ref name="HighSchool"/> ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದ ಕೊನೆಯ ನಿಮಿಷದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸರಿಸಮ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಾಲುಭಾಗ ಹಾಗೂ 2 ಮೂರು-ಅಂಕದರದಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಅವರು ಮೊದಲ ಶಾಟ್ ಅನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅದರಿಂದ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು [[ಚಾಂಪಿಯನ್ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪಂದ್ಯವು]] [[ಉತ್ತಾಹ್ ಜಾಜ್]] ರಿಂದ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. "[ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್] ಮಾತ್ರ ಅಂತಹ ಶಾಟ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಧೈರ್ಯವಿರುವ ಏಕಮಾತ್ರ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು" ಎಂದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ [[ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓ'ನೀಲ್]] ವಿಮರ್ಶಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/espn/page2/story?id=4152884 |title=Kobe Bryant's top ten moments - ESPN |publisher=Sports.espn.go.com |date=2009-05-11 |accessdate=2010-06-08}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=-RbLBGZwiR4 |title=Kobe vs Michael Documentary(Part 2) |publisher=YouTube |date=1998-02-01 |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ [[ಎರಡನೆಯ ಆಟದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ]] ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಆಟದ ಸಮಯವನ್ನು ಪಡೆದರು, ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿ ಯುವ ಗಾರ್ಡ್ ಆಗಿ ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಸರಾಸರಿ ಅಂಕಗಳು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೂ 7.6 ರಿಂದ 15.4 ಕ್ಕೆ ಏರಿ ಎರಡರಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.nba.com/playerfile/kobe_bryant/career_stats.html |title=Kobe Bryant Career Stats Page |publisher=NBA.com |date=1978-08-23 |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು "ಚಿಕ್ಕ ತಂಡವಾಗಿ" ಆಡಿದಾಗ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲೇ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ನೋಡಬಹುದುತ್ತು, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಸಹಾಯಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಗಾರ್ಡ್ ಗಳ ಜೊತೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಸ್ಮಾಲ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಆಗಿ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಆಡುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು.<ref>[http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/29194361.html?dids=29194361:29194361&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳು; ಕೋಬ್ ರಿಗೆ ಒಂದು ಪೇಚಿನ ಸಂಗತಿ; NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳು: ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಈಗಲೂ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ತಂಡವಾಗಿ ಆಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವರು ದೋಡ್ಡ ತಂಡಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅದಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ತೆರಬೇಕಾಗ ಬಹುದು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130722111147/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/29194361.html?dids=29194361:29194361&FMT=ABS&FMTS=ABS |date=2013-07-22 }} ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಮೇ 4, 1998. 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 29ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು NBA ದ ಆರನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ]] ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಎರಡನೆಯವರಾಗಿ ಪಡೆದರು,<ref name="6thManVoting1998">{{cite web |url=http://www.basketball-reference.com/awards/awards_1998.html#smoy |title=1997–98 NBA Awards Voting |last=Basketball-References Staff |date=N.D. |publisher=Basketball Reference |accessdate=2008-12-07 |archive-date=2011-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604231257/http://www.basketball-reference.com/awards/awards_1998.html#smoy |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಮತದಾನದ ಮುಖಾಂತರ, NBA ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ [[NBA ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್]] ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಆಟಗಾರರೂ ಸಹ ಆದರು.<ref name="AllStarProfile">{{cite web |url=http://www.nba.com/allstar2008/players/kobe_bryant.html |title=All-Star Player Profile : Kobe Bryant |last=NBA Staff |date=N.D. |publisher=[[NBA]] |accessdate=2008-12-07}}</ref> ಅದೇ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ನಾಲ್ಕೂ ಆಟಗಾರರು 1983 ರ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಒಂದೇ ತಂಡದಿಂದ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಅವರು ತಂಡದ ಸಹ ಆಟಗಾರರಾದ ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓ'ನೀಲ್, [[ನಿಕ್ ವ್ಯಾನ್ ಎಕ್ಸೆಲ್]] ಮತ್ತು [[ಎಡ್ಡಿ ಜೋನ್ಸ್]] ರಿಂದ ಸೇರಲ್ಪಟ್ಟರು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾರಂಬಿಕ ಆಟಗಾರನಲ್ಲದ 15.4 ಸರಾಸರಿ ಅಂಕಗಳು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೂ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚನದಾಗಿತ್ತು.<ref name="Contract">{{cite news| url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F00E6D81738F933A05752C0A96F958260 | work=The New York Times | title=BASKETBALL: N.B.A. ROUNDUP -- LOS ANGELES; Lakers' Bryant Signs for $71 Million | date=1999-01-30 | accessdate=2010-05-07}}</ref> [[1998-99]] ರ ಋತುಮಾನವು ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಧಾನ ಗಾರ್ಡ್ ಆಗಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಉದ್ಭವವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಗಾರ್ಡ್ ಗಳಾದ ನಿಕ್ ವ್ಯಾನ್ ಎಕ್ಸೆಲ್ ಮತ್ತು [[ಎಡ್ಡಿ ಜೋನ್ಸ್]] ಅವರು ಬದಲಾವಣೆಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯವನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿಸಿದ 50 ಪಂದ್ಯಗಳ ಋತುಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಒಂದು 6 ವರ್ಷದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ 70 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳ ಕರಾರಿನ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Contract"/> ಇದು ಅವರನ್ನು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 2003-04 ರ ಋತುಮಾನದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿಯೇ ಕ್ರೀಡಾ ವಿಮರ್ಶಕರು ಅವರ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು [[ಮೈಖೇಲ್ ಜೋರ್ಡಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಜಾನ್ಸನ್]] ರ ಜೊತೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="complex.com"/><ref>{{cite web |url=http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/23936063.html?dids=23936063:23936063&FMT=ABS&FMTS=ABS |title=KOBE BRYANT: THE AIR APPARENT? |date=January 27, 2009 |publisher=basketball-reference.com |accessdate=2009-01-27 |archive-date=2011-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110507041046/http://pqasb.pqarchiver.com/chicagotribune/access/23936063.html?dids=23936063:23936063&FMT=ABS&FMTS=ABS |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1012689/index.htm |title=Showtime! |date=January 27, 2009 |publisher=basketball-reference.com |accessdate=2009-01-27 |archive-date=2008-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080709011057/http://vault.sportsillustrated.cnn.com/vault/article/magazine/MAG1012689/index.htm |url-status=dead }}</ref> ಆದರೂ, ವೆಸ್ಟ್ರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಉಪಾಂತ್ಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಟೋನಿಯೋ ಸ್ಪರ್ಸ್]] ರಿಂದ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು [[ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ]] ಕಾರಣದಿಂದ, ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಅಷ್ಟೇನು ಚೆನ್ನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://www.basketball-reference.com/teams/LAL/1999.html |title=1998–99 Los Angeles Lakers Statistics |publisher=basketball-reference.com |accessdate=2008-06-23 |archive-date=2008-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080601055252/http://www.basketball-reference.com/teams/LAL/1999.html |url-status=dead }}</ref> === ಮೂರು-ಪೀಟ್ (1999–2002) === [[ಚಿತ್ರ:Lipofsky_Kobe.jpg|thumb|left|165px|ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು 2000 ದಿಂದ 2002 ರ ವರೆಗೆ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರು ನೇರ NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಲೇಕರ್ಸ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.]] 1999 ರಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ [[ಫಿಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್]] ತರಬೇತುದಾರನಾದಾಗ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಅದೃಷ್ಟವು ಬೇಗನೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.basketball-reference.com/teams/LAL/2000.html |title=1999–00 Los Angeles Lakers Statistics |publisher=basketball-reference.com |accessdate=2008-06-23 |archive-date=2008-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080601054410/http://www.basketball-reference.com/teams/LAL/2000.html |url-status=dead }}</ref> ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಆಲ್-NBA,<ref name="BryantAllNBA">{{cite web |url=http://www.nba.com/news/all_nba_team_020501.html |title=Bryant, McGrady Highlight All-NBA Selections |last=NBA Staff |date=2002-05-01 |publisher=[[NBA]] |accessdate=2008-12-07}}</ref> ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಮತ್ತು ಆಲ್-ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಸುಧಾರಣೆಯ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ [[ಶೂಟಿಂಗ್ ಗಾರ್ಡ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಒಬ್ಬರಾದರು.<ref name="BryantAllDefensive">{{cite web |url=http://rawstory.com/news/afp/Garnett_Bryant_top_NBA_All_Defensiv_05122008.html |title=Garnett, Bryant top NBA All-Defensive selections |last=Raw Story Staff |date=2008-05-12 |publisher=[[The Raw Story]];[[Agence France-Presse|AFP]] |accessdate=2008-12-07 |archive-date=2008-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080905214649/http://rawstory.com/news/afp/Garnett_Bryant_top_NBA_All_Defensiv_05122008.html |url-status=dead }}</ref> ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮುಖ್ಯ ಸೆಂಟರ್-ಗಾರ್ಡ್ ಗಳ ಜೋಡಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಂಡ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತು [[ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓನೀಲ್]] ಕೆಳಗೆ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ತಂಡವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾದರು. NBA ಉತ್ತಮ ಹಂತಕ್ಕೆ ಏರಲು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಓ'ನೀಲ್ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಹಾಯವಾಗುವಂಥ, [[ಶಿಕಾಗೋ ಬುಲ್ಸ್]] ಗಳ ಜೊತೆ ಅವರು ಆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದ [[ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ ಅಫೆನ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಜಾಕ್ಸನ್ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡರು. [[2000]], [[2001]], ಹಾಗೂ [[2002]] ರಲ್ಲಿ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಗೆದ್ದ ಮೂರು ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳು ಅಂತಹ ಒಂದು ವಾಸ್ತವಾಂಶವನ್ನು ಮುಂದುವರಿದು ಸಾಧಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/lakers/history/lakers_history_new.html |title=LAKERS: Los Angeles Lakers History |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-23}}</ref> [[ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ವಿಜರ್ಡ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಋತುಮಾನದ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೈಗೆ ಗಾಯವಾದ ಕಾರಣ ಆರು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[1999-2000]] ಕಾಲವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=950CE7DB1130F936A25753C1A96F958260 N.B.A. : ನೋಟ್ ಬುಕ್ -- ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್; ಒಂದು ಕೈ ಮುರಿತದ ಕಾರಣದಿಂದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಆರು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಹೊರಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ ] ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 1999, ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ ಟೈಮ್ಸ್</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದು 38 ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ ಆಡುತ್ತಾ, 1999-2000 ಪಂದ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಂದ್ಯದ ಅಂಕಗಳ ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡರು. ಇದು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಗಳೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನೆಡೆಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಓ'ನೀಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಜೋಡಿಯು ಸದೃಢ ತಂಡದ ಸಹ ಆಟಗಾರರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ 67 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ NBA ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಐದನೆಯ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ಮುನ್ನೆಡೆಸಿತು. ಇದು ಓ'ನೀಲ್ MVP ಎಂದು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಲ್ಲುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[ಆಲ್-NBA ತಂಡದ]] ಎರಡನೆಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಆಲ್-NBA ದ ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು (ಡೀಫೆನ್ಸಿವ್ ಗೌರವವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಪಡೆದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಆಟಗಾರ).<ref>{{cite web|url=http://www.nba.com/lakers/history/lakers_history_new.html#35 |title=LAKERS: Los Angeles Lakers History |publisher=Nba.com |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಚಾಂಪಿಯನ್ಫಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಓ'ನೀಲ್ ಗೆ ಸಹಾಯಕ ಆಟಗಾರನಾಗಿ ಆಡುವಾಗ, [[ಪೋರ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಅಂತಿಮಗಳ 7 ನೇ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 25 ಅಂಕಗಳ ಸಹಿತ, 11 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳು, 7 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳು, 4 ಬ್ಲಾಕ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಕೆಲವು ಬಿಗಿ ಹಿಡಿತದ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.basketball-reference.com/boxscores/200006040LAL.html |title=Portland Trail Blazers at Los Angeles Lakers Box Score, June 4, 2000 |publisher=Basketball-Reference.com |date=2000-06-04 |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2012-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121016174800/http://www.basketball-reference.com/boxscores/200006040LAL.html |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಸರಣಿ ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಓ'ನೀಲ್ ಗೆ ಒಂದು ಆಲೇ-ಓಪ್ ಪಾಸ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಎಸೆದರು. [[2000 ದ NBA ಅಂತಿಮ]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಇಂಡಿಯಾನಾ ಪೇಸರ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರಿಗೆ ಪಂದ್ಯ 2 ರ ಎರಡನೆಯ ಕಾಲು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾದದ ಕೀಲಿಗೆ ಗಾಯವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಆಟದ ಉಳಿದ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯ 3 ಅನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪಂದ್ಯ 4 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ 22 ಅಂಕಗಳಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಓ'ನೀಲ್ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿ ಹೊರಗೆ ಹೋದ ಕಾರಣ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಂಡವು ಗೆಲ್ಲುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ 120-118 ರಿಂದ ಗೆಲ್ಲಿಸಲು ಜಯಗಳಿಸುವ ಶಾಟ್ ಅನ್ನು ಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www2.indystar.com/library/factfiles/sports/basketball/indiana_pacers/2000/pacers2000.html |title=NBA Finals: Pacers vs. Lakers |publisher=.indystar.com |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2010-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100306102508/http://www2.indystar.com/library/factfiles/sports/basketball/indiana_pacers/2000/pacers2000.html |url-status=dead }}</ref> ಪಂದ್ಯ 6 ರಲ್ಲಿನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಜೊತೆಗೆ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು [[1988]] ರ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಾಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref>ಪ್ಲಾಷ್ಕೆ, ಬಿಲ್. [http://articles.latimes.com/2000/jun/15/sports/sp-41173 ಅದೊಂದು ಕನಸಾಗಿತ್ತು, ಅವರು ಕೋಬ್ ಆಗಿದ್ದರು ], ''[[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್]] '', ಜೂನ್ 15, 2000, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಒಂದು ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ 6 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ (28.5) ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದನ್ನು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[2000-01]] ರ ಋತುಮಾನವು ಕಂಡಿತು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಓ'ನೀಲ್ ರ ನಡುವೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ವರ್ಷವೂ ಸಹ ಅದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-8847419_ITM |title=Article: No doubt: It's Bryant's team.(Chicago Tribune) &#124; AccessMyLibrary - Promoting library advocacy |publisher=AccessMyLibrary |date=2002-05-22 |accessdate=2010-06-08 |archiveurl=https://archive.today/20120716220703/http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-6829909_ITM |archivedate=2012-07-16 |url-status=live }}</ref> ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ 5 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳಂತೆ ಅವರು ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನೆಡೆಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು, ಕೇವಲ 56 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು, ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ 11 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಿಡಬೇಕಾಯಿತು. ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 15-1 ರಿಂದ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ 76ers]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸೋಲುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ, ಪೋರ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್ಸ್, [[ಸಾಕ್ರಮೆಂಟೊ ಕಿಂಗ್ಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಯಾನ್ ಅಂಟೋನಿಯೊ ಸ್ಪರ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸುಲಭವಾಗಿ ಜಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. ಅವರು ಮುಂದಿನ 4 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಅಷ್ಟೇ ವರ್ಷಗಳ ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಗೆ ತಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಅನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟರು. ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು, ಅದರಿಂದ ಅವರ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಸ್ ಗಳು 29.4 ಅಂಕಗಳಿಗೆ, 7.3 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳು ಮತ್ತು 6.1 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳ ಸಹಿತ ಅವರು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ ಪಡೆದರು. ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಒಕ್ಕೂಟದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಟಗಾರನೆಂದು ತಂಡದ ಸಹ ಆಟಗಾರ ಓ'ನೀಲ್ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref name="HighSchool"/><ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=jyfR2pDOt3k |title=Kobe Bryant greatest games (2001 playoffs): 36pts 9rbds 8asts in game 3 vs Spurs |publisher=YouTube |date=2008-09-03 |accessdate=2010-06-08}}</ref> ನಿರಂತರ ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಆಲ್ NBA ಸೆಕೆಂಡ್ ಟೀಮ್ ಹಾಗೂ ಆಲ್ NBA ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ಟೀಮ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡರು. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಕ್ಕೆ NBA ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಮಾಡಲೂ ಸಹ ಮತ ಪಡೆದರು (1999 ರಲ್ಲಿ ಯಾವ ಪಂದ್ಯವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ). [[2001-02 ರ ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ]], ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 80 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು. ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 25.2 ಅಂಕಗಳು, 5.5 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳು ಮತ್ತು 5.5 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಆಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಶೇಕಡಾ 46.9 ಶೂಟಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಟೀಮ್ ಮತ್ತು ಆಲ್-NBA ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ಟೀಮ್ ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾ, ಅವರು ಆಲ್-NBA ಫಸ್ಟ್ ಟೀಮ್ ಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡು ಮೇಲೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಆ ವರ್ಷ 58 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯ ದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ [[ಸಾಕ್ರಮೆಂಟೊ ಕಿಂಗ್ಸ್]] ರ ಹಿಂದೆ [[ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಡಿವಿಜನ್]] ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದ ದಾಖಲೆಯ ಓಟಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗವು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರವೆಂದು ತೋರಿತು. ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಟ್ರಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್ಸ್ ಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಮುನ್ನಡೆದರು ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು 4-1 ರಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಸಾಕ್ರಮೆಂಟೊ ಕಿಂಗ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆಟದ ಬಯಲಿನ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಸರಣಿಯು 7 ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, 2000 ರದ NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ನ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಇದು ಮೊತ್ತ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಆಯಿತು. ಆದರೂ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಭಾಗೀಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮೂರನೆಯ ಬಾರಿಗೆ [[NBA ಫೈನಲ್ಸ್]] ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. [[2002 ರ ಫೈನಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟು ಗಳಿಸಿದ್ದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ ಸರಾಸರಿ 26.8 ಅಂಕಗಳು, ಶೇಕಡಾ 51.4 ಶೂಟಿಂಗ್ ಗಳು, 5.8 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳು, 5.3 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪಡೆದರು.<ref name="Finals">{{cite news| url=http://www.usatoday.com/sports/nba/02playoffs/2002-06-14-kobe.htm | work=USA Today | title=Bryant's heroics, deference pay off for Lakers | date=2002-06-14 | accessdate=2010-05-07}}</ref> 23 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಆಟಗಾರರಾದರು.<ref name="Finals"/> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಆಟವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಫಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳ ಆಟಗಳ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಸುತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ, ಪಂದ್ಯಗಳ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಾಲು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅದ್ಭುತ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಶ್ಲಾಘಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="Finals"/><ref>{{cite web|url=http://www.nba.com/games/20020512/LALSAS/recap.html |title=PLAYOFFS 2002 |publisher=NBA.com |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಇದು ಬಿಗಿ ಹಿಡಿತದ ಆಟಗಾರನೆಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿತು. === ಮಟ್ಟ ಮುಟ್ಟಲು ಅಸಮರ್ಥತೆ (2002–04) === [[ಚಿತ್ರ:Lakers Grizzlies 200304.jpg|thumb|220px|ಹೋರೇಸ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್ ವಿರುದ್ಧ ಟಿಪ್-ಆಫ್ ಜಂಪ್ ಬಾಲ್ ಹಾಕುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮೆಂಫಿಸ್ ಗ್ರಿಜ್ಲೈಸ್ ನ ಪಾವ್ ಗ್ಯಾಸೋಲ್ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ (ಎಡದಿಂದ ಎರಡನೆಯವರು)ನೋಡುತ್ತಾ ಇದ್ದಾರೆ.]] [[2002-03]] ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ ಸರಾಸರಿ 30 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾ, ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರುವರಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ 40.6 ಸರಾಸರಿಯಿಂದ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 40 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಗಳಿಸುತ್ತಾ, ಒಂದು ಚರಿತ್ರಾರ್ಹ ಓಟದ ಸಾಹಸ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಆ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಎಲ್ಲಾ ಉನ್ನತವಾದ, ಅವರು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ 6.9 [[ರೀಬೌಂಡ್]] ಗಳು, 5.9 [[ಅಸಿಸ್ಟ್]] ಗಳು ಮತ್ತು 2.2 [[ಸ್ಟೀಲ್ಸ್]] ಗಳಿಂದ ಸರಾಸರಿ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಆಲ್-NBA ಮತ್ತು ಆಲ್-ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ಮೊದಲನೆ ತಂಡಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಲು ಮತ ಪಡೆದರು,<ref name="bio"/> ಹಾಗೂ MVP ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. ನಿಯಮಿತ ಋತುಮಾನವನ್ನು 50-32 ರಿಂದ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು [[ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳ]] ಆಟದಲ್ಲಿ ಕುಸಿದರು ಮತ್ತು ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ ತಂಡವಾದ [[ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಟೊನಿಯೊ ಸ್ಪರ್ಸ್]] ಗಳಿಗೆ ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಉಪಾಂತ್ಯ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೋತರು.<ref>{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/nba/playoffs2003/series?series=lalsas |title=NBA Playoffs 2003 – Los Angeles Lakers vs. San Antonio Spurs |publisher=[[ESPN]].com |accessdate=2008-06-23}}</ref> ಮುಂದೆ ಬಂದ [[2003-04]] ರ ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೇಲೇರಲು NBA ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗಳಾದ [[ಕಾರ್ಲ್ ಮಲೋನ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ಯಾರಿ ಪೇಟೊನ್]] ಅವರುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥರಾದರು.<ref>[http://www.nba.com/lakers/news/payton_malone_030716.html ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ತಮ್ಮ ಫ್ರೀ ಏಜಂಟ್ ಗಳಾಗಿ ಗ್ಯಾರಿ ಪೇಟಾನ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ್ ಮೆಲೊನ್ ಅವರನ್ನು ಸಹಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ], nba.com, ಜುಲೈ 16, 2003, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಋತುಮಾನವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಿಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ಲೈಂಗಿಕ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೈದು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. [http://www.thedenverchannel.com/sports/2314127/detail.html ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ಆಕ್ರಮಣದ ಆಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430073753/http://www.thedenverchannel.com/sports/2314127/detail.html |date=2008-04-30 }}, [[KMGH-TV]], ಜುಲೈ 6, 2003, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಅಥವಾ ದಿನದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಹೋಗಿ, ಅದೇ ದಿನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಂತರ ಆಡಲು ಪ್ರಯಾಣಿಸ ಬೇಕಾಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>ಸರಾಸಿನೊ, ಜೊನ್. [http://www.usatoday.com/sports/columnist/saraceno/2004-04-21-saraceno-bryant_x.htm ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಮತ್ತು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಬದುಕುಳಿಯಲು ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಇರುತ್ತಾರೆ ], ''[[USA Today]]'', ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 2004, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ನಿಯಮಿತ ಋತುಮಾದ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಪೋರ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಡಿದರು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಮತ್ತು [[ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಡಿವಿಜನ್]] ನ್ನಿನ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಎರಡು ಬಜ್ಜರ್ ಬೀಟರ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದರು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಾಲು ಭಾಗದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ಮೂರು-ಪಾಯಿಂಟರ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದರಿಂದ, ಸಮಯವು ಮುಗಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಆಟವು ಸರಿಸಮನಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿತು.<ref name="Portland">ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. [http://sports.espn.go.com/nba/recap?gameId=240414022 ಕೋಬ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು, ಎರಡನೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದರು ], sports.espn.go.com, ಏಪ್ರಿಲ್ 14, 2004, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಆ ಪಂದ್ಯವು ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೂರು-ಪಾಯಿಂಟರ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದರು, ಆ ಕ್ಷಣ ಸಮಯ ಮುಗಿದ ಕಾರಣದಿಂದ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಟ್ರಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 105-104 ರಿಂದ ಮುನ್ನಡೆದರು.<ref name="Portland"/> [[ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮರ್ಸ್]] ಗಳ ನಾಲ್ಕು ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ಪ್ರಾರಂಭದ ಹೆಸರುಗಳಾದ, ಓ'ನೀಲ್, ಮೆಲೊನ್, ಪೆಟೊನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಜೊತೆ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು [[NBA ಫೈನಲ್ಸ್]] ತಲುಪಲು ಸಮರ್ಥರಾದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/playoffs2004/series_minlal.html |title=Minnesota Timberwolves (1) vs. Los Angeles Lakers (2) |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-23}}</ref> ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, 1990 ರ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯ ಜಯಿಸಿದ [[ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್ ಪಿಸ್ಟನ್ಸ್]] ರಿಂದ, ಅವರು ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>ಬುಚರ್, ರಿಕ್. [http://sports.espn.go.com/nba/playoffs2004/columns/story?columnist=bucher_ric&amp;id=1822275 ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಸರಿಮಾಡಲು ಹೋಗಿ ತಪ್ಪು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ], sports.espn.go.com, ಜೂನ್ 15, 2004, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ 22.6 ಅಂಕಗಳು ಹಾಗೂ 4.4 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆಟದ ಅಂಕದಿಂದ ಅವರು ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 35.1 ಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/finals2004/ |title=Finals 2004 |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-23}}</ref> ಫಿಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ರ ಕರಾರು ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ನವೀಕರಣಗೊಳ್ಳದ ಕಾರಣ, ಹಾಗೂ [[ರೂಡಿ ಟೊಂಮ್ಜೊನೊವಿಕ್]] ಅವರು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/coachfile/rudy_tomjanovich/ |title=Rudy Tomjanovich Coach Info |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-23}}</ref> [[ಲಾಮರ್ ಒಡಮ್]], [[ಕೆರೊನ್ ಬಟ್ಲರ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಯಾನ್ ಗ್ರಾಂಟ್]] ಅವರ ಬದಲಿಗೆ ಮಿಯಾಮಿ ಹೀಟ್ ಗೆ ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓ'ನೀಲ್ ರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news |url=http://www.usatoday.com/sports/basketball/nba/2004-07-14-shaq-trade_x.htm |title=It's Official: Shaq traded to Heat for three players, draft pick |publisher=[[USAToday]] |accessdate=2008-06-23 | first1=David | last1=DuPree | date=2004-07-14}}</ref> ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಕ್ಲಿಪ್ಪರ್ಸ್]] ಗಳ ಜೊತೆ ಒಂದು ಆಹ್ವಾನಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಜೊತೆ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕರಾರಿಗೆ ಪುನರ್ಸಹಿಹಾಕಿದರು.<ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. [http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=1840336 ಕೋಬ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಜೊತೆಗೇ ಇರುತ್ತಾರೆ ], sports.espn.go.com, ಜುಲೈ 16, 2004, ಜುಲೈ 16, 2008, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref> === ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳ ನಿರಾಸೆಗಳು (2004–07) === [[ಚಿತ್ರ:Kobe Bryant dunk.jpg|thumb|left|160px|ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2005 ರಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ವಾರಿಯರ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಒಳಗೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.]] ಕಳೆದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಎಲ್ಲದರಿಂದ ಅವರ ಗೌರವವು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ನಷ್ಟವಾದುದರ ಜೊತೆಗೆ 2004-05 ರ ಋತುಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು. ಫಿಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್ ಅವರು ಬರೆದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ವಿಶೇಷವಾದ ಹಾನಿಕಾರಕ ಘರ್ಜನೆಗಳು ಬಂದವು.''[[The Last Season: A Team in Search of Its Soul]]'' ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಗೊಂದಲದ [[2003-04 ರ ಋತುಮಾನದ]] ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಆ ಪುಸ್ತಕವು, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ವಿರುದ್ಧ ಅನೇಕ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಜಾಕ್ಸನ್ ರು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರನ್ನು "ತರಬೇತಿಗೊಳಿಸುವುದಸಾಧ್ಯ" ಎಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2006/05/06/sports/basketball/06lakers.html |title=Coach and Star Savor Success in Collaboration |date=2006-05-06 |publisher=nytimes.com |accessdate=2008-08-05 | first=Howard | last=Beck}}</ref> ಋತುಮಾನ ನಡೆಯುವಾಗ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಲಿಕೆಯ ಪುನಾರಾವರ್ತನೆಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಾ, [[ರೂಡಿ ಟೊಂಮ್ಜೊನೊವಿಕ್]] ಇದ್ದಕ್ಕಿದಂತೆ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಟ್ಟರು.<ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. [http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=1982487 ಸೋಮವಾರದಂದು ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ], sports.espn.go.com, ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2005, ಜೂನ್ 23, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಟೊಂಮ್ಜೊನೊವಿಕ್ ಇಲ್ಲದೆ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಋತುಮಾನದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಸಹಾಯಕ ತರಬೇತುದಾರ [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಹ್ಯಾಂಬ್ಲೆನ್]] ರ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.nba.com/lakers/news/coaching_change_050202.html |title=Lakers Announce Coaching Change |date=2005-02-02 |publisher=nba.com/lakers |accessdate=2008-08-05}}</ref> ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ 27.6 ರ ಅಂಕ ಗಳಿಕೆಯಿಂದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಗಳಿಸುವವರಾಗಿದ್ದರೂ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದು ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಒದ್ದಾಡಿದರು. NBA ಆಲ್-ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಆಲ್-NBA ಮೂರನೆಯ ತಂಡಕ್ಕೆ ಕೆಳದರ್ಜೆಗೆ ಇಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣದಿಂದ, NBA ನಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರ ಸರ್ವರೀತಿಯ ಅಂತಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆ ವರ್ಷವು ಒಂದು ಪತನವನ್ನು ತೋರಿಸಿತು.<ref name="KobeBryantStatistics">{{cite web |url=http://www.basketball-reference.com/players/b/bryanko01.html |title=Kobe Bryant Statistics |publisher=basketball-reference.com |accessdate=2008-08-05 |archive-date=2012-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120501221509/http://www.basketball-reference.com/players/b/bryanko01.html |url-status=dead }}</ref> ಋತುಮಾನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, [[ರೇ ಅಲ್ಲೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಲ್ ಮೆಲೊನ್]] ಅವರ ಜೊತೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬದ್ಧ ದ್ವೇಷವನ್ನೂ ಸಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref>ಹ್ಯೂಜಸ್, ಫ್ರಾಕ್. [http://sports.espn.go.com/nba/columns/story?columnist=hughes_frank&amp;id=1945983 ಕೋಬ್ ರ ಜೊತೆ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅಲೆನ್ ತಯಾರಾಗಿದ್ದಾರೆ ], sports.espn.go.com, ಡಿಸೆಂಬರ್ 14, 2004, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. [http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=1944994 ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಮೆಲೋನ್ ರ ವಿಮರ್ಶೆಯಿಂದ ಕೋಬ್ ರು 'ವಿಚಲಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ' ], sports.espn.go.com, ಡಿಸೆಂಬರ್ 15, 2004, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[2005-06 ರ NBA ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ]] ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಡ್ಡ ದಾರಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಜೊತೆ ಹಿಂದಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, [[ಫಿಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್]] ಅವರು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೊಡಲು ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/coachfile/phil_jackson/ |title=Phil Jackson |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಆ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, ಇಬ್ಬರೂ ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು [[ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನಂತೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು]]. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ವ್ಯಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಗಳಿಸಿದ ಅಂಕಗಳ ಸಾಧನೆಗಳ ಕಾರ್ಯವು ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಋತುಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 20, 2005 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮೂರು ಕಾಲು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮೇವರಿಕ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ 62 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಾಲು ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ, 62-61 ರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೇವರಿಕ್ಸ್ ತಂಡವನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅಂಕಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೀರಿಸಿದ್ಸದರು, 24-ಸೆಕೆಂಡಿನ [[ಶಾಟ್ ಕ್ಲಾಕ್]] ಬಂದಾಗಿನಿಂದ ಮೂರು ಕಾಲು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಆಟಗಾರನು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಇದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.authenticbasketball.com/top_players/kobe_bryant.htm |title=Basketball: Kobe Bryant Profile and Information |publisher=authenticbasketball.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಜನವರಿ 16, 2006 ರಂದು, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು [[ಮಿಯಾಮಿ ಹೀಟ್]] ಅನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ನಿಂದ ಓ'ನೀಲ್ ಅವರು ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ನಂತರ ಇಬ್ಬರು ಆಟಗಾರರ ನಡುವೆ [[ಕೆಟ್ಟು ಹೋದ ದ್ವೇಷದ]] ಭಾವನೆಗಳ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ಪಂದ್ಯದ ಮೊದಲು ಕೈಕುಲುಕಿ ಅಪ್ಪುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹಾಗೂ ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓ;ನೀಲ್ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಾಚಾರ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/01/17/AR2006011701377_pf.html|title=O'Neal Squashes Feud With Bryant|newspaper=The Washington Post|date=January 18, 2006|accessdate=January 17, 2009}}</ref> ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, [[2006 ರ NBA ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್]] ನಲ್ಲಿ, ಇಬ್ಬರೂ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಕ್ಕರು.<ref>{{cite web|last=Wurst |first=Matthew D. |url=http://www.nba.com/allstar2006/allstar_game/55things_as06.html |title=55 Things About the 55th All-Star Game |publisher=Nba.com |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> {{pquote|I couldn't even dream of this when I was a kid, not even in my dreams." Bryant said. "It's tough to explain, it just happened man.|Kobe Bryant on his 81 point performance|<ref>Misener, Darren. [http://www.nba.com/lakers/news/kobe_history_060123.html I Love the 80s -- Kobe Makes History], nba.com, January 24, 2006, accessed June 19, 2010.</ref>}} ಜನವರಿ 22, 2006 ರಂದು, [[ಟೊರಾಂಟೊ ರ್ಯಾಪ್ಟರ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಒಂದು ಗೆಲುವಿನಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯಧಿಕ 81 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="81-Point-Game Highlights"/><ref>basketball-reference.com, [http://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_2006.html 2005–06 NBA ಋತುಮಾನದ ಸಾರಾಂಶ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004095456/http://www.basketball-reference.com/leagues/NBA_2006.html |date=2012-10-04 }}, ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2007, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[ಎಲ್ಜಿನ್ ಬೇಯ್ಲರ್]] ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ 71 ಅಂಕಗಳ ಹಿಂದಿನ ತಂಡದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದುದೂ ಅಲ್ಲದೆ, NBA ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಟ್ಟು ಅಂಕಗಳಿಕೆಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ 81-ಅಂಕಗಳ ಪಂದ್ಯದ ಸಾಧನೆ, 1962 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಲ್ಟ್ ಚಾಂಬರ್ಲೇನ್]] ಅವರ [[100-ಅಂಕಗಳ ಪಂದ್ಯ]] ಮಾತ್ರ ಮೀರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/games/20060122/TORLAL/recap.html |title=Eighty-One! Bryant Erupts as Lakers Roll |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಅದೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಎಂದಿಗೂ ಆ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಆಟಗಾರರಾದ ಕೇವಲ ಚೇಂಬರ್ಲೇನ್ ಮತ್ತು ಬೇಯ್ಲರ್ ರನ್ನು ಜೊತೆ ಸೇರಿದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 45 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು, 1964 ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಗಳಿಸಿದಂತಹ ಮೊದಲನೆ ಆಟಗಾರರಾದರು.<ref>NBA.com (ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 2006). [http://www.nba.com/news/pom_060201.html ಬಿಲ್ ಅಪ್ಸ್, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು ಪ್ಲೇಯರ್ ಆಫ್ ದಿ ಮಂಥ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ ]. 2007ರ ಮೇ 11ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಚೇಬರ್ಲೇನ್ ರನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಾಗೂ NBA ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ <ref>{{cite web |url=http://nbcsports.msnbc.com/id/11123899/site/21683474/ |title=Kobe's big month sets high expectations |publisher=msnbc.com |accessdate=2008-06-25 |archive-date=2008-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080609215020/http://nbcsports.msnbc.com/id/11123899/site/21683474/ |url-status=dead }}</ref> ಎಂಟನೆಯ ಒಂದೇ ತಿಂಗಳಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸರಾಸರಿ ಅಂಕಗಳಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಸರಾಸರಿ 43.4 ಅಂಕ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.authenticbasketball.com/top_players/kobe_bryant.htm |title=Basketball: Kobe Bryant Profile and Information |publisher=Authenticbasketball.com |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> 2005-06 ಋತುಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ 40-ಅಂಕಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳ (27) ಒಂದೇ ಋತುಮಾನದ ತಂಡದ ದಾಖಲೆಗೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸಿದ ಅಂಕಗಳ (2,832) ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/lakers/roster/0607_24bryant.html |title=LAKERS: #24 Kobe Bryant |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ([[35.4]]) ರ ಸರಾಸರಿ ಅಧಿಕ ಅಂಕಗಳಿಸಿ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅವರು ಒಕ್ಕೂಟದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳಿಸುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆದರು. 2006 ರ [[NBA ಮೋಸ್ಟ್ ವ್ಯಾಲ್ಯುಯಬಲ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಅವಾರ್ಡ್]] ಗಾಗಿ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಂದರು, ಆದರೆ 22 ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದ ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಜಯಶಾಲಿ [[ಸ್ಟೀವ್ ನ್ಯಾಶ್]] ರಿಗೆ ಕೇವಲ ಎರಡನೆಯವರಾದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/news/nash_mvp_05-06.html |title=Suns' Steve Nash Wins Second Consecutive MVP Award |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು 45-37 ರಿಂದ ದಾಖಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು ಹಿಂದಿನ ಋತುಮಾನದ ಮೇಲೆ ಹನ್ನೊಂದು ಪಂದ್ಯಗಳ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಂಡವು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಧಿಸುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/nba/standings?season=2006 |title=NBA Standings – 2005–2006 |publisher=[[ESPN]].com |accessdate=2008-06-25}}</ref> [[2006-07 ರ NBA ಋತುಮಾನದ]] ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ಜರ್ಸಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 8 ರಿಂದ 24 ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರೆಂದು ಋತುಮಾನದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅವರು 33 ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೊದಲು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಮೊದಲ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಸಂಖ್ಯೆಯು 24 ಆಗಿತ್ತು.<ref name="HangUpOldJersey">{{cite web |last=Rovell |first=Darren |date=2006-04-26 |url=http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=2421874 |title=Bryant will hang up his No. 8 jersey, sources say. |accessdate=2007-05-25 |publisher=[[ESPN]]}}</ref> ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಪಂದ್ಯದ ಋತುಮಾನವು ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಅನುಭವವಿಲ್ಲದ ಯುವಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರು 24 ಅನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅದು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ, ಸಂಖ್ಯೆ 33 ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಕರೀಮ್ ಅಬ್ದುಲ್-ಜಬ್ಬಾರ್]] ರು ನಿವೃತ್ತಿಯಾದರು ಎಂದು [[TNT]] ನಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಹೇಳಿದರು. [[ಆಡಿಡಾಸ್ ABCD ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ]] ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 143 ಧರಿಸಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೊತ್ತ 8 ಅನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="HangUpOldJersey"/> ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳ ಆಟಗಳ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ಗೇಮ್ 4 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು OT-ಫೋರ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯ ಗೆಲ್ಲುವ ಹೊಡೆತಗಳ ಸಹಿತ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಗೇರುತ್ತಾ, [[ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಸನ್ಸ್]] ಗಳ ಮೇಲೆ ಸರಣಿಯನ್ನು 3-1 ರಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಡಿದರು. ಗೇಮ್ 6 ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಸನ್ ಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ಅವರು 6 ಕ್ಷಣದೊಳಗೆ ಬಂದರು, ಆದರೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 126 ಲ್ಲರ 118 ರಿಂದ ಅವರು ಆ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸೋತರು.<ref name="phxlal">{{cite web |url=http://www.nba.com/playoffs2006/series_phxlal.html |title=Phoenix Suns (2) vs. Los Angeles lakers (7) |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ 27.9 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದು, ಕೊನೆಗೆ ಏಳು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸನ್ ಗಳಿಗೆ ಸೋತರು.<ref name="phxlal"/> 2006 ರ ಋತುಮಾನದ ಆಟವಿಲ್ಲದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಮೊಣಕಾಲು ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾದರು, ಇದು [[2006 ರ FIBA ವರ್ಲ್ಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್]] ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಿತು.<ref>{{cite news |url=http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=2520373 |title=Kobe won't play for USA after knee surgery |date=2006-07-16 |publisher=ESPN.com |accessdate=2008-08-05}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Kobe Bryant Drives2.jpg|thumb|162px|ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು 50 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದರು.2006-07 ರ ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಟೋಟಲ್ ಗಳು.]] [[2006-07 ಋತುಮಾನದ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ 9 ನೆಯ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 18 ರಂದು, ಅವರು 31 ಅಂಕಗಳು, 6 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು 6 ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಗಳಿಸುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಎರಡನೆಯ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್ MVP ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/allstar2007/allstar_game/index.html |title=NBA All-Star Game |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಋತುಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಅನೇಕ ಪಂದ್ಯದ ಬಯಲಿನ ಮೇಲಿನ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಜನವರಿ 28 ರಂದು, ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯ ಪಂದ್ಯ ಗೆಲ್ಲುವ ಜಂಪ್ ಶಾಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿ ಸಂಪರ್ಕ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಅವರು [[ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಟೊನಿಯೊ ಸ್ಪರ್ಸ್]] ಗಳ ಗಾರ್ಡ್ [[ಮನು ಗಿನೊಬಿಲಿ]] ಯ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಮೊಣಕೈಯಿಂದ ತಮ್ಮ ತೋಳನ್ನು ಬಡಿಯುವ ಹಾಗೆ ಹೊಡೆದರು.<ref name="flailed">{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=2795315 |title=Bryant assessed flagrant foul for elbow in Philly |publisher=[[ESPN]].com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಂದು ಪುನರಾವಲೋಕನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿಕ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ [[ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಗಾರ್ಡ]]ನ್ ನಲ್ಲಿ ನಂತರದ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ವಜಾಮಡಲ್ಪಟ್ಟರು. ತಮ್ಮ ತೋಳನ್ನು ಹಿಂಬಾಗಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸುವಲ್ಲಿ "ಅಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಚಲನೆಯನ್ನು" ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ತಡೆಹಿಡಿಯುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=2748084 |title=Kobe serves suspension against Knicks |publisher=[[ESPN]].com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ನಂತರ, ಮಾರ್ಚ್ 6 ರಂದು, ಅವರು ಅದೇ ಚಲನೆಯನ್ನು ಪುನಾವರ್ತಿಸಿದಂತೆ ಕಂಡಿತು, ಈ ಬಾರಿ [[ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ಟಿಂಬರ್ ವುಲ್ಫ್]] ಗಳ ಗಾರ್ಡ್ [[ಮಾರ್ಕೊ ಜರಿಕ್]] ಗೆ ಹೊಡೆದರು.<ref name="flailed"/> ಮಾರ್ಚ್ 7 ರಂದು, NBA ದವರು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರಿಗೆ ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಒಂದು-ಪಂದ್ಯದಿಂದ ವಜಾಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=2790534 |title=Kobe serves one-game suspension against Bucks |publisher=[[ESPN]].com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 9 ರಂದು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದ ಅವರ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಕೈಲಿ ಕೂರ್ವರ್]] ರವರ ಮುಖದ ಮೇಲೆ ಮೊಣಕೈಯಿಂದ ಹೊಡೆದರು, ಅದನ್ನು ಟೈಪ್ ೧ [[ಎದ್ದುಕಾಣುವ ತಪ್ಪು]] ಪೂರ್ವಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವೆಂದು ಪುನರ್ವಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="flailed"/> ಮಾರ್ಚ್ 16 ರಂದು, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಅನಿಯಮಿತವಾಗಿ 7-ಪಂದ್ಯಗಳ ಸೋಲುವ ಸರಣಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತಹ [[ಪೋರ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಯಲ್ ಬ್ಲೇಜರ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಒಂದು ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಋತುಮಾನದ ಹೆಚ್ಚಿನ 65 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಇದು ಅವರ 11-ವರ್ಷಗಳ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳಿಕೆಯ ಸಾಧನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/games/20070316/PORLAL/recap.html |title=Bryant Scores NBA Season-Best 65 in Lakers Win |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ನಂತರದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[ಮಿನ್ನೆಸೊಟ ಟಿಂಬರ್ ವುಲ್ಫ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ 50 ಅಂಕಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು,<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/games/20070318/MINLAL/recap.html |title=Kobe Scores 50 to Lead Lakers Past Wolves |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಅದಾದ ನಂತರ ಅವರು [[ಮೆಂಫಿಸ್ ಗ್ರಿಜ್ಲಿರ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ರೋಡ್ ಗೆಲುವಿನಲ್ಲಿ 60 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು - ಮೂರು ನೇರ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 50-ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳಿಸಿದ ಎರಡನೆಯ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಅಟಗಾರನಾದರು, ಇದು 1987 ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಖೆಲ್ ಜೋರ್ಡಾನ್]] ಮಾಡಿದ ನಂತರದ ಅದ್ಭುತ ಸಾಧನೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Scoring">{{cite web |url=http://www.nba.com/games/20070322/LALMEM/recap.html |title=Bryant Scores 60 as Lakers Defeat Grizzlies |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> [[1962]] ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ, ಮೂರು ಅನುಕ್ರಮವಾದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ 50-ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ, [[ಎಲ್ಜಿನ್ ಬೇಯ್ಲರ್]] ಆ ರೀತಿ ಮಾಡಿದ ಕೇವಲ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದರು,<ref name="Scoring"/> ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ನ್ಯೂ ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್ ಹಾರ್ನಟ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು 50 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು, [[ವಿಲ್ಟ್ ಚಾಂಬರ್ಲೇನ್]] ನಂತರ NBA ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ 4 ನೇರ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 50 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದ ಎರಡನೆಯ ಆಟಗಾರರಾದರು, ವಿಲ್ಟ್ ಏಳು ಅನುಕ್ರಮವಾದ 50 ಅಂಕಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಹಾಕಿ ಎಲ್ಲಾ-ಕಾಲದ ಧುರೀಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |url=http://sportsillustrated.cnn.com/2007/writers/ian_thomsen/03/24/kobe.50/index.html |title=Kobe's 50-point run more important because of wins |publisher=Ian Thomsen - Sports Illustrated.com |accessdate=2008-06-25 |date=2007-03-24 |archive-date=2012-11-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104015518/http://sportsillustrated.cnn.com/2007/writers/ian_thomsen/03/24/kobe.50/index.html |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹತ್ತು 50-ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಜೊತೆ ವರ್ಷವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು,<ref>ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ವಿಶ್ವ. [http://www.lakersuniverse.com/kobe/top_scoring_games.htm ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ]. 2007ರ ಮೇ 11ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಒಂದೇ ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ 1961-62 ಹಾಗೂ 1962-63 ರಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದ [[ವಿಲ್ಟ್ ಚಾಂಬರ್ಲೇನ್]] ನಂತರ ಅವರೊಬ್ಬರೇ ಆಟಗಾರರಾದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ನೇರ ಗಳಿಕೆಯ ಋತುಮಾನದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/statistics/player/Scoring.jsp?league=00&season=22006&conf=OVERALL&position=0&splitType=9&splitScope=GAME&qualified=N&yearsExp=-1&splitDD= |title=Statistics |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> 2006-07 ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಜರ್ಸಿಯು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವ NBA ಜರ್ಸಿಯಾಯಿತು.<ref name="top-sellchina">NBA.com. [http://www.nba.com/news/chinajerseys.html ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಜರ್ಸಿ ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರದಾಗಿತ್ತು ], nba.com, ಮಾರ್ಚ್ 20, 2007, ಮೇ 25, 2007, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಅನೇಕ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಾರರು ಸುಧಾರಿಸಿದ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಹೊಸ ಸಂಖ್ಯೆ, ಹಾಗೂ ಆಟದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಸಾಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಿದರು.<ref>ಓಲ್ಲರ್, ರಾಬ್ (ಫೆಬ್ರವರಿ 12, 2007). [http://www.dispatch.com/dispatch/contentbe/dispatch/2007/02/12/20070212-E1-01.html ಒಬ್ಬ ತಾರೆಯು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿ ಬಂದಿದ್ದಾನೆ: ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು, ಡಂಕ್ ಗಳು ಅವರನ್ನು ಪುನಃ ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ಅಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ''ದಿ ಕೊಲಂಬಸ್ ಡಿಸ್ಪ್ಯಾಚ್''. 2007ರ ಮೇ 11ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>ಡೆನ್ವರ್ ಪೋಸ್ಟ್ (ಮಾರ್ಚ್ 15, 2007). [http://www.bonham.com/NewsDetails.aspx?NID=279 ಕೋಬ್ ರವರಿಗೆ, ತಿರುಗಿ ಆಡುವುದು ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಟ ]. ''ದಿ ಬೊನ್ಯಾಮ್ ಗ್ರೂಪ್''. 2007ರ ಮೇ 11ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[2007 ರ NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ]], ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಫೀನಿಕ್ಸ್ ಸನ್ಸ್ ಗಳಿಂದ, 4-1 ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/playoffs2007/series/series_w1s2.html |title=Suns Top Lakers, Move On to Second Round |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> === MVP ವರ್ಷ (2007–08) === ಮೇ 27, 2007 ರಂದು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ತಂಡಕ್ಕೆ [[ಜೆರ್ರಿ ವೆಸ್ಟ್]] ಹಿಂದಿರುಗದಿದ್ದರೆ, ಅವರು ಬದಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಾಗಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆಂದು [[ESPN]] ವರದಿಮಾಡಿತು.<ref name="espn_kobe_west">{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=2884339 |title=Kobe wants West to return to Lakers with full authority |accessdate=2007-10-16 |date=2007-05-28}}</ref> ತಂಡಕ್ಕೆ ವೆಸ್ಟ್ ರು ಹಿಂದಿರುಗುವುದಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಲಾಷೆಯನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಮುಂದೆ ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಆಗದಿದ್ದರೆ ತಾವು ಬದಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.<ref name="espn_kobe_west_2">{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=2884792 |title=Kobe says he's just suggesting West's return, not demanding it |accessdate=2007-10-16 |date=2007-05-30}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ, [[ಸ್ಟೀಫನ್ ಎ. ಸ್ಮಿಥ್]] ರ ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಲೇಕರ್ಸ್ ನ "ಅಂತರಂಗದ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಯ ಮೇಲೆ ಕೋಪಗೊಂಡರು, ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ತಂಡದಿಂದ [[ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓ'ನೀಲ್]] ರ ನಿರ್ಗಮನಕ್ಕೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೆಂದು ಸಾಧಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ "ನಾನು ಬದಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ಮೂರು ಘಂಟೆಯ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರ [[ಫಿಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್]] ರ ಜೊತೆ ಒಂದು ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಸಿದ ನಂತರ, ತಾವು ತಮ್ಮ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬದಲಾವಣೆಯ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref name="gazette_retracts_trade">{{cite web |url=http://www.gazette.com/sports/bryant_23036___article.html/don_phil.html |title=NBA: Kobe retracts his trade request |accessdate=2007-10-16 |date=2007-05-31 |archive-date=2007-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928010446/http://www.gazette.com/sports/bryant_23036___article.html/don_phil.html |url-status=dead }}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 23, 2007 ರಂದು, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು [[ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಗಾರ್ಡನ್]] ನಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಿಕ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, 20,000 ಅಂಕಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಆಟಗಾರರಾದರು (29 ವರ್ಷಗಳು, 122 ದಿನಗಳು).<ref>sportsillustrated.com, [http://sportsillustrated.cnn.com/2007/basketball/nba/12/23/bc.bkn.bryant.20.ap/index.html ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 20,000 ಅಂಕಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಆಟಗಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071226135331/http://sportsillustrated.cnn.com/2007/basketball/nba/12/23/bc.bkn.bryant.20.ap/index.html |date=2007-12-26 }}. ಜನವರಿ 13, 2004ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ</ref> [[ಚಿತ್ರ:Lakers Finals 08.jpg|thumb|left|155px|2008 ರ NBA ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ 6 ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಸೋತರು]] ಫೆಬ್ರವರಿ 5, 2008 ರಂದು ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ "MCP ಕೀಲಿನಲ್ಲಿ ಆದ ವೋಲಾರ್ ಪ್ಲೇಟ್ ಗಾಯದಿಂದ, ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹರಿಯುವಿಕೆಯ [[ರೇಡಿಯಲ್ ಕೊಲ್ಲಾಟರಲ್ ಲಿಗಮೆಂಟ್]] ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಅವಲ್ಷನ್ ಫ್ರಾಕ್ಚರ್]]" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ತಮ್ಮ ಶೂಟಿಂಗ್ ಕೈಯಿನ ಕಿಬ್ಬೆರಳಿಗೆ ಗಾಯವಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳದೆ ನಿಯಮಿತ ಋತುಮಾನದ ಎಲ್ಲಾ 82 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು. ತಮ್ಮ ಗಾಯದ ಬಗ್ಗೆ, "ನಾನು ನಮ್ಮ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಋತುಮಾನದ ನಂತರ ಹಾಗೂ ಈ ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ಪಂದ್ಯಗಳ ವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಡಮಾಡಲು ನಾನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿಸದರು. ಆದರೆ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಆ ಗಾಯವನ್ನು {{sic|myself}}ಪ್ರತಿ ದಿನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಗಮನವಿಡುತ್ತಿರ ಬೇಕು."<ref name="injuryupdate">{{cite web |url=http://www.nba.com/lakers/news/080214kobeinjury.html?rss=true |title=KOBE BRYANT INJURY UPDATE |accessdate=2008-05-09 |date=2008-02-14}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008 ರ ಮೊದಲ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಗಾಯವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಾರದೆಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref>[https://sports.yahoo.com/nba/news?slug=ap-kobebryant ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್: ತೊಂದರೆ ಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಆ ಕೈ ಬೆರಳಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629063339/http://sports.yahoo.com/nba/news?slug=ap-kobebryant |date=2011-06-29 }}, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9, 2008</ref> 57-25 ರ ವೆಸ್ಟ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದಾಖಲೆಗೆ ತಮ್ಮ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಾ, ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ನುಗ್ಗೆಟ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮೇ 6, 2008 ರಂದು, ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮೊದಲ [[NBA ಮೋಸ್ಟ್ ವ್ಯಾಲ್ಯುಯಬಲ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಾಗಿ]] ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅಧಿಕಾರಯುತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="KobeWinsMVPbyNBA"/> ಅವರು ಹೇಳಿದರು "ಇದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯಾಣ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆ, ಈ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಹೆಮ್ಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ."<ref>[http://www.latimes.com/sports/basketball/nba/lakers/la-sp-lakers7-2008may07,0,4349778,full.story ಜೆರ್ರಿ ವೆಸ್ಟ್ ರವರು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ MVP ಪತ್ರಿಕಾ ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದರು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080511171442/http://www.latimes.com/sports/basketball/nba/lakers/la-sp-lakers7-2008may07,0,4349778,full.story |date=2008-05-11 }}, ''ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್ '', ಮೇ 7, 2008, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು ಲೇಕರ್ಸ್ ಬಳಿ ಕರೆತರಲು ಜವಾಬ್ದಾರರಾದ [[ಜೆರ್ರಿ ವೆಸ್ಟ್]] ಅವರು, NBA ಕಮೀಷನರ್ ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಟರ್ನ್ ರರಿಂದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ MVP ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಪತ್ರಿಕಾ ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದರು, "ಕೋಬ್ ಅದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು. ಅವರು ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಾಧನೆಯ ಋತುಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇನು ನನ್ನನ್ನು ಒಂದು ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಆಶ್ಚರ್ಯಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ."<ref>[http://www.presstelegram.com/moresports/ci_9200340 ಕೋಬ್ ರ MVP ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಿಂದ ವೆಸ್ಟ್ ರವರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130730202329/http://www.presstelegram.com/moresports/ci_9200340 |date=2013-07-30 }}, ಮೇ 9, ೨೦೦೮, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ತಮ್ಮ MVP ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಲ್ಲುವುದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಆರನೆಯ ಬಾರಿ ಹಾಗೂ ಮೂರನೆಯ ನೇರ ಋತುಮಾನಕ್ಕೆ ಮೇ 8, 2008 ರಂದು ಆಲ್-NBA ತಂಡಕ್ಕೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರೊಬ್ಬರೆ ಸರ್ವಾನುಮತದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು.<ref>[http://sports.espn.go.com/nba/news/story?id=3387097 ಆಲ್-NBA ತಂಡಕ್ಕೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರವರು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ], ESPN, ಮೇ 10, 2008, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ತಮ್ಮ ಎಂಟನೆ ಬಾರಿಯ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾ, 24 ಮೊದಲ-ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯದ ಮತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಒಟ್ಟು ಎಲ್ಲಾ 52 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, [[ಕೆವಿನ್ ಗಾರ್ನೆಟ್]] ರ ಜೊತೆ NBA-ಆಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ಮೊದಲ ತಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರರಾದರು.<ref>[http://www.nba.com/news/defensive_team_080512.html?rss=true ಕೋಬ್, ಗಾರ್ನೆಟ್ ಆಲ್-ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ], [[NBA]]. ಜನವರಿ 17, 2009, ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿ ಹಾಗೂ ನುಗ್ಗೆಟ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಸ್ವತಃ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡು, 57-25 ರ ದಾಖಲೆಯ ಸಹಿತ 2007-08 ರ ನಿಯಮಿತ ಋತುಮಾನವನ್ನು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಗೇಮ್ 1 ರಲ್ಲಿ, ಪಂದ್ಯದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಅವರು ತಾವೇ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಬಲೆಗೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆನೆಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹೇಳಿದರು, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮುಂದಾಗಿಡುವಂತೆ ಕೊನೆಯ 8 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 32 ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿ 18 ಅನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/games/20080420/DENLAL/recap.html |title=NBA.com: Gasol Powers Lakers Past Nuggets |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-18}}</ref> 2004 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಟೊನಿಯೊ ಸ್ಪರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಮೆಂಫಿಸ್ ಗ್ರಿಜ್ಲೈಸ್ ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಸೋತ ಕಾರಣ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಒಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಹೊರ ಹೋಗುವಂತೆ ಅದು ಡೆನ್ವರ್ ಅವರು ಮೊದಲ 50-ಗೆಲುವಿನ ತಂಡವಾಗಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/playoffs2008/series/series_w1s1.html |title=Nuggets Put Up a Fight, but Lakers Get Sweep |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-18}}</ref> ಜಾಜ್ ವಿರುದ್ಧ ಮುಂದಿನ ಸುತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು 38 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು ಅಂತಯೇ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಜಾಜ್ ಅನ್ನು ಗೇಮ್ 1 ರಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/games/20080504/UTALAL/recap.html |title=NBA.com: Bryant Scores 38 as Lakers Beat Jazz in Game 1 |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-18}}</ref> ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳೇನೋ ಗೆದ್ದರು, ಆದರೆ ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲೂ 33.5 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹಾಕಿದರೂ ಸಹ, 3 ಮತ್ತು 4 ನೇ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು. ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ನಂತರ 6 ರಲ್ಲಿ ಉಪಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು.<ref name="LALUTA"/> ಇದು [[ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಟೊನಿಯೊ ಸ್ಪರ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ [[ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಆಡಲು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. [[ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ [[NBA ಫೈನಲ್ಸ್]] ಗೆ ಸ್ವತಃ ಪ್ರವೇಶ ಕಳುಹಿಸಲು, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು 5 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಇದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಐದನೆಯ ಬಾರಿ ಹಾಗೂ NBA ಫೈನಲ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ [[ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓ'ನೀಲ್]] ಇಲ್ಲದೆ ಹೋಗಲು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/games/20080529/SASLAL/gameinfo.html |title=NBA.com: Finals 2008 Spurs at Lakers Game Info |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-18}}</ref> ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ನಂತರ [[6 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ]] ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪರಾಜಯಗೊಂಡರು.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/games/20080617/LALBOS/recap.html |title=Celtics Capture 17th NBA Title With Record Win Over Lakers |publisher=NBA.com Kobe Bryant now holds four NBA titles.|accessdate=2008-06-25}}</ref> === ಪುನರಾವರ್ತನೆ (2008–10) === {{multiple image | align = right | direction = horizontal | header = Images from the [[2008-09 NBA season]] | header_align = left/right/center | header_background = | footer = | footer_align = left/right/center | footer_background = | width = | image1 = Kobe Bryant 61 NYK4.jpg | width1 = 135 | caption1 = Bryant set a [[Madison Square Garden]] record with 61 points. | image2 = Kobe Bryant Courtney Lee2.jpg | width2 = 150 | caption2 = Bryant defended by [[Courtney Lee]] of the [[Orlando Magic]] }} 2008-09 ರ ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಮೊದಲ ಏಳು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದರ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/nba/teams/lal/schedule?v=cal&m=11&y=2008 |title=Los Angeles Lakers - Schedule - NBA - Yahoo! Sports |publisher=Sports.yahoo.com |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2011-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110629063349/http://sports.yahoo.com/nba/teams/lal/schedule?v=cal&m=11&y=2008 |url-status=dead }}</ref> ಋತುಮಾನವು 17-2 ರಿಂದ ಮುಂದೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಪ್ರಾಂಭಿಸಲು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೆಲುವುಗಳಿಗೆ ತಂಡದ ದಾಖಲೆ ಸಮ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರೆ,<ref>{{cite web |url=http://www.cbssports.com/nba/gamecenter/recap/NBA_20081207_MIL@LAL |title=Lakers equal best 19-game start in franchise history |accessdate=2009-01-25 |date=8 December 2008 |publisher=[[CBSSports.com]]}}</ref> ಹಾಗೂ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದೊಳಗೆ ಅವರು 21-3 ರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆವೆಲಿಯರ್ಸ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಹೆಚ್ಚು ಪರಸ್ಪರ ವಿಜಯಗಳೂ ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು 6-0 ರೋಡ್ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಸಹ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು,<ref>{{cite web |url=https://sports.yahoo.com/nba/teams/lal/schedule?v=cal&m=02&y=2009 |title=Los Angeles Lakers - Schedule - NBA - Yahoo! Sports |publisher=Sports.yahoo.com |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2009-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090227074456/http://sports.yahoo.com/nba/teams/lal/schedule?v=cal&m=02&y=2009 |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಋತುಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಋತುಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ಪ್ರಧಾನ ಆಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ತಮ್ಮ ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ನೇರ [[ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್]] ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಗಳಿಸುತ್ತಾ ಹಾಗೂ NBA ಮೋಸ್ಟ್ ವ್ಯಾಲುಯಬಲ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ತಾವು ಸ್ವತಃ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದರು.<ref>[http://www.nba.com/2009/news/features/rob_peterson/02/27/kobe_tops.mvp.20090227/index.html ಕೋಬ್ ರವರ ದೃಢವಾದ ಮುನ್ನಡೆತವು ಅವರನ್ನು ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದೆ ] ರಾಬ್ ಪೀಟರ್ಸನ್ ಅವರಿಂದ, NBA.com - ಮಾರ್ಚ್ 2, ೨೦೦೯</ref> ಮೂರು ಬಾರಿ ಆ ವಾರದ ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಡುವುದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನ ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಎಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web|url=http://www.nba.com/2009/news/01/12/players.week/ |title=Lakers' Bryant, Magic's Howard named Players of the Week |publisher=NBA.com |date=2009-01-12 |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಫೆಬ್ರುವರಿ 2, 2009 ರಂದು ನಿಕ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ 61 ಅಂಕಗಳಿಂದ [[ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಗಾರ್ಡನ್]] ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅಂಕಗಳಿಕೆಯ ಋತುಮಾನವನ್ನು ಸಹ ಪಡೆದರು.<ref>ಬೆಕ್, ಹೋವಾರ್ಡ್. [https://www.nytimes.com/2009/02/03/sports/basketball/03knicks.html ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರವರು ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಸೆಟಿಂಗ್ ಗಾರ್ಡನ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ], ''[[ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'', ಫೆಬ್ರವರಿ 2, 2009, ಜೂನ್ 21, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>ಮಹೊನೆ, ಬ್ರಿಯಾನ್. [https://sports.yahoo.com/nba/recap?gid=2009020218 ಗಾರ್ಡನ್ ಪಾರ್ಟಿ: ಕೋಬ್ ರ 61 ಅಂಕಗಳು MSG ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214171804/http://sports.yahoo.com/nba/recap?gid=2009020218 |date=2013-12-14 }}, sports.yahoo.com, ಫೆಬ್ರವರಿ 2, 2009, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9, 2009, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[2009 ರ NBA ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್]] ನ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, 27 ಅಂಕಗಳು, 4 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳು, 4 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳು ಮತ್ತು 4 ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೋಡಿಸಿದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್, ಹಿಂದಿನ ತಂಡದ ಜೊತೆಗಾರ [[ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓ'ನೀಲ್]] ರ ಜೊತೆ ಸಹ-MVP ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಗೇಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.nba.com/2009/allstar2009/02/16/main.20090215/index.html |title=Shaq, Kobe lead freestyling West All-Stars past East |publisher=NBA.com |date=2009-02-16 |accessdate=2010-06-08}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nba.com/games/20090215/ESTWST/gameinfo.html |title=East at West Game Scoreboard |publisher=NBA.com |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಋತುಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ (ಕಾಲಾನುಕ್ರಮವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತೆ) [[ಎಲ್ಜಿನ್ ಬೇಯ್ಲರ್]],<ref>ಕ್ರವ್ಝಯಾನೆಸ್ಕಿ, ಜೊನ್. [https://sports.yahoo.com/nba/recap?gid=2009022216 ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್, ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ವೀರಾವೇಶದಿಂದ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ವುಲ್ಫ್ ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090227021428/http://sports.yahoo.com/nba/recap?gid=2009022216 |date=2009-02-27 }}, sports.yahoo.com, ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2009, ಜೂನ್ 8, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[ಏಡ್ರಿಯಾನ್ ಡಾಂಟ್ಲೆ]],<ref>ಲಟ್ಜಕೆ, ಜೆಫ್. [https://sports.yahoo.com/nba/recap?gid=2009022425 ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ತಡವಾದ ಮುಂದುವರಿತದಿಂದ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಥಂಡರ್ ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228171832/http://sports.yahoo.com/nba/recap?gid=2009022425 |date=2009-02-28 }}, sports.yahoo.com, ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2009, ಜೂನ್ 8, ೨೦೧೦, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[ರಾಬರ್ಟ್ ಪ್ಯಾರಿಶ್]] <ref>CBSSports.com ವೈರ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್. [http://www.cbssports.com/nba/gamecenter/recap/NBA_20090306_MIN@LAL ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ವುಲ್ಫ್ ಗಳನ್ನು ಪರಾಭವಗೊಳಿಸಿದರು, 50 ವಿಜಯಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ NBA ತಂಡವಾದರು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002051549/http://www.cbssports.com/nba/gamecenter/recap/NBA_20090306_MIN@LAL |date=2011-10-02 }}, cbssports.com, ಮಾರ್ಚ 7, 2009, ಜೂನ್ 8, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮತ್ತು [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬರ್ಕ್ಲೆ]] ಯವರನ್ನು ದಾಟುತ್ತಾ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ NBA ಆಲ್-ಟೈಮ್ ಸ್ಕೋರಿಂಗ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದರಿಂದ ಹದಿನೇಳನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿದರು. ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು 65-17 ರ ದಾಖಲೆಯ ಸಹಿತ ವೆಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದಾಖಲೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ಋತುಮಾನವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು. [[ಲೆಬ್ರೊನ್ ಜೇಮ್ಸ್]] ಅವರ ಹಿಂದೆ MVP ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಎರಡನೆಯವರಾಗಿ ಬಂದರು,<ref>ಅಧಿಕೃತ ಬಿಡುಗಡೆ. [http://www.nba.com/2009/news/05/04/mvp.release.20090504/index.html ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರು Kia MVP ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರಿಗಿಂತ ಮುಂದೆ ಹೋದರು ], nba.com, ಮೇ 4 2009, ಜುಲೈ 14, ೨೦೧೦, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಹಾಗೂ ಆಲ್-NBA ಮೊದಲ ತಂಡ <ref>ಅಧಿಕೃತ ಬಿಡುಗಡೆ. [http://www.nba.com/2009/news/05/12/allnba.team.release/ ಆಲ್-NBA ಮೊದಲ ತಂಡಕ್ಕೆ ಜೇಮ್ಸ್ ರವರನ್ನು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ], nba.com, ಮೇ 13 2009, ಜುಲೈ 14, 2010ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮತ್ತು ಆಲ್-ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ಮೊದಲ ತಂಡಕ್ಕೆ <ref>ಅಧಿಕೃತ ಬಿಡುಗಡೆ. [http://www.nba.com/2009/news/05/06/defensive.team/index.html 2008-09 NBA ಆಲ್-ಡಿಫೆನ್ಸಿವ್ ಮೊದಲ ತಂಡಕ್ಕೆ ಹೋವಾರ್ಡ್, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮುಂಚೂಣಿ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು ], nba.com, ಮೇ 8 2009, ಜುಲೈ 14, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏಳನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. thumb|left|157px|2009 NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಆದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ರ ಚಾಂಪಿಯನ್ಫಿಪ್ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾರಂಭದ ಎರಡು ಸುತ್ತುಗಳ ಏಳು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಹೋಸ್ಟನ್ ರಾಕೆಟ್ಸ್]] ಗಳು ಹಾಗೂ ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತಾಹ್ ಜಾಜ್]] ರನ್ನು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಫೈನಲ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ [[ಡೆನ್ವರ್ ನುಗ್ಗೆಟ್ಸ್]] ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಆರನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾಗೂ NBA ಫೈನಲ್ಸ್ ಗೆ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ತಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ನೇರ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದರು. 2009 ರ NBA ಚಾಂಪಿಯನ್ ತಂಡವಾಗಲು ಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು [[ಒರ್ಲೆಂಡೊ ಮ್ಯಾಜಿಕ್]] ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲುವುದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಮೊದಲನೆಯ [[NBA ಫೈನಲ್ಸ್ MVP]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಪಡೆದರು, ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಸರಣಿಗೆ ಕಡೇ ಪಕ್ಷ ಸರಾಸರಿ 32.4 ಅಂಕಗಳು ಹಾಗೂ 7.4 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದು [[1969 ರ NBA ಫೈನಲ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಜೆರ್ರಿ ವೆಸ್ಟ್]] ನಂತರ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮೊದಲ ಆಟಗಾರರಾದರು.<ref>{{cite web|author=By J.A. AdandeESPN.com (Archive) |url=http://sports.espn.go.com/nba/dailydime?page=dime-090615 |title=Daily Dime: Kobe named MVP as Lakers win NBA title - NBA - ESPN |publisher=Sports.espn.go.com |date=2009-06-15 |accessdate=2010-06-08}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/sports/basketball/nba/2009-06-15-bryant-finals-mvp_N.htm|title= Man on a mission: Bryant revels in victory, Finals MVP|date=2009-06-14|work=USA Today|accessdate=2009-06-15 | first=Jeff | last=Zillgitt}}</ref> ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆಲ್ಲುವ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 30 ಅಂಕಗಳು, 5 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳು ಮತ್ತು 5 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದ [[ಮೈಖೆಲ್ ಜೋರ್ಡಾನ್]] ನಂತರ ಮೊದಲಗರಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://espndb.go.com/nba/research/profile/_/id/110/type/player/kobe-bryant |title=Kobe Bryant Bio - NBA Finals - ESPNDB |publisher=Espndb.go.com |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> [[2009-10 ರ ಋತುಮಾನದ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 2009 ರಂದು, [[ಮಿಯಾಮಿ ಹೀಟ್]] ವಿರುದ್ಧ ಪಂದ್ಯ ಗೆಲ್ಲುವ ಒಂದೇ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತು 3 ಅಂಕಗಳ ಶಾಟ್ ಒಂದನ್ನು ಹಾಕಿ, [[ಬಜ್ಜರ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸುವ ಶಾಟ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದರು.<ref name="Miami">{{cite web |url=http://espn.go.com/blog/truehoop/post/_/id/11256/kobe-bryant-making-the-best-of-bad-situations |title=Kobe Bryant, making the best of bad situations |publisher=[[ESPN]].go.com |accessdate=2009-12-09}}</ref> ತಾವು ಮಾಡಿದ ಅತ್ಯಂತ ಒಳ್ಳೆಯ ಅದೃಷ್ಟದ ಶಾಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದಾಗಿತ್ತೆಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.<ref name="Miami"/> ಒಂದು ವಾರದ ನಂತರ, ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ಟಿಂಬರ್ ವುಲ್ಫ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಲ [[ತೋರ್ಬೆರಳಿನಲ್ಲ]] ಒಂದು ಅವಲ್ಶನ್ ಫ್ರಾಕ್ಚರ್ ಅನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹೊಂದಿದರು.<ref name="sports.yahoo.com">ಬೇಖೆಮ್, ಗ್ರೇಗ್. [https://sports.yahoo.com/nba/recap?gid=2009121113 ನೇರ 11 ನೇ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಗೆದ್ದರು, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ಕೈ ಬೆರಳನ್ನು ಗಾಯಮಾಡಿಕೊಂಡರು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140812012429/http://sports.yahoo.com/nba/recap?gid=2009121113 |date=2014-08-12 }}, sports.yahoo.com, ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2009, ಜೂನ್ 8, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಗಾಯವಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಗಾಯದ ವಿರಾಮಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಆಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದನ್ನೇ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="sports.yahoo.com"/> ಅವರ ಕೈಬೆರಳಿನ ಗಾಯದ ಐದು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದ ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಈ ಬಾರಿ ಮಿಲ್ವಕೀ ಬುಕ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ, ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಪಂದ್ಯ ಗೆಲ್ಲುವ ಶಾಟ್ ಅನ್ನು ಹಾಕಿದರು.<ref>ಪ್ಲೈ, ಕಾಲಿನ್. [https://sports.yahoo.com/nba/recap;_ylt=AgS.y6ONBr1GQesWKE3tvGy8vLYF?gid=2009121615 ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದ ಬಜ್ಜರ್ ನಲ್ಲಿ ಕೋಬ್ ರು ಹಾಕಿದ ಜಂಪರ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಬುಕ್ಸ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಗೆಲ್ಲುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150319090608/http://sports.yahoo.com/nba/recap;_ylt=AgS.y6ONBr1GQesWKE3tvGy8vLYF?gid=2009121615 |date=2015-03-19 }}, sports.yahoo.com, ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2009, ಜೂನ್ 8, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಮೂರು ಬಾರಿ ವಾರದ ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿ ಹಾಗೂ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಿನ ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಅವರು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. [http://www.nba.com/2010/news/01/06/players.of.month/index.html ಕೋಬ್, ಲೆಬ್ರೊನ್ ಅವರನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ನ ತಿಂಗಳ ಆಟಗಾರರೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ], nba.com, ಜನವರಿ 6, 2010, ಏಪ್ರಿಲ್ 28, ೨೦೧೦, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. [http://www.nba.com/2009/news/11/23/players.of.week/index.html ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ತಿಂಗಳ ಆಟಗಾರರೆಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು ], nba.com, ನವೆಂಬರ್ 24, 2009, ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Lakers White House 2010.jpg|thumb|220px|ಜನವರಿ 25, 2010 ರಂದು ಬಾರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ (ಬಲಗಡೆ) ಜೊತೆ ಡೆರೆಕ್ ಫಿಶರ್ (ಎಡಗಡೆ) ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ (ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ)]] ಜನವರಿ 1, 2010 ರಂದು, ಈ ಬಾರಿ ಸಾಕ್ರಮೆಂಟೊ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತೊಂದು ಪಂದ್ಯ ಜಯಗಳಿಸುವ ಮೂರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web |author=Jan 2, 2:28 am EST |url=https://sports.yahoo.com/nba/recap;_ylt=AlPw372uPqShjYE24OAV48G8vLYF?gid=2010010113 |title=Kobe's 3-pointer at buzzer gives Lakers win - NBA - Yahoo! Sports |publisher=Sports.yahoo.com |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2015-03-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150319085706/http://sports.yahoo.com/nba/recap%3B_ylt%3DAlPw372uPqShjYE24OAV48G8vLYF?gid=2010010113 |url-status=dead }}</ref> ಅದೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, [[ಕ್ಲೀವ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕೆವೆಲಿಯರ್ಸ್]] ಗಳ ಎದರು ಒಂದು ಒಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 25,000 ಅಂಕಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಆಟಗಾರರಾದರು (31 ವರ್ಷ, 151 ದಿನಗಳು)<ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. [http://sports.espn.go.com/los-angeles/nba/news/story?id=4847254 25,000 ಅಂಕಗಳೊಡನೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 14 ಇತರೆ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಸೇರಿದರು ], sports.espn.go.com, ಜನವರಿ 22, 2010, ಜುಲೈ 13, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮತ್ತು ಜನವರಿ 31, 2010 ರಲ್ಲಿ [[ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತದೇ ಪಂದ್ಯ ಗೆಲ್ಲುವ ಆಟದ ಬಯಲಿನ ಗೋಲ್ ಗಳಿಸಿದರು.<ref>ಗೋಲನ್, ಜಿಮ್ಮಿ. [https://sports.yahoo.com/nba/recap;_ylt=Aiz4y0_CZDBjwr0jykuwGeq8vLYF?gid=2010013102 ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದು? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150319085207/http://sports.yahoo.com/nba/recap;_ylt=Aiz4y0_CZDBjwr0jykuwGeq8vLYF?gid=2010013102 |date=2015-03-19 }}[https://sports.yahoo.com/nba/recap;_ylt=Aiz4y0_CZDBjwr0jykuwGeq8vLYF?gid=2010013102 ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಅದು ಈ ಬಾರಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150319085207/http://sports.yahoo.com/nba/recap;_ylt=Aiz4y0_CZDBjwr0jykuwGeq8vLYF?gid=2010013102 |date=2015-03-19 }}, sports.yahoo.com, ಡಿಸೆಂಬರ್ 17, 2009, ಜೂನ್ 8, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮಾರನೆಯ ದಿನ, ಅವರು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ತಂಡದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವಕಾಲೀನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಕಗಳಿಕೆದಾರರಾಗಿ ಜೆರ್ರಿ ವೆಸ್ಟ್ ರನ್ನು ಮೀರಿಸಿದರು.<ref>ಟ್ರುಡೆಲ್, ಮೈಕ್. [http://www.nba.com/lakers/news/100201bryant_alltimescorer.html ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಸರ್ವ ಕಾಲೀನ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಅಂಕಗಳಿಕೆದಾರರಾದರು ], nba.com, ಫೆಬ್ರವರಿ 2, 2010, ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರಸ್, "[http://sports.espn.go.com/nba/recap?gameId=300201029 ಗ್ರಿಜ್ಲೈಸ್ ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸೋತ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೋಬ್ ಅವರು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಅತ್ಯಧಿಕ ಅಂಕಗಳಿಕೆದಾರರಾಗಿ ವೆಸ್ಟ್ ರನ್ನು ಮೀರಿಸಿದರು ]", sports.espn.go.com, ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 2010. 2008-11-02 ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಪಾದದ ಕೀಲಿನ ಮುರಿತದಿಂದ ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮುಖ್ಯ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು, ಹಾಗೂ [[ಮೆಂಫಿಸ್ ಗ್ರಿಜ್ಲೈಸ್]] ಗಳ ಎದರು ನಾಲ್ಕು ಸೆಕೆಂಡುಗಳು ಉಳಿದಿರುವಂತಯೇ ಮೂರು ಅಂಕೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದರು<ref>ಮೆಡಿನ, ಮಾರ್ಕ್. [http://lakersblog.latimes.com/lakersblog/2010/02/kobe-bryants-game-winner-in-9998-victory-over-memphis-grizzlies-shows-clutchness-cant-be-duplicated.html ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಪಂದ್ಯ ಗೆಲ್ಲುವ ಹೊಡೆತದ 99-98 ರ ಮೆಂಫಿಸ್ ಗ್ರಿಜ್ಲೈಸ್ ಗಳ ಮೇಲಿನ ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ತೋರಿಸಿತು. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100227032427/http://lakersblog.latimes.com/lakersblog/2010/02/kobe-bryants-game-winner-in-9998-victory-over-memphis-grizzlies-shows-clutchness-cant-be-duplicated.html |date=2010-02-27 }}, sports.yahoo.com, ಫೆಬ್ರವರಿ 23, 2010, ಜೂನ್ 21, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 9, 2010 ರಂದು, ಟೊರಾಂಟೊ ರ್ಯಾಪ್ಟರ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಋತುಮಾನದ ಆರನೆಯ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಜಯಿಸುವ ಹೊಡೆತವನ್ನು ಹಾಕಿದರು.<ref>ಬೇಖೆಮ್, ಗ್ರೇಗ್. [https://sports.yahoo.com/nba/recap;_ylt=AlE2BVZ0w4mrHxy_lzrfziy8vLYF?gid=2010030913 ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ತಡವಾದ ಜಂಪ್ ನಿಂದ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು 3-ಪಂದ್ಯಗಳ ಸೋಲುವ ಸರಣಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150319090741/http://sports.yahoo.com/nba/recap;_ylt=AlE2BVZ0w4mrHxy_lzrfziy8vLYF?gid=2010030913 |date=2015-03-19 }}, sports.yahoo.com, ಮಾರ್ಚ್ 10, 2010, ಜೂನ್ 8, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2, 2010 ರಂದು, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 87 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಒಂದು ಮೂರು ವರ್ಷದ ಕರಾರು ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>ಮರ್ಕಾಜಿ, ಅರಾಶ್. [http://sports.espn.go.com/los-angeles/nba/news/story?id=5050933 ಒಂದು ಕರಾರಿನ ಮುಂದುವರಿಕೆಗೆ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಜೊತೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು ], espn.go.com, ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2010, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ತಮ್ಮ ಮಂಡಿ ಹಾಗೂ ಕೈ ಬೆರಳಿನ ಗಾಯಗಳ ಕಾರಣ, ಅಂತಿಮ ಐದು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ನಿಗದಿತ ಋತುಮಾನವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು. ಋತುಮಾನದ ಪೂರ್ತಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಗಾಯಗಳಿಂದ ನರಳಿದರು ಹಾಗೂ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಓಕ್ಲಹೋಮಾ ಸಿಟಿ ಥಂಡರ್]] ಎದರು ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದನೆ ಶ್ರೇಯಾಂಕದವರಾಗಿ,<ref>ಹೇಲಿನ್, ಕುರ್ಟ್. [http://www.nbclosangeles.com/news/sports/Lakers-will-face-Thunder-in-the-first-round-90767524.html ಮೊದಲನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಥಂಡರ್ ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ ], ''[[NBC ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್]]'', ಏಪ್ರಿಲ್ 13, 2010, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ನಂತರ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಪರಾಜಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು [[ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref>ಬ್ರಶ್ನಹಾನ್, ಮೈಕ್. [http://articles.latimes.com/2010/may/01/sports/la-sp-lakers-thunder-20100501 ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾದದ್ದನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸು - ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್], ''[[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'', ಮೇ 1, 2010, ಜೂನ್ 18, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಎರಡನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತಾಹ್ ಜಾಜ್]] ರನ್ನು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಸಂಪೂರಣವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿದರು,<ref>ಹ್ಯೂಜಸ್, ಫ್ರಾಂಕ್. [http://sportsillustrated.cnn.com/2010/writers/frank_hughes/05/11/lakers.jazz.game4/index.html ಫಾಸ್ಟ್ ಬ್ರೇಕ್ಸ್: ಲೇಕರ್ಸ್-ಜಾಜ್, ಗೇಮ್ 4] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100515121820/http://sportsillustrated.cnn.com/2010/writers/frank_hughes/05/11/lakers.jazz.game4/index.html |date=2010-05-15 }}, sportsillustrated.cnn.com, ಮೇ 11, 2010, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಹಾಗೂ ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಫೈನಲ್ಸ್ ಗೆ ಮುನ್ನಡೆದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಫೋನಿಕ್ಸ್ ಸನ್ಸ್]] ಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಗೇಮ್ 2 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ 13 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳಿಂದ ಹೊಸ ಉನ್ನತಿಯಿಂದ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದರು; [[1996]] ರಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಜಾನ್ಸನ್]] ರ 13 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಲೇಕರ್ ನಿಂದ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>ಮ್ಯಾಕ್ ಮೆನಾಮಿನ್, ಡೇವ್. [http://sports.espn.go.com/los-angeles/nba/news/story?id=5203784 ಒಂದು ಅತ್ಯುಗ್ರ ಮುಕ್ತಾಯದೊಡನೆ ಗ್ಯಸೋಲ್ ರವರು ಆಡುತ್ತಾ ಹತ್ತಿರಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ], sports.espn.go.com, ಮೇ 20, 2010, ಜೂನ್ 27, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಒಂದು ಮೂರನೆಯ ನೇರ ಋತುಮಾನಕ್ಕೆ NBA ಫೈನಲ್ಸ್ ಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಾ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟರನ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಗೆದ್ದು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಜಯಗಳಿಸುತ್ತಲೇ ಹೋದರು.<ref>ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್. [http://www.sportingnews.com/nba/article/2010-05-29/lakers-beat-suns-set-rematch-boston ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಸನ್ಸ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಗೆದ್ದು ಬೋಸ್ಟನ್ ನ್ನಿನ ವಿರುದ್ಧ ಪುನರ್ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100602133918/http://www.sportingnews.com/nba/article/2010-05-29/lakers-beat-suns-set-rematch-boston |date=2010-06-02 }}, ''[[ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್]]'', ಮೇ 11, 2010, ಜೂನ್ 19, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 2008 ರ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ತಂಡವಾದ [[ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಪುನರ್ಪಂದದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅವರ ಎರಡನೆ ಕ್ರಮಾನುಗತ [[NBA ಫೈನಲ್ಸ್ MVP]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಗಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತಾ ಹಾಗೂ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರಿಗೆ ಅವರ ಐದನೆಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಕೊಡುವಂತೆ ಗೇಮ್ 7 ರಲ್ಲಿ [[ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್]] ಗೆಲ್ಲಲು ಹದಿಮೂರು ಅಂಕದ ಮೂರನೆಯ ಕಾಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಹಿಂದಿರುಗಿಬಂದು ಗೆದ್ದರು.<ref>ಸ್ಮಿಥ್, ಸೆಕೊವ್. [http://hangtime.blogs.nba.com/2010/06/18/no-doubt-about-the-mvp/?ls=iref:nbahpt1 MVP ಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಅನುಮಾನಗಳಿಲ್ಲ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120530133832/http://hangtime.blogs.nba.com/2010/06/18/no-doubt-about-the-mvp/?ls=iref%3Anbahpt1 |date=2012-05-30 }}, nba.com, ಜೂನ್ 18, 2010, ಜೂನ್ 18, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> NBA ಫೈನಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ಒಂದು ಗೇಮ್ 7 ಅನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಂತೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಯಿತು.<ref>ಅಂಡಾನ್ಡೆ, J.A. [http://espn.go.com/nba/dailydime/_/page/dime-100618/daily-dime 1. ][http://espn.go.com/nba/dailydime/_/page/dime-100618/daily-dime ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳು ತಂಡದ 16 ನೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡರು ], espn.go.com, ಜೂನ್ 18, 2010, ಜೂನ್ 18, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> == ಆಟಗಾರರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Kobe Bryant Shane Battier.jpg|thumb|150px|ಶೇನ್ ಬಾಟ್ಟಿಯರ್ ಮೇಲೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಚೆಂಡನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.]] [[ಸ್ಮಾಲ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್]] ಸ್ಥಾನದಲ್ಲೂ ಆಡಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿರುವ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಒಬ್ಬ [[ಶೂಟಿಂಗ್ ಗಾರ್ಡ್]] ಆಟಗಾರ. ಅವರು ಕೊನೆಯ ಹನ್ನೆರಡು NBA ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗೂ 1999 ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಆಲ್-NBA ಟೀಮ್ ಗೆ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು,<ref name="hh">HoopsHype.com. [http://hoopshype.com/players/kobe_bryant.htm NBA ಆಟಗಾರರು – ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್]. ಮೇ 8, 2007, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref name="ESPN">{{cite web|url=http://sports.espn.go.com/nba/dailydime?page=dime-GreatestSGs |title=Special Dime: Greatest shooting guards of all time - NBA - ESPN |publisher=Sports.espn.go.com |date=2008-03-11 |accessdate=2010-06-08}}</ref> [[NBA]] ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref name="bio"/> ಕ್ರೀಡಾ ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ವಿಮರ್ಶಕರು ಒಂದೇಸಮನೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು [[ಮೈಖೆಲ್ ಜೋರ್ಡಾನ್]] ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆ ಹೋಲಿಕೆ ಬ್ರ್ಯಂಟ್ ರವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|author=By Marc SteinSpecial to ESPN.com |url=http://sports.espn.go.com/espn/print?id=1270487&type=columnist |title=ESPN.com - Kobe, Hill deal with being the next Michael |publisher=Sports.espn.go.com |date=2001-10-29 |accessdate=2010-06-08}}</ref> 2007 ರಲ್ಲಿ, [[ESPN]] ನಡೆಸಿದ ಕ್ರೀಡಾ ಬರಹಗಾರರ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಜೋರ್ಡಾನ್ ನಂತರ NBA ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಶೂಟಿಂಗ್ ಗಾರ್ಡ್ ಎಂದು ಅವರನ್ನು ಆರಿಸಿದರು.<ref name="ESPN"/> 5.3 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳು, 4,7 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳು ಮತ್ತು 1.5 ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಗಳ ಜೊತೆಗೆ (2009-10 ರ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಋತುಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿನಂತೆ), ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೂ ಸರಾಸರಿ 25.3 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾ, ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಫಲಪ್ರದ ಅಂಕಗಳಿಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |last=NBA Staff |url=http://www.nba.com/playerfile/kobe_bryant/career_stats.html |title=Kobe Bryant Career Stats Page |publisher=NBA.com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಅವರು ತಮಗೆ ಸ್ವತಃ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಒಂದೇ ಪಂದ್ಯದ NBA ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮೂರು ಅಂಕಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಹನ್ನೆರಡು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |last=NBA Staff |url=http://www.nba.com/history/records/regular_3ptfg.html |title=Regular Season Records: Three-Point Field Goals |publisher=nba.com/history |accessdate=2008-08-05}}</ref> NBA ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಅಂಕಗಳಿಸುವವರೆಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಉದಾಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ,<ref>{{cite news| url=http://www.usatoday.com/sports/basketball/nba/2006-01-23-100-points_x.htm | work=USA Today | title=Anyone up for 100? | first1=David | last1=DuPree | date=2006-01-24 | accessdate=2010-05-07}}</ref> ಆದರೆ ಅವರ ಸರಾಸರಿ ಶೇಕಡಾ 45.5 ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆಟದ ಬಯಲಿನ ಗೋಲ್ ಗಳಿಕೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವರು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲು ಡಿಫೆಂಡರ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸಲು ತಮ್ಮ ವೇಗ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅವರು ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವಂತಹ ಡಿಫೆಂಡರ್ ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದಾರೆ, ಕೊನೆಯ ಹನ್ನೊಂದು ಋತುಮಾನಗಳ ಆಲ್-ಢಿಫೆನ್ಸಿವ್ ಮೊದಲ ಅಥವಾ ಎರಡನೆಯ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಹತ್ತರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="bio"/> [[TNT]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್]] ಗಳೆರಡೂ 2000-2009 ಕ್ಕೆ ದಶಕದ NBA ಪ್ಲೇಯರ್ ಎಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರವರೆನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.thaindian.com/newsportal/sports/kobe-bryant-elected-as-the-nba-player-of-the-decade_100320608.html |title=Kobe Bryant Elected As The NBA Player Of The Decade |publisher=Thaindian.com |date=2010-02-15 |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2010-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100609142228/http://www.thaindian.com/newsportal/sports/kobe-bryant-elected-as-the-nba-player-of-the-decade_100320608.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.sportingnews.com/nba/article/2009-09-24/sporting-news-nba-athlete-decade-kobe-bryant-sg-lakers |title=Sporting News' NBA Athlete of the Decade: Kobe Bryant, SG, Lakers - Sporting News - NBA |publisher=Sporting News |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2010-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412122936/http://www.sportingnews.com/nba/article/2009-09-24/sporting-news-nba-athlete-decade-kobe-bryant-sg-lakers |url-status=dead }}</ref> == NBA ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು == {{NBA player statistics legend}} === ನಿಗದಿತ ಋತುಮಾನ === {{NBA player statistics start}} |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|1996}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್]] | 71 || 6 || 15.5 ||.417 ||.375 ||.819 || 1.9 || 1.3 ||.7 ||.3 || 7.6 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|1997}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 79 || 1 || 26.0 ||.428 ||.341 ||.794 || 3.1 || 2.5 ||.9 ||.5 || 15.4 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|1998}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 50 || 50 || 37.9 ||.465 ||.267 ||.839 || 5.3 || 3.8 || 1.4 || '''1.0''' || 19.9 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|1999|trunc=y}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 66 || 62 || 38.2 ||.468 ||.319 ||.821 || 6.3 || 4.9 || 1.6 ||.9 || 22.5 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2000}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 68 || 68 || 40.9 ||.464 ||.305 ||.853 || 5.9 || 5.0 || 1.7 ||.6 || 28.5 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2001}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 80 || 80 || 38.3 || '''.469''' ||.250 ||.829 || 5.5 || 5.5 || 1.5 ||.4 || 25.2 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2002}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | '''82''' || '''82''' || '''41.5''' ||.451 || '''.383''' ||.843 || '''6.9''' || 5.9 || '''2.2''' ||.8 || 30.0 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2003}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 65 || 64 || 37.6 ||.438 ||.327 ||.852 || 5.5 || 5.1 || 1.7 ||.4 || 24.0 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2004}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 66 || 66 || 40.7 ||.433 ||.339 ||.816 || 5.9 || '''6.0''' || 1.3 ||.8 || 27.6 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2005}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 80 || 80 || 41.0 ||.450 ||.347 ||.850 || 5.3 || 4.5 || 1.8 ||.4 || '''35.4''' |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2006}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 77 || 77 || 40.8 ||.463 ||.344 || '''.868''' || 5.7 || 5.4 || 1.4 ||.5 || 31.6 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2007}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | '''82''' || '''82''' || 38.9 ||.459 ||.361 ||.840 || 6.3 || 5.4 || 1.8 ||.5 || 28.3 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2008}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | '''82''' || '''82''' || 36.1 ||.467 ||.351 ||.856 || 5.2 || 4.9 || 1.5 ||.4 || 26.8 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| {{nbay|2009}} | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 73 || 73 || 38.8 ||.456 ||.329 ||.811 || 5.4 || 5.0 || 1.6 ||.3 || 27.0 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ವೃತ್ತಿಜೀವನ | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| | 1021 || 873 || 36.4 ||.455 ||.340 ||.838 || 5.3 || 4.7 || 1.5 ||.6 || 25.3 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| | 11 || 11 || 27.1 ||.503 ||.354 ||.778 || 4.5 || 4.6 || 2.7 ||.4 || 18.8 {{end box}} === ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪಂದ್ಯಗಳು === {{NBA player statistics start}} |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[1996–97]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್]] | 9 || 0 || 14.8 ||.382 ||.261 ||.867 || 1.2 || 1.2 ||.3 ||.2 || 8.2 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[1997–98]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 11 || 0 || 20.0 ||.408 ||.214 ||.689 || 1.9 || 1.5 ||.3 ||.7 || 8.7 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[1998–99]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 8 || 8 || 39.4 ||.430 ||.348 ||.800 || 6.9 || 4.6 || '''1.9''' || 1.2 || 19.8 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[1999–00]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 22 || 22 || 39.0 ||.442 ||.344 ||.754 || 4.5 || 4.4 || 1.5 || '''1.5''' || 21.1 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[2000–01]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 16 || 16 || 43.4 ||.469 ||.324 ||.821 || '''7.3''' || '''6.1''' || 1.6 ||.8 || 29.4 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[2001–02]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 19 || 19 || 43.8 ||.434 ||.379 ||.759 || 5.8 || 4.6 || 1.4 ||.9 || 26.6 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[2002–03]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 12 || 12 || 44.3 ||.432 || '''.403''' ||.827 || 5.1 || 5.2 || 1.2 ||.1 || 32.1 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[2003–04]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 22 || 22 || 44.2 ||.413 ||.247 ||.813 || 4.7 || 5.5 || '''1.9''' ||.3 || 24.5 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[2005–06]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 7 || 7 || '''44.9''' || '''.497''' ||.400 ||.771 || 6.3 || 5.1 || 1.1 ||.4 || 27.9 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[2006–07]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 5 || 5 || 43.0 ||.462 ||.357 || '''.919''' || 5.2 || 4.4 || 1.0 ||.4 || '''32.8''' |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[2007–08]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | 21 || 21 || 41.1 ||.479 ||.302 ||.809 || 5.7 || 5.6 || 1.7 ||.4 || 30.1 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[2008–09]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | '''23''' || '''23''' || 40.8 ||.457 ||.349 ||.883 || 5.3 || 5.5 || 1.7 ||.9 || 30.2 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| [[2009–10]] | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ಎಲ್.ಎ.ಲೇಕರ್ಸ್ | '''23''' || '''23''' || 40.1 ||.458 ||.374 ||.842 || 6.0 || 5.5 || 1.4 ||.7 || 29.2 |- | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| ವೃತ್ತಿಜೀವನ | ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಎಡಕ್ಕೆ;"| | 198 || 178 || 39.4 ||.448 ||.337 ||.815 || 5.2 || 4.8 || 1.4 ||.7 || 25.5 {{end box}} == ಕುಶಲತೆ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳು == {{Main|List of career achievements by Kobe Bryant}} == ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ == [[ಚಿತ್ರ:Kobe Bryant Beijing Olympics 20080810 d-1024-627v.jpg|thumb|upright|left|2008 ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್]] {{MedalTableTop}} {{MedalCountry|{{USA}}}} {{MedalSport | Men's [[Basketball]]}} {{MedalCompetition|[[Basketball at the Summer Olympics|Olympic Games]]}} {{MedalGold| [[2008 Summer Olympics|2008 Beijing]] | [[Basketball at the 2008 Summer Olympics|Team competition]]}} {{MedalCompetition|[[FIBA Americas Championship]]}} {{MedalGold| [[FIBA Americas Championship 2007|2007 Las Vegas]] | [[FIBA Americas Championship 2007|Team competition]]}} {{MedalBottom}} ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿರಿಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನವು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡ]]ದೊಂದಿಗೆ 2006 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರರಾರಂಭವಾಯಿತು. 2007 ರ USA ಪುರುಷರ ಹಿರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 10-0 ಯಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿದ USA FIBA ಅಮೇರಿಕಾಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ತಂಡದಲ್ಲಿದ್ದರು, ಸುವರ್ಣ ಪದಕ ಗಳಿಸಿ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪುರುಷರನ್ನು 2008 ರ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ಕ್ರೀಡಾ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಆಡಲು ತೇರ್ಗಡೆಯಾದರು. ಅವರು USA ದ FIBA ಅಮೇರಿಕಾಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ನ ಎಲ್ಲಾ 10 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಫ್ರೀ ಥ್ರೋ ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ ಹಾಗೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರನೆಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು, 3-ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ, ಬಯಲಿನ ಗೋಲುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಎಲ್ಲಾ FIBA ಅಮೇರಿಕಾಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಸ್ಪರ್ಧಾಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಅಂಕಗಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ 15 ನೆಯವರಾಗಿ, ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ 14 ನೆಯವರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆಯವರಾಗಿ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಆಡಿದ 10 ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟರಲ್ಲಿ ಎರಡು-ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂಕವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳು ಉಳಿದಿರುವಾಗ,{{convert|14|ft|m}} ಅಂಕಣದ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲಿನಿಂದ ಪಂದ್ಯ ಗೆಲ್ಲುವ ಜಂಪರ್ ಸಹ ಹಾಕಿದರು. ಅವರು ಈಗ ಸಧ್ಯ ಸರಾಸರಿ 16.3 ಅಂಕಗಳು, 2.2 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳು ಮತ್ತು 3.1 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳ ಸಹಿತ ಶೇಕಡ.530 ಯ ಶೂಟಿಂಗ್ ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.usabasketball.com/men_team.php?bios=bryant_kobe |title=USA Basketball |publisher=USABasketball.com |accessdate=2008-06-18 |archive-date=2008-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080702194340/http://www.usabasketball.com/men_team.php?bios=bryant_kobe |url-status=dead }}</ref> ತಮ್ಮ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಸ್ತರಣಾ ಅಂಗವಾಗಿ, ''ಕೋಬ್ ಮೆಂಟು '' ಪ್ರದರ್ಶನ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ಚೀನೀಯರ TV ರಿಯಾಲಿಟಿ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಸಹ ಅವರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಚಿನಾದ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರು ಕವಾಯಿತು ಮಾಡುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಅವರು ಆಡಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ನುಡಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬುದ್ಧಿವಾದ ಹೇಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಆಟಗಾರರು ಪರಸ್ಪರ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.kb24.com/news/article/687.html |title=Kobe Mentu |publisher=kb24.com |accessdate=2008-07-07 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಜೂನ್ 23, 2008 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು USA ಪುರುಷರ ಸೀನಿಯರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಡಕ್ಕೆ [[2008 ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/espn/wire?section=oly&id=3457017 |title=James, Bryant to lead US team |publisher=[[ESPN]].com |accessdate=2008-06-25}}</ref> ಇದು ಅವರು ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ಗೆ ಹೊಗಿದ್ದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. [[2000 ದ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್]] ನಂತರ ಒಂದು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸುವರ್ಣ ಪದಕಕ್ಕೆ, 2008, ಆಗಸ್ಟ್ 24 ರಂದು, 2008 ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ನ [[ಸುವರ್ಣ ಪದಕದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ]] 118-107 ರಿಂದ ಟೀಮ್ USA ಸ್ಪೇನ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು, ಆಗ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಆರು ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳ ಸಹಿತ, ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಾಲು ಭಾಗದಲ್ಲಿ 13 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ 20 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |last=Mahoney |first=Brian |url=https://sports.yahoo.com/olympics/beijing/basketball/news;_ylt=AuGHmuNqSb9u8mF3f8TKyce8vLYF?slug=ap-bko-spain-us&prov=ap&type=lgns |title=US hoops back on top, beats Spain for gold medal |publisher=[[Yahoo Sports]] |date=2008-08-24 |accessdate=2008-12-06 |archive-date=2014-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140419080817/https://sports.yahoo.com/olympics/beijing/basketball/news%3B_ylt%3DAuGHmuNqSb9u8mF3f8TKyce8vLYF?slug=ap-bko-spain-us&prov=ap&type=lgns |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ಎಂಟು ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಟದ ಬಯಲಿನಿಂದ.462 ಗಳಿಸುತ್ತಾ, 2.1 ಅಸಿಸ್ಟ್ ಗಳು ಹಾಗೂ 2.8 ರೀಬೌಂಡ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಾಸರಿ 15.0 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. == ಆಟದ ಬಯಲಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ == === ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ === "G'd Up" ಎಂಬ [[ದಿ ಎಸ್ಟ್ಸಿಡಜ್ಜ್]] ಸಂಗೀತ ವಿಡಿಯೊದಲ್ಲಿ ಹಿಂಬದಿಯ ನೃತ್ಯಗಾತಿಯಾಗಿ ಆಕೆಯು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ 17-ವರ್ಷದ ವೆನೆಸ್ಸ ಲೈನೆ ಳನ್ನು 21-ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ನವೆಂಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಮಾಡಿದರು.<ref name="rap">{{cite web |url=http://www.eonline.com/On/Holly/Shows/Bryant/facts.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060219203516/http://www.eonline.com/On/Holly/Shows/Bryant/facts.html |archivedate=2006-02-19 |title=Everything You Need to Know About Kobe Bryant |accessdate=2007-10-16}} – ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮಶೀನ್ ಕ್ಯಾಚೆ ಇಂದ 2006-02-19</ref> ಎಂದಿಗೂ ಬಿಡುಗಡೆಯೇ ಆಗದ, ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶದ ಸಂಗೀತದ ಆಲ್ಬಮ್ ಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅದೇ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಇಬ್ಬರೂ ಪ್ರೇಮ ಸಲ್ಲಾಪದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು ಹಾಗೂ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್ ಬೀಚ್]] ನಲ್ಲಿನ, [[ಮರೀನಾ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ]] ಲೈನ್ ಅವರು ಇನ್ನೂ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ, ಕೇವಲ ಆರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಮೇ 2000 ದಲ್ಲಿ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.<ref name="rap"/> ಮಾಧ್ಯಮದವರ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯಾಸದ ಮುಖಾಂತರ ಆಕೆಯು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದಳು.<ref name="rap"/> ವೆನೆಸ್ಸಳ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ ಮಗಳು ಲೈಲಾ ಲೈನೆ ಪ್ರಕಾರ, [[ವಿವಾಹ ಪೂರ್ವ ಒಪ್ಪಂದ]] ಯಾವುದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು "''ಯಾವುದೇ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು'' " ಎಂದು ವೆನೆಸ್ಸಳು ಹೇಳಿದಳು.<ref>{{cite web |url=http://allstarz.hollywood.com/kobe/vanessa02.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070406105500/http://allstarz.hollywood.com/kobe/vanessa02.htm |archivedate=2007-04-06 |author=Shawn Hubler |title=Kobe's costar Vanessa Laine was just another sheltered teenager in Orange County. Then she fell in love with a phenomenon. |accessdate=2007-10-16}} – ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮಶೀನ್ ಕ್ಯಾಚೆ ಇಂದ 2007-04-06</ref> [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ, ಡನಾ ಪಾಯಿಂಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 18, 2001 ರಂದು ಅವರು ವಿವಾಹವಾದರು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಾಗಲಿ, ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು, ಬಹಳ ಕಾಲದ ಸಲಹೆಗಾರ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಆರ್ನ ಟೆಲ್ಲೆಮ್ ರಾಗಲಿ, ಇಲ್ಲವೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ತಂಡದ ಜೊತೆ ಆಟಗಾರರು ಯಾರೂ ಹಾಜರಿರಲಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಂದ ವಿರೋಧವಿತ್ತು. ಅದೂ ಅಷ್ಟು ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾ-ಅಮೇರಿಕಾ ಮೂಲದವಳಲ್ಲದ ಮಹಿಳೆಯ ಜೊತೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಅವರ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿದ್ದವು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref name="rap"/> ಈ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವು ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಅಗಲಿಕೆಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು, ಇದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಗಳ ಮೊದಲ ಮಗು, ನಟಾಲಿಯಾ ಡೈಮಾನ್ಟೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಗಳು, ಜನವರಿ 19, 2003 ರಂದು ಜನಿಸಿದಳು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರಿಗೆ ನಟಾಲಿಯಾಳ ಜನನವು ತಮ್ಮ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಮರೆತು ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಜೊತೆ ರಾಜಿಯಾಗುವಂತೆ ಪ್ರಭಾವಬೀರಿತು. 2005 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೆನೆಸ್ಸ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ [[ಎಕ್ಟೋಪಿಕ್ ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ]] ಕಾರಣದಿಂದ [[ಗರ್ಭಸ್ರಾವವನ್ನು]] ಅನುಭವಿಸಿದಳು. ಅವರ ಎರಡನೆಯ ಮಗಳು, ಗಿಯನ್ನ ಮರಿಯಾ-ಒನೊರ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್, ಮೇ 1, 2006 ರಂದು ಜನಿಸಿದಳು. [[ಫ್ಲೊರಿಡಾದಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದ, ತಂಡದ ಹಿಂದಿನ ಜೊತೆ ಆಟಗಾರ [[ಶಾಕ್ವಿಲ್ಲೆ ಓ'ನೀಲ್]] ರ ಮಗಳು ಮೆರಾಹ್ ಸಾನಾಗಿಂತ ಆರು ನಿಮಿಷ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಗಿಯನ್ನ ಜನಿಸಿದಳು.<ref>ಸಂಗೀತದ ಸಂಪರ್ಕ. http://www.contactmusic.com/new/xmlfeed.nsf/mndwebpages/shaq%20is%20a%20dad%20six%20minutes%20after%20kobe_02_05_2006 Shaq is a Dad Six Minutes After Kobe]. 2007ರ ಮೇ 11ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 2007 ರ ಒಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರು ಇನ್ನೂ ಸಹ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆಂದು ಗೊತ್ತಾಯಿತು.<ref name="italy"/> === ಲೈಂಗಿಕ ಆಕ್ರಮಣದ ಆಪಾದನೆ === {{Main|Kobe Bryant sexual assault case}} 2003 ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, 19-ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಹೋಟೆಲ್ ಕೆಲಸಗಾರ್ತಿ [[ಕೆಟೆಲೈನ್ ಫೇಬರ್]] ಳಿಂದ ದಾಖಲಿಸಿದ ಒಂದು [[ಲೈಂಗಿಕ ಆಕ್ರಮಣದ]] ದೂರಿನ ತನಿಖೆಯ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ [[ಕೊಲೆರಾಡೋ]] ದ [[ಈಗಲ್]] ನ ಶರೀಫರ ಕಚೇರಿಯು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು ದಸ್ತಗಿರಿ ಮಾಡಿತು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ಮಂಡಿಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲು ಮುಂಗಡವಾಗಿ ಈಗಲ್ ನಲ್ಲಿನ ಕೊರ್ಡಿನಲ್ಲೆ ಹೋಟೆಲ್ ನಲ್ಲಿ ಲಾಡ್ಜ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾ ಗೆ ಬಂದು ತಂಗಿದ್ದರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಹಿಂದಿನ ರಾತ್ರಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮ ಹೋಟೆಲ್ ನ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತನ್ನನ್ನು ಬಲಾತ್ಕರಿಸಿದರು ಎಂದು ಫೇಬರ್ ಆಪಾದಿಸಿದಳು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತನ್ನ ಮೇಲಿನ ಆಪಾದಿತೆಯ ಜೊತೆ ವ್ಯಭಿಚಾರದ ಲೈಂಗಿಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಆಕೆಯ ಲೈಂಗಿಕ ಆಕ್ರಮಣದ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |last=SI Staff |url=http://sportsillustrated.cnn.com/2003/basketball/nba/12/26/kobe.interview.ap/index.html?cnn-yes |date=2003-12-23 |title=Bryant distracted, scared amid sex assault case |agency=Associated Press |publisher=[[Sports Illustrated]] |accessdate=2007-02-25 |archive-date=2004-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040906074827/http://sportsillustrated.cnn.com/2003/basketball/nba/12/26/kobe.interview.ap/index.html?cnn-yes |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.usatoday.com/sports/basketball/nba/lakers/2004-02-12-shaq-kobe_x.htm |title=Shaq, Kobe still main keys to Lakers' fortunes |first=David Leon |last=Moore |date=2004-02-12 |work=[[USA Today]] |accessdate=2007-02-25 }}</ref> ಈ ಆಪಾದನೆಯು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಗೌರವವನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡಿತು, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವಿಶ್ವಾಸವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕೆಳಗಿಳಿಯಿತು, ಹಾಗೂ [[ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯುಟೆಲ್ಲಾ]] ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಜಾಹಿರಾತಿನ ಗುತ್ತಿಗೆಗಳು ರದ್ದು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಪ್ರತಿಕೃತಿ ಜರ್ಸಿ ಯ ಮಾರಾಟವು ತಮ್ಮ ಹಿಂದಿನ ಎತ್ತರ ಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕೆಳಗಿಳಿಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,143646,00.html |title=Fans Shunning Kobe Bryant's Jersey - Celebrity Gossip &#124; Entertainment News &#124; Arts And Entertainment |publisher=FOXNews.com |date=2005-01-07 |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2004 ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಸಾಕ್ಷಿ ಹೇಳಲು ಫೇಬರ್ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ನಂತರ ಫಿರ್ಯಾದಿದಾರರು ಆಪಾದನೆಯ ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು. ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ [[ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆ]]ಯೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಫೇಬರ್ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಷಮೆಯಾಚಿಸಲು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು: "ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಈ ಕಾರ್ಯವು ಒಮ್ಮತವಾಗಿತ್ತೆಂದು ನಾನು ಸತ್ಯವಾಗಿಯೂ ನಂಬುತ್ತೇನೆ, ನಾನು ನೋಡಿದಂತೆಯೇ ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಆಕೆ ನೋಡಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅವಲೋಕಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನೂ ಈಗ ಗುರುತಿಸುತ್ತೇನೆ"<ref name="sfgate_dismissal">{{cite web |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2004/09/02/MNG6E8IB861.DTL |title=Bryant rape case ends in dismissal |author=T.R. Reid |date=2004-09-02 |accessdate=2007-10-16 |archive-date=2007-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112212732/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2004%2F09%2F02%2FMNG6E8IB861.DTL |url-status=dead }}</ref> ಫೇಬರ್ ಅವರು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಾಗರಿಕ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಖಟ್ಲೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದಳು, ಇದನ್ನು ಎರಡೂ ಪಕ್ಷದವರು ಕೊನೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದ ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಗದಿತ ಕರಾರುಗಳ ಸಹಿತ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಂಡರು. === ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:KobeBryantHK.jpg|thumb|152px|ತಮ್ಮ 2009 ರ ನೈಕ್ ಏಷ್ಯನ್ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೊಸ್ಕರ ಹಾಂಕಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್]] [[1996-97 ರ NBA ಋತುಮಾನವುನ್ನು]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಸುಮಾರು 48 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಒಂದು 6-ವರ್ಷದ ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ [[ಆಡಿಡಾಸ್]] ಜೊತೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-7226901_ITM |title=Article: Basketball Star Leaps into Global Ventures. &#124; AccessMyLibrary - Promoting library advocacy |publisher=AccessMyLibrary |date=2000-06-16 |accessdate=2010-06-08 |archiveurl=https://archive.today/20120720151100/http://www.accessmylibrary.com/article-1G1-122056585/basketball-star-leaps-into.html |archivedate=2012-07-20 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.accessmylibrary.com/coms2/summary_0286-8828547_ITM |title=Information and results for 'Adidas, Basketball Star Kobe Bryant Part Ways.' &#124; AccessMyLibrary - Promoting library advocacy |publisher=AccessMyLibrary |date= |accessdate=2010-06-08 |archiveurl=https://archive.today/20120719142955/http://www.accessmylibrary.com/article-1G1-268476944/nike-and-adidas-prepare.html |archivedate=2012-07-19 |url-status=live }}</ref> ಅವರ ತಮಗೆಂದೇ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶೂವಿನ ಹೆಸರು ಎಕ್ವಿಪ್ಮೆಂಟ್ KB 8. ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.sportsbusinessdaily.com/article/35398 |title=Adidas Airs Out New Kobe Bryant Shoe, Ad Campaign |publisher=Sportsbusinessdaily.com |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಮೊದಲ ಇತರೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣದ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳು [[ದಿ ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ ಕಂಪನಿ]]ಯ ಸಾಫ್ಟ್ ಪಾನೀಯ [[ಸ್ಪ್ರೈಟ್]] ಅನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲು, [[ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್]] ರವರ ಜಾಹಿರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, [[ಸ್ಪಾಲ್ಡಿಂಗ್]] ಅವರ ಹೊಸ NBA ಇನ್ಫ್ಯೂಷನ್ ಬಾಲ್, [[ಅಪ್ಪರ್ ಡೆಕ್]], ಇಟಾಲಿಯನ್ ಚಾಕಲೇಟ್ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ಫೆರ್ರೆರ್ರೊ SpA]] ದವರ ವ್ಯಾಪಾರ ಮುದ್ರೆ [[ನ್ಯುಟೆಲ್ಲಾ]], [[ರಸೆಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]],<ref>{{cite web |last=Badenhausen |first=Kurt |url=http://www.forbes.com/2004/09/03/cz_kb_0903kobe.html |title=Kobe Bryant's Sponsorship Will Rebound |publisher=[[Forbes]] |date=2004-03-09 |accessdate=2008-12-06 |archiveurl=https://archive.today/20121209012759/http://www.forbes.com/2004/09/03/cz_kb_0903kobe.html |archivedate=2012-12-09 |url-status=live }}</ref> ಹಾಗೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಗಳ ಆಟದ ಸರಣಿಯಾದ [[ನಿನ್ಟೆಂಡೊ]] ದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ವಿರುದ್ಧದ ಬಲಾತ್ಕಾರದ ಆಪಾದನೆಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾದಾಗ ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಹಾಗೂ ಫೆರ್ರೆರ್ರೊ SpA ದಂತಹ ಅನೇಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಅವರ ಜೊತೆಗಿನ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿದವು.<ref>{{cite news| url=http://articles.latimes.com/2008/jun/22/sports/sp-kobe22 | work=Los Angeles Times | title=Bryant will lose out again to Big Three | first=Greg | last=Johnson | date=2008-06-22 | accessdate=2010-05-07}}</ref> ಘಟನೆಯ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಮುಂಚೆ 5-ವರ್ಷಗಳ, 40-45 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳು ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ಅವರು ಸಹಿ ಹಾಕಿದ [[ನೈಕ್, ಇಂಕ್.]] ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಪವಾದವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://advertising.about.com/od/kobebryant/a/bryantsendorse.htm |title=Kobe Bryant's Endorsement Deals |publisher=Advertising.about.com |date=2010-04-15 |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2010-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101203153519/http://advertising.about.com/od/kobebryant/a/bryantsendorse.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="Nike">{{cite news | url=http://www.usatoday.com/life/people/2005-07-10-kobe-bryant_x.htmM | work=USA Today | title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು | access-date=2010-08-03 | archive-date=2011-05-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110507045514/http://www.usatoday.com/life/people/2005-07-10-kobe-bryant_x.htmM | url-status=dead }}</ref> ಆದರೂ, ಅವರು ಅವರ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅವರ ಹೊಸ ಶೂ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರ ಪಾನೀಯಗಳ ವಿಟಮಿನ್ ವಾಟರ್ ವ್ಯಾಪಾರದ ಗುರುತನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಅವರ ಸಹಾಯದ [[ಎನರ್ಜಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಗಳ]] ಮುಖಾಂತರ [[ದಿ ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ ಕಂಪನಿಯ]] ಜೊತೆ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ದೃಢೀಕರಣವನ್ನು ನಂತರ ಅವರು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪುನಃ ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web|last=Salazar |first=Quibian |url=http://www.blackvoices.com/blogs/2008/05/12/endorsements-coming-back-to-kobe-bryant/ |title=Endorsements Coming Back to Kobe Bryant - BV on Sports |publisher=Blackvoices.com |date=2008-05-12 |accessdate=2010-06-08}}</ref> ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಮುಖಪುಟದ ಕ್ರೀಡಾಪಟು ಸಹ ಆಗಿದ್ದರು [[NBA 07: ಪ್ಯೂಚರಿಂಗ್ ದಿ ಲೈಫ್ ಸಂಪುಟ. 2]] ಹಾಗೂ 2008 ರಲ್ಲಿ [[ಟೊನಿ ಹ್ವಾಕ್]], [[ಮೈಖೆಲ್ ಫೆಲ್ಫ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ರೋಡ್ರಿಗ್ಸ್]] ಜೊತೆ [[ಗಿಟಾರ್ ಹೀರೊ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ಯೂರ್]] ನ ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ನ ಒಂದು ಜಾಹಿರಾತಿನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ನೈಕ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 2 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರ ವಿಶ್ವಾಸವು ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬಂದನಂತರ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="Nike"/> ನೈಕ್ ರವರ ಹೈಪರ್ ಡಂಕ್ ಶೂಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು 2008 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಾಹಸ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ ತೋರಿಸಿದ [[ವೈರಲ್ ವೀಡಿಯೊ]] ಗಳ ಒಂದು ಜೊತೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದರು. ಮೊದಲನೆಯದರಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಒಂದು ವೇಗವಾಗಿ ಬರುತ್ತಿರುವ [[ಅಸ್ಟಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್]] ಮೇಲೆ ಹಾರುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ಹಾವುಗಳ ಒಂದು ಕೊಳದ ಮೇಲೆ ಹಾರುತ್ತಿರುವಂತೆ ''[[ಜಾಕಾಸ್]]'' ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. ಎರಡೂ ವೀಡಿಯೊಗಳು [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು 4.5 ಮಿಲಿಯನ್ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ಕಂಡವು. ಅಪಾಯಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅಂತಹ ಸಾಹಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಲೇಕರ್ಸ್ ಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಗುತ್ತಿಗೆಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ನಂತರ ಆ ಸಾಹಸ ಕಾರ್ಯಗಳು ಕೇವಲ ನಟನೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ನೈಕ್ ರ ಹೈಪರ್ ಡಂಕ್ ಶೂಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ ನಂತರ, ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಿಗ್ನೇಚರ್ ಲೈನ್ ಇರುವ ನೈಕ್ ರಿಂದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ ಜೂಮ್ ಕೋಬ್ IV ಅನ್ನು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಹೊರತಂದರು. 2010 ರಲ್ಲಿ ನೈಕ್ ಜೂಮ್ ಕೋಬ್ V ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಶೂವನ್ನು ನೈಕ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.tradingmarkets.com/.site/news/Stock%20News/2711325/ |title=Nike launches Nike Zoom Kobe V with Kobe Bryant |publisher=TradingMarkets.com |date=2009-12-09 |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2010-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101218220052/http://www.tradingmarkets.com/.site/news/Stock%20News/2711325/ |url-status=dead }}</ref> 25,000 ಡಾಲರುಗಳಿಂದ 285,000 ಡಾಲರುಗಳ ವರೆಗಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕ್ರೀಡೆಯ/ವೈಭವದ ಕೈ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಒಂದು ಸಾಲನ್ನೇ "ಬ್ಲಾಕ್ ಮಂಬ ಕಲೆಕ್ಷನ್" ಅನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ನುಬಿಒ ಜೊತೆ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರದ ಕರಾರಿಗೆ 2009 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>{{cite web |author=3 Comments |url=http://www.upscalehype.com/2009/10/kobe-bryant-wearing-nubeo-black-mamba-mvp-watch/ |title=Kobe Bryant Wearing Nubeo Black Mamba MVP Watch « UpscaleHype |publisher=Upscalehype.com |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2010-06-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100623110051/http://www.upscalehype.com/2009/10/kobe-bryant-wearing-nubeo-black-mamba-mvp-watch/ |url-status=dead }}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ 9, 2009 ರಲ್ಲಿ, [[ESPN ದಿ ಮ್ಯಾಗಜೈನ್]] ನ ಮುಖ ಪುಟದ ಮೇಲೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರವರನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದು ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಲ್ಲ, ಆದರೆ [[FC ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾದ]] ಒಬ್ಬ ದೊಡ್ಡ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿ ಎಂದು ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/espnmag/fanIssue |title=Kobe Bryant ESPN The Magazine Fan Issue|accessdate=2009-05-15 | publisher=ESPN The Magazine}}</ref> 2007 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ದೃಢೀಕರಣಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 16 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳೆಂದು [[CNN]] ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news | url=http://money.cnn.com/galleries/2007/fortune/0711/gallery.endorsements.fortune/6.html | title=Top 10 endorsement superstars | work=CNN | accessdate=2010-05-07 | archive-date=2010-03-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100301094223/http://money.cnn.com/galleries/2007/fortune/0711/gallery.endorsements.fortune/6.html | url-status=dead }}</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ 45 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳ ಜೊತೆ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು-ಪಡೆಯುವ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್]]'' {{'}}ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯವರಾಗಿ ಮೈಖೆಲ್ ಜೋರ್ಡಾನ್ ಜೊತೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಸರಿಸಮವಾದರು.<ref>ಬಡೆನ್ ಹ್ಯೂಸನ್, ಕುರ್ಟ್. [https://archive.is/20120526021918/http://www.forbes.com/2009/06/17/top-earning-athletes-business-sports-top-earning-athletes.html ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿನೆಚ್ಚು ಗಳಿಸುವ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು], ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್]]'', ಜೂನ್ 17, 2009, ಜೂನ್ 24, 2010, ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ವಿಡಿಯೊ ಪಂದ್ಯದ ಮುಖಪುಟದ ಕ್ರೀಡಾಪಟು: * [[NBA ಆಟದ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್]]<ref>{{cite web|url=http://www.mobygames.com/game/kobe-bryant-in-nba-courtside |title=Kobe Bryant in NBA Courtside for Nintendo 64 |publisher=MobyGames |date= |accessdate=2010-06-08}}</ref> * [[NBA Courtside 2: Featuring Kobe Bryant]]<ref>{{cite news | url=http://archives.cnn.com/1999/TECH/computing/12/08/courtside2/index.html | work=CNN | title=NBA Courtside 2 Featuring Kobe Bryant | accessdate=2010-05-07 | archive-date=2010-07-26 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100726183851/http://archives.cnn.com/1999/TECH/computing/12/08/courtside2/index.html | url-status=dead }}</ref> * [[NBA ಆಟದ ಬಯಲು 2002]]<ref>{{cite web |url=http://www.metacritic.com/games/platforms/cube/nbacourtside2002#critics |title=NBA Courtside 2002 (cube) reviews at |publisher=Metacritic.com |date=2002-01-14 |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2009-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091101083510/http://www.metacritic.com/games/platforms/cube/nbacourtside2002#critics |url-status=dead }}</ref> * ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ NBA 3 ಆನ್ 3 <ref>{{cite web |url=http://www.gamespot.com/gbc/sports/nba3on3featuringkb/index.html |title=NBA 3 on 3 Featuring Kobe Bryant for GBC |publisher=Gamespot.Com |date=1999-12-07 |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2005-05-07 |archive-url=http://web.archive.bibalex.org/web/20050507182304/http://www.gamespot.com/gbc/sports/nba3on3featuringkb/index.html |url-status=dead }}</ref> * [[NBA '07: ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಸಂಪುಟ. 2]]<ref>{{Cite web |url=http://www.us.playstation.com/Content/OGS/UCUS-98644/Site/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-03 |archive-date=2007-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070404113425/http://www.us.playstation.com/Content/OGS/UCUS-98644/Site/ |url-status=dead }}</ref> * [[NBA '09: The Inside]]<ref>{{cite web |url=http://www.dailygame.net/news/archives/008110.php |title=Sony Debuts SIX Cover Athletes for NBA 09: The Inside |publisher=DailyGame |date= |accessdate=2010-06-08 |archive-date=2008-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081117120223/http://www.dailygame.net/news/archives/008110.php |url-status=dead }}</ref> * [[NBA 2K10]] === ಲೋಕೋಪಕಾರ === 13 USA ದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ [[ಶಾಲಾ-ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಂತರ]] ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಅಮೇರಿಕಾದ ಒಂದು ಲಾಭ-ರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಆಫ್ಟರ್-ಸ್ಕೂಲ್ ಆಲ್-ಸ್ಟಾರ್ಸ್]] (ASAS) ಗೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅಧಿಕಾರಿಯುತ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.looktothestars.org/celebrity/840-kobe-bryant|title=Kobe Bryant's Charity Work, Events and Causes|publisher=looktothestars.org|accessdate=2010-04-01}}</ref> ಚೀನಾ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಾರಿಟಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಸೂಂಗ್ ಚಿಂಗ್ ಲಿಂಗ್ ಫೌಂಡೇಷನ್ ನ್ನಿನ ಜೊತೆ ಪಾಲುಗಾರಿಕೆಯ ದಿ ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಚೈನಾ ಫಂಡ್ ನ್ನೂ ಸಹ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="nextconquest">{{cite web|url=http://online.wsj.com/article/SB10001424052970204556804574258222289862830.html|title=Kobe Bryant Conquers China - WSJ.com|last=Paul|first=Alan|date=|publisher=The Wall Street Journal|work=[[WSJ.com]]|accessdate=October 21, 2009}}</ref> ಶಿಕ್ಷಣ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿಟ್ಟ ದಿ ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಚೈನಾ ಫಂಡ್ ಚೈನಾದೊಳಗೆ ಧನವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು.<ref name="nextconquest"/> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ (ಹಾಡು)]] * [[ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಕೋಬ್]] * [[ತಮ್ಮ ಇಡೀ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಒಂದೇ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದಿರುವ ಪ್ರಚಲಿತ NBA ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಅವರು ಗಳಿಸಿರುವ 40 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಗಳ ಪಂದ್ಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಂಕಗಳಿಸಿರುವ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನ್ನಿನ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವವರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[1000 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿರುವ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನ್ನಿನ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಒಂದು ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ 60 ಅಥವ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಂಪಿನಯನ್ಫಿಪ್ ರಿಂಗ್ಸ್ ಪಡೆದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಋತುಮಾನದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳಿಸಿದ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಋತುಮಾನದ ಸರಾಸರಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳಿಸಿದ ಅಗ್ರ ಆಟಗಾರರ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[1000 ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡಿರುವ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ನ್ನಿನ ಆಟಗಾರರ ಪಟ್ಟಿ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|author=yes|wikt=no|v=no|b=no|s=no}} * [http://kb24.com ಅಧಿಕೃತ ತಾಣ] * NBA.com ನಲ್ಲಿ [http://www.nba.com/playerfile/kobe_bryant/index.html ಆಟಗಾರರ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ ] * {{espn nba|id=3118|name=Player Profile}} * {{imdb name|id=1101483}} * [http://www.nba.com/news/kobe_ultimate.html NBA.com – ಅಂತಿಮ ಕೋಬ್ ರ ಪುಟ] * [http://videos.espn.com/basketball/la-lakers/kobe-bryant.htm ESPN ವಿಡಿಯೊ ಪತ್ರಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ವಿಡಿಯೊ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091203100047/http://videos.espn.com/basketball/la-lakers/kobe-bryant.htm |date=2009-12-03 }} * [http://multimedia.foxsports.com/basketball/la-lakers/kobe-bryant.htm ಫಾಕ್ಸ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ವಿಡಿಯೊ ಪತ್ರಾಗಾರದಲ್ಲಿ ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ರ ವಿಡಿಯೊ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091004221954/http://multimedia.foxsports.com/basketball/la-lakers/kobe-bryant.htm |date=2009-10-04 }} {{Navboxes|list1= {{s-start-collapsible|header={{s-ach}}}} {{succession box|title=[[NBA Finals]] [[Bill Russell NBA Finals Most Valuable Player Award|Most Valuable Player]]|before=[[Paul Pierce]]|after=Incumbent||years=[[2009 NBA Finals|2009]]<br /> [[2010 NBA Finals|2010]]}} {{succession box | title=[[National Basketball Association Most Valuable Player Award]] | before=[[Dirk Nowitzki]] | years={{nbay|2007}}| after=[[LeBron James]]}} {{succession box|title=[[National Basketball Association All-Star Game|NBA All-Star Game]]<br />[[NBA All-Star Game Most Valuable Player Award|Most Valuable Player]] | before=[[Allen Iverson]]<br />[[LeBron James]]<br />[[LeBron James]] | years=[[2002 NBA All-Star Game|2002]]<br />[[2007 NBA All-Star Game|2007]]<br />[[2009 NBA All-Star Game|2009]] <br />'''co-awardee with [[Shaquille O'Neal]]'''| after=[[Kevin Garnett]]<br />[[LeBron James]]<br />[[Dwyane Wade]]}} {{succession box|title=[[National Basketball Association]]<br /> [[List of National Basketball Association season scoring leaders|scoring champion]]|before=[[Allen Iverson]]|after=[[LeBron James]]|years={{nbay|2005}}, {{nbay|2006}}}} {{Succession box | title= [[NBA Slam Dunk Contest|NBA Slam Dunk Contest Champion]] | before = [[Brent Barry]] | years= 1997 | after= [[Vince Carter]]}} {{s-end}} {{1996 NBA Draft}} {{Los Angeles Lakers}} {{Los Angeles Lakers current roster}} {{Los Angeles Lakers 1999–2000 NBA champions}} {{Los Angeles Lakers 2000–01 NBA champions}} {{Los Angeles Lakers 2001–02 NBA champions}} {{Los Angeles Lakers 2008–09 NBA champions}} {{Los Angeles Lakers 2009–10 NBA champions}} {{United States Men Basketball Squad 2008 Summer Olympics}} {{NBA Finals MVPs}} {{NBA MVP's}} {{NBA All-Star Game MVP Award}} {{Slam Dunk Contest Winners}} {{NBA scoring leaders}} {{NBA Courtside series}} {{2K-Sports-NBA-series}} {{Gatorade National Basketball Player of the Year}} }} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]] --> | NAME=Bryant, Kobe Bean | ALTERNATIVE NAMES= | SHORT DESCRIPTION=Professional basketball player | DATE OF BIRTH=August 23, 1978 | PLACE OF BIRTH=[[Philadelphia]], [[Pennsylvania]], United States | DATE OF DEATH= | PLACE OF DEATH= }} {{DEFAULTSORT:Bryant, Kobe}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕೋಬ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್]] [[ವರ್ಗ:೧೯೭೮ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕಾ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಜಾತ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಲಿಯಲ್ಲರುವ ಅಮೇರಿಕಾದ ವಲಸೆಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:2008 ರ ಬೇಸಿಗೆಯ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಿಂದ ಬಂದ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟಿ ಹೊರ್ನೆಟ್ಸ್ ಗಳ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಆಯ್ಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷದ ಗ್ಯಾಟೊರೇಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ಜನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಲೇಕರ್ಸ್ ನ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ರವರ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ಎಲ್ಲ-ಅಮೇರಿಕಾದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಿಂದ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಸಂಘದ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:NBA ಸ್ಲಾಮ್ ಡುಂಕ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:NBA ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದ MVP ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಲಂಪಿಕ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಂಪಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಸುವರ್ಣ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ನಿಂದ ಬಂದ ಜನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ,ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ಕಡೆಯ ಜನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ಹಾಕುವ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪುರುಷರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] tj8t8bej9aq6r77abj9l955eb5eknob 0 25457 1374184 1370930 2026-05-26T22:32:12Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374184 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫}} {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} {{About| ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್| ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್}} {{Infobox web browser | name = Google Chrome | logo = [[ಚಿತ್ರ:Google Chrome icon (September 2014).svg|70px]] | screenshot = [[ಚಿತ್ರ:Chrome_windows.png|300px|Google Chrome Screenshot]] | caption =ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ ಮುಖಪುಟ ವಿಂಡೊಸ್ ೭ ಇರುವ ಗಣಕದ ಕ್ರೋಮ್ ಬ್ರೌಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡಂತೆ | author = | developer = Google Inc. | released = {{initial release|2008|9|2}} | discontinued = | frequently updated = yes <!-- Release version update? Don't edit this page, just click on the version number! --> | operating system = [[Windows]] ([[Windows XP SP2|XP SP2]] and later)<br />[[Mac OS X]] (10.5 and later, Intel only)<br />[[Linux]] | engine = [[WebKit]] (Based on [[KHTML]]) | language = 47 languages | programming language = [[C++]], [[Assembly language|Assembly]], [[Javascript]] | status = Active | genre = [[Web browser]] | license = [http://www.google.com/chrome/intl/en/eula_text.html Google Chrome Terms of Service] (Google Chrome executable), [[BSD license|BSD]] (source code and Chromium executable except chromium 5 beta ), [[BSD License]] with proprietary parts (source code and chromium 5 beta executable (as it integrates [[Adobe Flash Player]] 10.1<ref name="GoogleBlog30Mar10">{{cite web|url = http://blog.chromium.org/2010/03/bringing-improved-support-for-adobe.html|title = Bringing improved support for Adobe Flash Player to Google Chrome|accessdate = 2010-05-14|last = Google|authorlink = |year = 2010|month = March}}</ref> ))<ref>[http://chrome.blogspot.com/2010/05/new-chrome-stable-release-welcome-mac.html A new Chrome stable release: Welcome, Mac and Linux!]</ref> | website = [http://www.google.com/chrome/ www.google.com/chrome] [http://code.google.com/chromium/ code.google.com/chromium/] [http://dev.chromium.org/ dev.chromium.org/] }} [[ಗೂಗಲ್|ಗೂಗಲ್‌]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್ '''ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌''' ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವೆಬ್‌ಕಿಟ್‌ ಲೇಔಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ ಹಾಗೂ ಅಪ್ಲೀಕೇಷನ್‌ ಫ್ರೇಮ್‌ವರ್ಕ್‌ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್]]‌ನ ಬೀಟಾ ಆವೃತ್ತಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತಾದರೂ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಬಳಕೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಮಾತ್ರ 2008 ಡಿಸೆಂಬರ್ 11ರಂದು. ’ಕ್ರೋಮ್‌’ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ಫ್ರೇಮ್‌, ಅಥವಾ “ಕ್ರೋಮ್‌”, ನಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲಾಗುವ ಮೂರನೇ ಬ್ರೌಸರ್ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ{{As of|2010|8}}, ಕ್ರೋಮ್‌ನದ್ದು. ನೆಟ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಸ್‌‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಶೇ.7.54ರಷ್ಟು ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ರೋಮ್‌ ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಬಳಸಾಗುವ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Browser Market Share">{{cite web |url=http://marketshare.hitslink.com/browser-market-share.aspx?qprid=0&qptimeframe=M&qpsp=138&qpnp=1 |title=Browser Market Share |date=2010-08-01 |publisher=Net Applications |accessdate=2010-08-01 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮಿಯಮ್‌ ಎಂಬ ನಾಮಧೇಯದ [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಮುಕ್ತ ಮೂಲ]] ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಯಾದ ಹಾಗೂ V8 ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ’ಕ್ರೋಮ್”ನ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೂಲ ಕೋಡ್‌‌ನನ್ನು (ಸೋರ್ಸ್‌ ಕೋಡ್‌) ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url= https://arstechnica.com/open-source/news/2008/09/google-unveils-chrome-source-code-and-linux-port.ars |title= Google unveils Chrome source code and Linux port |author= Ryan Paul |publisher= Ars Technica |date= 2008-09-02 |accessdate= 2010-05-13}}</ref><ref>" ಕ್ರೋಮಿಯಂನ ಮುಕ್ತ ಮೂಲ ಕೋಡ್‌ನಿಂದ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್‌ನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ." [http://dev.chromium.org/developers/how-tos/getting-started Chromium.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913034656/http://dev.chromium.org/developers/how-tos/getting-started |date=2008-09-13 }} ನಿಂದ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಗೂಗಲ್‌ನ ಈ ನಡೆಯಿಂದಾಗಿ ಮೂರನೇ ಪಾರ್ಟಿ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಂತರ್ಗತ ಸೋರ್ಸ್‌ಕೋಡ್‌ಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಕಾರ್ಯ ಸುಗಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಮತ್ತು ಲಿನಕ್ಸ್‌ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಕಷ್ಟು ನೆರವಾಯಿತು. V8ನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇನ್ನುಳಿದ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳೂ ಕೂಡ ತಮ್ಮ ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಗೂಗಲ್‌ನ ವಕ್ತಾರರೊಬ್ಬರು ಭರವಸೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>''" ಇಂದು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯ ಸಮಯಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಇತರೆ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು..."'', [https://arstechnica.com/open-source/news/2008/09/google-unveils-chrome-source-code-and-linux-port.ars ಗೂಗಲ್ ಅನ್‌ವೇಲ್ಸ್ ಕ್ರೋಮ್ ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲಿನಕ್ಸ್‌ ಪೋರ್ಟ್], ಆರ್ಸ್ ಟಕ್ನಿಕಾದಿಂದ ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಗೂಗಲ್‌ ಪ್ರಣೀತ ಕ್ರೋಮಿಯಮ್‌ ತನಗೆ ನೀಡಲಾದ ಹಾಗೂ ತನ್ನೊಳಗೆ ಮುಕ್ತ ಸೋರ್ಸ್‌ ಕೋಡ್‌ ಹಾಗೂ ಕ್ಲೋಸ್ಡ್‌-ಸೋರ್ಸ್‌ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳೆರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಬಿಎಸ್‌ಡಿ ಪರವಾನಗಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web|title=Home (Chromium Developer Documentation)|url=http://dev.chromium.org/Home|accessdate=2009-05-05|publisher=dev.chromium.org|year=2009|work=Chromium Developer Documentation}}</ref><ref>''"ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಮೂಲವು ಬಿಎಸ್‌ಡಿ ಪರವಾನಗಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ ಆದ್ದರಿಂದ..."'', [https://arstechnica.com/open-source/news/2008/09/google-unveils-chrome-source-code-and-linux-port.ars ಗೂಗಲ್ ಅನ್‌ವೇಲ್ಸ್ ಕ್ರೋಮ್ ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲಿನಕ್ಸ್‌ ಪೋರ್ಟ್], ಆರ್ಸ್ ಟಕ್ನಿಕಾದಿಂದ ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಈ ಮೂಲ ಕೋಡ್‌ನ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳು ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಮುಕ್ತ-ಮೂಲ ಪರವಾನಗಿಗೊಳಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://code.google.com/chromium/terms.html |title=Chromium Terms and Conditions |date=2008-09-02|accessdate=2008-09-03 |work=[[Google Code]]}}</ref> ಕ್ರೋಮಿಯಮ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ನವೀಕರಣಗಳ ಕೊರತೆ ಅದಕ್ಕಿದೆ. ಅದು ಹೊಂದಿರುವ ಗೂಗಲ್‌ ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್‌ನ ಹಲವು ಬಣ್ಣಗಳ ಗೂಗಲ್‌ ಲೋಗೋ ಬದಲಿಗೆ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಲೋಗೋವನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://weblog.infoworld.com/fatalexception/archives/2008/09/building_google.html |title=Building Google Chrome: A first look |last=McAllister |first=Neil |date=2008-09-11 |work=Fatal Exception |publisher=InfoWorld |accessdate=2008-09-16 |quote=As the name suggests, Chromium is a rawer, less polished version of Chrome. The UI is mostly identical, with only a few very minor visual differences...The most readily evident difference is the logo, which sheds the Google colors in favor of a subdued blue design |archive-date=2008-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080913214424/http://weblog.infoworld.com/fatalexception/archives/2008/09/building_google.html |url-status=dead }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕುರಿತು ಗೂಗಲ್‌ನ ಮುಖ್ಯಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾಧಿಕಾರಿ ಎರಿಕ್ ಷ್ಮಿತ್‌ಗೆ ಅಂಥ ಒಲವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರೇ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ, “ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ ಚಿಕ್ಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು”, ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಬೆಗಾಲಿಕ್ಕುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು “ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ಕದನಕ್ಕೆ ಅಣಿಯಾಗುವುದು” ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಸಹಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಸೆರ್ಗಿ ಬ್ರಿನ್ ಹಾಗೂ ಲಾರಿ ಪೇಜ್‌ ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌ನ ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಡೆವೆಲಪರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರು. “ಅದು ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದರೆ ಕೊನೆಗೂ ನಾನು ನನ್ನ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಬೇಕಾಯಿತು” ಎಂದಿದ್ದರು ಎರಿಕ್ ಷ್ಮಿತ್‌‌‌.<ref>{{cite web |author=Julia Angwin |date=2009-07-09 |url=http://blogs.wsj.com/digits/2009/07/09/sun-valley-schmidt-didnt-want-to-build-chrome-initially-he-says/ |title=Sun Valley: Schmidt Didn’t Want to Build Chrome Initially, He Says |work=WSJ Digits Blog |accessdate=2010-05-25 |archive-date=2012-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203143959/http://blogs.wsj.com/digits/2009/07/09/sun-valley-schmidt-didnt-want-to-build-chrome-initially-he-says/ |url-status=dead }}</ref> === ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆ === ಈ ಕುರಿತ ನೈಜ ಅಧಿಕೃತ ಹೇಳಿಕೆ 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಹೊರಬೀಳಬೇಕಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಸ್ಕಾಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಲೌಡ್‌ ಅವರು ರಚಿಸಿದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಹಾಗೂ ಬ್ಲಾಗರ್ ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ಈ ಹೊಸ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಉದ್ದೇಶ ಹಾಗೂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಯೋಜನೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="mccloud">{{cite web |author=Scott McCloud |date=2008-09-01 |url=http://smccloud.livejournal.com/15488.html |title=Surprise! |work=[[Google Blogoscoped]] |accessdate=2008-09-01}}</ref> [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]]‌ಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಮೊದಲೇ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1ರಂದು ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಗೂಗಲ್‌ ಬ್ಲಾಗೊಸ್ಕೋಪ್<ref name="lenssen">{{cite web |author=Philipp Lenssen |date=2008-09-01 |title=Google Chrome, Google's Browser Project |url=http://blogoscoped.com/archive/2008-09-01-n47.html |accessdate=2008-09-01 }}</ref>‌ ಮಾಡಿದ [[ಜರ್ಮನಿ]] ಮೂಲದ ಬ್ಲಾಗರ್ ಫಿಲಿಪ್‌ ಲೆನ್ಸೆನ್‌ ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ ಮಾಡಲಾದ 38 ಪುಟಗಳನ್ನು ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.<ref name="comic">{{cite web |author=Philipp Lenssen |date=2008-09-01 |title=Google on Google Chrome - comic book |url=http://blogoscoped.com/google-chrome/ |work=[[Google Blogoscoped]] |accessdate=2008-09-01}}</ref> ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್‌ ಕೂಡ ಈ ಕಾಮಿಕ್‌ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ’ಗೂಗಲ್ ಬುಕ್ಸ್‌<ref name="chrome-comic">{{Cite web|url=http://www.google.com/googlebooks/chrome/|title=Google Chrome|work=[[Google Book Search]]|date=2008-09-01|accessdate=2008-09-02}}</ref>’ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಅದರ ಕುರಿತು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ಇಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವನ್ನೂ ನೀಡಿತು.<ref name="releasedate"/> === ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ === [[ಚಿತ್ರ:File-Chromium-Linux-Alpha.png|thumb|200px|right|ಕ್ರೋಮ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮಿಯಂ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಲಿನಕ್ಸ್‌ಗೆ ಕ್ರೋಮಿಯಂ ವಿನ್ಯಾಸ]] ಈ ಬ್ರೌಸರ್ 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌ಗೆಂದೇ (XP ಹಾಗೂ ನಂತರದ್ದು ಮಾತ್ರ) 43 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಹೊಂದಿದ್ದು ಬೀಟಾ ಆವೃತ್ತಿ.<ref>{{cite web |url=http://www.doeswhat.com/2008/09/02/it-was-when-not-if-google-chrome/ |title=It was when not if... Google Chrome |accessdate=2008-09-02 |year=2008 |month=September |archive-date=2016-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161208060704/http://doeswhat.com/2008/09/02/it-was-when-not-if-google-chrome/ |url-status=dead }}</ref> ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌ಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಕ್ರೋಮ್‌ ತಾನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಕಾಲಿಟ್ಟ ಕೆಲವೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶೇ.1ರಷ್ಟು ಷೇರುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಿಗೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="releasedate">{{cite web |author=Pichai, Sundar |coauthors=Upson, Linus |date=2008-09-01 |url=http://googleblog.blogspot.com/2008/09/fresh-take-on-browser.html |title=A fresh take on the browser |work=Google Blog |accessdate=2008-09-01}}</ref><ref name="cnet">{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-17939_109-10030025-2.html|title=Google Chrome update: First screenshot, and live-blog alert|date=2008-09-01|accessdate=2008-09-02|publisher=[[CNet]]|archive-date=2008-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20080903085202/http://news.cnet.com/8301-17939_109-10030025-2.html|url-status=dead}}</ref><ref name="CBC">{{cite web |url=http://www.cbc.ca/technology/story/2008/09/01/google-browser.html |title=Google launches Chrome web browser |date=2008-09-02 |agency=Associated Press |publisher=The Canadian Press |accessdate=2008-09-02}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.doeswhat.com/2008/11/22/come-on-google-chrome-for-mac/ |title=Come on Google... Chrome for Mac? |accessdate=2008-11-22 |year=2008 |month=November |archive-date=2020-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201203134004/http://www.doeswhat.com/2008/11/22/come-on-google-chrome-for-mac |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಾರಂಭದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಂತರ 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮ್ ಬಳಕೆದಾರ ಷೇರು ಶೇ.೦.69ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವ ಮೂಲಕ ಗಮನಾರ್ಹ ಕುಸಿತ ಅನುಭವಿಸಿತು. ನಂತರ 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೇಲ್ಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿ ಶೇ.1ರ ಗಡಿ ದಾಟಿತು.<ref>{{cite news |first=Wolfgang |last=Gruener |url=http://www.tgdaily.com/content/view/40575/113/ |title=Google Chrome crosses 1% market share again |publisher=TG Daily |location=Chicago (IL) |date=2009-01-03 |accessdate=2009-01-03 |archive-date=2009-03-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090310161357/http://www.tgdaily.com/content/view/40575/113 |url-status=dead }}</ref> ವರ್ಷದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಮತ್ತು ಲಿನಕ್ಸ್‌ಗಳಿಗಾಗಿಯೂ ಕ್ರೋಮ್‌ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು CNET 2009 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="ChromeMacDeadline">{{cite news|url=http://news.cnet.com/chrome-gets-mac-deadline-extensions-foundation/|title=Chrome gets Mac deadline, extensions foundation|last=Shankland|first=Stephen|date=2009-01-09|publisher=[[CNET]]|accessdate=2009-01-13}}</ref> ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಕ್ರೋಮ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಹಾಗೂ ಲಿನಕ್ಸ್‌ ಡೆವಲಪರ್ ಪೂರ್ವವೀಕ್ಷಣೆ<ref>{{cite web |url=http://dev.chromium.org/getting-involved/dev-channel |title=Early Access Release Channels}}</ref> ಗಳನ್ನು ಬ್ಲಾಗ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ ಮುಖಾಂತರ 2009 ಜೂನ್‌ 4ರಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಧೇಶವೆಂದರೆ, ಆ ಬ್ಲಾಗ್‌ ಪೋಸ್ಟ್‌<ref>{{cite web |url=http://blog.chromium.org/2009/06/danger-mac-and-linux-builds-available.html |title=Danger: Mac and Linux builds available |accessdate=2009-06-09}}</ref> ನಲ್ಲಿಯೇ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂಥ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಗಿಂತ ಅದನ್ನು ಕುರಿತು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು, ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್‌ OS X ಮತ್ತು ಲಿನಕ್ಸ್‌ ಗಾಗಿ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಬೀಟಾ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಗೂಗಲ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url= http://googlechromereleases.blogspot.com/2009/12/beta-update-linux-mac-and-windows.html |title= Beta Update: Linux, Mac, and Windows |author= Mark Larson |publisher= Google |date=2009-12-08 |accessdate= 2010-05-13}}</ref><ref name="Extensions beta">{{cite web |url=http://googleblog.blogspot.com/2009/12/google-chrome-for-holidays-mac-linux.html|title=Google Chrome for the holidays: Mac, Linux and extensions in beta}}</ref> ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮೂರೂ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಾದ ಸ್ಟೇಬಲ್‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಎಂದರೆ 2010 ಮೇ 25ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ’ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ 5.0’ ಎನ್ನಬಹುದು.<ref>{{cite web|url= http://chrome.blogspot.com/2010/05/new-chrome-stable-release-welcome-mac.html |title= A new Chrome stable release: Welcome, Mac and Linux! |publisher= Google |author= Brian Rakowski |date= 2010-05-25 |accessdate= 2010-05-25}}</ref> 2010ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ ವಿಂಡೋಸ್‌]]ನ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದ ಬಳಕೆದಾರರ ಪಾಲಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಹನ್ನೆರಡು ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮ್‌ ಕೂಡ ಒಂದು.<ref>{{cite web|url= http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/8537763.stm |title= Microsoft offers browser choices to Europeans |publisher= [[BBC News]] |date= 2010-03-01 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> === ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === ಗೂಗಲ್‌ನ 25 ವಿಭಿನ್ನ ಕೋಡ್‌ ಲೈಬ್ರರಿಗಳಿಂದ ಕ್ರೋಮ್‌ನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೋಝಿಲ್ಲಾದ ನೆಟ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ಪೋರ್ಟಬಲ್ ರನ್‌ಟೈಮ್‌, ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಸರ್ವೀಸಸ್‌, NPAPI ಮತ್ತು SQLite ರೀತಿಯ ಮೂರನೇ ಪಾರ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಮುಕ್ತ-ಸೋರ್ಸ್‌ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url= http://catonmat.net/blog/code-reuse-in-google-chrome-browser/ |title= Code reuse in Google Chrome Browser |author= Peteris Krumins |date= 2008-09-05 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ವಿಘಟನೆಗೆ (ಅಡೋಬ್‌/ಮೊಝಿಲ್ಲಾಗಳ ಟ್ಯಾಮರೀನ್‌ ರೀತಿ) ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ವರ್ಚ್ಯಯಲ್‌ ಯಂತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ‌ಇದನ್ನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಆಹುಷ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲಾರ್ಸ್‌ ಬಾಕ್ ನೇತೃತ್ವದ ತಂಡ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಗೂಗಲ್‌ನ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ “ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಮಹತ್ವವಿಲ್ಲದ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು”, ಆದರೆ, ಜಿಮೇಲ್‌ ರೀತಿಯ ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ಗಳು ಮಾತ್ರ “DOM ಮ್ಯಾನುಪುಲೇಷನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ”. ಹಾಗಾಗಿ, ಶೀಘ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ನಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಲಾಭವನ್ನೂ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಕ್ರೋಮ್‌, ಅಂಡ್ರಾಯಿಡ್‌ ತಂಡದ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ವೆಬ್‌ಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಮಾಡೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ವೆಬ್‌ಕಿಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಬಹುತೇಕ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಂತೆ ಕ್ರೋಮ್‌ ಕೂಡ ಬಿಡುಗಡೆಗಿಂತ ಮೊದಲು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತೃತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆ ಯುನಿಟ್‌ ಟೆಸ್ಟಿಂಗ್‌, “ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟೆಡ್‌ ಬಳಕೆದಾರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ” ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ, ಫಝ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆ ಹಾಗೂ ವೆಬ್‌ಕಿಟ್‌ ಲೇಔಟ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು (ಕ್ರೋಮ್‌ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.99 ರಷ್ಟು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ) ಕೂಡ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಕಾರ್ಯದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಓರೆಗೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದವು. ಗೂಗಲ್‌ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ನ ಒಳಗಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯಾತಿಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಾವಿರಾರು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಎದುರು 20-30 ನಿಮಿಷಗಳೊಳಗೆ ಹೊಸ ಬ್ರೌಸರ್ ಬಿಲ್ಡ್‌ಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಓರೆಗೆ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ(ಆಫ್‌ಲೈನ್‌ ಬೆಂಬಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ) ವೆಬ್‌ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳಿಗೆ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಗೇರ್ಸ್‌ ಅನ್ನೂ ಕ್ರೋಮ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಹಾಗೆಯೇ, HTML5ಗೆ ಒದಗಿ ಬರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೇರ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಗೂಗಲ್‌ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://gearsblog.blogspot.com/2010/02/hello-html5.html |title= Hello HTML5 |publisher= Google |author= Ian Fette |date= 2010-02-19 |accessdate= 2010-05-24}}</ref> === ಆವೃತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಇತಿಹಾಸ === {| class="wikitable sortable " |- ! ಬಣ್ಣ ! ಅರ್ಥ |- | style="background-color:#fa8072"| ಕೆಂಪು | ಹಳೆಯ ಅವೃತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆ |- | style="background-color:#A0E75A"| ಹಸಿರು | ಮೊದಲ ಸ್ಟೇಬಲ್ ಬಿಡುಗಡೆ. |- | style="background-color:lightblue"| ತಿಳಿ ನೀಲಿ | ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೀಟಾ ಬಿಡುಗಡೆ |- | style="background-color:#D6B4F1"| ಕೆನ್ನೇರಳೆ | ಪ್ರಸ್ತುತ ದೆವ್ ಬಿಡುಗಡೆ |- | style="background-color:#DAA520"| ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣ | ಪ್ರಸ್ತುತ ಕನೆರಿ ಬಿಡುಗಡೆ |- |} {| class="wikitable sortable " ! ಪ್ರಮುಖ ಆವೃತ್ತಿ ! ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ !ವೆಬ್‌ಕಿಟ್‌ ಆವೃತ್ತಿ<ref>{{Cite web |url=http://dev.chromium.org/getting-involved/dev-channel/release-notes/ |title=Chromium.org |access-date=2010-10-13 |archive-date=2010-12-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101203091242/http://dev.chromium.org/getting-involved/dev-channel/release-notes |url-status=dead }}</ref> !ವಿ8 ಎಂಜಿನ್ ಆವೃತ್ತಿ<ref>{{cite web |url = http://code.google.com/p/v8/source/browse/trunk/ChangeLog |title = ChangeLog - v8 }}</ref> ! ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೆಂಬಲ ! ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆ |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| 0.2.149 | style="white-space:nowrap" width="70px"|2008-09-08 | style="white-space:nowrap" width="60px" rowspan="2"|522 | style="white-space:nowrap" width="65px" rowspan="4"|0.3 | align="center" width="65px" rowspan="8"|ವಿಂಡೋಸ್‌ | ಮೊದಲ ಬಿಡುಗಡೆ |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| $22.3 ಶತಕೋಟಿ | style="white-space:nowrap"|2008-10-29 | ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ಲಗ್ಗಿನ್ಸ್ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಇನ್‌ಪುಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ಪೆಲ್ ಚೆಕ್ಕಿಂಗ್ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ವೆಬ್ ಪ್ರಾಕ್ಸಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ. ಟ್ಯಾಬ್ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ನವೀಕರಣ ್ಸ್. |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| 0.4.154 | style="white-space:nowrap"|2008-11-24 | 525 | ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಇಂಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಬೆಂಬಲ. ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಆಪ್ಶನ್‌ಗೆ ಖಾಸಗಿ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನ್ಯೂ ಬ್ಲಾಕ್ಡ್ ಪಾಪ್‌ಆಪ್ ನೋಟಿಫೀಕೇಶನ್. ಸುರಕ್ಷತಾ ಪಿಕ್ಸ್‌ಗಳು. |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| $1.56 ಲಕ್ಷಕೋಟಿ | style="white-space:nowrap"|2008-12-11 | 528 | ಮೊದಲ ಸ್ಟೇಬಲ್ ಬಿಡುಗಡೆ. |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| ~2.6 ದಶಲಕ್ಷ | style="white-space:nowrap"|2009-05-24 | 530 | 0.4 | 35% ಫಾಸ್ಟರ್ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಆನ್ ದ ಸನ್‌ಸ್ಪೈಡರ್ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್. ಮೌಸ್ ವೀಲ್ ಸಪೋರ್ಟ್. ಫುಲ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಮೋಡ್. ಫುಲ್-ಪೇಜ್ ಜೂಮ್. ಫ್ರಾಮ್ ಆಟೋ‌ಫಿಲ್. ಸಾರ್ಟ್ ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಬೈ ಲಿಟ್ಲ್. ಬ್ರೌಸರ್ ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಟಾಪ್ ಎಡ್ಜಸ್‌ಗೆ ಟ್ಯಾಬ್ ಡಾಕಿಂಗ್ ಬೇಸಿಕ್ ಗ್ರೀಸ್‌ಮಂಕಿ ಸಪೋರ್ಟ್.<ref>[http://googlechromereleases.blogspot.com/2009/05/stable-update-google-chrome-2017228.html ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ರಿಲೀಜಸ್: ಸ್ಟೇಬಲ್ ನವೀಕರಣ : ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ 2.0.172.28]</ref> |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| 3.0.195 | style="white-space:nowrap"|2009-10-12 | 532 | 1.2 | ಇಂಪ್ರೂವ್ಡ್ ಕಸ್ಟಮೈಸೇಜಶ್‌ಗೆ ನ್ಯೂ "ನ್ಯೂ ಟ್ಯಾಬ್" ಪೇಜ್. 25% ಫಾಸ್ಟರ್ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌. ಎಚ್‌ಟಿಎಂಎಲ್5ವಿಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಆಡಿಯೋ ಟ್ಯಾಗ್ ನೆರವು. ಲೈಟ್‌ವೇಟ್ ಥೆಮಿಂಗ್. |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| 4.0.249 | style="white-space:nowrap"|2010-01-25 | rowspan="2"|532.5 | rowspan="2"|1.3 | ವಿಸ್ತರಣೆ, ಬುಕ್‍ಮಾರ್ಕ್ ಸಿನ್ಕ್ರೋನೈಸೆಸನ್, ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ ಅಭಿವರ್ಧಕ ಉಪಕರಣಗಳು, ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ಎಚ್‌ಟಿಎಂಎಲ್5 ಬೆಂಬಲ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಫುಲ್ ಎಸಿಐಡಿ3 ಪಾಸ್, ಎಚ್‌ಟಿಟಿಪಿ‌ ಬೈಟ್ ರೇಂಜ್ ಬೆಂಬಲ, ಸುಧಾರಿತ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಹೊಸ ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟೆಡ್-XSS ಫೇಚರ್ ಕಾಲ್ಡ್ "XSS ಸಂಪರ್ಕ ಪರಿಶೋಧಕ".<ref>[http://googlechromereleases.blogspot.com/2010/01/stable-channel-update_25.html ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ರಿಲೀಜಸ್: ಸ್ಟೇಬಲ್ ನವೀಕರಣ ]</ref> |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| 4.1.249 | style="white-space:nowrap"|2010-03-17 | ಟಾನ್ಸ್‌ಲೇಟ್ ಇನ್ಫೋಬಾರ್, ಹೊಸ ಖಾಸಗಿ ಮುಖ್ಯಲಕ್ಷಣಗಳು, XSS ಸಂಪರ್ಕ ಪರಿಶೋಧಕ‌.<ref>[http://googlechromereleases.blogspot.com/2010/03/stable-channel-update.html ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ರಿಲೀಜಸ್: ಸ್ಟೇಬಲ್ ನವೀಕರಣ ] 2010-03-17</ref> |- |- | style="white-space:nowrap;background-color:#fa8072"| 5.0.375 | style="white-space:nowrap"|2010-05-25 | rowspan="1"|533 | rowspan="1"|2.1 | rowspan="3" align="center"|ವಿಂಡೋಸ್‌<br />ಮ್ಯಾಕ್‌<br />ಲಿನಕ್ಸ್ | rowspan="1"|ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ, ಬ್ರೌಸರ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಸಿಂಕ್ರೊನೈಜಿಂಗ್, ಎಚ್‌ಟಿಎಂಎಲ್5ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ(ಜೊಯೋಲೊಕೇಶನ್ APIಗಳು, ಆ‍ಯ್‌ಪ್ ಕ್ಯಾಶ್, ವೆಬ್ ಸಾಕೆಟ್ಸ್, ಮತ್ತು ಕಡತ ಎಳೆಯುವುದು -ಮತ್ತು-ಬಿಡುವುದು), ಪುನಃನವೀಕರಿಸಿದ ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ ಮ್ಯಾನೇಜರ್, ಎಡೋಬ್ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಪ್ಲೇಯರ್ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Chrome 5">{{cite web|url= http://googleblog.blogspot.com/2010/05/evolving-from-beta-to-stable-with.html |title= Evolving from beta to stable with a faster version of Chrome |publisher= Google |author= Brian Rakowski |date= 2010-05-25 |accessdate= 2010-05-25}}</ref><ref>{{cite web |url=http://chrome.blogspot.com/2010/06/adobe-flash-player-support-now-enabled.html |title= Adobe Flash Player support now enabled in Google Chrome’s stable channel |date= 2010-06-30 |accessdate= 2010-08-08}}</ref> |- | style="white-space:nowrap;background-color:#A0E75A"| 6.0.472 | style="white-space:nowrap"|2010-09-02 | 534.3 | 2.2 | ಟೂಲ್‌ಬಾರ್‌ಗೆ, ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಪುಟಕ್ಕೆ UI ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೆನು ಬಟನ್ಸ್ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ). ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಸಿಂಕ್ರೋನೈಸೇಶನ್.<ref>{{cite web|url=http://googlechromereleases.blogspot.com/2010/06/dev-channel-update_17.html|title=Dev Channel Update|publisher=Google Chrome Releases|date=2010-06-17|accessdate=2010-07-24}}</ref> ಪೋಲಿಶ್ ಮೇನ್ ಫೇಮ್ UI ಆನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌. ವಿಪಿ8/ವೆಬ್‌ಎಂ ವಿಡಿಯೋಗೆ ಬೆಂಬಲ. ಬಿಲ್ಟ್-ಇನ್-ಪಿಡಿಎಫ್ ಬೆಂಬಲ.<ref>{{cite web|url=http://googlechromereleases.blogspot.com/2010/07/dev-channel-update.html |title=Dev Channel Update|publisher=Google Chrome Releases |date=2010-07-02 |accessdate=2010-07-02}}</ref> |- | style="white-space:nowrap;background-color:#D6B4F1"| 7.0.517 | style="white-space:nowrap"|2010-09-14 | 534.7 | 2.3 | ಕೆಲವೊಂದು ಜಾಲ ಪರದೆ ಚೌಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಅಂಶಗಳಿಗಾಗಿ ಜಿಪಿಯು ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.chromium.org/developers/design-documents/gpu-accelerated-compositing-in-chrome|title=GPU Accelerated Compositing in Chrome|publisher=Google|accessdate=2010-09-13}}</ref> ವೆಬ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬೆಂಬಲಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್ ಪೇಜ್. ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ (ವಿಂಡೋಸ್) ಮತ್ತು "ಟ್ಯಾಬ್‌posé" (ಮ್ಯಾಕ್‌) ಪ್ರಯೋಗಗಳು. HTML5 ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಎಲೆಮೆಂಟ್‌ಗಾಗಿ ವೆಬ್‌ಜಿಎಲ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿ. ಮ್ಯಾಕ್‌ ಗೆ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಬೆಂಬಲ.<ref name="Dev Channel Update">{{cite web|url=http://googlechromereleases.blogspot.com/2010/09/dev-channel-update.html|title=Dev Channel Update|publisher=Google|accessdate=2010-09-14}}</ref><ref name="Dev Channel Update"/> ಎಸ್ಎಸ್‌ಎಲ್ ಸಾಕೆಟ್ಸ್‌ ಗಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲೇಟ್ ಬೈಂಡಿಂಗ್: ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಲ್ ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ಈಗ ಯಾವಾಗಲೂ ಸರ್ವರ್‌ಗೆ ಮೊದಲು ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. |- | style="white-space:nowrap;background-color:#DAA520"| 7.0.530 | style="white-space:nowrap"|2010-09-21 | 534.9 | ~2.6 ದಶಲಕ್ಷ | align="center"|ವಿಂಡೋಸ್‌ | ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ GPU ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು UI ಟ್ವೀಕ್‌ಗಳು. |} == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == ಸುರಕ್ಷತೆ, ವೇಗ ಹಾಗೂ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ. ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಆಧುನಿಕ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಮಿನಿಮಲಿಸ್ಟಿಕ್‌ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ‌ನ<ref name="chrome-comic"/> ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.glosonblog.com/google-chromes-unique-features/ |title= Google Chrome’s Unique Features |author= Gloson |date= 2008-12-04 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2010-04-19 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100419060202/http://www.glosonblog.com/google-chromes-unique-features/ |url-status= dead }}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, RSS<ref>[http://code.google.com/p/chromium/issues/detail?id=84], ಕ್ರೋಮಿಯಂ ಇಶ್ಯೂ ಟ್ರ್ಯಾಕರ್.</ref> ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕ್ರೋಮ್‌ಗೆ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಇಲ್ಲ. ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವುದು ಅದರ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ. ಬಹುಸಂಖ್ಯಾ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಅವೆರಡನ್ನೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಕ್ರೋಮ್‌ ನಮ್ಮ ಸಂದರ್ಭದ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯದು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಭಾಜನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://news.cnet.com/8301-1001_3-10030888-92.html |title= Speed test: Google Chrome beats Firefox, IE, Safari - Business Tech |author= Stephen Shankland |publisher= [[CNET News]] |date= 2008-09-02 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2012-05-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120504023211/http://news.cnet.com/8301-1001_3-10030888-92.html |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web |url= http://lifehacker.com/5286869/lifehacker-speed-tests-safari-4-chrome-2-and-more |title= Lifehacker Speed Tests: Safari 4, Chrome 2, and More - Browsers |author= Kevin Purdy |publisher= [[Lifehacker]] |date= 2009-06-11 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2021-02-14 |archive-url= https://web.archive.org/web/20210214075258/https://lifehacker.com/lifehacker-speed-tests-safari-4-chrome-2-and-more-5286869 |url-status= dead }}</ref> ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಕೆಲವು ಅನನ್ಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಇನ್ನಿತರ ಬ್ರೌಸರ್ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳು ಈ ಮೊದಲೇ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದ ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಗೂಗಲ್‌.<ref>[http://www.techstroke.com/12-unique-features-of-chrome-fast-and-powerful-web-browser-from-google.html 12 ಯುನಿಕ್ ಫೀಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107104859/http://www.techstroke.com/12-unique-features-of-chrome-fast-and-powerful-web-browser-from-google.html |date=2010-01-07 }}, ಟೆಕ್‌ಸ್ಟ್ರೋಕ್</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇದರ ಬಹುತೇಕ ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ(GUI) ಅನ್ವೇಷಣೆ, ವಿಳಾಸ ಪಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಹುಡುಕಾಟದ ಪಟ್ಟಿ (''ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌'' ) ಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಘೋಷಿಸಿದ್ದು ಮೊಝಿಲ್ಲಾ. ತನ್ನ ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಾಗಿ ಮೊಝಿಲ್ಲಾ 2008ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಘೋಷಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url= http://news.cnet.com/8301-17939_109-9944662-2.html |title= The future of the Firefox address bar |author= Rafe Needleman |publisher= CNET News |date= 2008-05-14 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> === ಆಸಿಡ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Acid3-Chrome4Dev.PNG|thumb|ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ 4.0 ಮೇಲೆ ಆ‍ಯ್‌ಸಿಡ್3 ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ]] ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ ಆಸಿಡ್‌1 ಹಾಗೂ ಆಸಿಡ್‌2 ಪರೀಕ್ಷೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪೂರೈಸಿತ್ತು. ಆವೃತ್ತಿ 4.0 ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಖಾತೆ ತೆರೆದ ಕ್ರೋಮ್‌ ಆಸಿಡ್‌3ರ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಎದುರಿಸಿತ್ತು.<ref name="chrome 4.0">{{cite web|url= http://googlechromereleases.blogspot.com/2010/01/stable-channel-update_25.html Stable Channel Update |title= Stable Channel Update |publisher= Google |author= Anthony Laforge |date= 2010-01-25 |accessdate= 2010-05-25}}</ref> === ಭದ್ರತೆ === ಕ್ರೋಮ್‌ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಲೀಸ್ಟ್‌ಗಳ (ಒಂದು ಫಿಶಿಂಗ್‌ ಹಾಗೂ ಒಂದು [[ಮಾಲ್‌ವೇರ್|ಮ್ಯಾಲ್‌ವೇರ್]] ಗಳಿಗಾಗಿ) ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರು ತಮಗರಿವಿಲ್ಲದೇ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸೈಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಎಡತಾಕಿದಾಗ ಅವರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನೂ ಕ್ರೋಮ್‌ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಉಚಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ API ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ “ಗೂಗಲ್‌ ಸುರಕ್ಷಿತ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್‌ API”ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೂ ಈ ಸೇವೆಯು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಏನೂ ಅರಿವಿರದ, ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾದ ಸೈಟ್‌ಗಳ ಮಾಲಿಕರಿಗೆ ಗೂಗಲ್‌ ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ ಅನ್ನೂ ಅದರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ “ಮ್ಯಾಲ್‌ವೇರ್ ತಾನಾಗಿಯೇ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು” ಹಾಗೂ ಇನ್ನೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ಗೆ ಬಂದೊದಗಿದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಮಗದೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://blog.marcchung.com/2008/09/05/chromes-process-model-explained.html |title=chromes-process model explained |first=Marc |last=Chung |date=2008-09-05 |accessdate=2008-09-10 |archive-date=2009-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090321110910/http://blog.marcchung.com/2008/09/05/chromes-process-model-explained.html |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ-ನಿಯೋಜನೆ ಮಾದರಿ ತೀರಾ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದದ್ದು. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಕಾಶದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೂ ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಳಿಸಿ ಗಣನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಮಾಡಿಯೂ ಅದಕ್ಕೆ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ರೈಟ್‌ ಮಾಡಲಾಗಲೀ, ಅತಿಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ (ಉದಾ: ದಾಖಲೆಗಳು, ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌) ರೀಡ್‌ ಮಾಡಲಾಗಲೀ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದು ಹೋಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಂಡೋಸ್‌ ವಿಸ್ತಾ ಹಾಗೂ ವಿಂಡೋಸ್ 7ಗಳ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ “ಸುರಕ್ಷಿತ ಮೋಡ್‌”ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಮ್ಯವಿದೆ. ''ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಕ್ಸ್ ಟೀಮ್‌'', “ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪರಿಧಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಸುಪರ್ಧಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಸೆರೆಮನೆಯಂತೆ ಮಾರ್ಪಾಟು ಮಾಡಿದೆ”<ref>{{cite web|url=http://www.gamesforthebrain.com/google-chrome/26|title=Google Chrome|author=Google|date=2008-09-01|accessdate=2008-09-03}}{{Dead link|date=May 2009}}</ref> ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯಾರದೋ ಟ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ದ್ವೇಷಪೂರಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿರುವ ಕ್ರೆಡಿಟ್‌ ಕಾರ್ಡ್‌ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವ, ಮೌಸ್‌ ಇನ್‌ಪುಟ್‌‌ಗಳ ಜೊತೆ ಸಂವಾದಿಸುವ, ಅಥವಾ, ವಿಂಡೋಸ್‌ಗಳಿಗೆ “ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌-ಅಪ್‌ ಮೇಲೆ ಚಾಲನೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ” ತಿಳಿ ಹೇಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೆಯೇ, ಟ್ಯಾಬ್‌ನನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದೊಡನೆಯೇ ಅದೂ ತಾನಾಗಿಯೇ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಸರಳ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತನ್ಮೂಲಕ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಬಹುಮಟ್ಟದ ಸುರಕ್ಷೆಯನ್ನು (''ಬಳಕೆದಾರ'' ಹಾಗೂ ''ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಕ್ಸ್'' ‌) ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ''ಬಳಕೆದಾರ'' ರ ಮನವಿಯನ್ನು ಆಧಾರಿಸಿ ''ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಕ್ಸ್'' ‌ ಸಂವಾದವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="sec">{{cite web|first=Adam|last=Barth|coauthors=Collin Jackson, Charles Reis, and The Google Chrome Team|title=The Security Architecture of the Chromium Browser |publisher=Stanford Security Laboratory|url=http://crypto.stanford.edu/websec/chromium/chromium-security-architecture.pdf|format=PDF|accessdate=2008-09-11}}</ref> ಪ್ರಮಾಣಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಅಡೋಬ್‌ ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಪ್ಲೇಯರ್ ರೀತಿಯ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ಗಳು ಟ್ಯಾಬ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇವು ತಮ್ಮಿಂದ ತಾವೇ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು, ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮಾರ್ಪಾಟುಗಾರ (ರೆಂಡೆರರ್) ಜೊತೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಟ್ಯಾಬ್‌ ತಲಾವಾರು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ “ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಕಾಶ”ವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಅವಕಾಶದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಲೇ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ ಬಾಹ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೊಳಗೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ಗಳು ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿರುವುದು ಅವಶ್ಯಕ.<ref name="chrome-comic"/> ನೆಟ್‌ಸ್ಕೇಪ್‌ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ‌ (NPAPI)<ref name="chrome-faq-activex">{{Cite web |url=http://www.google.com/chrome/intl/en/webmasters-faq.html#activex |title=ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಎಫ್‌ಎಕ್ಯೂ ಫಾರ್ ವೆಬ್ ಡೆವಲಪರ್ಸ್ |access-date=2010-10-13 |archive-date=2010-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100415072149/http://www.google.com/chrome/intl/en/webmasters-faq.html#activex |url-status=dead }}</ref> ಅನ್ನು ಕ್ರೋಮ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿವ್‌ಎಕ್ಸ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಒದಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಅಡೋಬ್‌ ಫ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಕೂಡಾ ದೊರೆಯಲಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಗೂಗಲ್‌ 2010 ಮಾರ್ಚ್‌ 30ರಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಹೀಗೆ ಕ್ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುವ ಪ್ಲ್ಯಾಷ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಜೊತೆಯೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಆಧುನಿಕೃತಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Paul31Mar10">{{cite web|url = https://arstechnica.com/web/news/2010/03/google-bakes-flash-into-chrome-hopes-to-improve-plugin-api.ars|title = Google bakes Flash into Chrome, hopes to improve plug-in API|accessdate = 2010-03-14|last = Paul|first = Ryan|authorlink = |year = 2010|month = March}}</ref> ಜಾವಾ 6 ನವೀಕರಣ 12 ಜೊತೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾವಾ ಅಪ್ಲೆಟ್‌ ಬೆಂಬಲ ಕೂಡ ಕ್ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://java.com/en/download/chrome.jsp|title=Java and Google Chrome|publisher=Java.com|date=|accessdate=2009-12-11}}</ref> 2010 ಮೇ 18ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಜಾವಾ ನವೀಕರಣವು ಮ್ಯಾಕ್‌ OS Xನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾವಾಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://code.google.com/p/chromium/issues/detail?id=10812|title=Issue 10812 - chromium - No java plugin support yet|publisher= google.com|date=|accessdate=2010-05-18}}</ref> ಬ್ರೌಸರ್ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಕುಕೀಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾದ ''ಇನ್‌ಕಾಗ್ನಿಟೋ'' ಮಾದರಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.google.com/support/chrome/bin/answer.py?answer=95464&hl=en |title=Explore Google Chrome Features: Incognito Mode |date=2008-09-02|accessdate=2008-09-04}}</ref> ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮ್, “ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಮೇಲಿನ ನಿಮ್ಮ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಗೋಚರಿಸದಂತೆ ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ” ಎಂಬ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಇದರ ಕುರಿತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರುವಂತೆ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಬ್ರೌಸರ್ ಕಿವಿಮಾತು ಹೇಳುತ್ತದೆ: {{quotation| * Websites that collect or share information about you * [[Internet service provider]]s or employers that track the pages you visit * [[Malicious software]] that [[Keylogger|tracks your keystrokes]] in exchange for free [[smiley]]s * Surveillance by secret agents * People standing behind you }} ಇನ್‌ಕಾಗ್ನಿಟೋ ವಿಧಾನಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ ಆಪಲ್‌ನ ಸಫಾರಿ, ಮೊಝಿಲ್ಲಾ ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌ 3.5, ಒಪೇರಾ 10.5 ಹಾಗೂ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ 8 ಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಖಾಸಗಿ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಿಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೋಲಿಕೆ ಇದೆ. === ವೇಗ === ಕ್ರೋಮ್‌ ಬಳಸುವ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ವರ್ಚ್ಯುಯಲ್ ಯಂತ್ರ, V8 ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌, ''ಡೈನಾಮಿಕ್‌ ಕೋಡ್‌ ಜನರೇಶನ್‌'', ''ಹಿಡನ್‌ ಕ್ಲಾಸ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸಿಷನ್'' ‌, ಹಾಗೂ ''ಪ್ರಿಸೈಸ್ ಗಾರ್ಬೇಜ್‌ ಕಲೆಕ್ಷನ್'' ‌ ರೀತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌ 3.0 ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಕಿಟ್‌ ನೈಟ್ಲೀಸ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕ್ರೋಮ್‌ನ V8 ಎರಡರಷ್ಟು ವೇಗ ಹೊಂದಿರುವುದು 2008ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ ನಡೆಸಿದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=April 2010}} ಸನ್‌ಸ್ಪೈಡರ್ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಪರಿಕರಗಳು ಹಾಗೂ ಗೂಗಲ್‌ನ ತೀವ್ರತರದ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಲವಾರು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು ಕಿರಣದ ಜಾಡುಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿವಾರಣೆಯಂಥ ಮಹತ್ವದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://code.google.com/apis/v8/run.html|title=V8 Benchmark suite|accessdate=2008-09-03|work=Google code}}</ref> ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಬಳಿಕ ಕ್ರೋಮ್‌ ಇನ್ನುಳಿದ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಎರಡು- ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಮ್ಮತದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಫಾರಿ(ವಿಂಡೋಸ್‌ಗೆ), ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್ 3.0, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ 7, ಒಪೇರಾ ಹಾಗೂ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ 8 ಮುಂತಾದ ಅದರ ಎದುರಾಳಿ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳ ಎದುರು ಒರೆಗೆ ಹಚ್ಚಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=Google Chrome - first benchmarks. Summary: wow.|url=http://community.zdnet.co.uk/blog/0,1000000567,10009139o-2000331777b,00.htm|author=Rupert Goodwins|date=2008-09-02|accessdate=2008-09-03|archive-date=2008-09-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20080903125550/http://community.zdnet.co.uk/blog/0%2C1000000567%2C10009139o-2000331777b%2C00.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://jrm.cc/articles/717-google-chrome-javascript-benchmarks|title=Google Chrome Javascript Benchmarks|date=2008-09-02|accessdate=2008-09-03|archive-date=2008-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080906173710/http://jrm.cc/articles/717-google-chrome-javascript-benchmarks|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Google Chrome is insanely fast... faster than Firefox 3.0|author=Adrian Kingsley-Hughes|date=2008-09-02|accessdate=2008-09-03|url=http://blogs.zdnet.com/hardware/?p=2507|archive-date=2008-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080904215141/http://blogs.zdnet.com/hardware/?p=2507|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/8301-1001_3-10030888-92.html|accessdate=2008-09-03|date=2008-09-02|author=Stephen Shankland|work=CNET Business Tech|title=Speed test: Google Chrome|archive-date=2012-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120504023211/http://news.cnet.com/8301-1001_3-10030888-92.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url= http://limi.net/articles/google-chrome-benchmarks-and-more |title= Chrome: Benchmarks and more |author= Alexander Limi |date= 2008-09-02 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2010-04-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100424030617/http://limi.net/articles/google-chrome-benchmarks-and-more |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.favbrowser.com/safari-4-vs-firefox-3-vs-google-chrome-vs-opera-10-96-vs-internet-explorer-8-7/ |title= Safari 4 vs. Firefox 3 vs. Google Chrome vs. Opera 10, 9.6 vs. Internet Explorer 8, 7 |author= Vygantas Lipskas |publisher= Favbrowser |date= 2009-03-01 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2010-05-01 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100501013649/http://www.favbrowser.com/safari-4-vs-firefox-3-vs-google-chrome-vs-opera-10-96-vs-internet-explorer-8-7/ |url-status= dead }}</ref> 2008 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಮೋಝಿಲ್ಲಾ ತನ್ನ ಟ್ರೇಸ್‌ಮಂಕಿ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ (ಆಗ ಬೀಟಾದಲ್ಲಿತ್ತು) ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೋಮ್‌ನ V8 ಎಂಜಿನ್‌ಗಿಂತ ವೇಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url= http://news.cnet.com/8301-1001_3-10031278-92.html |title= Firefox counters Google's browser speed test - Business Tech |author= Stephen Shankland |publisher= [[CNET News]] |date= 2008-09-03 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2012-05-01 |archive-url= https://www.webcitation.org/67KMNJo0Z?url=http://news.cnet.com/8301-1001_3-10031278-92.html |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web|first=Brendan|last=Eich|authorlink=Brendan Eich|url=http://weblogs.mozillazine.org/roadmap/archives/2008/09/tracemonkey_update.html|accessdate=2008-09-03|title=TraceMonkey Update|date=2008-09-03|archive-date=2008-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080904072046/http://weblogs.mozillazine.org/roadmap/archives/2008/09/tracemonkey_update.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.builderau.com.au/news/soa/Third-Chrome-beta-another-notch-faster/0,339028227,339292979,00.htm?feed=pt_performance |title= Third Chrome beta another notch faster - News |author= Stephen Shankland |publisher= Builder AU |date= 2008-11-03 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2012-09-25 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120925065647/http://news.cnet.com/third-chrome-beta-another-notch-faster/ |url-status= dead }}</ref> ಗೂಗಲ್‌ನದೇ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದ ಮೊಝಿಲ್ಲಾ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಎಂಜಿನ್‌ನ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಜಾನ್‌ ರೆಸಿ ಕ್ರೋಮ್‌ ಇನ್ನುಳಿದ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳನ್ನು “ನಿಶ್ಯಕ್ತೀಕರಣ”ಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದುವರಿದು, ಗೂಗಲ್‌ನ ಸಂಕೀರ್ಣ(ಸ್ಯುಟ್) ನೈಜ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದೇ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಮೊಝಿಲ್ಲಾ ತಂಡ ರಿಕರ್ಷನ್‌ ಟ್ರೇಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸದ ಕಾರಣ, ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ರಿಕರ್ಷನ್ ಇಂಟೆನ್ಸಿವ್ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌ 3.0 ತೀರಾ ಕಳಪೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|first=John|last=Resig|authorlink=John Resig|url=http://ejohn.org/blog/javascript-performance-rundown/|title=JavaScript Performance Rundown|date=2008-09-03|accessdate=2008-06-09}}</ref> ಕ್ರೋಮ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಎರಡು ವಾರಕ್ಕೆ, ವೆಬ್‌ಕಿಟ್‌ ತಂಡ ಹೊಸ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಯಂತ್ರವಾದ ಸ್ಕ್ವಿರಿಲ್‌ಫಿಷ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರೀಮ್<ref>{{cite web |url= http://webkit.org/blog/214/introducing-squirrelfish-extreme/ |title= WebKit blog: Introducing SquirrelFish Extreme |author= Maciej Stachowiak |date= 2008-09-18 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2022-04-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20220426215949/https://webkit.org/blog/214/introducing-squirrelfish-extreme/ |url-status= dead }}</ref> ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಕ್ರೋಮ್‌ನ V8 ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಶೇ.36ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಣೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.<ref>{{cite web|url= http://summerofjsc.blogspot.com/2008/09/squirrelfish-extreme-has-landed.html |title= SquirrelFish Extreme has landed! |author= Cameron Zwarich |date= 2008-09-18 |accessdate= 2010-05-13}}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.builderau.com.au/news/soa/Step-aside-Chrome-for-Squirrelfish-Extreme/0,339028227,339292128,00.htm?feed=pt_performance |title= Step aside, Chrome, for Squirrelfish Extreme - News |author= Stephen Shankland |publisher= Builder AU |date= 2008-09-22 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2009-10-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20091006214858/http://www.builderau.com.au/news/soa/Step-aside-Chrome-for-Squirrelfish-Extreme/0,339028227,339292128,00.htm?feed=pt_performance |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.satine.org/archives/2008/09/19/squirrelfish-extreme-fastest-javascript-engine-yet/ |title= SquirrelFish Extreme: Fastest JavaScript Engine Yet |author= Charles Ying |date= 2008-09-19 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2012-05-09 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120509132640/http://www.satine.org/archives/2008/09/19/squirrelfish-extreme-fastest-javascript-engine-yet/ |url-status= dead }}</ref> ಕ್ರೋಮ್‌, ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್<ref name="features">{{cite web|url=http://blogs.computerworld.com/three_hidden_chrome_features_youll_love|title=Three hidden Chrome features you'll love|author=Preston Gralla|date=2008-09-03|accessdate=2008-09-16|archive-date=2008-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20080923064954/http://blogs.computerworld.com/three_hidden_chrome_features_youll_love|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ ಸಫಾರಿ,<ref>{{cite web|url=http://www.apple.com/safari/whats-new.html#performance|title=What's new in Safari 5|author=Apple Inc.|date=2010-06-07|accessdate=2010-07-06}}</ref> ಮಾಡುವಂತೆ ತನ್ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಲುಕ್‌ಅಪ್ಸ್‌ಗಳ ವೇಗವನ್ನು ವರ್ಧಿಸಲು ಸದೃಢ DNS ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಷನ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಗೂ ಒಪೇರಾದಲ್ಲಿ ಯೂಸರ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಆಗಿಯೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ. === ಸ್ಥಿರತೆ === ಗೇರ್ಸ್ ತಂಡ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ 8<ref>{{cite web|author=Andy Zeigler|date=2008-03-11|title=IE8 and Loosely-Coupled IE (LCIE)|url=http://blogs.msdn.com/ie/archive/2008/03/11/ie8-and-loosely-coupled-ie-lcie.aspx|accessdate=2008-09-12}}</ref> ನಲ್ಲಿ ''ಲೂಸ್‌ಲಿ ಕಪಲ್ಡ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್‌'' (LCIE) ಇರುವಂತೆಯೇ ಕ್ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ<ref>{{cite web|author=Charlie Reisn|date=2008-09-11|title=Multi-process Architecture|url=http://blog.chromium.org/2008/09/multi-process-architecture.html|accessdate=2008-09-12 }}</ref> ಒಂದು ಬಹುಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಚಲಾವಣೆಗೆ ತಂದಿತ್ತು. ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಆಗಿಯೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೈಟ್‌ನ ಇನ್‌ಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಆಗೂ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ಗಳಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಅದನ್ನು ’ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪೃಥಕ್ಕರಣ’ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|author=Chromium Developer Documentation|date=2008-09-03|title=Process Models|url=http://dev.chromium.org/developers/design-documents/process-models|accessdate=2008-09-12}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಗಾಲು ಹಾಕುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಲ್ಲದೇ ಸುರಕ್ಷತೆ ಹಾಗೂ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಒಂದು ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ ಒಳಗೆ ನುಸುಳಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವ ಆಕ್ರಮಣಕಾರ ಅದನ್ನೇ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇನ್ನೊಂದು ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ ಒಳಗೆ ನುಸುಳುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ.<ref>{{cite web|author=Brian Prince|url=http://www.eweek.com/c/a/Security/Google-Chrome-Puts-Security-in-a-Sandbox/|title=Google Chrome Puts Security in a Sandbox|date=2008-12-11|accessdate=2010-06-04}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ''ಸ್ಯಾಡ್ ಮ್ಯಾಕ್‌'' ಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಇರುವ ''ಸ್ಯಾಡ್ ಟ್ಯಾಬ್‌'' ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆತ್‌ನ ಇನ್‌ಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ ಘಾಸಿಗೊಳ್ಳದೇ ಕೇವಲ ಒಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ ಮಾತ್ರ ಘಾಸಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಯಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಚೆದುರಿದಂತಿರುವ ಮೆಮೊರಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಇನ್‌ಸ್ಟೆನ್ಸ್‌ಗೂ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಮೆಮೊರಿ ಬ್ಲಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯವುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಹೊಸದಾದ ಮೆಮೊರಿ ನಿಯೋಜನೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯೂ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|author=Google|date=2008-09-21|title=Google Chrome book|url=http://google.com/googlebooks/chrome/index.html|accessdate=2008-09-21}}</ref> ಸಫಾರಿ<ref>{{Cite web |url=https://lists.webkit.org/pipermail/webkit-dev/2010-April/012235.html |title=Webkit.org |access-date=2010-10-13 |archive-date=2020-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200508101303/https://lists.webkit.org/pipermail/webkit-dev/2010-April/012235.html |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್‌<ref>{{cite web|url= https://developer.mozilla.org/devnews/index.php/2010/04/08/firefox-lorentz-beta-available-for-download-and-testing/ |title= Firefox Lorentz beta available for download and testing |publisher= Mozilla |date= 2010-04-08}}</ref> ಗಳು ಮುಂಬರುವ ತಮ್ಮ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿವೆ. ಅಂದರೆ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬ್ರೌಸರ್ ಕೂಡ ಬಹು-ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿವೆ ಎಂದರ್ಥ. ''ಟಾಸ್ಕ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್'' ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಿರ್ವಹಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕ್ರೋಮ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು ಯಾವ ಸೈಟ್‌ ಹಾಗೂ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೆಮೊರಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಬಹುದು ಹಾಗೂ [[ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕ|CPU]] ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಜೊತೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಅದು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. === ಬಳಕೆದಾರರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ === [[ಚಿತ್ರ:Google_Chrome_-_Wikipedia,_the_free_encyclopedia.png|thumb|ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಮ್ಯಾಕ್‌ ಒಎಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ]] ಹಿಂದಿರುಗು, ಫಾರ್ವರ್ಡ್‌, ರಿಫ್ರೆಶ್‌, ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌, ಹೋಗು, ಹಾಗೂ ರದ್ದು ಬಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಆಗಿಯೇ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರನ್ನು ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಪುಟ ಅಥವಾ ಕಸ್ಟಮ್ ಮುಖಪುಟಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಮುಖಪುಟ ಬಟನ್‌ ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾನ್ಫಿಗರ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಒಂದು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ, ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಂಡೋದ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಈ ಚಿಕ್ಕ ಬದಲಾವಣೆ, ವಿಂಡೋಗಳು ಹಾಗೂ ಕಂಟೈನ್ ಟ್ಯಾಬ್‌ನನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಟ್ಯಾಬ್‌ನ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಡ್ರ್ಯಾಗಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ವಿಂಡೋ ಕಂಟೈನರ್‍‌‍ಗಳ ನಡುವೆ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳು (ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮನಬಂದಂತೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳೂ ''ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್'' ‌ ಸೇರಿದಂತೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲೂ ''ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌'' URL ಬಾಕ್ಸ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ವಿಳಾಸ ಪಟ್ಟಿ ಹಾಗೂ ಹುಡುಕಾಟ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳೆರಡರ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರೊಬ್ಬರು ಮೊದಲೇ ಹುಡುಕಲಾದ ಸೈಟ್‌ ಒಂದರ URL ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌‌ನಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೇರವಾಗಿ ಸೈಟ್‌ ಅನ್ನು ಹುಡುಕಲು ''ಟ್ಯಾಬ್‌ನನ್ನು'' ಒತ್ತಲು ಕ್ರೋಮ್‌ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಮೂದಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಕ್ರೋಮ್‌ ಈ ಮೊದಲೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಸೈಟ್‌ಗಳು (URL ಅಥವಾ ಇನ್‌-ಪುಟ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ), ಜನಪ್ರಿಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು (ಈ ಮೊದಲೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿರಲೇಬೇಕಿಲ್ಲ- ಗೂಗಲ್‌ ಸಜೆಸ್ಟ್‌ನಂತೆ), ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯ ಹುಡುಕಾಟಗಳ ಸಲಹೆ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಗೂಗಲ್‌ ಸಜೆಸ್ಟ್‌ನನ್ನು ಆಫ್‌ ಮಾಡಿದರೂ ಈ ಮೊದಲೇ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ ಸೈಟ್‌ಗಳ ಆಧಾರಿತ ಸೂಚನೆಗಳು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಆಫ್‌ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕ್ರೋಮ್‌ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಸೈಟ್‌ಗಳ URLಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂ-ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಒಂದು ವೇಳೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕೀವರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸಿ ಎಂಟರ್ ಕೀಲಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿದರೆ ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಹುಡುಕಾಟದ ಎಂಜಿನ್‌ನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕ್ರೋಮ್‌ ಹುಡುಕಾಟವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಯಾವಾಗ ಗರಿಷ್ಠಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವೋ ಆಗ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಪಟ್ಟಿ ನೇರವಾಗಿ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಗರಿಷ್ಠಗೊಂಡಾಗ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಜೊತೆಗೆ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳು ಉದ್ಧೀಪನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇನ್ನಿತರ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕಾರ್ಯನಿರತ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ‌ ಹಾಗೂ ಬ್ರೌಸರ್ ಕ್ರೋಮ್‌ನ್ನು ಮರೆಮಾಚುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ''ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಪುಟ'' ಕೂಡ ಒಂದು. ಇದು ಬ್ರೌಸರ್ ಮುಖಪುಟವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಲ್ಲದೇ ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಾಗ ಅದು ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಬಾರಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಒಂಬತ್ತು ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಥಂಬ್‌ನೈಲ್‌ ಅನ್ನೂ ಇದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಗೂಗಲ್‌ ಪರಿಕರಪಟ್ಟಿ 6 ಜೊತೆಗೆ ಕಂಡುಬರುವ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ ಮತ್ತು ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಒಪೇರಾದ ಸ್ಪೀಡ್‌ಡಯಲ್‌ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಕ್ಷಣದ ಹುಡುಕಾಟಗಳು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮುಚ್ಚಲಾದ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳು ಕೂಡ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="chrome-comic"/> ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ 2.0ನಲ್ಲಿ ಥಂಬ್‌ನೈಲ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸದ ಬಳಕೆದಾರರು ಅದನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಟ್ಯಾಬ್‌ ಪುಟವನ್ನು ನವೀಕರಣ ್‌ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="chrome.blogspot.com">[http://chrome.blogspot.com/2009/05/speedier-google-chrome-for-all-users.html ಎ ಸ್ಪೀಡಿಯರ್ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಫಾರ್ ಆಲ್ ಯೂಜರ್ಸ್-ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಬ್ಲಾಗ್]</ref> ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೇಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸುಮಾರು 8 ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಥಂಬ್‌ನೈಲ್‌ನನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭದ 3.0 ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಥಂಬ್‌ನೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮರುಜೋಡಣೆಗೊಳಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು, ಪಿನ್‌ ಮಾಡಬಹುದಿತ್ತು ಹಾಗೂ ತೆಗೆದು ಹಾಕಬಹುದಿತ್ತು. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಥಂಬ್‌ನೈಲ್‌ಗಳ ಬದಲು ಪಠ್ಯ ಲಿಂಕ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಇದು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಮುಚ್ಚಲಾದ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ರೌಸರ್‌ನನ್ನು ಬಳಸುವ ಕುರಿತು ಸುಳಿವು ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ “ಸುಳಿವುಗಳು” ವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ “ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಮುಚ್ಚಲಾದ” ಪಟ್ಟಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನೂ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url= http://googleblog.blogspot.com/2009/09/google-chrome-after-year-sporting-new.html |title= Google Chrome after a year: Sporting a new stable release |author= Anthony Laforge |publisher= Google |date= 2009-09-15 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಮೆನುವಿನಿಂದಲೇ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ನಿರ್ವಾಹಕವನ್ನೂ ಕ್ರೋಮ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌-ಲೈನ್‌ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ; ''ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌-ಮೆನು'' ಆಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌ನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ ಬಟನ್‌ನ್‌ನನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಪಟ್ಟಿಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url= http://lifehacker.com/5350737/add-a-bookmark-button-to-google-chromes-toolbar |title= Add a Bookmark Button to Google Chrome's Toolbar |author= Kevin Purdy |publisher= Lifehacker |date= 2009-09-02 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಬಗೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಲಿನಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref name="Issue21152">{{cite web|url = http://code.google.com/p/chromium/issues/detail?id=21152|title = Issue 21152: Expose UI for bookmark menu on all platforms|accessdate = 2009-12-30|last = Google |authorlink = |year = 2009|month = September}}</ref> ಪಾಪ್‌ಅಪ್‌ ವಿಂಡೋಗಳು “ತಮ್ಮ ಮೂಲದ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿರುತ್ತವೆ” ಹಾಗೂ ಬಳಕೆದಾರ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಎಳೆಯುವವರೆಗೆ ಅವು ಟ್ಯಾಬ್‌ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಗೋಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="chrome-comic"/> ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಆಯ್ಕೆ ವಿಂಡೋ ಮೂರು ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ''ಬೇಸಿಕ್‌'', ''ಪರ್ಸನಲ್ ಸ್ಟಫ್'' ‌ ಹಾಗೂ ''ಅಂಡರ್ ದ ಹುಡ್'' ‌. ''ಬೇಸಿಕ್'' ‌ ಟ್ಯಾಬ್‌, ಮುಖಪುಟ, ಹುಡುಕಾಟ ಎಂಜಿನ್‌ ಹಾಗೂ ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಉಳಿಸಿದ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗಳು, ಆಟೋಫಿಲ್‌, ಬ್ರೌಸಿಂಗ್ ಡೇಟಾ ಹಾಗೂ ಥೀಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕಾನ್ಫಿಗರ್ ಮಾಡಲು ''ಪರ್ಸನಲ್ ಸ್ಟಫ್‌'' ಟ್ಯಾಬ್‌ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ನೆಟ್‌ವರ್ಕ ಬದಲಾವಣೆ, ಗೌಪ್ಯತೆ, ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಹಾಗೂ ಸುರಕ್ಷತೆ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳಿಗೆ ''ಅಂಡರ್ ದ ಹುಡ್'' ‌ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಮ್‌ ಸ್ಥಿತಿ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಆದರೆ, ಲೋಡಿಂಗ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಅದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪುಟದ ಕೆಳಗಿನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಾಪ್‌ ಅಪ್‌ ಆಗುವ ಸ್ಥಿತಿ ಬಬಲ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ. ವೆಬ್‌ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಫೈರ್‌ಬಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಎಲಿಮೆಂಟ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಎಂಬ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನೂ ಕ್ರೋಮ್‌ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="features"/> ಗೂಗಲ್‌ನ ಎಪ್ರಿಲ್‌ ಫೂಲ್ಸ್‌ ಡೇ ಜೋಕ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ವಿಶೇಷ ಬಿಲ್ಡ್‌ವೊಂದನ್ನು ಅನಾಗ್ಲಿಫ್ 3D ಪುಟಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದೊಂದಿಗೆ 2009 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="chrome-3d">{{cite web|url=http://www.google.com/intl/en/landing/chrome/cadie/|title=Google Chrome with 3D|date=2009-04-01|publisher=Google|accessdate=2009-05-26|archive-date=2009-04-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090423093646/http://www.google.com/intl/en/landing/chrome/cadie/|url-status=dead}}</ref> === ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಶಾರ್ಟ್‌ಕಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ಗಳು === ಬ್ರೌಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್‌ ಶಾರ್ಟ್‌ಕಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕ್ರೋಮ್‌ ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರೌಸರ್ ಈ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡಾಗ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ಸಹಜ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ, “ಅಡ್ಡಗಾಲು ಹಾಕುವ ಬಳಕೆದಾರನ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನ”ವನ್ನೂ ಅದು ವಿಫಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ ಜೊತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. (ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೊಝಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಿಸ್ಮ್‌ ಹಾಗೂ ಫ್ಲ್ಯುಯಿಡ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ).<ref name="chrome-comic"/> ಗೂಗಲ್‌ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು, 2010ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾದ ವೆಬ್‌ ಆಧಾರಿತ ವೆಬ್‌ ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ’ಕ್ರೋಮ್‌ ವೆಬ್‌ ಪೇಟೆ’ಯೊಂದಿಗೇ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಶಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://chrome.google.com/webstore|title=Chrome Web Store|date=2010-05-19|publisher=Google|accessdate=2010-05-24}}</ref><ref>{{cite web|url=http://blog.chromium.org/2010/05/chrome-web-store.html|title=The Chrome Web Store|author=Erik Lay|date=2010-05-19|publisher=Google|accessdate=2010-05-24}}</ref> === ಏರೋ ಪೀಕ್‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ === ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಆವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಟ್ಯಾಬ್‌ಗೂ ''ಏರೋ ಪೀಕ್'' ‌ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಗೂಗಲ್‌ ಅಳವಡಿಸಿದೆ. ಇದೇನು ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಆಗಿ ಅಳವಡಿಸುವಂಥದ್ದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಬಳಕೆದಾರ ಸ್ವ-ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅಳವಡಿಸಬೇಕಾದದ್ದು. ಇದರ ಫಲವೇ, ಟ್ಯಾಬ್‌ನ ಥಂಬ್‌ನೈಲ್‌ ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ.<ref>[http://code.google.com/p/chromium/issues/detail?id=8036 ಇಶ್ಯೂ 8036: ಶೋ ಥಂಬ್‌ನೇಲ್ಸ್ ಫಾರ್ ಓಪನ್ ಟ್ಯಾಬ್ಸ್ ಆನ್ ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಸೂಪರ್‌ಬಾರ್ (ಏರೊ ಪೀಕ್)]</ref> IE8, ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವಂತೆ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಏರೋ ಪೀಕ್‌ ಟ್ಯಾಬ್‌ಗಳ ಅದಕ್ಷ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬೀಟಾ ಬಳಕೆದಾರರು ನೀಡಿದ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಗೂಗಲ್‌ ಈವರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಡಿಫಾಲ್ಟ್‌ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ.<ref>[http://code.google.com/p/chromium/issues/detail?id=37957 ಇಶ್ಯೂ 37957: ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಟ್ ಸೊಲ್ಯೂಶನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಏರೊ ಪೀಕ್ ಫ್ಲಡ್ಡಿಂಗ್ ಯೂಜರ್ಸ್ ವಿತ್ ಟ್ಯಾಬ್ ಥಂಬ್‌ನೇಲ್ಸ್ ]</ref> === ವಿಸ್ತರಣೆಗಳು === 9 ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ರಂದು, ಕ್ರೋಮ್‌ನ ದೇವ್ ಚಾನೆಲ್‌ನ ಮೇಲೆ ಗೂಗಲ್ ಡೀಫಾಲ್ಟ್ ಆಗಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ಸುಮಾರು ಮಾದರಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url= http://blog.chromium.org/2009/09/extensions-status-on-runway-getting.html |title= Extensions Status: On the Runway, Getting Ready for Take-Off |author= Aaron Boodman |publisher= Google |date= 2009-09-09 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ, 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಬೀಟಾ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Extensions beta"/><ref>{{cite web|url= http://blog.chromium.org/2009/12/extensions-beta-launched-with-over-300.html |title= Extensions beta launched, with over 300 extensions! |author= Erik Kay |publisher= Google |date= 2009-12-08 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ 4.0ದ ಜೊತೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜನವರಿ 25, 2010ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಇದು 1500ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url= http://chrome.blogspot.com/2010/01/over-1500-new-features-for-google.html |title= Over 1,500 new features for Google Chrome |author= Nick Baum |publisher= Google Chrome Blog |date= 2010-01-25 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಅಗಸ್ಟ್ 19, 2010ರ ವೇಳೆಗೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್ ಗ್ಯಾಲರಿ 6000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತು,<ref>[http://googledocs.blogspot.com/2010/06/chrome-extensions-for-google-docs.html ಗೂಗಲ್ ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟ್ಸ್ ಬ್ಲಾಗ್]</ref> ಇದು ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್<ref>[https://chrome.google.com/extensions/detail/mdonfjaemnemdnnpebbcelibeocdmkai?hl=en-GB Official Independent Chrome Extension]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>‌ನಿಂದ ಅಧಿಕೃತ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಶನ್‌ಗಳು, ಸಿಇಒಪಿ,<ref>{{Cite web |url=https://chrome.google.com/extensions/detail/jgmdagpgkaiajnllhiabcamdlggjopnj?hl=en-GB |title=CEOP Official Chrome Extension |access-date=2010-10-13 |archive-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430222904/https://chrome.google.com/extensions/detail/jgmdagpgkaiajnllhiabcamdlggjopnj?hl=en-gb |url-status=dead }}</ref> ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಫಾರ್ ಲಂಡನ್,<ref>[https://chrome.google.com/extensions/detail/dcbnpmjhmjhpaegikhpjlaemjiilnkgb?hl=en-gb Official TfL Chrome Extension]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕ್ರಿಸಿನ್ಫೊ<ref>[https://chrome.google.com/extensions/detail/ijhlikjoigjegofbedmfmlcfkmhabldh ESPN Cricinfo]</ref> ಮತ್ತು ಎಫ್‌ಆಯ್‌ಎಫ್‌ಎ<ref>{{Cite web |url=https://chrome.google.com/extensions/detail/naenffbbmemiekgcjgelmggkaohdeaab?hl=en-gb |title=Official World Cup FIFA Chrome Extension |access-date=2010-10-13 |archive-date=2011-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110430222746/https://chrome.google.com/extensions/detail/naenffbbmemiekgcjgelmggkaohdeaab?hl=en-gb |url-status=dead }}</ref> ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. === ವಿಷಯವಸ್ತುಗಳು === ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ 3.0ವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಬಳಕೆದಾರರು ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ಹಾಜರಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳನ್ನು ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{cite web|url= http://chrome.blogspot.com/2009/10/splash-of-color-to-your-browser-artist.html |title= A splash of color to your browser: Artist Themes for Google Chrome |author= Glen Murphy |publisher= Google Chrome Blog |date= 2009-10-05 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಒನ್‌ಲೈನ್‌ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಉಚಿತ ಥರ್ಡ್-ಪಾರ್ಟಿ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ,<ref>[https://tools.google.com/chrome/intl/en/themes/index.html Google Chrome Themes Gallery]</ref> ಕ್ರೋಮ್ಸ್‌ನ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ "ಗೆಟ್ ಥೀಮ್ಸ್" ಬಟನ್‌ನ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ತೆರೆಯಬಹುದು.<ref>[http://www.google.com/support/chrome/bin/answer.py?hl=en&amp;answer=148695 ಬೇಸಿಕ್ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ಸ್: ಚೇಂಜ್ ಬ್ರೌಸರ್ಸ್ ಥೀಮ್] ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಸಹಾಯ</ref> === ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಅಂತರಜಾಲ ಪುಟ ಭಾಷಾಂತರ === ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ 4.1ನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದರ ಜೊತೆ ಅನ್ವಯಿಕ ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರವನ್ನು ಒಂದು ನಿರ್ಮಿತ ಭಾಷಾಂತರದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. ಈಗ 52 ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>[http://www.google.com/support/chrome/bin/answer.py?hlrm=ru&amp;answer=173424 ಸಪೋರ್ಟ್ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ - Automatic web page translationle Chro]</ref> === ಚಾನಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನವೀಕರಣಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ === ಜನವರಿ 8, 2009ರಂದು ಗೂಗಲ್ ಮೂರು ವಿವಿಧ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳ ಜೊತೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಬಿಡುಗಡೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು: ಸ್ಟೇಬಲ್, ಬೀಟಾ, ಮತ್ತು ಡೆವಲಪರ್ ಪ್ರಿವ್ಯೂ ("ದೇವ್" ಚಾನಲ್ ಎನ್ನುವರು). ಈ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೊದಲು ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡೇ ಚಾನಲ್ ಇತ್ತು: ಬೀಟಾ ಮತ್ತು ಡೆವಲಪರ್ ಪ್ರಿವ್ಯೂ. ಮುಂಚಿನ ಎಲ್ಲ ಡೆವಲಪರ್ ಚಾನಲ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಬೀಟಾ ಚಾನಲ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಬೀಟಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಡೆವಲಪರ್ ಚಾನಲ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಪಡೆದದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಡೆವಲಪರ್ ಚಾನಲ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಾಜೂಕಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗೂಗಲ್ ಕಾರಣ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಅವರು ಒಂದು ಸಲ ಬೀಟಾ ಚಾನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಿರ ಚಾನಲ್‌ನ್ನು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಧುನೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು, ಮತ್ತು ಬೀಟಾ ಚಾನಲ್‌ನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಮಾಸಿಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಡೆವಲಪರ್ ಚಾನಲ್‌ನಿಂದ ನವೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು. ಡೆವಲಪರ್ ಚಾನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಫಲವಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಸ್ಥಿರವಾಗಿರಬಹುದು.<ref>{{cite web |author=Mark Larson |date=2009-01-08|url=http://blog.chromium.org/2009/01/google-chrome-release-channels.html |title=Google Chrome Release Channels |accessdate=2009-01-09}}</ref><ref>{{cite web|author=Mark Larson|date=2009-01-08|url=http://googlechromereleases.blogspot.com/2009/01/dev-update-new-webkit-version-new.html|title=Dev update: New WebKit version, new features, and a new Dev channel|accessdate=2009-01-09}}</ref> ಇದು ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸ್ಥಿರ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಜುಲೈ 22, 2010ರಂದು ಗೂಗಲ್ ಘೋಷಿಸಿತು; ಅವರು ಬಿಡುಗಡೆ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ತ್ರೈಮಾಸಿಕವನ್ನು 6 ವಾರಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|author=Anthony Laforge|date=2010-07-22|url=http://blog.chromium.org/2010/07/release-early-release-often.html|title=Release Early, Release Often|accessdate=2010-07-25}}</ref> ತ್ವರಿತ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಅವಧಿ "ಕೆನರಿ" ಬಿಡುಗಡೆ ಎನ್ನುವ ನಾಲ್ಕನೇ ಚಾನಲ್‌ನ್ನು ತಂದಿತು; ಈ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆನರಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಒಂದು ವೇಳೆ ಬದಲಾವಣೆ ಕ್ರೋಮ್ ಕೆನರಿಯನ್ನು "ನಾಶ" ಮಾಡಿದರೆ ಅವರು ಡೆವಲಪರ್ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುತ್ತಾರೆ. ಕೆನರಿ ಇದು "ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಬ್ಲೀಡಿಂಗ್-ಎಡ್ಜ್ ಅಧಿಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮ್ ಡೇವ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮಿಯಮ್ ಸ್ನ್ಯಾಪ್‌ಶಾಟ್ ಬಿಲ್ಡ್‌ಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ". ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕೆನರಿ ಯಾವುದೇ ಇತರ ಚಾನಲ್ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ; ಇದು ಇತರ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಅಳವಡಿಕೆಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಬೇರೆ ಸಿಂಕ್ರೋನೈಸೇಶನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳು, ಮತ್ತು ಬ್ರೌಸರ್ ಆದ್ಯತೆಗಳ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|author=Lee Mathews|date=2010-07-23|url=http://www.downloadsquad.com/2010/07/23/google-chrome-canary-run-two-channels-at-once/|title=Google drops Chrome Canary build down the Chrome mineshaft|accessdate=2010-07-25|archive-date=2010-07-25|archive-url=https://archive.is/20100725003442/http://www.downloadsquad.com/2010/07/23/google-chrome-canary-run-two-channels-at-once/|url-status=dead}}</ref> ಇದನ್ನು ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ಬ್ರೌಸರ್ ಆಗಿ ಹೊಂದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕ್ರೋಮ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇವತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುವಂತೆ ಇರಿಸುತ್ತದೆ. ವಿವರಣೆಗಳು ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಮೂಲಕ ವ್ಯತ್ಸಾಸವಾಗುತ್ತವೆ. ವಿಂಡೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇದು ಗೂಗಲ್ ನವೀಕರಣ ರ್‌ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ, ಗ್ರೂಪ್‌ ಪಾಲಿಸಿಯ ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂನವೀಕರಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು,<ref>{{cite web|url=http://google-opensource.blogspot.com/2009/05/google-update-releases-update-controls.html |title= Google Update Releases Update Controls |author= David Dorwin |date= 2009-05-14 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಅಥವಾ ಬಳಕೆದಾರರು ಒಂದು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಅಲೋನ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಇದು ಸ್ವಯಂನವೀಕರಣ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.google.com/chrome/eula.html?standalone=1 ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌ಅಲೋನ್ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಪೇಜ್]</ref><ref>{{cite web|url= http://googlesystem.blogspot.com/2009/03/standalone-offline-installer-for-google.html |title= Standalone Offline Installer for Google Chrome |author= Alex Chitu |publisher= Google Operating System |date= 2009-03-01 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> ಮ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇದು ಗೂಗಲ್ ನವೀಕರಣ ಸೇವೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂನವೀಕರಣವ‌ನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ ಓಎಸ್ "ಡಿಫಾಲ್ಟ್ಸ್" ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.google.com/support/installer/bin/answer.py?hl=en&amp;answer=147176&amp;ctx=go ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ಪ್ "ಮ್ಯಾನೇಜಿಂಗ್ ನವೀಕರಣ ಇನ್ ಗೂಗಲ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ ಅಪ್‌‍ಡೇಟ್]</ref> ಲಿನಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇದು ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಸಹಜ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ನವೀಕರಣ ಮಾಡಲು ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರಚಲಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಬೈನರಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಗೂಗಲ್ ಇದರ ಕೂರ್ಜೆಟ್ ಅಲ್ಗೊರಿಥಮ್‌ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಕ್ಕ ನವೀಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ತರಲು ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ ಸಂಶೋಧಿಸಿದ ಭದ್ರತಾ ದೋಷಗಳ ಭೇದ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url= http://blog.chromium.org/2009/07/smaller-is-faster-and-safer-too.html |title= Chromium Blog: Smaller is Faster (and Safer Too) |author= Stephen Adams |date= 2009-07-15 |accessdate= 2010-05-13}}</ref> === ಬಳಕೆ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ === ಕ್ರೋಮ್ ಇದರ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಐಚ್ಛಿಕ ಮತ್ತು ಐಚ್ಛಿಕವಲ್ಲದ ಬಳಕೆದಾರ ತಿಳಿಯುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ [[ಗೂಗಲ್]]‌ಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://blog.chromium.org/2008/10/google-chrome-chromium-and-google.html ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್ ಬಿಟ್ವಿನ್ ಕ್ರೋಮಿಯಂ/ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಪ್ರೊವೈಡರ್]</ref> {| class="wikitable sortable " border="1" width="64%" |+ ತಿಳಿಯುವ ವಿಧಾನಗಳು ! ವಿಧಾನ<ref name="iron">{{cite web|url=http://www.srware.net/en/software_srware_iron.php|title=SRWare Iron webpage|accessdate=2008-10-12}}</ref> ! ಕಳುಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ! ಯಾವಾಗ ! ಐಚ್ಛಿಕ? |- | valign="top"| '''ಅಳವಡಿಕೆ ''' | ಅಳವಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಟೋಕನ್. ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಯಶಸ್ಸಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="privacy"/> | ಅಳವಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ | {{no}} |- | valign="top"| '''ಆರ್‌ಎಲ್‌ಜಡ್ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ''' <ref>{{cite web|url=http://foliovision.com/2008/12/09/adwords-ppc-organic-rlz/|title=&rlz= in Google referrer: Organic traffic or AdWords?|accessdate=2009-02-27}}</ref> | ಗೂಗಲ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ ಎನ್‌ಕೋಡ್ ಮಾಡಿದ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ ಕ್ರೋಮ್ ಹೇಗೆ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಆಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಳವಡಿಸುವ ವಾರದ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="privacy"/> ಈ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್‌ನ್ನು ಡಿಕೋಡ್ ಮಾಡಲು ಗೂಗಲ್ ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://google-opensource.blogspot.com/2010/06/google-chromes-rlz-library-is-now-open.html | title=In The Open, For RLZ | date=2010-06-02 | accessdate = 2010-06-03}}</ref> | * ಗೂಗಲ್ ಸರ್ಚ್ ಕ್ವೇರಿಯಲ್ಲಿ * ಅಡ್ರೆಸ್ ಬಾರ್‌ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಾರಂಭ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ<ref name="privacy"/> | {{partial|Partial<ref group="note">Browser must be downloaded directly from the [http://www.google.com/chrome Google Chrome website] to opt-out of the RLZ Identifier.</ref>}}<ref name="privacy">[http://www.google.com/intl/en/landing/chrome/google-chrome-privacy-whitepaper.pdf ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಪ್ರೈವಸಿ ವೈಟ್‌ಪೇಪರ್]</ref> |- | valign="top"| '''ಬಳಕೆದಾರ ಐಡಿ''' <ref name="blogoscoped">{{cite web|url=http://blogoscoped.com/archive/2008-09-09-n68.html|title=Google Reacts to Some Chrome Privacy Concerns|accessdate=2008-09-24}}</ref> | ಬಳಕೆ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರ್ಯಾಶ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವಿಶೇಷವಾದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಸಾಧನ. | {{unk}} | {{yes}}<ref name="stat-settings">ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ನಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಣ "ಬಳಕೆಯಾದ ಅಂಕಿಅಂಶ ಮತ್ತು ಎರರ್ ವರದಿ ಕಳುಹಿಸಿ". ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಆಫ್.</ref> |- | valign="top"| '''ಸಲಹೆ''' <ref name="blogoscoped"/> | ವಿಷಯವನ್ನು ಅಡ್ರೆಸ್ ಬಾರ್ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ | ಟೈಪ್ ಮಾಡುವಾಗ | {{yes}} |- | valign="top"| '''ಪುಟ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ ''' | ವಿಷಯವನ್ನು ಅಡ್ರೆಸ್ ಬಾರ್ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ | "ಸರ್ವರ್ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯುವಾಗ | {{yes}} |- | valign="top"| '''ಬಗ್ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ''' | ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಫಲತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆಗಳು | {{unk}} | {{yes}}<ref name="stat-settings"/> |} ಅಳವಡಿಕೆ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಡೈಲಾಗ್ ಮೂಲಕ{{Citation needed|date=March 2009}} ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಕೆಲವು ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅಸಾದ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="blogoscoped"/> ಎಸ್‌ಆರ್‌ಡಬ್ಲು ಐರನ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮ್‌ಪ್ಲಸ್‌ನಂತಹ ಅನಧಿಕೃತ ಬಿಲ್ಡ್‌ಗಳು ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬ್ರೌಸರ್‌ನಿಂದ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಅನ್ವೇಷಿಸಿತು.<ref name="iron"/> ಆರ್‌ಎಲ್‌ಜಡ್ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರೋಮಿಯಮ್ ಬ್ರೌಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅಳವಡಿಕೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮಾರ್ಚ್, 2010ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಧಾನವನ್ನು ರಚಿಸಿತು: ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಜೊತೆ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಐಡಿ ಟೋಕನ್‌ನ್ನು ಈಗ ಮೊದಲ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಗೂಗಲ್ ನವೀಕರಣ ಇದರ ಸರ್ವರ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉಳಿದಿರುವ ಏಕೈಕ ಐಚ್ಛಿಕವಲ್ಲದ ಬಳಕೆದಾರನನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸರ್ವರ್ ಪಿಂಗ್‌ನ ನಂತರ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.{0/} === ಎಬೌಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮ್ ಯುಆರ್‌ಎಲ್‌ಗಳು === ಕ್ರೋಮ್ ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶೇಷವಾದ ಯುಆರ್‌ಎಲ್‌ಗಳು ಅನ್ವಯಿಸುವಿಕೆ‌ಗಳನ್ನು ಡಿಸ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫೈಲುಗಳು ಅಥವಾ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳ ಬದಲಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://src.chromium.org/svn/trunk/src/chrome/common/url_constants.cc|title=Chromium url_constants.cc|accessdate=2010-09-01|archive-date=2011-08-13|archive-url=https://www.webcitation.org/60ukemrVF?url=http://src.chromium.org/svn/trunk/src/chrome/common/url_constants.cc|url-status=dead}}</ref> * about:about - ಎಬೌಟ್ ಪುಟಗಳ ಪಟ್ಟಿ. * about:blank - ಖಾಲಿ ಪುಟ. * about:credits - ಕ್ರೆಡಿಟ್ಸ್, ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮ್ ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳು. * about:histograms - ವಿವರವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್. * about:memory - ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಮೆಮೊರಿ. * about:net - ಇಂಟರ್ನಲ್ಸ್ * about:labs * about:plugins * about:terms - ಸೇವೆಯ ನಿಯಮಗಳು * about:version - ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಆವೃತ್ತಿ, ವೆಬ್‌ಕಿಟ್, ವಿ8, ಮತ್ತು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಲೈನ್ ಆಯ್ಕೆಗಳು. * chrome://bookmarks - ಬುಕ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಮೆನೆಜರ್ * chrome://downloads - ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮೆನೆಜರ್ * chrome://extensions - ವಿಸ್ತರಣೆಗಳ ಮೆನೆಜರ್ * chrome://history - ಪುಟದ ಇತಿಹಾಸ * view-source:url - ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಯುಆರ್‌ಎಲ್‌ನ ಸೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್‌ನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ == ಜನರ ಸ್ವೀಕೃತಿ == {{Alternative browser usage}} '' ದೈನಂದಿನ ತಂತಿಸಂದೇಶಗಳು '''ಮಥಿವ್ ಮೂರ್ ಮೊದಲಿನ ಸಮೀಕ್ಷಕರ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿವೆ: "ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿದೆ, ವೇಗವಾಗಿರುವ ಇದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಕೆಲವು ಹೊಸ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಇದರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ಗೆ ಅಪಾಯವಾಗಿಲ್ಲ."''' <ref>{{cite news |first=Matthew |last=Moore |title=Google Chrome browser: Review of reviews |url=http://www.telegraph.co.uk/connected/main.jhtml?xml=/connected/2008/09/03/dlchrome103.xml |accessdate=2008-09-04 |date=2008-09-02 |work=Daily Telegraph |publisher=Telegraph Media Group |archive-date=2008-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080904022243/http://www.telegraph.co.uk/connected/main.jhtml?xml=%2Fconnected%2F2008%2F09%2F03%2Fdlchrome103.xml |url-status=dead }}</ref> '' ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ "ಕ್ರೋಮ್‌ನಿಂದ ಯಾವುದೇ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು" ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತು ಮತ್ತು "ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೊರರ್ 8ರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿತ್ತು." "ಕ್ರೋಮ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ದೊಡ್ಡ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ನಂತೆ ಅಂತರಜಾಲವನ್ನು ಬಲಿಷ್ಠಗೊಳಿಸುವುದು" ಎಂದು ಒಪೇರಾ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ ಹೇಳಿದೆ.{1/} ಆದರೆ ಫೆಬ್ರುವರಿ 25, 2010ರ ''ಬಿಸಿನೆಸ್‌ವೀಕ್'' ಹೀಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, "ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಎಲ್ಲ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್‌ಗಳ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಬ್ರೌಸ್ ಮಾಡುವವರ ಮೇಲೆ ಮಳೆಗರೆದಿವೆ. ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ವರದಾನವಾದ ಈ ಧೋರಣೆಯ ಶ್ರೇಯ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ಗೂಗಲ್, ಇದರ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆ ಕ್ರೋಮ್ ಬ್ರೌಸರ್ ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ನ್ನು ಅದರ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಜಡತ್ವದಿಂದ ಹೊರಬರುವಂತೆ ಅಲುಗಾಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌ ದೈತ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಲಕ್ಷ್ಯ ಕೊಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಹಿಂದಿನ ಬ್ರೌಸರ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್‌ನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತು, ನೆಟ್‌ಸ್ಕೇಪ್ ಇದರ ಅಂತ್ಯ ಕಂಡಿತು. ಈಗ ಅದು ಗಿಯರ್‌ಗೆ ಮರಳಿದೆ."<ref>{{Cite document |url=http://www.businessweek.com/magazine/content/10_10/b4169074693523.htm |title=Browser Wars: The Sequel |first=Rich |last=Jaroslovsky |publisher=BusinessWeek |date=2010-02-25 |postscript=<!--None-->}}</ref> ಮೊಜಿಲ್ಲ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದೆ, ಅಂತರಜಾಲ ಬ್ರೌಸರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಪರಿಚಯ "ನಿಜವಾದ ಆಶ್ಚರ್ಯವಲ್ಲ", ಅದು "ಕ್ರೋಮ್ ಫೈರ್‌ಫೊಕ್ಸ್ ಜೊತೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ", ಮತ್ತು ಇನ್ನೂಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇದು ಮೊಜಿಲ್ಲ ಜೊತೆ ಗೂಗಲ್‌ನ ಆದಾಯ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url= http://john.jubjubs.net/2008/09/01/thoughts-on-chrome-more/ |title= Thoughts on Chrome & More |publisher= John's Blog |date= 2008-09-01 |accessdate= 2010-05-13 |archive-date= 2020-12-26 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201226011744/http://john.jubjubs.net/2008/09/01/thoughts-on-chrome-more/ |url-status= dead }}</ref><ref>{{Cite document |url=http://www.pcpro.co.uk/news/222147/mozilla-google-is-not-trying-to-kill-us.html |title=Mozilla: Google's not trying to kill us |first=Barry |last=Collins |date=2008-09-02 |publisher=PC Pro |postscript=<!--None--> |access-date=2010-10-13 |archive-date=2009-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210111805/http://www.pcpro.co.uk/news/222147/mozilla-google-is-not-trying-to-kill-us.html |url-status=dead }}</ref> {{quote|Chrome's design bridges the gap between desktop and so-called "[[cloud computing]]." At the touch of a button, Chrome lets you make a desktop, [[Start menu]], or [[Quick Launch]] shortcut to any Web page or [[Web application]], blurring the line between what's online and what's inside your PC. For example, I created a desktop shortcut for [[Google Maps]]. When you create a shortcut for a Web application, Chrome strips away all of the [[toolbar]]s and tabs from the window, leaving you with something that feels much more like a [[desktop application]] than like a Web application or page.|[[PC World (magazine)|PC World]]<ref>{{cite web |url=http://www.pcworld.com/article/150579/google_chrome_web_browser.html |title=Google Chrome Web Browser |first=Nick |last=Mediati |date=2008-09-03 |accessdate=2008-09-07 |publisher=[[PC World (magazine)|PC World]] |archive-date=2008-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080904061407/http://www.pcworld.com/article/150579/google_chrome_web_browser.html |url-status=dead }}</ref>}} ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9, 2008ರಂದು ಕ್ರೋಮ್ ಇನ್ನೂ ಬೀಟಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಜರ್ಮನ್ ಫೆಡರಲ್ ಆಫೀಸ್ ಫಾರ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೆಶನ್ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ (ಬಿಎಸ್‌ಆಯ್) ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಮೊದಲ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅದರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು, ಗೂಗಲ್‌ನ ಜರ್ಮನ್ ಅಂತರಜಾಲ ಪುಟದಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ವದ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ "ಬೀಟಾ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ" ಮತ್ತು ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌‌ನ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ರೌಸರ್ ತಯಾರಕರು ಸರಿಯಾದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಿದರು. ಕ್ರೋಮ್‌ನ ಐಚ್ಛಿಕ ಬಳಕೆ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕಳವಳವನ್ನು ಬಹಳ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |first=Elise |last=Ackerman |title=Google browser's tracking feature alarms developers, privacy advocates |url=http://www.mercurynews.com/breakingnews/ci_10510989 |publisher=Mercury News}}</ref><ref>{{cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-10031661-56.html?tag=txt |title=Google's Omnibox could be Pandora's box |date=2008-09-03 |accessdate=2008-09-04 |archive-date=2008-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080906065924/http://news.cnet.com/8301-13860_3-10031661-56.html?tag=txt |url-status=dead }}</ref> ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 2008ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭದ ಬೀಟಾ ಬಿಡುಗಡೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಒಂದು ವಾಕ್ಯವೃಂದದ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಎನ್‌ಇಟಿ ಸುದ್ದಿಗಳು<ref>{{cite web |url=http://news.cnet.com/8301-17939_109-10030522-2.html |title=Be sure to read Chrome's fine print |publisher=[[CNET]] |accessdate=2008-09-03 |archive-date=2008-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080904002226/http://news.cnet.com/8301-17939_109-10030522-2.html |url-status=dead }}</ref> ಗಮನ ಸೆಳೆದವು, ಇದು ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಕ್ರೋಮ್ ಬ್ರೌಸರ್ ಮೂಲಕ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಂತೆ ತೋರಿತ್ತು. ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದ್ದ ವಾಕ್ಯವೃಂದವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೂಗಲ್ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[https://www.google.com/accounts/TOS?hl=en Google Terms of Service]</ref> ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಸೇವೆಯ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದ್ದ ವಾಕ್ಯವೃಂದವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅದೇ ದಿನ ಈ ಟೀಕೆಗೆ ಗೂಗಲ್ ಉತ್ತರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=Google Chrome Terms of Service (English) |url=http://www.google.com/chrome/eula.html?hl=en |accessdate=2008-09-04}}</ref> ಈ ಬದಲಾವಣೆ "ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್‌ನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಎಲ್ಲ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸ್ಮರಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವುದು" ಎಂದು ಗೂಗಲ್ ಹೇಳಿತು.<ref name="license-change">{{Cite document |title=Google Amends Chrome License Agreement After Objections |url=http://www.pcworld.com/businesscenter/article/150637/google_amends_chrome_license_agreement_after_objections.html |publisher=[[PC World (magazine)|PC World]] |date=2008-09-03 |accessdate=2008-09-03 |postscript=<!--None--> |archive-date=2013-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102103737/http://www.pcworld.com/article/150637/chrome.html |url-status=dead }}</ref> ಅವು ತಿರುಗಿ ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಯಾವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಅನಂತರದ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಗೊಂದಲವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರೌಸರ್‌ನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ "ಬಳಕೆಯ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಕ್ರ್ಯಾಶ್ ವರದಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್‌ನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಸಹಾಯ" ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರರು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಬಳಕೆಯ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಕಂಪನಿ ಹೇಳಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.google.com/chrome/intl/en/privacy.html |title=Google Chrome Privacy Notice |accessdate=2009-10-27}}</ref> ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಐಚ್ಛಿಕ ಸಲಹಾ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಮ್ನಿಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಟೈಪ್ ಮಾಡಿ ಮುಗಿಸುವುದರ ಮೊದಲೇ ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಯುಆರ್‌ಎಲ್ ಸಲಹೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಗೂಗಲ್‌ಗೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಐಪಿ ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ಅಂತರಜಾಲವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ''ಹುಡ್-ಪ್ರೈವಸಿ ಬಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಆಯ್ಕೆ'' ಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸದಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="Fried3Sep08">{{cite web |url=http://news.cnet.com/8301-13860_3-10031661-56.html |title=Google's Omnibox could be Pandora's box |accessdate=2010-05-13 |last=Fried |first=Ina |date=2008-09-03 |archive-date=2010-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701055203/http://news.cnet.com/8301-13860_3-10031661-56.html |url-status=dead }}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal|Free software}} * ಕ್ರೋಮಿಯಂ (ಅಂತರಜಾಲ ಬ್ರೌಸರ್) * ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆ * ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಫ್ರೇಮ್ * ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೊಂ ಒಎಸ್ * ಎಸ್ಆರ‍್ವೇರ್ ಐರನ್ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikinews|Google launches web browser, dubbed Chrome}} {{Commons category|Google Chrome}} * {{official|http://www.google.com/chrome}} * [http://www.google.com/chrome/intl/en/features.html ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಫೀಚರ್ ಲಿಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100209194855/http://www.google.com/chrome/intl/en/features.html |date=2010-02-09 }} * ಗೂಗಲ್ ಕೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ [http://code.google.com/p/chromium/ ಕ್ರೋಮಿಯಂ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ಪೇಜ್] * ಗೂಗಲ್‌ನಿಂದ [http://blog.chromium.org/ ದ ಕ್ರೋಮಿಯಂ ಬ್ಲಾಗ್] * [http://www.google.com/googlebooks/chrome/ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಕಾಮಿಕ್ ಬುಕ್] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} <references group="note"></references> {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" Logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:2005 ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:C++ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಲೌಡ್‌ ಕ್ಲಯಂಟ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಉಚಿತ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್‌ ಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಂಡೋಸ್‌ ವೆಬ್‌ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೆಬ್‌ಕಿಟ್ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌]] [[ವರ್ಗ:ಸೈಟ್-ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ಪೋರ್ಟೆಬಲ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌‌]] [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]] 1577rt2bi4tzh9p2du0j7eo0q2na44i 0 27403 1374185 1345298 2026-05-26T22:32:15Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374185 wikitext text/x-wiki '''ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್''' ಎಂಬುದು ಗೂಗಲ್ ನ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜಾಹಿರಾತು ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ. ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಮಾಲೀಕರು, ತಮ್ಮ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ವಸ್ತು-ವಿಷಯ, ಚಿತ್ರ, ಹಾಗು ವಿಡಿಯೋ ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳಲು ಈ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮ್ ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲು ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಪರ್-ಕ್ಲಿಕ್(ಒಂದು ಬಾರಿ ಗುಂಡಿಯನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿದರೆ) ಅಥವಾ ಪರ್-ಇಂಪ್ರೆಷನ್(ಪ್ರತಿ ಅಂಕಣ)ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಿದ ಶುಲ್ಕದ ಮೂಲಕ ಆದಾಯ ಗಳಿಸುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್, ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ದರ ದ ಆಧಾರಿತ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ, ಡಬಲ್ ಕ್ಲಿಕ್(ಎರಡು ಬಾರಿ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸುವುದು)ನ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.(ಡಬಲ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಸಹ ಗೂಗಲ್ ನ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ).<ref>{{Cite web |url=http://adwords.google.com/support/bin/answer.py?answer=97264 |title=ಪೇ-ಪರ್-ಆಕ್ಷನ್ ಎರಡನೇ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಏನಾಯಿತು? |access-date=2011-01-25 |archive-date=2009-03-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090301024756/http://adwords.google.com/support/bin/answer.py?answer=97264 |url-status=dead }}</ref> ಗೂಗಲ್, Q೧ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ US$೨.೦೪ ಶತಕೋಟಿ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿತು.(ವಾರ್ಷಿಕ $೮.೧೬ ಶತಕೋಟಿ), ಅಥವಾ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಮೂಲಕ ೩೦%ನಷ್ಟು ಒಟ್ಟಾರೆ ವರಮಾನ ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://investor.google.com/earnings/2010/Q1_google_earnings.html "ಗೂಗಲ್ 2010ರ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕ ಹಣಕಾಸು ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ"] ಗೂಗಲ್ ೧೮ ಜೂನ್‌ ೨೦೧೦ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ==ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ== {{Ref improve section|date=September 2010}} ವೆಬ್ಸೈಟ್ ವಿಷಯ, ಬಳಕೆದಾರನ ಭೌಗೋಳಿಕ ನೆಲೆ, ಹಾಗು ಇತರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಜಾಹಿರಾತು ಸೇವೆ ಒದಗಿಸಲು ಗೂಗಲ್ ತನ್ನ ಅಂತರಜಾಲ ಶೋಧನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ನ ಉದ್ದೇಶಿತ ಜಾಹಿರಾತು ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜಾಹಿರಾತನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಬಯಸುವವರು ಆಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ ಮೂಲಕ ದಾಖಲು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್, ವೆಬ್ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ಯಾನರ್ ಗಳಿಗಿಂತ ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಜಾಹಿರಾತಿನ ವಿಷಯವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗೆ ಸುಸಂಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವು ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಪಡಿಸಲು ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ; ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾಹಿರಾತು ನೆಟ್ವರ್ಕ್ (ಜಾಲ)ಆಗಿದೆ. ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರದ ಹಾಗು ಮಾರಾಟ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಲ್ಲದ ಸಣ್ಣ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗಳಿಗೆ ಜಾಹೀರಾತು ವರಮಾನದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ಚರ್ಚಿಸಲಾದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬದ್ಧವಾದ ಜಾಹಿರಾತುಗಳಿಂದ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ, ವೆಬ್ ಪರಿಣಿತರು, ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗಳ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಬರಹಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗಳು ಈ ಜಾಹೀರಾತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಬಹಳ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಮುದ್ರಕರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಕೆಲವು ವೆಬ್ ಪರಿಣಿತರು, ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಆದಾಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ:{{Citation needed|date=June 2008}} # ಅವರು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಆನ್ಲೈನ್ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. # ಅವರು ತಮ್ಮ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿದರೆ ಇಂತಿಷ್ಟು ಹಣವು ಕಡಿತವಾಗುತ್ತದೆ. # ಅವರು ತಮ್ಮ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರು ಜಾಹಿರಾತುಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಲು ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವಂತಹ ವಿಷಯವಸ್ತುವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು "ನನ್ನ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಜಾಹಿರಾತಿನ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ" ಎಂಬಂತಹ ಪದಗುಚ್ಚಗಳನ್ನು ವೆಬ್ ಪರಿಣಿತರು ಬಳಸದಂತೆ ಗೂಗಲ್ ನಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು. ಸ್ವೀಕೃತಗೊಂಡ ಪದಗುಚ್ಛಗಳೆಂದರೆ "ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಕೊಂಡಿಗಳು" ಹಾಗು "ಜಾಹಿರಾತುಗಳು". ಎಲ್ಲಾ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಆದಾಯದ ಮೂಲವೆಂದರೆ ಆಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್, ಬದಲಿಯಾಗಿ ಇದು ವಿಕ್ರೆಯ್(ಹರಾಜಿನ ಮೌಲ್ಯ) ಎರಡನೇ ದರ ಪ್ರಮಾಣದ ಹರಾಜನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಂಕೀರ್ಣ ಬೆಲೆ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಜಾಹಿರಾತುದಾರನಿಗೆ ಮೊಹರಾದ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸುತ್ತದೆ.(ಅದೆಂದರೆ., ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗದಂತಹ ಕೋರಿಕೆ). ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ನೀಡಲಾದ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದ್ದೇ ಆದರೆ, ಜಾಹಿರಾತುದಾರರು ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದೇ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೋರಿಕೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಕಂಟೆಂಟ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಪಾಲುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ ೬೮%ನಷ್ಟು ಆದಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="10QJul10">{{cite web | url=http://investor.google.com/documents/20100630_google_10Q.html | title=Google Form 10-Q, Q2 2010 | date=2010-07-15 | accessdate=2010-09-08}}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಒಯಿಂಗೋ, Inc., ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್ ನ ಖಾಸಗಿ ಒಡೆತನದ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಗಿಲಾಡ್ ಎಲ್ಬಾಜ್ ಹಾಗು ಆಡಂ ವೆಯಿಸ್ಸ್ಮನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಒಯಿಂಗೋ ಪದಗಳ ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಖಾಸಗಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಶೋಧನಾ ಆಲ್ಗರಿದ್ಮ್(ಅರಬ್ಬೀ ಅಂಕಗಣಿತ ಪದ್ಧತಿ) ನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ ವರ್ಡ್ ನೆಟ್ ಎಂಬ ಮೂಲ ನಿಘಂಟಿನ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ರಚನೆ ಮಾಡಿತು, ಇದನ್ನು ಜಾರ್ಜ್ ಮಿಲ್ಲರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂಶೋಧಕರು ಅಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ೧೫ ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.infotoday.com/newsbreaks/nb1220-2.htm|title=Beyond Keyword Searching|publisher=Info Today|author=Paula J. Hane|date=1999-12-20}}</ref> ಒಯಿಂಗೋ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಸಿಮ್ಯಾನ್ಟಿಕ್ಸ್(ಸಂಸ್ಥೆ) ಎಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು,<ref>{{cite news|url=http://searchenginewatch.com/showPage.html?page=2196001|title=Google Buys Applied Semantics|publisher=Incisive Interactive Marketing LLC|date=2003-04-24|access-date=2011-01-25|archive-date=2012-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120319231317/http://searchenginewatch.com/showPage.html?page=2196001|url-status=dead}}</ref> ಇದನ್ನು ನಂತರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು US$೧೦೨ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.google.com/press/pressrel/applied.html|title=Google Acquires Applied Semantics|publisher=Press release|date=2003-04-23}}</ref> ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್, ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ "ಪ್ರಕಟಣಾ ಜಾಹಿರಾತುಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಗಳ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು" ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಸೇರಿತ್ತು. ==ವಿಧಗಳು== ===ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಫೀಡ್ಸ್ (ಪೋಷಕಗಳಿಗಾಗಿ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್)=== ಮೇ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್, ಸೀಮಿತ-ಸಹಯೋಗದ '''ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಫೀಡ್ಸ್''' ನ ಎರಡನೇ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು RSS ಹಾಗು ಆಟಂ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ನ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ೧೦೦ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಸಕ್ರಿಯ ಚಂದಾದಾರರಿದ್ದಾರೆ. ಅಧಿಕೃತ ಗೂಗಲ್ ಬ್ಲಾಗ್ ನ ಪ್ರಕಾರ, "ಜಾಹಿರಾತುದಾರರು ತಮ್ಮ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸೂಚಕ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು; ಪ್ರಕಟಣೆದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹಣ ಸಂದಾಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ವೀಕ್ಷಕರು ಸುಸಂಬದ್ಧವಾದ ಜಾಹಿರಾತನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾರೆ-ಜೊತೆಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸೂಚಕಗಳು ಆಯ್ಕೆಗೆ ದೊರಕುತ್ತವೆ."<ref name="google_blog_feed_me">{{cite web | url=http://googleblog.blogspot.com/2005/05/feed-me.html | title=Official Google Blog: Feed me | author=[[Shuman Ghosemajumder]] | date=2005-05-17 | accessdate=2007-12-29}}</ref> ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಫೀಡ್ಸ್, ಸೂಚಕಕ್ಕೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. RSS ವೀಕ್ಷಕ ಅಥವಾ ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ, ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಪಡೆದ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಗೂಗಲ್ ಜಾಹಿರಾತು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತದೆ. ಜಾಹಿರಾತು ವಿಷಯವನ್ನು, ಚಿತ್ರದ ಸುತ್ತ ಸೂಚಕದ ವಿಷಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಬಳಕೆದಾರನು ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿದಾಗ, ಆತ ಅಥವಾ ಆಕೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಜಾಹಿರಾತುಗಳ ಮಾದರಿ, ಜಾಹಿರಾತುದಾರನ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗೆ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಫೀಡ್ಸ್, ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫, ೨೦೦೮ರವರೆಗೆ ಎಲ್ಲ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗತೊಡಗಿದಾಗ ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹಾಗೆ ಉಳಿದಿತ್ತು. ===ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಸರ್ಚ್(ಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್)=== ಸಾಧಾರಣ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ನ್ನು ಹೋಲುವ '''ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಸರ್ಚ್''', ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಮಾಲಿಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಗೂಗಲ್ ಶೋಧನಾ ಆವರಣವನ್ನು ಇರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರನು ಅಂತರಜಾಲವನ್ನು ಅಥವಾ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಶೋಧನಾ ಆವರಣವನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದಾಗ, ಗೂಗಲ್, ವೆಬ್ಸೈಟ್ ನ ಮಾಲಿಕರೊಂದಿಗೆ ಆ ಜಾಹಿರಾತು ಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ೫೧%ನಷ್ಟು ಆದಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="10QJul10" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ ಜಾಹಿರಾತನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕಟನಕಾರನು ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಕೇವಲ ಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಕಟನಕಾರನಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ===ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಮೊಬೈಲ್ ಕಂಟೆಂಟ್(ಮೊಬೈಲ್ ಅಂಶದ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್)=== ಮೊಬೈಲ್ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್, ಪ್ರಕಟನಕಾರರಿಗೆ ಉದ್ದೇಶಿತ ಗೂಗಲ್ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮೊಬೈಲ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗಳಿಂದ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ನ ಮಾದರಿ, ಗೂಗಲ್, ವೆಬ್ಸೈಟ್ ನ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ - ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮೊಬೈಲ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ===ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಡೊಮೈನ್ಸ್ (ಸ್ಥಾನಿಕ-ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗಾಗಿ)=== ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಡೊಮೈನ್ಸ್, ಇನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗದ ಡೊಮೈನ್ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲೇ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಡೊಮೈನ್ ಹೆಸರುಳ್ಳ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಡೊಮೈನ್ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಇವುಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಡೊಮೈನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ; ಜೊತೆಗೆ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇದು ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೨, ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ, ''ಟೆಕ್ ಕ್ರಂ'' ಚ್, ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಡೊಮೈನ್ಸ್ ಎಲ್ಲ US ಪ್ರಕಟನಕಾರರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆಯೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.techcrunch.com/2008/12/12/adsense-for-domains-now-available-for-all-us-publishers/ ಡೊಮೈನ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಎಲ್ಲ US ಪ್ರಕಾಶಕರಿಗೆ ಇದೀಗ ಲಭ್ಯವಿದೆ], ರಾಬಿನ್ ವುಟರ್ಸ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೨, ೨೦೦೮, ಟೆಕ್ ಕ್ರಂಚ್</ref> ===ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ವಿಡಿಯೋ === ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ವಿಡಿಯೋ, ದೃಶ್ಯಸಹಿತ (ದೃಶ್ಯಮಾಧ್ಯಮ)ಜಾಹಿರಾತನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವವರಿಗೆ, ಜನಪ್ರಿಯ ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಗೂಗಲ್ ನ ವ್ಯಾಪಕ ಜಾಹಿರಾತು ನೆಟ್ವರ್ಕ್(ಜಾಲದಲ್ಲಿ) ನಲ್ಲಿ ಜಾಹಿರಾತನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ ಆದಾಯ ಗಳಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.businessweek.com/news/2010-05-03/google-s-youtube-boosts-display-advertisers-10-fold-update1-.html | title = Google’s YouTube Boosts Display Advertisers 10-Fold (Update1) | author = Brian Womack | publisher = Bloomberg Businessweek | date = 2010-05-03 | accessdate = 2010-05-03}}</ref> ==XHTML ಹೊಂದಾಣಿಕೆ == ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ರವರೆಗೂ, ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಶೋಧನಾ ಆವರಣಕ್ಕೆ HTML ಸಂಕೇತವು, XHTML ಎಂದು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ, ಜೊತೆಗೆ ಇದರ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಆಧುನಿಕ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ * ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಅಲ್ಲದ ಕೊನೆಯ ಟ್ಯಾಗ್ ಗಳು(ಒಂದು ದತ್ತಾಂಶದ ಬಾಬನ್ನು ಮುಂದೆ ಮತ್ತೆ ಪಡೆಯಲು ಅದರ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಗುರುತಿಸು), ಉದಾಹರಣೆಗೆ <code></img></code> ಹಾಗು <code></input></code>, * <code>checked="checked"</code> ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ <code>checked</code> ನ ಗುರುತುಗಳ ಬಳಕೆ, * <code>id</code>, <code>ಕ್ಲಾಸ್</code>, ಅಥವಾ <code>ಸ್ಟೈಲ್</code> ನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಪ್ರದರ್ಶನಾಶೈಲಿಯ ಗುರುತುಗಳು - ಉದಾಹರಣೆಗೆ, <code>bgcolor</code> ಹಾಗು <code>ಅಲೈನ್</code> * ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಾಶೈಲಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಕೋಷ್ಟಕ ಮಾದರಿ (ಅದೆಂದರೆ., ಕೊಷ್ಟಕವಲ್ಲದ ಮಾದರಿ),<sup>೧</sup> ಹಾಗು * the <code>ಫಾಂಟ್</code> ಟ್ಯಾಗ್.<sup>೨</sup> <small>೧: ಅನುದ್ದೇಶಿತ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಕೋಷ್ಟಕ ವಿಧಾನ ಬಳಸುವುದನ್ನು W೩C ಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ,<ref>{{cite web|url=http://www.w3.org/TR/CSS2/tables.html|title=Tables|author=W3C|accessdate=2009-10-06}}</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಒಂದು ದತ್ತಾಂಶವು ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಫಲತೆ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ - ಒಂದು ಕೋಷ್ಟಕವು "ಸರಿಯಾಗಿ" ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಆಲ್ಗರಿದ್ಮ್ ವಿಧಾನವಿಲ್ಲ(ಬ್ರೌಸರ್ ವಿಂಡೋ ಮರುಆಕಾರಗೊಂಡಾಗ ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣವಾಗಿ ಅಗಲವಾಗಿ ಅಥವಾ ಉದ್ದವಾಗುವ ಕೋಷ್ಟಕದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಅಥವಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಸಕ್ರಿಯವಾದ ಕ್ಲೈಂಟ್ ಸೈಡ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟಿಂಗ್ ಇಲ್ಲದೆ ಪ್ರಕಟಿಸಬಹುದು) </small><br><small></small> <small>೨: <code>ಫಾಂಟ್</code> ಟ್ಯಾಗ್ ಅಸಮ್ಮತವಾಗುತ್ತಾದರೂ, ಯಾವುದೇ XHTML ಪ್ರಮಾಣಕ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಫಲತೆ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ{{Citation needed|date=October 2009}}. </small> ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಜಾಹಿರಾತು ತಂಡವು ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ವಿಧಾನ <code>document.write()</code>ನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಅಳವಡಿಕೆಯ ಸೂತ್ರ <code>application/xhtml+xml</code> MIME ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದಾಗ ಇದು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ತಂಡಗಳು <code>iframe</code> HTML ಟ್ಯಾಗ್ ನ್ನೂ ಸಹ ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಇದು ''XHTML ೧.೦ ಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್'' ಅಥವಾ ''XHTML ೧.೦ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಶನಲ್'' DOCTYPEs ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ನ ನಿಯಮಗಳು ಅದರ ಅಂಗಗಳು ಸಂಕೇತ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತವೆ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವವರು ಸರಿಯಾದ XHTML ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೇವಲ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಜಾಹಿರಾತು ತಂಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರತ್ಯೇಕ HTML ವೆಬ್ ಪುಟವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಂದು <code>ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್</code>(ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವಿವರಣೆ) ಟ್ಯಾಗ್ ನಿಂದ XHTML ವೆಬ್ ಪುಟಕ್ಕೆ ಈ ಪುಟವನ್ನು ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.cssplay.co.uk/menu/adsense.html|title=Adding AdSense to application/xhtml+xml pages|author=Stu Nicholls|accessdate=2008-02-02|archive-date=2010-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20101226000614/http://www.cssplay.co.uk/menu/adsense.html|url-status=dead}}</ref> ಈ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅಂಗೀಕರಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.456bereastreet.com/archive/200409/content_negotiation_adsense_and_comments/ | title=Content negotiation, AdSense, and comments | author=Roger Johansson | date=2004-09-01| accessdate=2008-02-02}}</ref> ==ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಧಾನ == * ವೆಬ್ ಪರಿಣಿತರು ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಸಂಕೇತವನ್ನು ವೆಬ್ ಪುಟಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸುತ್ತಾರೆ. * ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಈ ಪುಟವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗಿ, ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಸಂಕೇತವು ಇನ್ಲೈಂಡ್ JSON ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ಗೂಗಲ್ ಸರ್ವರ್ ಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. * [[:Contextual advertising|ಸಂದರ್ಭೋಚಿತ ಜಾಹಿರಾತುಗಳಿಗಾಗಿ]], ಗೂಗಲ್ ಸರ್ವರ್ ಗಳು, ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು ಪುಟದ ಕ್ಯಾಷ್ ನ್ನು(ಗೋಪ್ಯಸ್ಥಾನ) ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯಪದಗಳು ಆ ಮೊದಲೇ ಕ್ಯಾಷ್ಡ್ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಆಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ ಬಿಡ್ಡಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಆ ಮುಖ್ಯಪದಗಳಿಂದ ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. (ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು [http://appft1.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&amp;Sect2=HITOFF&amp;p=1&amp;u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&amp;r=1&amp;f=G&amp;l=50&amp;co1=AND&amp;d=PG01&amp;s1=20040059708&amp;OS=20040059708&amp;RS=20040059708 ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190219235349/http://appft1.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=20040059708&OS=20040059708&RS=20040059708 |date=2019-02-19 }} ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.) * ಜಾಲ-ನಿರ್ದೇಶಿತ ಜಾಹಿರಾತುಗಳಿಗಾಗಿ, ಜಾಹಿರಾತುದಾರನು, ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳಬೇಕಿರುವ ಪುಟ(ಗಳನ್ನು) ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಹಾಗು ಕಾಸ್ಟ್ ಪರ್ ಮಿಲ್ಲೆ(CPM)ಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಹಣ ಸಂದಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಅಥವಾ ಹಣವನ್ನು ಸಂದಾಯ ಮಾಡುವ ಜಾಹಿರಾತುದಾರರು ಪ್ರಕಟವಾದ ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರ ಜಾಹಿರಾತಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಸಂದಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://adwords.google.com/support/bin/answer.py?answer=54411&topic=13175 |title=Google AdSense Help Center: What are CPM ads? |date=2007-12-29 |access-date=2011-01-25 |archive-date=2009-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090122054213/http://adwords.google.com/support/bin/answer.py?answer=54411&topic=13175 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.google.com/ads/sitetargeted.html |title=Google AdWords: All About Site-Targeted Ads |date=2007-12-29 }}</ref> * ಶಿಫಾರಸು ಪಡೆದ ಜಾಹಿರಾತಿನಲ್ಲಿ, ಪುಟವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದವರು ಸೂಚಿಸಿದ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ನ್ನು ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೆ ಅಥವಾ ಸೂಚಿತ ಸೇವೆಗೆ ಚಂದಾದಾರರಾದರೆ, ಗೂಗಲ್ ಜಾಹಿರಾತುದಾರನ ಖಾತೆಗೆ ಹಣವನ್ನು ತುಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.google.com/adsense/support/bin/answer.py?answer=25890&topic=11724 |title=Google AdSense Help Center: What is the referrals feature? |date=2007-12-29 }}</ref> ಶಿಫಾರಸು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal | title = Google yanks AdSense referral program, offers shoddy surrogate | journal = blog.anta.net | date = 2008-07-01 | url = http://blog.anta.net/2008/07/01/google-yanks-adsense-referral-program-offers-shoddy-surrogate/ | issn = 1797-1993 | accessdate = 2008-07-01 | archive-date = 2011-07-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110723014344/http://blog.anta.net/2008/07/01/google-yanks-adsense-referral-program-offers-shoddy-surrogate/ | url-status = dead }}</ref> * ವೀಕ್ಷಕನ ಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಶೋಧನಾ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಏಕೆಂದರೆ ಪುಟವನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಕೋರಿಕೆ ಬಂದಾಗ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ನ್ನು ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್ ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇತರ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಮಾಲೀಕರು ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಸಂಕೇತವನ್ನು ತಮ್ಮ ವೆಬ್ ಪುಟಗಳಿಗೆ ನಕಲು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ವಂಚನೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಗ್ರಾಹಕರು ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳಬೇಕಿರುವ ಪುಟಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಬಹುದು. ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್, ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲಾದ ಪುಟಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇತರ ಪುಟಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿದರೆ ಅಂತಹವುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ==ದುರುಪಯೋಗ == ಕೆಲವು ವೆಬ್ ಪರಿಣಿತರು, ಗೂಗಲ್ ನಲ್ಲಿ ಶೋಧನೆ ಮಾಡುವವರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಗು ಇತರ ಇಂಜಿನ್ ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುತ್ತಾರೆ, ಕ್ಲಿಕ್ ನಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು ಇವರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ "ಸೋಂಬಿ"(ಸ್ವಯಂಚಲಿ) ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಿಷಯವಲ್ಲದೆ ಬೇರೇನನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ.(ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಓಪನ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ನಿಂದ ವಿಷಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಂತಹ ನಿರ್ದೇಶಿಕೆ, ಅಥವಾ RSS ಫೀಡ್ಸ್ ಫಾರ್ ಕಂಟೆಂಟ್ ನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವ ಸ್ಕ್ರೇಪರ್ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗಳು). ಬಹುಶಃ ಇಂತಹ "ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ಮ್ಸ್" ಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ರೂಪವೆಂದರೆ ಸ್ಪ್ಲೊಗ್ಸ್ ಗಳು(ಸ್ಪ್ಯಾಮ್ ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳು), ಇವುಗಳು ಅಧಿಕ-ಹಣಗಳಿಸುವ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವುದರ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿವೆ. ಈ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಹಲವು ಇತರ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗಳಿಂದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ]]. ಇವುಗಳು ಹಾಗು ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಶೋಧನಾ ಇಂಜಿನ್ ಸ್ಪ್ಯಾಮ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಇದನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಬಹುದು. {{Citation needed|date=May 2009}} ಮೇಡ್ ಫಾರ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್(ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಗಾಗೆ ತಯಾರಾದ)(MFA) ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಅಥವಾ ವೆಬ್ ಪುಟ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇವುಗಳು ಜಾಹಿರಾತುಗಳಿಂದ ಭರ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಈ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಉಪಾಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂತಹ ಪುಟಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ದೂರುಗಳು ಬಂದ ಕಾರಣ, ಗೂಗಲ್ ಇಂತಹ ಖಾತೆ ಗಳನ್ನು ಈಗ ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸಿದೆ. ಟ್ರೋಜನ್ ಹಾರ್ಸಸ್, ಗೂಗಲ್ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ನಿರ್ದೆಶಿತವಾಗಿದೆಯೆಂಬ ವರದಿಗಳೂ ಸಹ ಇವೆ, ಇವುಗಳು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಜಾಹಿರಾತುಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಸಿದ್ಧಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಟ್ರೋಜನ್ ವೆಬ್ ಪುಟದ ಮೂಲಕ ಅಪರಿಚಿತ ಬಳಕೆದಾರನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಆಗುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ನಂತರದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ದುರುದ್ದೇಶಿತ ಜಾಹಿರಾತಿನೊಂದಿಗೆ ಮೂಲ ಜಾಹಿರಾತಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.techshout.com/internet/2005/27/a-trojan-horse-program-that-targets-google-ads-has-been-detected-by-an-indian-web-publisher/|title=Trojan Horse program that targets Google AdSense ads|publisher=TechShout|date=2005-12-27|author=Benaifer Jah}}</ref> ==ಟೀಕೆ== ಕ್ಲಿಕ್ ವಂಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಂಟಾದ ಆರೋಪದಿಂದ, ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್, ಕೆಲ ಸರ್ಚ್ ಇಂಜಿನ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೆಶನ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ, ಗೂಗಲ್ "ಅನರ್ಹ ಕ್ಲಿಕ್ ಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಇವುಗಳು ಟೀಕಿಸಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯು ತಮ್ಮ ಸ್ಪರ್ಧಿಯ ಸರ್ಚ್ ಇಂಜಿನ್ ಜಾಹಿರಾತುಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿದರೆ ಅದು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |url=https://www.wired.com/wired/archive/14.01/fraud.html |title=How click fraud could swallow the internet|publisher=[[Wired (magazine)|Wired]] |author=[[Charles C. Mann]] |date=January 2006}}</ref> ಕ್ಲಿಕ್ ವಂಚನೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಪ್ರಕಟನಕಾರರು ಹಲವಾರು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು-ಶೋಧಿಸುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.{{Citation needed|date=October 2007}} ಈ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಗಳು ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಜಾಹಿರಾತುಗಳ ಮೇಲೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತೃತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಕಟನಕಾರರು, ತಾವು ಕ್ಲಿಕ್ ವಂಚನೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದೇವೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು. ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಶೋಧನಾ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಗಳು ಖರೀದಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ವೆಬ್ ಪರಿಣಿತರಿಗೆ ಹಣ ಸಂದಾಯ ಮಾಡುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಯುಕ್ತವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://lembingley.computing.co.uk/2007/02/google-keeps-co.html |title=Google keeps on coining it in |publisher=[[IT Week]] |date=2007-02-01 |author=Lem Bingley }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಗೂಗಲ್, ಒಂದು ಖಾತೆ US$೧೦೦ ತಲುಪುವವರೆಗೂ ಹಣವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ,<ref>{{cite web |url=https://www.google.com/adsense/support/bin/answer.py?answer=9905 |title=When do I get paid? |publisher=Google AdSense Help Center }}</ref> ಆದರೆ ಸಣ್ಣ ವಿಷಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಹಲವರಿಗೆ{{Citation needed|date=July 2008}}ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಮಯದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ-ಈ ಮೊತ್ತದ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ವರಮಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷಾನುಗಟ್ಟಲೆ ಸಮಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿ, ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸದಿದ್ದರೆ, ಗೂಗಲ್, US$೧೦ಕ್ಕಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಗಳಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಹಣವನ್ನು ಸಂದಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ನಿಂದ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಹಣದ ಚೆಕ್ ಸಂದಾಯವಾಗಬೇಕಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಖಾತೆ ಗಳು ಅನರ್ಹಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆಂದು ಹಲವು ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಮಾಲೀಕರು ದೂರುತ್ತಾರೆ. ಗೂಗಲ್, ಕ್ಲಿಕ್ ವಂಚನೆ ಅಥವಾ ನಿಷೇಧಿಸಲಾದ ವಿಷಯದಿಂದ ಖಾತೆ ಗಳು ಅನರ್ಹಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆಂದು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸೂಕ್ತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಇಮೇಲ್ ಪ್ರಕಟನಕಾರನ ಒಡೆಯನಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಮರ್ಥನೆಗಳಾಗಲಿ, ಅಥವಾ ಆಯ್ಕೆಗಳಾಗಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಇಮೇಲ್ ನಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್, "ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಆಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ ಜಾಹಿರಾತುದಾರರನ್ನು ಅಸಮರ್ಥ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವೆಚ್ಚದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ನಮಗೆ ನಿಮ್ಮ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ನಿಮಗೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿರುವ ಬಾಕಿ ಹಣ ಹಾಗು ಗೂಗಲ್ ನ ವರಮಾನದ ಪಾಲನ್ನು, ಸಂಬಂಧಿತ ಜಾಹಿರಾತುದಾರರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಾಪಸು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯ ಸಮ್ಮತವಾಗಿದೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ-ಬಂದ ವರಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಎಲ್ಲ ದೂರುಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.google.com/adsense/support/bin/answer.py?answer=57153 |title=Disabled Account FAQ - AdSense Help |date=2010-11-08}}</ref> ಅಧಿಕೃತ ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಬ್ಲಾಗ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿಡಿಯೋ ವೆಬ್ಸೈಟ್ Imineo.comನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದಾಗ, ಗೂಗಲ್ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಈ ವೆಬ್ಸೈಟ್, ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಕವೆನಿಸುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಗೂಗಲ್ ನ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಪಾಲಿಸಿಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿತು. ಮಾದರಿಯಾಗಿ, ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗಳು ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=https://www.google.com/adsense/support/bin/answer.py?hl=en&answer=105957 |title=Adult content |publisher=Google AdSense Help Center}}</ref> ಕೆಲವು ಜಾಲಗಳು ಸ್ವತಃ ಕಾಪಿರೈಟ್ ನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಕಾಪಿರೈಟ್ ಆದಂತಹ ವಸ್ತು-ವಿಷಯಕಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ; ಅಥವಾ ವಿಷಯಕವನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಕಾಪಿರೈಟ್ (ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯ)ಹೊಂದಿರುವವರಿಂದ ಪ್ರಮಾಣಿತವಾಗಿರಬೇಕು.<ref>{{cite web |url=https://www.google.com/adsense/support/bin/answer.py?answer=48182&sourceid=aso&subid=ww-ww-et-asui&medium=link |title=Google AdSense Program Policies |date=2007-12-29 }}</ref> ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಹಾಗು ಆಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ ಎರಡರ ಬಳಕೆಯಿಂದ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಸ್ವತಃ ಪ್ರಚಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಹೀಗಾಗಿ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಗೂಗಲ್ ಗೆ ಕಮಿಷನ್ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://blog.colnect.com/2009/02/be-careful-when-using-both-adsense.html |title=BE CAREFUL when using both AdSense + AdWords by Google |date=2009-02-19 }}</ref> ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಅನುಚಿತ ಅಥವಾ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ದಾಳಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಒಂದು ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ, ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಶೈಕ್ಷಣಿಕತೆ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಜಾಹಿರಾತು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು.(ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ನಿಜವೆಂದು ಭಾವಿಸಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.).<ref>{{cite web |url=http://www.businessinsider.com/googles-worst-ads-ever-2009-8 |title=Google's Worst Ads Ever (GOOG) |date=2009-08-20 }}</ref> ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ಕುಕೀಗಳನ್ನು ರಚನೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ಕೆಲವರು ಗೋಪ್ಯತೆಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಕೆಲವರು<ref>[http://www.scroogle.org/adsense.html ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಪ್ರಿಯರ ಟೀಕೆಗಳು]{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ನ್ನು ಬಳಸುವ ವೆಬ್ ಪರಿಣಿತರು, ಗೋಪ್ಯತೆ ನಿಯಮದ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು.<ref>[https://www.google.com/adsense/localized-terms Google AdSense terms]</ref> ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== * ''ದಿ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಕೋಡ್ '' (ಪುಸ್ತಕ) * ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ * ಗೂಗಲ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಪೇ ಪರ್‌ ಪ್ಲೇ * ಸ್ಕ್ರೇಪರ್(ಅಳಿಸಿ ಹಾಕುವ ಸಾಧನ) ವೆಬ್ಸೈಟ್ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.adsense.com/ ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ] * [http://appft1.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&amp;Sect2=HITOFF&amp;p=1&amp;u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&amp;r=1&amp;f=G&amp;l=50&amp;co1=AND&amp;d=PG01&amp;s1=20040059708&amp;OS=20040059708&amp;RS=20040059708 ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆದ ಅನ್ವಯಿಕೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190219235349/http://appft1.uspto.gov/netacgi/nph-Parser?Sect1=PTO2&Sect2=HITOFF&p=1&u=%2Fnetahtml%2FPTO%2Fsearch-bool.html&r=1&f=G&l=50&co1=AND&d=PG01&s1=20040059708&OS=20040059708&RS=20040059708 |date=2019-02-19 }} * [http://adsense.blogspot.com/ ಇನ್ಸೈಡ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್] — ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ ಲಾಗ್ {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} {{Google Inc.|corporate=yes}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್‌ ಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲ ಜಾಹಿರಾತು ಸೇವೆಗಳು ಹಾಗು ಅದರ ಅಂಗ ಜಾಲಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೆಬ್ 2.0]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲ ಮಾರಾಟಗಾರಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:1998ರ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]] 3djxr7bpke9cx61nsgqnddyc6qd5lcm 0 27499 1374186 1345297 2026-05-26T22:32:17Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374186 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | released = {{start date|2000|10|23}}<ref>[http://www.google.com/press/pressrel/pressrelease39.html]</ref> | name = AdWords | logo = [[ಚಿತ್ರ:Adwords logo.png]] | screenshot = <!-- SCREENSHOT NEEDED --> | caption = | developer = [[Google Inc.]] | latest_release_version = | latest_release_date = | latest_preview_version = | latest_preview_date = | operating_system = [[Cross-platform]] (web-based application) | genre = [[Online advertising]] | license = | Kaynak = [http://www.kalitereklam.com Kalite Reklam] | website = [http://www.google.com/adwords www.google.com/adwords] }} '''ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್''' ಎಂಬುದು [[ಗೂಗಲ್]] ನ ಪ್ರಮುಖ ಜಾಹೀರಾತು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೇ, ಆದಾಯದ ಪ್ರಧಾನ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಜಾಹೀರಾತಿನಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಗೂಗಲ್ ನ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ 2010 ರಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|USD]]$28 ಬಿಲಿಯನ್ ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref name="financialtables">{{cite web |url=http://investor.google.com/fin_data.html |title=Financial Tables |publisher=Google Investor Relations |accessdate=2008-01-31}}</ref> ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್, ಪಠ್ಯ, ಶೀರ್ಷಿಕೆ(ಬ್ಯಾನರ್) ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗಾಗಿ ಪೇ-ಪರ್-ಕ್ಲಿಕ್ (PPC) ಜಾಹೀರಾತು ಹಾಗು ತಾಣ-ಉದ್ದೇಶಿತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸ್ಥಳೀಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿತರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ನ ಜಾಹೀರಾತು ಪಠ್ಯ ವಿಷಯ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕವೆಂದರೆ ಎರಡು ಪಠ್ಯ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಇಂಟ್ರಾಕ್ಟೀವ್ ಅಡ್ವರ್ಟೈಸ್ ಮೆಂಟ್ ಬ್ಯೂರೋ (IAB) ದ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ನ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ವಿಭಾಗವು,ಮಿಚಿಗನ್ ನ ಆನ್ನ ಅರ್ಬೋರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಕಚೇರಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಮೌಂಟ್ಯೇನ್ ವ್ಯೂ ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=202600809 |title=ಇನ್ ಸೈಡ್ ಗೂಗಲ್'ಸ್ ಮಿಚಿಗನ್ ಆಫೀಸ್ - ಗೂಗಲ್ - ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಷನ್ ವೀಕ್ |access-date=2011-01-28 |archive-date=2008-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080403062713/http://www.informationweek.com/news/showArticle.jhtml?articleID=202600809 |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಮೌಂಟ್ಯೇನ್ ವ್ಯೂ ನಲ್ಲಿರುವ ಇದರ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಕಚೇರಿಯ ಹಿಂದಿರುವ ಇದು ಕಂಪನಿಯ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ US ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.intelligententerprise.com/showArticle.jhtml?articleID=201800412 |title=ಆನ್ ಇನ್ ಸೈಡ್ ಲುಕ್ ಅಟ್ ಗೂಗಲ್ಸ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ HQ > > ಇಂಟೆಲಿಜೆಂಟ್ ಎಂಟರ್ ಪ್ರೈಸಸ್: ಬೆಟರ್ ಇನ್ ಸೈಟ್ ಫಾರ್ ಬಿಸ್ ನೆಸ್ ಡಿಸಿಷನ್ಸ್ |access-date=2011-01-28 |archive-date=2009-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090826055748/http://www.intelligententerprise.com/showArticle.jhtml?articleID=201800412 |url-status=dead }}</ref> ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಮೌಂಟ್ಯೇನ್ ವ್ಯೂ ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಪೇ-ಪರ್-ಕ್ಲಿಕ್ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು (PPC) == ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಅವರ ಜಾಹೀರಾತು ಆರಂಭಿಸುವ ಪದವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿ ಕ್ಲಿಕ್ ನ(ಗುಂಡಿ ಒತ್ತಿದಾಗೊಮ್ಮೆ) ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಗೂಗಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಿದಾಗ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಪದಗಳ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು (ಗೂಗಲ್ ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಸೃಷ್ಟಿಗಳೆಂದೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)"ಪ್ರಾಯೋಚಿತ ಕೊಂಡಿ"ಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ನ ಬಲಬದಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಧಾನ ಶೋಧಕ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ನೀಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಕ್ಲಿಕ್ ತ್ರೂ ರೇಟ್ ಗಳು (CTR)(ಗುಂಡಿ ಒತ್ತುವ ಮೂಲಕ ದರ) ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: ಮೊದಲ ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ ಸುಮಾರು 8 ಪ್ರತಿಶತ, ಎರಡನೆಯದಕ್ಕೆ 5 ಪ್ರತಿಶತ ಹಾಗು ಮೂರನೆಯದಕ್ಕೆ 2.5 ಪ್ರತಿಶತ. ಶೋಧಕ ಫಲಿತಾಂಶವು 0 ಯಿಂದ 12 ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.accuracast.com/seo-weekly/adwords-clickthrough.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-01-28 |archive-date=2013-06-26 |archive-url=https://www.webcitation.org/6Hfsq8CBp?url=http://www.accuracast.com/articles/advertising/adwords-clickthrough/ |url-status=dead }}</ref> ಪ್ಯೇಡ್-ಫಾರ್ ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ ನ ಕ್ರಮಾನುಗತಿಯು, ಇತರ ಜಾಹೀರಾತುದಾರರ' ಘೋಷಿತ ಬೆಲೆ(PPC) ಮತ್ತು ಶೋಧಿಸಿದಾಗ ತೋರಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ "ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಂಕ"ವನ್ನು ಆವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕಾಗಿರುವ ಅಂಕವನ್ನು ದರಗಳು, ಜಾಹೀರಾತುದಾರನ ಪ್ರಚಾರ ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳ ವಿಶ್ವಸನೀಯತೆ,ಪ್ರಸಕ್ತತೆ, ಜಾಹೀರಾತುದಾರನ ಖಾತೆ ಮಾಹಿತಿ ಹಾಗು ಗೂಗಲ್ ನಿರ್ಧರಿಸಿರುವ ಇತರ ಅಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಾಹೀರಾತುದಾರನ ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಂಕವನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಕೂಡ ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://adwords.google.com/support/aw/bin/answer.py?hl=en&topic=115&answer=6111 |title=How are ads ranked? - AdWords Help |publisher=adwords.google.com |accessdate=2010-02-18 |archive-date=2011-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110723080149/http://adwords.google.com/support/aw/bin/answer.py?hl=en&topic=115&answer=6111 |url-status=dead }}</ref> ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಪುಟದ ಗುಣಮಟ್ಟ, ಮತ್ತು ಅದು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಸಕ್ತತೆ, ವಿಷಯದ ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ಸಂಚಾರಯೋಗ್ಯತೆ, ಹಾಗು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://adwords.google.com/support/aw/bin/answer.py?hl=en&answer=47884 |title=How do I create a high quality landing page? - AdWords Help |publisher=adwords.google.com |accessdate=2010-02-18 |archive-date=2011-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110225032245/http://adwords.google.com/support/aw/bin/answer.py?hl=en&answer=47884 |url-status=dead }}</ref> ಗೂಗಲ್, ತಾಣಗಳಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಕೂಡ,<ref>{{cite web |url=http://adwords.google.com/support/aw/bin/static.py?hl=en&page=guidelines.cs&answer=46675&adtype=text |title=Landing Page and Site Quality Guidelines - AdWords Help |publisher=adwords.google.com |accessdate=2010-02-18 }}</ref> ಬೆಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಕ್ತತೆಯ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಅದರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಗೂಗಲ್ ಗೆ ರಹಸ್ಯವಾಗಿರುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಬಳಸುವ ಮಾನದಂಡಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಿಸಲಾದ ಎರಡನೆಯ-ಬೆಲೆ ಹರಾಜು, ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಕ್ರಮಾನುಗತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಹರಾಜು ಕಾರ್ಯಾವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.<ref>ಬೆಂಜಮೀನ್ ಎಡಲ್ ಮೆನ್, ಮೈಕೆಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೋಸ್ಕಿ ಅಂಡ್ ಮೈಕೆಲ್ ಸ್ಚವಾರ್ಜ್: "ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಜನರಲೈಸ್ಡ್ ಸೆಕೆಂಡ್-ಪ್ರೈಸ್ ಆಕ್ಷನ್: ಸೆಲ್ಲಿಂಗ್ ಬಿಲಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಾಲರ್ಸ್ ವರ್ತ್ ಆಫ್ ಕೀವರ್ಡ್ಸ್". ಅಮೇರಿಕನ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ರಿವ್ಯೂ97(1), 2007 pp 242-259.</ref><ref>ಹಾಲ್ R. ವೇರಿಯನ್: "ಪೊಸಿಷನ್ ಆಕ್ಷನ್". ಕೈಗಾರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ, 2006, doi:10.1016/j.ijindorg.2006.10.002.</ref> ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವವರು ಅದರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕೇಳುವ ಖಾಸಗಿ,ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರೆ, ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ''ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ'', ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.(ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ಪದದ,ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಮೌಲ್ಯ, "ನಂಬಿಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯ" ಹರಾಜಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ). == ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == ;IP ವಿಳಾಸವನ್ನು ಹೊರಗಿಡುವುದು : ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ, ಜಾಹೀರಾತು ನಿಯೋಜನೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಜಾಹೀರಾತು ಗುರಿಯನ್ನು ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್(IP) (ಅಂತರಜಾಲ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ) ವಿಳಾಸದೊಂದಿಗೆ ಶೋಧಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಜಾಹೀರಾತುದಾರರಿಗೆ, ಎಲ್ಲಿ ಅವರ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಕಾಣಿಸಬಾರದೆಂಬುದನ್ನು IP ವಿಳಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. : ಸುಮಾರು 20 IP ವಿಳಾಸಗಳ ವರೆಗೆ ಅಥವಾ ವಿಳಾಸಗಳ ಪರಿಮಿತಿಯ ವರೆಗೂ ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಬಹುದು. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ IP ವಿಳಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸದಂತೆ ತಡೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. : ಸ್ಥಳ ಆಧಾರಿತ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಅವಕಾಶವನ್ನು, ಉದ್ದೇಶಿತ ಬಳಕೆದಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವ ವಿಧಾನದಂತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |http://adwords.google.com/support/aw/bin/answer.py?hl=en&answer=61492 |title=What is IP Address Exclusion? - AdWords Help |publisher=adwords.google.com |accessdate=2010-06-16 }}</ref> ;ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿ ಕ್ಯಾಪಿಂಗ್ (ಆವರ್ತನ ಆವರಣ) : ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿ ಕ್ಯಾಪಿಂಗ್, ಗೂಗಲ್ ಪರಿವಿಡಿ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೇಲೆ ಒಬ್ಬನೇ ಬಳಕೆದಾರನ ಮುಂದೆ ಜಾಹೀರಾತು ಪದೇ ಪದೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಶೋಧಕ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿ ಕ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ತೊಡಗಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ, ಒಂದು ವಾರಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಮಾಸಿಕದಂತೆ ಒಬ್ಬ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟು ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಠಗೊಳಿಸಬೇಕು. ಕ್ಯಾಪ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತಿ ಜಾಹೀರಾತಿಗೆ, ಜಾಹೀರಾತು ಗುಂಪಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |http://adwords.google.com/support/aw/bin/answer.py?hl=en&answer=117579 |title=What is Frequency Capping? - AdWords Help |publisher=adwords.google.com |accessdate=2010-06-16 }}</ref> == ನಿಯೋಜನೆ(ಪ್ಲೇಸ್ ಮೆಂಟ್) ಉದ್ದೇಶಿತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು (ಹಿಂದೆ ತಾಣ-ಉದ್ದೇಶಿತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು) == ಗೂಗಲ್ 2003ರಲ್ಲಿ, ತಾಣ-ಉದ್ದೇಶಿತ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಪ್ಯಾನಲ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳನ್ನು, ಬಳಕೆಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು, ವಿಷಯಗಳನ್ನು, ಅಧಿಕ ಜನರ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಪರ್ಕದೊಳಗೆ ಅವರು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಸಕ್ತ ತಾಣಗಳ ಮೇಲಿರುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು, ಗೂಗಲ್ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಕೂಡ ದಾಖಲಿಸಬಹುದು. ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರಲಾಗಿದ್ದರೆ, ನಿಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿತ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಗೂಗಲ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾಹೀರಾತುದಾರ ತಾಣವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಲು, ಕಾಸ್ಟ್ ಪರ್ ಇಂಪ್ರೆಷನ್ (CPM) ಅಥವಾ ಕಾಸ್ಟ್ ಪರ್ ಕ್ಲಿಕ್ (CPC) ನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹರಾಜನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://adwords.google.com/support/aw/bin/answer.py?hl=en&answer=113233 |title=How do CPC and CPM ads compete with each other? - AdWords Help |publisher=adwords.google.com |accessdate=2010-02-18 |archive-date=2009-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091223030418/https://adwords.google.com/support/aw/bin/answer.py?hl=en&answer=113233 |url-status=dead }}</ref> ನಿಯೋಜನೆ ಉದ್ದೇಶಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಜಾಹೀರಾತು, ಜಾಹೀರಾತು ವಿಭಾಗವನ್ನು 2 ರಿಂದ 4 ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯುವ ಬದಲು, ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಭಾಗವನ್ನೇ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತುದಾರರಿಗೆ ಅಧಿಕ ಗೋಚರತೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಯೋಜನೆ ಉದ್ದೇಶಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಸಾವಿರ ಆವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ 25 ಸೆಂಟ್ ಗಳಂತೆ ಹರಾಜು ಕೂಗಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ CPC ಘೋಷಿತ ಬೆಲೆ ಇರುತ್ತದೆ. == ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ವಿತರಣೆ == ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಎಲ್ಲಾ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು www.google.com ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಅರ್ಹವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ತಮ್ಮ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು, ಗೂಗಲ್ ನ ಪಾಲುದಾರರ ಸಂಪರ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. "ಶೋಧಕ ಸಂಪರ್ಕ", AOL ಶೋಧಕ, Ask.com,ಮತ್ತು ನೆಟ್ ಸ್ಕೇಪ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. www.google.com ನಂತೆ ಈ ಶೋಧಕ ಎಂಜಿನ್ ಗಳು ಕೂಡ, ಬಳಕೆದಾರರು ಶೋಧಿಸಿದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವಂತೆ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವಲ್ಲದೇ, ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಂಕದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ. "ಗೂಗಲ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಂಪರ್ಕ" (ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು "ಪರಿವಿಡಿ ಸಂಪರ್ಕ" ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು), ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಶೋಧಕ ಎಂಜಿನ್ ಗಳಲ್ಲದ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಶಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಪರ್ಕ ತಾಣಗಳು, ಗೂಗಲ್ ಜಾಹೀರಾತು ಮಾದರಿಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ, ಆಡ್ ಸೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಬಲ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ತಮ್ಮ ವೆಬ್ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಆದಾಯ ಬಯಸುವ ವೆಬ್ ತಾಣಗಳ ಮಾಲೀಕರು ಆಡ್ ಸೆನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೇಲೆ ದರಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ಲಿಕ್, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶೋಧಕ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತುದಾರನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಣಿಸುವಾಗ ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ವೆಬ್ ತಾಣ, ಸ್ವತಃ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಆಡ್ ಸೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಎರಡನ್ನೂ ಬಳಸಿದಲ್ಲಿ, ಆಗ ಅದು ಗೂಗಲ್ ಗೆ ಕಮಿಷನ್ ನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವರದಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://blog.colnect.com/2009/02/be-careful-when-using-both-adsense.html |title=BE CAREFUL when using both AdSense + AdWords by Google |date=2009-02-19 }}</ref> ಗೂಗಲ್ ಅಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಪುಟಗಳ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಜಾಹೀರಾತುದಾರರ ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪ್ರಸಕ್ತ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಆಡ್ ಸೆನ್ಸ್ ನ ಪ್ರಕಾಶಕರು,ಅವರ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವಲ್ಲಿ, ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಚಾನಲ್ ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಅವರ ಜಾಹೀರಾತು ಘಟಕಗಳ ಕಾರ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಠ್ಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಚಿತ್ರ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು(ಬ್ಯಾನರ್ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು), ಮೊಬೈಲ್ ಪಠ್ಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಭಿತ್ತಿ ಚಿತ್ರದ ಪುಟಗಳೊಳಗಿರುವ ವಿಡಿಯೋ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಗೂಗಲ್ ನ ಸಂಪರ್ಕದುದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಬಲ್ಲವು. ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳೆಂದರೆ : ಯಾಹೂ! ಸರ್ಚ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಆಡ್ ಸೆಂಟರ್. == ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಲೆಕ್ಕ ನಿರ್ವಹಣೆ == ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಲೆಕ್ಕದ ರಚನೆ,ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ (ವೆಚ್ಚ)ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಕುರಿತು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು, ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಲಹಾರ್ಥಿಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರದ ಸೇವೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಜಾಹೀರಾತು ಅನುಭವ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಜಾಗತಿಕ ಆನ್ ಲೈನ್ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ತಲುಪುವಂತಾಯಿತು. ಗೂಗಲ್, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದು, ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದ ನಿಯೋಗಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಲಹಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲು ಗೂಗಲ್ ಜಾಹೀರಾತು ವೃತ್ತಿಪರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite web|publisher=adwords.google.com|title= Google Advertising Professionals|url=https://adwords.google.com/select/professionalwelcome|accessdate=2007-05-30}}</ref> [http://www.google.com/adwordseditor/ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಎಡಿಟರ್] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಲೆಕ್ಕ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಗೂಗಲ್ ಒದಗಿಸಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ ಇರುವ, ಮೈ ಕ್ಲೈಂಟ್ ಸೆಂಟರ್,ನನ್ನ ಗ್ರಾಹಕ ಕೇಂದ್ರವು ಕೂಡ ಮತ್ತೊಂದು ಉಪಯೋಗಕರ ಗುಣಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. (ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಆಯವ್ಯಯ ಮಾನದಂಡದಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗದಿದ್ದರೂ). ಈ ಕೇಂದ್ರದ ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ನ ವೃತ್ತಿಪರರು ಅನೇಕ ಲೆಕ್ಕಗಳ ಗಣತಿ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಪರಸ್ಪರ ಲಾಗಿನ್ ಆಗದೆಯೇ ಈ ಲೆಕ್ಕಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳ ಸಾಧನ(ಟೂಲ್), ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವೆಬ್ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯ ಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|publisher=savvyk.com|title=Google Adwords Keyword Tool|url=http://www.savvyk.com/index.php/google-adwords-keyword-tool/|access-date=2011-01-28|archive-date=2011-02-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110201014441/http://www.savvyk.com/index.php/google-adwords-keyword-tool|url-status=dead}}</ref> == ಕ್ಲಿಕ್-ಟು-ಕಾಲ್ == '''ಗೂಗಲ್ ಕ್ಲಿಕ್-ಟು-ಕಾಲ್''' ಎಂಬುದು [[ಗೂಗಲ್]] ಒದಗಿಸುವ ಸೇವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಗೂಗಲ್ ಶೋಧಕ ಫಲಿತಾಂಶ ಪುಟಗಳಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು [[ಜಾಹೀರಾತು|ಜಾಹೀರಾತುದಾರರಿಗೆ]] ಕರೆ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಅವರ ಫೋನ್ ನಂಬರ್ ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅನಂತರ ಗೂಗಲ್ ಅವರಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಜಾಹೀರಾತುದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕರೆಗೆ ತಗುಲುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಪಾವತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು 2007ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://googlesystem.blogspot.com/2007/07/google-discontinues-click-to-call-and.htm</ref> ಕೆಲವು ಕಾಲದ ವರೆಗೆ ಕ್ಲಿಕ್-ಟು-ಕಾಲ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಂತಹದ್ದೇ, ಒಂದು ಸೇವೆ ಗೂಗಲ್ ಭೂಪಟಗಳ(ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್) ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತಿತ್ತು. ಗೂಗಲ್' ನ ಆಂಡ್ರಿಯ್ಡ್ ಯಂತ್ರಮಾನವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ (ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಾಹಿತಿ)ಫ್ರೊಯೊ ಬಿಡುಗಡೆಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಇದೆಯಲ್ಲದೇ, ಈ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರ ಸುಲಭವಾಗಿ ಜಾಹೀರಾತುದಾರನಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{refimprove|section|date=January 2011}} ಮೂಲತಃ ಐಡಿಯಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ ನಿಂದ ಬಿಲ್ ಕ್ರಾಸ್ಎಂಬುವವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಈ ವಿಚಾರ ಮಂಡಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಇವರು ಯೆಲ್ಲೋ ಪೇಜಸ್ ಗಳಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಗೂಗಲ್ ಈ ಯೋಜನಾ ಸರಣಿಯನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬಯಸಿತು, ಆದರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಕುದುರಲಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=April 2009}} ಈ ರೀತಿಯ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ಬಿಡಲು ಮನಸ್ಸಾಗದೇ, ಕಂಪನಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರದೇ ಆದ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಅನ್ನು 2000 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>[http://www.google.com/corporate/history.html ಗೂಗಲ್ ಮೈಲ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್]</ref> ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್, ಬಿಲ್ ಕ್ರಾಸ್ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಮಾದರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿರುವುದನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಈ ಕದನಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ವಿವಾದವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=June 2010}} ಮೊದಲಿಗೆ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಮಾಸಿಕ ಶುಲ್ಕದ ಹಣ ಪಾವತಿಸಬೇಕು. ಅನಂತರ ಗೂಗಲ್ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸಿ, ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ, ಗೂಗಲ್ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೆ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಸೆಲ್ಫ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ ಗೂಗಲ್, ಜಾಹೀರಾತುದಾರರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು, ಜಂಪ್ ಸ್ಟಾರ್ಟ್<ref>{{Cite web |url=https://adwords.google.com/support/bin/answer.py?answer=6935&topic=88 |title=What is Jumpstart? |access-date=2021-08-10 |archive-date=2006-04-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060429075901/https://adwords.google.com/support/bin/answer.py?answer=6935&topic=88 |url-status=dead }}</ref> ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸಿತು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ, ಈ ಸೇವೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವರೆಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯಕರುಗಳ ಅಗತ್ಯಬಿದ್ದು, ತೃತೀಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವವರನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಗೂಗಲ್ ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್ ಪ್ರೋಫೇಷನಲ್ (GAP) (ಗೂಗಲ್ ಜಾಹೀರಾತು,ಗೂಗಲ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ) ಎಂಬುದನ್ನು 2005ರಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ತರಬೇತಿ ಮುಗಿಸಿ, ಪರೀಕ್ಷೆ ತೇರ್ಗಡೆಯಾದವರನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಹೂಡಿದ ಹಣದಿಂದಾಗಿ, ಕೆಲವು ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಅವರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಲಹಾರ್ಥಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಗೂಗಲ್ ಆನ್ ಲೈನ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಟಿಂಗ್ ಚಾಲೆಂಜ್ (http://www.google.com/onlinechallenge/) ಅನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್, ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿರುವ ತರಗತಿಯೊಳಗಿನ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಭ್ಯಾಸವಾಗಿದೆ. ಈ 2008 ರ ಚಾಲೆಂಜ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ 47 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 8,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ 2009 ರಲ್ಲಿ 58 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು 10,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಚಾಲೆಂಜ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರವವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಜನವರಿಯಿಂದ ಜೂನ್ ನ ವರೆಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [https://services.google.com/fb/forms/gomc2010reg/ Registration] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140820144211/https://services.google.com/fb/forms/gomc2010reg/ |date=2014-08-20 }} ಇದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಿಂತ ಭೋಧಕರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಭೂಪಟಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯವಹಾರ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಗೂಗಲ್ ಇಂಟರ್ ಫೇಸ್ ಅನ್ನು 2009 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿತು. == ಕಾನೂನು ಸಂದರ್ಭ == ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್, ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ಲಾ (ವ್ಯಾಪಾರ ಮುದ್ರೆ ಕಾನೂನು) ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು.( ಗೂಗಲ್, Inc. v. Am. ಬ್ಲೈಂಡ್ ಅಂಡ್ ವಾಲ್ ಪೇಪರ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಮತ್ತು ರೆಸ್ ಕ್ಯೂ ಕಾರ್ಪ್. v. ಗೂಗಲ್ Inc. ಅನ್ನು ನೋಡಿ), ಮೋಸ ( ಗಾಡರ್ಡ್ v. ಗೂಗಲ್, Inc. ಅನ್ನು ನೋಡಿ), ಮತ್ತು ಕ್ಲಿಕ್ ಫ್ರಾಡ್. ಗೂಗಲ್ US$90 ಮಿಲಿಯನ್ ಗೆ ಕ್ಲಿಕ್ ಫ್ರಾಡ್ ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು 2006ರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.msnbc.msn.com/id/11734026/|title=Google settles advertising suit for $90 million|publisher=[[MSNBC]]|author=[[Associated Press]]|date=2006-03-08|access-date=2011-01-28|archive-date=2012-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20121122063114/http://www.msnbc.msn.com/id/11734026/|url-status=dead}}</ref> ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಸೇವೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಓವರ್ ಟ್ರು ಸರ್ವೀಸಸ್, Inc. ಗೂಗಲ್ ನ ಮೇಲೆ ಪೇಟೆಂಟ್ ಕಾನೂನು ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು 2002 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿತ್ತು. [[ಯಾಹೂ|ಯಾಹೂ!]]'ಓವರ್ ಟ್ರೂ ಸರ್ವೀಸಸ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಈ ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು 2004 ರಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ತೀರ್ಮಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಮಾಲೀಕತ್ವದಡಿ ಶಾಶ್ವತ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆಯಲು, ಗೂಗಲ್ ಯಾಹೂ! ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಸ್ಟಾಕ್ ಗಳ 2.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಶೇರ್ ಗಳನ್ನು ಕೊಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.<ref>[http://news.cnet.com/Google,+Yahoo!+bury+the+legal+hatchet/2100-1024_3-5302421.html ಗೂಗಲ್, ಯಾಹೂ ಬರಿ ದಿ ಲೀಗಲ್ ಹ್ಯಾಚಿಟ್], ಸ್ಟಿಫ್ಯಾನಿ ಒಲ್ಸೆನ್, CNET News.com, 2004 ಆಗಸ್ಟ್ 9</ref> == ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ == ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ MySQL ಡೇಟಾ ಬೇಸ್ ಎಂಜಿನ್ ನ ಮೇಲೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಒರೆಕಲ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಆದರೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ತುಂಬ ನಿಧಾನವಾದ ಕಾರಣ,ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದನ್ನು MySQL [https://archive.is/20120712021756/eldapo.blogspot.com/2007/05/lets-get-real-database.html] ನಲ್ಲೇ ಮತ್ತೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಸ್ಪ್ರೆಡ್ ಷೀಟ್ ನ ಸಂಪಾದನೆ, ಶೋಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ವರದಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಪರಿವರ್ತನಾ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಸ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಇಂಟರ್ ಫೇಸ್ ನ್ನೂ ಕೂಡ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. == ಜಾಹೀರಾತು ಅಂಶಗಳ ವಿಷಯ ನಿರ್ಬಂಧನೆಗಳು == URL ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅದನ್ನು ಬೇರೆ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲು 2008 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್, ದೀರ್ಘಕಾಲದ URL ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಗೂಗಲ್ ಪಾವತಿಸಿದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು, ಶೋಧಕ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕೆಂಬ ವಿಭಿನ್ನ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಪುಟ URL ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಗೂಗಲ್, ಬಳಕೆದಾರರು ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಆಧರಿಸಿ ಬಳಕೆ ಪದಗಳ ನಿಯಮ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುವುದೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಿರ್ಬಂಧನೆಯ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು, ಬಳಕೆದಾರರು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳ ಸ್ವತ್ತು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ದಾರಿ ತಪ್ಪಬಹುದು, ಹಾಗು ಮುಂದೆ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಜಾಹೀರಾತುದಾರರಿಂದ ಉದ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು.<ref>[https://adwords.google.com/support/bin/answer.py?answer=91451&amp;hl=en_GB What do I need to know about the updated Display URL policy? - Google Help Centre]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್, ಹಾರ್ಡ್ ಆಲ್ಕಹಾಲ್(ಆಲ್ಕಹಾಲ್ ನ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಿರುವ) ನ ಮಾರಾಟದ ಮೇಲೆ ವಿಧಿಸಿದ ನಿರ್ಬಂಧನೆಗಳನ್ನು 2010 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು.<ref>[http://adwords.blogspot.com/2010/12/change-to-adwords-advertising-policy-on.html ಚೇಂಜ್ ಟು ದಿ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್ ಪಾಲಿಸಿ ಆನ್ ಅಲ್ಕಹಾಲ್]</ref> ಇದು ಹಾರ್ಡ್ ಆಲ್ಕಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಲಿಕರ್ ಗಳ ಮಾರಾಟ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಇದು 2008 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ನಿಯಮ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಾರ್ಡ್ ಆಲ್ಕಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಲಿಕರ್ ಗಳ ಬ್ರಾಂಡ್ (ಗುರುತು)ಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. === ಅಂಗೀಕೃತ ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳು === ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳ ಮೇಲೆ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನ ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಹರಾಜು ಕೂಗುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ, ಗೂಗಲ್ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಗೂಗಲ್ US ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲಾದ ಪದಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಗು, ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಅವರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹರಾಜು ಕೂಗಲು 2004 ರಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.com.com/2100-1038-5190324.html|title=Google plans trademark gambit|publisher=[[CNET]]|date=2004-04-13|author=Stefanie Olsen|archiveurl=https://archive.today/20120716024046/http://news.cnet.com/2100-1038-5190324.html|archivedate=2012-07-16|access-date=2011-01-28|url-status=live}}</ref> ಅಲ್ಲದೇ 2008 ರ ಮೇ ನಲ್ಲಿ ಈ ನೀತಿಯನ್ನು UK ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಜಾಹೀರಾತು ಕಾನೂನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ, ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಅವರ ವಿಷಯ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳ ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಬಳಸದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಗೂಗಲ್, ಔಷಧೀಯ ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳು, ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡದ ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳಿಗೆ ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಮುಖ ಪದಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರಮಾಣ ಪತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ನಿರ್ಬಂಧನೆ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಧರಿಸಿದಂತೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದುತ್ತದೆ.<ref> {{cite web |url=http://adwords.google.com/support/bin/static.py?page=guidelines.cs&topic=9279&hl=en |title=Google AdWords Help Center |publisher=Google |accessdate=2007-12-08 }} </ref> ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸುಲಭ ಬರಹ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ 2007 ರ ಜೂನ್ ನಿಂದ ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದವು.<ref> {{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/education/6680457.stm |title=Google bans essay writing adverts |publisher=[[BBC News]] |date=2007-05-22 |accessdate=2008-05-23 }}</ref> ಗೂಗಲ್ ಇತರ ನಿರ್ಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿತ್ತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌|ಫೇಸ್ ಬುಕ್]] ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕದ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾಡದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅದರ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ "ಫೇಸ್ ಬುಕ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು -ಟ್ರೇಡ್ ಮಾರ್ಕ್ ನ ಹೆಸರನ್ನು ಅದರ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರಚಾರ ನೀಡದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.marketwatch.com/news/story/silicon-valley-mild-mannered-specter-haunts/story.aspx?guid={DA2AE936-F19E-494B-B17B-CDBA3F2AF0BF}|title=Facebook haunted by mild-mannered specter|author=Letzing, John|publisher=Dow Jones Marketwatch|date=2008-07-12|accessdate=2008-10-29}}</ref> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * ಆಡ್‌ಸೆನ್ಸ್‌ * ಗೂಗಲ್ ಟೂಲ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಕ್ಲಿಕ್‌ ವಂಚನೆ * ಶೋಧಕ ಎಂಜಿನ್ ನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತಂತ್ರ * ಕೇಂದ್ರ ಜಾಹೀರಾತು ಸರ್ವರ್‌‌ * ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ-ಆಧರಿಸಿದ ಜಾಹೀರಾತು * ಶೋಧನೆ ವಿಶ್ಲೇಷಕಗಳು == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://adwords.google.com/ Google AdWords] * [https://adwords.google.com/select/KeywordToolExternal Google AdWords: Keyword Tool] {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್‌ ಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೇ ಪರ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಮಿಚಿಗನ್ ನ ಆನ್ನ ಅರ್ಬೊರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] 0107e8vuosot2fwlmycw0z7w3yrlb1z 0 27737 1374188 1353359 2026-05-26T22:32:18Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374188 wikitext text/x-wiki {{Infobox Software | name = Picasa | logo = [[Image:Picasa.svg|center|100px]] | screenshot = | caption = Picasa 3 running on Windows Vista | author = [[Idealab]] | developer = Google | frequently updated = yes | operating system = [[Microsoft Windows|Windows]], [[Mac OS X]], [[Linux]] (through [[Wine (software)|Wine]]) | genre = [[Digital photography|Digital photo]] organizer | license = [[Freeware]] | website = http://picasa.google.com }} '''ಪಿಕಾಸಾ''' ಎಂಬುದು,ತದ್ರೂಪಗಳ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು(ಛಾಯಾಚಿತ್ರ) ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಇರುವ ಚಿತ್ರ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಕರಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಚಿತ್ರ ದರ್ಶಕವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಪರಸ್ಪರರಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ-ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸುವ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. ಮೂಲತಃ ಇದನ್ನು ಐಡಿಯಾ ಲ್ಯಾಬ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು, 2004 ರಿಂದ [[ಗೂಗಲ್]] ಇದರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="Ob" /> "ಪಿಕಾಸಾ" ಎಂಬುದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವರ್ಣಛಾಯಾಚಿತ್ರಕಾರ,ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದ [[ಪಾಬ್ಲೊ ಪಿಕಾಸೋ|ಪಾಬ್ಲೊ ಪಿಕಾಸೊ]] ರವರ ಹೆಸರಿನ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣಪದವಾಗಿದೆ; ಈ ಪದಗುಚ್ಛವು "ನನ್ನ ಮನೆ" ಗಾಗಿ ''ಮಿ ಕಾಸಾ'' ವನ್ನು ಮತ್ತು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ "ಪಿಕ್" (ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಕಲೆ)ಪದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Ob" /><ref name="DJ" /> ಗೂಗಲ್,ಪಿಕಾಸಾವನ್ನು 2004 ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಉಚಿತ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.<ref name="Ob"> "ಗೂಗಲ್ ಪಿಕಾಸಾ", ಅಬ್ ಸೆಸೇಬಲ್, 2009 (ನೋಡಿ: ಉಲ್ಲೇಖಗಳು). </ref><ref name="DJ"> "ಗೂಗಲ್ ಈಸ್ ವಾಚಿಂಗ್..", ಡಿಜಿಟಲ್ ಜರ್ನಲ್ (ನೋಡಿ: ಉಲ್ಲೇಖಗಳು). </ref> ವಿಂಡೋಸ್ XP, ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ, ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಕ್ ಓಎಸ್ X|ಮ್ಯಾಕ್ OS X]] (ಇಂಟೆಲ್ ಗೆ ಮಾತ್ರ) ಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಹಜ,ಸ್ಥಳೀಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಗೂಗಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ ನ ಮೂಲಕ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಸಹಜವಾದ [[ಲಿನಕ್ಸ್]] ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬರೆಯುವ ಬದಲು, ಅಳವಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು [[ಲಿನಕ್ಸ್]] ಗಾಗಿ ಗೂಗಲ್, ವಿಂಡೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ವೈನ್ ಎಂಬ ತಂತ್ರಾಂಶ ನೀಡಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಆವೃತ್ತಿಯ ಕಾಲಾವಧಿ ಈಗ ಮುಗಿದು ಹೋಗಿದೆ.( ಆದರೂ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಂಡೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ವೈನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು, ಲಿನಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ). ವಿಂಡೋಸ್ 98ಕ್ಕಾಗಿ, ವಿಂಡೋಸ್ ಮೀ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ 2000 ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಮ್ಯಾಕ್ OS X 10.4 ಮತ್ತು ಅನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಐಫೋಟೋಪ್ಲಗ್ ಇನ್ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಥವಾ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಕೂಡ ಲಭ್ಯವಿದೆ. == ಆವೃತ್ತಿ ಇತಿಹಾಸ == === ವಿಂಡೋಸ್‌ === ಇದರ 3.9 ಆವೃತ್ತಿಯು 2013 ರ ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪಿಕಾಸಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಂಡೋಸ್ XP, ವಿಂಡೋಸ್ ವಿಸ್ಟಾ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ 7 ಗೆ ಆಧಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. === ಲಿನಕ್ಸ್ === ಸುಮಾರು 2006 ರ ಜೂನ್ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದದಿಂದ, [[ಲಿನಕ್ಸ್]] ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಹುಪಾಲು ವಿತರಣೆಗಳಿಗೆ, ಲಿನಕ್ಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳು(2.2.2820-5) ಉಚಿತವಾಗಿ ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆ. ಇದು ಸಹಜವಾದ ಲಿನಕ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ವೈನ್ ತಂತ್ರಾಶ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಬಳಸುವ ವಿಂಡೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>[http://picasa.google.com/support/bin/answer.py?answer=112056 ಅಬೌಟ್ ಪಿಕಾಸಾ ಫಾರ್ ಲಿನಕ್ಸ್]</ref> ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದ ಕಾರಣ 3.5 ಗೆ ಲಿನಕ್ಸ್ ಆವೃತ್ತಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.informationweek.com/news/internet/google/showArticle.jhtml?articleID=220100440 |title=ಗೂಗಲ್ ರಿಲೀಸಸ್ ಪಿಕಾಸಾ 3.5 |access-date=2011-02-10 |archive-date=2010-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100201062612/http://www.informationweek.com/news/internet/google/showArticle.jhtml?articleID=220100440 |url-status=dead }}</ref> ಹೀಗೆ 2009 ರ ಜುಲೈ ನಿಂದ 2010 ರ ನವೆಂಬರ್ ನ ವರೆಗೂ ಲಿನಕ್ಸ್ http://picasa.ಗೂಗಲ್.com/linux/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. ಗಾಗಿ ಗೂಗಲ್, ಕೇವಲ ಪಿಕಾಸಾ 3.0 ಬೀಟಾವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನೀಡಿತು. ==== ಲಿನಕ್ಸ್ ನ ಅಳವಡಿಸುವಿಕೆ ==== {{see|http://www.webupd8.org/2010/04/how-to-install-picasa-36-in-ubuntu.html Using Picasa 3.8 in Linux}} ವಿಂಡೋಸ್ ಗೆ ಪಿಕಾಸಾ 3.8 ಅನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಪಿಕಾಸಾ 3.0 ಮತ್ತು ವೈನ್ ನ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಲಿನಕ್ಸ್ ನಡಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.webupd8.org/2010/04/how-to-install-picasa-36-in-ubuntu.html ಯೂಸಿಂಗ್ ಪಿಕಾಸಾ 3.8 ಇನ್ ಲಿನಕ್ಸ್]</ref> ಇದು ವೈನ್ ನ ಮೂಲಕ.exe ಇನ್ ಸ್ಟಾಲರ್ ಅನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವ ಹಾಗು ವಿಂಡೋಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು, ಅಧಿಕೃತ ಲಿನಕ್ಸ್ v3.0ಬೀಟಾ ಆವೃತ್ತಿಯ ಅಳವಡಿಕೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅನಂತರ ವಿಂಡೋಸ್ ಅಳವಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ v3.0ಬೀಟಾ ಅಳವಡಿಕೆ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ cp ಆದೇಶ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ==== ವೆಬ್ ಆಲ್ಬಂ ಪರ್ಯಾಯಗಳು ==== ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಪಿಕಾಸಾ ವೆಬ್ ಆಲ್ಬಂಗಳಿಗೆ ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಇತರ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳು ಕೂಡ ಇವೆ. ನೀವು ಕಿಪಿ-ಪ್ಲಗಿನ್ಸ್ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವಾಗ ಗ್ವೆನ್ ವ್ಯೂ ಮತ್ತು ಡಿಗಿಕ್ಯಾಮ್ ಅನ್ನು ಪಿಕಾಸಾ ವೆಬ್ ಆಲ್ಬಂಗಳಿಗೆ ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಶಾಟ್ ವೆಲ್ ಇದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಪ್ಲಗ್ ಇನ್ ಗಳಿಲ್ಲದೇ ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದು. === ಮ್ಯಾಕ್ OS X === ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಕ್(ಇಂಟೆಲ್ ಆಧಾರಿತ ಮ್ಯಾಕ್ ಮಾತ್ರ) ಗಾಗಿ ಪಿಕಾಸಾದ ಬೀಟಾ ಅವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2009 ರ ಜನವರಿ 5 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಪಿಕಾಸಾ ವೆಬ್ ಆಲ್ಬಂಗಳ ಆತಿಥೇಯ ಸೇವೆಗೆ ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಐಫೋಟೋ ಗೆ ಪ್ಲಗ್ ಇನ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ದೊರಕಿಸಿಕೊಡಲಾಗಿದೆ. OS X 10.4 ಅಥವಾ ಅನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಿಕಾಸಾ ವೆಬ್ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡುವ ಸಾಧನಗಳಿವೆ.<ref>[http://googleblog.blogspot.com/2009/01/introducing-picasa-for-mac-at-macworld.html ಇಂಟ್ರಾಡ್ಯೂಸಿಂಗ್ ಪಿಕಾಸಾ ಫಾರ್ ಮ್ಯಾಕ್(ಅಟ್ ಮ್ಯಾಕ್ ವಲ್ಡ್!)], 1/05/2009 02:25:00 PM, ಅಫೀಷಿಯಲ್ ಗೂಗಲ್ ಬ್ಲಾಗ್</ref> ಮ್ಯಾಕ್ ಗಾಗಿ ನೀಡಲಾದ ಪಿಕಾಸಾ, ಗೂಗಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್ ನ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದೆ.<ref>[12] ^ [11]</ref> == ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು == {{Refimprove|section|date=August 2009}} === ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದನೆ === ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಪಿಕಾಸಾ, ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸೂಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಕಡತ, ಟ್ಯಾಗ್ ಗಳನ್ನು, ಚಹರೆ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು, ಹಾಗು ಮುಂದಿನ ವಿಂಗಡಣೆಗಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣಿನ ನೋಟದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವ ಮೂಲ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇತರ ಲಕ್ಷಣಗಳಾದ ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋಗಳು, ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದ ಕಾಲಗಣನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಕಡತಗಳ ಗಾತ್ರ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಇ-ಮೇಲ್ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣ ಮಾಡುವುದು ಹಾಗು ಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಬಾಹ್ಯ ಬಳಕೆಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆನ್ ಲೈನ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮುದ್ರಣಾ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಏಕೀಕರಣ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ==== ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳು ==== ಪ್ರತಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳ ಟ್ರಾಕ್ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಪಿಕಾಸಾ <tt>picasa.ini</tt> ಕಡತ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದರಜೊತೆ ಪಿಕಾಸಾ, JPEG ಕಡತಗಳಿಗೆ IPTC ಮುಖ್ಯ ಪದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇತರ ಯಾವ ಕಡತದ ಸ್ವರೂಪಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಇದನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪಿಕಾಸಾದಲ್ಲಿ JPEG ಕಡತಗಳಿಗೆ ಲಗತ್ತಿಸಲಾದ ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳನ್ನು, ಅಡೋಬ್ ಫೋಟೋಶಾಪ್ ಆಲ್ಬಂ, ಅಡೋಬ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಡಿಗಿಕ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಐಫೋಟೋಗಳಂತಹ ಇತರ ಚಿತ್ರಗಳ, ಗ್ರಂಥಾಲಯ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ಓದಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪಿಕಾಸಾ ರೀಡ್ ಮಿ ಯ ಪ್ರಕಾರ,<ref>{{cite web |url=http://readme.picasa.com/picasaweb/ |title=Picasa Readme |access-date=2011-02-10 |archive-date=2009-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090124031019/http://readme.picasa.com/picasaweb/ |url-status=dead }}</ref> ಪಿಕಾಸಾ XMP ದತ್ತಾಂಶದ ಪದಾನ್ವಯ ವಿವರಣೆ ನೀಡಬಲ್ಲದು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಕೂಡ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ XMP ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳಿಗೆ ಅದು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಡತಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಲಾರದು. ==== ಶೋಧನೆ ==== ಪಿಕಾಸಾವು, ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ಯಾವಾಗಲೂ ಗೋಚರವಾಗುವ ಶೋಧಕ ಬಾರ್(ಟೂಲ್ ಬಾರ್) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ಆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಶೋಧಿಸಬಹುದು, ಹಾಗು ನೀವು ಟೈಪ್ ಮಾಡಿದಂತೆ ಅದು ಶೋಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಶೋಧಕ ಬಾರ್ ಕಡತದ ಹೆಸರುಗಳು, ಶೀರ್ಷಿಕೆ, ಟ್ಯಾಗ್ ಗಳು, ಕಡತಕೋಶ(ಫೋಲ್ಡರ್)ದ ಹೆಸರು, ಮತ್ತು ಇತರ ಎರಡನೆ ವರ್ಗದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://picasa.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=19859 |title=Search and Locate: Search by keyword, filter, or color |accessdate=12 November 2009 }}</ref> ಗೂಗಲ್ ವೆಬ್ ಶೋಧಕವು ಹುಡುಕುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಶೋಧನೆ ನಡೆಸಲು, ಪಿಕಾಸಾ ಬೂಲೀನ್ ನಿರ್ವಾಹಕಕ್ಕೂ ಕೂಡ ಆಧಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಶೋಧಕದ ಎಲ್ಲಾ ಪದಗಳು ಅಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ (ನಿರ್ವಾಹಕ "AND" ನೊಂದಿಗೆ) ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಲಾದ ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಟ್ಯಾಗ್ ಮಾಡಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೈಫನ್ (ಕೂಡುಗೆರೆ)(ಬೂಲೀನ್ ನಿರ್ವಾಹಕ ದಲ್ಲಿರುವ "NOT" ನಂತೆ)ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ಹೊರಹಾಕಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''ಕುಟುಂಬ ಮಕ್ಕಳು -ಸ್ನೇಹಿತರ'' ನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದಾಗ, ಪಿಕಾಸಾ "ಕುಟುಂಬ" ಮತ್ತು "ಮಕ್ಕಳು" ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಶೋಧನೆ "ಸ್ನೇಹಿತರು" ಮುಖ್ಯ ಪದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪಿಕಾಸಾ, ಶೋಧಕ ಬಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ"ಬಣ್ಣ: ದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವೊಂದು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರವವುಗಳಿಗಾಗಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://malektips.com/picasa-photo-color-search-red-green-blue.html |title=Feeling Blue? Search for Photos Matching Your Mood |access-date=2011-02-10 |archive-date=2010-11-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101125163926/http://malektips.com/picasa-photo-color-search-red-green-blue.html |url-status=dead }}</ref> === ವೀಕ್ಷಿಸುವಿಕೆ === ಪಿಕಾಸಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವೀಕ್ಷಣಾ ವಿಂಡೋ ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣಾ ಸ್ಥಳದೊಂದಿಗೆ ಕೇವಲ "ಸಂಪಾದಕೀಯ ನೋಟ" ಮಾತ್ರವಿದೆ. "ಸಂಪಾದಕೀಯ ನೋಟ"ದಲ್ಲಿರುವಾಗ ctrl+alt ಕೀಲಿ ಗಳನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಅದುಮಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ "ಸಂಪಾದಕೀಯ ನೋಟ" ದಲ್ಲಿರುವಾಗ Alt Gr ಕೀಲಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋ ಮೋಡ್ ನಲ್ಲೂ ಪೂರ್ಣ ಪಟಲದ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಲಕ್ಷಣವು ವಿಂಡೋಸ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಲೋರರ್ ನ ಸಂದರ್ಭ ಪರಿವಿಡಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಪಿಕಾಸಾ ಸಂಪಾದನೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕೂಡ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. === ಬ್ಯಾಕ್‌ಅಪ್‌ (ನಕಲು ಪ್ರತಿ) === ಪಿಕಾಸಾ 2 ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂಲ ಕಡತ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಿಕಾಸಾ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮೂಲ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ನಕಲು ಪ್ರತಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯು, "ಮೂಲಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಗುಪ್ತ ಕಡತಕೋಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.ಇದು ಮೂಲ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕಡತ ಕೋಶದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.(ಮ್ಯಾಕ್ OSX ನಲ್ಲಿ <tt>.picasaoriginals</tt>). ಪಿಕಾಸಾ 3ರಲ್ಲಿ, ಪಿಕಾಸಾದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಮಾಡಲಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಮೂಲ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕಡತ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ, ಗುಪ್ತ ಕಡತ ಕೋಶ <tt>picasa.ini</tt> ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೂಲ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸದೇ ಬಹುವಿಧದ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪಿಕಾಸಾದಲ್ಲಿ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ವೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪಿಕಾಸಾ ಫೋಟೋ ವ್ಯೂವರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದು, ಫ್ಲೈ ನ ಮೇಲೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇತರ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳ(ವಿಂಡೋಸ್ XP ಸ್ ಫೋಟೋ ಅಂಡ್ ಫ್ಯಾಕ್ ವ್ಯೂವರ್ ನಂತಹ) ಮೂಲಕ ನೋಡುವುದರಿಂದ ಅವು ಮೂಲ ಚಿತ್ರವನ್ನೇ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು "ಉಳಿಸು"(ಸೇವ್) ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಕಡತವು ನಕಲು ಪ್ರತಿಯಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಆವೃತ್ತಿ 2 ಕ್ಕೆ ಸದೃಶವಾಗಿರುವ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯು, ಮೂಲ ಕಡತದ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತದೆ. === ಚಹರೆಯ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ === ಗೂಗಲ್, ನೆವೆನ್ ವಿಷನ್ ಅನ್ನು 2006 ರ ಅಗಸ್ಟ್ 15 ರಂದು ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತೆಂಬ ಸಂಗತಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಜನರು ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಡಸಮೂಹಗಳಂತಹ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದೊಳಗಿರುವ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಇಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಚಹರೆ ಗುರುತಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೇ 2008 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2 ರಂದು ಪಿಕಾಸಾ ವೆಬ್ ಆಲ್ಬಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕಾರಿತ್ವ ಆರಂಭಿಸಿಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://googleblog.blogspot.com/2008/09/introducing-picasa-30-and-big-changes.html |title= Introducing Picasa 3.0 (and big changes for Picasa Web Albums)}}</ref> ನೆವೆನ್ ವಿಷನ್ ಅನೇಕ ಹಕ್ಕು ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.searchenginejournal.com/google-neven-vision-image-recognition/3728/ |title=Google, Neven Vision & Image Recognition}}</ref> ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಫೋಟೋ ಮತ್ತು ವಿಡಿಯೋಚಿತ್ರಗಳಿಂದ, ಈ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದೆ. ನೆವೆನ್ ವಿಷನ್ ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು, ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುರುತು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸುವ FERET 1997 ಮತ್ತು FRVT 2002 ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=September 2009}} === ಜಿಯೋಟ್ಯಾಂಗಿಗ್ === ನಂತರ 2007 ರ ಜೂನ್ ನಿಂದ ಪಿಕಾಸಾ Exif ಮೆಟಾಡೇಟಾಕ್ಕೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಈ ಮೂಲಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕ್ಕೆ [[ಜಿಯೋಟ್ಯಾಗಿಂಗ್|ಜಿಯೋ ಟ್ಯಾಂಗಿಗ್]] ಅನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲದ್ದಾಗಿದೆ. <s>ಇದನ್ನು ಮಾಡಲು [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ತ್]] ಅನ್ನು ಕೂಡ ಅಳವಡಿಸಬೇಕಿದೆ.</s> ಪಿಕಾಸಾದ 3.5 ಆವೃತ್ತಿ ಬಂದ ನಂತರ ಗೂಗಲ್ ಅರ್ತ್ ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಾಯಿತು. ಜಿಯೋ ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್ ಅನ್ನು, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಗೂಗಲ್ ಭೂಪಟಗಳ ಘಟಕವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಪಿಕಾಸಾದೊಳಗೇ ನೇರವಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಮ್ಯಾಕ್ OS X ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. == ಪಿಕಾಸಾದ ಇತರ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು == === ಪಿಕಾಸಾ ವೆಬ್ ಆಲ್ಬಂಗಳು === ಪಿಕಾಸಾ ವೆಬ್ ಆಲ್ಬಂಗಳು (PWA) ಗೂಗಲ್ ನಿಂದ ನೀಡಲಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಹಂಚಿಕೆಯ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಫ್ಲಿಕರ್ ಮತ್ತು ಸದೃಶ ಸೈಟ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಗೂಗಲ್ ನಲ್ಲಿ 1 GB ಯ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಅನೇಕ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ; ಆಧಾರ ನೀಡುವ ಬ್ರೌಸರ್ ನ ಮೇಲೆ PWA ವೆಬ್ ಅಂತರ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ,<ref>[http://picasa.google.com/support/bin/answer.py?answer=39499&amp;topic=10753 ಕ್ರಿಯೇಟಿಂಗ್ ನ್ಯೂ ಆಲ್ಬಂಸ್: ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಯೂಸಿಂಗ್ ಪಿಕಾಸಾ ವೆಬ್ ಆಲ್ಬಂಸ್], ಪಿಕಾಸಾ ಸಹಾಯಕ</ref> [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ಮೈಕ್ರೋ ಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್]] ನ ಮೇಲೆ ಪಿಕಾಸಾ 2.5.0 ಅಥವಾ ಅನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿ,<ref>[http://googlesystem.blogspot.com/2006/06/picasa-web-albums.html ಪಿಕಾಸಾ ವೆಬ್ ಆಲ್ಬಂಸ್]</ref> ಐಫೋಟೋ ಗೆ ಎಕ್ಸ್ ಪೋರ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ, ಪಿಕಾಸಾ ವೆಬ್ ಆಲ್ಬಂಗಳ ಮೇಲೆ ಅಬರ್ ಮೈಂಡ್ ಪ್ಲಗ್ ಇನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ, ಮ್ಯಾಕ್ OS X,<ref>{{Cite web |url=http://picasa.google.com/web/mac_tools.html |title=ಪಿಕಾಸಾ ವೆಬ್ ಆಲ್ಬಂಸ್ |access-date=2011-02-10 |archive-date=2008-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081119234918/http://picasa.google.com./web/mac_tools.html |url-status=dead }}</ref> ನ ಮೇಲೆ ಅಪ್ ಲೋಡರ್ ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ, [[ಲಿನಕ್ಸ್]] ನ ಮೇಲೆ ಎಫ್-ಸ್ಪಾಟ್ ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬಳಸುವ ಅಥವಾ OS MorphOS ನಂತಹ ಅಮೈಗಾದಲ್ಲಿ WAManager ನ ಮುಖಾಂತರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಣ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಮತ್ತು ಉಚಿತ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ, ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ನಿಜವಾದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುವುದು.( ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ವೆಬ್ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರೂ ಕೂಡ). ತಂತ್ರಾಂಶದ ಪಿಕಾಸಾ 3 ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, 'ಮೂಲಗಾತ್ರ'ದ ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ, ಪಿಕ್ಸೆಲ್ ನ ಗಾತ್ರ ಮೊದಲಿನಷ್ಟೇ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ PWA ಗೆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡುವಾಗ JPEG ಯ ಸಂಕುಚನವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. JPEG ಯು 'ನಷ್ಟ'ವಾಗುವ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾಹಿತಿ(ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟ) ನಷ್ಟವಾಗಬಹುದು. ಪಿಕಾಸಾ 3.6 ಮೂಲ JPEG ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಸಲು ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದೆ.<ref>[http://googlephotos.blogspot.com/2009/12/picasa-36-now-with-collaborative-albums.html ಪಿಕಾಸಾ 3.6: ನವ್ ವಿತ್ ಕೊಲ್ಯಾಬೊರೇಟಿವ್ ಆಲ್ಬಂಸ್]</ref> PWA ಬಳಕೆದಾರರು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದ ಆಲ್ಬಂಗಳಿಗಾಗಿ URL ಅನ್ನು ಪಡೆಯಲು "ಪಟ್ಟಿಮಾಡದ ಸಂಖ್ಯೆ"ಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಬಳಕೆದಾರ ಆತ/ ಆಕೆ ಅವರಿಷ್ಟದ ಯಾರಿಗಾದರೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಲ್ಬಂ ನ URL ಅನ್ನು ಇ-ಮೇಲ್ ಮಾಡುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಗ್ರಾಹಿಯು ಬಳಕೆದಾರನ ಖಾತೆ ತೆರೆಯದೆಯೇ ಆಲ್ಬಂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು- ಇದನ್ನು "ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾದ ಕೀಲಿ"ಯ ಮೂಲಕ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಲ್ಬಂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಈ ಕೀಲಿಯನ್ನು URL ಗೆ ಲಗತ್ತಿಸಬೇಕು. ಪಿಕಾಸಾ ಸಹಾಯಕ ಕಡತವು, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಲ್ಬಂಗಳು ಬಳಕೆದಾರನ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರಾರೂ ಶೋಧಿಸಿಲ್ಲ, ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, "ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸೈನ್-ಇನ್ ಅಗತ್ಯವಿದೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಹೊಸ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಆಲ್ಬಂನ ದೃಶ್ಯತೆಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ಯಾರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೋ ಅವರು ಮಾತ್ರ ವೀಕ್ಷಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, 2011 ರ ಜನವರಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ಆಯ್ಕೆಯು ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೇ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾದ ಗ್ರಾಹಿಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿತ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಉಚಿತ ಪಿಕಾಸಾ ವೆಬ್ ಆಲ್ಬಂಗಳ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನೂ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೇವಾ ನಿಯಮಗಳು <ref>[http://picasa.google.com/web/tos.html ಪಿಕಾಸಾ: ಟರ್ಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಸರ್ವೀಸ್]</ref> ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ RSS ಫೀಡ್ಸ್ ನ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಗೂಗಲ್ ಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಉಚಿತವಾಗಿ ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಲು ಕೂಡ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ನಿಯಮಗಳು, ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಗೂಗಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿರುವ ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಗೂಗಲ್ ಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದವು. ಈ ಅವಕಾಶವು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅದರ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಪಡೆದವರು ವಾಪಸ್ಸು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರಬಾರದು. ಪಿಕಾಸಾ ವೆಬ್ ಆಲ್ಬಂಗಳು 2006 ರ ಜೂನ್ 6 ರಂದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಹಿರಂಗವಾದವು.<ref>[http://blogoscoped.com/archive/2006-06-07-n12.html ಗೂಗಲ್ ಪಿಕಾಸಾ ವೆಬ್ ಆಲ್ಬಂಸ್ ಕಮ್ಮಿಂಗ್?]</ref> ಇದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ ಇದು 250&nbsp;MB ಫ್ರೀ ಸ್ಪೇಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿತ್ತು. ತರುವಾಯ 2007 ರ ಮಾರ್ಚ್ 7 ರಂದು ಇದನ್ನು 1&nbsp;GB ಗೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಬಳಕೆದಾರರು 20 GB ಯಿಂದ 16 TBಯವರೆಗೆ ಅಧಿಕ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ (ಜಿಮೇಲ್ ಮತ್ತು ಪಿಕಾಸಾ ವೆಬ್ ಆಲ್ಬಂಗಳಂತಹ ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿತರಿಸಲಾಗಿತ್ತು) ಕೂಡ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://picasa.google.com/support/bin/answer.py?answer=39567&amp;topic=10766 ಪಿಕಾಸಾ ಹೆಲ್ಪ್ ಸೆಂಟರ್ - ಪರ್ಚೇಸಿಂಗ್ ಅಡಿಷನಲ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್]</ref> === ಹೆಲೋ! === ಗೂಗಲ್ ನ ಪಿಕಾಸಾ ನೀಡಿದ '''ಹೆಲೋ''' ಉಚಿತ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಆಲ್ಬಂ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಂತರ್ಜಾಲದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕಳುಹಿಸುವ ಮತ್ತು ಅವರ [[ಬ್ಲಾಗ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಇನ್ ಸ್ಟಂಟ್ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಅನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪಠ್ಯ ವಿಷಯ ಕಳುಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ''ಹೆಲೋ'' ಡಿಜಿಟಲ್ ಫೋಟೋಗ್ರಾಫ್ ಗಳ ಕಡೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿತು.<ref name="hello">{{Cite web |url=http://www.hello.com/ |title=ಹೆಲೋ : ವೆಲ್ ಕಂ |access-date=2011-02-10 |archive-date=2008-05-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080510181331/http://www.hello.com/ |url-status=dead }}</ref> ಬಳಕೆದಾರರು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರು ನೈಜವಾಗಿಯೇ ನೋಡುತ್ತಿರುವಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೇ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಫೈರ್ ವಾಲ್ ಗಳ ಮೂಲಕ ಕಳುಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ, ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳಿಗೆ ಇದರಿಂದಾದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹೆಲೋ ನ ಸೇವೆಯನ್ನು 2006 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ, ಬಳಕೆದಾರರು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅವರ ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳಿಗೆ ಅಪ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪಿಕಾಸಾ 'ಬ್ಲಾಗ್ ದಿಸ್' ಕಾರ್ಯಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿತು. ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ನ ಪ್ರಕಾರ,<ref name="hello2">{{cite web|url=http://www.hello.com/|title=Hello|accessdate=23 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080510181331/http://www.hello.com/|archivedate=May 10, 2008}}</ref> ಹೆಲೋ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2008 ರ ಮೇ 15 ರಂದು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ಚಿತ್ರದ ವೀಕ್ಷಕರ ಹೋಲಿಕೆ * ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ನಿರ್ವಾಹಕ * ಗೂಗಲ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಗಳ ಪಟ್ಟಿ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://picasa.google.com/ ಪಿಕಾಸಾ ವೆಬ್ ಸೈಟ್] * [http://picasa.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&amp;answer=53209 ಪಿಕಾಸಾ ರಿಲೀಸ್ ನೋಟ್] * [http://www.anvo-it.de/wiki/avpicfacexmptagger:main Anvo-it.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222031625/http://www.anvo-it.de/wiki/avpicfacexmptagger:main |date=2011-02-22 }}, "AvPicFaceXmpTagger", JPEG ಚಿತ್ರಗಳೊಳಗೆ, ಪಿಕಾಸಾ ಚಹರೆ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟು ಕೊಳ್ಳಲು ನಿಮಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಆ ದತ್ತಾಂಶ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು JPEG ಚಿತ್ರಗಳೊಳಗೆ XMP-MP ಮೆಟಾ ಟ್ಯಾಗ್ ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುತ್ತದೆ. * "ಗೂಗಲ್ ಪಿಕಾಸಾ" (ಉತ್ಪನ್ನದ ವಿವರ), ಅಬ್ ಸೆಸೆಬಲ್, 2009, ವೆಬ್ ಪುಟ: [http://www.obsessable.com/software/google-picasa/ ಅಬ್ ಸೆಸೆಬಲ್-ಪಿಕಾಸಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091231150805/http://www.obsessable.com/software/google-picasa/ |date=2009-12-31 }}. * "ಗೂಗಲ್ ಈಸ್ ವಾಚಿಂಗ್ ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್ ವಿತ್ ದಿ ಅಡಿಷನ್...", ಡಿಜಿಟಲ್ ಜರ್ನಲ್, 2009, ವೆಬ್ ಪುಟ: [http://www.digitaljournal.com/article/259383 ಡಿಜರ್ನಲ್-83]. * [http://picasa.google.com/linux/faq.html ಪಿಕಾಸಾ ಫಾರ್ ಲಿನಕ್ಸ್ FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101203153816/http://picasa.google.com/linux/faq.html |date=2010-12-03 }} {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•ಪಿಕಾಸಾ •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} {{Google Inc.}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist|2}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರದ ವೀಕ್ಷಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] [[ವರ್ಗ:ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್‌ ಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ವಾಹಕರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಂಡೋಸ್‌ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:2004 ರ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್ ಸಂಪಾದನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈನ್ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಅಥವಾ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] fm4dgxzaj90uhvh5khsz7fcqvb5q1fn 0 27744 1374190 1345313 2026-05-26T22:32:19Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374190 wikitext text/x-wiki {{ಯಂತ್ರಾನುವಾದ}} [[File:Googlehealthlogo.png|frame|right|ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಲೋಗೋ]] '''ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್''' ಇದು [[ಗೂಗಲ್|ಗೂಗಲ್‌]]ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ವೈಯುಕ್ತಿಕ [[ಆರೋಗ್ಯ]] ಮಾಹಿತಿ ಕೆಂದ್ರೀಕರಣ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ (ಇದು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಆರೊಗ್ಯ ದಾಖಲೆ ಸೇವೆಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ). ಇದು ಗೂಗಲ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು - ಸ್ವತಃ ಕೈಯಿಂದ ಅಥವಾ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಪೂರೈಸುವ ಪಾಲುದಾರರ ಅಕೌಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಲಾಗಿನ್ ಆಗುವ ಮೂಲಕ - ಸ್ವತಃ ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ದಾಖಲಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಕೆಂದ್ರೀಕೃತ ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ ಒಳಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಯಂ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ದಾಖಲಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯು "ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು, ಔಷಧಗಳು, ಅಲರ್ಜಿಗಳು, ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ"ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="about">{{cite web|url=https://www.google.com/health/html/about/index.html|title=Google Health: About Google Health|accessdate=2008-05-20}}</ref> ಒಮ್ಮೆ ದಾಖಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತ ಆರೋಗ್ಯ ದಾಖಲೆ, ದೇಹಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ, ಮತ್ತು ಔಷಧಗಳು, ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅಲರ್ಜಿಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಭಾವ್ಯ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಈ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="tour">{{cite web|url=https://www.google.com/health/html/tour/|title=Google Health: Take a Tour|accessdate=2008-05-20}}</ref> ==ಖಾಸಗಿ ಕಾಳಜಿಗಳು== ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಇದು ಒಂದು ಆಪ್ಟ್-ಇನ್ ಸೇವೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ''ಸ್ವಂತ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ'' ಮಾತ್ರವೇ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಯಾವುದೇ ವೈದ್ಯಕೀಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಬಹಿರಂಗ ಅನುಮತಿ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="about" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಇತರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="tour" /> ಇದರ ಸೇವೆಯ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಇದು ೧೯೯೬ ರ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಮೆ ಪೋರ್ಟೆಬಿಲಿಟಿ ಮತ್ತು ಅಕೌಂಟೆಬಿಲಿಟಿ ಶಾಸನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು "ಆವರಿತ ಘಟಕ" (ಕವರ್ಡ್ ಎಂಟಿಟಿ)ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಎಚ್‌ಐಪಿಎ‌ಎ ನಿಯಮಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="tos">{{cite web|url=https://www.google.com/health/html/terms.html|title=Google Health: Terms of Service|accessdate=2008-05-20}}</ref> ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಲಂಚ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿರುವ ಒಂದು ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಖಾಸಗಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು ಮತ್ತು "ಒಂದು ದೊಡ್ದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಮಾಹಿತಿಯು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕಾರಣದಿಂದ ರೋಗಿಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ದೂರವಿರಿಸುತ್ತಾರೆ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು.<ref name="nytimes">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2008/05/20/technology/20google.html|title=New York Times: Google Offers Personal Health Records on the Web|accessdate=2008-05-20 | work=The New York Times | first=Steve | last=Lohr | date=2008-05-20}}</ref> ಇತರರು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಇದು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಶ್ರಮದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತದ "ಪೇಪರ್" ದಾಖಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="humanist">{{cite web|url=http://humani.st/google-health-can-fix-us-healthcare/|title=Humanist → Google Health Can Fix U.S. Healthcare|accessdate=2008-05-27|archive-date=2008-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080530034008/http://humani.st/google-health-can-fix-us-healthcare/|url-status=dead}}</ref> ಗೂಗಲ್‌ನ ಪೋಸ್ಟ್-ಲಂಚ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ ಇದು ಒಂದು ಆವರಿತ ಘಟಕವಲ್ಲ, ಇದು ಭಿನ್ನವಾದ ಘಟಕವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು. ಕೆಲವರು ಅಂದರೆ ಝಡ್‌ಡಿ‌ನೆಟ್‌ನ ನಾಥನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಫೀಟರ್‌ರಂತವರು ಇದರೆಡೆಗೆ ತುಂಬ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="mcfeters">{{cite web|url=http://blogs.zdnet.com/security/?p=1166|title=RSnake picks on Google Health… yes, Google wants your medical records, too!|work=ZDNet.com|accessdate=2008-07-10|archive-date=2008-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527072748/http://blogs.zdnet.com/security/?p=1166|url-status=dead}}</ref> ಫ್ರೀ/ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ರಿಯಾವಾದಿ ಫ್ರೆಡ್ ಟ್ರಾಟರ್‌ರಂತಹ ಇತರರು ಗೂಗಲ್‍ ಹೆಲ್ತ್‌ನಂತಹ ಒಂದು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಾಖಲೆಯು ಎಚ್‌ಐ‌ಪಿಎ‌ಎ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದರೆ ಅದರ ಕಾರ್ಯವು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.<ref name="trotter">{{cite web|url=http://www.fredtrotter.com/2008/05/23/in-all-fairness/|title=In all Fairness|work=Fred Trotter|accessdate=2008-07-10|archive-date=2009-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327004547/http://www.fredtrotter.com/2008/05/23/in-all-fairness/|url-status=dead}}</ref> ==ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಆದಾಯ== ಇತರ ಗೂಗಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಂತೆ ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರ ಬಳಕೆಗೆ ವೆಚ್ಚರಹಿತವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇತರ ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳಂತಲ್ಲದೇ, ಹೆಲ್ತ್ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ.<ref name="faq">{{cite web|url=https://www.google.com/health/html/faq.html|title=Google Health: Frequently Asked Questions|accessdate=2008-05-20}}</ref> ಗೂಗಲ್ ತನ್ನ ಈ ಸೇವೆಯಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಒಂದು ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್ ಲೇಖನವು ಗೂಗಲ್ "ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ನಿಯಮಗಳನ್ನು (ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು) ನೀಡಿಲ್ಲ" ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="wsj">{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB121123806355705263.html|title=Wall Street Journal: Google Helps Organize Medical Records|accessdate=2008-05-20 | work=The Wall Street Journal | first=Jessica E. | last=Vascellaro | date=2008-05-20}}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಇದು ೨೦೦೬ ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದ ಅವಧಿಯಿಂದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಿದೆ. ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ದ ಕ್ಲೇವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್‌ನ ೧,೬೦೦ ರೋಗಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಸೇವೆಯು ಎರಡು-ತಿಂಗಳ ಪೈಲಟ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು.<ref name="nytimes" /> ಮೇ ೨೦, ೨೦೦೮ ರವರೆಗೆ, ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಇದು ಬೀಟಾ ಟೆಸ್ಟ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೇವೆಯಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೫, ೨೦೧೦ ರಂದು ಗೂಗಲ್ ಒಮ್ದು ಹೊಸ ನೋಟ ಮತ್ತು ಭಾವನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸುಧಾರಣೆ ಹೊಂದಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web| last = Krazit| first = Tom| title = Google tweaks Google Health dashboards| url = http://news.cnet.com/8301-30684_3-20016562-265.html?part=rss&amp;subj=news&amp;tag=2547-1_3-0-20| accessdate = 15 September 2010}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ವಿನ್ಯಾಸ== * ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್‌ನ ಎಪಿಐ ಇದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ದಾಖಲೆಯ ನಿರಂತರತೆಯ (ಸಿಸಿಆರ್) ಒಂದು ಸಬ್‌ಸೆಟ್‌ನ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="api">{{cite web|url=http://code.google.com/apis/health/ccrg_reference.html|title=Google Health Data API: CCR Reference|accessdate=2008-07-11|archive-date=2012-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120221213557/http://code.google.com/apis/health/ccrg_reference.html|url-status=dead}}</ref> * ವಿನ್ಯಾಸದ ಒಂದು ಅವಲೋಕನ <ref name="Architecture">{{cite web|url=http://healthtechsynthesis.wordpress.com/2009/05/12/consultant_guide_to_google_health_part_i_of_iv/|title=Google Health Architecture: CCR Reference|accessdate=2010-03-31}}</ref> ==ಪಾಲುದಾರರು== ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಔಷಧಗಳ ಸೂಚಿಯನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಿರುವ ಪಾಲುದಾರರಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ: ಆಲ್‌ಸ್ಕ್ಪ್ರಿಟ್ಸ್, ಅನ್ವಿತಾ ಹೆಲ್ತ್, ದ ಬೆತ್ ಇಸ್ರೇಲ್ ಡಿಕೊನೆಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್, ಬ್ಲ್ಯು ಕ್ರಾಸ್ ಬ್ಲ್ಯು ಷೀಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಸಾಶ್ಯುಸೆಟ್ಸ್, ದ ಕ್ಲೇವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಲಿನಿಕ್, ಸಿವಿಎಸ್ ಕೇರ್‌ಮಾರ್ಕ್, ಡ್ರಗ್ಸ್.ಕಾಮ್, ಹೆಲ್ತ್‌ಗ್ರೇಡ್ಸ್, ಲೊಂಗ್ಸ್ ಡ್ರಗ್ಸ್, ಮೆಡ್ಕೋ ಹೆಲ್ತ್ ಸೊಲ್ಯುಷನ್ಸ್, ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಡಯಾಗ್ನೊಸ್ಟಿಕ್ಸ್, ಆರ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಅಮೇರಿಕಾ, ಮತ್ತು ವಾಲ್‌ಗ್ರೀನ್ಸ್.<ref name="partners">{{cite web|url=https://www.google.com/health/html/about/profiles.html|title=Google Health: Partner Profiles|accessdate=2009-03-11}}</ref> ಇತರ ಸೇವೆದಾರರ ಬಳಿ ಇರುವ ಬಳಕೆದಾರರ ಆರೋಗ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಕೈಯಿಂದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಪಾಲುದಾರರನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಹಣವನ್ನು ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. "ಮೆಡಿಕನೆಕ್ಟ್ ಗ್ಲೋಬಲ್" <ref>https://www.google.com/health/directory?url=gh.mediconnect.net</ref> ಇದು ಅಂತಹ ಪಾಲುದಾರರಲ್ಲಿ ಒದಾಗಿದೆ; ಒಂದು ನಿಗದಿತ ಶುಲ್ಕಕ್ಕೆ, ಅವುಗಳು ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಒಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಅವನ ಅಥವ ಅವಳ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ. ಜನವರಿ ೨೦೧೦ ರ ನಂತರದಿಂದ, ವಿಥಿಂಗ್ಸ್ ವಿಫಿ ಬಾಡಿ ಸ್ಕೇಲ್ ಇದು ಗೂಗಲ್ ಬಳೆಕೆದಾರರಿಗೆ ತಮಮ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಇತರರಿಗೆ ಕಾಣದಂತೆ ತಮ್ಮ ತೂಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಮೂದಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ.<ref>http://www.theregister.co.uk/2010/01/29/wiscale/</ref> ಇತ್ತೀಚಿನಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಟೆಲಿಹೆಲ್ತ್ ಸೇವೆದಾರರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ, ಅದು ಟೆಲಿಹೆಲ್ತ್ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ತಮಮ್ ಆನ್‍ಲೈನ್ ಆರೋಗ್ಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತದವರೆಗೆ, ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕಂಪನಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ: ಎಮ್‌ಡಿಲೈವ್‌ಕೇರ್ ಮತ್ತು ಹೆಲೋ ಹೆಲ್ತ್.<ref name="googleblog">{{cite web|url=http://googleblog.blogspot.com/2009/10/fall-update-on-google-health.html|title=Fall update on Google Health|accessdate=2009-10-07}}</ref> ==ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು== ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಇದು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ದಾಖಲೆ (ಪಿಎಚ್‌ಆರ್) ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳೆಂದರೆ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್‌ನ ಹೆಲ್ತ್‌ವ್ಯಾಲ್ಯೂ, ಡೊಸಿಯಾ, ಮತ್ತು ದ ಓಪನ್-ಸೋರ್ಸ್ ಇಂಡಿವೋ ಯೋಜನೆ ಮುಂತಾದವುಗಳು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಹೊರಗಡೆಯೂ ಕೂಡ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಇತರ ಓಪನ್-ಸೋರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಪಿಎಚ್‌ಆರ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿವೆ.<ref>[http://indivohealth.org/research ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆರೋಗ್ಯ ದಾಖಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160521074313/http://indivohealth.org/research |date=2016-05-21 }}: "ಇಂಡಿವೋ ಯೋಜನೆಯು ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಏಂಜೆಲ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಎಮ್‌ಐಟಿಗಳ ನಡುವಣ ಒಂದು ಸಹಯೋಗವಾಗಿದೆ..."; ಲೇಖನವು ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆರೋಗ್ಯ ದಾಖಲೆಯ ಒಂದು ಸರಳ ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ ಅಥವಾ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *{{Official|http://www.google.com/health}} * [http://www.google.com/intl/en-US/health/about/integconsults.html ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಏಕೀಕರಣ (ಸಂಯೋಜನ)] {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್ • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ ]] }} {{Google Inc.|corporate=yes}} {{DEFAULTSORT:Health}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್‌ ಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ (ಹೆಲ್ತ್) ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಟೆಲಿಹೆಲ್ತ್]] [[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ ಮಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] k7v9fqzpteh5jqymz89w4enbtizevyd 0 27802 1374187 1372890 2026-05-26T22:32:16Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374187 wikitext text/x-wiki {{Infobox Website | name = Google Maps | logo = [[ಚಿತ್ರ:Google maps logo.png|200px]] | screenshot = [[ಚಿತ್ರ:Google Maps directions.png|250px|]] | caption = Screenshot of Google Maps showing a route from [[San Francisco]] to [[Los Angeles]] on [[Interstate 5]]. | url = [http://maps.google.com maps.google.com] | commercial = | type = [[Web mapping]] | language = Multilingual | registration = Optional, included with a Google Account | owner = Google | author = Google | launch date = {{start date|2005|2|8}} | current status = Active | revenue = }} '''ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು''' (ಹಿಂದೆ '''ಗೂಗಲ್ ಲೋಕಲ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) [[ಗೂಗಲ್]] ಒದಗಿಸುವ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ-ನಕ್ಷೆ-ತೋರಿಸುವ ಸೇವಾ ಅನ್ವಯಯಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾಣಿಜ್ಯವಲ್ಲದ ಬಳಕೆಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿದ್ದು ಹಲವಾರು ನಕ್ಷೆ-ಆಧಾರಿತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ಜಾಲತಾಣ, ಗೂಗಲ್ ರೈಡ್ ಫೈಂಡರ್, ಗೂಗಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್<ref>{{cite web |url=http://www.techpluto.com/google-transit-benefits/|title=Google Transit: A Great Asset to ‘Google Maps’}}</ref> ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆ APIನ ಮೂಲಕ ಮೂರನೇ-ಪಕ್ಷದ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿರುವ ನಕ್ಷೆಗಳು.<ref>{{cite web |url=http://code.google.com/apis/maps/|title=What is the Google Maps API?}}</ref> ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಸ್ತೆಯ ನಕ್ಷೆಗಳು, ಕಾಲ್ನಡಿಗೆ, ಕಾರು ಅಥವಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಲು ಮಾರ್ಗ ಯೋಜಕ ಹಾಗೂ ನಗರದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮವಿರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸ್ಥಳ-ಸೂಚಕಗಳು ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು ಈಗಿನವಲ್ಲ; ಅವು ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನವು.<ref>{{cite web |url=http://www.k2climb.net/news.php?id=1964 |title=K2 and Karakorum by climbers, news |publisher=K2climb.net |date=May 11, 2006 |accessdate=January 13, 2010 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 22, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090822135852/http://www.k2climb.net/news.php?id=1964 |url-status=dead }}</ref> ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಮರ್ಕೇಟರ್ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣದ ಹತ್ತಿರದ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಧ್ರುವಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಸೇವೆಯೆಂದರೆ [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ತ್]], ಇದು ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಪಂಚ-ಅವಲೋಕನದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. == ಉಪಗ್ರಹ ನೋಟ == ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ (ಹವಾಯಿ, ಅಲಸ್ಕಾ, ಪ್ಯುಯೆರ್ಟೊ ರಿಕೊ, ಮತ್ತು U.S. ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು) ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಚ್ಚು-ಪೃಥಕ್ಕರಣದ ಉಪಗ್ರಹ-ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಬಳಸುವ ಹೆಚ್ಚು-ಪೃಥಕ್ಕರಣದ ಚಿತ್ರಣಗಳು [[ಈಜಿಪ್ಟ್]]‌ನ ನೈಲ್ ಕಣಿವೆ, ಸಹಾರ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಿನೈ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳತ್ತವೆ. ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರಗಳನ್ನೂ ಆವರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ಸೇವೆಯು ಕೇವಲ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ಸೇವೆಯಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಪ್ರಪಂಚವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಆವರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವಾಗ ಈ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಂಭವವಿದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಸರ್ಕಾರಗಳು ದೂರಿದವು.<ref>{{cite web |url=http://www.abc.net.au/news/indepth/featureitems/s1432602.htm |title=Google Earth prompts security fears. |date=August 8, 2005 |publisher=ABC News Online |access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 16, 2011 |archive-date=ಜೂನ್ 16, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090616031427/http://www.abc.net.au/news/indepth/featureitems/s1432602.htm |url-status=dead }}</ref> ಗೂಗಲ್ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ U.S. ನೇವಲ್ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಪ್ರದೇಶ (ಇಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಉಪರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ]]ರ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸವಿರುತ್ತದೆ) ಹಾಗೂ ಹಿಂದೆ<ref>{{cite web|author=Google Maps: The White House |url=http://elliottback.com/wp/archives/2005/04/08/google-maps-the-white-house/ |title=Google Maps: The White House — Elliott C. Back |publisher=Elliottback.com |date= |accessdate=2010-08-27}}</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಶಾಸನಮಂದಿರ ಮತ್ತು [[ಶ್ವೇತ ಭವನ]] ಮೊದಲಾದವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ)<ref>{{cite web|url=http://www.itsecurity.com/features/51-things-not-on-google-maps-071508/|title=Blurred Out: 51 Things You Aren't Allowed to See on Google Maps|access-date=2011-02-16|archive-date=2009-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20090721174419/http://www.itsecurity.com/features/51-things-not-on-google-maps-071508/|url-status=dead}}</ref> ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನೇವಡಾ ಮರುಭೂಮಿಯ [[ಏರಿಯಾ 51]] ಇತ್ಯಾದಿ ಇತರ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಮಾಹಿತಿಯು ಗೂಗಲ್‍‌ನಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದೇ ಪೃಥಕ್ಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ; ಕಡಿಮೆ ಜನನಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಾಹಿತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವಿವರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮೋಡಗಳ ತೇಪೆಯಿಂದ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.google.com/support/forum/p/maps/thread?tid=2257c5ce1b813f97&amp;hl=en ಗೂಗಲ್ ಸಪೋರ್ಟ್ ಫೋರಮ್] ಕ್ಲೌಡ್ಸ್ ಓವರ್ ದೆಹಲಿ</ref><ref>{{cite web|url=http://www.techpogo.com/2009/01/hows-does-google-maps-work.html |title=Hows does Google Maps work |publisher=Techpogo.com |date=2009-01-25 |accessdate=2010-01-12}}</ref> ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೈಗೂಡುವ ಮತ್ತು ಶೋಧಿಸಬಹುದಾದ ನಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಗೂಗಲ್‌ನ ನಕ್ಷೆ ಒದಗಿಸುವ ಸಾಧನವು ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು. ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರಾಂಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ವ ಭೌಗೋಳಿಕ ರಚನೆಗಳ ಉಪಗ್ರಹ-ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಜಾಲತಾಣಗಳು ರಚಿತವಾದವು, ಅವುಗಳ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ "ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ" ಬರಹಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಗೂಗಲ್ ''ಉಪಗ್ರಹ'' ದಿಂದ ತೆಗೆದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದಾದರೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕ-ಪೃಥಕ್ಕರಣದ ಚಿತ್ರಗಳು ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಬದಲಿಗೆ 800–1500 ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಾರುವ ವಿಮಾನಗಳಿಂದ ತೆಗೆದ ವೈಮಾನಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವಾಗಿವೆ.{{cite web |url=http://earth.google.com/support/bin/answer.py?hl=en&answer=21417 |title=Blurry or Outdated Imagery}} == ಗುರಿ == [[ಚಿತ್ರ:Google Maps zusammenhängende Regionen (1).png|400px|thumb|ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ: * ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಭಾಗ, ಆದರೆ ಈಜಿಪ್ಟ್, ಲೆಸೋತೊ ಹಾಗೂ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ನಗರಗಳಾದ ಸಿಯುಟ ಮತ್ತು ಮೆಲಿಲ್ಲಾ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ. * ಯುರೋಪ್, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ: ಅಂದೋರ, ಅಲ್ಬೇನಿಯಾ, ಅರ್ಮೇನಿಯಾ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ, ಅಜರ್ಬೈಜಾನ್, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್, ಬಲಾರಸ್, ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ, ಕ್ರೊಯಾಟಿಯಾ, ಜೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್, ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ (ಫರೋ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ), ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಫಿನ್ಲೆಂಡ್, ಜರ್ಮನಿ, ಗ್ರೀಸ್, ಗಿಬ್ರ್ಯಾಲ್ಟರ್, ಹಂಗೇರಿಯಾ, ಭಾರತ, ಇರಾನ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಇಟಲಿ, ಕಜಖ್‌ಸ್ತಾನ್, ಕಿರ್ಗಿಜ್‌ಸ್ತಾನ್, ಲಾಟ್ವಿಯಾ, ಲೈಚ್ಟೆಂಸ್ಟೈನ್, ಲಿತ್ವೇನಿಯಾ, ಲುಕ್ಸೆಂಬರ್ಗ್, FYR ಮ್ಯಾಸೆಡೋನಿಯಾ, ಮಾಲ್ಡೋವ, ಮೊನಾಕೊ, ಮಾಂಟೆನೆಗ್ರೊ, ನೇಪಾಳ, ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್, ನಾರ್ವೆ ( ಸ್ವಾಲ್ಬಾರ್ಡ್ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ), ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಪೊಲೆಂಡ್, ಪೋರ್ಚುಗಲ್ (ಅಜೋರೆಸ್ ಮತ್ತು ಮಡೈರಾವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ), ರೊಮೇನಿಯಾ, ಸ್ಯಾನ್ ಮರಿನೊ, ಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ, ಸ್ಲೊವೇನಿಯಾ, ಸರ್ಬಿಯಾ, ಸ್ಪೇನ್ (ಕೆನರಿ ದ್ವೀಪಗಳು ಹಾಗೂ ಸಿಯುಟ ಮತ್ತು ಮೆಲಿಲ್ಲಾವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ), ಸ್ವೀಡನ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್, ಟಾಜಿಕಿಸ್ತಾನ್, ಟರ್ಕಿ, ತುರ್ಕ್‌ಮೆನಿಸ್ತಾನ್, ಉಕ್ರೇನ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನ್ ಮತ್ತು ವೆಟಿಕನ್ ಸಿಟಿ * ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ: ಕೆನಡಾ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕೊ * ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ: ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ, ಬೊಲಿವಿಯಾ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಚಿಲಿ, ಪ್ಯಾರಾಗ್ವಾಯ್ ಮತ್ತು ಪೆರು (ಸ್ಯಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಉತ್ತರ ಭಾಗ, ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕರಾವಳಿ ಅಥವಾ ಇಕ್ವಿಟೋಸ್‌ನ ಪಿಯುರಾ ಹಾಗೂ ಲೊರೆಟೊ ಪ್ರದೇಶದ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) * ಆಗ್ನೇಯಾ ಏಷ್ಯಾ: ಕಾಂಬೋಡಿಯಾ, ಲಾವೋಸ್, ಸಿಂಗಾಪುರ, ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ ಮಲೇಷಿಯಾ, ಥೈಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ. * ಸಾಮಾನ್ಯ-ಗಡಿ-ಹೊಂದಿಲ್ಲದ(ನಾನ್-ಕಾಂಟಿಗ್ಯುವಸ್) ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳು: ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಚೀನಾ, ಕೊಮೊರಾಸ್, ಕೋಸ್ಟಾ ರಿಕಾ, ಈಜಿಪ್ಟ್, ಹವಾಯಿ, ಹಿಸ್ಪೇನಿಯೋಲ (ಡಾಮಿನಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಹೈಟಿ), ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್, ಐಸ್ಲೆಂಡ್, ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ (ಬಲಿ, ಜಾವ, ಮದುರ ಮತ್ತು ಸುಮಾತ್ರ ಮಾತ್ರ), ಇಸ್ರೇಲ್ (ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ಭಾಗಗಳು), ಜಮೈಕಾ, ಜಪಾನ್, ಜೋರ್ಡನ್, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ, ಲೆಬನಾನ್, ಮಕಾವ್, ಮದಗಸ್ಕಾರ್, ಮಾಲ್ಟ, ಮಾರಿಟಿಯಸ್, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್, ಪ್ಯುಯೆರ್ಟೊ ರಿಕೊ, ರಿಯೂನಿಯನ್, ರಷ್ಯಾ (ಮೋಸ್ಕೊ ಪ್ರದೇಶ ಮಾತ್ರ), ಸಬಾಹ್, ಸಾರಾವಕ್, ಸೆಚೆಲ್ಲೆಸ್, ದಕ್ಷಿಣಾ ಕೊರಿಯಾ (ಆಕಾಶಕಾಯದ ಸಂಕ್ರಮಣ ಮಾತ್ರ), ಶ್ರೀಲಂಕಾ, ಥೈವಾನ್, ಟರ್ಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೈಕೋಸ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು US ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು. == ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ == ಇತರ ಅನೇಕ ಗೂಗಲ್ ಜಾಲತಾಣ ಅನ್ವಯಗಳಂತೆ, ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳೂ ಸಹ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಜಾವಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎಳೆದಾಗ, ರೇಖಾ-ಚೌಕಗಳು ಸರ್ವರ್‌ನಿಂದ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಆಗಿ ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರುತ್ತವೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹುಡುಕಿದರೆ, ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಪಕ್ಕದ ಫಲಕ ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರಲು ಹಿನ್ನೆಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಆಗುತ್ತವೆ; ಪುಟವು ಪುನಃಲೋಡ್ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಂಪು ಸೂಜಿಯನ್ನು (ಕೆಲವು ಭಾಗಶಃ-ಪಾರದರ್ಶಕ PNGಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದ) ನಕ್ಷೆಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎಳೆಯಬಹುದು. ಫಾರ್ಮ್ ಸಲ್ಲಿಕೆಯ ಒಂದು ಹುದುಗಿದ-ಐಫ್ರೇಮ್ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಬ್ರೌಸರ್ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಜಾಲತಾಣವು ಉತ್ತಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ದತ್ತಾಂಶ ವರ್ಗಾವಣೆಗಾಗಿ XMLನ ಬದಲಿಗೆ JSONಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳೆರಡೂ ವ್ಯಾಪಕ ಅಜಾಕ್ಸ್ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. == ವಿಸ್ತರಣೀಯತೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕೀಕರಣ == ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಾವಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಮತ್ತು XMLನಲ್ಲಿ ಕೋಡ್ ಮಾಡಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಕೆಲವು ಅಂತಿಮ-ಬಳಕೆದಾರರು ಈ ಸಾಧನವನ್ನು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ-ರೂಪಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಕ-ಪರ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸರ್ವರ್-ಪರ ಹುಕ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು, ಇವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅಥವಾ ಜಾಲತಾಣಗಳಿಗೆ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕರ-ಇಷ್ಟಾನುಸಾರದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. ಗೂಗಲ್‌ನಿಂದ ಮೂಲಭೂತ ಸಾಧನ ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆ/ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಂತಹ ಸಾಧನಗಳು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ಗೆ ಗ್ರಾಹಕ-ಆಯ್ಕೆಯ ಸ್ಥಳ ಐಕಾನ್‌ಗಳು, ಸ್ಥಳದ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕ ಮತ್ತು [[ಮೆಟಾಡೇಟಾ]] ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಕ ನಕ್ಷೆ ಚಿತ್ರದ-ಮೂಲಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್-ಸೇರಿಸುವ ಸಾಧನ ಗ್ರೀಸ್‌ಮಂಕಿಯು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಗ್ರಾಹಕೀಯಗೊಳಿಸಲು ಹಲವಾರು ಗ್ರಾಹಕ-ಪರ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಫ್ಲಿಕರ್ ಮೊದಲಾದ ಫೋಟೊ ಹಂಚುವ ಜಾಲತಾಣಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು "ಮೆಮರಿ ನಕ್ಷೆ"ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {{Clarify|post-text=What are memory maps?|date=August 2010}} ಕೀಹೋಲ್ ಉಪಗ್ರಹ ಫೋಟೊಗಳ ನಕಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, {{Clarify|post-text=What are Keyhole satellite photos?|date=August 2010}} ಬಳಕೆದಾರರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಚಿತ್ರ-ವಿವರಣೆಯ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆದರು. === ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆ API === ಗೂಗಲ್ ಅಭಿವರ್ಧಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲು 2005ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ<ref>{{cite web|url=http://googleblog.blogspot.com/2005/06/world-is-your-javascript-enabled_29.html |title=Official Google Blog: The world is your JavaScript-enabled oyster}}</ref> '''ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆ API''' ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದೊಂದು ಉಚಿತ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು {{as of|2010|8|25|alt=currently}} ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಗೂಗಲ್ ಅದರ ಬಳಕೆಯ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿರುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref name="apiterms">{{cite web|url=http://www.google.com/apis/maps/terms.html |title=Google Maps API – Terms of use}}</ref> ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆ APIಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ಜಾಲತಾಣವನ್ನು ಜಾಲತಾಣದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಆವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಹೊರಗಿನ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಹುದುಗಿಸಬಹುದು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಜಾವಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ API ಆಗಿದ್ದ, ನಕ್ಷೆ API ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡು ಸ್ಥಿರ-ನಕ್ಷೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಒಂದು ಸೇವೆ ಆಡೋಬ್ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಅನ್ವಯಗಳಿಗಾಗಿ APIಅನ್ನು ಹಾಗೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ಕೋಡ್ ಮಾಡಲು, ಚಲಿಸುವ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಎತ್ತರವಾದ ಸ್ಥಳಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಲು ಜಾಲತಾಣ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸುಮಾರು 350,000<ref>{{cite web|url=http://googlegeodevelopers.blogspot.com/2010/06/big-birthday-google-maps-api-turns-5.html |publisher=code.google.com|date=2010-05-29|title=Google Geo Developers Blog: Big Birthday... Google Maps API Turns 5!}}</ref> ಜಾಲತಾಣಗಳು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆ APIಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಜಾಲತಾಣ ಅನ್ವಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ API ಆಗಿ ಮಾಡಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.programmableweb.com/apis|publisher=www.programmableweb.com |title=ProgrammableWeb API dashboard}}</ref> ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆ API ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆಗೆ ಇದು ಉಚಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://code.google.com/apis/maps/faq.html#tos_commercial |title=Google Maps API FAQ}}</ref> ಈ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆ API ಪ್ರೀಮಿಯರ್ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.google.com/enterprise/earthmaps/maps.html |title=Google Maps API Premier}}</ref> ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆ APIಯ ಯಶಸ್ಸು ಹಲವಾರು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರ್ಯಾಯಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಯಾಹೂ! ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ API, ಬಿಂಗ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್, ಮ್ಯಾಪ್‌ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಟ್‌ಫಾರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಓಪನ್‌ಲೇಯರ್ಸ್. === ಮೊಬೈಲ್‌ಗಾಗಿ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು === 2006ರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಯಾವುದೇ ಜಾವ-ಆಧಾರಿತ ಫೋನ್ ಅಥವಾ ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮೊಬೈಲ್‌ಗಾಗಿ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳೆಂಬ ಒಂದು ಜಾವ ಅನ್ವಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾಲ-ಆಧಾರಿತ ತಾಣಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಈ ಅನ್ವಯದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://mobilitynow.org/2007/05/08/google-maps-for-mobile-indepth-review/ |title=in-depth review |publisher=Mobilitynow.org |date=2007-05-08 |accessdate=2010-01-12 |archive-date=2010-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100612191319/http://mobilitynow.org/2007/05/08/google-maps-for-mobile-indepth-review/ |url-status=dead }}</ref> 2007ರ ನವೆಂಬರ್ 28ರಂದು, ಮೊಬೈಲ್‌ಗಾಗಿ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆ 2.0 ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಇದು GPS-ರೀತಿಯ ಸ್ಥಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ GPS ಗ್ರಾಹಕದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. "ನನ್ನ ಸ್ಥಳ" ಲಕ್ಷಣವು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನದ GPS ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿರದ [[ವೈ-ಫೈ|ನಿಸ್ತಂತು ಜಾಲ]] ಮತ್ತು ಸೆಲ್ ಜಾಲತಾಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ತಂತ್ರಾಂಶವು ನಂತರ ತಿಳಿದ ನಿಸ್ತಂತು ಜಾಲ ಮತ್ತು ಸೆಲ್ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಡೇಟಾಬೇಸ್ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಸೆಲ್ ಜಾಲತಾಣದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ನನ್ನ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ವಿವಿಧ ಸೆಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೀಟರ್‌ಗಳ ವಿವಿಧ ಸಂಕೇತಗಳ ಬಲವನ್ನು ತ್ರಿಕೋನ ಮಾಪನದಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿದು, ನಂತರ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಳದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು (ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೆಲ್ ಜಾಲತಾಣದ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ನಿಂದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ) ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸೆಲ್-ಜಾಲತಾಣ ಸ್ಥಳ ವಿಧಾನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ಥಳದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಹತ್ತಿರದ ವೈಫೈ ಹಾಟ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ, ಅವುಗಳ ಸ್ಥಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು (ಸೆಲ್ ಜಾಲತಾಣ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ನಂತಹುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೈಫೈ ಡೇಟಾಬೇಸ್‌ನಿಂದ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ) ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ನಿಸ್ತಂತು ಜಾಲ ಸ್ಥಳ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಆದ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ: * GPS-ಆಧಾರಿತ ಸೇವೆಗಳು * WLAN-ಆಧಾರಿತ/ ವೈಫೈ-ಆಧಾರಿತ ಸೇವೆಗಳು * ಸೆಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೀಟರ್-ಆಧಾರಿತ ಸೇವೆಗಳು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೀಟರ್‌ನ ಬೆಲೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಸೆಲ್ ಜಾಲತಾಣದ ಅಂದಾಜಿಸಿದ ವಲಯದ ಸುತ್ತಲು ಹಳದಿ ಐಕಾನ್ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯಯಿರುವ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ರಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸೆಲ್ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನವು ಎಷ್ಟು ಹತ್ತಿರವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಂದಾಜುಮಾಡುವ ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಸಂಕೇತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಈ ಅಂದಾಜನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {{As of|2008|12|15|df=US}}, ಈ ಸೇವೆಯು ಕೆಳಗಿನ ಆಧಾರಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ:<ref>{{cite web|url=http://www.google.com/mobile/gmm/stp-js.html |title=Google Maps on your phone |publisher=Google.com |date= |accessdate=2010-01-12}}</ref> *ಆಂಡ್ರೋಯ್ಡ್ *iOS ([[ಐಫೋನ್‌|ಐಫೋನ್]]/ಐಪಾಡ್ ಟಚ್/ಐಪಾಡ್) *ವಿಂಡೋಸ್ ಮೊಬೈಲ್ ( 2010ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 17ರ ಪ್ರಕಾರ ವಿಂಡೋಸ್ ಫೋನ್ 7 ಅಲ್ಲ) *[[Nokia|ನೋಕಿಯಾ]]/ಸಿಂಬಿಯನ್ (S60 3ನೇ ಆವೃತ್ತಿ ಮಾತ್ರ) *[[ಸಿಂಬಿಯಾನ್ ಓಎಸ್|ಸಿಂಬಿಯನ್ OS]] (UIQ v3)'''' *ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ *ಜಾವ-ಆಧಾರದ ಫೋನ್‌ಗಳು (MIDP 2.0 ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ), ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಸೋನಿ ಎರಿಕ್ಸನ್ K800i *ಪಾಮ್ OS (ಸೆಂಟ್ರೊ ಮತ್ತು ಹೊಸತು) *ಪಾಮ್ ವೆಬ್OS (ಪಾಮ್ ಪ್ರಿ ಮತ್ತು ಪಾಮ್ ಪಿಕ್ಸಿ) 2009ರ ನವೆಂಬರ್ 4ರಂದು, ಮೋಟೊರೋಲ ಡ್ರಾಯ್ಡ್‌ನ ಗೂಗಲ್ ಆಂಡ್ರೋಯ್ಡ್ OS 2.0 ಎಕ್ಲೇರ್ ಒಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿ ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ನೇವಿಗೇಶನ್ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಆದೇಶಗಳು, ಟ್ರಾಫಿಕ್ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಯ ಅವಲೋಕನದ ಬೆಂಬಲ ಮೊದಲಾದವು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇದ್ದವು.<ref>{{cite web|last=Arrington |first=Michael |url=http://www.techcrunch.com/2009/10/28/google-redefines-car-gps-navigation-google-maps-navigation-android/ |title=Google Redefines GPS Navigation Landscape: Google Maps Navigation For Android 2.0 |publisher=Techcrunch.com |date=2009-10-28 |accessdate=2010-01-12}}</ref> ಆರಂಭಿಕ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.gsmarena.com/google_maps_for_mobile_anounce_navigation_beta_for_android_20-news-1216.php |title=Google Maps for mobile announce Navigation Beta for Android 2.0 – GSMArena.com news |publisher=Gsmarena.com |date= |accessdate=2010-01-12}}</ref> '''ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಆಂಡ್ರೋಯ್ಡ್ 2.0.''' <br /> [[ಚಿತ್ರ:Google Maps 5.0 Android.png|150px|thumb|ಆಂಡ್ರೋಯ್ಡ್‌ನ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು|link=Special:FilePath/Google_Maps_5.0_Android.png]] ಸೆಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಲಿಖಿತ ಚಾಲನೆಯ ಸೂಚನೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನುಸರಿಸಲು ತುಂಬಾ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಮುದ್ರಯಾನ ಉಪಕರಣಗಳು ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಉದ್ಯಮವಾಗಿವೆ, ಅದೇ ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ನೇವಿಗೇಶನ್ ಫಾರ್ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ 2.0 ಉಚಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಅನ್ವಯದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ: * ಹುಡುಕಾಟವು ಸ್ಪಷ್ಟ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿದೆ * ಧ್ವನಿಯ ಮೂಲಕ ಹುಡುಕಾಟ * ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಅವಲೋಕನ * ಮಾರ್ಗದಾದ್ಯಂತ ಹುಡುಕಾಟ * ಉಪಗ್ರಹ ಅವಲೋಕನ * ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ * ಕಾರ್ ಡಾಕ್ ಮೋಡ್ {{POV-section|Objectivity_of_Google_Navigation_Impact|date=January 2010}} '''ಪರಿಣಾಮ''' <br /> ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ನೇವಿಗೇಶನ್ ಉಚಿತವಾಗಿದೆ. ಆಂಡ್ರೋಯ್ಡ್‌ಗಾಗಿ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ದೋಷವೆಂದರೆ ಐಫೋನ್‌ನ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ಅನ್ವಯದಂತೆ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅಂತರಜಾಲ ಸಂಪರ್ಕದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|last=Ito |first=Keith |url=http://googleblog.blogspot.com/2009/10/announcing-google-maps-navigation-for.html |title=Blogspot.com |publisher=Googleblog.blogspot.com |date=2009-10-28 |accessdate=2010-01-12}}</ref> ಗೂಗಲ್ ಸಮುದ್ರಯಾನಕ್ಕಾಗಿ-ಗೂಗಲ್-ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ ಟಾಮ್-ಟಾಮ್, ಗಾರ್ಮಿನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮುದ್ರಯಾನ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಷೇರುಗಳು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕ್ಷೀಣಿಸಿದವು. ಈ ಅನ್ವಯವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಂಡ್ರೋಯ್ಡ್ 2.0 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವೆರಿಜಾನ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. {{Citation needed|date=July 2010}} ಗೂಗಲ್ಸ್ ನೇವಿಗೇಶನ್ UKಯಲ್ಲಿ 2010ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 20ರಂದು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ 2010ರ ನವೆಂಬರ್ 17ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆದರೂ ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಬರುವವರೆಗೆ ಇದು ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. === ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ಪ್ರಮಿತಿಗಳು === ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ, URL ಪ್ರಮಿತಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವುಗಳ ಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ದತ್ತಾಂಶದಿಂದ-ಕಾರ್ಯಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಜಾಲವು ಸೂಚಿಸುವ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಆ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸದೇ ಇರಬಹುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಜೂಮ್ ಮಟ್ಟವು (''z'' ಪ್ರಮಿತಿಯಿಂದ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಡಿಮೆ ಜನರಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಜೂಮ್ ಮಟ್ಟವು ಸುಮಾರು 18ರಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬಹುದು. APIಯ ಆರಂಭಿಕ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳದೇ ಇರಬಹುದು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ, ಜೂಮ್ ಮಟ್ಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುಮಾರು 20ರಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯು ಸುಮಾರು 23 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾ. ಆಫ್ರಿಕಾದ ಚಾಡ್‌ನ [http://maps.google.com/maps?f=q&amp;hl=en&amp;geocode=&amp;q=10%C2%B054'13.66%22+N+19%C2%B056'06.15%22+E&amp;ie=UTF8&amp;ll=10.903794,19.935042&amp;spn=0.000103,0.000116&amp;t=k&amp;z=23&amp;iwloc=addr ದೀಸ್ ಎಲಿಫ್ಯಾಂಟ್ಸ್] ಅಥವಾ [http://maps.google.com/maps?q=15.29854,19.429741&amp;ie=UTF8&amp;ll=15.298539,19.42974&amp;spn=0.000117,0.000154&amp;t=h&amp;z=23 ದಿಸ್ ವ್ಯೂ ಆಫ್ ಪೀಪಲ್ ಅಟ್ ಎ ವೆಲ್]. ಜಾಲ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು APIಯ ವಿವಿಧ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಈ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು ಅಥವಾ ನೀಡದೇ ಇರಬಹುದು. 2010ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬಳಕೆದಾರರು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಉನ್ನತ ಜೂಮ್ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲಾ ವಿಧದಲ್ಲೂ ಜೂಮ್ ಮಾಡಲು ಅವರಿಗೆ ಅವಕಾಶಮಾಡಿಕೊಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆ ವೀಕ್ಷಕವು ಅದರ ಜೂಮ್ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. == ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಇತಿಹಾಸ == ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಮೊದಲು, ಬಳಕೆದಾರರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಒಂದು C++ ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮ್ ಆಗಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜೆನ್ಸ್ ರಾಸ್ಮುಸ್ಸೆನ್ ಸಿಡ್ನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಜಾಲ-ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪನ್ನವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://news.cnet.com/Google-mapper-Take-browsers-to-the-limit/2100-1038_3-5808658.html |title=http://news.cnet.com/Google-mapper-Take-browsers-to-the-limit/2100-1038_3-5808658.html – CNet |publisher=cnet.com |date=June 28, 2005 |accessdate=October 30, 2010}}</ref> 2004ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆ ಕಂಪನಿಯನ್ನು [[ಗೂಗಲ್]] ಇಂಕ್<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2009/jun/17/google-sergey-brin |title=Secrets of a nimble giant – guardian.co.uk |publisher=Guardian |date=June 17, 2009 |accessdate=October 30, 2010}}</ref> ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಜಾಲ ಅನ್ವಯ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಆ ಅನ್ವಯವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 2005ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 8ರಂದು ಗೂಗಲ್ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲಾಯಿತು<ref>{{cite web|url=http://googleblog.blogspot.com/2005/02/mapping-your-way.html |title=Google Maps announcement on Google Blog |publisher=Googleblog.blogspot.com |date= |accessdate=January 12, 2010}}</ref> ಮತ್ತು ಅದು ಗೂಗಲ್‌ನಲ್ಲಿತ್ತು. ಅದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ ಮತ್ತು ಮೋಜಿಲ್ಲಾ ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿತು. ನಂತರ 2005ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 25ರಂದು ಒಪೇರಾ ಮತ್ತು ಸಫಾರಿಗೂ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ{{when|date=August 2010}} ಒಪೇರಾ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅಗತ್ಯತೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. {{As of|2010|12}} ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ 7.0+, ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್ 3.6+, ಸಫಾರಿ 3.1+, ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಮೊದಲಾದವು ಇದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://maps.google.com/support/bin/answer.py?answer=16532 |title=Google Maps Help |publisher=Maps.google.com |date= |accessdate=January 12, 2010}}</ref> ಅದು 2005ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6ರಂದು ಗೂಗಲ್ ಲೋಕಲ್‌ನ ಭಾಗವಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಆರು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಬೀಟಾದಲ್ಲಿತ್ತು. 2005ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಗೂಗಲ್ ಗೂಗಲ್-ರೈಡ್-ಫೈಂಡರ್ಅನ್ನು ರಚಿಸಿತು. 2005ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆ APIಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. 2005ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಜಪಾನ್‌ಗಾಗಿ ರಸ್ತೆ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಲೋಕಲ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. 2005ರ ಜುಲೈ 22ರಂದು, ಗೂಗಲ್ "ಹೈಬ್ರಿಡ್ ವ್ಯೂ"ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ ಮಾಹಿತಿಯು ಪ್ಲೇಟ್ ಕ್ಯಾರೀಯಿಂದ ಮರ್ಕೇಟರ್ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹವಾಗುಣದ ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರವು ಕಡಿಮೆ ವಿಕಾರವಾಗಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. 2005ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಅಪೋಲೊ ಮೂನ್ ಇಳಿತದ ಮೂವತ್ತಾರನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ದಿನದ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 2005ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಕತ್ರಿನಾ ಚಂಡಮಾರುತ]]ದ ನಂತರ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನಗರದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಪ್ರವಾಹದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು [[ನ್ಯೂ ಒರ್ಲೀನ್ಸ್|ನ್ಯೂ ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್]]‌ನ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದವು. (ವಿಚಿತ್ರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ 2007ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ, ಈ ಚಂಡಮಾರುತದ ಹಾನಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಕಲಾಯಿತು; ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ತ್]]‌‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ, ಇದರಲ್ಲಿ ಕತ್ರಿನಾ-ಚಂಡಮಾರುತದ ನಂತರದ ಚಿತ್ರಗಳು ಈಗಲೂ ಇವೆ).<ref>{{cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/17880969/ |title=Google accused of airbrushing Katrina history |date=March 30, 2007 |publisher=msnbc |access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 16, 2011 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090929213759/http://www.msnbc.msn.com/id/17880969/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.informationweek.com/news/internet/search/showArticle.jhtml?articleID=198701867 |title=Google Restores Katrina's Scars To Google Earth |date=April 2, 2007 |publisher=Information Week |access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 16, 2011 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 19, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090819110834/http://www.informationweek.com/news/internet/search/showArticle.jhtml?articleID=198701867 |url-status=dead }}</ref> {{As of|2006|1|2|df=US}}, ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಪ್ಯುಯೆರ್ಟೊ ರಿಕೊ, ಕೆನಡಾ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕೆಲವು ನಗರಗಳ ರಸ್ತೆ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಟ್ಯುರಿನ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು 2006ರ ಚಳಿಗಾಲ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. 2006ರ ಜನವರಿ 23ರಂದು, ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ತ್]]‌ನಂತಹುದೇ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಪರಿಷ್ಕರಣಗೊಂಡವು. 2006ರ ಮಾರ್ಚ್ 12ರಂದು, ಗೂಗಲ್ ಮಾರ್ಸ್<ref>{{cite web|url=http://mars.google.com/ |title=Google Mars |publisher=Mars.google.com |date= |accessdate=January 12, 2010}}</ref> ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಇದು ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಎಳೆಯಬಹುದಾದ ನಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಉಪಗ್ರಹ-ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 2006ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಲೋಕಲ್ ಮುಖ್ಯ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಜಾಲತಾಣದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. 2006ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 3ರಂದು, ನಕ್ಷೆ APIಯ ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿಯು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.google.com/apis/maps/documentation/upgrade.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080708224247/http://google.com/apis/maps/documentation/upgrade.html |date=2008-07-08 }} {{deadlink|date=August 2010}}</ref> 2006ರ ಜೂನ್ 11ರಂದು, ಗೂಗಲ್ APIಗೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಕೋಡ್ ಮಾಡುವ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು, ಆ ಮೂಲಕ ಈ ಸೇವೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿವರ್ಧಕ-ಕೋರಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://googlemapsapi.blogspot.com/2006/06/geocoding-at-last.html |title=Geocoding at Last |accessdate=August 25, 2010}}</ref> 2006ರ ಜೂನ್ 14ರಂದು, ಉದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡವು.<ref>{{cite web |url=http://googlemapsapi.blogspot.com/2006/06/google-maps-for-enterprise.html |title=Google Maps for Enterprise |accessdate=August 25, 2010}}</ref> ಒಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೇವೆಯಾಗಿರುವ ಇದು ಅಂತರಜಾಲ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತು-ಮುಕ್ತ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 2006ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಮುಖ್ಯ ಗೂಗಲ್ ಹುಡುಕಾಟ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಲೋಕಲ್ ಒನ್‌ಬಾಕ್ಸಸ್‌ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆ ವ್ಯವಹಾರ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://blumenthals.com/blog/2006/12/28/the-prodigal-son-of-a-search-engine-comes-home/ |title=The prodigal son of a search engine comes home |publisher=blumenthals.com |access-date=2011-02-16 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304031644/http://blumenthals.com/blog/2006/12/28/the-prodigal-son-of-a-search-engine-comes-home/ |url-status=dead }}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 9ರಂದು ಗೂಗಲ್ ಮುಖ್ಯ ಹುಡುಕಾಟ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಸ್‌ಬಾಕ್ಸ್ಅನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.dullest.com/blog/new-google-ui-feature-plus-box/ |title=New Google UI feature: Plus Box |publisher=Matt Cutts }}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 19ರಂದು ಗೂಗಲ್ ನಿಮ್ಮ ಚಾಲನೆಯ ನಿರ್ದೇಶನಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://blogoscoped.com/archive/2006-12-19.html#n36 |title=Google Maps With Multiple Destinations |publisher=Philipp Lenssen}}</ref> 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ "ಮ್ಯಾಪ್ ವ್ಯೂ(ನಕ್ಷೆ ವೀಕ್ಷಣೆ)"ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ, [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.]], ಲಂಡನ್, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲವು ನಗರಗಳ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ನಿಲುಗಡೆಗಳು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು.<ref>{{cite news|url=http://news.com.com/2061-10812_3-6160719.html|title=Google Maps adds subway stops, building outlines to cities|publisher=CNET|archiveurl=https://archive.today/20120711055431/http://news.cnet.com/8301-10784_3-6160719-7.html|archivedate=2012-07-11|access-date=2011-02-16|url-status=live}}</ref> 2007ರ ಜನವರಿ 29ರಂದು ಲೋಕಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಗೂಗಲ್ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://googleblog.blogspot.com/2007/01/find-and-compare-local-businesses.html |title=Find and Compare Local Businesses |accessdate=August 25, 1010}}</ref> 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 28ರಂದು, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 30 ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ನಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ನಿಜಾವಧಿಯ ವಾಹನ ಸಂಚಾರದ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಗೂಗಲ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://googleblog.blogspot.com/2007/02/stuck-in-traffic.html |title=Stuck in Traffic? |accessdate=August 25, 2010}}</ref> 2007ರ ಮಾರ್ಚ್ 8ರಂದು, ಲೋಕಲ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಸೆಂಟರ್ಅನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://blumenthals.com/blog/2007/03/08/google-upgrades-local-business-center/ |title=Google Upgrades Local Business Center |accessdate=August 25, 2010 |archive-date=ಜೂನ್ 20, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100620175154/http://blumenthals.com/blog/2007/03/08/google-upgrades-local-business-center/ |url-status=dead }}</ref> 2007ರ ಮೇ 16ರಂದು, ಮುಖ್ಯ ಗೂಗಲ್ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಪುಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ನಕ್ಷೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಹುಡುಕಾಟ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://google-latlong.blogspot.com/2007/05/local-businesses-in-universal-search.html |title=Local Businesses in Universal Search |accessdate=August 25, 2010}}</ref> 2007ರ ಮೇ 18ರಂದು, ಗೂಗಲ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಶೋಧನೆ ಮಾಡುವ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://google-latlong.blogspot.com/2007/05/posted-by-david-tussey-product-manager.html |title=Neighborhood Search Capability |accessdate=August 25, 2010}}</ref> 2007ರ ಮೇ 29ರಂದು, ಗೂಗಲ್‌ನ ಚಾಲನಾ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆ APIಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://googlemapsapi.blogspot.com/2007/05/driving-directions-support-added-to.html |title=Driving Directions Support Added to Google Maps |accessdate=August 25, 2010}}</ref> 2007ರ ಮೇ 29ರಂದು, ''ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ'' ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ರಸ್ತೆಗಳ ನೆಲಮಟ್ಟದ 360-ಡಿಗ್ರಿ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://blumenthals.com/blog/2007/05/29/google-maps-launches-street-view/ |title=Google Maps Launches Street View |accessdate=August 25, 2010 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 15, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100815041235/http://blumenthals.com/blog/2007/05/29/google-maps-launches-street-view/ |url-status=dead }}</ref> 2007ರ ಜೂನ್ 19ರಂದು, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿರು ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://google-latlong.blogspot.com/2007/06/add-your-reviews-to-businesses-on.html |title=Add Your Reviews to Businesses on Google Maps |accessdate=August 25, 2010}}</ref> 2007ರ ಜೂನ್ 28ರಂದು, ಎಳೆಯಬಹುದಾದ ಚಾಲನೆಯ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://google-latlong.blogspot.com/2007/06/its-click-drag-situation.html |title=It's Click and Drag Situation |accessdate=August 25, 2010}}</ref> 2007ರ ಜುಲೈ 31ರಂದು, ಹೆಚ್‌ಕಾರ್ಡ್ ಮೈಕ್ರೊಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://googlemapsapi.blogspot.com/2007/06/microformats-in-google-maps.html |title=Microformats in Google Maps |accessdate=August 25, 2010}}</ref> ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಇದು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.{{fact|date=August 2010}} 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಇತರ ಜಾಲತಾಣಗಳಿಗೆ ಹುದುಗಿಸಲು ಒಂದು ಸರಳ ದಾರಿಯನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.google.com/intl/en/press/annc/embed_maps.html |title=Google announces a simple new way to embed Google Maps |accessdate=August 25, 2010}}</ref> 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13ರಂದು, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ 54 ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://google-latlong.blogspot.com/2007/09/more-of-world-for-you-to-explore.html |title=More of the World for You to Explore |accessdate=August 25, 2010}}</ref> 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3ರಂದು, ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ಅನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಗಣೆ ಮಾರ್ಗದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://google-latlong.blogspot.com/2007/10/google-transit-graduates-from-labs.html |title=Google Transit Graduates from Labs |accessdate=August 25, 2010}}</ref> 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು, ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಭೌಗೋಳಿಕಜಾಲದ ನಕ್ಷೆ ರೂಪಿಸಿ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು.<ref>{{cite web |url=http://google-latlong.blogspot.com/2007/10/community-maps-in-your-search-results_1522.html |title=Community Maps in your Search Results |accessdate=August 25, 2010}}</ref> 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು, ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ವ್ಯವಹಾರ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೂಪನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಹುಡುಕಾಟದ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿದವು.<ref>{{cite web |url=http://blumenthals.com/blog/2007/10/27/google-coupons-now-has-searchable-interface/ |title=Google Coupons Now Has Searchable Interface |accessdate=August 25, 2010 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 19, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100819225501/http://blumenthals.com/blog/2007/10/27/google-coupons-now-has-searchable-interface/ |url-status=dead }}</ref> 2007ರ ನವೆಂಬರ್ 27ರಂದು, ಸ್ಥಳದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೂಲಭೂತ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ "ಟೆರ್ರೇನ್(ಭೂಪ್ರದೇಶ)" ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. "ಹೈಬ್ರಿಡ್" ವೀಕ್ಷಣೆಯ ಬಟನ್ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ "ಹೈಬ್ರಿಡ್" ಮತ್ತು "ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್" ವೀಕ್ಷಣೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಪರಸ್ಪರ ಬದಲಾಯಿಸಲು "ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್" ಬಟನ್‌ನ ಕೆಳಗೆ "ಶೊ ಲೇಬಲ್ಸ್" ಚೆಕ್‌ಬಾಕ್ಸ್ಅನ್ನು ಇರಿಸಲಾಯಿತು.{{fact|date=August 2010}} 2008ರ ಜನವರಿ 22ರಂದು, ಗೂಗಲ್ ಲೋಕಲ್ ಒನ್‌ಬಾಕ್ಸ್ಅನ್ನು 3 ವ್ಯವಹಾರ ಪಟ್ಟಿಗಳಿಂದ 10ಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://blumenthals.com/blog/2008/01/22/google-maps-new-local-onebox-10-pack-now-live/ |title=Google Maps New Local Onebox 10 Pack Now Live |accessdate=August 25, 2010 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100904163952/http://blumenthals.com/blog/2008/01/22/google-maps-new-local-onebox-10-pack-now-live/ |url-status=dead }}</ref> 2008ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 20ರಂದು, ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಶೋಧನೆಗಳು ಬಳಕೆದಾರರ ರೇಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಜಾಲತಾಣಗಳಿಂದ ಸುಧಾರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು.<ref>{{cite web |url=http://blumenthals.com/blog/2008/02/20/google-maps-offers-refine-by-user-rating-option/ |title=Google Maps Offers Refine by User Rating Option |accessdate=August 25, 2010 |archive-date=ಜೂನ್ 20, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100620190410/http://blumenthals.com/blog/2008/02/20/google-maps-offers-refine-by-user-rating-option/ |url-status=dead }}</ref> 2008ರ ಮಾರ್ಚ್ 18ರಂದು, ಗೂಗಲ್ ಅಂತಿಮ-ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ವ್ಯವಹಾರ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url=http://google-latlong.blogspot.com/2008/03/its-your-world-map-it.html |title=It's Your World, Map It |accessdate=August 25, 2010}}</ref> 2008ರ ಮಾರ್ಚ್ 19ರಂದು, ಗೂಗಲ್ ಲೋಕಲ್-ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್-ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನಿಯಮಿತ ವರ್ಗದ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://blumenthals.com/blog/2008/03/19/google-local-business-center-upgrade-unlimited-category-options/ |title=Google Local Business Center Upgrade: Unlimited Category Options |accessdate=August 25, 2010 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 29, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100829033010/http://blumenthals.com/blog/2008/03/19/google-local-business-center-upgrade-unlimited-category-options/ |url-status=dead }}</ref> 2008ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 2ರಂದು, ಗೂಗಲ್ ಭೂಪ್ರದೇಶ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಮೋನ್ನತ ರೇಖೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://google-latlong.blogspot.com/2008/04/last-summer-somewhere-in-adirondacks.html |title=Last Summer Somewhere in Adirondacks |accessdate=August 25, 2010}}</ref> 2008ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಉಳಿಸಲಾದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಒಂದು ಬಟನ್ಅನ್ನು ಹುಡುಕಾಟ ವಲಯದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.{{fact|date=August 2010}} 2008ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ, "ಮ್ಯಾಪ್", "ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್" ಮತ್ತು "ಟೆರ್ರೇನ್" ಬಟನ್‌ಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ "ಮೋರ್" ಬಟನ್ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಪನೊರೇಮಿಯೊ ಮತ್ತು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ|ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿನ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ-ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಫೋಟೊಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.{{fact|date=August 2010}} 2008ರ ಮೇ 15ರಂದು, ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂತರಜಾಲ ಅನ್ವಯಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಆಧಾರವಾಗಿ ಫ್ಲ್ಯಾಶ್ ಮತ್ತು ಆಕ್ಷನ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ 3ಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡವು.{{fact|date=August 2010}} 2008ರ ಜುಲೈ 15ರಂದು, ನಡಿಗೆಯ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="doyouknow">{{cite web |url=http://maps-forum-announcements.blogspot.com/2009/01/do-you-know-how-many-maps-features-have.html |title=Do you know how many Maps features have been launched in the past 6 months? |first=Jade |date=January 13, 2009 |work=Google Maps Water Cooler |accessdate=May 10, 2009}}</ref> 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್ 4ರಂದು, ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂಅನ್ನು ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="doyouknow"/> 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು, ಬಳಕೆದಾರರ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ಅನ್ನು ಪುನಃರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="doyouknow"/> 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್ 29ರಂದು, ಗೂಗಲ್ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿತು, ಆ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಜಿಯೊಐ ಅದಕ್ಕೆ ಉಪಗ್ರಹದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಿತ್ತು<ref>{{cite web |last=Shankland |first=Stephen |url=http://news.cnet.com/8301-1023_3-10028842-93.html |title=Google to buy GeoEye satellite imagery &#124; Digital Media – CNET News |publisher=News.cnet.com |date=August 29, 2008 |accessdate=January 12, 2010 |archive-date=ಜನವರಿ 6, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100106153627/http://news.cnet.com/8301-1023_3-10028842-93.html |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಅದು ನಕ್ಷೆ ದತ್ತಾಂಶದ ರಚನೆಗಾಗಿ ಮ್ಯಾಪ್ ಮೇಕರ್ ಸಾಧನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.<ref name="doyouknow"/> 2008ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 9ರಂದು, ಒಂದು ವಿರುದ್ಧ ವ್ಯವಹಾರ ವೀಕ್ಷಣ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="doyouknow"/> 2008ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23ರಂದು, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟನ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಅಥೋರಿಟಿಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="doyouknow"/> 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7ರಂದು, ಜಿಯೊಐ-1 ಅದರ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆಯಿತು, ಅದು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ಕುಟ್ಜ್‌ಟೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಒಂದು ಪಕ್ಷಿನೋಟವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://blog.wired.com/wiredscience/2008/10/geoeye-1-super.html |title=Google’s Super Satellite Captures First Image &#124; Wired Science &#124; Wired.com |publisher=Blog.wired.com |date=October 8, 2008 |accessdate=January 12, 2010}}</ref> 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 26ರಂದು, ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಭೌಗೋಳಿಕ-ಕೋಡ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಕ್ಷೆ APIಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="doyouknow"/> 2008ರ ನವೆಂಬರ್ 11ರಂದು, ಸ್ಪೇನ್, ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="doyouknow"/> 2008ರ ನವೆಂಬರ್ 23ರಂದು, ಫ್ಲ್ಯಾಶ್‌ಗಾಗಿ ನಕ್ಷೆ APIಗೆ AIR ಆಧಾರವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="doyouknow"/> 2008ರ ನವೆಂಬರ್ 25ರಂದು, ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="doyouknow"/> 2008ರ ನವೆಂಬರ್ 27ರಂದು, ಚೀನಾದ ನಕ್ಷೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="doyouknow"/> 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, 2x ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="doyouknow"/> 2009ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಹೊಸ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ಲೋಗೊವನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url= http://googleblog.blogspot.com/2009/05/new-logo-look.html|title=New logo look}}</ref> 2009ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ U.S. ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಟೆಲಿ ಅಟ್ಲಾಸ್ಅನ್ನು ಅದರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪೂರೈಕೆದಾರವಾಗಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://blumenthals.com/blog/2009/10/12/google-replaces-tele-atlas-data-in-us-with-google-data/ |title=Google Replaces Tele Atlas Data in US with Google StreetView Data |date=October 12, 2009 |publisher=blumenthals.com |access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 16, 2011 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091015145712/http://blumenthals.com/blog/2009/10/12/google-replaces-tele-atlas-data-in-us-with-google-data/ |url-status=dead }}</ref> 2009ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು, ಹಳೆಯ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಹೊಸ ರೂಪಕೊಟ್ಟು ನವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=October 2009}} ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಇತರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ನಕ್ಷೆ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವ ಹಲವಾರು ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.{{Citation needed|date=October 2009}} 2010ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 11ರಂದು, ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. 2010ರ ಮಾರ್ಚ್ 11ರಂದು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಹಾಂಕ್ ಕಾಂಗ್, ಮ್ಯಾಕ್ಯೂ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ನ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. 2010ರ ಮೇ 25ರಂದು, Rejseplanen.dk ಒಂದಿಗೆ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಗಣೆ ಮಾರ್ಗದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.version2.dk/artikel/14959-nu-kan-du-tage-bussen-med-google-maps-i-danmark |title=Nu kan du tage bussen med Google Maps i Danmark |language=Danish |access-date=2011-02-16 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527071828/http://www.version2.dk/artikel/14959-nu-kan-du-tage-bussen-med-google-maps-i-danmark |url-status=dead }}</ref> == ಗೂಗಲ್‌ನಿಂದ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ಬಳಕೆ == ಮುಖ್ಯ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ಜಾಲತಾಣವು ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಶೋಧನಾ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ(ಈಗ ಸಮ್ಮತಿಯಿಲ್ಲ), ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮ್ಮತಿಯಿಲ್ಲದ ಗೂಗಲ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಶೋಧನೆ APIಯ ಕಾರ್ಯವು ಈಗ ಗೂಗಲ್ ಸ್ಥಳ APIಯಲ್ಲಿ ಇದೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ. === ಗೂಗಲ್ ಡಿಟು === {{references|section|date=December 2010}} ಗೂಗಲ್ ಡಿಟು (谷歌地图 lit. "ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು") 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 9ರಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಗೂಗಲ್ ಬೆಂಡಿ (谷歌本地 lit. "ಗೂಗಲ್ ಲೋಕಲ್")ಅನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಇದು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಲೋಕಲ್ ಸೇವೆಗಳ ಚೀನಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಚೀನಾದ ಕಾನೂನಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿರಬೇಕಾದರೆ, ಗೂಗಲ್ ಗೂಗಲ್ ಡಿಟುವಿನಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕಾಯಿತು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬೇಕಾಯಿತು: * ಗೂಗಲ್ ಡಿಟು ೇಪನೊರೇಮಿಯೊ, ಯೂಟ್ಯೂಬ್, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು ವೆಬ್‌ಕ್ಯಾಮ್‌ಗಳಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರು-ರಚಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ. * ಗೂಗಲ್ ಡಿಟು ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನಡುವಿನ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಗಡಿಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಚೀನಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಆ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಚುಕ್ಕೆ ಬಿಂದುಗಳ ಗೆರೆಗಳೊಳಗೆ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್ === {{Main|Google Moon}} [[ಚಿತ್ರ:Google-moon.png|thumb|150px|ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್|link=Special:FilePath/Google-moon.png]] [[ಅಪೋಲೊ ೧೧|ಅಪೋಲೊ 11]] ಚಂದ್ರನಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಇಳಿಯುವುದರ 36ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ದಿನದ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ 1969ರ ಜುಲೈ 20ರಂದು, ಗೂಗಲ್ [[ಚಂದ್ರ]]ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಒಂದಿಗೆ ಏಕೀಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಸಾಧನವನ್ನು ರಚಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://moon.google.com |title=Google Moon |publisher=Moon.google.com |date= |accessdate=January 12, 2010}}</ref> ಈ ಸಾಧನವು ಕಡಿಮೆ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ [[ಅಪೋಲೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|ಅಪೋಲೊ]] ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಗಳು ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಇಳಿಯುವ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಒಂದು ಸ್ವಿಸ್ ಚೀಸ್ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೂಮ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಈಸ್ಟರ್ ಎಗ್ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಇಂದು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದೆ.{{fact|date=December 2010}} ನಾಸ್ ಅಮೆಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ನಡುವಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಹಯೋಗದ ಯೋಜನೆಯೊಂದು ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್‌ಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು [http://ti.arc.nasa.gov/projects/planetary/ ಪ್ಲಾನೆಟರಿ ಕಂಟೆಂಟ್]<ref>{{cite web|url=http://ti.arc.nasa.gov/projects/planetary/ |title=Intelligent Systems Division &#124; Project |publisher=Ti.arc.nasa.gov |date= |accessdate=January 12, 2010}}</ref> ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್ 2005ರ ಜುಲೈ 20ರಂದು (UTC) ಮುಖ್ಯ ಗೂಗಲ್ ಶೋಧನಾ ಪುಟದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಗೂಗಲ್ ಲೋಗೊದ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥದ ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಜತೆಗೂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.google.com |title=Google |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050720082857/http://www.google.com/ |archivedate=July 20, 2005}}</ref> === ಗೂಗಲ್ ಮಾರ್ಸ್ === {{Main|Google Mars}} [[ಚಿತ್ರ:GoogleMars.png|left|thumb|ಗೂಗಲ್ ಮಾರ್ಸ್|link=Special:FilePath/GoogleMars.png]] ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್‌ನಂತೆ ಗೂಗಲ್ ಮಾರ್ಸ್ ಒಂದು ಗೋಚರ ಚಿತ್ರಣದ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ [[ಮಂಗಳ (ಗ್ರಹ)|ಮಂಗಳ ಗ್ರಹ]]ದ ಅವರೋಹಿತ ಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ಮಸುಕಾದ ಉಬ್ಬುಚಿತ್ರಣವನ್ನೂ (ಉನ್ನತ ಸ್ಥಳ) ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ನಕ್ಷೆ, ಉಪಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಬಳಕೆದಾರರು ಉನ್ನತ ಸ್ಥಳ, ಗೋಚರ ಮತ್ತು ಅವರೋಹಿತ ಮಾಹಿತಿಯ ನಡುವೆ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಅರಿಜೋನ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಫೆಸಿಲಿಟಿಯ [[ನಾಸಾ]] ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ, ಗೂಗಲ್ ನಾಸಾದ ಎರಡು ಮಂಗಳ-ಗ್ರಹದ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಾದ ಮಾರ್ಸ್ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸರ್ವೇಯರ್ ಮತ್ತು 2001 ಮಾರ್ಸ್ ಒಡಿಸ್ಸಿಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಒದಗಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.google.com/mars/about.html |title=About Google Mars |publisher=Google.com |date= |accessdate=January 12, 2010}}</ref> ಈಗ [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್|ಗೂಗಲ್ ಅರ್ತ್]] 5 ಒಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಸುಧಾರಿಸಿದ ಗೂಗಲ್ ಮಾರ್ಸ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪೃಥಕ್ಕರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು 3Dಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂವಿನಂತೆ ವಿವಿಧ ಮಂಗಳ-ಗ್ರಹನೌಕೆಗಳು ಒದಗಿಸಿದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. === ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ === {{Main|Google Sky}} 2007ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದೊಂದು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನಕ್ಷೆ ರೂಪಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಹಬಲ್ ಸ್ಪೇಸ್ ದೂರದರ್ಶಕ ತೆಗೆದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಗೋಚರ ಜಗತ್ತಿನ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. {{Expand section|date=December 2010}} === ಗೂಗಲ್ ರೈಡ್ ಫೈಂಡರ್ === ಗೂಗಲ್ ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆ-ಆಧಾರಿತ ಸಾಧನ '''ರೈಡ್ ಫೈಂಡರ್''' ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಮತ್ತು ಲಿಮುಸೀನ್ ಸೇವೆಗಳ ಆಯ್ಕೆಗಾಗಿ ಕಾರೊಳಗಿನ GPS ಘಟಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ರಸ್ತೆ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಾಗೊ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಮೊದಲಾದವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರಮುಖ U.S. ನಗರಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ವಾಹನಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. 2009ರ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. ಕಾರ್‌ಪೂಲಿಂಗ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಬಾರದು. === ಗೂಗಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ === {{Expand section|date=January 2011}} 2005ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಗೂಗಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದೊಂದು ಕ್ರಿಸ್ ಹ್ಯಾರೆಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಅವಿಕಲ್ ಗಾರ್ಗ್‌ರ 20% ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|last=Chan |first=Sewell |url=http://cityroom.blogs.nytimes.com/2008/09/23/google-tool-gives-new-york-transit-help/ |title=Google Transit Expands to New York - City Room Blog - NYTimes.com |publisher=Cityroom.blogs.nytimes.com |date=September 23, 2008 |accessdate=January 12, 2010}}</ref> ಗೂಗಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆರೆಗನ್‌ನ ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈಗ ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಕೆನಡಾ, ಯುರೋಪ್, ಏಷ್ಯಾ, ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಭಾರತ(ಪುಣೆ) ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ನೂರಾರು ನಗರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸೇವೆಯು ಮಾರ್ಗ, ಸಾಗಣೆ ಸಮಯ ಮತ್ತು ದರವನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕಾರನ್ನು ಬಳಸಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯಾಣದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತದೆ. 2007ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್, ಗೂಗಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌ನಿಂದ ಉತ್ಕರ್ಷ ಪಡೆದು, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |url=http://google-latlong.blogspot.com/2007/10/google-transit-graduates-from-labs.html |title=Google LatLong: Google Transit Graduates from Labs |publisher=Google-latlong.blogspot.com |date=October 3, 2007 |accessdate=January 12, 2010}}</ref> ==== ವ್ಯಾಪ್ತಿ ==== ಗೂಗಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್‌ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ನೂರಾರು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚೀನಾ, ಜಪಾನ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮೊದಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿದೆ. ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಿದೆ, ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಪವಾದಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ (2011ರ ಜನವರಿಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ), ಉದಾ. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, DC. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಸಾಗಣೆ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಲಂಡನ್‌ನ ಸಾರಿಗೆಯು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅದರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್{{fact|date=August 2010}}ಗೆ ಒದಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೆಲವು{{which|date=August 2010}} ಬಸ್ ಕಂಪನಿಗಳು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಲಂಡನ್‌‌‌ನ ಅಥವಾ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಗಣೆ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವಾಗ "ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಅಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ" ಎಂಬ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಲೇಯರ್ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರೂಪರೇಖೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳೆಂದರೆ ಪ್ಯಾರಿಸ್, ಬರ್ಲಿನ್, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ನಗರ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಇತರ ರಾಜಧಾನಿಗಳು. === ಗೂಗಲ್ ಬೈಕ್-ಸವಾರಿಯ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು === 2010ರ ಮಾರ್ಚ್ 10ರಂದು, ಗೂಗಲ್ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೈಕ್-ಸವಾರಿಯ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಅನುಕೂಲಕರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ವಾಹನದಟ್ಟಣೆ, ಎತ್ತರ ಸ್ಥಳಗಳ ಬದಲಾವಣೆ, ಬೈಕ್ ದಾರಿಗಳು, ಬೈಕ್ ಪಥಗಳು ಮತ್ತು ಬೈಕ್-ಸವಾರಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪ್ರಶಸ್ತ ಮಾರ್ಗವೂ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರದ ಬೈಕ್-ಸವಾರಿಯ ಪಥಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಬೈಕ್-ಸವಾರಿ ಹಾದಿಗಳು ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಸೇವೆಯು US<ref>{{cite web|last=Guymon |first=Shannon |url=http://googleblog.blogspot.com/2010/03/biking-directions-added-to-google-maps.html |title=Biking directions added to Google Maps |publisher=Googleblog.blogspot.com |date= |accessdate=2010-08-27}}</ref><ref>{{cite web|last=Leen |first=John |url=http://google-latlong.blogspot.com/2010/03/its-time-to-bike.html |title=It's time to bike |publisher=Google-latlong.blogspot.com |date=2010-03-10 |accessdate=2010-08-27}}</ref> ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ<ref>{{cite web|last=Guymon |first=Shannon |url=http://google-latlong.blogspot.com/2010/12/gearing-up-biking-directions-added-to.html |title=Gearing up: Biking directions added to Google Maps for Canada |publisher=google-latlong.blogspot.com |date=2010-12-01 |accessdate=2011-01-21}}</ref> ಲಭ್ಯವಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಸಿಂಗಾಪುರದಂತಹ ಕೆಲವು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೀಟ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ. === ಗೂಗಲ್‌ನ ಮೈ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ === 2007ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಶೋಧನಾ ನಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಲಕ್ಷಣ ಮೈ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಮೈ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಕರ್‌ಗಳು, ಪಾಲಿಲೈನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಲಿಗನ್‌ಗಳನ್ನು ನಕ್ಷೆಯ ಮೇಲೆ ಇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ವಂತ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ನಕ್ಷೆಯ ಮೇಲಿನ ಸರಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ. ಬಾರ್ ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟಾರೆಂಟುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ವೆಬ್‌ಕ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪ ಸಂಕೇತಗಳವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ಎಂಭತ್ತನಾಲ್ಕು ಪೂರ್ವ-ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮಾರ್ಕರ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯಯಿವೆ. ಪಾಲಿಲೈನ್ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಗನ್‌ನ ಬಣ್ಣ, ಅಗಲ ಮತ್ತು ಅಪಾರದರ್ಶಕತೆಯು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಮೈ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಂತರದ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಉಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು ಅಥವಾ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸದ ಎಂದು ಗುರುತುಮಾಡಬಹುದು, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ 42 ಅಕ್ಷರದ ಒಂದು ಭಿನ್ನ ಐಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉಳಿಸಿದ URL ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮೈ ಮ್ಯಾಪ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶವೂ ಒಂದು ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದಾದ ಟ್ಯಾಗ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಟ್ಯಾಗ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್, ರಿಚ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಅಥವಾ HTMLಅನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಹುದುಗಿಸಬಹುದಾದ(ಎಂಬೇಡೆಬಲ್) ವೀಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಷಯವನ್ನು HTML ಟ್ಯಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಬಹುದು. ಮೈ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್‌ ಆರಂಭವಾದ ನಂತರ ರಚಿಸಿದ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಜಾಲಪುಟ ಅಥವಾ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಜಾಲತಾಣಗಳು ಈಗ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹುದುಗಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ನಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.google.co.uk/search?q=embed+my+maps |title=embed my maps – Google Search |publisher=Google.co.uk |date= |accessdate=January 12, 2010}}</ref> ಇದನ್ನು 2.78 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸಲಾಯಿತು.{{fact|date=August 2010}} === ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ === {{Main|Google Street View}} 2007ರ ಮೇ 25ರಂದು, ಗೂಗಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಇದೊಂದು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ಹೊಸ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ U.S. ನಗರಗಳ 360° ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯಂಥ ರಸ್ತೆ-ಮಟ್ಟದ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನಾಂಕದವರೆಗೆ ಈ ಲಕ್ಷಣವು ಕೇವಲ ಐದು ನಗರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ನಂತರ ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಕೆನಡಾ, ಚೀನಾ, ಜೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ಜರ್ಮನಿ, ಹಾಂಕ್ ಕಾಂಗ್, ಭಾರತ, ಇಟಲಿ, ಜಪಾನ್, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್, ದಕ್ಷಿಣಾ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಸ್ಪೇನ್, ಸ್ವೀಡನ್, ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡ್, ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್, ನಾರ್ವೆ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವನ್ನು ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಈ ಸೇರಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಎಲ್ಲಾ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ಅನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜುಲೈ 2ರಂದು ಟೂರ್ ದಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ಅನ್ನು ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂಗೆ ಕೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂನಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ. 2009ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಕಾಲೇಜು ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಹಾದಿಗಳ ಮತ್ತು ದಾರಿಗಳ ನಕ್ಷೆ ರೂಪಿಸುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.examiner.com/x-14111-Twin-Falls-Bicycle-Transportation-Examiner~y2009m6d21-Bicycle-job-Google-tricycle-mapper |title=Google Tricycle Mapper |date=July 1, 2007 |publisher=Examiner |access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 16, 2011 |archive-date=ಮೇ 14, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100514152815/http://www.examiner.com/x-14111-Twin-Falls-Bicycle-Transportation-Examiner~y2009m6d21-Bicycle-job-Google-tricycle-mapper |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂ ಆರಂಭವಾದ ನಂತರ ಅದರ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕತ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡದೆ ಗೋಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಹಲವಾರು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://ifpandnpthenwe.gnn.tv/headlines/14488/The_Google_ick_factor |title=The Google 'ick' factor |date=July 15, 2007 |access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 16, 2011 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 17, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090817042700/http://ifpandnpthenwe.gnn.tv/headlines/14488/The_Google_ick_factor |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://blog.wired.com/27bstroke6/2007/06/want_off_street.html |title=Want Off Street View? |date=July 15, 2007 |publisher=Wired |access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 16, 2011 |archive-date=ಜೂನ್ 18, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070618130244/http://blog.wired.com/27bstroke6/2007/06/want_off_street.html |url-status=dead }}</ref> ಅನಂತರ ಗೂಗಲ್ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮುಖ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಮುಖಗಳನ್ನು ಅಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://news.cnet.com/8301-10784_3-9943140-7.html |title=Google begins blurring faces in Street View |date=May 13, 2008 |publisher=CBS Interactive Inc |access-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 16, 2011 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131204172237/http://news.cnet.com/8301-10784_3-9943140-7.html |url-status=dead }}</ref> === ಗೂಗಲ್ ಏರಿಯಲ್ ವ್ಯೂ === 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಏರಿಯಲ್ ವ್ಯೂಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು, ಇದು ನಗರಗಳ ಒಂದು "ಪಕ್ಷಿನೋಟ"ವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕೋನೀಯ ವಿಮಾನ-ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾದ ಮೊದಲ ನಗರಗಳೆಂದರೆ ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್ ಡೈಗೊ. ಈ ಲಕ್ಷಣವು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆ APIಯ ಮೂಲಕ ಅಭಿವರ್ಧಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|last=Wilson |first=Randy |url=http://google-latlong.blogspot.com/2009/12/changing-your-perspective.html |title=Google LatLong: Changing your perspective |publisher=Google-latlong.blogspot.com |date=2009-12-08 |accessdate=2010-09-18}}</ref> 2010ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|last=Mitchell |first=Thor |url=http://google-latlong.blogspot.com/2010/02/introducing-google-maps-labs-your.html |title=Google LatLong: Introducing Google Maps Labs, your passport to a world of new features |publisher=Google-latlong.blogspot.com |date=2010-02-12 |accessdate=2010-09-18}}</ref> 2010ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಏರಿಯಲ್ ವ್ಯೂಅನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಆಯ್ದ ನಗರಗಳ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|last=Wilson |first=Randy |url=http://google-latlong.blogspot.com/2010/07/changing-your-perspective-once-again.html |title=Google LatLong: Changing your perspective, once again |publisher=Google-latlong.blogspot.com |date=2010-07-09 |accessdate=2010-09-18}}</ref> ಲಭ್ಯಯಿರುವ ನಗರಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ ಹೀಗಿದೆ (2011ರ ಜನವರಿಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ):<ref>{{cite web|url=http://maps.google.com/maps/ms?ie=UTF8&hl=en&msa=0&msid=112099477591857711257.00048ad05c320f746f5c2&t=h&ll=8.787199,-45.827047&spn=85.447389,153.703486&dap=&source=embed |title=45° Imagery on Google Maps – Google Maps |publisher=Maps.google.com |date=1970-01-01 |accessdate=2010-09-18}}</ref> *ಚಿಲಿ: ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೊ ಮತ್ತು ವಾಲ್ಪರೈಸೊ. *ಜರ್ಮನಿ: ಡಾರ್ಟ್ಮಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಟ್ಗಾರ್ಟ್. *ಹಂಗೇರಿ: [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್|ಬುಡಪೆಸ್ಟ್]]. *ಇಟಲಿ: [[ವೆನಿಸ್‌|ವೆನಿಸ್]]. *ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ: ಬ್ಲೋಯೆಂಫಾಂಟೇನ್, [[ಕೇಪ್ ಟೌನ್]], ಡುರ್ಬಾನ್, ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ನೆಲ್ಸ್‌ಪ್ರುಟ್, ಪೋಲೊಕ್ವೇನ್, ಪೋರ್ಟ್ ಎಲಿಜಬೆತ್, ಪ್ರಿಟೋರಿಯಾ ಮತ್ತು ರಸ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶ. *ಸ್ಪೇನ್: ಸೆವಿಲ್ಲೆ *ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ: ಆಲ್ಬಕ್ವೆರ್ಕ್ಯು, ಆಸ್ಟಿನ್, ಕೋಂಟ್ರ ಕೋಸ್ಟ ಕೌಂಟಿ, ಎಸ್ಕಾಂಡಿಡೊ, ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್, ನ್ಯೂ ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್, ನಾರ್ಫೋಕ್, ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಏರಿಯಾ, ಓಕ್ಲಹೋಮ ಸಿಟಿ, ಪೋರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಏರಿಯಾ, ಸ್ಯಾಕ್ರೊಮೆಂಟೊ ಏರಿಯಾ, ಸಾಲ್ಟ್ ಲೇಕ್ ಸಿಟಿ, ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಟೋನಿಯೊ, ಸ್ಯಾನ್ ಡೈಗೊ ಏರಿಯಾ, ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್ ಏರಿಯಾ, ಸಂತಾ ಕ್ಲಾರ ಏರಿಯಾ, ಸಂತಾ ಕ್ರುಜ್ ಏರಿಯಾ, ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಟುಕ್ಸನ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾನ್ ನಯ್ಸ್. === ಗೂಗಲ್ ಲ್ಯಾಟಿಟ್ಯೂಡ್ === {{Main|Google Latitude}} ಗೂಗಲ್ ಲ್ಯಾಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಗೂಗಲ್‌ನ ಒಂದು ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಭೌತಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಸೇವೆಯು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು, ಆಧರಿಸಿದೆ. ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಿಗೂ ಒಂದು ಐಗೂಗಲ್ ಸಾಧನವಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://googleblog.blogspot.com/2009/02/see-where-your-friends-are-with-google.html |title=See where your friends are with Google Latitude |date=February 4, 2009}}</ref> ಈ ಸೇವೆಯ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಗೋಪ್ಯತೆ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಟೀಕೆಗಳಿದ್ದವು.<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/7872026.stm |title=Privacy fears over Google tracker |publisher=BBC News |accessdate=February 16, 2009 | date=February 5, 2009}}</ref> === ಗೂಗಲ್ ಫ್ಲೂ ಶಾಟ್ ಫೈಂಡರ್ === ಗೂಗಲ್ ಫ್ಲೂ ಶಾಟ್ ಫೈಂಡರ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ನೀಡಿದ ವಿಳಾಸ ಅಥವಾ ಜಿಪ್ ಕೋಡ್‌ನ ಹತ್ತಿರ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ H1N1/09 ವೈರಸ್ ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಫ್ಲೂ ಲಸಿಕೆಗಳೆರಡೂ ಲಭ್ಯಯಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. === ಮೋನೊಪಾಲಿ ಸಿಟಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್ === ಮೋನೊಪಾಲಿ ಸಿಟಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್ ಒಂದು ಮೋನೊಪಾಲಿ ಆಟದ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ನೇರ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಟದ ಆಧಾರವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಸ್ಬ್ರೊ ರಚಿಸಿದವು. ಈ ಆಟ ಈಗ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|author=Logged in as click here to log out |url=https://www.theguardian.com/technology/gamesblog/2009/sep/07/1 |title=New online Monopoly game is streets ahead &#124; Technology &#124; guardian.co.uk |publisher=Guardian |date=September 7, 2009 |accessdate=January 12, 2010 | location=London}}</ref> == ಮಾಶಪ್ಸ್ == {{Main|Mashup (web application hybrid)}} ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿರುವ [[ಜಿಯೋಟ್ಯಾಗಿಂಗ್|ಜಿಯೋ-ಟ್ಯಾಗ್]]‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಪನೊರೇಮಿಯೊದ GPS ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಫೋಟೊಗಳಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.{{fact|date=August 2010}} == ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ == ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ನಿಬಂಧನೆಗಳು<ref name="terms">{{cite web|url=http://maps.google.com/help/terms_maps.html |title=Google Maps Terms |publisher=Maps.google.com |date= |accessdate=January 13, 2010}}</ref> ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ಬಳಕೆಯು ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಯ ನಿಯಮಗಳಿಂದ<ref>{{cite web|url=http://www.google.com/terms_of_service.html |title=Google Terms of Service |publisher=Google.com |date=2007-04-16 |accessdate=2010-01-13}}</ref> ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. == ದೋಷಗಳು == {{See also|Satellite map images with missing or unclear data}} ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳ ರಸ್ತೆ ನಕ್ಷೆಯ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಅನುರೂಪ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಖರವಾಗಿ ಸರಿಹೊಂದದಿರಬಹುದು. ರಸ್ತೆಯ ಮಾಹಿತಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ತುಂಬಾ ಹಿಂದಿನದಾಗಿರಬಹುದು: "ಮಾಹಿತಿಯ ಚಾಲ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯ ಯಥಾರ್ಥತೆಯು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಗೂಗಲ್ ಅರ್ತ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಬ್ರಿಯಾನ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೆಂಡನ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ 2008ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಮನೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಗಳ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://maps.google.com/help/maps/edit/ |title=Improve information in Google Maps for the world to see |publisher=www.google.com |date=Unknown Publish Date |access-date=2011-02-16 |archive-date=2011-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110712234535/http://maps.google.com/help/maps/edit/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|last=Balakrishnan |first=Ramesh |url=http://google-latlong.blogspot.com/2008/03/its-your-world-map-it.html |title=Google LatLong: It's your world. Map it |publisher=Google-latlong.blogspot.com |date=March 18, 2008 |accessdate=January 13, 2010}}</ref> ಭದ್ರತೆಯ ಅಪಾಯಗಳಿವೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುವ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಕತ್ತರಿ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವಂತಹ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಹೇರಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಣ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಬಹು ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸದಿರುವಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾ. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, D.C.<ref>{{cite news |url= http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/07/21/AR2007072101296.html |title=Google's View of D.C. Melds New and Sharp, Old and Fuzzy |date=July 22, 2007 |publisher= Washington Post |first=Jenna |last=Johnson |accessdate=May 3, 2010}}</ref> ಈ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಉಪಗ್ರಹ ನಕ್ಷೆ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋದ ಅಥವಾ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಗಡಿಪ್ರದೇಶಗಳ ರಸ್ತೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಹಾಂಕ್ ಕಾಂಗ್‌ನಿಂದ ಶೆನ್‌ಜೆನ್‌ಗೆ ಶಾಟೌಜಿಯಾವೊದ ಮೂಲಕ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಎರಡು ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳಗಳ ಮಾರ್ಗ-ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯೋಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://maps.google.com/maps?ll=22.568374,114.252405&spn=0.3,0.3&t=h&q=22.568374,114.252405 |publisher=Google Maps |title=Map of Shatoujiao that stretch across the border of Hong Kong and Shenzhen |accessdate=December 5, 2008}}</ref> ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳೂ ಸಹ ಮೋಡಗಳಿಂದಾಗಿ ಮರೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ಬೊಲ್ನಾಸ್‌ನ ಹತ್ತಿರದ ಆರ್ಬ್ರಾ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟರ್‌ನ ರೇಡಿಯೊ-ಕಂಬವು(ಮಾಸ್ಟ್) {{as of|2010|8|25|alt=as of August 25, 2010}} ಮೋಡದಡಿಯಲ್ಲಿ ಮರೆಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ತಪ್ಪಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯ ದೋಷಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯು ವಿಸ್ಕನ್ಸಿನ್‌ನ ಲವೋನದ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ನಗರದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು "ಡಾವ್ಸನ್ ಸರೋವರ"ವೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ;<ref>ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು [http://maps.google.com/maps?hl=en&amp;client=&amp;rls=en-us&amp;q=laona+wi&amp;um=1&amp;ie=UTF-8&amp;split=0&amp;gl=us&amp;ei=OYxHSpGPNpTUNYOjubAC&amp;sa=X&amp;oi=geocode_result&amp;ct=image&amp;resnum=1 ಲವೋನ, ವಿಸ್ಕನ್ಸಿನ್]</ref> USGS, [[ವಿಸ್ಕೊನ್‌ಸಿನ್|ವಿಸ್ಕನ್ಸಿನ್]] ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ನಕ್ಷೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅದನ್ನು "ಸ್ಕ್ಯಾಟರ್ಡ್ ರೈಸ್ ಸರೋವರ"ವೆಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ವಿಸ್ಕನ್ಸಿನ್ DNR [http://dnr.wi.gov/org/water/fhp/lakes/lakemap/0555200z.htm ಸ್ಕ್ಯಾಟರ್ಡ್ ರೈಸ್ ಲೇಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090302185728/http://dnr.wi.gov/org/water/fhp/lakes/lakemap/0555200z.htm |date=2009-03-02 }}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ [[ಸಮೋಅ|ಸ್ಯಾಮೋವ]], ಇದನ್ನು "ಪಶ್ಚಿಮ ಸ್ಯಾಮೋವ"ವೆಂದು ಸೂಚಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 1997ರಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಆಯ್ಕೆಯು ತಪ್ಪಾದ ಅಥವಾ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ದಾರಿತಪ್ಪಿಸುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು ಕುತೂಲಹಕರ ದೋಷಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು: * [http://maps.google.com/maps?q=80.202298,80.17456&amp;num=1&amp;t=h&amp;sll=80.647035,68.730469&amp;sspn=10.391769,79.013672&amp;hl=en&amp;ie=UTF8&amp;ll=80.197436,80.244141&amp;spn=2.610967,19.753418&amp;z=6&amp;lci=org.wikipedia.en ಚೆನ್ನೈ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಫೌಂಡ್ ಇನ್ ದಿ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕಾರ ಸೀ] * [http://maps.google.com/maps?hl=en&amp;ie=UTF8&amp;ll=74.54333,21.533203&amp;spn=16.963296,79.013672&amp;t=h&amp;z=4&amp;iwloc=lyrftr:org.wikipedia.en,17583068675193063158,73.428424,4.306641&amp;lci=org.wikipedia.en ಗಿರಾವರು (ಕಾಫು ಅಟೋಲ್) ] ಇನ್ ದಿ ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಆಫ್ [http://maps.google.com/maps?f=q&amp;source=s_q&amp;hl=en&amp;geocode=&amp;q=Male%27+Atoll&amp;sll=80.197436,80.244141&amp;sspn=2.610967,19.753418&amp;ie=UTF8&amp;hq=&amp;hnear=Maale+Atholhu+Uthuruburi&amp;t=h&amp;z=7&amp;lci=org.wikipedia.en ಮೇಲ್' ಅಟೋಲ್] ಇನ್ ದಿ [[ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರ|ಇಂಡಿಯನ್ ಓಶನ್]] * [http://maps.google.com/maps?f=q&amp;source=s_q&amp;hl=en&amp;geocode=&amp;q=south+magnetic+pole&amp;sll=74.54333,21.533203&amp;sspn=16.963296,79.013672&amp;ie=UTF8&amp;hq=martian+crater&amp;hnear=&amp;ll=81.947846,-109.863281&amp;spn=4.333294,39.506836&amp;t=h&amp;z=5&amp;iwloc=lyrftr:org.wikipedia.en,16510424413242733632,81.052297,-110.126953&amp;lci=org.wikipedia.en ಸೌತ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಪೋಲ್ ] ಲೊಕೇಟೆಡ್ ವೆರಿ ನಿಯರ್ ದಿ ನಾರ್ತ್ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟಿಕ್ ಪೋಲ್ ಗೂಗಲ್ ಹಲವಾರು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಆಫ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಗಳಿಂದ ವ್ಯವಹಾರ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸಂಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಗೂಗಲ್‌ನ ಗಣನೆಯು ವಿಳಾಸ, ದೂರವಾಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಥವಾ ಭೌಗೋಳಿಕ-ಕೋಡ್‌ನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.google.com/support/forum/p/maps/thread?tid=11f2347bf1317b74&hl=en |title=The Google Local map results have "merged" our listing with another in the same building – Maps Help |publisher=Google.com |date=April 22, 2009 |accessdate=January 13, 2010}}</ref> ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮಾಹಿತಿಯು ಮತ್ತೊಂದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮಾದವಶಾತ್ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಹಲವಾರು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮಾಹಿತಿಗಳು ತಪ್ಪಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರುವಂತಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url= http://blumenthals.com/blog/2009/04/29/google-maps-merging-mania-due-to-algo-change/|title= Google Maps Merging Mania Due to Algo-Change|date= April 29, 2009|access-date= ಫೆಬ್ರವರಿ 16, 2011|archive-date= ಮೇ 3, 2009|archive-url= https://web.archive.org/web/20090503205934/http://blumenthals.com/blog/2009/04/29/google-maps-merging-mania-due-to-algo-change/|url-status= dead}}</ref> ಗೂಗಲ್ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ನಿಖರವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಲು ಸ್ವಯಂ-ಸೇವಕರನ್ನು ನೇಮಕಮಾಡಿದೆ.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/11/17/technology/internet/17maps.html ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್, 2009-11-17] ಗೂಗಲ್ ಸ್ವಯಂ-ಸೇವಕರು</ref> ಗಡಿಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಡಿಟು ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗಿನ ಚೀನಾದ ಗಡಿಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಚುಕ್ಕೆಗಳ ಗೆರೆಗಳಿಂದ ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಥವಾ ಗಡಿನಾಡುಗಳು ವಿವಾದಲ್ಲಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಗೂಗಲ್ ಡಿಟು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗಿನ ಗಡಿಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಚುಕ್ಕೆಗಳ ಗೆರೆಗಳಿಂದ ಸೂಚಿಸದೆ, ಚೀನಾದ ಸೀಮಾರೇಖೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಹೇಳಿಕೆಯಂತಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಈಗ ಭಾರತ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]]ವನ್ನು (ಚೀನಾದಿಂದ "ದಕ್ಷಿಣ ಟಿಬೆಟ್" ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಗೂಗಲ್ ಡಿಟು ಚೀನಾದ ಸೀಮಾರೇಖೆಯೊಳಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಭಾರತದ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಏಕಾಏಕಿ ಚೀನಾದ ಗಡಿರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಗೂಗಲ್ ಡಿಟು ತೈವಾನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾದ ಸಮುದ್ರ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಚೀನಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. 2009ರ ಮೇಯ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಗೂಗಲ್ ಡಿಟುವಿನ ತೈವಾನ್‌ನ ರಸ್ತೆ-ನಕ್ಷೆಯು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಿದೆ, ಉದಾ. ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಭವನ, ಐದು ಯುವಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ. ditu.google.''cn'' ಮತ್ತು ditu.google.''com'' ಮಧ್ಯೆ ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ditu.google.cn ಮೈ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ditu.google.cn ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಚೀನಾದ-ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ditu.google.com ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು (ಬಳಕೆದಾರರು-ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾದ ನೈಜ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು) ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ರೀತಿಯು ಸ್ಥಿರವಾದುದಲ್ಲ, ತಡೆದುತಡೆದು ಆಗುತ್ತದೆ - ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚೀನಾದ-ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವ ಭಾಷೆಯು ಪ್ರಕಟವಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಣಾಯಕ-ಅಂಶವು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. 2010ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ನಿಕಾರಗ್ವಾನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಮಾಂಡರ್ ಎಡೆನ್ ಪಸ್ಟೋರ ನಿಕಾರಗ್ವಾನ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಐಸ್ಲಾ ಕ್ಯಾಲೆರೊದಲ್ಲಿ (ಸ್ಯಾನ್ ಜುವಾನ್ ನದಿಯ ಮುಖಜ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ) ಇರಿಸಿದರು, ಆ ಮೂಲಕ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಗಡಿರೇಖೆಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು. ಆ ದ್ವೀಪವು ಬಹುಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಕೋಸ್ಟಾ ರಿಕಾ ಮತ್ತು ನಿಕಾರಗ್ವಾನ್ ಮಧ್ಯೆ ವಿವಾದದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಘಟನೆಯು ಗಡಿರೇಖೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಹೊಸಚೈತನ್ಯ ನೀಡಿತು. ಬಿಂಗ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಆ ದ್ವೀಪವು ಕೋಸ್ಟಾ ರಿಕಾದ ಸೀಮಾರೇಖೆಯೊಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆಂದು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಗೂಗಲ್ ಈ ವಿವಾದದ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ತಪ್ಪೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://articles.cnn.com/2010-11-05/tech/nicaragua.raid.google.maps_1_google-maps-google-spokeswoman-google-earth?_s=PM:TECH |title=CNN: "ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಬಾರ್ಡರ್ ಬಿಕಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಸ್ಪ್ಯೂಟ್" |access-date=2011-02-16 |archive-date=2012-05-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120508142002/http://articles.cnn.com/2010-11-05/tech/nicaragua.raid.google.maps_1_google-maps-google-spokeswoman-google-earth?_s=PM:TECH |url-status=dead }}</ref> == ನಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣ == ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಮರ್ಕೇಟರ್ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣವನ್ನು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹೋಲುವ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಭೂಮಿಯು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗೋಲಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣವು ಮರ್ಕೇಟರ್‌ನಂತಹುದೇ ಆಗಬಹುದಿತ್ತು. ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಗೋಲಾಕಾರದ ಮರ್ಕೇಟರ್‌ನ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳು WGS 84 ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ [[ಜಿಪಿಎಸ್|GPS]] ನಿರ್ದೇಶಾಂಕಗಳಾಗಿವೆ. ಗೋಲ ಮತ್ತು WGS 84 ಅಂಡಾಕಾರದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಪರಿಣಾಮವಾದ-ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣವು ನಿಖರವಾಗಿ ಯಥಾನುರೂಪವಾಗದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲದ್ದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಕ್ಷೆಗಳು ನಿಜವಾದ ಅಂಡಾಕಾರದ ಮರ್ಕೇಟರ್ ನಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಪಥವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮರ್ಕೇಟರ್ ಧ್ರುವಗಳನ್ನು ಅನಂತತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಿಸುವುದರಿಂದ, ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಧ್ರುವಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಇದು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು 85° ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ತುಂಡರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮಿತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸೇವೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೇ ಅಷ್ಟೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಸ್ತೆಗಳಿಲ್ಲ. === ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದ ಸೇವೆಗಳು === *ಬಿಂಗ್ ನಕ್ಷೆಗಳು – ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ನ ನಕ್ಷೆ ರೂಪಿಸುವ ಸೇವೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದು ರಸ್ತೆ ನಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಮಾನ/ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ **ಟೆರ್ರಾಸರ್ವರ್-USA – ಈಗಿನ MSRMaps.Com ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಡೊಮೇನ್ (ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯದು) ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ಸರ್ವರ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ USGS ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯ ನಕ್ಷೆಗಳು **ಸಾಹಸೋದ್ಯಮಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಂಗ್ ನಕ್ಷೆಗಳು - ಹಿಂದಿನ ಮೈಕ್ರೊಸಾಪ್ಟ್ ವರ್ಚುವಲ್ ಅರ್ಥ್ *ಜಿಯೊಪೋರ್ಟೇಲ್ – ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಾಂತಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ವಿಮಾನದ-ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಒಂದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ *ಮ್ಯಾಪ್‌ಕ್ವೆಸ್ಟ್ *Multimap.com – ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ಪಡೆದ ಇದು ಈಗ ಬಿಂಗ್ ನಕ್ಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. *ಓಪನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಮ್ಯಾಪ್ – ಪ್ರಭುತ್ವವಿಲ್ಲದ, ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಪಂಚ-ನಕ್ಷೆ *ಓವಿ ನಕ್ಷೆಗಳು – ನೋಕಿಯಾ ಒದಗಿಸುವ ಸೇವೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದು ಬಳಕೆದಾರರ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. *ಪಿಕ್ಟೊಮೆಟ್ರಿ – ಪಕ್ಷಿನೋಟ-ಚಿತ್ರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಒಂದು ಜಾಲತಾಣ, ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ನಕ್ಷೆ-ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಂಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದಾಗಿಸಬಹುದು. *ಸೀಟ್ ಪ್ಯಾಗಿನ್ ಗೈಲ್ಲೆ – ಇದೊಂದು ಇಟಲಿಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇಟಲಿಯ ಪ್ರಾಂತಗಳ ವಿವರಾತ್ಮಕ ಉಪಗ್ರಹ-ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೋಮ್‌ನ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬಹುದಾದ ರಸ್ತೆ-ಮಟ್ಟದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ (ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ವ್ಯೂನಂತೆ) *ಟೆರ್ರಾಲಿಂಕ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ *ವೈಯಾಮೈಕೆಲಿನ್ *ಯಾಹೂ! ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ *ABಮ್ಯಾಪ್ಸ್ == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == *ಭುವನ್ *ಜಾಲ ನಕ್ಷೆ ಸೇವೆಗಳ ಹೋಲಿಕೆ *''ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ರೋಡ್ ಟ್ರಿಪ್'' (ಲೈವ್-ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ) *ಹಿಸ್ಟರಿಪಿನ್ *lmx ಫೈಲ್‌ಪ್ರಕಾರ *ಪ್ಲೇಸೋಪೀಡಿಯಾ *ಪ್ಲೇಸ್‌ಸ್ಪಾಟಿಂಗ್ *ಹಡುಗು ತಾಣದ ನಕ್ಷೆ-ರೂಪಿಸುವ ಸೇವೆ *[[ವೀಕಿಮ್ಯಾಪಿಯಾ|ವಿಕಿಮ್ಯಾಪಿಯಾ]], ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಕಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಮಾಶಪ್, ಇದು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಗ್ರಹ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ" ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. *ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾವಿಜನ್ *[[ಒಪನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮ್ಯಾಪ್]] {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ತೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == *[http://maps.google.com ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್] **[http://google.com/gmm ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ವರ್ಷನ್] **[https://youmobile.com.pk/brands/2/Samsung-mobile-prices-in-Pakistan?page=1 google ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ನಕ್ಷೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} **[http://google.com/sky ಗೂಗಲ್ ಸ್ಕೈ] **[http://moon.google.com/ ಗೂಗಲ್ ಮೂನ್] **[http://www.google.com/mars/ ಗೂಗಲ್ ಮಾರ್ಸ್] **[http://google.com/transit ಗೂಗಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್] **[http://www.google.com/flushot ಗೂಗಲ್ ಫ್ಲುಶಾಟ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://sites.google.com/site/gmapsdevelopment/ ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110424120753/http://sites.google.com/site/gmapsdevelopment/ |date=2011-04-24 }} *[http://mapki.com/wiki/Google_Map_Parameters ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಪ್ಯಾರಾಮೀಟರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070708030513/http://mapki.com/wiki/Google_Map_Parameters |date=2007-07-08 }} *[http://atlas.an3.es ಜಾವಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್-ಲೆಸ್ ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121031105610/http://atlas.an3.es/ |date=2012-10-31 }} *[http://onmars.jpl.nasa.gov/ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಕ್ಲೈಂಟ್ ಫಾರ್ ಮಾರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090705142931/http://onmars.jpl.nasa.gov/ |date=2009-07-05 }} - ನಾಸಾ ಒದಗಿಸಿದ್ದು. *[http://jmars.asu.edu/maps ಮಾರ್ಸ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್] - ಮಾರ್ಸ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಫೆಸಿಲಿಟಿ ಅರಿಜೋನ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಬಿಗ್‌ಟೇಬಲ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್‌ ಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:2005ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಅಂತರಜಾಲದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಳು]] [[ವರ್ಗ:IOS ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಕೀಹೋಲ್ ಮಾರ್ಕಪ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್]] [[ವರ್ಗ:ಪಾಕೆಟ್ ಪಿಸಿ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾರ್ಗ ಯೋಜಿಸುವ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ವೆಬ್ 2.0]] [[ವರ್ಗ:ಜಾಲ ನಕ್ಷೆ-ರಚನೆ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾಲ ನಕ್ಷೆ ಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾವನ್ನು ಬಳಸುವ ಜಾಲತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಂಡೋಸ್ ಮೊಬೈಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]] n2swbjfmk4nneojoqgrb2wnxmfckltu 0 27825 1374189 1345310 2026-05-26T22:32:18Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374189 wikitext text/x-wiki {{Infobox Software | name = Google Reader | logo = [[File:Google Reader logo.png|75px]] | screenshot = | caption = | developer = Google | latest_release_version = | latest_release_date = | latest_preview_version = | latest_preview_date = | operating_system = | platform = [[Web browser]]s | genre = [[feed aggregator|RSS feed reader]] | license = | website = [http://reader.google.com/ http://reader.google.com/] }} '''ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್''' ಎಂಬುದು ವೆಬ್ ಆಧಾರಿತ ಸಂಗ್ರಾಹಕವಾಗಿದ್ದು, ಆಟಮ್ ಮತ್ತು RSSಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸುದ್ದಿ ಮೂಲದ ಫೀಡ್ಸ್ ಅನ್ನು ಆನ್ ಲೈನ್ ಅಥವಾ ಆಫ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಓದುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು [[ಗೂಗಲ್]] 2005 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7 ರಂದು [[ಗೂಗಲ್]] ಲ್ಯಾಬ್ಸ್ ನ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಬೀಟಾವು ಉನ್ನತೀಕರಣದಿಂದ ರೀಡರ್ 2007 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 17 ರಂದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟ ತಲುಪಿತು.<ref>[http://googlereader.blogspot.com/2007/09/breaking-up-isnt-hard-to-do.html "ಅಫೀಷಿಯಲ್ ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಬ್ಲಾಗ್: ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಅಪ್ ಇಸಂಟ್ ಹಾರ್ಡ್ ಟು ಡು"]</ref> ==ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು== ===ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ=== ಗೂಗಲ್, 2006 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28 ರಂದು ರೀಡರ್ ಬಳಕೆದಾರರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕದ ಮರು ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಿತು. ಉತ್ಪನ್ನದ ನಿರ್ವಾಹಕ ನಿಕ್ ಬಾಮ್, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸುವ, ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಸುದ್ದಿಯ ಸಂಗ್ರಹದೆಡೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಆಂದೋಲನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಈ ಪುನರ್ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ನ ವಿನ್ಯಾಸಕ ಕೆವಿನ್ ಫಾಂಕ್ಸ್, ಪ್ರಕಾರ ಕನಿಷ್ಟ ಸುದ್ದಿಯ "ಪ್ರವಾಹ"ವನ್ನು ಓದಲು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಯು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯು, ಬಹುಪಾಲು ಓದುಗರು ಅವರ ಓದನ್ನು ಫೀಡ್, [[ಗ್ರೂಪ್ ]], ಟ್ಯಾಗ್, [[ಫೋಲ್ಡರ್]] ಅಥವಾ "ಓದಲೇಬೇಕು" ಮತ್ತು "ನನಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದರೆ" ಫೀಡ್ ಗಳಿಂದ ವಿಭಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref> {{cite web |url=http://blogoscoped.com/archive/2008-06-02-n56.html |title=Kevin Fox of Gmail & FriendFeed on User Experience Design - Google Blogoscoped |publisher=blogoscoped.com |accessdate=2009-05-29 |last=Lenssen |first=Philipp }} </ref> ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಲಕ್ಷಣಗಳು{{as of | 2010 | lc = on}} ಕೆಳಕಂಡವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: * ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ನಿಮಗೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುವ ಮುಖಪುಟ. * OPML ಫೈಲ್ ನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಮತ್ತು ಹೋಗುವ ಚಂದಾ ಪಾವತಿಯ ದಾಖಲೆ ಪಟ್ಟಿ. * ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಕೀಲಿಕೈ ಶಾರ್ಟ್ ಕಟ್ ಗಳು * ಮಾಹಿತಿಯ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ(ಕಥೆಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ವಿವರಣೆ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದು) ''ಲಿಸ್ಟ್ ವ್ಯೂ'' (ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾದ ವೀಕ್ಷಣೆ) ಅಥವಾ ''ಎಕ್ಸ್ ಪ್ಯಾಂಡೆಡ್ ವ್ಯೂ'' (ವಿಸ್ತೃತ ವೀಕ್ಷಣೆ) ನ ನಡುವೆ ಆಯ್ಕೆ. * ಅವುಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆಲ್ಲಾ ಅಪ್ರಯತ್ನ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. (ವಿಸ್ತರಿಸಲಾದ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾತ್ರ) * ಎಲ್ಲಾ ಫೀಡ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದಾ ಪಾವತಿ ಮೂಲದ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಶೋಧನೆ<ref>[http://googlereader.blogspot.com/2007/09/we-found-it.html "ಅಫೀಷಿಯಲ್ ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಬ್ಲಾಗ್: 'ವಿ ಫೌಂಡ್ ಇಟ್!'"]</ref> ===ಸಂಸ್ಥೆ(ಸಂಘಟನೆ)=== ಬಳಕೆದಾರರು, ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ನ ಶೋಧನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿತ್ವ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಥವಾ RSS ಅಥವಾ ಆಟಮ್ ಫೀಡ್ ನ ಖಚಿತವಾದ URLನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕವು ಫೀಡ್ಸ್ ಗೆ ಚಂದಾದಾರರಾಗಬಹುದು. ಅನಂತರ ಆ ಫೀಡ್ಸ್ ಗಳಿಂದ ಬರುವ ಹೊಸ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಪಟಲದ ಎಡಬದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ದಿನಾಂಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಸಕ್ತತೆಯ ಮೂಲಕ ಆ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಆದೇಶಿಸಬಹುದು. ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಲೇಬಲ್ (ಗುರುತಿನ ಹೆಸರು)ಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ ಸಂಯೋಜಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಸುಲಭದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ "ನಕ್ಷತ್ರ ಗುರುತಿನ ಮಾಹಿತಿ" ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ===ಪರಸ್ಪರ ಹಂಚಿಕೆ=== ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಇತರ ವೆಬ್ ಬಳಕೆದಾರರೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯದ ಮೂಲಕ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ಇ-ಮೇಲ್ ನ ಲಿಂಕ್ ಕಳಿಸಿ, ಕಳುಹಿಸಲಾದ ಲೇಖನವನ್ನು ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು; ಅಥವಾ ಬಳಕೆದಾರರ ಖಾತೆಯಿಂದ ವಿತರಿತ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮೂಲ ವೆಬ್ ಪುಟವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗೂಗಲ್ 2007 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ, ಹಂಚಿಕೆಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರನು ಹಂಚಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯು, ತನ್ನಿಂದತಾನೇ ಅವರ ಗೂಗಲ್ ಟಾಕ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವಂತಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://googlereader.blogspot.com/2007/12/reader-and-talk-are-friends.html | author = Chrix Finne | title = Reader and Talk are friends! | publisher = Google Reader Blog | date = December 14, 2007}}</ref> ಬಳಕೆದಾರರು ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | url = http://groups.google.com/group/google-reader-howdoi/browse_thread/thread/318c4559e2ac5bbe/e2a7a7d782571c38 | title = New Feature: Sharing with Friends | publisher = Google Reader Help | date = December 14, 2007}}</ref> ಹಂಚಲಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬಳಕೆದಾರನ ಪುಟಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ URL ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ಮಾದರಿ ಸರಣಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಗೂಗಲ್ ಮೂಲತಃ ಇದನ್ನು,ನೀವು ವಿಳಾಸ ನೀಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಹಂಚುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿತು. ===ಆಫ್ ಲೈನ್ ಪ್ರವೇಶ=== ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಎಂಬುದು ಗೂಗಲ್ ಗೇರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೊದಲ ಅನ್ವಯಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಆನ್ ಲೈನ್ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಫ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಬ್ರೌಸರ್ ನ ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪ ಆಗಿದೆ. ಎಕ್ಸ್ ಟೆನ್ಷನ್ ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಬಳಕೆದಾರರು, ಇತ್ತೀಚಿನ 2000 ವರೆಗೆ ಆಫ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಓದಬಹುದಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಡೌನ್ ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆನ್ ಲೈನ್ ಗೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್, ಫೀಡ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್,ಇತ್ತೀಚಿಗೆ 2010 ರ ಜೂನ್ 1 ರಿಂದ ಈ ಲಕ್ಷಣದ ಆಧಾರದ ನೆರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಲ್ಲ.<ref> {{cite web |url=http://googlereader.blogspot.com/2010/05/spring-cleaning-comments-offline-and.html?utm_source=feedburner&utm_medium=feed&utm_campaign=Feed%3A+blogspot%2FdtKx+%28Official+Google+Reader+Blog%29&utm_content=Google+Reader |title=Spring Cleaning: Comments, offline, and older browser support |publisher=The Official Google Reader Blog |accessdate=Monday, May 24, 2010 |last=Parparita |first=Mihai }} </ref> ===ಮೊಬೈಲ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶ ಮಾರ್ಗ=== [http://www.google.com/reader/m/view/ ಮೊಬೈಲ್ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ] ವನ್ನು<ref>[http://googlereader.blogspot.com/2006/05/you-can-now-use-google-reader-from.html "ಅಫೀಷಿಯಲ್ ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಬ್ಲಾಗ್: ಯು ಕ್ಯಾನ್ ನವ್ ಯೂಸ್ ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಫ್ರಮ್ ಯುವರ್ ಫೋನ್."]</ref> 2006 ರ ಮೇ 18 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈಗ ಇದನ್ನು XHTML ಅಥವಾ WAP 2.0 ಗೆ ಆಧಾರ ನೀಡುವ ಸಾಧನದ ಮೂಲಕ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗೂಗಲ್, ಹೀಗೆ 2008 ರ ಮೇ 12 ರಂದು, ಐಫೋನ್ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿ ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ನ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದನ್ನು [http://www.google.com/reader/i/ ಇಲ್ಲಿ] ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>[http://googlereader.blogspot.com/2008/05/brand-new-google-reader-for-iphone.html "ಅಫೀಷಿಯಲ್ ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಬ್ಲಾಗ್: 'ಬ್ರಾಂಡ್ ನ್ಯೂ ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಫಾರ್ ಐ ಫೋನ್'"]</ref> ===ಐಗೂಗಲ್=== ಅಲ್ಲದೇ ಗೂಗಲ್ 2006 ರ ಮೇ 4 ರಂದು, ಹೊಸ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು,<ref>[http://googlereader.blogspot.com/2006/05/theres-some-reader-in-my-homepage.html "ಅಫೀಷಿಯಲ್ ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಬ್ಲಾಗ್: ಧೇರ್ಸ್ ಸಮ್ ರೀಡರ್ಸ್ ಇನ್ ಮೈ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್!"]</ref> ಇದು ಐಗೂಗಲ್ (ಗೂಗಲ್ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಮುಖಪುಟ) ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗುವ ಫೀಡ್ ಅನ್ನು ರೀಡರ್ ನಿಂದ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ===ಮೊಝಿಲ್ಲಾ ಸಮಗ್ರಗೊಳಿಸುವಿಕೆ=== ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಅನ್ನು ಮೊಝಿಲ್ಲಾ ಫೈರ್ ಫಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೀಮಂಕಿಯ ಫೀಡ್ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ನ ''ಆಡ್ ಸಬ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್'' ಪಟಲಕ್ಕೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಪುನರ್ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ===Wii ಆವೃತ್ತಿ=== ಗೂಗಲ್,2007 ರ ಮೇ 8 ರಂದು 'ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್'ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ Wii ವೆಬ್-ಬ್ರೌಸರ್ ಗಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು - http://www.google.com/reader/wii ಅನ್ನು ನೋಡಿ. ಇದನ್ನು 2009 ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು, Wii ಕನ್ ಸೋಲ್ ನಲ್ಲಿ Wii ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ ಇದು ಸೀಮಿತ ಕಾರ್ಯಕಾರಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ===ಪ್ಲೇ=== ಗೂಗಲ್,2010 ರ ಮಾರ್ಚ್ 10 ರಂದು,ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಪ್ಲೇಯನ್ನು ಹೊರತಂದು <ref>[http://googlereader.blogspot.com/2010/03/and-now-for-something-completely.html "ಅಫೀಷಿಯಲ್ ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಬ್ಲಾಗ್: ಅಂಡ್ ನವ್ ಫಾರ್ ಸಮ್ ಥಿಂಗ್ ಕಂಪ್ಲಿಟ್ಲಿ ಡಿಫ್ರೆಂಟ್]</ref> ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://google.com/reader/play |title="ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಪ್ಲೇ" |access-date=2011-02-18 |archive-date=2011-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110217165058/http://www.google.com/reader/play/ |url-status=dead }}</ref> ಪ್ಲೇ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಂದರ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದರಂತೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸ್ಲೈಡ್ ಶೋ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಈ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾದ ತಾಣಗಳು, ಫೀಡ್ ಗಳಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ಲೇಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು, ರೀಡರ್ ನ ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಒದಗಿಸಿದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಜನರು ಇಷ್ಟಪಟ್ಟರು ಅಥವಾ ಹಂಚಿದರು ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ನಂತೆ ಪ್ಲೇಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಗೂಗಲ್ ಖಾತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಪ್ಲೇ ತತ್ ಕ್ಷಣವೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತಲ್ಲದೇ, ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲಾದ ಗೂಗಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು.<ref>http://www.google.com/search?hl=&amp;q=Google+Reader+Play</ref> ==ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು== ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು [[ಗೂಗಲ್]] ಖಾತೆ (ಉಚಿತ)ಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಕೆಳಕಂಡ ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ: * ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ * ಮೊಝಿಲ್ಲಾ 1.7+ * ಮೊಝಿಲ್ಲಾ ಫೈರ್ ಫಾಕ್ಸ್ 1.0+ * ನೆಟ್ ಸ್ಕೇಪ್ 7.2+ * ಒಪೆರಾ 9.0+ * ಸಫಾರಿ 1.3+ * ವಿಂಡೋಸ್ ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಫ್ಲೋರರ್ 6+ * Wii ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಚಾನಲ್ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಜಾವಾ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== '''ಗೂಗಲ್:''' * [http://reader.google.com ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081118212224/https:/// |date=2008-11-18 }} * [http://googlereader.blogspot.com/ ಅಫೀಷಿಯಲ್ ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ ಬ್ಲಾಗ್] * {{Twitter|googlereader}} '''ಅನಧಿಕೃತ''' * [http://code.google.com/p/pyrfeed/wiki/GoogleReaderAPI ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ API] * [http://search.cpan.org/dist/WebService-Google-Reader/ ಪರ್ಲ್ ಇಂಟರ್ ಫೇಸ್ ಟು ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110530000919/http://search.cpan.org/dist/WebService-Google-Reader/ |date=2011-05-30 }} * [http://socialreader.net/ ಸೋಷಿಯಲ್ ರೀಡರ್ ಗೀವ್ಸ್ ಅ ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಕರೆಂಟ್ ಪಾಪ್ಯೂಲರ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್ ಶೇರ್ಡ್ ಇನ್ ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ (ವೈಯಾ ಫ್ರೆಂಡ್ ಫೀಡ್)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121122053757/http://socialreader.net/ |date=2012-11-22 }} * [http://blog.martindoms.com/2009/08/15/using-the-google-reader-api-part-1/ ಯೂಸಿಂಗ್ ದಿ ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ API] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303222615/http://blog.martindoms.com/2009/08/15/using-the-google-reader-api-part-1/ |date=2011-03-03 }} * [http://mindsharestrategy.com/google-reader-api-a-brief-tutorial/ ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್ API — ಅ ಬ್ರೀಫ್ ಟುಟೋರಿಯಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100720042440/http://mindsharestrategy.com/google-reader-api-a-brief-tutorial/ |date=2010-07-20 }} {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ ]] }} {{Google Inc.}} {{Aggregators}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸುದ್ದಿ ಸಂಗ್ರಹಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಟಮ್]] [[ವರ್ಗ:ವೆಬ್ 2.0]] [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್‌ ಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉಚಿತ-ಜಾಹಿರಾತು ನೀಡುವ ವೆಬ್ ಸೈಟ್]] [[ವರ್ಗ:ಬಿಗ್ ಟೇಬಲ್ ನ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]] rbsku3akefwqllhf7uhkq0ce9o1qbvb 0 27910 1374191 1345312 2026-05-26T22:32:19Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374191 wikitext text/x-wiki {{Infobox Software | name = Google Web Toolkit | logo = [[File:Gwt logo.png]] | screenshot = | caption = | author = Google | developer = | released = May 16, 2006 | latest release version = 2.2.0 | latest release date = {{release date|2011|02|11}} | latest preview version = | latest preview date = | programming language = [[Java (programming language)|Java]] | operating system = [[GNU/Linux]], [[Microsoft Windows|Windows]], [[Mac OS X]] | platform = | language = [[Java (programming language)|Java]] | status = | genre = [[Ajax framework]] | license = [[Apache License]] 2.0 | website = http://code.google.com/webtoolkit }} '''ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)''' ('''ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ''' {{IPA-en|ˈɡwɪt|}}) ಎಂಬುದು, ಜಾವಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಜಟಿಲ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಮುಂಬದಿ ಅಂಚು(front-end)ಯ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಂತರಜಾಲ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿನ್ಯಾಸಕರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಸಾಧನಗಳ [[ಮುಕ್ತ ತಂತ್ರಾಂಶ|ಮುಕ್ತ ಸಂಪನ್ಮೂಲ(open source)]] ಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಹಜ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕಡತಸಂಪುಟಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳ (libraries) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಉಳಿದೆಲ್ಲವೂ ಸಹ ಜಾವಾ ಮೂಲದವಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಸಹಯೋಗೀ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ, ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಆಂಟ್‌ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಡತಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಪ್ಯಾಚ್‌ ಲೈಸೆನ್ಸ್ (Apache License)‌ ಈ ಕಂಪನಿಯು ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಕಡತಗಳ ದಾಖಲೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ 2.0ರ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ವಯ ಅನೂಜ್ಞೆ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://code.google.com/webtoolkit/terms.html | title = Google Web Toolkit License Information | publisher = Google | date = February 23, 2007 | accessdate = 2007-09-25 }}</ref> ಅನುಕ್ರಮರಹಿತ ಪರೋಕ್ಷ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಕೇತಗಳು (asynchronous remote procedure calls), ಹಿಂದಿನ ಪಠ್ಯಗಳ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಪುಟ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ (bookmarking), ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ (internationalisation) ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅಂತರಜಾಲ ವೀಕ್ಷಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಲಿಸಲಾಗುವಿಕೆ(portability)ಯಂತಹ ಪದೇ ಪದೇ ಸಂಭವಿಸುವ ಅಜ್ಯಾಕ್ಸ್‌(Ajax) ತಾಂತ್ರಿಕ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ, ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಪುನಃ ಬಳಸಬಹುದಾದ (reusable) ದಕ್ಷ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಿಗೆ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಆವೃತ್ತಿ 1.0 ಅರ್‌ಸಿ 1 (ವಿನ್ಯಾಸ 1.0.20) 2006ರ ಮೇ 16ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://code.google.com/webtoolkit/versions.html | title = Google Web Toolkit Release Archive | publisher = Google | accessdate = 2007-09-25 }}</ref> ಇತ್ತೀಚಿಗೆ 2006ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜಾವಾಒನ್‌ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref name="Steven_Olson_Ajax_Java">{{cite book | last = Olson | first = Steven Douglas | title = Ajax on Java | publisher = O'Reilly | year = 2007 | isbn = 978-0596101879 | page = 183 }}</ref> ಆವೃತ್ತಿ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಇತಿಹಾಸ * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ 1.0 - 17 ಮೇ 2006 * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ 1.1 - 11 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2006 * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ 1.2 - 16 ನವೆಂಬರ್‌ 2006 * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ 1.3 - 5 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007 * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ 1.4 - 28 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2007 * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ 1.5 - 27 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2008 * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ 1.6 - 7 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 2009 * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ 1.7 - 13 ಜುಲೈ 2009 * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ 2.0 - 8 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2009 * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ 2.0.1 - 2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ 2.0.2 - 12 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ 2.0.3 - 19 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ 2.0.4 - 2 ಜುಲೈ 2010 * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ 2.1.0 - 19 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2010 * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ 2.1.1 - 16 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2010 * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ 2.2.0 - 11 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 (ಇತ್ತೀಚಿನದು) ==ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಜೊತೆಗೆ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ== ತಂತ್ರಾಂಶ ರಚನೆಗಾರರು ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಬಳಸಿ, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಜಾವಾ ತಂತ್ರಾಂಶ ವಿನ್ಯಾಸ ಉಪಕರಣ,ಸಾಧನ ಉಪಯೋಗಿಸಿ, ಜಾವಾ ಸಂಕೇತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಜ್ಯಾಕ್ಸ್‌ (AJAX) ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ,ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಬಹುದು (debug). ಅನ್ವಯಿಕೆಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿದಾಗ, ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಪ್ರತಿ-ಸಂಯೋಜಕ (cross-compiler) ಜಾವಾ ಅನ್ವಯಿಕೆಯನ್ನು, ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಬಹುತೇಕ ಸೂಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾದ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಪಡೆದ (standalone) ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಕಡತಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ/ಅನುವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಕೇವಲ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ಸಂಕೇತಭಾಷೆಯ ಸುತ್ತ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ, ಯಾವುದೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ-ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯ ಅನುಷಂಗಿಕ-ಪಕ್ಷದ ಗ್ರಾಹಕರ ಬಗೆಗಿನ (client-side) ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಕ್ರಿಯಾ-ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಧನ-ಸಂಪುಟವಾಗಿದೆ. "ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ" ಕೇವಲ ಕಡತ-ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲ, ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಇನ್ನೊಂದು ಅಜ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ಕಡತ ಸಂಪುಟವಾಗಿರದ ಅದೇ ಕಡತಸಂಪುಟವನ್ನು ಮಾತ್ರ ''ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ'' ದಷ್ಟೇ ಎಂದು ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಅನ್ವಯಿಕೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿಹೇಳುವರು. ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಕೊನೆಯಿಂದ-ಕೊನೆ (end-to-end) ಅನ್ವಯಿಕೆ ಚೌಕಟ್ಟು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಭಾವಿಸುವ, ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಗೆ ಹೊಸಬರಾಗಿರುವವರಿಗೆ ಇಂತಹ ತಂತ್ರಾಂಶ ತತ್ತ್ವವು ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಜಕ್ಕೂ, ಹಲವು ರಾಚನಿಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ರಚನೆಕಾರರೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದೀತು. [http://code.google.com/webtoolkit/makinggwtbetter.html#introduction ಜಿಡಬ್ಲ್ಯುಟಿ ಧ್ಯೇಯ] ವು, ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಯ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವದರ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ತಾತ್ತ್ವಿಕವಾಗಿ ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇಂತಹದಕ್ಕೆ(ಇತಿಹಾಸ) ಹಿಂದಿನ ಪಠ್ಯ ವಿಷಯವು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ: ಬಳಕೆದಾರರು ಅಂತರಜಾಲವೀಕ್ಷಕದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ (Back) ಅಥವಾ ಮುಂದೆ (Forward) ಗುಂಡಿಗಳನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡುವಾಗ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಹಿಂದೆ ಘಟಿಸಿದ-ಗುರುತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರೂ, ಅನ್ವಯಿಕೆಯೊಂದರ ಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಆ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ರೇಖಾ ಚಿತ್ರ ಅಳವಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಎರಡು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು: * ''ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಧಾನ'' (ಮುಂಚೆ ''ಅನುಷ್ಠಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ವಿಧಾನ'' ): ಜಾವಾ ವರ್ಚುಯಲ್‌ ಮೆಷಿನ್‌ (ಜೆವಿಎಂ) ಒಳಗೆ ಜಾವಾ ಬೈಟ್ಕೋಡ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಲಾಯಿಸಲಾಗುವುದು. ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ, ಸಂಕೇತ-ಸಾಲುಗಳ ತ್ವರಿತ ಅದಲುಬದಲು ಮತ್ತು ದೋಷ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ವಿಧಾನ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ವೆಬ್ ಮೋಡ್,''ಅಂತರಜಾಲ ವಿಧಾನ'' : ಅನ್ವಯಿಕೆಯನ್ನು ಜಾವಾ ಮೂಲದಿಂದ ಸಂಯೋಜಿತ ಶುದ್ಧ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಎಚ್‌ಟಿಎಮ್‌ಎಲ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಚಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನ್ವಯಿಕೆಯನ್ನು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಲು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಈ ವಿಧಾನ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಇತರೆ ಐಡಿಇಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು, ಹಲವು ಮುಕ್ತ-ಮೂಲ ಆನುಷಂಗಿಕ ಸಾಧನಗಳು (plugins) ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, NetBeansಗಾಗಿ [https://gwt4nb.dev.java.net/ GWT4NB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907094030/https://gwt4nb.dev.java.net/ |date=2008-09-07 }}, [http://code.google.com/p/cypal-studio/ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಗಾಗಿ ಸೈಪಲ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೊ], ಇಕ್ಲಿಪ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಜೆಡೆವಲಪರ್‌ (JDeveloper) ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ಇಕ್ಲಿಪ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಗೂಗಲ್‌ ಪ್ಲಗಿನ್‌ ಐಡಿಇಯಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ-ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯಿಕೆ ಯೋಜನೆಗಳ ರಚನೆ, ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಸಂಯೋಜಕವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವುದು, ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಆರಂಭಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಸೇರಿವೆ. ==ಘಟಕಾಂಶಗಳು== ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಕಂಡವು ಸೇರಿವೆ: ;ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಜಾವಾ-ಟು-ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಸಂಯೋಜಕ :ಜಾವಾ ಸಂಕೇತಭಾಷೆಯನ್ನು ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಸಂಕೇತಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ;ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಧಾನ :ಇದು ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. (ಈ ಅನ್ವಯಿಕೆಯು ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸದೇ, ಜೆವಿಎಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜಾವಾ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ). ಎರಡನೆಯ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಮುಂಚೆ, ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಅಂತರಜಾಲ ಅನುಷ್ಠಾನ ವಿಧಾನವು, ನಿಮ್ಮ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಸಂಕೇತಭಾಷಾ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು, ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲಾದ "ಅಂತರಜಾಲ ವೀಕ್ಷಕ"ವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ 2.0 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ದೋಷಪರಿಹಾರ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಅಂತರಜಾಲಪುಟವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಿತ ಜಾಲವೀಕ್ಷಕದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಜಾಲವೀಕ್ಷಕಗಳಿಗೆ, ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್ಕಿಟ್‌ ಡೆವಲಪರ್‌ ಪ್ಲಗಿನ್‌ ಎನ್ನಲಾದ ಸ್ವಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸ್ಥಳೀಯ-ಸಂಕೇತದ ಪ್ಲಗಿನ್‌ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಧಾನವು ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ. ::ಜಾವಾ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್‌ ಪ್ಯಾಕೆಜ್‌ ಕ್ಲಾಸಸ್‌ ಹಾಗೂ ಜಾವಾ ಯುಟಿಲ್‌ ಪ್ಯಾಕೆಜ್‌ ಕ್ಲಾಸ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, (ಜಾವಾ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕಡತಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಅಳವಡಿಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ನ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳಿವೆ). ;ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಅಂತರಜಾಲ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ಕಡತಸಂಪುಟ ಸಂಗ್ರಹ (Web UI class library) :ಇದೊಂದು ಅಗತ್ಯ ಸಾಧನೆ-ಸಲಕರಣೆ,ವಿಜಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾದ ಮತ್ತು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಕಡತ ಸಂಪುಟವಾಗಿದೆ. ==ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು== * ಡ್ರ್ಯಾಗ್‌-ಡ್ರಾಪ್‌ ಅಥವಾ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ದೃಶ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಂತಹ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಿಯಾಸಂಬದ್ಧ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಚಾಲನಾ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಪುನಃ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾದ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ಅಂಶಗಳ,ಘಟಕಗಳ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮರ್‌ಗಳು ಮೊದಲೇ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿರುವ ಕಡತಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಬಳಸುವರು.<ref name="Bruce_Perry_GWT_Ajax">{{cite book | last = Perry | first = Bruce W | title = Google Web Toolkit for Ajax | series = O'Reilly Short Cuts | publisher = O'Reilly | year = 2007 | isbn = 978-0596510220 | pages = 1–5 }}</ref> * ಸರಳವಾದ ಆರ್‌ಪಿಸಿ ಕ್ರಿಯಾ-ವಿನ್ಯಾಸ-ಪದ್ದತಿ * ಅಂತರಜಾಲ ವೀಕ್ಷಕ ಇತಿಹಾಸ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿರುವ ವಿಧಾನ * ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣಿತ ಜಾವಾ ದೋಷ-ಸರಿಪಡಿಸುವಿಕೆ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಬೆಂಬಲ <ref name="Steven_Olson_Ajax_Java" /> * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಇತರೆ ಜಾಲವೀಕ್ಷಕ-ಸಂಬಂಧಿತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Steven_Olson_Ajax_Java" /> * ಜೆಯುನಿಟ್‌ ಏಕೀಕರಣ * ಸುಲಭ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ * ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ನೇಟಿವ್‌ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ (ಜೆಎಸ್‌ಎನ್‌ಐ) ಸ್ವಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬಳಸಿ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರು ಜಾವಾ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ತಾವೇ ರಚಿಸಿದ ಕೈಬರೆಹದಂತಹ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಒದಗಿಸಬಹುದು. * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್‌ ಎಪಿಐಗಳ ಬಳಕೆಯ ಅಳವಡಿಕೆಗಾಗಿ ಬೆಂಬಲ, (ಆರಂಭಿಕ, ಗೂಗಲ್‌ ಗಿಯರ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಬೆಂಬಲ) * ಮುಕ್ತ ಸಂಪನ್ಮೂಲ * ತಂತ್ರಾಂಶ ವಿನ್ಯಾಸಕರು ತಮ್ಮ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Bruce_Perry_GWT_Ajax" /> ಟೈಪ್‌ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಮುದ್ರಣ ದೋಷಗಳು ಮತ್ತಿತರೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗೆ ಸರಿಹೊಂದದವುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ದೋಷಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜನಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಸಂಯೋಜಕ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನ್ನು ಗೋಜಲಿಲ್ಲದೇ ಅಥವಾ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅಥವಾ ಗೋಜಲುಗೊಳಿಸಿ, ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಮಾಡಲು ಸುಲಭವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="Bruce_Perry_GWT_Ajax" /> * ಗೂಗಲ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಅಲ್ಲದ,ಮೂರನೆಯ ಪಕ್ಷದವರ ಕಡತಸಂಪುಟಗಳು ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತೃತ ವಿಶೇಷಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಕರ್ಯಗಳು.<ref name="Bruce_Perry_GWT_Ajax" /> === ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾಧನ,ಸಲಕರಣೆಗಳು (ವಿಜಿಟ್‌ಗಳು) === ಕಳೆದ 2010ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ 2.0.3 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಕೆಳಕಂಡ ಅಗತ್ಯ ವಿಡ್ಗೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ:<ref name="Widget List">{{cite web | url = http://code.google.com/webtoolkit/doc/latest/RefWidgetGallery.html | title = Widget List | publisher = Google | accessdate = 2009-04-15 }}</ref> * Button * PushButton * RadioButton * CheckBox * DatePicker * ToggleButton * TextBox * PasswordTextBox * TextArea * Hyperlink * ListBox * MenuBar * Tree * SuggestBox (auto-complete) * RichTextArea * Table * TabBar * DialogBox === ಲಭ್ಯ ಸಾಧನಪಂಕ್ತಿಗಳು === ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ವಿಡ್ಗೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಾಧನ-ಪಂಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿಧಗಳಿವೆ:<ref name="Widget List" /> * PopupPanel * StackPanel * StackLayoutPanel * HorizontalPanel * VerticalPanel * FlowPanel * VerticalSplitPanel * HorizontalSplitPanel * SplitLayoutPanel * DockLayoutPanel * TabPanel * TabLayoutPanel * DisclosurePanel [http://code.google.com/p/google-web-toolkit-incubator/ ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್ಕಿಟ್‌ ಇಂಕ್ಯೂಬೇಟರ್‌] ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿಡ್ಗೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವು ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಯ ಮುಂದಿನ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬಹುದು. ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಯಲ್ಲಿರದ ಹಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಡ್ಗೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮೂರನೆಯ ಪಕ್ಷದ ಕಡತಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ [http://extjs.com/products/gxt/ ಇಎಕ್ಸ್‌ಟಿ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100315030209/http://www.extjs.com/products/gxt/ |date=2010-03-15 }}, [http://gwt.components.googlepages.com/ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091217193853/http://gwt.components.googlepages.com/ |date=2009-12-17 }}, [http://code.google.com/p/gwt-ext/ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ-ಇಎಕ್ಸ್‌ಟಿ], [http://gwt-widget.sourceforge.net/ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ವಿಡ್ಗೆಟ್‌ ಲೈಬ್ರೆರಿ], [http://gwtiger.org/ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟೈಗರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100213001907/http://gwtiger.org/ |date=2010-02-13 }}, [http://code.google.com/p/rocket-gwt/ ರಾಕೆಟ್‌ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ], [http://code.google.com/p/tatami/ ಡೊಜೊ], [http://code.google.com/p/smartgwt/ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ] ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ==ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ 2.0== ಕಳೆದ 2009ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 8ರಂದು, ಗೂಗಲ್‌ ತಮ್ಮ ಎರಡನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್ಕಿಟ್‌ 2.0. ಈ ಆವೃತ್ತಿ ಸ್ಪೀಡ್‌ ಟ್ರೇಸರ್‌ ಸಾಧನ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>[http://googlewebtoolkit.blogspot.com/2009/12/introducing-google-web-toolkit-20-now.html ಇದೀಗ ಸ್ಪೀಡ್ ಟ್ರೇಸರ್‌ ಒಂದಿಗಿನ ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್ಕಿಟ್‌ 2.0 ಆವೃತ್ತಿಯ ಪರಿಚಯ]</ref><ref>{{Cite web |url=http://opensource.cbronline.com/news/google_unveils_new_version_of_web_toolkit_091209 |title=ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್ಕಿಟ್‌ನ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದ ಗೂಗಲ್‌ |access-date=2011-02-22 |archive-date=2010-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100117153544/http://opensource.cbronline.com/news/google_unveils_new_version_of_web_toolkit_091209 |url-status=dead }}</ref> ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ 2.0 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಳಕಂಡವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹೊಸ ವಿಶೇಷ ಅಂಶಗಳಿವೆ:<ref>{{cite web | url = http://groups.google.com/group/google-web-toolkit/browse_thread/thread/8b79ebe444b9126d | title = GWT 2.0 milestone 1 announcement | publisher = Amit Manjhi | accessdate = 2009-10-05 }}</ref> * ಅಲ್ಲದೇ 2.0 ಆವೃತ್ತಿಯ ಮುಂಚಿನ ಇನ್‌-ಬ್ರೌಸರ್‌ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್‌ ಮೋಡ್‌ (ಮುಂಚೆ ಔಟ್‌ ಆಫ್‌ ಪ್ರಾಸೆಸ್‌ ಹೊಸ್ಟೆಡ್‌ ಮೋಡ್‌ (ಒಒಪಿಎಚ್‌ಎಂ) ನಲ್ಲಿ, ಅನ್ವಯಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅದರ ಬೈಟ್‌ಕೋಡ್‌ ಆವೃತ್ತಿ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು, ಹೊಸ್ಟೆಡ್‌ ಮೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿವರ್ತಿತ ಬ್ರೌಸರ್‌ನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ 2.0 ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಹೊಸ್ಟೆಡ್‌ ಮೋಡ್‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬೆಂಬಲಿತ(ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್‌ ಮೋಡ್‌ ಎಂದು ಮರುಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ). ಇದರಲ್ಲಿ, ಬ್ರೌಸರ್‌ ಪ್ಲಗಿನ್‌ ಬಳಸಿ, ದೋಷ-ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿತ ಯಾವುದೇ ಬ್ರೌಸರ್‌ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಟಿಸಿಪಿ/ಐಪಿ ಬಳಸಿ ಈ ಪ್ಲಗಿನ್‌ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್‌ ಮೋಡ್‌ ಷೆಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇತರೆ ತಾಂತ್ರಿಕೆಯ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ದೋಷ-ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಬಹುದು. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಲಿನುಕ್ಸ್‌ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯುಳ್ಳ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್‌ ಮೋಡ್ ಷೆಲ್‌ನಿಂದ ವಿಂಡೋಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೊರರ್‌ನಲ್ಲಿ ಡೀಬಗಿಂಗ್‌ ಮಾಡಬಹುದು. * ಭಾಷಾಸಂಕೇತ-ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಭಾಗಿಸುವುದು: "ವಿಭಜಿತ ಅಂಶಗಳು"ಮೂಲ ಸಂಕೇತಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರು ಇಬ್ಭಾಗ ಹಂತಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಸಂಯೋಜಕವು ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟನ್ನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಬದಲಿಗೆ ಹಲವು ಸಣ್ಣ ತುಣಕುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಆರಂಭಿಕ ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ ಸಮಯದ ಗಾತ್ರ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಕಾರಣ, ಅನ್ವಯಿಕೆ ಚಲಾವಣಾ ಸಮಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದು. * ಡಿಕ್ಲೆರೇಟಿವ್‌ ಯುಸರ್‌ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌: ಎಕ್ಸ್‌ಎಂಎಲ್‌ ವಿನ್ಯಾಸ ಬಳಸಿ, ಯುಐಬೈಂಡರ್‌ ಎನ್ನಲಾದ ಹೊಸ ಘಟಕಾಂಶವು, ಸಂಕೇತಗಳ ಬಳಿಗೆ ಸಂಕೇತ-ಘೋಷಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಯುಐ (ಯುಜರ್ ಇಂಟರ್ ಫೇಸ್ )ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅದರ ವರ್ತನೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. * ರಿಸೋರ್ಸ್‌ ಬಂಡ್ಲಿಂಗ್‌:(ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸಮಗ್ರಗೊಳಿಸುವುದು) ಕ್ಲಯಂಟ್‌ಬಂಡಲ್‌ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕವು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು (ಚಿತ್ರಗಳು, ಸಿಎಸ್ಎಸ್‌, ಪಠ್ಯ, ದ್ವಿಮಾನ) ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಒಂದು ಡೌನ್ಲೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ (ಸರ್ವರ್‌)ನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಕೆ ಸುಪ್ತವಾಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ನೂತನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಧಾನವು ತಾಂತ್ರಿಕ-ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿರುವ ಕಾರಣ, ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಪೂರ್ವ ಆರ್ಕೈವ್‌ ಆಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುವುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೆಂಬಲಿತ ವೇದಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲಿ ವಿತರಿತವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== * [http://gwt.google.com/samples/Showcase/Showcase.html ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಅಂಶಗಳ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ] * ಗೂಗಲ್‌ ಕೋಡ್‌ * ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ ಹೋಲಿಕೆ * ಅಂತರಜಾಲ ಅನ್ವಯಿಕೆ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ ಹೋಲಿಕೆ ==ಇತರೆ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು== * [http://extjs.com/products/gwt/ ಎಕ್ಸ್ಟ್ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100607083101/http://www.extjs.com/products/gwt/ |date=2010-06-07 }} - ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್ಕಿಟ್‌ಗಾಗಿ ರಿಚ್‌ ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ ಫ್ರೇಂವರ್ಕ್‌ * [http://code.google.com/p/smartgwt/ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ], ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಡ್ಗೆಟ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಚೌಕಟ್ಟು * ವಾಡಿನ್‌, ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುವ ಅದೇ ತರಹದ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳ ಮೂಲಗಳು * [http://gwteventservice.googlecode.com/ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಇವೆಂಟ್‌ಸರ್ವಿಸ್‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಕಾಮೆಟ್‌/ಸರ್ವರ್‌ ಪುಷ್‌ ಫ್ರೇಮ್,ಮುಂದೆ ತಳ್ಳಬಲ್ಲ ಚೌಕಟ್ಟು * ಪೈಜಾಮಾಸ್‌ (ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್‌) ಪೈಜಾಮಾಸ್, ಪೈತನ್‌ ಅನ್ವಯಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಯ ಪೋರ್ಟ್ * ರೂಬಿಜೆಎಸ್‌, ರೂಬಿ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಾಗಿ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿಯ ಒಂದು ಪೊರ್ಟ್‌ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ * ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ಲೈವ್‌ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್‌ ವೊಲ್ಟಾ, ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತಿ, ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ವತಿಯಿಂದ * ಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ - ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್ಕಿಟ್‌, ಇದು C++ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್ಕಿಟ್ http://www.webtoolkit.eu/wt * ಮಾರ್ಫಿಕ್‌, C#, ಪಾಸ್ಕಲ್‌ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಕ್‌ ಕೋಡ್‌ನ್ನು ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಒಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ತಂತ್ರಾಂಶ * Script#, C# ಕೋಡ್ ನ್ನು ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ತಂತ್ರಾಂಶ. * ಷಾರ್ಪ್‌ಕಿಟ್‌, C# ಕೋಡನ್ನು ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ತಂತ್ರಾಂಶ ==ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ== * {{cite book | last = Dewsbury | first = Ryan | title = Google Web Toolkit Applications | publisher = [[Prentice Hall]] | date = December 15, 2007 | pages = 608 | url = http://www.informit.com/store/product.aspx?isbn=0321501969 | isbn = 978-0321501967 }} * {{cite book | last = Chaganti | first = Prabhakar | title = Google Web Toolkit: GWT Java Ajax Programming | publisher = [[Packt Publishing]] | date = February 15, 2007 | pages = 248 | url = http://www.packtpub.com/google-web-toolkit-GWT-Java-AJAX/book | isbn = 978-1847191007 | access-date = ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2011 | archive-date = ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110430041532/http://www.packtpub.com/google-web-toolkit-GWT-Java-AJAX/book | url-status = dead }} * {{cite book | last = Geary | first = David | title = Google Web Toolkit Solutions: More Cool & Useful Stuff | publisher = [[Prentice Hall]] | date = November 17, 2007 | pages = 408 | url = http://www.informit.com/store/product.aspx?isbn=0132344815 | isbn = 978-0132344814 }} * {{cite book | last = Hanson | first = Robert | coauthors = Adam Tacy | title = GWT in Action: Easy Ajax with the Google Web Toolkit | publisher = [[Manning]] | date = June 5, 2007 | url = http://www.manning.com/hanson/ | pages = 632 | isbn = 978-1933988238 }} * {{cite book | last = Cooper | first = Robert | coauthors = Charlie Collins | title = GWT in Practice | publisher = [[Manning]] | date = May 12, 2008 | url = http://www.manning.com/cooper/ | pages = 376 | isbn = 978-1933988290 }} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://code.google.com/webtoolkit/ ಗೂಗಲ್ ಕೋಡ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಮುಖಪುಟ] * [http://googlewebtoolkit.blogspot.com/ ಅಧಿಕೃತ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಬ್ಲಾಗ್‌] * [http://groups.google.com/group/Google-Web-Toolkit ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಅಧಿಕೃತ ವೇದಿಕೆಗಳು] * [http://courses.coreservlets.com/Course-Materials/gwt.html ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ತರಬೇತಿ-ಪಾಠಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100710072146/http://courses.coreservlets.com/Course-Materials/gwt.html |date=2010-07-10 }} ಮೂಲ ಸಂಕೇತಗಳ ಸಹಿತ ತರಬೇತಿ-ಪಾಠಗಳು * [http://code.google.com/p/google-web-toolkit-incubator/ ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್ಕಿಟ್‌ ಇಂಕ್ಯೂಬೇಟರ್‌] * [http://www.VoicesThatMatter.com/GWT2007 ಅಡಿಸನ್‌-ವೆಸ್ಲೆ, ಪ್ರೆಂಟಿಸ್‌ ಹಾಲ್‌ ಮತ್ತು ಪಿಯರ್ಸನ್‌ ಎಜುಕೇಷನ್‌ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ ಸಮ್ಮೇಳನ] * [http://code.google.com/p/gwt-unite/ ಜಿಡಬ್ಲ್ಯೂಟಿ-ಯುನೈಟ್‌ ಎಂಬುದು ಒಪೆರಾ ಯುನೈಟ್‌ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್ಕಿಟ್‌ ಬಳಸಿ ರಚಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಕಡತದ ಚೌಕಟ್ಟು, ಲೈಬ್ರರಿ/ಫ್ರೇಮ್ವರ್ಕ್‌.] {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್‌ ಸೇವೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಲೈಬ್ರರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೆಬ್‌ ಅಭಿವರ್ಧಕ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮೃದ್ಧ ಅಂತರಜಾಲ ಅನ್ವಯಿಕೆಯ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾವಾ ವೇದಿಕೆ]] 2av5yxemn9pwt9kzoi5uae1x4rdniow 0 27976 1374258 1373135 2026-05-27T11:15:11Z AZShetty 99386 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1374258 wikitext text/x-wiki {{Dablink|This article is about the indigenous people of the United States. For other indigenous people see [[Indigenous peoples by geographic regions]]}} {{Infobox Ethnic group |group = Native Americans |image =<div style="white-space:nowrap;"><!--If taşaksız swap out an image, change the "x##px" entry for EACH image in the row so that the width of the row lines up with the others--> [[Image:Joseph Brant by Gilbert Stuart 1786.jpg|x97px]][[Image:Sequoyah.jpg|x97px]][[Image:Pushmataha high resolution.jpg|x97px]]<br/>[[Image:Tecumseh02.jpg|x113px]][[Image:Touch the Clouds 1877a.gif|x113px]][[Image:Sitting Bull.jpg|x113px]]<br/>[[Image:ChiefJoseph.jpeg|x99px]][[File:Charles eastman smithsonian gn 03462a-cropped.jpg|x99px]]<br/>[[File:Billy Bowlegs III.jpg|79px]][[Image:Jim Thorpe football.png|x112px]][[Image:JohnBHarrington.jpg|x112px]] |caption = Native Americans of the United States (from top left):<br /> [[Joseph Brant]]{{·}}[[Sequoyah]]{{·}}[[Pushmataha]]<br />[[Tecumseh]]{{·}}[[Touch the Clouds]]{{·}}[[Sitting Bull]]<br />[[Chief Joseph]]{{·}} [[Charles Eastman]] {{·}} [[Holmes Colbert]]<br />[[Billy Bowlegs III]]{{·}}[[Jim Thorpe]]{{·}} [[John Herrington]] |population = '''American Indian and Alaska Native'''<br />'''One race''': 2.5 million are registered <ref name="census-OO">U.S. Census Bureau. (2001–2005). ''[http://www.census.gov/prod/cen2000/dp1/2kh00.pdf Profiles of General Demographic Characteristics 2000: 2000 Census of Population and Housing.]'' U.S. Census Bureau. Retrieved on 2007-05-23.</ref><br />'''In combination with one or more other races''': 1.6 million are registered <ref name="census-OOb">U.S. Census Bureau. (2001–2005). ''[http://www.census.gov/prod/cen2000/dp1/2kh00.pdf Profiles of General Demographic Characteristics 2000: 2000 Census of Population and Housing.]'' U.S. Census Bureau. Retrieved on 2007-05-23. "In combination with one or more of the other races listed." Figure here derived by subtracting figure for "One race (American Indian and Alaska Native)": 2,475,956, from figure for "Race alone or in combination with one or more other races (American Indian and Alaska Native)": 4,119,301, giving the result 1,643,345. Other races counted in the census include: "White"; "Black or African American"; "Asian"; "Native Hawaiian and Other Pacific Islander"; and "Some other race."</ref><br><small>'''1.37% of the U.S. population'''</small> |popplace = Predominantly in the [[Western United States]] |languages = [[American English]], [[Native American languages]] |religions = [[Native American Church]]<br />[[Protestant]]<br />[[Roman Catholic]]<br />[[Russian Orthodox]]<br />Traditional Ceremonial Ways<br/>(Unique to Specific Tribe or Band) |related = [[Indigenous peoples of the Americas]] }} '''ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು''', ಇಂದಿನ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಭೂಖಂಡದಲ್ಲಿರುವ [[ಅಲಾಸ್ಕ|ಅಲಾಸ್ಕಾ]]ದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳು, ಹಾಗು [[ಹವಾಯಿ]] ದ್ವೀಪದ, [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನ|ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ]]. ಅವರು ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು, [[ದೇಶ|ರಾಜ್ಯಗಳು]] ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸುವ ಪದಗಳು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿವೆ;ಈ 1995ರ US ಜನಗಣತಿ ವಿಭಾಗದ ಮನೆ ಮನೆಗಳ ಸಂದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ತಮ್ಮನ್ನು '''ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್''' ಅಥವಾ '''ಇಂಡಿಯನ್ನ''' ರೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊನೆಯ 500 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಆಫ್ರೊ-ಯುರೇಷಿಯನ್ನರು, ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಜಗತ್ತಿನ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಶತಮಾನಗಳ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಬಹುಪಾಲು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು, ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ವಲಸೆ ಬಂದ ನಂತರ ರೂಪಿಸಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="test">[http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/2009/1/ ಕೊಲಿನ್ ಜಿ ಕ್ಯಾಲ್ಲೊವೇ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101129115541/http://americanheritage.com/articles/magazine/ah/2009/1/ |date=2010-11-29 }} "ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್ ಫರ್ಸ್ಟ್ ವಿವ್ಯೂ ವೈಟ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ಶೋರ್," ''ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹೆರಿಟೇಜ್'', ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ 2009.</ref> ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಬೇಟೆಗಾರ-ಸಂಗ್ರಹಗಾರ ಸಮುದಾಯಗಳಂತೆ ಬದುಕಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಕೂಡ ಅನೇಕ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆ ವಿಭಿನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮೇಲೆ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿದ್ದಾಳೆ: ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ, ಬೀನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಜಾತಿಯ ತರಕಾರಿ ಇತ್ಯಾದಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಇವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೇಷಿಯದ ಮೂಲ-ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಸಿಗರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಕರಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ದೀರ್ಘಸ್ಥಾಪಿತ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಬಂದ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ನಡುವಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳು, ಹಾಗು ಪ್ರತಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಿಭಿನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವ ಪೂರ್ವ-ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ 1 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿಂದ 18 ಮಿಲಿಯನ್ ವರೆಗಿತ್ತೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="ggbook">{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=yiKgBuSUPUIC&lpg=RA1-PA44&dq=%22north%20america%22%20%22pre-columbian%22%20population%20million&pg=RA1-PA44 |title=The Native Peoples of North America |author= Bruce E. Johansen |accessdate=June 28, 2009 |publisher==[[Rutgers University Press]] | isbn=9780813538990 |date=2006-11}}</ref><ref name="encbrit">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1357826/Native-American/273135/North-America-and-Europe-circa-1492 |title=Native American |accessdate=June 28, 2009 |publisher==[[Encyclopaedia Britannica]]}}</ref> ವಸಾಹತುಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ನ ಮೇಲೆ ದಂಗೆಯೆದ್ದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ, ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]] ಮತ್ತು ಹೆನ್ರಿ ನಾಕ್ಸ್, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪೌರತ್ವ ಪಡೆಯಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಲೆಂದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು "ನಾಗರಿಕಗೊಳಿಸುವ" ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದರು.<ref name="perdue"> {{Cite book | last = Perdue | first = Theda | title = Mixed Blood Indians: Racial Construction in the Early South | publisher= = The University of Georgia Press | chapter = Chapter 2 "Both White and Red" | page = 51 | isbn = 0-8203-2731-X | year = 2003 }} </ref><ref name="remini_reform_begins"> {{Cite book | last = Remini | first = Robert | title = Andrew Jackson | publisher= = History Book Club | chapter = "The Reform Begins" | page = 201 | isbn = 0060801328 | year = 1977, 1998 }}</ref><ref name="remini_submit_adoption"> {{Cite book | last = Remini | first = Robert | title = Andrew Jackson | publisher= = History Book Club | chapter = "Brothers, Listen... You Must Submit" | page = 258 | isbn = 0060801328 | year = 1977, 1998 }}</ref><ref name="eric_miller"> {{cite web | url = http://www.dreric.org/library/northwest.shtml | title = George Washington and Indians | accessdate = 2008-05-02 | author = Eric Miller | last = Miller | first = Eric | year = 1994 | chapter = Washington and the Northwest War, Part One | publisher= = Eric Miller }} </ref><ref name="Tom_Jewett"> {{cite web | url = http://www.earlyamerica.com/review/2002_summer_fall/tj_views.htm | title = Thomas Jefferson's Views Concerning Native Americans | accessdate = 2009-02-17 | author = Tom Jewett | last = Jewett | first = Tom | year = 1996–2009 | publisher= = Archiving America }} </ref> ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯು (ಚಾಕ್ಟವ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ,<ref name="us_congress2"> {{Cite news | title = An Indian Candidate for Congress | publisher= = Christian Mirror and N.H. Observer, Shirley, Hyde & Co. | date = July 15, 1830 }}</ref><ref name="us_citizenship">{{cite web | url = http://digital.library.okstate.edu/kappler/Vol2/treaties/cho0310.htm | title = Indian affairs: laws and treaties Vol. II, Treaties | accessdate = 2008-04-16 | author = Charles Kappler | last = Kappler | first = Charles | year = 1904 | publisher = = Government Printing Office | archive-date = 2008-05-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080517182743/http://digital.library.okstate.edu/kappler/Vol2/treaties/cho0310.htm | url-status = dead }}</ref> ಅಥವಾ ಬಲವಂತವಾಗಿ) ಅಮೆರಿಕದ ಆಡಳಿತಗಳ ಮೂಲಕ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ನೀತಿಯಾಯಿತು. ಆಗಿನ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ ನಂಬಿಕೆಯು ಅಮೆರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತವಾದಿ ಚಳವಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ಯುರೋಪಿಯನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ, ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವೆ ಸಮರ ಮತ್ತು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದವು. ಆಗ 1830ರಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಇಂಡಿಯನ್‌ ರಿಮೂವಲ್ ಆಕ್ಟ್ (ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಕಾಯ್ದೆ)ಅನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿತು. ಈ ಕಾನೂನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ಯುರೋಪಿಯನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು, ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯ ಪೂರ್ವದ ಡೀಪ್ ಸೌತ್ ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಅವರ ತಾಯ್ನಾಡಿನಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವಿನ ಕದನ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಉಳಿದಿರುವ ಇಂಡಿಯನ್ನರಿಗೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಉಳಿದ ಗುಂಪುಗಳು ದಕ್ಷಿಣದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಸಂತತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಲ್ಲದೇ 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರ, ಇವರನ್ನು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು. ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, ತುಪ್ಪಳದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರನ್ನು ಸಂಧಿಸಿದರು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದಂತೆ, ವಸಾಹತುಗಾರರು ಮತ್ತು ಗಣಿಕೆಲಸದ ವಲಸೆಗಾರರು, ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ ನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರೊಂದಿಗಿನ ಕದನದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇವು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಅಲೆಮಾರಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಕಾಡೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಕಾಲೋಚಿತವಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಇವರ ವಹಿವಾಟು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಇವರು ಅಮೆರಿಕನ್ ಆಂತರಿಕ ಕದನದ ನಂತರ ದಶಕಗಳ ವರೆಗೆ ನಡೆದ "ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕದನ" ದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಈ ಕದನವು 1890 ರ ವರೆಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಖಂಡಾಂತರ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ನಿರ್ಮಿತಿಯು ಪಶ್ಚಿಮದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಸರಣಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮತ್ತು ಜಮೀನನ್ನು ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯ ಒಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಪಡಿಸಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಅನೇಕ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ ಒದಗಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶೈಲಿಯ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಸದೃಶವಾಗಿರುವ ಕಸುಬನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಜಮೀನುಗಳು ಅಂತಹ ಬಳಕೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವಷ್ಟು ಫಲವತ್ತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಮಕಾಲೀನ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದೊಡನೆ ಇಂದು ವಿಶೇಷ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ಸ್ವತಂತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರ, ಇಲ್ಲವೇ ಬುಡಕಟ್ಟು, ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರಬಹುದು. ಅವರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ವಲಸೆಗಾರರ (ಸ್ವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮ) ಸಂತತಿಯ ಬೃಹತ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೊಳಗೆ ಬೆಳೆದಿವೆ: ಆಫ್ರಿಕನ್‌, ಏಷ್ಯನ್, ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಜನರು. ಮೊದಲೇ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 1924 ರಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವ ನೀಡಿತು. ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಪೂರ್ವ-ಕೊಲಂಬಿಯನ್=== {{further|[[Settlement of the Americas]]|[[Paleo-Indians]]|[[Pre-Columbian era]]}} [[File:Poblamiento de America - Teoría P Tardío.png|thumb|300px|ಮಂಜು ಮುಕ್ತ ಕಾರಿಡಾರ್ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪೇಲಿಯೊಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಂದಾಜು ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆ (ಕ್ಲೊವಿಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ).]] ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಅಮೆರಿಕಾದ ವಸಾಹತೀಕರಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಯುರೇಷಿಯದಿಂದ ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಜನರು ಬರಿಂಜಿಯಾದ ಮೂಲಕ ಬಂದರು. ಇದು ಹಿಂದೆ ಬರಿಂಜ್ ಜಲಸಂಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಎರಡು ಖಂಡಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭೂಸೇತುವೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="ReferenceA">ಎಹ್ಲರ್ಸ್ ಜೆ. ಮತ್ತು ಪಿ. ಎಲ್. ಗಿಬ್ಬಾರ್ಡ್, 2004a, ''ಕ್ವಾಟರ್ನರಿ ಗ್ಲ್ಯಾಸಿಯೇಶನ್ಸ್: ಎಕ್ಸ್ಟೆಂಟ್ ಆಂಡ್ ಕ್ರೋನೋಲಜಿ 2: ಪಾರ್ಟ್ II ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕಾ'', ಎಲ್ಸೆವಿಯರ್, ಆಮ್ಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್. ISBN 0-444-51462-7</ref> ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟವು ಬರಿಂಜ್ ಭೂ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇದು [[ಸೈಬೀರಿಯಾ]]ವನ್ನು [[ಅಲಾಸ್ಕ|ಅಲಾಸ್ಕಾ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಸುಮಾರು 60,000 – 25,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು.<ref name="ReferenceA" /><ref>{{cite web|url=https://www.cambridgedna.com/genealogy-dna-ancient-migrations-slideshow.php?view=step7|title=An mtDNA view of the peopling of the world by Homo sapiens|publisher==Cambridge DNA Services|year=2007|accessdate=2011-06-01|archive-date=2011-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110511091253/https://www.cambridgedna.com/genealogy-dna-ancient-migrations-slideshow.php?view=step7|url-status=dead}}</ref> ಈ ವಲಸೆಯನ್ನು, ಬಗೆಹರಿಸದ ವಾದದೊಂದಿಗೆ (ಅಥವಾ ತುಂಬ ಮುಂಚೆ)ಸುಮಾರು 12,000 ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ನಡೆದಿದೆ, ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="SpencerWells2">{{Cite book|first1=Spencer |last1=Wells |first2=Mark |last2=Read |title=The Journey of Man - A Genetic Odyssey|url=https://books.google.com/books?id=WAsKm-_zu5sC&lpg=PP1&dq=The%20Journey%20of%20Man&pg=PA138#v=onepage&q&f=true|format=Digitised online by Google books|publisher==Random House|isbn= 0812971469|accessdate=2009-11-21|year=2002|pages=138–140}}</ref><ref>ಡೈಕ್ ಎ. ಎಸ್. ಮತ್ತು ಪ್ರೆಸ್ಟ್ ವಿ.ಕೆ. (1986). ''ಲೇಟ್ ವಿಸ್ಕನ್ಸಿನಿಯನ್ ಆಂಡ್ ಹೋಲೊಸೀನ್ ರಿಟ್ರೀಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಲ್ಯಾರೆಂಟೈಡ್ ಐಸ್ ಶೀಟ್: ಜಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಕೆನಡಾ ಮ್ಯಾಪ್'' 1702A</ref> ಮುಂಚಿನ ಈ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ನೂರಾರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಮೂಲಕ, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೆ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ವ್ಯಾಪಿಸಿದರು.<ref>ಡಿಕ್ಯಾಸನ್, ಆಲಿವ್. ''ಕೆನಡಾಸ್ ಫರ್ಸ್ಟ್ ನೇಶನ್ಸ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಜಿ ಫೌಂಡಿಂಗ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ದಿ ಅರ್ಲಿಯೆಸ್ಟ್ ಟೈಮ್ಸ್''. 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಟೊರೊಂಟೊ: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1997.</ref> ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 8000 BCEಯಿಂದ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು;ಹವಾಮಾನದ ಸ್ಥಿತಿಯು ಇಂದಿನ ಹವಾಮಾನದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸದೃಶ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref name="icaage">ಜೆ. ಇಂಬ್ರೀ ಮತ್ತು ಕೆ.ಪಿ. ಇಂಬ್ರೀ, ''ಐಸ್ ಏಜಸ್: ಸಾಲ್ವಿಂಗ್ ದಿ ಮಿಸ್ಟರಿ'' (ಶಾರ್ಟ್ ಹಿಲ್ಸ್, NJ: ಎನ್ಸ್ಲೊ ಪಬ್ಲೀಷರ್ಸ್) 1979.</ref> ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಲಸೆಬರುವಂತೆ, ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಹಾಗು ಅಮೆರಿಕದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಬೇಟೆಯಾಡುವ ದೊಡ್ಡ ಆಟದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕ್ಲೊವಿಸ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಆಗ ಕಲ್ಲನ್ನು ಕೊರೆದು ತಯಾರಿಸಲಾದ ಚೂಪಾದ ಸಾಧನವನ್ನು ಬಳಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಕ್ಲೊವಿಸ್ ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳಿಂದಾಗಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ; ಈ ಸಾಧನ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಮೊದಲ ಸಾಕ್ಷಿಯನ್ನು 1932 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನಿಸಲಾಯಿತು. ಕ್ಲೊವಿಸ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಕ್ಲೊವಿಸ್ ಅಂಶದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊರೆದು ಬಿಲ್ಲೆಮಾಡಿದ ಚೂಪಾದ ತುದಿಹೊಂದಿರುವ ಚಕಮಕಿ ಕಲ್ಲನ್ನು ಬಾಣದೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕ್ಲೊವಿಸ್ ವಸ್ತುಗಳು ಯಾವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೂಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗು ಕಾರ್ಬನ್ ಡೇಟಿಂಗ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೇಟಿಂಗ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮಾಡಲಾದ ಕ್ಲೊವಿಸ್ ವಸ್ತುಗಳ ಪುನರ್ಪರಿಶೀಲನೆ, ಇವು 11,050 ಮತ್ತು 10,800 ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಬನ್ ವರ್ಷ B.P.ಗೆ (ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 9100 ಯಿಂದ 8850 BCಯ ವರೆಗೆ) ಸೇರಿವೆ ಎಂಬ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಿದೆ. ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ಆವರಿಸಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಆಧುನಿಕ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಮಹಾ ಸರೋವರಗಳು|ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್]] ಮತ್ತು [[ಕೆನಡಾ]] ಹಾಗು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯದ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಿಯ ಜನರ ಮೌಖಿಕ ಇತಿಹಾಸಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಹುಟ್ಟಿದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು, ಬೃಹತ್ ಮಟ್ಟದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೃಷ್ಟಿ ಕಾರಣಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಡೆಲೋರಿಯಾ, ವಿ. ಜೂನಿಯರ್, (1997) ''ರೆಡ್ ಅರ್ತ್ ವೈಟ್ ಲೈಸ್: ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಮಿತ್ ಆಫ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್''.</ref> ಫೊಲ್ಸಮ್ ನ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಫೊಲ್ಸಮ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೋದಕ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಹಾಗು ಕಾಡೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಬಲಿಕೊಡುವುದು ಮತ್ತು ಹತ್ಯಾ ತಾಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಇಂತಹ ಅಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫೊಲ್ಸಮ್ ಸಾಧನಗಳು 9000 BCE ಮತ್ತು 8000 BCE ಗಿಂತ ಹಿಂದಿನವಾಗಿವೆ.<ref>ಹಿಲ್ಲರ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಆಂಟೋನಿ ಜಿ. (1973). "ದಿ ಹಂಟ್ ಫಾರ್ ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌" - ''ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಟಾವೋಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ರಾಬರಿ ಆಂಡ್ ಅದರ್ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕಂಟ್ರಿ ಅಫೇರ್ಸ್'', ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನ್ಯೂಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಪ್ರೆಸ್. ISBN 0-8263-0306-4.</ref> [[File:Folsom point.png|thumb|left|250px|ಈಟಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಒಂದು ಚೂಪಾದ ಫೋಲ್ಸಮ್ ಉಪಕರಣ]] [[ನಾ-ದೆನೆ ಭಾಷೆಗಳು|ನ್ಯಾ-ಡೆನೆ]] ಜನರು ಸುಮಾರು 8000 BCಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಫೆಸಿಫಿಕ್ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು 5000 BCE <ref>[http://www.jstor.org/pss/670070 ಡಿ.ಇ. ಡಮ್ಮಂಡ್, "ಟುವರ್ಡ್ ಎ ಪ್ರಿ-ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ನಾ-ಡೆನೆ, ವಿದ್ ಎ ಜನರಲ್ ಕಮೆಂಟ್ ಆನ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಮೂಮೆಂಟ್ಸ್ ಎಮೋಂಗ್ ನೊಮ್ಯಾಡಿಕ್ ಹಂಟರ್ಸ್"], ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಆಂಥ್ರೊಪೊಲಾಜಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್, 1969. 2010ರ ಮಾರ್ಚ್ 30ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಯಲ್ಲಿ ತಲುಪಿ, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವಲಸೆಹೋಗುವ ಮೂಲಕ ಒಳನಾಡನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಅವರ ಪೂರ್ವಿಕರು, ಮೊದಲ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕರ ನಂತರ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಲಸೆ ಮಾಡಿದ್ದರೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲು ಅವರು ಈಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ ಚಾರ್ಲೊಟ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಗಳ ಬಳಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿಂದಲೇ ಅವರು ಅಲಾಸ್ಕಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕೆನಡಾ, ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಕರಾವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಒಳನಾಡಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ಅವರು, ಇಂದಿನ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ನ್ಯಾವ್ಜೊ ಮತ್ತು ಅಪಾಚೆ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅಥಬಾಸ್ಕನ್ ಭಾಷಿಕರ ಹಿಂದಿನ ಪೂರ್ವಿಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಕಾಲೋಚಿತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬಹು ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸಿಸುವಂತಹ ಮನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜನರು ವರ್ಷವಿಡೀ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಚಳಿಗಾಲಕ್ಕಾಗಿ ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಗೆ ಮತ್ತು ಮೀನು ಹಿಡಿಯಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಲೀರ್, ಜೆಫ್, ಡೌಗ್ ಹಿಟ್ಚ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ರಿಟ್ಟರ್. 2001. ''ಇಂಟೀರಿಯರ್ ಟ್ಲಿಂಗಿಟ್ ನೌನ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ: ದಿ ಡಯಾಲೆಕ್ಟ್ಸ್ ಸ್ಪೋಕನ್ ಬೈ ಟ್ಲಿಂಗಿಟ್ ಎಲ್ಡರ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಾರ್‌ಕ್ರಾಸ್ ಆಂಡ್ ಟೆಸ್ಲಿನ್, ಯುಕಾನ್ ಆಂಡ್ ಅಠ್ಲಿನ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ'', ವೈಟ್‌ಹಾರ್ಸ್, ಯುಕಾನ್ ಟೆರಿಟರಿ: ಯುಕಾನ್ ನೇಟಿವ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಸೆಂಟರ್. ISBN 1-55242-227-5.</ref> ಒಷರಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಜನರು 5500 BCE ಯಿಂದ 600 CE ವರೆಗೆ ಜೀವಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ನೈಋತ್ಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರ- ಮಧ್ಯ ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ಸ್ಯಾನ್ ಜುನ್ ಬ್ಯಾಸಿನ್, ರಿಯೊ ಗ್ರ್ಯಾಂಡೆ ಕಣಿವೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಕಲರಾಡೊ, ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯದ [[ಯೂಟ|ಉತಹ್]] ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು. ಪಾವರ್ಟಿ ಪಾಯಿಂಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂಬುದು ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಜನರು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಕೆಳ ಕಣಿವೆಯ ಮತ್ತು ಗಲ್ಫ್ ತೀರದ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 2200 BCಯಿಂದ- 700 BC ವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯಿತು.<ref>^ ಫೇಗನ್, ಬ್ರಿಯಾನ್ ಎಮ್. 2005. ''ಏನ್ಶಿಯೆಂಟ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕಾ: ದಿ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ಎ ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್''. ನಾಲ್ಕನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್. ಥೇಮ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಹಡ್ಸನ್ ಇಂಕ್. p418.</ref> ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಪಾವರ್ಟಿ(ಬಡತನ) ಅಂಶದಿಂದ 100 ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದೆ. ಮೆಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿಯ ಮೆಲ್ಜೊನಿ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜ್ಯಾಕ್ ಟೌನ್ ನಿಂದ 100 ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಲೂಸಿಯಾನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ. [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕನ್]] ಪೂರ್ವ-ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ವುಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕಾಲಾವಧಿ, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 1000 BC ಯಿಂದ 1000 CE ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. "ವುಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್" ಪದವನ್ನು 1930ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲಾವಧಿ ಮತ್ತು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಅವಧಿಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹೋಪ್ ವೆಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂಬುದು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಪದವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಈಶಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿ 200 BC ಯಿಂದ 500 CE ವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯಿತು.<ref>{{cite web| url = http://www.ohiohistorycentral.org/entry.php?rec=1283 | title = Hopewell-Ohio History Central}}</ref> ಹೋಪ್ ವೆಲ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಥವಾ ಸಮಾಜವಲ್ಲ. ಆದರೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಚೆದುರಿಹೋದ ಜನಸಮೂಹವಾಗಿದ್ದು, ಇವರು ಹೋಪ್ ವೆಲ್ ವಿನಿಮಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಮಾರ್ಗಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಪರ್ಕದ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref name="Price">{{Cite book| author= Douglas T. Price, and Gary M. Feinman | year= 2008 | title= Images of the Past, 5th edition | pages= 274–277 | location= New York | publisher==McGraw-Hill | isbn= 978-0-07-340520-9}}</ref> ಅದರ ಉತ್ತುಂಗದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ''ಹೋಪ್ ವೆಲ್ ವಿನಿಮಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು'', ಆಗ್ನೇಯ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] ದಿಂದ ಆಗ್ನೇಯ [[ಕೆನಡಾ]]ದ ಆನ್ ಟಾರಿಯೋ ಸರೋವರದ ಅಂಚಿನವರೆಗೂ ಹಬ್ಬಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ, ವಿನಿಮಯದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಸಮೂಹದ ಸಮಾಜಗಳು ಜಲಮಾರ್ಗದ ಸೇವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾರಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡವು. ಜಲಮಾರ್ಗವು ಅವರ ಪ್ರಧಾನ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು. ಹೋಪ್ ವೆಲ್ ವಿನಿಮಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಿಂದಲೂ ವಸ್ತುಗಳ ವಹಿವಾಟು ಮಾಡಿತು. ಕೋಲ್ಸ್ ಕ್ರೀಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಎಂಬುದು ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇಂದಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಕೆಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡ ಕಾಲಾವಧಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಕೋಲ್ಸ್ ಕ್ರೀಕ್ ಕಾಲಾವಧಿ ಮುಗಿಯುವ ವೇಳೆಗೆ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಗೆ ಬಲವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿವೆ. ರಾಜತ್ವ ಸಮಾಜದ ಅನೇಕ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, 1000 CE ಯಿಂದ ಗಣ್ಯನೇತಾರರ ಸರಳ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಕೋಲ್ಸ್ ಕ್ರೀಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು ಅರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್, ಲೂಯಿಸಿಯಾನ, [[ಒಕ್ಲಹೋಮ]], ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮೈನ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪೂರ್ವಜ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಹೊಕ್ಯಾಮ್ ಎಂಬುದು ಈಗಿನ ಅಮೆರಿಕನ್ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="mark">ಚೆನಾಲ್ಟ್, ಮಾರ್ಕ್, ರಿಕ್ ಆಹ್ಲ್‌ಸ್ಟ್ರಾಮ್ ಮತ್ತು ಟಾಮ್ ಮಾಟ್ಸಿಂಗರ್, (1993) ''ಇನ್ ದಿ ಶ್ಯಾಡೊ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಮೌಂಟೇನ್: ದಿ ಪ್ರಿ-ಕ್ಲ್ಯಾಸಿಕ್ ಹೊಹೊಕ್ಯಾಮ್ ಆಫ್ 'ಲಾ ಸಿಯುಡ್ಯಾಡ್ ಡಿ ಲಾಸ್ ಹಾರ್ನಾಸ್','' ಭಾಗ I ಮತ್ತು II.</ref> ಸರಳವಾದ ಕೃಷಿಕನಂತೆ ಬದುಕುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ಜೋಳ ಮತ್ತು ಬೀನ್ಸ್ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿಂದಿನ ಹೊಹೊಕ್ಯಾನ್, ಮಧ್ಯ ಗಿಲಾ ನದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಸಮುದಾಯಗಳು, ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಒಣಬೇಸಾಯದೊಂದಿಗೆ, ಕೃಷಿಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವ ಉತ್ತಮವಾದ ಜಮೀನಿನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದವು.<ref name="mark" /> [[ಬಾವಿ]]ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ {{convert|10|ft|m|0}}ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಆಳ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಇವುಗಳನ್ನು 300 CE ದಿಂದ 500 CEಯ ವರೆಗೆ ಗೃಹಬಳಕೆಯ ನೀರಿನ ಸರಬರಾಜಿಗಾಗಿ ತೋಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="mark" /> ಹಿಂದಿನ ಹೊಹೊಕ್ಯಾಮ್ ಮನೆಗಳನ್ನು, ಅರೆ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಗಿಸಿದಂತಹ ಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ, ಜೊಂಡುಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗು ಅಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಲು ಹಾಕಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="mark" /> ಆದರೂ ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮುಂದಿನ ಮೆಸೊಅಮೆರಿಕನ್ ನಾಗರಿಕತೆಯಷ್ಟು ಮುಂದುವರೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಇವರು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಹೊಂದಿದ್ದ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಒಂದೆಡೆ ನೆಲೆಸುವ, ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಪೂರ್ವ-ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಸಮಾಜಗಳಾಗಿವೆ. ಸೌತ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಸೆರೆಮೊನಿಯಲ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಎಂಬುದು, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು, ಮೂರ್ತಿಶಿಲ್ಪ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ [[ಪುರಾಣ|ಪೌರಾಣಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶೈಲಿಯ ಸದೃಶ್ಯತೆಗೆ ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ನೀಡಿದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ|ಜೋಳದ]] ವ್ಯವಸಾಯ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿದೆ-ಇದು 1200 CE ಯಿಂದ 1650 CE ವರೆಗೆ ಇದ್ದ ಅಧಿಕಾರ ಜಾಲದ,ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web| url = http://www.siu.edu/~anthro/muller/SECC/sld008.htm| title = Connections| 3 = author muller| access-date = 2011-02-25| archive-date = 2006-09-14| archive-url = https://web.archive.org/web/20060914003946/http://www.siu.edu/~anthro/muller/SECC/sld008.htm| url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite book| last = Townsend | first = Richard F., and Robert V. Sharp, eds. | title = Hero, Hawk, and Open Hand| publisher= = [[The Art Institute of Chicago and Yale University Press]] | year = 2004 | isbn = 0300106017}}</ref> ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಂಬಿಕೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಮೆಸೊಅಮೆರಿಕದೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು, ಶೇಷ ಜೋಳದ ಸಂಗ್ರಹ, ದಟ್ಟ, ನಿಬಿಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಕೌಶಲಗಳ ಪರಿಣತೆಯ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾದ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತ್ತು.{{Dubious|date=September 2009}} ಈ ಜೌಪಚಾರಿಕ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯು, ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯನ್ ಜನರ [[ಧರ್ಮ|ಧಾರ್ಮಿಕತೆ]]ಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರ ಧಾರ್ಮಿಕತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರುವ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book| editors = F. Kent Reilly and James Garber | title = Ancient Objects and Sacred Realms| publisher= = [[University of Texas Press]] | year = 2007 | isbn = 9780292713475}}</ref> ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ದಿಬ್ಬಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಾಹೊಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಈಗಿನ ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವುಗಳ 10-ವೃತ್ತಾಂತಗಳುಳ್ಳ ಮಾಂಕ್ಸ್ ಮೌಂಡ್, ಟಿಯೊತಿಹುಕ್ಯಾನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಸನ್ ಗಿಂತ ಅಥವಾ [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರೇಟ್ ಪಿರಮಿಡ್ ಗಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಷೇತ್ರಫಲ ಹೊಂದಿವೆ. ಜನರ ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನದ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಆರು ಚದರ ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ನಗರ ಸಂಕೀರ್ಣ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು 100 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸುಂದರ ದಿಬ್ಬಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇವು [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಬಗೆಗಿನ ಅವರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಮರದ ಸ್ಮಾರಕವೊಂದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇವುಗಳ ಪವಿತ್ರ ಸಿಡರ್ ಕಂಬಗಳನ್ನು, [[ಕರ್ಕಾಟಕ ರಾಶಿ|ಕರ್ಕಾಟಕ]] ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮೇಷ ಸಂಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನೆಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು 1250 AD ಯಲ್ಲಿ 30,000 ದಿಂದ 40,000 ದಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಯಾವುದೇ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1800 ರ ನಂತರ ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಮನಾಗಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾಹೊಕಿಯಾವು ನಾಯಕನ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ನಿಂದ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಗಲ್ಫ್ ವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿದ್ದಂತಹ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ನಾಯಕತ್ವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಉಪಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇರೊಕ್ವಾಯ್ಸ್ ಲೀಗ್ ಆಫ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಅಥವಾ "ಪೀಪಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಲಾಂಗ್ ಹೌಸ್", ಮೈತ್ರಿ ಮಾದರಿ ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ತತ್ವಪಾಲನೆಯ ಸರ್ಕಾರದ, ಅನಂತರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಆಲೋಚನೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ನಡೆದು ಬಂದ ಪ್ರಬಲ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book|title=33 questions about American history you're not supposed to ask|first=Thomas E|url=http://books.google.ca/books?id=dCMcnBRKR-0C&pg=PA62#v=onepage&q&f=false|last= Woods|page= 62|publisher==Crown Forum|year=2007|isbn=9780307346681|accessdate=2010-10-31}}</ref><ref>{{cite book | last = Wright | first = R | year = 2005 | title = Stolen Continents: 500 Years of Conquest and Resistance in the Americas | publisher= = Mariner Books | isbn = 0-618-49240-2}}</ref> ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು 50 ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಸೇಚಮ್ ನಾಯಕರ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದೊಳಗೆ ಒಂದು ಗುಂಪನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಬುಡುಕಟ್ಟುಗಳಾದ ಒನ್ ಐಡಾಸ್ ಮತ್ತು ಮೊಹಾಕ್ ಜನ ಒಂಭತ್ತು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಆನ್ ಆನ್ಡಗಾಸ್ ಹದಿನಾಲ್ಕು, ಕೆಯುಗಾಸ್ ಹತ್ತು ಮತ್ತು ಸೆನೆಕಾಸ್ ಎಂಟು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಸೆನೆಕಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು, ಇತರ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದರೂ ಕೂಡ ಸಮನಾಗದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸೇಚಮ್ ನ ನಾಯಕ ಮರಣಹೊಂದಿದಾಗ, ಆತನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಹಿರಿಯ ಮಹಿಳೆಯರು, ಗುಂಪಿನ ಇತರ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಲಹೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಮುಂದಿನ ಮಾತೃ ಸಂತತಿಯ ಪೀಳಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಮತಚಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಒಮ್ಮತದ ಅಭಿಪ್ರಾಯದೊಂದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇಚಮ್ ನ ನಾಯಕನು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನಿರಾಕರಣಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದನು. ಆನ್ ಆನ್ಡಗಾಸ್ "ಜ್ವಾಲೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವವರಾಗಿದ್ದು", ಚರ್ಚಿಸುವ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಬೆಂಕಿಯ ಮೂರು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ (ಬೆಂಕಿಯ ಒಂದು ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಹಾಕ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಸೆನೆಕಾಸ್ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು; ಅಲ್ಲದೇ ಮತ್ತೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಒನ್ ಐಡಾಸ್ ಮತ್ತು ಕೆಯುಗಾಸ್ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು)ಒಂದು ಕಡೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Tooker">{{cite book |editor=Clifton JA |title=The Invented Indian: cultural fictions and government policies |url=http://books.google.ca/books?id=ARbVmr941TsC&pg=PA107#v=onepage&q&f=false|publisher==Transaction publisher=s |location=New Brunswick, N.J., U.S.A |year=1990 |pages=107–128 | chapter = The United States Constitution and the Iroquois League |isbn=1-56000-745-1 |oclc= |doi= |accessdate=2010-11-24 | author = Tooker E}}</ref> ಟೆಂಪಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿರುವ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಟೂಕರ್,ಪೂರ್ವಿಕರು ಅಳವಡಿಸಿದ ಸರ್ಕಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು,ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಅಂತಿಮ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಆನುವಂಶಿಕಕ್ಕಿಂತ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಚುನಾಯಿತ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಒಮ್ಮತದ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಕೇವಲ ಒಂದು ಗುಂಪು ಮಾತ್ರ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಎದುರು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ,ಎಂದು ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Tooker" /> ದೂರ ವ್ಯಾಪಾರವು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ನಡುವಿನ ಕದನಕ್ಕೆ ತಡೆಯುಂಟು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳ' ಮೌಖಿಕ ಇತಿಹಾಸಗಳು ಇರೊಕ್ವಾಯ್ಸ್, ಸುಮಾರು 1200 CE ಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಕೆನ್ ಟುಕಿ ಯಲ್ಲಿರುವ ಓಹಿಒ ನದಿ ಪ್ರದೇಶದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರು, ಅನೇಕರನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನೆಲೆವಾಸಗಳಾದ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಕ್ಕೆ ವಲಸೆಗಾಗಿ ಜೊತೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಒಸೇಜ್, ಕಾವ್, ಪೊನ್ಕಾ ಮತ್ತು ಒಮಹಾ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಓಹಿಒ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಬೆಳೆದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಆಗ 17 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗಿನ, ಕ್ಯಾನ್ ಸಾಸ್, ನೆಬ್ರಾಸ್ಕ್, ಆರ್ಕಾನ್ಸಸ್ ಮತ್ತು [[ಒಕ್ಲಹೋಮ]] ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಪುನಃ ನೆಲಸಿದರು. ಒಸೇಜ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಯಾಡೊ ಭಾಷೆಯನ್ನು- ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಿ, 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರ ಹೊಸ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಆಳಿದರು.<ref>{{cite web | url = http://digital.library.okstate.edu/encyclopedia/entries/O/OS001.html | title = Osage | publisher = = Oklahoma Encyclopedia of History and Culture | accessdate = 2010-11-29 | last = Burns | first = LF | archive-date = 2011-01-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110102050914/http://digital.library.okstate.edu/encyclopedia/entries/O/OS001.html | url-status = dead }}</ref> ===ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಪರಿಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಗಾರಿಕೆ=== {{Main|Age of Discovery|European colonization of the Americas}} [[File:Discovery of the Mississippi.jpg|left|thumb|ವಿಲಿಯಂ ಹೆನ್ರಿ ಪೋವೆಲ್‌‌ನ (1823–1879) ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ, ಇದು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಡಿ ಸೋಟೊನ ರಮ್ಯ ಚಿತ್ರಣವಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಗೋಳಭವನದಲ್ಲಿ ತೂಗುಹಾಕಲಾಗಿದೆ.]] ಆಗ 1492ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು‌ ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಿದ (ಕಂಡುಕೊಂಡ)ನಂತರ ಹಳೆಯ ಮತ್ತು ನವ ಜಗತ್ತುಗಳು ಹೇಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಕಂಡುಕೊಂಡವು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದವು. ಆದರೆ ವಿಜಯಿ ಜುನ್ ಪಾನ್ಸ್ ಡೆ ಲಿಯೊನ್ 1513 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ [[ಫ್ಲಾರಿಡ|ಲಾ ಫ್ಲೋರಿಡಾ]]ಗೆ ಬಂದಿಳಿದಾಗ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡೀಪ್ ಸೌತ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪರ್ಕಗಳಲೊಂದು ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅನಂತರ 1528 ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾನ್ ಫಿಲ್ಲೊ ಡೆ ನ್ಯಾರ್ವೇಜ್ ಮತ್ತು 1539 ರಲ್ಲಿ ಹೆರ್ನ್ಯಾನ್ಡೊ ಡೆ ಸೊಟೊ ಗಳಂತಹ ಇತರ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಪರಿಶೋಧಕರು ಪಾನ್ಸ್ ಡೆ ಲಿಯೊನ್ ನನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು. ಅನಂತರ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಬಂದಂತಹ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ವಸಾಹತುಗಾರರು, ಕ್ರೈಸ್ತ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ಹರಡುವ ಮೂಲಕ ಅನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಅಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಮುಂದಾದರು.<ref>{{Cite book |title=Globalization and educational rights: an intercivilizational analysis |author=Joel H. Spring |publisher==Routledge |year=2001 |isbn=9780805838824 |page=[https://books.google.com/books?id=3lobX1DC_i0C&pg=PA92 92] |url=https://books.google.com/?id=3lobX1DC_i0C |postscript=. }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಮೆರಿಕದ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್‌ ರಿಡಕ್ಷನ್ಸ್ ನೀತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಉತ್ತರ ''ನ್ಯೂವೊ ಎಸ್ಪ್ಯಾನ್'' ನಲ್ಲಿ, [[ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನ|ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು]] ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಅವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು [[ಧರ್ಮ|ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯ]]ಗಳಿಂದ ದೂರಾಗುವಂತೆ, ಹಾಗು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಮತಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಂದ ಮತಾಂತರಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ====ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಮೇಲಾದ ಪರಿಣಾಮ==== ಹೀಗೆ 16 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೆಳಕಂಡ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು: ಯುರೋಪ್ ನಿಂದ ಬಂದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ; ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಶೋಷಕರು, ವಸಾಹತುಗಾರರಿಂದ ನಡೆದ ನರಮೇಧ,ಜನಹತ್ಯೆ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧ<ref>{{cite web|author=Latest activity 50 minutes ago |url=http://www.amazon.com/dp/0375503749 |title='&#39;The Wild Frontier: Atrocities During the American-Indian War'&#39; |publisher==Amazon.com |date= |accessdate=2010-08-22}}</ref>; ಅವರ ಮೂಲ ವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸಿದ್ದು; ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ,<ref>{{cite web |url=http://www.nativeamericans.com/Huron.htm |title=Native Americans – Huron Tribe |publisher==Nativeamericans.com |date= |accessdate=2010-08-22 |archive-date=2011-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110613150921/http://www.nativeamericans.com/Huron.htm |url-status=dead }}</ref> ಗುಲಾಮಗಿರಿ; ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂತರ್ವಿವಾಹಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ.<ref name="accessgenealogy1">[http://www.accessgenealogy.com/native/tribes/history/indianblood.htm "ಇಂಡಿಯನ್‌ ಮಿಕ್ಸ್ಡ್-ಬ್ಲಡ್"], ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಹಾಡ್ಗೆ, ''ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್'', 1906</ref><ref name="uwec1">{{Cite web |url=http://www.uwec.edu/freitard/GroupAndMinority/Albuquerque/History/albuquerqueHistory.htm |title=ಮೈನಾರಿಟಿ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಇನ್ ಆಲ್ಬುಕ್ವೆರ್ಕ್ಯೂ – ಹಿಸ್ಟರಿ |access-date=2011-02-25 |archive-date=2008-02-24 |archive-url=https://archive.is/20080224114408/http://www.uwec.edu/freitard/GroupAndMinority/Albuquerque/History/albuquerqueHistory.htm |url-status=dead }}</ref> ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅನೇಕ ಸಹಾಯಕ ಅಂಶಗಳೊಳಗೆ, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಗಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಯುರೋಪ್ ನಿಂದ ಬಂದ ಹೊಸ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಲ್ಲಿದ್ದ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯ ಕೊರತೆಯೇ ಕಾರಣವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/history/british/empire_seapower/smallpox_01.shtml |title=Smallpox: Eradicating the Scourge |publisher==Bbc.co.uk |date=2009-11-05 |accessdate=2010-08-22}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.libby-genealogy.com/epidemics.htm |title=Epidemics |publisher==Libby-genealogy.com |date=2009-04-30 |accessdate=2010-08-22 |archive-date=2013-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130722144136/http://www.libby-genealogy.com/epidemics.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.pbs.org/gunsgermssteel/variables/smallpox.html |title=The Story Of... Smallpox—and other Deadly Eurasian Germs |publisher==Pbs.org |date= |accessdate=2010-08-22}}</ref> ಕೆಲವು ಜನಾಂಗಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕುಸಿತ, ಮತ್ತು ಅವರದೇ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದ ಪೈಪೋಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಸೆಮಿನಾಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಟಾ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಮಿಷಿನ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರಂತಹ ಹೊಸ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪುನಃ ಸಂಘಟಿತವಾದರು. ಪ್ರಬಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ ಅಥವಾ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪರಿಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಗಾರರ ಆಗಮನದ ಮೊದಲು, ಅಮೆರಿಕಾದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದಂತಹ, ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜುಮಾಡಲಾಗಿದೆ.ಈ ವಿಷಯವು ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜೇಮ್ಸ್ ಮೂನಿಯವರು 1890 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1 ಮಿಲಿಯನ್ ಇದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಅಂದಾಜುಮಾಡಿದ್ದರು. ಪ್ರತಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಅವುಗಳ ಬದುಕುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು. ನಂತರ 1965ರಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಹೆನ್ರಿ ಡೊಬಾಯ್ಸ್, ನಿಜವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 10 ರಿಂದ 12 ಮಿಲಿಯನ್ ಇದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಆ ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ 1983ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವರ ಅಂದಾಜನ್ನು, 18 ಮಿಲಿಯನ್ ಗೆ ಏರಿಸಿದರು.<ref>[ಗ್ವೆಂಟರ್ ಲೆವಿ, "ವರ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ದಿ ವಿಕ್ಟಿಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಜೆನೋಸಿಡ್?"], ಹಿಸ್ಟರಿ ನ್ಯೂಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್, 11–22–04</ref> ಅವರು, ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಪರಿಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಗಾರರಿಂದ ಪಸರಿಸಿದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ ದ ಎದುರು ಸಹಜವಾದ ರೋಗ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದೇ ಮೃತಪಟ್ಟ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಡೊಬೈನ್ಸ, ನಿಜವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಯಿಲೆಯ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು, 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಶ್ವಸನೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ದಾಖಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ggbook" /><ref name="encbrit" /> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೀತಾಳೆ ಸಿಡುಬು ಮತ್ತು ದಡಾರ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ([[ಏಷ್ಯಾ]]ದಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ), ಆದರೆ ಅವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಮಾರಕವಾಗಿದ್ದವೆಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸೀತಾಳೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಮಾರಕವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.<ref>ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಂಡ್ ಕಲ್ಚರ್ಸ್, http://www.meredith.edu/nativeam/setribes.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106012228/http://www.meredith.edu/nativeam/setribes.htm |date=2012-01-06 }} ಸುಸಾನ್ ಸ್ಕ್ವೈರ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಜಾನ್ ಕಿಂಚೆಲೊ, ಸಿಲೇಬಸ್ ಫಾರ್ HIS 943A, ಮೆರೆಡಿತ್ ಕಾಲೇಜ್, 2005. 2006ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ನಂತರ ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಾಶ ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಖಚಿತವಾಗಿ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂದಾಜನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗದಿದ್ದಾಗ ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞರು, ಮೊದಲ ಸಂಪರ್ಕದ ನಂತರ ಯುರೇಷಿಯನ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗದಿಂದಾಗಿ 80ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಮೂಹ ಮರಣಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಯಿತು, ಎಂದು ಅಂದಾಜುಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಗ್ರೆಗ್ ಲ್ಯಾಂಗೆ,[http://www.historylink.org/essays/output.cfm?file_id=5100 "ಸ್ಮಾಲ್‌ಪಾಕ್ಸ್ ಎಪಿಡೆಮಿಕ್ ರೆವೇಜಸ್ ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಇನ್ ದಿ 1770"], HistoryLink.org, ''ಆನ್‌ಲೈನ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'', 23 ಜನವರಿ 2003. 2008ರ ಜೂನ್‌ 2ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ವಿನಿಮಯದ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವು, [[ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್]] ನ ಪರಿಶೋಧನೆಯಿಂದ ಬಂದ ಕೆಲವು ಪರಿಶೋಧಕರು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಂದ ಮೇಹರೋಗ ವನ್ನು (ಚರ್ಮರೋಗ) ಸೋಂಕಿಸಿಕೊಂಡು ಯುರೋಪ್ ಗೂ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿತು.<ref>[http://www.livescience.com/history/080114-syphilis-columbus.html "ಕೊಲಂಬಸ್ ಮೇ ಹ್ಯಾವ್ ಬ್ರೋಟ್ ಸಿಫಿಲಿಸ್ ಟು ಯುರೋಪ್"], ಲೈವ್‌ಸೈನ್ಸ್, 15 ಜನವರಿ 2008.</ref> ಕೊಲಂಬಸ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹಚರರು ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ಥಳಿಯ ಜನರ ಬಳಿಗೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಮರಳಿ ಬರುವ ಮೊದಲೇ, ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ]] ರೋಗವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ಇತರ ಸಂಶೋಧಕರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವಿಷಪೂರಿತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಂದರು. (''ಮೇಹ ರೋಗ ನೋಡಿ''.) ಹೀಗೆ 1618–1619 ರಲ್ಲಿ, ಸೀತಾಳೆ 90 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮ್ಯಾಸಚುಸೆಟ್ಟ್ಸ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.ucpress.edu/books/pages/9968/9968.ch01.html |title=ಡೇವಿಡ್ ಎ. ಕೊಪ್ಲೊ, '' ಸ್ಮಾಮ್‌ಪಾಕ್ಸ್: ದಿ ಫ್ಲೈಟ್ ಟು ಎರಾಡಿಕೇಟ್ ಎ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸ್ಕೋರ್ಜ್'' |access-date=2011-02-25 |archive-date=2008-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080907093641/http://www.ucpress.edu/books/pages/9968/9968.ch01.html |url-status=dead }}</ref> ಇತಿಹಾಸಗಾರರು, ಇಂದಿನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ಅನೇಕ ಮೊಹಾಕ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, 1634 ರಲ್ಲಿ ಆಲ್ ಬೆನಿಯಲ್ಲಿ ಡಚ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ರೋಗ ಪೀಡಿತರಾದರು. ರೋಗವು ಮೊಹಾಕ್ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಪಸರಿಸಿ 1636 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಲೇಕ್ ಆನ್ ಟಾರಿಯೊನಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಮತ್ತು 1679 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಇರೊಕ್ವಿಯನ್ನರನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಇದು ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಹೋದ ಮೊಹಾಕ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಂದ ಹರಡಿತ್ತು.<ref>ಎಮ್. ಪಾಲ್ ಕೀಸ್ಲರ್, [http://www.paulkeeslerbooks.com/Chap5Iroquois.html#DutchChildren "ಡಚ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಡಿಸೀಸ್ ಕಿಲ್ಸ್ ಥೌಸಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೊಹಾವ್ಕ್ಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071217225720/http://www.paulkeeslerbooks.com/Chap5Iroquois.html#DutchChildren |date=2007-12-17 }}, ''ಮೊಹಾವ್ಕ್: ಡಿಸ್ಕವರಿಂಗ್ ದಿ ವ್ಯಾಲಿ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ಸ್'', 2004. 2008ರ ಜೂನ್‌ 2ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಅಧಿಕ ಮರಣ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿ ನಾಶವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಪೀಳಿಗೆಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ತಡೆಯುಂಟಾಯಿತು. [[File:Conference Between the French and Indian Leaders Around a Ceremonial Fire by Vernier.jpg|thumb|ಒಂದು ಕರ್ಮಾಚರಣೆ ಅಗ್ನಿಯ ಸುತ್ತ ಸೇರಿದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್‌ ಮುಖಂಡರ ಸಭೆ.]] ಈ ಹಿಂದೆ 1754 ರಿಂದ 1763 ರ ನಡುವೆ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು, ಫ್ರೆಂಚ್ ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತು ಸೈನಿಕಪಡೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್‌ ಯುದ್ಧ/ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಯುದ್ಧದ ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೋರಾಟಮಾಡಿದರು. ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಿಸ್ತರಣೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಭರವಸೆಯಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ನೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕೆಲವು ಮೈತ್ರಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವಂತೆ ಕೆಲವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರನ್ನು ಕೋರಿದರು. ಆದರೆ ಅನಂತರ ಇವು ಬುಡಮೇಲಾದಾಗ ಅವರು ನಿರಾಶರಾದರು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಶತ್ರುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಹೋರಾಡಲು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಅವರದೇ ಆದ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ [[File:Native California population graph.jpg|250px|thumb|right|ಕುಕ್ 1978ರ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ.]]1770 ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪರಿಶೋಧಕರು ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ, ಸೀತಾಳೆ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ವಾಯವ್ಯ ಕರಾವಳಿಯ 30 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ರನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ 80 ರಿಂದ 100 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸೀತಾಳೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರೋಗಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡವು.<ref>[http://www2.h-net.msu.edu/reviews/showrev.php?id=4547 "ಪ್ಲೇಗ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101227194037/http://www2.h-net.msu.edu/reviews/showrev.php?id=4547 |date=2010-12-27 }} ಹ್ಯುಮಾನಿಟೀಸ್ ಆಂಡ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಆನ್‌ಲೈನ್.</ref> ಪುಜೆಟ್ ಸೌಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ 37,000 ಸಾವಿರ ಜನರಿದ್ದರೆಂದು ಇದು ಅಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೆಂದೂ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಗಾರರು ''ಒಟ್ಟಾಗಿ'', ಸಮೂದಾಯವಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 9,000 ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತ್ತು.<ref>ಗ್ರೆಗ್ ಲ್ಯಾಂಗೆ,[http://www.historylink.org/index.cfm?DisplayPage=output.cfm&File_Id=5100 "ಸ್ಮಾಲ್‌ಪಾಕ್ಸ್ ಎಪಿಡೆಮಿಕ್ ರೆವೇಜಸ್ ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಇನ್ ದಿ 1770"], ''ದಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'', 23 ಜನವರಿ 2003. 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್ 9ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಆಯೋಗವು,ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯನ್ನರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಕಾಣಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಮಟ್ಟದ ಕುಸಿತ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.(ಬಲ ಬದಿಯ ಕೋಷ್ಠಕ ನೋಡಿ). ಅನಂತರದ 1780–1782 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1837–1838ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಸೀತಾಳೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವು ಪ್ಲೇನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರ ತೀವ್ರ ನಿರ್ಜನೀಕರಣ ಮತ್ತು ಹಾನಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>[http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=2094753 "ದಿ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಸ್ಮಾಲ್‌ಪಾಕ್ಸ್ ಎಪಿಡೆಮಿಕ್ ಆನ್ ದಿ ಕೆನಡಿಯನ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್: ಇನ್ ದಿ ಫರ್-ಟ್ರೇಡರ್ಸ್ ವರ್ಡ್ಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200601214615/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=2094753 |date=2020-06-01 }}, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್</ref><ref>[http://www.thefurtrapper.com/ "ಮೌಂಟೇನ್ ಮ್ಯಾನ್-ಪ್ಲೇನ್ಸ್ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಫರ್ ಟ್ರೇಡ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110317053022/http://www.thefurtrapper.com/ |date=2011-03-17 }}, ದಿ ಫರ್ ಟ್ರ್ಯಾಪರ್</ref> ಅದಲ್ಲದೇ 1832ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗಾಗಿ (''1832 ರ ಇಂಡಿಯನ್ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನ ಕಾಯ್ದೆ'' ) ಸೀತಾಳೆ ಸಿಡುಬು ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನ ಮೂಲಕ ನಿವಾರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಾಗಿ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.<ref>[http://muse.jhu.edu/login?uri=/journals/wicazo_sa_review/v018/18.2pearson01.html ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್ ಜೆ, ಡೈನೆ ಪಿಯರ್ಸನ್, "ಲೆವಿಸ್ ಕ್ಯಾಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸೀಸ್: ದಿ ಇಂಡಿಯನ್‌ ವ್ಯಾಸಿನೇಶನ್ ಆಕ್ಟ್ 1832"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080205230347/http://muse.jhu.edu/login?uri=%2Fjournals%2Fwicazo_sa_review%2Fv018%2F18.2pearson01.html |date=2008-02-05 }}, ''ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸ್'', ಜಾನ್ಸ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ</ref><ref>[http://links.jstor.org/sici?sici=0749-6427%28200323%2918%3A2%3C9%3ALCATPO%3E2.0.CO%3B2-H&size=LARGE&origin=JSTOR-enlargePage "ದಿ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸೀಸ್",''ವಿಕಾಜೊ ಸಾ ರಿವ್ಯೂ'' : ಸಂಪುಟ 18, ಸಂಖ್ಯೆ 2, (ಆಟಮನ್, 2003), ಪುಟ 9–35],</ref> ====ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಪರಿಚಯ==== ಎರಡು ಜಗತ್ತುಗಳ ಸಮ್ಮಿಲನದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಎರಡರ ನಡುವೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಹಳೆಯ ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾದ ಕುರಿ, ಹಂದಿ ಮತ್ತು ಪಶುಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=April 2010}} ಆದರೆ 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯೇನ್ ನವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ತಂದರು.{{Citation needed|date=April 2010}} ಹಿಂದಿನ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕುದರೆಯನ್ನು ಭೂಖಂಡದಲ್ಲಿದ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾನವರು ಕ್ರೀಡೆಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವುಗಳನ್ನು ಕೊನೆಯ ಹಿಮಶಿಲಾಯುಗ ಕೊನೆಗೊಂಡ ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಬೇಟೆಯಾಡಿ ಸುಮಾರು 7000 BC ಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಾಶ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=April 2010}} ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಲಾಭವಾಯಿತು.{{Citation needed|date=April 2010}} ಅವರು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಂತೆ, ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರ ವಲಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.{{Citation needed|date=April 2010}} ಕೆಲವು ಕುದುರೆಗಳು ಅಲ್ಲಿಂದ ಓಡಿ ಹೋದವು, ಹಾಗು ಕೆಲವುಗಳನ್ನು ಸಾಕಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಕುದುರೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದು, ಗ್ರೇಟ್ ಪ್ಲೇನ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಕಲಿತರು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳನ್ನು ಸವಾರಿ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಮೂಟೆಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಅಥವಾ ''ಹೊರೆಬಂಡಿಯನ್ನು'' ಎಳೆಯಲು ಬಳಸಿದರು. ಜನರು ಅವರ ಸಮಾಜಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕುದುರೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ಅವರು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯಕ್ಕಾಗಿ ಸರಕು ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಬೇಟೆ ಆಟಕ್ಕಾಗಿ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಕಾಡೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಲು, ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಹಾಗು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=April 2010}} ===ಸ್ವತಂತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಬುನಾದಿ=== {{See|Great Law of Peace}} [[File:Treaty of Penn with Indians by Benjamin West.jpg|thumb|1827ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಬೆಂಜಮಿನ್ ವೆಸ್ಟ್‌ರ ಟ್ರೀಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ನ್ ವಿತ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್]] ಕೆಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಸುವರ್ಣ ಯುಗದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಜನಪದ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ.<ref name="rousseau_freedom"> {{cite web |url = http://www.ratical.org/many_worlds/6Nations/EoL/chp4.html |title = Ennobling 'Savages' |accessdate = 2008-09-05 |author = Jean Jacques Rousseau |date = 1700s }} </ref> ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಿ ಜೀನ್ ಜ್ಯಾಕ್ಯೂಸ್ ರೊಸ್ಸೆಯೊ, ಸ್ವತಂತ್ರದ ಆಲೋಚನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆದರ್ಶಗಳು ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವು, ಏಕೆಂದರೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು "ಕೇವಲ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ" 1500 ರಿಂದ 1776 ರ ವರೆಗೆ "ನಿಜವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದ್ದ" ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="rousseau_freedom" /> {{cquote|Natural freedom is the only object of the policy of the [Native Americans]; with this freedom do nature and climate rule alone amongst them... [Native Americans] maintain their freedom and find abundant nourishment... [and are] people who live without laws, without police, without religion.|20x|20x|[[Jean Jacques Rousseau]], ''Jesuit and Savage in New France''<ref name=rousseau_freedom />}} ಇರೊಕ್ವಾಯ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ [[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರ]]ವು, ಆರ್ಟಿಕಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕನ್ ಫೆಡರೇಷನ್ ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನದ]] ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿವೆ, ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿವೆ.<ref name="ratical"> {{cite web |url = http://www.ratical.org/many_worlds/6Nations/index.html |title = The Six Nations: Oldest Living Participatory Democracy on Earth |publisher= = Ratical.com |accessdate = 2007-10-27 }}</ref><ref name="danile_usner_1992"> {{Cite book |last = Armstrong |first = Virginia Irving |title = I Have Spoken: American History Through the Voices of the Indians |publisher= = Pocket Books |chapter = |page = 14 |id = SBN 671-78555-9 |year = 1971 }} </ref> ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ, ವಸಾಹತುಗಾರರು ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಎರವಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞರು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬುನಾದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅನೇಕ ಹಿರಿಯರು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ನಾಯಕರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಅವರ ಸರ್ಕಾರದ ಶೈಲಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿತುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್ ಸನ್ ಮತ್ತು [[ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್|ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್]] ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖರು, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಇರೊಕ್ವಾಯ್ಸ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಜಾನ್ ರುಟ್ಲೆಡ್ಜ್, ಇತರ ರಚನಕಾರರಿಗಾಗಿ, ಇರೊಕ್ವಿಯನ್ ಕಾನೂನಿನ "ನಾವು, ಜನರು, ಒಕ್ಕೂಟ ರಚನೆ, ಶಾಂತಿ, ಸಮಾನತೆ, ಮತ್ತು ನೀತಿನಿಯಮ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಗೆ..." ಎಂಬ ಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿ ದೀರ್ಘ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಮಾರು ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ, ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಮೀ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎಲ್. ಜೂನಿಯರ್, ''ದಿ ಜೀನಿಯಸ್ ಆಫ್ ಜಿ ಪೀಪಲ್''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಹಾರ್ಪರ್ ಆಂಡ್ ರೊ, 1987. ಪುಟ 237</ref> {{cquote|"As powerful, dense [Mound Builder] populations were reduced to weakened, scattered remnants, political readjustments were necessary. New confederacies were formed. One such was to become a pattern called up by Benjamin Franklin when the thirteen colonies struggled to confederate: 'If the Iroquois can do it so can we,' he said in substance."|20x|20x|[[Bob Ferguson (music)|Bob Ferguson]], ''Choctaw Government to 1830''<ref name=Bob_Ferguson> {{Cite journal |title = Choctaw Government to 1830 |author = Bob Ferguson |year = 1980 |postscript =. }} </ref>}} ಇತ್ತೀಚಿಗೆ 1988 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಸಮಾನಹಕ್ಕಿನ ಸಂಕಲ್ಪ 331 ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಇದನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ, ಸಂವಿಧಾನದ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆಯ ಮೇಲೆ ಇರೊಕ್ವಾಯ್ಸ್ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.senate.gov/reference/resources/pdf/hconres331.pdf | accessdate=2008-11-23 | title=H. Con. Res. 331, October 21, 1988 | publisher==United States Senate}}</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಚರ್ಚಾ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಾಕ್ಷಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಇರೊಕ್ವಾಯ್ಸ್ ನ ಪ್ರಭಾವವಿಲ್ಲವೆಂದು ವಾದಿಸುವವರು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಆಲೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಭಾವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | url=http://hnn.us/articles/12974.html | title=Did the Founding Fathers Really Get Many of Their Ideas of Liberty from the Iroquois? | publisher==George Mason University | accessdate=2010-07-14}}</ref> ===ವಸಾಹತಿಗರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ=== [[File:Tomo-chi-chi and other Yamacraws Native Americans.jpg|thumb|250px|1734ರ ಜುಲೈ‌ನಲ್ಲಿ ಯಾಮಕ್ರಾವ್ ಕ್ರೀಕ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ವಸಾಹತಿನ ಟ್ರಸ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಭೇಟಿ.ಈ ವರ್ಣಚಿತ್ರವು ಒಬ್ಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹುಡುಗ (ನೀಲಿ ಕೋಟಿನಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು (ಕೆಂಪು ಪೋಷಾಕಿನಲ್ಲಿ) ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾದ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]], ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆಗಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿತು. ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪರವಾಗಿದ್ದ ಬಹುಪಾಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ತಡೆಯಲು, [[ಅಮೇರಿಕದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧ]] ತಂತ್ರ ಬಳಸಲು ಯೋಜಿಸಿದರು. ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯಾರ ಪರವಹಿಸಬೇಕೆಂಬುದರ ಮೇಲೆ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಲೆನ್ಯಾಪೆ, ಹೊಸ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದಂತಹ ಮೊದಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ. ಇರೊಕ್ವಾಯ್ಸ್ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿ [[ಅಂತಃಕಲಹ|ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧ]]ವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕೇವಲ ಇರೊಕ್ವಾಯ್ಸ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಮಾತ್ರ ಒನ್ ಐಡಾ ಮತ್ತು ತುಸ್ಕರೊರಾ ದಲ್ಲಿದ್ದ ವಸಾಹತಿಗರ ಜೊತೆಗೂಡಿದರು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗಡಿನಾಡಿನವರ ಯುದ್ಧವು, ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರೂರವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೇ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರಂತವರು ಅನೇಕ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಎಸಗಿದರು. ಯೋಧರಲ್ಲದವರೂ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾಗಿ ನರಳಿದರು. ಮೊಹಾಕ್ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಯುದ್ಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕುಂದಿಸಿದಂತೆ, ಎರಡು ಕಡೆಗಳು ನಡೆಸಿದ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು, ಜನರ ಹೋರಾಟದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುಂದಿಸಲು ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ದೊರೆಯುವ ಮೂಲಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದವು.<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-9077648/Wyoming-Massacre ಯೋಮಿಂಗ್ ಮಸ್ಸಾಕ್ರೆ], ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ''</ref> ಆಗ 1779 ರ ಸುಲಿವ್ಯಾನ್ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಯು, ಎಲ್ಲಾ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಸಾಹತು ಸೈನ್ಯಗಳು, ಅಪ್ ಸ್ಟೇಟ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಇರೊಕ್ವಾಯ್ ಗಳ ದಾಳಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು, 40 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇರೊಕ್ವಾಯ್ಸ್ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದವು. ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಉದ್ದೇಶಿತ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ: ಹೀಗಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ದೃಢವಾಯಿತು. {{quote|American Indians have played a central role in shaping the history of the nation, and they are deeply woven into the social fabric of much of American life.... During the last three decades of the twentieth century, scholars of ethnohistory, of the "new Indian history," and of Native American studies forcefully demonstrated that to understand American history and the American experience, one must include American Indians.|Robbie Ethridge, ''Creek Country''.<ref name=r_ethridge> {{Cite book | last = Ethridge | first = Robbie | title = Creek Country: The Creek Indians And Their World | publisher= = The University of North Carolina Press | chapter = Introduction | page = 1 | isbn = 0807854956 | year = 2003 }}</ref>}} ಬ್ರಿಟಿಷರು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ(173) ಅಮೆರಿಕನ್ನರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವಿರಾಮ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ತಿಳಿಸದೆಯೇ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟು, ತಕ್ಷಣವೇ ವಾಯವ್ಯ ಇಂಡಿಯನ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸಾರಿದರು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಭೂಪ್ರದೇಶ ಕಳೆದುಕೊಂಡ, ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಜನರಂತೆ ನೋಡಿತು. ಇರೊಕ್ವಾಯ್ಸ್ ನ ಅನೇಕ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರೊಂದಿಗೆ ಕೆನಡಾಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರೂ ಕೂಡ, ಇತರರು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲೆ ಉಳಿಯಲು ಮತ್ತು ಅವರ ಜಮೀನುಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನ ರಾಜ್ಯ ಇರೊಕ್ವಾಯ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಹಿಂದೆ ಅವರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಾರಾಟ {{convert|5000000|acre|km2}}ಕ್ಕಿಟ್ಟಿತು. ರಾಜ್ಯವು ವಸಾಹತುಗಾರರಿಗೆ ಮಿತ್ರರಾಗಿದ್ದ ಆನ್ ಆನ್ಡಗಾಸ್ ಜನಾಂಗದವರಿಗಾಗಿ ಸೆರಕ್ಯುಸ್ ನ ಬಳಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೀಸಲಿರಿಸಿತು. {{cquote|The Indians presented a reverse image of European civilization which helped America establish a national identity that was neither savage nor civilized.|20x|20x|Charles Sanford, ''The Quest for Paradise''<ref name=Bob_Ferguson> {{Cite book |title = The Quest for Paradise |author = Charles Sanford |year = 1961 |isbn = ISBN 0-404-60078-6 }} </ref>}} ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಹಾಗು ಭೂಪ್ರದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಿಂದ ಮತ್ತು ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದ ವಲಸೆಗಾರರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ಇನ್ನಷ್ಟೂ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳಲು ಬಯಸಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜಮೀನನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ರಾಜ್ಯಗಳ ಜನರು ಮತ್ತು ವಲಸಿಗರು ಈ ನೀತಿ ಖಂಡಿಸಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://www.americanrevolution.org/ind1.html ವಿಲ್ಕಾಂಬ್ ಇ. ವಾಶ್‌ಬರ್ನ್, "ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್"], AmericanRevolution.org, ಹಿಸ್ಟರಿ ಚಾನೆಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್. 2006ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 23ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ==ಸ್ವಭಾವದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕಾ == [[File:Portrait of George Washington-transparent.png|upright|thumb|ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮಾಜದ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಇಂಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಸದ್ಭಾವನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು."<ref name=knox_to_washington>[118]</ref>]] ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ)ಕುತೂಹಲದ ವಸ್ತುಗಳೆಂಬಂತೆ ಹಳೆಯ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದವು. ಅವರು ಅಧಿಕ ಗೌರವ ಧನವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತುಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಕ್ರೈಸ್ತೀಕರಣವು ಯೋಜಿತ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. {{cquote|Whereas it hath at this time become peculiarly necessary to warn the citizens of the United States against a violation of the treaties.... I do by these presents require, all officers of the United States, as well civil as military, and all other citizens and inhabitants thereof, to govern themselves according to the treaties and act aforesaid, as they will answer the contrary at their peril.|20px|20px|-George Washington, Proclamation Regarding Treaties, 1790.<ref name=washington_treaty_CCC> {{cite web |url = http://avalon.law.yale.edu/18th_century/gwproc13.asp |title = By the President of the United States of America. A proclamation. |accessdate = 2010-08-11 |publisher= = Yale Law School |year = 1790 }} </ref> }} ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರವೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧ, ನಿಯಮ ಹೇರುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. [[ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್|ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌]] ಮತ್ತು ಹೆನ್ರಿ ನಾಕ್ಸ್, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸಮಾನರೇ, ಆದರೆ ಅವರ ಸಮಾಜವು ಕೆಳಮಟ್ಟದಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, "ನಾಗರಿಕಗೊಳಿಸುವ" ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ಸೂತ್ರವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref name="remini_reform_begins"/> ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, ನಾಗರಿಕತೆಗೆ ಆರು ಅಂಶಗಳ ಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇವು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: <blockquote> 1. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾದ ನ್ಯಾಯ <br> 2. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಜಮೀನುಗಳ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು <br> 3. ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ <br> 4. ನಾಗರಿಕಗೊಳಿಸಲು ಮಾಡುವ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮಾಜವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ <br> 5. ಉಪಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಧಿಕಾರ <br> 6. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆವಿಧಿಸುವುದು.<ref name="eric_miller"/><br> </blockquote> [[File:Benjamin Hawkins and the Creek Indians - higher resolution.jpg|250px|left|thumb|ಬೆಂಜಮಿನ್ ಹಾಕಿನ್ಸ್ ತಮ್ಮ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಕ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಕಲಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿರುವುದು.ಇದನ್ನು 1805ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ಇತಿಹಾಸತಜ್ಞ ರಾಬರ್ಟ್ ರೆಮಿನಿ, "ಇಂಡಿಯನ್ನರು ಮನೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಬೇಸಾಯ ಮಾಡುವುದು, ಅವರ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸುಶಿಕ್ಷಿತರನ್ನಾಗಿಸುವುದು, ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತಹ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿ ಗಳಿಕೆಯ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರೆಂದರೆ, ಈ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಬಿಳಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಂದ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಹುದು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="remini_submit_adoption"/> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಹಾಕಿನ್ಸ್ ನಂತಹ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ನಡುವೆ ಬದುಕಲು ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯರಂತೆ ಹೇಗೆ ಬದುಕಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಕಲಿಸಲು ನೇಮಿಸಿದೆ.<ref name="perdue"/> {{cquote|How different would be the sensation of a philosophic mind to reflect that instead of exterminating a part of the human race by our modes of population that we had persevered through all difficulties and at last had imparted our Knowledge of cultivating and the arts, to the Aboriginals of the Country by which the source of future life and happiness had been preserved and extended. But it has been conceived to be impracticable to civilize the Indians of North America&nbsp;— This opinion is probably more convenient than just.|20px|20px|-Henry Knox to George Washington, 1790s.<ref name=knox_to_washington />}} ===ಹೊಂದಾಣಿಕೆ=== {{details|Native American boarding schools }} ಹೀಗೆ 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಮತ್ತು ನಾಕ್ಸ್ ರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರು,<ref>''ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಕನ್ಫ್ಯೂಜನ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್: ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ವೈಟ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಎರಾ'', ಟಾಮ್ ಹಾಲ್ಮ್, http://www.utexas.edu/utpress/excerpts/exholgre.html</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು "[[ನಾಗರೀಕತೆ|ನಾಗರಿಕರನ್ನಾಗಿಸುವ]]" ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬೃಹತ್ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ(ಅವರನ್ನು ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ತಳ್ಳುವ ಬದಲು )ಅವರನ್ನು ಸಮೀಕರಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ 1819 ರ ನಾಗರಿಕತೆ ನಿಧಿ ಕಾನೂನು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇಕನ್ನರ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಾಜಗಳಿಗೆ(ಬಹುಶಃ ಧಾರ್ಮಿಕ) ಧನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಾಗರಿಕರನ್ನಾಗಿಸುವ ನೀತಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತು. {{cquote|I rejoice, brothers, to hear you propose to become cultivators of the earth for the maintenance of your families. Be assured you will support them better and with less labor, by raising stock and bread, and by spinning and weaving clothes, than by hunting. A little land cultivated, and a little labor, will procure more provisions than the most successful hunt; and a woman will clothe more by spinning and weaving, than a man by hunting. Compared with you, we are but as of yesterday in this land. Yet see how much more we have multiplied by industry, and the exercise of that reason which you possess in common with us. Follow then our example, brethren, and we will aid you with great pleasure....|20px|20px|President Thomas Jefferson, Brothers of the Choctaw Nation, December 17, 1803<ref name=Jefferson_treaty_CCC> {{Cite web |url = http://avalon.law.yale.edu/19th_century/jeffind3.asp |title = To the Brothers of the Choctaw Nation |accessdate = 2010-10-24 |publisher= = Yale Law School |year = 1803 }} </ref> }} ಅಮೆರಿಕನ್ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ದ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್‌ ಯುದ್ಧಗಳ ನಂತರ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಪ್ರಚಾರಕರು ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.authorsden.com/visit/viewarticle.asp?AuthorID=2616&id=7375 |work=authorsden.com |title=What Were Boarding Schools Like for Indian Youth? |accessdate=February 8, 2006 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 14, 2013 |archive-url=https://www.webcitation.org/6EQXuoNgG?url=http://www.authorsden.com/visit/viewarticle.asp?AuthorID=2616 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮಾಜವು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಹಿತಕರ ಅನುಭವವಾಯಿತು. ಈ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅವರ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಆಡದಂತೆ ನಿಷೇಧಿಸಿ, [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತ]]ವನ್ನು ಭೋಧಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವರ ಸ್ಥಳೀಯ ಧರ್ಮಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕೂಡ ನಿರಾಕರಿಸಿ, ಅನೇಕ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು <ref>{{cite web|url=http://www.sacbee.com/static/archive/news/projects/native/day2_main.html |work=California's Lost Tribes |title=Long-suffering urban Indians find roots in ancient rituals |accessdate=February 8, 2006 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20050829051045/http://sacbee.com/static/archive/news/projects/native/day2_main.html |archivedate = August 29, 2005}}</ref> ಯುರೋಪಿಯನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಲೈಂಗಿಕ, ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಹಿಂಸೆಗಳು ನಡೆದಿರುವ ಪ್ರಸಂಗಗಳಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಳು ಕೂಡ ದೊರಕಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.prsp.bc.ca |work=PRSP Disabilities |title=Developmental and learning disabilities |accessdate=February 8, 2006 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060207222512/http://www.prsp.bc.ca/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.amnestyusa.org/amnestynow/soulwound.html |work=Amnesty International USA |title=Soul Wound: The Legacy of Native American Schools |accessdate=February 8, 2006 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 8, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060208092347/http://www.amnestyusa.org/amnestynow/soulwound.html |url-status=dead }}</ref> ====ಅಮೆರಿಕನ್ ನಾಗರಿಕರಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು==== ಆಗ 1857 ರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ರೊಜರ್ ಬಿ. ಟ್ಯಾನಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು "ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಜನರಾದಾಗಿನಿಂದ" ಅವರು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಾಗರಿಕರಾಗಬಲ್ಲರು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="chiefJustic_taney"> {{cite web | url = http://lawreview.kentlaw.edu/articles/82-1/Hoxie.pdf | title = What was Taney thinking? American Indian Citizenship in the era of Dred Scott | accessdate = 2009-04-15 | author = Frederick e. Hoxie | last = Hoxie | first = Frederick | year = 2007 | format = PDF | publisher= = Chicago-Kent Law Review |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070915083732/http://lawreview.kentlaw.edu/articles/82-1/Hoxie.pdf |archivedate = September 15, 2007}} </ref> ಟ್ಯಾನಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ದೇಶೀಯರಾಗಿಸಬಹುದು ಹಾಗು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ "ರಾಜಕಿಯ ಸಮುದಾಯ"ವನ್ನು ಸೇರಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="chiefJustic_taney" /> {{cquote|[Native Americans], without doubt, like the subjects of any other foreign Government, be naturalized by the authority of Congress, and become citizens of a State, and of the United States; and if an individual should leave his nation or tribe, and take up his abode among the white population, he would be entitled to all the rights and privileges which would belong to an emigrant from any other foreign people.|20x|20x|Chief Justice Roger B. Taney, 1857, ''What was Taney thinking? American Indian Citizenship in the era of Dred Scott'', Frederick e. Hoxie, April 2007.<ref name=chiefJustic_taney />}} ===== ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪೌರತ್ವ ===== ಅಲ್ಲದೇ 1924 ರ ಜೂನ್ 2 ರಂದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಕೆಲ್ವಿನ್ ಕೂಲಿಡ್ಜ್, ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪೌರತ್ವ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಅದರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಮೊದಲೆ ಪೌರತ್ವ ಪಡೆದಿರದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಪೌರತ್ವ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಮೊದಲೇ ಮೂರನೆ ಎರಡು ಭಾಗದಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="2-3_us_citizenship"> {{cite web | url = http://digital.library.okstate.edu/kappler/vol4/html_files/v4p1165.html | title = Indian affairs: laws and treaties Vol. IV, Treaties | accessdate = 2008-10-14 | author = Charles Kappler | last = Kappler | first = Charles | year = 1904 | publisher= = Government Printing Office }} </ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಾಗರಿಕರಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಗಳೆಂದರೆ, 1831 ರಲ್ಲಿ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಯ ಚಾಕ್ಟವ್,(ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಸಮುದಾಯದ ಪ್ರದೇಶ) ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ಶಾಸಕಾಂಗ]] ಟ್ರೀಟಿ ಆಫ್ ಡ್ಯಾನ್ ಸಿಂಗ್ ರಾಬಿಟ್ ಕ್ರೀಕ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ಪೌರರಾದರು.<ref name="us_citizenship"/><ref name="david_baird"> {{Cite book | last = Baird | first = David | title = The Choctaw People | publisher= = Indian Tribal Series | location = United States | chapter = The Choctaws Meet the Americans, 1783 to 1843 | page = 36 | id = Library of Congress 73-80708 | year = 1973 }} </ref><ref name="nrc_programs"> {{Cite web | url = http://www.nrcprograms.org/site/PageServer?pagename=cin_hist_citizenshipact | title = History & Culture, Citizenship Act - 1924 | accessdate = 2008-05-02 | author = Council of Indian Nations | year = 2005 | publisher= = Council of Indian Nations }} </ref><ref name="MAA_k_carlton">{{Cite web | url = http://www.msarchaeology.org/maa/carleton.pdf | title = A Brief History of the Mississippi Band of Choctaw Indians | accessdate = 2009-05-04 | author = Ken H. Carleton | last = Carleton | first = Ken | year = 2002 | format = PDF | publisher = = Mississippi Archaeological Association | archive-date = 2007-07-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070715115205/http://www.msarchaeology.org/maa/carleton.pdf | url-status = dead }}</ref> ಯು.ಎಸ್‌. ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಚಾಕ್ಟವ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗೆ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲು ಅನುಚ್ಛೇದ 22 ಅನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="us_citizenship"/> ಆ ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಚ್ಛೇದ XIV ಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡ ಯಾವ ಚಾಕ್ಟವ್ ನಾದರೂ, ಒಂದುವೇಳೆ ಚಾಕ್ಟವ್ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಂದಿಗೆ ಹೋಗಲು ಬಯಸದೇ ಇದ್ದಲ್ಲಿ ಅಂತಹವನು ಅಮೆರಿಕಾದ ನಾಗರಿಕನಾಗಬಲ್ಲನು. ಒಪ್ಪಂದದ ದೃಢೀಕರಣದ ನಂತರ ಆತ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡು, ನಿಯೋಜಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನೆಲೆಸಿದಲ್ಲಿ ಈ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಬಲ್ಲನು. ನೆಲೆವಾಸದ ವರ್ಷಗಳ ಮೂಲಕ, ಮತ್ತು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಅಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಾಗರಿಕರಾಗಬಲ್ಲರು: <blockquote> 1. ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಬಂಧನೆ (ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಚಾಕ್ಟವ್ ನೊಂದಿಗಾದಂತೆ) <br> 2. 1887 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 8 ರಂದಿನ ಡ್ಯಾವೆಸ್ ಕಾನೂನಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಭೂಮಿ ಹಂಚಿಕೆ<br> 3. ಅನಿರ್ಬಂಧದ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ನೀಡುವಿಕೆ <br> 4. ನಾಗರಿಕ ಜೀವನದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು <br> 5. ವಯಸ್ಕರಲ್ಲದ ಮಕ್ಕಳು <br> 6. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಪೌರತ್ವ <br> 7. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಯುದ್ಧ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕನಾಗುವುದು ಮತ್ತು ನಾವಿಕನಾಗುವುದು <br> 8. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವುದು <br> 9. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನ ವಿಶೇಷ ಕಾಯ್ದೆ. <br> </blockquote> {{cquote|The Choctaws would ultimately form a territory by themselves, which should be taken under the care of the general government; or that they should become citizens of the State of Mississippi, and thus citizens of the United States.|20x|20x|''-Cherokee Phoenix, and Indians' Advocate, Vol. II, No. 37.'', 1829.<ref name=cherokee_phoenix>{{Cite web | url = http://anpa.ualr.edu/indexes/cherokee_phoenix_index/Cherokee_Phoenix_Index-images/v02/12231829-no37/12231829-v02n37p01.png | title = Indians, from the Missionary Herald | accessdate = 2009-05-08 | editor = E. Boudinott, | date = December 23, 1829 | format = PNG | publisher = = Cherokee Phoenix, and Indians' Advocate. New Echota, Cherokee Nation. | archive-date = 2010-02-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100213121004/http://anpa.ualr.edu/indexes/cherokee_phoenix_index/Cherokee_Phoenix_Index-images/v02/12231829-no37/12231829-v02n37p01.png | url-status = dead }}</ref>}} ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ]]ದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತಚಲಾಯಿಸಬಲ್ಲರು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು. ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು,ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪದ್ದತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ನ್ಯಾಯವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ವಿವಾದವಿದೆ.<ref>{{Cite book|last=Deloria|first=Vincent|title=American Indian policy in the twentieth century|publisher==University of Oklahoma Press|year=1992|page=91|url=https://books.google.com/?id=VzWIpZBZgA0C|isbn=9780806124247}}</ref> {{cquote|Be it enacted by the Senate and House of Representatives of the United States of America in Congress assembled, That all noncitizen Native Americans born within the territorial limits of the United States be, and they are hereby, declared to be citizens of the United States: Provided, That the granting of such citizenship shall not in any manner impair or otherwise affect the right of any Native American to tribal or other property.|20x|20x|''Indian Citizenship Act of 1924''}} ===ಅಮೆರಿಕನ್ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಸಮರ್ಥನೆ=== [[File:American Progress (John Gast painting).jpg|thumb|ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿಯ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಚಿತ್ರಣದಿಂದ ತೊರೆದುಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, ಇದನ್ನು 1872ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ ಚಿತ್ರಿಸಿದರು.]] ಆಗ 1845 ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ವೃತ್ತ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕರಾದ ಜಾನ್ ಎಲ್. ಒ’ಸುಲಿವ್ಯಾನ್ ರವರು, “ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ” ಎಂಬ ಪದಗುಚ್ಛವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ "ಮುಂಜಾಗ್ರತೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವು" ಹೇಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ರಚಿಸಿದರು.<ref>ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಟುಗೆದರ್, ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಅಪಾರ್ಟ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಟಿಗ್ನರ್, ಜೆರೆಮಿ ಆಡಲ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಸ್ಟೀಫನ್ ಅರಾನ್, ಸ್ಟೀಫನ್ ಕಾಟ್ಕಿನ್, ಸುಜೇನ್ ಮಾರ್ಚ್ಯಾಂಡ್, ಗ್ಯಾನ್ ಪ್ರಕಾಶ್, ಮೈಕೆಲ್ ಟ್ಸಿನ್, ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ನಾರ್ಟನ್ ಆಂಡ್ ಕಂಪನಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ 2000, ಪುಟ. 274</ref> ಯಾವಾಗ ಭೂಖಂಡದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಭೂಮಿಯ ಕಸುಬನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿತೋ, ಆಗ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ, ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಚಳವಳಿಯ ವಿವರಣೆ ಅಥವಾ ಸಮರ್ಥನೆಯಾಯಿತು, ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಅರ್ಥವಿವರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿದ ಚಿಂತನೆ ಅಥವಾ ಭೋಧನೆಯಾಯಿತು. ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿಯ ಸಲಹಾಗಾರರು, ವಿಸ್ತರಣೆ ಕೇವಲ ಒಳ್ಳೆಯದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮತ್ತು ನಿಶ್ಚಿತವಾದುದೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪದವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 1840 ರ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಜ್ಯಾಕ್ ಸೊನಿಯನ್ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್ಸ್ ರವರು ಈಗಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು ಬಳಸಿದರು. (ಒರೆಗನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ). {{cquote|What a prodigious growth this English race, especially the American branch of it, is having! How soon will it subdue and occupy all the wild parts of this continent and of the islands adjacent. No prophecy, however seemingly extravagant, as to future achievements in this way [is] likely to equal the reality.|20x|20x|Rutherford Birchard Hayes, U.S. President, January 1, 1857, Personal Diary.<ref name=manifestquote>{{cite web |url = http://www.enotes.com/famous-quotes/what-a-prodigious-growth-this-english-race |title = Hayes Quotes: What a prodigious growth this English race,... |accessdate = 2008-09-04 |author = Rutherford Birchard Hayes |year = 1857 |archive-date = 2009-01-05 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090105132255/http://www.enotes.com/famous-quotes/what-a-prodigious-growth-this-english-race |url-status = dead }}</ref>}} ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿಯ ಕಾಲವನ್ನು "ಇಂಡಿಯನ್‌ ರಿಮೂವಲ್" ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಆದರೂ ರಿಮೂವಲ್ ನ ಕೆಲವು ಮಾನವಹಿತಕಾರಿ ಸಲಹಾಗಾರರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಬಿಳಿಯರಿಂದ ದೂರಹೋದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು ಅಮೆರಿಕನ್ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ "ಅನಾಗರಿಕ"ರೆಂದು ಕರೆಯುವರೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್ಸನ್, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಬಿಳಿಯರಷ್ಟೇ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಮೇಲೆ, ಅವರು ಬಿಳಿಯರಂತೆ ಬದುಕಬೇಕು ಅಥವಾ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಅವರಿಂದ ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಜೆಫರ್ಸನ್, ದಾರ್ಶನಿಕ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವ ಮೂಲಕ, ಎಂದಿಗೂ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳದ ಏಕ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಬಿಳಿಯರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಬೇಕು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ಥಳೀಯರು ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಬೇಕು ಮತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೂಡ ಅವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=July 2010}} ====1871 ರ ಇಂಡಿಯನ್ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಾಯ್ದೆ==== ನಂತರ 1871 ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಮೀಸಲಾತಿ ಕಾಯ್ದೆಗೆ ಉಪವಿಧಿಯೊಂದನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಅಧಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪರಿಗಣನೆಯನ್ನು ಅಂತ್ಯಮಾಡಿತಲ್ಲದೇ ಅಧಿಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. {{cquote|That hereafter no Indian nation or tribe within the territory of the United States shall be acknowledged or recognized as an independent nation, tribe, or power with whom the United States may contract by treaty: Provided, further, that nothing herein contained shall be construed to invalidate or impair the obligation of any treaty heretofore lawfully made and ratified with any such Indian nation or tribe.|20x|20x|Indian Appropriations Act of 1871<ref name=App_act> {{cite web |url = http://law.onecle.com/constitution/article-2/21-indian-treaties.html |title = Indian Treaties |accessdate = 2009-03-31 |author = Onecle |date = Last modified: November 8, 2005 }} </ref> }} ===ಪ್ರತಿರೋಧ=== [[File:Tecumseh02.jpg|175px|thumb|upright|ಟೆಕುಮ್ಸೇಹ್ ಟೆಕುಮ್ಸೇಹ್-ಕದನದ ಶಾವ್ನೀ ಮುಖಂಡರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಾದ್ಯಂತ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವೊಂದನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.<ref>[164]</ref>]] ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾದರು, ಆದರೆ ಅನಂತರ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮುರಿದರು. ಇತರ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದಾದ "ಜೀವಂತ" ದಾಖಲೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧಗಳು ಪೆಕೊಟ್ ಯುದ್ಧ, ಕ್ರೀಕ್ ಯುದ್ಧ, ಮತ್ತು ಸೆಮಿನೊಲೆ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಶಾವ್ನಿ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ನಾಯಕ ಟೆಕ್ಯುಮ್ಸೆ ನಡೆಸಿದ ಬಹು ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಸೈನ್ಯವು, 1811–12 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಇದನ್ನು ಟೆಕ್ಯುಮ್ಸೆ ಯುದ್ಧವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತರದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ, ಟೆಕ್ಯುಮ್ಸೆ ಯ ಗುಂಪು, 1812 ರ ಕದನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್ ನ ವಿಜಯದಲ್ಲಿ ಸಾಧನವಾಯಿತು. ಸೆಂಟ್. ಕ್ಲೇರ್ ನ ಸೋಲು (1791) ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಂದ ಸೋತಂತಹ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹೀನಾಯ ಪರಾಜಯವಾಗಿದೆ. ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು, ಹಾಗು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದಂತಹ ಕೊನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮಾಜಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು "ಇಂಡಿಯನ್‌ ಯುದ್ಧಗಳೆಂದು" ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಿಟ್ಟಲ್ ಬಿಗ್ ಹಾರ್ನ್ ಯುದ್ಧವು (1876), ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸಾಧಿಸಿದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಜಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆಗಿನ 1862 ರ ಸಿ ಆಕ್ಸ್ ಅಪ್ರೈಸಿಂಗ್, ಸ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರೀಕ್ ಮ್ಯಾಸಕ್ರೆ (1864) ಮತ್ತು 1890 ರ ವುಂಡೆಡ್ ನೀ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಜಯಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ರಾಲ್ಪ್, ಕೆ. ಆಂಡ್ರಿಸ್ಟ್.[http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/1962/3/1962_3_8.shtml] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090718000231/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/1962/3/1962_3_8.shtml |date=2009-07-18 }}[http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/1962/3/1962_3_8.shtml MASSACRE!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090718000231/http://www.americanheritage.com/articles/magazine/ah/1962/3/1962_3_8.shtml |date=2009-07-18 }}, ''ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹೆರಿಟೇಜ್'', ಎಪ್ರಿಲ್ 1962</ref> ಈ ಕದನಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಳಿಯದಂತೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ 1872 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೈನ್ಯವು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಶರಣಾಗತರಾಗಲು ಸಮ್ಮತಿಸುವವರೆಗೂ, ಹಾಗು "ಅವರದೇ ಆದ ಕ್ರೈಸ್ತಮತ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಅವರು ತಿಳಿಯಪಡಿಸುವ" ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕಲು ಒಪ್ಪುವವರೆಗೂ ಎಲ್ಲರನ್ನು ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯನೀತಿ ಅನುಸರಿಸಿತು.<ref>"[http://www.epcc.edu/nwlibrary/borderlands/18_apache.htm ಅಪೇಕ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಡಿಫೆಂಡೆಡ್ ಹೋಮ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಇನ್ ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061007202003/http://www.epcc.edu/nwlibrary/borderlands/18_apache.htm |date=2006-10-07 }}". ರಿಯೋಸ್, ಎಮ್ಮಾ ಮತ್ತು ಟಾಡ್ ಉಜ್ಜೆಲ್. ಎಲ್ ಪ್ಯಾಸೊ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್.</ref> {{cquote|The Indian [was thought] as less than human and worthy only of extermination. We did shoot down defenseless men, and women and children at places like Camp Grant, Sand Creek, and Wounded Knee. We did feed strychnine to red warriors. We did set whole villages of people out naked to freeze in the iron cold of Montana winters. And we did confine thousands in what amounted to concentration camps.|20x|20x|''The Indian Wars of the West, 1934''<ref name=Wellman> {{Cite book |last = Wellman |first = Paul |title = The Indian Wars of the West |accessdate = 2008-05-02 |publisher= = Doubleday & Company, INC. |page = 8 |chapter = Preface |id = ISBN NONE |year = 1934 }} </ref>}} ===ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆ(ಸ್ಥಳಾಂತರಗಳು) ಮತ್ತು ಮೀಸಲಾತಿಗಳು=== {{See|List of Native American reservations in the United States}} ಕಳೆದ 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಎಡೆಬಿಡದೆ ನಡೆದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಶ್ಚಿಮ ವಿಸ್ತರಣೆಯು, ಮುಂದಿನ ಪಶ್ಚಿಮದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮರುನೆಲೆಗೊಳಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಅವರ ಇಚ್ಛೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, 1785 ರ ಹೋಪ್ ವೆಲ್ ಒಪ್ಪಂದ ನೀಡಿದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ನೀತಿಯು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಆಂಡ್ರೀವ್ ಜ್ಯಾಕ್ ಸನ್ ರವರಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, 1830 ರ ಇಂಡಿಯನ್‌ ರಿಮೂವಲ್ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಈ ಕಾಯ್ದೆ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ, ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ನದಿಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಂತಹ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿತು. ಇಂಡಿಯನ್‌ ರಿಮೂವಲ್ ನೀತಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸುಮಾರು 100,000 ದಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ವಲಸೆಯು, ಸ್ವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮಾಡುವಂತಹದ್ದು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ಉಳಿಸುವುದು ಎಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಈ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿಹಾಕಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ನಾಯಕರ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಒತ್ತಡ ಹೇರಲಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯೂ ಎಕೊಟಾ ಒಪ್ಪಂದದಡಿ ಸ್ಥಳಾಂತರ ನೀತಿಯ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಯಕತ್ವ ಸಹಿಹಾಕದೇ, ಚೆರೋಕೀಯರ ಭಿನ್ನಮತೀಯ ಒಳಪಂಗಡ ಸಹಿಹಾಕಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಜ್ಯಾಕ್ ಸನ್ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದರು. ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಟೇಲ್ ಆಫ್ ಟಿಯರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ 4,000 ಚೆರೋಕೀಯರು ಮೃತಪಟ್ಟರು, ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 17,000 ಚೆರೋಕೀಯರೊಂದಿಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು 2,000 ದಷ್ಟು ಚೆರೋಕೀಯರು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಪ್ಪು ಗುಲಾಮರನ್ನು ಅವರ ಮನೆಗಳಿಂದ ಹೊರಗಟ್ಟಲಾಯಿತು.<ref>ಕಾರ್ಟರ್ (III), ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ (1976). ''ಚೆರೋಕೀ ಸನ್‌ಸೆಟ್: ಎ ನೇಶನ್ ಬಿಟ್ರೇಯ್ಡ್'' : ಎ ನರೇಟಿವ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾವೈಲ್ ಆಂಡ್ ಟ್ರಿಯಂಫ್, ಪರ್ಸಿಕ್ಯೂಶನ್ ಆಂಡ್ ಎಕ್ಸೈಲ್. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಡಬಲ್‌ಡೇ, ಪುಟ 232.</ref> ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಅವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜೀವನದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಬಹುದಾದ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವು ದಕ್ಷಿಣದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಲ್ಲದವರನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕ ಕಾನೂನು-ಕಟ್ಟಳೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಚೆದುರಿಹೋದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿಯುಳ್ಳ ಬಿಳಿ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕರು ಸಹಾಯ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಜಾರಿಗೆತರಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ಗಮನಿಸಿ ಜೀನೊಸೈಡ್ಸ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ#ಅಮೆರಿಕಾಸ್</ref> ==ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಗುಲಾಮಗಿರಿ== {{details|Slavery among Native Americans in the United States}} ===ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು=== ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಮೊದಲು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಒಂದು ರೀತಿಯ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಯಾವ ಗುಲಾಮಿ ಕೆಲಸಗಾರನನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶೋಷಿಸಿಲ್ಲ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ವಸಾಹತು ಪೂರ್ವಯುಗದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಖೈದಿಯನ್ನೂ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಖರೀದಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶಾಂತಿ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅವರ ಸದಸ್ಯರ ವಿಮಿಮಯಕ್ಕಾಗಿ, ಇತರ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರೊಂದಿಗೆ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಅವರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ "ಗುಲಾಮ" ಎಂಬುದು ಖಚಿತವಾದ ಪದವಾಗಿಲ್ಲದಿರಬಹುದು.<ref name="amslav">{{cite web|url=http://mmslibrary.files.wordpress.com/2009/10/slavery-and-native-americans-in-british-north-america-and-the-united-states.pdf|title=Slavery and Native Americans in British North America and the United States: 1600 to 1865|author= Tony Seybert|accessdate=2009-06-20 |year=2009 |publisher==}}</ref> ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಳಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರನ್ನಿಟುಕೊಂಡಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಷರತ್ತುಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಗುಲಾಮರಾದ ಯುವ ಖೈದಿಗಳನ್ನು, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಮಡಿದ ಸೈನಿಕರ ಸ್ಥಾನ ತುಂಬಲು ಜನಾಂಗದೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇತರ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು ಸಾಲದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಸದಸ್ಯರ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಗುಲಾಮನಾದವನು ಬುಟಕಟ್ಟು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅವರ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಕೆಲಸಮಾಡಿ ಆತನ ಋಣವನ್ನು ತೀರಿಸುತ್ತಾನೋ ಅಲ್ಲಿವರಿಗಷ್ಟೇ ಆತ ಗುಲಾಮನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ.<ref name="amslav" /> ಕೆಲವು ವಾಯವ್ಯ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ನಾಲ್ಕುಭಾಗದಷ್ಟು ಜನ ಗುಲಾಮರಾಗಿದ್ದರು.<ref>"[http://www.digitalhistory.uh.edu/database/article_display_printable.cfm?HHID=59 ಸ್ಲಾವೆರಿ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120614062348/http://www.digitalhistory.uh.edu/database/article_display_printable.cfm?HHID=59 |date=2012-06-14 }}". ''ಡಿಜಿಟಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'', ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಹೌಸ್ಟನ್</ref> ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಇತರ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರೆಂದರೆ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನ ಕಾಮ್ಚೆ, ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಕ್ರೀಕ್, ಪ್ಯಾವ್ನೀ ಮತ್ತು ಕಲ್ಮತ್ ಎನಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>"[http://www.britannica.com/blackhistory/article-24156 ಸ್ಲೇವ್-ಓನಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟೀಸ್]". ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಹಿಸ್ಟರಿ''.</ref> ===ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಗುಲಾಮಗಿರಿ=== ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ವಸಾಹತುಗಾರರಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಏಕಾಏಕಿ ಅವರ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತಿಗರು ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿದ್ದವರು ತಂಬಾಕು, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಗೋವನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಬಿಳಿಯರನ್ನು ಅವರ ಸಮಾಜಗಳೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು ಯುದ್ಧ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿನ ಬೇಸಾಯದೊಂದಿಗೆ ಜೀತಗಾರರ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಬೆಳೆಯಿತು. ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು "ಸಕ್ಕರೆಯ ಐಲೆಂಡ್" ಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲೆಂದು ಅವರನ್ನು ಗುಲಾಮರಾಗಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಗುಲಾಮರಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಖಚಿತವಾದ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲ. ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಸಾವಿರಾರು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಗುಲಾಮರಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="amslav" /> ಗುಲಾಮಗಿರಿಯು ಜನಾಂಗದ ವರ್ಣವಾಯಿತು, ವರ್ಜಿನಿಯದ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ 1705 ರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು: <blockquote>"ಎಲ್ಲಾ ಗುಲಾಮರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಮರಳಿ ಕರೆತರಲಾಯಿತು... ಅವರ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಸ್ತಮತಾನುಯಾಯಿ ಅಲ್ಲದವರು... ಅಂತವರನ್ನು ಗುಲಾಮರಾಗಿಯೇ ಇರಲು ಬಿಡಲಾಯಿತು. ಈ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ನೀಗ್ರೋ, ಮ್ಯೂಲ್ಯಾಟೋ(ಐರೋಪ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ನೀಗ್ರೋ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಜನಿಸಿದವ) ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್‌ ಗುಲಾಮರು.... ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ (ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಕರೆತರಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಯಾವನೇ ಗುಲಾಮ ಆತನ ಒಡೆಯನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರೆ... ಅಂತಹ ಗುಲಾಮನನ್ನು ಶಿಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದು, ಅಲ್ಲದೇ ಶಿಕ್ಷಿಸುವಾಗ ಆತನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬಹುದು... ಒಡೆಯನು ಎಲ್ಲಾ ಶಿಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ... ಆದರೆ ಅಂತಹ ಘಟನೆಯು ಎಂದೂ ನಡೆದಿಲ್ಲ." – ವರ್ಜಿನಿಯ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಘೋಷಣೆ, 1705.<ref name="pbsafna">{{cite web|url=http://www.pbs.org/wgbh/aia/part1/1narr3.html|title=The Terrible Transformation:From Indentured Servitude to Racial Slavery|author=|accessdate=2010-01-07 |year=2009 |publisher==PBS}}</ref></blockquote> ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯ ವ್ಯಾಪಾರವು 1730 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಯಾಮಸೀ ಕದನ ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರ ನಡುವೆ ಅನೇಕ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕದನಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆಗ 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇಂಡಿಯನ್ ಕದನಗಳು, ಹೆಚ್ಚಾದ ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಗುಲಾಮರ ಆಮದಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು 1750 ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದವು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರು ಈ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲರು ಎಂಬುದನ್ನು ವಸಾಹತುಗಾರರು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಲದೇ ಯುದ್ಧಗಳು, ವಸಾಹತುಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅನೇಕ ಗುಲಾಮರ ಬದುಕನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡವು. ಉಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಗುಂಪುಗಳು, ಬಲದ ಮೂಲಕ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದವು. ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜನರು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಚಾಕ್ಟವ್, ಕ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಕಟವ್ಬ್ ದಂತಹ ಕೂಟಗಳನ್ನು ಸೇರಿದರು.<ref name="amslav" /> ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಹಿಳೆಯರು ಗುಲಾಮರಾದರು ಅಥವಾ ಆಗದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅತ್ಯಾಚಾರಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು;ದಕ್ಷಿಣದ ಅನೇಕ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ಪೂರ್ವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಮನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು.<ref name="udayu">{{cite web|url=http://academic.udayton.edu/Race/05intersection/Gender/rape.htm|title="The Realities of Enslaved Female Africans in America", excerpted from ''Failing Our Black Children: Statutory Rape Laws, Moral Reform and the Hypocrisy of Denial''|author=Gloria J. Browne-Marshall|accessdate=2009-06-20|year=2009|publisher==University of Daytona|archive-date=2011-11-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20111105133059/http://academic.udayton.edu/race/05intersection/gender/rape.htm|url-status=dead}}</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮಹಿಳೆಯರು, ಗುಲಾಮರಾಗಿದ್ದ ಪುರುಷರಿಂದ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಪುರುಷರಿಂದ ಅತ್ಯಾಚಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಲೈಗಿಂಕ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref name="udayu" /> ===ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು=== ತಮ್ಮ ಭೂ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವ ಆಂಗ್ಲೊ-ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಯತ್ನವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ತಡೆಗಟ್ಟಿ, ತಮ್ಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಹಾಗೂ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್ನರೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ-ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಇವೆಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ ಗಳಿಸಿದವು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಿಳಿಯರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="nawomen">{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=UYWs-GQDiOkC&pg=PA214&lpg=PA214&dq=indian+women+married+black+men|title=Women in early America|author=Dorothy A. Mays|accessdate=2008-05-29 |year=2008 |publisher==ABC-CLIO | isbn=9781851094295 }}</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಅನುಭವಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಇವೆರಡೂ ಜನಾಂಗದವರು ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಪಡೆದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು.<ref name="afrna">{{cite web|url=http://www.nps.gov/history/ethnography/aah/aaheritage/lowCountry_furthRdg1.htm|title=Park Ethnography: Work, Marriage, Christianity|author=National Park Service| date=2009-05-30|publisher==National Park Service}}</ref> ಇತರೆ ಯುರೋಪಿಯನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ರೀತಿ-ನೀತಿಗಳನ್ನು ಮೈಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡ ಐದೂ ನಾಗರಿಕತೆಯುಳ್ಳ ಪಂಗಡಗಳು, ಗುಲಾಮರ ಸ್ವಾಮ್ಯ ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಚೆರೊಕಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರ ಒಡೆತನದ ಮನೆಮಂದಿಗಳ ಪೈಕಿ 78%ರಷ್ಟು ತಾವು ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಬಿಳಿಯರ ವಂಶಸ್ಥರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಜನಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕದ ಸ್ವರೂಪವು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪಂಗಡಗಳ, ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೊಳಗಾದ ಜನ ಮತ್ತು ಗುಲಾಮರನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಪರಾರಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಗುಲಾಮರಿಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ನೆರವು ನೀಡಿದ್ದುಂಟು. ಈ ಪಂಗಡಗಳು, ಅನೇಕ ಹೊದಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಿದಂತೆಯೇ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರನ್ನು ಬಿಳಿಯರಿಗೆ ಮಾರಿದರು.<ref name="amslav" /> ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಂತೆಯೇ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸಹ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೊಳಗಾದವರನ್ನು ಬಹಳ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡದ್ದುಂಟು. ಆದರೂ,ಚಾಟೆಲ್‌ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ಎನ್ನಲಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಬಿಳಿಯ ಜೀತಗಾರಿಕೆಯ ತೀರಾ ಕ್ರೂರ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಒಡೆಯರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರು.<ref name="wil">{{cite web |url=http://www.williamlkatz.com/Essays/History/AfricansIndians.php |title=Africans and Indians: Only in America |author=William Loren Katz |accessdate=2008-09-20 |year=2008 |publisher==William Loren Katz |archive-date=2007-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070529122255/http://www.williamlkatz.com/Essays/History/AfricansIndians.php |url-status=dead }}</ref> ಗುಲಾಮರನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು 3%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ, ಜೀತಗಾರಿಕೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವೆ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಬಿರುಕು-ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಗುಲಾಮರನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಮಿಶ್ರಿತ-ಜನಾಂಗೀಯರು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಸಂತತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವರ್ಗ ಶ್ರೇಣಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಅವರ ಅನುಕೂಲವು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು.<ref name="wil" /> ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಿತ-ಜನಾಂಗೀಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾದ ಕಾರಣ, ಇಂಡಿಯನ್‌ ಜನಾಂಗದವರ ಮರುಸ್ಥಳಾಂತರದ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಉದ್ವೇಗಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ತಮ್ಮ ಭೂ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ, ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಿಶ್ರಿತವಲ್ಲದ ಶುದ್ಧ ಜನಾಂಗೀಯರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಬಹಳಷ್ಟು ಗುಲಾಮರನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಂಗಡ ಸದಸ್ಯರು, ಆಂಗ್ಲೊ-ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಭೂ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಮಾರುವ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು..<ref name="amslav" /> ==ಯುದ್ಧಗಳು== ===ರಾಜ ಫಿಲಿಪ್‌ನ ಯುದ್ಧ=== ರಾಜಾ ಫಿಲಿಪ್‌ನ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೆಟಾಕಾಮ್‌ ಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ಮೆಟಾಕಾಮ್‌ ದಂಗೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ದಕ್ಷಿಣ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ವಸಾಹತುದಾರರು ಹಾಗು ಅವರ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಮೆರಿಕನ್‌ ಮೈತ್ರಿಪಡೆಗಳ ನಡುವೆ 1675-1676ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಘರ್ಷ ಇದಾಗಿತ್ತು. ರಾಜ ಫಿಲಿಪ್‌ ಹತನಾದ ನಂತರವೂ, ಯುದ್ಧವು ಉತ್ತರ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೇಯ್ನ್‌ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ)ನಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಹೀಗೆ 1678ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಸ್ಕೋ ಬೇಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದರೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧವು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು.{{Citation needed|date=April 2010}} ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ, ಜನಗಣತಿ ವಿಭಾಗ ಹಾಗೂ ವಸಾಹತು ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ ಜೆನಿಂಗ್ಸ್‌ರಂತಹವರ ಕೆಲಸದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಷುಲ್ಟ್ಜ್‌ ಮತ್ತು ಟುಗಿಯಾಸ್‌ ಬರೆದ 'ಕಿಂಗ್‌ ಫಿಲಿಪ್ಸ್‌ ವಾರ್‌, ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್‌ ಲೆಗಾಸಿ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾಸ್‌ ಫರ್ಗಾಟನ್‌ ಕನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್‌'ನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ನ್ಯೂಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಪ್ರದೇಶದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ವಸಾಹತುದಾರರ ಪೈಕಿ 800 ಜನರು (ಪ್ರತಿ 65 ಜನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು) ಹಾಗೂ, 20,000 ಸ್ಥಳೀಯರ ಪೈಕಿ 3000 (ಪ್ರತಿ 20 ಜನರಲ್ಲಿ ಮೂವರು) ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತರಾದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದು ಅತಿ ರಕ್ತಮಯ ಹಾಗೂ ಅತಿ ದುಬಾರಿ ಯುದ್ಧ ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=April 2010}} ನ್ಯೂಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ತೊಂಬತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಯೋಧರಿಂದ ದಾಳಿಗೊಳಗಾದವು. ಉಭಯ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ಯೋಧರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಮೃತಪಟ್ಟರು.<ref>[http://www.militaryhistoryonline.com/horsemusket/kingphilip/default.aspx ಫಿಲಿಪ್ಸ್ ವಾರ್: ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಮೋಸ್ಟ್ ಡಿವಾಸ್ಟೇಟಿಂಗ್ ಕಾನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110516191654/http://www.militaryhistoryonline.com/horsemusket/kingphilip/default.aspx |date=2011-05-16 }}. ವಾಲ್ಟರ್ ಗೈರ್ಸ್‌ಬ್ಯಾಚ್. ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆನ್‌ಲೈನ್.</ref> 'ಕಿಂಗ್‌ ಫಿಲಿಪ್'‌ ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪಂಗಡದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮೆಟಕಾಮೆಟ್‌, ಮೆಟಾಕಾಮ್‌ ಅಥವಾ ಪೊಮೆಟಾಕಾಮ್‌ನ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಡಲಾಗಿದೆ. ಅವನು ಪೊಕನೊಕೆಟ್‌ ಪಂಗಡ/ಪೊಕನೊಕೆಟ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ವಾಂಪನೊವಗ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೊನೆಯ ಮ್ಯಾಸಸೊಯಿಟ್‌ (ಮಹಾ ನಾಯಕ) ಆಗಿದ್ದ. ವಸಾಹತುದಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತು, ಪೊಕನೊಕೆಟ್‌ ಪಂಗಡ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್‌ ಲೈನ್‌ನ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆ ಯತ್ನದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಹಲವರು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅಬನಕಿ ಪಂಗಡಗಳು ಮತ್ತು ವಬನಕಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಂಗಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿ, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ ಬೇ ಕಾಲೊನಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಮುಂದುವರೆಸಿದರು.{{Citation needed|date=April 2010}} ===ಅಂತರ್ಯುದ್ಧಗಳು=== {{details|Native Americans in the American Civil War}} [[File:Ely S. Parker.jpg|125px|thumb|upright|ಎಲಿ ಎಸ್. ಪಾರ್ಕರ್ ಒಬ್ಬ ಯೂನಿಯನ್ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್ ಜನರಲ್, ಅವರು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮಧ್ಯೆ ಶರಣಾಗತಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಬರೆದರು.<ref>ಎಲಿ ಪಾರ್ಕರ್ ಫೇಮಸ್ ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್</ref> ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್ ಜನರಲ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಇಬ್ಬರು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಕರ್ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.]] [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಂತಃಕಲಹ|ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಯುಕ್ತ ಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref name="clr" /> ಬಿಳಿಯರ ಜೊತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿ, ಯುದ್ಧ ಯತ್ನಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಅಂದಿನ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅನುಕೂಲವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="clr" /><ref name="ab">{{cite web|title=Union and Confederate Indians in the Civil War "Battles and Leaders of the Civil War"|url=http://www.civilwarhome.com/unionconfedindians.htm|date=2009-01-05|accessdate=2009-01-05|publisher==Civil War Potpourri|author=Wiley Britton|archive-date=2009-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090209115411/http://civilwarhome.com/unionconfedindians.htm|url-status=dead}}</ref> ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯಿಂದ ಭೇದ-ಭಾವ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವಜರ ಭೂಸ್ವತ್ತುಗಳಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳತ್ತ ಮರುಸ್ಥಳಾಂತರವು ಅಂತ್ಯವಾಗುವುದೆಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="clr" /> ಭಾರಿ ಯುದ್ಧ ನಡೆದು ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸ್ವತಂತ್ರರು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ, ಇತ್ತ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರವು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಬೆರೆಯುವಿಕೆ, ಆಧೀನಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ನಿರಾಶ್ರಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ನಾಶಗೊಳಿಸುವ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು.<ref name="clr" /> [[File:Cherokee Confederates Reunion.gif|left|325px|thumb|ಚೆರೋಕೀ 1903ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಮಿಲನ ಕೂಟವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಸೆನೆಕಾ ಪಂಗಡದ ಸದಸ್ಯ ಜನರಲ್‌ ಎಲಿ ಎಸ್‌. ಪಾರ್ಕರ್‌ ಶರಣಾಗತಿಯ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಜನರಲ್‌ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಇ. ಲೀ 1865ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 9ರಂದು ಅಪೊಮಟೊಕ್ಸ್‌ ಕೋರ್ಟ್‌ ಹೌಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಜನರಲ್‌ ಯುಲಿಸಸ್‌ ಎಸ್‌. ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್‌ರ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ನ್ಯಾಯವಾದಿಯಾಗಿದ್ದ ಜನರಲ್‌ ಪಾರ್ಕರ್‌ ಅವರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸೇನಾ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರುವ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಅವರ ಜನಾಂಗೀಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಒಮ್ಮೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಪೊಮಟಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಲೀ, 'ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ನೈಜ ಅಮೆರಿಕನ್ನನನ್ನು ನೋಡಲು ನನಗೆ ಬಹಳ ಖುಷಿಯಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಪಾರ್ಕರ್‌ಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ, 'ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಸಹ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು' ಎಂದು ಪಾರ್ಕರ್‌ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು.<ref name="clr">{{cite web|title="We are all Americans", Native Americans in the Civil War |url=http://oha.alexandriava.gov/fortward/special-sections/americans/|date=2009-01-05 |accessdate=2009-01-05|publisher==Native Americans.com|author=W. David Baird et al.}}</ref> ===ಸ್ಪೇನ್ - ಅಮೆರಿಕಾ ಸಮರ=== ಸ್ಪೇನ್-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಯುದ್ಧವೆಂಬುದು ಸ್ಪೇನ್‌ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಡುವೆ, 1898ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್‌ವರೆಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಯುದ್ಧ. ಕ್ಯೂಬಾ, ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೋ ದೇಶಗಳ ಸ್ವಾಧೀನ ವಿಚಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಯುದ್ಧವಿದು. ಕ್ಯೂಬಾ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಅಮೆರಿಕಾ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಥಿಯೊಡೊರ್‌ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್‌ ಸಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದರು. ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಪಡೆಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿರೆಂದು ಅಮೆರಿಕಾದ ಭೂಸೇನೆಯ ಮನವೊಲಿಸುವಲ್ಲಿ ರೂಸ್ವೆಲ್ಟ್‌ ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್‌ ವುಡ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಮೊದಲ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಅಶ್ವದಳ ರಚನೆಯಾಯಿತು. 'ರಫ್‌ ರೈಡರ್ಸ್‌' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೊದಲ ಸ್ವಯಂಸೇವೆಯ ಅಶ್ವಸೈನ್ಯವು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ ಏಕೈಕ ಪಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವವರು ದನಗಾಹಿರಾವುತರು, ಚಿನ್ನ ಅಥವಾ ಗಣಿ ಅನ್ವೇಷಕರು, ಬೇಟೆಗಾರರು, ಜೂಜುಕೋರರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ವೈವಿದ್ಯದ ಜನರ ಗುಂಪನ್ನು ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸಿದರು. ಅರವತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು 'ರಫ್‌ ರೈಡರ್ಸ್'‌ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref name="Rough_riders"> {{cite web |url = http://www.spanamwar.com/rrhist.html |title = A Brief History of the 1st United States Volunteer Cavalry ("Rough Riders") |accessdate = 2009-06-17 |author = Patrick McSherry }} </ref> ===ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರ=== {{details|Native Americans and World War II}} [[File:General douglas macarthur meets american indian troops wwii military pacific navajo pima island hopping.JPG|right|thumb|ನವಾಜೊ, ಪಿಮಾ, ಪಾವ್ನೀ ಮತ್ತು ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಜನರಲ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ತರ್‌ರ ಭೇಟಿ.]] [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 44,000 ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref name="WorldWarII">{{cite web |url = http://www.defenselink.mil/specials/nativeamerican01/wwii.html |title = American Indians in World War II |accessdate = 2008-02-25 |author = U.S. Department of Defense |publisher = = www.defenselink.mil |archive-date = 2008-02-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080216013652/http://www.defenselink.mil/specials/nativeamerican01/wwii.html |url-status = dead }}</ref> ಆಗ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮರುಸ್ಥಳಾಂತರ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ, ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯರ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ವಲಸೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘರ್ಷ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವಾಗಿತ್ತು. ಇತರೆ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪುರುಷರಂತೆಯೇ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂತತಿಯ ಪುರುಷರನ್ನೂ ಸಹ ಸೇನಾ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಅವರ ಸಹ-ಸೈನಿಕರು ಅವರನ್ನು ಬಹಳ ಗೌರವದಿಂದ ಕಂಡರು, ಏಕೆಂದರೆ, ಅತಿ ಕಠಿಣ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಯೋಧರ ಕುರಿತು ದಂತಕಥೆಗಳು ಅಮೆರಿಕಾದ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನಾವಳಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದವು. ಬಿಳಿಯ ಸೈನಿಕರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಹ-ಸೈನಿಕರನ್ನು 'ಚೀಫ್‌' ಎಂದು ಹರ್ಷಚಿತ್ತದಿಂದ ಮರ್ಯಾದೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೀಸಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರಪಂಚದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆಯೇ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಬದಲಾವಣೆ ತಂದಿತು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಆಯುಕ್ತರು 1945ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ, 'ಯುದ್ಧವು ಮೀಸಲು ಯುಗದ ಆರಂಭ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸ್ಥಳೀಯರ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಭಂಗ ಉಂಟುಮಾಡಿತು.' ಇದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು, ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಮೇಲೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು..<ref>ಬರ್ನ್‌ಸ್ಟೈನ್, ಪುಟ 131</ref> ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಗಮನಾರ್ಹವಾದದ್ದು, ಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಕರ ಕೊರತೆಯ ಫಲವಾಗಿ, ಜನರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ವೇತನ ನೀಡಬಲ್ಲ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು.. ಆದರೆ ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗಳೂ ಉಂಟಾಗಿದ್ದವು. ಒಟ್ಟಾರೆ, 12,00 ಪುಯೆಬ್ಲೊ ಜನರು ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಬದುಕುಳಿದು ವಾಪಸಾದರು. ಜೊತೆಗೆ, ಇನ್ನಷ್ಟು ನವಜೊ ಜನಾಂಗದವರು ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇನೆಗಾಗಿ ಸಂಕೇತ ಭಾಷಿಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅವರು ರಚಿಸಿದ ಸಂಕೇತಗಳು, ಗುಪ್ತಭಾಷಿಕವಾಗಿ ಬಹಳ ಸರಳವಾಗಿದ್ದರೂ ಜಪಾನೀಯರು ಅದನ್ನು ಭೇದಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ==ಇಂದಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು== [[File:NativeAmericansToday.jpg|300px|thumb|left|"ಇಂಡಿಯನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರ"ದಾದ್ಯಂತದ ವಿವಿಧ ಗುಂಪು, ಬುಡಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಜನಾಂಗದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಭಾವಚಿತ್ರ.]] ಅದೇ ವೇಳೆಗೆ 1975ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಸ್ವಯಂ-ನಿರ್ಧಾರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಾ ನೆರವು ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ 15 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನೀತಿ-ಸೂತ್ರಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳ ಅಭಿಯಾನ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ನಂತರ 1960ರ ದಶಕದ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕ್ರಿಯಾವಾದ, ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕು ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸ್ವಯಂ-ನಿರ್ಧಾರಾಧಿಕಾರದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಗುರುತಿಸಿತು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರವು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆ(ಟರ್ಮಿನೇಷನ್) ನೀತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸ್ವಯಮಾಧಿಕಾರ ರಚಿಸುವ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 562 ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದ ಪಂಗಡ ಸರ್ಕಾರಗಳಿವೆ. ಈ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ, ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಿ-ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ, ಕಂದಾಯ ವಿಧಿಸುವ, ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ನೀತಿ-ನಿಯಮಾವಳಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ, ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುವುದು ಹಾಗೂ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ, ಪಂಗಡ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಅಥವಾ ಅವುಗಳಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲು ಹಕ್ಕಿದೆ. ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸುವ ಪಂಗಡ ಅಧಿಕಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಇತಿಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಇತಿಮಿತಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪಂಗಡಗಳಾಗಲೀ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಾಗಲೀ ಯುದ್ಧ ನಡೆಸಲು, ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ, ಅಥವಾ ನಗ-ನಾಣ್ಯ ಮುದ್ರಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವಂತಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.america.gov/st/washfile-english/2005/January/200501281313241CJsamohT0.7689478.html |work=america.gov |title=The U.S. Relationship To American Indian and Alaska Native Tribes |accessdate=February 8, 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090519065837/http://www.america.gov/st/washfile-english/2005/January/200501281313241CJsamohT0.7689478.html|archivedate=May 19, 2009}}</ref> ತಾನು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಜನಾಂಗದವರ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಮನ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ಹೇಳಿಕೆಯು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮರ್ಥಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಈಗಲೂ ಸಹ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಜನಾಂಗದ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮುಂದುವರೆಸಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಲಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಸಮರ್ಥಕರ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಪರಮಾಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಿಜವಾದ ಮರ್ಯಾದೆಯೆಂದರೆ, ಇತರೆ ದೇಶಗಳಂತೆಯೇ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂಯುಕ್ತತಾ ಸರ್ಕಾರವೂ ಸಹ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಜನಾಂಗದವರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಬ್ಯೂರೊ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್‌ ಬದಲಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯವರ ಮೂಲಕವೇ ವ್ಯವಹರಿಸಬೇಕು. ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ನರು, ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪಂಗಡಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಟ್ರಸ್ಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದ {{convert|55700000|acre|km2}} ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆಯು ತನ್ನ ಸರ್ವೋನ್ನತ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿದೆ, ಎಂದು ಬ್ಯೂರೊ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಅಫೇರ್ಸ್‌ ತನ್ನ ಅಂತರಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.doi.gov/bureau-indian-affairs.html |accessdate=December 25, 2007 |title=Bureau of Indian affairs |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071129013254/http://www.doi.gov/bureau-indian-affairs.html |archivedate = November 29, 2007}}</ref> ಇಂತಹ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು ಟ್ರಸ್ಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವುದು ಮತ್ತುಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಫೆಡೆರಲ್ ಸರ್ಕಾರವಾಗಲಿ, ಕೆನಡಾ ಆಗಲಿ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಅಲ್ಲದ ಆಡಳಿತ ಮುಂತಾದ ವಿದೇಶೀಶಕ್ತಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ತಗ್ಗಿನಡೆದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮರ್ಥಕರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. {{cquote|Forced termination is wrong, in my judgment, for a number of reasons. First, the premises on which it rests are wrong... The second reason for rejecting forced termination is that the practical results have been clearly harmful in the few instances in which termination actually has been tried.... The third argument I would make against forced termination concerns the effect it has had upon the overwhelming majority of tribes which still enjoy a special relationship with the Federal government... The recommendations of this administration represent an historic step forward in Indian policy. We are proposing to break sharply with past approaches to Indian problems.|20x|20x|President Richard Nixon, ''Special Message on Indian Affairs'', July 8, 1970.<ref name=Nixon_termination_of_termination> {{cite web | url = http://www.epa.gov/tribalportal/pdf/president-nixon70.pdf | title = President Nixon, Special Message on Indian Affairs | publisher= = U.S. Environmental Protection Agency | accessdate = 2008-03-19 | format = PDF}} </ref> }} [[File:Poldine carlo koyukon.jpg|thumb|upright|ಅಲಾಸ್ಕಾದ ಕೊಯುಕಾನ್ ಲೇಖಕ ಪೋಲ್ಡಿನ್ ಕಾರ್ಲೊ]] ಆಗ 2003ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಜನಗಣತಿ ಮಂಡಳಿ ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ 2,786,652 ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 928884 ಜನರು ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ: [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕೆಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ 413,382, [[ಆರಿಜೋನ|ಅರಿಝೊನಾ]]ದಲ್ಲಿ 294,137 ಹಾಗೂ [[ಒಕ್ಲಹೋಮ|ಒಕ್ಲಹೊಮಾ]]ದಲ್ಲಿ 279,559 ರಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/states/asrh/tables/SC-EST2003-04.pdf |format=PDF|work=US Census.gov |title=Annual Estimates by Race Alone |accessdate=February 8, 2006}}</ref> ಅದಲ್ಲದೇ 2000ರಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಂಗಡಗಳೆಂದರೆ ನವಜೊ, ಚೆರೊಕಿ, ಚೊಕ್ಟಾ, ಸಿಯುಕ್ಸ್‌, ಚಿಪ್ಪವಾ, ಅಪ್ಯಾಚ್‌, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಫೀಟ್‌, ಇರೊಕ್ವೊಯಿಸ್‌ ಮತ್ತು ಪುಯೆಬ್ಲೊ. ಆದಾಗ್ಯೂ 2000ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಂತತಿಯ ಹತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ ಎಂಟರಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಕುಲದವಾಗಿದ್ದರು. ಮುಂದಿನ 2100ರಷ್ಟರೊಳಗೆ, ಈ ಅನುಪಾತ ಹತ್ತರಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತಕ್ಕೇರುತ್ತದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.law.nyu.edu/kingsburyb/spring04/indigenousPeoples/classmaterials/class10/Class |work=Columbia Law Review |title=Mixing Bodies and Beliefs: The Predicament of Tribes |accessdate=February 8, 2006 |archive-date=ಜೂನ್ 13, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613230315/http://www.law.nyu.edu/kingsburyb/spring04/indigenousPeoples/classmaterials/class10/Class |url-status=bot: unknown }}</ref> ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ, ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆಯುಳ್ಳ, ಆದರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿರದ ಹಲವು ಪಂಗಡಗಳಿವೆ. ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಾನ್ಯತೆಯೊಂದಿಗಿನ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸವಲತ್ತುಗಳು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವವು. ಕೆಲವು ಪಂಗಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿ ಫೆಡರಲ್ ಮಾನ್ಯತೆ ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ. ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದ ಮುವೆಕ್ಮಾ ಒಹ್ಲೊನ್‌ ಮಾನ್ಯತೆಯಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತತಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.muwekma.org |title=The Muwekman Ohlone |accessdate=2007-06-22 |type=html |work=muwekma.org}}</ref> ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ತಮ್ಮ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಮಾನ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹರಸಾಹಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಾನ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಸವಲತ್ತುಗಳು ಲಭಿಸುವವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಾವಸ್ತು ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಹಕ್ಕು ಹಾಗೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೀಸಲಿರುವ ಅನುದಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಅನುಮತಿಯೂ ಸೇರಿವೆ. ಆದರೆ, ಒಂದು ಪಂಗಡದ ಮಾನ್ಯತೆ ಗಳಿಸುವುದು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯ ಮಾನ್ಯತೆ ಗಳಿಸಬೇಕೆಂದಲ್ಲಿ, ಆ ಪಂಗಡದ ಸದಸ್ಯರು ಪಂಗಡದ ವಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಂಶಪರಂಪರೆಯ ಮಾಹಿತಿ-ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. [[File:Abandoned Mines Shiprock 2009.jpg|thumb|left|ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಪರಿತ್ಯಕ್ತ ಯುರೇನಿಯಂ ಗಣಿಗಳ ಉಪಸ್ಥಿ ಕೂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಪರಿಹರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.]] ಬಡತನದ ಮಧ್ಯೆ, ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ವಿಸ್ತಾರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಹೋರಾಟಗಳು ನಾನಾ ರೀತಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಉಂಟು. ಈ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ [[ಮದ್ಯದ ಗೀಳು|ಮದ್ಯಪಾನ ವ್ಯಸನ]]ದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://erc.msh.org/mainpage.cfm?file=5.4.7e.htm&module=provider&language=English |accessdate=2007-06-22 |title=Challenges to Health and Well-Being of Native American Communities |work=The Provider's Guide to Quality and Culture |archive-date=2003-01-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030123233808/http://erc.msh.org/mainpage.cfm?file=5.4.7e.htm&module=provider&language=English |url-status=dead }}, ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತ ನಿಯೋಗಗಳು, ಆ ಪಂಗಡಗಳ ಸಂಪ್ರದಾಯ-ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ತಮ್ಮದೇ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಔಷಧ ರೀತಿ-ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಔಷಧಗಳ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ. {{quote|"It has long been recognized that Native Americans are dying of diabetes, alcoholism, tuberculosis, suicide, and other health conditions at shocking rates. Beyond disturbingly high mortality rates, Native Americans also suffer a significantly lower health status and disproportionate rates of disease compared with all other Americans."| The U.S. Commission on Civil Rights, September 2004 <ref>[http://www.usccr.gov/pubs/nahealth/nabroken.pdf Broken Promises: Evaluating the Native American Health Care System] by the U.S. Commission on Civil Rights, September 2004</ref>}} [[File:Americanindiansmapcensusbureau.gif|300px|thumb|ಈ ಜನಗಣತಿ ವಿಭಾಗ ನಕ್ಷೆಯು 2000ರ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ.]] ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಯುಕ್ತ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗ ಶಾಖೆಗಳು ಪಂಗಡದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವುದು ಎಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಾರ್ಟಿ 2000ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಯ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.indiancountry.com/articles/headline-2000-07-12-01.shtml |archiveurl=https://web.archive.org/web/20000902214724/http://www.indiancountry.com/articles/headline-2000-07-12-01.shtml |archivedate=2000-09-02 |title=Indian Country Today Newspaper - Native American Indian News |publisher==Web.archive.org |date=2000-07-12 |accessdate=2010-08-22}}</ref> ಹೀಗೆ 2007ರಲ್ಲಿ, ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್‌ ಪಾರ್ಟಿಯ ಶಾಸನಸಭಾ ಸದಸ್ಯರ ಗುಂಪು, ಚೆರೋಕೀ ರಾಷ್ಟ್ರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲೆಂದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಸೂದೆ ಮಂಡಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.tanasijournal.com/main/index.php?option=com_content&task=view&id=365&Itemid=1&ed=53|title=National Congress of American Indians Opposes Bill to Terminate the Cherokee Nation|date=7 July 2007|work=Tanasi Journal|publisher==Wisdom Keepers, Inc.|accessdate=6 November 2009|archive-date=10 ಮೇ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090510034518/http://www.tanasijournal.com/main/index.php?option=com_content&task=view&id=365&Itemid=1&ed=53|url-status=dead}}</ref> ಅಲ್ಲದೇ 2004ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು [[ಯುರೇನಿಯಮ್|ಯುರೆನಿಯಮ್]]‌ನಂತಹ ಸೈಸರ್ಗಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಇತರರು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಯತ್ನಗಳ ಕುರಿತು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಜಾಗರೂಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.angelfire.com/band/senaaeurope/DRelocation.html |work=Senaa |title=The Genocide and Relocation of the Dine'h (Navajo) |accessdate=February 8, 2006}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.shundahai.org/bigmtbackground.html |work=Shundahai.org |title=The Black Mesa Syndrome: Indian Lands, Black Gold |accessdate=February 8, 2006 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110222002949/http://www.shundahai.org/bigmtbackground.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://lists.wayne.edu/cgi-bin/wa?A2=ind9703&L=tamha&F=&S=&P=7661 |work=LISTSERV at Wayne State University|title=Big Mountain Update 1 February 1997 |accessdate=February 8, 2006}}</ref> [[ವರ್ಜೀನಿಯ|ವರ್ಜಿನಿಯಾ]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ, ವಿಚಿತ್ರ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸುವರು. ವರ್ಜಿನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಫೆಡರಲ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಪಂಗಡಗಳಿಲ್ಲ. ಆ ರಾಜ್ಯದ ಮಹತ್ವ ಅಂಕಿ ಅಂಶ ಮಂಡಳಿಯ ದಾಖಲೆ ಸಂಗ್ರಹದ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ವಾಲ್ಟರ್‌ ಆಷ್ಬಿ ಪ್ಲೆಕರ್‌, ಒನ್‌ ಡ್ರಾಪ್‌ ರೂಲ್‌ನ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಅನ್ವಯಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಕಾರಣ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು 1912ರಿಂದ 1946ರ ತನಕ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. "ಬಿಳಿಯರು" ಮತ್ತು "ವರ್ಣೀಯರು" ಎಂಬ ಕೇವಲ ಎರಡೇ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವ ಕಾನೂನೊಂದನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ 1920ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ನರೊಂದಿಗೆ ಅಂತರ್ವಿವಾಹವಾದ ಕಾರಣ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಶುದ್ಧ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಕಲಬೆರಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಆಂಶಿಕ ಕಪ್ಪು ವಂಶಪರಂಪರೆಯ ಜನರು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಾಗಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪ್ಲೆಕರ್‌ ನಂಬಿದ್ದರು. ಪ್ಲೆಕರ್‌ ಹೇಳುವಂತೆ, ನೋಡಲು ಅವರು ಹೇಗಾದರೂ ಇರಲಿ ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತು ಏನಾದರೂ ಇರಲಿ, ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ವಂಶಪರಂಪರೆಯ ಯಾರೇ ಆದರೂ ಅವರನ್ನು 'ವರ್ಣೀಯರು' ಎಂದೇ ವಿಂಗಡಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ತಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ವರ್ಣೀಯರು ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ಲೆಕರ್‌ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಮರುವರ್ಗೀಕರಣ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಕುಟುಂಬದ ಉಪನಾಮಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಖರ ದಾಖಲೆಗಳೆಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾಶಗೊಳಿಸಿದರು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬದ ಬೇರೆಬೇರೆ ಸದಸ್ಯರನ್ನು 'ಬಿಳಿಯರು' ಮತ್ತು 'ವರ್ಣೀಯರು' ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು. ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ತಾವು 'ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌' ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಖ್ಯಗುರುತಿಗೆ ಅವಕಾಶವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ.<ref name="home.hamptonroads.com">{{cite web |url=http://home.hamptonroads.com/stories/story.cfm?story=74481&ran=162825 |work=Pilotonline.com |title=The black-and-white world of Walter Ashby Plecker |accessdate=February 8, 2006 |archive-date=ಜನವರಿ 3, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060103123937/http://home.hamptonroads.com/stories/story.cfm?story=74481&ran=162825 |url-status=dead }}</ref> ಆದರೂ, ವರ್ಜಿನಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಸಂಯುಕ್ತತಾ,ಒಕ್ಕೂಟ ಮಟ್ಟದ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡುವ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಸೆನೇಟ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಮಿತಿಯು 2009ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www2.timesdispatch.com/rtd/news/state_regional/state_regional_govtpolitics/article/INDI23_20091022-223007/301146//|title=Virginia tribes take another step on road to federal recognition|access-date=2011-02-25|archive-date=2009-10-26|archive-url=https://archive.today/20091026175747/http://www2.timesdispatch.com/rtd/news/state_regional/state_regional_govtpolitics/article/INDI23_20091022-223007/301146/|url-status=dead}}</ref> ಸಂಯುಕ್ತತಾ ಮನ್ನಣೆ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿತ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಲು, ಪಂಗಡಗಳು ತಾವು 1900ರಿಂದಲೂ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು ಎಂಬುದರ ಪುರಾವೆ ಒದಗಿಸಬೇಕಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತತಾ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ನಿಯಮವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಇತರೆ ಜನಾಂಗದವರೂ ಸಹ, ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಂಯುಕ್ತತಾ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿದ ಪಂಗಡಗಳು ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಹಠ ಹಿಡಿದಿದ್ದು ಇದಕ್ಕೆ ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣ.<ref name="home.hamptonroads.com" /> ಹೀಗೆ 21ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಭೂಚಿತ್ರಣದಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮುದಾಯಗಳು ಬಹಳ ಕಾಲ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಅಗ್ನಿಶಮನ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥಾ ಸೇವೆ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಇಂತಹ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸುಸಂಗತವಾಗಿ ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಯಿದೆಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲು, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ. ಹಲವು ಸಮುದಾಯಗಳು, ಸಮುದಾಯಗಳೊಳಗಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ವಸತಿ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ (ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ಶಾಸನಸಭೆ) ''ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ವಸತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಮಾಧಿಕಾರ ಕಾಯಿದೆ'' (NAHASDA)ಯನ್ನು 1996ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಈ ಶಾಸನವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ 1937 ಇಸವಿಯ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಯಿದೆಯ ಬದಲಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಪಂಗಡಗಳಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ 'ಬ್ಲಾಕ್‌ ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್‌ ವ್ಯವಸ್ಥೆ'ಯೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ===ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಭೇದಭಾವ, ಜನಾಂಗೀಯತೆ ಮತ್ತು ಘರ್ಷಣೆಗಳು=== {{Indigenous rights}} [[File:No beer sold to indians.jpg|left|thumb|300px|ಬಾರೊಂದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲಾದ ಒಂದು ತಾರತಮ್ಯದ ಚಿಹ್ನೆ.ಬಿರ್ನೆ, ಮೋಂಟಾನ, 1941.]] ಜನನಿಬಿಡತೆಯುಳ್ಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಪರಿಚಿತ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ವಾಸಿಸುವ ಕಾರಣ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮುದಾಯದವರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಯತ್ನಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಆಗ 2007ರಲ್ಲಿ, ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ ಸಂಘಟನೆಯು ಒಂದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಸಮೂಹ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿತು. ತಮ್ಮ ದೈನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತಾವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರೊಂದಿಗೆ ಭೇಟಿಯಾದದ್ದು ಬಹಳ ವಿರಳ ಎಂದು ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರತ್ತ ಸಹಾನುಭೂತಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, ಹಿಂದೆ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಅನ್ಯಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಾದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಇತರೆ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, ಇಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೇನು ಎಂಬುದು ತಮಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಖರ ಕಲ್ಪನೆಯೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಪಾಲಿಗೆ, ವಿಶಾಲ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಜನರು ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹದ ಧೋರಣೆ ತೋರುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೂ ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸಮೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.publicagenda.org/reports/walking-mile-first-step-toward-mutual-understanding |work=Public Agenda |title=Walking a Mile: A Qualitative Study Exploring How Indians and Non-Indians Think About Each Other |accessdate=July 25, 2008 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 19, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080919174041/http://www.publicagenda.org/reports/walking-mile-first-step-toward-mutual-understanding |url-status=dead }}</ref> {{cquote|He is ignoble—base and treacherous, and hateful in every way. Not even imminent death can startle him into a spasm of virtue. The ruling trait of all savages is a greedy and consuming selfishness, and in our Noble Red Man it is found in its amplest development. His heart is a cesspool of falsehood, of treachery, and of low and devilish instincts... The scum of the earth!'''|20x|20x|[[Mark Twain]], 1870, ''The Noble Red Man'' (a satire on James Fenimore Cooper's portrayals) <ref name=mark_twain> {{cite web |url = http://www.bluecorncomics.com/twain.htm |title = Mark Twain, Indian Hater |accessdate = 2008-08-26 |author = Mark Twain, Blue Corn Comics }} </ref>}} ಸಂಯುಕ್ತತಾ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಆಗಿನ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅತಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಘಟನೆಯೆಂದರೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಡಕೋಟಾ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವೂಂಡೆಡ್‌ ನೀ ಘಟನೆ. ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್‌(ಎಐಎಮ್‌)ನ ಸುಮಾರು 200 ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು 1973ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 27ರಂದು ವೂಂಡೆಡ್‌ ನೀ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸನಿಹದಲ್ಲಿರುವ ಪೈನ್‌ ರಿಡ್ಜ್‌ ರಿಸರ್ವೇಷನ್‌ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಚಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಂಯುಕ್ತತಾ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನಿಕರು ಈ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದರು. ಮುಂದೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಗುಂಡಿನಚಕಮಕಿಯಲ್ಲಿ, ಎಐಎಮ್‌ನ ಇಬ್ಬರು ಸೈನಿಕರು ಹತರಾದರು; ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಗಾಯವಾಗಿ, ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿಗೆ ತುತ್ತಾದರು.<ref>{{Cite news|url=http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F40616FA38551A7493CAAB178FD85F478785F9 |title=Shot Kills Indian At Wounded Knee |publisher==Select.nytimes.com |date= 1973-04-28|accessdate=2010-08-22 | first=Martin | last=Waldron}}</ref> ನಂತರ 1975ರ ಜೂನ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಪೈನ್‌ ರಿಡ್ಜ್‌ ರಿಸರ್ವೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ದರೋಡೆಕೋರರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಹೋದ ಎಫ್‌ಬಿಐ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಗುಂಡಿನ ಚಕಮಕಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಆಗ ತೀರಾ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಹೊಡೆದ ಗುಂಡುಗಳಿಂದ ಹತರಾದರು. ಎಫ್‌ಬಿಐ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣನಾಗಿದ್ದ ಎಐಎಂ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್‌ ಪೆಲ್ಷಿಯರ್‌ಗೆ ಎರಡು ಸತತ ಅವಧಿಗಳ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|last=Crosson |first=Judith |url=http://www.boston.com/news/nation/articles/2003/11/05/appeals_court_denies_peltiers_parole_bid/ |title=Appeals court denies Peltier's parole bid |publisher==Boston.com |date=2003-11-05 |accessdate=2010-08-22}}</ref> {{quote|LeCompte also endured taunting on the battlefield. "They ridiculed him and called him a 'drunken Indian.' They said, 'Hey, dude, you look just like a haji—you'd better run.' They call the Arabs 'haji.' I mean, it's one thing to worry for your life, but then to have to worry about friendly fire because you don't know who in the hell will shoot you?|Tammie LeCompte, May 25, 2007, "Soldier highlights problems in U.S. Army"<ref name="Indian Country Today"> {{cite web |url = http://www.indiancountrytoday.com/archive/28148064.html |title = Soldier highlights problems in U.S. Army |accessdate=2008-09-20 |author = Indian Country Today }} </ref> }} 'ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಂದೆ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪಂಗಡಗಳಿಗಾಗಿ ಸರಿಯಿಲ್ಲದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಹೇರಿದಕ್ಕೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪರವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಕ್ಷಮೆ ಯಾಚಿಸುವ' ಒಂದು ಜಂಟಿ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಕನ್ಸಸ್‌ ಪ್ರದೇಶದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸೆನೇಟರ್‌ ಸ್ಯಾಮ್‌ ಬ್ರೌನ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ 2004ರಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದರು.<ref name="HISTORIC RESOLUTION OF APOLOGY TO NATIVE PEOPLES INTRODUCED IN U.S. CONGRESS May 6, 2004">{{cite web |url = http://www.nativevillage.org/Messages%20from%20the%20People/resolution_of_apology_to_native_.htm |title = Senate Joint Resolution 37: APOLOGY TO NATIVE PEOPLES |accessdate = 2004-05-06 |author = Sam Brownback (R) |archive-date = 2004-06-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20040614145406/http://www.nativevillage.org/Messages%20from%20the%20People/resolution_of_apology_to_native_.htm |url-status = dead }}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ 2010ರ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯ ವಿನಿಯೋಗ ಮಸೂದೆಯ ವಿಚಾರವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆದ ಕಾರಣ, ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ|ಬರಾಕ್‌ ಹುಸೇನ್‌ ಒಬಾಮಾ]] 2009ರಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದರೊಂದಿಗೆ ಶಾಸನವು ಕಾನೂನಾಯಿತು.<ref>[http://blogs.wsj.com/washwire/2009/12/22/us-offers-an-official-apology-to-native-americans/ ಯುಎಸ್ ಆಫರ್ಸ್ ಆನ್ ಅಫೀಶಿಯಲ್ ಅಪಾಲಜಿ ಟು ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್]</ref> ಆಗ 1975ರಲ್ಲಿ ಎನ್‌ ಎಸ್‌ ಮಿಮಾಕ್‌ನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಎಐಎಮ್‌ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಜಾನ್‌ ಗ್ರಹಾಮ್‌ನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೊಳಪಡಿಸಲು, 2007ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದಿಂದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ವೂಂಡೆಡ್‌ ನೀ ಘಟನೆ ಸಂಭವಿಸಿ, ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಎಫ್‌ಬಿಐ ಗೂಢಚಾರಿಣಿ ಎಂಬ ಅನುಮಾನದ ಮೇರೆಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈಯಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="glocan">{{Cite news|date=2004-12-07 |accessdate=2007-06-30 |last=Hume |first=Mark |title=Activist pleaded to live, U.S. says; Extradition hearing in Vancouver told about final days of N.S. Mikmaq killed in 1975 |work=The Globe and Mail (Canada) |publisher==Bell Globemedia Publishing Inc. |page=A12 |type=Newspaper }}</ref><ref name="glocan2">{{Cite news|accessdate=2007-06-30 |date=2007-06-27 |title=Former AIM member loses extradition appeal |last=Mickleburgh |first=Rod |page=A10 |type=Newspaper |work=The Globe and Mail (Canada) |publisher= Bell Globemedia Publishing Inc.}}</ref> ಈಚೆಗೆ 2010ರಲ್ಲಿ ಸಿಗರೆಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ಹೇರುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸೆನೆಕಾ ನೇಷನ್‌ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರದ ಮಹಾಪೌರ ಬ್ಲೂಂಬರ್ಗ್‌ ನಡುವೆ ವಾಗ್ವಾದ ನಡೆಯಿತು. ಸೆನೆಕಾ ನೇಷನ್‌ ಬ್ಲೂಂಬರ್ಗ್‌ರ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿಯಿತು. ರೇಡಿಯೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರಲ್ಲಿ 'ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಪ್ಯಾಟರ್ಸನ್‌ ದನಗಾಹಿರಾವುತನ ಟೊಪ್ಪಿಗೆ ಮತ್ತು ಗನ್ನು ಹಿಡಿದು ತನಗಾಗಿಯೇ ಹಣ ಬೇಕು' ಎಂದು ಬೇಡಿಕೆಯಿಡತಕ್ಕದ್ದು' ಎಂದು ಬ್ಲೂಂಬರ್ಗ್‌ ಹೇಳಿದಾಗ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 1ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ಈ ತೆರಿಗೆಯ ಸಂಬಂಧಿತ ವ್ಯಾಜ್ಯವು ಬಹಳಷ್ಟು ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು.<ref name="cowboyHat"> {{Cite news |accessdate=2010-08-21 |date=2010-08-21 |title=State & Local American Indian Tribe Miffed by Bloomberg Remark Sues to Block N.Y. Cigarette Tax |type=Newspaper |publisher= = FoxNews.com | url = http://www.foxnews.com/politics/2010/08/21/american-indian-tribe-miffed-bloomberg-remark-sues-block-ny-cigarette-tax/?test=latestnews }}</ref> ====ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಂದ ಹೊರತಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು==== {{Main|Declaration on the Rights of Indigenous Peoples}} ಸುಮಾರು 25 ವರ್ಷಗಳ ಚರ್ಚೆಯ ನಂತರ, 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13ರಂದು, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹಾಸಭೆಯಲ್ಲಿ 'ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಜನರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಘೋಷಣೆ'ಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಈ ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಇದರ ಪರವಾಗಿ 143 ಮತಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ವಿರೋಧ ಮತಗಳು ಚಲಾವಣೆಯಾದವು. (ಕೆನಡಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ). ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೊಳಗಾದ, ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ಮತದಾನ ಹಕ್ಕು ತಪ್ಪಿಸಲಾದ ಸಣ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ವಸಾಹತುದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಅದೆಷ್ಟೋ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಮೀರಿಸಿದ್ದ <ref>{{Cite book | publisher= = McGill-Queen's University Press | isbn = 0773530061 9780773530065 0773523324 9780773523326 | last = Hall | first = Tony | title = The American Empire and the Fourth World : The bowl with one spoon | location = Montreal; Ithaca | series = McGill-Queen's native and northern series, 34. | year = 2003 }}</ref> ಈ ನಾಲ್ಕೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾದ ಈ ಘೋಷಣೆಯ ಅಂತಿಮ ಪಠ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದವು. ಆನಂತರ, ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದ ಈ ನಾಲ್ಕೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ತಮ್ಮ ನಿಲುವು ಬದಲಿಸಿ, ಈ ಘೋಷಣೆಯ ಪರ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದವು. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದ, ರಿಚರ್ಡ್‌ ಗ್ರೆನೆಲ್‌ರ ಸಹಾಯಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗೂ ವಕ್ತಾರರಾಗಿದ್ದ ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ಚಾಂಗ್‌ ಹೇಳಿದ್ದು, 'ಇಂದು ಏನು ಮಾಡಲಾಯಿತೋ ಅದು ಅಸ್ಪಷ್ಟ. ಈಗಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಯೆಂದರೆ, ಹಲವು ವಿಭಿನ್ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳಾಗಬಹುದು. ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸರ್ವತ್ರ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>[https://web.archive.org/web/20070914032842/http://www.iht.com/articles/ap/2007/09/13/news/UN-GEN-UN-Indigenous-Peoples.php ಯುಎನ್ ಅಡಾಪ್ಟ್ಸ್ ಡಿಕ್ಲರೇಶನ್ ಆನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಇಂಡೀಜಿನಸ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್] ''ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್,'' 13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007.</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಿಯೋಗವೂ ಸಹ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡತವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. 'ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಜನರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಘೋಷಣೆಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು' ಎಂಬ ಪತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇತರೆ ಮೂರು ದೇಶಗಳ ಆಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನೇ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವೂ ಸಹ ಆಧರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಜೊತೆಗೆ, ಘೋಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಲನಿವಾಸದ ಜನರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಸೂಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆಯು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ, ಎಂದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>[https://www.un.int/usa/press_releases/20070913_204.html ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲನೇಶನ್ ಆಫ್ ವೋಟ್ ಆನ್ ದಿ ಡಿಕ್ಲರೇಶನ್ ಆನ್ ದಿ ರೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡೀಜಿನಸ್ ಪೀಪಲ್ಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಟು ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಸ್, 13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007.</ref> ====ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಶುಭಚಿಹ್ನೆಗಳು==== {{Main|Native American mascot controversy}} [[File:Chief Osceola on Renegade FSU.jpg|thumb|upright|ಒಬ್ಬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಶುಭಚಿಹ್ನೆಯಾದ ಮುಖ್ಯ ಓಸಿಯೋಲವಾಗಿ ನಟಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಲಾಂಛನಗಳ ಬಳಕೆಯು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] ಮತ್ತು [[ಕೆನಡಾ]] ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ 'ಆಟವಾಡುವ ಇಂಡಿಯನ್‌' ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಹೊಂದಿದ್ದುಂಟು.<ref name="Calloway">ಫರ್ಸ್ಟ್ ಪೀಪಲ್ಸ್, ಕೊಲಿನ್ ಜಿ. ಕ್ಯಾಲೊವೇ, 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ, 2004</ref> ಹಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು {{Who|date=June 2009}} ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಯೋಧನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಹೊರಸೂಸುವ ಶೂರತ್ವ ಮತ್ತು ರಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಶಂಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಲಾಂಛನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದು ಬಹಳ ಅವಹೇಳನಕಾರಿ ಎಂದು ಹಲವು {{Quantify|date=February 2010}} ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು {{Which?|date=February 2010}} ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನಾರ್ತ್‌ ಡಕೊಟಾ ಫೈಟಿಂಗ್‌ ಸಿಯೊಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ನಾರ್ತ್‌ ಡಕೊಟಾ) ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚೀಫ್‌ ವಾಹೂ ಆಫ್‌ ಕ್ಲೆವಿಲೆಂಡ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್) ಇಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸದೆ ಲಾಂಛನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರವು. ಆದರೆ ಕೆಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ CA ವಲೆಜೊದಲ್ಲಿರುವ ವಲೆಜೊ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಮತ್ತು ಅದೇ ರಾಜ್ಯದ CA ಕ್ರಾಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜಾನ್‌ ಸ್ವೆಟ್‌ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಂತಹ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಶಾಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳು {{Which?|date=June 2009}} ಲಾಂಛನಗಳನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಬಳಸುತ್ತಿವೆ. ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಬೇ ಏರಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಟೊಮೇಲ್ಸ್‌ ಬೇ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಮತ್ತು ಸೆಕೊಯಾ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ತಮ್ಮ ಲಾಂಛನಗಳ ಬಳಕೆ ಕೈಬಿಟ್ಟಿವೆ. {{cquote|(Trudie Lamb Richmond doesn't) know what to say when kids argue, 'I don't care what you say, we are honoring you. We are keeping our Indian.'... What if it were 'our black' or 'our Hispanic'?|20x|20x|-Amy D'orio quoting Trudie Lamb Richmond, March 1996, "Indian Chief Is Mascot No More"<ref name=amy_d> {{Cite news |url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9805E4DF1239F932A05750C0A960958260&n=Top%2FReference%2FTimes%20Topics%2FSubjects%2FM%2FMascots |title = Indian Chief Is Mascot No More |accessdate = 2008-08-26 |author = Amy D'orio | work=The New York Times | date=1996-03-31}}</ref> }} ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 2005ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಾಲೆಜಿಯೇಟ್‌ ಅಥ್ಲಿಟಿಕ್‌ ಅಸೊಸಿಯೇಷನ್‌ (ಎನ್‌ಸಿಎಎ) ತನ್ನ ಋತುವಾರು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಉಗ್ರಸ್ವರೂಪದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಲಾಂಛನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.pbs.org/newshour/bb/sports/july-dec05/mascots_8-25.html |work=Online NewsHour |title=NCAA Bans Indian Mascots |accessdate=February 8, 2006 |archive-date=ಜನವರಿ 25, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110125095014/http://www.pbs.org/newshour/bb/sports/july-dec05/mascots_8-25.html |url-status=dead }}</ref> ಪಂಗಡವು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವ ತನಕ ಪಂಗಡದ ಹೆಸರು ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫ್ಲಾರಿಡಾ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ತಂಡಕ್ಕೆ ಫ್ಲಾರಿಡಾದ ಸೆಮಿನೊಲ್‌ ಪಂಗಡ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.iht.com/articles/2005/08/24/sports/COLLEGE.php|title=Florida State wins its battle to remain the Seminoles|author=Powell, Robert Andrew|date=August 25, 2005|publisher==International Herald Tribune|accessdate=9 August 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050825185653/http://www.iht.com/articles/2005/08/24/sports/COLLEGE.php|archivedate=25 August 2005}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.fsu.com/pages/2005/06/17/historic_vote.html|title=Florida State University thanks Seminoles for historic vote of support|publisher==Florida State University|accessdate=9 August 2008 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070608224336/http://www.fsu.com/pages/2005/06/17/historic_vote.html |archivedate = June 8, 2007}}</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ-ಅಮೆರಿಕನ್‌-ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳುಳ್ಳ ತಂಡಗಳ ಹೆಸರುಗಳ ಬಳಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಚೀಫ್‌ ವಾಹೂದಂತಹ ಲಾಂಛನ ಮತ್ತು ಕ್ಲೆವಿಲೆಂಡ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್‌ ಹಾಗೂ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ರೆಡ್‌ಸ್ಕಿನ್ಸ್‌ನಂತಹ ತಂಡಗಳು ಬಳಸುವ ಲಾಂಛನಗಳು ಕೆಲವರ ಪ್ರಕಾರ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. {{quote|"Could you imagine people mocking African Americans in black face at a game?" he said. "Yet go to a game where there is a team with an Indian name and you will see fans with war paint on their faces. Is this not the equivalent to black face?"|"Native American Mascots Big Issue in College Sports",Teaching Tolerance, May 9, 2001<ref name=teachingTolerance>{{cite web |url = http://www.tolerance.org/news/article_tol.jsp?id=165 |title = Native American Mascots Big Issue in College Sports |accessdate = 2008-08-26 |author = Teaching Tolerance |archive-date = 2008-04-20 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080420073332/http://www.tolerance.org/news/article_tol.jsp?id=165 |url-status = dead }}</ref> }} ===ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಂದ ಚಿತ್ರಣ=== [[File:North carolina algonkin-rituale02.jpg|right|240px|thumb|ರೊನೋಕೆ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್‌ನ ಜಾನ್ ವೈಟ್‌ ಬಿಡಿಸಿದ ರೇಖಾಚಿತ್ರ]] [[File:UsaP340-5Dollars-1899-altered f.jpg|thumb|250px|ಐದು ಡಾಲರ್ ಸಿಲ್ವರ್ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌, 1899]] [[File:IndianFigureCityHallTowerc.1892.jpg|240px|thumb|1892ರಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಮಿಲ್ನೆ ಕ್ಯಾಲ್ಡರ್ ರಚಿಸಿದ ಶಿಲ್ಪ, ಇದನ್ನು ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕಲಾವಿದರು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ವಿವಿಧ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತ್ಯಾ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಕಲಾವಿದ ಜಾನ್‌ ವೈಟ್‌, ಅಗ್ನೇಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಲು ನೀರು-ಮಿಶ್ರಿತ ಜಲವರ್ಣಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಜಾನ್‌ ವೈಟ್‌ ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ತಾವು ಗಮನಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿಯೇ ಹೋಲುತ್ತಿದ್ದವು. ಆನಂತರ, '''ಎ ಬ್ರೀಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೂ ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ನ್ಯೂ ಫೌಂಡ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ವರ್ಜಿನಿಯಾ'' ' ಎಂಬ ಶಿರೋನಾಮೆಯುಳ್ಳ, ಕೆತ್ತನೆಗಳ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕಾಗಿ ಕಲಾವಿದ ಥಿಯೊಡೊರ್‌ ಡಿ ಬ್ರಿ ವೈಟ್‌ರ ಮೂಲ ನೀರು-ಮಿಶ್ರಿತ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಡಿ ಬ್ರಿ ವೈಟ್‌ರ ಕೃತಿಗಳ ಭಂಗಿ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ರೂಪ ನೀಡಿದರು. ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಡಿ ಬ್ರಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ನಡುವಿನ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕದ ಆರಂಭದ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿದರು. ಇವರ ಕುತೂಹಲ ಹೆಚ್ಚಾದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಡಿ ಬ್ರಿ ರಚಿಸಿದ ಪುಸ್ತಕವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗಾಗಿ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಆಗ 19ನೆಯ ಮತ್ತು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆ ಹೊತ್ತ ಕೆಲವು ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮತ್ತು ಕೆನಡಿಯನ್‌ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿ, ನಿಪುಣತೆ ಹೊಂದಿದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಎಲ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಅವರ್‌ ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್‌, ಜಾರ್ಜ್‌ ಕ್ಯಾಟ್ಲಿನ್‌, ಸೇಠ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೇರಿ ಈಸ್ಟ್‌ಮನ್‌, ಪಾಲ್‌ ಕೇನ್‌, ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಲ್ಯಾಂಗ್ಡನ್‌ ಕಿಹ್ನ್‌, ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಬರ್ಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌, ಜೋಸೆಫ್‌ ಹೆನ್ರಿ ಷಾರ್ಪ್‌ ಹಾಗೂ ಜಾನ್‌ ಮಿಕ್ಸ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಖ್ಯಾತನಾಮರು. ನಂತರದ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ ಭವನದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರವು ರೊಟಂಡಾದ ದ್ವಾರದ ಮೇಲೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕೃತಿ ಜೋಡಿಸಲು ನಾಲ್ಕು ಪ್ಯಾನೆಲ್‌ಗಳ ಸರಣಿ ಸೇರಿಸಿತು. ಈ ಪ್ಯಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, 19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಪೌರಾಣಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದ ಯುರೂಪಿಯನ್‌-ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಂಬಂಧಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಪ್ಯಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಟೊನಿಯೊ ಕ್ಯಾಪೆಲನೊರ ''ದಿ ಪ್ರಸರ್ವೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ ಸ್ಮಿತ್ ಬೈ ಪೊಕಾಹಾಂಟಾಸ್‌'' (1825), ಎನ್ರಿಕೊ ಕಾಸಿಕಿಯವರ ''ದಿ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಪಿಲ್ಗ್ರಿಮ್ಸ್‌'' (1825) ಮತ್ತು ''ದಿ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಡೇನಿಯಲ್‌ ಬೂನ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್‌'' (1826–27), ಹಾಗೂ ನಿಕಾಲಸ್ ಜೆವಲೊಟ್‌ರ ''ವಿಲಿಯಮ್‌ ಪೆನ್ಸ್‌ ಟ್ರೀಟಿ ವಿತ್‌ ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್‌'' (1827) ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿವೆ. ಈ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಆದರ್ಶೀಕೃತ ರೂಪಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಸಜ್ಜನರು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯರು ಉಗ್ರ ಸ್ವಭಾವದವರೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಾಲ್ಕೂ ಕೆತ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವರು ಎಂಬುದನ್ನು [[ವರ್ಜೀನಿಯ|ವರ್ಜಿನಿಯಾ]]ದ ವ್ಹಿಗ್‌ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಹೆನ್ರಿ ಎ ವೈಸ್‌ ಚುಟುಕಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ: "ನಾವು ನಿಮಗೆ ಕಾಳು ಕೊಡ್ತೀವಿ, ನೀವು ನಮ್ಮ ಭೂಮಿ ಕಸಿದುಕೊಂಡು ಮೋಸ ಮಾಡ್ತೀರ, ನಾವು ನಿಮ್ಮ ಜೀವ ಕಾಪಾಡ್ತೀವಿ, ನೀವು ನಮ್ಮ ಜೀವ ತೆಗೀತೀರ." ಇದೇ ರೀತಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ನಿರೂಪಣೆ ನೀಡಿದರೂ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಬರ್ಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಕಲಾವಿದರು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಮತೋಲನದ ಚಿತ್ರಣ ನೀಡಬಯಸಿದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳಷ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥಾ ಹಂದರದ ಬರಹಗಾರರಿದ್ದು, ಇವರು ಸಹಾನುಭೂತಿ ಧೋರಣೆಯಿಂದ ಬರೆದರು. ಇಂತಹ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಮಾರಾ ಎಲಿಸ್ ರಯಾನ್‌ ಸಹ ಒಬ್ಬರು. ಇತ್ತೀಚಿನ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ [[ದೂರದರ್ಶನ|ಕಿರುತೆರೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಅಣಕು-ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆ ಧರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ''ದಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಅಫ್‌ ದಿ ಮೊಹಿಕನ್ಸ್‌'' (1920), ''ಹಾಕೈ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಮೊಹಿಕನ್ಸ್‌'' (1957) ಹಾಗೂ ''ಎಫ್‌ ಟ್ರೂಪ್‌'' (1965–67) ಸೇರಿವೆ. ಆನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ''ದಿ ಲೋನ್‌ ರೇಂಜರ್‌'' ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ (1949–57) ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಜೇ ಸಿಲ್ವರ್ಹೀಲ್ಸ್‌ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ನಟರು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಪಾತ್ರಗಳು ಬಹಳ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗ 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪಾತ್ರಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ''ಲಿಟ್ಲ್‌ ಬಿಗ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌'' (1970), ''ಬಿಲ್ಲಿ ಜ್ಯಾಕ್‌'' (1971) ಹಾಗೂ ''ದಿ ಔಟ್ಲಾ ಜೋಸಿ ವೇಲ್ಸ್‌'' (1976) ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಕಿರುಪ್ರಮಾಣದ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಯಿತು. ಬಹಳಷ್ಟು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ನಿರೂಪಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಿರುತೆರೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರನ್ನು ಆನುಷಂಗಿಕ ಅಥವಾ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ''ಬೊನಾನ್ಝಾ'' ಸರಣಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ (1959–1973), ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಅಥವಾ ಆನುಷಂಗಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾತ್ರಗಳು ಸತತವಾಗಿ ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ''ದಿ ಲೋನ್‌ ರೇಂಜರ್‌'' (1949–1957), ''ಚೇಯೆನ್‌'' (1957–1963) ಹಾಗೂ ''ಲಾ ಆಫ್‌ ದಿ ಪ್ಲೇನ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್‌'' (1959–1963) ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಾತ್ರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದ ಬಿಳಿಯರ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಹಯೋಗಿಗಳಾಗಿದ್ದವಷ್ಟೆ. ಈ ಪಾತ್ರವಿನ್ಯಾಸವು ಆನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರುತೆರೆಯ ಪಾತ್ರವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ''ಹೌ ದಿ ವೆಸ್ಟ್‌ ವಾಸ್‌ ವನ್‌'' ನಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಯಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಷೊಹತ್‌ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಮ್‌ ಪ್ರಕಾರ, ಸಹಾನುಭೂತಿಯುಳ್ಳ ಆದರೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧದ ಚಿತ್ರಕಥೆಯಿದ್ದ, ''ಡ್ಯಾನ್ಸಸ್‌ ವಿತ್‌ ವುಲ್ವ್‌ಸ್'' ಚಲನಚಿತ್ರ 1990ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡಿತು. ಲಕೋಟಾಸ್‌ ಕಥೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು, ಯುರೊ-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಬಹಳಷ್ಟು ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಲು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref>ಶೊಹಾತ್, ಎಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾಮ್, ರಾಬರ್ಟ್. ''ಅನ್‌ಥಿಂಕಿಂಗ್ ಯೂರೊಸೆಂಟ್ರಿಸಮ್: ಮಲ್ಟಿಕಲ್ಚರಲಿಸಮ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಮೀಡಿಯಾ''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ : ರೂಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್, 2004.</ref> ಈ ಹಿಂದೆ 1992ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ದಿ ಲಾಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಮೊಹಿಕನ್ಸ್'' ‌ ಚಲನಚಿತ್ರದ ರಿಮೇಕ್‌ ಮತ್ತು ''[[Geronimo: An American Legend]]'' (1993), ''ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌ ವಿತ್‌ ವುಲ್ವ್‌ಸ್'' ‌ ಸಹ ಹಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ನಟರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಯತ್ನ ನಡೆಯಿತು. ಇದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ 2004ರಲ್ಲಿ, ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಪಕ ಗಯ್‌ ಪೆರೊಟಾ ''[[Mystic Voices: The Story of the Pequot War]]'' ಕಿರುತೆರೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳಿಸಿದರು. ವಸಾಹತುದಾರರು ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಭಾರಿ ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ಕಿರುತೆರೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಪೆರೊಟಾ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಕ್ಲೆಮನ್ಸ್‌ ಈ ಆರಂಭಿಕ ಘಟನೆಯ ಮಹತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಈಶಾನ್ಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಹಾಗೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಮತ್ತು ಡಚ್‌ ವಸಾಹತುದಾರರ ವಂಶಸ್ಥರಿಗೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಇಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೂ ಇದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಈ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನಿಖರ ಹಾಗೂ ಆದಷ್ಟು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಿ, ಕಥೆ ವಿವರಿಸಿ ಹೆಣೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಲು ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, ಹಾಗೂ ವಸಾಹತುದಾರರ ವಂಶಸ್ಥರನ್ನು ಕರೆಸಿದರು. ಸಮಕಾಲೀನ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಂದಲೂ ಸಹ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಾಗೂ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಅವು ಹುಟ್ಟಿಸಿದವು. ನಿರ್ಮಾಣವು ವಿವಿಧ ಮೌಲ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಪೆಕ್ವಟ್‌ಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಹಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪಂಗಡಗಳು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಪಂಗಡಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಬೆಳೆಸಿದ್ದವು. ಇದು ನಿಜ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಗೊಳಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಜನರು ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಚಿತ್ರವು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ 2009ರಲ್ಲಿ ರಿಕ್‌ ಬರ್ನ್ಸ್‌ ರಚಿಸಿದ, ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್‌ ಸರಣಿಯ ಭಾಗವಾದ '''ವಿ ಷಲ್‌ ರಿಮೇನ್'' '‌ (2009) ಎಂಬ ಕಿರುತೆರೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವು, ಐದು ಕಂತುಗಳ ಸರಣಿಯೊಂದನ್ನು 'ಜಾಗತಿಕ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ' ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದ ಚಲನಚಿತ್ರಕರ್ತರ ನಡುವಿನ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ, ಈ ನಿರ್ಮಾಣದ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಲಹೆಗಾರರು ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.'<ref>{{Cite news | first= | last= | coauthors= | authorlink= | title=About the Project: We Shall Remain | date= | publisher== | url=http://www.pbs.org/wgbh/amex/weshallremain/the_films/about | work= | pages= | accessdate=2009-06-16 | language= | archive-date=2009-06-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090607044606/http://www.pbs.org/wgbh/amex/weshallremain/the_films/about | url-status=dead }}</ref> ಐದು ಕಂತುಗಳು ಈಶಾನ್ಯ ಪಂಗಡಗಳ ವಿರುದ್ಧ ರಾಜ ಫಿಲಿಪ್‌ನ ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮ ಪರಿಶೋಧಿಸುತ್ತದೆ, ಟೆಕುಂಸೆಹ್‌ ಯುದ್ಧ‌ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕೂಟ, ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖದಾಯಕ ಸ್ಥಳಾಂತರ (ಟ್ರೇಲ್‌ ಆಫ್‌ ಟಿಯರ್ಸ್‌), ಜೆರೊನಿಮೊನನ್ನು ಬೆನ್ನಟ್ಟಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ಅಪ್ಯಾಷ್‌ ವಾರ್ಸ್‌, ಹಾಗೂ ವೂಂಡೆಡ್‌ ನೀ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್‌ನ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ತದನಂತರ ಆಧುನಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪುನರುತ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ===ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು=== {{further|[[Native American name controversy]]}} ====ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆ==== ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂಡಿಯನ್ನರು ಅಥವಾ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ನರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇವರನ್ನು ಬುಡಕಟ್ಟು (ಅಬೊರಿಜಿನಲ್‌) ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, ಅಮೆರಿಂಡಿಯನ್ನರು, ಅಮೆರಿಂಡ್ಸ್‌, ವರ್ಣೀಯರು,<ref name="clr" /><ref name="osv">{{cite web|title=OSV Documents – Historical Background on People of Color in Rural New England in the Early 19th Century|url=http://www.osv.org/explore_learn/document_viewer.php?DocID=2044|year=2003|accessdate=2009-06-12|publisher==Old Sturbridge Inc|author=Jack Larkin|archive-date=2012-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111153359/http://www.osv.org/explore_learn/document_viewer.php?DocID=2044|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಇಂಡಿಯನ್ನರು, ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು, ಮೂಲ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, ರೆಡ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರು, ಕೆಂಪುಚರ್ಮದವರು (ರೆಡ್‌ಸ್ಕಿನ್ಸ್‌) ಅಥವಾ ರೆಡ್‌ ಮೆನ್‌ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪದವನ್ನು ಮೂಲತಃ [[ಅಮೆರಿಕ]] ದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞರು ಇಂಡಿಯನ್ ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಭಾರತದ ಜನರು ಮತ್ತು [[ಅಮೆರಿಕದ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಜನಗಳ]] ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗುರುತಿಸಲು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಎಂಬ ಪದದೊಂದಿಗೆ ಬಹುಶಃ ಸಂಬಂಧಿಸಿರಬಹುದಾದ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಮನೋದೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಆ ಪದವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಹೊಸ ಉಕ್ತಿಯ ಸ್ವೀಕೃತಿಯಿಂದಾಗಿ, '''ಇಂಡಿಯನ್ನರು'' ' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹಳತಾದದ್ದು ಅಥವ ಅಪರಾಧ ಎಂದು ಪರಗಣಿಸಿತಕ್ಕದ್ದು ಎಂದು ಕೆಲವು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ,ಅನೇಕ ವಾಸ್ತವ ಮೂಲವಾಸಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ತಮ್ಮನ್ನು ''ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ನರು'' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡತ್ತಾರೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಯಾರೇ ಆದರೂ, ಅವರು ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯರಾಗುವರು; ''ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌'' ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ ತಜ್ಞರು ಬಹುಶಃ indigenous'' ಎಂಬ(ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು) ಪದದೊಂದಿಗೆ ''ಸ್ಥಳೀಯ'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಜನರು ಹಾಗೂ ಅವರ ವಂಶಸ್ಥರಾಗಿದ್ದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅವರನ್ನು ''ಇಂಡಿಯನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು'' ಅಥವಾ ''ಏಷ್ಯನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ನರು'' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[File:Martha gradolf hochunk.jpg|thumb|left|upright|ಇಂಡಿಯಾನದ ಹೊಚುಂಕ್ ನೆಯ್ಗೆಕಾರ ಮಾರ್ತ ಗ್ರ್ಯಾಡಾಲ್ಫ್.]] ಆದರೂ, ''ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್'' ‌ ಎಂಬ ನವಪದ ಪ್ರಯೋಗದ ಟೀಕೆಯು ವಿಭಿನ್ನ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತವೆ. ಹಲವು ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ನರು ''ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್'' ‌ ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಶಂಕೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ರಸೆಲ್‌ ಮೀನ್ಸ್‌' ''ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್'' ‌ ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.ಸರ್ಕಾರವು ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ನರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸದೆ ಈ ಉಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೇರಿತು ಎಂದರು. ಇಂಡಿಯನ್‌ ಎಂಬ ಪದದ ಬಳಕೆಯು [[ಭಾರತ|ಇಂಡಿಯಾ]] ದ ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ''En Dio'' (ಅರ್ಥ: ದೇವರಲ್ಲಿ) ಎಂಬ [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್]]‌ ಉಕ್ತಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ರಸ್ಸೆಲ್ ಮೀನ್ಸ್‌ನ ಹೇಳಿಕೆ ಹೀಗಿದೆ - "ನಾನೊಬ್ಬ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಲ್ಲ‌!" ಇದರಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯಯಿಲ್ಲ - http://www.peaknet.net/~aardvark/means.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090503130744/http://www.peaknet.net/~aardvark/means.html |date=2009-05-03 }} or at http://www.russellmeans.com/russell.html; ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕ (ಟ್ರೀಟಿ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ಸ್, 1996) ಹಾಗೂ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ [http://www.learnnc.org/lp/editions/nc-american-indians/5526] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111165927/http://www.learnnc.org/lp/editions/nc-american-indians/5526 |date=2012-01-11 }} ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ [http://www.pbs.org/wgbh/roadshow/fts/bismarck_200504A16.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100425153313/http://www.pbs.org/wgbh/roadshow/fts/bismarck_200504A16.html |date=2010-04-25 }} ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಮೀನ್ಸ್‌ನ ಕೆಲವು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ "ಎನ್ ಡಿಯೊ"ಗೆ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಕೆಲಸ-ಮಾಡದ ಕೊಂಡಿಗಳಿವೆ. 2010-06-14ರಂದು ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು.</ref> ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ, ಕೆಲವು ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ನರು {{Who|date=October 2009}} ''ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು'' ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಹಿಂದೆ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ನರ ವಿರುದ್ಧದ ಅನ್ಯಾಯಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿ, ವರ್ತಮಾನದಿಂದ ಇಂಡಿಯನ್ನರು ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಬಿಳಿಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಗೆ ಸಮಾಧಾನ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ನರ ವಾದ.<ref>{{cite web |url=http://www.allthingscherokee.com/atc_sub_culture_feat_events_070101.html |work=All Things Cherokee |title=What's in a Name? Indians and Political Correctness |accessdate=February 8, 2006 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 28, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060228101053/http://www.allthingscherokee.com/atc_sub_culture_feat_events_070101.html |url-status=dead }}</ref> '''ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್'' ‌ ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯು ಬಹಳ ಗೊಂದಲಮಯವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಎಂದರೆ 'ಅಲ್ಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ' ಎಂಬರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಯಾರೇ ಆದರೂ, ಸ್ಥಳೀಯರಾಗಿಬಿಡಬಹುದು' ಎಂದು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು (ಇಂಡಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ನೇತರರು {{Who|date=October 2009}}) ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಕೀರ್ಣ ಉಕ್ತಿಯಾದ Native American ಉಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇತರೆ ಅರ್ಥಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿಸಬಹುದು. ಇದೇ ರೀತಿ, native (ಸಣ್ಣ n ಅಕ್ಷರ) ಎಂದರೆ "native-born" ಸೂತ್ರೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ನಿರೂಪಿಸಬಹುದು. ಅದರ ಉದ್ದೇಶಿತ ಅರ್ಥವು ವ್ಯಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳ ಅಥವಾ ಮೂಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಅದರೆ 1995ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಜನಗಣತಿ ಮಂಡಳಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ತಮ್ಮನ್ನು ''ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು'' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲು ''ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್'' ‌ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.infoplease.com/ipa/A0762158.html |work=Infoplease|title=Preference for Racial or Ethnic Terminology |accessdate=February 8, 2006}} </ref> ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, ಬಹಳಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ನರು ''ಇಂಡಿಯನ್‌'', ''ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್'' ‌ ಮತ್ತು ''ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್'' ‌ ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಗಳ ಬಳಕೆ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಾಳಮನಸ್ಸಿನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಉಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಬದಲಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.infoplease.com/spot/aihmterms.html |work=Infoplease|title=''American Indian'' versus ''Native American'' |accessdate=February 8, 2006}}</ref> ಆಗ 2004ರಲ್ಲಿ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಡಿಸಿ]]ಯ ಮಾಲ್‌ಲ್ಲಿ ತೆರೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯಕ್ಕ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಕ್ತಿಯು ಬಿಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಗೊಂದಲ ತಪ್ಪಿಸಲು, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಜನಗಣತಿ ಮಂಡಳಿಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ 'ಏಷ್ಯನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಎಂಬ ವರ್ಗವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ===ಜೂಜಿನ ಉದ್ಯಮ=== [[File:Sandia Casino, detail.jpg|thumb|ನ್ಯೂಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಸ್ಯಾಂಡಿಯಾ ಪ್ಯುಯೆಬ್ಲೊಗೆ ಸೇರಿದ ಸ್ಯಾಂಡಿಯಾ ಕ್ಯಾಸಿನೊ]] {{Main|Native American gambling enterprises}} ಜೂಜಾಟವು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಜೂಜುಮಂದಿರಗಳು(ಕ್ಯಾಸಿನೊ), ಜೂಜಿನಿಂದ ಆದಾಯದ ಹೊಳೆ ಹರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಮುದಾಯಗಳು ವಿವಿಧ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳ ಬಲವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಈ ಮಾರ್ಗ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸ್ವಯಮಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸದ್ಬಳಕೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮುದಾಯಗಳು ಕಾನೂನು ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಿ ಜಯಗಳಿಸಿವೆ. ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಹಕ್ಕುಗಳು ಎನ್ನಲಾದ ಇಂತಹ ಕೆಲವು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು, ಅಂದು ಹೊಸದಾಗಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಸಕಾಂಗ ನೀತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳ ಪರಮಾಧಿಕಾರವು ಅಮೆರಿಕನ್‌ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧಾರಸ್ಥಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಜೂಜುಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಜೂಜಾಟದ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಜೂಜುಮಂದಿರಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಆದಾಯಗಳು ಒಳಗಿನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ರೆಡ್ಡಿಂಗ್‌ನ ವಿನ್ಮೆಮ್‌ ವಿಂಟು ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಪಂಗಡಗಳು(ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು) ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿವೆ. ಈ ಪಂಗಡಗಳು ಜೂಜಾಟದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿವೆ. ==ಸಮಾಜ, ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ== ===ಜನಾಂಗೀಯ-ಭಾಷಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ=== {{Main|Classification of indigenous peoples of the Americas|Indigenous languages of the Americas|}} ಏಕೈಕ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು ಆಗುವ ಬದಲು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಹಲವು ನೂರು ಜನಾಂಗೀಯ-ಭಾಷಿಕ ಗುಂಪುಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವನ್ನು ನಾ-ಡೆನೆ (ಅಥಬಸ್ಕನ್‌), ಆಲ್ಜಿಕ್‌ (ಅಲ್ಗಾನ್ಕ್ವಿಯಾನ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ), ಉಟೊ-ಅಝ್ಟೆಕನ್‌, ಇರೊಕೊಯಿಯನ್‌, ಸಿಯೊಯನ್‌-ಕಟಾಬಾನ್‌, ಯೊಕ್‌-ಉಟಿಯನ್, ಸಲಿಷನ್‌ ಮತ್ತು ಯುಮನ್‌-ಕೊಚಿಮಿ ಗುಂಪುಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಇತರೆ ಹಲವು ಸಣ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ಭಾಷಾ-ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾವಾರು ವೈವಿಧ್ಯ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ, ತಳಿಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಜನರನ್ನು ವಿಶಾಲ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇರೆಗೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ: [[File:Early Localization Native Americans USA.jpg|thumb|right|350px|USನಲ್ಲಿದ್ದ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಡಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು]] *ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯರು **ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್‌: ಎಸ್ಕಿಮೊ-ಅಲೂಟ್‌ **ಉಪ-ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್‌: ಉತ್ತರ ಅಥಬಸ್ಕನ್‌ *ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯ **ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯನ್‌ ಪಂಗಡಗಳು (ಉತ್ತರ ವಲಯ): ಯೊಕ್‌-ಉಟಿಯನ್‌, ಪ್ರಶಾಂತ ಸಾಗರ ತೀರ ಅಥಬಸ್ಕನ್‌, ಕೋಸ್ಟ್‌ ಮಿವೊಕ್‌, ಯುರೊಕ್‌, ಪಲೇಹ್ನಿಹನ್‌, ಚುಮಷನ್‌, ಉಟೊ-ಅಝ್ಟೆಕನ್‌ **ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಪಂಗಡಗಳು: ಒಳನಾಡ ಸಲಿಷ್‌, ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಪೆನುಷಿಯನ್‌ **ಗ್ರೇಟ್‌ ಬೇಸಿನ್‌ ಪಂಗಡಗಳು: ಉಟೊ-ಅಝ್ಟೆಕನ್‌ **ಶಾಂತಸಾಗರದ ವಾಯುವ್ಯ ತೀರ: ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ಕೋಸ್ಟ್‌ ಅಥಬಸ್ಕನ್‌, ಕೋಸ್ಟ್‌ ಸಲಿಷ್‌ **ನೈಋತ್ಯ ಪಂಗಡಗಳು: ಯುಟೊ-ಅಝ್ಟೆಕನ್‌, ಯುಮನ್‌, ಸದರ್ನ್‌ ಅಥಬಸ್ಕನ್‌ *ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಧ್ಯವಲಯ **ಬಯಲುಸೀಮೆ ಇಂಡಿಯನ್ನರು: ಸಿಯುಯನ್‌, ಪ್ಲೇನ್ಸ್‌ ಅಲ್ಗಾನ್ಕ್ವಿಯನ್‌, ಸದರ್ನ್‌ ಅಥಬಸ್ಕನ್‌ *ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಪೂರ್ವ ವಲಯ **ಈಷಾನ್ಯ ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ ಪಂಗಡಗಳು: ಇರೊಕ್ವಿಯನ್‌, ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಅಲ್ಗಾಂಕ್ವಿಯನ್‌, ಈಸ್ಟರ್ನ್‌ ಅಲ್ಗಾಂಕ್ವಿಯನ್‌ **ಅಗ್ನೇಯ ಪಂಗಡಗಳು: ಮುಸ್ಕೊಗಿಯನ್‌, ಸಿಯುಯನ್‌, ಕಟಾಬನ್‌, ಇರೊಕ್ವಿಯನ್‌ ಸುಮಾರು 1.5 ದಶಲಕ್ಷ ನಹುವಟಿ ಭಾಷಿಕರಿರುವ ಕಾರಣ, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ದೇಶದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಧಿಕ ಜನರುಯುಟೊ-ಅಝ್ಟೆಕನ್‌ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವರು (1.95 ದಶಲಕ್ಷ); ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 180,200 ಭಾಷಿಕರುಳ್ಳ ನಡೆನೆ (ಇವರಲ್ಲಿ 148,500 ಜನರು ನವಜೊ ಮೂಲದ ಭಾಷಿಕರು). ನ-ಡೆನೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಜಿಕ್‌ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ: ಅಲ್ಜಿಕ್‌ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಈಶಾನ್ಯ ಕೆನಡಾದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಇಡೀ ಖಂಡಕ್ಕೂ ಹರಡಿ ಈಶಾನ್ಯ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ತನಕ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. (ಕಿಕಪೂನವರ ಆನಂತರದ ವಲಸೆ ಹಾಗೂ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಡೆ (ಯುರೋಕ್ ಮತ್ತು ವಿಯೋಟ್) ಹೊರವಾಸಿಗಳು); ನ-ಡೆನೆ ಭಾಷೆ ಅಲಾಸ್ಕಾದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪಶ್ಚಿಮ [[ಕೆನಡಾ]], ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, [[ಆರೆಗನ್|ಒರೆಗಾನ್]]‌ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗ ಹಾಗೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ದೇಶದ ಉತ್ತರ ಭಾಗ (ಬಯಲುಸೀಮೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊರವಾಸಿ ಪ್ರದೇಶ) ವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ. ಗಮನಾರ್ಹ ವೈವಿಧ್ಯವುಳ್ಳ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರದೇಶವೆಂದರೆ ಅಗ್ನೇಯ ವಲಯ. ಆದರೂ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಆಗಮಿಸಿ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕವುಂಟಾದ ಕಾರಣ, ಇಂತಹ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅಳಿದುಹೋದವು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲ. ===ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶಗಳು=== [[File:Hopi woman dressing hair of unmarried girl.jpg|thumb|ಹೋಪಿ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳು 1900ರ ಅವಧಿಯ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವಿವಾಹಿತ ಹುಡುಗಿಯ ತಲೆಕೂದಲನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿರುವುದು.]] [[File:Navajo Sheep.jpg|thumb|200px|right|ಕುರಿಯು ನವಾಜೊ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.]] ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಭಾಷೆ, ಉಡುಪು ಮತ್ತು ಪದ್ಧತಿಗಳು ಒಂದು ಪಂಗಡದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಬಹಳಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಂಡರೂ, ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳು ಹಲವು ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ''''''' ''' ಸುಮಾರು 10,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಆರಂಭಿಕ ಬೇಟೆಗಾರ-ಸಂಗ್ರಹಕಾರರು ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಲೋಹಶಾಸ್ತ್ರ|ಲೋಹವಿಜ್ಞಾನ]] ಉಗಮವಾದಾಗ, ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇನ್ನಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯ ಕ್ಷಮತೆಯುಳ್ಳ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸುವ ಮೊದಲು, ಹಲವು ಪಂಗಡಗಳು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಿಲ್ಲು-ಬಾಣ, ಗದೆ ಮತ್ತು ಈಟಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯ ಆಯುಧಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಗುಣಮಟ್ಟ, ವಸ್ತು ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳಿದ್ದವು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಗ್ನಿ, [[ಆಹಾರ|ಅಹಾರ]] ಒದಗಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ಬಹಳ ಸಹಾಯಕವಾದವು. ಇದು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅಮೆರಿಕಾ ಖಂಡದ ಭೂಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ಸುಮಾರು 8000ರೊಳಗೆ [[ಮ್ಯಾಮತ್|ಬೃಹದ್ಗಜ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಶಂಕುದಂತವುಗಳು ಅಳಿದುಹೋಗಿದ್ದವು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಕಾಡುಕೋಣ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡತೊಡಗಿದ್ದರು. ಮಹಾ ಬಯಲುಸೀಮೆ ಪಂಗಡಗಳು ಆಗ ಇನ್ನೂ ಕಾಡುಕೋಣಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರನ್ನು ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರುಗೊಂಡರು. 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಜನರು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಫಲವಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಕಲಿತರು. ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಬೇಟೆ ಹಿಡಿಯುವ ವಿಧಾನವೂ ಸೇರಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಗಡದವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. (ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ ಜನರು ಆಗಮಿಸುವ ಮುನ್ನ, ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಕುದುರೆಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ ನಗರದಲ್ಲಿ ಲಾ ಬ್ರಿಯ ಟಾರ್‌ ಪಿಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭಿಸಿದವು.<ref name="KCBS">{{Cite news |title=Cache Of Ice Age Fossils Found Near Tar Pits |url=http://cbs2.com/local/ice.age.fossils.2.937436.html |agency=[[Associated Press]] |publisher==[[KCBS-TV]] |location=[[Los Angeles]] |date=February 18, 2009 |accessdate=February 18, 2009 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 20, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090220060922/http://cbs2.com/local/ice.age.fossils.2.937436.html |url-status=dead }}</ref><ref name="LA TIMES">{{Cite news|author=Thomas H. Maugh II |title=Major cache of fossils unearthed in L.A. |url=http://www.latimes.com/news/local/la-sci-fossils18-2009feb18,0,2746763.story |work=[[Los Angeles Times]] |location=[[Los Angeles]] |date=February 18, 2009 |accessdate=February 18, 2009 }}</ref>) ಜೊತೆಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಗಡದವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗಳು ಅದೆಷ್ಟು ಅಮೂಲ್ಯ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ಅಂಶವಾಯಿತೆಂದರೆ, ಅವನ್ನು ಸಂಪತ್ತಿನ ಅಳತೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ===ಸಂಘಟನೆ=== [[File:Zuni-girl-with-jar2.png|thumb|upright|1909ರಲ್ಲಿ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣಿನ ಹೂಜಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿರುವ ಜುನಿ ಹುಡುಗಿ]] ====ಬಣದ ರಚನೆ==== ಪಂಗಡಗಳು ರಚನೆಯಾಗುವ ಮುಂಚೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕುಲಗಳು ಅಥವಾ ಬಣಗಳು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮೆರೆದಿದ್ದವು, ಎಂದು ಆರಂಭ ಯುಗೀಯ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪಂಡಿತರು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿದ್ದವು: * ತಮ್ಮ ಪರಮೋಚ್ಚ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಮುಖಂಡರನ್ನು ಚುನಾಯಿಸುವ ಹಕ್ಕು * ತಮ್ಮ ಪರಮೋಚ್ಚ ನಾಯಕ ಹಾಗೂ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ * ಅದೇ ಬಣದೊಳಗೆ ವಿವಾಹವಾಗಬಾರದೆಂಬ ಕಟ್ಟುಪಾಡು. * ನಿಧನರಾದ ಸದಸ್ಯರ ಸ್ವತ್ತಿನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ಪಡೆಯಲು ಪರಸ್ಪರ ಹಕ್ಕುಗಳು. * ಪರಸ್ಪರ ಸಹಾಯ, ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಯಗಳಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು. * ಪಂಗಡದ ಸದಸ್ಯಸರಿಗೆ ಹೆಸರು ನೀಡುವ ಹಕ್ಕು. * ಅಪರಿಚಿತರನ್ನು ಬಣದೊಳಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರ. * ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚಾರಣೆಗಳು. * ಶವ ಹೂಳಲು ಸರ್ವೆಸಮಾನ್ಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗ. * ಬಣದ ಮಂಡಳಿ.<ref name="Morgan1907">{{Cite book |last=Morgan |first=Lewis H. |authorlink=Lewis H. Morgan |title=Ancient Society |publisher==Charles H. Kerr & Company |year=1907 |location=Chicago |pages=70–71, 113 }}</ref> ====ಪಂಗಡದ ರಚನೆ==== ಹಲವು ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವೆ ಉಪ-ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಭಿನ್ನತೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದವು. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಲವತ್ತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮೂಲ ಭಾಷೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದವು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಂಗಡವೂ ಆ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಆಡುಭಾಷೆ ಬಳಸುವುದು. ಪಂಗಡಗಳ ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ: * ಬಣಗಳ ಸ್ವಾಮ್ಯ. * ಈ ಬಣಗಳ ಪರಮೋಚ್ಚನಾಯಕ ಮತ್ತು ಮುಖಂಡರನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸುವ ಹಕ್ಕು. * ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಥ ಮತ್ತು ಪೂಜೆಯ ಅನುಸರಣ. * ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಮಂಡಳಿಗಳುಳ್ಳ ಪರಮೋಚ್ಚ ಸರ್ಕಾರ. * ಕೆಲವು ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಗಡದ ಪರಮೋಚ್ಚ ನಾಯಕ.<ref name="Morgan1907" /> ===ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಕಲೆ=== {{See|petroglyph|pictogram|petroform|Native American art}} [[ಮಹಾ ಸರೋವರಗಳು|ಐದು ಮಹಾ ಕೆರೆಗಳು]] ಹಾಗೂ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಇರೊಕೊಯಿಸ್‌ ಪಂಗಡದವರು ''ವಾಂಪಮ್'' ಎಂಬ ದಾರ ಅಥವಾ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವುಗಳು ಎರಡು ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು: ಗಂಟುಗಳು ಮತ್ತು ಮಣಿಗಳುಳ್ಳ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಪಂಗಡದ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳ ಸ್ಮೃತಿವರ್ಧಕ ವೃತ್ತಾಂತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ವಿನಿಮಯದ ಮಾಧ್ಯಮ ಹಾಗೂ ಅಳತೆಯ ಪರಿಮಾಣವನ್ನಾಗಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ವಸ್ತುಗಳ ಪಾಲಕರನ್ನು ಪಂಗಡದ ಗಣ್ಯರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>[http://www.tolatsga.org/iro.html ಇರೋಕ್ಯೋಯಿಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110218151003/http://www.tolatsga.org/iro.html |date=2011-02-18 }}. 2006ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 23ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಪುಯೆಬ್ಲೊ ಜನರು ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಕರ್ಷಕ ವಸ್ತುಗಳ ಕಲಾಕೃತಿ ರಚಿಸಿದರು. ''ಕಚಿನಾ'' ನೃತ್ಯಕಲಾವಿದರು ಬಹಳ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾದ ಮತ್ತು ಅಲಂಕರಿಸಲಾದ ಮುಖವಾಡಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಪೂರ್ವಜ ಆತ್ಮಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿ ನರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶಿಲ್ಪಕಲಾಕೃತಿ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಅಷ್ಟೇನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಲಾದ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮರದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ನೇಯ್ಗೆ, ಕಸೂತಿ-ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧ ವರ್ಣಗಳು ಜವಳಿ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಟರ್ಕೋಯಿಸ್(ನೀಲಿ ಖನಿಜ) ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಪಿನ ಆಭರಣಗಳು ಹಾಗೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ರೂಪಪ್ರಾಧಾನ್ಯಗೊಳಿಸಲಾದ ಚಿತ್ರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ನವಜೊ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಲೋಕದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯಮದ ಸಂಬಂಧ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವತ್ತ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ರಂಗೋಲಿ ಕಲಾಕೃತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಮಾರಂಭದ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮರಳು, ಇದ್ದಿಲು, ಜೋಳದ ಹಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಪರಾಗದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಬಣ್ಣಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ಉತ್ಸಾಹಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಪ್ರಮುಖ, ಉಜ್ವಲ, ಗಹನ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ-ಬಣ್ಣಗಳುಳ್ಳ ಮರಳು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸಮಾರಂಭದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ===ಕೃಷಿ=== {{See|Native American cuisine}} [[File:Zea mays.jpg|thumb|right|upright|ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಬೆಳೆದ ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳ]] [[File:1940 govt photo minnesota farming scene chippewa baby teething on magazine indians at work.jpg|thumb|left|upright|ಹೆತ್ತವರು ಬತ್ತದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ ಚಿಪ್ಪೇವ ಮಗು ಕ್ರ್ಯಾಡಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುವುದು (ಮಿನ್ನೆಸೊಟ,1940).]] ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಜಾತಿಯ, ಸೌತೆಕಾಯಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ತರಕಾರಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಆರಂಭಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆರಂಭಿಕ ಕಾಲದ ಇತರೆ ಫಸಲುಗಳಲ್ಲಿ [[ಹತ್ತಿ]], ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ, ತಂಬಾಕು, ಹುಳಿ-ಓಮ, ಹೊಸೆಜೊಂಡು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ ವೀಡ್ ಸೇರಿದ್ದವು. ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಿಂದ ಕಲ್ಟಿಜನ್‌ಗಳನ್ನು ತರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೈಋತ್ಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸುಮಾರು 4,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಬಹಳಷ್ಟು ಬದಲಾಗುವ ಹವಾಮಾನದ ಕಾರಣ, ಕೃಷಿ ಸಫಲವಾಗಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟದ ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೈಋತ್ಯ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನವು ತಣ್ಣನೆಯ, ತೇವವುಳ್ಳ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಒಣ, ಮರಳು-ಮರಳಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಮರುಭೂಮಿಯ ಹವಾಮಾನದವರೆಗೂ ಇತ್ತು. ಒಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನೀರು ಒಯ್ಯಲು ನೀರಾವರಿ ಹಾಗೂ ಬೀಜ ಬೀರುವ ಬೆಳೆಯುವ ಗಿಡಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಧರಿಸಿ ಬೀಜಗಳ ಆಯ್ಕೆಯು, ಆ ಕಾಲದ ನಾವೀನ್ಯವುಳ್ಳ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿದ್ದವು. ನೈಋತ್ಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾವಲಂಬಿ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಇಂದು ಬೆಳೆಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಜೋಳದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಯೇ ಅವುಗಳನ್ನೂ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ, ಬಳ್ಳಿಗಳು ಜೋಳ ಫಸಲಿನ ಕಾಂಡವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯಬಹುದು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಬೆಳೆಸಿದ ಅತಿಮುಖ್ಯ ಫಸಲೆಂದರೆ [[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ|ಮೆಕ್ಕೆ-ಜೋಳ]]. ಇದರ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿ ನಂತರ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಹರಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಸುಮಾರು 2,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪೂರ್ವ ಅಮೆರಿಕಾ ವಲಯ ತಲುಪಿತು. ದೈನಿಕ ಆಹಾರದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಮೆಕ್ಕೆ-ಜೋಳವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಫಸಲಾಗಿತ್ತು. ಚಳಿಗಾಲದ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿ ಈ ಫಸಲನ್ನು ಭೂಮಿಯಡಿಯ ಗುಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪವನ್ನೂ ಪೋಲು ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಹೊಟ್ಟನ್ನು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರ ದಿಂಡನ್ನು ಉರಿಸಿ ಇಂಧನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ 800ರಷ್ಟರೊಳಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಫಸಲುಗಳಾದ ಕಾಳು, ಕುಂಬಳಕಾಯಿ ಜಾತಿಯ ಸೌತೆಕಾಯಿಯಂತಹ ತರಕಾರಿ ಮತ್ತು ಜೋಳವನ್ನು ಫಸಲಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಮೂರು ಸಹೋದರಿಯರು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀಯರ ಪಾತ್ರಗಳು ವಲಯದಿಂದ ವಲಯಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನೈಋತ್ಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಪುರುಷರು ಸಲಿಕೆ ಬಳಸಿ ಮಣ್ಣನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಹಿಳೆಯರು ಫಸಲು ನೆಡುವುದು, ಕಳೆ ಕಿತ್ತುವುದು ಹಾಗೂ ಫಸಲುಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಲವು ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳೆಯರು ತಮ್ಮ ಹೊಲಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಕೆಲಸ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಘಗೊಳಿಸುವುದು ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ರಸಗೊಬ್ಬರದಂತಹ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹಾಕುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನ್ಯೂಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವಾಂಟೊ ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಿಗಳಿಗೆ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟನೆಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಥೆಯಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಕಥೆಯ ಸತ್ಯಾಧಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಜೋಳದ ಪಕ್ಕ ಕಾಳು ಫಸಲು ನೆಟ್ಟಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಜೋಳವು ಭೂಮಿಯಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ [[ಸಾರಜನಕ]]ವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಅಲ್ಲದೆ, ಹತ್ತಲು ಜೋಳದ ಕಾಂಡಗಳನ್ನು ಆಸರೆಗಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಕಳೆಗಳನ್ನು ಸುಡಲು ಮತ್ತು ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ನಿಯಂತ್ರಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರ ಮೂಲಕ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವನ್ನು ಪುನಃ ಭೂಮಿಯೊಳಗೆ ಮರಳಿಸಿದಂತಾಯಿತು. ಈ ಕ್ರಮ-ವಿಧಾನಗಳು ವಿಫಲವಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಈ ಗದ್ದೆಯನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಸುಮ್ಮನೆ ತೊರೆದು, ಉಳುಮೆ ಮಾಡಲು ಬೇರೆ ಗದ್ದೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಖಂಡದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಫಸಲು ಬೆಳೆಸಲು, ಸ್ಥಳೀಯರು ವಿಸ್ತಾರ ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಗಮನಿಸಿದರು. ನ್ಯೂಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೊಲಗದ್ದೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನೂರಾರು ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದವು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮರಿಕನ್ನರು ಸಾವಿರಾರು ಎಕರೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಳುಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ವಸಾಹತುದಾರರು ಗಮನಿಸಿದರು.<ref name="Krech">{{Cite book|last=Krech III|first=Shepard|title=The ecological Indian: myth and history|publisher==W. W. Norton & Company, Inc.|location=New York, New York|year=1999|edition=1|page=107|isbn=0-393-04755-5}}</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಲಿಕೆ, ಸುತ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೈಂಗೋಲು ಸಲಕರಣೆ ಬಳಸಿ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿ, ಬೀಜ ಬಿತ್ತಲು, ಸಲಿಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಲಕರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಕಳೆ ಕಿತ್ತಲು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಲಿಕೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಮರ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನದಾಗಿದ್ದವು. ವಸಾಹತುದಾರರು ಕಬ್ಬಿಣ ತಂದಾಗ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಕಬ್ಬಿಣದ ಸಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಚ್ಚು ಬಳಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಬೀಜ ನೆಡಲೆಂದು ಭೂಮಿ ಅಗೆಯಲು ಸೈಂಗೋಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಫಸಲುಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿದಾಗ, ಮಹಿಳೆಯರು ಖಾದ್ಯ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿಸಲು ಇದರ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಜೋಳವನ್ನು ಪುಡಿ ಮಾಡಲು ಸುತ್ತಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಥವಾ ಜೋಳದ ಬ್ರೆಡ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.answers.com/topic/agriculture-american-indians? |work=Answers.com|title=American Indian Agriculture |accessdate=February 8, 2008}}</ref> ===ಧಾರ್ಮಿಕತೆ=== {{See|Native American religion}} [[File:Baptism of Pocahontas.jpg|320px|thumb|right|ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆಫ್ ಪೊಕಾಹೊಂಟಾಸ್ಅನ್ನು 1840ರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು.ಇದರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಗ್ಯಾಡ್ಸ್‌ಬಿ ಚ್ಯಾಪ್‌ಮ್ಯಾನ್ ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ಜೇಮ್‌ಟೌನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಮಂತ್ರಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ವೈಟೀಕರ್‌ನಿಂದ ರೆಬೆಕ್ಕಾ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ, ಬಿಳಿಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಪೊಕಾಹೊಂಟಾಸ್‌ರನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಈ ಘಟನೆಯು 1613 ಅಥವಾ 1614ರಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರಬಹುದೆಂದು ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಈಗಲೂ ಅನೇಕ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಗುಂಪುಗಳು ಆಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅನೇಕ "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ" ಜನರು ಈಗಲೂ ಹಳೆಯ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.{{Specify|date=July 2009}} ಈ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಗಳು ಇನ್ನೊಂದು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮುಖ್ಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುತನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನಿರಂತತೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು, ಬುಡಕಟ್ಟು ಗುರುತಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ" ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕದ ವೃತ್ತಿಗಾರರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸ್ಫುಟ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು. ಇವುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗಳು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪದ್ಧತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳಾದ ತಂಬಾಕು, ಸ್ವೀಟ್‌ಗ್ರಾಸ್ ಅಥವಾ ಸುಗಂಧಮೂಲಿಕೆ ಬಳಕೆ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಅನೇಕ ಸಮತಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಸ್ವೇದಗೃಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರ ನಡುವೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಉಪವಾಸ ಮಾಡುವುದು, ಅವರ ಜನರ ಪ್ರಾಚೀನ ಬಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವುಬಾರಿ ಡ್ರಮ್ಮಿಂಗ್(ಡ್ರಮ್ ಬಾರಿಸುವುದು) ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಿಡ್‌ವಿವಿನ್ ಲಾಜ್ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಔಷಧಿ ಸಮಾಜವಾಗಿದ್ದು, ಓಜಿಬ್ವಾ(ಚಿಪ್ಪೇವಾ)ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯನುಡಿಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ಹೊಂದಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ನಡುವೆ ಇನ್ನೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕದ ಚರ್ಚ್ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದೊಂದು ಸಮನ್ವಯವಾದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ]]ದಿಂದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಮತಾಚರಣೆಯು ಪಿಯೋಟೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. 1890ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಕನ್ ಟಾಂಕಾ ಸೇರಿವೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ನೈರುತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನ್ಯೂಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ, ಸ್ಪೇನಿನ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕರು ತಂದಿರುವ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ ಚರ್ಚ್‌ನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಧರ್ಮದ ನಡುವೆ ಸಮನ್ವಯತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ಯುಬ್ಲೊ ಜನರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಡ್ರಮ್‌ಗಳು,ಗಾಯನಗಳು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳು [[ಸಾಂಟಾ ಫೆ|ಸಾಂಟಾ ಫೆನ]] [[ಸಂತ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌|ಸಂತ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌ನ]] [[ಸಮೂಹಪ್ರಾರ್ಥನೆ|ಸಮೂಹಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳಲ್ಲಿ]] ನಿಯಮಿತ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.csp.org/communities/docs/fikes-nac_history.html ಎ ಬ್ರೀಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಚರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070821191748/http://www.csp.org/communities/docs/fikes-nac_history.html |date=2007-08-21 }} - ಜೇ ಫೈಕ್ಸ್. 2006ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 22ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಮನ್ವಯತೆಯು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತರ ಕಡೆ ಕೂಡ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.(ಉದಾ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಫೊಂಡಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಟೇರಿ ಟೆಕಕ್‌ವಿಥಾ ಪ್ರಾರ್ಥನಾಮಂದಿರ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್,ಆರಿಸ್‌ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಹುತಾತ್ಮರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾಮಂದಿರ. ಫೆಡರಲ್ ವಿಧಾನದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿಯಾದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಂತತಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಹದ್ದಿನ ಗರಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಈಗಲ್ ಫೆದರ್ ಕಾನೂನು (ಫೆಡರಲ್ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಸಂಹಿತೆಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆ 50 ಭಾಗ 22) ನಿಗದಿ ಮಾಡಿದೆ. ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಹದ್ದಿನ ಗರಿಗಳನ್ನು ಕೊಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ===ಲಿಂಗಾಧಾರಿತ ಪಾತ್ರಗಳು=== {{Main|Gender roles in First Nations and Native American tribes}} [[File:Doctor.susan.la.flesche.picotte.jpg|thumb|upright|left|ಡಾ. ಸುಸಾನ್ ಲಾ ಫ್ಲೆಸ್ಚೆ ಪಿಕೊಟ್ಟೆ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯೆಯಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.]] ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲಿಂಗಾಧಾರಿತ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=July 2010}} ಇರೋಕೊಯಿಸ್ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಕುಲದ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮಾತೃಸಂತತಿ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಮಾತೃಪ್ರಧಾನವಾಗಿವೆ. ಆದರೂ ಅನೇಕ ವಿವಿಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯು ಪತ್ನಿಯರು ಕುಟುಂಬದ ಆಸ್ತಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದುವ ಚೆರೋಕಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಪುರುಷರು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಕಿರಿಯರು ಮತ್ತು ಹಿರಿಯವಯಸ್ಕರ ಆರೈಕೆ ಮಾಡುವುದು, ವಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಮಾಂಸದ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮುಂತಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಅಥವಾ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವಾಗ ತಾಯಂದಿರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಕ್ರೇಡಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://college.hmco.com/history/readerscomp/naind/html/na_013100_gender.htm ಜಂಡರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030302141755/http://college.hmco.com/history/readerscomp/naind/html/na_013100_gender.htm |date=2003-03-02 }}, ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ - ಬಿಯಾಟ್ರಿಸ್ ಮೆಡಿಸಿನ್. 2006ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 99ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಕೆಲವು(ಆದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲದ)ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಮನೋಧರ್ಮ(ಮಿಶ್ರಿತ ಲಿಂಗದ ಪಾತ್ರ) ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಿಶ್ರಿತ ಅಥವಾ ಮೂರನೇ ಲಿಂಗದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕನಿಷ್ಠ 12 ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು ಸಹೋದರಿಯರಿಗೆ ಬಹುಪತ್ನೀತ್ವಕ್ಕೆ ವಿಧಿವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಮಿತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref name="Morgan1907" /> ಮನೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲದೇ, ಮಹಿಳೆಯರು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಉಳಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಅನೇಕ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಅಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು. ಅವರ ಮನೆಗಳ ಛಾವಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಗಾವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಪುರುಷರು ಬೈಸನ್‌(ಕಾಡೆಮ್ಮೆ/ ಕಾಡುಕೋಣ)ಬೇಟೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೆರವು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://www.indians.org/articles/native-american-women.html], ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ವುಮೆನ್, Indians.org. 2007ರ ಜನವರಿ 11ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಕೆಲವು ಸಮತಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾರತೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಔಷಧಿ ನೀಡುವ ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದು, ಅವರು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://www.bluecloud.org/medicine.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120618091306/http://www.bluecloud.org/medicine.html |date=2012-06-18 }}, ಮೆಡಿಸಿನ್ ವುಮೆನ್, Bluecloud.org. 2007ರ ಜನವರಿ 11ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಸಿಯೋಕ್ಸ್ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಲಕಿಯರಿಗೆ ಸವಾರಿ, ಬೇಟೆ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟ ಕಲಿಯಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಯಿತು.<ref>ಜಿನ್, ಹೊವಾರ್ಡ್ (2005). ಎ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್: 1492–ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೆ. ಹಾರ್ಪರ್ ಪೆರೆನ್ನಿಯಲ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ಸ್. ISBN 0-06-083865-5.</ref> ಹೋರಾಟವನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಾಲಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪುರುಷರಿಗೆ ಬಿಡಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಮಹಿಳೆಯರು ಅವರ ಜತೆಗೆ ಹೋರಾಡಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳಿವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ ಉಂಟಾದಾಗ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.bluecloud.org/battle.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120618203223/http://www.bluecloud.org/battle.html |date=2012-06-18 }}, ವುಮೆನ್ ಇನ್ ಬ್ಯಾಟಲ್, Bluecloud.org. 2007ರ ಜನವರಿ 11ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ===ಕ್ರೀಡೆಗಳು=== ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಬಿಡುವಿನ ಕಾಲದಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮತ್ತು ತಂಡದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಜಿಮ್ ಥಾರ್ಪ್,, ನೋಟಾ ಬೇಗಯ್III, ಜ್ಯಾಕೋಬಿ ಎಲ್ಸ್‌ಬರಿ, ಮತ್ತುಬಿಲ್ಲಿ ಮಿಲ್ಸ್ ಖ್ಯಾತ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ====ತಂಡ ಆಧಾರಿತ==== [[File:Ball players.jpg|thumb|1830ರಲ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಟ್ಲಿನ್ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಚೊಕ್ಟಾವ್ ಮತ್ತು ಲಕೋಟ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಚೆಂಡು ಆಟಗಾರರು]] ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಚೆಂಡಿನ ಕ್ರೀಡೆಗಳು, ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಲ್ಯಾಕ್ರೋಸ್ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುವ, ಸ್ಟಿಕ್‌ಬಾಲ್ ಅಥವಾ ಬಾಗ್ಗಟಾವೇಯನ್ನು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಬದಲಿಗೆ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಸಂಭವನೀಯ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಲು ಇದೊಂದು ನಾಗರಿಕ ವಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು. ಚೋಕ್ಟಾ ಅದನ್ನು ISITOBOLI (ಯುದ್ಧದ ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ)ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref name="choctaw_stickball"> {{cite web | url = http://www.indians.org/articles/choctaw-indians.html | title = Choctaw Indians | accessdate = 2008-05-02 | year = 2006 }} </ref> ಒನೊನ್‌ಡಾಗಾ ಹೆಸರು DEHUNTSHIGWA'ES ("ಪುರುಷರು ಗುಂಡನೆಯ ವಸ್ತುವಿಗೆ ಗುರಿಯಿಡುವುದು"). ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ರೂಪಾಂತರಗಳಿದ್ದು, ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್, ಇರೋಕ್ವಿಯಾನ್ ಮತ್ತು ಸದರನ್ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="three_stickball">{{cite web | url = http://www.uslacrosse.org/museum/history.phtml | title = History of Native American Lacrossee | author = Thomas Vennum Jr., author of American Indian Lacrosse: Little Brother of War | accessdate = 2008-09-11 | year = 2002–2005 | archive-date = 2009-04-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090411215231/http://www.uslacrosse.org/museum/history.phtml | url-status = dead }}</ref> ಕ್ರೀಡೆಯನ್ನು ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ರಾಕೆಟ್‌ಗಳು/ದಾಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಚೆಂಡಿನ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕ್ರೀಡೆಯ ಉದ್ದೇಶವು ಎದುರಾಳಿ ತಂಡದ ಗೋಲಿನೊಳಕ್ಕೆ ಚೆಂಡನ್ನು ಹಾಕುವ(ಏಕ ಕಂಬ ಅಥವಾ ನೆಟ್)ಮೂಲಕ ಸ್ಕೋರ್ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಗೋಲಿನಲ್ಲಿ ಎದುರಾಳಿ ತಂಡ ಸ್ಕೋರು ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆಯುವುದು. ಈ ಕ್ರೀಡೆಯು ಕೆಲವು 20 ಜನರಿಂದ 300ರಷ್ಟು ಅನೇಕ ಆಟಗಾರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಎತ್ತರ ಅಥವಾ ತೂಕದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಉಪಕರಣವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಗೋಲುಗಳು ಕೆಲವು ನೂರು ಅಡಿಗಳಿಂದ ಕೆಲವು ಮೈಲುಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಲ್ಯಾಕ್ರೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೈದಾನವು 110ಗಜಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಪಾದ್ರಿಯೊಬ್ಬರು 1729ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿಕ್‌ಬಾಲ್ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಟ್ಲಿನ್ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದರು.{{Who|date=August 2009}} ====ವ್ಯಕ್ತಿ ಆಧಾರಿತ==== ಚಂಕಿ ಕಲ್ಲಿನ ಆಕಾರದ, 1 -2ಇಂಚುಗಳ ವ್ಯಾಸದ ಬಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಆಟವಾಗಿದೆ. ಬಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಕಾರಿಡರ್(ಪ್ರವೇಶದ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗ) ಕೆಳಗೆ{{convert|200|ft|m|sing=on}} ಎಸೆಯುವುದರಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಆಟಗಾರರನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಉರುಳುತ್ತವೆ. ಬಿಲ್ಲೆಯು ಕಾರಿಡರ್ ಕೆಳಗೆ ಉರುಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಆಟಗಾರರು ಚಲಿಸುವ ಬಿಲ್ಲೆಯತ್ತ ಮರದ ಈಟಿಗಳನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆಟದ ಉದ್ದೇಶವು ಬಿಲ್ಲೆಗೆ ಗುರಿಯಿಟ್ಟು ಹೊಡೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಇತರೆ ಆಟಗಾರರು ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಡೆಯದಂತೆ ತಪ್ಪಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ====ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್==== [[File:Jim Thorpe 1913b-cr.jpg|thumb|ಜಿಮ್ ತೋರ್ಪ್ ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ರಾಜ ಗುಸ್ತಾಫ್ ವಿ.ಯಿಂದ "ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ರೀಡಾಪಟು" ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು]] [[File:BillyMills Crossing Finish Line 1964Olympics.jpg|thumb|right|1964ರ ಟೋಕಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 10,000 ಮೀಟರ್ ಓಟದಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಗೆರೆಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತಿರುವ ಬಿಲ್ಲಿ ಮಿಲ್ಸ್]] ಸಾಕ್ ಮತ್ತು ಫಾಕ್ಸ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಾದ ಜಿಮ್ ಥಾರ್ಪ್, 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಆಡುತ್ತಿದ್ದ ಬಹುಮುಖ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಥ್ಲೇಟ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಯುವಕ ಥಾರ್ಪ್‌ನನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವಾಗ ಮುಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಡಿವೈಟ್ ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್ ಮಂಡಿಗೆ ಗಾಯಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. 1961ರಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್ ಥಾರ್ಪ್ ಅವರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಜನರಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಅತ್ಯುಚ್ಚವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಾಸಂಪನ್ನರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಜಿಮ್ಮ ಥಾರ್ಪ್ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ನೆನಪು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನು ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಆಟದ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಾನು ನೋಡಿದ ಯಾವುದೇ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರನಿಗಿಂತ ಅವನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಡಬಲ್ಲ."<ref name="CNN">ಬೊಟೆಲ್ಹೊ, ಗ್ರೆಗ್. [http://www.cnn.com/2004/WORLD/europe/07/09/jim.thorpe/ ರೋಲರ್-ಕೋಸ್ಟರ್ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಐಕಾನ್, ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಸ್ಟಾರ್], CNN.com, ಜುಲೈ 14, 2004. 2007ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 23ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 1912ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಥಾರ್ಪ್ 100 ಗಜ ದೂರವನ್ನು 10 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು, 220ಗಜ ದೂರವನ್ನು 21.8ಸೆಕೆಂಡುಗಳು,440ನ್ನು 51.8ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ, 880ನ್ನು 1 ನಿಮಿಷ 57ಸೆಕೆಂಡುನಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮೈಲನ್ನು 4:35ರಲ್ಲಿ, 120 ಗಜ ದೂರದ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರದ ಹರ್ಡಲ್‌ಗಳನ್ನು 15ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು220ಗಜ ದೂರದ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಹರ್ಡಲ್‌ಗಳನ್ನು 24 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="NYTobit">[http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F40A15FF3D59107A93CBAB1788D85F478585F9 ಜಿಮ್ ಥೋರ್ಪೆ ಈಸ್ ಡೆಡ್ ಆನ್ ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಅಟ್ 64], ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮಾರ್ಚ್ 29, 1953. 2007ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 23ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಅವರು, 23ಅಡಿ 6ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು ದೂರದ ಜಿಗಿತವನ್ನು ಮತ್ತು 6ಅಡಿ 5ಇಂಚು ಎತ್ತರದ ಜಿಗಿತವನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="NYTobit" /> ಅವರು 11ಅಡಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಪೋಲ್ ವಾಲ್ಟ್ ಜಿಗಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಶಾಟ್ ಪುಟ್ 47ಅಡಿ 9ಇಂಚುಗಳು, ಜಾವೆಲಿನ್‌ ಎಸೆತವನ್ನು 163ಅಡಿ ದೂರ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಕಸ್ 136ಅಡಿ ದೂರ ಎಸೆಯಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="NYTobit" /> ಪೆಂಟಾಥ್ಲಾನ್ ಮತ್ತು ಡೆಕಾಥ್ಲಾನ್ ಎರಡಕ್ಕೂ ಥಾರ್ಪ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಅಭ್ಯಾಸಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಲಾಕೋಟ ಮತ್ತು USMC ಅಧಿಕಾರಿ ಬಿಲ್ಲಿ ಮಿಲ್ಸ್ 1964ರ ಟೋಕಿಯೊ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 10,000ಮೀಟರುಗಳ ಓಟದ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಗೆದ್ದ ಏಕೈಕ ಅಮೆರಿಕಾ ಸ್ಪರ್ಧಿ ಅವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಮುಂಚೆ ಅಜ್ಞಾತರಾಗಿದ್ದ ಮಿಲ್ಸ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಅಭ್ಯಾಸಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದರು. ವರ್ಮೋಂಟ್‌ನ ಆಂಶಿಕ ಅಬೆನಾಕಿ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಬಿಲ್ಲಿ ಕಿಡ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನ ಆಲ್ಪೈನ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್‌(ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಜಾರುವಿಕೆ) ಅಮೆರಿಕಾದ ಪುರುಷ ಪದಕ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದು, [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ]]ದ ಇನ್ಸ್‌ಬ್ರಕ್‌ನ 1964ರ ಚಳಿಗಾಲದ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನ ಸ್ಲಾಲೋಮ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ 20ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಬೆಳ್ಳಿಪದಕ ವಿಜೇತರಾಗಿದ್ದರು.<br>ಆರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ,1970ರ ವಿಶ್ವಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕಿಡ್ ಸಂಯೋಜಿತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ವಿಜೇತರಾದರು ಮತ್ತು ಸ್ಲಾಲೋಮ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಕಂಚಿನ ಪದಕ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ===ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕಲೆ=== {{Main|Native American music|Native American art}} [[File:Jake fragua jemez pueblo.jpg|thumb|upright|ನ್ಯೂಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಜೇಕ್ ಫ್ರ್ಯಾಗ್ವಾ ಜೆಮೆಜ್ ಪ್ಯುಯೆಬ್ಲೊ]] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಂಗೀತ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಏಕಧ್ವನಿಕವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಪವಾದಗಳಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡ್ರಮ್ ಬಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು /ಅಥವಾ ರಾಟಲ್‌ಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಇತರೆ ತಾಳವಾದ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇತರೆ ವಾದ್ಯಗಳು ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಮರ, ಬಿದಿರು ಅಥವಾ ಮೂಳೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಕೊಳಲುಗಳು ಮತ್ತು ಸೀಟಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನುಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮುಂಚಿನ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮೇಳಭಾಗದಿಂದಲೂ ನುಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಸ್ಪೇನ್ ಸಾಹಸಿ ಡಿ ಸೊಟೊ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ). ಈ ಕೊಳಲುಗಳ ಶ್ರುತಿಯು ನಿಖರವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬಳಸಿದ ಮರದ ಉದ್ದವನ್ನು ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಿತ ನುಡಿಸುವವರ ಕೈ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಬೆರಳಿನ ರಂಧ್ರಗಳು ಬಹುತೇಕ ಬಾರಿ ಇಡೀ ಸ್ವರಾವಧಿಯಷ್ಟು ದೂರವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಸ್ವರಾವಧಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಅಂತರವಿದ್ದರೆ ಕೊಳಲನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕದ ವಂಶಾವಳಿಯ ಪ್ರದರ್ಶಕರು ಅಮೆರಿಕದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ರಾಬ್ಬಿ ರಾಬರ್ಟ್‌ಸನ್ (ದಿ ಬ್ಯಾಂಡ್), ರೀಟಾ ಕೂಲಿಜ್, ವಾಯ್ನೆ ನ್ಯೂಟನ್, ಜೀನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್, ಬಫಿ ಸೇಂಟ್-ಮೇರಿ, ಬ್ಲಾಕ್‌ಫೂಟ್, ಟೋರಿ ಅಮೋಸ್, ರೆಡ್‌ಬೋನ್, ಮತ್ತು ಕೊಕೊರೋಸಿ. ಜಾನ್ ಟ್ರಡೆಲ್ ಮುಂತಾದವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಸಂಗೀತವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆರ್. ಕಾರ್ಲೋಸ್ ನಕಾಯ್ ಮುಂತಾದವರು ಸಂಗೀತೋಪಕರಣಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಶಬ್ದಗಳ ಜತೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಯುವ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕ ಪ್ರದರ್ಶಕರಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೇರಳ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಪೌ-ವೌ ಡ್ರಮ್ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಪ್ರಬಲ ರಾಕ್-ಎಂಡ್-ರೋಲ್ ಮತ್ತು ರಾಪ್‌ ಸಂಗೀತದವರೆಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಗೀತ ರೂಪವು ಪೌ-ವೌವ್ ಆಗಿದೆ. ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಆಲ್ಬುಕರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕೂಟ ಪೌವ್-ವೊವ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಡ್ರಮ್ ಸುತ್ತ ವೃತ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಡ್ರಮ್ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯರು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಡ್ರಮ್ ಗುಂಪುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಡುವಾಗ ಒಂದೇ ಸಂಗೀತದ ಶ್ರುತಿಯನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನರ್ತಕರು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಅಲಂಕೃತ ಬಟ್ಟೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಡ್ರಮ್ ಗುಂಪುಗಳ ಸುತ್ತ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ(ಕ್ಲಾಕ್‌ವೈಸ್)ನೃತ್ಯಮಾಡುತ್ತವೆ. ಪರಿಚಿತ ಪೌವ್-ವೋವ್ ಹಾಡುಗಳು, ಗೌರವದ ಹಾಡುಗಳು, ಅಂತರಬುಡಕಟ್ಟು ಹಾಡುಗಳು, ಕ್ರೊ-ಹಾಪ್ಸ್, ಸ್ನೀಕ್-ಅಪ್ ಹಾಡುಗಳು, ಗ್ರಾಸ್ ನೃತ್ಯಗಳು, ಎರಡು-ಸ್ವರಾವಧಿಗಳು, ಸ್ವಾಗತ ಹಾಡುಗಳು, ಮನೆಗೆ ತೆರಳುವ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಬಹುತೇಕ ದೇಶೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಕೂಡ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಸಮುದಾಯದೊಳಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|author=Bierhosrt, John |title=A Cry from the Earth: Music of North American Indians |publisher==Ancient City Press |year=1992}}</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕ ಕಲೆಯು ವಿಶ್ವ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನನ ಕೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಂಬಾರಿಕೆ(ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕುಂಬಾರಿಕೆ), [[ಚಿತ್ರಕಲೆ|ವರ್ಣಚಿತ್ರ]]ಗಳು, ಆಭರಣಗಳು, ನೇಯ್ಗೆಗಳು, ಶಿಲ್ಪಕೃತಿಗಳು, ಬುಟ್ಟಿ, ಮತ್ತುಕೆತ್ತನೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಪ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಗ್ರಿಟ್ಸ್ ಚೆರೋಕೀ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರ ''ಸುವರ್ಣ ಯುಗ'' ವಾದ 1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾಸ್ಕೆಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ(ಈಗ ಹ್ಯಾಸ್ಕೆಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ) ಅನೇಕ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆಯನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಕಾಯ್ದೆಯೊಂದರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೋಂದಣಿಯಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕದ ಕಲಾವಿದರು ತಯಾರಿಸಿರದ ಕಲಾಕೃತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕದ್ದೆಂದು ಬಿಂಬಿಸುವುದನ್ನು ಈ ಕಾಯ್ದೆ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ. ===ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ=== ಇನ್ಯೂಟ್ ಅಥವಾ ಎಸ್ಕಿಮೊಗಳು ಒಣ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮೀನಿನ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ಹೂತಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ವಾಯವ್ಯ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಸಮುದ್ರಯಾನಕ್ಕೆ 40-50ಅಡಿ ಉದ್ದದ ತೋಡುದೋಣಿಗಳನ್ನು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಸಲುವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪೂರ್ವ ವುಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ರೈತರು ಕಳೆಗುದ್ದಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಗೆಯುವ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಜೋಳದ ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನೆರೆಯ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿರುವ ಜನರು ತಂಬಾಕು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಸಮತಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕಾಡುಕೋಣ/ಕಾಡೆಮ್ಮೆಯ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ಭೂಶಿರಗಳ ಮೇಲೆ ಅಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೈಋತ್ಯ ಮರಳುಗಾಡುಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಓಕ್ ಮರದ ಹಣ್ಣಿನ(ಅಕಾರ್ನ್) ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅದನ್ನು ಹಿಟ್ಟಾಗಿ ಪುಡಿಮಾಡಿ ಅದರಿಂದ ಕಾದ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೇಲೆ ತುಂಬ ತೆಳುವಾದ ಬ್ರೆಡ್ ಬೇಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಕಡಿದಾದ ಪಕ್ಕಗುಳುಳ್ಳ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಡಿಗಡಿಗೆ ಸಂಭವಿಸುವ ಬರಗಾಲಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯಲು ಉಗ್ರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪೂರ್ವದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಯುರೋಪಿನ ಪರಿಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಸಂಧಿಸಿ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದರು. ಅವರು ಆಹಾರ, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಬಳಿಗಳಿಗೆ ತುಪ್ಪಳಗಳು, ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಉಪಕರಣಗಳು, ಕುದುರೆಗಳು, ಅಲ್ಪಬೆಲೆಯ ಆಭರಣಗಳು, ಬಂದೂಕು ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ====ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ತೊಡಕುಗಳು==== [[File:The King of the Seas in the Hands of the Makahs - 1910.jpg|thumb|"ಮಕಾಹ್ ಜನರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರರಾಜ(ತಿಮಿಂಗಿಲ)" ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು 1910ರಲ್ಲಿ ಮಕಾಹ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ತೆಗೆದರು]] ಇಂದು, ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲದ ಜನರು ಕ್ಯಾಸಿನೊ(ಜೂಜುಮಂದಿರ)ಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಂದಾಜು 2.1ದಶಲಕ್ಷ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಪೈಕಿ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ದುರ್ಬಲರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2000ನೇ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ, ಅಂದಾಜು 400,000ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಜೂಜಾಟ(ಗೇಮಿಂಗ್)ದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ 562 ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ 40ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಕ್ಯಾಸಿನೊಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="NIGA">{{cite web |url=http://www.indiangaming.org/library/indian-gaming-facts/index.shtml |title=NIGA: Indian Gaming Facts |access-date=2011-02-25 |archive-date=2013-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130302072505/http://www.indiangaming.org/library/indian-gaming-facts/index.shtml |url-status=dead }}</ref> ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಣ್ಣ ಉದ್ಯಮ ಆಡಳಿತದ 2007ನೇ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ 1ರಷ್ಟು ಜನರು ಮಾತ್ರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮಾಲೀಕರಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="SBA">{{cite web|url=http://www.america.gov/st/diversity-english/2007/December/20071221175918ABretnuH0.3369257.html|title=Number of U.S. [[minority group|Minority]] Owned Businesses Increasing|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080605074024/http://www.america.gov/st/diversity-english/2007/December/20071221175918ABretnuH0.3369257.html|archivedate=2008-06-05}}</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಕೆಳಗಿನ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಪ್ರತಿ 100,000ಜನರ ಪೈಕಿ 18.5ಶೇಕಡದೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಹದಿವಯಸ್ಕರ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹದಿವಯಸ್ಕರ ಗರ್ಭಧರಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣ, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ತ್ಯಜಿಸುವವರ ಪೈಕಿ ಶೇಕಡ 54 ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣ, ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ತಲಾದಾಯ ಮತ್ತು ಶೇಕಡ 50 ಮತ್ತು ಶೇಕಡ 90ರ ನಡುವೆ [[ನಿರುದ್ಯೋಗ]]ದ ಪ್ರಮಾಣಗಳು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರರು ಮತ್ತು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುರಿತು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯೋಜನೆಯ ಇಬ್ಬರು ತಜ್ಞರಾದ ಜೋಸೆಫ್ ಕಾಲ್ಟ್<ref>{{cite web|url=http://www.hks.harvard.edu/hpaied/people/kalt.htm |title=Harvard Project on American Indian Economic Development |accessdate=2008-06-17 |last=Kalt |first=Joseph }}</ref> ಮತ್ತು ಸ್ಟೀಫನ್ ಕಾರ್ನೆಲ್<ref>{{cite web |url=http://udallcenter.arizona.edu/staff/scornell.html |title=Co-director, Harvard Project on American Indian Economic Development |accessdate=2008-06-17 |last=Cornell |first=Stephen |archive-date=2008-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080619015224/http://udallcenter.arizona.edu/staff/scornell.html |url-status=dead }}</ref> ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವರದಿ ''ವಾಟ್ ಕ್ಯಾನ್ ಟ್ರೈಬ್ಸ್ ಡು?'' ನಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ.''ಸ್ಟ್ರಾಟಜೀಸ್ ಎಂಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್'' <ref>{{cite web |url=http://www.ksg.harvard.edu/hpaied/docs/reloading%20the%20dice.pdf |title=What Can Tribes Do? Strategies and Institutions in American Indian Economic Development |accessdate=2008-06-17 |last=Cornell, S. |first=Kalt, J. |archive-date=2004-04-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040407025730/http://www.ksg.harvard.edu/hpaied/docs/reloading%20the%20dice.pdf |url-status=bot: unknown }}</ref> ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ(ಅಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ, ನೋಡಿ ಪೂರ್ಣ ಕಾಲ್ಟ್ &ಕಾರ್ನೆಲ್ ವರದಿ): * ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶದ ಕೊರತೆ * ಮಾನವ ಬಂಡವಾಳದ ಕೊರತೆ (ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೌಶಲಗಳು, ತಾಂತ್ರಿಕ ತಜ್ಞತೆ) ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಾರ್ಗಗಳು. * ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಯೋಜನೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕಳಪೆಯಾಗಿವೆ. * ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಆದರೆ ಸಾಕಷ್ಟು ನಿಯಂತ್ರಣದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. * ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಅತ್ಯಧಿಕ ವೆಚ್ಚಗಳಿಂದ ಅನನುಕೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. * ಸ್ಥಳೀಯೇತರ ಅಮೆರಿಕದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಎದುರಿಸಿದ ಕಾರಣ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಹೊಂದುವಂತೆ ಬಂಡವಾಳದಾರರಿಗೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು ಮನವೊಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. * ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಅಫೇರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೊ ಅರ್ಥಶೂನ್ಯ, ಭ್ರಷ್ಟ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ನಿರಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. * ಬುಡಕಟ್ಟು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಅರ್ಥಶೂನ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಭ್ರಷ್ಟತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರು. * ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ ಕುರಿತ ಗುಂಪುಗುಳಿತನವು ಬುಡಕಟ್ಟು ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿದೆ. * ಬುಡಕಟ್ಟು ಸರ್ಕಾರದ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಹೊರಗಿನವರನ್ನು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವುದರಿಂದ ದೂರವಿಟ್ಟಿದೆ. * ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಕೌಶಲಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಭವ ದುರ್ಲಭವಾಗಿವೆ. * ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಅಡ್ಡಬರುತ್ತವೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈಯಾಗಲು ಪ್ರಮುಖ ತೊಡಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ, ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಜ್ಞಾನದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭವದ ಕೊರತೆ. “ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಭವದ ಕೊರತೆಯು ಭವಿಷ್ಯದ ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಸವಾಲಾಗಿದೆ”ಎಂದು 2004ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಏರಿಯ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕದ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅನುಭವಗಳ ಕೊರತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಉದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯಾಗಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಶಾಲೆಯ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ನಂತರ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆ ಶಿಕ್ಷಣವು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಅವಶ್ಯಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="CFED">{{cite web |url=http://www.energizingentrepreneurs.org/content/cr.php?id=4&sel=5 |title=Native Entrepreneurship: Challenges and opportunities for rural communities&nbsp;— CFED, Northwest Area Foundation December 2004 |access-date=2011-02-25 |archive-date=2013-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130222151900/http://www.energizingentrepreneurs.org/content/cr.php?id=4&sel=5 |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ಪ್ರಕಟಣೆಯು ''ರೆಜ್ ಬಿಜ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿದೆ. ===ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು=== [[File:Portrait (Front) of Lillian Gross, Niece of Susan Sanders (Mixed Blood) 1906.jpg|200px|right|thumb|ಸ್ಮಿತ್ಸೋನಿಯನ್ ಮೂಲದಿಂದ "ಮಿಶ್ರ ರಕ್ತ"ವೆಂದು ವಿವರಿಸಲ್ಪಡುವ ಲಿಲ್ಲಿಯನ್ ಗ್ರೋಸ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್‌/ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪರಂಪರೆಯವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಅವರು ತನ್ನ ಚೆರೋಕೀ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.]] ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ನಡುವೆ ಅಂತರ್ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಜಟಿಲ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದು, ಅಂತರ್ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕೆಲವೇ ಆಳವಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="lin">{{Cite news|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1546/is_n4_v11/ai_18953815|title=The Indian connection|author=Mary A. Dempsey|accessdate=2008-09-19|year=1996|publisher== American Visions|archive-date=2010-05-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20100502001011/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1546/is_n4_v11/ai_18953815/|url-status=dead}}</ref><ref name="takingAssToHeart">{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=3VCc9XEiFt4C&pg=PA176&lpg=PA176&dq=native+american+and+white+interracial+affairs|title=Taking assimilation to heart|author=Katherine Ellinghaus | isbn=9780803218291 | year=2006 | publisher==U of Nebraska Press}}</ref> ಯುರೋಪಿಯನ್‌/ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಅಂತರ್ವಿವಾಹಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕದ ಕೆಲವು ಪ್ರಥಮ ದಾಖಲೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಅವಧಿಯ ನಂತರದ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]ದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಒಂದು ಪ್ರಕರಣವು [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನ್‌]]ನ ಯುರೋಪ್ ಪ್ರಜೆ ಗೊಂಜಾಲೊ ಗುರೆರೊಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು, ಯುಕಾಟನ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅವನ ಹಡಗು ನಾಶವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮಾಯನ್ ಕುಲೀನ ಸ್ತ್ರೀಯಿಂದ ಮೂವರು ಮೆಸ್ಟಿಜೊ(ಮಿಶ್ರಿತ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕದ ಪೀಳಿಗೆ) ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಂದೆಯಾದ. ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕರಣವು ಹರ್ನನ್ ಕಾರ್ಟೆಸ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಪ್ರೇಯಸಿ ಲಾ ಮೆರಿಂಚೆ ಅವರದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಥಮ ಬಹುಜನಾಂಗೀಯ ಪೀಳಿಗೆ ಹುಟ್ಟಲು ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="rebecca">{{cite web | url = http://www.virtualschool.edu/mon/SocialConstruction/SexualityAndInvasion.html | title = Sexuality and the Invasion of America: 1492–1806 | accessdate = 2009-05-19 | publisher = = http://www.virtualschool.edu | archive-date = 1997-10-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/19971023042838/http://www.virtualschool.edu/mon/SocialConstruction/SexualityAndInvasion.html | url-status = dead }}</ref> ====ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಜತೆ ಸಮೀಕರಣ ಸ್ವೀಕಾರ==== ವಸಾಹತುಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರತ್ವದ ಮುಂಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಜತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗಕ್ಕಿಂತ ಐರೋಪ್ಯ ಪರಿಣಾಮವು ತಕ್ಷಣದ,ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಮತ್ತು ಗಹನತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ವೈಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ವಾಸಿಸಿದರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರರ್ಗಳವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವುದನ್ನು ಕಲಿತರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಗಡಿಗರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿದರು.<ref name="white_indians"> {{cite web | url = http://www.galafilm.com/1812/e/background/nat_white_ind.html | title = Sharing Choctaw History | accessdate = 2008-02-05 | publisher= = A First Nations Perspective, Galafilm }} </ref> [[File:Fort-orleans-return.jpg|275px|thumb|left|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಪ್ರವಾಸದಿಂದ 1725ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಓಸೇಜ್ ಮದುಮಗಳುಆ ಓಸೇಜ್ ಮಹಿಳೆಯು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೈನಿಕನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ.]] ಮುಂಚಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ಭಾವವಿಕಾರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸ್ನೇಹತ್ವ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ನಿಕಟತೆಯ ಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡ ಕೂಡಿದ್ದವು.<ref name="white_red_relations1">{{cite web | url = http://www.artsofcitizenship.umich.edu/sos/topics/native/early.html | title = Native Americans: Early Contact | accessdate = 2009-05-19 | publisher = = Students on Site | archive-date = 2008-05-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080510222953/http://www.artsofcitizenship.umich.edu/sos/topics/native/early.html | url-status = dead }}</ref> ಐರೋಪ್ಯ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಾಹಗಳು ಜರುಗಿದವು. 1528ರಲ್ಲಿ ಮಾಕ್ಟೆಜುಮಾ IIಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಣಿ ಇಸಾಬೆಲ್ ಡೆ ಮಾಕ್ಟೆಜುಮಾ ಸ್ಪೇನ್ ಸಾಹಸಿ ಅಲೋನ್ಸೊ ಡೆ ಗ್ರಾಡೊ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಜಾನ್ ಕ್ಯಾನೊ ಡೆ ಸಾವೆಡ್ರಾ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಐವರು ಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು. ಬಹುಕಾಲದ ನಂತರ, 1614ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 5ರಂದು ಪೊಕಾಹೊಂಟಾಸ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪ್ರಜೆ ಜಾನ್ ರಾಲ್ಫ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರಿಗೆ ಥಾಮಸ್ ರಾಲ್ಫ್ ಎಂಬ ಮಗು ಜನಿಸಿತು. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಎರಡನೇ ಮಾಕ್ಟೆಜುಮಾನ ಅನೇಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಪೇನ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವು ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿತು. ಅವರಿಗೆ ಡ್ಯೂಕ್ ಆಫ್ ಮಾಕ್ಟೆಜುಮಾ ಡಿ ಟುಲ್ಟೆಂಗೊ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಬಿರುದುಗಳನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಯುರೋಪಯನ್ನರ ನಡುವೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಇದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್ ಪರಿಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಟ್ರಾಪರ್‌(ಕಾಡುಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವವರು)ಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕದ ಮಹಿಳೆಯಾದ ಸಕಾಗಾವಿ, ಲೆವಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ನೆರವಾಗಿದ್ದು, ಫ್ರೆಂಚ್ ಟ್ರಾಪರ್ ಟೌಸೇಂಟ್ ಚಾರ್ಬೋನಿಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಜೀನ್ ಬಾಪ್ಟಿಸ್ಟೆ ಚಾರ್ಬೊನಿ ಎಂಬ ಪುತ್ರ ಜನಿಸಿದರು. ಇದು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ರಾಪರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಮೂನೆಯಾಗಿತ್ತು. [[File:Five Indians and a Captive.jpg|250px|thumb|right|ಫೈವ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಎ ಕ್ಯಾಪ್ಟಿವ್, ಇದನ್ನು 1855ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್ ವಿಮಾರ್ ಚಿತ್ರಿಸಿದರು]] ಅನೇಕ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಬಗ್ಗೆ ಭಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಭಿನ್ನಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರು.<ref name="white_red_relations1" /> ಅವರ ವಿಧಾನಗಳು ಬಿಳಿಯರಿಗೆ ಅನಾಗರಿಕವೆನಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಮಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="white_red_relations1" /> ಒಬ್ಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಲೇಖಕ ಆಂಡ್ರಿವ್ ಜೆ. ಬ್ಲಾಕ್‌ಬರ್ಡ್ 1897ರಲ್ಲಿ, ಬಿಳಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕದ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೈತಿಕತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="white_red_relations1"/> ಅವರು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಒಟ್ಟಾವ ಎಂಡ್ ಚಿಪ್ಪೇವಾ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿಚಿಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, <blockquote> "ಒಟ್ಟಾವಾಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಪೇವಾಗಳು ತಮ್ಮ ಆದಿಕಾಲದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸದ್ಗುಣಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ನಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಕ್ರಮ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಜನಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಈ ದುಷ್ಟಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಒಟ್ಟಾವಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿದ್ದು, ಆರ್ಬರ್ ಕ್ರೋಚ್‌ನ ಒಟ್ಟಾವಗಳ ನಡುವೆ ಎರಡನೇ ಪ್ರಕರಣವು 1897ರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಜೀವಂತವಿತ್ತು. ಆಗಿನಿಂದ ಈ ಕೆಡುಕುಗಳು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ದುಷ್ಟ ಬಿಳಿಯ ಜನರು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.<ref name="white_red_relations1" /></blockquote> ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಜತೆ ಭೂ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ, ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಅವರು ಬಿಳಿಯರ ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.<ref name="white_red_relations22">{{cite web| url= http://www.artsofcitizenship.umich.edu/sos/topics/native/claiming.html| title= Native Americans: Early Contact| accessdate= 2009-05-19| publisher= = Students on Site| archive-date= 2008-05-10| archive-url= https://web.archive.org/web/20080510222953/http://www.artsofcitizenship.umich.edu/sos/topics/native/early.html| url-status= dead}}</ref> ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಬಿಳಿಯ ಜನರ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆಗೆ ಬಲವಂತ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬಿಳಿಯರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ನಡುವೆ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳನ್ನು ಶಮನ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದ್ದರು.<ref name="white_red_relations22" /> ಈ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸರ್ಕಾರವು ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಕೃಷಿಕರಾಗುವ ಅಗತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="white_red_relations22" /> ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಸಹಿ ಹಾಕುವಂತೆ ಬಲಪ್ರಯೋಗಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತರ್ಜುಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖಂಡರಿಗೂ ಕೂಡ ತಾವು ಸಹಿ ಹಾಕುವುದು ಯಾವುದಕ್ಕೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಕಲ್ಪನೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="white_red_relations22" /> ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕದ ಪುರುಷ ಬಿಳಿಯವರ್ಣೀಯ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಬೇಕಾದರೆ,"ಉತ್ತಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯವರ್ಣೀಯ ಮಹಿಳೆಗೆ ಆಸರೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸಾಬೀತು ಮಾಡುವವರೆಗೆ" ತಂದೆತಾಯಿಗಳ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು.<ref name="white_reds"> {{Cite book| url = https://books.google.com/?id=3VCc9XEiFt4C&pg=PA176&lpg=PA176&dq=native+american+and+white+interracial+affairs| title = Taking assimilation to heart | first=Katherine | last=Ellinghaus | isbn=9780803218291 | year=2006 | publisher==U of Nebraska Press}} </ref> 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಟೆಕುಮ್‌ಸೆ ಮತ್ತು ಹೊಂಬಣ್ಣದ ಕೂದಲಿನ ನೀಲಿ ಕಣ್ಣಿನ ರೆಬೆಕ್ಕಾ ಗ್ಯಾಲೋವೇ ಅಂತರ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕದ ಪುರುಷರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ ಐರೋಪ್ಯ‌-ಅಮೆರಿಕದ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಮಹಿಳಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.<ref name="white_red_marriages">{{cite web | url = http://www.vahistorical.org/publications/Abstract_1083_ellinghaus.htm | title = Virginia Magazine of History and Biography | accessdate = 2009-05-19 | publisher = = Virginia Historical Society | archive-date = 2008-10-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081018202023/http://www.vahistorical.org/publications/Abstract_1083_ellinghaus.htm | url-status = dead }}</ref> ಚಾರ್ಲೆಸ್ ಈಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಐರೋಪ್ಯ-ಅಮೆರಿಕನ್ ಪತ್ನಿ ಎಲೈನ್ ಗೂಡೇಲ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಗೂಡೇಲ್ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸೂಪರಿಂಟೆಂಡೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಾಗಿದ್ದಾಗ ಡಕೋಟಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್‌ಮನ್ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಆರು ಮಂದಿ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ====ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ಸಂಬಂಧಗಳು==== {{See|Black Indians}} ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದರು. ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸಂಪರ್ಕದ ಬಗ್ಗೆ 1502ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತೀ ಪ್ರಾಚೀನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಥಮ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರನ್ನು ಗುಲಾಮರಾಗಿ ದುಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಸ್ಪಾನಿಯೋಲಾಗೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು.<ref>''ಮುಸ್ಲಿಮ್ಸ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ: ಎ ಫೊರ್ಗಾಟನ್ ಲೆಗಸಿ'' -ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಎಫ್. ಡಿರ್ಕ್ಸ್. ISBN 1-59008-044-0 ಪುಟ 204.</ref> ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಆಫ್ರಿಕದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಕುರಿತು ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Red, White pg. 99">ಕೆಂಪು, ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು, ಪುಟ 99. ISBN 0-8203-0308-9</ref> ಒಂದು ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ "1752ರಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರಜೆ ಅವರ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಕಾಟಾವಾಬಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗ ತೀವ್ರ ಕೋಪ ಮತ್ತು ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು".<ref name="Red, White pg. 99" /> ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಒಲವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ವರ್ಣ ಪೂರ್ವಗ್ರಹ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಚೆರೋಕೀ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>ಕೆಂಪು, ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು, ಪುಟ 99, ISBN 0-8203-0308-9</ref> ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಂಡಾಯ ಏಳಬಹುದೆಂಬ ಯುರೋಪ್ ಭಯವೇ ಈ ಶತ್ರುತ್ವ ಉಂಟುಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಆಫ್ರಿಕದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಲು ಬಿಳಿಯರು ಯತ್ನಿಸಿದರು." <ref>ಕೆಂಪು, ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು, ಪುಟ 105, ISBN 0-8203-0308-9</ref> 1751ರಲ್ಲಿ,ದಕ್ಷಿಣ ಕರೋಲಿನ ಕಾನೂನು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು: <blockquote> "ಇಂಡಿಯನ್ನರ ನಡುವೆ ನೀಗ್ರೋಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುವುದು ಹಾನಿಕರ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ನಡುವೆ ಸಾಮೀಪ್ಯತೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು"<ref name="hid">{{cite web|url=http://www.colorq.org/MeltingPot/article.aspx?d=America&x=blackIndians|title=Black Indians (Afro-Native Americans)|author=ColorQ|accessdate=2009-05-29|year=2009|publisher==ColorQ|archive-date=2020-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200606063141/http://www.colorq.org/MeltingPot/article.aspx?d=America&x=blackIndians|url-status=dead}}</ref> </blockquote> ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಎರಡೂ ಜನಾಂಗದವರನ್ನು ಕೆಳದರ್ಜೆಯವರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು ಇಬ್ಬರೂ ಶತ್ರುಗಳೆಂದು ಬಿಂಬಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref name="nawomen" /> ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಗುಲಾಮರನ್ನು ವಾಪಸು ಕರೆತಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಬಹುಮಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿದರೆ ಆಫ್ರಿಕದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಬಹುಮಾನ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="nawomen" /><ref name="cherslav" /><ref name="infr">{{Cite book|url=https://books.google.com/?id=sHJMNVV31T0C&pg=PA3&lpg=PA3&dq=american+indians+married+blacks|title=Race and the Cherokee Nation|author=Fay A. Yarbrough|accessdate=2009-05-30|year=2007 |publisher==Univ of Pennsylvania Press | isbn=9780812240566 }}</ref> [[File:Ras k dee pomo.jpg|thumb|left|upright|ರಾಸ್ ಕೆ ಡೀ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಪೋಮೊ-ಕೀನ್ಯದ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಕ]] "ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು ಮೊದಲ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಲಾಮರಾದ ಬದಲಾವಣೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರೂ ಸಹ ಗುಲಾಮರಾದರು ಮತ್ತು ದಾಸ್ಯದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ಸಾಮುದಾಯಿಕ ವಸತಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿ ವಾಸಿಸಿದರು, ಸಾಮೂಹಿಕ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು, ಮೂಲಿಕೆಗಳಿಂದ ರೋಗವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ದಂತಕಥೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಂತರ್ವಿವಾಹ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು."<ref name="afrna" /> ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು ಎರಡು ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ವಿವಾಹವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು, ಅವರು ಈ ಮಿಲನಗಳಿಂದ ಬಲಿಷ್ಠ, ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref name="nadis">{{cite web|url=http://www.djembe.dk/no/19/08biwapi.html|title=Black Indians want a place in history|author=Nomad Winterhawk|accessdate=2009-05-29|year=1997|publisher== Djembe Magazine|archive-date=2009-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090714113317/http://www.djembe.dk/no/19/08biwapi.html|url-status=dead}}</ref> 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ಸಂಖ್ಯೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮಹಿಳೆಯರು ಬಂಧಮುಕ್ತರಾದ ಅಥವಾ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾದರು.<ref name="nawomen" /> ಇದರ ಜತೆಗೆ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮಹಿಳೆಯರು ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಪುರುಷರನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಆ ಮಹಿಳೆಯರು ಐರೋಪ್ಯ ಮಾರಾಟಗಾರರ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಿಲ್ಲದೇ ಈ ಪುರುಷರನ್ನು ಬಂಧಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ವಿವಾಹವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ದಾಖಲೆಗಳು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref name="nawomen" /> ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಪುರುಷರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಅವರಿಂದ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು ಏಕೆಂದರೆ ಒಬ್ಬ ಗುಲಾಮಳಲ್ಲದ ತಾಯಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಕ್ಕಳು ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="nawomen" /> ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ ಓಡಿಹೋದ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. 1726ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರ್, ಇರಾಕೊಯಿಸ್ ಜತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಎಲ್ಲ ಓಡಿಹೋದ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗುಗಿಸುವಂತೆ ಅವರಿಂದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="Katz">ಕಾಟ್ಜ್ WL 1997 ಪುಟ 103</ref> 1760ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹ್ಯುರಾನ್ ಮತ್ತು ದೇಲಾವೇರ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನೂ ಸಹ ಓಡಿಹೋದ ಗುಲಾಮರನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಗುಲಾಮರು ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಗಳು ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Katzs">ಕಾಟ್ಡ್ WL 1997 ಪುಟ 104</ref> ಗುಲಾಮರು ಹಿಂದಿರುಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. [[File:Two Black Indians.jpg|thumb|200px|right|ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ: ಅಮೋಸ್ ಚ್ಯಾಪ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಆಕೆಯ ಮಗಳು, ಸಹೋದರಿ (ಎಲ್ಲರೂ ಚೆಯೆನ್ನೆ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಗುರುತಿಸದ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹುಡುಗಿ. 1886<ref>[404]</ref>]] ಗುಲಾಮರ ಮಾಲಿಕತ್ವ ಹೊಂದುವುದು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚೆರೋಕೀ, ಚೊಕ್ಟಾವ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಕ್ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. 3%ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಗುಲಾಮರ ಒಡೆತನ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಜೀತಗಾರಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ ಹಾನಿಕಾರಕ ವಿಭಜನೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದವು.<ref name="wil"/> ಚೆರೋಕೀ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮರ ಒಡೆಯರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಪುರುಷರ ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದರು, ಅದು ಅವರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಗುಲಾಮತನದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು ಎಂದು ದಾಖಲೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="cherslav">{{cite web|url=http://www.coax.net/people/lwf/SLAVE_RV.HTM|title=CHEROKEE SLAVE REVOLT OF 1842|author=Art T. Burton|accessdate=2009-05-29|year=1996|publisher==LWF COMMUNICATIONS|archive-date=2009-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090929002527/http://coax.net/people/lwf/SLAVE_RV.HTM|url-status=dead}}</ref> ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ವಿಸ್ತರಣೆ ಅಧಿಕವಾದಂತೆ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ವಿವಾಹಗಳು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದವು.<ref name="nawomen" /> ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಫ್ರಿಕನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಆನುವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="dstu">{{cite web|url=http://www.rlnn.com/ArtOct06/MoreBlacksAfricanAmerNativeAmerConnection.html|title=More Blacks are Exploring the African-American/Native American Connection|author=Sherrel Wheeler Stewart|accessdate=2008-08-06|year=2008|publisher==BlackAmericaWeb.com|archive-date=2006-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20061031200938/http://www.rlnn.com/ArtOct06/MoreBlacksAfricanAmerNativeAmerConnection.html|url-status=dead}}</ref> ತಳಿವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಕೆಲಸದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಕುರಿತ PBS ಸರಣಿಯೊಂದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮಿಶ್ರಿತ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಅತಿವಿರಳವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ.<ref name="African American Lives">{{cite web |url=http://racerelations.about.com/od/ahistoricalviewofrace/a/dnaandrace.htm |title=DNA Testing: review, ''African American Lives'', About.com |access-date=2011-02-25 |archive-date=2009-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090313231943/http://racerelations.about.com/od/ahistoricalviewofrace/a/dnaandrace.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="African American Lives PBS">{{cite web|url=http://www.pbs.org/wnet/aalives/dna/index.html |title=African American Lives 2}}</ref> ಈ PBS ಸರಣಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ "ಕರಿಯರಲ್ಲದ" ಮಿಶ್ರಣವೆಂದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಸ್-ಐರಿಷ್.<ref name="African American Lives" /><ref name="African American Lives PBS" /> ಆದರೆ ನೇರ-ಮಾರ್ಗದ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣಿನ ಪೂರ್ವಿಕರ Y-ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್ ಮತ್ತು mtDNA (ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಲ್ DNA) ಪರೀಕ್ಷಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅನೇಕ ಪೂರ್ವಜರ ಆನುವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲಗೊಳ್ಳಬಹುದು. (ಆನುವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣದ ಅಂದಾಜಿನಲ್ಲಿ DNA ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು PBS ಸರಣಿಯು ತೃಪ್ತಿಕರವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿಲ್ಲವೆಂದು ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.)<ref name="hur">{{cite web|url=http://www.geneticsandsociety.org/article.php?id=3908|title=Deep Roots and Tangled Branches|author=Troy Duster|accessdate=2008-10-02 |year=2008 |publisher==Chronicle of Higher Education}}</ref> ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="AJHG1">{{cite web|url=http://www.cell.com/AJHG/abstract/S0002-9297(07)61628-0 |title=Estimating African American Admixture Proportions by Use of Population-Specific Alleles|author=Esteban Parra, et al|publisher==American Journal of Human Genetics}}</ref> ''ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್'' ‌ನಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ - "ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಸಂತತಿಯ 10 ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಆನುವಂಶಿಕ ಕೊಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದೇವೆ (ಮೇವುಡ್, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್; ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್; ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್; ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ; ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್; ಬ್ಯಾಲ್ಟಿಮೋರ್; ಚಾರ್ಲೆಸ್ಟನ್, ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ; ನ್ಯೂ ಆರ್ಲಿಯನ್ಸ್; ಮತ್ತು ಹೌಸ್ಟನ್). 10 ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮಾತೃಸಂಬಂಧದ ಅಮೆರಿಂಡಿಯನ್(ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್) ಕೊಡುಗೆಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು mtDNA ಹ್ಯಾಪ್ಲೊಗ್ರೂಪ್ಸ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ."<ref name="AJHG">{{cite web|url=http://www.cell.com/AJHG/abstract/S0002-9297(07)61628-0 |title=Estimating African American Admixture Proportions by Use of Population|author= |publisher==The American Journal of Human Genetics}}</ref> ಆನುವಂಶಿಕ ಸಂತತಿಯ DNA ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆನುವಂಶಿಕ ಲಕ್ಷಣದ ಬಗೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬಾರದೆಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="hur" /><ref name="bldl1">{{cite web|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2007/10/071018145955.htm|title=Genetic Ancestral Testing Cannot Deliver On Its Promise, Study Warns|author=ScienceDaily|accessdate=2008-10-02 |year=2008 |publisher==ScienceDaily}}</ref> ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬುಡಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿನ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಇದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="genej">{{cite web|url=http://www.ipcb.org/publications/briefing_papers/files/identity.html|title=Genetic Markers Not a Valid Test of Native Identity|author=Brett Lee Shelton, J.D. and Jonathan Marks, Ph.D. |accessdate=2008-10-02 |year=2008 |publisher==Counsel for Responsible Genetics}}</ref> ====ರಕ್ತ ಪರಿಮಾಣ==== {{Main|Blood quantum laws}} {{See|Cherokee Freedmen Controversy}} ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ-ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಮಿಶ್ರಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಜನರು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ವಂಶಜರೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಿತ್ತು.<ref name="accessgenealogy1" /><ref name="uwec1" /> ಹವಾಗುಣ, ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದ ಒತ್ತಡಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗುಂಪುಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ವಿಭಾಗಗೊಂಡು ಅಥವಾ ವಿಲೀನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="eurekalert.org">[http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-07/uoia-ycs071508.php "Y ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್ ಸ್ಟಡಿ ಶೆಡ್ಸ್ ಲೈಟ್ ಆನ್ ಅತಪ್ಯಾಸ್ಕನ್ ಮೈಗ್ರೇಶನ್ ಟು ಸೌತ್‌ಈಸ್ಟ್ ಯುಎಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607161806/http://www.eurekalert.org/pub_releases/2008-07/uoia-ycs071508.php |date=2011-06-07 }}, ''ಯುರೇಕಾ ಅಲರ್ಟ್'', ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಎನರ್ಜಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಲಿಸ್ಟ್</ref> ಹಲವಾರು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅಥವಾ ಮೃತರಾದವರ ಬದಲಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳು ವಿರೋಧಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ನೆಲಸಿಗರಿಂದ ಆಗಮಿಸಿದ್ದರು. ಕೆಲವು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಬಿಳಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಓಡಿಹೋದ ಗುಲಾಮರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌-ಒಡೆತನದ ಗುಲಾಮರಿಗೂ ಸಹ ಆಶ್ರಯ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಯುರೋಪಿಯನ್ನರೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವ್ಯಾಪಾರದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವಿನ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಅಂತರ್ವಿವಾಹವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="eurekalert.org" /> ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಹಲವಾರು ಮಾರ್ಗಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. [[File:Creeks in Oklahoma.png|250px|thumb|1877ರ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಕ್ಲಹೋಮಾದ ಕ್ರೀಕ್ (ಮುಸ್ಕೊಗೀ) ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸದಸ್ಯರು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಸಂತತಿಯವರು.<ref>ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹಡ್ಸನ್, ದಿ ಸೌತ್‌ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್, 1976, ಪುಟ 479</ref>]] ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಿಶ್ರಣವಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರೆ, ತಳೀಯ ವಂಶಪರಂಪರಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಿಶ್ರಣವಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಕೇವಲ 5 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಕನಿಷ್ಠ 12.5 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ವಂಶಪರಂಪರೆಯನ್ನು (ಒಬ್ಬ ಮುತ್ತಜ್ಜ/ಮುತ್ತಜ್ಜಿಗೆ ಸಮನಾದ) ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ವಾದಿಸುವ ತಜ್ಞರಿಗೆ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ವಿಮರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ ಹೆನ್ರಿ ಲೂಯಿಸ್ ಗೇಟ್ಸ್ ಜೂನಿಯರ್ ಆಧಾರ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೇಕಡಾವಾರು ಜನರು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ವಂಶಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇದು ಮಿಶ್ರಣದ ಹಿಂದಿನ ಅಂದಾಜುಗಳು ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬಹುದೆಂಬುದನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಹೆನ್ರಿ ಲೂಯಿಸ್‌ ಗೇಟ್ಸ್‌, ಜೂನಿಯರ್, ''ಇನ್‌ ಸರ್ಚ್‌ ಆಫ್‌ ಅವರ್‌ ರೂಟ್ಸ್‌: ಹೌ 19 ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾಆರ್ಡಿನರಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್‌ ರೀಕ್ಲೇಮ್ಡ್‌ ದೈಯರ್ ಪಾಸ್ಟ್‌'', ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಕ್ರೌನ್‌ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್‌, 2009, ಪುಟಗಳು 20-21</ref> ಕೆಲವು ಆನುವಂಶಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಕೇವಲ ನೇರ ಗಂಡು ಅಥವಾ ಹೆಣ್ಣಿನ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದರಿಂದ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ವಂಶಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಇತರ ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ 64 4xಮುತ್ತಜ್ಜ/ಮುತ್ತಜ್ಜಿಯರಲ್ಲಿ, ನೇರ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಕೇವಲ ಇಬ್ಬರ DNA ಆಧಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="hur" /><ref name="bldl1" /><ref name="bldl2">{{cite web|url=http://www.weyanoke.org/historyculture/hc-DNAandIndianAncestry.html|title=Can DNA Determine Who is American Indian?|author=Kim TallBear, Phd., Associate, Red Nation Consulting|accessdate=2009-10-27|year=2008|publisher==The WEYANOKE Association|archive-date=2011-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724191733/http://www.weyanoke.org/historyculture/hc-DNAandIndianAncestry.html|url-status=dead}}</ref> ಕೇವಲ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣಿನ ನೇರ-ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾದ ಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, DNA ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಗುಂಪುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಗುರುತು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಕೇವಲ ಜೀವ-ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನೂ ಆಧರಿಸಿದೆ. ದಿ ಇಂಡೀಜಿನಸ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆನ್ ಬಯೊಕೊಲೊನಿಯಲಿಸಮ್ (IPCB) ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ:<blockquote>"ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಗುರುತುಗಳು" ಕೇವಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಭಾಗಗಳ ಜನರಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="bldl2" /></blockquote> ತಳಿವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:<blockquote>ಸಿಡುಬು ಮೊದಲಾದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ತಾಯಿಯ ಅಥವಾ ತಂದೆಯ ವಂಶಜರು ಸ್ಥಳೀಯೇತರ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮಾತ್ರ ಅವರು ಗುರುತಿಸಿದ ಆನುವಂಶಿಕ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಅಸಂಭವವಾಗಿದೆ‌.<ref name="hur" /><ref name="bldl1" /></blockquote> ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳಿಂದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಘಟನೆಗೆ ಸೇರಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ದೃಢೀಕರಣವಾಗಿರಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸರ್ಕಾರವು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಅಥವಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಅದರದೇ ಆದ ಸ್ವಂತ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರವು ಅಂಗೀಕೃತ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಫೆಡರಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಕಾಲು ಭಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಂತತಿಯನ್ನು (ಒಬ್ಬ ಮುತ್ತಜ್ಜ/ಮುತ್ತಜ್ಜಿಗೆ ಸಮನಾದ) ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ಅದು ಇಂಡಿಯನ್ ಬ್ಲಡ್ ಕಾರ್ಡ್‌ನ ಡಿಗ್ರಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ(ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ರಕ್ತದ ಗುಂಪನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡ ದಾಖಲೆ)ದಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಬೇಕು. ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ, ಅರ್ಹತೆಯು ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಕೋರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ "ರಕ್ತದಗುಂಪನ್ನು" ಅಥವಾ "ರಕ್ತ ಪರಿಮಾಣ"ವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರಬಹುದು. ಖಚಿತತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು, ಕೆಲವು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು ವಂಶಪರಂಪರೆಯ DNA ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಲು ಆರಂಭಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೃಢೀಕೃತ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ವಂಶ ಅಥವಾ ನೇರ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.racesci.org/racescinow/genetics,race,and%20ancestry/5.html ಆನ್ಸೆಸ್ಟ್ರಿ ಇನ್ ಎ ಡ್ರಾಪ್ ಆಫ್ ಬ್ಲಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120216190231/http://www.racesci.org/racescinow/genetics%2Crace%2Cand%20ancestry/5.html |date=2012-02-16 }} (ಆಗಸ್ಟ್ 30, 2005)-ಕ್ಯಾರೆನ್ ಕ್ಯಾಪ್ಲನ್. 2006ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 20ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬುಡಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚೆರೋಕೀ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಆರಂಭಿಕ 1906ರ ಡ್ಯಾವೆಸ್ ರೋಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ವಂಶಪರಂಪರೆಯ ಸಂತತಿಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ದಾಖಲೆ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಬಹು ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ವಂಶಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ನಿಯಮಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿವೆ. ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಘರ್ಷಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕಾನೂನಿನ ವಿವಾದಗಳು, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಕೇಸುಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದಿ ಗುಂಪುಗಳ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಚೆರೋಕೀ ಮುಕ್ತ ಗುಲಾಮರು. ಇಂದು ಅವರಲ್ಲಿ ಚೆರೋಕೀಯರಿಂದ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸಂತತಿಯವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.[[ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಂತಃಕಲಹ|ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚೆರೋಕೀ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಗುಲಾಮರೆಂದು ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಫೆಡರಲ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. 1980ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಚೆರೋಕೀ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಡ್ಯಾವೆಸ್ ರೋಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾದ ಚೆರೋಕೀ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ(ಕೇವಲ ಗುಲಾಮಗಿರಿಯಿಂದ ಮುಕ್ತರಾಗುವುದಲ್ಲ) ಸಂತತಿಗೆ ಸೇರಿದವರೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೆ, ಅವರನ್ನು ಪೌರತ್ವದಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿತ್ತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಿಳಿಯ-ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಚೆರೋಕೀಗಳ ಸಂತತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.<ref>[http://blog.eogn.com/eastmans_online_genealogy/2006/02/the_truth_about.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110429151901/http://blog.eogn.com/eastmans_online_genealogy/2006/02/the_truth_about.html |date=2011-04-29 }},ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ {{cite web |url=http://www.genealogy.com/90_carmack.html |title=Genealogy.com: Family Legends and Myths |publisher==Genealogy.com |accessdate=2008-11-06 |archive-date=2010-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101124020406/http://genealogy.com/90_carmack.html |url-status=dead }} ಮತ್ತು [http://www.amerindgen.com/notevry.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110318195621/http://www.amerindgen.com/notevry.html |date=2011-03-18 }}</ref> [[File:Tekakwitha.jpg|thumb|upright|ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ದೇಶಭ್ರಷ್ಟರು ಮತ್ತು ಅನಾಥರ ಆಶ್ರಯದಾತ ಕ್ಯಾಟೆರಿ ಟೆಕಾಕ್ವಿತಾ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನಿಂದ ಪರಮಪದ ಮತ್ತು ಸಂತಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.]] [[File:Little Turtle.jpg|thumb|upright|ಮಿಶಿಕಿನಾಕ್ವ ("ಸಣ್ಣ ಕಡಲಾಮೆ")ನ ಸೈನ್ಯಗಳು 1791ರ ವಾಬಾಶ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1000 U.ಸ ಸೇನೆಯ ಸೈನಿಕರಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾವುನೋವುಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.]] [[File:Charles eastman smithsonian gn 03462a.jpg|thumb|upright|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಈಸ್ಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವೈದ್ಯರಾದ ಮೊದಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>[448]</ref><ref>[449]</ref>]] ===ಜನಸಂಖ್ಯೆ=== 2006ರಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 0.8 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು [[ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನ|ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌]] ಅಥವಾ ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂತತಿಯೆಂದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಗಣತಿ ವಿಭಾಗವು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ಸರಿಸಮಾನವಾಗಿಲ್ಲದೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="census1">{{cite web |author=American FactFinder, United States Census Bureau |url=http://factfinder.census.gov/servlet/GRTTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-_box_head_nbr=R0203&-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&-format=US-30 |title=US census |publisher==Factfinder.census.gov |date= |accessdate=2010-08-22 |archive-date=2020-02-13 |archive-url=https://archive.today/20200213084757/http://factfinder.census.gov/servlet/GRTTable?_bm=y&-geo_id=01000US&-_box_head_nbr=R0203&-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&-format=US-30 |url-status=dead }}</ref> 2006ರ ಅಂದಾಜುಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ 50 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಮೊದಲಾದವನ್ನು [[ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನ|ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌]] ಅಥವಾ ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ನಿವಾಸಿಗಳ ಅನುಪಾತದಿಂದ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಯಿತು: <div style="width:60%"> : [[ಅಲಾಸ್ಕ|ಅಲಾಸ್ಕಾ]]-13.1% 101,352 : ನ್ಯೂಮೆಕ್ಸಿಕೊ-9.7% 165,944 : ದಕ್ಷಿಣ ಡಕೋಟ – 8.6% 60,358 : [[ಒಕ್ಲಹೋಮ]] – 6.8% 262,581 : ಮೋಂಟಾನ – 6.3% 57,225 : ಉತ್ತರ ಡಕೋಟ – 5.2% 30,552 : [[ಆರಿಜೋನ|ಅರಿಜೋನ]] – 4.5% 261,168 : [[ವಯೋಮಿಂಗ್|ವ್ಯೋಮಿಂಗ್]] – 2.2% 10,867 : [[ಆರೆಗನ್|ಒರೆಗನ್]] – 1.8% 45,633 : ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ – 1.5% 104,819 : ನೇವಾಡ – 1.2% : ಇಡಾಹೊ – 1.1% : ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾರೋಲಿನ – 1.1% : [[ಯೂಟ|ಉತಾಹ್]] – 1.1% : ಮಿನ್ನೆಸೊಟ – 1.0% : ಕೊಲೊರಾಡೊ – 0.9% : ಕ್ಯಾನ್ಸಾಸ್ – 0.9% : ನೆಬ್ರಾಸ್ಕ – 0.9% : [[ವಿಸ್ಕೊನ್‌ಸಿನ್|ವಿಸ್ಕೋನ್ಸಿನ್]] – 0.9% : ಅರ್ಕಾನ್ಸಸ್ – 0.8% : [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] 0.7% : ಲೂಯಿಸಿಯಾನ – 0.6% : ಮೈನ್ – 0.5% : ಮಿಚಿಗನ್ – 0.5% : ಟೆಕ್ಸಾಸ್ – 0.5% : [[ಅಲಬಾಮ]] – 0.4% : ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ – 0.4% : [[ಮಿಸೌರಿ|ಮಿಸ್ಸೌರಿ]] – 0.4% : ರೋಡೆ ದ್ವೀಪ – 0.4% : ವರ್ಮಂಟ್ – 0.4% : [[ಫ್ಲಾರಿಡ|ಪ್ಲೋರಿಡಾ]] – 0.3% : ಡೆಲಾವೇರ್ – 0.3% : [[ಹವಾಯಿ]] – 0.3% : ಅಯೋವ – 0.3% : [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] - 0.3% : ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾರೊಲಿನಾ – 0.3% : ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೀ – 0.3% : [[ಜಾರ್ಜಿಯ (ಅಮೇರಿಕ ದೇಶದ ರಾಜ್ಯ)|ಜಾರ್ಜಿಯಾ]] – 0.2% : [[ವರ್ಜೀನಿಯ|ವರ್ಜಿನಿಯಾ]] – 0.2% : ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ – 0.2% : ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ – 0.2% : ಇಂಡಿಯಾನ – 0.2% : ಕೆಂಟುಕಿ – 0.2% : [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್|ಮೆರಿಲ್ಯಾಂಡ್]] – 0.2% : ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್ – 0.2% : ನ್ಯೂಹ್ಯಾಂಪ್ಶೈರ್ – 0.2% : ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ - 0.2% : ಓಹಿಯೊ – 0.2% : ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯಾ – 0.2% : ಪೆನ್ನಿಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ – 0.1% : ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ – 0.3% : ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊ – 0.2% </div> 2006ರಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 1.0 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಜನರು ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಯಿಯನ್ ಅಥವಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪದವರ ಸಂತತಿಯವರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಗಣತಿ ವಿಭಾಗವು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 26 ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಅಸಮಾನವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="census1" /> ಕನಿಷ್ಠ 0.1%ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 26 ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವನ್ನು 2006ರ ಅಂದಾಜುಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಯಿಯನ್ ಅಥವಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪದವರ ಪೀಳಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಿವಾಸಿಗಳ ಅನುಪಾತದಿಂದ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ: <div style="width:60%"> : [[ಹವಾಯಿ]] – 8.7 : [[ಯೂಟ|ಉತಾಹ್]] – 0.7 : [[ಅಲಾಸ್ಕ|ಅಲಾಸ್ಕಾ]] – 0.6 : [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] – 0.4 : ನೇವಾಡಾ – 0.4 : ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ – 0.4 : [[ಆರಿಜೋನ|ಅರಿಜೋನ]] – 0.2 : [[ಆರೆಗನ್|ಒರೆಗನ್]] – 0.2 : [[ಅಲಬಾಮ]] – 0.1 : ಅರ್ಕ್ಯಾನ್ಸಸ್ – 0.1 : ಕೊಲೊರಾಡೊ – 0.1 : [[ಫ್ಲಾರಿಡ|ಫ್ಲೋರಿಡಾ]] – 0.1 : ಇದಾಹೊ – 0.1 : ಕೆಂಟುಕಿ – 0.1 : [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]] – 0.1 : ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್ – 0.1 : [[ಮಿಸೌರಿ|ಮಿಸ್ಸೌರಿ]] – 0.1 : ಮೊಂಟಾನ – 0.1 : ನ್ಯೂಮೆಕ್ಸಿಕೊ – 0.1 : ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾರೊಲಿನಾ – 0.1 : [[ಒಕ್ಲಹೋಮ]] – 0.1 : ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾರೊಲಿನಾ – 0.1 : ಟೆಕ್ಸಾಸ್ – 0.1 : [[ವರ್ಜೀನಿಯ|ವರ್ಜಿನಿಯಾ]] – 0.1 : ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯಾ – 0.1 : [[ವಯೋಮಿಂಗ್|ವ್ಯೋಮಿಂಗ್]] – 0.1 </div> ===ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿತರಣೆ=== ಆಯ್ದ ಬುಡಕಟ್ಟು-ಜನಾಂಗಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ:2000<ref>{{cite web|title=2000 Summary File 1 - US Census Bureau|url=http://www.census.gov/prod/cen2000/doc/sf1.pdf|format=pdf|publisher==US Census Bureau|year=2007|accessdate=2010-11-01}}</ref> {| class="standard sortable" | ಬುಡಕಟ್ಟು-ಜನಾಂಗಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ | ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮತ್ತು ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯರು ಮಾತ್ರ | ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮತ್ತು ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯರು ಮಾತ್ರ | ಒಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಾಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿರುವ ಅಮೆರಿಕನ್‌-ಇಂಡಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯರು | ಒಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಾಂಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿರುವ ಅಮೆರಿಕನ್‌-ಇಂಡಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯರು | ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳ ಏಕೈಕ ವರ್ಗೀಕರಣ ಅಥವಾ ಯಾವುದಾದರೂ ಸಂಯೋಗ |- | ಬುಡಕಟ್ಟು-ಜನಾಂಗಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ | ಒಂದು ಬುಡಕಟ್ಟು-ಜನಾಂಗದ ವರ್ಗೀಕರಣ ವರದಿಯಾಗಿದೆ | ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ವರದಿಯಾಗಿದೆ | ಒಂದು ಬುಡಕಟ್ಟು-ಜನಾಂಗದ ವರ್ಗೀಕರಣ ವರದಿಯಾಗಿದೆ | ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬುಡಕಟ್ಟು-ಜನಾಂಗದ ವರ್ಗೀಕರಣ ವರದಿಯಾಗಿದೆ |- | ಒಟ್ಟು | 2,423,531 | 52,425 | 1,585,396 | 57,949 | 4,119,301 |- | ಅಪೇಕ್ | 57,060 | 7,917 | 24,947 | 6,909 | 96,833 |- | ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಫೀಟ್ | 27,104 | 4,358 | 41,389 | 12,899 | 85,750 |- | ಚೆರೋಕೀ | 281,069 | 18,793 | 390,902 | 38,769 | 729,533 |- | ಚೆಯೆನ್ನೆ | 11,191 | 1,365 | 4,655 | 993 | 18,204 |- | ಚಿಕಸಾವ್ | 20,887 | 3,014 | 12,025 | 2,425 | 38,351 |- | ಚಿಪ್ಪೇವ | 105,907 | 2,730 | 38,635 | 2,397 | 149,669 |- | ಚೊಕ್ಟಾವ್ | 87,349 | 9,552 | 50,123 | 11,750 | 158,774 |- | ಕೊಲ್ವಿಲ್ಲೆ | 7,833 | 193 | 1,308 | 59 | 9,393 |- | ಕೊಮ್ಯಾಂಚ್ | 10,120 | 1,568 | 6,120 | 1,568 | 19,376 |- | ಕ್ರೀ | 2,488 | 724 | 3,577 | 945 | 7,734 |- | ಕ್ರೀಕ್ | 40,223 | 5,495 | 21,652 | 3,940 | 71,310 |- | ಕ್ರೊ | 9,117 | 574 | 2,812 | 891 | 13,394 |- | ಡೆಲಾವೇರ್ | 8,304 | 602 | 6,866 | 569 | 16,341 |- | ಹೌಮ | 6,798 | 79 | 1,794 | 42 | 8,713 |- | ಇರಾಕಿಯಾಸ್‌ | 45,212 | 2,318 | 29,763 | 3,529 | 80,822 |- | ಕಿಯೋವ | 8,559 | 1,130 | 2,119 | 434 | 12,242 |- | ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ | 104,354 | 1,850 | 73,042 | 1,694 | 180,940 |- | ಲುಂಬೀ | 51,913 | 642 | 4,934 | 379 | 57,868 |- | ಮೆನೊಮಿನೀ | 7,883 | 258 | 1,551 | 148 | 9,840 |- | ನವಾಜೊ | 269,202 | 6,789 | 19,491 | 2,715 | 298,197 |- | ಒಸೇಗ್ | 7,658 | 1,354 | 5,491 | 1,394 | 15,897 |- | ಒಟ್ಟಾವಾ | 6,432 | 623 | 3,174 | 448 | 10,677 |- | ಪೈಯುಟೆ | 9,705 | 1,163 | 2,315 | 349 | 13,532 |- | ಪಿಮಾ | 8,519 | 999 | 1,741 | 234 | 11,493 |- | ಪೊಟಾವಟೋಮಿ | 15,817 | 592 | 8,602 | 584 | 25,595 |- | ಪ್ಯುಯೆಲ್ಬೊ | 59,533 | 3,527 | 9,943 | 1,082 | 74,085 |- | ಪುಗೆಟ್ ಸೌಂಡ್ ಸ್ಯಾಲಿಶ್ | 11,034 | 226 | 3,212 | 159 | 14,631 |- | ಸೆಮಿನೋಲ್ | 12,431 | 2,982 | 9,505 | 2,513 | 27,431 |- | ಶೊಶೋನ್ | 7,739 | 714 | 3,039 | 534 | 12,026 |- | ಸಿಯೋಕ್ಸ್ | 108,272 | 4,794 | 35,179 | 5,115 | 153,360 |- | ಟೊಹೋನೊ ಓಡ್ಹ್ಯಾಮ್ | 17,466 | 714 | 1,748 | 159 | 20,087 |- | ಉಟೆ | 7,309 | 715 | 1,944 | 417 | 10,385 |- | ಯಕಾಮ | 8,481 | 561 | 1,619 | 190 | 10,851 |- | ಯಾಕ್ಯು | 15,224 | 1,245 | 5,184 | 759 | 22,412 |- | ಯುಮ್ಯಾನ್ | 7,295 | 526 | 1,051 | 104 | 8,976 |- | ಇತರ ನಮೂದಿತ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು | 240,521 | 9,468 | 100,346 | 7,323 | 357,658 |- | ನಮೂದಿಸಿರದ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗ | 109,644 | 57 | 86,173 | 28 | 195,902 |- | ಅಲಾಸ್ಕಾ ಅತಬ್ಯಾಸ್ಕನ್ | 14,520 | 815 | 3,218 | 285 | 18,838 |- | ಅಲ್ಯುಟ್ | 11,941 | 832 | 3,850 | 355 | 16,978 |- | ಎಸ್ಕಿಮೊ | 45,919 | 1,418 | 6,919 | 505 | 54,761 |- | ಟ್ಲಿಂಗಿಟ್-ಹೈಡ | 14,825 | 1,059 | 6,047 | 434 | 22,365 |- | ಇತರ ನಮೂದಿಸಿದ ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳು | 2,552 | 435 | 841 | 145 | 3,973 |- | ನಮೂದಿಸಿಲ್ಲದ ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗ | 6,161 | 370 | 2,053 | 118 | 8,702 |- | ನಮೂದಿಸಿರದ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಅಥವಾ ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಬುಡಕಟ್ಟು-ಜನಾಂಗಗಳು | 511,960 | (X) | 544,497 | (X) | 1,056,457 |- |} ==ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ== {{details|Genetic history of indigenous peoples of the Americas}} [[File:Neighbor-joining Tree-2, falsely promoting scientific racism by using Negroid, Mongoloid and Australoid.png|thumb|left|300px|A genetic tree of 18 world human groups by a neighbour-joining autosomal relationships.|alt=ಐದು ಬಣ್ಣದ ಚೌಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ನಕ್ಷೆಯು ಪ್ರಪಂಚದ 18 ವಿವಿಧ ಜನರ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವಿನ ಆನುವಂಶಿಕ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.]] ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ಆನುವಂಶಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವರ Y-ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್ DNA ಹ್ಯಾಪ್ಲೊಗ್ರೂಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರ ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯಲ್ DNA ಹ್ಯಾಪ್ಲೊಗ್ರೂಪ್‍‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. "Y-DNA" ತಂದೆಯಿಂದ ಮಗನಿಗೆ ಕೇವಲ ಪಿತೃವಂಶಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ "mtDNA" ಮಾತೃವಂಶಕ್ರಮದೊಂದಿಗೆ ತಾಯಿಯಿಂದ ಎರಡೂ ಲಿಂಗಗಳ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಅವು ಮರುಸಂಯೋಗಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಆದ್ದರಿಂದ Y-DNA ಮತ್ತು mtDNA ತಂದೆ ಯಾ ತಾಯಿಯ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಂಶದ ಅಂತರಮಿಶ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಹೊಸಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಬದಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="nomenclature">{{cite web|year=2002|url=http://www.genome.org/cgi/content/full/12/2/339|title=A Nomenclature System for the Tree of Human Y-Chromosomal Binary Haplogroups|publisher== Genome Research|pages=Vol. '''12'''(2), 339–348|doi=10.1101/gr.217602|accessdate=2010-01-19|archive-date=2008-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20080725113246/http://www.genome.org/cgi/content/full/12/2/339|url-status=dead}}[http://genome.cshlp.org/content/12/2/339/F1.large.jpg (ಡೀಟೈಲ್ಡ್ ಹೈಯರಾರ್ಕಿಕಲ್ ಚಾರ್ಟ್)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161215033222/http://genome.cshlp.org/content/12/2/339/F1.large.jpg |date=2016-12-15 }}</ref> ಅಲಿಂಗ ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್ "atDNA" ಗುರುತುಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ mtDNA ಅಥವಾ Y-DNAಗಿಂತ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ಪ್ರಸರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Griffiths" /> AtDNAಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಡೀ ಮಾನವನ ಜೀನೋಮ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪೀಳಿಗೆಯ ಆನುವಂಶಿಕ ಮಿಶ್ರಣದ ಭೂಖಂಡದ ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Griffiths">{{Cite book| last=Griffiths | first=Anthony J. F. | coauthors= | title=An Introduction to genetic analysis | year=1999 | publisher==W.H. Freeman | location=New York | isbn=071673771X | pages= | url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/bv.fcgi?highlight=autosome&rid=iga.section.222|accessdate=2010-02-03}}</ref> ಆನುವಂಶಿಕ ವಿನ್ಯಾಸವು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಆನುವಂಶಿಕ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಮೊದಲನೆಯದು ಅಮೆರಿಕಾದ ಆರಂಭಿಕ-ಜನರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ಅಮೆರಿಕಾದ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ವಸಾಹತುಗಾರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ.<ref name="SpencerWells2"/><ref name="Genebase">{{cite web |title=Learn about Y-DNA Haplogroup Q. Genebase Tutorials |first=Wendy Tymchuk Senior Technical Editor |url=http://www.genebase.com/tutorial/item.php?tuId=16 |format=Verbal tutorial possible |publisher==Genebase Systems |year=2008 |accessdate=2009-11-21 |archive-date=2010-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100622001311/http://www.genebase.com/tutorial/item.php?tuId=16 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite journal|author=Orgel L |title=Prebiotic chemistry and the origin of the RNA world | url=http://www.d.umn.edu/~pschoff/documents/OrgelRNAWorld.pdf |journal=Crit Rev Biochem Mol Biol |volume=39 |issue=2 |pages=99–123 |pmid=15217990 | doi = 10.1080/10409230490460765|format=PDF |year=2004|accessdate=2010-01-19}}</ref> ಅಮೆರಿಕಾದ ಆರಂಭಿಕ-ಜನರೊಂದಿಗಿನ ಘಟನೆಯು ಅನೇಕ ಜೀನ್ ವಂಶ ಪರಂಪರೆ, ಜೈಗೊಸಿಟಿ(ಜೀವಿಯ ಲಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಜೀನ್‌ಗಳ ಸಾಮ್ಯತೆ) ಹೊಸ-ಪರಿವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಂಡಿಯನ್ ಜನರಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯಾಪ್ಲೊಟೈಪ್‌ಗಳ ಕಂಡುಬರುವಿಕೆಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.<ref name="Genebase" /> ನವ ಜಗತ್ತಿನ ಮಾನವರ ನೆಲೆಯು ಬೆರಿಂಗ್ ಸಮುದ್ರದ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಆರಂಭಿಕ 15,000ದಿಂದ 20,000-ವರ್ಷದ ಬಿಡುವಿನಲ್ಲಿ ಬೆರಿಂಜಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref name="SpencerWells2" /><ref name="First">{{Cite document | title = First Americans Endured 20,000-Year Layover&nbsp;— Jennifer Viegas, Discovery News | url =http://dsc.discovery.com/news/2008/02/13/beringia-native-american.html | accessdate = 2009-11-18 | publisher= = [[Discovery Channel]] | postscript = <!--None-->}} [http://dsc.discovery.com/news/2008/02/13/beringia-native-american-02.html ಪೇಜ್ 2]</ref><ref name="first2">{{cite web|title=New World Settlers Took 20,000-Year Pit Stop|first=Ker |last=Than|url=http://news.nationalgeographic.com/news/2008/02/080214-america-layover.html|publisher==National Geographic Society|year=2008|accessdate=2010-01-23}}</ref> ಮೈಕ್ರೋ-ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್(ಸರಳ ಅನುಕ್ರಮ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗಳು) ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ]]ಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ Y ವಂಶ-ಪರಂಪರೆಯ ಹಂಚಿಕೆಗಳು, ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಆರಂಭಿಕ ವಸಾಹತುಗಾರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಅಮೆರಿಂಡಿಯನ್ ಜನರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="subclades">{{cite web|title=Summary of knowledge on the subclades of Haplogroup Q|url=http://64.40.115.138/file/lu/6/52235/NTIyMzV9K3szNTc2Nzc=.jpg?download=1|publisher== Genebase Systems|year=2009|accessdate=2009-11-22|archive-date=2011-05-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20110510204204/http://64.40.115.138/file/lu/6/52235/NTIyMzV9K3szNTc2Nzc%3D.jpg?download=1|url-status=dead}}</ref> ನಾ-ಡೆನೆ, ಇನ್ಯೂಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಲಸ್ಕನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಹ್ಯಾಪ್ಲೊಗ್ರೂಪ್ Q (Y-DNA) ಹೊಸ-ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ಅನೇಕ mtDNA ಮತ್ತು atDNA ಹೊಸ-ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಂಡಿಯನ್ನರಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="NaDene">{{Cite journal|doi=10.1073/pnas.95.23.13994 |author=Ruhlen M |title=The origin of the Na-Dene |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=95 |issue=23 |pages=13994–6 |year=1998 |month=November |pmid=9811914 |pmc=25007 |url=http://www.pnas.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9811914}}</ref><ref name="Zhivotovsky">{{Cite journal|author=Zegura SL, Karafet TM, Zhivotovsky LA, Hammer MF |title=High-resolution SNPs and microsatellite haplotypes point to a single, recent entry of Native American Y chromosomes into the Americas |journal=Molecular Biology and Evolution |volume=21 |issue=1 |pages=164–75 |year=2004 |month=January |pmid=14595095 |doi=10.1093/molbev/msh009}}</ref><ref name="inuit">{{cite web|title=mtDNA Variation among Greenland Eskimos. The Edge of the Beringian Expansion|url=http://www.cell.com/AJHG/abstract/S0002-9297%2807%2963257-1 |first=Juliette Saillard, Peter Forster, Niels Lynnerup1, Hans-Jürgen Bandelt and Søren Nørby|work=Laboratory of Biological Anthropology, Institute of Forensic Medicine, University of Copenhagen, Copenhagen, McDonald Institute for Archaeological Research,University of Cambridge, Cambridge, University of Hamburg, Hamburg|year=2000|doi=10.1086/303038|accessdate=2009-11-22}}</ref> ಇದು [[ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ|ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೀನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಗ್ರೀನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]]ನ ತೀರಾ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಬಂದ ಆರಂಭಿಕ ವಲಸೆಗಾರರನ್ನು ನಂತರ ವಲಸೆ ಬಂದವರು ಶೋಧಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|title=The peopling of the New World&nbsp;— Perspectives from Molecular Anthropology|url=http://arjournals.annualreviews.org/doi/abs/10.1146/annurev.anthro.33.070203.143932?journalCode=anthro|work=Department of Anthropology, University of Pennsylvania |publisher== Annual Review of Anthropology|year=2004|pages Vol. 33, 551-583|doi=10.1146/annurev.anthro.33.070203.143932|accessdate=2010-02-03}}</ref><ref name="Nadene1">{{cite web|title=Native American Mitochondrial DNA Analysis Indicates That the Amerind and the Nadene Populations Were Founded by Two Independent Migrations|url=http://www.genetics.org/cgi/reprint/130/1/153|first=A. Torroni, T. G. Schurr, C. C. Yang, EJE. Szathmary, R. C. Williams, M. S. Schanfield, G. A. Troup, W. C. Knowler, D. N. Lawrence, K. M. Weiss and D. C. Wallace|work=Center for Genetics and Molecular Medicine and Departments of Biochemistry and Anthropology, Emory University School of Medicine, Atlanta, Georgia|publisher==Genetics Society of America. Vol 130, 153-162|accessdate=2009-11-28}}</ref> {{Clear}} ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== {{Col-begin}} {{Col-3}} *ಕೆನಡಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು *ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕಾಲೇಜ್ ಫಂಡ್ *ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ನರು *ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಕಂಪನಿ/ಉತ್ಪನ್ನದ ಹೆಸರು *ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಮೆಡಲ್ *ಇಂಡಿಯನ್ ಕ್ಲೇಮುಗಳ ಆಯೋಗ *ಇಂಡಿಯನ್‌ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡಗಳು *ಇಂಡಿಯನ್ ಓಲ್ಡ್ ಫೀಲ್ಡ್ *ಇಂಡಿಯನ್ ಮರುಸಂಘಟನೆ ಕಾಯ್ದೆ *ಇಂಡಿಯನ್ ಮೀಸಲು *ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶ *ಅಂತರ-ಬುಡಕಟ್ಟು ಪರಿಸರ ಮಂಡಳಿ (ITEC) *ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಪದಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಡಿಯನ್ ಮೀಸಲುಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಪಟ್ಟಿ *ಪೂರ್ವ-ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ನಾಗರಿಕತೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಂದ ಲೇಖಕರ ಪಟ್ಟಿ *ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ *ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಆಧುನಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು *ದಿಬ್ಬ ಕಟ್ಟುವ(ಜನರು) {{Col-3}} *ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ನರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ *ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕಲೆ *ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಚರ್ಚ್ *ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಜೂಜಾಟದ ಕೇಂದ್ರಗಳು *ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಭಾಷೆಗಳು *ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಶುಭಚಿಹ್ನೆಯ ವಿವಾದ *ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಪುರಾಣಕಥೆ *ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಹೆಸರಿನ ವಿವಾದ *ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಕುಂಬಾರಿಕೆ *ನೆಬ್ರಾಸ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಬುಡಕಟ್ಟು-ಜನಾಂಗಗಳು *ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ಸಮರ II *ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಇತಿಹಾಸ *ಟುಲ್ಸಾ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ *ವಸತಿ ಶಾಲೆ * ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಂದ ಪಡೆದ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡದ ಹೆಸರುಗಳು/ಶುಭಚಿಹ್ನೆಗಳು * ರಾಜ್ಯ ಅಂಗೀಕೃತ ಬುಡಕಟ್ಟು-ಜನಾಂಗಗಳು * ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಪ್ಪಂದಗಳು {{smaller|(includes Native American treaties)}} * ಟು-ಸ್ಪಿರಿಟ್(ದ್ವಿ ಮನೋಧರ್ಮ) * ಸಂಪರ್ಕರಹಿತ ಜನರು * ಅಂಗೀಕಾರವಾಗದ ಬುಡಕಟ್ಟು-ಜನಾಂಗಗಳು {{Col-3}} {{Portal box|Indigenous peoples of North America|United States}} {{Col-end}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|colwidth=30em}} <div style="font-size:90%"> * ಆಡಮ್ಸ್, ಡೇವಿಡ್ ವ್ಯಾಲ್ಲೇಸ್. ''ಎಜುಕೇಶನ್ ಫಾರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟಿಂಕ್ಷನ್: ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್ 1875–1928'', [http://www.kansaspress.ku.edu/ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಕನ್ಸಾಸ್], 1975. ISBN 0-7006-0735-8 (hbk); ISBN 0-7006-0838-9 (pbk). * ಬೈರ್ಹಾರ್ಸ್ಟ್, ಜಾನ್. ''ಎ ಕ್ರೈ ಫ್ರಮ್ ದಿ ಅರ್ತ್: ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್''. ISBN 0-941270-53-X. * ಡೆಲೋರಿಯಾ, ವಿನೆ. 1969. ''ಕಸ್ಟರ್ ಡೈಡ್ ಫಾರ್ ಯುವರ್ ಸಿನ್ಸ್: ಆನ್ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೊ.'' ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಿಲ್ಲನ್. *ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನಿಕ್ ಕೋಡ್ ಆಫ್ ಫೆಡರಲ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ಸ್ (e-CFR), ಟೈಟಲ್ 50: ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್ ಆಂಡ್ ಫಿಶರೀಸ್ ಪಾರ್ಟ್ 22-ಈಗಲ್ ಪರ್ಮಿಟ್ಸ್ {{cite web |url=http://ecfr.gpoaccess.gov/cgi/t/text/text-idx?c=ecfr&tpl=/ecfrbrowse/Title50/50cfr22_main_02.tpl |title=Electronic Code of Federal Regulations: |publisher==Ecfr.gpoaccess.gov |date=2007-02-27 |accessdate=2010-08-22 |archive-date=2007-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070610034613/http://ecfr.gpoaccess.gov/cgi/t/text/text-idx?c=ecfr&tpl=%2Fecfrbrowse%2FTitle50%2F50cfr22_main_02.tpl |url-status=dead }} *ಹರ್ಸ್ಚ್‌ಫೆಲ್ಡರ್, ಅರ್ಲೆನೆ ಬಿ.; ಬೈಲರ್, ಮೇರಿ ಜಿ.; & ಡೋರಿಸ್, ಮೈಕೆಲ್. ''ಗೈಡ್ ಟು ರಿಸರ್ಚ್ ಆನ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್''. ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ (1983). ISBN 0-8389-0353-3. *ಜಾನ್ಸ್ಟನ್, ಎರಿಕ್ ಎಫ್. ''ದಿ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ದಿ ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌'', ಅಟ್ಲಾಂಟ, GA: ಟ್ರೇಡ್‌ವಿಂಡ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ (2003). *ಜಾನ್ಸ್ಟನ್, ಎರಿಕ್. ''ದಿ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ದಿ ನೇಟಿವ್''. ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ, PA: ಇ. ಸಿ. ಬಿಡಲ್, ಇತ್ಯಾದಿ. 1836–44. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಲೈಬ್ರರಿ. *ಜಾನ್ಸ್, ಪೀಟರ್ ಎನ್. ''ರೆಸ್ಪೆಕ್ಟ್ ಫಾರ್ ದಿ ಏನ್ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್: ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕಲ್ಚರಲ್ ಅಫಿಲಿಯೇಶನ್ ಇನ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ವೆಸ್ಟ್''. ಬೌಲ್ಡರ್, CO: ಬಯೂ ಪ್ರೆಸ್ (2005). ISBN 0-9721349-2-1. * {{cite book | last1=Kroeber |first1= Alfred L. |title= Cultural and Natural Areas of Native North America |publisher== University of California Publications in American Archaeology and Ethnology | year=1939 | url=https://books.google.com/books?id=_M70pNlgDf0C }} *ನಿಕೋಲ್ಸ್, ರೋಜರ್ ಎಲ್. ''ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಕೆನಡಾ, ಎ ಕಂಪೇರೆಟಿವ್ ಹಿಸ್ಟರಿ''. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾ ಪ್ರೆಸ್ (1998). ISBN 0-8032-8377-6. *{{cite book | last1=Pohl | first1=Frances K. | url=http://www.thamesandhudsonusa.com/new/fall02/523792.htm | title=Framing America: A Social History of American Art | location=New York | publisher==Thames & Hudson | year=2002 | pages=54–56, 105–106 & 110–111 | isbn=0500237921 | access-date=2011-02-25 | archive-date=2007-08-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070808010902/http://www.thamesandhudsonusa.com/new/fall02/523792.htm | url-status=dead }} *{{cite journal | last1 = Shanley | first1 = Kathryn Winona | year = 2004 | title = The Paradox of Native American Indian Intellectualism and Literature | url = http://www.questia.com/PM.qst?a=o&se=gglsc&d=5008600865 | journal = Melus | volume = 29 | issue = }} *{{cite journal | last1 = Shanley | first1 = Kathryn Winona | url=http://www.questia.com/PM.qst?a=o&d=76961328 |title=The Indians America Loves to Love and Read: American Indian Identity and Cultural Appropriation | journal=American Indian Quarterly |volume= 21 |issue= 4 |month=Autumn |year= 1997 |pages=675–702 | doi=10.2307/1185719 }} *ಕ್ರೆಚ್, ಶೆಪಾರ್ಡ್. ''ದಿ ಇಕಲಾಜಿಕಲ್ ಇಂಡಿಯನ್‌: ಮಿತ್ ಆಂಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'', ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: W.W. ನಾರ್ಟನ್, 1999. 352 ಪುಟ.&nbsp;ISBN 0-393-04755-5 *{{cite book | last1=Shohat |first1= Ella |last2= Stam |first2= Robert | title= Unthinking Eurocentrism: Multiculturalism and the Media |location= New York |publisher== Routledge |year= 1994 | isbn=0415063248 }} * ಸ್ಲೆಟ್ಚರ್, ಮೈಕೆಲ್, "ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್", ವಿಲ್ ಕಾಫ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಹೈಡಿ ಮ್ಯಾಕ್ಫರ್ಸನ್ ಸಂಪಾದಕರು, ''ಬ್ರಿಟನ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕಾಸ್: ಕಲ್ಚರ್, ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'', ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2005, 2 ಸಂಪುಟಗಳು. * {{cite book | last1=Snipp |first1= C.M. |title=American Indians: The first of this land | location = New York |publisher== Russell Sage Foundation |year= 1989 | url=https://books.google.com/books?id=E0CsvVoVA90C | isbn=0871548224 }} * ಸ್ಟರ್ಟೆವಂಟ್, ವಿಲಿಯಂ ಸಿ. (ಸಂಪಾದಕರು). ''ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್'' (ಸಂಪುಟ 1–20). ವಾಷ್ಟಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.: ಸ್ಮಿತ್ಸೋನಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್. (ಸಂಪುಟಗಳು 1–3, 16, 18–20 ಇದುವರೆಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿಲ್ಲ), (1978–ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೆ). * ಟಿಲ್ಲರ್, ವೆರೋನಿಕಾ ಇ. (ಸಂಪಾದಕರು). ''ಡಿಸ್ಕವರ್ ಇಂಡಿಯನ್‌ ರಿಸರ್ವೇಶನ್ಸ್ USA: ಎ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ವೆಲ್ಕಮ್ ಗೈಡ್''. ಫೋರ್‌ವರ್ಡ್ ಬೈ ಬೆನ್ ನೈಟ್‌ಹಾರ್ಸ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್. ಡೆನ್ವರ್, CO: ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್, 1992. ISBN 0-9632580-0-1. </div> ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons|Native Americans}} * [http://www.archives.gov/research/arc/topics/native-americans/ ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110319165658/http://www.archives.gov/research/arc/topics/native-americans/ |date=2011-03-19 }} - ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ ಆಂಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್‌ನ [http://www.archives.gov/research/arc/ ಆರ್ಕೈವಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130810205039/http://www.archives.gov/research/arc/ |date=2013-08-10 }}‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ * [http://www.LostWorlds.org ಪ್ರಿಕೊಲಂಬಿಯನ್ ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಆರ್ಟ್ ಆಂಡ್ ಕಲ್ಚರ್ @ LostWorlds.org] * [http://www.sc.edu/library/digital/collections/bonneville.html ಬೊನೆವಿಲ್ಲೆ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ 19th ಸೆಂಚುರಿ ಫೋಟೊಗ್ರಾಫ್ಸ್ ಆಫ್ ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್] - ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಕ್ಯಾರೋಲಿನಾ ಲೈಬ್ರರಿಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಪೇಜ್ * [http://college.hmco.com/history/readerscomp/naind/html/na_000107_entries.htm ಹಫ್ಟನ್ ಮಿಫ್ಲಿನ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060315035215/http://college.hmco.com/history/readerscomp/naind/html/na_000107_entries.htm |date=2006-03-15 }} * [http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/us/native.htm ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಟ್ರೀಟೀಸ್ ಆಂಡ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್] - ''UCB ಲೈಬ್ರರೀಸ್ ಗೌ‌ಪಬ್ಸ್'' * [http://memory.loc.gov/ammem/browse/ListSome.php?category=Native%20American%20History ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ] - ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮೆಮರಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ನಿಂದ. *{{dmoz|Society/Ethnicity/The_Americas/Indigenous/Native_Americans}} * [http://www.firstnationsseeker.ca ಫರ್ಸ್ಟ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಸೀಕರ್] ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ್ಯಂತ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಅವರ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡಿ. {{-}} {{Template group|list = {{Demographics of the United States}} {{Race in the 2000 U.S. Census}} {{Indigenous peoples of the Americas}} {{Native American rights}} {{Cultural areas of indigenous North Americans}} {{Indigenous peoples by continent}} }} {{Commonscat|Indigenous peoples of North America}} {{DEFAULTSORT:Native Americans In The United States}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಿಷಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ಥಳೀಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕನ್‌ – ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಂಬಂಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತುಗಳ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸ]] [[ca:Amerindi nord-americà]] [[de:Indianer Nordamerikas]] [[en:Native Americans in the United States]] [[eo:Usonaj indianoj]] [[es:Pueblos nativos de los Estados Unidos]] [[fa:سرخپوستان ایالات متحده آمریکا]] [[fr:Amérindiens aux États-Unis]] [[it:Nativi americani degli Stati Uniti]] [[ja:インディアン]] [[ko:미국내 아메리카 원주민]] [[pl:Tubylczy Amerykanie]] [[pt:Povos nativos dos Estados Unidos da América]] [[ru:Коренные народы США]] [[simple:Native Americans in the United States]] [[sv:USA:s ursprungsbefolkning]] [[ta:ஐக்கிய அமெரிக்காவிலுள்ள தொல்குடி அமெரிக்கர்]] [[th:กลุ่มชนพื้นเมืองอเมริกันในสหรัฐอเมริกา]] [[tr:Kızılderili]] [[zh:印第安人]] 4unr6cvt1r1gac7rmfbpwpq2hr16frf 0 29598 1374220 1363932 2026-05-27T05:42:01Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1374220 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = William Carey | image = William Carey.jpg | caption = Missionary to India | birth_date = {{birth date|1761|8|17|df=y}} | birth_place = [[Paulerspury]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | death_date = {{Death date and age|1834|6|9|1761|8|17|df=y}} | death_place = [[Serampore]], India }} '''ವಿಲ್ಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿ''' (ಆಗಸ್ಟ್ ೧೭, ೧೭೬೧ ರಿಂದ ಜೂನ್ ೯, ೧೮೩೪ ರವರೆಗೆ)ಯು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ಪ್ರಚಾರಕನಾಗಿದ್ದು ''' '''"ಆಧುನಿಕ ನಿಯೋಗದ ಜನಕ"''' ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಸಚಿವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಗೊನಾಲ್ಜಾಲೆಜ್‌, ಜಸ್ಟೊ ಎಲ್‌. ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ Vol. ೨ p. ೩೦೬</ref> ಕ್ಯಾರಿಯು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಸಮಾಜದ ಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದಾನೆ. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಸೇರಂಪುರದ [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌|ಡ್ಯಾನಿಷ್]] ಸಮುದಾಯದ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕನಾದ ಇವನು [[ಬೈಬಲ್|ಬೈಬಲ್‌]]ನ್ನು [[ಬಂಗಾಳಿ]], [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇನ್ನಿತರ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಉಪಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢತಾಪೂರ್ವ ವಯಸ್ಸು== ಐವರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯವನಾದ ಕ್ಯಾರಿಯು ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನ ಪಾಲರ್ಪರಿ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿ ನೇಕಾರರಾಗಿದ್ದ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಮತ್ತು ಎಲಿಜಬೆತ್ ಕ್ಯಾರಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದನು. ತನ್ನ ಆರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಪದವಿಗೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಅವನ ತಂದೆಯು ಪ್ಯಾರಿಶ್ ಕ್ಲರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿದನು. ಹುಡುಗನಾಗಿದ್ದಾಗ ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಅನ್ವೇಷಣಾಶೀಲ ಮನೋಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದ ಇವನು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದತ್ತ]] ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದ. [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ಅರಿಯುವಂತಹ ಸಹಜವಾದ ಭಾಷಾ ಪಾಂಡಿತ್ಯವನ್ನು ಈತ ಹೊಂದಿದ್ದ. ೧೪ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿಯ ತಂದೆಯು ಇವನನ್ನು ನಾರ್ಥಾಂಪ್ಟನ್‌ಶೈರ್‌ನ ಸಮೀಪದ ಹ್ಯಾಕ್ಲೆಟನ್ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಬೂಟು ತಯಾರಿಕೆಯ ತರಬೇತಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದನು.<ref>{{cite web |url=http://chi.gospelcom.net/GLIMPSEF/Glimpses/glmps045.shtml |title=Glimpses #45: William Carey's Amazing Mission |publisher=Christian History Institute |accessdate=2008-02-11 |archive-date=2005-04-04 |archive-url=https://archive.is/20050404040813/http://chi.gospelcom.net/GLIMPSEF/Glimpses/glmps045.shtml |url-status=dead }}</ref> ಅವನ ಶಿಕ್ಷಕನಾದ ಕ್ಲಾರ್ಕೆ ನಿಕೋಲಸ್ ಇವನಂತೆಯೇ ಚರ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲಿಗನಾಗಿದ್ದನು. ಆದರೆ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಅಭ್ಯಾಸಿ ಜಾನ್ ವಾರ್ ಭಿನ್ನಮತೀಯನಾಗಿದ್ದನು. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಈತನ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಕ್ಯಾರಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಚರ್ಚ್‌ನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಇತರ ಭಿನ್ನಮತೀಯರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹ್ಯಾಕ್ಲೆಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಪುಟ್ಟದಾದ ಚರ್ಚ್‌ ಒಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದನು. ನಿಕೋಲಸ್‌ಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲೇ, ಅವನು ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಗಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಹಳ್ಳಿಗರೊಬ್ಬರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸ್ವತಃ ಕಲಿತುಕೊಂಡನು. ೧೭೭೯ರಲ್ಲಿ ನಿಕೋಲಸ್‌ ಮರಣಹೊಂದಿದಾಗ ಕ್ಯಾರಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೂಟುತಯಾರಕನಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆತನನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡನು. ಥಾಮಸ್ ಓಲ್ಡ್, ಈತ ಓಲ್ಡ್‌ನ ಅತ್ತಿಗೆಯಾದ ಡರೋಥಿ ಪ್ಲಾಕೆಟ್‌ನ್ನು ೧೭೮೧ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದನು. ವಿಲ್ಲಿಯಂನಂತಲ್ಲದೆ, ಡರೋಥಿಯು ಅನಕ್ಷರಸ್ಥಳಾಗಿದ್ದು ಮದುವೆ ನೋಂದಣಿ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಸಹಿಯು ಒರಟು ಶಿಲುಬೆ ಮಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ವಿಲ್ಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಡರೋಥಿ ಕ್ಯಾರಿ ಐವರು ಗಂಡು ಮತ್ತು ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಸಹಿತ ಏಳು ಜನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಎರಡೂ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಮರಣಹೊಂದಿದ್ದು ಅವರ ಮಗನಾದ ಪೀಟರ್ ತನ್ನ ಐದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಮರಣಹೊಂದಿದ್ದನು. ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಓಲ್ಡ್ ಕೂಡಾ ಮರಣಹೊಂದಿದನು ಮತ್ತು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಇವ್ರಿತ್|ಹೆಬ್ರ್ಯೂ]], [[ಇಟಲಿಯ ಭಾಷೆ|ಇಟಾಲಿಯನ್]], ಡಚ್ ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಬೂಟಿನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಸದಾ ಓದುವುದನ್ನು ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕ್ಯಾರಿ ಆತನ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ತನ್ನ ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು. ==ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಸಮಾಜದ ಸ್ಥಾಪನೆ== {{Protestant missions to India}} ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆಗಷ್ಟೇ ರಚಿತವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶೇಷ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಕ್ಯಾರಿ ಬೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ಇಲ್ಲಿ ಆತ ಜಾನ್ ರೈಲ್ಯಾಂಡ್, ಜಾನ್ ಸಟ್‌ಕ್ಲಿಫ್ ಮತ್ತು ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಫುಲ್ಲರ್‌ರ ಪರಿಚಯ ಹೊಂದಿ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಈತನ ಆಪ್ತ ಗೆಳೆಯರಾದರು. ಅರ್ಲ್ಸ್ ಬಾರ್ಟನ್ ಸಮೀಪದ ತಮ್ಮ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪರ್ಯಾಯ ಭಾನುವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ ನೀಡುವಂತೆ ಅವರು ಈತನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ೧೭೮೩ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೫ ರಂದು ವಿಲ್ಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿಯು ರೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ರಿಂದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಪದವಿ ಪಡೆದನು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಪಂಥಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೭೮೫ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿ ಮೌಲ್ಟನ್ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಕನೋರ್ವನನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿದನು. ಅವನು ಕೂಡಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಉಪದೇಶ ನೀಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಜೊನಾಥನ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ರ ''"ಅಕೌಂಟ್ ಆಫ್ ದ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ದ ಲೇಟ್ ರೆವೆರೆಂಡ್ ಡೇವಿಡ್ ಬ್ರೈನರ್ಡ್" '' ಮತ್ತು ಪರಿಶೋಧಕ ಜೇಮ್ಸ್ ಕುಕ್‌ನ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳನ್ನು ಓದಿದನು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೆಡೆ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಆಸ್ಥೆವಹಿಸಿದನು. ಆತನ ಗೆಳೆಯ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಫುಲ್ಲರ್ ಈ ಮೊದಲೇ ೧೭೮೧ರಲ್ಲಿ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಪುರುಷರು ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ನಂಬಲು ಜವಾಬ್ಧಾರರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕ್ಯಾಲ್ವಿನ್ ಪಂಥೀಯರ ನಂಬಿಕೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ "ದ ಗೋಸ್ಪೆಲ್ ವರ್ಥಿ ಆಫ್ ಆಲ್ ಅಸೆಪ್ಟೇಶನ್" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯುಳ್ಳ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಹಸ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಬರೆದನು. ೧೭೮೬ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಚಿವರೊಂದಿಗಿನ ಬೇಟಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿ ಕ್ರೈಸ್ತ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡುವುದು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರೈಸ್ತರ ಕರ್ತವ್ಯವೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯೆತ್ತಿದನು. ಜಾನ್ ರೈಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ತಂದೆ ಜೆ. ಆರ್ ರೈಲಾಂಡ್, "ತರುಣನೇ, ಕುಳಿತುಕೋ; ಅಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ದೇವರು ಇಚ್ಛಿಸಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಅವನು ನನ್ನ ಅಥವಾ ನಿನ್ನ ನೆರವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ" ಎಂದು ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರ ನೀಡಿದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರೈಲಾಂಡ್‌ನ ಮಗ ಕಿರಿಯ ಜಾನ್ ರೈಲಾಂಡ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯು ಈ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದನು.<ref>ಎಫ್‌. ಡಿಯಾವಿಲ್ಲೆ ವಾಕರ್, ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾರಿ. ಮಿಷನರಿ ಪಯೋನಿರ್ ಆಂಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮನ್ (೧೯೨೫ ed ; repr. ಚಿಕಾಗೊ:ಮೂಡಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ಎನ್‌.ಡಿ), ೫೪, n.೧. ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಕುರಿತಾದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಮಿಷನರಿ ಸೊಸೈಟಿ ೧೭೯೨-೧೯೯೨ (ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್:ಟಿ ಆಂಡ್ ಟಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್, ೧೯೯೨), ೬-೭.</ref> ೧೭೮೯ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿ ಲೀಸೆಸ್ಟರ್‌ನ ಸಣ್ಣ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚಿನ ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ ಬೋಧಕನಾದನು. ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ೧೭೯೨ರಲ್ಲಿ ಅವನು'' "ಆನ್ ಎಂಕ್ವಯರಿ ಇನ್‌ ಟು ದ ಆಬ್ಲಿಗೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ತಿಯನ್ಸ್ ಟು ಯೂಸ್ ಮೀನ್ಸ್ ಫಾರ್ ದ ಕನ್‌ವರ್ಶನ್ ಆಫ್ ದ ಹಿದನ್ಸ್" '' ಎಂಬ ನೆಲಬಿರಿಯುವಂತಹ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಈ ಚಿಕ್ಕ ಪುಸ್ತಕ ಐದು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮೊದಲ ಭಾಗವು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರೈಸ್ತಾನುಯಾಯಿಗಳು ಕ್ರೈಸ್ತರೊಡನೆ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಜೀಸಸ್‌ನ ಆದೇಶವನ್ನು (ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ೨೮:೧೮-೨೦) ವಾದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ನಿಯೋಗದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಮತಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿದೆ. ಎರಡನೇ ಭಾಗವು ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ನಿಯೋಗದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಚರಿತ್ರೆಯ ರೂಪರೇಖೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಚರ್ಚ್ ಪೂರ್ವದ ವಿಚಾರಗೊಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡು ಡೇವಿಡ್ ಬ್ರೈನಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ವೆಸ್ಲಿಯರೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೂರನೇ ಭಾಗವು ೨೬ ಪುಟಗಳ ಕೋಷ್ಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರದೇಶ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತಾನು ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಇವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕ್ಯಾರಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದನು. ನಾಲ್ಕನೇ ಭಾಗವು ಭಾಷಾ ಕಲಿಕೆಯ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆ ಅಥವಾ ಬದುಕಿನ ಅಪಾಯಗಳ ಮೇರೆಗೆ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವಲ್ಲಿನ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಐದನೇ ಭಾಗವು ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಸಮಾಜದ ರಹನೆಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಪಂಥದ ಕರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು ತಾನು ಬೆಂಬಲಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾರಿಯ ಮೂಲ ಹಸ್ತಪತ್ರಿಕೆಯು ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕೇಂದ್ರದ ತಳಹದಿಯ ರೂಪರೇಖೆಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ, ಕ್ರೈಸ್ತ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ನಿಖರವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಧರ್ಮಬೋಧನೆಗಳನ್ನು (ಅಂತ್ಯರಹಿತ ಧರ್ಮಬೋಧನೆ) ಇಸಾಯಿ ೫೪:೨-೩ನ್ನು ಎಂಬುದನ್ನು ತನ್ನ ಪಠ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಚಮಾತ್ಕಾರೀ ಚುಟುಕವನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ಬಳಸಿದ್ದು ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಅವನ ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಪಠ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡನು.{{cquote|Expect great things from God; attempt great things for God.}} ಕೊನೆಗೆ ಕ್ಯಾರಿಯು ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ''ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು '' ಅಕ್ರೈಸ್ತರಿಗೆ ಹರಡಲು ವಿಶೇಷ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಸಮಾಜವು (ಆ ಬಳಿಕ ''ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಮಿಶನರಿ ಸೊಸೈಟಿ '' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮತ್ತು ೨೦೦೦ ದ ಬಳಿಕ ಬಿಎಮ್‌ಎಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಮಿಶನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ.) ೧೭೯೨ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡು ಕ್ಯಾರಿ, ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಫುಲ್ಲರ್, ಜಾನ್ ರೈಲಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಸಟ್‌ಕ್ಲಿಫ್‌ರನ್ನು ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರವುಳ್ಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅವರು ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಅಂತೆಯೇ, ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಸಫಲಗೊಳಿಸಬಹುದು ಇತ್ಯಾದಿ ವ್ಯವಹಾರೋಪಯುಕ್ತ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವೇ ಚಿಂತಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ನಿಯೋಗ, ಡಾ.ಜಾನ್ ಥಾಮಸ್ ಕಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ಬಂದಿದ್ದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಧನ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಜವಾಬ್ಧಾರಿಹೊತ್ತಿದ್ದು ಅವರು ಆತನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಒಪ್ಪಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿ ಅವರನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಲಿದ್ದನು. ==ಭಾರತೀಯ ಪೂರ್ವದ ಕಾಲ== ಕ್ಯಾರಿ, ಆತನ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ಫೆಲಿಕ್ಸ್, ಥಾಮಸ್ ಮತ್ತು ಆತನ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗಳು ೧೭೯೩ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನೌಕೆಯೊಂದನ್ನು ಏರಿ ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಡರೋಥಿ ಕ್ಯಾರಿ ತಾನು ತಮ್ಮ ನಾಲ್ಕನೇ ಮಗನ ಗರ್ಭವತಿಯಾದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಮನೆಯಿಂದ ಕೇವಲ ಕೆಲವು ಮೈಲುಗಳಷ್ಟೇ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಿಂದ ಹೊರಡಲು ಆಕೆ ತನ್ನ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಳು. ಆದರೆ, ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಬಿಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಕೆಯನ್ನು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಕರೆದರು ಮತ್ತು ಆಕೆ ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ಣ ಅರಿವಿನಿಂದ ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯಾದ ಕಿಟ್ಟಿಯು ತನ್ನ ಹೆರಿಗೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಲ್ಲಳು ಎಂದು ಹೇಳಿ ತಾನು ಬರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದಳು. ಇವರ ಪ್ರಯಾಣವು ವೈಟ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೌಕಾಧಿಕಾರಿಯು ವಿಶೇಷವಾರ್ತೆಯನ್ನೊಂದನ್ನು ಕೇಳಿದನು, ಅದು, ಅವನು ಈ ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕರನ್ನು ಕಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ತಲುಪಿಸಿದರೆ ಆತ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ವಿಪತ್ತಿಗೆ ಸಿಲುಕಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯವಹಾರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವಂತಿದ್ದು ಈ ಪ್ರಯಾಣವು ಅನಧಿಕೃತವಾದುದು ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆತ ಈ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರಯಾಣ ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಹಾಗೆಯೇ ಇವರ ಪ್ರಯಾಣವು ಮುಂದಿನ ಜೂನ್‌ವರೆಗೆ ತಡೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಥಾಮಸ್ ಇನ್ನೋರ್ವ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟೈನ್‌ನನ್ನು ಕಂಡು ಆತ ಇವರ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟನು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿಯ ಪತ್ನಿ ಪ್ರಸವಿಸಿದ್ದು ತನ್ನ ಸಹೋದರಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಇವನನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಿದಳು. ನವಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಲ್ಕತ್ತಾಗೆ ಬಂದಿಳಿದರು. [[File:Joshua Marshman.JPG|thumbnail|170px|left|ಜೊಶುವಾ ಮಾರ್ಶ್‌ಮನ್]] ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಈ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕರು ತಮಗೆ ತಾವೇ ಬೆಂಬಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಚ್ಛಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ನಿಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬಯಸಿದರು. ಸ್ಥಳೀಯರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅವರು ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಕಲಿಯತೊಡಗಿದರು. ಥಾಮಸ್‌ನ ಗೆಳೆಯನೋರ್ವನು ಎರಡು ಇಂಡಿಗೋ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಆತನಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಆದುದರಿಂದ ಕ್ಯಾರಿ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರದಿಂದ [[ಮೇದಿನಿಪುರ್|ಮಿಡ್ನಾಪುರದತ್ತ]] ಚಲಿಸಿದನು. ಇಂಡಿಗೋ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಕ್ಯಾರಿ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತನು ತನ್ನ [[ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ|ಹೊಸ ಬಂಗಾಳೀ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಗಳ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಜೀವನ, ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಭನೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಚಿವರುಗಳನ್ನು ತರಬೇತಿಗೊಳಿಸುವುದೇ ಮೊದಲಾದ ತನ್ನ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಕೇಂದ್ರ ಸಮುದಾಯಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸೂತ್ರೀಕರಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದನು. ಆತನ ಮಗ ಪೀಟರ್ ಆಮಶಂಕೆ ವ್ಯಾಧಿಯಿಂದ ಮರಣಹೊಂದಿದನು ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ನರದೌರ್ಬಲ್ಯಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಬಳಲಿದ ಡರೋಥಿಯು ಮತ್ತೆ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೇ ಇಲ್ಲ. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರಕ ಸಮಾಜವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಚಾರಕರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದುವು. ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಭಾರಿಗೆ ಬಂದವನೆಂದರೆ, ಮಿಡ್ನಾಪುರದಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದ ಜಾನ್ ಫೌಂಟೈನ್. ಅನಂತರದಲ್ಲಿ ಇವನ ಹಿಂದೆ ಬಂದವರೆಂದರೆ, ಮುದ್ರಕನಾದ ವಿಲಿಯಮ್ ವಾರ್ಡ್, ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಕನಾದ ಜೋಶಾ ಮಾರ್ಶ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಮಾರ್ಶ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ ಡೇವಿಡ್ ಬ್ರನ್ಸ್‌ಡನ್ ಮತ್ತು ತಾನು ಬಂದ ಮೂರು ವಾರಗಳಲ್ಲೇ ಮೃತನಾದ ವಿಲಿಯಮ್ ಗ್ರಾಂಟ್. ಈ ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯಿನ್ನೂ ಶತ್ರುವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ಅವರು ಸೇರಂಪುರದ ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೮೦೦ ರ ಜನವರಿ ೧೦ರ ವೇಳೆಗೆ ಕ್ಯಾರಿಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ==ಭಾರತದಲ್ಲಿಯ ನಂತರದ ದಿನಗಳು== ಸೆರಮ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಾರಿ ಅಸ್ಥಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬರುವ ಹಂತಗಳು ಮುಗಿದನಂತರ , ಸಂಘಟನೆಯು ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಸಂಸಾರಗಳು ವಾಸಿಸುವಷ್ಟು ಮತ್ತು ಒಂದು ಶಾಲೆಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ಮನೆಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು. ಕ್ಯಾರಿ ಅವರು ಹಳೆಯ ಮುದ್ರಣಯಂತ್ರವೊಂದನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಬೆಂಗಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಬೈಬಲ್‌ನ್ನು ಮುದ್ರಿಸತೊಡಗಿದರು. ೧೮೦೦ರಲ್ಲಿ ಫೌಂಟೆನ್‌ ಅವರು ಅತೀಬೆದಿಯಿಂದಾಗಿ ಮರಣಿಸಿದರು. ವರ್ಷಾಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಸಂಘಟನೆಯು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬೆಂಗಾಲಿಯಲ್ಲಿ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದು]]ವಾದ ಕೃಷ್ಣಾ ಪಾಲ್‌ ಅವರ ಪ್ರಕಾಶನದಲ್ಲಿ ಹೊರತಂದಿತು. ಡ್ಯಾನಿಷ್‌ ಸರ್ಕಾರದಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ರಿಚರ್ಡ್‌ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿಯವರಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಗವರ್ನರ್‌ ಜನರಲ್‌ ಇವರಿಂದಲೂ ಈ ಕಾರ್ಯವು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದು]]ಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ವಿಯನ್ನರನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಾಗ, ಅವರುಗಳನ್ನು ಅದೇ ಜಾತಿಯ ಹೆಸರಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವುದೋ ಹೇಗೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯು ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಕಾಡಿತು. ೧೮೦೨ ರಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಪಾಲ್‌ ಅವರ ಮಗಳಾದ [[ಶೂದ್ರ|ಸುದ್ರಾ]] ಅವರು ಒಬ್ಬ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಮದುವೆಯಾದಳು. ಈ ಮದುವೆಯು ಜಾತಿಯಲ್ಲಿನ ಬೇಧಬಾವವನ್ನು ಚರ್ಚ್‌ ಸಮ್ಮತಿಸುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೋರಿಸಲು ಒಂದು ವೇದಿಕೆಯಾಯಿತು. ಬ್ರನ್ಸ್‌ಡಾನ್‌ ಮತ್ತು ಥಾಮಸ್‌ ಅವರು ೧೮೦೧ರಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್‌ ಜನರಲ್‌ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವವರನ್ನು ಶೀಕ್ಷಿತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪೋರ್ಟ್‌ ವಿಲಿಯಂ ಎಂಬ ಕಾಲೆಜನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿಯವರನ್ನು ಬೆಂಗಾಲಿ ಫ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಕೋರಿಕೊಂಡರು. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿಯವರ ಸಹೊದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಡಿತ್‌ ಸಮುದಾಯದವರೂ ಇದ್ದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಬಂಗಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರು ಸಂಶಯಗಳಿದ್ದರೆ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಬೆಂಗಾಲಿ ಮತ್ತು [[ಸಂಸ್ಕೃತ|ಸಂಸ್ಕ್ರತ]]ದ ವ್ಯಾಕರಣಗಳನ್ನು ಬರೆದರು ನಂತರ ಅವರು ಬೈಬಲ್‌ನ್ನು ಸಂಸ್ಕ್ರತಕ್ಕೆ ಬಾಷಾಂತರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಸತಿ ಪದ್ದತಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬಲಿಕೊಡುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಗವರ್ನರ್‌ ಜನರಲ್‌ ಇವರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು(ಆದರೂ ೧೮೨೯ ರ ವರೆಗೆ ಸತಿ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ). ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪದ್ದತಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಗ್ರಂಥಗಳ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಲಿಖಿತ ರೂಪದ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲವೆಂದು ಪಂಡಿತರನ್ನು ಕೇಳಿ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರ ಪತ್ನಿಯಾದ ಡೊರೊಥಿ ಕ್ಯಾರಿಯವರು ೧೮೦೭ರಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರ(ಅವಳ)ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬಹಳ ದಿನಗಳಿಂದ ಸಂಘಟನೆಗೆ ತನ್ನ ಉಪಯುಕ್ತೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಂಘದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಡೆತಡೆಯನ್ನೊಡ್ಡಿದಂತಾಗಿತ್ತು. ಜಾನ್‌ ಮಾರ್ಶಾಮನ್‌ ಅವರು, ಹೇಗೆ ಕ್ಯಾರಿಯವರು ತನ್ನ ಕೆಲಸಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಬಾಷಾಂತರಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿ " ಹುಚ್ಚಿಯಾದ ಪತ್ನಿಯು ತನ್ನ ಕಟುನೋವಿನಲ್ಲಿ ಚೀರಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ತನ್ನ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸುತ್ತಿಗೆಯಿಂದ ಹೊಡೆದಂತಹ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದ ರೂಮಿನಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ೧೮೦೮ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿಯವರು ಮರುಮದುವೆಯಾದರು. ಅವರ ಹೊಸ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೆ ರುಮ್ಹೊರ್‌ ಅವರು, ಇವರಿದ್ದ ಚರ್ಚ್‌‌ನ ಒಬ್ಬ [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌|ಡ್ಯಾನಿಷ್‌]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು, ಡೊರಿಥಿಯವರರಂತಲ್ಲದೇ ಕ್ಯಾರಿಯವರಿಗೆ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಸಮಾನವಾದ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕ್ಯಾರಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಹದಿಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಾನು ಸಾಯುವವರೆಗೆ ಸಂಸಾರವನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದರು. ಮುದ್ರಣ ಯಂತ್ರದ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಬೈಬಲ್‌ನ್ನು ಬಂಗಾಲಿ,ಸಂಸ್ಕ್ರತ, ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಂತರವಾಗಿ ಬಂದಂತಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಭಾಷೆಗಳು ಮೊದಲು ಮುದ್ರಣವನ್ನೇ ಕಂಡವುಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ವಿಲ್ಲಿಯಂ ವಾರ್ಡ್‌ ಅವರು ಕೈಯಿಂದ ಅಚ್ಚು ಮುದ್ರಿಸಲು ಪಂಚ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು. ಕ್ಯಾರಿ ಅವರು ಸಂಸ್ಕ್ರತದಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ತಮ್ಮ ದೇಶದ ಜನರಿಗೆ ವಿಷಯಗಳು ದೊರೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಭಾಷಾಂತರ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ೧೧ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೮೧೨ರಂದು ಮುದ್ರಣ ಕೊಟಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದರಿಂದ £೧೦,೦೦೦ಮೌಲ್ಯದ ವಸ್ತುಗಳು ನಾಶವಾದವು ಮತ್ತು ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸವು ನಷ್ಟವಾಯಿತು. ನಾಶವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಮರುಪೂರೈಸಲಾಗದ ಬರಹಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿಅವರ ಸಂಸ್ಕ್ರತ ಭಾಷಾಂತರಗಳು ಮತ್ತು ಬಹುಭಾಷೆಯ ಸಂಸ್ಕ್ರತ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಭಂದಿಸಿದ ಭಾಷೆಗಳ ನಿಘಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಈ ಕೆಲಸವು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದ್ದರೆ ಇದು ಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಗಣನೀಯ ಕೊಡುಗೆಯಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್‌ ಮುದ್ರಣ ಕೊಠಡಿ ಹಾಗೂ ಪಂಚ್‌ಗಳು ಬಚಾವಾದವು ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಯು ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಆರು ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಪುನರಾರಂಭಮಾಡಲು ಶಕ್ತವಾಯಿತು. ಕ್ಯಾರಿ ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳು ಹಾಗೂ ಉಪಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಂತೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ೪೪ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಹಾಗೂ ೧೮೧೨ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮಿಶನರಿಯಾದ ಜುಡ್ಸನ್‌ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದಾಗ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಶುದ್ದಿಸ್ನಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ಯಾರಿ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರು ಬರೆದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು. ಈ ಅದ್ಯಯನದಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾರಿ ದಿಕ್ಷಾಸ್ನಾಪಕರೆನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕ್ಯಾರಿ ಅವರು ಅಮೇರಿಕಾದ ದಿಕ್ಷಾಸ್ನಾಪಕರದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಜೊಡ್ಸನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಇಚ್ಚಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ೧೮೧೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ''ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಬಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ ಮಿಶನ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌'' ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ಅಮೆರಿಕಾದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯದೇಶಗಳ ಸಲುವಾಗಿನ ದಿಕ್ಷಾಸ್ನಾಪಕರ ಸಭೆಯಾಗಿದ್ದು ನಂತರ ಇದನ್ನು ಟ್ರೇನಿಯಲ್‌ ಕನ್ವೆನ್ಶನ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಎಲ್ಲ ದಿಕ್ಷಾಸ್ನಾಪಕರ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಅಧವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಈ ಸಭೆಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿತವಾಗಿದ್ದಾಗಿದೆ. [[File:SeramporeCollege.jpg|thumbnail|250px|left|ಸೆರಾಂಪುರ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌]] ೧೮೧೮ರಲ್ಲಿ ಸಂಘವು ಸೆರಂಪೂರ್‌ ಕಾಲೇಜನ್ನು ದೇಶಿಯ ಮಂತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಚರ್ಚ್‌‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಭಾಷೆಗಳ ಬೇಧಬಾವವಿಲ್ಲದೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಕಲೆ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಡೆನ್‌ಮಾರ್ಕ್‌‌ನ ದೊರೆಯು ರಾಜಸಹಾಯಧನವನ್ನು ೧೮೨೭ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದರು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪದವಿಯುನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>ದಿ ಸೆನೆಟ್‌ ಆಫ್ ಸೆರಾಂಪುರ್ ಕಾಲೇಜ್ (ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ)</ref> {{Baptist}}{{Indian christianity}} ೧೮೨೦ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿ ಅವರು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಕೃಷಿ ಸಂಘವನ್ನು (Agri Horticultural Society of India) ಅಲಿಪುರ ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಕತ್ತಾಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. {{botanist|Carey|Carey, William}} ಅವರ ಎರಡನೆ ಪತ್ನಿಯಾದ ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೆ ಇವರು ೧೮೨೧ರಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದರು ಅವರ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾದ ಫೆಲಿಕ್ಸ್‌ ಕೂಡ ಇವರ ಹಿಂದೆಯೇ ಮರಣಿಸಿದರು. ೧೮೨೩ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ವಿದವೆಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು ಅವರ ಹೆಸರು ಗ್ರೇಸ್‌ ಹಗ್ಸ್‌ ಎಂಬುದಾಗಿತ್ತು. ಸಂಘಟನೆ(ಮಿಶನರಿ)ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಸಾಗಿದಂತೆ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು. ಹಳೆಯ ಸಂಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಭವವಿಲ್ಲದವರಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿ ನಿರ್ವಾಣದ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪಿದವು. ಹೊಸ ಮಶಿನರಿಗಳು ಬಂದವಾದರೂ ಅವು ಜನಾಂಗಿಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದಂತೆಯೇ ಬೆಳೆದವು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಬರುವಂತಹ ವ್ಯವಸ್ತೆಯು ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಅವರು ಬೇರೆ ಮನೆ ಮತ್ತು ಆಳುಕಾಳುಗಳೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾರಿ, ವಾರ್ಡ್‌, ಮಾರ್ಶಾಮ್‌ ಇವರುಗಳ ಶಿಸ್ತಿನ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ದಕ್ಕೆಯುಂಟಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಮಶಿನರಿಗಳು ಅದರಲ್ಲೂ ಮಾರ್ಶಾಮ್‌ ಅವರು ತಮ್ಮ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ದವಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೇ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡವು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಂಘದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಆಂಡ್ರೂ ಪುಲ್ಲರ್‌ ಅವರು ೧೮೧೫ರಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದರು. ನಂತರ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ ಮನೋಭಾವನೆಯುಳ್ಳ ಜಾನ್‌ ಡೈಯರ್‌ ಅವರು ಎಲ್ಲ ವ್ಯಾಪಾರಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಘವನ್ನು ತನ್ನ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿ ತರಲು ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿಂದಲೇ ಶೆರಾಂಪುರ್‌ ಮಿಶನರಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಇದು ಬದ್ದ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಕ್ಯಾರಿ ಅವರು ತಾವು ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರಿಂದ ದೂರಾಗಿ ಮಿಶನ್‌ ಮತ್ತು ತನ್ನ ವಾಸ್ತವ್ಯವನ್ನು ಕಾಲೆಜು ಬಯಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೮೩೪ರಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರ ಬಂಗಾಳಿ ಬೈಬಲ್‌ನ್ನು ಮರುಮುದ್ರಣ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತಾ ಶಾಂತವಾದ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಗಿಸಿದರು. ಅವರು ೯ ಜೂನ್‌ ೧೮೩೪ರಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರೆಗೆಂಟ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್‌‌ನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಆಕ್ಸ್‌ಪರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ದಿಕ್ಷಾಸ್ನಾಪಕ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಕುಟುಂಬದ ಇತಿಹಾಸ== ಎಫ್.ಡಿ. ವಾಕರ್‌ ಮತ್ತು ಜೆ.ಬಿ.ಮೆಯರ್ಸ್‌ ಅವರಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ಯಾರಿ ಅವರ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಿ ಅವರು ಮೊದಲ ಪತ್ನಿಯಾದ ಡೊರೊಥಿಯವರಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ವಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಫ್ರಾಂಕ್ ಡ್ಯೂವಿಲ್ಲೆ ವಾಕರ್, ''ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾರಿ'' (೧೯೨೫, repr. ಚಿಕಾಗೊ:ಮೂಡಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ೧೯೮೦). ISBN ೦-೮೦೨೪-೯೫೬೨-೧</ref> ಬೆಕ್‌ ಅವರು ಬರೆದ ಡೊರೊಥಿ ಕ್ಯಾರಿ ಅವರ ಆತ್ನಕಥನದಲ್ಲಿ ಅವರ ವಿವರಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಿದ್ಯಾವಂತ ಮಹಿಳೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ ಕ್ಯಾರಿ ಅವರನ್ನು ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿ ಅವರು ಮತ್ತು ಜೀವನವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿ ಅವರನ್ನು ಅವರ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಸಹಾಯಕರಾದರು. ಡೊರೊಥಿಯವರು ಈ ಎಲ್ಲ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಹಳಕಷ್ಟಪಟ್ಟರು ಆದರೆ ಅವರಿಂದ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಭೌದ್ದಿಕವಾಗಿಯೂ ಈ ಎಲ್ಲ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥರಾದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿ ಅವರೂ ಕೂಡ ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ವರ್ತಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೇ ಹೋದವರಾದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಂದಲೂ ಯಾವುದೇ ಸಹಾಯಗಳು ಲಭಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref name="Beck, James R. 1992">ಬೆಕ್‌, ಜೇಮ್ಸ್‌ ಆರ್‌. ''ಡೊರೋಥಿ ಕ್ಯಾರಿ: ದಿ ಟ್ಯಾಜಿಕ್ ಆಂಡ್ ಅನ್‌ಟೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮಿಸಸ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾರಿ.'' ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌: ಬೇಕರ್ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ೧೯೯೨. ISBN ೦-೮೦೧೦-೧೦೩೦-೬</ref> ಕ್ಯಾರಿ ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿಯರಿಗೆ ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೧೭೯೫ರಂದು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ " ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ನಾನು ನನ್ನ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೆ. ಹೊಟ್ಟೆಕಿಚ್ಚು ಅವಳ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹೊಕ್ಕಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಭೂತವಾಗಿತ್ತು."<ref>"ಡೊರೊಥಿಸ್ ಡೆವಾಸ್ಟೆಟಿಂಗ್ ಡೆಲ್ಯೂಷನ್ಸ್," [http://ctlibrary.com/3918 ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಂಡ್ ಬಯಾಗ್ರಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120729001314/http://www.ctlibrary.com/3918 |date=2012-07-29 }}, ೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೨.</ref> ಡೊರೊಥಿಯವರ (ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿ ಅವರು ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಮತಾಂತರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗನಾದ ಫೆಲಿಕ್ಸ್‌ ಅವರಿಗೆ ಶುದ್ದಿಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯ ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವಳಿಗೆ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿದಿದೆಯೆಂದು ಕೂಡಿಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು.)ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಯಾರಿ ಅವರ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿನ ಇತರ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.bethelcollege.edu/academics/library/Archives/reflections/v2n1p25_28.pdf |title=ಬುಕ್ ರಿವ್ಯೂ — ಡೋರೊಥಿ ಕ್ಯಾರಿ: ದಿ ಟ್ರ್ಯಾಜಿಕ್ ಆಂಡ್ ಅನ್‌ಟೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮಿಸಸ್.ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾರಿ |access-date=2011-05-06 |archive-date=2006-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060915144241/http://www.bethelcollege.edu/academics/library/Archives/reflections/v2n1p25_28.pdf |url-status=dead }}</ref> ಜೊಶುವಾ ಮಾರ್ಶಾಮನ್‌ ಅವರು ಕ್ಯಾರಿ ಅವರನ್ನು ಬೇಟಿಯಾದಾಗ ಅವರು ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬೇಜವಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಧಿಬ್ರಮೆಗೊಳಗಾದರು. ಆಗ ಮಕ್ಕಳ ವಯಸ್ಸು ೪, ೭, ೧೨ ಮತ್ತು ೧೫,ಇತ್ತು ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಸುಸಂಸ್ಕ್ರತರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಅಶಿಸ್ತಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಶಿಕ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದರು. ==ಅಂತಿಮಗತಿಶಾಸ್ತ್ರ== ಲೈನ್‌ ಮರ್ರಿಯವರ ಅದ್ಯಯನದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ''ಧಾರ್ಮಿಕ ನಡತೆ'' ಗಳುಳ್ಳ ಕ್ಯಾರಿಅವರ<ref>ಇಯಾನ್.ಎಚ್‌.ಮುರ್ರೆ ''ದ ಪ್ಯೂರಿಟನ್ ಹೋಪ್.'' ಕಾರ್ಲಿಸ್ಲೆ, ಪಿಎ:ಬ್ಯಾನರ್ ಆಫ್ ಟ್ರುಥ್, ೧೯೭೫. ISBN ೦-೮೫೧೫೧-೦೩೭-X</ref> ಅಂತಿಮ ಗತಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾರೂ ಅಷ್ಟು ಗಮನಹರಿಸಿದಂತಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದೇ ಅವರ, ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಶಿನರಿಗಳ ಪ್ರನಾಳಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಬ್ರುಸ್‌ ಜೆ ನಿಕೊಲಾಸ್‌ ಅವರ ಬರಹವಾದ "The Theology of William Carey."ದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಇದರ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>"ದಿ ಥಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾರಿ," ''ಇವಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್ ಥಿಯಾಲಜಿ'' ೧೭ (೧೯೯೩): ೩೬೯-೮೦.</ref> ಕ್ಯಾರಿ ಓರ್ವ ಕ್ಯಾಲ್ವಿನ್‌ ಪಂಥಿಯರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್ಮಿಲೆನಿಯಸ್ಟ್‌ ಆಗಿದ್ದರು. ಎರಡು ದೀರ್ಘವಾದ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ದಾರ್ಮಿಕ<ref>ಅಲ್ಬೆರ್ಟಿನಸ್ ಹರ್ಮನ್ ಔಸ್ಸೊರಿನ್, ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾರಿ, ಎಸ್ಪೆಷಲಿ ಹಿಸ್ ಮಿಷನರಿ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್ (ಡಿಸ್: ಫ್ರೈ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆರ್ಮಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್), (ಲೈಡನ್:ಎ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಸಿಜ್‌ಥಾಫ್‌,೧೯೪೫).</ref> ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>ಇ.ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ಪಾಟ್ಸ್. ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ ಮಿಷನರಿಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ ೧೭೯೩-೧೮೩೭: ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸೆರಾಂಪುರ ಆಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಮಿಷನ್ಸ್, (ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್: ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೬೭).</ref> ಮತ್ತು ಮಿಶನರಿಗಳ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವಹಹಿಸಿದ ಅವರ ಅಂತಿಮ ಗತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿಶ್ಲೇಶಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>ಡಿ.ಜೇಮ್ಸ್ ಕೆನಡಿ, [http://www.coralridge.org/nem/NEMrelatedmessage.asp?dt=0627 "ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾರಿ: ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ದಟ್‌ ಹ್ಯಾವ್ ಚೇಂಜ್ಡ್ ಲೈವ್ಸ್"]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}:</ref> ಆದರೆ ಜೆಮ್ಸ್‌ ಬೆಕ್ ಅವರು ಕ್ಯಾರಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಹೆಂಡತಿಯ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ <ref name="Beck, James R. 1992" /> ಅವರ ಆದ್ಯಾತ್ಮದ ಬಗೆಗಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು "ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ನಿಲುವು"ನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರಾದರೂ ಜಗತ್ತಿನ ಮಿಶನರಿಗಳ ಬಗೆಗೆ ಅವರಿಗಿದ್ದ ಶ್ರದ್ದೆಯನ್ನು ಹೇಳಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಅವರು ಪೋಸ್ಟ್‌ಮಿಲೆನಿಯಲ್‌ ಥಿಯೋಲಜಿಗಳಿಂದ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>Thomas Schirrmacher, ''[http://www.contra-mundum.org/schirrmacher/careypostmil.html William Carey, Postmillennialism and the Theology of World Missions] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110524061713/http://www.contra-mundum.org/schirrmacher/careypostmil.html |date=2011-05-24 }}''</ref> ==ಶಾಲೆಗಳು== ಕ್ಯಾರಿ ಅವರು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ಕಾಲೆಜುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಪೆಸಡೆನಾದಲ್ಲಿನ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಕೋಲಂಬಿಯಾದ ವ್ಯಾಂಕೊವರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾರಿ ಥಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್‌ ಕಾಲೆಜ್‌, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದ ಮೆಲ್ಬೋರ್‌ನಲ್ಲಿನ [[ಕ್ಯಾರಿ ಬೆಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ ಗ್ರಾಮರ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌]], ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಕೊಲಂಬೊದಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾರಿ ಕಾಲೆಜ್‌ ಆಪ್‌ ಕೊಲಂಬೊ, ಮತ್ತು ಮಿಸಿಸಿಪಿಯ ಹಟೈಸ್‌ಸಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಗಳಾಗಿವೆ. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಚಿಟ್ಟಾಗಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿ ಅಕಾಡಮಿಯು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ವಲಸಿಗ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬಾಲವಾಡಿಯಿಂದ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಈಯತ್ತೆಯವರೆಗೆ ಶೀಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ==ಪರಂಪರೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಭಾವ== {{Expand section|date=December 2009}} ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿ ಅವರನ್ನು "ಫಾದರ್‌ ಆಪ್‌ ಮಾಡರ್ನ್‌ ಮಿಶನ್ಸ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಇವರು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಫ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್‌ ಮಿಶನರಿಗಳ ಅಭ್ಯುದಯಕ್ಕೆ ಅಪಾರವಾದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. {{Citation needed|date=August 2009}} ==ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿಯವರ ಕೊಡಿಗೆ== *[[ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ]]: '''202 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ 1817 ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿಯವರು ಬರೆದ, ಮುದ್ರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ "ಕುರ್ನಾಟಾ(ಕರ್ನಾಟಾ) ಭಾಷೆಯ ವ್ಯಾಕರಣವು" ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ.''' ಈ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಸೆರಾಂಪುರದ ಮಿಷನರಿ ಪ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಯಿತು. ಬಂಗಾಳ ಮೂಲದ ಮನೋಹರ ಈ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಫಾಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಆ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕ ಎಂಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಸೆರಾಂಪುರದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತ, ಬಂಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಮರಾಠಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. *ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದ ಭರತರಾಮಣ ಮತ್ತು ಸುಬ್ಬರಾಯರು ಕನ್ನಡವನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಕ್ಯಾರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಪುಸ್ತಕದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಗವನ್ನು ಲೆಟರ್ ಪ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಕನ್ನಡವನ್ನು ಲಿಥೋ ಪ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವರ್ಣಮಾಲೆಯಂತೆ ಆ ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ತೆಲುಗು ಲಿಪಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವು ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ ಅಕ್ಷರಗಳಾಗಿವೆ. 1820 ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಮೆಕೆರೆಲ್ ಬರೆದ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕ, ಎ ಗ್ರಾಮರ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಾರ್ನಾಟಿಕಾ ಭಾಷೆ, ಕ್ಯಾರಿಯ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.<ref>[https://www.thehindu.com/books/books-authors/the-first-printed-book-in-kannada/article29398560.ece The first printed book in Kannada;K.S. Madhusudana SEPTEMBER 12, 2019.]</ref> ==ಗೌರವಾದರಗಳು== ಕ್ಯಾರಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯ ಅನ್ನು ಲಿಥರ್ಜಿಕಲ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಎಪಿಸೋಡಿಕಲ್ ಚರ್ಚ್‌ (ಯುಎಸ್‌ಎ)ಯಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬದ ದಿನವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಕಾಲಾನುಕ್ರಮಣಿಕೆ== *೧೭೬೧ರಲ್ಲಿ ಪೌಲರ್‌ಸ್ಪರಿ, ನಾರ್ಥ್‌ಹ್ಯಾಂಫ್ಟನ್ ಇಂಗ್ಲಂಡ್; ೧೭ ಆಗಸ್ಟ್‌. *೧೭೭೭ ಶೂ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ *೧೭೭೯, ೧೦ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ ಅವನ ಜೀವನವನ್ನು ಬದಾಲಾಯಿಸಿತು. *೧೭೮೩, ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ರಂದು ಮಿ.ರೇಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅವರಿಂದ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. *೧೭೮೬, ಆಗಸ್ಟ್‌ ೧೦ರಂದು ಓನ್ಲೆ, ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿಯಿಂದ ಕರೆ ಬಂತು *೧೭೯೨ರಲ್ಲಿ ’ಆನ್ ಎನ್‌ಕ್ವೈರಿ’ ಎಂಬ ಕರಪತ್ರ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; **ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨ರಂದು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಮಿಷನರಿ ಸೊಸೈಟಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‍‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. *೧೭೯೩, ೧೦ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಿಷನರಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು; **ನವೆಂಬರ್ ೧೧ರಂದು ಕಲ್ಕತ್ತಾಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು *೧೭೮೬, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೧ರಂದು ಐದು ವರ್ಷದ ಮಗ ಪೀಟರ್ ಮರಣ. *೧೭೯೬, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಒಬ್ಬನಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ಕೊಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅವರ ಮೊದಲ ಮತಾಂತರದ ಕಾರ್ಯ. *೧೮೦೦, ೧೦ ಜನವರಿ, ಸೆರಾಂಪುರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು **೨೮ ಡಿಸೆಂಬರ್‌, ಕ್ರಿಷ್ಣ ಎಂಬುವವರಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ಕೊಡಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬೆಂಗಾಲಿಯನ್ನು ಮತಾಂತರಗೊಳಿಸಿದರು. **ಫೋರ್ಟ್‌ ವಿಲಿಯಮ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಬೆಂಗಾಲಿ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. *೧೮೦೧, ಫೆಬ್ರವರಿ ೭ರಂದು ಬೆಂಗಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. *೧೮೦೩, ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಮಿಷನರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳಿಸಿದರು. *೧೮೦೭ ಯು.ಎಸ್‌.ಎಯ ಬ್ರೌನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯಿಂದ ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಪ್‌ ಡಿವಿನಿಟಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು; **ಬೆಂಗಾಳಿ ಏಷಿಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ **ಡೊರೊಥಿ ಕ್ಯಾರಿ ಮರಣ. *೧೮೦೮, ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು; **ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೆ ಎಮಿಲಿಯಾ ರೂಮರ್‌. *೧೮೦೯, ಜೂನ್ ೨೪ರಂದು ಬೆಂಗಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಬೈಬಲ್ ಅನುವಾದವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. *೧೮೧೧, ಮರಾಠಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. *೧೮೧೫, ಪಂಜಾಬಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಪ್ರಕಟ. *1817 ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಯಾರಿಯವರು ಬರೆದ, ಮುದ್ರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ "ಕುರ್ನಾಟಾ(ಕರ್ನಾಟಾ) ಭಾಷೆಯ ವ್ಯಾಕರಣ; ಲಿಥೋ ಪ್ರೆಸ್ ಮುದ್ರಣ. *೧೮೧೮, ಜೂನ್ ೧೫, ಅವರ ತಂದೆಯ ಮರಣ. *೧೮೧೮, ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಪ್ರಕಟ. *೧೮೨೦, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೪, ಎಗ್ರಿಕಲ್ಚರಲ್ ಆಂಡ್ ಹಾರ್ಟಿಕಲ್ಚರಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಸ್ಥಾಪನೆ. **ಡ್ಯಾನಿಷ್‌ ರಾಜ, ಸೆರಾಂಪುರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜ್‌ಗೆ ದಾನ ನೀಡಿದ **ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹಳೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಪ್ರಕಟ *೧೮೨೧ ಸೆರಾಂಪುರ್ ಕಾಲೇಜ್‌ ಪ್ರಾರಂಭ; **ಎರಡನೇ ಹೆಂಡತಿ ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೆ ಮರಣ *೧೮೨೩, ಗ್ರೇಸ್‌ ಹ್ಯೂಗ್‌ ಮರಣ. *೧೮೨೫ ಬೆಂಗಾಲಿ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಶಬ್ಧಕೋಶವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. *೧೮೨೬, ಸರ್ಕಾರವು ಕ್ಯಾರಿ ಅವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಅನುಧಾನ ನೀಡಿತು. *೧೮೨೯, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೪ರಂದು ಸತಿ ಪದ್ಧತಿಯು ಕ್ಯಾರಿ ಅವರ ಹೋರಾಟದಿಂದ ನಿಷೇಧಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. *೧೮೩೪, ಜೂನ್ ೯ರಂದು ಸೆರಾಂಪುರದಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. *೧೮೩೫ ಮೂರನೇ ಹೆಂಡತಿ ಗ್ರೇಸ್ ಮರಣ ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌== {{Portal|Saints}} ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{Reflist}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== *ಬೆಕ್, ಜೇಮ್ಸ್‌ ಆರ್‌. ''ಡೊರೊಥಿ ಕ್ಯಾರಿ: ದಿ ಟ್ರ್ಯಾಜಿಕ್ ಆಂಡ್‌ ಅನ್‌ಟೋಲ್ಡ್‌ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮಿಸ್.ವಿಲಿಯಮ್ ಕೇರ್‌.'' ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ ರಾಪಿಡ್ಸ್‌: ಬೇಕರ್ ಬುಕ್ ಹೌಸ್, ೧೯೯೨. *ಕ್ಯಾರಿ, ವಿಲಿಯಮ್ ''ಆನ್ ಎನ್‌ಕ್ವೈರಿ ಇನ್‌ ಟು ದಿ ಆಬ್ಲಿಗೇಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್ ಟು ಯೂಸ್ ಮೀನ್ಸ್ ಫಾರ್ ದಿ ಕನ್ವರ್ಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ಹೀತನ್ಸ್.'' ಲೈಸೆಸ್ಟರ್: ಎ.ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ೧೭೯೧. **{{Gutenberg|no=11449|name=An Enquiry into the Obligations of Christians to Use Means for the Conversion of the Heathens}} *ಮಾರ್ಷ್‌ಮನ್, ಜೊಶುವಾ ಕ್ಲಾರ್ಕ್. ''ಲೈಫ್ ಆಂಡ್ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್ ಕ್ಯಾರಿ, ಮಾರ್ಷ್‌ಮನ್ ಆಂಡ್ ವಾರ್ಡ್‍ ಎಂಬ್ರೇಸಿಂಗ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಸೆರಾಂಪುರ್ ಮಿಷನ್.'' ೨ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ. [[ಲಂಡನ್]]: ಲಾಂಗ್ಮನ್, ೧೮೫೯. *ಮುರ್ರೆ, ಲೇನ್. ''ದಿ ಪ್ಯೂರಿಟನ್ ಹೋಪ್: ರಿವೈವಲ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಇಂಟ್ರಪ್ರಿಟೇಷನ್ ಆಫ್ ಪ್ರೊಫೆಸಿ.'' ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್:ಬ್ಯಾನರ್ ಆಫ್ ಟ್ರುಥ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌, ೧೯೭೧. *ನಿಕೋಲಸ್, ಬ್ರೂಸ್ ಜೆ. "ದ ಥಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾರಿ." ''ಎವೆಂಜಲಿಕಲ್ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್ ಥಿಯಾಲಜಿ'' ೧೭ (೧೯೯೩): ೩೭೨. *ಔಸ್ಸೊರೆನ್, ಆಲ್ಬರ್ಟಿನಸ್ ಹರ್ಮನ್. ''ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾರಿ, ಎಸ್ಪೇಷಲಿ ಹಿಸ್ ಮಿಷನರಿ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್.'' ಲೈಡನ್:ಎ.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಸಿಜ್‌ ಥಾಫ್‌, ೧೯೪೫. *ಪಾಟ್ಸ್‌, ಇ.ಡೇನಿಯಲ್ಸ್. ''ಬ್ರಿಟೀಷ್‌ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌ ಮಿಷನರಿಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ ೧೭೯೩-೧೮೩೭: ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸೆರಾಂಪುರ್ ಆಂಡ್‌ ಇಟ್ಸ್ ಮಿಷನ್ಸ್.'' ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ೧೯೬೭ *ಸ್ಮಿತ್, ಜಾರ್ಜ್. ''ದ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾರಿ:ಶೂಮೇಕರ್ ಆಂಡ್ ಮಿಷನರಿ.'' ಲಂಡನ್: ಮುರ್ರೆ, ೧೮೮೭. **{{Gutenberg|no=2056|name=The Life of William Carey: Shoemaker and Missionary}} *ವಾಕರ್, ಎಫ್. ಡಿವಿಲ್ಲೆ. ''ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾರಿ: ಮಿಷನರಿ ಪಯೋನಿರ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮನ್.'' ಚಿಕಾಗೊ:ಮೂಡಿ, ೧೯೫೧. ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== *ಕ್ಯಾರಿ, ಯುಸ್ಟೇಸ್- ಮೆಮೊರಿ ಆಫ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾರಿ, ಡಿ.ಡಿ. ಲೇಟ್‌ ಮಿಷನರಿ ಟು ಬೆಂಗಾಲ್, ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಫೊರ್ಟ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಕಾಲೇಜ್‌ನ ಪುರಾತನ ಭಾಷೆಗಳ ಫ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆ.-ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿ, ಜಾಕ್ಸನ್ ಆಂಡ್ ವಾಲ್‌ಫೋರ್ಡ್:ಲಂಡನ್. *ಕ್ಯಾರಿ, ಎಸ್. ಪಿಯರ್ಸ್ - ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಯಾರಿ "ದಿ ಪಾದರ್ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಮಿಷನ್ಸ್",- ಸಂಪಾದನೆ, ಪೀಟರ್ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್, ವೇಕ್‍ಮನ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌, ಲಂಡನ್, ೧೯೯೩ ISBN ೧-೮೭೦೮೫೫-೧೪-೦ ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌== *[http://www.williamcarey.co.uk ವಿಲಿಯಮ್ ಕೇರಿ ವೆಬ್‍ಸೈಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160110013606/http://williamcarey.co.uk/ |date=2016-01-10 }} *[http://www.wholesomewords.org/missions/icarey.html ವಿಲಿಯಮ್ ಕೇರಿ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090414225955/http://www.wholesomewords.org/missions/icarey.html |date=2009-04-14 }} *[http://www.wmcarey.edu/carey ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ದಿ ಲೈಫ್ ಆಂಡ್ ವರ್ಕ್ ಆಫ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಕೇರಿ, ಯುಎಸ್‍ಎ, ಅಲ್ಲದೆ ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕ್ಯಾರಿ ಕುರಿತಾದ ಕೃತಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090929143822/http://www.wmcarey.edu/ |date=2009-09-29 }} *{{gutenberg author| id=Carey+William | name=William Carey}} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME = Carey, William | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = | DATE OF BIRTH = 17 August 1761 | PLACE OF BIRTH = [[Paulerspury]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | DATE OF DEATH = 9 June 1834 | PLACE OF DEATH = [[Serampore]], India }} {{DEFAULTSORT:Carey, William}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೭೬೧ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:1834 ಸಾವು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಮಿಷನರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದೀಕ್ಷಾ ಮಿಷನರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಬ್ಯಾಫ್ಟಿಸ್ಟ್]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿಶನರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕಾಲ್ವಿನಿಸ್ಟ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಾಲಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬೈಬಲ್ ಅನುವಾದಿಸಿದ ಅನುವಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬೈಬಲ್ ಅನುವಾದಿಸಿದ ಅನುವಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬೈಬಲ್ ಅನುವಾದಿಸಿದ ಅನುವಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ನಾರ್ಥ್‌ಆಂಫ್ಟನ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿಯ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಲೈಸೆಸ್ಟರ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಶೂ ಮಾಡುವವರು]] [[ವರ್ಗ:ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡುವ ಮಂತ್ರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚರಿತ್ರೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವ್ಯಾಕರಣ]] tdrnjehzu7hzb24cuazx3cesmu1mkjq 0 34238 1374192 1345304 2026-05-26T22:32:20Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374192 wikitext text/x-wiki {{infobox ಫೋನ್ | logo = [[File:Nexuslogo.svg|170px]] | image = | caption = ನೆಕ್ಸಸ್ 5 ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್, ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್ ಕುಟುಂಬ ಹೊಸ ಪ್ರವೇಶ | developer = [[ಗೂಗಲ್]], ವಿವಿಧ | type = [[ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್]]ಗಳು, [[Tablet computer|tablets]], [[ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೀಡಿಯಾ ಪ್ಲೇಯರ್]] | os = [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)|ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್]] | lifespan = ಜನವರಿ 2010 ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ | unitssold = | service = [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೆ]] | website = {{URL|http://www.google.com/nexus/}} }} ಸ್ಯಾಮ್ಸಂಗ್ ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ಫೋನ್ ಗಳು [[ನೆಕ್ಸಸ್ ಒಂದು]] [[ನೆಕ್ಸಸ್ ಎಸ್]] [[ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ನೆಕ್ಸಸ್]] [[ನೆಕ್ಸಸ್ 4]] [[ನೆಕ್ಸಸ್ 5]] {{ಗೂಗಲ್ ಫೋನ್}} {{ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್}} {{ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್}} {{ಗೂಗಲ್ ಇಂಕ್.}} {{ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್}} {{ಈಬುಕ್}} {{Use mdy dates|date=November 2013}} {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್ • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ ]] }} [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪೋನ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್| ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್]] [[ವರ್ಗ:Tablet computers]] 69r1p5p29w8qc8c43tg7w7vflke4iv8 0 37938 1374165 1341479 2026-05-26T13:15:05Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374165 wikitext text/x-wiki {{Infobox_ಸಂಸ್ಥೆ | ಸಂಸ್ಥೆಯ_ಹೆಸರು = ಕಲಿಕೆ | ಸಂಸ್ಥೆಯ_ಲಾಂಛನ = | ಸಂಸ್ಥೆಯ_ಪ್ರಕಾರ = [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ]] | ಸಂಸ್ಥೆಯ_ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ = | ಸ್ಥಾಪನೆ = [[೨೦೧೨]]| ಸ್ಥಳ = [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]]| ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ = ಬುರ್ಝಿಸ್ ಎಸ್. ತಾರಾಪೊರೆವಾಲ | ನೌಕರರ ಸಂಖ್ಯೆ = | ಕೈಗಾರಿಕೆ = | ಉತ್ಪನ್ನಗಳು = | ವಹಿವಾಟು = | ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ = [http://kalike.org/ kalike.org] }} '''ಕಲಿಕೆ''' ಒಂದು ಸರಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ [[ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. [http://srtt.org/ ಸರ‍್ ರತನ್ ಟಾಟಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ನವಾಜ್ ಬಾಯಿ ರತನ್ ಟಾಟಾ ಟ್ರಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130504195245/http://www.srtt.org/ |date=2013-05-04 }} ಇವುಗಳ ನೆರವಿನಿಂದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬಡಮಕ್ಕಳ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿದೆ. ==ಕಲಿಕೆಯ ವಿಭಾಗಗಳು== ===ಶಿಕ್ಷಣ=== *'''ಚಿಗುರು''' - ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ೬ ವರ್ಷದ ಒಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳ ಸರ್ವಾಂಗೀಣ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕಡೆ ಗಮನ ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಅಂಗನವಾಡಿ ಮತ್ತು ಪೋಷಕರ ಮೂಲಕ ಅದರಲ್ಲೂ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ತರಗೇತಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.kannadaprabha.com/districts/gulbarga/%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%86-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AE-%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%97%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B3%86-%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%86/77952.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-08 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221244/http://www.kannadaprabha.com/districts/gulbarga/%E0%B2%95%E0%B2%B2%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B3%86-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%AF%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%AE-%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B3%81%E0%B2%AA%E0%B2%AF%E0%B3%8B%E0%B2%97%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B3%86-%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%86/77952.html |url-status=dead }}</ref> *'''ಕಲಿಕಾಚೇತನ''' - ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ೩ರಿಂದ ೫ ನೆ ತರಗತಿಯ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಕಲಿಕೆಯ ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನ್ನಡದ ಕಲಿಕೆಯು ಸುಧಾರಿಸಿದರೆ ಇತರೆ ವಿಷಯಗಳಾದ ವಿಜ್ಞಾನ, ಗಣಿತ, ಸಮಾಜ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಕಲಿಕೆಯೂ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಯ ಸಮಯದ ನಂತರ ಕಲಿಕೆಯ ತಂಡದವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. *'''ಸ್ಫೂರ್ತಿ''' - ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಮಾಡುವ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ [http://www.itforchange.net/ ಐಟಿ ಫಾರ್ ಚೇಂಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150505014006/http://www.itforchange.net/ |date=2015-05-05 }} ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ಕಲಿಕೆಯ ತಂಡದವರು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ತರಬೇತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Kannada_Wikipedia_Workshop_for_Kalike</ref> [[File:Wikipedia-Workshop-Kalike 010.jpg|thumb|ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಕೆಯ ತಂಡ]] ಇವಲ್ಲದೆ ಸಂಜೀವನಿ ಹೆಸರಿನ ಓದುಗರ ಕ್ಲಬ್, ಚಿಣ್ಣರ ಚೇತನ ಹೆಸರಿನ ಮಕ್ಕಳ ಕೂಟ, ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಬೇಸಿಗೆ ರಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳೋತ್ಸವ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.kannadaprabha.com/districts/raichur/%E0%B2%AE%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%B3%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86-%E0%B2%B9%E0%B3%8A%E0%B2%B0-%E0%B2%9C%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%A8-%E0%B2%85%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%A3/209943.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-05-08 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304221011/http://www.kannadaprabha.com/districts/raichur/%E0%B2%AE%E0%B2%95%E0%B3%8D%E0%B2%95%E0%B2%B3%E0%B2%BF%E0%B2%97%E0%B3%86-%E0%B2%B9%E0%B3%8A%E0%B2%B0-%E0%B2%9C%E0%B2%97%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%A8-%E0%B2%85%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B2%B0%E0%B2%A3/209943.html |url-status=dead }}</ref> ===ಆರೋಗ್ಯ=== ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯಗಳ ಕೊರತೆ ಇದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಬಹುತೇಕ ಜನರಿಗೆ ಅವುಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಹೇಳಬೇಕಾಗಿದೆ. ಶಾಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶೌಚಾಲಯದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಕಲಿಕೆಯ ತಂಡ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮುದಾಯ ಸಹಯೋಗ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗಿಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಅವರ ಪೋಷಕರುಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೌಚಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ,<ref>http://vijaykarnataka.indiatimes.com/district/yadagiri/-/articleshow/45229319.cms</ref> ಕಲಿಕೆ ತಂಡ ಇದಲ್ಲದೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಮಳೆ ನೀರಿನ ಕುಯ್ಲು ಬಗೆಗೂ ಜನರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ== * [http://kalike.org ಕಲಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜಾಲತಾಣ] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <References /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಶಿಕ್ಷಣ]] 2comzb1kghw4f02waxzu8yjz4n3vk9t 0 53713 1374174 1342274 2026-05-26T15:48:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374174 wikitext text/x-wiki [[File:Trident Yantra of Parama Siva.svg|alt=|thumb|232px|The trident (''triśūlābija maṇḍalam'') symbol and yantra of Parama Shiva, representing the triadic energies of the [[Adi Parashakti|supreme goddess]] ''[[Parashakti|Parā]]'', ''Parā-aparā'' and ''Aparā śakti.'']] ವಿವಿಧ [[ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳಲ್ಲಿ, '''ಕಾಶ್ಮೀರ ಶೈವ ಪಂಥ'''ವು [[ತ್ರಿಕ]] ಮತ್ತು ಅದರ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾದ [[ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾ]]ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[ಶೈವ ಪಂಥ]]ದ ಒಂದು ಪರಂಪರೆ. ಅದನ್ನು ವಿವಿಧ ವಿದ್ವಾಂಸರು [[ಅದ್ವೈತವಾದಿ]] [[ಆದರ್ಶವಾದ]] ([[ಪರಿಪೂರ್ಣ ಆದರ್ಶವಾದ]], ಆಸ್ತಿಕ ಏಕತತ್ವವಾದ, ವಾಸ್ತವಿಕ ಆದರ್ಶವಾದ, ಅಜ್ಞೇಯ ಭೌತಿಕವಾದ ಅಥವಾ ಮೂರ್ತ ಏಕತತ್ವವಾದ) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಶ್ಮೀರ ಶೈವ ಪಂಥವನ್ನು [[ಅದ್ವೈತ]] ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಎರಡೂ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಗೆ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ದ್ವಂದ್ವವಿಲ್ಲದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ==ಕಾಶ್ಮೀರ ಶೈವದರ್ಶನ == [[File:Ancient Temple, Naranag, Jammu and Kashmir, India.jpg|thumb|left|{{Circa|8th century CE}} [[Wangath Temple complex|Shaivite Temple complex at Wangath]] in the Himalayas of Kashmir]] ಕಾಶ್ಮೀರ ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ ವಿದ್ಯಾವಂತರಿಗೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೂ ಅಶ್ರಯವಾಗಿ ಶಾರದಾಪೀಠವೆಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿತ್ತು: [[ಅಶೋಕ]]ನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ [[ಬೌದ್ಧಮತ]]ಕ್ಕೆ ಅಶ್ರಯಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. [[ಕನಿಷ್ಕ]] ಮೊದಲಾದ ರಾಜರಿಂದ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಹೊಂದಿದ [[ನಾಗಾರ್ಜುನ]] ಮೊದಲಾದ ಬೌದ್ಧಪಂಡಿತರಿಂದ ಬೌದ್ಧಮತ ತತ್ತ್ವಗಳು ಅಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದುವು. ಪಾಣನೀಯ ವ್ಯಾಕರಣವೂ [[ಪತಂಜಲಿ]]ಯ ಮಹಾಭಾಷ್ಯವೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದುವು.[[ಸಾಂಖ್ಯ|ಸಾಂಖ್ಯರ]] ತತ್ತ್ವಗಳು ಶಾಕ್ತಾದ್ವೈತ ವಾದಗಳೂ ಹರಡಿದ್ದುವು. ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯರು ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದಾಗಿನಿಂದ [ಕೇವಲಾದ್ವೈತ]] ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮನ್ನಣೆ ದೊರೆಯಿತು. ಹೀಗೆ ಬಗೆಬಗೆಯ ದಾರ್ಶನಿಕ ಪಂಥಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. 9ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರ ಶೈವ ಧರ್ಮದ ಪುನರುತ್ಥಾನವಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಬೆಳೆದುಬಂದ ಶೈವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲ ದೃಷ್ಟಿಗಳ ಸಮನ್ವಯವನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಶೈವಧರ್ಮ [[ಅದ್ವೈತ]] ತತ್ತ್ವವನ್ನಾಧರಿಸಿದ್ದು. ಇದು ಕೇವಲ ಯುಕ್ತಿವಾದವಲ್ಲ ; ಬರೀ ಶಾಸ್ತ್ರಗ್ರಂಥಗಳನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದುದಲ್ಲ ; ಇದಕ್ಕೆ 64 [[ಶೈವ ಆಗಮಗಳು| ಶೈವಾಗಮಗಳೇ]] ಮುಖ್ಯ ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಈ ಧರ್ಮ ಅನೇಕ ಸಾಧಕರ ಸಾಧನೆಯಿಂದುಂಟಾದ ಅನುಭವಸಿದ್ಧವಾದ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಮನ್ವಯ ಪಂಥ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಯಾಗಾದಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ. ಜಾತಿಭೇದಗಳ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲ. ಯಾರೂ ಬೇಕಾದರೂ ಈ ಧರ್ಮವನ್ನನುಸರಿಸಿ ಮೋಕ್ಷಮಾರ್ಗವನ್ನವಲಂಬಿಸಬಹುದು. ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವವೇ ಇದರ ಗುರಿ. ==ಸ್ವತಂತ್ರ ಧರ್ಮ== ಈ ಶೈವಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಪರಶಿವನಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರವಿದೆ. ಪತಿ, ಪಶು, ಪಾಶ ಎಂಬ ಮೂರು ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವದರಿಂದಲೂ ಭೇದ, ಭೇದಾಭೇದ, ಅಭೇದ ದೃಷ್ಟಿಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಈ ಮತವನ್ನು ತ್ರಿಕಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಶಿವ-ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಸಾದದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡು ವಿಶ್ವ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಶಿವನ ಉನ್ಮೇಷದಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವೈಭವವೆಲ್ಲ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಂದ ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯಭಿಕ್ಷಾದರ್ಶನವೆಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರುಂಟು. ಜೀವಾತ್ಮ ತತ್ತ್ವತಃ ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶಮಾನನಾಗಿ ಶಿವನೇ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಜ್ಞಾನದಿಂದ ಸ್ವರೂಪಜ್ಞಾನ ಇವನಿಗೆ ಇಲ್ಲದೆ ಹೋಗಿದೆ. ಆ ಶಿವನೇ ತಾನೆಂದು ಮಲಾವೃತನಾದ ಜೀವ ತನ್ನ ಸಹಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದೇ ಪ್ರತ್ಯಯಭಿಜ್ಞಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಉದ್ದೇಶ. ==ಬೆಳವಣಿಗೆ== [[File:Madhubani Mahavidyas.jpg|thumb|right|[[Sri Yantra]] diagram with the Ten [[Mahavidyas]]. The triangles represent [[Shiva]] and [[Shakti]], the snake represents [[#Anuttara.2C the Supreme|Spanda]] and [[Kundalini]].]] ವಸುಗುಪ್ತನೆಂಬ ಸಿದ್ಧಪುರುಷ (825) ಮಹದೇವಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ತನಗೆ ಗೋಚರವಾದ ಶಿವಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಶೈವಾಗಮಗಳನ್ನನುಸರಿಸಿ ಸೂತ್ರದ ತತ್ವಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಶಿಷ್ಯರಿಗೆ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಿದ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರತತ್ತ್ವ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರ ಭೇದವನ್ನನುಸರಿಸಿ ಶಾಂಭವ, ಶಾಕ್ತ, ಆಣವ ಎಂಬ ಮೂರು ಸಾಧನ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೀತ ತೋರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತನ ಶಿಷ್ಯ ಭಟ್ಟಕಲ್ಲಟ ಯುಕ್ತಿವಾದದಿಂದ ಶಿವಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಇತರ ಮತಗಳ ಅನುವಾದದೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಥಿಸಿ ಸ್ಪಂದಕಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ಸೋಮಾನಂದ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಕಾರಣವಾದವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪರತತ್ತ್ವವನ್ನು ವಿಚಾರ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಈತ [[ಭರ್ತೃಹರಿ]]ಯೆ ವಾಕ್ಯಪದೀಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಪಶ್ಯಂತಿ ಮಾಧ್ಯಮಾ ವೈಖರಿ ಎಂಬ ವಾಗ್ದೇವಿಯ ಮೂರು ಭೇದಗಳಿಗಿಂತ ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ ಪರಾ ಎಂಬ ಮೂಲಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದಾನೆ. ಸೋಮನಂದನ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಉತ್ಪಲಚಾರ್ಯ ಈಶ್ವರಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾಕಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಬರಿದು ಶಿವಾದ್ವೈತ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ದವಾಗಿದ್ದ ಬೌದ್ದರ ಆಕ್ಷೇಪಣೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ. ಈತನ ಅನಂತರ ಬಂದ [[ಅಭಿನಗುಪ್ತ]] (ಕ್ರಿ.ಶ. 960) ಸರ್ವಂಕಷ ಪ್ರಜ್ಞಯುಳ್ಳಾತ ; ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಪಡೆದವ. ಈತ ಶೈವಾಗಮಗಳ ಮೇಲೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬರೆದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ತಂತ್ರಾಲೋಕವೆಂಬ ಉದ್ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಕವಾದ ಅನುಭವ, ದೈವವಾದ, ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು, ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ದಾರ್ಶನಿಕ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವಿಶದೀಕರಿಸಿರುತ್ತಾನೆ. ಈತ ಆನಂದವರ್ಧನನ ಅಲಂಕಾರಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಲೋಚನ ಎಂಬ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಭರತನ [[ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]]ಕ್ಕೆ ಮೇಲೆ ಅಭಿನವಭಾರತಿ ಎಂಬ ವ್ಯಾಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬರೆದು ನಾಟ್ಯದಲ್ಲಿ ರಸದ ಸ್ವರೂಪವೇನೆಂಬುದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಉತ್ಪಲಾಚಾರ್ಯರ ಈಶ್ವರಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾಕಾರಿಕೆಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನೂ ಟೀಕೆಯನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಈತನ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಕ್ಷೇಮರಾಜ ಪ್ರತ್ಯಾಭಿಜ್ಞಾಹೃದಯ ಶಿವಸೂತ್ರವಿಮರ್ಶಿನಿ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಕಾಶ್ಮೀರ ಶೈವತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ==ಮಹೇಶ್ವರ-ವಿಶ್ವಚಿತ್ತ== ಕಾಶ್ಮೀರ ಶೈವ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ವಿಶದವಾಗಿ ಅರಿಯಲು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕು. ಮೊದಲನೆಯದು ವಿಶ್ವಚಿತ್ತ; ಎರಡನೆಯದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸು. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸು ವಿಶ್ವಚಿತ್ತದಿಂದ ಬೇರೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಹೊರಗಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ; ಹಿಂದಿನ ಅನುಭವಗಳಿಂದುಂಟಾದ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಅವನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಹಿಂದಿನ ವೃತ್ತಿಗಳಿಗೂ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ವೃತ್ತಿಗಳಿಗೂ ಅದು ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ನಾವು ಒಂದು ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದೂ ಹಿಂದಿನ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ನೆನೆಯುವುದೂ ಮುಂದೆ ಬರುವುವುಗಳನ್ನು ಊಹಿಸುವುದೂ ಈ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿಯೇ. ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರೇರಣಾತ್ಮಕವಾದ ಎಲ್ಲ ವೃತ್ತಿಗಳೂ ನಿರ್ಮಲವಾದ ಕನ್ನಡಿಯ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟ ಪದಾರ್ಥದಂತೆ ವಿಶದವಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತವೆ. ಕನ್ನಡಿಯ ದುಷ್ಟಾಂತದಲ್ಲಿ ನಾವು ಒಂದು ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು: ಕನ್ನಡಿ ಒಂದು ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದರೆ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೂ ನೈರ್ಮಲ್ಯವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಆ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಚವಾಗಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕನ್ನಡಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿನ ಬೆಳಕು ಬೇಕು. ಮನಸ್ಸು ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹೊರಗಿನ ಬೆಳಕಿನ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲುದು, ಪ್ರಕಾಶ ಪಡಿಸಬಲ್ಲುದು, ಆ ವೃತ್ತಿಗಳಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿರುವಂತೆಯೂ ಇರಬಲ್ಲುದು. ಆದುದರಿಂದ ಚಿತ್ತವೃತ್ತಿಯ ಈ ಗುಣವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಗುಣವುಂಟು. ಅದು ತನ್ನ ಆಸ್ತಿತ್ವ್ತವನ್ನೂ ನೈರ್ಮಲ್ಯವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ. ಅದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಮೀಕರಣ ಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಹಾಗೆಯೇ ಬಂದ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು. ಹೀಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಮಯ ಬಂದಾಗ ನೆನೆದು ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥ್ದಿತಿಯನ್ನು ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು. ವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಒಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನದು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮನಸ್ಸಿನ ಈ ಗುಣವನ್ನು ಪಾರಿಭಾಷಿಕವಾಗಿ ವಿಮರ್ಶೆ ಎನ್ನುತ್ತೇವೆ. ಇದು ಮಾನವನ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪ. ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಸ್ವಯಂಪ್ರಕಾಶವಾಗಿಯೂ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪವಾಗಿಯೂ ಚೈತನ್ಯಾಶ್ರಯವಾಗಿಯೂ ಇದೆ. ಕಾಶ್ಮೀರಶೈವ ಸಿದ್ಧಾಂತದಂತೆ ವಿಮರ್ಶೆ ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪವೂ ಚೈತನ್ಯರೂಪವೂ ಚೈತನ್ಯಾಶ್ರಯವೂ ಆಗಿದೆ. ಅದ್ವೈತ ವೇದಾಂತಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ ಬ್ಯಹ್ಮ ಶಾಂತ, ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಗುಣ. ಹೀಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ಕ್ರಿಯೆಗೂ ವಿಮರ್ಶೆಗೂ ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಬ್ರಹ್ಮ ಚಿನ್ಮಾತ್ರ. ಚೈತನ್ಯಕ್ಕಾಶ್ರಯವಾದರೆ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾದರೆ ಶಾಂತಿಗೆ ಭಂಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಬ್ರಹ್ಮ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಚೈತನ್ಯಾಶ್ರಯನಲ್ಲ. ಶಿವಾದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಾದರೋ ಪರತತ್ತ್ವ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಕಾಶ. ಚೈತನ್ಯಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಚೈತನ್ಯಾಶ್ರಯವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಿ ಅದ್ವೈತ [[ವೇದಾಂತಿ]]ಗಳಿಗೂ ಕಾಶ್ಮೀರ ಶೈವದವರಿಗೂ ಇರುವ ಭೇದವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ವಿಶ್ವಚಿತ್ತ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳನ್ನಾ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ನೋಡಿದರೆ ಈ ವಿಶ್ವಚಿತ್ತ ಸ್ವಯಂಚೈತನ್ಯರೂಪಿಯಾಗಿ ಪರತತ್ತ್ವದ ಇಚ್ಚಾಶಕ್ತಿಯೇ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಭಾವನಾ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇದನ್ನೇ ಪಾರಿಭಾಷಿಕವಾಗಿ [[ಮಹೇಶ್ವರ]] ಎನ್ನುವುದು. ಪ್ರತ್ಯಾಭಿಜ್ಞಾ; ಪರಶಿವ ವಿಶ್ವಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ತನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಅನಂತ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಶಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆ ಶಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಸಾರವೇ ಈ ವಿಶ್ವ. ಪರಶಿವನಿಗೆ ಜ್ಞಾನಶಕ್ತಿ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಗಳಿಗಿರುವಂತೆಯೇ ಸ್ಮೃತಿಶಕ್ತಿ ಅಪೋಹನ ಶಕ್ತಿಗಳೂ ಇವೆ. ಆ ಅಪೋಹನ ಶಕ್ತಿಯ ವಿಲಾಸವೇ ಈ ಸ್ಥೂಲ ಪ್ರಪಂಚ ಮತ್ತು ಜೀವ ಭಾವ. ಸರ್ವಶಕ್ತನಾಶದ ಪರಶಿವ ಸ್ಥೂಲ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನೂ ಜೀವಭಾವವನ್ನೂ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿ ಸಂಕೋಚದ (ಮಾಯಾ ವಿಮೋಚನೀಶಕ್ತಿ) ಮೂಲಕ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮರಳಿ ತನ್ನ ದೃಕ್ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಗಳ ಆವಿಷ್ಕರಣದಿಂದಲೇ ಸಹಜಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದನ್ನು ಲೀಲೆ, ಮಾಯೆ, ಆಭಾಸ ಎನ್ನುವ ಪದಗಳಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿವೇಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಪೋಹನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದುಂಟಾಗಿರುವ ಸಂಕೋಚವನ್ನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಸ್ಫುರಣದಿಂದಲೇ ಗುರುತಿಸಿ ತನ್ನ ಸಹಜಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪಡಿಯುವಿಕೆಯೇ ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞ ಎನ್ನಿಸುವುದು. ನಚೇದಂತಃ ಕೃತಾನಂತೋ ವಿಶ್ವರೂಪೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ ಸ್ವಾದೇಕಃ ಚಿದ್ವಪುಃ ಜ್ಞಾನಸ್ಮøತ್ಯಪೋಹನ ಶಕ್ತಿಮಾನ್ || ಕಿಂತು ಮೋಹವಶಾದಸ್ಮಿನ್ ದೃಷ್ಟೇಪ್ಯನುಪಲಕ್ಷಿತೆ | ಶಕ್ತ್ಯಾವಿಷ್ಕರನೇಯಂ ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞೋಪದಿಶ್ಯತೆ || (ಈಶ್ವರ ಪ್ರತ್ಯಾಭಿಜ್ಞಾ) ==ಪರತತ್ತ್ವ ವಿವೇಚನೆ== ಪರಶಿವನ್ನು ಪರಾಸಂವಿತ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪರಶಿವನೇ ಮುಖ್ಯತ್ತ್ವ. ಆತ ಸರ್ವಸ್ವತಂತ್ರ.. ಸರ್ವಕ್ಕೂ ಕಾರಣ. ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಸಾರದಿಂದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸುವವ. ಚಿದಾನಂದಘನ ತನ್ನ ಪ್ರಶಾಂತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವೋತ್ತೀರ್ಣ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಾತೀತನೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಚರಾಚರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಸರ್ವವಿಧಕಾರಣನಾಗಿ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಮಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆತ ಪ್ರಕಾಶ ವಿಮರ್ಶಮಯ. ಪ್ರಕಾಶವೆಂದರೆ ಭೇದವನ್ನಂಗೀಕರಿಸಿ ಪದಾರ್ಥರೂಪವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವ ಶಕ್ತಿಪ್ರಸಾರ. ವಿಮರ್ಶವೆಂದರೆ ಭೇದಾಭೇದಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಫುರಿಸಿಕೊಳ್ಳವ ಸ್ವರೂಪ ಪರಾಮರ್ಶ. ನಿತ್ಯನಾದ ಪರಶಿವ ಸತ್, ಚಿತ್, ಆನಂದ, ಇಚ್ಚಾ, ಜ್ಞಾನ, ಕ್ರಿಯಾ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವನು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸತ್ ಚಿತ್ ಆನಂದ ಇವುಗಳು ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವು; ಇಚ್ಚಾ ಜ್ಞಾನಕ್ರಿಯಾ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿ ಸ್ಥಿತಿ ಪ್ರಳಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಆ ಪರಶಿವನು ಸರ್ವಾಧಾರನಾಗಿಯೂ ಸರ್ವೇಶ್ವರನಾಗಿಯೂ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿಯೂ ವಿರಾಜಿಸುತ್ತಾನೆ. [[ಪರಶಿವ]] ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಸಂಹಾರ, ತಿರೋಧಾನ, ಅನುಗ್ರಹ ಎಂಬ ಪಂಚಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ತಿರೋಧಾನವೆಂದರೆ ತನ್ನ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮರೆಯಿಸುವುದು. ಅನುಗ್ರಹವೆಂದರೆ ಈಶ್ವರನ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಸ್ವರೂಪ ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಾಪ್ತಿ. ಸರ್ವಶಕ್ತನಾದ ಶಿವ ತನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅಡಗಿದ್ದ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಪರಶಿವನಿಗೆ ಜ್ಷಾನಶಕ್ತಿ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಗಳಿರುವಂತೆ ಸ್ಮøತಿ ಅಪೋಹನ ಶಕ್ತಿಗಳೂ ಇವೆ. ಈ ಅಪೋಹನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಗ್ರಾಹ್ಯ ಗ್ರಾಹಕಗಳಾಗಿ ಆತ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಗ್ರಾಹ್ಯವಾದದ್ದು ವಿಶ್ವ. ಗ್ರಾಹಕ ಜೀವಾತ್ಮ. ಪರಶಿವ ಶಕ್ತಿಸಂಕೋಚದಿಂದ (ಮಾಯಾವಿಮೋಹಿನೀಶಕ್ತಿ) ಜೀವಭಾವವನ್ನು ತಾಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಸಂಕೋಚನಗೋಳಿಸುವುವು ಪಂಚ ಕುಂಚುಕಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಮಲಗಳು. ಮರಳಿ ದೃಕ್ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಗಳ ಆವಿಷ್ಕರಣದಿಂದ ಸಂಕೋಚನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿ ಸಹಜಾವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಈ ರೀತಿ ಆ ಶಿವನೇ ನಾನು ಎಂಬ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡುವ ದರ್ಶನ [[ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾ ದರ್ಶನ]]. ವಿಶ್ವೋತ್ತೀರ್ಣನಾದ ಪರಶಿವ ತನ್ನ ಲೀಲೆಯಿಂದ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಕನಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವಾಗ 36 ತತ್ತ್ವಗಳ ರೂಪವನ್ನು ತಾಳುವನು. ಅಂದರೆ ಈ ವಿಶ್ವ 36 ತತ್ತ್ವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಎಲ್ಲ ಭೇದಗಳೂ ಸತ್ಯವಾದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ತತ್ತ್ವಗಳು ಶುದ್ಧಾಧ್ವಗಳೆಂದೂ ಅಶುದ್ಧಾಧ್ವಗಳೆಂದೂ ಎರಡು ಬಗೆಯಾಗಿವೆ. ಶಿವ, ಶಕ್ತಿ, ಸದಾಶಿವ, ಈಶ್ವರ, ಶುದ್ಧ ವಿದ್ಯಾ-ಇವು ಶುದ್ಧಾಧ್ವಗಳು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವತತ್ತ್ವ ಶುದ್ಧ ಚಿದ್ರೂಪವಾದದ್ದು. ಶಕ್ತಿತತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಚ್ಚಾ ಜ್ಞಾನ ಕ್ರಿಯಾ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸ್ಫುರಣ. ಇನ್ನುಳಿದ ಸದಾಶಿವ, ಈಶ್ವರ, ಶುದ್ಧವಿದ್ಯಾತತ್ತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹ್ಯ ಗ್ರಾಹಕಗಳ (ಅಹಂ ಇದಂ) ನಿಷ್ಪತ್ತೆ. ಅಶುದ್ಧಾಧ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ತತ್ತ್ವ ಮಾಯಾ. ಇದು ಕೆಳಗಿನ 20 ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಾಯೆಯೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಮಿಥ್ಯೆಯೆಂಬರ್ಥವಲ್ಲ. ಮಾಯೆ ಎಂಬುದು ಪರಮೇಶ್ವರನ ಶಕ್ತಿ. ಇದು ಭೇದಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೇ ಮೊದಲು ಸ್ವರೂಪಾಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದ ಚಿತ್ ಆನಂದ ಇಚ್ಚಾ ಜ್ಞಾನ ಕ್ರಿಯಾಶಕ್ತಿಗಳು ಸಂಕೋಚವಾಗಿ ನಿಯತಿ, ಕಾಲ, ರಾಗ, ವಿದ್ಯಾ, ಕಲಾರೂಪದಿಂದ ಪಂಚಕಂಚುಕಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ. ಮಿಕ್ಕ 25 ತತ್ತ್ವಗಳು ಸಾಂಖ್ಯರು ಅಂಗೀಕರಿಸಿರುವವುಗಳೇ ಆಗಿವೆ. ಪುರುಷ ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾಯೆ ಮತ್ತು ಪಂಚ ಕಂಚುಕಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಇವನಿಗೆ ಸತ್ತ್ವ ರಜಸ್ಸು ತಪಸ್ಸುಗಳ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಃಕರಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದೇ ಪ್ರಕೃತಿ. ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಮಹತ್ತು ಮತ್ತು ಅಂತಃಕರಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದೇ [[ಪ್ರಕೃತಿ]]. ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಮಹತ್ತು ಮತ್ತು ಅಹಂಕಾರ. ಅಧ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವುದು ಮಹತ್ತು. ಅಹಂಕಾರ ತತ್ತ್ವದಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ತತ್ತ್ವಗಳೆಂದರೆ ಮನಸ್ಸು, ಐದು [[ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯ|ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯಗಳು]], ಐದು ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು ಪಂಚತನ್ಮಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪಂಚಭೂತಗಳು. ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯ ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಪಂಚತನ್ಮಾತ್ರಗಳು ಮಾತ್ರ ಪಂಚಭೂತಗಳು. ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯ ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾಗುವ ಎಲ್ಲ ಜ್ಞಾನಗಳಿಗೂ ಆಕರವಾಗಿರುವುದು ಮನಸ್ಸು. ಮಾಯೆ ಜೀವನಜ್ಞಾನ ಸಂಕೋಚಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಣವಾಗಿಯೂ ದೇಹ ಇಂದ್ರಿಯಾದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪರಂಪರಾಕಾರಣವಾಗಿಯೂ ಇದೆ. ಈ ತತ್ತ್ವವಿಮರ್ಶನೆ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನೂ ಆಂತರಂಗಿಕವಾಗಿ ಜ್ಞಾನವಿಕಾಸವನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಪ್ತಪ್ರಮಾತೃಗಳು: ಈ ವಿಶ್ವವೆಲ್ಲ ಶಿವಾಭಿನ್ನವಾದದ್ದು. ಗ್ರಾಹ್ಯವರ್ಗವಾದ ವಿಶ್ವವನ್ನು 36 ತತ್ತ್ವಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗ ಮಾಡಿರುವ ಹಾಗೆ ಗ್ರಾಹಕವಾದ ಜೀವನನ್ನು ಸಪ್ತಪ್ರಮಾತೃಗಳೆಂದು ವಿಭಾಗಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಪರಶಿವ ತನ್ನ ಅಖ್ಯಾತಿಯಿಂದ ಬದ್ಧಜೀವದಶೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಾಗ ಶಿವ, ಮಂತ್ರ-ಮಹೇಶ್ವರ, ಮಂತ್ರೇಶ್ವರ ಮಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಾಕಲ, ಪ್ರಳಯಾಕಲ, ಸಕಲ ಎಂಬ ಏಳು ಅಂತಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ಅವರೋಹಣಕ್ರಮ. ಬದ್ಧಜೀವ ಶಿವತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಆರೋಹಣ ಕ್ರಮದಿಂದ ಸ್ವಸ್ವರೂಪಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕು. ಈ ಅವತರಣ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಪ್ರಮಾತೃ ಶಿವತತ್ತ್ವ. ಇದು ಪರಿಪೂರ್ಣ. ಇಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮಲಗಳೂ ಇಲ್ಲ. ಎರಡನೆಯದಾದ ಮಂತ್ರ-ಮಹೇಶ್ವರ ದೆಸೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹ್ಯಗ್ರಾಹಕಗಳು ಅಸ್ಫುಟವಾಗಿರುವುವು. ಇಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರವನ್ನು ಮರೆಯಿಸುವ ಆಣವಮಲ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂರನೆಯ ಪ್ರಮಾತೃ ಮಂತ್ರೇಶ್ವರ. ಇಲ್ಲಿ ನಾನು, ಇದು (ಅಹಂ, ಇದಂ)-ಎಂಬ ಭೇದಭಾವ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪ್ರಮಾತೃ ಮಂತ್ರ. ಇಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಎರಡಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಗ್ರಾಹ್ಯಗ್ರಾಹಕ ಭಾವ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಐದನೆಯ ಪ್ರಮಾತೃ ವಿಜ್ಞಾನಾಕಲ. ಇಲ್ಲಿ ಜೀವಾತ್ಮರು ಪರಸ್ಪರ ಭಿನ್ನರೆಂದೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವರೂಪಶಕ್ತಿ ಸಂಕೋಚವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವುದೆಂದೂ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಆರನೆಯ ಪ್ರಮಾತೃ ಪ್ರಳಯಾಕಲ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಾತ್ಮ ಪಂಚಕಂಚುಕಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ನಿಜಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮರೆತಿರುತ್ತಾನೆ. ಏಳನೆಯ ಪ್ರಮಾತೃ ಸಕಲ. ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಲ್ಲ ಸಕಲರು. ಈ ಸಪ್ತ ಪ್ರಮಾತೃ ಆಣವ ಮಾಯೀಯ ಕಾರ್ಮ ಮಲಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರಳಯಾಕಾಲ ಪ್ರಮಾತೃ ಆಣವ ಮಯೀಯ ಮಲಗಳಿಂದಲೂ ವಿಜ್ಞಾನಾಕಲ ಪ್ರಮಾತೃ ಆಣವ ಮಲದಿಂದಲೂ ಕೂಡಿರುವರು. ಉಳಿದ ಮಂತ್ರ, ಮಂತ್ರೇಶ್ವರ, ಮಂತ್ರಮಹೇಶ್ವರರು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೂಪದಿಂದ ಕೇವಲ ಆಣವಮಲ ಒಂದರಿಂದಲೇ ಇರುವರು. ಯಾವ ಮಾನವರಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರಾಭ್ಯಾಸದಿಂದಲೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮವಿಕಾಸವೇರ್ಪಡುವುದೋ ಅವರಿಗೆ ಈ ಸಪ್ತ ಪ್ರಮಾತೃಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ವಿಶದವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರವರ ಈ ಸಪ್ತ ಪ್ರಮಾತೃಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ವಿಶದವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರವರ ಪರಿಪಾಕಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ಜೀವಾತ್ಮ ಏಳು ಮೆಟ್ಟಲುಗಳನ್ನು ದಾಟಿ ಪರಶಿವನೇ ಆಗುತ್ತಾನೆ. [[ಜೀವಾತ್ಮ]] ತಾನು ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿ ಚಿದ್ರೂಪಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಮೂರು ಮಲಗಳಿಂದಲೂ ಪಂಚಕಂಚುಕಗಳಿಂದಲೂ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗಿ ಅಖ್ಯಾತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಮರೆತಿದ್ದಾನೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಆಣವ ಮಲದಿಂದ ತನ್ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಮರೆತಿದ್ದಾನೆ. ಎರಡನೆಯ ಮಾಯೀಯ ಮಲದಿಂದ ಇವನ ಅನಂತಶಕ್ತಿಗಳು ಸಂಕುಚಿತವಾಗಿವೆ. ಮೂರನೆಯ ಕಾರ್ಮ ಮಲದಿಂದ ಶುಭಾ ಶುಭ ಕರ್ಮಗಳನ್ನಾಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಉಚ್ಚನೀಚ ಜನ್ಮಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಶಕ್ತಿಸಂಕೋಚದಿಂದ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಮರಳಿ ಶಕ್ತಿವಿಕಾಸವಾದರೆ ಸ್ವಸ್ವರೂಪಾವಿರ್ಭಾವವಾಗುತ್ತದೆ (''ಶಕ್ತಿದರಿದ್ರಃ ಸಂಸಾರಿ ಶಕ್ತಿವಿಕಾಸೇ ಶಿವಃ''). ಜೀವನಲ್ಲಿ ಶಿವತ್ವ ಸಿದ್ಧವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಸಂಕೋಚ ನಿವೃತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಸಾಧನಾಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬಂಧನದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. == ಉಪಾಯಗಳು== ಯಾವ ಸಾಧಕನಿಗೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಪಾಕ ಉಂಟಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅವನಿಗೆ ಗುರು 'ನೀನು ಶಿವನೆ ಆಗಿದ್ದೀಯೆ' ಎಂಬ ಉಪದೇಶ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಕು. ಒಡನೆಯೇ ಆತ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅನಂತರ ಆತ ಬದುಕಿದ್ದರೊ ಜೀವನ್ಮುಕ್ಮವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಪಾಯವೆಂದು ಹೆಸರು. ಇಷ್ಟು ಪರಿಪಾಕವಿಲ್ಲದವರು ಎರಡನೆಯ ಅಂತಸ್ತಿನವರು. ಇವರಿಗೆ ಉಪದೇಶ ಮತ್ತು ಸಾಧನಾಭ್ಯಾಸಗಳು ಬೇಕು. ಇವರು ತಮ್ಮ ಭಾವನಾಬಲದಿಂದ 'ನಾನೇ ಶಿವ, ವಿಶ್ವವೆಲ್ಲ ನನ್ನಿಂದಲೇ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಈ ವಿಶ್ವ ನನ್ನಿಂದ ಬೇರೆಯಲ್ಲ' ಎಂಬ ಎಡೆಬಿಡದ ಭಾವನೆಯಿಂದ ಗ್ರಾಹ್ಯ ಗ್ರಾಹಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಭೇದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಶಾಂಭವೋಪಾಯವೆಂದು ಹೆಸರು. ಕೇವಲ ಭಾವನಾಬಲದಿಂದಲೇ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದವರು 36 ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಸಂಧಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ಜಾಗ್ರತ್ ಸ್ವಪ್ನ ಸುಷುಪ್ತಿ ತುರಿಯಾ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ವಿವೇಚಿಸಬೇಕು. ಮಂತ್ರ ಜಪ ಧ್ಯಾನ ಮೊದಲಾದ ಸಾಧನಾಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ಶಾಕ್ತೋಪಾಯವೆಂದು ಹೆಸರು. ಶಾಕ್ತೋಪಾಯವನ್ನು ಒಡನೆಯೇ ಅನುಸರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದವರು 4ನೆಯ ಅಂತಸ್ತಿನವರು. ಈ ಸಾಧಕರು ಆಸನ ಪ್ರಣಾಯಾಮಗಳಿಂದ ಶರೀರವನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿ ಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪ್ರತ್ಯಾಹಾರ ಧಾರಣಗಳಿಂದ ಮನೋನಿಗ್ರಹವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಬೇಕು. ಅನಂತರ ಶಾಕ್ತ್ರೋಪಾಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ವಿಕಾಸವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ಆಣವೋಪಾಯವೆಂದು ಹೆಸರು. ಅಧಿಕಾರಭೇದವನ್ನನುಸರಿಸಿ ಈ ನಾಲ್ಕು ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸೂಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ==ಶಕ್ತಿಪಾತ ಅಥವಾ ಶಿವಾನುಗ್ರಹ== ಜೀವಿಗಳ ಸುಖ ದುಃಖಗಳು ತಾರತಮ್ಯ ಭಾವಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಮಲ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳ ಫಲಸ್ವರೂಪಗಳು. ಶಿವ ಕರ್ಮಗಳ ಪರಿಮಿತಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಫಲಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಜೀವರುಗಳಿಗನ್ವಯಿಸುವ ಸೃಷ್ಟಿ ಸ್ಥಿತಿ ಪ್ರಳಯಗಳು ಕರ್ಮಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅರ್ಹರಾಗಿ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವವರಲ್ಲಿ ಪಂಚಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಅಂದರೆ ಶಕ್ತಿಪಾತವನ್ನು ಶಿವ ವಿನಿಯೋಗಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಿದ್ಧತೆ ಕರ್ಮಾಚರಣೆಯಿಂದಾಗುತ್ತದೆ. ದೀಕ್ಷೆ, ಯೋಗ, ಜಪ ಧ್ಯಾನ ಮೊದಲಾದವು ಜ್ಞಾನವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಕರ್ಮಗಳು. ದಾನ ಹೋಮ ಯಜ್ಞ ಮೊದಲಾದವು ಅಭ್ಯುದಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಕಾಮ್ಯಕರ್ಮಗಳು. ಈ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಕರ್ಮರಾಶಿಗೂ ಫಲಗಳನ್ನು ಕೊಡುವಾತ ಶಿವನೇ. ಜ್ಞಾನವಿಕಾಸವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮಲ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಗಳ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಶಿವ ಫಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ-ಇದೇ ಶಿವಾನುಗ್ರಹ ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿಪಾತ. ಜ್ಞಾನವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಕರ್ಮಾಚರಣೆಯಿಂದ ಪ್ರಾತಿಭಜ್ಞಾನ (ಸ್ವರೂಪಜ್ಞಾನ) ವಿಕಸಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾತಿಭಜ್ಞಾನದಿಂದ ಈ ಬಂಧನ ತನ್ನ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಸೇರಿಲ್ಲವೆಂದು ವ್ಯಕ್ತಿ ತಿಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಆಗ ಶಿವನ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಇಂಥ ಸತ್ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಶಕ್ತಿಪಾತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾದರ್ಶನ ಕೇವಲ ಶಿವಾಗಮಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟಮಾರ್ಗ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಪರಶಿವ ಒಬ್ಬನೇ ಪರತತ್ತ್ವವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದ್ವೈತ ದೃಷ್ಟಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ. ಪರಶಿವ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಕನಾಗಿ ಜೀವಾತ್ಮ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ-ಈ ರೂಪಗಳಿಂದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ದ್ವೈತಭಾವನೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿ ವಿಶ್ವೊತ್ತೀರ್ಣವಾಗಿ ಅಭಿನ್ನವಾಗಿಯೂ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅನೇಕ ಭೇದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಇಲ್ಲಿ ಭೇದಾಭೇದ ದೃಷ್ಟಿ ಸತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ಪರಶಿವನಲ್ಲಿಯೇ ಲಯವಾಗುವುದರಿಂದ ಎಲ್ಲ ದೃಷ್ಟಿಗಳೂ ಇಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯವಾಗಿವೆ. ಆತ್ಮಪ್ರಕಾಶಶಕ್ತಿ ಉನ್ಮೀಲನವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾನದರ್ಶನ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ==ಸಾಹಿತ್ಯಗಳು== ಕಾಶ್ಮೀರ ಶೈವ ದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಪುಲವಾಗಿದೆ. ಗುರುವಿನಿಂದ ಶಿಷ್ಯನಿಗೆ ಪರಂಪರೆಯಾಗಿ ಬಂದದ್ದು [[ಆಗಮಶಾಸ್ತ್ರ]]. ಆಗಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮುಖ್ಯವಾದ ತಂತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಮಾಲಿನೀವಿಜಯ, ಸ್ವಚ್ಚಂದ, ಮೃಗೇಂದೃ, ಮಾತಂಗ, ನೇತ್ರ, ನೈಶ್ವಾನ ಸ್ವಯಂಭು, ರುದ್ರಯಾಮಳ (ಕ್ರಿ.ಶ. 8ನೆಯ ಶತಮಾನ)-ಇವು ದ್ವೈತದ ಕಡೆ ಒಲವು ಇದ್ದುದರಿಂದ ಶಿವ ಇದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ವಸುಗುಪ್ತನಿಗೆ ಶಿವ-ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಪಡಿಸಿದ. ವಸುಗುಪ್ತ (ಕ್ರಿ.ಶ. 850-900) ಶಿವಸೂತ್ರದ ವಿವರಣೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಂದಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಇವನ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಕಲ್ಲಟ ಸ್ಪಂದಸೂತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಈತ ರಚಿಸಿದ ಭಾಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತತ್ತ್ವಾರ್ಥಚಿಂತಾಮಣಿ, ಮಧುವಾಹಿನಿಗಳು ಖಿಲವಾಗಿವೆ. ಭಾಸ್ಕರ ಬರೆದ ಶಿವಸೂತ್ರವಾರ್ತಿಕದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಟನ ಭಾಷ್ಯ ಉಳಿದಿದೆ. ಸ್ಪಂದಭಾಗವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರಾದವರು ಇಬ್ಬರು: ಸ್ಪಂದಪ್ರದೀಪಿಕೆಯನ್ನು ಬರೆದ ಉತ್ಪಲವೈಷ್ಣವ ಮತ್ತು ಸ್ಪಂದವಿವೃತ್ತಿ, ಮಾತಂಗತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಭಗವದ್ಗೀತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾಷ್ಯವನ್ನು ಬರೆದ ರಮಾಕಾಂತ (ಕ್ರಿ.ಶ. 900-920). ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾದರ್ಶನದ ಸ್ಥಾಪಕನಾದ ಸೋಮಾನಂದ (ಕ್ರಿ.ಶ.850-900) ಶಿವದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬರೆದ. ಇವನ ಶಿಷ್ಯನಾದ [[ಉತ್ಪಲಾಚಾರ್ಯ]] ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾಸೂತ್ರವನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ. ಇವನ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಉತ್ಪಲಾಚಾರ್ಯ ಪ್ರತುಭಿಜ್ಞಾಸೂತ್ರವನ್ನೂ ರಚಿಸಿದ. ಇವನ ಮಗ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ (ಕ್ರ.ಶ. 850-1000) ಶಿಷ್ಯನಾದ [[ಅಭಿನವಗುಪ್ತ]] (ಕ್ರಿ.ಶ. 993-1015) ಮಾಲಿನೀ ವಿಜಯವಾರ್ತಿಕ, ಪರಾತ್ರಿಂಶಿಕಾ ಲಘುವೃತ್ತಿ, ತಂತ್ರಾಲೋಕ, ತಂತ್ರಸಾರ, ಪರಮಾರ್ಥಸಾರ-ಮುಂತಾದ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಇವನ ಶಿಷ್ಯನಾದ ವಿಮರ್ಶಿನಿ, ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾಹೃದಯ, ಸ್ಪಂದಸಂದೋಹ, ಸ್ಪಂದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಇವನ ಶಿಷ್ಯನಾದ ಕ್ಷೇಮರಾಜ (11ನೆಯ ಶತಮಾನ) ಶಿವಸೂತ್ರ ವೃತ್ತಿ, ಶಿವಸೂತ್ರವಿಮರ್ಶಿನಿ, ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾಹೃದಯ, ಸ್ಪಂದಸಂದೋಹ, ಸ್ಪಂದ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಇವನ ಅನಂತರ ಯೋಗರಾಜ (ಕ್ರಿ.ಶ. 12ನೆಯ ಶತಮಾನ) ಪರಮಾರ್ಥಸಾರಭಾಷ್ಯವನ್ನೂ ಜಯರಥ (ಕ್ರಿ.ಶ. 18ನೆಯ ಶತಮಾನ) ತಂತ್ರಾಲೋಕಭಾಷ್ಯವನ್ನೂ ಶಿವೋಪಾಧ್ಯಾಯ (ಕ್ರಿ.ಶ. 18ನೆಯ ಶತಮಾನ) ವಿಜ್ಞಾನ ಭೈರವ ತಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದರು. ಈಚೆಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಕರ್ಟ್ ಎಫ್. ಲೀಡೆಕರ್ ನ ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾಹೃದಯ (1938) ಜೆ. ಸಿ. ಚಟರ್ಜಿಯವರ ಕಾಶ್ಮೀರೀ ಶೈವ ಧರ್ಮ (1914) ಮತ್ತು ಕೆ. ಸಿ. ಪಾಂಡೆ ಅವರ ಅಭಿನವಗುಪ್ತ (1935) ಎಂಬುವು ರಚಿತವಾಗಿವೆ. ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಜೆ. ರುದ್ರಪ್ಪನವರು ಪ್ರತ್ಯಭಿಜ್ಞಾಹೃದಯ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ, ಕಾಶ್ಮೀರ ಶಿವಾದ್ವೈತ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಸ್ವರೂಪ (1953), ಶಿವಸೂತ್ರಗಳ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ, ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಶೈವತತ್ತ್ವಗಳ ಪರಿಚಯ (1958) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ನೋಡಿ == *[[ಶೈವ ದರ್ಶನಗಳು ಅಥವಾ ಶೈವ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು]] *[[ಶೈವ ಪಂಥ]] *[[ಶಕ್ತಿ ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತ]][[ವೀರ ಶೈವ]] ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.iep.utm.edu/kashmiri/ David Peter Lawrence (2005) ''Kashmiri Shaiva Philosophy'', Internet Encyclopedia of Philosophy] *[http://www.shaivism.net/articles/11.html Piyaray L. Raina, ''Kashmir Shaivism versus Vedanta – A Synopsis''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20251008042603/https://www.shaivism.net/articles/11.html |date=2025-10-08 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗ:ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಪಂಥಗಳು]] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕಾಶ್ಮೀರ ಶೈವದರ್ಶನ}} imzhbd3fpgju12bsc3zzim8rleckadt 0 75718 1374253 1373310 2026-05-27T11:11:53Z AZShetty 99386 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1374253 wikitext text/x-wiki '''ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ''' ರಾಸಾಯನಿಕಶಕ್ತಿಯನ್ನು [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ]]ಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಒಂದು ಸಾಧನ (ಸೆಲ್, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್,) ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಶಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಾವಳಿ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಬ್ಯಾಟರಿ) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರಿ ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪದಗಳಾಗಿ ಬಳಸುವ ರೂಢಿ ಉಂಟು. ಕೋಶದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುದುತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವಾಗಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ವಸ್ತುಗಳ [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೌತ]] ಮತ್ತು [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ|ರಾಸಾಯನಿಕ]] ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುವುದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುದ್ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ವಿಪರ್ಯಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು (ರಿವರ್ಸ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್ಸ್). ಹೀಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ವಿಪರ್ಯಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೋಶದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಬಹುದು. ಎಂದರೆ ಒಂದು ಸಲ ನಿರುಪಯೋಗಿಯಾದ ಕೋಶ ಪುನಃ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಂಥ ಕೋಶಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಚಯನಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ==ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಚಯನ ಕೋಶ== ಇಂಥವುಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಚಯನ ಕೋಶಗಳು (ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಬ್ಯಾಟರೀಸ್) ಅಥವಾ ದ್ವಿತೀಯಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳು (ಸೆಕೆಂಡರಿ ಬ್ಯಾಟರೀಸ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಭೌತಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ವಿಪರ್ಯಯಕ್ರಿಯೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಕೋಶವನ್ನು ವಿದ್ಯುದುತ್ಪಾದನೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬಹುದೇ ವಿನಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಚಯನಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಮುಗಿದ ಅನಂತರ ಇಂಥ ಕೋಶ ನಿರುಪಯೋಗಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿದ್ಯುದುತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುವ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ವೋಲ್ಟಾಮಾದರಿಯ ಕೋಶಗಳೆಂಬ ಹೆಸರು ಸಹ ಉಂಟು. [[ವಿದ್ಯುತ್ ವಾಹಕ|ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕ]]ಗಳಲ್ಲಿನ [[ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ|ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ]] ಏಕಮುಖ ಪ್ರವಾಹವಾಗಿರಬಹುದು, ಇಲ್ಲವೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪ್ರವಾಹವಾಗಿರಬಹುದು. ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶಗಳು ಏಕಮುಖ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. [[ವಿದ್ಯುತ್ ಮಂಡಲಗಳು|ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲ]]ದಲ್ಲಿ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಸಕ್ರ್ಯೂಟ್) ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದಾಗ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನು]]ಗಳು ಕೋಶದ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ([[ಋಣ ಧ್ರುವ]] ಅಥವಾ ಋಣ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್) ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಬಾಹ್ಯ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸಿ ಕೋಶದ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ (ಧನ ಧ್ರುವ ಅಥವಾ ಧನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್) ಸೇರುತ್ತವೆ. ಅಂದರೆ ಬಾಹ್ಯ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶಕ್ಕಿರುವ ಈ ಶಕ್ತಿಗೆ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕಶಕ್ತಿ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಮೋಟಿವ್ ಫೋರ್ಸ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದನ್ನು ಸಹ ವೋಲ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಯೋಗ್ಯರೀತಿಯ ಅಳವಡಿಕೆ ಮುಖ್ಯ. ==ಕೋಶದ ವಿಭವ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕಶಕ್ತಿ== ಯಾವುದೇ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ವಿಭವವನ್ನು (ಪೊಟೆನ್ಯಿಯಲ್) ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅದರ [[ವಿದ್ಯುದೃಣತ್ವ|ವಿದ್ಯುತ್‍ಗುಣ]]ವನ್ನು ಸಹ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಮಂಡಲದ ವಿದ್ಯುತ್‍ಗುಣವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡುವ ಅಡಚಣೆಯಿಂದಾಗಲೀ ಅಥವಾ [[ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ|ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ]]ವನ್ನು ಸುಲಲಿತವಾಗಿ ನಡೆಸುವ ಗುಣವೆಂದಾಗಲೀ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡುವ ಅಡಚಣೆಗೆ ವಿದ್ಯುದ್ರೋಧತ್ವ ಎಂದು ಹೆಸರು. ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕಗಳ ವಿದ್ಯುದ್ರೋಧತ್ವ ಅತ್ಯಲ್ಪ. ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಆಂಪಿಯರುಗಳಲ್ಲೂ ವಿದ್ಯುನ್ನಿರೋಧವನ್ನು [[ಓಮ್ಮೀಟರ್|ಓಮ್‍]]ಗಳಲ್ಲೂ ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೋಶದ ವಿಭವವನ್ನು ವೋಲ್ಟ್‍ಮಾಪಕದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಅಳೆಯಬಹುದು. ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕ ಶಕ್ತಿ ಕೋಶದ ರಚನೆಯಿಂದಾಗಿ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳು, ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯ ಇತ್ಯಾದಿ) ತಿಳಿದಿರುವುದು. ಕೋಶವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿರುವ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಇಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಅದರ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕಶಕ್ತಿಯೂ ವಿಭವವೂ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವಿರುವಾಗ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ವಿಭವ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕಶಕ್ತಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶದ ಆಂತರಿಕ ರೋಧತ್ವ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ಇರುವಂತೆಯೇ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಸಹ [[ವಿದ್ಯುದ್ರೋಧತ್ವ]] ಇದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕೋಶದ ಆಂತರಿಕ ರೋಧತೆ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದನ್ನು ದಾಟಲು ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗ ವ್ಯಯವಾಗುವುದರಿಂದ ಕೋಶದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭವ ಕಡಿಮೆ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವಿಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಈ ರೀತಿಯ ಆಂತರಿಕ ವ್ಯಯ ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿಭವ ಒಂದೇ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕೋಶವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ ಕೋಶದ ವಿಭವ ಎಂದರೆ ಕೋಶ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲದಲ್ಲಿಲ್ಲದಾಗಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭವ ಎಂದರ್ಥ; ಅಂದರೆ ವಿವೃತಮಂಡಲ ವಿಭವ (ಓಪನ್ ಸಕ್ರ್ಯೂಟ್ ಪೊಟೆನ್ಯಿಯಲ್). ==ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶದ ಕ್ಷಮತೆ== ಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಕೊಡಬಹುದು. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಋಣವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನು]]ಗಳ ಪ್ರವಾಹ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಆಂಪಿಯರುಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಅಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಏಕಮಾನದಿಂದಲೂ ಅಳೆಯುವುದು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶದ ಆನೋಡಿನಿಂದ ಕ್ಯಾಥೋಡಿಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಪ್ರವಹಿಸಿದರೆ ಕೋಶದಿಂದ ಒಂದು ಫ್ಯಾರಡೆ ವಿದ್ಯುತ್ತು ಪ್ರವಹಿಸಿದೆ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. 1/96,000 ಭಾಗದ ಫ್ಯಾರಡೆಯನ್ನು ಪ್ರವಹಿಸುವ ಕ್ಷಮತೆ ಇರುವ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕೂಲಂಬ್ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಪ್ರವಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇರುವುದು. ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಒಂದು ಕೂಲಂಬಿನಂತೆ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಆಗ 1 ಆಂಪಯರ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಇದೆ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಲೆಕ್ಕದ ಮೇರೆಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ ಋಣವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರಮಾಣ 1.602 ಘಿ 10-19 ಕೂಲಂಬುಗಳು. ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ತರುವಾಯ ಅದರಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಿಕಕ್ರಿಯೆ ನಿಲ್ಲುವ ವರೆಗೂ ಅದು ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಶದ ಈ ಉಪಯುಕ್ತ ಜೀವಿತದ (ಯೂಸ್‍ಫುಲ್ ಲೈಫ್) ಕ್ಷಮತೆಯನ್ನು ಅಂದರೆ ಕೋಶ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಒಟ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಮೊತ್ತವನನು ಆಂಪಿಯರ್-ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ 100 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಸತತವಾಗಿ 1 ಆಂಪಿಯರ್ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಪ್ರವಹಿಸಬಲ್ಲುದು. ಅಥವಾ 20 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಸತತವಾಗಿ 5 ಆಂಪಿಯರ್ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಪ್ರವಹಿಸಬಲ್ಲುದು; ಅಥವಾ 10 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ 10 ಆಂಪಿಯರ್ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಪ್ರವಹಿಸಬಲ್ಲುದು. ==ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಗೆಗಳು== ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು-1 ವೋಲ್ಟಾ ಮಾದರಿಯ ಕೋಶಗಳು, 2 ವೋಲ್ಟಾ ಮಾದರಿಯಲ್ಲದ ಇತರ ಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳು. ವೋಲ್ಟಾಮಾದರಿಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯದಲ್ಲಿಟ್ಟಿರುವ ಎರಡು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ನಡುವೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿಭವ ಏರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳು ಒಂದೇ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯದಲ್ಲಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಶ್ಲೇಷಗಳಲ್ಲಿರಬಹುದು. ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯಗಳು ಬೇರೆ ಇದ್ದಾಗ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕ ಕಣಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಅಡಚಣೆಯಾಗದಂತಿರಬೇಕು. ಸಚ್ಛಿದ್ರ ತೆರೆಯಿಂದ ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು. ವೋಲ್ಟಾ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗೆ ತೋರಿಸಿರುವಂತೆ ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು: 1 ಪ್ರಧಾನ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳು. 2 ದ್ವಿತೀಯಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಚಯನ ಕೋಶಗಳು. 3 ಶಿಷ್ಟ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳು ಅಥವಾ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಳತೆಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕೋಶಗಳು. ==ಪ್ರಧಾನ ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶಗಳು== ಈ ಪಂಗಡದಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿಗೆ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ಕೋವೆಂದರೆ ಅಲೆಸ್ಸಾಂಡ್ರೋ ವೋಲ್ಟಾ ರಚಿಸಿದ (1800) ವೋಲ್ಟಾ ಶ್ರೇಣಿ. ಇದು ಹಲವಾರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳ ಜೋಡಣೆಯಿಂದಾದ ಕೋಶಾವಳಿ. ಕೋಶಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕ್ಯಾಥೋಡನ್ನು (ಋಣಧ್ರುವ) ಮತ್ತು ಸತುವಿನ ಆನೋಡನ್ನು (ಧನಧ್ರುವ) ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳಾಗಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಡುಗೆ ಉಪ್ಪಿನ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವಾಗಿಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆನೋಡು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಡುಗಳು ಒಂದೇ ಆಕಾರದ ಬಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಇವುಗಳಿಗಿಂತ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಉಪ್ಪಿನ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿದ [[ಕಾಗದ]] ಅಥವಾ ಬಟ್ಟೆಯ ಬಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂಥ ಒಂದು ಕೋಶದಿಂದ ದೊರೆತ ವಿಭವ ಅತ್ಯಲ್ಪವಾದುದರಿಂದ ಹಲವು ಕೋಶಗಳ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು (ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು) ರಚಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಭವವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಬೆಳ್ಳಿ]]ಗೆ ಬದಲಾಗಿ [[ತಾಮ್ರ]]ದ ಕ್ಯಾಥೋಡನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ವೋಲ್ಟಾಶ್ರೇಣಿಯ ಧನ ಮತ್ತು ಋಣ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳನ್ನು ಬಾಹ್ಯ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ಸತು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷದ ನಡುವಣ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾಥೋಡಿನಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಬಾಹ್ಯ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿ ಆನೋಡ್ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಕೋಶವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಆನೋಡ್ ಬಳಿ ಜಲಜನಕದ ಅನಿಲ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವೋಲ್ಟಾ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯವಾದ ತೊಂದರೆ ಎಂದರೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಜಲಜನಕ]] ಅನಿಲ ಆನೋಡಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಗುಳ್ಳೆಗಳಾಗಿ ಶೇಖರವಾಗುವುದರಿಂದ ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುದುತ್ಪತ್ತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲಾನಂತರ ನಿಲ್ಲುವುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಧ್ರುವೀಕರಣವೆಂದು ಹೆಸರು. ಡೇನಿಯಲ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ 1836ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ವೋಲ್ಟಾ ಮಾದರಿಯ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಧ್ರುವೀಕರಣದ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಸತುವಿನ ಆನೋಡ್ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರದ ಕ್ಯಾಥೋಡುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸತುವಿನ ಆನೋಡನ್ನು [[ಸತುವು|ಸತು]]ವಿನ ಸಲ್ಫೇಟು ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಾಗಲಿ [[ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟು]] ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸಾರರಿಕ್ತ [[ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]]ದ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಾಗಲಿ ಇರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಆನೋಡ್ ದ್ರಾವಣ ಎಂದು ಹೆಸರು. ತಾಮ್ರದ ಕ್ಯಾಥೋಡನ್ನು ತಾಮ್ರದ ಸಲ್ಫೇಟಿನ ಸಂತೃಪ್ತದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಆನೋಡ್ ದ್ರಾವಣ ಎಂದು ಹೆಸರು. ತಾಮ್ರದ ಕ್ಯಾಥೋಡನ್ನು ತಾಮ್ರದ ಸಲ್ಫೇಟಿನ ಸಂತೃಪ್ತದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ದ್ರಾವಣ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಆನೋಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ದ್ರಾವಣಗಳು ಬೆರೆಯದಂತೆ ಮಾಡಲು ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬಹುದು. ಈ ಎರಡೂ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ಕೋಶದ ಒಂದೇ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಾಗ ಸಂತೃಪ್ತ ತಾಮ್ರದ ಸಲ್ಫೇಟ್ ದ್ರಾವಣ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಕೋಶದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಆಗ ಕ್ಯಾಥೋಡನ್ನು ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಕೋಶದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಗುರುತ್ವರೀತಿಯ ಡೇನಿಯಲ್ ಕೋಶ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರದ ಸಲ್ಫೇಟ್ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಸಚ್ಛಿದ್ರ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟು ಈ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಆನೋಡ್ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಡೇನಿಯಲ್ ಕೋಶ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಎರಡು ರೀತಿಯ ಕೋಶದ ರಚನೆಯಲ್ಲೂ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಿಕಣಗಳು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ವಚ್ಛಂದವಾಗಿ ಚಲಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿದ್ಯುದ್ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಸಹ ಒಂದೇ ಆಗಿರುವುದು. ಆನೋಡ್‍ವಸ್ತು ವೋಲ್ಟಾಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಜರಗುವಂತೆ ಸತುವಿನ ಲವಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆನೋಡ್ ಪದಾರ್ಥ ಕ್ರಮೇಣ ನಶಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿನ ತಾಮ್ರದ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಿ ಕಣಗಳು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗಗೊಂಡು ತಾಮ್ರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ತಾಮ್ರದ ಸಲ್ಫೇಟ್ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ತಾಮ್ರ ಬೇರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದಾಗಿ ತಾಮ್ರದ ಸಲ್ಫೇಟ್ ದ್ರಾವಣ ಸತತವಾಗಿ ಸಾರರಿಕ್ತವಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಕ್ರಮೇಣ ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗುವುದು. ಇದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ತಾಮ್ರದ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ದ್ರಾವಣದ ಸಾರ ಕಡಿಮೆಯಾದಂತೆ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಹರಳುಗಳು ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುವುದರಿಂದ ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ದ್ರಾವಣದ ಸಾರ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಪಾದರಸ]]ದ ಲೇಪಿತ (ಅಮಾಲ್ಗಮೇಟೆಡ್) ಆನೋಡನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಕೋಶ ಕೆಲಸ ಮಾಡದಿದ್ದಾಗಿನ ಆನೋಡಿನ ನಶಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದೆಂಬ ವಿಷಯ 1801ರ ವೇಳೆಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದಿತು. ಅಲ್ಲದೆ [[ಉತ್ಕರ್ಷಣಕಾರಕ]] ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಈ ವಸ್ತುಗಳು ವಿಧ್ರುವೀಕಾರಕಗಳಾಗಿ (ಡೀಪೋಲರೈಸರ್ಸ್) ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಾಗಲೂ ಕೋಶ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂಬ ವಿಷಯವೂ ತಿಳಿದಿದ್ದಿತು. ಈ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ 1839ರಲ್ಲಿ [[ಡಬ್ಲ್ಯು.ಆರ್.ಗ್ರೌಸ್]] ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡೇನಿಯಲ್ ಕೋಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶವನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಡೇನಿಯಲ್ ಕೋಶಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶವನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಡೇನಿಯಲ್ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆಯೇ ಗ್ರೌಸ್‍ನ ಕೋಶದಲ್ಲೂ ಎರಡು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೋಶದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರರಿಕ್ತ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಇಟ್ಟು ಈ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಸತುವಿನ ಆನೋಡನ್ನು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸಚ್ಛಿದ್ರ ಪಾತ್ರೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಾರ [[ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]]ವನ್ನೂ (ಉತ್ಕರ್ಷಣಕಾರಿ) ಈ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ [[ಪ್ಲಾಟಿನಮ್|ಪ್ಲಾಟಿನಂ]] ಲೋಹದ ಕ್ಯಾಥೋಡನ್ನೂ ಇರಿಸಿ ಈ ಸಚ್ಛಿದ್ರ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು [[ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]]ದಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಗ್ರೌಸನ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಅತಿ ದುಬಾರಿಯಾದ ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಲೋಹಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಶುದ್ಧ [[ಇಂಗಾಲ]]ದ ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ಆಗಿ ಲಉಪಯೋಗಿಸುವುದನ್ನು [[ಆರ್.ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುನ್‍ಸೆನ್]] ಎಂಬಾತ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಬಗೆಯ ಕೋಶವನ್ನು ಗ್ರೌಸ್-ಬುನ್‍ಸೆನ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಅಪಕರ್ಷಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆನೋಡಿನ ಸತುವಿನ ಸಲ್ಫೇಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೋಶವನ್ನು ಸೇರುವುದು. ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಮೊತ್ತ ಕ್ರಮೇಣ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಸಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕೋಶದ ವಿಭವ 1.8-1.95 ವೋಲ್ಟುಗಳಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕೋಶ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಾತ್ರದ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಕೋಶದ ವಿಭವದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಆಗದಂತೆ ಒದಗಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಲಿ ಮುಂದೆ ಬಲಕೆಗೆ ಬಂದ ಕೋಶ ಡೈಕ್ರೊಮೇಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ. ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಂತೆ ಸುಧಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ರೌಸ್-ಬುನ್‍ಸೆನ್ ಕೋಶವಿದು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಗ್ರೌಸ್-ಬುನ್‍ಸೆನ್ ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ದ್ರಾವಣದ (ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ) ಬದಲಾಗಿ ಕ್ರೋಮಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಅನಂತರ ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಎರಡು ದ್ರಾವಣಗಳಿಗೆ (ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಕ್ರೋಮಿಕ್ ಆಮ್ಲ) ಬದಲಾಗಿ ಒಂದೇ ದ್ರಾವಣ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಕ್ರೋಮೇಟ್ ಲವಣಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಚ್ಛಿದ್ರ ಪಾತ್ರೆಯ ಅವಸೈಕತೆ ಇಲ್ಲವಾಗಿ ಕೋಶದ ರಚನೆ ಸರಳವಾಗಿತ್ತು. ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ಡೈಕ್ರೊಮೇಟ್ ಅಥವಾ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಗ್ಗವಾದ ಸೋಡಿಯಂ ಡೈಕ್ರೊಮೇಟ್ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಉತ್ಕರ್ಷಕ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕೋಶದಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುವಾಗ ಆನೋಡ್ ವಸ್ತು (ಸತು) ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಕರಗಿ ಸತುವಿನ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಕೋಶದ ವಿಭವ 2 ವೋಲ್ಟುಗಳಿದ್ದು ಕೋಶ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್‍ಪ್ರವಾಹವನ್ನು (ಅಲ್ಪಕಾಲದ ವರೆಗೆ) ಧ್ರುವೀಕರಣದ ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲದೆ ಒದಗಿಸಬಲ್ಲುದು. ಆದರೆ ಈ ಕೋಶದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಪಡೆಯುವಾಗ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಡೈಕ್ರೊಮೇಟ್ ಕೋಶ ಗ್ರೌಸ್-ಬುನ್‍ಸೆನ್ ಕೋಶದೊಡನೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಅಸಮರ್ಪಕ. ರೌವ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಕೋಶದ ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಕರ್ಷಕ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ [[ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಂ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್]] ಅಥವಾ ಸೀಸದ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಘನಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದದ್ದು (1856) ಪ್ರಧಾನ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ್ಯ ಹಂತ. ಅದುವರೆಗೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ದ್ರಾವಣ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗ್ರೌಸ್-ಬುನ್‍ಸೆನ್ ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ನೈಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ) ಆನೋಡ್ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರವಹಿಸಿ ಆನೋಡಿನ ನಶಿಸುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೋಶ ಬೇಗನೆ ನಿರುಪಯೋಗ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಹೊಸ ವಿಧಾನದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಕರಗದಿರುವುದರಿಂದ (ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರವೇ ಕರಗುತ್ತವೆ) ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ದ್ರಾವಣದಿಂದಾಗಿ ಆನೋಡ್ ವಸ್ತುವಿನ ನಶಿಸುವಿಕೆ ನಿವಾರಣೆಯಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಫನಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಕೋಶದ ರಚನೆ ಸರಳವೂ ಸುಲಭವೂ ಆಯಿತು. ಈಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದಿನನಿತ್ಯದ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಧಾನ ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಹಲವಾರು ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶಗಳು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಸತತವಾದ ಬಳಕೆಗೆ ಕೆಲವು ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿವೆ. ಈ ಕೋಶಗಳ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು: * ಕೋಶದ ರಚನೆಗೆ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚ; * ಕೋಶದ ಭಾಗಗಳ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ, ನಶಿಸುವಿಕೆ, * ಕ್ಯಾಥೋಡುಗಳ ಬಳಿ ಅನಿಲಗಳ ಬಿಡುಗಡೆ; * ಕೋಶವನ್ನು ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿ ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ. ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗೆ ತೋರಿಸಿರುವಂತೆ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: # ಆದ್ರ್ರಕೋಶಗಳು (ವೆಟ್ ಸೆಲ್ಸ್); # ಶುಷ್ಕಕೋಶಗಳು (ಡ್ರೈ ಸೆಲ್ಸ್) # ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವ ರೀತಿಯ ಕೋಶಗಳು (ರಿಸರ್ವ್ ಟೈಪ್ ಆಫ್ ಸೆಲ್ಸ್); # ಘನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯಕೋಶಗಳು (ಸಾಲಿಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಲೈಟ್ ಸೆಲ್ಸ್). ==ಆದ್ರ್ರಕೋಶಗಳು== ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಲೆಕ್ಲಾಂಚೆ ಕೋಶ; ಲೆಲಾಂಡೆ ಕೋಶ ಅಥವಾ ತಾಮ್ರದ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್-ಸತುವಿನ ಕೋಶ; ವಾಯುವಿಧ್ರುವೀಕೃತ ಕೋಶ (ಏರ್ ಡೀಪೋಲರೈಸ್ಡ್ ಸೆಲ್). # ಲೆಕ್ಲಾಂಚೆ ಕೋಶ: ಕೋಶದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸತುವಿನ ಕ್ಯಾಥೋಡ್, ಘನ ಇಂಗಾಲದ ಆನೋಡುಗಳನ್ನೂ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವಾಗಿ ಅಮೋನಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ದ್ರಾವಣವನ್ನೂ ವಿಧ್ರುವೀಕಾರಕವಾಗಿ ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲೆಕ್ಲಾಂಚೆ ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕ ಶಕ್ತಿ 1.5 ವೋಲ್ಟುಗಳು. ಕೋಶದಿಂದ ಪಡೆಯುವ ವಿದ್ಯುತ್ಪರವಾಹ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭವ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವಿರುವಾಗ ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಧ್ರುವೀಕರಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಡೆಗಟ್ಟಲಾಗದಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಕೋಶದಿಂದ ಸತತವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹದ ಪರಿಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಇರುವಂತೆ (1/1000 ಆಂಪಿಯರು) ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಆವಶ್ಯಕ. ಕೋಶಸ್ತಬ್ಧವಾಗಿರುವಾಗ (ಅಂದರೆ ಕೋಶದಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್‍ಪೂರೈಕೆ ಇಲ್ಲದಿರುವಾಗ) ಈ ಕೋಶದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ರಚನೆಯಿಂದಾಗಿ ಆನೋಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಡುಗಳ ನಶಿಸುವಿಕೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಪ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಕೆಲಸಮಾಸುವ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ವಿದ್ಯುದುಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಲೆಕ್ಲಾಂಚೆ ಕೋಶ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಗಂಟೆಯಂಥ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಲೆಕ್ಲಾಂಚೆ ಕೋಶ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲದೆ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 15-20 ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿರುವ ಶುಷ್ಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳು ಲೆಕ್ಲಾಂಚೆ ಕೋಶದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿವೆ. ಶುಷ್ಕ ಕೋಶ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಹೊಂದಿದ ಲೆಕ್ಲಾಂಚೆ ಕೋಶವೇ ಆಗಿದೆ. # ಲೆಲಾಂಡೆ ಕೋಶ: ಕೆಲವು ವಿದ್ಯುದುಪಕರಣಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತದ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಒದಗಿಸುವ ಕೋಶಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ, ರೈಲ್ವೆ, ಗಣಿ, ನೌಕೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಂಕೇತ ಸೂಚಕ ವಿದ್ಯುದ್ದೀಪಗಳಲ್ಲಿ). ಇಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಲಾಂಡೆ ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಪ್ರಧಾನ ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವ ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಲೆಲಾಂಡೆ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ. ಈ ಕೋಶದ ಸಂಚಯನ ಶಕ್ತಿ 500-1000 ಆಂಪಿಯರ್ ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು. ಇದು 0.5-0.7 ವೋಲ್ಟ್ ವಿಭವದಲ್ಲಿ 15 ಆಂಪಿಯರುಗಳಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲುದು. ಕೋಶದ ಆಂತರಿಕ ನಿರೋಧವೂ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ಬಳಿ ನಶಿಸುವಿಕೆಯೇ ಮೊದಲಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಬಳಕೆಗೆ ಈ ಕೋಶ ಉಪಯುಕ್ತ. ಕೋಶದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಿಕ್ ಸೋಡಾ (ಸೋಡಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡನ್ನು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವಾಗಿಯೂ ತಾಮ್ರದ ಆಕ್ಸೈಡನ್ನು ವಿಧ್ರುವೀಕಾರಕವಾಗಿಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಈ ಕೋಶವನ್ನು ಕಾಸ್ಟಿಕ್ ಸೋಡಾ-ತಾಮ್ರದ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಕೋಶವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. # ವಾಯು ವಿಧ್ರುವೀಕೃತ ಕೋಶ: ಇದು ಎಲ್ಲ ವಿಧದಲ್ಲೂ ಲೆಲಾಂಡೆ ಕೋಶದಂತೆಯೇ ಇದ್ದು ಕ್ಯಾಥೋಡಿನ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. ಲೆಲಾಂಡೆ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಸತು ತಾಮ್ರದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳಿದ್ದರೆ ವಾಯುವಿಧ್ರುವೀಕೃತ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಸತು-ಇಂಗಾಲದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್‍ಗಳಿವೆ. ಸತುವಿನ ಅನೋಡನ್ನೂ ಇಂಗಾಲದ ಕ್ಯಾಥೋಡನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಕ್ಯಾಥೋಡಿನ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಧ್ರುವೀಕರಣದ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ವಿಧ್ರುವೀಕಾರಕದ ಬಳಕೆ ಅವಶ್ಯಕ. ವಾಯುವಿಧ್ರುವೀಕೃತ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ವಾಯು (ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ) ವಿಧ್ರುವೀಕಾರಕವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕೋಶದಲ್ಲಿಯೂ [[ಕಾಸ್ಟಿಕ್ ಸೋಡಾ]]ವನ್ನು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದೆ. ಅನಿಲವನ್ನು ಹೀರುವುದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿಯಾದ ಪರಿಶುದ್ಧ ಇಂಗಾಲದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಂಗಾಲದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡನ್ನು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯದೊಳಗೇ ಅಲ್ಲದೆ ದ್ರಾವಣದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲೂ ಚಾಚಿದ್ದು ಗಾಳಿಯೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿರುವಂತೆ ಇರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ನೆನೆಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಆ ದ್ರಾವಣ ಇಂಗಾಲದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ಒಳಗೆ ಪಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹೊರಗಿನ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆಮ್ಲಜನಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ಒಳಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಶದಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕಕ್ರಿಯೆ ನಡೆದಾಗ ಇಂಗಾಲದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡಿನ ಹೊರ ಮೈ ಮೇಲೆ ಶೇಖರವಾಗುವ ಜಲಜನಕದೊಂದಿಗೆ ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಂಯೋಗವಾಗುವುದರಿಂದ ನೀರು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ ಧ್ರುವೀಕರಣದ ತೊಂದರೆ ತಪ್ಪುತ್ತದೆ. ಕೋಶದಿಂದ 1.1-1.2 ವೋಲ್ಟುಗಳಷ್ಟು ವಿಭವದಲ್ಲಿ ಆಂಪಿಯರುಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತೊಂದರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಇಂಗಾಲದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಲಾವಕಾಶ ಬೇಕಾಗುವುದರಿಂದ ಕೋಶದಿಂದ ವಿದ್ಯತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಶ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಇಂಗಾಲದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳಿಗೆ ಹೊರಗಿನಗಾಳಿಯೊಡನೆ ಅನಿರ್ಬಂಧ ಸಂಪರ್ಕ ಇರಬೇಕು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕೋಶದ ಮುಚ್ಚಳದಲ್ಲಿ ಉಸಿರಾಡುವ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ನಿರುಪಯೋಗಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಿರುವುದನ್ನು ಲೆಲಾಂಡೆ ಕೋಶದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಅನೋಡಿನ ನಶಿಸುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಹುದು. ವಾಯುವಿಧ್ರುವೀಕೃತ ಕೋಶವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರೈಲ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಕೇತ ದೀಪಗಳನ್ನು ಉರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಶುಷ್ಕಕೋಶಗಳು== ಹೆಸರು ಸೂಚಿಸುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಈ ಕೋಶಗಳು ನಿಜವಾದ ಶುಷ್ಕಕೋಶಗಳಲ್ಲ. (ಘನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯ ಕೋಶಗಳ ವಿನಾ ಯಾವಕೋಶಗಳೂ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ). ಉಪಯೋಗದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಆದ್ರ್ರಕೋಶದೊಡನೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಈ ಬಗೆಯ ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಹೊರಚೆಲ್ಲುವುದಿಲ್ಲ; ಮತ್ತು ಕೋಶವನ್ನು ಯಾವ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಾದರೂ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಆದ್ರ್ರಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯ ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದು ಕೋಶವನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಚಲಿಸಿದಾಗ ದ್ರಾವಣ ಕೋಶದ ಪಾತ್ರೆಯೊಳಗಿನಿಂದ ಹೊರಚೆಲ್ಲುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಆದ್ರ್ರಕೋಶದ ಮುಚ್ಚಳವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಿರುವಂಥ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ಮುಚ್ಚುವಂತೆ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಗೂ ಆದ್ರ್ರ ಕೋಶಗಳನ್ನುಗಳೂೀಶಗಳೂೀಶಗಳನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲವಾದರೆ ದ್ರಾವಣ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೋಮಡು ಕೋಶದ ಸಮರ್ಪಕ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಶುಷ್ಕಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳಲಾರದಂಥ ಸ್ತಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ ವಿವರಿಸಿದ ಲೆಕ್ಲಾಂಚೆ (ಆದ್ರ್ರ) ಕೋಶದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿದ ಶುಷ್ಕಕೋಶವೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವನ್ನು (ಅಮೋನಿಯಂ ಕ್ಲೋರೈಡ್) ಆನೋಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಡುಗಳ ನಡುವೆ ಇರಿಸಿದ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಹೀರುವಂಥ ಸಚ್ಛಿದ್ರ ಪದಾರ್ಥವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅಡಗಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ದ್ರಾವಣ ಚೆಲ್ಲಿಹೋಗುವ ಸಂಭವವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಾತಾವರಣದ ಉಷ್ಣತೆ ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಕೋಶ ನಿರುಪಯೋಗ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದಾಗ ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ವಿಕಾಸಗೊಂಡು ಕೋಶದ ಹೊರಪದರವನ್ನು ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊರಕ್ಕೆ ಜಿನುಗಿ ಬರುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಕೋಶಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಕವಚದಿಂದ ಸುತ್ತಿರುವ ಜಿನುಗುರಹಿತ (ಲೀಕ್ ಪ್ರೂಫ್) ಕೋಶಗಳು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯವಾದ ಶುಷ್ಕಕೋಶಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದೆ. ಲೆಕ್ಲಾಂಚೆ ಮಾದರಿಯ ಕೋಶ : ಜನರ ನಿತ್ಯಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ ಶುಷ್ಕಕೋಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಉಂಟು. ಟಾರ್ಚ್ ದೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ರೇಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ, ಮಕ್ಕಳ ಆಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಲಾಂಚಿ ಶುಷ್ಕಕೋಶವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕೋಶಗಳು ವರ್ತುಲ ಸ್ತಂಭಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಕಾರದ ಕೋಶಗಳೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ ರೇಡಿಯೋಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಇಲ್ಲದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ರೇಡಿಯೋ ಸೆಟ್ಟುಗಳು ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಈಗಲೂ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ 45-90 ವೋಲ್ಟುಗಳಷ್ಟು ವಿಭವವಿರುವ ಶುಷ್ಕಕೋಶಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ವಿಭವದ ಹಲವು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಜೊತೆಯಾಗಿಟ್ಟು ಒಂದು ಕೋಶದ ಅನೋಡನ್ನು ಮುಂದಿನ ಕೋಶದ ಕ್ಯಾಥೋಡಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ (ವೋಲ್ಟಾ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಕೋಶಾವಳಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಸುರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕೋಶಗಳ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೆ [[ಅವಾಹಕ]] ವಸ್ತುವಿನಿಂದ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಮೇಣ]], ಬಿಟುಮೆನ್ ಇತ್ಯಾದಿ) ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಇಡಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಕೋಶವನ್ನು ಬಾಹ್ಯ ವಾತಾವರಣದ ನೀರಿನ ಆವಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬಹುದು. == ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವ ರೀತಿಯ ಕೋಶಗಳು== ಶುಷ್ಕಕೋಶಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಅನಂತರ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಂತೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸೌಕರ್ಯ ಉಂಟು. ಆದರೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಪರಿಮಿತ ಕಾಲದೊಳಗೆ ಇವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಕೋಶ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಪೂರೈಸದೆ ಸ್ತಬ್ಧವಾಗಿರುವಾಗಲೂ ಅದರ ಅನೋಡಿನ ಬಳಿ ನಡೆಯುವ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನೋಡ್ ನಶಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯದ ನೀರಿನ ಭಾಗ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆವಿಯಾಗಿ ಹೊರಬೀಳುವುದರಿಂದ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯ ಒಣಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೋಶವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ ಕೆಲಕಾಲದ ಅನಂತರ ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದೆ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಿದ್ದಾಗಲೂ ಅದು ನಿರುಪಯೋಗಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಅನಂತರ ಶುಷ್ಕಕೋಶಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಾದ ದಾಸ್ತಾನು ಕಾಲದ ಮಿತಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲದೊಳಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸದೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರುಪಯೋಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಿಲಿಟೆರಿ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಕೋಶಗಳು) ಕೋಶಗಳ ದಾಸ್ತಾನು ಕಾಲವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಟಾರ್ಚ್ ದೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷಕಾಲ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಬಹುದು. ಆಗಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಇಲ್ಲದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅವನ್ನು ಇಟ್ಟಿರಬೇಕು. ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದ ಕೋಶಗಳ ದಾಸ್ತಾನು ಕಾಲದ ಇತಿ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳು ಮಾತ್ರ. ಶುಷ್ಕ ಕೋಶಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಲ್ಲಿರುವ ಈ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಕೋಶದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿದ ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವ ಕೋಶಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದೆ ಕೋಶಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಕೋಶವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಂದರ್ಭ ಒದಗಿದಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವನ್ನು ಕೋಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವಂಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದಾದರೆ ಶುಷ್ಕಕೋಶವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಕಾಲದವರೆಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ತೊಂದರೆ ಇಲ್ಲದೆ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಬಹುದು. ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಈ ಆಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಕೆಲಸವiಡುವ (ಒನ್ ಶಾಟ್) ಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಕಾಶ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ (ಡಿಲೇಡ್ ಏಕ್ಷನ್) ಕೋಶಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೋಶವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದಾಗ ಅದು ಜಡವಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಮುಂಚೆ ಕೋಶವನ್ನು ಚೇತನಗೊಳಿಸಲು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕು. ಈ ಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಂ ಸಿಲ್ವರ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಕೋಶ ಮತ್ತು ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಂ ಕಾಪರ್ ಕ್ಲೋರೈಡ್ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಚೇತನಗೊಳಿಸಲು ನೀರನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇವೆರಡು ಕೋಶಗಳ£ೀಶಗಳ£ೀಶಗಳ£ೀಶಗಳ£ವ ಕೋಶಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಇವನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಅಪಘಾತಕ್ಕೀಡಾಗಬಹುದಾದ ವೈಮಾನಿಕರು ಮತ್ತು ನಾವಿಕರು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಜೀವರಕ್ಷಣೆಯ ಸಲಕರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಸಾರಕವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ರೇಡಿಯೊ ಸಲಕರಣೆಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಮೇಲಿನ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೋಶ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಷ್ಟು ಕಾಲವೂ ಸ್ಥಿರ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. == ಘನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯ ಕೋಶಗಳು== ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲವಣಗಳು ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಕರಗಿ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವಾಗಿ (ಧನ ಮತ್ತು ಋಣ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಿ ಕಣಗಳಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡುವುದು) ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಲವಣಗಳು ಘನರೂಪದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಘನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ಘನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯ ಕೋಶಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಸಿಲ್ವರ್ ಅಯೋಡೈಡ್ ಮತ್ತು ಸಿಲ್ವರ್ ಬ್ರೋಮೈಡ್ ಲವಣಗಳನ್ನು ಘನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲವಣಗಳು ಘನರೂಪದಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಿಕಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಅತ್ಯಲ್ಪವಾದುದರಿಂದ (ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಿಕಣಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೊಡನೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ) ಈ ರೀತಿಯ ಕೋಶಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯ ಒಣಗಿ ಕೋಶ ನಿರುಪಯೋಗವಾಗುವ ತೊಂದರೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕೋಶಗಳು ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶುಷ್ಕಕೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ದಾಸ್ತಾನು ಕಾಲಮಿತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 10-20 ವರ್ಷಗಳು. ಈ ಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಗತ್ಯದ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಇತರ ಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳು ನಿರುಪಯೋಗಿಯಾದಾಗ ಇವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ವರೆಗೆ ಕೈಗಾವಲಾಗಿ ಘನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ದ್ವಿತೀಯಕ ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶಗಳು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಚಯನ ಕೋಶಗಳು== ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಕೋಶಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಆಂಪಿಯರ್-ಗಂಟೆಗಳಿಂದ 1,000 ಆಂಪಿಯರ್-ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಕೊಡಬಲ್ಲ ಕೋಶಗಳು ಈ ಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ದ್ವಿತೀಯಕ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷದ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಪಂಗಡಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು: (1) ಆಮ್ಲ ಸಂಚಯನ ಕೋಶಗಳು : (2) ಕ್ಷಾರ ಸಂಚಯನ ಕೋಶಗಳು. == ಆಮ್ಲ ಸಂಚಯನ ಕೋಶಗಳು== ಇವನ್ನು [[ಸೀಸ]]-ಆಮ್ಲ ಸಂಚಯನ ಕೋಶಗಳೆಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಕೋಶಗಳ ಉಪಯೋಗದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಾಗಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಬಗೆಗಳಿವೆ-1. ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭದ ಚಲನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕೋಶಗಳು; 2. ಚಾಲಕಶಕ್ತಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕೋಶಗಳು; 3. ಸ್ಥಿರ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಕೋಶಗಳು. ಈ ಮೂರು ಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲೂ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದು ಕೋಶದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಶದ ವಿಭವ 1.95-2.05 ವೋಲ್ಟುಗಳು. ಕೋಶದ ರಚನೆ : ಪ್ರಧಾನ ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶಗಳೊಡನೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಸಂಚಯನ ಕೋಶ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಕಾರಣ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ಉಪಯೋಗ ಉಂಟು. ಸಂಚಯನ ಕೋಶದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳಿಗೆ ತಟ್ಟೆಗಳೆಂದು ಹೆಸರು. ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳಾದ Pb ಮತ್ತು Pbಔ2 ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಟ್ಟೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸುವುದರಿಂದ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ತಟ್ಟೆಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರ ಜಾಸ್ತಿ ಇದ್ದಷ್ಟೂ ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಚಯನ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿ ಪದಾರ್ಥಗಳಾದ ಸೀಸ( Pb) ಮತ್ತು ಸೀಸದ ಆಕ್ಸೈಡು (ಇವುಗಳ ಭೌತಗುಣಗಳಿಂದಾಗಿ) ತಟ್ಟೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಆಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಲೋಹದ ಚೌಕ ಜಾಲರಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜಾಲರಿಯ ಚೌಕ ಸಂದುಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಸ ಮತ್ತು ಸೀಸದ ಆಕ್ಸೈಡು ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಜಾಲರಿಯ ಮೂಲಕ ಜಾಲರಿಯ ಋಣ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುತಗಳು ಬಾಹ್ಯಮಂಡಲದೊಂದಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವುದು. ಅನೇಕ ಜಾಲರಿಗಳ ಒಟ್ಟುಜೋಡಣೆಯ ಸಂಘಟಿತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳು ಕೋಶದ ಧನ ಮತ್ತು ಋಣ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಜಾಲರಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶುದ್ಧವಾದ ಸೀಸದೊಂದಿಗೆ 5%-12% [[ಆಂಟಿಮೊನಿ]] ಮತ್ತು 0.5% [[ತವರ]]ವನ್ನು ಬೆರೆಸಿದ ಮಿಶ್ರ ಲೋಹದಿಂದ ಎರಕ ಹೊಯ್ದು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅತಿ ಮೃದುವಾಗಿರುವ ಸೀಸ ಆಂಟಿಮೊನಿಯ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದಾಗಿ ಗಡುಸಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸೀಸದಿಂದ ಜಾಲರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳು ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ನಶಿಸದೆ ಇರಬಲ್ಲವು. ತವರ ತುಕ್ಕುಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಜಾಲರಿಗಳಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. 1.ಪ್ಲಾಂಟೆ ವಿಧಾನ 2.ಫಾರೆ ವಿಧಾನ. ಫಾರೆ ವಿಧಾನದ ತಟೆಗಳು ಪ್ಲಾಂಟೆ ವಿಧಾನದ ತಟ್ಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಹಗುರ ಮತ್ತು ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಚಯನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಫಾರೆ ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಜಾಲರಿಯಿಂದ ಕಳಚಿ ಬೀಳುವ ಸಂಭವವಿದ್ದು ಕೋಶ ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೂ ನಿರುಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಲಾಂಟೆ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸೀಸದ ಜಾಲರಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ವಿದ್ಯುದ್ರಾಸಾಯನಿಕಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತೆಳುವಾದ ಪದರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಕಾಗುವ ಸೀಸವನ್ನು ಜಾಲರಿಯೇ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾಲರಿಯ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಕ್ರಿಯಾಶಾಲೀ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮೊತ್ತ ಜಾಲರಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಸಿಕ್ಕುವ ಒಟ್ಟು ಸ್ಥಳದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದರಿಂದ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಲರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಜಾಲರಿಯ ಕಿವಿರುಗಳಿರುವಂತೆ ರಚಿಸುವುದರಿಂದ ವಿದ್ಯುದ್ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ಲಾಂಟೆ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದಾಗ ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿನ ಶುದ್ಧ ಸೀಸ ಸೀಸದ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಿ ಕೋಶದ ಧನಧ್ರುವದ ತಟ್ಟೆಗಳು ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ರಾಸಾಯನಿಕಕ್ರಿಯೆಗೆ (ವಿಪರ್ಯಾಯ) ಒಳಪಡಿಸಿ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಸೀಸದ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡನ್ನು ಪರಿಶುದ್ಧ ಸೀಸವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಕೋಶದ ಋಣ ಧ್ರುವದ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ಲಾಂಟೆ ಧನದ್ರುವದ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸೀಸವೆಲ್ಲವೂ ಸೀಸದ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ಆಗಿರದೆ ತಟ್ಟೆಯ ಸೀಸದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟೆನಿಂತಿರುವ ಸೀಸದ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ಪದರವಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಶವನ್ನು ಅನೇಕಾವರ್ತಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ, ಸಂಚಯನಗಳಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದಾಗ ಸೀಸದ ಪೆರಕ್ಸೈಡ್ ವಸ್ತು ಘನಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ಪದರದ ಕೆಳಭಾಗದ ಸೀಸ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಪ್ಲಾಂಟೆ ತಟ್ಟೆಗಳ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಏರುತ್ತದೆ. ಪ್ಲಾಂಟೆ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ ಕೋಶವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ಅನಂತರ ತಟ್ಟೆಗಳ ಗಾತ್ರ ವಿಕಾಸವನ್ನು ತಕ್ಕರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿದೂಗಿಸದಿದ್ದರೆ ತಟ್ಟೆಗಳ ಉದ್ದ ಅಗಲಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿ ತಟ್ಟೆಗಳು ಡೊಂಕಾಗುವುದರಿಂದ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಸೀಸದ ಗಾತ್ರ ವಿಕಾಸವಾಗುವುದು ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿಪದಾರ್ಥಗಳಿರುವ ಕಿವಿರುಗಳ ಮೇಲೆ. ಈ ಕಿವಿರುಗಳನ್ನು ತಟ್ಟೆಯ ಉದ್ದ ಅಗಲಗಳಿಗೆ ಲಂಬವಾಗಿರುವಂತೆ (ತಟ್ಟೆಯ ದಪ್ಪದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ) ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರಿಂದ ತಟ್ಟೆಯ ಗಾತ್ರ ವಿಕಾಸವಾದಾಗ ತಟ್ಟೆ ಹೆಚ್ಚು ದಪ್ಪವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಟ್ಟೆಯ ಉದ್ದ ಅಗಲ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾರರಿಕ್ತ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿ ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸಿದಾಗ ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಸೀಸದ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ಉಂಟಾಗಿ ಧನಧ್ರುವದ ತಟ್ಟೆಗಳು ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ತಟ್ಟೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ವಿರುದ್ಧದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸಿದಾಗ ಪರಿಶುದ್ಧ ಸೀಸ (ಸ್ಪಾಂಜ್ ಸೀಸ) ಉಂಟಾಗಿ ಋಣಧ್ರುವದ ತಟ್ಟೆಗಳು ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಸೂಕ್ತ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಧನ ಮತ್ತು ಋಣ ಧ್ರುವದ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಋಣಧ್ರುವದ ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿನ ಸ್ಪಾಂಜ್‍ಸೀಸ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಋಣ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ತಟ್ಟೆಗಳ ಕಣಿಕದ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಜಡವಾಗಿರುವ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬೆರೆಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ವಸ್ತು ದೀಪದ ಕಪ್ಪು(ಇಂಗಾಲ) ಮತ್ತು ಬೇರಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಮಿಶ್ರಣ. ಈ ಮಿಶ್ರಣ ಸ್ಪಾಂಜ್ ಸೀಸದಂತೆ ಕುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕಣಿಕ ಜಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಭದ್ರವಾಗಿ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ. ಕಬ್ಬಿಣದ ಹೊದಿಕೆಯ ತಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಇರಿಸಿದ ಎರಡು ಸರಳುಗಳ ನಡುವೆ (ಎರಡು ಸರಳುಗಳೂ ಮಿಶ್ರಲೋಹದ್ದಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಮೇಲಿನದು ಮಿಶ್ರಲೋಹದ್ದಾಗಿದ್ದು ಕೆಳಗಿನದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‍ನಿಂದ ಮಾಡಿರಬಹುದು) ಹಿಡಿದು ನಿಂತಿರುವಂತೆ ಮಿಶ್ರಲೋಹದ ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಲಂಬವಾಗಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಮಾಂತರವಾಗಿರುವಂತೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಲಂಬದ ಕಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಸ್ತಂಭಾಕೃತಿಯ ಟೊಳ್ಳಾದ ಪಾಲೆಸ್ಟೈರಿನ್ ಕೊಳವೆಯನ್ನಿರಿಸಿ ಕಡ್ಡಿಗಳ ಮತ್ತು ಕೊಳವೆಯ ನಡುವಿನ ಜಾಗವನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿಪದಾರ್ಥದ ಕಣಿಕದಿಂದ ತುಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಾಲೆಸ್ಟೈರಿನ್ ಕೊಳವೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸಮಾಂತರ ದೂರದಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರಗಳಿದ್ದು ಈ ರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯ ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಲವು ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಧಾನದಿಂದ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರೂ ತಟ್ಟೆಗಳ ಒಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಲೋಹದ ಚಾಚಿದ ಭಾಗವಿರುವಂತೆ ಜಾಲರಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೋಶದೊಳಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸಮಾಂತರವಾಗಿಟ್ಟು ತಟ್ಟೆಗಳ ಚಾಚಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಲೋಹದ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದನ್ನು ಕೂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಂತಿರುವ ಲೋಹದ ಸಂಬಂಧಕ (ತಿರುಪು) ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶವನ್ನು ಬಾಹ್ಯ ಪರಿಧಿಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ಆಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದಾಗ ಧನ ಮತ್ತು ಋಣ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ತಟ್ಟೆಗಳು ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಒಂದರ ತರುವಾಯ ಮತ್ತೊಂದು ಆದರೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ತಗಲದಂತೆ ಇರುತ್ತವೆ. ತಟ್ಟೆಗಳ ಮಧ್ಯದಜಾಗದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುದವಾಹಕದ ಸಚ್ಛಿದ್ರ ತೆರೆಗಳನ್ನಿಡುವುದರಿಂದ ಧನ ಮತ್ತು ಋಣ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ತಗಲುವ ಸಂಭವವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಚ್ಛಿದ್ರ ತೆರೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯ ಸರಾಗವಾಗಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳೊಡನೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ತೆರೆಗಳನ್ನು ಮರ, [[ರಬ್ಬರು|ರಬ್ಬರ್]], [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್|ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‍]]ನಿಂದಾಗಲಿ ಇಲ್ಲವೇ [[ಗಾಜು|ಗಾಜಿ]]ನ ಎಳೆಗಳಿಂದಾಗಲಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೋಶದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಾಜು, ಗಡಸು ರಬ್ಬರ್, ಕಪ್ಪು[[ರಾಳ]] ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವು ಚೌಕಾಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸದೆ ಒಂದೇ ಕಡೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವಂಥ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಗಾಜಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗಾಜಿನ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಬಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ ಇವುಗಳ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕೋಶದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಗಡಸು ರಬ್ಬರಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತೀಚೆಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‍ನಿಂದ ತಯಾರಾದ ಕೋಶದ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಕೋಶವನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವಾಗ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯ ತುಳುಕಾಟದಲ್ಲಿ ಚೆಲ್ಲಿ ಹೋಗದಂತಿರಲು ಕೋಶದ ಬಾಯಿಯನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‍ನಂಥ ಬಿಟುಮೆನ್ ಪದಾರ್ಥದಿಂದ ಭದ್ರವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮುಚ್ಚಳದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ತಿರುಪುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೋಶದಲ್ಲಿ ನೀರು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವನ್ನು ತುಂಬಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ತಿರುಪಿನಿಂದ ಬಂಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವ ರಂಧ್ರವನ್ನೂ ಮುಚ್ಚಳದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರಂಧ್ರಮೂಲಕವಾಗಿಯೇ ದ್ರಾವಣದ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಗುರುತ್ವ ಮಾಪಿಯ ರಬ್ಬರ್ ಕೊಳವೆಯನ್ನು ಕೋಶದೊಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಬಿಡುವುದು. ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬಹುದಾದ ಅನಿಲಗಳು ಹೊರಗೆ ಹೋಗಲು ಸೂಕ್ರವಾದ ಕಂಡಿಯನ್ನೂ ಕೋಶದ ಮುಚ್ಚಳದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹವಿರುವ (ಅಂದರೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ಆವರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ) ಕೋಶದಿಂದ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಕೋಶದೊಳಗೆ ಗಾಳಿ ಹೋಗದಂತೆ ಭದ್ರವಾಗಿ ಮುಚ್ಚುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕೋಶವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಕಾಲದವರೆಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಿಟ್ಟಿದ್ದು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕಾದಾಗ ಕೋಶದೊಳಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಕೋಶವನ್ನು ಉತ್ತೇಜನಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಇಂಥ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಶುಷ್ಕವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಚಯನ ಕೋಶಗಳೆಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಇವು ಪ್ರಧಾನ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಶುಷ್ಕಕೋಶಗಳಷ್ಟು ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಡುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಕೋಶದ ಬಾಳಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಗಳಾಗಿವೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವ ಕೋಶಗಳೆಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ದ್ವಿತೀಯಕ ಕೋಶಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸೀಸ ಮತ್ತು ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಶುದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು. ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಶುದ್ಧಸೀಸದಲ್ಲಿ 99.95% ಸೀಸವಿದ್ದು ಅತಿ ಸವಲ್ಪ ಭಾಗ ಬೆಳ್ಳಿ, ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ನಿಲುಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಿರುತ್ತದೆ. ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ಶತಾಂಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಶುದ್ಧತೆ ಇರದಂತೆ ನೋಡಿಕೆ ನೊÀಂತೆ ನೊÀಂತೆ ನೊಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ಶತಾಂಶಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಶುದ್ಧತೆ ಇರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಶುದ್ಧತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ತಾಮ್ರದ ತಂತಿಯಿಂದಾಗಿ ತಾಮ್ರ ಕೋಶದೊಳಗೆ ಸೇರಿ ಋಣಧ್ರುವದ ಮೇಲೆ ಶೇಖರವಾಗುವುದರಿಂದ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕದ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಈ ರೀತಿ ಬೆರೆಯುವ ತಾಮ್ರದ ಮೊತ್ತ 0.01% ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇರಬೇಕು. ಕೋಶದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ : ಕೋಶದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ಮೂಲಕ ಏಕಮುಖ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸುವುದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ನಿಂತು ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕಮುಖ ಪ್ರವಾಹದ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ಯಾಯ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಮಕಾರಕಗಳನ್ನು (ರೆಕ್ಟಿಫೈಯರ್ಸ್) ಯಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಪಡೆಯಬಹುದು. ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಾರ್, ಬಸ್, ಟ್ರೇನ್, ವಿಮಾನ ಇತ್ಯಾದಿ) ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವಾಹನಗಳಲ್ಲೇ ಅಳವಡಿಸಿದ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರ ವಿದ್ಯುಜ್ಜನಕ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿತವಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಚಯನ ಪೂರ್ತಿಯಾದ ಮೇಲೆಯೂ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಸಂಗ್ರಹ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೆ ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನಿಂದ ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ನೀರು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೊಂಡು ಜಲಜನಕ, ಆಮ್ಲಜನಕ ಅನಿಲಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುವಲ್ಲದೆ ಕೋಶದ ಉಷ್ಣತೆಯೂ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕೋಶ ಮರಳಿಕೆ (ಗ್ಯಾಸ್ಸಿಂಗ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕೋಶದ ಇತರ ಭಾಗಗಳು ನಾಶವಾಗುವ ಸಂಭವವಿರುವುದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಣಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೋಶದ ಉಷ್ಣತೆ 50ಲಿ ಸೆಂ.ನ್ನು ಮೀರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಪೂರ್ಣವಾದಾಗ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸೀಸದ ಸಲ್ಫೇಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಾಗುವಾಗ ಪರಿಶುದ್ಧ ಸೀಸ ಮತ್ತು ಸೀಸದ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುವುದಲ್ಲದೆ ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಸಲ್ಫ್ಯೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಸಾರತೆ ಸಹ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೇ ಜಲಜನಕ ಆಮ್ಲಜನಕ ಅನಿಲಗಳೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಇತರ ಹಾನಿಕರ ವಿಷಾನಿಲಗಳೂ ಸಹ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಜಲಜನಕ, ಆಮ್ಲಜನಕ ಅನಿಲಗಳು ಸ್ಫೋಟನೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಾಗುವಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯ. ದ್ವಿತೀಯಕ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕೋಶವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಮಂಡಲದಿಂದ (ಲೋಡ್ ಸಕ್ರ್ಯೂಟ್) ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಂಡಲಕ್ಕೆ (ಚಾರ್ಜಿಂಗ್ ಸಕ್ರ್ಯೂಟ್) ಜೋಡಿಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೆಯ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕೋಶವನ್ನು ಪೂರೈಕೆಯ ಮಂಡಲದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸದೆ ಇದ್ದರೂ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಾರು, ಬಸ್, ರೈಲು, ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ದೀಪ, ಪಂಖ, ಹವಾನಿಯಂತ್ರಣ ಯಂತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಕೋಶದಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಪಡೆದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದ ವಿದ್ಯುಜ್ಜನಕ ಯಂತ್ರ ವಾಹನದ ಚಲನೆಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನಿಂದ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಶದ ವಿಭವ ನಿಗದಿಯಾದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ಕೂಡಲೆ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಾಗದಂತೆ ಕೋಶವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಂಡಲದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಸ್ವಯಂಚಲಿ(ಆಟೋಮ್ಯಾಟಿಕ್) ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೋಶದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಾಗುವಾಗ ಸ್ಥಿರ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಮಂಡಲವನ್ನಾಗಲಿ (ಕಾನ್ಸ್‍ಟೆಂಟ್ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್) ಇಲ್ಲವೇ ಸ್ಥಿರ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಮಂಡಲವನ್ನಾಗಲಿ (ಕಾನ್ಸ್‍ಟೆಂಟ್ ಕರೆಂಟ್ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್) ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಈ ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಕೋಶ ಸತತವಾಗಿ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಿಗದಿಯಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಲನಶಕ್ತಿಗಾಗಿ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅಲ್ಪ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ವಾಹನದ ವಿರಾಮ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ (ಒಂದೆರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ) ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ನಡೆಸಬಹುದು. ಈ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ (ಬೂಸ್ಟಿಂಗ್ ಚಾರ್ಜ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳದೆ ಒಂದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯ ಮಂಡಲದೊಂದಿಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿರುವ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ತೇಲುಭರಣ(ಫ್ಲೋಟ್ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್) ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಭರಣ (ಟ್ರಿಕ್ಕಲ್ ಚಾರ್ಜಿಂಗ್) ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ತೇಲುಭರಣದಲ್ಲಿ ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗೆ ಸ್ಥಿರ ವೋಲ್ಟೇಜನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೆ ಅಲ್ಪಭರಣ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದಿಂದಾಗಿ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ತೇಲುಭರಣದಲ್ಲಿ ಕೋಶ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯ ಮಂಡಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಸದಾಕಾಲ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಮಂಡಲದ ವಿಭವಕೋಶದ ವಿಭವಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಹೆಚ್ಚು. ಇದ್ದು ಕೋಶದ ವಿಭವ ನಿಗದಿಯಾದ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದಾಗಲೆಲ್ಲ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಶ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿನ ವಿಭವ ಇಲ್ಲವೆ ಇವೆರಡೂ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು. ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ವಿಭವ (ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ) ಸಂಗ್ರಹಣ ಮಂಡಲ ಒದಗಿಸಬಹುದಾದುದಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ ಕೋಶದಿಂದಲೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಸಹ ಕೋಶ ಸತತವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಪೂರೈಸದೆ ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಪೂರೈಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಇಲ್ಲದಿರುವಾಗ ಸಂಗ್ರಹಣ ಮಂಡಲದಿಂದ ಕೋಶ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಡೆದು ಕೋಶದ ವಿಭವ ಸದಾಕಾಲ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಪಭರಣ ವಿಧಾನದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಮೇಲಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಕೋಶಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣ ಮಂಡಲದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಇದ್ದು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಶವನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣ ಮಂಡಲದೊಂದಿಗೆ ಸದಾಕಾಲ ಜೋಡಿಸಿರಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಏರ್ಪಡಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಶ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಪೂರೈಸದಿರುವಾಗ ತಾನೆತಾನಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಣ ಮಂಡಲದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಂಡಲಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೋಶವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದೆ ದಾಸ್ತಾನು ಮಾಡಿದಾಗ ಸಹ ಕೋಶದ ಆಂತರಿಕನಿರೋಧದಿಂದಾಗಿ ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುತ್ ವ್ಯಯವಾಗುತ್ತಿರುವುದಾದ್ದರಿಂದ ನಿಗದಿಯಾದ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಬೇಕಾದಾಗ ಒದಗಿಸಲು ಕೋಶಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮೇಲಿನ ಎರಡು ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಲ್ಪಭರಣ ವಿಧಾನದಿಂದ ಕೋಶ ಸದಾಕಾಲ ಪೂರ್ಣಾವಿಷ್ಟ (ಫುಲ್ಲಿ ಚಾಜ್ರ್ಡ್) ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. (ii) ಕ್ಷಾರ ಸಂಚಯನ ಕೋಶಗಳು : ಈ ಬಗೆಯ ದ್ವಿತೀಯಕ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷಾರ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳಿಗೆ ಈ ಹೆಸರು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳಿಂದಾಗಿ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ಬಗೆಗಳಿವೆ. 1.ನಿಕಲ್-ಕಬ್ಬಿಣ ಕೋಶ ಅಥವಾ ಎಡಿಸನ್ ಕೋಶ ; 2.ನಿಕಲ್-ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂ ಕೋಶ ಅಥವಾ ಜುಂಗನರ್ ಕೋಶ; 3.ಸತು ಬೆಳ್ಳಿ ಅಥವಾ ಸತು-ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ಕೋಶ. ನಿಕಲ್-ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು [[ನಿಕಲ್]]-[[ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂ]] ವಿದ್ಯುದ್ರಾಸಾಯನಿಕ ಜೋಡಿಗಳು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಒಂದೇ ವಿಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಎಡಿಸನ್ ಮತ್ತು ಜುಂಗನರ್ ಕೋಶಗಳು ಸರಾಸರಿ 1.2 ವೋಲ್ಟುಗಳಷ್ಟು ವಿಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸತು-ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕೋಶ 1.45-1.50 ವೋಲ್ಟುಗಳಷ್ಟು ವಿಭವವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ==ಎಡಿಸನ್ ಕೋಶ== [[ಎಡಿಸನ್|ಎಡಿಸನ್ನ]]ನ 10 ವರ್ಷಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಈ ಕೋಶಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು (1898). ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಅಥವಾ ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸೈಡನ್ನು ಋಣಧ್ರವದಲ್ಲೂ ನಿಕಲ್ ಆಕ್ಸೈಡನ್ನು ಅಥವಾ ನಿಕೆಲ್ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡನ್ನು ಧನ ಧ್ರುವದಲ್ಲೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಲಿಥಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ಬೆರೆತ ಪೊಟ್ಯಾಷಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ (20%) ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯದ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಾಂದ್ರತೆ 15ಲಿ ಸೆಂ. ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲೂ 1.2 ಇರುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುವಾಗ ಧನಧ್ರುವದಲ್ಲಿ ಅಪಕರ್ಷಣೆಯೂ ಋಣಧ್ರೂವದಲ್ಲಿ ಉತ್ಕರ್ಷಣೆಯೂ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಚಯನದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕ ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ಅಯಾನುಗಳು (ಔ- ಅಥವಾ ಔಊ) ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ನಡುವೆ ವಿನಿಮಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ದ್ರಾವಣದ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಾಂದ್ರತೆ, ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕತೆ (ಕಂಡಕ್ಟಿವಿಟಿ) ಎಲ್ಲ ಕಾಲದಲ್ಲೂ (ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಅಥವಾ ಸಂಗ್ರಹಣೆ) ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಇರುತ್ತವೆ. ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುತ್‍ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭವವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ತಿಳಿಯಬಹುದು. ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಪ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಬೆರೆಸಿರುವ [[ಲಿಥಿಯಂ]] ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ವಸ್ತು ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಚಯನ ಮತ್ತು ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಾದರೂ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಇದುವರೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. [[ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್]] ದ್ರಾವಣ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ತುಕ್ಕುಹಿಡಿಯದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಶದ ಸಂಚಯನ ಶಕ್ತಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿಪದಾರ್ಥಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿಪದಾರ್ಥಗಳ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಡುವುದರಿಂದ ಬೇಕಾದ ಸಂಚಯನ ಶಕ್ತಿಯ ಕೋಶಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಕೋಶದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳನ್ನು ಆಮ್ಲಸಂಚಯನ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ತಟ್ಟೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸುವುದರಿಂದ ಕೋಶದ ಸಂಚಯನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಕಲ್ ಲೇಪನವಿರುವ ಉಕ್ಕಿನ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜಾಲರಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿಕಲ್ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ನಿಕೆಲಿನ ತೆಳುವಾದ ಬಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಅನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಇರುವಂತೆ ತುಂಬಿದ ರಂಧ್ರವಿರುವ ಉಕ್ಕಿನ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನು ಧನಧ್ರುವದ ಜಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕೊಳವೆಗಳ ಒಳವ್ಯಾಸ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ¼ ". ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ಜಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೊಳವೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಇರಿಸುವುದರಿಂದ ಕೋಶದ ಸಂಚಯನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಋಣ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡಿನ ಉಕ್ಕಿನ ಜಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕುಳಿಗಳಿರುವಂತೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿ ಈ ಕುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸೈಡನ್ನು ತುಂಬಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ==ಜುಂಗನರ್ ಕೋಶ== ನಿಕಲ್-ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೋಶವನ್ನು ಎಡಿಸನ್ ರಚಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಸ್ವೀಡನ್ನಿನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾದ ಜುಂಗನರ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಗರು ಮತ್ತೊಂದು ಬಗೆಯ ಕ್ಷಾರಸಂಚಯನ ಕೋಶವನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಜುಂಗನರ್ ಕೋಶವೆಂದು ಹೆಸರು. ಈ ಕೋಶ ಎಡಿಸನ್ನಿನ ಕೋಶದಂತೆಯೇ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಋಣ ಧ್ರುವವಾಗಿ ಕಬ್ಬಿಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯದ (ಸ್ವಲ್ಪ ಲಿಥಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ಸೇರಿಸಿದ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್) ಸಾಪೇಕ್ಷ ಸಾಂದ್ರತೆ 1.19-1.12. ಧನಧ್ರುವದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಗ್ರಾಫೈಟಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತ ನಿಕಲ್ ಆಕ್ಸೈಡ್ (ಅಥವಾ ನಿಕೆಲ್ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್) ಮಿಶ್ರಣವನ್ನೂ ಋಣಧ್ರುವದಲ್ಲಿ 10-15% ಗಳಷ್ಟು ಕಬ್ಬಿಣ ಬೆರೆತ ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂ ಲೋಹದ ಪುಡಿಯನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೋಶದ ಧನ ಮತ್ತು ಋಣ ಧ್ರುವದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಜಾಲರಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಂಧ್ರಗಳಿರುವ ಕುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಕಿ ತುಂಬಿರುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಶದ ರಚನೆ ಎಡಿಸನ್ ಕೋಶದಂತೆಯೇ ಇದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ವಿಸರ್ಜನೆಯಲ್ಲಿ ಧನ-ಋಣ ಧ್ರುವಗಳ ನಡುವೆ ಆಮ್ಲಜನಕ ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ಅಯಾನುಗಳು ವಿನಿಮಯಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳ ಮುಖ್ಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೆಂದರೆ : * ಆಂತರಿಕ ನಿರೋಧ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದು. * ಶೈತ್ಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲೂ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು. * ಅಲ್ಪಭರಣದ ವಿಧಾನದಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿನ ಸೌಲಭ್ಯ. ಜುಂಗನರ್ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಡೀಸೆಲ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳ ಪ್ರಾರಂಭ ಚಲನೆಗೆ, ತುರ್ತು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುದ್ದೀಪಗಳನ್ನು ಉರಿಸಲು ಮತ್ತು ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿನ ದೀಪ, ಫ್ಯಾನು ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಜುಂಗನರ್ ಕೋಶಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದು ಆದರೆ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪದಾರ್ಥದಿಂದಲೇ ತಯಾರಾದ ಇನ್ನೊಂದು ಬಗೆಯ ಕೋಶ ನಿಕೆಲ್ ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂ ಸಿಂಟರ್ಡ್ ಕೋಶ. ಬೆಳ್ಳಿ-ಸತು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಚಯನ ಕೋಶ : ಈ ಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶಗಳ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕಾಯ್ದಿರಿಸುವ ಕೋಶಗಳೆಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವಾಗಿ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ [[ಕ್ಷಾರ]] ಸಂಚಯನ ಕೋಶಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿರಿಸಹುದು. ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕೋಶದ ಧನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಪೆರಾಕ್ಸೈಡ್ ಇದ್ದು ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪದಾರ್ಥ ಆಕರ್ಷಣಗೊಂಡು ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಋಣ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ಆಗಿ ಸಚ್ಛಿದ್ರ ಸತುವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೋಶದಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುವಾಗ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿರುವ ಸತುಸತುವಿನ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇತರ ಕ್ಷಾರಸಂಚಯನ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಹ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಅಯಾನುಗಳು ಧನ ಋಣಧ್ರುವಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವಾದ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿಯೇ ಸತುವಿನ ಆಕ್ಸೈಡನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಸಂತೃಪ್ತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಿಸುವುದರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಋಣ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡಿನ ಉಪಯೋಗ ವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಶದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಧನ ಧ್ರುವದ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸೆಲ್ಲೊಫೇನ್ ಚೀಲಗಳಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರಬಹುದು. ಅಥವಾ ಮತ್ತಾವುದೇ ರೀತಿಯ ತೆರೆಗಳನ್ನು ತಟ್ಟೆಗಳ ನಡುವೆ ಇಟ್ಟಿರಬಹುದು. ಇಂಥ ಅನೇಕ ತಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕೋಶದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳನ್ನು ಪರಿಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಳಿಸಲು ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಿತಂತಿಗಳನ್ನು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಡುಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಕೋಶಗಳನ್ನು ಲೋಹದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ವಿಭವವನ್ನಾಗಲೀ ಸ್ಥಿರ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನಾಗಲೀ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಈ ಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಂಚಯನಶಕ್ತಿಯ ಕೋಶಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುವ ಚಿತ್ರಗ್ರಹಣ ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. == ಶಿಷ್ಟ ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶಗಳು== ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವಿಭವವನ್ನು ಕೊಡುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ಮತ್ತು ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ವೆಸ್ಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಕೋಶ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾದರಸ ಮಿಶ್ರಿತ ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂ ಲೋಹವನ್ನು ಋಣಧ್ರುವವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಋಣಧ್ರುವದ ಸುತ್ತಲೂ ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿದೆ. ಧನಧ್ರುವವಾಗಿ ಪಾದರಸವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಇದನ್ನು ಪಾದರಸದ ಸಲ್ಫೇಟು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂನ ಸಲ್ಫೇಟು ಮಿಶ್ರಣದ ಕಣದಿಂದ ಆವರಿಸಿ ಈ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಪುನಃ ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟು ಆವರಿಸುವಂತೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವಾಗಿ ಸಂತೃಪ್ತ ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂ ಸಲ್ಫೇಟ್ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದೆ. ಕೋಶದ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಗಾಳಿ ಹೋಗದಂತೆ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಕೋಶಸುತ್ತಲಿನ ವಾತಾವರಣದ ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಶದ ಆಂತರಿಕ ನಿರೋಧ ತೀರ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದು ಅದರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಕಡಿಮೆಯಿರುವಾಗ ಧ್ರುವೀಕರಣದ ತೊಂದರೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಶವನ್ನು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾಪನಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ಅದರಿಂದ ಪಡೆಯುವ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಇರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಅಳತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಧನ ಅಥವಾ ಋಣ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಒದಗಿಸುವ ವಿಭವವನ್ನು ಅಳೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂಥ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ವಿದ್ಯುದ್ರಾಸಾಯನಿಕ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡನ್ನು ಶಿಷ್ಟ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಡ್ ಆಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಮತ್ತೊಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ಒದಗಿಸುವ ವಿಭವವನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಟಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡಿನ ಅರ್ಧಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ (ಹಾಫ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್) ಉಂಟಾಗುವ ವಿಭವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉಳಿದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡಿನ ಅರ್ಧ ಕ್ತಿಯೆಯ ವಿಭವವನ್ನು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭವವನ್ನು ಅಳೆಯುವುದರಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಶಿಷ್ಟ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲೊಮೆಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. ಜಲಜನಕದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡಿನಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕದ ಅನಿಲ ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಲೋಹದಲ್ಲಿ ಶೇಖರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ಲಾಟಿನಂ ಲೋಹ ಜಡ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ಆಗಿಯೂ ಜಲಜನಕ ಕ್ರಿಯಾಶಾಲಿ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿಯೂ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಎ ವಿಭವದ ಅಳತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಭವ ಶೂನ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡಿನೊಂದಿಗೆ ಜಲಜನಕದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭವ ಜೋಡಣೆಯಲ್ಲಿನ ಅಜ್ಞಾತ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡಿನ ವಿಭವವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ವಿಭವ ದ್ರಾವಣದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದರಿಂದ ನಿಷ್ಕøಷ್ಟ ಅಳತೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನೂ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಇತರ ಬಗೆಯ (ವೋಲ್ಟಾ ಮಾದರಿಯಲ್ಲದ) ಕೋಶಗಳು : ಈ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮೂಲವಲ್ಲದ ಇತರ ಬಗೆಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ರೂಪಾಂತರತೆಯಿಂದ ವಿದ್ಯುದುತ್ಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೋಶಗಳು : * [[ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ|ಸೌರವಿದ್ಯುತ್]] ಕೋಶ. * ಇಂಧನ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ. * ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ. ಈ ಕೋಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ನಡೆದಿದೆಯಾದರೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾಗಿರುವ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ [[ಆಕಾಶ ಬಾಣ (ರಾಕೆಟ್ )|ರಾಕೆಟ್]], [[ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ]], ಆಕಾಶವಾಹನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುತ್ತಿವೆ. ವೋಲ್ಟಾ ಮಾದರಿಯ ಕೋಶಗಳೆಂದರೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ನಿತ್ಯಜೀವನದಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳು ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲ ಎನ್ನುವಷ್ಟುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಈ ಕೋಶಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಬಲು ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ಅಧಿಕವೆಚ್ಚ. ಆಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೋಶಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪಯುಕ್ತತತೆಗೆ ಕಾರಣಗಳಿವು : # ಕೋಶಗಳು ಪರಿಸರದಿಮದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅನುಕೂಲತೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೌರಕೋಶ). # ಕೋಶಗಳ ಅತಿದೀರ್ಘ ಬಾಳಿಕೆ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕೋಶ). # ಕೋಶ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವ ಇಂಧನ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯಲು ಇರುವ ಸೌಲಭ್ಯ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇಂಧನಕೋಶಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಜಲಜನಕ ಆಮ್ಲಜನಕಗಳು ರಾಕೆಟಿನ ಇಂಧನವೂ ಆಗಿವೆ). # ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನಿಂದ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ವಿದ್ಯುದುಪಕರಣಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಅತಿ ಕಡಿಮೆಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ತೂಕದ ಈ ಕೋಶಗಳು ಒದಗಿಸುವ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಪಡೆದಿರುವಿಕೆ. ಆಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ದೀಪ]], ಹವಾನಿಯಂತ್ರಣ ಯಂತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿ) ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ವೋಲ್ಟಾಮಾದರಿಯ ಕೋಶಗಳೇ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ==ಸೌರವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶ== ಈ ಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ತಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಕೋಶದ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ದ್ಯುತಿ ವಿದ್ಯುದುತ್ಪಾದನಪರಿಣಾಮದಿಂದ (ಫೋಟೋವೋಲ್ಟೇಯಿಕ್ ಎಫೆಕ್ಟ್) ವಿವರಿಸಬಹುದು. ಈ ಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಸಿಲಿಕಾನ್]] ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಪರಿಶುದ್ಧ ಸಿಲಿಕಾನ್ ಟಿ - ವಿಧದ ಅರೆವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕವಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ ಚಲನೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕ ಲೋಹಗಳಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬಲು ಕಡಿಮೆ. ಟಿ - ವಿಧದ ಅರೆವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕಗಳಿರುವಂತೆ ಠಿ - ವಿಧದ ಅರೆವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕಗಳೂ ಇವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಧನವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ರಂಧ್ರಗಳಿದ್ದು ಈ ರಂಧ್ರಗಳ ಚಲನೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಮಾಣುವಿನಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನು ಇರಬೇಕಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನು ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ರಂಧ್ರದಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಠಿ - ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಸಂಖ್ಯೆಯ ರಂಧ್ರಗಳ ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ ಚಲನೆಯೂ ಟಿ - ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಸಂಖ್ಯೆಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ ಚಲನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯೆಯ ರಂಧ್ರಗಳ ಚಲನೆಯೂ ಇರಬಹುದು. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನು ಮತ್ತು ರಂಧ್ರಗಳು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು ವಿಭವ ಇರುವಾಗ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಟಿ - ಮತ್ತು ಠಿ - ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಣಗಳ ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಚಲನೆ ಇರುವುದಾದರೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಈ ವಸ್ತುಗಳು ವಿದ್ಯುದ್ರಹಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಶುದ್ಧ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬೋರಾನಿನ ಆವಿಯ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿಟ್ಟಾಗ ಟಿ - ವಿಧದ ಸಿಲಿಕಾನಿನ ಹೊರಮೈಮೇಲೆ ಠಿ - ವಿಧದ ವಸ್ತುವಿನ ಅತಿ ತೆಳುವಾದ ಪದರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ರಚನೆ ಠಿ - ಮತ್ತು ಟಿ - ವಿಧದ ವಸ್ತುಗಳು ಅತಿ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಘಟಿತ ಠಿ - ಟಿ ಅರೆವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕ ವಸ್ತುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರಚನೆಯನ್ನು ಠಿ - ಟಿ ಸಂಧಿ ಎಂದೂ ಠಿ ಮತ್ತು ಟಿ ವಸ್ತುಗಳು ಸೇರುವ ಜಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಕ (ಬ್ಯಾರಿಯರ್) ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಠಿ - ಟಿ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿನ ಠಿ- ಮತ್ತು ಟಿ -ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿರುವ ರಂಧ್ರ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಒಂದನ್ನೊಂದು ಆಕರ್ಷಿಸುವುದರಿಂದ ಠಿ- ಮತ್ತು ಟಿ - ವಸ್ತುಗಳ ಕಡೆಗೆ ಈ ವಿದೆಗೆ ಕಡೆಗೆ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಕದ ಮೂಲಕವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ರೀತಿಯ ಎಲೆಕಟ್ರಾನು ಮತ್ತು ರಂಧ್ರಗಳ ಚಲನೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಕದ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನವಾಗಿ ನಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಠಿ- ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿನ ರಂಧ್ರಗಳು ಪ್ರತಿಬಂಧಕವನ್ನು ದಾಟಿ ಟಿ- ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿ ವಿದ್ಯುದ್ರಹಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಿದ್ಯುದ್ರಹಿತ ಟಿ- ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ ಅಭಾವ ಉಂಟಾಗಿ ಟಿ- ವಸ್ತು ಧನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಧನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಿತಿ ಪ್ರತಿಬಂಧಕದ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಂಧ್ರಗಳು ಠಿ-ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಟಿ- ವಸ್ತುವಿಗೆ ಬರುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಂಧಕದ ಇನ್ನೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ (ಠಿ- ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ) ಋಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಗಿ ಟಿ- ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಠಿ -ವಸ್ತುವಿಗೆ ಚಲಿಸುವಲ್ಲಿ ತಡೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಬಂಧಕದ ಎರಡು ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಈ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸಂಧಿವಿಭವದಿಂದ (ಜಂಕ್ಷನ್ ಪೊಟೆನ್ಶಿಯಲ್) ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ. ಠಿ - ಟಿ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಬಂಧಕದ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ತೆಳುವಾದ ಪದರದಲ್ಲಿ (ಸುಮಾರು 10-4 ಸೆಂ.ಮೀ ದಪ್ಪ) ಈ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಿತಿಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪದರಕ್ಕೆ ಶೋಷಕಪದರ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಈಗ ಠಿ - ಟಿ ಸಂಧಿಯನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಬಾಹ್ಯವಿಭವದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗೊಳಿಸಿ ಠಿ ಯನ್ನು ಧನ ವಿಭವಕ್ಕೂ ಟಿ- ಟಿ- ವಸ್ತುವನ್ನು ಋಣ ವಿಭವಕ್ಕೂ ಒಳಪಡಿಸಿದರೆ ಠಿ- ಮತ್ತು ಟಿ- ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಿಕಣಗಳು ಬಾಹ್ಯವಿಭವದಿಂದ ವಿಕರ್ಷಿತವಾಗಿ ಸಂಧಿ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭವವನ್ನು ದಾಟಿ ಠಿ -ಟಿ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿನ ಚಲಿಸಿ ಬಾಹ್ಯಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ಉಪಯುಕ್ತ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಹ್ಯ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭವದ ಧ್ರುವಗಳನ್ನು ಅದಲು ಬದಲು ಮಾಡಿ ಠಿ ಗೆ ಋಣ ವಿಭವವನ್ನೂ ಟಿ ಗೆ ಧನ ವಿಭವವನ್ನೂ ಒದಗಿಸಿದಾಗ ಬಾಹ್ಯವೋಲ್ಟೇಜ್ ವಿಭವದಂತೆಯೇ ವರ್ತಿಸಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ರಂಧ್ರಗಳ ಚಲನೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಡಚಣೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಠಿ -ಟಿ ಸಂಧಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ರೀತಿಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಗುಣ ಠಿ -ಟಿ ಸಂಧಿಯನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿಶೋಧಕವನ್ನಾಗಿ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ರೆಕ್ಟಿಫೈಯರ್) ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. ಈಗ ಸಿಲಿಕಾನ್-ಬೋರಾನ್ ಠಿ -ಟಿ ಸಂಧಿಯ ಠಿ- ಭಾಗವನ್ನು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿಗೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟಾಗ ಬೆಳಕಿನ ಕಣಗಳು (ಫೋಟಾನುಗಳು) ಠಿ - ವಸ್ತುವಿನ ಅತಿ ತೆಳುವಾದ ಪದರದಲ್ಲಿ (0.00001 ಸೆಂಮೀ) ಹೀರಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಬೆಳಕಿನ ಕಣಗಳ ಶಕ್ತಿ ಠಿ -ವಸ್ತುವಿನ ಪರಮಾಣುಗಳಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಠಿ - ವಸ್ತು ಹೀರುವ ಒಂದೊಂದು ಫೋಟಾನ್ ಕಣವೂ ಒಂದೊಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪರಮಾಣುವಿನಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರಗಳೂ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ರಂಧ್ರಗಳು ಠಿ - ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಚಲಿಸಬಲ್ಲುವು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಠಿ -ು ತಿಯ ತಿಯ ಂತ್ರ ವಿದ್ಯುತ್‍ಕಣಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಬೆಳಕಿನ ಕಣಗಳು ಹೀರಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ ಠಿ - ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಒಮ್ಮೆಗೇ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ರಂಧ್ರಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ ಅಷ್ಟೇ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಠಿ - ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಚಲನಶಕ್ತಿ ಇದ್ದಾಗ ಇವು ಸಂಧಿವಿಭಬವನ್ನು ದಾಟಿ ಟಿ- ವಸ್ತುವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಟಿ- ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಚಲಿಸಬಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಠಿ ಯಿಂದ ಬಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಬಾಹ್ಯಪರಿಧಿಯನ್ನು ಸೇರಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಟಿ- ವಿಧದ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಬೋರಾನ್ ವಸ್ತುವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿ (ಡಿಫ್ಯೂಸ್ ಬೋರಾನ್) ಠಿ -ಟಿ ಸಂಧಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವಂತೆಯೇ ಠಿ- ವಿಧದ ಸಿಲಿಕಾನ್ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ರಂಜಕದ ಕಣಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುವುದರಿಂದ ಟಿ - ಠಿ ಸಂಧಿಯನ್ನೂ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಈಗ ಟಿ -ವಸ್ತುವನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟಾಗ ಸಹ ಟಿ -ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಕಣಗಳು ಹೀರಲ್ಪಟ್ಟು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ರಂಧ್ರಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ಇವು ಬಾಹ್ಯ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವುದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ವೋಲ್ಟಾ ಮಾದರಿಯ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಉತ್ಪಾದಕ ಎನ್ನುವಂತೆ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರವಿದ್ಯುತ್‍ಪ್ರವಾಹ ಉತ್ಪಾದಕಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪರಿಸರದ ಉಷ್ಣತೆ ಸೌರಶಕ್ತಿಕೋಶದ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವಾಗ ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುದುತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಸೌರಶಕ್ತಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಅತಿ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಹಾರುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಉಪಗ್ರಹ ಭೂಮಿಯ ಸನಿಹದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಕೋಶ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಗೆ ವೋಲ್ಟಾ ಮಾದರಿಯ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತರಗ್ರಹಯಾನ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಸೌರಶಕ್ತಿಕೋಶಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಕೋಶಗಳಿರುವ ಭಾಗ ಯಾವಾಗಲೂ ತಾನೇ ತಾನಾಗಿ ಸೂರ್ಯನ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿ ನಿಂತಿರುವಂಥ ಏರ್ಪಾಡು ಇರುತ್ತದೆ. ಕೋಶಗಳು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ಯಥೇಚ್ಛವಾಗಿ ಪಡೆಯಬೇಕಾದ್ದರಿಂದ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಆಕಾಶನೌಕೆಯ ಹೊರಗೇ ಇಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೋಶಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸದಾಕಾಲ ಇರುವ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ವಿಕಿರಣಪಟು ಕಣಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಧಿಕಶಕ್ತಿಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್, [[ಪ್ರೋಟಾನ್]], ಎಕ್ಸ್‍ಕಿರಣ, [[ಗ್ಯಾಮಾ ಕಿರಣ|ಗಾಮಾಕಿರಣ]] ಇತ್ಯಾದಿ) ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅರೆವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಕಗಳು ವಿಕಿರಣಪಟುತ್ವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದಾಗ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಭೌತ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸಿಲಿಕಾನಿಗೆ ಅತ್ಯಲ್ಪಮೊತ್ತದ ಲೀಥಿಯಂನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರಿಂದ ಕೋಶಗಳಿಗೆ ವಿಕರಣಪಟು ಕಣಗಳಿಂದುಂಟಾಗುವ ಹಾನಿ ತಪ್ಪುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ==ಇಂಧನ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶ == ಇದನ್ನು ಒಂದು ಬಗೆಯ ಪ್ರಧಾನ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶವೆಂದು ಸಹ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ರೂಪದಲ್ಲಾಗಲಿ ಇಲ್ಲವೆ ದ್ರಾವಣದ ರೂಪದಲ್ಲಾಗಲಿ ಇರದೆ ಕೋಶದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಹಿಸುವ ಇಂಧನ ಅನಿಲಗಳಾಗಿವೆ. ಸರಳ ರೀತಿಯ ಇಂಧನ ಕೋಶವನ್ನು ಚಿತ್ರ 18ರಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಈ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕ ಅನಿಲಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಂಧ್ರಗಳಿರುವ ನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅನಿಲಗಳು ರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಕೋಶದಲ್ಲಿರುವ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸರಿಸುತ್ತವೆ.ಆದರೆ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಅನಿಲಗಳು ಪುನಃ ನಾಳಗಳ ಒಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ನಾಳಗಳಲ್ಲಿನ ಅನಿಲದ ಒತ್ತಡ ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅನಿಲನಾಳಗಳನ್ನು ದ್ರಾವಣವೇ ಆಗಲಿ ಅನಿಲಗಳೇ ಆಗಲಿ ನಾಶಪಡಿಸದಂಥ ಅಂದರೆ (ತುಕ್ಕು ಹಿಡಿಯದಂಥ) ಲೋಹದಿಂದ ತಯಾರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಜಲಜನಕ ಆಮ್ಲಜನಕಗಳನ್ನು 2:1 ರ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟಾಗ 2ನೆಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ಅಯಾನುಗಳು (ಔಊ-) 1ನೆಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಯವಾಗಿ ಕೋಶದ ಆದ್ಯಂತಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನೀರು (ಊ2ಔ) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಎಡನಾಳದ ಬಳಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಬಲನಾಳದ ಬಳಿ ವ್ಯಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲನಾಳಗಳಿಗೆ ಬಾಹ್ಯ ವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲದ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದಾಗ ಮೇಲಿನ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು ಎಡನಾಳದಿಂದ ಹೊರಟು ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಹಿಸಿ ಬಲನಾಳದ ಮೂಲಕ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತ ವಿದ್ಯುತ್‍ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಶದಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಅವುಗಳ ಶಿಷ್ಟಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ (ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಸ್ಟೇಟ್) ಇದ್ದಾಗ ಕೋಶ 1.17 ವೋಲ್ಟುಗಳಷ್ಟು ವಿಭವವನ್ನು 1-2 ಆಂಪಿಯರ್/ಚದರ ಮೀಟರ್ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಡಬಲ್ಲುದು. ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳು (ಅನಿಲನಾಳಗಳು) ಬಲು ಬೇಗನೆ ಅನಿಲಗಳ ಅಶುದ್ಧತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜಲಜನಕದ ಅಶುದ್ಧತೆಯಿಂದಾಗಿ, ನಶಿಸಿಹೋಗುವುದರಿಂದ ಇಂಧನ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗುವುದು. ಕೋಶಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಪರಿಶುದ್ಧ ಜಲಜನಕ ಅನಿಲವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚ ಅಪಾರ. ಇಂಧನಶಕ್ತಿಕೋಶದಷ್ಟೇ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಷ್ಣವಿದ್ಯುಜ್ಜನಕಯಂತ್ರಗಳಿಂದ (ಥರ್ಮೋ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಜನರೇಟರ್ಸ್) ಪಡೆಯುವ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇಂಧನ ಕೋಶದ ವೆಚ್ಚ ಹಲವು ಪಾಲು ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಧನಶಕ್ತಿಗಾಗಿ ಘನೀಕರಿಸಿದ ಪರಿಶುದ್ಧ ಜಲಜನಕ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಸಲಕರಣೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಅತಿ ದುಬಾರಿಯಲ್ಲದ ಇಂಧನ ಶಕ್ತಿವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಇಂಧನ ಶಕ್ತಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಮಾದರಿಯ ವಾಹನಗಳ ಚಾಲಕ ಶಕ್ತಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಇವು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲಕಶಕ್ತಿಗೆ ಈ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಉಂಟಾದಾಗ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲನ್ನು ಇಂಧನವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದು. ಪೆಟ್ರೋಲನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಚಲಿಸುವ ವಾಹನಗಳು ಹೊರದೂಡುವ ಹಾನಿಕರ ಅನಿಲಗಳು ಸುತ್ತಲಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಇಂಧನಶಕ್ತಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಕುಲುಮೆಗಳೊಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಗಾಳಿಯ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಇಂಧನ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಇವು ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಕುಲುಮೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಅನಿಲಗಳ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಂಧನಕೋಶವನ್ನು (ಜಿರ್‍ಕೋನಿಯಂ ಆಕ್ಸೈಡಿನ ಘನ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಶ್ಲೇಷ್ಯವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಕೋಶ) ಸೂಕ್ತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದಾಗ ಈ ಅನಿಲಗಳಲ್ಲಿರುವ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಕೋಶ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕುಲುಮೆಯಲ್ಲಿನ ಬೆಂಕಿ ಉರಿಯಲು ಹೊರಗಿನ ಗಾಳಿಯನ್ನು (ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು) ಒದಗಿಸಿದಾಗ ಗಾಳಿಯ ಮೊತ್ತ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆಯೆ ಇಲ್ಲವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಕುಲುಮೆಯಿಂದ ಹೊರ ಬರುವ ಅನಿಲದಲ್ಲಿ ತೀರ ಕಡಿಮೆ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪ್ರಮಾಣ ಕುಲುಮೆಯ ಉರಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೊರಗಿನ ಗಾಳಿ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಕುಲುಮೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದಾಗಲೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಉರಿಯುವುದು ಪೂರ್ಣವಾಗದೆ (ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಾಳಿ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನಂದಿಸಲೂಬಹುದು) ಕುಲುಮೆಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಅನಿಲದಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಮೊತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಇರುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಕಾರ್ಯನಿಯಂತ್ರಣ (ಸರ್ವೋ ಮೆಕ್ಯಾನಿಸಂ) ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕುಲುಮೆಯ ಗಾಳಿ ಸರಬರಾಜನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಬಹುದು. ==ಪರಮಾಣುಶಕ್ತಿ ವಿದ್ಯುತ್‍ಕೋಶಗಳು== ವಿಕಿರಣಪಟುತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೊರ ಬರುವ ಬೀಟ ಕಣದ ಅಥವಾ ವಿಕಿರಣಪಟುವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಈ ಕೋಶಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳಿವೆ : # ಹೆಚ್ಚು ವಿಭವದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕೋಶಗಳು. ಇವು ಸಾವಿರಾರು ವೋಲ್ಟ್ ವಿಭವವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹದೊಂದಿಗೆ (10-12 ಆಂಪಿಯರ್) ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕೋಶಗಳು ವಿಕಿರಣಪಟುತ್ವದಲ್ಲಿ ಬೀಟ ಕಣಗಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತವೆ. # ಕಡಿಮೆ ವಿಭವದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕೋಶಗಳು. ಇವು ಒಂದೆರಡು ವೋಲ್ಟುಗಳಷ್ಟು ವಿಭವವನ್ನು 10-6 ಆಂಪಿಯರ್ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹದೊಂದಿಗೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕೋಶಗಳು ಕೆಲಸಮಾಡುವ ವಿಧಾನದಿಂದಾಗಿ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು : (ಅ)ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುದುತ್ಪಾದಕ ಕೋಶ ; (ಬಿ) ಅನಿಲ ಅಯಾನೀಕರಣ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕೋಶ ; (ಸಿ) ಎರಡು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಮಿಣುಕು ದ್ಯುತಿ ವಿದ್ಯುದುತ್ಪಾದಕ ಕೋಶ. ಮೇಲಿನ ಕೋಶಗಳೆಲ್ಲವೂ ವಿಕಿರಣಪಟುವಸ್ತುವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಕಿರಣಪಟುತ್ವ ಸ್ವಯಂಚಲಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಕೋಶಗಳ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಾಹ್ಯಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸದಿರಲಿ ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುದುತ್ಪಾದನೆ ಮಾತ್ರ ಸತತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಗುಣದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕೋಶಗಳು ಇತರ ಕೋಶಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳ ಮತ್ತೊಂದು ಗುಣವೆಂದರೆ ಇತರ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳಂತೆ ವಿಕಿರಣಪಟುವಸ್ತು ಯಾವ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಆಗಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವ್ಯಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದರೆ ಒಮ್ಮೆ ರಚಿಸಿದ ಅನಂತರ ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುತ್‍ಪೂರೈಕೆ ಸದಾಕಾಲ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಿಕಿರಣಪಟುವಸ್ತುವಿನ ಅರ್ಧಾಯುವಿನೊಳಗೆ ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಧಿಕ ವೋಲ್ಟೇಜಿನ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕೋಶ : ಕೋಶದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಟ ಕಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಹೊರಸೂಸುವ ವಿಕಿರಣ ಸಮಸ್ಥಾನಿಯನ್ನು (ಐಸೊಟೋಪ್) ಕೋಶದ ಒಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ಮೇಲೆ ಇಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಸ್ಟ್ರಾನ್ಶಿಯಮ್|ಸ್ಟ್ರಾನ್‍ಷಿಯಂ]]-90 ಅಥವಾ [[ಕ್ರಿಪ್ಟಾನ್]]-85 ಅಥವಾ ಟ್ರಿಟಿಯಂ (ಜಲಜನಕ-3) ವಿಕಿರಣಪಟು ಸಮಸ್ಥಾನಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ವಿಕಿರಣಪಟುತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುವ [[ಬೀಟ ಕಣ|ಬೀಟಕಣ]]ಗಳು ಕೋಶದ ಮತ್ತೊಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡಿನ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಇಟ್ಟು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ನಡುವೆ ವಿದ್ಯುದವಾಹಕ ಘನವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಾತಕೋಶದಲ್ಲಿಟ್ಟಂಥ ಕೋಶವನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಬೀಟ ಕಣಗಳು ಒಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡಿನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡಿಗೆ (ಕೋಶದಲ್ಲಿ) ಚಲಿಸಿ ಅನಂತರ ಬಾಹ್ಯಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ಬಾಹ್ಯವಿದ್ಯುನ್ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಟಕಣಗಳು ಅಧಿಕಶಕ್ತಿಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಇವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಎರಡನೆಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡಿನಿಂದ ದ್ವಿತೀಯಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದಂಥ ವಸ್ತುವನ್ನು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡ್ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು. ಈ ಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹದ ಉತ್ಪಾದನ ಕೋಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಬೀಟ ಕಣಗ್ರಾಹಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡನ್ನು ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರುವ ಕಣಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೋಶದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಕೋಶದ ಸುತ್ತಲಿನ ವಾತಾವರಣದಿಂದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆಯ ಮಂಡಲದ ಗುಣದಿಂದಾಗಲೀ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ ಕೋಶಗಳು ವೋಲ್ಟಾ ಮಾದರಿಯ ಕೋಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿವೆ. ವಿಕಿರಣಪಟು ಸಮಸ್ಥಾನಿ ಹಳೆಯದಾದಂತೆ ಕೋಶದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ವಿದ್ಯತ್ಪ್ರವಾಹ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ರಿಟಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ 50% ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಟ್ರಾನ್‍ಷಿಯಂ-90ನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ 20 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 50% ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಷ್ಣವಿದ್ಯುದುತ್ಪ್ರಾಹಕ ಕೋಶ== ಕಡಿಮೆ ವಿಭವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಈ ಕೋಶ ವಿಕಿರಣಪಟುವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಭಿನ್ನ ಲೋಹಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಉಷ್ಣಯುಗ್ಮದ (ಥರ್ಮೋಕಪಲ್) ಎರಡು ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣದ ಅಂತರ ಇರುವಂತೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿದಾಗ ಉಷ್ಣಯುಗ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ವಿಕಿರಣಪಟು ಸಮಸ್ಥಾನಿ ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆಯ ಪರಿಸರದ ನಡುವೆ ಉಷ್ಣತೆಯ ಅಂತರವಿರುತ್ತದೆ. ಸಮಸ್ಥಾನಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಯುಗ್ಮಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು (ಥರ್ಮೋಫೈಲ್) ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿದ ರಚನೆ ಉಪಯುಕ್ತ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಲ್ಲದು. ವಿಕಿರಣಪಟುತ್ವದ ತತ್ತ್ವಗಳ ಲೆಕ್ಕದಂತೆ 0.1" ವ್ಯಾಸದ ಗೋಳಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟ ವಿಕಿರಣಪಟು ಸಮಸ್ಥಾನಿ ಪಲೋನಿಯಂ 210ರ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಉಷ್ಣತೆ ಸುಮಾರು 2200ಲಿ ಸೆಂ. ಇರುತ್ತದೆ (ಗೋಳದ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಉಷ್ಣವಿಸರಣ ಸಾಮಥ್ರ್ಯ 0.25 ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದೆ). ಕೋಶದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಥಾನಿಯನ್ನು ಗಾಳಿಹೋಗದಂಥ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಾಗ ಅದರ ಉಷ್ಣತೆ 2,200ಲಿ ಸೆಂ.ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೋಶದೊಳಗಿರಿಸಿದ ವಿಕಿರಣಪಟು ಸಮಸ್ಥಾನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರ ವಾತಾವರಣದೊಂದಿಗೆ ಉಷ್ಣಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದಿರುವಂತೆ, ಆದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಪರ್ಕ ಪಡೆದಿರುವಂತೆ ಉಷ್ಣಯುಗ್ಮ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನಿರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೋಶದೊಳಗಿನ ಮತ್ತು ಕೋಶದ ಹೊರಗಿರುವ ಉಷ್ಣಯುಗ್ಮಗಳ ಸಂಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲಸ್ಥಿತಿ ಉಷ್ಣತೆ (ಈಕ್ವಿಲಿಬ್ರಿಯಂ ಟೆಂಪರೇಚರ್ ಡಿಫರೆನ್ಸ್) ಏರ್ಪಟ್ಟಾಗ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕೋಶದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ವಿಭವ ಉಷ್ಣಯುಗ್ಮದ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣತೆಯ ಅಂತರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೋಶದೊಳಗಿನ ಉಷ್ಣಜನಕ ವಿಕಿರಣಪಟು ಸಮಸ್ಥಾನಿ ಹಳೆಯದಾದಂತೆ ಕೋಶದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ವಿಭವ ಕಡಿಮೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಪಲೋನಿಯಂ-210ರ ಅರ್ಧಾಯು 138 ದಿವಸಗಳು. ಈ ವಸ್ತುವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಕೋಶದ ವಿಭವ ಪ್ರತಿದಿನವೂ 0.5% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಟ್ರಾನ್‍ಷಿಯಂ-90ನ್ನು (ಅರ್ಧಾಯು 20 ವರ್ಷಗಳು) ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಕೋಶದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರತಿದಿನ 0.01% ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ==ಅನಿಲ ಅಯಾನೀಕರಣ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕೋಶ == ಈ ಬಗೆಯ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣಪಟು ಸಮಸ್ಥಾನಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಬೀಟಕಣಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ಅನಿಲದಲ್ಲಿ ಅಯಾನೀಕರಣವನ್ನು (ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನೆ) ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅಯಾನೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಿ ಕಣಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳನ್ನು ಸೇರಿ ಬಾಹ್ಯ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವುದರಿಂದ ಉಪಯುಕ್ತ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಜನಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೀಟಕಣದಿಂದಲೂ ಸುಮಾರು 200 ವಿದ್ಯುದ್ವಾಹಿ ಕಣಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೆ ಒದಗುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸಂಖ್ಯಾವರ್ಧನೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೋಶ ಬೀಟಕಣಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಯೋತ್ಪನ್ನಗಳಿರುವ (ವರ್ಕ್ ಫಂಕ್ಷನ್ಸ್) ಎರಡು ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಪರ್ಕವಿಭವಾಂತರ (ಕಾಂಟೇಕ್ಟ್ ಪೊಟೆನ್ಷಿಯಲ್ ಡಿಫರೆನ್ಸ್) ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ರಚಿಸಿದ ಕೋಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯಪರಿಮಾಣದ ಸೀಸದ ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಕಾರ್ಯಪರಿಮಾಣದ ಮೆಗ್ನೀಸಿಯಂ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಡುಗಳ ಜೋಡಣೆಯಿಂದುಂಟಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಾಯುಭಾರದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರುವ ಆರ್ಗಾನ್ ಅನಿಲವನ್ನು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕೋಶದ ಗಾತ್ರ 0,91 ಘನ ಇಂಚಿದ್ದು 1.5 ಘಿ 10-3 ಕ್ಯೂರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಟ್ರಿಟಿಯಂ ಸಮಸ್ಥಾನಿಯನ್ನು 0.2 ಚದರ ಇಂಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ತಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಹರಡಿದಂತೆ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕೋಶ 1.6 ಘಿ 10-9 ಆಂಪಿಯರ್ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. ಕೋಶದ ವಿಭವ ಅದಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಲವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಈ ಕೋಶ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ 1.5 ವೋಲ್ಟ್ ವಿಭವವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಲ್ಲದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಭವವನ್ನು ಹಲವಾರು ಕೋಶಗಳ ಜೋಡಣೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಮಿಣುಕು ದ್ಯುತಿ ವಿದ್ಯುದುತ್ಪಾದಕ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕೋಶ : ಈ ಕೋಶ ಎರಡು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ ವಿಕಿರಣಪಟು ಸಮಸ್ಥಾನಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಬೀಟ ಕಣಗಳ ಶಕ್ತಿ ಬೆಳಕಿನ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಬೆಳಕಿನ ಈ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಹಿಂದೆ ವಿವರಿಸಿದ ಸೌರಶಕ್ತಿ ಮಾದರಿಯ ಕೋಶ, ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೋಶದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳಿವೆ. # ಬೀಟಕಣಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ ಬೆಳಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ವಸ್ತು-ಮಿಣುಕುವಸ್ತು (ಫಾಸ್ಪರ್). # ಬೆಳಕಿನ ವಿದ್ಯುತ್ತನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ದ್ಯುತಿ ವಿದ್ಯುದುತ್ಪಾದಕಕೋಶ (ಫೋಟೋವೋಲ್ಟೇಯಿಕ್ ಸೆಲ್). ಕೆಲವು ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಟ ಕಣಗಳು(ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಚಲನಶಕ್ತಿಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳು) ಬಿದ್ದಾಗ ವಸ್ತುವಿನ ಪರಮಾಣುಗಳ ಅಂತರಿಕಶಕ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಿಂದ ಪರಮಾಣುಗಳು ಉದ್ರಿಕ್ತಸ್ಥಿತಿಗೆ (ಎಗ್ಸೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್) ಬಂದು ಅನಂತರ ಭೂಹಂತಸ್ಥಿತಿಗೆ (ಗ್ರೌಂಡ್ ಸ್ಟೇಟ್) ಬರುವುದರಿಂದ ಬೆಳಕು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಮಿಣುಕು ವಸ್ತುಗಳು (ಸಿಂಟಿಲ್ಲೇಟರ್ಸ್) ಅಥವಾ ಫಾಸ್‍ಫರ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ==ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳು== [[ಚಿತ್ರ:ಟಾರ್ಚ್.jpg|thumb|ಟಾರ್ಚ್ ಬೆಳಕು]] ವಿದ್ಯುದಾವಿಷ್ಟ [[ಕಣ]]ಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವಿತರಣೆಗೊಂಡಾಗ [[ಧ್ರುವ]]ಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಋಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಣಗಳು ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿರುವ ಧ್ರುವವನ್ನು ಋಣಾಗ್ರವೆನ್ನುವರು. ಕಡಿಮೆ ಋಣ ವಿದ್ಯುದಾಗ್ರಗಳು ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿರುವ ಧ್ರುವವನ್ನು ಧನಾಗ್ರವೆನ್ನುವರು. ಋಣಾಗ್ರ ಮತ್ತು ಧನಾಗ್ರಗಳಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶವೆನ್ನುವರು.ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶದ ಋಣಾಗ್ರ ಮತ್ತು ಧನಾಗ್ರಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ|ವಿದ್ಯುತ್]] ಎನ್ನುವರು. ಟಾರ್ಚ್ ಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯು ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳಿಂದ ಸಿಗುತ್ತದೆ.ಈ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳು ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಆಕರ.ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳು [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ|ರಾಸಾಯನಿಕ]] ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಉಪಯುಕ್ತ ಕೋಶವೆಂದರೆ ಶುಷ್ಕಕೋಶ.ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶುಷ್ಕವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.ಆದರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ದ್ರವದ ಬದಲು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಅಂಟು ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಶುಷ್ಕಕೋಶ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web | title=electric cell | website=TheFreeDictionary.com | url=https://www.thefreedictionary.com/electric+cell | access-date=2023-09-18}}</ref> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿ == [[:simple:Electrical cell|Electrical cell]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೋಶ, ವಿದ್ಯುತ್}} [[ವರ್ಗ:ವಿದ್ಯುಚ್ಛಾಸ್ತ್ರ]] r7fs139dj7foomh3hui3fv8e16dp9b3 0 86316 1374193 1345305 2026-05-26T22:32:21Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374193 wikitext text/x-wiki {{Infobox Website |name =ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್ Google News |logo = [[File:Google News Logo (2015-2018).svg|120px]] |screenshot = |caption = ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಚಿಹ್ನೆ |url = {{URL|https://news.google.com/|Google News}} |commercial = ಹೌದು |type = ನ್ಯೂಸ್ |language = ಅರೇಬಿಕ್, ಬಂಗಾಳಿ, ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್, ಕ್ಯಾಂಟನೀಸ್, ಚೀನೀ, ಜೆಕ್, ಡಚ್, ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಜರ್ಮನ್, ಗ್ರೀಕ್, ಹೀಬ್ರೂ, ಹಿಂದಿ, ಹಂಗೇರಿಯನ್, ಇಟಾಲಿಯನ್, ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್, ಜಪಾನೀಸ್, ಕೊರಿಯನ್, ಲಟ್ವಿಯನ್, ಲಿಥುವೇನಿಯನ್, ಮಲಯಾಳಂ, ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್, ಪೋಲಿಷ್, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್, ರೊಮೇನಿಯನ್, ರಷ್ಯನ್, ಸರ್ಬಿಯನ್, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್, ಸ್ವೀಡಿಷ್, ತಮಿಳು, ತೆಲುಗು ಥಾಯ್, ಟರ್ಕಿಷ್, Ukrainianand ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್. |registration = Not required |owner = Google, Inc. |launch date = 2002 |revenue = |slogan = }} '''ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್''' (Google news) ಜಾಹೀರಾತು ಬೆಂಬಲಿತ ಸಾವಿರಾರು ಸುದ್ದಿ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಲಿಂದ ಸುದ್ದಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ ನ್ಯೂಸ್ ಒದಗಿಸುವ ಗೂಗಲ್ ನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಂದು ಸುದ್ದಿ ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಆಗಿದೆ.ಬೀಟಾ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು 2002 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಜನವರಿ 2006 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆರಂಭಿಕ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣ ಭರತ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref>[http://kannada.oneindia.com/column/sham/2011/1025-rajyotsava-ignored-by-god-no-kannada-google-news-aid0037.html ಗೂಗಲ್ ಕನ್ನಡ ನ್ಯೂಸ್ : ಸಹಿ ಚಳವಳಿ] </ref><ref>{{Cite web |url=https://www.google.com/intl/en_us/about_google_news.html |title=Help Center Help for Publishers Google News: Search, About Google News |access-date=2017-03-15 |archive-date=2017-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170303123500/http://www.google.com/intl/en_us/about_google_news.html |url-status=dead }}</ref> ==ವಿವರಗಳು== ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ 4500 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನ್ಯೂಸ್ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಸುದ್ದಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.ಮಾರ್ಚ್ 2012ರ ಪ್ರಕಾರ 28 ಭಾಷೆಗಳ 60 ಹೆಚ್ಚು ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಲಭ್ಯವಿದ್ದವು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2015 ರಂತೆ 35 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ==ಲಭ್ಯವಿರುವ ಭಾಷೆಗಳು== {{colbegin|3}} *ಅರೇಬಿಕ್,. *ಬಂಗಾಳಿ. *ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್ *ಕ್ಯಾಂಟನೀಸ್, *ಚೀನೀ, *ಜೆಕ್, *ಡಚ್, *ಇಂಗ್ಲೀಷ್, *ಫ್ರೆಂಚ್, *ಜರ್ಮನ್, *ಗ್ರೀಕ್, *ಹೀಬ್ರೂ, *ಹಿಂದಿ, *ಹಂಗೇರಿಯನ್, *ಇಟಾಲಿಯನ್, *ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್, *ಜಪಾನೀಸ್, *ಕೊರಿಯನ್, *ಲಟ್ವಿಯನ್, *ಲಿಥುವೇನಿಯನ್, *ಮಲಯಾಳಂ, *ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್, *ಪೋಲಿಷ್, *ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್, *ರೊಮೇನಿಯನ್, *ರಷ್ಯನ್, *ಸರ್ಬಿಯನ್, *ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್, *ಸ್ವೀಡಿಷ್, *ತಮಿಳು, *ತೆಲುಗು *ಥಾಯ್, *ಟರ್ಕಿಷ್, *ಉಕ್ರೈನಿಅನಂದ್ *ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್. {{Colend|3}} ಸೇವೆ ಒಳಗೆ ವಿವಿಧ ಸುದ್ದಿ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ 30 ದಿನಗಳ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಸುದ್ದಿ ಲೇಖನಗಳು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ.ಗೂಗಲ್ ಒಟ್ಟುನ್ಯೂಸ್ 25,000 ಪ್ರಕಾಶಕರ ವಿಷಯವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ.ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 4,500 ಸೈಟ್ಗಳು ಇವೆ.ತನ್ನ ಮುಖಪುಟದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಲೇಖನದ ಮೊದಲ 200 ಪಾತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತನ್ನ ದೊಡ್ಡ ವಿಷಯಗಳ ಲಿಂಕ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ== *[[:en:News (application)|ಆಪಲ್ ನ್ಯೂಸ್]] *[[:en:Ask BigNews|ಅಸ್ಕ್ ಬಿಗ್ ನ್ಯೂಸ್]] *[[:en:BigNews.biz|ಬಿಗನ್ಯೂಸ್.ಬಿಜ್]] *[[:en:Google Fast Flip|ಗೂಗಲ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಫ್ಲಿಪ್]] *[[:en:Google News & Weather|ಗೂಗಲ್ ಸುದ್ದಿಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ]] *[[:en:Google Play Newsstand|ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ ನ್ಯೂಸ್ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್]] *[[:en:Google search|ಗೂಗಲ್ ಸರ್ಚ್]] *[[:en:Techmeme|ಟೆಚ್ಮೆಮೆ]] *[[:en:Yahoo! News|ಯಾಹೂ ನ್ಯೂಸ್]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" Logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ ]] }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲತಾಣ]] gf6jakvs9jp7lnpc3821drfzsq3qr9q 0 88507 1374194 1345309 2026-05-26T22:32:22Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374194 wikitext text/x-wiki {{Infobox website |name = Google Translate |logo = Google Translate logo.svg |logo_size= 100px |screenshot = |collapsible = ಹೌದು |collapsetext = |caption = Google Translate homepage |url = {{URL|https://translate.google.com}} |commercial = ಹೌದು |type = ಯಂತ್ರ ಭಾಷಾಂತರ |registration = ಐಚ್ಛಿಕ |language = 103 ಭಾಷೆಗಳು,[[:en:Google Translate#Supported languages|ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ]] |num_users = ದಿನಕ್ಕೆ 200 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು |owner = [[ಗೂಗಲ್]] |launch_date = {{start date and age|2006|4|28}} (ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಯಂತ್ರ ಭಾಷಾಂತರವಾಗಿ)<br/>{{start date and age|2016|11|15}} (as [[neural machine translation]]) |current_status = ಸಕ್ರಿಯ }} '''ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರವು''' [[ಗೂಗಲ್]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಉಚಿತ ಬಹುಭಾಷಾ ಯಂತ್ರ ಅನುವಾದ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ, ಪಠ್ಯ, ಭಾಷಣ, ಚಿತ್ರಗಳು, ಸೈಟ್ಗಳು ಅಥವಾ ನೈಜ-ಸಮಯದ ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ಒಂದು ಭಾಷೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಲು. ಇದು ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್, ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ಇಒ ಐಓಎಸ್ ಗಾಗಿ ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳು, ಮತ್ತು ಡೆವಲಪರ್ಗಳು ಬ್ರೌಸರ್ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ API ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರವು ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ 100 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೇ 2013 ರವರೆಗೆ, ದಿನಕ್ಕೆ 200 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=About - Google Translate |url=https://translate.google.com/about/intl/en_ALL/ |publisher=Google}}</ref><ref>{{cite web |title=Google Translate Help |url=https://support.google.com/translate#topic=7011659 |work=Google Translate Help |publisher=Google}}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಯಂತ್ರ ಅನುವಾದ ಸೇವೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲು ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ನಕಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು. ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಭಾಷಾಂತರಿಸುವ ಬದಲು, ಪಠ್ಯವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ಗೆ ತದನಂತರ ಮೂಲ ಭಾಷೆಗೆ ಅನುವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾಷಾಂತರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತಮ ಅನುವಾದವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಮಿಲಿಯನ್ಗಟ್ಟಲೆ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಹಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಟೀಕಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ನವೆಂಬರ್ 2016 ರಲ್ಲಿ, Google ಅನುವಾದವು ನರ ಯಂತ್ರ ಯಂತ್ರ ಭಾಷಾಂತರ ಎಂಜಿನ್ - ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂರಾಲ್ ಮೆಷೀನ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಲೇಷನ್ (ಜಿಎನ್ಎಮ್ಟಿಟಿ) ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಗೂಗಲ್ ಘೋಷಿಸಿತು - "ಕೇವಲ ತುಂಡು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇಡೀ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅನುವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾದ ಭಾಷಾಂತರವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅದು ನಂತರ ಸರಿಯಾದ ವ್ಯಾಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಮನುಷ್ಯನಂತೆಯೇ ಮರುಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತದೆ ". ಮೂಲತಃ 2016 ರಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, GNMT ಯು ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ==ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು== ಪಠ್ಯ, ಭಾಷಣ, ಚಿತ್ರಗಳು, ಸೈಟ್ಗಳು, ಅಥವಾ ನೈಜ-ಸಮಯದ ವೀಡಿಯೊ, ಒಂದು ಭಾಷೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದ ಹಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು Google ಅನುವಾದವು ಭಾಷಾಂತರಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೇ 2013 ರ ಪ್ರಕಾರ, ದೈನಂದಿನ 200 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ, ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರವು ಅನುವಾದ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಉಚ್ಚರಿಸಬಹುದು, ಮೂಲ ಮತ್ತು ಗುರಿ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಅನುಗುಣವಾದ ಪದಗಳು ಮತ್ತು ಪದಗುಚ್ಛಗಳನ್ನು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡಬಹುದು, ಮತ್ತು ಏಕ-ಪದದ ಇನ್ಪುಟ್ಗಾಗಿ ಸರಳವಾದ ನಿಘಂಟುವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಪತ್ತೆ ಭಾಷೆಯನ್ನು" ಆರಿಸಿದರೆ, ಅಪರಿಚಿತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.ಒಂದು ಬಳಕೆದಾರ URL ಅನ್ನು ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ, ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರವು ವೆಬ್ಸೈಟ್ನ ಯಂತ್ರ ಭಾಷಾಂತರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೈಪರ್ಲಿಂಕ್ನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಬಳಕೆದಾರರು "ವಾಕ್ಬುಕ್" ನಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ, ಪಠ್ಯವನ್ನು ಆನ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಮೂಲಕ, ಕೈಬರಹದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಅಥವಾ ಭಾಷಣ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |title=Languages - Google Translate |url=https://translate.google.com/about/intl/en_ALL/languages/ |publisher=Google}}</ref><ref>{{cite web |first=Stephen |last=Shankland |title=Google Translate now serves 200 million people daily |url=https://www.cnet.com/news/google-translate-now-serves-200-million-people-daily/ |website=[[CNET]] |publisher=[[CBS Interactive]] |date=May 18, 2013}}</ref> ==ಬ್ರೌಸರ್ ಏಕೀಕರಣ == ಅನುವಾದ ಎಂಜಿನ್ ಅನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವ ಐಚ್ಛಿಕ ಡೌನ್ಲೋಡ್ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿ ಕೆಲವು ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್ಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಫೆಬ್ರುವರಿ 2010 ರಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರವು ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್ ಬ್ರೌಸರ್ನಲ್ಲಿ ಐಚ್ಛಿಕ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವೆಬ್ಪುಟದ ಭಾಷಾಂತರಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |first=Roberto |last=Baldwin |title=Google introduces Google Translate Chrome Extension for inline translations of text |url=https://thenextweb.com/google/2014/10/16/google-introduces-google-translate-chrome-extension-inline-translations-text/ |website=The Next Web |date=October 16, 2014 }}</ref><ref>{{cite web |first=Robin |last=Wauters |title=Rant: Google Translate Toolbar In Chrome 5 Needs An 'Off' Button |url=https://techcrunch.com/2010/02/14/google-chrome-5-translate-toolbar/ |website=[[TechCrunch]] |publisher=[[AOL]] |date=February 14, 2010}}</ref> ==ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳು== ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ಐಒಎಸ್ ಗಾಗಿ ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ 100 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫೋಟೋ ಮೂಲಕ 37 ಭಾಷೆಗಳನ್ನು, "ಸಂಭಾಷಣೆ ಮೋಡ್" ನಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಮೂಲಕ 32 ಮತ್ತು ನೈಜ-ಸಮಯದ ವೀಡಿಯೊ ಮೂಲಕ "ವರ್ಧಿತ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಮೋಡ್" ನಲ್ಲಿ ಭಾಷಾಂತರ ಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{cite web |first=Ariha |last=Setalvad |title=Google Translate adds 20 new languages to video text translation |url=http://www.theverge.com/2015/7/29/9061135/google-translate-update-new-languages-word-lens |website=[[The Verge]] |publisher=[[Vox Media]] |date=July 29, 2015 }}</ref> ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಜನವರಿ 2010 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಆಗಸ್ಟ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಐಒಎಸ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ HTML5 ವೆಬ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ನಂತರ ಫೆಬ್ರವರಿ 8, 2011 ರಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |first=Allen |last=Hutchison |title=Google Translate now for iPhone |url=http://googlemobile.blogspot.no/2008/08/google-translate-now-for-iphone.html |website=Google Mobile Blog |publisher=Google |date=August 7, 2008 }}</ref> ಜನವರಿಯ 2011 ರ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಆವೃತ್ತಿಯು "ಸಂಭಾಷಣೆ ಮೋಡ್" ಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿರದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |first=Wenzhang |last=Zhu |title=Introducing the Google Translate app for iPhone |url=https://googleblog.blogspot.no/2011/02/introducing-google-translate-app-for.html |website=Official Google Blog |publisher=Google |date=February 8, 2011}}</ref> 2015 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ವರ್ಡ್ಸ್ ಲೆನ್ಸ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ನನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸಾಧನದ ಕ್ಯಾಮೆರಾವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನೈಜ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಭಾಷಾಂತರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳು ಪಡೆಯಿತು. ಮೂಲ ಜನವರಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಕೇವಲ ಏಳು ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತು, ಆದರೆ ಜುಲೈ ಅಪ್ಡೇಟ್ 20 ಹೊಸ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆ ಮೋಡ್ ಅನುವಾದಗಳ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ==ಎಪಿಐ== ಮೇ 2011 ರಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಡೆವಲಪರ್ಗಳಿಗಾಗಿ ಗೂಗಲ್ ಅನುವಾದ API ಅಸಮ್ಮತಿ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 1, 2011 ಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯ ದಿನಾಂಕದೊಂದಿಗೆ "ವ್ಯಾಪಕ ನಿಂದನೆ ಉಂಟಾಗುವ ಗಣನೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆ" ಎಂದು ಭಾಷಾಂತರ API ಪುಟವು ತಿಳಿಸಿತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಜೂನ್ 2011 ರಲ್ಲಿ API ಪಾವತಿಸಿದ ಸೇವೆಯಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಗೂಗಲ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{cite web |first=Adam |last=Feldman |title=Spring cleaning for some of our APIs |url=http://googlecode.blogspot.com/2011/05/spring-cleaning-for-some-of-our-apis.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110528125302/http://googlecode.blogspot.com/2011/05/spring-cleaning-for-some-of-our-apis.html |work=Official Google Code Blog |publisher=Google |date=May 26, 2011 |archivedate=May 28, 2011 }}</ref> ಎಪಿಐ ಹಲವಾರು ತೃತೀಯ ವೆಬ್ಸೈಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾರಣ, ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಮೂಲ ನಿರ್ಧಾರವು ಗೂಗಲ್ ಅನ್ನು ಟೀಕಿಸಲು ಕೆಲವು ಡೆವಲಪರ್ಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಎಪಿಐಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |title=Google Translate API (Deprecated) |url=http://code.google.com/apis/language/translate/overview.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110822200912/http://code.google.com/apis/language/translate/overview.html |work=Google Code |publisher=Google |archivedate=August 22, 2011 }}</ref><ref>{{cite web |first=Adam |last=Feldman |title=Spring cleaning for some of our APIs |url=http://googlecode.blogspot.no/2011/05/spring-cleaning-for-some-of-our-apis.html |work=Official Google Code Blog |publisher=Google |date=June 3, 2011}}</ref><ref>{{cite web |first=Ed |last=Burnette |title=Google pulls the rug out from under web service API developers, nixes Google Translate and 17 others |url=http://www.zdnet.com/article/google-pulls-the-rug-out-from-under-web-service-api-developers-nixes-google-translate-and-17-others/ |website=[[ZDNet]] |publisher=[[CBS Interactive]] |date=May 27, 2011}}</ref><ref>{{cite web |first=George |last=Wong |title=Google gets rid of APIs for Translate and other services |url=http://www.ubergizmo.com/2011/05/google-rid-translate-api/ |website=UberGizmo |date=May 27, 2011}}</ref> == ಬೆಂಬಲಿತ ಭಾಷೆಗಳು == *ಕೆಳಗಿನ ಭಾಷೆಗಳು ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರದಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ. {{colbegin|5}} # ಆಫ್ರಿಕಾನ್ಸ್ # ಅಲ್ಬೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಅಂಹರಿಕ್ #ಅರೇಬಿಕ್ # ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಅಜರ್ಬೈಜಾನಿ ಭಾಷೆ # ಬಾಸ್ಕ್ ಭಾಷೆ # ಬೆಲರೂಸಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ # ಬೋಸ್ನಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಕೆಟಲಾನ್ ಭಾಷೆ # ಸೆಬುವಾನೋ ಭಾಷೆ # ಚೆವಾ ಭಾಷೆ # ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚೈನೀಸ್ # ಕೊರ್ಸಿಕನ್ ಭಾಷೆ # ಕ್ರೋಯೇಶಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಜೆಕ್ ಭಾಷೆ # ಡ್ಯಾನಿಶ್ ಭಾಷೆ # ಡಚ್ ಭಾಷೆ # ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ # ಎಸ್ಪೆರಾಂಟೊ # ಎಸ್ಟೊನಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಫಿಲಿಪಿನೋ ಭಾಷೆ # ಫಿನ್ನಿಷ್ ಭಾಷೆ # ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ # ಪಶ್ಚಿಮ ಫ್ರಿಸಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಗ್ಯಾಲಿಶಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ # ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ # ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ # ಹೈಟಿ ಕ್ರಿಯೋಲ್ # ಹೌಸಾ ಭಾಷೆ # ಹವಾಯಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಹೀಬ್ರೂ ಭಾಷೆ # ಹಿಂದಿ # ಮೋಂಗ್ ಭಾಷೆ # ಹಂಗೇರಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡಿಕ್ ಭಾಷೆ # ಇಗ್ಬೋ ಭಾಷೆ # ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಐರಿಷ್ ಭಾಷೆ # ಇಟಾಲಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಜಪಾನೀಸ್ ಭಾಷೆ # ಜಾವಾನೀಸ್ ಭಾಷೆ # ಕನ್ನಡ # ಕಝಕ್ ಭಾಷೆ # ಖಮೇರ್ ಭಾಷೆ # ಕೊರಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಉತ್ತರ ಕುರ್ದಿಶ್ # ಕಿರ್ಗಿಜ್ ಭಾಷೆ # ಲಾವೊ ಭಾಷೆ # ಲ್ಯಾಟಿನ್ # ಲಟ್ವಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಲಕ್ಸಂಬರ್ಗ್ ಭಾಷೆ # ಮೆಸಿಡೋನಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಮಲಗಾಸಿ ಭಾಷೆ # ಮಲಯ ಭಾಷೆ # ಮಲಯಾಳಂ # ಮಾಲ್ಟೀಸ್ ಭಾಷೆ # ಮಾಓರಿ ಭಾಷೆ # ಮರಾಠಿ # ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಬರ್ಮಾ ಭಾಷೆ # ನೇಪಾಳಿ ಭಾಷೆ # ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ # ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಪೋಲಿಷ್ ಭಾಷೆ # ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಭಾಷೆ # ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆ # ರೊಮೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆ # ಸಮೋವನ್ ಭಾಷೆ # ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ಗ್ಯಾಲಿಕ್ # ಸರ್ಬಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಸೋಥೋ ಭಾಷೆ # ಶೋನಾ ಭಾಷೆ # ಸಿಂಧಿ ಭಾಷೆ # ಸಿಂಹಳೀಯ ಭಾಷೆ # ಸ್ಲೋವಾಕ್ ಭಾಷೆ # ಸ್ಲೋವೀನ್ ಭಾಷೆ # ಸೊಮಾಲಿ ಭಾಷೆ # ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಭಾಷೆ # ಸುಂಡಾನೀಸ್ ಭಾಷೆ # ಸ್ವಾಹಿಲಿ ಭಾಷೆ # ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಭಾಷೆ # ತಾಜಿಕ್ ಭಾಷೆ # ತಮಿಳು ಭಾಷೆ # ತೆಲುಗು # ಥಾಯ್ ಭಾಷೆ # ಟರ್ಕಿಯ ಭಾಷೆ # ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ # ಉರ್ದು # ಉಜ್ಬೇಕ್ ಭಾಷೆ # ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಸ್ ಭಾಷೆ # ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷೆ # ಷೋಸಾ ಭಾಷೆ # ಯಿಡ್ಡಿಷ್ # ಯೊರುಬಾ # ಜುಲು ಭಾಷೆ {{colend|5}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == *{{URL|https://translate.google.com}} *[https://translate.google.com/community Translate Community] *[http://teachyoubackwards.com Teach You Backwards: An In-Depth Study of Google Translate for 103 Languages] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191224074515/https://www.teachyoubackwards.com/ |date=2019-12-24 }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ತೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ ]] }} {{Interwikineeded}} d35t8d2qm8z50tt1wc40pouo5aojlax 0 89683 1374164 1341293 2026-05-26T12:40:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374164 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | logo = | type = ಸಹಕಾರ | key_people = | industry = ಡೈರಿ (ಎಫ್ಎಂಸಿಜಿ) | products = ಹಾಲು, ಪೆಡಾ, ಪನೇರ್, ಮೊಸರು ಮತ್ತು ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು | revenue = | num_employees = | parent = | homepage = [http://kmfnandini.coop/ kmfnandini.coop] | foundation = 1974 | location = [[ಬೆಂಗಳೂರು]] }} '''ಕರ್ನಾಟಕ ಸಹಕಾರ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಒಕ್ಕೂಟ''' (ಕರ್ನಾಟಕ ಮಿಲ್ಕ್ ಫೆಡರೇಶನ್, ಕೆಎಂಎಫ್) ಸಹಕಾರಿ ತತ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದಕರ ಸಂಘದ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿದೆ. ನಂದಿನಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಹಾಲು, ಮೊಸರು, ಪೇಡಾ, ಪನ್ನೀರ್, ಮೈಸೂರ್ ಪಾಕ್, ಬರ್ಫಿ, ಸುವಾಸಿತ ಹಾಲು, ಐಸ್ ಕ್ರೀಮ್,ಹಾಲಿನ ಪುಡಿ ಮತ್ತು ಹಾಲಿನ ಮುಂತಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆ. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಡೈರಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ಡೈರಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ<ref>{{cite web|title=Karnataka Milk Federation (KMF)|url=http://dairyknowledge.in/link/karnataka-milk-federation-kmf|website=www.dairyknowledge.in,27 August 2017|access-date=27 ಆಗಸ್ಟ್ 2017|archive-date=7 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170907081838/http://dairyknowledge.in/link/karnataka-milk-federation-kmf|url-status=dead}}</ref>. ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಡೈರಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಿಂದ (ಡಿಸಿಎಸ್) ಹಾಲು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಪಟ್ಟಣಗಳು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಹಾಲು ವಿತರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title=Karnataka Milk Federation|url=http://www.summer-foundation.org/en/Initiatives/Karnataka-Milk-Federation|website=www.summer-foundation.org,27 August 2017|access-date=27 ಆಗಸ್ಟ್ 2017|archive-date=2 ಜೂನ್ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170602210822/http://www.summer-foundation.org/en/Initiatives/Karnataka-Milk-Federation|url-status=dead}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಜಿಲ್ಲಾಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಸಂಗ್ರಹ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಸಂಘಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಿದೆ. == ಹಿನ್ನಲೆ == ಕರ್ನಾಟಕದ ಡೈರಿ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಕೋಪರೇಷನ್ (ಕೆಡಿಡಿಸಿ), ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] ಡೈರಿ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ೧೯೭೪ ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟ ಡೈರಿ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ೧೯೭೪-೭೫ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ / ಐಡಿಎ, ಆಪರೇಷನ್ ಫ್ಲಡ್ II ಮತ್ತು III ರ ಹಣಕಾಸು ಸಹಾಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ಮೂರು ಹಂತದ ಸಂಘಟನೆ ರಚನೆ - ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಡೈರಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು, ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಹಾಲು ಸಂಘಗಳು ಹಾಲಿನ ಸಂಗ್ರಹ, ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ತಾಂತ್ರಿಕ ಇನ್ಪುಟ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ೧೯೮೪ ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಕೆಎಂಎಫ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>http://www.summer-foundation.org/en/Initiatives/Karnataka-Milk-Federation {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170602210822/http://www.summer-foundation.org/en/Initiatives/Karnataka-Milk-Federation |date=2017-06-02 }} In 1984 the organisation was renamed KMF</ref> == ಜವಾಬ್ದಾರಿ == ಸಂಘಗಳ ನಡುವೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಹಾಲು ಮತ್ತು ಹಾಲು ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು ಕೆಎಂಎಫ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಆಯಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಹಾಲು ಆಯಾ ಹಾಲಿನ ಸಂಘಗಳಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹಾಲು ಒಕ್ಕೂಟ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಹಾಲಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ / ಕೊರತೆ ಒಕ್ಕೂಟ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಮಿಲ್ಕ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕೆಎಂಎಫ್ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಎರಡೂ, ಎಲ್ಲಾ ಹಾಲು ಮತ್ತು ಹಾಲು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ನಂದಿನಿ ಎಂಬ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|title=Now, Karnataka Milk Federation jumps on e-commerce bandwagon|url=http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/kmf-joins-e-commerce-bandwagon/article18391623.ece|publisher=www.thehindu.com,27 August 2017}}</ref><ref>{{cite news|title=KMF collection dips by 14% from last year’s high|url=http://www.thehindu.com/news/national/karnataka/kmf-collection-dips-by-14-from-last-years-high/article17894648.ece|publisher=www.thehindu.com,27 August 2017}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == [http://kmfnandini.coop/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170827165221/http://kmfnandini.coop/ |date=2017-08-27 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] pbr3dpsvlzzlztuygwdpak8v4uwi13b 0 90638 1374195 1345301 2026-05-26T22:32:24Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374195 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:The first Google Doodle.png|thumb|ಆಗಸ್ಟ್ 30, 1998 ರಂದು ಬಳಸಲಾದ ಬರ್ನಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನ್ ಅನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್.]] '''ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್''' ಎಂಬುದು ರಜಾದಿನಗಳು, ಘಟನೆಗಳು, ಸಾಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜನರ ಬಗೆಗಿನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಆಚರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿರುವ ಗೂಗಲ್‍ನ ಮುಖಪುಟ. ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿಕೊಂಡು ಗೂಗಲ್ ಲೋಗೋದ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಹಿತಿಯಾಗಿ ತಯಾರಿಸುವುದು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವರ್ಗಳು ಕುಸಿದಲ್ಲಿ ಅದರ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ಲ್ಯಾರಿ ಪೇಜ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಜೆ ಬ್ರಿನ್ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಬರ್ನಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಮೊದಲ [[ಗೂಗಲ್]] ಡೂಡಲ್ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. '''ಡೂಡ್ಲರ್ಸ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನೌಕರರ ತಂಡವು ಡೂಡಲ್ಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.google.com/doodle4google/history.html|title=Doodle 4 Google|date=|publisher=Google.com|accessdate=April 23, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.google.com/doodles/burning-man-festival|title=Burning Man Festival|date=August 30, 1998|publisher=Google.com|accessdate=April 23, 2014}}</ref>   == ಹಿನ್ನಲೆ == ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಡೂಡಲ್ಸ್ ಆನಿಮೇಟೆಡ್ ಅಥವಾ ಹೈಪರ್ಲಿಂಕ್ಡ್ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ-ಅದು ವಿಷಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಅಥವಾ ರಜಾದಿನದ ಶುಭಾಶಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಹೊವೆರ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸರಳವಾದ ಚಿತ್ರಗಳಿದ್ದವು. 2010 ರ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ ಡ್ಯೂಡಲ್ಸ್ ಆವರ್ತನ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು ಮತ್ತು 2010 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್ರನ್ನು<ref>{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/technology/google/6933008/Isaac-Newtons-birth-marked-by-Google-Doodle.html|title=Isaac Newton's birth marked by Google Doodle|date=January 4, 2010|work=[[Daily Telegraph|The Telegraph]]|accessdate=September 30, 2014}}</ref> ಗೌರವಿಸುವ ಮೊದಲ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಡೂಡ್ಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.ಗೂಗಲ್ ಅದರ ಮುಖಪುಟಗಳಲ್ಲಿ 2,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೂಡಲ್ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ., ಇದರಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿ ಕಲಾವಿದರು, ಸಂಗೀತಗಾರರು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.joystiq.com/2010/05/21/google-celebrates-pac-mans-30th-with-playable-logo/|title=Google celebrates Pac-Man's 30th anniversary with playable logo|last=Nelson|first=Randy|date=May 21, 2010|publisher=Joystiq|accessdate=September 30, 2014}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2014/apr/12/meet-people-behind-google-doodles-logo|title=Meet the people behind the Google Doodles|date=April 12, 2014|work=[[The Guardian]]|accessdate=September 27, 2014}}</ref> == ಡೂಡ್ಲರ್ಸ್ == [[File:JenniferHomGoogle_(cropped).jpg|left|thumb|upright|Artist and "Doodler" Jennifer Hom has designed many Doodles throughout the years<ref name=":0">{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/women/womens-business/9879577/Creating-a-womens-Google-Doodle-was-too-frightening.html|title=Creating a women's Google Doodle was too frightening|work=The Telegraph|date=February 19, 2013|last=Barnett|first=Emma|accessdate=September 29, 2014}}</ref>]] ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್ಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರಕಾರರು, [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌|ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳು]] ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದರನ್ನು "ಡೂಡ್ಲರ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ಡೂಡಲರ್ಗಳು ಎಕುವಾ ಹೋಮ್ಸ್, ಜೆನ್ನಿಫರ್ ಹೋಮ್ ಮತ್ತು ಡೆನ್ನಿಸ್ ಹ್ವಾಂಗ್ರಂತಹ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.telegraph.co.uk/women/womens-business/9879577/Creating-a-womens-Google-Doodle-was-too-frightening.html</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bostonglobe.com/lifestyle/style/2015/01/19/roxbury-artist-creates-google-doodle-for-mlk-day/pNins9NPSkP9q1xwk2pPeK/story.html|title=Roxbury artist creates Google Doodle for MLK Day - The Boston Globe|work=BostonGlobe.com|access-date=2017-04-21}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.bbc.com/news/magazine-19192660|title=Google’s doodles: Who's behind them?|last=Hogenboom|first=Melissa|date=2012-08-13|work=BBC News|access-date=2017-04-21|language=en-GB}}</ref> == ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯಗಳು == 1998 ರಲ್ಲಿ ಡೂಡಲ್ನೊಂದಿಗೆ ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್ಗಿವಿಂಗ್ ರಜಾದಿನವನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಮೊದಲು ಆಚರಿಸಿತು. ರಜಾದಿನಗಳು, ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಆಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಡೂಡಲ್ಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿವೆ: * ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಹೊಸ ವರ್ಷ (2000-ಇಂದಿನವರೆಗೆ) * [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್]], ಜೂನಿಯರ್ ಡೇ (2003; 2006-ಇಂದಿನವರೆಗೆ) * ಚಂದ್ರನ ಹೊಸ ವರ್ಷ (2001; 2003-ಪ್ರಸ್ತುತ) * [[ಪ್ರೇಮಿಗಳ ದಿನಾಚರಣೆ|ವ್ಯಾಲೆಂಟೈನ್ಸ್ ಡೇ]] (2000-ಇಂದಿನವರೆಗೆ; ಕೆಲವು ಒಲಂಪಿಕ್ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ವಿನಾಯಿತಿ) * [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರಾ ಜೆಟ್‌ಕಿನ್|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆ]] (2005; 2009-ಇಂದಿನವರೆಗೆ) * ಸೇಂಟ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಡೇ (2000-2002; 2004-ಪ್ರಸ್ತುತ) * [[ಭೂಮಿ ದಿನ|ಭೂಮಿಯ ದಿನ]] (2001-ಇಂದಿನವರೆಗೆ) * [[ತಾಯಿ ದಿನ|ತಾಯಿಯ ದಿನ]] (2000-ಇಂದಿನವರೆಗೆ) * [[ತಂದೆಯ ದಿನಾಚರಣೆ|ತಂದೆಯ ದಿನ]] (2000-ಇಂದಿನವರೆಗೆ) * ಯು.ಎಸ್. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನ (2000-ಇಂದಿನವರೆಗೆ) * ಬಾಸ್ಟೈಲ್ ಡೇ (2000-ಇಂದಿನವರೆಗೆ) * [[ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ|ಒಲಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ್]] (2000-ಇಂದಿನವರೆಗೆ, 2014 ರಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ವಿನಾಯಿತಿ) <ref>{{cite web|url=http://mashable.com/2014/02/06/google-doodle-olympics-gay-rights/#zCGrlzzN4GqQ|title=Rainbow Olympic Google Doodle Disses Russia's Anti-Gay Laws|last=Taylor|first=Chris|date=February 6, 2017|work=Mashable|accessdate=June 22, 2017}}</ref> * ಹ್ಯಾಲೋವೀನ್ (1999-ಇಂದಿನವರೆಗೆ) * ಯು.ಎಸ್. ಥ್ಯಾಂಕ್ಸ್ಗಿವಿಂಗ್ ಡೇ (1998-ಇಂದಿನವರೆಗೆ) * [[ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್]] (1999-ಇಂದಿನವರೆಗೆ) * ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಮುನ್ನಾದಿನದ (2010-ಇಂದಿನವರೆಗೆ) == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://www.google.com/doodles Google Doodles archive] * {{YouTube|user=googledoodles}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲ]] ct069nxkbz07wi8i8ma4jlta7igm3xe 0 92128 1374196 1345300 2026-05-26T22:32:25Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374196 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Google Glass photo.JPG|thumb]] '''ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್''' ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಮೌಂಟೆಡ್ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಒಂದು ಕನ್ನಡಕ ಅಡಿ ಆಕಾರದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಫೋನ್ ಮಾದರಿಯ ಕೈಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಭಾಷೆ ಧ್ವನಿ ಆದೇಶಗಳು ಮೂಲಕ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಮೊಲಕ ಸಂವಹನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಅಮೇರಿಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ "ಗ್ಲಾಸ್ ಪರಿಶೋಧಕರು" '''ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೫, ೨೦೧೩''', ''$೧೫೦೦'' ಒಂದು ಸೀಮಿತ ಅವಧಿಗೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಇದು ಮೇ ೧೫, ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು ಆದರೆ ಹೆಡ್ಸೆಟ್ ಕಾರಣ ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕಾಳಜಿಗಳ ಟೀಕೆಗೆ ಶಾಸನದ ಕ್ರಮದಿಂದ ತಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಜನವರಿ ೧೫, ೨೦೪೫ ರಂದು, ಗೂಗಲ್ ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮೊದಲ ಮಾದರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಘೋಷಿಸಿದರು ಆದರೆ ಉತ್ಪನ್ನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಬದ್ಧನಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು.ಗೂಗಲ್ನ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಎಕ್ಸ್ "ಪದವಿ" ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದರು.ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೮, ೨೦೧೫, ಗೂಗಲ್ ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿಗಾಗಿ ಫೆಡರಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಕಮಿಷನ್ ಅವರಿಗೆ ಹೊಸ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ==ವಿವರಣೆ== [[ಚಿತ್ರ:Google Glass (15054290915).jpg|thumb]] ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಗೂಗಲ್ ಎಕ್ಸ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು."'''ಜೇಕ್ ಆಲ್ಡ್ರಿಚ್'''" ಮತ್ತು ೨೭ ಪ್ರಚಂಡರ ತನ್ನ ತಂಡದ ನೇತೃತ್ವ ಚಾಲಕರಹಿತ ಕಾರುಗಳು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಗತಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸಿದರು.ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಉತ್ಪನ್ನ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ಭವಿಷ್ಯತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞ "ಜೇಸನ್ ಅಲನ್" ಸ್ನೈಡರ್ ದಾಖಲಿಸಿದರು.ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಹಿಂದಿನ ಮೌಂಟೆಡ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಮತ್ತು ತೆಳುವಾದ ರಚನೆ ಹೊಂದಿದೆ.ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮಾದರಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಬದಲಿಗೆ ಲೆನ್ಸ್ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕನ್ನಡಕಗಳ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ''೨೦೧೧'' ರಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ೮ ಪೌಂಡ್ (೩.೬ ಕೆಜಿ) ತೂಕ ಎಂದು ಮಾದರಿ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಉಲೇಖಿಸಿದರು ಆದರೆ ''೨೦೧೩'' ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸನ್ಗ್ಲಾಸ್ ತೂಕಕಿಂತ ಕಮ್ಮಿಯ ತೂಕಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಉತ್ಪನ್ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ''ಏಪ್ರಿಲ್ ೫, ೨೦೧೨'' ಇದನ್ನು '''ಸರ್ಜೆ ಬ್ರಿನ್''' ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದಲ್ಲಿ, ಫೌಂಡೇಶನ್ ಫೈಟಿಂಗ್ ಕುರುಡುತನ ಘಟನೆಗೆ ಗ್ಲಾಸ್ ಒಂದು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಮೇ ''೨೦೧೨'' ರಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ವೀಡಿಯೊ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಬಳಸಬಹುದು ಹೇಗೆಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.ಗೂಗಲ್ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಗ್ಲಾಸ್ ಘಟಕದ ಖರೀದಿಯೊಂದಿಗೆ $೨೨೫ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಲಿಖಿತ ಫ್ರೇಮ್ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ. '''ರೇ-ಬಾನ್''', '''ಓಕ್ಲೆ''', ಮತ್ತು ಇತರ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ಗಳು, ಮಾಲೀಕರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಫ್ರೇಮ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಗೂಗಲ್ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕನ್ನಡಕಗಳು ಕಂಪನಿ ಲಕ್ಸೋಟಿಕ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.ಜೂನ್ ''೨೦೧೪'' ರಲ್ಲಿ, ನೇಪಾಳ ಸರ್ಕಾರ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಕಾಡು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ವಾನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಕಳ್ಳ ಬೇಟೆಗಾರರು ಸಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದು ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಜನವರಿ ''೨೦೧೫'' ರಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಬೀಟಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.''೨೦೧೩'' ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಆಸಕ್ತಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಗ್ಲಾಸ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಒಂದು [[ಟ್ವಿಟರ್]] ಸಂದೇಶವನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನದ ಆರಂಭಿಕ ಬಳಕೆದಾರ ಅರ್ಹತೆ, ಹ್ಯಾಶ್ಟ್ಯಾಗ್, ಬಳಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಡಬ್ "ಗ್ಲಾಸ್ ಪರಿಶೋಧಕರು" ಮತ್ತು ೮.೦೦೦ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯಾ, ಯೋಗ್ಯತೆವೆಂದು ಮಾರ್ಚ್ ''೨೦೧೩'' ರಲ್ಲಿ ಸೂಚನೆ ಕೋಟ್ಟರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಕೆಳಗಿನ ತಮ್ಮ ಘಟಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು, $ ''೧೫೦೦'' ಪಾವತಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್, '''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್''' ಅಥವಾ '''ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ'''ದ ಒಂದು '''ಗೂಗಲ್''' ಕಚೇರಿ ಭೇಟಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು "ಬಿಗಿಯಾದ" ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ತರಬೇತಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನ ನೀಡಿದರು. ಮೇ ''೧೩, ೨೦೧೪'', ಗೂಗಲ್ ತನ್ನ ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲಸ್ ಮೂಲಕ ಒಂದು "ಹೆಚ್ಚು ಮುಕ್ತ ಬೀಟಾ" ಗೆ ಒಂದು ನಡೆಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಮಾಜಿ ಆಪಲ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಟೋನಿ ಫೆಡೆಲ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು, ಮತ್ತು ಅವರು "ಪರಿಪೂರ್ಣ" ತಯ್ಯರಾಗಿದೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. [[ಚಿತ್ರ:Google Glass detail.jpg|thumb]] '''ಟಚ್ಪ್ಯಾಡ್:''' ಟಚ್ಪ್ಯಾಡ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗುವ ಟೈಮ್ಲೈನ್ ತರಹದ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಮೂಲಕ ಸರಿಸುವ ಸಾಧನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅವಕಾಶಮಾಡಿದರು, ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಸ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಮಾಡಿದರೆ ಹವಾಮಾನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ಸ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಇಂತಹ ಫೋನ್ ಕರೆಗಳನ್ನು, ಫೋಟೋಗಳನ್ನು, ವಲಯ ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು, ಇತ್ಯಾದಿ ಹಿಂದಿನ ಘಟನೆಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. '''ಕ್ಯಾಮೆರಾ:''' ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆ ೭೨೦ಪಿ ಹೇಚ್ ವಿಡಿಯೋ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳನ್ನು ಮೂರನೇ ಪಕ್ಷದ ಅಭಿವರ್ಧಕರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಉಚಿತ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಗಳು. ಗ್ಲಾಸ್ ಅಂದರೆ [[ಗೂಗಲ್]] ಈಗ, [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]], ಗೂಗಲ್+, ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಅನೇಕ ಪ್ರಸ್ತುತ ಗೂಗಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳು, ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಅಭಿವರ್ಧಕರು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳು ಸುದ್ದಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳು, ಮುಖ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ವ್ಯಾಯಾಮ, ಫೋಟೋ ಕುಶಲ, ಅನುವಾದ, ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ ಫೇಸ್ಬುಕ್ ಮತ್ತು ಟ್ವಿಟ್ಟರ್ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಗ್ಲಾಸ್ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅನ್ವಯಗಳು ನೆಋತ್ಯ ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಎವರ್ನೋಟ್, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ಟೈಮ್ಸ್, ಮತ್ತು ಪಥ ಕೊಡ ಸೇರಿವೆ. ಆಗಸ್ಟ್ ''೧೨ ೨೦೧೩'', ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಒಂದು ಚೊಚ್ಚಲ ಮರುಚಾಲನೆ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ವೀಡಿಯೊ ಪ್ಲೇಯರ್, ಪಾತ್ ಒಂದು ಅಪ್ಡೇಟ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ತೆರೆದಿಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರು ಎವರ್ನೋಟ್ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಉಳಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ನಿಮಿಷ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು, ಸುಧಾರಿತ ಧ್ವನಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಗೂಗಲ್ ನವ್ ಕಾರ್ಡುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ನವೆಂಬರ್ ''೧೯, ೨೦೧೩'' ರಂದು ಗೂಗಲ್ ಒಂದು ಅನುವಾದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್, ಲೆನ್ಸ್, ಒಂದು ಅಡುಗೆ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ "ಆಲ್ ದ ಕೂಕ್ಸ್", ಮತ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ "ಸ್ಟ್ರಾವಾ" ಯಶಸ್ವಿ ಉದಾಹರಣೆಗಳು, ಅದರ ಗ್ಲಾಸ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಕಿಟ್ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಿದರು.ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಪ್ರಲೋಭನೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಗೂಗಲ್ ಮೇ ''೨೦೧೪'' ರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸುದ್ದಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳು ಘೋಷಿಸಿತು. ಜೂನ್ ೨೫, ೨೦೧೪, ಗೂಗಲ್ ಅಂಡ್ರೋಡ್ ವೇರ್ ನಿಂದ ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಗ್ಲಾಸ್ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಕೂಡ ಘೋಷಿಸಿತು. [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪಿಯನ್]] ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ''೮, ೨೦೧೪'' ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಓದಬಹುದು ಮೊದಲ ಫ್ರಾಂಕ್ಫರ್ಟ್ ಪುಸ್ತಕ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದರು. ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಐಒಎಸ್ ಮತ್ತು ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಮೇಲೆ ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್, ಕಿಂಡಲ್, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಡ್ ಮೇಲೆ - ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಅಂಶಗಳು ಪುಸ್ತಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಗದದ ಪುಸ್ತಕ ಕೂಡ ಓದಬಹುದು. ಗೂಗಲ್ ಸಂರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸಾಧನ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅನುಮತಿಸುವ ಒಡನಾಡಿ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು, ಮೈಗ್ಲಸ್ ಎಂಬ ಐಒಎಸ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:A Google Glass wearer.jpg|thumb]] ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಹಲವು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>http://www.hongkiat.com/blog/google-glass/</ref> ==ಉಪಸಂಹಾರ== [[ಚಿತ್ರ:Google Glass with frame.jpg|thumb]] ಡ್ರೋಕೋರ್ನೋ, ಒಂದು ಮೌಂಟೇನ್ ವ್ಯೂ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ., ಮೂಲದ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ದಾಖಲೆ ಕಂಪನಿ ಹೋಸ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ "ಧರಿಸಬಹುದಾದ ಆರೋಗ್ಯ ದಾಖಲೆ ಗ್ಲಾಸ್" ಡ್ರೋಕೋರ್ನೋ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ನೋಂದಣಿಂದ ವೈದ್ಯರು ರೋಗಿಯ ಅನುಮತಿ ಜೊತೆ ಸಮಾಲೋಚನೆ ಅಥವಾ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ದಾಖಲಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. ವೀಡಿಯೊಗಳು, ಫೋಟೋಗಳು ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ರೋಗಿಯ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ದಾಖಲೆ ಕ್ಲೌಡ್ ಆಧಾರಿತ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿನಂತಿಯನ್ನು ರೋಗಿಯ ಬಳಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ''೨೦೧೪'' ರಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಿಂದ ಕ್ಯಾರೊಲಿನ್ ಪ್ರೆಸುಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ವಿಒಎ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಜೋಸ್ ವೆಗಾ ಧ್ವನಿ ಎಂಬ ವೆಬ್ ಯೋಜನೆಗೆ "ವಿಒಏ ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್," ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ ಪರಿಶೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆರಂಭಸಿದರು.ಸುದ್ದಿ ಕಥೆಗಳ ಸರಣಿಯು ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಪರಿವಿಡಿಯನ್ನುವಿಕ ವರದಿಗಾರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಕಥೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡ ಸೇರಿದಂತೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನೇರ ವರದಿ ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ೨೦೧೪ ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಾಧನದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಪರಿಶೋಧಿಸಿದರು ಎಂಬ ಸಹಜವಾಗಿ "ಗ್ಲಾಸ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ," ನಡೆಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://mashable.com/category/project-glass/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-11-05 |archive-date=2017-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171109023743/http://mashable.com/category/project-glass/ |url-status=dead }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು== {{reflist}} {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] fjofesco4hnwdza82glb8jr9ap834ux 0 95806 1374197 1349978 2026-05-26T22:32:26Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374197 wikitext text/x-wiki {{Infobox software|name=Tez|logo=|logo size=150px|screenshot=|screenshot size=250px|caption=Homepage of Tez as on 06 Oct, 2017|developer=Google|released={{start date and age|2017|09|19}}|operating system=|platform=[[Android (operating system)|Android]], [[iOS]]|license=[[Proprietary software|Proprietary]] <!-- The US and UK web sites each contain country-specific content. Neither is an international site. Do not remove non-US web sites, otherwise this page will become US-centric. -->|website={{URL|https://tez.google.com}}}}ಟೆಜ್ ಭಾರತದ ಬಳಕೆದಾರರನನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು [[ಗೂಗಲ್]] ನ ಮೊಬೈಲ್ ಪಾವತಿ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಾವತಿಗಳು ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಏಕೀಕೃತ ಪಾವತಿಗಳು ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಯುಪಿಐ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]], [[ಹಿಂದಿ]], [[ಬೆಂಗಾಲಿ]], [[ಗುಜರಾತಿ]], [[ಕನ್ನಡ]], [[ಮರಾಠಿ]], [[ತಮಿಳು]], ಮತ್ತು [[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ನೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ಗಳ (ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ಐಒಎಸ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳೊಂದಿಗೆ) ಬಹುಪಾಲು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಟೆಜ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್, ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ ಮತ್ತು ಥೈಲೆಂಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ. "ಟೆಜ್" ಎನ್ನುವುದು "ಫಾಸ್ಟ್" ಗಾಗಿ ಹಿಂದಿ ಪದವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾರಂಭವಾದ 37 ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಟೆಜ್ಗೆ ೭.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಇನ್ಸ್ಟಾಲ್ಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೭, ೨೦೧೭ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೩೦ ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. == ಸೇವೆಗಳು == === ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹತೆ === ಟೆಜ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಿವಿಆರ್ ಸಿನೆಮಾಸ್, ರೆಡ್ಬಸ್, ಮೆಕ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ಸ್ನಿಂದ ಸಮ್ಮತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಡಿಶ್ಟಿವಿ, ಜೆಟ್ ಏರ್ವೇಸ್ ಮತ್ತು ಡೊಮಿನೊಗಳಂತಹ ಅನೇಕ ಇತರ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಟೆಜ್ನಲ್ಲಿ (ಉದಾ. ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ಗಳು ಮತ್ತು ತೊಗಲಿನ (ವಾಲೆಟ್) ಚೀಲಗಳು) ಪಾವತಿಸಲು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಗೂಗಲ್ ಯೋಜಿಸಿದೆ. ತಯಾರಕರ ಪಾಲುದಾರರಾದ ಲಾವಾ, ಮೈಕ್ರೋಮ್ಯಾಕ್ಸ್, ನೋಕಿಯಾ ಮೊಬೈಲ್, ಮತ್ತು ಪ್ಯಾನಾಸೋನಿಕ್ಗಳಿಂದ ಫೋನ್ಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿ ಟೆಜ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಸಾಧನ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ === ಇದರ ಸೇವೆ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ಐಒಎಸ್ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಬಹುಪಾಲು ಹೊಂದಬಲ್ಲದು. === ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ === ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಅಥವಾ ಇತರ ಪಾವತಿ ಅರ್ಜಿಗಳಂತಹ ಬಳಕೆದಾರಹೆಸರುಗಳಂತಹ ಯಾವುದೇ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗೆ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಇದು ಆಡಿಯೋ QR ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಪಾವತಿಯ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸೆಟ್ನಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸೆಟ್ಗೆ ಮಾನವನ ಕಿವಿಗೆ ಕೇಳಲಾಗದ ಆವರ್ತನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಧ್ವನಿ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಹ್ಯಾಂಡ್ಸೆಟ್ಗಳಲ್ಲಿ ಎನ್ಎಫ್ಸಿ ಚಿಪ್ಗಳ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ದೂರವಿರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ಫೋನ್ಗಳು ಎನ್ಎಫ್ಸಿ ಚಿಪ್ಗಳನ್ನು ಎಂಬೆಡ್ ಮಾಡಲಾಗಿಲ್ಲ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ತೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•ಗೂಗಲ್ ಪೇ }} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]] oykp7t1jx4mpz0kjii54a22sl7jzlia 3 96332 1374221 1296827 2026-05-27T05:42:38Z ರಾಜಶೇಖರ.ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ 44021 /* ಡಾ.ರಾಜಶೇಖರ ಸಿ.ಡಿ */ 1374221 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=ಡಾ.ರಾಜಶೇಖರ.ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ}} -- [[ಸದಸ್ಯ:New user message|New user message]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:New user message|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೦, ೭ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೮ (UTC) == ಜೂನ್ ೨೦೨೧ == ನೀವು ಬರೆಯುವ ಹೊಸ ಲೇಖನಗಳು ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿವರಿಸಿ ಬರೆದ ಹಾಗಿವೆ. ಸರಳವಾಗಿ ಬರೆಯಿರಿ ಮತ್ತು ಇನ್ಫೋಬಾಕ್ಸ್ ಸೇರಿಸಿ ಬರೆಯಿರಿ. ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಯಾವುದೇ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮಾದರಿಗಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಿ. [[ಸದಸ್ಯ:Msclrfl22|Msclrfl22]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Msclrfl22|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೧೦, ೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೧ (UTC) == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಮರೆಯಬೇಡಿ == ಆತ್ಮೀಯ ರಾಜಶೇಖರ.ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ, ನೀವು ಈ ಇಮೇಲ್ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಯಾಕೆಂದರೆ, ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಈ ಚುನಾವಣೆಯು ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2021ರಂದು ಶುರುವಾಗಿದ್ದು, ಆಗಸ್ಟ್ 31, 2021ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ತರಹದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬೋರ್ಡ್, ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ನಿರ್ಣಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ಈ ವರ್ಷ, ಸಮುದಾಯ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ 19 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ನಮ್ಮ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ 70,000 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಮತದಾನ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೋರಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ನೀವೂ ಒಬ್ಬರು! ಆಗಸ್ಟ್ 31ರ 23:59 UTC ತನಕ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''ಈ ಕೂಡಲೇ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ SecurePollನಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿ''']]. ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರೆ, ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇಮೇಲನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಳಿ ಎಷ್ಟೇ ಖಾತೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಒಂದು ಸಲ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ಈ ಚುನಾವಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಿರಿ]]. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೭, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21946184 --> == ಡಾ.ರಾಜಶೇಖರ ಸಿ.ಡಿ == ಇವರ ಪೂರ್ಣಹೆಸರು ರಾಜಶೇಖರ ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸವಣೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು.ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌.ಡಿ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿರುವ ಇವರು ಸದ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕರು,ಕವಿ-ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಗಾಯಕರು, ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಆಗಿರುವ ಇವರು ತಮ ಸೃಜನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. [[ಸದಸ್ಯ:ರಾಜಶೇಖರ.ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ|ರಾಜಶೇಖರ.ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ರಾಜಶೇಖರ.ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೮, ೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST) == ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ == 1. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಜೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರು ನಡೆಸಿದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ’ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಫೆ.2010 2. ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತç, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ವಿಭಾಗ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ `ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯ ಕುರಿತ ಕಮ್ಮಟ ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯದ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2011 3. ಹಿಂದಿ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ರಾಯಬಾಗ ಇವರು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಯು.ಜಿ.ಸಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ `ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ-ಕನ್ನಡ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೆ ದಲಿತ ಸಂವೇದನಾ’ ವಿಷಯದÀ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತರು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಸೆ.2011 4. Puducherry Institute of Linguistics and Culture, Puducherry & Folklore Society of South Indian Languages (FOSSILS), Thiruvananthpurm ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಧರ್ಮ-ಬಳೆಗಾರ ವೃತ್ತಿ’ ವಿಷಯದ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2012 ಭ್ರಾತೃತ್ವ’ ವಿಷಯದ ಉಪನ್ಯಾಸ.-28 ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ. 2021 5. ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಿವಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಹಿಳಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಾವೇರಿ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ’ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಎ.2013 6. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ., ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ದೃಶ್ಯಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಧಾರವಾಡ., ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಜಾನಪದ ಸಂಘ, ತ್ರಿವೇಂದ್ರಮ್ (FOSSILS) ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನ’ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ: ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮೇ.2013 7. ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಹಾಗೂ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೀ. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಇವುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ದೇವೇಂದ್ರಕುಮಾರ ಹಕಾರಿ ದತ್ತಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಜಾನಪದ ಭಂಡಾರ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಅ.2013 8. Karnatak University, Dept. of Dr.B.R.Ambedkar Studies & Sera Jey Monastic University, Bylakuppe, Mysore ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ‘Creating Better World : Dr.B.R.Ambedkar Vision and Perspectives’ ಎಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಅಂಬೇಡ್ಕರ ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಣಾಶಕ್ತಿ : ಶ್ರೀಮತಿ ರಮಾಬಾಯಿ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.- ಅ.2016 9. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಸವಣೂರ ಶಹರದ ದೊಡ್ಡಹುಣಸೆ ಕಲ್ಮಠದ ಲಿಂ.ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಚೋಟೇಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ 44ನೇ ಸ್ಮರಣೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ‘ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮಾರಂಭ’ದಲ್ಲಿ ‘ಶರಣರ ವಿಶ್ವ ಭ್ರಾತೃತ್ವ’ ವಿಷಯದ ಉಪನ್ಯಾಸ.-28 ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ. 2021 10. ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ., ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ., ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ, ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚೆನ್ನೆöÊ ಇವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಇಫ್ರೋ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ’ ಎಂಬ ಎರಡು ದಿನದ –ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವೆಬಿನಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದರು ಕಂಡ ಕಾಡುಹಣ್ಣುಗಳು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-29 ನೇ ಜುಲೈ.2021 ngp6voswlw9hp6xdqetpjzyfrha2unm 0 98574 1374238 1346816 2026-05-27T07:52:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374238 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = ಚೇತೇಶ್ವರ ಪೂಜಾರ | image = CHETESHWAR PUJARA (16007168057).jpg |caption = | country = ಭಾರತ | fullname = ಚೇತೇಶ್ವರ ಅರವಿಂದ ಪೂಜಾರ | birth_date = {{Birth date and age|1988|1|25|df=yes}} | birth_place = [[ರಾಜ್‌ಕೋಟ್]], [[ಗುಜರಾತ್]], [[ಭಾರತ]] | height = ೧೮೦ cm | batting = ಬಲಗೈ | bowling = ಬಲಗೈ ಲೆಗ್ ಬ್ರೇಕ್ | role = [[Batting order (cricket)#Top order|Top-order batter]] | family = ಅರವಿಂದ ಪೂಜಾರ (ತಂದೆ) | international = true | internationalspan = ೨೦೧೦ರಿಂದ | testdebutdate = ೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ | testdebutyear = ೨೦೧೦ | testdebutagainst = ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ | testcap = ೨೬೬ | lasttestdate = ೨೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ | lasttestyear = ೨೦೨೨ | lasttestagainst = ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ | odidebutdate = ೧ ಆಗಸ್ಟ್ | odidebutyear = ೨೦೧೩ | odidebutagainst = ಝಿಂಬಾಬ್ವೆ | odicap = ೧೯೮ | lastodidate = ೧೯ ಜೂನ್ | lastodiyear = ೨೦೧೪ | lastodiagainst = ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ | odishirt = ೧೬ | club1 = [[ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ]] | year1 = {{nowrap|೨೦೦೫ರಿಂದ}} | clubnumber1 = ೧೫ | club2 = [[ಕೊಲ್ಕತಾ ನೈಟ್ ರೈಡರ್ಸ್]] | year2 = ೨೦೧೦ | clubnumber2 = ೨೫ | club3 = [[ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು]] | year3 = ೨೦೧೧-೨೦೧೩ | clubnumber3 = ೩ | club4 = [[ಕಿಂಗ್ಸ್ ೧೧ ಪಂಜಾಬ್]] | year4 = ೨೦೧೪ | clubnumber4 = ೨೬೬ | club5 = [[ಡರ್ಬಿಶೈರ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | year5 = ೨೦೧೪ | clubnumber5 = ೯ | club6 = [[ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | year6 = ೨೦೧೫ | clubnumber6 = ೭೨ | club7 = [[ನಾಟಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | year7 = ೨೦೧೭ | clubnumber7 = ೩ | club8 = [[ಯಾರ್ಕ್‌ಶೈರ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | year8 = ೨೦೧೮ | clubnumber8 = ೨೭ | club9 = [[ಚೆನ್ನೈ ಸೂಪರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್]] | year9 = ೨೦೨೧ | clubnumber9 = ೨೫ | clubnumber10 = ೮ | club10 = [[ಸಸೆಕ್ಸ್ ಕೌಂಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ಲಬ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] | year10 = ೨೦೨೨ | columns = ೪ | column1 = [[ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್]] | matches1 = ೯೮ | runs1 = ೭೦೧೪ | bat avg1 = ೪೪.೩೯ | 100s/50s1 = ೧೯.೩೪ | top score1 = ೨೦೬[[ಔಟ್ ಆಗದೆ|*]] | deliveries1 = ೬ | wickets1 = ೦ | bowl avg1 = – | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = – | catches/stumpings1 = ೬೪/– | column2 = [[ಒಂದು ದಿನದ ಅಂ.ರಾ. ಪಂದ್ಯ|ಒಡಿಐ]] | matches2 = ೫ | runs2 = ೫೧ | bat avg2 = ೧೦.೨೦ | 100s/50s2 = ೦/೦ | top score2 = ೨೭ | deliveries2 = – | wickets2 = – | bowl avg2 = – | fivefor2 = – | tenfor2 = – | best bowling2 = – | catches/stumpings2 = ೦/– | column3 = [[ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್|FC]] | matches3 = ೨೩೫ | runs3 = ೧೮,೧೨೧ | bat avg3 = ೫೨.೨೨ | 100s/50s3 = ೫೫/೭೧ | top score3 = ೩೫೨ | deliveries3 = ೨೫೭ | wickets3 = ೬ | bowl avg3 = ೨೭.೫೦ | fivefor3 = ೦ | tenfor3 = ೦ | best bowling3 = ೨/೪ | catches/stumpings3 = ೧೫೦/– | column4 = [[List A cricket|LA]] | matches4 = ೧೧೧ | runs4 = ೫,೦೫೯ | bat avg4 = ೫೭.೪೮ | 100s/50s4 = ೧೪/೩೧ | top score4 = ೧೭೪ | deliveries4 = ೬ | wickets4 = ೦ | bowl avg4 = – | fivefor4 = – | tenfor4 = – | best bowling4 = – | catches/stumpings4 = ೪೦/– | date = ೨೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ | source = https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/batting/most_runs_career.html?class=1;id=6;type=team }} '''ಚೇತೇಶ್ವರ ಅರವಿಂದ್ ಪೂಜಾರ ''', ಓರ್ವ ಭಾರತೀಯ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಆಟಗಾರ. ಇವರು ಬಲಗೈ ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಯಾಟ್ಸಮಾನ್ ಹಾಗು ಬಲಗೈ ಲೆಗ್ ಬ್ರೇಕ್ ಬೌಲರ್. [[ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫಿ]]‌‌ಯಲ್ಲಿ [[ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ]] ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಪೂಜಾರರವರು ಜನವರಿ ೨೫,೧೯೮೮ರಂದು [[ಗುಜರಾತ್]]ನ [[ರಾಜಕೋಟ್]]ನಲ್ಲಿ ಅರವಿಂದ ಪುಜಾರ ಹಾಗು ರೀಮಾ ಪುಜಾರ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.ಇವರು ತಮ್ಮ ೧೪ರ ವಯೋಮಿತಿ ತಂಡದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಶತಕ ಬಾರಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ೧೯ರ ವಯೋಮಿತಿ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಆಡುವಾಗ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ವಿರುದ್ಧ ದ್ವಿಶತಕ ಬಾರಿಸಿದ್ದರು.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Cheteshwar_Pujara</ref> == ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ == === ಐಪಿಎಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ === ಮಾರ್ಚ್ ೧೨, ೨೦೧೦ರಂದು [[ಮುಂಬೈ]]ನ ಡಾ. ಡಿ ವೈ ಪಾಟಿಲ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲನೇ [http://www.iplt20.com ಐಪಿಎಲ್] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಕನ್ ಚಾರ್ಜರ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಕೋಲ್ಕತ್ತ ನೈಟ್ ರೈಡರ್ಸ್]] ತಂಡದಿಂದ [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್]]ನಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಐಪಿಎಲ್‍ನಲ್ಲಿ ೩೯೦ ರನ್‍ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇವರು ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]]ನ [[ಕೌಂಟಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್]]ನಲ್ಲಿ ಯಾಕ್‍ಶೈರ್ಸ್ ತಂಡಕ್ಕೆ ಆಡುತ್ತಾರೆ. <ref>http://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/10677/deccan-chargers-vs-kolkata-knight-riders-1st-match-indian-premier-league-2010</ref><ref>https://www.deccanchronicle.com/sports/cricket/290118/indian-premier-league-ipl-2018-player-auction-no-bids-cheteshwar-pujar.html</ref><ref>https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/yorkshire-signs-cheteshwar-pujara-for-second-stint/articleshow/62709145.cms</ref> === ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ === ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೦೨, ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ]] [[ಎಂ ಚಿನ್ನಸ್ವಾಮಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]]ದಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ವಿರುದ್ದ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಪುಜಾರರವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು.ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಪಂದ್ಯದ ಎರಡನೇ ಇನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೦೭ ಬೌಂಡರಿ ಸಹಿತ ಅರ್ಧ ಶತಕ ಬಾರಿಸಿದರು. ಆಗಸ್ಟ್ ೦೧, ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]]ಯ ಬುಲಾವಯ್ಯೋದಲ್ಲಿ [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ನಾಲ್ಕನೇ ಏಕದಿನ ಪಂದ್ಯದ ಮೂಲಕ ಇವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕದಿನ [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]]ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪನೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>http://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/3347/india-vs-australia-2nd-test-australia-in-india-2010</ref><ref>http://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/12566/zimbabwe-vs-india-4th-odi-india-tour-of-zimbabwe-2013</ref> == ಶ್ರೇಯಾಂಕ == *ಪ್ರಸ್ತುತ ಪುಜಾರರವರು '''[[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮಂಡಳಿ]]'''<ref>https://www.icc-cricket.com/</ref> ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಬ್ಯಾಟಿಂಗ್ ವಿಭಾಗದ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ, **''ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್'' ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ '''೬ನೇ''' ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.icc-cricket.com/rankings/mens/player-rankings/test/batting |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-03-24 |archive-date=2023-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230922011851/https://www.icc-cricket.com/rankings/mens/player-rankings/test/batting |url-status=dead }}</ref> == ಪಂದ್ಯಗಳು == *ಟೆಸ್ಟ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : '''೫೭''' ಪಂದ್ಯಗಳು<ref>http://www.espncricinfo.com/india/content/player/32540.html</ref><ref>http://www.cricbuzz.com/profiles/1448/cheteshwar-pujara</ref> *ಏಕದಿನ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : '''೫''' ಪಂದ್ಯಗಳು *ಐಪಿಎಲ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ : '''೩೦''' ಪಂದ್ಯಗಳು === ದ್ವಿಶತಕಗಳು === #ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : '''100'' === ಶತಕಗಳು === #ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : '''೧೪''' === ಅರ್ಧ ಶತಕಗಳು === #ಟೆಸ್ಟ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : '''೧೭''' #ಐಪಿಎಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ : '''೧''' ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category}} *[http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/32540.html Player Profile: Cheteshwar Pujara] from ''[[ESPNcricinfo]]'' *[http://www.wisdenindia.com/player/India/Cheteshwar-Pujara/3318.html Cheteshwar Pujara] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180720090925/http://www.wisdenindia.com/player/India/Cheteshwar-Pujara/3318.html |date=2018-07-20 }}'s profile page on Wisden *[http://www.sportskeeda.com/player/cheteshwar-pujara/ Cheteshwar Pujara Profile and latest news at [[Sportskeeda]]] *[https://cricketarchive.com/Archive/Players/17/17473/17473.html Player Profile: Cheteshwar Pujara] from ''CricketArchive'' == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references/> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಳ್ವಾಸ್ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಆಸೋಸಿಯೇಶನ್]] ee8nbmi1izojfi8ku8339q8ljsm7l63 0 105462 1374173 1342182 2026-05-26T15:29:50Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374173 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Colin Kaepernick - San Francisco vs Green Bay 2012.jpg|350px|thumb|right|ಕಾಲಿನ್ ರಾಂಡ್ ಕೇಪರ್ನಿಕ್‌]] '''[[:en:Colin Kaepernick|ಕಾಲಿನ್ ರಾಂಡ್ ಕೇಪರ್ನಿಕ್‌ರವರು]]''' ೩ [[ನವೆಂಬರ್]],೧೯೮೭ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಇವರು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾದ]] ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ [[:en:Quarterback|ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಬ್ಯಾಕ್‌]] ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ (ಎನ್ಎಫ್ಎಲ್)ನಲ್ಲಿ]] 'ವೃತ್ತಿಪರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡ'ವಾದ [[:en:San Francisco 49ers|'''ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್''']] ಗಾಗಿ ಆರು ಋತುಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು. ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪೊಲೀಸ್ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್(NFL) ಆಟಗಳ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಯೂರಿ ಕುಳಿತರು.<ref>{{cite news|title=Colin Kaepernick's private NFL workout, Prince Andrew's interview: 5 things to know this weekend|date=November 16, 2019|newspaper=USA Today|url=https://www.usatoday.com/story/news/2019/11/16/colin-kaepernick-nfl-workout-prince-andrew-interview-leonid-meteor-shower/4189555002/|access-date=November 17, 2019|quote=Kaepernick, 32, hasn't played in an NFL game since 2016 after he began kneeling during pregame renditions of the national anthem as a means of protesting police brutality and racial inequality in America.}}</ref><ref>{{cite news|title=Kaepernick, from Super Bowl quarterback to NFL pariah|date=April 9, 2018|work=France 24|agency=[[Agence France-Presse|AFP]]|url=https://www.france24.com/en/20180904-kaepernick-super-bowl-quarterback-nfl-pariah|access-date=November 17, 2019|quote=What began as a quiet protest against police brutality and racial inequality catapulted Colin Kaepernick to the forefront of the 'Black Lives Matter' movement.}}</ref><ref>{{cite news|last=Lang|first=Cady|title='I Feel Like Jay-Z Can Bring Back Colin Kaepernick.' Celebrities Weigh in on Jay Z's New NFL Deal|date=August 19, 2019|magazine=Time|url=https://time.com/5655381/jay-z-nfl-kaepernick-controversy-responses/|access-date=November 17, 2019|quote=Cardi also said that she hoped that Jay-Z would be able to influence the league to hire Kaepernick, who has not played in the league since 2016, following tensions over his decision to kneel during the national anthem as a form of peaceful protest against police brutality and racial inequality.|archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 21, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191021083041/https://time.com/5655381/jay-z-nfl-kaepernick-controversy-responses/|url-status=dead}}</ref> ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ನೆವಾಡಾ ವುಲ್ಫ್ ಪ್ಯಾಕ್‌ಗಾಗಿ ಕಾಲೇಜು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಅನ್ನು ಆಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಎರಡು ಬಾರಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ (WAC) ವರ್ಷದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಆಟಗಾರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಎನ್‌ಸಿಸಿಎ(NCAA) ಡಿವಿಷನ್ I ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ೧೦,೦೦೦ ಹಾದುಹೋಗುವ ಗಜಗಳು(ಪಾಸಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು) ಮತ್ತು ೪,೦೦೦ ನುಗ್ಗುವ ಗಜಗಳನ್ನು(ರಶಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು) ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ಗಳಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಆಟಗಾರರಾದರು. ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ, ಅವರು ೨೦೧೧ ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್(NFL) ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌ನ ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್ ನಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಕೈಪರ್ನಿಕ್ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಪರ [[ಅಸ್ಸೋಸಿಯೆಷನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್|ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಅಲೆಕ್ಸ್ ಸ್ಮಿತ್‌ಗೆ ಬ್ಯಾಕಪ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಆಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಮಿತ್‌ರವರು ಘರ್ಷಣೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ನಂತರ ೨೦೧೨ ರ ಋತುವಿನ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್ ಸ್ಟಾರ್ಟರ್ ಆದರು. ನಂತರ ಅವರು ಉಳಿದ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಆರಂಭಿಕ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಬ್ಯಾಕ್ ಆಗಿ ಉಳಿದರು. ೧೯೯೪ ರಿಂದ ತಂಡವನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ೨೦೧೩ ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್ಟರ್ ಆಗಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಪೂರ್ಣ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಕೇಪರ್ನಿಕ್‌ರವರು ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್‌ ಗೆ ಎನ್ಎಫ್‌ಸಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಆಟವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಮುಂದಿನ ಮೂರು ಋತುಗಳಲ್ಲಿ, ಕೇಪರ್ನಿಕ್‌ರವರು ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಬ್ಯಾಕ್ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಳೆದು ನಂತರ ಮರುಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[:en:San Francisco 49ers|೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್]] ಮೂರು ಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲೇಆಫ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್ ಮೂರನೇ ಪೂರ್ವ ಋತುವಿನ ಆಟದಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವ ಬದಲು ಜನಾಂಗೀಯ ಅನ್ಯಾಯ, ಪೊಲೀಸ್ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿ, ಆಟಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಯುಎಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ನುಡಿಸುವಾಗ ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಮಂಡಿಯೂರಿ ಕುಳಿತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |last=Wyche |first=Steve |author-link=Steve Wyche |date=August 27, 2016 |title=Colin Kaepernick explains why he sat during national anthem |url=https://www.nfl.com/news/colin-kaepernick-explains-why-he-sat-during-national-anthem-0ap3000000691077 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170820000932/http://www.nfl.com/news/story/0ap3000000691077/article/colin-kaepernick-explains-why-he-sat-during-national-anthem |archive-date=August 20, 2017 |access-date=August 20, 2017 |website=NFL.com}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.denverpost.com/2017/03/24/colin-kaepernick-blackballed-nfl/ |title=Has Colin Kaepernick been blackballed by the NFL? |newspaper=[[The Denver Post]] |last=Blackistone |first=Kevin B. |author-link=Kevin Blackistone |access-date=August 20, 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170526132004/https://www.denverpost.com/2017/03/24/colin-kaepernick-blackballed-nfl/ |archive-date=May 26, 2017 |date=March 24, 2017 }}</ref> ನಂತರದ ವಾರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ಋತುವಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಅವರು ಗೀತೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಯೇ ಮಂಡಿಯೂರಿದರು. ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಧ್ರುವೀಕೃತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದವು. ಕೆಲವರು ಅವರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಹೊಗಳಿದರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಚಳವಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಇದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಂಪ್]] ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಆಟಗಾರರನ್ನು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ಎನ್ಎಫ್ಎಲ್]] ಮಾಲೀಕರು "ವಜಾ ಮಾಡಬೇಕು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ ನಂತರ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |date=September 22, 2017 |title=Trump says NFL should fire players who kneel during national anthem |url=https://latimes.com/nation/nationnow/la-na-trump-nfl-anthem-20170922-story.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180215143540/http://www.latimes.com/nation/nationnow/la-na-trump-nfl-anthem-20170922-story.html |archive-date=February 15, 2018 |access-date=February 15, 2018 |website=[[Los Angeles Times]] |agency=[[Associated Press]]}}</ref><ref>{{Cite web |last=Watkins |first=Eli |date=October 9, 2017 |title=Pence leaves Colts game after protest during anthem |url=https://www.cnn.com/2017/10/08/politics/vice-president-mike-pence-nfl-protest/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180208081558/https://www.cnn.com/2017/10/08/politics/vice-president-mike-pence-nfl-protest/index.html |archive-date=February 8, 2018 |access-date=February 15, 2018 |website=[[CNN.com]]}}</ref> ಆ ಋತುವಿನ ನಂತರ ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದನು ಮತ್ತು ಸಹಿ ಮಾಡದೇ ಉಳಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಕರು ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಕಾಲಿನ್‌ರವರು ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಾಲೀಕರ ವಿರುದ್ಧ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಲೀಗ್‌ನಿಂದ ಹೊರಗಿಡುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಹಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂಬ ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್‌ನ ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರ ಸ್ಟೀಫನ್ ಬಿ. ಬರ್ಬ್ಯಾಂಕ್‌ರವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಗೌಪ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ ಕೆಪರ್ನಿಕ್ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ದೂರನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಪೋಲೀಸ್ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಮತ್ತು ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಜಾರ್ಜ್ ಫ್ಲಾಯ್ಡ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅವರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಗಮನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ಆದರೆ ಅವರು ಯಾವುದೇ ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡದಿಂದ ಸಹಿ ಮಾಡದೆ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌ನ ಮಿಲ್ವಾಕೀಯಲ್ಲಿ ೧೯ ವರ್ಷದ ಹೈಡಿ ರುಸ್ಸೋ ಎಂಬ ಬಿಳಿ ಅಮೇರಿಕನ್‌ಗೆ ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|last1=Martenzie|first1=Johnson|title=Colin Kaepernick's parents break silence: 'We absolutely do support him'|url=http://www.espn.com/nfl/story/_/id/18247113/colin-kaepernick-parents-break-silence-speak-support-criticized-quarterback|access-date=December 27, 2017|work=[[ESPN.com]]|date=December 10, 2016|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171228000514/http://www.espn.com/nfl/story/_/id/18247113/colin-kaepernick-parents-break-silence-speak-support-criticized-quarterback|archive-date=December 28, 2017}}</ref><ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=LkAmAOsi8Y8C |title=Playing with Purpose: Football: Inside the Lives and Faith of the NFL's Most Intriguing Personalities |first=Mike |last=Yorkey |date=August 1, 2013 |publisher=Barbour Publishing |isbn=9781624165115 |via=Google Books |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118224243/https://books.google.com/books?id=LkAmAOsi8Y8C |archive-date=November 18, 2016 }}</ref> ಅವನ ಜನ್ಮ ತಂದೆ, ಕಪ್ಪು ಅಮೇರಿಕನ್ ([[ಘಾನಾ|ಘಾನಿಯನ್]], [[ನೈಜೀರಿಯ|ನೈಜೀರಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಕೋತ್ ದ್'ಇವಾರ್|ಐವೊರಿಯನ್]] ವಂಶಸ್ಥರು) ಮತ್ತು ಅವರ ಗುರುತು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಕೈಪರ್ನಿಕ್ ಹುಟ್ಟುವ ಮೊದಲು ರುಸ್ಸೋ ಅವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರು. ರುಸ್ಸೋ ಅವರು ಕೇಪರ್ನಿಕ್‌ನನ್ನು ದತ್ತು ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ೫ ವಾರಗಳ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ರಿಕ್ ಮತ್ತು ತೆರೇಸಾ ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಎಂಬ ಬಿಳಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಜೈವಿಕ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು: ಮಗ ಕೈಲ್ ಮತ್ತು ಮಗಳು ಡೆವೊನ್. ಹೃದಯ ದೋಷಗಳಿಂದ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಇವರು ಕಾಲಿನ್‌ನನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref name="reily">{{Cite news |last=Reilly |first=Rick |date=January 30, 2013 |title=A call Kaepernick should make |work=ESPN.com |url=https://www.espn.com/espn/story/_/id/8897116/colin-kaepernick-birth-mom |url-status=live |access-date=February 2, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130202070650/http://espn.go.com/espn/story/_/id/8897116/colin-kaepernick-birth-mom |archive-date=February 2, 2013}}</ref><ref>{{cite news |last=Wise |first=Mike |title=Super Bowl: Colin Kaepernick isn't out of central casting, but he may become new poster boy |date=January 30, 2013 |newspaper=The Washington Post |url=https://articles.washingtonpost.com/2013-01-30/sports/36647075_1_colin-kaepernick-social-media-white-couple |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921060153/http://articles.washingtonpost.com/2013-01-30/sports/36647075_1_colin-kaepernick-social-media-white-couple |archive-date=September 21, 2013 |url-status=dead |access-date=August 25, 2017 }}</ref><ref>{{Cite news |last=Lewis |first=Aimee |date=September 10, 2018 |title=Colin Kaepernick: A cultural star fast turning into a global icon |work=[[CNN.com]] |url=https://www.cnn.com/2018/09/07/sport/colin-kaepernick-protest-taking-the-knee-nate-boyer-spt-intl/index.html |access-date=September 24, 2018}}</ref> ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ತನ್ನ ನಾಲ್ಕನೇ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಗೆ ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್‌ನ ಫಾಂಡ್ ಡು ಲ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ನಂತರ ಅವನ ಕುಟುಂಬವು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾಕ್ಕೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಎಂಟು ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ, ಯುವ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಪಂಟರ್ ಆಗಿ ಆಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಒಂಬತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಯುವ ತಂಡದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಆಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಸುದೀರ್ಘ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪಾಸ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ]] ಟರ್ಲಾಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜಾನ್ ಹೆಚ್. ಪಿಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ೪.೦ ಜಿಪಿಎ(GPA) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೈಪರ್ನಿಕ್, ಫುಟ್‌ಬಾಲ್, ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಆಡುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಯ್ಕೆಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರು. ಅವರು ಹಿರಿಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಮೌಲ್ಯಯುತ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. [[ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌|ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಅವರು ಮೊದಲ-ತಂಡ ಆಲ್-ಸಿಸಿಸಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪ್ಲೇಆಫ್‌ಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ೧೬ ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ತಂಡವನ್ನು ನಂ. ೧ - ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಓಕ್ ರಿಡ್ಜ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ಗೆ ಸಮೀಪಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಕೈಪರ್ನಿಕ್ ೩೪ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಎನ್‌ಬಿಎ ಆಟಗಾರನಾದ ಓಕ್ ರಿಡ್ಜ್‌ನ ರಿಯಾನ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ೫೦ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ತನ್ನ ತಂಡವನ್ನು ಗೆಲುವಿನತ್ತ ಮುನ್ನಡೆಸಿದನು.<ref>{{cite news |last=Hale |first=Jennifer |title=Ryan Anderson recalls going up against Colin Kaepernick in high school |date=May 4, 2014 |work=FoxSports.com |url=http://www.foxsports.com/southwest/story/ryan-anderson-recalls-going-up-against-colin-kaepernick-in-high-school-030414 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150320064440/http://www.foxsports.com/southwest/story/ryan-anderson-recalls-going-up-against-colin-kaepernick-in-high-school-030414 |archive-date=March 20, 2015 |url-status=live }}</ref> ==ಕಾಲೇಜು ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ತನ್ನ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಪಿಚರ್ ಆಗಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಆ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆದರೆ ಅವರು ಕಾಲೇಜು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಆಡಲು ಬಯಸಿದ್ದರು. ನೆವಾಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ರೆನೋ ಕೇಪರ್ನಿಕ್‌ರಿಗೆ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ನೀಡಿದ ಏಕೈಕ ಕಾಲೇಜಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ [[ನೆವಾಡಾ|ನೆವಾಡಾದೊಂದಿಗೆ]] ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ತನ್ನ ಕಾಲೇಜು ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ ವುಲ್ಫ್ ಪ್ಯಾಕ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಕ್-ಅಪ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಆಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಂಡದ ೧೩ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ೧೧ ರಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು. ಅವರು ೧೯ ಪಾಸಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು, ಮೂರು ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು೨,೧೭೫ ಹಾದುಹೋಗುವ ಗಜಗಳೊಂದಿಗೆ ಋತುವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು ೫೩.೮% ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. [[ನೆವಾಡಾ]] ೬-೭ ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದಾಗ ಕೈಪರ್ನಿಕ್ ೫೯೩ ರಶಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಆರು ರಶಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Colin Kaepernick 2007 Game Log |url=https://www.sports-reference.com/cfb/players/colin-kaepernick-1/gamelog/2007 |access-date=March 3, 2023 |website=College Football at Sports-Reference.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=2007 Nevada Wolf Pack Stats |url=https://www.sports-reference.com/cfb/schools/nevada/2007.html |access-date=March 3, 2023 |website=College Football at Sports-Reference.com |language=en}}</ref> ಎರಡನೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ, ಕೈಪರ್ನಿಕ್ ೨,೮೪೯ ಹಾದುಹೋಗುವ ಗಜಗಳು, ೨೨ ಹಾದುಹೋಗುವ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು, ಏಳು ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳು, ೧,೧೩೦ ನುಗ್ಗುವ ಗಜಗಳು ಮತ್ತು ೧೭ ನುಗ್ಗುವ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಎನ್‌ಸಿಎಎ(NCAA) ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ೨,೦೦೦ ಗಜಗಳಷ್ಟು ಹಾದುಹೋಗುವ ಮತ್ತು ಒಂದೇ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ೧,೦೦೦ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಗಜಗಳಷ್ಟು ಧಾವಿಸುವ ಆರನೇ ಆಟಗಾರರಾದರು. ಹ್ಯುಮಾನಿಟೇರಿಯನ್ ಬೌಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ೩೭೦ ಪಾಸಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ಮೂರು ಪಾಸಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು, ಎರಡು ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳು, ೧೫ ರಶಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ರಶಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌‌ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂಡವು ಆಟದಲ್ಲಿ ಸೋತರೂ "ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಆಟಗಾರ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಆಟದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಅವರನ್ನು 'ಡಬ್ಲ್ಯುಎಸಿ(WAC) ವರ್ಷದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಆಟಗಾರ' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಾಗೋ]] ರಾಜ್ಯದ ಮಾರ್ಷಲ್ ಫಾಕ್ ಅವರ ನಂತರ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಎರಡನೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕೇಪರ್ನಿಕ್‌‌ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೯ ರ ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಶಿಕಾಗೊ|ಚಿಕಾಗೋ]] ಕಬ್ಸ್‌ನಿಂದ ೪೩ ನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೈಪರ್ನಿಕ್ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಅವರು ನೆವಾಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಆಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಬ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ. ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ತನ್ನ ಕಿರಿಯ ಋತುವನ್ನು ೨,೦೫೨ ಪಾಸಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ೨೦ ಪಾಸಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು, ಆರು ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳು, ೧,೧೮೩ ರಶಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೧೬ ರಶಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಸಿದರು. ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ವುಲ್ಫ್ ಪ್ಯಾಕ್ ಅನ್ನು ೮-೫ ದಾಖಲೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಜೇಯ ಬೋಯಿಸ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ನ ಹಿಂದೆ ಡಬ್ಲ್ಯೂ‌ಎಸಿ(WAC)ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಅವರನ್ನು ಆ ಋತುವಿನ 'ಎರಡನೇ-ತಂಡ ಆಲ್-ಡಬ್ಲ್ಯುಎಸಿ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಬ್ಯಾಕ್' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. [[ನವೆಂಬರ್]] ೨೬,೨೦೧೦ ರಂದು, ಕೇಪೆರ್ನಿಕ್ ತನ್ನ ತಂಡವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸೋಲಿಲ್ಲದ ಬೋಯಿಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ ವಿರುದ್ಧ ತನ್ನ ತಂಡವನ್ನು ೩೪-೩೧ ಅಧಿಕಾವಧಿ ವಿಜಯಕ್ಕೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಅವರ ೨೪-ಪಂದ್ಯಗಳ ಗೆಲುವಿನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ೨೦೦೮ ರ ಪೊಯಿನ್ಸೆಟ್ಟಿಯಾ ಬೌಲ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.sports-reference.com/cfb/boxscores/2010-11-26-nevada.html |title=Boise State at Nevada Box Score, November 26, 2010 |website=College Football at Sports-Reference.com |access-date=January 18, 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120435/https://www.sports-reference.com/cfb/boxscores/2010-11-26-nevada.html |archive-date=January 19, 2018 }}</ref> ಈ ಆಟವನ್ನು ನೆವಾಡಾದ ಹಿರಿಯ ರಾತ್ರಿ ಆಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಅವರ ಅಂತಿಮ ತವರು ಪಂದ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ನೆವಾಡಾ ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರ ಕ್ರಿಸ್ ಆಲ್ಟ್ ನಂತರ ಈ ಆಟವನ್ನು "ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಗೆಲುವು" ಎಂದು ಕರೆದರು. ಕೈಪರ್ನಿಕ್ ತನ್ನ ಹಿರಿಯ ಋತುವನ್ನು ೩,೦೨೨ ಪಾಸಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ೨೧ ಪಾಸಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು, ಎಂಟು ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳು, ೧,೨೦೬ ರಶಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೨೦ ರಶಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಅದೇ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ೨೦ ಪಾಸಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೨೦ ರಶಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಇವರು ಎಫ್‌ಬಿಎಸ್(FBS) ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಆಗಿ ಅವರು ಫ್ಲೋರಿಡಾದ [[:en:Tim Tebow|ಟಿಮ್ ಟೆಬೊವನ್ನು]] ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಲೂಯಿಸಿಯಾನ ಟೆಕ್ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ನೆವಾಡಾ ಡಬ್ಲ್ಯುಎಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದ [[:en:Kellen Moore|ಕೆಲೆನ್ ಮೂರ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಅವರನ್ನು ವರ್ಷದ ಡಬ್ಲ್ಯುಎಸಿ ಸಹ-ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಆಟಗಾರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಕೈಪರ್ನಿಕ್ ತನ್ನ ಕಾಲೇಜು ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ೧೦, ೦೯೮ ಪಾಸಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ೮೨ ಪಾಸಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು, ೨೪ ಇಂಟರ್‌ಸೆಪ್ಶನ್‌ಗಳು, ೪,೧೧೨ ರಶಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೫೯ ರಶಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಗಿಸಿದರು. ಡಿವಿಷನ್ I ಎಫ್‌ಬಿಎಸ್ ಕಾಲೇಜು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ೧೦,೦೦೦ ಗಜಗಳಷ್ಟು ಹಾದುಹೋಗುವ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜು ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲಿ ೪,೦೦೦ ಗಜಗಳಷ್ಟು ಧಾವಿಸಿದ ಮೊದಲ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಬ್ಯಾಕ್ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು ಮತ್ತು ಇದು ನಕಲು ಮಾಡದ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ಮಾಜಿ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಬ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಹೈಸ್ಮನ್ ಟ್ರೋಫಿ ವಿಜೇತ ಎರಿಕ್ ಕ್ರೌಚ್ ಅವರನ್ನು ಎಫ್. ಬಿ. ಎಸ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಬ್ಯಾಕ್ ಮೂಲಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಶಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಸಮಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |last=Murray |first=Chris |date=October 23, 2020 |title=Colin Kaepernick headlines Nevada's six-person 2020 Hall of Fame class |url=https://nevadasportsnet.com/news/reporters/colin-kaepernick-headlines-nevadas-six-person-2020-hall-of-fame-class |access-date=March 9, 2023 |website=Nevada Sports Net |language=en}}</ref> ಕೈಪರ್ನಿಕ್ ತನ್ನ ಕಾಲೇಜು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೪.೦ ಗ್ರೇಡ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite web |last=Biderman |first=Chris |date=December 13, 2016 |title=Colin Kaepernick 'explores' idea of grad school |url=https://ninerswire.usatoday.com/2016/12/13/colin-kaepernick-explores-idea-of-grad-school/ |website=Niners Wire |publisher=USA Today |location=McLean, VA}}</ref> ಅವರ ಹಿರಿಯ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನ ನಂತರ, ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ೨೦೧೧ ಎನ್ಎಫ್ಎಲ್ ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌ಗೆ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದರು. ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ===೨೦೧೧ ರ ಋತು=== ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೯, ೨೦೧೧ ರಂದು [[:en:San Francisco 49ers|ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್]], [[:en:2011 NFL draft|೨೦೧೧ ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್ ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ (ಒಟ್ಟಾರೆ ೩೬ ನೇ) ಕೆಪರ್ನಿಕ್ ಅವರನ್ನು ನಾಲ್ಕನೇ ಪಿಕ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಎರಡನೇ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ (ಒಟ್ಟಾರೆ ೪೫ ನೇ) ಹದಿಮೂರನೇ ಪಿಕ್‌ನಿಂದ ಡೆನ್ವರ್ ಬ್ರಾಂಕೋಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಿದರು. ೩೬ ನೇ ಒಟ್ಟಾರೆ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಬ್ರಾಂಕೋಸ್‌ರವರು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ೪೫, ೧೦೮ ಮತ್ತು ೧೪೧ ಪಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.pro-football-reference.com/years/2011/draft.htm |title=2011 NFL Draft Listing |website=Pro-Football-Reference.com |access-date=January 18, 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170814023237/https://www.pro-football-reference.com/years/2011/draft.htm |archive-date=August 14, 2017 }}</ref> ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ೨೦೧೧ ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವನ್ನು [[:en:Alex Smith|ಅಲೆಕ್ಸ್ ಸ್ಮಿತ್‌ಗೆ]] ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಕಳೆದರು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಐದು ಪಾಸ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ===೨೦೧೨ ರ ಋತು=== ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಆಟಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಅನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಅವರು [[:en:2012 New York Jets season|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಜೆಟ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ ಏಳು-ಯಾರ್ಡ್ ರನ್ ಗಳಿಸಿದಾಗ ತಂಡದ ನಾಲ್ಕನೇ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮೊದಲ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ೧೦ ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ, ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ರಾಮ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ, ಕೆಪರ್ನಿಕ್ ಅವರು ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕನ್ಕ್ಯುಶನ್ ಅನುಭವಿಸಿದ ನಂತರ ಆಟದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಮಿತ್ ಅವರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಕೈಪರ್ನಿಕ್ ೧೧೭ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಹದಿನೇಳು ಪಾಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೬೬ ರಶಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್(49ers) ಮತ್ತು ರಾಮ್ಸ್ ಆಟವನ್ನು ೨೪- ೨೪ ರಂತೆ ಸಮನಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಎನ್ಎಫ್ಎಲ್ ಆರಂಭವನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ [[ನವೆಂಬರ್]] ೧೯ ರಂದು ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಸ್ಟಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿಕಾಗೊ ಬೇರ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಸೋಮವಾರ ರಾತ್ರಿಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಆಟದ ವೇಳೆ ಪಡೆದರು. ಕೈಪರ್ನಿಕ್ ೨೪೬ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗೆ ೧೬-೨೩ ಅನ್ನು ಎರಡು ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ೩೨-೭ ಗೆಲುವಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೇಯಾಂಕಿತ ಬೇರ್ಸ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಬ್ಯಾಕ್ ವಿವಾದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಸ್ಮಿತ್ ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಸರ್ ರೇಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು (೧೦೪.೧, ಲೀಗ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಶೇಕಡಾವಾರು (೭೦%) ನಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಹರ್ಬಾಗ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕರಾಗಿ ೧೯-೫-೧ ಆಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಅವರ ಸ್ಕ್ರಾಂಬ್ಲಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ತೋಳಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ಪಂದ್ಯದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ಆಡಲು ಸ್ಮಿತ್‌ಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಹರ್‌ಬಾಗ್ ಅವರನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮತ್ತೆ ಕೈಪರ್ನಿಕ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪೇಟ್ರಿಯಾಟ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ೧೫‌ ನೇ ವಾರಕ್ಕೆ ಕೆಪರ್ನಿಕ್‌ರವರು ಎನ್ಎಫ್‌ಸಿ(NFC) ವಾರದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಆಟಗಾರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಅವರು ೨೨೧ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೪೧-೩೪ ಗೆಲುವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರತಿಬಂಧವನ್ನು ದಾಟಿದರು. ಅವರು ಉಳಿದ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಉಳಿದರು ಮತ್ತು ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್ ಅನ್ನು ೧೧-೪-೧ ದಾಖಲೆಗೆ ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ಎನ್ಎಫ್ಎಲ್]] ಪ್ಲೇಆಫ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಲು ಕಾರಣರಾದರು. ತನ್ನ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನಂತರದ ಋತುವಿನ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಗ್ರೀನ್ ಬೇ ಪ್ಯಾಕರ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ, ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ೨೬೩ ಪಾಸಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ಎರಡು ಪಾಸಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು, ಒಂದು ಪ್ರತಿಬಂಧ ಮತ್ತು ೧೮೧ ರಶಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ರಶಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ಯಾಕರ್ಸ್ ಅನ್ನು ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್‌ ೪೫-೩೧ ರಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದರು. ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ೧೮೧ ರ ಹೊಸ ದಾಖಲೆಯೊಂದಿಗೆ ೨೦೦೨ ರ ನಿಯಮಿತ ಋತುವಿನ ಆಟದಲ್ಲಿ ಮೈಕೆಲ್ ವಿಕ್ ಅವರ ೧೭೩ ರ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದು, ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ನಿಂದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರಶ್ಸಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್ ಸಿಂಗಲ್-ಗೇಮ್ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್‌ನ ನಂತರದ ಋತುವಿನ ರಶ್ಶಿಂಗ್ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದರು ಮತ್ತು ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳಿಗೆ ಓಡಿ ಮತ್ತು ಪ್ಲೇಆಫ್ ಆಟದಲ್ಲಿ ಇತರ ಇಬ್ಬರಿಗೆ ಪಾಸ್ ಮಾಡಿದ ಏಕೈಕ ಆಟಗಾರರಾಗಿ ಜೇ ಕಟ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟೊ ಗ್ರಹಾಂ ಅವರನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಎನ್‌ಎಫ್‌ಸಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್‌ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಫಾಲ್ಕನ್ಸ್ ಅನ್ನು ೨೮-೨೪ ರಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು. ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ೨೩೩ ಗಜಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗೆ ೧೬-೨೧ ಪಾಸ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ೨೦೧೩ ರ ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್ ಟಾಪ್ ೧೦೦ ಆಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಹ ಆಟಗಾರರಿಂದ ಅವರು ೮೧ ನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. ===೨೦೧೩ ರ ಋತು=== [[:en:2013 Green Bay Packers season|ಗ್ರೀನ್ ಬೇ ಪ್ಯಾಕರ್ಸ್]] ವಿರುದ್ಧ ೨೦೧೩ ರ ಋತುವಿನ ಆರಂಭಿಕ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಕೆಪರ್ನಿಕ್ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಉನ್ನತ ೪೧೨ ಗಜಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಎಸೆದರು. ಕೈಪರ್ನಿಕ್‌ಎಅವರು ೩,೧೯೭ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ೨೧ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಎಂಟು ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳು, ೫೨೪ ರಶಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ರಶಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಋತುವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್‌ ಅನ್ನು ೧೨-೪ ದಾಖಲೆ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್ ಪ್ಲೇಆಫ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ===೨೦೧೪ ರ ಋತು=== [[ಜೂನ್]] ೪ ರಂದು, ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಅವರು ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಒಪ್ಪಂದದ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಇದರ ಮೌಲ್ಯ $೧೨೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಖಾತರಿಗಳಲ್ಲಿ $೫೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು $೧೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಾತರಿಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>{{Cite web |title=Colin Kaepernick Salary cap and Contract page |url=http://www.overthecap.com/cap.php?Name=Colin%20Kaepernick&Position=QB&Team=49ers |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140701032620/http://overthecap.com/cap.php?Name=Colin%20Kaepernick&Position=QB&Team=49ers |archive-date=July 1, 2014 |access-date=August 5, 2014 |website=Over the Cap}}</ref> [[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್]] ೧೭ ರಂದು, ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಅನುಚಿತವಾದ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಪರ್ನಿಕ್‌ಗೆ ಎನ್ಎಫ್ಎಲ್ ದಂಡ ವಿಧಿಸಿತು. [[ಅಕ್ಟೋಬರ್]] ೯ ರಂದು, 'ಬೀಟ್ಸ್ ಬೈ ಡ್ರೆ' ಯ ಹೆಡ್‌ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರದ ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ಎನ್‌‌ಎಫ್ಎಲ್‌ನಿಂದ]] ಅವರಿಗೆ $೧೦,೦೦೦ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಲೀಗ್ನ ಹೆಡ್ಫೋನ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕರು ಬೋಸ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಾಗೋ ಚಾರ್ಜರ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ೯೦-ಯಾರ್ಡ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಾಗಿ ಓಡಿದರು. ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್ ತಂಡವು ೮-೮ ರೊಂದಿಗೆ ಋತುವನ್ನು ಮುಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ೨೦೧೦ ರ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ಲೇಆಫ್‌ಗಳನ್ನು ಆಡಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ೧೯ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೧೦ ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳೊಂದಿಗೆ ೩,೩೬೯ ಗಜಗಳವರೆಗೆ ಎಸೆದರು. ಅವರು ೬೩೯ ಗಜಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗೆ ಧಾವಿಸಿದರು. ಆ ಋತುವಿನ ನಂತರ, ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರರಾದ ಜಿಮ್ ಹಾರ್ಬಾಗ್‌ರವರು ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಲು ಹೊರಟರು.<ref>{{Cite web |last=Rosenberg |first=Michael |date=December 30, 2014 |title=Jim Harbaugh explains his decision to return to Michigan |url=https://www.si.com/college-football/2014/12/30/jim-harbaugh-michigan-wolverines-head-coach |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180119120119/https://www.si.com/college-football/2014/12/30/jim-harbaugh-michigan-wolverines-head-coach |archive-date=January 19, 2018 |access-date=January 18, 2018 |website=SI.com}}</ref> ===೨೦೧೫ ರ ಋತು=== ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಹೊಸ ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರ [[:en:Jim Tomsula|ಜಿಮ್ ಟಾಮ್ಸುಲಾ]] ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು. ೮ ನೇ ವಾರದಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್‌ ಲೂಯಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೭-೬ ಕುಸಿತದ ಒಂದು ದಿನದ ನಂತರ, [[:en:2015 Atlanta Falcons season|ಅಟ್ಲಾಂಟಾ]] ವಿರುದ್ಧ ೯ ನೇ ವಾರಕ್ಕೆ [[:en:Blaine Gabbert|ಬ್ಲೇನ್ ಗ್ಯಾಬರ್ಟ್]] ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ಗ್ಯಾಬರ್ಟ್ ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಬ್ಯಾಕ್ ಆಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್ ೧೭-೧೬ ರಲ್ಲಿ ಸಂಕುಚಿತವಾಗಿ ಗೆದ್ದರು. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಗಾಯಗೊಂಡ ಎಡ ಭುಜದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಉಳಿದ ಋತುವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು [[ನವೆಂಬರ್]] ೨೧ ರಂದು ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಅವರು ಒಂಬತ್ತು ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ೧,೬೧೫ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ಆರು ಪಾಸಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು, ಐದು ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ೨೫೬ ರಶಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ರಶಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಋತುವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಋತುವಿನ ನಂತರ ಮುಖ್ಯ ತರಬೇತುದಾರ ಟೊಮ್ಸುಲಾ ಅವರನ್ನು ವಜಾ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್ 'ಚಿಪ್ ಕೆಲ್ಲಿ'ಯನ್ನು ಅವರ ಬದಲಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಫೆಬ್ರವರಿ]] ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು. ===೨೦೧೬ ರ ಋತು=== ೨೦೧೬ ರ ಕ್ರೀಡಾಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಮೂರು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಋತುವಿನ ಅಂತ್ಯದ ಭುಜದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ಹೆಬ್ಬೆರಳು ಮತ್ತು ಮೊಣಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ಗಾಯಗಳಿಂದಾಗಿ ತೂಕ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯುವಿನ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವರು ಗ್ಯಾಬರ್ಟ್ನೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಬ್ಯಾಕ್ ಸ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. ಕೆಲ್ಲಿ ಅವರು ಋತುವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಗ್ಯಾಬರ್ಟ್ ಅವರನ್ನು ಆರಂಭಿಕರಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿದರು. ಬಫಲೋ ಬಿಲ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್‌ನ ೬ ನೇ ವಾರದ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ ಮೊದಲು, ಕೆಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಅವರು ಆರಂಭಿಸಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಇದು ಋತುವಿನ ಮೊದಲ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. [[ಅಕ್ಟೋಬರ್]] ೧೩ ರಂದು, ಆತ ಮತ್ತು ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್‌ ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮರುಸಂಘಟಿಸಿದರು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಆಟಗಾರರ ಆಯ್ಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ ೨೭ ರಂದು, ಅವರು ೨೯೬ ಪಾಸಿಂಗ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ಮೂರು ಪಾಸಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೧೧೩ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ, ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್, ಮಿಯಾಮಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ಸ್‌ಗೆ ೩೧-೨೪ ಸೋಲನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಮೈಕೆಲ್ ವಿಕ್, ಕ್ಯಾಮ್ ನ್ಯೂಟನ್, ರಾಂಡಲ್ ಕನ್ನಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕಸ್ ಮಾರಿಯೋಟಾ ಇವರೊಂದಿಗೆ, ಎನ್ಎಫ್ಎಲ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಮೂರು ಹಾದುಹೋಗುವ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೧೦೦ ಗಜಗಳಷ್ಟು ಆಟದಲ್ಲಿ ನುಗ್ಗುವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಚಿಕಾಗೊ ಬೇರ್ಸ್‌ಗೆ ೧೩ ನೇ ವಾರದ ಸೋಲಿನಲ್ಲಿ, ಗ್ಯಾಬರ್ಟ್‌ಗೆ ಬೆಂಚ್ ಆಗುವ ಮೊದಲು ಕೇಪರ್ನಿಕ್‌ರವರು ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕಡಿಮೆ ನಾಲ್ಕು ಗಜಗಳನ್ನು ಎಸೆದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೪ರಂದು, ಕೈಪರ್ನಿಕ್ ೨೮೧ಒಟ್ಟು ಗಜಗಳು, ಎರಡು ಪಾಸಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು, ಒಂದು ಪ್ರತಿಬಂಧ, ಒಂದು ರಶಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್, ಮತ್ತು ಎರಡು-ಪಾಯಿಂಟ್ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಗೇಮ್-ವಿಜೇತ ಡ್ರೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್ ತಂಡವು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ರಾಮ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಆ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವಿಜಯವನ್ನು ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ನೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.espn.com/nfl/boxscore?gameId=400874575 |title=49ers vs. Rams - Box Score - December 24, 2016 - ESPN |website=ESPN.com |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161225064826/http://www.espn.com/nfl/boxscore?gameId=400874575 |archive-date=December 25, 2016 }}</ref> ೨೦೧೬ ರ ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್(NFL) ಋತುವಿಗಾಗಿ, ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಹನ್ನೆರಡು ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಿದರು ಮತ್ತು ೨,೨೪೧ ಹಾದುಹೋಗುವ ಗಜಗಳು, ಹದಿನಾರು ಹಾದುಹೋಗುವ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು, ನಾಲ್ಕು ಪ್ರತಿಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ೪೬೮ ರಶಿಂಗ್ ಗಜಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ರಶಿಂಗ್ ಟಚ್‌ಡೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಋತುವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=Colin Kaepernick 2016 Game Log |url=https://www.pro-football-reference.com/players/K/KaepCo00/gamelog/2016/ |access-date=March 3, 2023 |website=Pro-Football-Reference.com |language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Baltimore Ravens could sign QB Colin Kaepernick |url=http://www.skysports.com/nfl/news/12118/10964890/baltimore-ravens-could-sign-qb-colin-kaepernick |website=Sky Sports |date=August 13, 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170814022128/http://www.skysports.com/nfl/news/12118/10964890/baltimore-ravens-could-sign-qb-colin-kaepernick |archive-date=August 14, 2017 }}</ref> ಆಫ್ಸೀಸನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ತಮ್ಮ ಹೊಸ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಾದಿಂದ ಕೈಲ್ ಶಾನಹನ್ ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್ ತಂಡವು ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಅವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. [[ಮಾರ್ಚ್]] ೩, ೨೦೧೭ ರಂದು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಹೊರಬಂದರು ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಚ್]] ೯ ರಂದು ೨೦೧೭ ರ ಲೀಗ್ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಏಜೆಂಟ್ ಆದರು. ===ಎನ್ಎಫ್ಎಲ್ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯ ಎನ್ಎಫ್ಎಲ್ ಭವಿಷ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನೂನು ಮೊಕದ್ದಮೆ=== ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್ ತಂಡದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಆಫ್-ಸೀಸನ್ ಮತ್ತು ೨೦೧೭ ರ ತರಬೇತಿ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅವರ ಆನ್-ಫೀಲ್ಡ್ ರಾಜಕೀಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬಾಲ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="Slate">{{Cite web |last=Levin |first=Josh |author-link=Josh Levin |date=August 18, 2017 |title=The NFL's Billionaire Owners Are Too Late to Stop Colin Kaepernick |url=https://slate.com/sports/2017/08/colin-kaepernicks-protest-cost-him-his-job-but-started-a-movement.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170820060447/https://slate.com/sports/2017/08/colin-kaepernicks-protest-cost-him-his-job-but-started-a-movement.html |archive-date=August 20, 2017 |access-date=August 20, 2017 |website=Slate Magazine}}</ref><ref>{{Cite news |last=Blackistone |first=Kevin B. |author-link=Kevin Blackistone |date=March 23, 2017 |title=The NFL has effectively blackballed Colin Kaepernick; "What Kaepernick dared to do was spit in the NFL's eye" |url=https://www.denverpost.com/2017/03/24/colin-kaepernick-blackballed-nfl/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821043647/http://www.chicagotribune.com/sports/football/ct-nfl-has-blackballed-colin-kaepernick-20170323-story.html |archive-date=August 21, 2017 |access-date=August 20, 2017 |newspaper=[[The Washington Post]] |via=[[The Denver Post]]}}{{cbignore}}</ref><ref>{{Cite magazine |url=https://www.thenation.com/article/nfls-war-colin-kaepernick/ |title=The NFL's War Against Colin Kaepernick |last=Zirin |first=Dave |author-link=Dave Zirin |magazine=[[The Nation]] |access-date=August 20, 2017 |issn=0027-8378 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170821010307/https://www.thenation.com/article/nfls-war-colin-kaepernick/ |archive-date=August 21, 2017 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Reiss |first=Mike |date=September 17, 2017 |title=Tom Brady on Colin Kaepernick: 'I hope he gets a shot' |url=http://www.espn.com/blog/new-england-patriots/post/_/id/4805833/tom-brady-on-colin-kaepernick-i-hope-he-gets-a-shot |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170927052456/http://www.espn.com/blog/new-england-patriots/post/_/id/4805833/tom-brady-on-colin-kaepernick-i-hope-he-gets-a-shot |archive-date=September 27, 2017 |access-date=September 26, 2017 |website=ESPN.com}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.politico.com/story/2017/09/22/trump-nfl-protests-football-243046 |quote=In March, Trump claimed during a rally in Kentucky that Kaepernick's inability to find a new team was due to fear that president would unleash a tweet and therefore a PR crisis on whatever team that signed the Super Bowl XLVII participant. |title=Trump sparks war with NFL – and LeBron |publisher=[[Politico]] |first1=Brent D. |last1=Griffiths |first2=Henry C. |last2=Jackson |date=September 22, 2017 |access-date=September 23, 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924054619/http://www.politico.com/story/2017/09/22/trump-nfl-protests-football-243046 |archive-date=September 24, 2017 }}</ref><ref>{{Cite news |last=Watkins |first=Eli |date=March 21, 2017 |title=Trump credits his Twitter wrath for Kaepernick's unemployment |publisher=[[CNN.com]] |url=http://www.cnn.com/2017/03/20/politics/donald-trump-colin-kaepernick/index.html |url-status=live |access-date=September 23, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924045901/http://www.cnn.com/2017/03/20/politics/donald-trump-colin-kaepernick/index.html |archive-date=September 24, 2017 |quote="It was reported that NFL owners don't want to pick him up because they don't want to get a nasty tweet from Donald Trump," he said. "Do you believe that? I just saw that. I just saw that."}}</ref> ಮಾಜಿ ರಾವೆನ್ ರೇ ಲೆವಿಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಕೇಪರ್ನಿಕ್ಳ ಗೆಳತಿ ರಾವೆನ್ಸ್‌ನ ಮಾಲೀಕ ಸ್ಟೀವ್ ಬಿಸ್ಕೊಟಿಯನ್ನು ಗುಲಾಮರ ಮಾಲೀಕನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಲೆವಿಸ್‌ನನ್ನು ಅವನ ಗುಲಾಮನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ತಂಡವು ಈ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಹಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಂದ ಭಾರೀ ಹಿಂಬಡಿತ ಮತ್ತು ಟೀಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬಿಸ್ಕಿಟ್ಟಿ ಭಾವಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ತಂಡವು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೭ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಜಾಲತಾಣವಾದ ''ಫೈವ್ ಥರ್ಟಿಎಯ್ಟ್'', "ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗಾಗಿ ಕೈಪರ್ನಿಕ್ ಅವರನ್ನು ಫ್ರೀಜ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಇದನ್ನು "ಅಸಾಧಾರಣ... ಅವರಂತಹ ಆಟಗಾರನು ತಂಡವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ [ಒಟ್ಟು ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ರೇಟಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ] ಈ ಆಫ್‌ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೈಪರ್ನಿಕ್ ಇರುವವರೆಗೂ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ". ಸೀಹಾಕ್ಸ್, [[ಏಪ್ರಿಲ್]] ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಭೇಟಿ ಮತ್ತು ತಾಲೀಮು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾರೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂದು ಹೇಳದ ಕಾರಣ ತಂಡವು ಅದನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮುಂದೂಡಿತು. [[ಅಕ್ಟೋಬರ್]] ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಎನ್ಎಫ್ಎಲ್ ವಿರುದ್ಧ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಿದರು, ಲೀಗ್ ಮಾಲೀಕರು ಅವರನ್ನು ಲೀಗಿನಿಂದ ಹೊರಗಿಡಲು ಸಂಚು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. [[ಫೆಬ್ರವರಿ]] ೧೫, ೨೦೧೯ ರಂದು ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಎನ್ಎಫ್ಎಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಗೌಪ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡರು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಅವರು ೪೯ಇಆರ್‌ಎಸ್ ತಂಡದ ಸಹ ಆಟಗಾರರಾಗಿದ್ದಾಗ ಮೊಣಕಾಲು ಹಾಕುವಲ್ಲಿ ಕೇಪರ್ನಿಕ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎರಿಕ್ ರೀಡ್ ಕೂಡ ಲೀಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ನೆಲೆಸಿದರು.<ref name=draper_02152019>{{cite news|last1=Draper|first1=Kevin|last2=Belson|first2=Ken|title=Colin Kaepernick and the N.F.L. Settle Collusion Case|date=February 15, 2019|newspaper=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2019/02/15/sports/nfl-colin-kaepernick.html|access-date=February 16, 2019}}</ref><ref>{{cite web|url=https://sports.yahoo.com/sources-colin-kaepernick-withdraws-collusion-case-nfl-190149703.html|title=NFL reaches financial settlement with Colin Kaepernick, Eric Reid|website=[[Yahoo! Sports]]|publisher=Yahoo!|author=Robinson, Charles|date=February 16, 2019|access-date=February 16, 2019|archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190216011945/https://sports.yahoo.com/sources-colin-kaepernick-withdraws-collusion-case-nfl-190149703.html|url-status=dead}}</ref> [[ನವೆಂಬರ್]] ೨೦೧೯ ರ ಮೊದಲು, ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಉಚಿತ ಏಜೆಂಟ್ ಆದ ನಂತರ ಎನ್ಎಫ್ಎಲ್ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|last=Belson|first=Ken|title=Colin Kaepernick Has Not Been Told Who Will Attend His Workout|date=November 13, 2019|newspaper=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2019/11/13/sports/football/colin-kaepernick-workout.html|access-date=November 14, 2019}}</ref> ಅವರು ವಾರದಲ್ಲಿ ಐದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವ್ಯಾಯಾಮವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಆಟವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಬಯಸುವುದಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news|last=Rosenberg|first=Mike|title=NFL's Workout Request Puts Colin Kaepernick Between a Rock and a Hard Place|date=November 13, 2019|website=SI.com|url=https://www.si.com/nfl/2019/11/13/colin-kaepernick-nfl-private-workout|access-date=November 14, 2019}}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಅವರು ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಆಗಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಪಡೆದು, ಲುಥೆರನ್ ಅನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕಾಲೇಜು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು. ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, "ದೇವರು ನನಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಾನು ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ನನಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ" ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೈಪರ್ನಿಕ್ ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಹಚ್ಚೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಬಲಗೈಯಲ್ಲಿ [[ಬೈಬಲ್]] ಶ್ಲೋಕದ ಕೀರ್ತನೆ ೧೮:೩೯ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಕೆಳಗೆ ಅಚ್ಚೆ ಹಾಕಲಾಗಿದ್ದು, ಕೈಗಳ ಮೇಲೆ "ಮಹಿಮೆಯುಳ್ಳ ದೇವರಿಗೆ" ಎಂದು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುವ ಕೈಗಳೆರಡರ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ "ನಂಬಿಕೆ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಲಂಬವಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆತನ ಎಡಗೈ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಶಿಲುಬೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಮೇಲೆ [[ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತ|ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು]] ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ "ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ" ಎಂಬ ಪದಗಳಿವೆ. ಶಿಲುಬೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ "ದೇವರು ನನಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಾನೆ" ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಶಿಲುಬೆಯ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಬೈಬಲ್‌|ಬೈಬಲ್‌ನ]] ಕೀರ್ತನೆ ೨೭:೩ ರ ವಚನವನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref name="mercurynews.com">{{Cite web |last=Almond |first=Elliott |date=January 25, 2013 |title=Super Bowl 2013: Colin Kaepernick's tattoos more than skin deep |url=http://www.mercurynews.com/ci_22450929/super-bowl-2013-colin-kaepernicks-tattoos-more-than |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103122807/http://www.mercurynews.com/ci_22450929/super-bowl-2013-colin-kaepernicks-tattoos-more-than |archive-date=January 3, 2014 |access-date=October 20, 2019 |website=Mercury News}}</ref><ref>{{Cite magazine |last=King |first=Peter |author-link=Peter King (sportswriter) |date=July 23, 2013 |title=Colin Kaepernick Does Not Care What You Think About His Tattoos |url=http://mmqb.si.com/2013/07/23/colin-kaepernick-49ers/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103165736/http://mmqb.si.com/2013/07/23/colin-kaepernick-49ers/ |archive-date=January 3, 2014 |access-date=October 20, 2019 |magazine=[[Sports Illustrated]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.nfl.com/news/colin-kaepernick-shows-off-his-post-super-bowl-tattoos-0ap1000000137423 |title=Colin Kaepernick shows off his post-Super Bowl tattoos |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140103204755/http://www.nfl.com/news/story/0ap1000000137423/article/colin-kaepernick-shows-off-his-postsuper-bowl-tattoos |archive-date=January 3, 2014 |first1=Marc|last1=Sessler|website=[[NFL.com]] |date=February 8, 2013|access-date=October 20, 2019}}</ref> ಕೇಪರ್ನಿಕ್ [[ಜುಲೈ]] ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಿರೂಪಕಿ [[:en:Nessa|ನೆಸ್ಸಾ ಡಯಾಬ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡೇಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite news |title=49ers quarterback Colin Kaepernick and MTV's Nessa go public with relationship |url=http://www.mercurynews.com/sports/ci_29526723/49ers-quarterback-colin-kaepernick-and-mtvs-nessa-go |access-date=September 1, 2016 |work=San Jose Mercury News |agency=Bay Area News Group |date=February 17, 2016 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160901203947/http://www.mercurynews.com/sports/ci_29526723/49ers-quarterback-colin-kaepernick-and-mtvs-nessa-go |archive-date=September 1, 2016 }}</ref> ಅವರಿಗೆ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ ಮಗು ಜನಿಸಿತು.<ref>{{cite web | last=Truffaut-Wong | first=Olivia | title=Colin Kaepernick and Nessa Diab Welcome Their First Child | website=[[New York (magazine)#The Cut|The Cut]] | date=August 29, 2022 | url=https://www.thecut.com/2022/08/colin-kaepernick-nessa-diab-first-child-baby-announcement.html | access-date=August 30, 2022}}</ref> ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ೨೦೧೫ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ೧೦ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ '''ಸ್ಯಾಮಿ''' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ[[:enAfrican spurred tortoise|ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸ್ಪರ್ಡ್ ಆಮೆಯನ್ನು]] ಹೊಂದಿತ್ತು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಕೇಪರ್ನಿಕ್‌ರವರು "[[:en:Kaepernick Publishing|ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್]]" ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕೇಪರ್ನಿಕ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಕಾಶನ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಸ್ಕೊಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮೂಲಕ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ "ಐ ಕಲರ್ ಮೈಸೆಲ್ಫ್ ಡಿಫರೆಂಟ್" ಎಂಬ ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |last1=Balaban |first1=Samantha |title=Colin Kaepernick says 'I Color Myself Different' in his first children's book |url=https://www.npr.org/2022/04/02/1089986114/colin-kaepernick-i-color-myself-different-book |access-date=June 9, 2022 |work=NPR |date=April 2, 2022 |language=en}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೯, ೨೦೨೧ ರಂದು [[ನೆಟ್‍ಫ್ಲಿಕ್ಸ್]], "ಕಾಲಿನ್ ಇನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ & ವೈಟ್" ಎಂಬ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ಇದು ಕೈಪರ್ನಿಕ್ ಅವರ ಹದಿಹರೆಯದ ವರ್ಷಗಳ ಕುರಿತು ಆರು-ಕಂತುಗಳ ಸೀಮಿತ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸರಣಿಯನ್ನು ಕೈಪರ್ನಿಕ್ ಮತ್ತು ಅವಾ ಡುವೆರ್ನೆ ಸಹ-ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |last=Lawrence |first=Derek |date=August 12, 2021 |title=Get a first look at Netflix's Colin Kaepernick series 'Colin in Black & White' |url=https://ew.com/tv/colin-in-black-white-first-look/ |access-date=March 2, 2023 |website=EW.com |language=en}}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು== * ೨೦೧೭ ''ಜಿಕ್ಯೂ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌''ನ ವರ್ಷದ ನಾಗರಿಕ<ref>{{Cite web |date=November 13, 2017 |title=Colin Kaepernick is GQ's Citizen of the Year |url=https://www.gq.com/story/colin-kaepernick-cover-men-of-the-year |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171114141355/https://www.gq.com/story/colin-kaepernick-cover-men-of-the-year |archive-date=November 14, 2017 |access-date=November 14, 2017 |website=GQ.com}}</ref> * ೨೦೧೭ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ [[ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ]] ಲೆಗಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite magazine |last=Rosenberg |first=Michael |date=November 30, 2017 |title=Colin Kaepernick Is Recipient of 2017 Sports Illustrated Muhammad Ali Legacy Award |url=https://www.si.com/sportsperson/2017/11/30/colin-kaepernick-muhammad-ali-legacy-award |access-date=October 20, 2019 |magazine=[[Sports Illustrated]]}}</ref> * ೨೦೧೭ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಿವಿಲ್ ಲಿಬರ್ಟೀಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಈಸನ್ ಮನ್ರೋ ಕರೇಜಿಯಸ್ ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite web |last=Martin |first=Jill |date=December 4, 2017 |title=Colin Kaepernick honored with ACLU award |url=https://www.cnn.com/2017/12/04/sport/colin-kaepernick-honored-with-aclu-award/index.html |access-date=October 20, 2019 |website=[[CNN.com]]}}</ref> * ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಪೌರತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ೨೦೧೭ ರ ಪಫಿನ್/ರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೌರವ<ref>{{cite web|url=http://www.puffinfoundation.org/projects/puffin-nation-award-for-creative-citizenship/2017-honoree-colin-kaepernick.html|title=2017 Honoree, Colin Kaepernick|access-date=October 20, 2019|website=puffinfoundation.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20190505153243/http://www.puffinfoundation.org/projects/puffin-nation-award-for-creative-citizenship/2017-honoree-colin-kaepernick.html|archive-date=May 5, 2019|url-status=dead}}</ref> * ೨೦೧೮ ರ [[ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ (ರಾಜದ್ರೋಹದ ಕ್ಷಮಾಪಣೆಯ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ)|ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್]] ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ಆಫ್ ಕಾನ್ಸನ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite web |last=Gregory |first=Sean |date=April 21, 2018 |title=Colin Kaepernick Wins Amnesty International's Highest Honor |url=https://time.com/5248606/colin-kaepernick-wins-amnesty-internationals-ambassador-of-conscience-award/ |access-date=March 2, 2023 |website=Time.com |language=en |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 2, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230302163220/https://time.com/5248606/colin-kaepernick-wins-amnesty-internationals-ambassador-of-conscience-award/ |url-status=dead }}</ref> * ೨೦೧೮ [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಇ. ಬಿ. ಡು ಬೋಯಿಸ್ ಪದಕ<ref>{{Cite web |date=September 20, 2018 |title=Kaepernick and Chappelle among eight Du Bois medalists at Harvard |url=https://news.harvard.edu/gazette/story/2018/09/kaepernick-and-chappelle-among-eight-du-bois-medalists-at-harvard/ |access-date=March 2, 2023 |website=[[Harvard University#Harvard University Gazette|Harvard Gazette]] |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|last=Wagaman|first=Connor|date=October 12, 2018|title=Kaepernick, Chappelle, Stevenson Receive W.E.B. Du Bois Medals in an Overflowing Sanders|url=https://www.thecrimson.com/article/2018/10/12/web-du-bois-awards/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200808184901/https://www.thecrimson.com/article/2018/10/12/web-du-bois-awards/|archive-date=August 8, 2020|access-date=May 13, 2021|website=[[The Harvard Crimson]]}}</ref> * ರಾಬರ್ಟ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಜಸ್ಟೀಸ್ ಅಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ೨೦೨೦ ರಿಪ್ಪಲ್ ಆಫ್ ಹೋಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref name="CBS News 2020">{{Cite web |last=O'Kane |first=Caitlin |date=July 30, 2020 |title=Dr. Fauci and Colin Kaepernick to receive award for "commitment to social change" |url=https://www.cbsnews.com/news/dr-fauci-colin-kaepernick-robert-f-kennedy-human-rights-award/ |access-date=December 11, 2020 |website=CBS News}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references/> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಟಗಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] bltbn363zwgjks3p5q1psd31t2nrwox 0 121181 1374252 1371056 2026-05-27T11:11:25Z AZShetty 99386 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1374252 wikitext text/x-wiki [[File:Vesalius-copy.jpg|thumb|350px|One of the large, detailed illustrations in [[Andreas Vesalius]]'s ''[[De humani corporis fabrica]]'' 16th century, marking the rebirth of anatomy<ref>{{Cite web |title=De humani corporis fabrica libri septem. Cum indice rerum & uerborum memorabilium locupletissimo |url=https://ia801207.us.archive.org/10/items/bub_gb_5Xby3nxU3XMC/bub_gb_5Xby3nxU3XMC.pdf|language=la}}</ref>]] '''ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ: '''ಈಗ ಬದುಕಿರುವ ಅಲ್ಲದೆ ಹಿಂದೆ ಬದುಕಿದ್ದ ಗಿಡಮರಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ವಿವರಿಸುವ [[ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಒಂದು ಭಾಗ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ (ಅನಾಟಮಿ). ಇದು ಜೀವಿಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನೂ ಅವುಗಳ ಅರ್ಥವನ್ನೂ ತಿಳಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಜೀವದ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನರಿಯಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ಆಕೃತಿರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ (ಮಾರ್ಫಾಲಜಿ) ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಒಂದು. ಜೀವಿಗಳ ರಚನೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನೂ ಇದು ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿ ತಿಳಿಸುವುದು. ನಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೂ ರಚನೆ ಮಿತಿಯಾಗಿ ಇರುವುದರಿಂದಲೂ ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಿಕರು ಯಾರೆಂದೂ ಅವರು ಮಾಡಿದ್ದನ್ನೂ ಇದು ಹೇಳುವುದರಿಂದ, ಇದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತಿದೆ. ಮಿಣಿದರ್ಶಕದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಬೇರೆ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೇಳಿದೆ. ಗಿಡಮರಗಳ ಅಂಗರಚನೆಯನ್ನು [[ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಂಗರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದೆ. [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್|ಅರಿಸ್ಟಾಟಲಿನ]] ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ, ಹಿಂಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದ ಸಸ್ಯವಿಜ್ಞಾನಿ [[ತಿಯೊಫ್ರಾಸ್ಟಸ್]] (ಕ್ರಿ ಪೂ 287) ಅನಾಟಮಿ ಪದವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನದ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದ. ಹೊರಗಿಂದ ಮೇಲೆಕಾಣುವ ರೂಪವನ್ನು ತಿಳಿಯಬಹುದೇ ಹೊರತು ಒಳಗಿನ ರಚನೆಯನ್ನಲ್ಲ. ಒಳಗಿರುವುದನ್ನು ಕೊಯ್ದು ಬಿಡಿಸುವುದನ್ನೇ ಅನಾಟಮಿ ಎಂದವನು ತಿಯೊಫ್ರಾಸ್ಟಸ್, ಈ ಅನಾಟಮಿ ಪದ ಎರಡು ತೆರನಾಗಿ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಮೊದಲಾಗಿ, ಹೆಣಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಯ್ದು ಬಿಡಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಉದ್ದೇಶ ಬದುಕಿರುವ ಮೈಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಅರಿವುದೇ. ಈ ದಿಸೆಯ ಸಾಧನೆಗೊಂದು ದಾರಿ ಮಾತ್ರವಿದು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ದೇಹರಚನೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಬಳಸುವ ಹಲವು ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಷ್ಟೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಅನಾಟಮಿ ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮಾರ್ಫಾಲಜಿ ಎನ್ನುವುದೇ ಲೇಸು. ಆದರೆ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿಜಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೇ ಜೀವಿಗಳ ರೂಪ ರಚನೆಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಆಭ್ಯಸಿಸುವ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ಎಲ್ಲ ಶಾಖೆಗಳನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಲು [[ಆಕೃತಿರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ]] (ಮಾರ್ಫಾಲಜಿ)ಪದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದೆ. ಇದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಮಾರ್ಫಾಲಜಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಅಡಕವಾದ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಒಂದು ಜೀವಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪವನ್ನೂ ಭಾಗಗಳ ಜೋಡಣೆಯನ್ನೂ ಭಾಗಗಳಿಗೂ ಇಡೀ ಜೀವಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸುವುದನ್ನು ಅದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ==ವಿಭಾಗಗಳು== ವಿಶೇಷ ವಿಚಾರಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅಂಗ ರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಂಗಡವಾಗಿದೆ. # ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, (ಮಾನವನ ಅಂಗರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ) ಜಾತಿಗಳ ಅಂಗರಚನೆ, ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಂಗರಚನೆ. ನಷ್ಟವಂಶಜೀವಿಶಾಸ್ತ್ರ (ಅಳಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅಂಗರಚನೆ); # ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ-ಪಿಂಡಶಾಸ್ತ್ರ, ತುಲನಾತ್ಮ ಪಿಂಡಶಾಸ್ತ್ರ, ಮುಪ್ಪುಗಾಲದ ಅಂಗರಚನೆ # ತಿಳಿಯುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ - ಒಟ್ಟಾರೆ ಮತ್ತು ಮಿಣಿದರ್ಶಕದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ, ವಿಕಿರಣಚಿತ್ರಕ ಅಂಗರಚನೆ, ಮಾನವ ಮಾಪನ; # ವಿಶಿಷ್ಟ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ - ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರ (ಕಣಜಾಲಶಾಸ್ತ್ರ) ಅಂಗಾಂಶಜನನ, ಅಂಗಾಂಶಸಂವರ್ಧನ, ಅವಯವಶಾಸ್ತ್ರ, (ನಿಜಕೆಲಸಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಂಗಗಳ ಮಂಡಲಗಳನ್ನು ಕುರಿತ) ಮಂಡಲ-ರೀತಿಯ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಗೊತ್ತಾದ ಭಾಗಗಳ ಎಡೆಚಿತ್ರಕ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ; # ವಿಶೇಷ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ವರ್ಣನಾತ್ಮಕ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಮಾರ್ಫಾಲಜಿ (ರಚನಾವಿಧಾನದ ನಿಯಮಗಳು), ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಜನಾಂಗಗಳ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ (ಭೌತಿಕ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ), ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ವಿಭಾಗಗಳು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಇವು ಅನುಕೂಲ. ಎಲ್ಲ [[ನಿಸರ್ಗ|ನಿಸರ್ಗದ]] ಎಲ್ಲ ನಿಯಮಗಳೂ ನಮ್ಮ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರಸವಾಗಿ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮಾನವನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಬೇರೆ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಲೇಖನಗಳಿವೆ. == ರಚನೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಕಾಶೆ == ಮಾನವನ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಬೆನ್ನೆಲುಬಿಗಳ ಮೈಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ನಕಾಶೆ ಕಾಣುವುದೆಂದು ತುಲನಾತ್ಮ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳೂ ತುಲನಾತ್ಮ ಪಿಂಡಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೂ ತೋರಿರುವರು. ಬೆಳೆದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು [[ಮೈ]] (ಎದೆಗೂಡು, ಹೊಟ್ಟೆ) ಭಾಗದಲ್ಲೂ ಪಿಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟು ಒಂದುಗೂಡಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವುದು. ತಲೆ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ತೆರೆದುಕೊಂಡು ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಚೂಪಾಗಿರುವ ಮೈಗೋಡೆ ಉರುಳೆಯಂತಿದೆ. ಒಂದು ಸರಳೂ ಎರಡು ಕೊಳವೆಗಳೂ ಉರುಳೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಇವೆ. ಕೊಳವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ನರದ ಕೊಳವೆ ಸರಳಿನ ಬೆನ್ನಕಡೆಯೂ ಇನ್ನೊಂದು ಆಹಾರನಾಳ, ಹೊಟ್ಟೆ ಕಡೆಯೂ ಇವೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊಟ್ಟೆ ಮಟ್ಟದ ಕೆಳಗೆ ಪಕ್ಕಗಳಿಂದ ಮುಂದುಗಡೆ ಎರಡು, ಹಿಂದುಗಡೆ ಎರಡರಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಅವಯವಗಳು ಹೊರಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ನರದ ಕೊಳವೆ ಸಮಾಚಾರ ಪಡೆಯಲೂ ಆಹಾರನಾಳ ಆಹಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲೂ ಉರುಳೆಯ ತೆರೆದೆಡೆಯ ಮೇಲುಗಡೆ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. [[ನರಕೋಶ|ನರದ]] ನಾಳ ಆಮೇಲೆ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದು ತೆಳುಪೊರೆ ಮೇಲ್ಚರ್ಮ (ಎಪಿಡರ್ಮಿಸ್) ಮುಚ್ಚಿರುವುದು. ಬೆಳೆವ ಪಿಂಡದ ಸರಳ ಹಂತಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಸುವ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ, ಎಡದಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿನದನ್ನೂ ಬಲದಲ್ಲಿ ಆಮೇಲಿನದನ್ನೂ ರೇಖಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ನಿಜವಾಗಿ, ಯಾವ ಒಂದು ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಾದರೂ ಸರಿಯೆ, ಇವು ಇಕ್ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. === ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳು === [[File:An écorché figure (life-size), lying prone on a table Wellcome L0020561.jpg|thumb|A dissected body, lying prone on a table, by [[Charles Landseer]]]] # ಸುತ್ತುವರಿದ ಮೇಲ್ಚರ್ಮದ ಪೊರೆ (ಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ಹೊರನನೆ ಚರ್ಮ-ಎಕ್ಟೊಡರ್ಮ್); # ಬೆನ್ನಕಡೆಯ ನರದನಾಳ; # ಸುತ್ತಲೂ [[ಬೆನ್ನೆಲುಬು|ಬೆನ್ನೆಲುಬುಗಳ]] ಮೈ ಬೆಳೆವುದರ ನಡುವೆ ಇರುವ ಆನಿಸುವ ಸರಳು (ಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ಬೆಂಬೀವು ನಾಟೊ ಕಾರ್ಡ್); # ಜಠರಕರುಳುಗಳ ಒಳವರಿಯಾಗುವ ಒಡಲೆಡೆಯ ಆಹಾರನಾಳ (ಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ಒಳನನೆ ಚರ್ಮ-ಎಂಟೊಡರ್ಮ್); # ನಡುವಣ ಮುದ್ದೆ (ಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ನಡುನನೆ ಧರ್ಮ-ಮಿಸೊಡರ್ಮ್; # ನಡುನನೆ ಚರ್ಮದಿಂದ ಬಂದ ನಡುಜಾಗಗಳನ್ನು ತುಂಬುವ ದ್ರವದಂಥ ಅಂಗಾಂಶ (ಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ನಡುವೆ ಇರುವ ಮೆಸೆಂಕೈಮ್) ಈ ಆರರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಇಲ್ಲವೇ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗಗಳಿಂದ ಮೈಯಲ್ಲಿನ ಅಂಗಭಾಗಗಳೆಲ್ಲ ಆಗುತ್ತವೆ. ಎರಡು ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲೂ ಬೆನ್ನಕಡೆಯಿಂದ ಒಡಲೆಡೆಗುಂಟ ನಡುನನೆ ಚರ್ಮವೇ ಬಹುವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದೊಂದು ಪಕ್ಕದಲ್ಲೂ ಸೀಳಿನಂಥ ತೆರಪು ಇರುವುದರಿಂದ ಇದು ಪೊಳ್ಳಾಗಿರುವುದು. ಇವೇ ಎಡದ, ಬಲದ, ಮೈಪೊಳ್ಳುಗಳು (ಕ್ಯಾವಿಟೀಸ್) ಬೆನ್ನಕಡೆಯ ಭಾಗ ತತ್ಕಾಲದ್ದು; ಒಡಲೆಡೆಯದು ಶಾಶ್ವತದ್ದು. ಮುಂದೆ ಇದೇ ಎರಡು ಅಳ್ಳೆಪೊರೆಯ (ಪ್ಲೂರ) ಪೊಳ್ಳುಗಳೂ ಹೊರ ಪೊರೆಯ (ಪೆರಿಟೋನಿಯಂ) ಪೊಳ್ಳು, ಹೃದಯ ಸುತ್ತುಪೊರೆಯ (ಪೆರಿಕಾರ್ಡಿಯಂ) ಪೊಳ್ಳೂ ಆಗುತ್ತದೆ. ಬೆನ್ನ ಕಡೆಯ ನಡುನನೆ ಚರ್ಮ ಒಡಲೆಡೆಯ ನಡುನನೆ ಚರ್ಮದಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ, ಒಂದೊಂದು ಪಕ್ಕದಲ್ಲೂ 31 ಇರುವಂತೆ ಸಾಲು ದಿಂಡುಗಳ ಸರಣಿಯಂತೆ ತುಂಡರಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೇ ನಡುನನೆ ಚರ್ಮದ ತುಂಡುಗಳು (ಸೆಗ್ಮೆಂಟ್ಸ್). ಬೆಂಬೀವಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಇವು ಬೆನ್ನು, ಹೊಟ್ಟೆ, ಕೇಂದ್ರಗಳ ಕಡೆಗಳಿಗೂ ಮೇಲ್ಚರ್ಮದ ಪೊರೆಯ ಕಡೆಗೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲುಬುಗಳು, ಸ್ನಾಯುಗಳು ಚರ್ಮದ ತಳದ ಚಕ್ಕಳದಂಥ ಭಾಗವೂ ಇವುಗಳಿಂದಲೇ ಆಗುವುದು. ಬೆನ್ನಕಡೆ ಇವು ಬೆನ್ನು ಹುರಿಯನ್ನು ಕಾಪಿಡಲು ಎಲುಬಿನ ಕಮಾನುಗಳಾಗಿ, ಒಡಲಕಡೆ ಆಹಾರನಾಳವೂ ಹೃದಯವನ್ನು ಕಾಪಿಡುವ ಪಕ್ಕೆಲುಬುಗಳೂ ಆಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಮೈಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೂಕವಿರುವ ಮೈಗೋಡೆ ಅವಯವಗಳು ಇವುಗಳಿಂದ ಆಗುತ್ತವೆ. ಕೊರಳು, ಮುಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಮೈ ತುಂಡು ತುಂಡಾಗಿ ಇರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದರಂತೆ ಬೆನ್ನುಹುರಿಯೂ ತುಂಡಾಗಿರುವುದು. ಒಡಲೆಡೆಯ ನಡುನನೆ ಚರ್ಮ ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಲ್ಲ; ಆಹಾರನಾಳವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಳಿದು, ಎಂದಿಗೂ ತುಂಡಾಗದೆ, ಜಾರ, ಕರುಳೇ ಮೊದಲಾದುವುಗಳ ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿರುವ ಸ್ನಾಯು ಪದರವಾಗೂ ಮೈಯ ಎರಡು ಪೊಳ್ಳುಗಳ ಒಳವರಿಯಾಗೂ ನುಣುಪಾದ ಹೊಳೆವ ಜಾರುವ ಅಳ್ಳೆಪೊರೆ, ಹೊರಪೊರೆಗಳೂ ಆಗುತ್ತವೆ. ನಡುರಚನಾಂಶದಿಂದ ರಕ್ತದ, ಹಾಲುರಸದ ನಾಳಗಳೂ ಹೃದಯ, ಕೂಡಿಸುವ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಬಿಡಿ ಜೀವಕಣಗಳೂ ಆಗುತ್ತವೆ. ತೀರ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಹೊರನನೆ ಚರ್ಮದಿಂದ ನರದನಾಳ ಆಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಇದು ಬೆನ್ನಕಡೆ ನಡುಗೆರೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದು ಕಾಲುವೆಯಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆಮೇಲೆ ಬೆನ್ನಕಡೆ ಇದು ಮುಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಹೊರನನೆಚರ್ಮದಿಂದ ಬೇರೆಯಾದ ಕೊಳವೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಉರುಳೆಯ ತೆರೆದ ಕೊನೆಯ ಮೇಲೆ ತಲೆಯ ಕಡೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡು ದಪ್ಪನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಮಿದುಳಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಚರ್ಮಕ್ಕೂ ಇದಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಬೆನ್ನಕಡೆಯ ನಡುನನೆಚರ್ಮ ಅಡ್ಡನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಉರುಳೆಯಂತಿರುವ ಮೈಯ ಮುಂಗೊನೆ ಮುಂದೆ ಒಡಲೆಡೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲಿಗೆಯಾಗೂ ಬೆನ್ನಕಡೆ ಮಿದುಳ ಸುತ್ತಲ ತಲೆಬುರುಡೆ, ಕಿವಿಗಳು ಕಣ್ಣುಗಳಾಗೂ ಬೆಳೆವುದು. ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೂ ನಾಲಗೆಗೂ ನಡುವೆ ಜಾಗವಿದೆ. ಇವುಗಳ ನಡುವಣ ಮೇಲ್ಚರ್ಮ ಆಳವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ತುಂಬಿ ಆಹಾರನಾಳವನ್ನು ಕೂಡುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಬಾಯ ಒಳವರಿ. ತಲೆಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರನಾಳ ಬೆಂಬೀವಿನ ತುದಿಯಾಚೆ ಮೈಗೋಡೆಯ ಮೇಲಾಯದ ಮೇಲೆ ಚಾಚಿ ಮಿದುಳಿನ ಮುಂದೆಯೂ ಕೆಳಗೂ ಮೇಲ್ಚರ್ಮದ ಕುಳಿಯನ್ನು ಕೂಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮೇಲ್ಚರ್ಮದ ಕುಳಿಯಿಂದ ಹಲ್ಲುಗಳೂ ಬಾಯ ಒಳವರಿಯ ಬಹುಪಾಲೂ ಆಗುತ್ತವೆ. ಆಹಾರನಾಳದ ಮೇಲಿನ ಕೊನೆಯಿಂದ ಕಿವಿರಿನ ಸೀಳುಗಂಡಿಗಳು ಕಿವಿರಿನ ಕಮಾನುಗಳೊಂದಿಗಿನ ಗಂಟಲ್ಕುಳಿಯೂ (ಫ್ಯಾರಿಂಕ್ಸ್) ದನಿನಾಳ, ಉಸಿರ್ನಾಳ, ಪುಪ್ಪುಸಗಳೂ ಆಗುತ್ತವೆ. ಮಿದುಳಿನ ನಡುವಿನ ಕೆಳಗೆ ಬೆಂಬೀವು ತಲೆಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಂಡು ಮುದ್ದೆಯಾಗಿರುವುದು. ಬಾಲದೆಡೆ, ವಯಸ್ಕನಲ್ಲಿ ನರದ ನಾಳ ಸೊಂಟದ ಮೊದಲನೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬಿನ ಹತ್ತಿರ (ಪಿಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ದೂರ) ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬೆಂಬೀವೂ ನಡುನನೆ ಚರ್ಮದ ಪಿಂಡಖಂಡಗಳೂ ಬಾಲದ ಕೊನೆಯ ತನಕ (ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಕಾಕ್ಸಿಕ್ಸ್ ಎಲುಬು) ಇರುವುವು. ಒಡಲೆಡೆಯ ಮೈಗೋಡೆ ಬೆನ್ನಕಡೆಯದನ್ನು ಈ ಎಲುಬಿನ ಬಳಿ ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಮೈಪೊಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ತೀರ ಕೀಳಾದವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಎಲ್ಲ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲೂ ಬಾಲದೆಡೆಯ ಆಹಾರನಾಳ ಉದ್ದುದ್ದನಾಗಿ ಮುಂದುಗಡೆಯ ಹಿಂದುಗಡೆಯ ಎರಡು ಕೊಳವೆಗಳಾಗುವುದು; ಮುಂದುಗಡೆಯ ಕೊಳವೆ ಕಂಕೋಶವೂ (ಬ್ಲಾಡರ್) ಮೂತ್ರನಾಳವೂ (ಯೂರಿತ್ರ) ಮೇಲ್ಚರ್ಮದ ಕುಳಿಯನ್ನು ಅದು ಕೂಡುವೆಡೆಯ ಯೋನಿಯ ನಾಳಕೋಶದ (ವೆಸ್ಟಿಬ್ಯೂಲ್) ಒಳವರಿಯೂ ಆಗುವುದು; ಹಿಂದುಗಡೆಯ (ಬೆನ್ನಕಡೆಯ) ಕೊಳವೆ ನೆಟ್ಟಗರುಳಾಗಿ (ರೆಕ್ಟಮ್), ಮೇಲ್ಚರ್ಮದ ಇನ್ನೊಂದು ಕುಳಿಯನ್ನು (ಗುದ) ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಕಾಕ್ಸಿಕ್ಸ್‍ನ ಸದ್ಯ ಮುಂದುಗಡೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದು. ರಚನಾವಿಧಾನದ ಒಮ್ಮಾನ (ಯೂನಿಟ್) ಗಳೆಂದರೆ ಜೀವಕಣಗಳು ಬದುಕಿರುವ ಒಂದೊಂದು ಜೀವಕಣವೂ ಮೊದಲಿದ್ದ ಜೀವಕಣ ಎರಡಾಗುವುದರಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನೂ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಅದರಿಂದಲೇ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬದುಕಿರುವ ಜೀವಕಣಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸಬಹುದು; ಅವು ಮುಂದೆ ಸಾಯಬಹುದು. ಹಿಂದೆ ಸತ್ತಿಲ್ಲ. ಬದುಕಿರುವ ಯಾವ ಜೀವಿಯಲ್ಲೇ ಆಗಲಿ ಈಗ ಬದುಕಿರುವ ಎಲ್ಲ ಜೀವಕಣಗಳೂ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬದುಕಿದ್ದ ಮೊದಾಮೊದಲ ಜೀವಕಣಗಳಿಂದ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಒಡೆಯದ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿವೆ. ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುವ ರಚನಾವಿಧಾನದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು: ಹಾಲೂಡಿಸುವುದೂ ಹೊರಗೆ ಬದುಕುಳಿವಂತೆ ಆಗುವತನಕ ಬಹುಕಾಲ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಸುವುದೂ ಉಳಿದವೊಂದಿಗೆ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಎರಡು ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಹಾಲೂಡಲು, ಬಾಯಿ, ಮೂಗು ಬೇರೆಯಾಗುವುದು ಬಹು ಮುಖ್ಯ. ಉಸಿರಾಡುತ್ತಿರುವಾಗಲೂ ಆಹಾರ ನುಂಗಲು ಮುಚ್ಚುವ ಸಣ್ಣಗಂಟಲೂ ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸುಮ್ಮನೆ ನುಂಗದೆ ಅರೆವಲ್ಲು (ಮೋಲಾರ್)ಗಳಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ಅಗಿಯುವುದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಅಲುಗಾಡದ ತೂತಿರದ ಗಟ್ಟಿ ಅಂಗುಳೂ ಬೇಕಾದುವು. ಹೀಗೆ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಪಿಂಡಗೂಸು ಹುಟ್ಟಿದಾಗ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಲ್ಲ ಸಸ್ತನಿಗಳು. ಮೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಬಂದವು ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೆರಿಗೆಯ ಸಾಗುದಾರಿಗಳು ಸಣ್ಣಗೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ, ಹೆರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿ ಒಡಲಲ್ಲಿನ ಒತ್ತಡ ಏರಬೇಕಿತ್ತು. ಈ ಒತ್ತಡದಿಂದ ರಕ್ತವನ್ನು ಒತ್ತಿ ತಳ್ಳುವ ಹೃದಯಕ್ಕೂ ಉಸಿರಾಟಕ್ಕೂ ಪೀಕಲಾಟ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಎದೆಗೆ ಹೋಗಬಿಡದೆ ಒಡಲಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಒತ್ತಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಏರಿಸುವ ವಪೆ ನಡುವೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ವಪೆಯ ತಳದಲ್ಲಿರುವ ಜಠರಕ್ಕೂ ಮೇಲಿರುವ ಬಾಯಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಅನ್ನನಾಳ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಉದ್ದಸಾಗಿತು. == ನೆಟ್ಟನಿಲುವಿನಿಂದಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳು == ಮಾನವನ ವಿಶೇಷ ಗುಣವಾದ ಈ ನಿಲುವು ಹಿಂಗಾಲುಗಳು ಸಮಕೋನದಲ್ಲಿ ಬಾಗಿದ್ದರಿಂದಲೇ ಆಗಿಲ್ಲ; ಇದಕ್ಕೆ ಮೈಯ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆಗಬೇಕಾಯಿತು.ಎಲ್ಲ ಕೀಲುಗಳಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆನ್ನುಗಂಬದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಾಗಿ, ಗುರುತ್ವದ ಎಳೆತದ ಕೇಂದ್ರ ಎಡೆ ಬಿಟ್ಟು ಕದಲಿತು. ಬೆನ್ನೆಲುಬುಗಳೆಲ್ಲ ಊರೆಕಂಬದಂತೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ, ಬೆನ್ನೆಲುಬುಗಳ ನಡುವಣ ದಪ್ಪಬಟ್ಟು (ಡಿಸ್ಕ್)ಗಳು ಕೊಂಕನ್ನೂ ಪುಟಿತವನ್ನೂ (ಇಲ್ಯಾಸ್ಟಿಸಿಟಿ) ಕೊಟ್ಟುವು. ಧಕ್ಕೆಗಳ ಪೆಟ್ಟನ್ನು ಈ ಬಟ್ಟುಗಳು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದರ ನಡುವೆಯೂ ಇರುವ ಮೆತು ನಡುಬೀಜ (ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್) ದೊಡ್ಡ ಹರಳುಗಲ್ಲಿನಂತಿದ್ದು ಇಡೀ ಕಂಬ ಸರಾಗವಾಗಿ ಆಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊರಳಿನಲ್ಲೂ ಸೊಂಟದಲ್ಲೂ ಬಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೇ ಸೊಂಟದ ಭಾಗ ಚಿಂಪಾಂಜಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದದ 27% ಇದ್ದುದು ಗಂಡಸರಲ್ಲಿ 32% ರಷ್ಟು ಉದ್ದ ಸಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಲ್ಲಾಡದಂತಿರುವ ಎದೆಗೂಡಿನ, ಅದರೊಂದಿಗಿನ ಕೈಗಳ, ಇರವನ್ನೂ ಬದಲಿಸಲು ಅನುಕೂಲ. ಓಡಾಟದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು [[ಕಾಲು|ಕಾಲುಗಳ]] ಮೇಲಿನ ಭಾರ ಎರಡರ ಮೇಲೆ ಬಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ [[ಪಾದ|ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ]] ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದುವು. ಹಿಮ್ಮಡಿಗಳು ಕಮಾನುಗಳು, ಗಟ್ಟಿ ಮೂಳೆಗಳು, ಬಿಲ್ಲಿನ ನಾರಿನಂತಿರುವ ಬಲವಾದ [[ಸ್ನಾಯು|ಸ್ನಾಯುಗಳು]] ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮನುಷ್ಯ ಎರಡೇ ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಓಡಲು, ಹಾರಲು, ಧುಮುಕಲು, ಭಾರ ಹೊರಲು ಪಾದಗಳನ್ನು ಬಾಗಿಸುವ ಬಲವಾದ ಸನ್ನೆಗಳಂತಾಗಿವೆ. ಮೈ ನೆಟ್ಟಗೇ ಇರಬೇಕಾದರೆ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಬಿಗುವಾಗಿರಬೇಕು. ಕೀಲುಗಳು ಮುದುರಿಕೊಳ್ಳದಂತೆ ತಡೆಯಲೂ ಇದು ಮುಖ್ಯ. ಬೀಳದಂತೆ ಇರಿಸುವ, ಆ ಕೀಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಡದ ಅಲುಗಾಟ ತಪ್ಪಿಸುವ, [[ಸೊಂಟ]] ಕೀಲಿನ ಸುತ್ತಲಿನ ಮೋಟು (ಮತ್ತಿತರ) ಸ್ನಾಯುಗಳು ಬಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗೂ ತಂತಾನಾಗಿ ಅರಿವಿಗೆ ಬರದೆ ಆಗುವುದಂತೂ ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯ. ಈ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಕೆಲಸ ಇನಿತು ತಪ್ಪಿದರೂ ಕೆಳಗುರುಳಬೇಕಾಗುವುದು. ನಾಗಾಲಿಯ ಎದೆ, ಹೊಟ್ಟೆಗಳ ಅಂಗಗಳಿಗಿರುವ ಆಧಾರವೇ ಬೇರೆ ರೀತಿ, ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಇರುವುದೇ ಬೇರೆ ರೀತಿ. ಆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗಗಳು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಆಡುತ್ತ ಅವುಗಳ ಭಾರವೆಲ್ಲ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕೆಳಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಅಂಗಗಳು ಹೀಗೆ ಆಡದೆ ಹಿಂದಿನ ಭಿತ್ತಿಗೆ ಅಂಟಿವೆ. ಕರುಳುಗಳ ನಡುಪೊರೆ (ಮೆಸೆಂಟರಿ) ಹೊಟ್ಟೆಯ ಹಿಂಗಡೆಯ ಗೋಡೆಗೆ ತಗುಲಿಕೊಂಡಿತು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದಣ ಗೋಡೆ ಮತ್ತು ಕಿಗ್ಗುಳಿಯ (ಪೆಲ್ವಿಸ್) ವಪೆಯ ಮೇಲೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಈ ಭಾರವೆಲ್ಲ ಬೀಳುವುದು. ಗಜ್ಜಲಿನಲ್ಲಿ ಈ ಗೋಡೆ ಬಲಗೊಂಡಿದ್ದರೂ ಇದರ ಮೂಲಕ ಬೂರುಗಳು (ಹರ್ನಿಯ) ತೂರುತ್ತವೆ. ತನ್ನ ನೆಟ್ಟನಿಲುವಿಗೆ ಮಾನವ ತೆರಬೇಕಾದ ಬೆಲೆಯಿದು. ಬಲವಿರದ ಕಿಗ್ಗುಳಿಯ ವಪೆಯ ಊರೆಯಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ತೊಡೆಯ ಸ್ನಾಯುವಿನ ಒಳ ಅಂಚು ಬಂದು ಅದರ ತಳಕ್ಕೆ ಕುಂಡೆಲುಬು ನೆಟ್ಟಗರುಳ ಕೊಬ್ಬನ್ನು (ಇಸ್ಕಿಯೊರೆಕ್ಟಲ್ ಫ್ಯಾಟ್) ಒತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಮಾನವನ ಉಸಿರಾಟದ ಉಪಾಯವೇ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಮೈ ಭಾರ ಬೀಳದೆ ಹೆಗಲು ಮೂಳೆಗಳಿಗೆ ನೆಲದ ಆಸರೆ ತಪ್ಪಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ನಾಗಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ ಉಸಿರೆಳೆತಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಇದರ ಬದಲಾಗಿ ಉಸಿರೆಳೆತಕ್ಕೇ ಇದು ಹೆಣಭಾರದಂಥ ಅಡಚಣೆ. ತಲೆಯ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಸ್ನಾಯುಗಳು ಇದನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯಬೇಕಾಗಿದೆ. ನಾಗಾಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಆದಂತೆ ಎದೆಗೂಡು ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆಮುಂದೆ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ರಕ್ತ ಸುತ್ತಾಟದ ಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಅಗಾಧ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಹೃದಯದ ಮೈಯಲ್ಲಿ ತೀರ ಕೆಳಗಡೆ ಇರುತ್ತದೆ. ರಕ್ತವನ್ನು ಹೃದಯ ಮೇಲಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿದ ಮೇಲೆ ರಕ್ತ ಭಾರದಿಂದ ತಾನಾಗಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಾಡಲು ಕಾಲುಗಳು ಬೇಕು. ತೀರ ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಇವು ಹೃದಯವನ್ನು ಎತ್ತರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೇವಲ ಭಾರದಿಂದಲೇ ರಕ್ತ ಇನ್ನು ಹೃದಯಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಂತಿಲ್ಲ. ಜಿರಾಫೆ, ಆನೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ, ಬದುಕಿರುವ ಇನ್ನಾವ ಪ್ರಾಣಿಯಲ್ಲೂ ಇರದಷ್ಟು ಮೇಲಕ್ಕೆ (ನೆಲದಿಂದ) ಮಾನವನ ನೆಟ್ಟನಿಲುವು ಗುಂಡಿಗೆಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತದೆ. ರಕ್ತ ಹಿಂದಿರುಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಷ್ಟ. ಭಾರದಿಂದ ರಕ್ತ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹರಿವುದನ್ನೂ ತಡೆಯಲು ಕಾಲುಗಳ ಸಿರಗಳಲ್ಲಿ (ವೇನ್ಸ್) ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕವಾಟಗಳು ಬೇಕಾದಷ್ಟಿದೆ. ಆದರೂ ವಯಸ್ಸಾದವರಲ್ಲಿ ಕೊಂಕುನಾಳ (ವೆರಿಕೋಸ್) ಸಿರಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಪರೂಪವಲ್ಲ. ಅನೇಕಾನೇಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತಾವಿನ ರಕ್ತ ಪೂರೈಕೆಯ ಅನುವೇದನ (ಸಿಂಪತೆಟಿಕ್) ನರಗಳ ಮೂಲಕ ಹಿಗ್ಗು ಕುಗ್ಗುಗಳಿಂದ ರಕ್ತನಾಳಗಳು ತಂತಾನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೈಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಬೇಕು. == ಮುಪ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳು == ಬದುಕಿರುವ ಕಾಲ ಹೆಚ್ಚಾದ್ದರಿಂದ ಜನರಲ್ಲಿ ನಡು ವಯಸ್ಸು ದಾಟಿದವರೇ ಹೆಚ್ಚು. ಆದರೂ ಮಾನವನ ಮೈಮೇಲೆ ಕಾಲದ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳು ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬೀಳವು. ಇತರರು 55ರಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾಗಿ ಇರುವರೋ ಕೆಲವರು ಅಷ್ಟೇ ಚೆನ್ನಾಗಿ 75ರಲ್ಲೂ ಇರುವರು. ಚರ್ಮ ಬಲು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಖಚಿತವಾಗಿ ವಯಸ್ಸನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಹಸುಗೂಸಿನ ಮೆತುವಾದ ನಯವಾದ ಮಕಮಲ್ಲಿನಂಥ ಕೆಂಪಿನ ಚರ್ಮ, ಬರುಬರುತ್ತ ಗಡುಸಾಗಿ ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿ ಮುದಿಯಾಗಿ ಸುಂಡರಿಸಿಕೊಂಡ ಒಣಕಲ ತೊಗಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಕೂದಲು ಉಳಿದು ಬೆಳೆವುದಾದರೂ ತಲೆಗೂದಲು ನರೆತು ಉದುರಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಗಾಯಗಳು ಮಾಯಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ 10 ವರ್ಷದ ವಯಸ್ಸಿನವರ ಐದರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ 60 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯಬಹುದು. 40ರ ಅನಂತರ [[ಮಿದುಳು]] ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿರಿದಾಗಿ 75ರ ಅನಂತರ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಣೆಯ, ಕಪಾಲದರೆಯ (ಪೆರೈಟಲ್) ಹಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ (ಲೋಬ್ಸ್) ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮುದುರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬೆನ್ನೆಲುವಿನ ನರಗಳಲ್ಲಿನ ಅರಿವಿನ ತಂತುಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ; ನರಗಂಟಿನ ಜೀವಕಣಗಳು ಬಣ್ಣವೇರಿ, ಕೆಲವು ಸಾಯುತ್ತವೆ. ಕಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನರಜೀವಕಣಗಳೂ ತಂತುಗಳೂ ಹಾಳಾಗುವುದರಿಂದ ಕೀರಲು ಸ್ವರ ಕೇಳುವ ಬಲ ಕುಂದುವುದು. ಕಣ್ಣಿನ ಮಸೂರ (ಲೆನ್ಸ್) ಹಿರಿಕಿರಿದಾಗುವ ಬಲ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೂಳೆಗಳು ಹಗುರಾಗಿ ಲಡ್ಡಾಗುತ್ತವೆ. ಸುಲಭವಾಗಿ ಮುರಿವಂತಿದ್ದು ನುಗ್ಗುನುರಿವಂತಿರುತ್ತವೆ. ಹೊಸದಾಗಿ ಬೆಳೆವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಾಳಾಗುವುದೇ ಹೆಚ್ಚು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಸುಣ್ಣ ಹೊರಬಿದ್ದು ಧಮನಿಗಳು, ಮೆಲ್ಲೆಲುಬುಗಳು (ಕಾರ್ಟಿಲೇಜಸ್), ತಂತುಗಟ್ಟುಗಳು (ಲಿಗಮೆಂಟ್ಸ್) ಸ್ನಾಯುಗಳು ತಗುಲಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಂಡರಗಳಲ್ಲೂ (ಟೆಂಡನ್ಸ್) ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೀಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಯ ತುದಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿರುವ ಮೆಲ್ಲೆಲುಬು ತೆಳುವಾಗಿ, ಕೆಲವೇಳೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಆದಾಗ ಮೂಳೆ ಮೂಳೆಗೆ ನೇರವಾಗಿ ತಾಕಿ ಹಳೆಯ ಕೀಲುಗಳು ಕಿರ್ರೆನ್ನುತ್ತ ಉರಿಯುತ್ತವೆ. ಸ್ನಾಯುಬಲ ಕುಗ್ಗಿದರೂ ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹಳೆಯ ರಬ್ಬರಿನಂತಿರುವ ಅಂಗಾಂಶ ಪುಟಿಸದಂತಾಗುವುದು, ಮೈಯಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯದೆ ದುಡಿವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಅಂಗಾಂಶವಿದು. ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಗಾಯದ ಇರಿತವಾದರೆ ಇದು ಗಾಯದ ಬಾಯಿ ತೆರೆವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಧಮನಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಇರುವ ರಕ್ತದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೂಡಿಸುವ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಬಾರಿ ಚಲನೆಯಾದಾಗಲೂ ಅವನ್ನು ಎಂದಿನ ಆರಾಮದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಇದು ತರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಬೇಗನೆ ಸವೆದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಮನೆತನಗಳಲ್ಲಿ 45ಕ್ಕೂ ಕೆಲವಲ್ಲಿ 90ಕ್ಕೂ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಗೋಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ರಬ್ಬರಿನಂಥ ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಕೆಡುವುದರಿಂದ ಪುಪ್ಪುಸಗಳಲ್ಲಿನ ಗಾಳೀಗೂಡುಗಳು ಹಿಗ್ಗುತ್ತವೆ; ಪುಪ್ಪುಸಗಳು ಉಬ್ಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಅಂಗಾಂಶ 25ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಲು ಚೆನ್ನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮುಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ನಾಶವಾದರೆ ಮತ್ತೆ ಸರಿಹೋಗದು. [[ಧಮನಿ|ಧಮನಿಗಳು]] ನಾರಾಗಿ ಪೆಡಸುಗಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಪುಟಿವ ಗುಣ ತಗ್ಗುವುದರಿಂದ ಹಿಗ್ಗದ ಕೊಳವೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಒಳವರಿಯಲ್ಲಿ, ತರುಣರಲ್ಲೇ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಳದಿಯ ಕೊಬ್ಬಿನ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಮುಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಇರುತ್ತವೆ. ನಡುವಯಸ್ಸು ದಾಟಿದ ಮೇಲೆ ಲಿಂಫಾಯ್ಡ್ [[ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂಗಾಂಶ]] ಕುಗ್ಗಿಹೋಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಂಥಿಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಳಿನ ಅಂಶ (ಪ್ಯಾರಂಕೈಮ) ಮುದುರಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಜೀವದ್ರವ್ಯ (ಪ್ರೋ ಟೊಪ್ಲಾಸ್ಮ್) ಇನ್ನೂ ಜಡವಾದಂತೆ ತೋರುವುದು. ಸವೆದ ಅಂಗಗಳು ನೇರ್ಪಡುವುದು ಅಪರೂಪ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನೇರ್ಪಟ್ಟರೂ ಬಹು ನಿಧಾನ. ಅಲ್ಲದೆ ಮೊದಲಿದ್ದುದರ ಬದಲಾಗಿ ಬೇರೆ ಅಂಗಾಂಶದಿಂದ ಆ ಕೆಲಸ ಆಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ (ಮೆಟಪ್ಲೇಸಿಯ), ಚರ್ಮ, ಈಲಿ ([[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]]), ಮೂತ್ರಪಿಂಡ, ನರಗಂಟುಗಳು. ಕೇಂದ್ರನರಮಂಡಲದ ಜೀವಕಣಗಳಲ್ಲೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಣ್ಣವೇರುವುದು. [[ಜೀವ ಕಣ|ಜೀವಕಣ]]ಗಳು ಒಡೆದೆರಡಾಗಲು ಹಳೆಯ ಮುದಿ ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾರವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಮುಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಯ ಒಂದು ಅಂಶವೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಪ್ಪಿನ ಈ ಕ್ರಮಗತಿಗಳು ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಕ್ರಮಗತಿಗಳಷ್ಟೇ ಸಹಜ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವಂತೂ ಹುಟ್ಟುವ ಮುನ್ನವೇ ಮಾನವ ಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನಿಜಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ಅನೇಕ ರಚನೆಗಳು ಮುದುರಿಕೊಂಡು, ರೂಪವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದುತ್ತವೆ ಇಲ್ಲವೆ ಹೊಸ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಎಡೆಗೊಡುತ್ತವೆ. ಮುಮ್ಮೂತ್ರಪಿಂಡ (ಪ್ರೊನೆಫ್ರಾಸ್) ಹೋಯಿತು; ನಡುಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಬದಲಾಯಿತು. ಮಾನವ ಪಿಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಮುದುರಿಕೆಗಳು (ಇನ್ವೊಲ್ಯೂಷನ್ಸ್) ಆಗುತ್ತವೆ. ರಕ್ತದ ಸಾಗುನಾಳ (ಡಕ್ಟಸ್ ಆರ್ಟೀರಿಯೋಸಸ್) ಹುಟ್ಟುವಾಗಲೂ ತಾರುಣ್ಯದಲ್ಲಿ ತೈಮಸ್ ಗ್ರಂಥಿಯೂ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತವೆ. ವಯಸ್ಸು ಕಳೆದಂತೆಲ್ಲ ಮುದುರಿಕೆಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದು ತೆರನ ಜೀವಕಣದ ದೇಹರಚನೆಯ ಬಾಳುವೆಯ ಅವಧಿಯೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ. ನರ, ಸ್ನಾಯು ಜೀವಕಣಗಳು ಬದುಕಿರುವತನಕ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಹೊಸಕಣಗಳಿಂದ ಬದಲಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ತಲೆಗೂದಲುಗಳು ಕೆಲವು ವರ್ಷ ಮಾತ್ರ ಬಾಳುತ್ತವೆ. ಇಡೀ ಮೈಯ ಬಾಳುವೆ ಒಂದೊಂದು ಜಾತಿಯಲ್ಲೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ. ಮಾನವನ ಮೈ ಬಾಳಬಹುದಾದ ಕಾಲ 100 ವರ್ಷಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಒಂದು ಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇರಬಹುದೇನೋ. ನವತಮಯುಗದ (ಪ್ಲಿಯೋಸಿನ್) ಮಾನವನ ಪೂರ್ವಿಕರಿಂದ (ಗೊರಿಲ್ಲಾದಂತಿರುವ ನರವಾನರು-ಥ್ರೊಪಾಯಿಡ್) ಈ ವಯಸ್ಸನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಮುಪ್ಪು, ಮುದುರಿಕೆ, ಸಾವುಗಳಿಗೆ ವಿಜ್ಞಾನ ಸೂಚಿಸುವ ಕೆಲವು ಕಾರಣಗಳು ಹೀಗಿವೆ: ಅಂಗಾಂಶ ಪೋಷಣೆ ಇಲ್ಲದಾಗುವುದು; ಕರುಳಿಂದಲೋ ಹವೆಯಲ್ಲೋ ಹೀರಿ ಬಂದ ಕೆಡುಕಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳೋ ಕಸರಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೋ ಕೂಡುತ್ತಾ ಹೋಗುವುದು; ಚೋದನಿಕಗಳು (ಹಾರ್ಮೋನ್ಸ್) ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಂದಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರ ಫಲ ಇಲ್ಲದಾಗುವುದು. 12ನೆಯ ವರ್ಷದ ಅನಂತರ ಆಮ್ಲಜನಕದ ಬಳಕೆ ಬರುಬರುತ್ತ ತಗ್ಗುವುದು. ಇಲ್ಲವೇ ಈ ಕಾರಣಗಳೆಲ್ಲ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒದಗುವುದು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ತಮ್ಮ ಕೈಲಾದಷ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆಂಬುದರಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನವಿಲ್ಲ, == ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರ == ಮಾನವನ ಅಖಂಡ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಹಂತಗಳನ್ನು ರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಪಟುಗಳು ಗುರುತಿಸುವರು. ಮೈಯ ರೂಪ ಹಂತ ಹಂತಕ್ಕೂ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಯಾವ ಹಂತಗಳಲ್ಲೂ ಆಕಾರ ಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಹುಟ್ಟುವ ಮುಂಚೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಹುಟ್ಟಿದ ಮೇಲೆ ಬಹುವಾಗೂ ಅಂಥ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು. ಪರಿಸರದೊಂದಿಗಿನ ಕ್ರಿಯೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದರೂ ಮೈಯ ಆಳದ ದಡುಗುಟ್ಟುಗಳು (ಫೇಶಿಯೆ) ಅವುಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುವು. ಇಡೀ ಮೈಯ, ಅದರ ಭಾಗಗಳ ಆಕಾರ ಗಾತ್ರಗಳು ವಂಶಾನುಗತ, ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಹಳೆಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಿಸುವ ಹೊಸ ಆಕಾರ ಇಂದಿನ ನವೀನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಶಸ್ತವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾರದು. ಆದರೂ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತೀರ ಕಡಿಮೆ ಪೋಲಾಗಿಸಿ ಜೀವನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಇದು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಒಳಗಿನ ಅಲ್ಲದೆ ಪರಿಸರದ ಬಲಗಳು ಒಂದುಗೂಡಿ ನವತಮ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಆಕಾರ ಗಾತ್ರಗಳೆರಡೂ ನಿರ್ಧಾರವಾದುವು. ಒಳಗಿನ ಬಲಗಳಲ್ಲಿ ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿ ಬಂದ ಗುಣಧರ್ಮಗಳೂ ಬೆಳೆವ ಇಚ್ಛೆಯೂ ಮುಖ್ಯ. ಬಾಹ್ಯಪರಿಕರಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯೂ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ. ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವಿ ದೇಹಗಳನ್ನು ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ನೆಲದ ಕಡೆಗೆಳೆದು ಅದಕ್ಕೆ ಸಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿತು; ಒಂದು ಭಾಗ ಮೇಲೂ ಒಂದು ಭಾಗ ಕೆಳಗೂ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಬೆನ್ನ ಕಡೆ, ಒಡಲಕಡೆ ಎಂದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾದುವು. ಅವಯವಗಳು ಕೆಳಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಇರುವಂತಾದುವು. ಪ್ರಾಣಿಗಳೂ ಒಂದು ಕೊನೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಡೆದುದರಿಂದ ತಲೆ ಬಾಲಗಳು ವಿಕಾಸಗೊಂಡುವು. ತಲೆಯ ತುದಿಯೇ ಮೊದಲು ಪರಿಸರದ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೊಳಗಾದ್ದರಿಂದ ಅರಿವಿನ ಅಂಗಗಳು (ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳು) ಬೆಳೆದುವು. ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಇಕ್ಕೆಲಗಳೂ ಸಮರೂಪದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತಾಯಿತು. ಬೆನ್ನೆಲುಬಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಆಕಾರದ ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಭೂಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ಬಲು ಮುಖ್ಯಕಾರಣ ಆಗಿದ್ದುದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅದರ ಗಾತ್ರದ ಮೇಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ತನ್ನ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಾಣಿಯ ಆಕಾರ ತನ್ನ ಉದ್ದವನ್ನು ಇಮ್ಮಡಿಸಿದರೆ, ಅದರ ಮೇಲ್ಮೈ ನಾಲ್ಕರಷ್ಟೂ ಅದರ ತೂಕ ಎಂಟರಷ್ಟೂ ಆಗುವುದು. ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ನೀರು ಗಾಳಿಗಳ ಪ್ರತಿ ಘóರ್ಷಣೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ತೀರ ತೊಂದರೆ. ಮೈಭಾಗಗಳ ಒಂದಕ್ಕೊಂದರ ಗಾತ್ರದ ಮೇಲೂ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣದ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ; ಇಮ್ಮೊನೆಗ (ಆಂಫಿಯೋಕ್ಸಸ್) ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಕರುಳು ನೆಟ್ಟಗಿರುವುದರಿಂದ ಮೋಟಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಉದ್ದವಾದಂತೆಲ್ಲ ಇನ್ನೂ ಉದ್ದನಾಗಿರುವ ಕರುಳು ಸುರುಳಿಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿಯ ಉದ್ದ ಹತ್ತುಪಟ್ಟಾಗಿ ಆಕಾರ ಇದ್ದಂತೇ ಇದ್ದರೆ, ಆಹಾರ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೇಲ್ಮೈ 100 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದರೂ ತೂಕ 1000 ದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವುದು. ಹೀಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೂಕದ ಮೈಗೆ ಉಣಿಸನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮೈಗಿಂತಲೂ ಕರುಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿರಬೇಕು. ಅಂದರೆ ಸುರುಳಿಯಾಗಬೇಕು. ಮಾನವನ ಆಹಾರನಾಳ, ಅದರ ಬಾಯಿ, ಗುದಗಳ ನಡುವಣ ನೇರಗೆರೆಯ 12 ಪಟ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಆಕಾರವನ್ನು ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೊಡ್ಡತೂಕದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೇ ಇದರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚು. ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಬಲು ಚುರುಕಾಗಿರುವ ಪಿಂಡದ ಮೊದಲ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರ ಮೈ ಬಲು ಪುಟ್ಟದಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ ಪೂರ್ಣಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲಾರದು. ಅಲ್ಲದೆ ಅದು ತೇಲಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಆ ಪುಟಾಣಿ ಮುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಮನಾಳತೆ, ಅಂಟಿಕೆ, ಮೇಲ್ಮೈತುಯ್ತ, ಮೇಲದೈಕೆ (ಅಡ್ಸಾರ್ಫ್‍ಷನ್) ವಿದ್ಯುತ್‍ಹೊರೆ (ಛಾರ್ಜ್), ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಂಥ ಇತರ ಅಣುನಡುವಣ ಅಂಶಗಳು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಭಾವಕಾರಿಗಳು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಆ ಹಂತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಒಳಗಣ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಕ್ರಿಯಾಕಾರಣಗಳಿವು. ವಂಶಾನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಂದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಪಿಂಡದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಅನೇಕ ಹಿಂದಣವೂ ನಿರ್ಧಾರಕಗಳೂ ಆದ ಅಂಶಗಳು ಈಚೆಗೆ ಗೊತ್ತಾಗಿವೆ. ಸ್ಟಿಮನ್ನನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪದಗಳೂ ನೀಡ್ಹಾಂನ ಆಕೃತಿ ಸಂಬಂಧಿಯಾದ ಚೋದನಿಕಗಳೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. == ಶರೀರ ಕ್ರಿಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ == ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟೋ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಶರೀರಕ್ರಿಯಾಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಒಂದಾಗಿದ್ದವು. ಬರ್ಲಿನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಜೊಹಾನ್ನಿಸ್ ಮುಲರ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ. ಆಮೇಲೆ ಬರುಬರುತ್ತ ಕಲಿಕೆಯ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಇವು ಬೇರ್ಪಟ್ಟವು. ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಂತೂ ಅಂಗರಚನೆಯೆಲ್ಲ ಅಂಕ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವೇ. ಏಕೆಂದರೆ ರಚನೆಯಿರದೆ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿಯೆಯಿಲ್ಲದೆ ರಚನೆಯಿಲ್ಲ. 1940ರ ಅನಂತರ ಆಕೃತಿರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೊಸ ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೈಗಳು ಮತ್ತವುಗಳ ಭಾಗಗಳ (ಪಿಂಡಗಳು ಜೀವಕಣಗಳು) ಆಕಾರ, ರಚನೆಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಅವು ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಈಡಾಗುತ್ತವೆಂದು ತಿಳಿಯಿತು. ಆಕೃತಿಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ಚೋದನಿಕಗಳು ಬಹುವಾಗಿ ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣದವೇ ಆಗಿದ್ದು, ಪಿಂಡದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಆಕಾರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳೋ ನಿರ್ಧಾರಕಗಳೋ ಆಗಿವೆ. ಮಿಣಿರೂಪಗಳ ಅಂಗರಚನೆಯ ಅಭ್ಯಾಸದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಬೆಳಕಿಗೂ ಆಚೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಾನವ ರಚನೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರೋಟೀನು ಅಣುಗಳಂಥ ಜೈವಿಕ ಅಣುಗಳ ರಚನೆಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಚರಿತ್ರೆ == ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ಸರಿನೆಲೆ ಹಿಡಿತಗಳಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಬಹುದು: # ಅಂಡ್ರಿಯಾಸ್ ವೆಸೇಲಿಯಸ್ (1543) ತೀರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಕೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ತನಕ (ಕುರುಡು ನಂಬುಗೆಗಳ ಕಾಲ) # ವಿಲಿಯಂ ಹಾರ್ವೆ (1628) ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶರೀರ ಕ್ರಿಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವವರೆಗೆ # ಚಾರಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ (1859) ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ತನಕ # ಡಾರ್ವಿನನ ಅನಂತರ. === ಅಂಡ್ರಿಯಾಸ್ ವೆಸೇಲಿಯಸ್ (1543) ತೀರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಕೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ತನಕ (ಕುರುಡು ನಂಬುಗೆಗಳ ಕಾಲ) === [[File:Leonardo da Vinci - RCIN 919000, Verso The bones and muscles of the arm c.1510-11.jpg|left|thumb|Anatomical study of the arm, by [[Leonardo da Vinci]], (about 1510)]] [[File:Charta ex qva figvram parare convenit, illi qvae nervorvm seriem exprimit appendendam, 1543..JPG|thumb|upright|Anatomical chart in [[Vesalius]]'s ''Epitome'', 1543]] [[File:Michiel Jansz van Mierevelt - Anatomy lesson of Dr. Willem van der Meer.jpg|thumb|right|[[Michiel Jansz van Mierevelt]] – ''Anatomy lesson of Dr. Willem van der Meer'', 1617]] ವೇಸೇಲಿಯಸ್ಸನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಕೆ ಜಾರಿಗೆ ಬರುವ ತನಕ (1543)-ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವೇ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಿದ್ದ ಕಾಲ. ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಮಾನವನ ಹೆಣವನ್ನು ಕೊಯ್ದು ಬಿಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಹೆಣವೆಂದರೆ ಆಗ ಮೂಢಭಾವನೆ, ಭಯಭಕ್ತಿ ಇದ್ದುವು. ಭೂತಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಇದ್ದುವು. ಸತ್ತವನ ಭೂತ ಅದು ತೊರೆದ ಮನೆ ಬಳಿಯೇ ಸುಳಿದಾಡುವುದೆಂದು ಜನರ ನಂಬುಗೆ. ಸತ್ತಮೇಲಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ನಂಬಿಕೆಯಿತ್ತು. ಹೆಣಗಳು ಕೆಲವೇಳೆ ಬದುಕಿ ಏಳುವ ಅನುಮಾನ ಬೇರೆ. ಇದರಿಂದ ಹೂತ, ನೀರಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಹೆಣಗಳ ಕೊಳೆತ ಭಾಗಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗುವುದು ಯೋಚನೆಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ತಾಲ್ಮಡ್ಡನ ಬರೆಹಗಳಲ್ಲಿನ ಲಜ್‍ಮೂಳೆ ಅಥವಾ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಮೂಳೆ ಎನ್ನುವುದು ಪಾವನಿ (ಸ್ಯಾಕ್ರಮ್) ಇರಬಹುದು. ಸತ್ತಾಗ ಬೇರೆಯಾದ ಅಣುಗಳು ಇದರ ಸುತ್ತಲೂ ಒಂದುಗೂಡಿ ಹೆಣ ಏಳುವುದೆಂದಿದೆ. ಹೆಣ ಕೊಯ್ಯುವುದನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಂ ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತಗಳು ಒಪ್ಪಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮೈಯ ನಿಜವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯರಿಗೆ ಜೀವಾಳವಾಗಿತ್ತು. ಕುತೂಹಲಿಗಳಾದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅದು ಬೇಕಿತ್ತು. ಮಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಾಗ ಧೂಪಲೇಪಿಗರು ತುಸು ಅಂಗರಚನೆ ತಿಳಿದರು. ಹೀಗೆಯೇ ಗಾಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಶಸ್ತ್ರವ್ಯದ್ಯರೂ ಕೊಂಚ ಅರಿತರು. ಎಡ್ವಿನ್ ಸ್ಮಿತ್ತಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯದ ಆಪುಕರಡಿನಲ್ಲಿ (ಪ್ಯಾಪೈರಸ್ ಕ್ರಿ.ಪೂ.3000-2500) ತಲೆ, ಮಿದುಳುಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೇಳಿದೆ. ಎಬರ್ಸನ ಆಪುಕರಡಿನಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿಲಪೂ 1600) ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಚಾರಗಳಿವೆ. ಹಳಗಾಲದ ತಿಳಿವು ಶೋಚನೀಯವಾಗಿ ಗೊತ್ತುಗುರಿ ಇಲ್ಲದಿತ್ತು. ಹಿಪ್ಪೊಕ್ರೆಟೀಸ್, ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್-ಎಬರ್ಸ್ ಕರಡು ಬರೆದು 1000 ವರ್ಷಗಳಾದ ಮೇಲೆ ಈಗ್ಗೆ 2000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಹಾ ವೈದ್ಯ ಹಿಪ್ಪೊಕ್ರೆಟೀಸ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.460-374) ಇದ್ದ. ಅಂಗರಚನೆಯ ಕೆಲವು ಬರೆಹಗಳು ಅವನು ಬರೆದವೆಂದು ಅನುಮಾನಿಸಿದ್ದರೂ ಅವನು ಹೆಣ ಕೊಯ್ದುದಕ್ಕೆ ಯಾವ ದಾಖಲೆಯೂ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲನೂ (ಕ್ರಿ.ಪೂ 384-322) ಅಷ್ಟೆ. ಬುದ್ಧಿಯ ಪೀಠ ಗುಂಡಿಗೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಇಬ್ಬರೂ ನಂಬಿದ್ದರು. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಮಾಡಿ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಚನೆಗಳ ಹೋಲಿಕೆಯಿಂದ, ಕೆಳಜಾತಿಯಿಂದ ಮೇಲಿನದಕ್ಕೆ ಏರುವ ಒಂದು ನಿಸರ್ಗ ಸೋಪಾನವನ್ನು ಅವನು ತಯಾರಿಸಿದ; ನಿಸರ್ಗ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಯೋಜನೆ ಇರುವುದನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಿದ. ಮುಂದೆ ಇದೇ [[ವಿಕಾಸವಾದ]]ದ ತಳಹದಿ ಆಯಿತು. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲಿಗೆ ಇದು ಕಾಣದಿದ್ದರೂ ಅವನ ಹೆಗಲೇರಿದ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್|ಚಾರಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ನ]]ನಿಗೆ ಕಂಡಿತು. ``ಲಿನೀಯಸ್ ಕೂವಿಯರ್ ಇಬ್ಬರೂ ನನ್ನ ದೇವತೆಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಮುದುಕ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲನ ಮುಂದೆ ಅವರು ಶಾಲಾಬಾಲಕರಂತೆ ಇದ್ದರು ಎಂದಿದ್ದಾನೆ ಡಾರ್ವಿನ್. ಹೆರೋಫಿಲಸ್ ಇರಾಸ್ಟ್ರೇಟಸ್-ಅರಿಸ್ಟಾಟಲನೂ ಅವನಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಿತ್ತಿದ್ದ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್|ಅಲೆಗ್ಜಾಂಡರ್]] ಮಹಾಶಯನೂ ಸತ್ತ ಸುಮಾರು 40 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟಿ]]ನ ಟಾಲೆಮಿ ರಾಜರು ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. ಗ್ರೀಕ್ ಅಂಗರಚನಾ ಪಟುಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯನಾಗಿದ್ದ ಹೆರೋಫಿಲಸ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ 300) ಅಲೆಗ್ಜಾಂಡ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಅವನಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದರೆ ವಿವರಗಳಿಂದ ಬರೀ ಊಹೆಗಳ ಕಂತೆ ಆಗಿತ್ತು. ಮೊದಲಬಾರಿ ಮಾನವನ ಹೆಣವನ್ನೂ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಮೊದಮೊದಲಾಗಿ ಕಂಡುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ವರ್ಣಿಸಿದ. ಮಿದುಳನ್ನೂ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಅದನ್ನು ನರಮಂಡಲದ ಕೇಂದ್ರ, ಬುದ್ಧಿಯ ಪೀಠ ಎಂದು ಅರಿತ. ಚಾಲಕ (ಮೋಟಾರ್) ನರಗಳು, ಅರಿವಿನ (ಸೆನ್ಸರಿ) ನರಗಳು ಬೇರೆಬೇರೆ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿ ಮಹಾಧಮನಿ (ಅಯೋರ್ಟ) ಮತ್ತಿತರ ಧಮನಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಗಾಳಿಯಲ್ಲ, [[ರಕ್ತ]] ಎಂದು ತೋರಿಸಿ,ಹಾರ್ವೆಯ ಸಮ ಗೆಸ್ಟಾರೊ ಅಸೆಲ್ಲಿ (1622) ಕಂಡುಹಿಡಿದ. ಕರುಳಿನ ಹಾಲುರಸದ ನಾಳಗಳಾದ ಹಾಲುನಾಳಗಳನ್ನೂ (ಲ್ಯಾಕ್ಟೀಲ್ಸ್) ವಿವರಿಸಿದ. ದುರಾರ್ಗರುಳನ್ನು (ಡುಯೊಡಿನಮ್) ವಿವರಿಸಿ ಇವನೇ ಹೆಸರಿಟ್ಟ. ಇವನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಚಾರವನ್ನು ಕುರಿತ ಪುಸ್ತಕ ಕಳೆದುಹೋಗದೆ ಇದ್ದಿದ್ದರೆ ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸಿ ವಿವರಿಸಿದ ಮಾನವನ ದೇಹರಚನೆಯ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿವರಗಳಿಗೂ ಪ್ರಪಂಚ 1800 ವರ್ಷ ಕಾಯಬೇಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಇರಾಸಿಸ್ಟ್ರೇಟಸ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ 300) ಸಮಕಾಲೀನನಾದರೂ ಕಿರಿಯವ. ರಕ್ತ ನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಳಿ ಇಲ್ಲವೇ ಜೀವಾಳದ ಭೂತ ತುಂಬಿದೆ ಎಂದು ಅವನ ನಂಬಿಕೆ. ಅವನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ [[ಧಮನಿ]]ಗಳು, ಸಿರಗಳು, ನರಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ಕೊಳವೆಗಳೇ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಿದ್ದರೂ ಮೈತುಂಬ ತೀರ ಸಣ್ಣ ಕೊಳವೆಗಳೇ ತುಂಬಿವೆಯೆಂದು ಅವನ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಧಮನಿಗಳ ಸಿರಗಳ ಕೊನೆಯ ಶಾಖೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಕಿರಿಯಕೊಳವೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆಯೆಂದು ಅವನು ಊಹಿಸಿದ್ದರಿಂದ ರಕ್ತ ಸುತ್ತಾಟದ ಕಲ್ಪನೆ ಅವನಿಗೆ ಆಗಿದ್ದಿರಬಹುದು. [[ಹೃದಯ]]ವೇ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಕೇಂದ್ರ, ಈಲಿಯಲ್ಲವೆಂದು ಮೊದಲಾಗಿ ಕಂಡವನಿವನು. ಹೃದಯದ ಕವಾಟಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ ಮೂರ್ದಳದ್ದಕ್ಕೆ ಟ್ರೈಕಸ್ಪಿಡ್ ಎಂದನು. ಹಿಪ್ಪೊಕ್ರೆಟೀಸನಂತೆ, ಇವನೂ ಉಸಿರ್ನಾಳವನ್ನು ಒರಟು ಗಾಳಿಗೊಳವೆ (ಆರ್ಟೀರಿಯ ಟ್ರಾಕಿಯ) ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ. ಮೇರಿನಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಲೆನ್-ಇರಾಸಿಸ್ಟ್ರೇಟಸ್ ಸತ್ತ 300 ವರ್ಷಗಳ ಆನಂತರ ಮುಖ್ಯ ಗುರು ಮೇರಿನಸ್ (ಕ್ರಿ.,ಶ110) ಅಲೆಗ್ಜಾಂಡ್ರಿಯದಲ್ಲಿದ್ದ. ಇವನು ಬರೆದ ಗ್ರಂಥ ಕಳೆದುಹೋಗಿದೆ. ಇವನ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಪಾಠಪ್ರವಚನಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಇವನಾದ ಮೇಲೆ ಬಂದ ಇವನ ನಾಲ್ವರು ಶಿಷ್ಯರಿಂದ ಪಸರಿಸಿ ಗ್ಯಾಲೆನ್ನಿಗೂ (130-200) ತಿಳಿವಿನ ಬೆಳಕು ಹರಿಯಿತು. [[ರೋಮ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ 164ರಿಂದ 199ರ ವರೆಗೆ ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]]ದ ಗ್ರೀಕನಾಗಿದ್ದ, ಗ್ಯಾಲೆನ್. [[ಏಷ್ಯ ಮೈನರ್|ಏಷ್ಯ ಮೈನರಿ]]ನಲ್ಲಿ ಪರ್ಗಮಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಮಾರ್ಕಸ್ ಅರೀಲಿಯಸ್ಸನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ (161-180).ಪ್ರತಿಭೆ, ವಿದ್ಯೆ, ಸಂಪತ್ತು, ಕಾರ್ಯ ಸಾಧನೆಯ ಶಕ್ತಿ, ವಿಶ್ವಾಸ ಜಗಳಗಂಟಿತನ ಈ ಗುಣಗಳೆಲ್ಲ ಈತನಲ್ಲಿ ಇದ್ದುವು. ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳು, ಪರದೇಶದ ರಾಯಭಾರಿಗಳು, ಇವನ ರೋಗಿಗಳು, ಬರೆವಂತೆ, ಭಾಷಣ ಮಾಡುವಂತೆ ಇವರು ಇವನನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸಿದರು. ಈತ ಬರೆದ ಕೆಲವು ಗ್ರಂಥಗಳು ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಳಾದುವು. ಆದರೂ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ 59 ಪುಸ್ತಕಗಳು ಉಳಿದಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾದವೂ ಹೊಗಳಿಕೆಯ ವಿಷಯಗಳೂ ತುಂಬಿವೆ. ಇವನ ಹೆಸರಿನ ಉಲ್ಲೇಖವೂ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ, ಖಚಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ತರ್ಕವಿಲ್ಲದೆ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಇವನು ಪಟ್ಟು ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಎರಡು ವಾದಗಳು ಇವನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಗಾಳಿ (ನ್ಯೂಮ), ಹಳೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯೇ ಮೊದಲಿನದು. ಉಸಿರಿನೊಡನೆ ಒಳಸೇರುವ ವಿಶ್ವಜೀವವೇ (ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಲೈಫ್) ಗಾಳಿ. [[ಚೈತನ್ಯ]]ಗಳು (ಸ್ಪಿರಿಟ್ಸ್) ಮೂರು : ಈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿರುವುದು ಒಂದು, ಹೃದಯದಲ್ಲಿನ ಜೀವಾಳ ಸ್ವರೂಪದಲಿ ಇರುವುದಿನ್ನೊಂದು, ಮೂರನೆಯದು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ (ಬುದ್ಧಿಯ) ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವುದು. ಇಲ್ಲಿಂದ ಇವು ಅಲೆಗಳಂತೆ ಇಲ್ಲವೆ ಉಸಿರಿನ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತಗಳಂತೆ ನರಗಳ, ಧಮನಿಗಳ, ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತಿವೆ. ಮೈಯ ಒಂದೊಂದು ರಚನೆಯೂ ಅದರ ಬಳಕೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಒಬ್ಬ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನೇ ನಿರ್ಮಿಸಿದನೆಂಬ ಅವನದೇ ಆದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಎರಡನೆಯದು. ಮೊದಲಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ರಕ್ತದ ಸುತ್ತಾಟವನ್ನೇ ಯೋಚಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಚುಚ್ಚುಮದ್ದುಗಳೇ ಅವನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದಂತೆ, ಹೃದಯದ ಗುಂಡಿಗುಣಿಗಳ (ವೆಂಟ್ರಿಕಲ್ಸ್) ನಡುವೆ ಸಾಗುನಾಳಗಳು ಇರಬೇಕಾಯಿತು. ಯಾವ ಪ್ರಾಣಿಯಲ್ಲೂ ಅವನು ನೋಡದಿದ್ದರೂ ಅವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ. ಈ ನಿಜಕೆಲಸಗಳ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಅವನಿಗೆ ಎಲ್ಲವೂ ಗೊತ್ತಿದೆಯಾಗಿ ಯಾವ ಸಂಗತಿಯನ್ನಾದರೂ ಅವನು ವಿವರಿಸಬಲ್ಲನೆಂದು ಹಠವಾದಿಗಳಾದ ಮತಸಿದ್ಧಾಂತರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಅಂಗರಚನೆಯ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೂಳೆ, ಕೀಲುಗಳ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಅವನು ಮೇನಸ್ಸನಿಂದ ಕಲಿತಿದ್ದ. ಉಳಿದ ವಿವರಗಳಿಗೆ [[ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕ]] ಹಿಂದಿದ್ದ ಬಾರ್ಬರಿ ದೇಶದ ಬಾಲವಿರದ [[ಕಪಿ]], [[ಹಂದಿ]], [[ಎತ್ತು|ಎತ್ತುಗಳ]] ಅಂಗರಚನೆಗಳನ್ನೇ ಮಾನವನದೆಂದು ಮುಂದಿಟ್ಟ. ಆತ್ಮಸಂಯಮವೇ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯುಳ್ಳ ಕ್ರೈಸ್ತರಿಗೂ ಹೊಸ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತಮತ]]ದವರಿಗೂ ಇವನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಹಿಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಮಠಾಧಿಕಾರದ ಬೆಂಬಲ ದೊರಕಿತು. ಇದರಿಂದ ಇತರರ ಗ್ರಂಥಗಳು ಹಾಳಾದರೂ ಇವನ ಗ್ರಂಥಗಳು ಕೆಡದೆ ಉಳಿದುವು.ಗ್ಯಾಲೆನ್ನನ ಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ತಪ್ಪು ಕಾಣದ್ದರಿಂದ ಅವನು ಹೇಳಿದ್ದೇ ವೇದವಾಕ್ಯಗಳಾಗಿ ಇನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ಏನೂ ಇಲ್ಲ ಎನಿಸಿತು. ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕಾಣಲೂ ಅವಕಾಶವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅದುವರೆಗಿನ ಗ್ರೀಕ್ ಅಂಗರಚನಾಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ಕ್ರಮಪಡಿಸಿದ್ದೇ ತಿಳಿವಿಗೆ ಗ್ಯಾಲೆನ್ನನಿಂದಾದ ಸೇವೆ. ಆದರೆ ಕಂತೆ ಪುರಾಣಗಳ ಅಂಗರಚನೆಯನ್ನು ಅಧಿಕಾರಯುತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದೇ ಅವನಿಂದಾದ ಕೆಡುಕು. ನಡುಗಾಲ-ಗ್ರೀಕರ ವಿಜ್ಞಾನ ಉನ್ನತಿಗೇರಿದ್ದ ಗ್ಯಾಲೆನ್ನನ ಕಾಲವನ್ನು ಯೂರೋಪಿನವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದ ಭಾರತದ ಬೇಸಿಗೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವನ ಬಳಿಕ ಬಹಳ ಕಾಲ ವಿಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮೂಲೆಗೆ ಬಿತ್ತು. 12 ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಅರಬ್ಬರು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅಷ್ಟೂ ಇಷ್ಟೂ ಉಳಿಸಿಟ್ಟರು. 640ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಲೆಗ್ಜಾಂಡ್ರಿಯಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಈಜಿನಾದ ಪಾಲ್ ಅವರಿಗೆ ಗ್ಯಾಲೆನ್ನನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕಲಿಸಿದ. [[ಸಿರಿಯಾ|ಸಿರಿಯ]], ಸಿಸ್ಟೋರಿಯ ದೇಶಗಳವರು, ಕ್ರಿಸ್ತರು, [[ಯೆಹೂದ್ಯರು]], ಅರಬ್ಬೀಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಗ್ರೀಕ್ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಓದಿಕೊಂಡರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇವೆಲ್ಲ ಅರಬ್ಬೀ ಬಣ್ಣ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್, ಗ್ಯಾಲೆನ್ನರ ತತ್ವಗಳೇ. ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ರೇಜಿಸ್, ಅಲಿಅಬ್ಬಾಸ್, ಅವಿಸೆನ್ನ ಇವರು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅವಿಸೆನ್ನನವು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುವು. 1000ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವೈದ್ಯವೇದ ಎಂದು ಖ್ಯಾತವಾದ ಅವಿಸೆನ್ನನ ದಿ ಕ್ಯಾನನ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸನ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುವ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಕಣ್ಣರಿಕೆಯಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಒರೆಹಚ್ಚಿ ನೋಡಿದರೆ ಎರಡು ಮೂರು ಕೈ ದಾಟಿಬಂದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಚಾರಗಳೇ ತುಂಬಿದ್ದವು. ಅರಬ್ಬೀ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಈಜಿಪ್ಟ್, ಆಫ್ರಿಕ ಮೂಲಕ ಸ್ಪೇನ್‍ವರೆಗೂ ಇದು ಹಬ್ಬಿತು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬೀ ಬರೆಹಗಳಿಗೆ ಆಧಾರಗಳಾಗಿದ್ದ ಗ್ರೀಕ್ ಗ್ರಂಥಗಳು ದೊರಕಿದುವು. ಅವುಗಳಿಂದ ನಿಸರ್ಗದ ವಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಜನರು ಮೊದಲಾದರು. ಆದರೆ ಮೊದಮೊದಲು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದಿದರೇ ಹೊರತು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನೇ ನೇರವಾಗಿ ನೋಡಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಠೋಪದೇಶಗಳಿಂದ ಗ್ಯಾಲೆನ್, ಅರಿಸ್ಟಾಟಲರೇ ಆಧಾರ ಪುರುಷರಾದರು. ಅವರ ಗ್ರಂಥಗಳೇ ಜನರಿಗೆ ವೇದ ಸಮಾನ ಆಗಿದ್ದುದರಿಂದ ನಿಜವಾದ ನಿಸರ್ಗವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಂದ ಕಾಣದೆ ಆ ಗ್ರಂಥಗಳ ಮೇಲೆ ಒಣ ಊಹೆ, ಟೀಕೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ತಾತ್ವಿಕ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರೆದರು. ಕೆಲವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯೇ ಬೇಡವೆಂದರು. ಗ್ಯಾಲೆನ್ನನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಎದುರಾಡಿದ ವೈದ್ಯರು ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದರು. ಆದರೂ ಅಂಗರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕುತೂಹಲವೇನೋ ಇತ್ತು. ತಲೆತೆಗೆದ ಅಪರಾಧಿಗಳ ಹೆಣಗಳನ್ನು ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಯ್ದು ಬಿಡಿಸಿ ಜನರಿಗೆ ಅಂಗರಚನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಅಪ್ಪಣೆ ದೊರೆಯಿತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಲೆನ್ನನ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವುದೇ ಅನಾಟಮಿ ಎನ್ನಿಸಿತು. ಬಳಸಿದ್ದ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಅರೆಪಾಲು ಅರಬ್ಬಿಯವು, ವೈದ್ಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತವಾಗಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಎತ್ತರದ ಕುರ್ಚಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಗ್ಯಾಲೆನ್ನನ ಪುಸ್ತಕದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಓದುತ್ತಿದ್ದ. ಪುಸ್ತಕ ಓದಿದಂತೆಲ್ಲ ಹೆಣದಲ್ಲಿ ತಾಳೆ ನೋಡಲು ಆಳೊಬ್ಬ ಇರುತ್ತಿದ್ದ. ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿದ್ದರೂ ಅವನು ಇಲ್ಲದ ಅವಯವಗಳನ್ನು ತೋರಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಪೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದ. ಇಷ್ಟಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಹಿಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ನೆರೆದವರಿಗೆ ತಿಂಡಿ ಹಂಚುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದವಾದ ಮರಣಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಹೆಣದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಅಪ್ಪಣೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದುವು. ಬೊಲೋನದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ ಮಾಂಡಿನಸ್ ಕೆಲವು ಹೆಣಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಅನತೋಮಿಯ ಎಂಬ 40 ಪುಟಗಳ ಸಣ್ಣಕ್ಷರಗಳ ಹೆಣಪರೀಕ್ಷೆ ಕೈಪಿಡಿಯೊಂದನ್ನು (1316) ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. [[ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡ ವಿಂಚಿ|ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡ ವಿನ್ಚಿ]]- ಮೈಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದದ್ದು ತೋರಲು ಹೊರಟ ಕಲಾವಂತರು ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಸೆ ಕೊಟ್ಟರು. ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಡ ವಿನ್ಚಿ (1452-1519). ಅಲ್‍ಬ್ರೆಕ್ ಡ್ಯೂರರ್ (1471-1528). [[ಮೈಕೆಲ್ಯಾಂಜೆಲೊ|ಮೈಕೇಲೇಂಜೆಲೊ]] (1474-1564). ರ್ಯಾಫೆಲ್ (1483-1520) ಮೊದಲಾದ ಕಲಾವಿದರು ಹೆಣಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ದು ಬಿಡಿಸಿದರು. ಮೇಲ್ಮೈ ಅಳತೆಗಳು, ಸ್ನಾಯುಗಳ ಸಮಕಟ್ಟು ರಚನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಕಲಾದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ತನ್ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರೂ ಹೃದಯ, ಮಿದುಳು, ಆಹಾರನಾಳ, ಪಿಂಡಗೂಸು-ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಕಲೆಗಾರನಾಗಲ್ಲ. ಆಗ್ಗೆ ಪೋಪನಾಗಿದ್ದ 10ನೆಯ ಲಿಯೊ ಅವನನ್ನು ತಡೆವ ತನಕ ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಿ 30 ಹೆಣಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ದು ಬಿಡಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ 750ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಂಗರಚನೆಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ 120 ಟಿಪ್ಪಣಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ಬರೆದ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅವನು ಸತ್ತಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ರಚಿತವಾದ ಗ್ರಂಥಗಳಿಗಿಂತ ಹರವು, ಖಚಿತತೆ, ಚೆಲುವುಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊವಿನ ಗ್ರಂಥಗಳೇ ಮಿಗಿಲಾಗಿವೆ. ಅವನು ಹೊಸದಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಅಂಶಗಳದ್ದೇ ದೊಡ್ಡಪಟ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅವನ ಆನಂತರ ಬಂದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅವನ್ನೆಲ್ಲ ಮತ್ತೆ ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು. ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ತನ್ನ ಶೋಧನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೆಚ್ಚಿದ್ದು ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ನಿಸರ್ಗವನ್ನೇ. ಅನೇಕ ವಿದ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊವಿನ ಅದ್ಭುತ ಸಾಧನೆಗಳು ಅವನ ಸಮಕಾಲೀನರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ, ಗೌರವಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿದುವು. ಅವನ ಚೇತನ ಪ್ರಭಾವಗಳು ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಉದ್ಧಾರಕನಾದ ವೆಸೇಲಿಯಸ್ಸಿಗೆ ದಾರಿ ತೋರಿದುವು. ಲಿಯೊನಾರ್ಡೊ ಸತ್ತ 24 ವರ್ಷಗಳಾದಮೇಲೆ ಆತ ತನ್ನ ಒಂದು ಉದ್ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. === ವಿಲಿಯಂ ಹಾರ್ವೆ (1628) ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶರೀರ ಕ್ರಿಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವವರೆಗೆ === ಹಾರ್ವೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಶರೀರಕ್ರಿಯಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರುವವರೆಗೆ (1628)-ವೆಸೇಲಿಯಸ್ (1514-1564)- (ಆಂಡ್ರಿಯಾಸ್ ವೈಟಿಂಗ್) ರೈನ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿನ ವಸೆಲ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಹೆಸರಾದ ಮನೆತನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಹೆಸರು ವೆಸೇಲಿಯಸ್ ಎಂದಾಯಿತು. 19 ವರ್ಷಗಳ ವಯಸ್ಸಿಗೇ (1533) ಅವನು [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿ]]ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ, ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಲು ಜನಪ್ರಿಯನಾಗಿದ್ದ ಸಿಲ್ವಿಯಸ್ಸನ ಬಳಿ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಕಲಿತ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಬರೆದುದನ್ನು ತನ್ನ ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲ್ವಿಯಸ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮಾತಿನ ಚತುರತೆಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಕಲಿಯುವವರು ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೆರೆದರು. [[ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರ]] ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನು ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ. ದೇಹ ಮತ್ತು ಅದರ ರಚನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಎಷ್ಟೋ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಬರೆದುದನ್ನು ಅವನು ಹೇಗೂ ಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಗ್ಯಾಲೆನ್ ವರ್ಣಿಸಿದ ರಚನೆಗಳು ತೋರುಗನಿಗೆ ಹೆಣದಲ್ಲಿ ತೋರಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಿಲ್ವಿಯಸ್ಸಿಗೂ, ಅಷ್ಟೆ. ಅವನ ಸಹಪಾಠಿ ಮೈಕೇಲ್ ಸರ್ವಿಟಸ್ಸನೊಡನೆ, ವೆಸೇಲಿಯಸ್ ಹೆಣಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸಿ ಆ ಮಹಾಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಿಗೇ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಅದು ಅಂದು ಯಾರೂ ಮಾಡಬಾರದ ಅಪರಾಧ. ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತನಗಿರುವ ಪರಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿ ತನ್ನ ಗುರುಗಳಾರಲ್ಲಿಯೂ ಇಲ್ಲದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ವೆಸೇಲಿಯಸ್ ಆ ಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. 22ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ [[ವೆನಿಸ್|ವೆನಿಸ್ಸಿ]]ಗೆ ತೆರಳಿದ. ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ವೈದ್ಯ ಪದವಿ ಪಡೆದ. ಅಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿವು ಚತುರತೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರು ಪಡೆದು, ಪಡುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಇವೆರಡೂ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾದ (1537). ಆಗಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಸಂಬಳ ಪಡೆದವರಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಮೊದಲಿಗ. ಹೆಣಗಳನ್ನು ಅವನೇ ಕೊಯ್ದು ಬಿಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಯಾಂತ್ರಿಕ ಚತುರತೆಯಲ್ಲೂ ಕಲಿಸುವುದರಲ್ಲೂ ಆತ ಗಟ್ಟಿಗ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ನನ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪುಟಗಳ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಗುರುತಿಸಿದ. ಕಲಿತವರು, ಎಲ್ಲ ಇಲಾಖೆಗಳ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು, ಕಲಾವಿದರು, ಪಡುವ ವೆನುಸ್ಸುಗಳ ಮಹನೀಯರು, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಕ್ರೈಸ್ತಪುರೋಹಿತರು ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲರೂ ಅವನ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. 1540ರಲ್ಲಿ ಬೊಲೊನದಲ್ಲಿ ಮಾನವನ ಮತ್ತು ಬಾಲವಿಲ್ಲದ ಕಪಿಯ ಎಲುಗಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರಿಸಿ, ತೋರಿಸಿದ. ಮಾನವನಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದ ಗ್ಯಾಲೆನ್ನನ ಭೋಧನೆ ಕಪಿಯಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದುದು ವೆಸೇಲಿಯಸ್ಸಿಗೆ ಮನದಟ್ಟಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ತಾನೇ ಹೆಣಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸಿ ತಯಾರಿಸಬಹುದಾದ ಒಳ್ಳೆಯ ಚಿತ್ರಗಳೊಡನೆ ಮಾನವನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೊಸ ಪಾಠವನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. 3 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಹೆಣಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ದು ಬಿಡಿಸಿ, ಕುರಿತು ಬರೆದು, ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಬಿಡಿಸಿದ. ತನ್ನ ದೇಶಿಕ ಗೆಳೆಯನೂ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ಉತ್ತಮ ಕಲೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನೂ ಟಿಷಿಯನ್ನನ ಶಿಷ್ಯನೂ ಆಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಡಿ ಕಲ್ಕಾರನನ್ನು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಮರದಚ್ಚುಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಲು ನಿಯಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಎಲುಗಟ್ಟಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲ್ಕಾರನೂ ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ವಸೇಲಿಯಸ್ಸನೂ ಬರೆದಿರಬಹುದು. ದೇಹದ ಹಲವಾರು ಭಂಗಿಗಳು, ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದ ಸಹಜ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತೆ ಇವನು ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಇಟಲಿಯ ಕಲೆಗಾರರು ಅಧಿಕಾರಯುತ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ವಸೇಲಿಯಸ್ಸನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಹೆಣಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದುವು. ಬದುಕಿರುವ ಮಾನವನಲ್ಲಿ ವೆಸೇಲಿಯಸ್ಸಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ. ''ಹ್ಯುಮಾನಿ ಕಾರ್ಪೊರಿಸ್ ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕ್'' (ಮಾನವನ ಮೈಯ ರಚನೆ) ಎಂಬ ಇವನ ಪುಸ್ತಕ ಜನರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆಯಿತು. ಮೊದಲಬಾರಿ ಅಂದವಾದ ಖಚಿತವಾದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡಸರು ತಮ್ಮ ಮೈಗಳ ರಚನೆಯನ್ನು ಕಾಣುವಂತಾದರು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಪ್ರಚಂಡ ಹಾಗೂ ತೀವ್ರವಾದ ಟೀಕೆಗಳು ಬಾರದಿರಲಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಕೆಡುವುದೆಂದು ಅನೇಕ ವೈದ್ಯರೂ ಅಂಗರಚನಾಪಟುಗಳೂ ಇವನಿಗೆ ಎದುರುಬಿದ್ದರು. ಅವರೆಲ್ಲ ಎಷ್ಟೋ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಗ್ಯಾಲೆನ್ನಿಗೆ ಪಾಠ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಸಿಲ್ವಿಯಸ್ ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದ. ಪಡುವದಲ್ಲಿ ವಸೇಲಿಯಸ್ ಬಳಿ ಕಲಿಯುತ್ತಿದ್ದ ರಿಯಾಲ್ಡೊ ಕೊಲೊಂಬೊ ಕೂಡ ಜಠರ ತೊರಳೆಗಳ (ಸ್ಪ್ಲೀನ್) ನಡುವಣ ನಾಳದಂಥ ಮುಖ್ಯ ವಿಚಾರವನ್ನೇ ಕೈಬಿಟ್ಟಿದೆಯೆಂದು ಹೀಗಳೆದ. ಅದನ್ನು ಹೆಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುವಂತೆ ವಸೇಲಿಯಸ್ ಅವನಿಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದ. ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಹೆಣ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ತಾನು ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪು ಎನ್ನುವವರನ್ನೆಲ್ಲ ಬನ್ನಿರೆಂದು ಕರೆದ. ಗುಂಪು ಸೇರಿತು. ಕೊಲೊಂಬೊಗೆ ತಾನು ಹೇಳಿದ ನಾಳ ತೋರಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ತನ್ನ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಿರೆಂದು ಬೇಡಿದರೂ ತಮ್ಮ ನಾಲಗೆಗಳು ಕತ್ತರಿಸಿದಂತೆ ಉಳಿದವರೆಲ್ಲ ತೆಪ್ಪಗಿದ್ದರೆಂದು ವೆಸೇಲಿಯಸ್ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ನಡೆದ ಮೇಲೆ ಎದೆಗುಂದಿದವನಾಗಿ ವೆಸೇಲಿಯಸ್ ಅಂಗರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಗೊಡವೆ ತೊರೆದ. ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದ ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಗ್ರಂಥ, ತನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಟೀಕಾಸಂಪುಟವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ತನ್ನಲ್ಲಿದ್ದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಿದ. ಮೊದಲು 5ನೆಯ ಚಾರಲ್ಸ್ ಬಳಿ. ಆಮೇಲೆ ಸ್ಪೇನಿನ ಇಮ್ಮಡಿ ಫಿಲಿಪ್ ಬಳಿ ಅವನು ಆಸ್ಥಾನ ವೈದ್ಯನಾಗಿದ್ದ. 1563ರಲ್ಲಿ [[ಜೆರುಸಲೆಂ|ಜೆರೂಸಲೆಮ್ಮಿ]]ಗೆ ಯಾತ್ರೆ ಹೋದ. ಪಡುವದಲ್ಲಿ ತಾನು ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಲು ಕರೆ ಬಂದಿತು. ಮತ್ತೆ ಉತ್ಸುಕನಾಗಿ ಮರಳುವಾಗ, ಅವನಿದ್ದ ಹಡಗು ಮುಳುಗಿ, ಜಾಂಟೆ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಹೊಟ್ಟೆ ಬಟ್ಟೆಗಿಲ್ಲದೆ ಸತ್ತ. ವೆಸೇಲಿಯಸ್ಸನ ಕೆಲಸ ಚೆನ್ನಾಗಿತ್ತು. ನಿಜಾಂಶಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಕೃತಿ ವಿಜಯ ಗಳಿಸಿತು. ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲನೆಯ ನಿಜವಾದ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವದು. ಅದು ಅಷ್ಟೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವನ ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕ ಗ್ರಂಥ ಪ್ರಕಟಣೆಯಿಂದ ವೈದ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನವೇ ನವೀನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಿತು. ಪಡುವದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಕಾಲ- ವೆಸೇಲಿಯಸ್ ಪಡುವ ಬಿಟ್ಟ ಅನಂತರ (ಸು.1546) ಅವನ ಪೀಠಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬರಾದಮೇಲೊಬ್ಬರಂತೆ 1625ರ ವರೆಗೆ ಐವರು ಮಾನ್ಯ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ವೆಸೇಲಿಯಸ್ಸನ ನೆರವಿಗಾಗಿ ಬಂದರು. ಅವನಲ್ಲೇ ತಪ್ಪು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ರಿಯಾಲ್ಡೊ ಕೊಲೊಂಬೊ (1516-59) ಇವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯವನು. ಆದರೆ ಇವನು ವೆಸೇಲಿಯಸ್ಸನ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ರಸಿಕೆಯ ಪೊರೆಗಳು, ಕಣ್ಣು, ಪುಪ್ಪುಸಗಳ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ. ಮೊಡೀನಾದ ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿ ಗೇಬ್ರಿಯೆಲ್ಲೊ ಫೆಲ್ಲೋಪಿಯಸ್ (1523-62) ಆಮೇಲೆ ಬಂದವನು. ಇವನೂ ವೆಸೇಲಿಯಸ್ಸನ ನೆರವಿಗಾಗಿದ್ದವನೇ. ವೆಸೇಲಿಯಸ್ಸನಲ್ಲಿ ಅವನು ನಿಷ್ಠೆ, ಮೆಚ್ಚುಗೆ, ವಿಶ್ವಾಸಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿದ್ದ. ಅವನ ಶಿಷ್ಯರೂ ಸಂಗಾತಿಗಳೂ ಅವನಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಈತ 39ರ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಸತ್ತರೂ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ನಮ್ಮ ತಿಳಿವಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಮೌಲ್ಯವುಳ್ಳ ಮತ್ತಷ್ಟನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ. ಖಚಿತತೆಯೇ ಇವನಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವಂತಿದ್ದ ಗುಣ. ಗರ್ಭಕೋಶದ ನಾಳಗಳೂ ಕಪಾಲದರೆಮೂಳೆಯ ಮೂಲಕ ಮೊಗದ ನರವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಕಾಲುವೆಯೂ ಇನ್ನೂ ಇವನ ಹೆಸರನ್ನೂ ಹೊತ್ತಿವೆ. ಇವನ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರಾದ ವೊಲ್ಚರ್ ಕಾಯ್ಟರ್, ಫೆಬ್ರಿಸಿಯಸ್ ಹಿರಿಯ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದರು. ಅವನ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಎರಡನೆಯವನು ಬಂದ. ಹೈರಾನಿಮಸ್ ಫೆಬ್ರಿಸಿಯಸ್ (ಸು.1533-1619) ವೆಸೇಲಿಯಸ್ಸನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯವ. ಗೌರವಸ್ಥ ಸಾಹುಕಾರ ಮನೆತನದವ. 50 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ (1562-1613) ಪಡುವದಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ, ಅವನ ಅನೇಕ ಪ್ರಕಾಶನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಪಿಂಡಶಾಸ್ತ್ರ, ಶರೀರಕ್ರಿಯಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಕೆತ್ತಿದ ತಾಮ್ರದ ತಗಡುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬಲು ಒಳ್ಳೆಯ ಚಿತ್ರಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವನು ಉನ್ನತ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಸರಣಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನ `ಅಪೆರ ಆಮ್ನಿಯ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಲೆಡೆನ್ನಿನ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಆಲ್ಬಿನಸ್ ಮತ್ತೆ ಮುದ್ರಿಸಿದ (1738). ತನ್ನ ದೀರ್ಘ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಆತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದ. ಅದು ಇಂದಿಗೂ ಕುಗ್ಗಿಲ್ಲ. ಗೆಲಿಲಿಯೊ ಅವನನ್ನು ತನ್ನ ವೈದ್ಯನನ್ನಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡ. ರಾಜ ಮಾನ್ಯತೆಯೂ (1608) ಸಂದಿತು. [[ವಿಲಿಯಮ್ ಹಾರ್ವೆ|ವಿಲಿಯಂ ಹಾರ್ವೆ]] ಅವನ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇದ್ದುಕೊಂಡು, ಅವನೊಂದಿಗೆ ರಕ್ತ ಸುತ್ತಾಟ, ಪಿಂಡಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ. ಜೂಲಿಯಸ್ ಕೆಸೀರಿಯೊನನ್ನು (ಕೆಸೀರಿಯಸ್, 1552-1616) ತನ್ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಫೆಬ್ರಿಸಿಯಸ್ ನೇಮಿಸಿದ್ದ. ಫೆಬ್ರಿಸಿಯಸ್ಸನ ಹತ್ತಿರ ಅವನು ಮನೆಯ ಆಳಾಗಿ, ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ, ಕೊನೆಗೆ ನೆರವಿಗನಾಗಿದ್ದು, ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಅವನ ಕಾಲದ ಎಲ್ಲ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ನಿಪುಣನಾಗಿದ್ದ. ತಗಡಿನಲ್ಲಿ ಕೊರೆದ ಅವನ ಬಹಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅವನು ಸತ್ತಮೇಲೆ ಅವನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಸ್ಟೈಗೀಲಿಯಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಈ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 22 ದನಿಯ ಅಂಗಗಳವೂ 12 ಕಿವಿಯವೂ ಸೇರಿ ಒಟ್ಟು 98 ಇದ್ದುವು. [[ಏಡ್ರಿಯನ್ ವ್ಯಾನ್ ಡರ್ ಸ್ಪೀಗೆಲ್]] (1578-1625)-ಪಡುವದಲ್ಲಿ ವೆಸೇಲಿಯಸ್ ಮೊದಲಾದ ಆರು ದೊಡ್ಡ ಪಂಡಿತರಲ್ಲಿ ಕಡೆಯವನು. ಕೆಸೀರಿಯಸ್ ಬಿಟ್ಟ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಇವನು 1618ರಲ್ಲಿ ಬಂದ. ವೆಸೇಲಿಯಸ್, ಕಲ್ಕಾರರಂತೆ ಇವನೂ ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್ಮಿನವನೇ. 1627ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಅವನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕೆಸೀರಿಯಸ್ ಬರೆದ ಸೊಗಸಾದ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಅವನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುವು ಬೆನ್ನುಗಂಬದ, ಒಳಾಂಗಗಳ ಸ್ನಾಯುಗಳು. ಈಲಿಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾಲಗೆಯಂತಿರುವ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಈಗಲೂ ಸ್ಟೈಗೀಲಿಯನ್ನನ ಹಾಲೆ ಎಂದಿದೆ. ಈತ ಅಂಗಗಳ ಹಳೆಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ತಿದ್ದಿದ. ಹೆಣಗಳು ಕೊಳೆಯದಂತೆ ಮಾಡಲು ಆಗ ಇನ್ನೂ ಗೊತ್ತಿರದಿದ್ದುದರಿಂದ, ಅವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ವಿಷಕ್ರಿಮಿಗಳು ಸೇರಿ ನಂಜಾಗಿ, 47ರ ವಯಸ್ಸಿಗೇ ಸತ್ತ. ಹೆಣ ಕೊಯ್ಯುವವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಹೀಗೆ ಸಾಯುವುದು ಪ್ಯಾಶ್ಚರ್ ಕಾಲದ ತನಕ ತಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. 1537ರಿಂದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ 88 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪಡುವ ಪಡೆದಿದ್ದ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನ ಸ್ಟೈಗೀಲಿಯಸ್ಸನ ಅನಂತರ ಹೋಯಿತು. ಪಡುವದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಆಗ ಬೇರೆ ಯಾವುದೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಿನ ಇತರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು-ಬೊಲೊನದಲ್ಲಿ ಜಕೊಪೊ ಬೆರೆಂಗಾರಿಯೊ ಡ ಕಾರ್ಪಿ (1530),ಹುಳುತೆರ ಕರುಳವಾಳ (ವರ್ಮಿಫಾರ್ಮ್ ಅಪೆಂಡಿಕ್ಸ್) ಓಮೊಗ್ಗು (ತೈಮಸ್) ಗ್ರಂಥಿಯ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ. ಗಿಯುಲಿಯೊ ಅರಾಂಜಿಯೊ (ಅರಾಂಟಿಯಸ್, 1520-89) ಹೃದಯವನ್ನು ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸಿ ನೋಡಿದ; ಮಹಾಧಮನಿ ಕವಾಟಗಳ ಅಂಚುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಕಿರಿಗಂಟುಗಳಿಗೆ ಅವನ ಹೆಸರು ಉಳಿದಿದೆ (ಅರಾಂಟಿಯಸ್ಸನ ಗಂಟುಗಳು). ಕಾಸ್ಪಾಂಜೊ ವೆರೊಲಿ (1543-75) ಮಿದುಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ. ಅದರ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ವೆರೋಲಿಯ ನರಸೇತು (ಪಾನ್ಸ್) ಎನ್ನುವ ಹೆಸರು ಇನ್ನೂ ಇದೆ. ರೋಮಿನಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಟೊಲೊಮಿಯೊ ಯುಸ್ಟೇಷಿಯೊ (ಯುಸ್ಟೇಷಿಯಸ್, 1524-74) ಅನೇಕ ಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಮರಣಾನಂತರ ಅವನ ಅಂಗರಚನೆಯ ಪುಸ್ತಕದ (ಟೇಬುಲೆ ಅನಟಾಮಿಕೆ) ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾದ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅವನೇ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು ಎಂಟು ಮಾತ್ರ. ಇನ್ನೂ ಮೊದಲೇ ಮುಗಿಸಿದ್ದರೂ ಅವನು ಸತ್ತು 140 ವರ್ಷಗಳ ತನಕ (1714) ಇತರ 38 ಚಿತ್ರಗಳು ಬೆಳಕು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಅವನೇ ಬರೆದಿದ್ದ. ಚಿತ್ರಗಳ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ಮರದ ಬದಲು ತಾಮ್ರದ ತಗಡುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿಸಿದ ಮೊದಲಿಗರಲ್ಲಿ ಅವನೊಬ್ಬ. ವಿವರಗಳ ಖಚಿತತೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಚಿತ್ರಗಳು ವೆಸೇಲಿಯಸ್ಸನವನ್ನು ಮೀರಿಸಿವೆ. ಅವನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಕೊಟ್ಟ ಖಚಿತ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ರಚನಾಂಶಗಳ ಪಟ್ಟಿ ದೊಡ್ಡದೇ. ಗಂಟಲು ಕಿವಿಗಳ ನಡುವಣ ಆಲಿಕೆಯ ಕೊಳವೆಗೆ (ಯುಸ್ಟೇಷಿಯಸ್ ಸಾಗುನಾಳ) ಈಗಲೂ ಅವನ ಹೆಸರಿದೆ. ಅನುವೇದನ (ಸಿಂಪತೆಟಿಕ್) ನರಮಂಡಲದ ಚಿತ್ರಗಳು ಎಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಮೋಘವಾಗಿ ಬಂದಿವೆ. ಬೇರೆಬೇರೆ ಮೈಗಳಲ್ಲಿನ ರಚನಾವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಅವನೇ ಮೊದಲು ತೋರಿಸಿದ. ಅವನ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಿದ್ಧವಾದಾಗಲೇ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮುನ್ನಡೆ ಒಂದು ಶತಮಾನದ ಮುಂಚೆಯೇ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಇಬ್ಬರು ಜನಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿ ವೆಸೇಲಿಯಸ್ಸನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವಾಗೇ ಇವನೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದನೇನೋ! ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜಾಕೋಬಸ್ ಸಿಲ್ವಿಯಸ್ (ಜಾಕ್ವಿ ಡುಬಾಯ್, 1478-1555) ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ. ಕೆಲಕಾಲ ವೆಸೇಲಿಯಸ್ಸನ ಗುರುವಾಗಿದ್ದ. ಈತ ತಲೆಮೂಳೆಗಳ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ. ಅಂಗರಚನೆಯ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದವೃಂದವನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದ. 1543ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗ ವೆಸೇಲಿಯಸ್ಸನ ಫಾಬ್ರಿಕದ ಮೇಲೆ ಉದ್ದೇಶರಹಿತ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಹೆಸರು ಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಭಕ್ತನಾದ ಅವನು, ಗ್ಯಾಲೆನ್ನನ ಕಾಲದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಂಗರಚನೆ ಈಗ ಬದಲಾಗಿದೆ ಎಂದ. ಹಿಂದೆ ಬಹಳ ಬಾಗಿದ್ದ ತೊಡೆ ಮೂಳೆ ತನ್ನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಬಿಗಿ ಷರಾಯಿಯ ಬಳಕೆಯಿಂದ ನೆಟ್ಟಗಾಯಿತೆಂದು ಗ್ಯಾಲೆನ್ ವರ್ಣಿಸಿದ ಪುರಾತನ ವೀರರ ಕೆಚ್ಚೆದೆಯಲ್ಲಿ 8 ಮೂಳೆಗಳು ಇದ್ದುವು. ಆದರೆ 1543ರ ಹೀನಕಾಲದ ಸೊಣಕಲ ಎದೆಗೆ ಒಂದೇ ಮೂಳೆ ಸಾಕಾಗಿದೆಯೆಂದ, ವೆಸೇಲಿಯಸ್ಸನ ಹೆಸರನ್ನು ಅಪಾರ್ಥ ಬರುವಂತೆ ತಿರುಚಿ ವೆಸಾನಸ್ (ಹುಚ್ಚ) ಅಂದ. [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ ಬಾಸೆಲ್ ನಗರದ ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಟರ್ (1536-1614) ಈಗಿನ ತಿಳಿವಳಿಕೆಗೆ ತಳಪಾಯದಂತಿರುವ, ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಬಂಧ ಬರೆದ. ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶದ ಅರಗಾನ್ ನಗರದ ಮೈಕೇಲ್ ಸರ್ವಿಟಸ್ (1511-53) ತಿಳಿದವನು, ಶಕ್ತ, ಧರ್ಮಾತ್ಮ, ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವೆಸೇಲಿಯಸ್ಸನ ಗೆಳೆಯನಾಗಿದ್ದ. [[ಪುಪ್ಫುಸ|ಪುಪ್ಪುಸ]]ದ ರಕ್ತ ಸುತ್ತಾಟವನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಖಚಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ (1553) ವಿವರಿಸಿದ. ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ಬದುಕಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಹಾರ್ವೆ ತೋರಿಸಿಕೊಡುವುದಕ್ಕೆ 70 ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲೇ ಮೈಯಲ್ಲಿನ ರಕ್ತ ಹೃದಯದಿಂದ ಹೊರಟು ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿಗೇ ಬರುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಈತ ತೋರುತ್ತಿದ್ದ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅನನ್ಯ ಕ್ರಿಸ್ತಭಕ್ತನಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಪಂಚವೊಂದನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ ಕ್ರಿಸ್ತ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಂಬಂಧದ ಕೆಲವು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪದ್ದರಿಂದ ಮಠಾಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ವೈಮನಸ್ಯ ಬೆಳೆದು ಕಾಲ್ಚಿನ್ ಮತ್ತವನ ಒಂದಿಗರು ಅವನನ್ನು ಬದುಕಿದ್ದಂತೆ ಸುಟ್ಟರು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ತಾಮಸ್ ವಿಕರಿ (1548) ಮಾನವನ ಮೈಯ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುಸ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲಿನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವಿರಬಹುದು. ವೈದ್ಯರ ಕಾಲೇಜಿನವರು ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾಠ ಹೇಳುವ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸಿ (1651). ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಿನ ನೈಟ್ ರೈಡರ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಭಾಮಂದಿರ ಕಟ್ಟಿದರು. ಮೊದಲನೆಯವನಾಗಿ ಆ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕನಾದವ ವಿಲಿಯಂ ಹಾರ್ವೆ. ವಿಲಿಯಂ ಹಾರ್ವೆ (1578-1657) 4 ವರ್ಷ ಪಡುವದಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರಿಸಿಯಸ್ಸನೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗಲೇ ತನ್ನ ಜೀವಮಾನದ ಎರಡು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾದ ರಕ್ತ ಸುತ್ತಾಟ, ಪಿಂಡ ವಿಕಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದ. ಗ್ಯಾಲೆನ್, ಅರಿಸ್ಟಾಟಲರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅವನು ಅವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂದು ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಹೃದಯದ ವಿಚಾರವನ್ನೆಲ್ಲ ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿ, ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಾಗಿ ತಾನೇ ಹೃದಯವನ್ನು ಕೊಯ್ದು ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನೂ ಕಲೆಹಾಕಿದ. ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇನ್ನಾರಿಂದಲೂ ಆಗಿರದಷ್ಟು ನಿಜಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿದ. ಇದರಿಂದ ಹೃದಯದ ಬಡಿತ, ನಾಡಿ, ರಕ್ತಸುರಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಅರ್ಥವಾಗದ ಬಿಡಿ ವಿಷಯಗಳ ಮೂಲದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಂಡ. ಅಂದರೆ ಹೃದಯ ಒತ್ತಳ್ಳಿದ ರಕ್ತ ಮೈಯಲ್ಲೆಲ್ಲ ನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಅಲ್ಲಿಗೇ ಮರಳುವುದೆಂಬ ಈ ಮೂಲಸೂತ್ರ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಶರೀರಕ್ರಿಯಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಶೋಧನೆಗೂ ಆಮೇಲಿನ ಚಿಂತನೆಗಳಿಗೂ ಅಡಿಗಲ್ಲಾಯಿತು. ಶರೀರಕ್ರಿಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅವನನ್ನು ಶರೀರಕ್ರಿಯಾಶಾಸ್ತ್ರದವನು ಎನ್ನುವರು. ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ತಮ್ಮವನೆನ್ನುವರು. ಅವನು ಎರಡೂ ಆಗಿದ್ದ. ಏಕೆಂದರೆ ಇವೆರಡರ ನಡುವಣ ಭೇದ ಕೃತಕ. ರಚನೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಬರೆದ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹೃದಯದ ನಿಜವಾದ ರಚನೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಎಂದು ಕರೆದುದರಿಂದ ಅವನು ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಎನ್ನಲು ಪ್ರಮಾಣ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಯಿತು. ದೊಡ್ಡ ಕಾಂಡಗಳೂ ಕೊಂಬೆಗಳೂ ಇರುವ ಧಮನಿಗಳನ್ನೂ ಸಿರಗಳನ್ನೂ ಹಿಪ್ಪೊಕ್ರೆಟೀಸ್ ಎರಡು ಮರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದ. ಇತರರರೊಂದಿಗೆ ಹಾರ್ವೆ ಕೂಡ ಅವೆರಡನ್ನೂ ನೋಡಿ, ದ್ರವವಾಗಿರುವ ರಕ್ತ ಅಂತೂ ಹೇಗೋ ಧಮನಿಗಳ ಕಿರಿಯ ಶಾಖೆಗಳಿಂದ ಸಿರಗಳ ಕಿರಿಯ ರಕ್ತನಾಳಗಳಿಗೆ ಸಾಗುತ್ತವೆಂದ. ಜೀವಸಾರ ಒಂದು ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿ, ಅಡ್ಡ ಹಾಯ್ದು ದೂರದ ಮತ್ತೊಂದು ಮರದ ಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದ ಹಾಗಾಯಿತೆಂದು ಹಲವರು ಇದನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಲೋಮನಾಳಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಾಡುವುದರಲ್ಲೆ ಹಾರ್ವೆ ಉಳಿದ ತನ್ನ ಆಯುಸ್ಸೆಲ್ಲ ಕಳೆದ. ಅವನೆಂದಿಗೂ ಕಾಣದಿದ್ದರೂ ಅವು ಇದ್ದಿರಬೇಕೆಂದ. ನಿಜವಾಗೂ ಮೈಯಲ್ಲಿ ಧಮನಿಗಳ ಸಿರಗಳ ಈ ಎರಡೂ ಮರಗಳ ಕೊನೆಕುಡಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸುವ ಜಾಲರಚನೆ ಅಪಾರವಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲೇ ಇವು 6000 ಕೋಟಿ ತುಂಬಿವೆ. ರಕ್ತದ ಸುತ್ತಾಟದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಹಾರ್ವೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗಲೆ (1628), ನಿಜವಾಗ್ಲೂ ಆ ಜಾಲರಚನೆಯನ್ನು ಮುಂದೆ ಕೂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಹಾರ್ವೆ ಸತ್ತು (1657) 4 ವರ್ಷಗಳಾದ ಮೇಲೆ, 32 ವರ್ಷದ ಮಾರ್ಸೆಲ್ಲೊ ಮಾಲ್ಪಿಘಿಯೆಂಬುವ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬೊಲೊನ ಬಳಿಯ ಒಂದು ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಇಟಲಿಯ ಸಂಜೆಗೆಂಪಿಗೆದುರಾಗಿ ಕಪ್ಪೆಯ ಪುಪ್ಪುಸದ ಒಂದು ಚೂರನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಧಮನಿಗಳ, ಸಿರಗಳ ಕೊನೆಕುಡಿಗಳನ್ನು ಆಗ ಅವನು ಕಣ್ಣಾರೆ ಕಂಡ. ರಕ್ತ ತುಂಬಿರುವ ಪುಟಾಣಿ ಲೋಮನಾಳಗಳು ಈ ಕುಡಿಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವುದನ್ನೂ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಿಗೆ ಭೂತಗನ್ನಡಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಕಂಡ. === ಚಾರಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ (1859) ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ತನಕ === ಜೀವಿಗಳೆಲ್ಲದರ ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಏಕತೆಯನ್ನು ಚಾರಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್ ತೋರುವ ತನಕ (1859)-ಕ್ರೋಢೀಕರಣ, ಚಿತ್ರೀಕರಣ, ಬೋಧನೆಗಳ ಕಾಲ. ಹಾರ್ವೆ ಅನಂತರದ ಶತಮಾನ ಮಿಣಿದರ್ಶಕ ಅಂಗರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪಿಂಡಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಔನ್ನತ್ಯದ ಕಾಲ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ತತ್ವ ಸಂಘಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ: ಆಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು, ಚಿತ್ರಪಟ ಪುಸ್ತಕಗಳು (ಅಟ್ಲಾಸುಗಳು) ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಚ್ಚಾಗಿ ಅಂಗಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯರಿಂದ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಮುನ್ನಡೆಗಳು: ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಶೇಷ ಶಾಲೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ; ಅಮೆರಿಕದ ಸಂಯುಕ್ತಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೆಲಸದ ಆರಂಭ: ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಅನೇಕಾನೇಕ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು. ಮಹಾಗ್ರಂಥಗಳು - ಚರಿತ್ರಾರ್ಹವಾದ ವೆಸೇಲಿಯಸ್ಸನ ಫಾಬ್ರಿಕದ ಅನಂತರ, ಪಡುವದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸ್ಪೈಗೀಲಿಯಸ್ಸನ ಪುಸ್ತಕ (1627)ಹೊರಬಂದಿತು. ಇಟಲಿಯವರ ಸಾಧನೆಯಿಂದ ಕಟ್ಟಾಸಕ್ತಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದದ್ದರಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಶೋಧನೆ ನಡೆದು ವಿಶೇಷ ವಿಷಯಗಳ ಅನೇಕ ಬರಹಗಳು ವರದಿಯಾದವು. ಇದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ವಿಜ್ಞಾನಸಂಘಗಳಿಗೂ ಇದೇ ತೆರನ ಕೃತಿಗಳು ಬಂದುವು. ಹೀಗೆ ಪ್ರಕಟವಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದುಗೂಡಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಇಲ್ಲವನ್ನೂ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿರುವ ಆಧಾರಗ್ರಂಥಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ==ಮಾನವನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಶೋಧನೆಗಳು== ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯರಿಗೆ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೇಕಾಗಿ ಅವರ ಶೋಧನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದುವು. [[ಅರಿವಳಿಕೆ, ಅರಿವಳಿಕಗಳು|ಅರಿವಳಿಕೆ]]ಯ ವಿಷಯ ಗೊತ್ತಾಗುವ ಮುಂಚಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಲುಬೇಗ ಮುಗಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅಂಗಗಳ ರಚನೆ, ಸಂಬಂಧಗಳ ವಿವರವಾದ ಖಚಿತ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಬೇಕಾಯಿತು. ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಗುವ ಬಾಯಿ, ಕುತ್ತಿಗೆ, ಗಜ್ಜಲು, ಮುಂಗುದಾಣಗಳ (ಪೆರಿನಿಯಂ) ಹೊಸ ಮಿತಿಮೀರಿದ ವಿವರವಾದ ವರ್ಣನೆ, ಪರಿಭಾಷೆಯ ಕ್ರಮಗಳು ಹೆಚ್ಚಿಕೊಂಡವು. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಅಹಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಆಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಜೆ.ಜಿ.ವರ್ಸುಂಗನೂ ಅವನ ಸಂಗಾತಿಯೂ ಮಾಂಸಲಿಯ (ಮೇದೋಜೀರಕ) ಸಾಗುನಾಳವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. 1642ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದವನು ವರ್ಸುಂಗ್. ಆಮೇಲೆ ಅವನ ಕೊಲೆ ಆಯಿತು; ಅಸೂಯೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಅವನ ಸಂಗಾತಿಯೇ ಆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿರಬೇಕೆಂಬ ಸಂಶಯವೂ ಎದ್ದಿತು. [[ಸ್ವೀಡನ್|ಸ್ವೀಡನ್ನಿ]]ನ ಒ ರುಡ್ಬೆಕ್ಕನೂ (1651), ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ಟಿ.ಬಾರ್ತೊಲಿನಸ್ಸನೂ (1652), ಬೇರೆಬೇರೆಯಾಗಿ ಹಾಲು ರಸಮಂಡಲವನ್ನೂ ಕತ್ತಿನ ಸಿರಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನೂ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಅವರ ಕೆಲಸ ಮೆಚ್ಚುವಂತಿದ್ದರೂ ಯಾರು ಮೊದಲು ಕಂಡರೆಂಬ ವಿವಾದ ಕಹಿಯಾಗಿತ್ತು. ಎಷ್ಟೋ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪ್ರಕಟವಾಗದಿದ್ದ, ಯುಸ್ಟೇಷಿಯನ್ನನ ತಗಡು ಚಿತ್ರಗಳು ಈ ನಿಜಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಶತಮಾನದ ಮುಂಚೆಯೇ ತೋರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇವೆಲ್ಲ ಅಸೂಯೆಗಳಿಗೂ ಬುಡವಿಲ್ಲದಂತಾಯಿತು. ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಾಲೆಗಳು-ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯದೊಂದಿಗೋ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೋ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನೂ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ದಿಕ್ಕಿಲ್ಲದ ಹಸುಳೆಯಂಥ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಜಡವಾಗಿದ್ದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮನ್ನಣೆಕೊಟ್ಟುವು. ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಹೊರಗೇ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಯಿತು ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯರು ಬಯಲು ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಜನರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೈದ್ಯಸೇವೆ ಸಲ್ಲಬೇಕಾದರೆ, ವೈದ್ಯರೂ ವೈದ್ಯ ಕಲಿವವರೂ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತಿರಬೇಕೆಂದು ಮನದಟ್ಟಾಯಿತು. ಲಂಡನ್ನಿನ ಗ್ರೇಟ್ ವಿಂಡ್‍ಮಿಲ್ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಹಂಟರ್ ತನ್ನ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲೇ ಹೆಸರಾದ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ (1770). ತಾನೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಅಂಗಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಹೆಣ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸುವ ಕೋಣೆಗಳು, ಅರ್ಧ ಚಂದ್ರಾಕಾರದ ರಂಗವೂ ಅವನ ವಾಸದ ಮನೆಯೂ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದುವು. ಶಾಲೆಗಾಗಿ ಅದರಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸಿದ್ದ. 13 ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಅವನು ಸಾಯುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಅವನ ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯಕ್ಕೆ 100,000 ಪೌಂಡುಗಳನ್ನು ಖರ್ಚುಮಾಡಿದ್ದ. ಅವನು, ಅವನಿಗಿಂತ ಇನ್ನೂ ಹೆಸರಾದ ಅವನ ತಮ್ಮ [[ಜಾನ್ ಹಂಟರ್]], ಅಲ್ಲದೆ ವಿಲಿಯಮ್ ಹ್ಯೂಸನ್ ಈ ಮೂವರೂ ಕೂಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಪಾಠಹೇಳಿ, ಹೆಣ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸುವಾಗ ಉಸ್ತುವಾರಿ ನೋಡಿಕೊಂಡು ವಿಶೇಷ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಶೋಧನೆಗೆ ಕೈಹಾಕುವಂತೆ ಅನೇಕರನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸಿದರು. 63 ವರ್ಷಗಳು ನಡೆದ ಆ ಶಾಲೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮಾತನಾಡುವವರ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಾಠ ಪ್ರವಚನಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ಆ ಶಾಲೆಯ ಮೊದಲ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹ್ಯೂಸನ್ನನ ಪರಮ ಗೆಳೆಯನಾದ [[ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್|ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರಾಂಕ್‍ಲಿನ್]] ಆಗಾಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ. ಕೆಲಸದ ಮಧ್ಯೆ ವಿಷಕ್ರಿಮಿಗಳಿಂದ ನಂಜಾಗಿ ಹ್ಯೂಸನ್ ಸತ್ತಾಗ, ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಫ್ರಾಂಕ್‍ಲಿನ್ ಒತ್ತಾಯಮಾಡಿ ಕಳುಹಿಸಿದ. ಆ ಪೀಳಿಗೆಯವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಅಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರಾಗಿ ಹೆಸರಾದರು. ಇದೇ ತೆರನ ಶಾಲೆಗಳು ಅಲ್ಲೂ ತೆರೆದವು. 1828ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 7 ಖಾಸಗಿಯಾಗೂ 4 ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಲ್ಲೂ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಾಲೆಗಳು ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿದ್ದುವು. ಆ ವೇಳೆಗೆ ಎಡಿನ್‍ಬರೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಾಠ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. 126 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ (1720-1846) ಅಲೆಗ್ಜಾಂಡರ್ ಮನ್ರೋಗಳು (ಅಪ್ಪ ಮಗ, ಮೊಮ್ಮಗ) ಒಬ್ಬರಾದಮೇಲೊಬ್ಬರು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು. 12,800 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿದ್ದ ಎಡಿನ್‍ಬರೊ ಒಂದು ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಹಾಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಹೆಸರಾಂತ ಸೋದರರಾದ ಜಾನ್ ಬೆಲ್, ಚಾರಲ್ಸ್ ಬೆಲ್ ಇವರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಬಯಲು ಶಾಲೆ ಒಂದಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಹೆಸರಾಗಿರುವಂತೆ, ಹೆಣ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸುವ ರೀತಿಗೆ, ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಖಚಿತತೆಗಳ ಹೆಗ್ಗುಣಗಳೂ ಕೂಡಿಕೊಂಡವು. ವಿಲಿಯಂ ಹಂಟರನ ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯ ಗ್ಲಾಸ್ಗೊ ನಗರಕ್ಕೆ ದತ್ತಿ ಆಯಿತು. ಈಚಿನವರೆಗೂ ಅದು ಆಸಕ್ತರ ಕೇಂದ್ರ ಎನಿಸಿತ್ತು. ಆಮೇಲೆ ಜಾನ್ ತನ್ನ ಅಣ್ಣನಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯವನ್ನು ಜೋಡಿಸಿದ. ಲಂಡನ್ನಿನ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಸರ್ಜನ್ನಿನ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಉಪಯುಕ್ತ ಆಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಅದು ಈಗಲೂ ಇದೆ. ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಾಯಿದೆಗಳು- ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಲಿಕೆಗಾಗಿ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹೆಣಗಳು ಬೇಕಾದುವು. ಅವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಹವಣಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಹೆಣಗಳನ್ನು ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಮಾಧಿಗಳಿಂದ ಅಗೆತೆಗೆದು ತರುವವರಿಂದ ಶಾಲೆಗಳು ಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದರಿಂದ ಬಹಳ ಅವಾಂತರವಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ 1827ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಹೇರ್ ಎಂಬ ಅಪರಾಧಿಗಳ ದುಷ್ಕರ್ಮಗಳು ಹೊರಬಿದ್ದುವು. ಇವರು ದಿಕ್ಕಿಲ್ಲದವರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿ ಹೆಣಗಳನ್ನು ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಎಷ್ಟೋ ಕಾಲದಿಂದ ವೈದ್ಯವಿದ್ಯಾಸಕ್ತರಾದ ಮುಂದಾಳುಗಳು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಾಯಿದೆ (1832) ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಇದರಿಂದ ವಾರಸುದಾರರಿಲ್ಲದ ಹೆಣಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಅಪ್ಪಣೆ ಪಡೆದ ಉಪಾಧ್ಯಾಯರು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸಿನ ನ್ಯಾಯ ವಿಧಾಯಕ ಸಭೆ ಒಪ್ಪಿದ (1831) ಇದೇ ತೆರನ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಬೇಗನೆ ಅಮೆರಿಕದ ಇತರ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೂ ಅನುಸರಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ-ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಹಳೆಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಶಾಲೆಗಳ, ಅಂದರೆ ಮೊದಲು ಎಡಿನ್‍ಬರೋದ ಮನ್ರೋಗಳ, ಆಮೇಲೆ ಲಂಡನ್ನಿನ ಹಂಟರರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನೇ ಹಿಡಿಯಿತು. ಸುಮಾರು 1730ರಲ್ಲಿ ತಾಮಸ್ ಕ್ಯಾಡ್ವಾಲಾಡರ್ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯದಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆ ತೆರೆದ. ಅವನು ಚೆಸೆಲ್ಡೆನ್ನನ ಶಿಷ್ಯ.1750ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಾಲೆಯಿತ್ತು. ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನ ಸೋದರರಾದ ಹಂಟರುಗಳ ಮನೆತನದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವಿಲಿಯಂ ಹಂಟರ್ ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಣಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸಿ ತೋರಿಸುತ್ತಾ ಬಂದ. ವಿಲಿಯಂ ಪಿಪ್ಪೆನ್, ಜಾನ್ ಮೋರ್ಗನ್ ಎಂಬಿಬ್ಬರು ತರುಣರು (1765) ಕೆಲ ಕಾಲದ ಅನಂತರ ಅದೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾದ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಂದು ವೈದ್ಯಶಾಲೆ ಹೊಂದಿಸಿದರು., ಇವರು ಮೊದಲ ಮನ್ರೊ, ಹಂಟರುಗಳ ಶಿಷ್ಯರು. ಪಿಪ್ಪೆನ್ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯ, ಹೆರಿಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ. ಹೆಣದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕೆಡದಂತಿಡುವ ವಿಧಾನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಮೋರ್ಗನ್ ಬರೆದ. ಹೀಗೆ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ವೈದ್ಯ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ವೈದ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ ಕ್ಯಾಸ್ಟಾರ್ ವಿಸ್ಟಾರ್ (1808-1818) ಒಂದು ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದು, ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯವನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಮುಂಗಾಲಿನ ಬಿಗುಪ (ಟೆನ್ಸಾರ್ ಟಾರ್ಸಿ) ಸ್ನಾಯುವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ, ಮಾದರಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ ಒಂದನ್ನು ಬರೆದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ವಿಲಿಯಂ ಹಾರ್ನರ್ (1831-53) ಆ ಆಲಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ. [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ (ಆಮೇಲೆ ಕೊಲಂಬಿಯ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾನಿಲಯ) ಸೇರಿದಂತೆ 2 ನೆಯ ವೈದ್ಯಶಾಲೆ ಆಯಿತು. ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಆದಂತೆ ಈ ಎರಡು ಶಾಲೆಗಳ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಣಗಳು ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಸ್ಮಶಾನಗಳಲ್ಲಾದ ಕಳವುಗಳಿಂದ ರೊಚ್ಚಿಗೆದ್ದ ಜನ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯದಲ್ಲಿ ಷಿಪ್ಪೆನ್ನನ ಮನೆಗೆ ನುಗ್ಗಿ, ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ದಾಳಿಯಿಟ್ಟರು. ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸಿನ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‍ನಲ್ಲಿನ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ ಬಂದಿತು (1782). ಅಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯಗಳ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ವಾರೆನ್ ಬಳಿ 20 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿದ್ದರು. ಅವರೆಲ್ಲರಿಗೂ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸಲು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಹೆಣ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಿರಿಯ ಆಲಿವರ್ ವೆಂಡೆಲ್ ಹೋಮ್ಸ್ (1847) ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾದ. ಇವನು ಅಮೆರಿಕದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಗುರುಗಳಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಗನಾಗಿ ಶಿಷ್ಯಪ್ರಿಯನಾದ. ಇವನೊಬ್ಬ ಕವಿ. ಬಾಣಂತಿನಂಜಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ತೋರಿದ ಐ.ಪಿ.ಸೆಮ್ಮೆಲ್‍ವಿಸ್‍ನ ಅಮೆರಿಕದ ದೂತನಾಗಿದ್ದ. ಅಮೆರಿಕದ ಡಾರ್ಟ್‍ಮತ್, ವರ್ಜಿನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಗನೆ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳು ಹುಟ್ಟಿದುವು. ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯದಲ್ಲಿ ಜಿಫರ್ಸನ್ ವೈದ್ಯ ಕಾಲೇಜಾಯಿತು (1825). ಲಂಡನ್ನಿನ ಜಿ.ಎಸ್.ಪ್ಯಾಟಿಸನ್ ಅದರಲ್ಲೊಬ್ಬ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ. ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯದ ಮೂರನೆಯ ಕಾಲೇಜು ಹುಟ್ಟಿ (1839). ಎಸ್.ಜಿ.ಮಾರ್ಟನ್ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾದ. ಅಮೆರಿಕದ ಬೇರೆಬೇರೆ ಜನಾಂಗಗಳ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳನ್ನು ಬಲು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಶೋಧನೆ ಮಾಡಿ `ಅಮೆರಿಕದ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳು ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು 1839ರಲ್ಲೇ ಬರೆದ. ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಚಿತ್ರ ಪುಸ್ತಕವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ (1849). ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಾಠಕ್ರಮದಲ್ಲೂ ಹೆಣ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲೂ ಕೆಲಸ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಆ ಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜ್ಞಾನ ಕೇವಲ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯ ಶಿಸ್ತಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಇತರ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿತ್ತು. === ಡಾರ್ವಿನನ ಅನಂತರ === ಜೀವಿಗಳ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಾಲ: ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಇದ್ದ ಜೀವಿಯಿಂದಲೇ ಮಿಕ್ಕ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ಬಂದುವು ಎಂದರೆ ಹಿಂದೆ ಬದುಕಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಜಾತಿಪ್ರಭೇದಗಳಿಂದಲೇ ಇಂದಿನ ಪ್ರಾಣಿಜಾತಿಪ್ರಭೇದಗಳು ಹುಟ್ಟಿದುವೆಂದು ಡಾರ್ವಿನ್ (1859) ಹೇಳುವಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳ ಏಕತೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅವನ ಆರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೀಷೀಸ್ (ಪ್ರಾಣಿಜಾತಿಪ್ರಭೇದಗಳ ಮೂಲ) ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯಾಂಶ. ಒಂದೊಂದು ಜೀವಿಯೂ ಅದರ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದರ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಮಾನವೇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಆಕಾರ, ರಚನೆ, ವಿಕಾಸ ಸುತ್ತಣ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಆಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅರಿತರೆ ಅದೇ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮನುಷ್ಯನಿಗೂ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣ (ಜನರಲೈಸೇಷನ್); ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂಲತತ್ವ ತಿಳಿಯಲು ನೆರವಾಗುವ ಘಟನೆ. ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಇದು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. ಹಿಂದೆಯೇ, ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ತೋರಿದ ಜೀವನಸೋಪಾನವೂ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ಅಂಡಾಣುವಿನಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತವೆಂಬ ಹಾರ್ವೆ ಸೂತ್ರವೂ ಇದೇ ಮೂಲ ತತ್ವವನ್ನು ಮುನ್ಸೂಚಿಸಿದ್ದುವು. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಾಮತಿ ನೋಡುವ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೂ ನಷ್ಟವಂಶಜೀವಿ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೂ ಇದನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುವ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿದ್ದರೂ ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ಅನುವಂಶಿಕ ಮೂಲತತ್ವ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಒಳ ಸಂಬಂಧ-ಇವನ್ನು ಕಾಣಲು ಡಾರ್ವಿನ್ನನ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಮಹಾ ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಕಲ್ಪನೆ, ನಿದರ್ಶನಗಳು ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದುವು. ಎಲ್ಲ ಜೀವರಾಶಿಗಳ ರಚನೆಯ ಏಕತೆಯನ್ನು ಜನ ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಿಳಿದರಲ್ಲದೆ ಒಪ್ಪುವುದಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಕಾಲ ಬೇಕಾಯಿತು.`ವಿಕಾಸ ಪದವನ್ನು ಡಾರ್ವಿನ್ ಕೂಡ ಬಳಸಲ್ಲಿಲ್ಲವಂತೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲೇ [[ಜೀವ ವಿಕಾಸವಾದ|ವಿಕಾಸವಾದ]]ವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಮಾನವನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಪ್ರಾಣಿ ಗಿಡಮರಗಳ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಡಿತು. ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಶೋಧನಾರಂಗ ಹರಡಿತು. ಮಾನವನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಇದರಿಂದ ಒಂದು ಹೊಸ ದೆಸೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಮಾನವಹೆಣಗಳಿಗೇ ಮಿತಿಗೊಳ್ಳದೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ, ಒಂದಿಗೇ ಬಾಳುವ ಅಂಥದೇ ಜೀವನ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಸರಳ ರಚನೆಯ ಜೀವಿಗಳು ಕೂಡ ಮಾನವನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹಣ್ಣುನೊಣಗಳ ಬಣ್ಣ ದಂಡಗಳ (ಕ್ರೋಮೊಸೋಮ್ಸ್) ಅಧ್ಯಯನವೂ ಬಟಾಣಿ ಗಿಡಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರಕೆ ಜಾತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಜೊಹಾನಿಸ್ [[ಗ್ರೆಗರ್ ಮೆಂಡೆಲ್|ಗ್ರಿಗೊರ್ ಮೆಂಡೆಲ್]] ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳೂ ಪೀಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗುಣಗಳು ಸಾಗಿ ಬರುವುದನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೋರಿದುವು. ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲೂ ರೋಗದಲ್ಲೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುವ ಜೀವರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಕೀಳು ಸಸ್ತನಿಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ಅನುಕೂಲಿಸಿತು. ಸಾಮಗ್ರಿ ಹೇರಳವಾಗಿದ್ದು, ಬದುಕಿರುವುದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗ ಸಾಧ್ಯವಿರುವ, ಪ್ರಾಣಿಯ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಇನ್ನೂ ವಿಶಾಲವಾದ, ಇನ್ನೂ ಫಲಭರಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ, ಆಕಾರ ರಚನೆ, ಬೆಳೆವಣಿಗೆ, ವಿಕಾಸಗಳ ಅಂಗರಚನೆಯಲ್ಲಿನ ಶೋಧನೆಗಳು ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ವೈದ್ಯಶಾಲೆಗಳಲ್ಲೂ [[ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]], ಜೀವಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತಿತರ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲೂ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮಾನವನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೆಲಸ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ತಿಳಿವಳಿಕೆಗಾಗಿ ವೈದ್ಯಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸಲೇಬೇಕು. ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಕೆ ಅಪಾಯಕರವಾಗಿತ್ತು; ಈಗ ಇದು ಅಪಾಯವಿಲ್ಲದೆ, ಚೊಕ್ಕವಾಗಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಸೋಂಕುಗಳ ಕಾರಣಗಳನ್ನು [[ಲೂಯಿಸ್ ಪಾಶ್ಚರ್|ಲೂಯಿಪಾಶ್ಚರ್]] ತೋರಿದ ಮೇಲೆ, 1869ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಜೋಸೆಫ್ ಲಿಸ್ಟರನ ನಂಜುರೋಧಕ (ಆಂಟಿಸೆಪ್ಟಿಕ್) ಚಳವಳಿಯ ಅನಂತರ, ನಿರಪಾಯಕರವಾಗಿ, ಕೊಳೆಯದೆ ಇರುವಂತೆ, ಹೆಣಗಳ ರಕ್ತನಾಳಗಳೊಳಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಬಾಲಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಇಲ್ಲವೇ ಫಾರ್ಮಲಿನ್ನಿನ ದ್ರಾವಣಗಳಂಥ ನಂಜುರೋಧಕಗಳನ್ನು ಚುಚ್ಚಿ ಹೋಗಿಸುವುದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಮಿಣಿದರ್ಶಕದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ತಿಳಿವಿನ ಆರ್ಜನೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ (ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್) ಇತರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತಷ್ಟೆ. ಅದನ್ನು ಹೆಣಗಳ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಕೆಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದ ವಿಚಾರಗಳೊಡನೆಯೂ ಪಾಠ ಕೋಣೆಯೊಳಗಿನ ವಿಶೇಷ ತಯಾರಿಕೆಯವುಗಳೊಂದಿಗೂ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಲಾಯಿತು. ನೀರ್ಗಲ್ಲಾಗಿಸುವುದು, ಅಡ್ಡ ಕೊಯ್ತಗಳೊಂದಿಗೆ ಫಾರ್ಮಲಿನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಗಡುಸುಗಟ್ಟಿಸುವುದರಿಂದ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸಿದರೂ ಭಾಗಗಳ ಆಕಾರ, ಒಂದಕ್ಕೊಂದರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಕೆಡದಿದ್ದುವು. ಹೆಣ ಕೊಯ್ಯುವುದರಿಂದ ಮಿದುಳು ಮತ್ತಿತರೆಲ್ಲ ಒಳಗಿನ ಅಂಗಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೂ ಮೇಲ್ಮೈಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೆಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ರೀತಿಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲರಿಂದ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶ ಕೈಗೂಡದೆ ಉಳಿಯಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಉದ್ದೇಶ ಸುಮ್ಮನೆ ಒಳ ಅಂಗಗಳ ನಕಾಸೆಗಳನ್ನು ಕಳೇಬರದ ಮೈಮೇಲೆ ಗುರುತಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಬದುಕಿರುವ ಜೀವಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮಾತ್ರ. 20ನೆಯ ಶತಕದಲ್ಲಿ ಹೆಣಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಜೀವಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯೇ ಮುಖ್ಯವಾಯಿತು. ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ, ಮಿಣಿದರ್ಶಕದ ತಯಾರಿಕೆಗಳ, ಸಂಶೋಧನೆ ಹೆಣಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯೇ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಬದುಕಿರುವ ಜೀವಿಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ರಚನೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಚಟುವಟಿಕೆಯೂ ಸೇರಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಲದ ಅಂಶವೂ ಸೇರುವುದು. ಸೂಸುಮಿರುದರ್ಶನದಿಂದ (ಫ್ಲೂರೋಸ್ಕೋಪಿ) ಒಳಗಿನ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಕಂಡಿದ್ದನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ರೇಡಿಯೊ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ (ರೇಡಿಯೋಗ್ರಾಫ್) ಆರೋಗ್ಯ, ಅನಾರೋಗ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಆಗುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಯಬಹುದು. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ ವೈದ್ಯ ವಿದ್ಯೆಯ ವ್ಯಾಸಂಗದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಹಂಚಿ ಬಂದ ಅಭ್ಯಾಸ ಕಾಲ 20ನೆಯ ಶತಕದಲ್ಲಿ ಬರುಬರುತ್ತ (ನ್ಯಾಯವಾಗೇ) ಕಡಿಮೆ ಆಯಿತು. ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬೇಕೇಬೇಕಿರುವ ಇತರ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಬೇಗನೆ ಬೆಳೆದುವು. ಇದರಿಂದ ವೈದ್ಯವಿದ್ಯೆಯ ವ್ಯಾಸಂಗದಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಾಠಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ತೊಡಕು ಎದ್ದಿತು. ಇದನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಯತ್ನಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ದಿಸೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದಿವೆ. ಮೊದಲಾಗಿ, ರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಈಗ ಬೇಕೇಬೇಕು ಎಂದಿರುವವನ್ನು ಅಗತ್ಯ ವ್ಯಾಸಂಗದಲ್ಲಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವುದು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ವ್ಯಾಸಂಗದ ಇತರ ಪಠ್ಯಭಾಗಗಳೊಡನೆ ಇದನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುವುದು. ಈಗಿನ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳು ಗಾತ್ರದಿಂದಲೂ ಮಹಾಗ್ರಂಥಗಳು. ಜೆ.ಸಿ.ಬಿ ಗ್ರಾಂಟ್, ಮೆಯ್ನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತಿತರರು ಆದಷ್ಟೂ ಅಡಕವಾದ ಚಿಕ್ಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯ ಕಲಿವವರಿಗಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಣದ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಕೆ ವೈದ್ಯ ವಿದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಲವೂ ಬಲು ಮುಖ್ಯವೂ ಆಗಿರಬೇಕಿದ್ದರೂ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪಾತ್ರ ತೀರ ಕಿರಿದು. ಪರಿಸರದ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಗೆ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಾಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ರಚನೆ, ಆಕಾರಗಳೇ ನಿಜವಾದ ವ್ಯಾಸಂಗ. ಜೀವಿಯ ಮೇಲಣ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭೌತಿಕ, ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು ತೋರುತ್ತವೆ. ಈ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು 20ನೆಯ ಶತಕದ ನಡುವೆ ಎಷ್ಟೊಂದು ಬೆಳೆದಿವೆಯೆಂದರೆ, ಜೀವಿಯ ಹುಟ್ಟುಗುಣವನ್ನೂ ನಮ್ಮ ವಿಶ್ವಕ್ಕೂ ಜೀವಿಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲು ನಾವು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಕೇವಲ ಪ್ರಥಮ ಪಾಠದ್ದಾಗಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹೊಸ ಮನೋಧರ್ಮ ಇದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಮಾನವ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ಶೋಧನೆ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಮುಗಿದಂತಿದೆ. ಹಿಪ್ಪೊಕ್ರೆಟೀಸನಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎಡಿನ್‍ಬರೆ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಡಿ.ಜೆ.ಕನಿಂಗ್‍ಹ್ಯಾಮ್‍ನ (19ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಈತ ರಚಿಸಿದ ಕೈಪಿಡಿ ಇನ್ನೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ) ತನಕ ಕಂಡು ಬಂದಿರುವ ನಿಜಸಂಗತಿಗಳೆಲ್ಲ ಆಧಾರಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಈಗ ನಮಗೆ ಎಲ್ಲ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲವೆ ಪೂರ್ತಿ ತಿಳಿಯುವ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವೆವು ಎಂಬ ಧೋರಣೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದರೂ ಇದು ವಿಜ್ಞಾನದ ಎಲ್ಲ ಯುಗಗಳಲ್ಲೂ ಕೆಡುಕಿನದೇ ಆಗಿದೆ. ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳು ಈಗ ಹೊಸ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಹಳೆಯ ವಿಧಾನಗಳೂ ಹಳೆಯ ಸರಳ ಸಲಕರಣೆಗಳೂ ಈಗ ಏನೇನೂ ಸಾಲವು. ಹಳೆಯ ಕಾಲದ ಹೆಣ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸುವ ಕೊಠಡಿಗಳ, ಪಾಠ ಹೇಳುವ ಕೋಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಈಗ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೂ ಅನೇಕ ತಂತ್ರಗಳಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಹಲವಾರು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಜಾಗವನ್ನೂ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನೂ ಇನ್ನೂ ಹಿರಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಇಲಾಖೆಗಳೂ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ; ಮಿಣಿದರ್ಶಕದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯುದಂಶಮಿಣಿದರ್ಶಕ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮೈಕ್ರೊಸ್ಕೋಪ್); ಜೀವಕಣಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ (ಸೈಟೋಲಜಿ) ಬೇಕಾಗುವ ಅತಿವೇಗದ ಗಿರಿಗಿರಿಕೆಗಳು (ಸೆಂಟ್ರಿಫ್ಯೂಜ್‍ಗಳು), ದ್ರವರೂಪದ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸರಕ್ಕನೆ ನೀರ್ಗಲ್ಲಂತೆ ಗಡಸಾಗಿಸಲೂ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಅಲ್ಲದೆ ಜೀವಕಣಗಳ ಕಿರೀಕಿರಿಯ ವಿಭಾಗಗಳ ವಿಕಿರಣತೆಗೂ ಬೇಕಾಗುವ ಉಪಕರಣಗಳು; ಅಂಗಾಂಶದ ತಳಿಯೆಬ್ಬಿಕೆ (ಟಿಷ್ಯೂ ಕಲ್ಚರ್); ಪಿಂಡಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಸುಲಭವಾಗಿ ದೊರೆಯದ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ಬೇರೆಬೇರೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಾನವ ಪಿಂಡಗಳನ್ನು ಜೋಪಾನಿಸಿಡುವ ಭದ್ರ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಅಲ್ಲದೆ ಚೋದನಿಕಗಳು ಮತ್ತಿತರ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಅನುಕೂಲಗಳು, ಸೂಸುಮಿರುದರ್ಶನ (ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳನ್ನೂ ತೀರಿದ ನೀಲಿಕಿರಣಗಳನ್ನೂ ಸೂಸುಮಿರುಗಿಸುವ ಸಾಧನ); ನರಮಂಡಲಶಾಸ್ತ್ರ (ನ್ಯೂರಾಲಜಿ); ಜಲಚರ, ಭೂಚರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಕುವ ಕೊಳಗಳು, ಕೋಣೆಗಳು, ಕ್ರಿಮಿಗಳು ಒಳಸೇರದಂತಿರುವ ಸಲಕರಣೆಗಳಿರುವ ಶಸ್ತ್ರ ಕ್ರಿಯಾಮಂದಿರಗಳು- ಇವೆಲ್ಲ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಆಕಾರ, ರಚನೆ, ವಂಶಾನುಗತ ಗುಣರೀತಿಗಳು, ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತಿವೆ. == ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ನಾಮಾನುಕ್ರಮ == ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಮೈಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಒಂದೇ ತೆರನ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಕಷ್ಟ. ಏಕೆಂದರೆ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದು. ಅಂಗಭಾಗಗಳ ಅಂಕಿಯೂ ಅಷ್ಟೇ ಹಿರಿದು. ಅಲ್ಲದೆ, ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೂ ನುಡಿಗಳೂ ಬೇರೆಬೇರೆ. 1895ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ, ಒಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಬಂದುವು. 1920 ರಿಂದ ಬೇರೆಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ನಾಮಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ (ನಾಮೆಂಕ್ಲೇಚರ್)ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ತಗ್ಗುತ್ತಿದೆ. ಅಂಗರಚನೆಯ ಪರಿಶೋಧನೆ ಇಂಡೊ-ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳಾಡುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು. ಇವರ ಹಿಂದಿನವರು ಬಹುಕಾಲದ ಹಿಂದೆ ಒಂದೇ ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಒಂದೇ ಪುರಾತನ ಭಾಷೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಬರೆವಣಿಗೆ ಬಳಕೆಗೆ ಬರುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು ಚದರಿದರು. ಇವರ ಪ್ರಾಚೀನ ಲಿಪಿಯ ಬರೆಹಗಳಿಂದ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹಳೆಗಾಲದ, ಲಿಪಿಯಿಲ್ಲದೆ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ, ಆ ಮೂಲಭಾಷೆಯ ಪದಗಳನ್ನು ಊಹಿಸಿ ಮರುಜೋಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾರ್ಲ್ ಡಿ ಬುಕ್ ರಚಿಸಿದ (1949) ಮುಖ್ಯ ಇಂಡೊ-ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಭಾಷೆಗಳ ಆರಿಸಿದ ಸಮಶಬ್ದಗಳ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಅಂಥ ಪದಗಳು ಅನೇಕ ಇವೆ. ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಸಂಬಂಧದ ಕೆಲವನ್ನು ಆರಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ; eseಟಿ (ಆಸೃಕ್, ರಕ್ತ); osಣ (ಆಸ್ಥಿ, ಎಲುಬು), oಞ (ಅಕ್ಷಿ [[ಕಣ್ಣು]]); bhಡಿu (ಭ್ರೂ, ಹುಬ್ಬು); ಚಿus (ಕಿವಿ); ಟಿಚಿs (ನಾಸಿಕ, ಮೂಗು);os (ಆಸನ, ಬಾಯಿ); ಜಟಿghತಿಚಿ (ಜಿಹ್ವಾ, ನಾಲಗೆ); ಜoಟಿಣ (ದಂತ, ಹಲ್ಲು); geಟ (ಗಂಟಲು); geಟಿu (ಜಾನು, ಮಂಡಿ, ಗದ್ದ); omesos (ಅಂಸ, ಹೆಗಲು, ತೋಳ್ಮೂಳೆ); ಚಿಡಿmos (ತೋಳು); eಟ (ಮೊಳಕೈ); ಜieg (ಬೆರಳು); ಞeಡಿಜ (ಗುಂಡಿಗೆ); ಠಿeಜ (ಪಾದ, ಅಡಿ); oಟಿogh (ನಖ, ಉಗುರು)-ಇವೆಲ್ಲ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ನಾಮಾನುಕ್ರಮದ ಮೂಲಪದಗಳು. ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯರೂ ವೈದ್ಯರೂ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಾಗ ಅಂಗರಚನೆಯ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಲು ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು. ಹಿಪ್ಪೊಕ್ರೆಟೀಸ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕೋವ ಪಂಥದ (ಕ್ರಿ.ಪೂ 500-400) ಗ್ರೀಕ್ ವೈದ್ಯರು ಈಗಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಗಳನ್ನಿತ್ತರು. ಡಿಚಿಠಿhe, (ಹೊಲಿಗೆ), sಥಿmಠಿhಥಿsis, (ಕೂಡೇಣು), ಚಿಡಿಣhಡಿoಟಿ, (ಕೀಲು), ಜiಚಿಡಿಣhಡಿosis (ಚರಗೀಲುವೆ) sಥಿಟಿಚಿಡಿಣhಡಿosis (ಕೀಲ್ಗೂಡಿಕೆ), bಡಿಚಿಛಿhium (ತೋಳು), oಟeಛಿಡಿಚಿಟಿoಟಿ (ಮೊಣಕೊನೆ), ಛಿubiಣioಟಿ (ಮೊಣಕೈ), ಛಿoಟoಟಿ (ಹೆಗ್ಗರುಳು), ಚಿoಡಿಣಚಿ (ಮಹಾಧಮನಿ)-ಈ ಪದಗಳು ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ಕೊಟ್ಟುವು. ಇದೇ ಚಿoಡಿಣಚಿ ಪದವನ್ನು ಹಿಪ್ಪೊಕ್ರೆಟೀ¸ ಉಸಿರ್ನಾಳಕ್ಕೆ ಹೇಳಿದ್ದ, ಜuoಜeಟಿum (ದುರಾರ್ಗರುಳು) ಎಂದರೆ ಹನ್ನೆರಡು ಬೆರಳಗಲದ ಅಂಗ, ಛಿhoಡಿoiಜ (ಕಣ್ಣರಾಯು), ಛಿಚಿಟಚಿmus, sಛಿಡಿiಠಿಣoಡಿius (ಬರೆವ ಜೊನ್ನಾಳಿಕೆ)-ಈ ಪದಗಳು ಅಲೆಗ್ಜಾಂಡ್ರಿಯ ಮಠದಿಂದ (ಕ್ರಿ,ಪೂ 300-250) ಬಂದವು. ಗ್ರೀಕರ ಪೂರ್ವಜರಾದ ಕ್ರೀಟನ್ (ಮಿನೋಅನ್) ಜನರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ತಾವರೆ ಎಲೆಯಂತಿದ್ದ ಗುರಾಣಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಗ್ರೀಕರು ಣhಥಿಡಿoiಜ ಗ್ರಂಥಿಯ ಹೆಸರಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಗ್ರೀಸ್, ಈಜಿಪ್ಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ..ಪೂ.250ರ ಅನಂತರ ಯುದ್ಧಗಳೂ ರಾಜಕೀಯಗಳೂ ಅಂಗರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬಹುವಾಗಿ ತಡೆದುವು. ಕ್ರಿ,ಶ.30ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರೋಮ್ ಪ್ರಬಲ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಬಂದಾಗ ಔಲಸ್ ಕಾರ್ನೀಲಿಯಸ್ ಸೆಲ್ಸಸ್ ಒಂದು ವಿಶ್ವಕೋಶ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ. ಅದರ ಅಂಗರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ ಹಿಂದಿನ 3 ಶತಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಷ್ಟು ಇಲ್ಲಷ್ಟು ಆದ ಕೆಲಸದ ಫಲಗಳನ್ನು ಕೂಡಹಾಕಿ, ಸೊಗಸಾದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಿಂದ ಬಂದ ಇಂದಿನ ಹೆಸರುಗಳಿವು ಚಿbಜomeಟಿ (ಉದರ, ಒಡಲು), ಚಿಟಿus (ಆಸನ, ಗುದ), ಛಿಚಿಡಿಣiಟಚಿge (ಮೆಲ್ಲೆಲುಬು), humeಡಿus (ತೋಳ್ಮೂಳೆ) oಛಿಛಿiಠಿuಣ (ಹಿಂದಲೆ), ಠಿಚಿಣeಟಟಚಿ (ಮಂಡಿಚಿಪ್ಪು), ಡಿಚಿಜius (ಆರೆಲುಬು), sಛಿಡಿoಣum (ಬೀಜಚೀಲ, ತರುಡುಚೀಲ) ಣibiಚಿ (ಕಣಕಾಲೆ) uಣeಡಿus (ಗರ್ಭಕೋಶ), veಟಿಣಡಿiಜuಟus (ಜಠರ, ಅನ್ನಕೋಶ), veಡಿಣebಡಿಚಿ (ಬೆನ್ನೆಲುಬು)-ಹೀಗೆ ಇನ್ನೂ ಇದೆ. ರೋಮಿನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮನಾಗಿದ್ದವ, ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ವೈದ್ಯ ಗ್ಯಾಲೆನ್, ಇವನು ಕೊಟ್ಟ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯದ್ವಾತದ್ವವಾಗಿ ಗಲಿಬಿಲಿ ನಿಡಿಸುವಂಥವೇ ಹೆಚ್ಚು. ಒಂದೇ ಅಂಗಭಾಗಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆಲ್ಲ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಇವನು ಎಚ್ಚರಗೇಡಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಅವನಿಟ್ಟ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಈಗಲೂ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿವೆ :ಚಿಟಿಚಿsಣomosis (ಅಡ್ಡಗೂಡಣೆ), ಛಿಚಿಡಿoಣiಜ (ತಲೆಗೊರಳ), eಠಿiಜiಜಥಿmus (ತರುಡ ಮೇಲ್ನಾಳ), gಟoಣಣis (ದನಿಗುಂಡಿ, ದನಿತಂತು), hಥಿಚಿಟoiಜ (ಗಾಜಂದ), meಛಿoಟಿium (ಮೊದಲಿಸಿ), ಠಿಚಿಟಿಛಿಡಿeಚಿs (ಮಾಂಸಲಿ), ಠಿeಡಿiಣoಟಿeum (ಹೊರಬಿಗಿಪೊರೆ), ಠಿsoಚಿs (ಟೊಂಕಣ), uಡಿeಣeಡಿ (ಮೂತ್ರಕನಾಳ), zಥಿgomಚಿ (ನೂಗೆಲುಬು)-ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಇವು ಗ್ರೀಕ್ ಮೂಲದವು. ಗಾಲೆನ್ನನ ಸಮಕಾಲೀನ ಜೂಲಿಯಸ್ ಪೊಲಕ್ಸ್ (139-192) ಪದಲಕ್ಷಣಗಳು, ವಿವರಣೆ, ಅವತರಣಗಳಿರುವ ಒಂದು ಶಬ್ದಕೋಶವನ್ನು ಬರೆದ.ಚಿmಟಿioಟಿ (ಉಲ್ಬ), ಚಿಟಿಣiಣheಟix (ಕಿವಿಯಾಲೆ), ಚಿಣಟಚಿs (ಊರೆಲು, ಎಲುಮೇರು), ಚಿxis (ಅಚ್ಚೆಲುಬು), ಛಿಟiಣoಡಿis (ಹೆಂಬುಲ್ಲಿ), ಛಿಡಿiಛಿoiಜ (ಉಂಗುರಂದ), eಠಿisಣಡಿoಠಿheus (ತಿರುಗಣಿಕ), gಚಿsಣಡಿoಟಿemius (ಕಾಲ್ಕಂಡ), ಣಡಿಚಿgus (ಆಡುಳ್ಳಿ), ಣಡಿoಛಿhಚಿಟಿಣeಡಿ - ಇವೆಲ್ಲ ಅವನ ಪದಗಳು ಗ್ಯಾಲೆನ್ನನ ಅನಂತರ ಒದಗಿದ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಮಿಗಿಲಾದ ಕುರುಡುಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬಿ, ಹಿಬ್ರೂ ಅನುವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹಳೆಯ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಉಳಿದಿತ್ತು. ಗ್ರೀಕ್ ಮೂಲಗ್ರಂಥಗಳು ಕಳೆದುಹೋಗದಿದ್ದರೂ ವಿದ್ಯೆಗಳ ಪುನರುದ್ಧಾರ ಕಾಲದ ತನಕ ಯಾರಿಗೂ ಅವು ಸಿಗಲೂ ಇಲ್ಲ. ಅಚ್ಚಾಗಲೂ ಇಲ್ಲ. 13ನೆಯ ಶತಕದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚುಹಾಕುವುದು ರೂಢಿಗೆ ಬಂದಮೇಲೆ ಮುದ್ರಿತ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಹೊರಬಂದು ಜನಜಾಗೃತಿಗೆ ನೆರವಾದುವು. ಆ ಕಾಳಯುಗಗಳಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯವಿದ್ಯೆ, ಅಂಗರಚನಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅರಬ್ಬಿ ಪದಗಳೇ ಉಳಿದಿದ್ದುವು. ಯೆಹೂದಿ ಅನುವಾದಕರು ಹಿಬ್ರೂ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ತನ್ನ ಮೊದಲನೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ವೆಸೇಲಿಯಸ್ ಕೆಲವು ಅರಬ್ಬಿ, ಹಿಬ್ರೂ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಹಿಬ್ರೂ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನೂ ಬಳಸಿದ್ದ. ಇಂದಿನ ನಾಮಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಅರಬ್ಬಿ ಪದಗಳು ಈಗಲೂ ಉಳಿದಿವೆ; ಟಿuಛಿhಚಿ (ಹೆಗ್ಗತ್ತು, ಕುಂಕೆ), bಚಿsiಟiಛಿ (ತಳಾಳದ), ಛಿeಠಿhಚಿಟiಛಿ (ಕಪಾಲದ, ತಲೆಯ), ಜuಡಿಚಿmಚಿಣeಡಿ (ದರಕುಪೊರೆ), ಠಿiಚಿ mಚಿಣeಡಿ (ಎಳಸುಪೊರೆ), sಚಿಠಿheಟಿಚಿ (ಅವಿತಿಗ), ಂಣಟಚಿs (ಎಲುಮೇರು), ಚಿಟveoಟus (ಹಲ್ಗೂಡು, ಗಾಳಿಗೂಡು), ಛಿhoಚಿಟಿಚಿ (ಸಾಗಾಲಕಿ), miಣಡಿಚಿಟ (ಸೀಸಕದ) -ಈ ಪದಗಳು ವೆಸೇಲಿಯಸ್ ಕೊಟ್ಟವು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿನ ಸಿಲ್ವಿಯಸ್ಸನಿಂದ ಛಿoಡಿಠಿus ಛಿಚಿಟಟosum (ಅಡ್ಡಸೇರ ದಿಂಡು), ಅಲ್ಲದೆ ಸ್ನಾಯುಗಳ, ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಹಲವಾರು ಹೆಸರುಗಳು ಬಂದವು. ತಿಯೊಫ್ರಾಸ್ಟಸ್ ಪ್ಯಾರಸೆಲ್ಸಸ್ಸನ (1493-1541) ವಿಚಿತ್ರ ವ್ಯಸನಮಯ ಮನದಿಂದ sಥಿಟಿoviಚಿ (ಕೀಲೋಳು) ಹುಟ್ಟಿತು. ಅಚ್ಚುಹಾಕುವುದು ಬಂದಮೇಲೆ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೆಸರುಗಳ ಬಳಕೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಬಳಸಿದ್ದನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬಳಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಆಸಕ್ತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಬಹುವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿ ಹೆಸರುಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದುವು. ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಬರೆಹಗಾರನೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಚ್ಚಿನಲ್ಲಿ ನಾಮಾನುಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸುಮಾರು ಅರೆಲಕ್ಷ ಪದಗಳು ರಾಸಿಗೂಡಿದವು. ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಂದುವು; ಬಾದಾಮಿ (ಚಿmಥಿgಜಚಿಟಚಿ ಮೆಂಡಿಕೆ), ಜೀವದ ಮರ (ಚಿಡಿboಡಿ viಣಚಿe ಮರಗವಲು, ಮರಮಡಿಕೆ), ಆಡು (ಣಡಿಚಿgus ಆಡುಳ್ಳಿ), ಮೇಕೆ (hiಡಿಛಿus ಕೊಂಕುಳ್ಗೂದಲು), ಸಮುದ್ರ ಕುದುರೆ (hiಠಿಠಿoಛಿಚಿmಠಿus ಕಡಲ್ಪಟ್ಟು)-ಇವು ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಬಂದುವು. ಹಲವು ಪದಗಳು ಮೂಲಾರ್ಥವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ತೀರ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ: ಸ್ನಾಯುವಿಗೆ musಛಿuಟus (ಸಣ್ಣ ಇಲಿ), ಧಮನಿಗೆ ಚಿಡಿಣeಡಿiಚಿ (ಗಾಳಿಧಾರಕ), ನರಕ್ಕೆ ಟಿeಡಿvus (ಬಿಲ್ಲಿನ ನಾಣು), ಪಾವನಿಗೆ sಚಿಛಿಡಿum (ಪಾವನ), ಕಿರುಗ್ರಂಥಿಗೆ gಟಚಿಟಿಜuಟಚಿ (ಕಿರುಓಕ್ಕಾಯಿ) ಇತ್ಯಾದಿ. ಸ್ನಾಯುಗಳೂ ಚಿಟ್ಟಿಲಿಗಳಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಸ್ನಾಯುವಿನ ಹೆಸರು (musಛಿಟe) ಬಂದಿರಬಹುದು. ಶಿಲಾಯುಗದ ಯಾರೋ ಒಬ್ಬ ಬೇಟೆಗಾರ ಕೊಂದ ಪ್ರಾಣಿಯ ಚರ್ಮ ಸುಲಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಕೈ ತಿವಿದುದರಿಂದ ಕೆಲವು ಉದ್ದನೆಯ ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದ ಕುಗ್ಗಿತದ ಅಲೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ, ಒಳಗೆ ಸಣ್ಣ ಇಲಿಗಳಿವೆ ಎಂದು ಶಂಕಿಸಿರಬಹುದು. ಇದನ್ನೇ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಚಿಕ್ಕ ಹಲ್ಲಿ ಎಂದ. ಇಟಲಿಯ ಬಿಸಿಲು ಬೀಳುವ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಳೆದಾಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಹಲ್ಲಿಗೆ ಟಚಿಛಿeಡಿಣus ಹೆಸರಿದೆ. ಸ್ನಾಯುವಿಗೆ ಇದೂ ಒಂದು ಹೆಸರು. ಈಗಲೂ ಇತ್ತಲೆಗ (ಬೈಸೆಪ್ಸ್) ಸ್ನಾಯುವಿನ ಒಂದು ಭಾಗಕ್ಕೆ ಟಚಿಛಿeಡಿಣus ಎಂದಿದೆ. ಸತ್ತವರು ಪಾವನಮೂಳೆಯ ಸುತ್ತ ಅಣುಗೂಡಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವರು ಎನ್ನುವ ರಬ್ಬಿನಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಮಹತ್ವದಿಂದ ಪಾವನ, ಮಹಾ ಎಂಬರ್ಥ ಬರುವಂತೆ ಗ್ರೀಕ್ ಪದದ ಹೆಸರಾಗಿ sಚಿಛಿಡಿum ಬಂದಿರಬೇಕು. ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಸರುಗಳ ಉದ್ದನೆಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದಂತಕಥೆ, ಮತ, ಬಂಡುಮಾತು, ತಮಾಷೆ ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿದೆ. ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣದ ಅಮಾನ್‍ನಿಂದ ಛಿoಡಿಟಿuಚಿmmoಟಿis (ಜ್ಯೂಪಿಟರನ ಕೋಡು), ಣeಟಿಜo ಚಿಛಿhiಟಟes (ಅಕಿಲಸನ ಕಂಡರ), iಡಿis (ಕಾಮನಬಿಲ್ಲು, ಕನೀನಿಕೆ, ಪಾಪಪೊರೆ), hಥಿmeಟಿ (ಮದುವೆ ದೇವತೆ, ಯೋನಿಪೊರೆ), moಟಿs veಟಿeಡಿis (ರತಿಯ ದಿಮ್ಮು) ಬಂದಿದೆ. ಕ್ರಿಸ್ತಮತದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ, moಡಿsus ಜiಚಿboಟi (ದೆವ್ವದ ಕಡಿತ, ಗರ್ಭನಾಳ ತುದಿ), ಠಿomum ಚಿಜಚಿmi (ಅದಮನ ಸೇವು, ಗಂಟಲಮಣಿ), musಛಿuಟus ಡಿeಟigiosus (ಭಕ್ತಿಪರವಶತೆಯಿಂದ ಎಂಬಂತೆ ಕಣ್ಣನ್ನು ಕೆಳಗೆ ತಿರುಗಿಸುವ ಸ್ನಾಯು), ಟಥಿಡಿಚಿ ಜಚಿviಜus (ದೇವಿಡ್ಡನ ಕಿನ್ನರಿಯಂಥ ಮಿದುಳಿನ ಭಾಗ), ಠಿsಚಿಟಣeಡಿium (ಕಿನ್ನರಿಯಂಥ ಮಿದುಳಿನ ಭಾಗ), ಇವೆ. ಬಂಡುಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ, ನರಮಂಡಲದ ಕಷ್ಟತರವಾದ ವ್ಯಾಸಂಗ ಎಳೆಯರಿಗೆ ಸ್ವಾರಸ್ಯ ಹುಟ್ಟಿಸಲೂ ನೆನಪಿಗಾಗೂ ಮಿದುಳಿನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಿಗೆ mಚಿmiಟಟಚಿಡಿಥಿ (ಮೊಲೆಯಂಥ), ಟಿಚಿಣes (ಪಿರ್ರೆಗಳು) ಇತ್ಯಾದಿ ಹೆಸರುಗಳು ಬಂದುವೆಂದು ಇಟಲಿಯ ಒಬ್ಬ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಹಾಸ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ, ಇತ್ತ ಬಾರೆಂದು ಕಣ್ಣುಹೊರಳಿಸುವ ಸ್ನಾಯು musಛಿuಟus ಚಿmಚಿಣoಡಿius ಮುತ್ತಿಡುವ ಸ್ನಾಯು, musಛಿuಟus osಛಿuಟಚಿಣoಡಿius ದೀನತೆ ತೋರುವಂತೆ ಕಣ್ಣನ್ನು ಕೆಳಮುಖಮಾಡುವಂತೆ ತೋರುವ ಸ್ನಾಯು, musಛಿuಟus humiಟis ಗಮನಿಸುವಾಗ ಕಿವಿಯನ್ನು ನೆಟ್ಟಗೆ ಮಾಡಿಸುವ (ಕುದುರೆ) ಸ್ನಾಯು, musಛಿuಟus ಚಿಣಣeಟಿಣioಟಿis ನಿದ್ದೆಗಾಗಿ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿಸುವ ಸ್ನಾಯು musಛಿuಟus ಜoಡಿmiಣಚಿಣoಡಿ ಇವೆಲ್ಲಾ ಇದೆ. === ಕುತೂಹಲಕರ ಹೆಸರುಗಳ ಮೂಲ === ಮೂಳೆಗಳು; ಮೊದಲಿಗೆ ಚಿsಣಡಿಚಿgಚಿಟus (ಬೆನ್ಮೂಳೆ), ಣಚಿಟus (ಣಚಿxiಟಟus) (ಕುದುರೆ ಕಾಲಿನ ಹರಡಿನ ಮೂಳೆ)- ಈ ಮೂಳೆಗಳಿಂದ ರೋಮಿನ ಯೋಧರು ಪಗಡೆಯ ದಾಳಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಚಿsಣಡಿಚಿgಚಿಟus ಗೆ ಹೀನಾರ್ಥ ಬಂದು ಬೆನ್ಮೂಳೆಯಾಗಿದ್ದುದು ಜಾರಿ ಹರಡೆಲುಬಿನ ಅರ್ಥ ಪಡೆಯಿತು. ಕೋಗಿಲೆಯ ಕೊಕ್ಕಿನಂತಿರುವುದನ್ನು ಕೊಕ್ಸಿಕ್ಸ್ (ಕೋಕೆಲು) ಮೂಳೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಗೆಯ ಕೊಕ್ಕಿನಂತೆ (ಞoಡಿoಟಿe) ಇರುವುದರಿಂದ ಛಿoಡಿoಟಿoiಜ (ಕೊಕ್ಕಂದ) ಆಯಿತು. ಬಿಲ್ಲಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಹುರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದು ಕಟ್ಟುವ ಕೊಕ್ಕಿಗೂ ಗ್ರೀಕರು ಇದೇ ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಸ್ನಾಯುಗಳು: ಹಡಗಿನ ಕಂಬ ಹತ್ತಲು ನಾವಿಕನಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಸ್ನಾಯು musಛಿuಟus ಟಿಚಿviಣiಛಿus (ನಾವಿಕನ ಸ್ನಾಯು); ಗಾಳಿಪಟ ಇಲ್ಲವೇ ಕ್ರೈಸ್ತ ಜೋಗಿಯ ಕುಂಚಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ, ಬೆನ್ನಿನಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಸ್ನಾಯುಗಳಲ್ಲೊಂದು musಛಿuಟus ಛಿuಛಿuಟಟಚಿಡಿis; ಚಿಪ್ಪಿಗ (sಚಿಡಿಣoಡಿ) ಬೆಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಕತ್ತಿರಿಯಂತೆ ಕಾಲುಗಳನ್ನಿರಿಸಿ ಕೂರಲು ನೆರವಾಗುವ ಸ್ನಾಯು (sಚಿಡಿಣoಡಿius). === ಒಳಾಂಗಗಳು === ಬಾಯಿ (sಣomಚಿ) ಪದದಿಂದ ಜಠರ (sಣomಚಿಛಿh) ಆಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕರುಳುಗಳಿಂದ ಬಿಲ್ಲಿನ ಹುರಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಗ್ರೀಕರು ಕರುಳುಗಳನ್ನು ಛಿhoಡಿಜe (ಹುರಿ) ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದಲೇ sಠಿiಟಿಚಿಟ ಛಿoಡಿಜ (ಬೆನ್ನುಹುರಿ), ಟಿoಣoಛಿhoಡಿಜ (ಬೆಂಬೀವು), sಠಿeಡಿmಚಿಣiಛಿ ಛಿoಡಿಜ (ರೇತು ನಾಳ) ಆದುವು. ಈಗಲೂ ಒಳಾಂಗಗಳ ಹೊಲಿಗೆಗೆ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯ ಬಳಸುವ ಪ್ರಾಣಿ ಕರುಳಿಂದಾದ ಹುರಿಗೆ ಛಿಚಿಣguಣ (ಬೀವು) ಎಂದಿದೆ. ಕೊಂಕಾಗಿ ಮುರಿಗೆಯಾಗಿರುವ ಸಣ್ಣಕರುಳಿನ ಕೊನೆಯ ಭಾಗ iಟeum (ಮುರಿಗರುಳು) ಆಗಿದೆ. ಬೈಬಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕರುಣೆಯ ಕರುಳುಗಳು ಎಂದಿದೆ. ನಮ್ಮ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಅನುವಾಗುವ ಸ್ನಾಯುಗಳೆಲ್ಲ ಗಂಟಲುಕುಳಿ ಭಾಗದ ಆಹಾರನಾಳದಿಂದಾದುವು. ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸು ಮೊಗಚರ್ಯೆಗಳಿಗೂ ಒಳಾಂಗಗಳಿಗೂ ನಾವು ತಿಳಿದಿರುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ನಾವು ಒಪ್ಪುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ನೇರದ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಠಿಚಿಟಿಛಿಡಿeಚಿs (ಠಿಚಿಟಿ ಛಿಡಿeಚಿs ಎಲ್ಲ ಮಾಂಸ; ಮಾಂಸಲಿ)ಗೆ ಸಿಹಿ ರೊಟ್ಟಿ (sತಿeeಣ bಡಿeಚಿಜ) ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆಸರೂ ಉಂಟು. ಮೇದೋಜೀರಕವೆಂದಿದ್ದ ಈ ಗ್ರಂಥಿಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಸುವ ಅಂಗಾಂಶ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಇಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ತಿನ್ನುವವರಿಗೆ ಅದು ಮೆತುವಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿರುವುದು. ರಕ್ತನಾಳಗಳು-ಇಂದಿನ ಧಮನಿ (ಚಿಡಿಣeಡಿಥಿ) ಹಿಂದೆ ಗಾಳಿಧಾರಕ ಆಗಿತ್ತು. ಸತ್ತಮೇಲೆ ರಕ್ತವೆಲ್ಲ ಸಿರಗಳಲ್ಲಿ (veiಟಿs) ತುಂಬಿರುವುದರಿಂದ, ಧಮನಿಗಳು ಮುದುರದೆ ಗಾಳಿ ತುಂಬಿರುವುದರಿಂದ ಧಮನಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು ಆ ಹೆಸರಾಯಿತು. ಇದರಂತೆ, ಉಸಿರ್ನಾಳಕ್ಕೆ ಚಿಡಿಣeಡಿiಚಿ ಣಡಿಚಿಛಿheiಚಿ (ಒರಟು ಗಾಳಿಕೊಳವೆ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟವನು ಹಿಪ್ಪೊಕ್ರೆಟೀಸ್. ಅದೇ ಈಗ ಕೇವಲ ಣಡಿಚಿಛಿheಚಿ (ಒರಟು; ಉಸಿರ್ನಾಳ) ಆಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಈಗಲಾದರೂ ಗಾಳಿಯನ್ನು ನಿಜವಾಗೂ ಸಾಗಿಸುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಗಾಳಿಕೊಳವೆಯನ್ನು ಚಿಡಿಣeಡಿಥಿ ಎನ್ನದೆ ಹಾಗೆ ಗಾಳಿ ಸಾಗಿಸದಿರುವ ಇಲ್ಲ ಕೊಳವೆಗಳಿಗೂ ಆ ಹೆಸರೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಕತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಧಮನಿಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹಿಡಿವುದರಿಂದ ರೋಗಿಗೆ ಮತ್ತು ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂಥ ನಾಳಗಳಿಗೆ ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಛಿಚಿಡಿoಣiಜ (ತಲೆಗೊರಳ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟ. ಇದೇ ತೆರನಾಗಿ ಇವನ್ನು ನಿದ್ದೆ ಬರಿಸುವವೆಂದು ತಿಳಿದು ವೆಸೇಲಿಯಸ್ ಚಿಡಿಣeಡಿiಚಿ somಟಿiಜಿeಡಿಚಿ (ನಿದ್ದೆಕಾರಕ ಧಮನಿಗಳು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟ. ಹಾಗೆ veಟಿಚಿ ಛಿಚಿvಚಿ (ಸಿರ ಕೊಳ್ಳ) ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಬರಿದಾದ ಸಿರ ಎನ್ನುವುದು ತಪ್ಪು. ಇದು ಗ್ಯಾಲೆನ್ನನ ಅನುವಾದ. ಗ್ಯಾಲೆನ್ನನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಞoiಟos ಎಂದರೆ ಬರಿದು. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಒಳಾಂಗದ ಪೊಳ್ಳೆಂದೂ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಇದರಂತೆ uಠಿಠಿeಡಿ ಞoiಟos (ಎದೆಗೂಡು), ಟoತಿeಡಿ ಞoiಟos (ಒಡಲು) ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪದಗಳಿಂದ ಎದೆಗೂಡಿನ ದೊಡ್ಡ ಸಿರಕ್ಕೆ Suಠಿeಡಿioಡಿ ಗಿeಟಿಚಿ ಅಚಿvಚಿ (ಮೇಲಿನ ಸಿರಕೊಳ್ಳ) ಎಂದೂ ಹೊಟ್ಟೆಯದಕ್ಕೆ Iಟಿಜಿeಡಿioಡಿ ಗಿeಟಿಚಿ ಅಚಿvಚಿ (ಕೆಳಗಿನ ಸಿರಕೊಳ್ಳ) ಎಂತಲೂ ಗ್ಯಾಲೆನ್ ಹೆಸರಿಟ್ಟ. ಃಚಿsiಟiಛಿ (ತಳಾಳದ), ಛಿeಠಿhಚಿಟiಛಿ (ಕಪಾಲದ, ತಲೆಯ) ಪದಗಳು ಅರಬ್ಬರಿಂದ ಬಂದುವು. ಂಟ-bಚಿsiಟiಞ ಅಂದರೆ ಮೈಯ ನಡುಗಡೆಯದು ಎಂತಲೂ ಚಿಟ-ಞiಜಿಚಿಟ ಎಂದರೆ ಪಕ್ಕದ್ದೆಂದೂ ಅರ್ಥ, ಅರಬ್ಬಿಯಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಮೊನದ ಜೆರಾರ್ಡ್ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಇವನ್ನು ಲ್ಯಾಟಿನ್ನಿಗಿಳಿಸುವಾಗ bಚಿsiಟiಞ ಅಂದರೆ ರಾಜನ, ಆಳುವ ಎಂಬರ್ಥ ಕೊಟ್ಟ. ಇದರಿಂದ ಮಧ್ಯಕಾಲದ ವೈದ್ಯರು ಎಡ bಚಿsiಟiಞ ಸಿರ ತೊರಳೆ (ಪ್ಲೀಹ)ಯದರ, ಬಲಗಡೆಯದು ಈಲಿಯದರ (ಲಿವರ್) ಎಡಬಲಗಳ ಛಿeಠಿhಚಿಟiಛಿ ಸಿರಗಳು ಕಪಾಲದ ನಿಜಗೆಲಸಗಳಿಗಾಗಿ ಪೋಷಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದುಕೊಂಡರು. ರಕ್ತ ಹೆಚ್ಚಿದರೆ ರೋಗವೆಂಬ ತಪ್ಪುನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ರೋಗವಿರುವ ಆಯಾ ಭಾಗಗಳ ಈ ಮೇಲಿನ ಸಿರಗಳಿಂದ ರಕ್ತವನ್ನು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆದು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಗೊಂದಲಗಳೆಲ್ಲ ಪದಗಳನ್ನು ಅರಬ್ಬಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಾಗಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ನಿಗೆ ತಂದುದರ ಫಲ. ಂಟಿಚಿ sಣomಚಿ (ಬಾಯಿಂದ ಬಾಯಿಗೆ)ಗಳಿಂದ ಚಿಟಿಚಿsಣomosis (ಅಡ್ಡಗೂಡಣೆ) ಪದ ಹುಟ್ಟಿದರೂ ಇದನ್ನೇ ಮುತ್ತಿಕ್ಕುವುದು ಎಂದು ತಪ್ಪು ತಿಳಿದಿದ್ದುದೂ ಉಂಟು. ರಕ್ತನಾಳದಿಂದ ರಕ್ತ ತೆಗೆಯಲು ತೂತು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೂ ಇರಾಸಿಸ್ಟ್ರೇಟಸ್ ಇದೇ ಪದ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ. ನರಗಳು - ಟಿeuಡಿoಟಿ ಗ್ರೀಕಿನ ಪದದ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿ ಟಿeಡಿvus (ನರ) ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದವಿದೆ. ಇದರ ಹಳೆಯ ಅರ್ಥ ಬಿಲ್ಲಿನ ಹುರಿ ಎಂದಿತ್ತು. ಹಿಪ್ಪೊಕ್ರೆಟೀಸ್ ಮತ್ತಿತರರು ಹುಚ್ಚುಹುಚ್ಚಾಗಿ ದಾರಗಳಂತಿರುವ, ನರ, ಕಂಡರ, ಸ್ನಾಯು, ಕೊನೆಗೆ ಸಾಗುನಾಳಗಳನ್ನೂ ಇದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆದರು. ದೇಸೀ ಭಾಷೆಗಳ ಬಳಕೆ : ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೆಸರುಗಳೆಲ್ಲ ಲ್ಯಾಟಿನ್ನಿನಲ್ಲಿವೆ. ರೋಗಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಗ್ರೀಕಿನವು; ಲ್ಯಾಟಿನ್ನಿನ ಠಿuಟmoಟಿ (ಪುಪ್ಪುಸ)ನಿಂದ ಅದರ ರೋಗ ಠಿಟಿeumoಟಿiಚಿ (ಪುಪ್ಪುಸುರಿತ)ಕ್ಕೆ ಗ್ರೀಕ್ ಹೆಸರು; ಹೀಗೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ನಿನ musಛಿuಟus ನ (ಸ್ನಾಯು) ರೋಗ ಗ್ರೀಕಿನ mಥಿosiಣis (ಸ್ನಾಯುರಿತ) ಆಯಿತು. ಈ ಸೂತ್ರಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವೇ ಇಲ್ಲವೆನ್ನಬಹುದು. ಯೂರೋಪಿನ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನದ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ನೇ ಎಷ್ಟುಕಾಲ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೆನ್ನುವುದಂತೂ ಸೋಜಿಗವೇ. ಹಾರ್ವೆ, ತಾಮಸ್, ವಿಲ್ಲಸ್, ತಾಮಸ್ ಸಿಡೆನ್‍ಹ್ಯಾಂ ಎಲ್ಲರೂ ಲ್ಯಾಟಿನ್ನಿನಲ್ಲೇ ಬರೆದರು. ಆದರೆ 1770ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಹಂಟರ್ ಅಚ್ಚುಮಾಡಿಸಿದ ಚಿತ್ರಪಟಗಳ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವರಸೆಗಳು ಎರಡೂ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದುವು. ಸುಮಾರು 1800 ಹೊತ್ತಿಗೆ ಯೂರೋಪಿನ ದೇಸೀ ಭಾಷೆಗಳ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಜಾಗಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ವಿಯನ್ನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ 1859ರ ವರೆಗೂ ಕೆಲವು ವೈದ್ಯ ಪಾಠಗಳು ಲ್ಯಾಟಿನ್ನಿನಲ್ಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದುವು. ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ನಾಮನುಕ್ರಮದ ಸುಧಾರಣೆ : 19ನೆಯ ಶತಕದ ಕೊನೆಕೊನೆಗೆ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಾದ ಗಲಿಬಿಲಿ ತಡೆಯಲಾರದಂತಾಯಿತು. ಕೆಲವೇಳೆ ವೈದ್ಯಶಬ್ದಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಪದಕ್ಕೆ 20 ಸಮಪದಗಳು ಇರುತ್ತಿದ್ದುವು. ಬೇರೆಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ಅರ್ಥವಿರುವ 50,000ಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಹೆಸರುಗಳು ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲೂ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲೂ ಇದ್ದುವು. ಕಲಿವವರಿಗೆ ಇದರಿಂದ ಬೇಡದ ಭಾರವಾಯಿತು. ಮುದ್ರಣಕ್ಕೂ ತೊಡಕಾಯಿತು. ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲೇ ಅಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲ ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನಗಳಲ್ಲೂ ಶೋಧನೆಗಳ ಫಲಗಳ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಹರಡಲು ಅಡ್ಡಿ ಆಯಿತು. ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಯ ಹೆಸರುಗಳು ವಾಕ್ಯದಷ್ಟು ಉದ್ದುದ್ದವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ತಿuಡಿmಜಿoಡಿಣsಚಿಣzeಟಿಣzuಟಿಜuಟಿg ಹುಳುವಿನಂತಿರುವ ಅಂಗದ ಉರಿತ (ಚಿಠಿಠಿeಟಿಜiಛಿiಣes- ಕರುಳವಾಳುರಿತ); zತಿoಟಜಿಜಿiಟಿgeಡಿಜಚಿಡಿmgesಛಿhತಿuಡಿ ಹನ್ನೆರಡು ಬೆರಳುಗಳ ಉದ್ದವಿರುವ ಕರುಳಿನ ಹುಣ್ಣು (ಜuoಜeಟಿಚಿಟ uಟಛಿeಡಿ ದುರಾರ್ಗರುಳ ಹುಣ್ಣು).1887 ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಘ ಇಂಥ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಕೆಲಸಕ್ಕಿಳಿಯಿತು. 1889ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕವಾದ ನಿಯೋಗ 6 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದೆ ದುಡಿಯಿತು. ಇತರ ದೇಶಗಳ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಪಟುಗಳ ನೆರವನ್ನೂ ಕೋರಿತು. ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ತಯಾರಾದ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಬಳಕೆಗೆ ಹೊಂದಿಸಲು, ಗ್ರೇಟ್ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಬ್ರಿಟನ್]]ನಿನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಘ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ನಿಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು (1893). ಅಮೆರಿಕದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಇದೇ ತೆರನ ಒಂದು ಸಮಿತಿ ಇದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಒಂದು ಪಟ್ಟಿ ತಯಾರಿಸಿತು (1890). ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅಂಗಗಳ ರಚನಾಭಾಗಗಳಿಗೆ ಇಡುವುದರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತವಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಚರಿತ್ರೆಯ ನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಅನ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಎಡೆಯಾಗುತ್ತದೆಂಬ ಶಂಕೆಯಿದೆ. ಹೀಗೇ ಇಬ್ಬರು ಸಿಲ್ವಿಯಸ್‍ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಹುಟ್ಟುವ ಎಷ್ಟೋ ಮೊದಲೇ ಸಿಲ್ವಿಯಸ್‍ನ ನೀರ್ನಾಳದ (ಚಿqueಜuಛಿಣ oಜಿ sಥಿಟvius) ಹೆಸರಿತ್ತು; ವಿಲ್ಲಿಸ್ಸನ ಸುತ್ತನ್ನು (ಛಿiಡಿಛಿಟe oಜಿ Wiಟಟis) ಕೇಸ್ಸೀರಿಯಸ್ ವಿವರಿಸಿದ್ದ; ಅದೇ ತಾಮಸ್ ವಿಲ್ಲಿಸ್ಸಿಗಾಗಿ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಕಿಂಗ್ ಅದನ್ನು ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸಿದ್ದ; ವಿಶ್ವಾಸ ಗೌರವಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬಲವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿರುವಂಥ 103 ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ 146 ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೊನೆಯ ತೀರ್ಮಾನವಾಯಿತು. ಅಂಗಾಂಶ ಮತ್ತು ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೆಸರುಗಳ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪಿಂಡಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತು. ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ವರ್ಣಿಸುವಾಗ, ಇರಬೇಕಾದ ಮೈಭಂಗಿಯ (ಚಿಟಿಚಿಣomiಛಿಚಿಟ ಠಿosiಣioಟಿ) ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚೆ ಆಯಿತು. ನಿಂತಿರುವಾಗ ಹಿಂದುಗಡೆ ಇರುವ ಭಾಗಗಳೇ ಅಂಗಾತನಾಗಿ ಮಲಗಿದಾಗ ತಳಗಡೆ ಆಗುವುವು. ಬೋರಲಾದಾಗ ಮೇಲಾಗುವುವು. ಹಿಂದೆ, ಮುಂದೆ, ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಎನ್ನಲು ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಮೈಯ ಒಂದು ಗೊತ್ತಾದ ನಿಲುವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ತಕ್ಕನಾದ ಸಂಬಂಧಸೂಚಕ ಅವ್ಯಯಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚು, ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಮೈ ನೆಟ್ಟಗೆ ನಿಂತು, ಅಂಗೈಗಳು ಮುಂದೆ ತೋರುವಂತೆ, ತೋಳುಗಳು ಮೈ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇರುವುದು ಮೂಲ ನಿಲುವು ಎಂದು ನಿರ್ಧಾರವಾಯಿತು. ಮುಂದೋಳು, ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಹಿಂದೆ ಎನ್ನುವ ಬದಲಾಗಿ ಅಂಗೈಯ (voಟಚಿಡಿ) ಬೆಂಗಡೆಯ, (ಜoಡಿsಚಿಟ) ಎಂದು, ಹೀಗೇ ಪಾದದಲ್ಲೂ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಎನ್ನುವುದರ ಬದಲು ಅಂಗಾಲಿನ (ಠಿಟಚಿಟಿಣಚಿಡಿ), ಬೆಂಗಡೆಯ (ಜoಡಿsಚಿಟ) ಎಂದಾದವು. ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲೆಂಡಿನ ಬಾಸೆಲ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ (1895) ಜರ್ಮನ್ ಸಂಘದ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಪಟ್ಟಿ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಾಸೆಲ್ ನಾಮಾನುಕ್ರಮ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. 50,000 ಹೆಸರುಗಳಿದ್ದುದ್ದನ್ನು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದ್ದವುಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಯೋಗ್ಯವಾದ 5,528 ಹೆಸರುಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಿತು. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್, ಅಮೆರಿಕಗಳಲ್ಲಿ, ಜಪಾನೀ ಜರ್ಮನ್ ಮಾತಾಡುವ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ದದ ಆನಂತರ ಇದಕ್ಕೆ ಜರ್ಮನರ ಪಟ್ಟಿಯೆಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟು ಕೆಲವು ಯೂರೋಪ್ ದೇಶಗಳವರು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬದಲು ಸೇರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಜರ್ಮನ್ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಘ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ್ದಾಗಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಕೇವಲ ಜರ್ಮನರದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಆ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ 1895ರಲ್ಲೇ 145 ಜರ್ಮನರೂ ಇತರ ಹತ್ತು ದೇಶಗಳ 129 ಜರ್ಮನೇತರರೂ ಇದ್ದರು. 40 ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರ ಕೇವಲ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ತಿದ್ದಬೇಕಾಯಿತು. ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈ ವಿಭಾಗದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಬೆಳೆದು ಕೆಲವಂತೂ ರೂಪಾಂತರಿಸಿದ್ದುವು. ಬಾಸೆಲ್ ನಾಮಾನುಕ್ರಮ ಸಾಲದೆ ಬೀಳುವಷ್ಟು ನರಶಾಸ್ತ್ರ (ನ್ಯೂರಾಲಜಿ) ಬಹಳ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಘ ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿ (1933) ಆಂಗ್ಲೀಕರಣ ಮಾಡಿದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರಿಷ್ಕರಣ ಒಂದನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ಮಿಲಾನಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ (1936) ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಕೂಟವೊಂದು ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ನಾಮಾನುಕ್ರಮ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಮತ್ತೆ 1939ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡಲಿರುವ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಇದರ ವರದಿ ಒಪ್ಪಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಈ ಸಮಿತಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಅಮೆರಿಕದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಸಂಘವೂ ಒಂದು ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಯಮಿಸಿತು; ಆ ಕೂಟಕ್ಕಾಗಿ ಇದು ಕಳುಹಿಸಿದ 57 ಪುಟಗಳ ವರದಿ, ಸೂಚನೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ; ಬಹುಶಃ ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅದು ಹಾಳಾಗಿರಬೇಕು. 1936-37ರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮೂಲವಾದ ಜರ್ಮನ್ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಸಂಘ ಜೀನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ ಜೀನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರರದ ನಾಮಾನುಕ್ರಮ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತ್ತು. ಯುದ್ಧಗಳ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ನಾಮಾನುಕ್ರಮದ ಸಮಿತಿಯ ವರದಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು, 1936ರ ಅನಂತರ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೂಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಅಧ್ಯಯನ, ಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಬೇಕಿದ್ದ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಮಾನುಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ತನ್ಮೂಲಕ ಸಂಶೋಧನಾರಂಗದಲ್ಲಿ ಒದಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ವಿಶ್ವ ಸಹಕಾರಗಳು ದಕ್ಕಲಿಲ್ಲ. ಆಕ್ರ್ಸ್‍ಫರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ (1950)5ನೆಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೂಟದಲ್ಲಿ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ನಾಮಾನುಕ್ರಮ ಸಮಿತಿ ನೇಮಕವಾಯಿತು. ಅನೇಕ ದೇಶಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿದ್ದ ಈ ಸಮಿತಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ನಾಮಾನುಕ್ರಮ ತಯಾರಿಸಲು ಮೂಲ ಸೂತ್ರಗಳಾಗಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಏಳು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿತು: ಅಪರೂಪವಾದುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಒಂದೊಂದು ರಚನೆಗೂ ಸರಿಯಾದ ಒಂದೇ ಪದವಿರಬೇಕು. # ಅಧಿಕೃತ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪದಗಳು ಲ್ಯಾಟಿನ್ನಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಪಾಠ ಹೇಳಲು ಆಯಾದೇಶಗಳವರು ಅಧಿಕೃತ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ದೇಸೀನುಡಿಗೆ ಬೇಕಾದರೆ ಅನುವಾದಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪದಗಳು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಪುಟ್ಟವಾಗಿ ಸರಳವಾಗಿರಬೇಕು. ಮೊದಲಾಗಿ ಪದಗಳು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಚಿಹ್ನೆಗಳಾಗಿರಬೇಕು; ಆದರೂ ತಿಳಿವು, ವಿವರ ಇದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. # ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಚನೆಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ತೆರನ ಹೆಸರಿರಬೇಕು; ಗಜ್ಜಲಿನ ಧಮನಿ, ಗಜ್ಜಲಿನ ಸಿರ, ಗಜ್ಜಲಿನ ತಂತುಗಟ್ಟು-ಹೀಗೆ. # ವ್ಯತ್ಯಾಸದೋರುವ ಗುಣವಾಚಕಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎದುರುಬದುರು ಪದಗಳಾಗಿರಬೇಕು; ದೊಡ್ಡ, ಸಣ್ಣ; ಮೇಲ್ಮೈಯ, ಆಳದ; ಹೊರ, ಒಳ; ಮೇಲಿನ, ಕೆಳಗಿನ-ಹೀಗೆ. # ಒಟ್ಟಾರೆ ಇಲ್ಲವೆ ಮಿಣಿದರ್ಶಕದ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧಿಕೃತ ನಾಮಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಬೇಕು. ಈ ಸಮಿತಿ 1955ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 6ನೆಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೂಟಕ್ಕೆ ಬಾಸೆಲ್ ನಾಮಾನುಕ್ರಮದ ಒಂದು ಪರಿಷ್ಕರಣವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರಿಷ್ಕರಣವೂ ಜೀನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಅನೇಕ ಪದಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತ್ತು. ಕೂಟದಿಂದ ಈ ಪರಿಷ್ಕರಣಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರೆತು, ಪ್ಯಾರಿಸಿನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ನಾಮಾನುಕ್ರಮದ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು. 1960ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡಿದ ಕೂಟ ಕೆಲವು ಹೊಸ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಹಳೆಯವನ್ನು ತಿದ್ದಿತು. == ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳ ಬಳಕೆ == ರೋಗಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಣದ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಕೆಯೇ ಈಗಲೂ ಮುಂದೂ ಇರುವ, ಇರಲೇಬಹುದಾದ, ದಾರಿ, ಸೂಸುಮಿರುದರ್ಶನವೂ (ಫ್ಲೂರೊಸ್ಕೊಪಿ) ವಿಕಿರಣ ಚಿತ್ರಣವೂ (ರೇಡಿಯೊಗ್ರಫಿ) ಎರಡನೆಯವಾದರೂ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ ಕರಣಗಳು. ಹೆಣಗಳಿಂದ ತೆಗೆದ ವಸ್ತುಗಳ ಕ್ಷ-ಕಿರಣಚಿತ್ರ ಇಲ್ಲವೇ ವಿಕಿರಣಚಿತ್ರ (ರೇಡಿಯೋ ಗ್ರಾಫ್) ಗಳಿಂದ ಇತರ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗದ ತಿಳಿವು ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬದುಕಿರುವವರ (ಮನುಷ್ಯ, ಪ್ರಾಣಿ) ಅಂಗರಚನೆ ತಿಳಿಯುವುದರಲ್ಲೇ ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯೋಜನ. ಮಂಜಿಗಿಂತಲೂ ತಣ್ಣಗಾಗಿಸಿ, ಗಡಸುಗಟ್ಟಿಸಿದ, ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ದಪ್ಪಗೆ ಕೊಯ್ದ ಹೆಣದ ಹೋಳುಗಳನ್ನು ತಣ್ಣಗಿರುವಂತೆಯೇ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ನೀರು ಕಳೆದರೆ ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಒಂದೊಂದೂ ಕಂತೆಯ ನಡುವೆ ಗಾಳಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ತುಸು ಬಿಡಿಯಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ತೆಳುವಾಗಿ ಉದ್ದುದ್ದವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಉದ್ದನೆಯ ಮೂಳೆಗಳ ಭಾಗಗಳ ವಿಕಿರಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಬೇರಾವ ಬಗೆಯಿಂದಲೂ ತೋರದಷ್ಟು ರಚನೆಯ ವಿವರಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಮಾಂಸವಿದ್ದು ಆಚೆಗಾಣುವಂತೆ (ಟ್ರಾನ್ಸೇಪೇರೆಂಟ್) ಮಾಡಲಾಗದ ಅಂಗಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಮೂಳೆಗಳು ಬೆಳೆವುದನ್ನು ಕಾಣಲು ವಿಕಿರಣಚಿತ್ರಣವೇ ಆರಿಸಿದ ವಿಧಾನ. ಮಂಡಿಯಂಥ ಒಂದು ಕೀಲಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ದಿಂಚೀಲಗಳು (ಬರ್ಸ) ಇರುವ ಜಾಗಗಳ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಅವುಗಳೊಳಗೆ ಗಾಳಿ ತುಂಬಿ ವಿಕಿರಣ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆವುದೊಂದು ಬಲೊಳ್ಳೆಯ ವಿಧಾನ. ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿನ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ತೀರ ಸಣ್ಣ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ನೋಡುವುದು ಕಷ್ಟ. ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಆ ರಕ್ತನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಜೆಲಟಿನ್,ಗ್ಲಿಸರೀನ್, ಸೀಸದ ಲವಣಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ತುಂಬಿದ ಅನಂತರ ಘನದರ್ಶಕ (ಸ್ಟೀರಿಯೋಸ್ಕೋಪಿಕ್) ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆದರೆ ಹಾಗೆ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸಲು ಸಹಾಯಕ. ಹೆಣದ ಹಾಲುರಸನಾಳಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಕಿರಣಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನೆರಳಾಗಿಸುವ ಪಾದರಸದಂಥ ದ್ರವವನ್ನು ಒಂದು ಗೊತ್ತಾದ ವಿಧಾನದಿಂದ ತುಂಬಿ, ವಿಕಿರಣ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು. ಬದುಕಿರುವವರಲ್ಲಿ ಅಂಗಗಳಿರುವ ಜಾಗ, ಗಾತ್ರ, ಆಕಾರ, ಆಗುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ತೋರುವುದು ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಆಗತಾನೆ ಸತ್ತಿರುವ ಹೆಣದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅಂಗಗಳ ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಕೊಳೆಯದಂತೆ ಮಾಡಲು ರಕ್ತನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ನಂಜುರೋಧಕ ದ್ರವಗಳನ್ನು ತುಂಬಿ ಕೊಯ್ಬಿಡಿಸಲು ಸಿದ್ಧಮಾಡುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಅಂಗಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬದಲಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಂಗಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲೂ [[ಕ್ಷ-ಕಿರಣ]]ಗಳ ಬಳಕೆ ಅಷ್ಟೇ ಮುಖ್ಯ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ (ಫಂಕ್ಷನಲ್) ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಣಗಳಲ್ಲಿನ ರಚನೆಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದಲೂ ಬದುಕಿರುವವರ ಹೊರ ಮೈ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದಲೂ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಮೈಯಲ್ಲಿನ ನಿಜಗೆಲಸಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸೂಸುಮಿರುದರ್ಶಕದ ಪರದೆಯ ಮೇಲೋ ಕ್ಷ-ಕಿರಣ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲೋ ನೇರವಾಗಿ ತಿಳಿವುದರಿಂದ, ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚು ಹಳೆಯ ಅನುಮಾನಗಳು ಅಪೂರ್ಣ ಎನ್ನಿಸುತ್ತಿವೆ. ಉಸಿರಾಡುವಾಗ ಎದೆ ಗೋಡೆಯ, ವಪೆಗಳ ಒಂದೊಂದರ ಪಾತ್ರ, ನುಂಗುವುದರ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಗುಂಡಿಗೆಯ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ (ಕಾರ್ಡಿಯಾಕ್ ಸೈಕಲ್) ಗುಂಡಿಗೆಯ ಗಾತ್ರ, ಆಕಾರಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು-ಇವೆಲ್ಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲೂ [[ವಿಕಿರಣಶಾಸ್ತ್ರ]] (ರೇಡಿಯಾಲಜಿ) ತೀರ ನೇರವಾಗಿ ದಾರಿ ತೋರುತ್ತಲಿದೆ. ಹೆಗಲು, ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಗಳಂಥ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕೀಲುಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಗೂ ಸ್ನಾಯುಗಳ ನಿಜಗೆಲಸಕ್ಕೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬಿಡಿದೋರಲೂ ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಸಂಶೋಧನೆಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲೂ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೂ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಿಗೆ ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಂದರ್ಭ ಎಷ್ಟೇ ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದರೂ ಹೆಣಗಳು ಸಿಕ್ಕುವುದು ಕಷ್ಟ. ಸಿಕ್ಕ ಹೆಣಗಳೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಯಸ್ಸಾದ ರೋಗಿಷ್ಟ ಗಂಡಸರವು ಆಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸರಿವಯಸ್ಸಿನವರ ವಿಚಾರವೇ ಅಷ್ಟಾಗಿ ತಿಳಿವಿಗೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಗರ್ಭದ ಪಿಂಡದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಎಲ್ಲ ವಯಸ್ಸುಗಳವರೆಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಗಂಡುಗಳ ಕೆಲವು ಅಂಗರಚನಾವಿಚಾರಗಳನ್ನು ವಿಕಿರಣಕ್ರಮದಿಂದ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯ. ಕ್ಷ-ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ಅಂಗರಚನಾ ವಿಷಯಗಳ ಮಾದರಿಗಳಿವು: ಬೆಳೆಯುವ ಅಂಗಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ವಿಕಾರಗಳು, ಒಬ್ಬೊಬ್ಬರಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು, ಎಲುಗಟ್ಟು (ಸ್ಕೆಲಿಟನ್), ಅಂಗಗಳು, ರಕ್ತನಾಳಗಳ ನಿಜಗೆಲಸ ಅಲ್ಲದೆ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಗಣನೆ; ಮೈಕಟ್ಟು, ಬದಲಾಗುವ ಮೈ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೂ ಅಂಗಾಂಗಗಳಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಗೂ ಇರುವ ಸಂಬಂಧದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ; ಕಿಳ್ಗುಳಿಯ (ಪೆಲ್ವಿಕ್) ಮೂಳೆಗಳು ತೋರುವ ಲಿಂಗಭೇದಗಳೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಹೆಂಗಸಿನ ಕಿಳ್ಗುಳಿಯ ರೂಪ, ಅಳತೆಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಹೆರಿಗೆಯ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು. == ಶ್ರವಣಾತೀತ (ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್) == ಶಬ್ದ ತರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧ. ಒಂದು ಕೇಳಿಸುವಂತಹದ್ದು. ಇನ್ನೊಂದು ಕೇಳಿಸಲಾರದಂತಹದ್ದು. 20,000 ಹಟ್ರ್ಜ್ (ಪ್ರತಿಸೆಕೆಂಡಿನ ಆವರ್ತಸಂಖ್ಯೆ) ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಬ್ದ ತರಂಗಗಳು ಮಾನವನ ಕಿವಿಗೆ ಗ್ರಹಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದುದರಿಂದ ಅವುಗಳಿಗೆ ಶ್ರವಣಾತೀತವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರವಣಾತೀತ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1912ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ `ಟೈಟಾನಿಕ ಹಡಗನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಶ್ರವಣಾತೀತ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಫಲವಾಗಲಿಲ್ಲ. 1980ರ [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದಾಳದ ಸಬ್ಮರಿನ್‍ಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಶ್ರವಣಾತೀತ ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು. ಶ್ರವಣಾತೀತ ತರಂಗಗಳಿಂದ ಮಾನವದೇಹದ ಒಳಾಂಗಗಳ ಚಿತ್ರವಿನ್ಯಾಸ ಪಡೆದು ವೈದ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ 1960ರಿಂದ ರೋಗ ನಿದಾನ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಶರೀರದೊಳಗಿನ ಅಂಗಾಂಗಗಳ ಚಿತ್ರವಿನ್ಯಾಸ ಶ್ರವಣಾತೀತದಿಂದ ಪಡೆಯಲು 1 ರಿಂದ 20 ಮೆಗಾಹಟ್ರ್ಜ್ ಆವರ್ತನ ತರಂಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಪಿಜೋವಿದ್ಯುತ್ ಹರಳುಗಳಿಂದ ಶ್ರವಣಾತೀತ ತರಂಗಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ತರಂಗದಿಂದಾಗಿ ಪಿಜೋ ಹರಳುಗಳು ತಮ್ಮ ರೂಪ ಬದಲಾಯಿಸಿ ತರಂಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ದೇಹದೊಳಾಂಗಗಳಲ್ಲಿರುವ ದ್ರವದ ಮೂಲಕ ಈ ತರಂಗಗಳು ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ದ್ರವದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗಾಂಗಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೃದಯ, ರಕ್ತನಾಳ, [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡ]], ಮೂತ್ರನಾಳ, ಮೂತ್ರಕೋಶ, ಗರ್ಭ, ಗರ್ಭದೊಳಗಿನ ಪಿಂಡ, [[ಯಕೃತ್ತು]], [[ಗುಲ್ಮ|ಗುಲ್ಮಗಳ]] ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣಾತೀತ ಅತ್ಯಂತ ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. [[ಶ್ರವಣಾತೀತ ತರಂಗ]]ಗಳು ಗಾಳಿಯಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲವಾದುದರಿಂದ ಫುಪ್ಪುಸಗಳ ವಿನ್ಯಾಸಪಡೆಯಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಮೊಲೆಗಳೊಳಗಿನದ್ದನ್ನು ಶ್ರವಣಾತೀತದಿಂದ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಶ್ರವಣಾತೀತ ತರಂಗಗಳಿಂದ ಯಾವ ವಿಕರಣತೆಯ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳ ಭಯವಿಲ್ಲ, ಮೂತ್ರಾಂಗದೊಳಗಿರುವ ಹರಳು, ಗರ್ಭದ, ಗರ್ಭಪಿಂಡದ ನ್ಯೂನತೆಗಳು, ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೀವು, ಗಂಟು ಹೀಗೆ ಒಳಾಂಗಗಳ ರೋಗ ನಿದಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣತೀತ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೊಂದು ಅನುಪಮವಾದ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. 1952ರಲ್ಲಿ ಬ್ಲೋಲ್ಜ್ ಮತ್ತು ಪುರ್‍ಸೆಲ್‍ರು ಕಾಂತಿಯ ಅನುರಣಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರದ [[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದರು. 1977ರಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಸ್‍ಪೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ವಾಟರ್‍ಬರ್ ಈರ್ವರೂ ಕಾಂತಿಯ ಅನುರಣಿಯಿಂದ ದೇಹದ ಒಳಾಂಗಗಳ, ಮೂಳೆಗಳ, ಎಲ್ಲ ಊತಕಗಳ ಚಿತ್ರ ತೆಗೆಯುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದು 2002ರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯ ನೊಬೆಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾದರು. ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿದ ಕಾಂತಿಯ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣ-ಆವರ್ತನೆಯ ವಿಕಿರಣತೆ (ರೇಡಿಯೋ ಫ್ರಿಕ್ವೆನ್ಸಿ ರೆಡಿಯೇಶನ್) ಯಿಂದ ಒಳಾಂಗಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆ ತಿಳಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಮತಲ (ಪ್ಲೇನ್) ದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ದೇಹಕ್ಕೆ ವಿಕಿರಣತೆಯ ಅನಿಷ್ಟ ಭಯವಿಲ್ಲದೆ ಒಳಾಂಗಗಳ ಚಿತ್ರ ಪಡೆಯುವದು ಕಾಂತಿಯ ಅನುರಣಿಯ ವಿಶಿಷ್ಠತೆಯಾಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಅಣುಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿದೆ. [[ಜಲಜನಕ|ಹೈಡ್ರೋಜನ್]] ಅಣುಗಳು ಕಾಂತಿಯ ಅನುರಣಿಯ ಚಿತ್ರ ತೆಗೆಯುವಾಗ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಆಯಸ್ಕಾಂತದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. 0.2 ರಿಂದ 2 ತೇತ್ಸಾ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಾಂಗಿಗಳ ಚಿತ್ರ ಪಡೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ನೇರ, ಮಗ್ಗುಲ, ವಕ್ರ ಹೀಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮತಲದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಳದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಮಿದುಳಿನೊಳಗಣ ಅತೀ ಸಣ್ಣ ಅಳಿಗೊಳಪ (ಇನ್‍ಫ್ರಾಕ್ಟ್) ಬೆನ್ನು ಮೂಳೆ, ಮೂಳೆಗಳ ನಡುವಿನ ತಟ್ಟೆ, ಬೆನ್ನುಹುರಿ, ನರಗಳ, ಹೃದಯದ ಒಳಾಂಗಿಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಿತ್ರ ಎಂ.ಆರ್.ಆಯದಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಎಕ್ಸ್‍ರೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಾಗಲಿ, [[ಸಿಟಿ ಸ್ಕ್ಯಾನ್|ಸಿ.ಟಿ. ಸ್ಕ್ಯಾನ್]] ಚಿತ್ರದಲ್ಲಾಗಲಿ, ಶ್ರವಣಾತೀತದಿಂದಾಗಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದುದನ್ನು ಕಾಂತಿಯ ಅನುರಣಿಯ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. 1980ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಇದರ ಬಳಕೆ 2002ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಆರುಕೋಟಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿರುವುದು ಇದರ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಸದ್ಯ ಇದರ ಬೆಲೆ ಬಡವರಿಗೆ ನಿಲುಕಲಾರದಷ್ಟಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Unreferenced}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ]] cy9sg50y82ff256o8hhjuv9m0oxotqm 0 126473 1374198 1345308 2026-05-26T22:32:27Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374198 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ | logo = Google Play 2022 logo.svg | screenshot = [[ಚಿತ್ರ:ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ.png|220px]] | caption = ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇಯ ವೆಬ್ ವೀಕ್ಷಣೆ | developer = [[ಗೂಗಲ್]] | released = {{start date and age|2008|10|22}} (ಈ ಹಿಂದೆ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್) | ver layout = ಜೋಡಿಸಲಾದ | platform = [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)|ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್]], [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಟಿವಿ]], [[ವೇರ್ ಓಎಸ್]], [[ಕ್ರೋಮ್ ಒಎಸ್]], [[ವೆಬ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್]] | genre = ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿತರಣೆ, ಅಪ್ ಸ್ಟೋರ್ | website = {{URL|https://play.google.com}} }} '''ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ''' ({{lang-en|Google Play}}) [[ಗೂಗಲ್]] ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಆಪ್ ಸ್ಟೋರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ತನ್ನ ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೀಡಿಯಾದಂತಹ ಪುಸ್ತಕ, ಚಲನಚಿತ್ರ, ಗೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಖರೀದಿ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="3.5 million apps">{{Cite web |url=https://www.statista.com/statistics/266210/number-of-available-applications-in-the-google-play-store/ |title=Number of Google Play Store apps 2017 {{!}} Statistic |website=Statista |language=en |access-date=2018-01-03}}</ref> ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ ಅನ್ನು ೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೨ ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ಗೂಗಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಇಬುಕ್ ಸ್ಟೋರ್ ಅನ್ನು ಒಂದೇ ಬ್ರಾಂಡ್ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಂದು ಗೂಗಲ್ನ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿತರಣಾ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಂದು, ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಸೇವೆಗಳಾದ ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ ಬುಕ್ಸ್, ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ ಗೇಮ್ಸ್, ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ ಮೂವೀಸ್ & ಟಿವಿ ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಇವುಗಳನ್ನು ಅವರ ಮರು-ಬ್ರ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮಾಡಿ ನಂತರ ಗೂಗಲ್ ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=https://support.google.com/googleplay/android-developer/table/3539140 |title=Supported locations for developer & merchant registration |website=Developer Console Help |access-date=February 24, 2017}}</ref> ==ಇವನ್ನು ನೋಡಿ== *[[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್]] *[[ಗೂಗಲ್]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" Logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ ]] }} {{Interwikineeded}} a5qparvr5cbtbpul5lpg192u516e4jm 0 127171 1374199 1374145 2026-05-26T22:32:28Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374199 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = Gmail | registration = Required | launch_date = {{Start date and age|2004|4|1}} | author = [[Paul Buchheit]] | owner = Google LLC ([[subsidiary]] of [[Alphabet Inc.]]) | programming_language = [[Java (programming language)|Java]] (back-end), [[JavaScript]]/[[Ajax (programming)|Ajax]] (UI)<ref>{{cite web |first=MG |last=Siegler |title=The Key To Gmail: Sh*t Umbrellas |url=https://techcrunch.com/2010/03/14/key-to-gmail/ |website=[[TechCrunch]] |publisher=[[AOL]] |date=March 14, 2010 |access-date=October 27, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161022023828/https://techcrunch.com/2010/03/14/key-to-gmail/ |archive-date=October 22, 2016 |url-status=live }}</ref> | content_license = [[Proprietary software|Proprietary]] | num_users = 1.5 billion (October 2018)<ref name="Petrova">{{Cite web|url=https://www.cnbc.com/2019/10/26/gmail-dominates-consumer-email-with-1point5-billion-users.html|title=Gmail dominates consumer email with 1.5 billion users|last=Petrova|date=October 26, 2019|website=CNBC.com|access-date=November 19, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191117070039/https://www.cnbc.com/2019/10/26/gmail-dominates-consumer-email-with-1point5-billion-users.html|archive-date=November 17, 2019|url-status=live}}</ref> | language = 105 languages | type = [[Webmail]] | logo = Gmail icon (2026).svg | logo_size = 120px | commercial = Yes | url = {{URL|gmail.com}} | screenshot_size = | screenshot = | current_status = Active }} '''ಜೀಮೇಲ್''' ಎಂಬುದು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ದಿಗ್ಗಜ ಕಂಪನಿ [[ಗೂಗಲ್]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಉಚಿತ [[ಇ-ಅಂಚೆ|ಇಮೇಲ್]] ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ Gmail ಅನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು POP ಅಥವಾ IMAP ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಇಮೇಲ್ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸ್ ಮಾಡುವ ಮೂರನೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಜೀಮೇಲ್ ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2004 ರಂದು ಸೀಮಿತ ಬೀಟಾ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಜುಲೈ 7, 2009 ರಂದು ಅದರ ಪರೀಕ್ಷಾ ಹಂತವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, Gmail ಪ್ರತಿ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಒಂದು ಗಿಗಾಬೈಟ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊತ್ತ. ಇಂದು, ಸೇವೆಯು 15 ಗಿಗಾಬೈಟ್(15 GB) ಸಂಗ್ರಹದೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಲಗತ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬಳಕೆದಾರರು 50 ಮೆಗಾಬೈಟ್‌ಗಳಷ್ಟು ಗಾತ್ರದ ಇಮೇಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಅವರು 25 ಮೆಗಾಬೈಟ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇಮೇಲ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬಹುದು. ದೊಡ್ಡ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು, ಬಳಕೆದಾರರು Google ಡ್ರೈವ್‌ನಿಂದ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು. Gmail [[ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್|ಹುಡುಕಾಟ-]] ಆಧಾರಿತ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಫೋರಂನಂತೆಯೇ "ಸಂಭಾಷಣೆ ವೀಕ್ಷಣೆ" ಹೊಂದಿದೆ. ಅಜಾಕ್ಸ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಅಳವಡಿಕೆಗಾಗಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಡೆವಲಪರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸೇವೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == === ಸಂಗ್ರಹಣೆ === [[File:Gmail_2004.png|thumb|Gmail ವೆಬ್‌ಮೇಲ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಮೂಲತಃ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಂತೆ]] ವೈಯಕ್ತಿಕ Gmail ಸಂದೇಶಗಳಿಗೆ ಶೇಖರಣಾ ಮಿತಿಗಳಿವೆ. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಲಗತ್ತುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಒಂದು ಸಂದೇಶವು 25 ಮೆಗಾಬೈಟ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಬಾರದು.<ref>{{Cite web|url=https://support.google.com/mail/answer/6584|title=Send attachments with your Gmail message|website=Gmail Help|archive-url=https://web.archive.org/web/20160916230519/https://support.google.com/mail/answer/6584|archive-date=September 16, 2016|access-date=October 27, 2018l}}</ref> 50 ಮೆಗಾಬೈಟ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇಮೇಲ್ ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಇದನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2017 ರಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಇಮೇಲ್ ಕಳುಹಿಸುವ ಮಿತಿ 25 ಮೆಗಾಬೈಟ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://gsuiteupdates.googleblog.com/2017/03/receive-emails-of-up-to-50mb-in-gmail.html|title=Receive emails of up to 50 MB in Gmail|date=March 1, 2017|website=G Suite Updates|archive-url=https://web.archive.org/web/20170302193618/https://gsuiteupdates.googleblog.com/2017/03/receive-emails-of-up-to-50mb-in-gmail.html|archive-date=March 2, 2017|access-date=October 27, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2017/03/01/huzzah-gmail-now-accepts-attachments-up-to-50-mb/|title=Huzzah! Gmail now accepts attachments up to 50 MB|last=Coldewey|first=Devin|date=March 1, 2017|website=[[TechCrunch]]|publisher=[[AOL]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170302013116/https://techcrunch.com/2017/03/01/huzzah-gmail-now-accepts-attachments-up-to-50-mb/|archive-date=March 2, 2017|access-date=October 27, 2018}}</ref> ದೊಡ್ಡ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು, ಬಳಕೆದಾರರು Google ಡ್ರೈವ್‌ನಿಂದ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite web|url=https://support.google.com/mail/answer/2487407|title=Send Google Drive attachments in Gmail|website=Gmail Help|archive-url=https://web.archive.org/web/20181231165812/https://support.google.com/mail/answer/2487407|archive-date=December 31, 2018|access-date=October 27, 2018}}</ref> === ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ === ಜೀಮೇಲ್ ಸೇವೆಯು [[ಬಳಕೆದಾರರ ಅಂತರಸಂಪರ್ಕ (ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್ ಫೇಸ್)|ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್]] ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇತರ ವೆಬ್-ಮೇಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ, ಅದು ಇಮೇಲ್‌ಗಳ [[ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್|ಹುಡುಕಾಟ]] ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಥ್ರೆಡ್ಡಿಂಗ್‌ನ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ, ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರ ನಡುವೆ ಹಲವಾರು ಪುಟಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಪುಟಕ್ಕೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ನಂತರ ಅದರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ನಕಲಿಸಿದರು. ಜೀಮೇಲನ ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಡಿಸೈನರ್, ಕೆವಿನ್ ಫಾಕ್ಸ್, ಬಳಕೆದಾರರು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ನ್ಯಾವಿಗೇಟ್ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಪುಟದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಆ ಪುಟದಲ್ಲಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=http://blogoscoped.com/archive/2008-06-02-n56.html|title=Kevin Fox of Gmail & FriendFeed on User Experience Design|last=Lenssen|first=Philipp|date=June 2, 2008|website=Google Blogoscoped|archive-url=https://web.archive.org/web/20130906110445/http://blogoscoped.com/archive/2008-06-02-n56.html|archive-date=September 6, 2013|access-date=October 27, 2018}}</ref> === ಸ್ಪ್ಯಾಮ್ ಫಿಲ್ಟರ್ === ಜೀಮೇಲ್ ನ ಸ್ಪ್ಯಾಮ್ ಫಿಲ್ಟರಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯ-ಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಯಾವುದೇ ಬಳಕೆದಾರರು ಇಮೇಲ್ ಅನ್ನು [[ಸ್ಪಾಮ್|ಸ್ಪ್ಯಾಮ್]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದಾಗ, ಎಲ್ಲಾ Gmail ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಭವಿಷ್ಯದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಿಸ್ಟಮ್ಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಇದು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://support.google.com/mail/answer/1366858?|title=Mark or unmark Spam in Gmail|website=Gmail Help|archive-url=https://web.archive.org/web/20180815161904/https://support.google.com/mail/answer/1366858|archive-date=August 15, 2018|access-date=October 27, 2018}}</ref> === ಜೀಮೇಲ್ ಲ್ಯಾಬ್‌ಗಳು === ಜೂನ್ 5, 2008 ರಂದು ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಜಿಮೇಲ್ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಜೀಮೇಲ್ ನ ಹೊಸ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆದಾರರು ಲ್ಯಾಬ್‌ಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯ್ದು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡಬಹುದು.‌ ಜೀಮೇಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬಳಕೆದಾರರ ಇನ್ಪುಟ್ ಪಡೆಯಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://gmail.googleblog.com/2008/06/introducing-gmail-labs.html|title=Introducing Gmail Labs|last=Coleman|first=Keith|date=June 5, 2008|website=Official Gmail Blog|archive-url=https://web.archive.org/web/20161126002835/https://gmail.googleblog.com/2008/06/introducing-gmail-labs.html|archive-date=November 26, 2016|access-date=October 27, 2018}}</ref> === ಜೀಮೇಲ್ ಸರ್ಚ ಬಾರ್ === ಇಮೇಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಜೀಮೇಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಚ ಬಾರ್ (ಹುಡುಕು ಪಟ್ಟಿ)ಯನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ. ಹುಡುಕಾಟ ಪಟ್ಟಿಯು ಸಂಪರ್ಕಗಳು, ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ ಫೈಲ್‌ಗಳು, ಗೂಗಲ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಿಂದ ಈವೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ಹುಡುಕಬಹುದು.<ref>{{Cite web|url=https://gmail.googleblog.com/2012/10/find-your-stuff-faster-in-gmail-and.html|title=Find your stuff faster in Gmail and Search|last=Moolenaar|first=Bram|date=October 15, 2012|website=Official Gmail Blog|archive-url=https://web.archive.org/web/20160710144344/https://gmail.googleblog.com/2012/10/find-your-stuff-faster-in-gmail-and.html|archive-date=July 10, 2016|access-date=October 27, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gmail.googleblog.com/2013/05/search-emails-google-drive-calendar-and.html|title=Search emails, Google Drive, Calendar and more as you type|last=Racz|first=Balazs|date=May 23, 2013|website=Official Gmail Blog|archive-url=https://web.archive.org/web/20161126064832/https://gmail.googleblog.com/2013/05/search-emails-google-drive-calendar-and.html|archive-date=November 26, 2016|access-date=October 27, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thenextweb.com/google/2013/05/23/google-adds-google-drive-files-and-calendar-events-to-gmails-search-for-us-users/|title=Google adds Google Drive files and Calendar events to Gmail's search for US users|last=Protalinski|first=Emil|date=May 23, 2013|website=The Next Web|archive-url=https://web.archive.org/web/20180906195528/https://thenextweb.com/google/2013/05/23/google-adds-google-drive-files-and-calendar-events-to-gmails-search-for-us-users/|archive-date=September 6, 2018|access-date=October 27, 2018}}</ref> === ಭಾಷಾ ಬೆಂಬಲ === [[File:Gmail_inbox_in_Japanese.png|right|thumb| ಇಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ಜಪಾನೀಸ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಜೀಮೇಲ್ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ]] ಜೀಮೇಲ್ ವಿಶ್ವದ ಸುಮಾರು 72 ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿದೆ: [[ಅರಬ್ಬೀ ಭಾಷೆ|Arabic]], [[ಬಾಸ್ಕ್ ಭಾಷೆ|Basque]], [[ಬಲ್ಗೇರಿಯನ್ ಭಾಷೆ|Bulgarian]], [[ಕೆಟಲಾನ್ ಭಾಷೆ|Catalan]], [[ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನಿ ಅಕ್ಷರಗಳು|Chinese (simplified)]], [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನೀ ಅಕ್ಷರಗಳು|Chinese (traditional)]], [[ಕ್ರೊಯೇಷಿಯಾದ ಭಾಷೆ|Croatian]], [[ಚೆಕ್ ಭಾಷೆ|Czech]], [[ಡ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|Danish]], [[ಡಚ್ ಭಾಷೆ|Dutch]], [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್|English (UK)]], [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್|English (US)]], [[ಎಸ್ಟೋನಿಯನ್ ಭಾಷೆ|Estonian]], [[ಫಿನ್ನಿಷ್ ಭಾಷೆ|Finnish]], [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|French]], [[ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆ|German]], [[ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ|Greek]], [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|Gujarati]], [[ಇವ್ರಿತ್|Hebrew]], [[ಹಿಂದಿ|Hindi]], [[ಹಂಗೇರಿಯನ್|Hungarian]], [[ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡಿಕ್ ಭಾಷೆ|Icelandic]], [[ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ ಭಾಷೆ|Indonesian]], [[ಇಟಲಿಯ ಭಾಷೆ|Italian]], [[ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆ|Japanese]], [[ಕನ್ನಡ|Kannada]], [[ಕೊರಿಯಾದ ಭಾಷೆ|Korean]], [[ಲಟ್ವಿಯನ್ ಭಾಷೆ|Latvian]], [[ಲಿಥುವೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ|Lithuanian]], [[ಮಲಯ ಭಾಷೆ|Malay]], [[ಮಲಯಾಳಂ|Malayalam]], [[ಮರಾಠಿ|Marathi]], [[ಬೊಕ್ಮಾಲ್|Norwegian (Bokmål)]], [[ಒರಿಯಾ|Odia]], [[ಪಾಲಿಷ್|Polish]], [[ಪಂಜಾಬಿ|Punjabi]], [[ಬ್ರಜಿಲಿಯನ್ ಪೊರ್ಚುಗೀಸ್|Portuguese (Brazil)]], [[ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಭಾಷೆ|Portuguese (Portugal)]], [[ರೊಮೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ|Romanian]], [[ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆ|Russian]], [[ಸರ್ಬಿಯನ್ ಭಾಷೆ|Serbian]], [[ಸಿಂಹಳ ಭಾಷೆ|Sinhala]], [[ಸ್ಲೋವಾಕ್ ಭಾಷೆ|Slovak]], [[ಸ್ಲೊವೆನ್ ಭಾಷೆ|Slovenian]], [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|Spanish]], [[ಸ್ವೀಡಿಶ್|Swedish]], [[ಫಿಲಿಪ್ಪಿನೊ ಭಾಷೆ|Tagalog (Filipino)]], [[ತಮಿಳು|Tamil]], [[ತೆಲುಗು|Telugu]], [[ಥಾಯ್ ಭಾಷೆ|Thai]], [[ಟರ್ಕಿಶ್|Turkish]], [[ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ ಭಾಷೆ|Ukrainian]], [[ಉರ್ದೂ|Urdu]], [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮಿನ ಭಾಷೆ|Vietnamese]], [[ವೆಲ್ಷ್ ಭಾಷೆ|Welsh]] and [[ಜುಲು ಭಾಷೆ|Zulu]].<ref>{{Cite web|url=https://support.google.com/mail/answer/17091?|title=Change your Gmail language settings|website=Gmail Help|archive-url=https://web.archive.org/web/20180527181030/https://support.google.com/mail/answer/17091|archive-date=May 27, 2018|access-date=October 27, 2018}}</ref> == ವೇದಿಕೆಗಳು == === ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳು === ಜೀಮೇಲ್ ನ "ಮೂಲ HTML" ಆವೃತ್ತಿಯು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಅಜಾಕ್ಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯು [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್|ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್]], [[ಮೊಜಿಲ್ಲಾ ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್|ಫೈರ್‌ಫಾಕ್ಸ್]], ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್, ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಎಡ್ಜ್ ಮತ್ತು ಸಫಾರಿ ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್‌ಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ಬಿಡುಗಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://gmail.googleblog.com/2011/06/our-plans-to-support-modern-browsers.html|title=Our plans to support modern browsers across Google Apps|last=Panchapakesan|first=Venkat|date=June 1, 2011|website=Official Gmail Blog|archive-url=https://web.archive.org/web/20161002043026/https://gmail.googleblog.com/2011/06/our-plans-to-support-modern-browsers.html|archive-date=October 2, 2016|access-date=October 27, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://support.google.com/chat/answer/6557|title=Supported browsers|website=Chat Help|archive-url=https://web.archive.org/web/20170319200008/https://support.google.com/chat/answer/6557|archive-date=March 19, 2017|access-date=October 27, 2018}}</ref> === ಮೊಬೈಲ್ === [[File:Gmail_mobile_screenshot.png|right|thumb| [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)|Android ನಲ್ಲಿ]] ಜೀಮೇಲ್ ]] ಜೀಮೇಲ್ ಐಒಎಸ್ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ <ref name="Gmail on iOS">{{Cite web|url=https://itunes.apple.com/no/app/gmail-email-by-google-secure/id422689480|title=Gmail - Email by Google on the iOS App Store|website=[[iTunes]]|publisher=[[Apple Inc.|Apple]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161126003423/https://itunes.apple.com/no/app/gmail-email-by-google-secure/id422689480|archive-date=November 26, 2016|access-date=October 27, 2018}}</ref> ( [[ಐಫೋನ್‌|ಐಫೋನ್]], [[ಐಪ್ಯಾಡ್]] ಮತ್ತು ಐಪಾಡ್ ಟಚ್ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮತ್ತು [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)|ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್]] ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Gmail on Android">{{Cite web|url=https://play.google.com/store/apps/details?id=com.google.android.gm|title=Gmail on the Google Play Store|website=[[Google Play]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20161125053704/https://play.google.com/store/apps/details?id=com.google.android.gm|archive-date=November 25, 2016|access-date=October 27, 2018}}</ref> == ಜೀಮೇಲ್ ಇನ್‌ಬಾಕ್ಸ್ == ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 ರಲ್ಲಿ, ಗೂಗಲ್ ಆಹ್ವಾನ-ಮಾತ್ರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜೀಮೇಲ್ '''ಇನ್‌ಬಾಕ್ಸ್ ಅನ್ನು''' ಪರಿಚಯಿಸಿತು. Gmail ತಂಡವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ, ಆದರೆ "ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಇನ್‌ಬಾಕ್ಸ್" ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ, ಸಕ್ರಿಯ ಇಮೇಲ್‌ನ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಗೊಂದಲ, ಸಂದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹುಡುಕುವಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ, ಮತ್ತು ಎಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಮೇಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, Gmail ನಿಂದ ಇನ್‌ಬಾಕ್ಸ್ Gmail ನಿಂದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ವಿಷಯದ ಇಮೇಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುವ ಕಟ್ಟುಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಆ ಮೇಲ್ಮೈ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಒಳಬರುವ ಇಮೇಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸಂದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾಪನೆಗಳು, ಸಹಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ನೂಜ್.<ref name="Inbox by Gmail">{{Cite web|url=https://gmail.googleblog.com/2014/10/an-inbox-that-works-for-you.html|title=An inbox that works for you|last=Pichai|first=Sundar|date=October 22, 2014|website=Official Gmail Blog|archive-url=https://web.archive.org/web/20161024152246/https://gmail.googleblog.com/2014/10/an-inbox-that-works-for-you.html|archive-date=October 24, 2016|access-date=October 27, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.theverge.com/2014/10/22/7039391/google-inbox|title=Inbox is a total reinvention of email from Google|last=Bohn|first=Dieter|date=October 22, 2014|website=[[The Verge]]|publisher=[[Vox Media]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160905194523/http://www.theverge.com/2014/10/22/7039391/google-inbox|archive-date=September 5, 2016|access-date=October 27, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2014/10/22/google-inbox/|title=Google's Inbox is A New Email App From The Gmail Team Designed Not To Be Gmail|last=Etherington|first=Darrell|date=October 22, 2014|website=[[TechCrunch]]|publisher=[[AOL]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20170209182143/https://techcrunch.com/2014/10/22/google-inbox/|archive-date=February 9, 2017|access-date=October 27, 2018}}</ref> {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •ಜೀಮೇಲ್ •[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Interwikineeded}} tn1obm2480583tvqgenp90clmd33jil 0 127173 1374200 1374020 2026-05-26T22:32:29Z Ziv 92051 ([[c:GR|GR]]) [[File:GoogleLogoSept12015.png]] → [[File:Google 2015 logo.svg]] → File replacement: jpg/png/gif to svg vector image ([[c::c:GR]]) 1374200 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | logo = Google Drive icon (2026).svg | logo_size = 120px | screenshot = Chromium OS Google Drive NRLTY.png | url = {{URL|google.com/drive}} | type = [[File hosting service]] | registration = Required | num_users = 1 billion (July 2018){{Citation needed|reason=Anonymous edit on July 27|date=August 2018}} | owner = [[Google LLC]] | launch_date = {{start date and age|2012|04|24}} | alexa = | name = Google Drive }} <nowiki> </nowiki>'''ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್''' [[ಗೂಗಲ್]] ಕಂಪನಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಕಡತ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸೇಶನ್ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 24, 2012 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸರ್ವರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸ್ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಜೊತೆಗೆ, [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್|ವಿಂಡೋಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಕ್ ಓಎಸ್ X|ಮ್ಯಾಕೋಸ್]] ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)|ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್]] ಮತ್ತು ಐಒಎಸ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಆಫ್‌ಲೈನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್ ಗೂಗಲ್ ಡಾಕ್ಸ್, ಗೂಗಲ್ ಶೀಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಗಲ್ ಸ್ಲೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಕಚೇರಿ ಸೂಟ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‌ಗಳು, ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌ಶೀಟ್‌ಗಳು, ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳು, ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನದನ್ನು ಸಹಯೋಗದಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಆಫೀಸ್ ಸೂಟ್ ಮೂಲಕ ರಚಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು Google ಡ್ರೈವ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|30em}} {{Navbox |name = ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು |title = [[File:Google "G" logo.svg|20px]] ಗೂಗಲ್ ಸೇವೆಗಳು | titlestyle = background:#ccf; | style = width:100%;border:1px solid #ccd2d9; | groupstyle = background:#ddf;width:10%; |image = [[File:Google 2015 logo.svg|75px]] |above = |list1 = [[ಗೂಗಲ್ ಭಾಷಾಂತರ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನಕ್ಷೆಗಳು]] • [[ಗೂಗಲ್ ಅರ್ಥ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಕ್ರೋಮ್|ಕ್ರೋಮ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] • [[ಗೂಗಲ್ ನೆಕ್ಸಸ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ಹೆಲ್ತ್]] • [[ಗೂಗಲ್ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು|ಗೂಗಲ್ ಅನಲಿಟಿಕ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ]]• [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]]•[[ಗೂಗಲ್ ರೀಡರ್]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ಕ್ರೋಮ್‌ ಬ್ರೌಸರ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ಸೆನ್ಸ್|ಗೂಗಲ್ ಆಡ್‍ಸೆನ್ಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ನ್ಯೂಸ್]]• [[ಗೂಗಲ್ ಗ್ಲಾಸ್]]• ಗೂಗಲ್ ಡ್ರೈವ್• [[ಗೂಗಲ್ ಆಡ್ ವರ್ಡ್ಸ್(adwords)]]• [[ಗೂಗಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಟೂಲ್‌ಕಿಟ್‌ (Google Web Toolkit)]]• [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ)]]•[[ಪಿಕಾಸಾ]] •[[ಜೀಮೇಲ್ ]]•[[ತೇಝ್ (ಕಿರುತಂತ್ರಾಶ)|ಗೂಗಲ್ ಪೇ]] }} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:All articles with unsourced statements]] jcl1buccky95srg405eal339ggqqohl 0 133238 1374201 1344677 2026-05-27T00:11:33Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374201 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Galta_ji_temple_surrounded_by_hills_on_all_sides..jpg|thumb|200x200px| ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಗಲ್ತಾಜಿ ದೇವಸ್ಥಾನ]] [[ಚಿತ್ರ:GaltaTempleWater.jpg|thumb| ದೇವಾಲಯದ ಕೆಳಗಿನ ಕೊಳ]] '''ಗಲ್ತಾಜಿ''' ಭಾರತದ [[ರಾಜಸ್ಥಾನ|ರಾಜಸ್ಥಾನದ]] [[ಜೈಪುರ|ಜೈಪುರದಿಂದ]] ಸುಮಾರು 10 ಕಿ.ಮಿ. ದೂರವಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಾಚೀನ [[ಹಿಂದೂ]] ತೀರ್ಥಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಜೈಪುರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಬೆಟ್ಟಗಳ ವರ್ತುಲದಲ್ಲಿನ ಕಿರಿದಾದ ಬಿರುಕಿನೊಳಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ದೇವಾಲಯಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಒಂದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬುಗ್ಗೆಯು ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ ಕೆಳಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪವಿತ್ರ ''ಕುಂಡಗಳನ್ನು'' ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಯಾತ್ರಿಕರು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ದೇವಾಲಯವಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿಂದ ಜೈಪುರ ನಗರವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಇದರ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಗೋಡೆಗಳು ಕಣಿವೆಯ ನೆಲದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಗಲಾವ್ ಎಂಬ ಸಂತನು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿ, ಧ್ಯಾನವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="SachdevTillotson2002">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7F_MJcTjDOQC&pg=PA39|title=Building Jaipur: The Making of an Indian City|last=Vibhuti Sachdev|last2=Giles Henry Rupert Tillotson|publisher=Reaktion Books|year=2002|isbn=978-1-86189-137-2|pages=39–|access-date=29 August 2013}}</ref> == ಶ್ರೀ ಗಲ್ತಾ ಪೀಠ್ (ಶ್ರೀ ಗಲ್ತಾ ಜಿ ಅಥವಾ ಗಲಾವ್ ಆಶ್ರಮ) == [[ಚಿತ್ರ:GaltaTempleOverview.jpg|left|thumb| ದೇವಾಲಯದ ಅವಲೋಕನ.]] ಇದನ್ನು [[ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತಗಳು|ಅರಾವಳ್ಳಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ]] ಕಣಿವೆ ಮಾರ್ಗದೊಳಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Daljeet(Prof.)2002">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=NZ3pAAAAMAAJ|title=Monuments Of India|last=Dr. Daljeet|last2=P. C. Jain (Prof.)|publisher=Aravali Books International Pvt. Limited|year=2002|isbn=978-81-86880-76-0|page=161}}</ref> 15 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಗಲ್ತಾಜಿ [[ವೈಷ್ಣವ ಪಂಥ|ವೈಷ್ಣವ]] [[ರಾಮಾನುಜ|ರಾಮಾನುಜ ಪಂಥಕ್ಕೆ]] ಸೇರಿದ ಹಿಂದೂ ತಪಸ್ವಿಗಳಿಗೆ ಏಕಾಂತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.<ref name="SachdevTillotson2002"/> ಇದು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಯೋಗಿಗಳ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; 15 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪಯೋಹಾರಿ ಕೃಷ್ಣದಾಸ್ ಎಂಬ ರಾಮಾನುಜ ಪಂಥದ [[ಸಾಧು]] ಗಲ್ತಾಕ್ಕೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಯೋಗಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಇತರ ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಈ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಓಡಿಸಿದನು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="Rajsthanthroughtheages4">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=DLQeSBLpUwsC|title=Rajsthan through the ages - Vol 4. Jaipur rulers and administrators|last=Gupta|first=Dr R.K|last2=Bakshi|first2=Dr S.R|publisher=Sarup & sons|isbn=978-81-7625-841-8|pages=118}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Monkey_Temple.jpg|thumb|150x150px| ''ಶ್ರೀ ಸೀತಾರಾಮ್‍ಜಿ ದೇವಸ್ಥಾನ.'']] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://jatinchhabra.com/my-jaw-dropping-trip-to-galta-ji-monkey-temple-jaipur/ Galta ji monkey temple] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201117023226/http://jatinchhabra.com/my-jaw-dropping-trip-to-galta-ji-monkey-temple-jaipur/ |date=2020-11-17 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಾಜಸ್ಥಾನ]] [[ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು]] qn8zbu5co3j5pbmyjm6et4yrok17ozx 0 144398 1374244 1357224 2026-05-27T09:07:13Z CommonsDelinker 768 ಚಿತ್ರ Field_Marshall_Auchinleck_inspects_Women's_Auxiliary_Corps_(India)_1946-1947.jpgರ ಬದಲು ಚಿತ್ರ Field_Marshal_Auchinleck_inspects_Women's_Auxiliary_Corps_(India)_1946-1947.jpg ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. 1374244 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Field Marshal Auchinleck inspects Women's Auxiliary Corps (India) 1946-1947.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2a/Field_Marshall_Auchinleck_inspects_Women%27s_Auxiliary_Corps_%28India%29_1946-1947.jpg/300px-Field_Marshall_Auchinleck_inspects_Women%27s_Auxiliary_Corps_%28India%29_1946-1947.jpg|thumb|300x300px| ಫೀಲ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಸರ್ ಕ್ಲೌಡ್ ಆಚಿನ್ಲೆಕ್ ಮಹಿಳಾ ಸಹಾಯಕ ದಳವನ್ನು (ಭಾರತ) ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಸಿ. ೧೯೪೭]] [[ಚಿತ್ರ:Private_Begum_Pasha_Shah_of_the_WAC_(1)_on_duty_in_the_Orderly_Room_of_an_RAF_station_in_India,_August_1943.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2c/Private_Begum_Pasha_Shah_of_the_WAC_%281%29_on_duty_in_the_Orderly_Room_of_an_RAF_station_in_India%2C_August_1943.jpg/170px-Private_Begum_Pasha_Shah_of_the_WAC_%281%29_on_duty_in_the_Orderly_Room_of_an_RAF_station_in_India%2C_August_1943.jpg|alt=|thumb| ಮಹಿಳಾ ಸಹಾಯಕ ದಳ (ಭಾರತ) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರ್‌‌ಎಎಫ್‌‌ ನಿಲ್ದಾಣದ ಆರ್ಡರ್ಲಿ ರೂಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿದೆ, ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೩]] [[ಚಿತ್ರ:Commonwealth_Forces_in_India_IND4410.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/Commonwealth_Forces_in_India_IND4410.jpg/170px-Commonwealth_Forces_in_India_IND4410.jpg|thumb| ಮಹಿಳಾ ಸಹಾಯಕ ದಳದ ನೇವಲ್ ವಿಂಗ್ (ಭಾರತ), ೧೯೪೫]] [[ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆ|ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ]] ಎಲ್ಲಾ ವಿಭಾಗಗಳು ಮಹಿಳೆಯರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತವೆ. ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿ (ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ) ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು]] ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ೧೩.೦೯% ಮತ್ತು ೮.೫೦%, [[ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ]] ೬% ಮತ್ತು ೩% ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು]] ೩.೮೦% ಮತ್ತು ೩% ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.ndtv.com/opinion/indian-armys-shameful-treatment-of-women-recruits-706717|title=Indian Army's shameful treatment of women recruits|website=NDTV}}</ref><ref>[https://www.tribuneindia.com/news/nation/women-to-comprise-20-of-military-police-after-graded-induction-nirmala-sitharaman/715756.html Women to comprise 20% of Military Police] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190506001554/https://www.tribuneindia.com/news/nation/women-to-comprise-20-of-military-police-after-graded-induction-nirmala-sitharaman/715756.html |date=2019-05-06 }}, The Tribune, 18 Jan 2019.</ref> ೨೦೨೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೂವರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಅಥವಾ ತತ್ಸಮಾನ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಬಂದವರು. ಮೇ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ]] ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೮೩ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಜವಾನರನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಜವಾನರನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿ ಪೋಲೀಸ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/army-inducts-1st-batch-of-women-in-military-police-101620498729740.html|title=Army inducts 1st batch of women in military police|date=9 May 2021|website=hindustantimes.com}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ೧೮೮೮ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ "ಭಾರತೀಯ ಮಿಲಿಟರಿ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಸೇವೆ" ರಚನೆಯಾದಾಗ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="women1" /> ೧೯೧೪-೪೫ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಆರ್ಮಿ ನರ್ಸ್‌ಗಳು [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಸಮರ I]] (೧೯೧೪-೧೮) ಮತ್ತು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಸಮರ II]] (೧೯೩೯-೪೫) ರಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ೩೫೦ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಆರ್ಮಿ ನರ್ಸ್‌ಗಳು ಸತ್ತರು ಅಥವಾ ಯುದ್ಧದ ಖೈದಿಗಳಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟರು ಅಥವಾ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣೆಯಾದರು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="women1" /> ೧೯೪೨ <ref name="women1">[http://www.hindustantimes.com/opinion/indian-army-must-stop-its-discrimination-against-military-nurses/story-VmhPT6cKj3GW3M3KjCterK.html Indian Army must stop its discrimination against military nurses], Hindustan Times, 13 December 2017.</ref> ಜಪಾನಿನ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳಿಂದ ಎಸ್‌‌‍ಎಸ್‌‌ ಕೌಲಾ ಮುಳುಗಿದಾಗ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ ದಾದಿಯರು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಿಳಾ ಸಹಾಯಕ ದಳವನ್ನು (ಭಾರತ) ಮೇ ೧೯೪೨ರಲ್ಲಿ <ref name="kal1">{{Cite book|title=The Commonwealth armies: manpower and organisation in two world wars (p.1114)|last=Perry|first=Frederick William|publisher=Manchester University Press ND|year=1988|isbn=0-7190-2595-8}}</ref> ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ನೂರ್ ಇನಾಯತ್ ಖಾನ್, ಜಾರ್ಜ್ ಕ್ರಾಸ್ (೨ ಜನವರಿ ೧೯೧೪ - ೧೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೪೪), ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದು, ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕದಲ್ಲಿನ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ರ]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಯಕಿ.<ref name="InayatKhan">"[https://www.theguardian.com/lifeandstyle/the-womens-blog-with-jane-martinson/2012/oct/23/noor-inayat-khan-britains-muslim-heroine Noor Inayat Khan: remembering Britain's Muslim war heroine]," 23 October 2012.</ref> ಕಲ್ಯಾಣಿ ಸೇನ್,ಯುಕೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಎರಡನೇ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಸೇವಾ ಮಹಿಳೆ. ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ನೇವಿಯ ಮಹಿಳಾ ರಾಯಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ನೇವೆಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref name="kal2">[https://www.thebetterindia.com/39694/heroes-indian-navy/ 10 Daredevil Heroes of the Indian Navy You Should Know About], 4 Dec 2016.</ref> [[ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್|ನೇತಾಜಿ]] ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರ [[ಭಾರತೀಯ ರಾ‌‌ಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಯ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಆಫ್ ಝಾನ್ಸಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಹಿಳಾ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ವಿಶ್ವ ಸಮರ II ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಅಕಾಡೆಮಿ (ಭಾರತ)|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಕ್ಷಣಾ ಅಕಾಡೆಮಿ]] ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಹಿಳಾ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳಿಗೆ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-58486771|title=India paves way for more women in armed forces|date=2021-09-08|work=BBC News|access-date=2021-09-22|language=en-GB}}</ref> == ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ == === ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಆಯೋಗದ ಸಾರಾಂಶ ಕೋಷ್ಟಕ === ೧೯೫೦ ರ ಸೇನಾ ಕಾಯಿದೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, "ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಬಹುದಾದ ಅಂತಹ ಕಾರ್ಪ್ಸ್, ಇಲಾಖೆಗಳು ಅಥವಾ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು" ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನಿಯಮಿತ ಆಯೋಗಗಳಿಗೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಅನರ್ಹರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="WIndA2">{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2020/feb/18/army-looks-at-change-to-accommodate-women-2104963.html|title=Army looks at change to accommodate women|date=2020-02-16|website=Indian Express}}</ref> ೧ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೫೮ ರಂದು, ಆರ್ಮಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ಆಯೋಗಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಮೊದಲ ಘಟಕವಾಯಿತು.<ref name="permanent">{{Cite web|url=https://archive.pib.gov.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1958-JULY-DEC-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1958-10-29_165.pdf|title=Permanent Commissions for Women Doctors in the Army|date=29 October 1958|website=Press Information Bureau of India - Archive|access-date=31 December 2020}}</ref> ೧೯೯೨ ರಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮೊದಲು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ವಿವಿಧ ಶಾಖೆಗಳಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಸೇವಾ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="WIndA2" /> ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮೊದಲು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ದಳದಲ್ಲಿ ಖಾಯಂ ನಿಯೋಜಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಮೊದಲು ೮ ಕಾರ್ಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ನಿಯೋಜಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="allow1">[https://www.hindustantimes.com/india-news/women-officers-in-combat-and-command-roles-ht-explainer/story-3xloWIhE5E98WikO5vij4H.html WOmen officers in combat and command role], Hindustan Times, Feb 2020.</ref> ೨೦೨೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಪ್ಯಾರಾಚೂಟ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಪರಿಣಿತ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರು ಪ್ಯಾರಾ ಇಎಂಇ, ಪ್ಯಾರಾ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳು, ಪ್ಯಾರಾ ಎಎಸ್‌ಸಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂತಹ ಆಯಾ ತೋಳುಗಳ ಪ್ಯಾರಾಟ್ರೂಪರ್‌ಗಳ ವಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಬಹುದು. ಸೇನೆಯ ವಿವಿಧ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಖಾಯಂ ನಿಯೋಜಿತ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರವೇಶದ ಸ್ಥಿತಿ ಇಲ್ಲಿದೆ.<ref name="WIndA2"/><ref name="WIndA1"/> {| class="wikitable" !ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ !ಕಾರ್ಪ್ಸ್/ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಹೆಸರು !ಮಹಿಳೆಯರ ನಿಯೋಜಿನೆ !ಅಂದಿನಿಂದ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |೧ |ಆರ್ಮಿ ಏವಿಯೇಷನ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ |[[File:Yes_check.svg|15x15px|Yes]] |೨೦೨೦<ref name="WIndA1"/> |ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಖಾಯಂ ಕಮಿಷನ್ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. |- |೨ |ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಿಗ್ನಲ್ಸ್ |[[File:Yes_check.svg|15x15px|Yes]] |೧೯೯೨<ref name="WIndA2"/> |೨೦೨೦ ರಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ (ಸಣ್ಣ ಸೇವಾ ಆಯೋಗ).<ref name="WIndA1" /> |- |೩ |ಆರ್ಮಿ ಡೆಂಟಲ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ |[[File:Yes_check.svg|15x15px|Yes]] |೧೮೮೮ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿನದು |೧೯೫೮ ರಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ (ದೀರ್ಘ ಸೇವಾ ಆಯೋಗ).<ref name="permanent"/> |- |೪ |ಆರ್ಮಿ ಎಜುಕೇಶನ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ |[[File:Yes_check.svg|15x15px|Yes]] |೧೯೯೨<ref name="WIndA2" /> |೨೦೦೮ ರಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ (ಸಣ್ಣ ಸೇವಾ ಆಯೋಗ).<ref name="WIndA1" /> |- |೫ |ಆರ್ಮಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ |[[File:Yes_check.svg|15x15px|Yes]] |೧೮೮೮ ಅಥವಾ ಹಿಂದಿನದು<ref name="women1" /> |೧೯೫೮ ರಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ (ದೀರ್ಘ ಸೇವಾ ಆಯೋಗ).<ref name="permanent" /> |- |೬ |ಆರ್ಮಿ ಆರ್ಡಿನೆನ್ಸ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ |[[File:Yes_check.svg|15x15px|Yes]] |೧೯೯೨<ref name="WIndA2" /> |೨೦೨೦ ರಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ (ಸಣ್ಣ ಸೇವಾ ಆಯೋಗ).<ref name="WIndA1" /> |- |೭ |ಆರ್ಮಿ ಪೋಸ್ಟಲ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ |[[File:Yes_check.svg|15x15px|Yes]] |೧೯೯೨<ref name="WIndA2" /> |ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಖಾಯಂ ಕಮಿಷನ್ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. |- |೮ |ಆರ್ಮಿ ಸರ್ವಿಸ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ |[[File:Yes_check.svg|15x15px|Yes]] |೨೦೨೦<ref name="WIndA1" /> |೨೦೨೦ ರಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ (ಸಣ್ಣ ಸೇವಾ ಆಯೋಗ). |- |೯ |ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಆರ್ಮಿ ಏರ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ |[[File:Yes_check.svg|15x15px|Yes]] |೨೦೨೦<ref name="WIndA1" /> |೨೦೨೦ ರಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ (ಸಣ್ಣ ಸೇವಾ ಆಯೋಗ). |- |೧೦ |ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ |[[File:Yes_check.svg|15x15px|Yes]] |೧೯೯೨<ref name="WIndA2" /> |೨೦೨೦ ರಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ (ಸಣ್ಣ ಸೇವಾ ಆಯೋಗ).<ref name="WIndA1" /> |- |೧೧ |ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ |[[File:Yes_check.svg|15x15px|Yes]] |೨೦೨೦<ref name="WIndA1" /> |೨೦೨೦ ರಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ (ಸಣ್ಣ ಸೇವಾ ಆಯೋಗ). |- |೧೨ |ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಪೋಲೀಸ್ |[[File:Yes_check.svg|15x15px|Yes]] |೨೦೨೦ |೨೦೨೦ ರಿಂದ ಮೊದಲು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದೆ (ಸಣ್ಣ ಸೇವಾ ಆಯೋಗ). |- |೧೩ |ರಕ್ಷಣಾ ಭದ್ರತಾ ದಳ |[[ಚಿತ್ರ:X_mark.svg|17x17px|No]] |ಎನ್ / ಎ. |ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರುವಂತಿಲ್ಲ. |- |೧೪ |ಗುಪ್ತಚರ ದಳ |[[File:Yes_check.svg|15x15px|Yes]] |೨೦೨೦ (ಸಣ್ಣ ಸೇವಾ ಆಯೋಗ)<ref name="WIndA1" /> |ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಗನೇವ್ ಲಾಲ್ಜಿ ಅವರು ಸೇನಾ ಕಮಾಂಡರ್ (ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್) ಗೆ ಮೊದಲ ಸಹಾಯಕ ಡಿ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. |- |೧೫ |ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ಜನರಲ್ ಇಲಾಖೆ |[[File:Yes_check.svg|15x15px|Yes]] |೧೯೯೨<ref name="WIndA2" /> |೨೦೦೮ ರಿಂದ ಶಾಶ್ವತ ಆಯೋಗದಲ್ಲಿ (ಶಾಟ್ ಸೇವಾ ಆಯೋಗ). |- |೧೬ |ಮಿಲಿಟರಿ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಸೇವೆ |[[File:Yes_check.svg|15x15px|Yes]] |೧೮೮೮<ref name="women1" /> |ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ಜಾಯ್ಸ್ ಗ್ಲಾಡಿಸ್ ರೋಚ್ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiastrategic.in/2019/09/01/major-general-joyce-gladys-roach-takes-over-as-adg-mns/|title=Major General Joyce Gladys Roach takes over as ADG, MNS – India Strategic|access-date=28 September 2019|archive-date=3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190903081830/https://www.indiastrategic.in/2019/09/01/major-general-joyce-gladys-roach-takes-over-as-adg-mns/|url-status=dead}}</ref> |- |೧೭ |ಪಯೋನಿಯರ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ |[[ಚಿತ್ರ:X_mark.svg|17x17px|No]] |ಎನ್.ಎ. |ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರುವಂತಿಲ್ಲ. |- |೧೮ |ರೆಜಿಮೆಂಟ್ಸ್ (ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ) |[[ಚಿತ್ರ:X_mark.svg|17x17px|No]] |ಎನ್‌‍.ಎ. |ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರುವಂತಿಲ್ಲ. |- |೧೯ |ರೆಜಿಮೆಂಟ್ಸ್ (ಫಿರಂಗಿ) |[[ಚಿತ್ರ:X_mark.svg|17x17px|No]]<ref name="Colonels" /> |ಎನ್.ಎ. |ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರುವಂತಿಲ್ಲ.<ref name="Colonels">{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/five-women-become-colonels-in-armys-combat-support-arms-for-the-first-time/articleshow/85564281.cms|title=Five women become Colonels in Army's 'combat-support arms' for the first time|date=23 August 2021|website=The Times of India}}</ref> |- |೨೦ |ರೆಜಿಮೆಂಟ್ಸ್ (ಕಾಲಾಳುಪಡೆ) |[[ಚಿತ್ರ:X_mark.svg|17x17px|No]] |ಎನ್.ಎ. |ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರುವಂತಿಲ್ಲ. |- |೨೧ |ರೆಜಿಮೆಂಟ್ಸ್ (ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ) |[[ಚಿತ್ರ:X_mark.svg|17x17px|No]] |ಎನ್.ಎ. |ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರುವಂತಿಲ್ಲ. |- |೨೨ |ರಿಮೌಂಟ್ ಮತ್ತು ವೆಟರ್ನರಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ |[[ಚಿತ್ರ:X_mark.svg|17x17px|No]] |ಎನ್.ಎ. |ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರುವಂತಿಲ್ಲ. |- |೨೩ |ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸೇನೆ |[[File:Yes_check.svg|15x15px|Yes]] |೨೦೧೮ |} === ಗಮನಾರ್ಹ ಮಹಿಳೆಯರು === [[ಚಿತ್ರ:Indian_army_lady_officer.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a5/Indian_army_lady_officer.jpg/220px-Indian_army_lady_officer.jpg|thumb| ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ವ್ಯಾಯಾಮದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ]] ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ರಷ್ಯಾದ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.]] ೨೦೨೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪದಾತಿ ದಳ, ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಪದಾತಿ ದಳ, ಆರ್ಮರ್ಡ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಟಿಲರಿಯಂತಹ ಯುದ್ಧ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಅನುಮತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.<ref name="WIndA1">{{Cite web|url=https://www.tribuneindia.com/news/nation/women-officers-in-8-more-streams-mod-issues-order-117189|title=Women officers in 8 more streams, MoD issues order|date=2020-07-24|website=The Tribune India}}</ref> ೨೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೭೬ ರಂದು ಗೆರ್ಟ್ರೂಡ್ ಆಲಿಸ್ ರಾಮ್, ಮಿಲಿಟರಿ ಶುಶ್ರೂಷಾ ಸೇವೆಯ ಮ್ಯಾಟ್ರಾನ್-ಇನ್-ಚೀಫ್, ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಜರ್-ಜನರಲ್ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು-ಸ್ಟಾರ್ ಶ್ರೇಣಿ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದರು. ರಾಮ್‌ನ ಪ್ರಚಾರದೊಂದಿಗೆ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ನಂತರ ಭಾರತವು ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಧ್ವಜ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1976-JAN-DEC-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1976-08-30_194.pdf|title=India's First Woman General|date=30 August 1976|website=Press Information Bureau of India - Archive|access-date=3 April 2020}}</ref> ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು]] ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯೇತರ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>[http://joinindianarmy.nic.in/bravo/entry-schemes-women.htm Women officers entry]</ref> ೧೯ ಜನವರಿ ೨೦೦೭ ರಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಮೊದಲು ೧೦೫ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳಾ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪಡೆಗಳನ್ನು [[ಲೈಬೀರಿಯ|ಲೈಬೀರಿಯಾಕ್ಕೆ]] ನಿಯೋಜಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,244862,00.html|title=First All-Female U.N. Peacekeeping Force to Deploy to Liberia|date=19 January 2007|work=Fox News Channel|access-date=28 January 2008}}</ref> ರುಚಿ ಶರ್ಮಾ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪ್ಯಾರಾಟ್ರೂಪರ್ ಆದರು, ಅವರು ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರಿದರು.<ref name=":0">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/chandigarh/first-jump-is-like-first-love-exciting-and-exhilarating-capt-sharma-5082382/|title=First jump is like first love, exciting and exhilarating: Capt (Retd) Sharma|last=Mukherjee|first=Oindrila|date=2018-03-01|website=The Indian Express|language=en|access-date=2020-08-07}}</ref> ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಪ್ರಿಯಾ ಜಿಂಗನ್, ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇರಿದ ಮೊದಲ ೨೫ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಅಲ್ಕಾ,<ref>{{Cite web|url=http://zeenews.india.com/IndiaFirst/Women-p2.html#|title=First Women|publisher=zeenews.india.com|access-date=2017-07-20}}</ref> ೧೯೯೩ <ref>{{Cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/education/story/first-indian-women/1/448279.html|title=List of 'First' Indian women in Indian history|website=India Today|access-date=2017-07-17|archive-date=2017-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223085630/http://indiatoday.intoday.in/education/story/first-indian-women/1/448279.html|url-status=dead}}</ref> ನೇಮಕಗೊಂಡರು, ೧೯೯೪ <ref name="IN">{{Cite web|url=http://archive.indianexpress.com/news/army-s-first-woman-officer-comes-to-its-defence/6959/1|title=Priya Jhingan army's first woman officer|publisher=archive.indianexpress.com|access-date=2017-07-17}}</ref> ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಡೇ ಪರೇಡ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಮಿ ಡೇ <ref name="book">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=C6wsDwAAQBAJ&pg=PA24|title=Role of Women in India|last=Dr. Saroj Kumar Singh|publisher=REDSHINE|year=2017|isbn=978-93-86483-09-6}}</ref> ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ <ref name="Kt">{{Cite web|url=http://www.timeskuwait.com/Times_Indian-women-Making-India-proud|title=Indian women Making India proud|publisher=timeskuwait.com|access-date=2017-07-17|archive-date=2018-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20181106092850/http://www.timeskuwait.com/Times_Indian-women-Making-India-proud|url-status=dead}}</ref> ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಪ್ಪರ್ ಶಾಂತಿ ಟಿಗ್ಗಾ ಅವರು ೨೦೧೧ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಜವಾನ್ (ಖಾಸಗಿ ಶ್ರೇಣಿ) ಆಗಿದ್ದರು. ಜವಾನನ ಮೊದಲ ಪತ್ನಿ, ಪ್ರಿಯಾ ಸೆಮ್ವಾಲ್ ಅವರ ಪತಿ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯ-ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಕಾರಣ ಅವರು ಇಎಮ್‌‌ಇ ನ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇರಲು ಹೋದರು. ೨೦೦೦ ದಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ಮಿತಾಲಿ ಮಧುಮಿತಾ ಅವರು ಶೌರ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೨೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೦ ರಂದು [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ]] [[ಕಾಬುಲ್|ಕಾಬೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ಕಾಬೂಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಮಾದರಿ ಧೈರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ|ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ]] <ref name="TH">{{Cite web|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/In-a-first-Sena-Medal-for-female-Army-officer/article15459119.ece|title=Sena Medal for female Army officer|publisher=thehindu.com|access-date=2017-07-13}}</ref> ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ.<ref name="HT" /><ref>{{Cite web|url=http://www.tribuneindia.com/news/nation/lt-col-mithali-to-remain-in-service/146647.html|title=Lt Col Mithali to remain in service|publisher=tribuneindia.com|access-date=2017-07-15|archive-date=2018-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180919002645/https://www.tribuneindia.com/news/nation/lt-col-mithali-to-remain-in-service/146647.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Ist-woman-officer-to-get-Sena-medal/articleshow/7578457.cms|title=First woman officer to get Sena medal|publisher=timesofindia.indiatimes.com|access-date=2017-07-13}}</ref> ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಸೇನಾ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="HT">{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/india/only-army-woman-to-win-gallantry-award-fights-to-stay-in-the-force/story-0DQwEjE0Ga7vs5yBE8yinI.html|title=Only army woman to win gallantry award fights to stay in the force|publisher=hindustantimes.com|access-date=2017-07-13}}</ref> ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನ ಆಫೀಸರ್ಸ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಅಂಜನಾ ಭಾದುರಿಯಾ ಅವರು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಿಯಾ ಜಿಂಗನ್ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ದಿವ್ಯಾ ಅಜಿತ್ ಕುಮಾರ್, ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಅವರು ಸ್ವೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಆನರ್ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/chennai/chennai-cadet-creates-history-at-ota-passingout-parade/article697372.ece|title=Chennai cadet creates history at OTA passing-out parade|date=19 September 2010|work=The Hindu|access-date=9 July 2015}}</ref> ಅವರು ೨೦೧೫ರಲ್ಲಿ ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ಪರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೫೪ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಡೆಟ್‌ಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳಾ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಸ್ವಾತಿ ಸಿಂಗ್, ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ತನ್ನ ೬೩ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಏಕೈಕ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿ, ಸಿಗ್ನಲ್ ಇನ್‌ಚಾರ್ಜ್ ಆಗಿ [[ನಾಥು ಲಾ]] ಪಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿ.<ref name="hero1">Sanchari Pal (24 Jan 2017) [https://www.thebetterindia.com/83280/brave-women-soldiers-indian-armed-forces/ ''Brave Indian female soldiers'']. [[The Better India]].</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಮಾಧುರಿ ಕಾನಿಟ್ಕರ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಆದ ಮೂರನೇ ಮಹಿಳೆ.ಮಾಧುರಿ ಕಾನಿಟ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿರುವ ಅವರ ಪತಿಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ದಂಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/maj-gen-madhuri-kanitkar-third-in-the-country-to-assume-lt-gen-rank-6292380/|title=Maj Gen Madhuri Kanitkar third woman in the country to assume Lt Gen rank|last=Mascarenhas|first=Anuradha|date=2020-02-29|website=The Indian Express|language=en-US|access-date=2020-03-01}}</ref> ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ ರಂದು, [[ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ]] ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪುರುಷ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಮಾಂಡ್ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂದು [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್]] ಹೇಳಿದೆ. ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ಸರ್ಕಾರದ ವಾದಗಳು, ತಾರತಮ್ಯ, ಗೊಂದಲದ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀರಿಯೊಟೈಪ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ. ವರ್ಷಾನುಗಟ್ಟಲೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಖಾಯಂ ಆಯೋಗ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಈ ಆದೇಶವನ್ನು ೩ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.ndtv.com/india-news/will-women-officers-command-army-units-supreme-court-to-decide-today-2181129|title=Women Army Officers Can Get Command Roles. Top Court Slams "Stereotypes"}}</ref> ಪಡೆಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕಮಾಂಡಿಂಗ್ ಆಫೀಸರ್ ಆಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಈ ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿತ್ತು.<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/male-troops-wont-accept-women-commanders-government-to-sc/articleshow/73945673.cms|title=Male troops won't accept women commanders}}</ref> ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇನ್ನೂ ೮ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಅಥವಾ ಶಾಖೆಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.<ref name="WIndA1"/> ಗನೇವ್ ಲಾಲ್ಜಿ, ಸೇನಾ ಗುಪ್ತಚರ ಕಾರ್ಪ್ಸ್, ಸೇನಾ ಕಮಾಂಡರ್ (ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್) ಗೆ ಸಹಾಯಕರಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ.<ref name="hero1"/> == ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ == [[ಚಿತ್ರ:Women_Pilots_of_the_Indian_Air_Force.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/aa/Women_Pilots_of_the_Indian_Air_Force.jpg/220px-Women_Pilots_of_the_Indian_Air_Force.jpg|thumb| ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ಮಹಿಳಾ ಪೈಲಟ್‌ಗಳು]] ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೧೦ ಪೈಲಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೧೮ ನ್ಯಾವಿಗೇಟರ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ೧,೮೭೫ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಐಎಎಫ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/india/iafs-rafale-fleet-to-have-first-woman-pilot-soon-6604726/|title=IAF's Rafale fleet to have first woman pilot soon|date=15 August 2019|work=The Indian Express|access-date=21 September 2020|agency=PTI}}</ref> ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿ ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ ರಮಣನ್ ಅವರು ಆರ್ಮಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌‌‌‌ಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆಗೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. ಅವರು ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ <ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/iafs-first-woman-commissioned-officer-dies-at-96-6821413/|title=IAF's first woman officer dies at 96|date=2020-10-21|website=The Indian Express|language=en|access-date=2020-10-21}}</ref> ವಾಯುಪಡೆಯ ವಿಂಗ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ, ಫ್ಲೈಟ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕಾಂತಾ ಹಂಡಾ, ಐಎಎಫ್‌‍ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧಿಕಾರಿ, ೧೯೬೫ ರ ಇಂಡೋ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಶ್ಲಾಘನೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಐಎಎಫ್‌‍ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದರು.<ref>{{Cite web|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1966-JULY-DEC-MIN-OF-DEFENC/PDF/DEF-1966-08-06_042.pdf|title=Air Force Lady Doctor Commended|date=6 August 1966|website=Press Information Bureau of India - Archive|access-date=3 April 2020}}</ref> ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ, ಮಹಿಳೆಯರು ಬೆಂಬಲ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಾಗಿ ವಾಯುಪಡೆಗೆ ಸೇರಿದರು. ಗುಂಜನ್ ಸಕ್ಸೇನಾ ಮತ್ತು ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ರಾಜನ್ <ref>{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/palakkad-kargil-iaf-officer-sreevidya-rajan-intv-gunjan-saxena-130959|title=From Palakkad to Kargil: IAF officer Sreevidya Rajan intv on 'Gunjan Saxena' film|date=18 August 2020|website=The News Minute|access-date=18 August 2020}}</ref> [[ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ|ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ (ಮೇ-ಜುಲೈ ೧೯೯೯) ಯುದ್ಧ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಹಾರಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.<ref name="hero1"/> ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ದೀಪಿಕಾ ಮಿಶ್ರಾ ಅವರು ಸಾರಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಐಎಎಫ್‌‍ ಮಹಿಳಾ ಪೈಲಟ್ ಆಗಿದ್ದರು.<ref name="hero1" /> ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ನಿವೇದಿತಾ ಚೌಧರಿ (ಫ್ಲೈಟ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್), ರಾಜಸ್ಥಾನದ [[ಜಾಟರು|ಜಾಟ್]], ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯಿಂದ [[ಎವರೆಸ್ಟ್‌ ಶಿಖರ|ಮೌಂಟ್ ಎವರೆಸ್ಟ್]] ಅನ್ನು ಏರಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾದರು.<ref name="hero1"/> ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯು]] ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಫೈಟರ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಾಗಿ ಹೊಸ ಯುದ್ಧ ವಾಯುಪಡೆಯ ಪಾತ್ರಗಳು ತೆರೆದವು. ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref>"India paves way for women in military combat roles" [http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/india-paves-way-for-women/2215380.html ''Channel NewsAsia'' 24 Oct 2015] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170205014816/http://www.channelnewsasia.com/news/asiapacific/india-paves-way-for-women/2215380.html |date=5 ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 }}</ref><nowiki><br /></nowiki> ೨೨ ಮೇ ೨೦೧೯ ರಂದು, ಭಾವನಾ ಕಾಂತ್ ಅವರು ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಫೈಟರ್ ಪೈಲಟ್ ಆದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/story/flight-lieutenant-bhawana-kanth-first-female-fighter-pilot-indian-air-force-1532275-2019-05-22|title=Bhawana Kanth: Meet first woman fighter pilot of Indian Air Force|publisher=India Today}}</ref> ಮಹಿಳೆಯರು ಈಗ [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯಲ್ಲಿ]] ಯುದ್ಧದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ಅವನಿ ಚತುರ್ವೇದಿ]], ಮೋಹನ ಸಿಂಗ್ ಜಿತರ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು [[ಭಾವನಾ ಕಾಂತ್]] ಅವರು ಮೊದಲ ೩ ಮಹಿಳಾ ಫೈಟರ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಳು <ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/auto/eight-women-fighter-pilots-in-indian-air-force-as-on-july-1-govt-2245763.html|title=Eight Women Fighter Pilots in Indian Air Force as on July 1: Govt}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೮, ೨೦೨೦ ರಂದು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರಾ ಜೆಟ್‌ಕಿನ್|ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನವನ್ನು]] ಗುರುತಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ೩ ಫೈಟರ್ ಪೈಲಟ್‌ಗಳಿಗೆ ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.business-standard.com/article/news-ani/iaf-s-first-women-fighter-pilots-get-nari-shakti-puraskar-120030800300_1.html|title=IAF's first women fighter pilots get 'Nari Shakti Puraskar'}}</ref> ವಿಂಗ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಶಾಲಿಜಾ ಧಾಮಿ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಯಂ ಆಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name=":02">{{Cite web|url=https://www.vice.com/en_in/article/ne8ndq/the-indian-air-force-just-got-its-first-female-flight-commander|title=The Indian Air Force Just Got its First Female Flight Commander|last=Joshi|first=Shamani|date=28 August 2019|website=Vice|language=en|access-date=2019-08-30}}</ref> ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಲೀಡರ್ ಮಿಂಟಿ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಅವರು ಯುದ್ಧ ಸೇವಾ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="iwitnessed">{{Cite news|url=https://www.livemint.com/news/india/i-witnessed-wing-commander-abhinandan-shooting-down-pak-s-f-16-aircraft-squadron-leader-minty-agarwal-1565883522060.html|title='I witnessed Wing Commander Abhinandan shooting down Pakistan's F-16 aircraft'|date=15 August 2019|work=Mint|access-date=17 August 2019|agency=ANI|language=en}}</ref> == ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ == [[ಚಿತ್ರ:The_President,_Shri_Ram_Nath_Kovind_with_the_all-women_crew_of_INSV_Tarini_on_completion_of_their_voyage_of_circumnavigation_of_the_globe,_at_Rashtrapati_Bhavan,_in_New_Delhi.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/60/The_President%2C_Shri_Ram_Nath_Kovind_with_the_all-women_crew_of_INSV_Tarini_on_completion_of_their_voyage_of_circumnavigation_of_the_globe%2C_at_Rashtrapati_Bhavan%2C_in_New_Delhi.JPG/220px-thumbnail.jpg|thumb| ಐಎನ್‌ಎಸ್‌ವಿ ತಾರಿಣಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಭೂಗೋಳವನ್ನು ಸುತ್ತುವ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.]] ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ, ಡಾ. ಬಾರ್ಬರಾ ಘೋಷ್ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಮಾಂಡರ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದರು. ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ನೌಕಾಪಡೆಗೆ ಸೇರಿದ ಅವರು ಶಾಶ್ವತ ನೌಕಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=http://pibarchive.nic.in/archive/ArchiveSecondPhase/DEFENCE/1976-JAN-DEC-MIN-OF-DEFENCE/PDF/DEF-1976-10-23_242.pdf|title=Indian Navy's First Lady Commander|date=22 October 1976|website=Press Information Bureau of India - Archive|access-date=3 April 2020}}</ref> ೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಡಾ. [[ಪುನಿತಾ ಅರೋರಾ]], ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್,<ref name="WisdenICoC">{{Cite news|url=http://specials.rediff.com/news/2004/sep/16army1.htm|title=The General in Sari|publisher=Rediff}}</ref> ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ವೈಸ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್.<ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/Navy-to-get-first-lady-Vice-Admiral/articleshow/1132784.cms|title=Navy gets its 1st lady vice-admiral|date=16 June 2005|work=The Times Of India}}</ref> [[ಪದ್ಮಾವತಿ ಬಂದೋಪಾಧ್ಯಾಯ|ಪದ್ಮಾವತಿ ಬಂಡೋಪಾಧ್ಯಾಯ]] ಅವರು [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ|ಐಎಎಫ್‌ನ]] ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಏರ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಮತ್ತು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್. ಪುನಿತಾ ಅರೋರಾ ನಂತರ ಮೂರು-ಸ್ಟಾರ್ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದ ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="hero1"/> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಪಿ೮ಐ ಮತ್ತು ಐಎಲ್‌ ೩೮ ನಂತಹ ಕಡಲ ಗಸ್ತು ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಹಾರುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ, [[ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ|ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯು]] ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ನಾವಿಕರು ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಂತೆ [[ಯುದ್ಧನೌಕೆ|ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಇರಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://theprint.in/defence/army-opens-risky-roles-for-women-but-indian-navy-wont-have-women-sailors-anytime-soon/228076/|title=Army opens 'risky' roles for women but Indian Navy won't have women sailors anytime. Indian Navy dismissed an transgender soon after surgery}}</ref> ೮ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ ರಂದು, [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರಾ ಜೆಟ್‌ಕಿನ್|ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ದಿನದಂದು]] ನಾವಿಕ ಸಾಗರ್ ಪರಿಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಐಎನ್‌‍ಎಸ್‌‍ವಿ ತಾರಿಣಿಯ ಆರು ಸದಸ್ಯರ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಸಿಡಿಆರ್ ವರ್ತಿಕಾ ಜೋಶಿ, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಸಿಡಿಆರ್ ಪಿ. ಸ್ವಾತಿ, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಸಿಡಿಆರ್ ಪ್ರತಿಭಾ ಜಮ್ವಾಲ್, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಪಾಯಲ್ ಗುಪ್ತಾ, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಐಶ್ವರ್ಯಾ ಬೊಡ್ಡಪತಿ, ಮತ್ತು ಎಲ್ ಟಿಎಂ ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ವಿಜಯಾ ದೇವಿ ಅವರಿಗೆ ನಾರಿ ಶಕ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರ ನೀಡಲಾಯಿತು. ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರುವ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಶೌರ್ಗ್ರಾಕ್ಪಂ ವಿಜಯಾ ದೇವಿ ಅವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiannavy.nic.in/content/navika-sagar-parikrama-%E2%80%98nari-shakti-puraskar%E2%80%99|title=Navika Sagar Parikrama - 'Nari Shakti Puraskar}}</ref> ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರಂದು, ಸಬ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಶುಭಾಂಗಿ ಸ್ವರೂಪ್ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಪೈಲಟ್ ಆದರು. ಅವರು ಡಾರ್ನಿಯರ್ ೨೨೮ ಕಣ್ಗಾವಲು ವಿಮಾನವನ್ನು ಹಾರಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/india/story/sub-lieutenant-shivangi-first-woman-pilot-indian-navy-1624385-2019-12-02|title=Sub-lieutenant Shivangi becomes first woman pilot for Indian Navy|date=2 December 2019|access-date=3 December 2019|publisher=India Today|agency=ANI}}</ref> ೨೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ ರಂದು, ಸರ್ಜನ್ ವೈಸ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಶೀಲಾ ಎಸ್. ಮಥಾಯ್ ಅವರು ಮೂರು-ಸ್ಟಾರ್ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದ ನಾಲ್ಕನೇ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ನೇರ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮಹಿಳೆ ವೈಸ್-ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. == ಭಾರತದ ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳು == ೨೦೨೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಘಾಟಕ್ ಫೋರ್ಸ್, ಗರುಡ್ ಕಮಾಂಡೋ ಫೋರ್ಸ್, ಮಾರ್ಕೋಸ್, ಪ್ಯಾರಾ ಕಮಾಂಡೋಸ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂತಹ ಯುದ್ಧ ತಜ್ಞ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿ ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. "ಭಾರತದ ಅದ್ಭುತ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಡಾ. [[ಸೀಮಾ ರಾವ್]],<ref name="India's Wonder Woman">{{Cite news|url=http://www.deccanchronicle.com/sunday-chronicle/headliners/250617/indias-wonder-woman.html|title=India's wonder woman|work=Deccan Chronicle|access-date=2017-06-25}}</ref><ref name="India's Wonder Woman!">{{Cite news|url=http://www.asianage.com/age-on-sunday/250617/indias-wonder-woman.html|title=India's Wonder Woman|work=The Asian Age|access-date=2017-06-25}}</ref><ref name="India's Wonder Woman Seema Rao">{{Cite web|url=https://www.beingindian.com/news/seema-rao-is-a-wonder-woman|title=India's Wonder Woman Seema Rao: The only Female Combat Trainer in the Country|publisher=Being Indian|access-date=2017-06-26|archive-date=2017-10-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20171023230758/https://www.beingindian.com/news/seema-rao-is-a-wonder-woman|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಕಮಾಂಡೋ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ,<ref>{{Cite web|url=http://www.naaree.com/naaree-interviews-dr-seema-rao-commando-trainer/|title=Interview with Dr. Seema Rao|publisher=naaree.com|access-date=2015-08-11}}</ref> ಭಾರತದ ೧೫,೦೦೦ ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳಿಗೆ <ref name="India's only female commando trainer">{{Cite web|url=http://www.storypick.com/dr-seema-rao/|title=India's only female commando trainer|publisher=storypick|access-date=2016-07-11}}</ref><ref name="COMBAT SPECIALIST SEEMA RAO">{{Cite web|url=http://www.vervemagazine.in/people/seema-rao-commando-trainer-and-close-quarter-battle-specialist|title=COMBAT SPECIALIST SEEMA RAO|publisher=Verve Magazine|access-date=2016-12-12}}</ref> ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಎನ್‌‍ಎಸ್‌‍ಜಿ, ಎಮ್‌‍ಎಆರ್‌ಸಿಓಎಸ್‌‌, ಜಿಎರ್‌‌‌ಯುಡಿ) <ref name="gar1">[https://www.thebetterindia.com/61848/seema-rao-india-commando-special-forces/ This Amazing Woman Has Been Training India’s Special Forces for 20 Years without Compensation!], 19 July 2016.</ref> ಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ಅತಿಥಿ ತರಬೇತುದಾರರಾಗಿ ೨೦ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲದೆ <ref name="gar1" /><ref name="DNA Article on Seema Rao!">{{Cite web|url=http://www.dnaindia.com/lifestyle/report-shy-another-day-india-s-1st-woman-commando-trainer-s-job-pushes-her-into-a-male-dominated-space-2282264|title=Shy Another Day|publisher=DNA|access-date=2017-06-25}}</ref> ನಿಕಟ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ (ಸಿಕ್ಯೂಬಿ) ಪ್ರವರ್ತಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Seema Rao - CQB Specialist">{{Cite web|url=http://mumbaimirror.indiatimes.com/news/india/womens-day-special-meet-dr-seema-rao-indias-first-woman-commando-trainer/articleshow/57532488.cms|title=Dr Seema Rao Commando Trainer|publisher=indiatimes.com|access-date=2017-06-25}}</ref><ref name="Seema Rao - Forces Trainer">{{Cite web|url=http://www.bbc.com/hindi/india-38725388|title=Training the Indian Forces|publisher=BBC|access-date=2017-06-25}}</ref> == ಭಾರತದ ಅರೆಸೇನಾ ಪಡೆಗಳು == [[ಭಾರತೀಯ ಕರಾವಳಿ ಭದ್ರತಾಪಡೆ|ಭಾರತೀಯ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್]], [[ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಗಡಿನಾಡು ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು. === ಭಾರತೀಯ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್ === ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯ, ಪೈಲಟ್ ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಂತೆ ಅಧಿಕಾರಿ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ಕರಾವಳಿ ಭದ್ರತಾಪಡೆ|ಭಾರತೀಯ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್‌ಗೆ]] ಸೇರಬಹುದು.<ref name="cg1">{{Cite web |url=https://www.apnaahangout.com/female-join-indian-coast-guard/ |title=Indian Coast Guard Female entry modes and posts |access-date=2022-08-07 |archive-date=2022-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220816194023/https://apnaahangout.com/female-join-indian-coast-guard/ |url-status=dead }}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತದ ಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ನರೆ ರಾಜ್ಯಗಳು|ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಕಡಲ ವಲಯದಲ್ಲಿ]] ಗಸ್ತು ತಿರುಗುತ್ತಿರುವ ಕೆವಿ ಕುಬರ್ ಹೋವರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು, ಸಹಾಯಕ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್‌ಗಳಾದ ಅನುರಾಧಾ ಶುಕ್ಲಾ, ಸ್ನೇಹಾ ಕಥಾಯತ್, ಶಿರಿನ್ ಚಂದ್ರನ್ ಮತ್ತು ವಸುಂಧರಾ ಚೌಕ್ಸೆ ಅವರನ್ನು ಯುದ್ಧ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪಡೆ ಭಾರತೀಯ ಕೋಸ್ಟ್ ಗಾರ್ಡ್ ಆಯಿತು.<ref name="cg2">{{Cite web |url=http://topyaps.com/indian-coast-guard-females-combat-roles |title=In A First, Indian Coast Guard Deploys Female Officers In Combat Roles |access-date=2022-08-07 |archive-date=2023-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230412040738/http://topyaps.com/indian-coast-guard-females-combat-roles |url-status=dead }}</ref> === ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್ === ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, [[ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್]] ೧೦೦ ಮಹಿಳಾ ಸೈನಿಕರ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಚ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಅವರು ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್|ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ]] ಚುಮೌಕೆಡಿಮಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶೋಖುವಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್ ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಸಿಂಗ್-ಔಟ್ ಪರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅವರನ್ನು ಕಾರ್ಡನ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಚ್ ಆಪರೇಷನ್ (ಸಿಎಎಸ್‌‌ಓ), ಮೊಬೈಲ್ ಚೆಕ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ಗಳು (ಎಮ್‌‌‍ಸಿಪಿ) ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ತೆರೆಯುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹುಡುಕಾಟ, ತಪಾಸಣೆ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಚಾರಣೆ, ಗುಂಪಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ಚಳವಳಿಗಾರರನ್ನು ಚದುರಿಸಲು ನಿಯೋಜಿಸಲಾದವು.<ref name="ar1">[https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/assam-rifles-inducts-first-batch-of-100-women-personnel/articleshow/51729160.cms Assam Rifles inducts first batch of 100 women personnel], [[The Economic Times|Economic Times]], 7 April 2016.</ref><ref name="ar2">[http://www.hindustantimes.com/india/no-longer-a-male-bastion-assam-rifles-gets-its-first-women-s-contingent/story-apS0gy6nSu8LxXKuK9GM1H.html No longer a male bastion, Assam Rifles gets its first women’s contingent], [[Hindustan Times]], 8 April 2016.</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಅಸ್ಸಾಂ ರೈಫಲ್ಸ್‌ನ ಸುಮಾರು ೩೦ ರೈಫಲ್-ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎಲ್ಒಸಿ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಆರ್ಮಿ ಸರ್ವಿಸ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ನ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಗುರ್ಸಿಮ್ರಾನ್ ಕೌರ್ ಅವರನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/indian-army-womens-soldiers-riflewomen-line-of-control-6556486/|title=Frontline: Meet the Army Riflewomen posted at the LoC|last=Iqbal|first=Naveed|date=2020-08-16|website=The Indian Express|language=en|access-date=2020-08-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.shethepeople.tv/news/assam-rifles-women-soldiers-combat-duty-loc/|title=In A First, Women Soldiers Of Assam Rifles Deployed On Combat Duty Near LoC|last=Das|first=Ria|date=2020-08-05|website=[[SheThePeople.TV]]|language=en-US|access-date=2020-08-25}}</ref> === ವಿಶೇಷ ಗಡಿ ಪಡೆ === ವಿಶೇಷ ಗಡಿನಾಡು ಪಡೆ, ೧೯೬೨ ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು ಗಣ್ಯ ವಿಶೇಷ ಪಡೆ ಘಟಕವಾಗಿ [[ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವಿಭಾಗ|ಆರ್‌ಎಡಬ್ಲೂ]] ನ ಸಶಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಚೀನಾ-ಭಾರತೀಯ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ರೇಖೆಗಳ ಹಿಂದೆ ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ರಚಿಸಲಾಯಿತು,<ref name="sff1">[http://indianspecialforces.com/most-elite-and-covert-special-force-unit-of-indian-paramilitary-special-frontier-force-sff/ Most Elite and Covert Special Force Unit of Indian Paramilitary – Special Frontier Force (SFF)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220807092512/http://indianspecialforces.com/most-elite-and-covert-special-force-unit-of-indian-paramilitary-special-frontier-force-sff/ |date=2022-08-07 }}, 4 Oct 2017.</ref> ೧೯೭೨ ರಲ್ಲಿ ೫೦೦ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಕೇತಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಲೆರಿಕಲ್ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="sff2">[http://indiatoday.intoday.in/story/large-majority-of-special-frontier-force-officers-involved-in-messy-sex-scandal/1/401610.html India today story]</ref> == ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Women_personnel_of_India's_Border_Security_Force.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Women_personnel_of_India%27s_Border_Security_Force.jpg/220px-Women_personnel_of_India%27s_Border_Security_Force.jpg|right|thumb| ಭಾರತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಯ ಮಹಿಳೆಯರು]] ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ, ೧೯೮೨ ರ ಬ್ಯಾಚ್‌‌‍ನ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಆಶಾ ಸಿನ್ಹಾ ಅವರು ಮಜಗಾನ್ ಡಾಕ್ ಶಿಪ್‌ಬಿಲ್ಡರ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್,, ಕೇಂದ್ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡಾಗ ಮತ್ತು ೩೪ ವರ್ಷಗಳ ಸೇವೆಯ ನಂತರ ಅವರು ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಪೋಲೀಸ್‌‌‌‌‍(ಡಿಜಿಪಿ) ಆಗಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ೧೯೮೦ ರ ಬ್ಯಾಚ್‌ನ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ ಅರ್ಚನಾ ರಾಮಸುಂದ್ರಂ ಅವರು ಅರೆಸೈನಿಕ ಪಡೆಗಳ ಡಿಜಿ, ಸಶಸ್ತ್ರ ಸೀಮಾ ಬಾಲ್ ಆಗಿ ಪೊಲೀಸ್ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯಾದರು. ಅವರು ೩೭ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, [[ಕೇಂದ್ರ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ|ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ]] (ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌‌‍), [[ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ]] (ಬಿಎಸ್‌‍ಎಫ್‌‌), ಇಂಡೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬಾರ್ಡರ್ ಪೊಲೀಸ್ (ಐಟಿಬಿಪಿ), ಸಶಾಸ್ತ್ರ ಸೀಮಾ ಬಾಲ್ (ಎಸ್‌‍ಎಸ್‌‍ಬಿ) ಎಲ್ಲಾ ಐದು [[ಕೇಂದ್ರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ|ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ]] ನೇರ-ಪ್ರವೇಶದ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು. ಮತ್ತು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಫೋರ್ಸ್ (ಸಿಐಎಸ್‌‍ಎಫ್‌‌), ನೇರ ನೇಮಕಾತಿಯ ಮೂಲಕ ಜೂನಿಯರ್ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನೇರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಯುದ್ಧ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೇಂದ್ರ ಲೋಕ ಸೇವಾ ಆಯೋಗ|ಯೂನಿಯನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಕಮಿಷನ್]] ಮೂಲಕ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ನೇರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿತು.<ref name="ca1"/> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಗೃಹ ಸಚಿವ [[ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್]] ಅವರು ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್ ಮತ್ತು ಸಿಐಎಸ್‌ಎಫ್‌ನಲ್ಲಿ ೩೩% ಕಾನ್ಸ್‌ಟೇಬಲ್-ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ೧೫% ಗಡಿ ಕಾವಲು ಪಡೆಗಳಾದ ಬಿಎಸ್‌ಎಫ್, ಎಸ್‌ಎಸ್‌ಬಿ ಮತ್ತು ಐಟಿಬಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref name="ca1" /> === ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ === [[ಕೇಂದ್ರ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ|ಸೆಂಟ್ರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಪೊಲೀಸ್ ಫೋರ್ಸ್]] (ಸಿಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌‌) ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಯುದ್ಧ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="ca1"/> === ಕೇಂದ್ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ === ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಫೋರ್ಸ್ (ಸಿಐಎಸ್‌‌ಎಫ್‌‌) ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಯುದ್ಧ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="ca1">[https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/government-allows-women-to-be-combat-officers-in-all-central-armed-police-forces/articleshow/51380021.cms Government allows women to be combat officers in all Central Armed Police Forces], [[The Economic Times|Economic Times]], 13 March 2016.</ref> === ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ === [[ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ|ಬಾರ್ಡರ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಫೋರ್ಸ್]] (ಬಿಎಸ್‌‌ಎಫ್‌‌) ೨೦೧೩ರಲ್ಲಿ <ref name="ca1"/> ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಯುದ್ಧ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. === ಸಶಾಸ್ತ್ರ ಸೀಮಾ ಬಾಲ === ಸಶಸ್ತ್ರ ಸೀಮಾ ಬಾಲ್ (ಎಸ್‌‌ಎಸ್‌‍ಬಿ) ೨೦೧೪ರಲ್ಲಿ <ref name="ca1"/> ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಯುದ್ಧ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. === ಇಂಡೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬಾರ್ಡರ್ ಪೊಲೀಸ್ === ಇಂಡೋ-ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬಾರ್ಡರ್ ಪೋಲೀಸ್ (ಐಟಿಬಿಪಿ) ೨೦೧೬ರಲ್ಲಿ <ref name="ca1"/> ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಯುದ್ಧದ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ೮೦,೦೦೦ ಐಟಿಬಿಪಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧.೭೫% (೧,೫೦೦) ಮಹಿಳೆಯರು, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆಬಲ್‌ಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ (ಸಿ. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬).<ref name="ca1" /> == ಇತರೆ ಪಡೆಗಳು == [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ]] (ಎನ್‌‍ಎಸ್‌‌ಜಿ), [[ವಿಶೇಷ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ|ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಗುಂಪು]] (ಎಸ್‌‍ಪಿಜಿ), ರೈಲ್ವೆ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆ (ಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌‌), [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪಡೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆ]] (ಎನ್‌‍ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌‌) ಮತ್ತು ಗಡಿ ರಸ್ತೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ (ಬಿಆರ್‌ಓ) ಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ === [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ]] (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಜಿ) (ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಕಮಾಂಡೋಸ್) ೨೦೧೧–೧೨ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಹಿಳಾ ಕಮಾಂಡೋಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವರು ಎದುರಿಸಿದ ಮೊದಲ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಅಂದಿನ ಮಹಿಳಾ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮಾಯಾವತಿಯವರಿಂದ. ಅವರು ಮಹಿಳಾ ಕಮಾಂಡೋಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref name="fc1">[http://indiatoday.intoday.in/story/nsg-commandos-women-black-cats-crpf-capf-central-forces/1/1077705.html Battle of sexes: NSG loses its last woman commando after she goes on maternity leave], India Today, 29 Oct 2017.</ref> ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಎನ್‌ಎಸ್‌ಜಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕ್ಯಾಟ್ ಕಮಾಂಡೋಸ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಪುರುಷ ಪ್ರತಿರೂಪದಂತೆಯೇ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಅವರು ವಿಐಪಿ ರಕ್ಷಣೆಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರಿಂದ ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ನಿಗ್ರಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="bc1">[https://www.thenewsminute.com/article/nsg-planning-deploy-women-commandos-anti-terror-operations-35219 NSG planning to deploy women commandos in anti-terror operations], 17 Oct 2015.</ref> === ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಗುಂಪು === [[ವಿಶೇಷ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ|ವಿಶೇಷ ರಕ್ಷಣಾ ಗುಂಪು]] (SPG) ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಕಮಾಂಡೋಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಪ್ರಧಾನಿ [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]] ಅವರ ಪತ್ನಿ ಗುರುಶರಣ್ ಕೌರ್ ಅವರು ಮಹಿಳಾ ಕಮಾಂಡೋಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೊದಲ ಎಸ್‌‍ಪಿಜಿ ರಕ್ಷಕರಾದರು.<ref name="ie1">"Prime Minister Manmohan Singh's wife has become the first Special Protection Group (SPG) protectee to have women commandos in her immediate security cordon.", [[Indian Express]], 9 Nov 2013.</ref><ref name="com1">[http://indianexpress.com/article/india/india-others/pms-wife-first-spg-protectee-to-have-women-commandos/ PM’s wife first SPG protectee to have women commandos], [[Indian Express]], 18 Feb 2014.</ref> === ರೈಲ್ವೆ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆ === ರೈಲ್ವೆ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆ (ಆರ್‌‍ಪಿಎಫ್‌‌‍) ಮಹಿಳಾ ಘಟಕ, ಶಕ್ತಿ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ೨೫ ವರ್ಷದ ದೇಬಶ್ಮಿತಾ ಚಟ್ಟೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರು ಆರ್‌ಪಿಎಫ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಸಹಾಯಕ ಭದ್ರತಾ ಕಮಿಷನರ್ (ಎಎಸ್‌ಸಿ) ಆದರು. ಅವರು ಆರ್‌ಪಿಎಫ್ ಮಹಿಳಾ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆಬಲ್‌ಗಳ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಕ್ವಾಡ್‌ನ ಉಸ್ತುವಾರಿ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name="rpf1">[http://indianexpress.com/article/cities/mumbai/more-women-personnel-in-railway-stations-trains-soon-rpf/ More women personnel in railway stations, trains soon: RPF], [[Indian Express]], 27 Mar 2015.</ref> === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪಡೆ === [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಪತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಪಡೆ]] (ಎನ್‌ಡಿಆರ್‌ಎಫ್‌‌) ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಕಮಾಂಡರ್ ಅನ್ನು ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ೪೦ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಹಿರಿಯ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್ ರೇಖಾ ನಂಬಿಯಾರ್ ಅವರು ೧,೦೦೦ ಸಿಬ್ಬಂದಿ-ಬಲವಾದ ಆಲ್-ಮೆನ್ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ಅನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಅರಕ್ಕೋಣಂ ಮೂಲದ ೪ ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು.<ref name="nd1">[http://www.india.com/education/national-disaster-response-forces-ndrf-gets-first-woman-commander-1579908/ National Disaster Response Forces (NDRF) gets first woman commander], 14 Aug 2015.</ref> === ಗಡಿ ರಸ್ತೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ === ಜೂನ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ವೈಶಾಲಿ ಹಿವಾಸೆ ಅವರು ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಗಡಿ ರಸ್ತೆಗಳ ಬಿಆರ್‌ಓ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಂಪನಿಗೆ ಕಮಾಂಡಿಂಗ್ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಕಮಾಂಡಿಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/india-news/border-roads-organisation-appoints-first-woman-officer-vaishali-s-hiwase-for-road-project-along-border-with-china-2424032|title=Border Roads Organisation Appoints First Woman Officer For Road Project Along Border With China|authors=ANI|date=29 April 2021|website=NDTV|access-date=2021-06-12}}</ref> == ಮೂರು ಸ್ಟಾರ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು == ಐವರು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ [[ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆ|ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಮೂರು-ಸ್ಟಾರ್ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನ (ಎಎಫ್‌‍ಎಮ್‌‍ಸಿ) ಪದವಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೈದ್ಯರು. {| class="wikitable" style="text-align:center" ! scope="col" style="width: 20px;" |ಸ.ನಂ ! scope="col" style="width: 450px;" | ಹೆಸರು ! scope="col" style="width: 200px;" | ಶಾಖೆ ! scope="col" style="width: 150px;" | ಪ್ರಚಾರದ ದಿನಾಂಕ ! scope="col" style="width: 600px;" | ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | ೧ | ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ [[ಪುನಿತಾ ಅರೋರಾ]] {{small|{{post-nominals|country=IND|sep=,|PVSM|SM|VSM|}}}}||[[File:Flag of Indian Army.svg|20px]][[ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ]]||೨೦೦೪||ಮೂರು-ಸ್ಟಾರ್ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಏರಿದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ. ನಂತರ [[ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ವೈಸ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್.<ref>{{cite web |last1=DPR |first1=ADG (M&C) |title=Women of HonourSalute to Dr Punita Arora, first woman officer from Navy, to be promoted to a three-star rank, second highest rank in Armed forces. She was the first-ever woman Vice Admiral. #WomensDay #IWD2020 #EachforEqual #SheInspiresUspic.twitter.com/t0jOweHpRf |url=https://twitter.com/SpokespersonMoD/status/1236246780511023104 |website=@SpokespersonMoD |language=en |date=7 March 2020}}</ref> |- | ೨ | ಏರ್ ಮಾರ್ಷಲ್ [[ಪದ್ಮಾವತಿ ಬಂದೋಪಾಧ್ಯಾಯ|ಪದ್ಮಾ ಬಂಡೋಪಾಧ್ಯಾಯ]] {{Small|{{post-nominals|country=IND|sep=,|PVSM|AVSM|VSM|}}}}||[[File:Air Force Ensign of India (1950–2023).svg|20px]] [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ]]||೨೦೦೪||[[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯಲ್ಲಿ]] ಮೂರು-ಸ್ಟಾರ್ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/IAF_MCC/status/1221805510946709505||title=#Congratulations to Air Marshal Padmavathy Bandopadhyay, PVSM AVSM VSM (Retd),first woman Air Marshal of IAF, on receiving #PadmaShri in the field of Medicine. Padma Shri is awarded for distinguished service in any field & announced on the occasion of #RepublicDay every year.pic.twitter.com/4zmILyKU8R|last=Force|first=Indian Air|date=27 January 2020|website=@IAF_MCC|language=en}}</ref> |- | ೩ | ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಮಾಧುರಿ ಕಾನಿಟ್ಕರ್ {{Small|{{post-nominals|country=IND|sep=,|PVSM|AVSM|VSM|}}}}||[[File:Flag of Indian Army.svg|20px]][[ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ]]|| ೨೯ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦|| ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಸ್ಟಾಫ್ (ವೈದ್ಯಕೀಯ) (ಡಿಸಿಐಡಿಎಸ್‌‌) ನ ಉಪ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/adgpi/status/1234814380417654785||title=Lt Gen Madhuri Kanitkar is the third woman officer of #IndianArmedForces to assume the coveted rank of Lt Gen. Her #Husband is Lt Gen Rajeev Kanitkar (Retd). #Proud Couple is part of the Defence Fraternity. #IndianArmy#NationFirstpic.twitter.com/9eRIfZQg1i|last=ARMY|first=ADG PI-INDIAN|date=3 March 2020|website=@adgpi|language=en}}</ref> |- | ೪ | ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ವೈಸ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಶೀಲಾ ಎಸ್. {{Small|{{post-nominals|country=IND|sep=,|NM|VSM}}}}||[[File:Naval Ensign of India.svg|20px]] [[ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ]]||೨೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧||ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೇವೆಗಳ (ಎಎಫ್‌‌‍ಎಮ್‌‌‌ಎಸ್‌‌) ಮಹಾನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ (ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/IndianNavy/posts/surgeon-rear-admiral-sheila-samanta-mathai-nm-vsm-was-promoted-to-the-rank-of-su/1606659039688950/||title=Log into Facebook|website=Facebook|language=en}}</ref> |- | ೫ | ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ರಾಜಶ್ರೀ ರಾಮಸೇತು.{{small|{{post-nominals|country=IND|sep=,|PVSM|AVSM|VSM|}}}}||[[File:Flag of Indian Army.svg|20px]][[ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ]]||೧೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೧||ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್ (ಎಎಫ್‌‌‍ಎಮ್‌‌‌ಸಿ).<ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/pune/lt-general-rajshree-ramasethu-takes-over-as-commandant-of-afmc-pune-7514127/|title=Lt General Rajshree Ramasethu takes over as Commandant of AFMC Pune|date=17 September 2021|website=The Indian Express|language=en}}</ref> |- |} == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ == * ''ಆರೋಹನ್'' (೧೯೯೬–೯೭), [[ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ|ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯಲ್ಲಿ]] ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಟೆಲಿ ಸೀರಿಯಲ್. * ''ಟೆಸ್ಟ್ ಕೇಸ್'' (೨೦೧೭), [[ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆ|ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಯುದ್ಧದ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆಯ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಯ ವೆಬ್ ಸರಣಿ.<ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/television/the-test-case-trailer-nimrat-kaur-looks-tough-as-nails-in-her-upcoming-web-series-watch-video-4604112/|title=The Test Case trailer: Nimrat Kaur looks tough as nails in her upcoming web series. Watch video|date=2017-04-07|work=The Indian Express|access-date=2018-02-14|language=en-US}}</ref> * ''ಗುಂಜನ್ ಸಕ್ಸೇನಾ: ದಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಗರ್ಲ್'' (೨೦೨೦–೨೧), ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ [[ಜಾನ್ವಿ ಕಪೂರ್]] ನಿಜ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ಪೈಲಟ್ ಗುಂಜನ್ ಸಕ್ಸೇನಾ ಅವರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ಪೈಲಟ್ ಆಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.bollywoodhungama.com/news/bollywood/angad-bedi-joins-star-cast-gunjan-saxenas-biopic-kargil-girl/|title=Angad Bedi joins the star cast of Gunjan Saxena's biopic, Kargil Girl|date=25 February 2019|access-date=27 April 2019|publisher=[[Bollywood Hungama]]}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/janhvi-kapoor-shooting-in-lucknow/articleshow/68095836.cms|title=Janhvi Kapoor shooting in Lucknow|date=22 February 2019|work=[[The Times of India]]|access-date=27 April 2019}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://indianarmy.nic.in/ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ] - ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ * [http://indianairforce.nic.in/ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ] - ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ * [http://indiannavy.nic.in/ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ] - ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] rsruucg9h12qlubcbmllh11yd79c9zz 0 144547 1374251 1359463 2026-05-27T11:10:48Z AZShetty 99386 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 1374251 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:The_port_of_Mundra_in_Gujarat.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/af/The_port_of_Mundra_in_Gujarat.jpg/220px-The_port_of_Mundra_in_Gujarat.jpg|thumb| ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರಿನ ಕಾರ್ಗೋ ಟರ್ಮಿನಲ್]] '''ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು''' [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ಬಂದರು. ಇದು [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತ್‌ನ]] [[ಕಚ್|ಕಚ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಮುಂದ್ರಾ ಬಳಿಯ ಕಚ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಅದಾನಿ ಗ್ರೂಪ್ ಒಡೆತನದ ಮುಂಡ್ರಾ ಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು [[ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ]] ಲಿಮಿಟೆಡ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು,<ref>{{Cite news|url=http://m.economictimes.com/PDAET/articleshow/4839907.cms|title=Cargo volumes lift Mundra Port net 76%|date=31 July 2009|work=Economic Times}}</ref> ನಂತರ ಇದನ್ನು ಹಲವಾರು ಬಂದರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅದಾನಿ ಪೋರ್ಟ್ಸ್ & ಸಿಇಸ್ಸ್‌ಡ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಪಿಸ್ಸ್‌ಡ್) ಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷ ೨೦೨೦-೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ೧೪೪.೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕಂಟೈನರ್ ಬಂದರು. == ಇತಿಹಾಸ == ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಖಾಸಗಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯವೂ ಆಗಿದೆ. ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್ ಅದಾನಿ ಪೋರ್ಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಜಿಎಪಿಲ್) ಎಂದು ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಂಪನಿಯು ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಸಂಯೋಜಿತ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಮುಂದ್ರಾ ಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. === ಬಂದರು ಇತಿಹಾಸ === ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ, ಗುಜರಾತ್ ಮ್ಯಾರಿಟೈಮ್ ಬೋರ್ಡ್ (ಜಿಮ್‌‌‌‍‌‌‌ಬಿ) ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟಿವ್ ಜೆಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ, ಗುಜರಾತ್ ಅದಾನಿ ಪೋರ್ಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂಬ ಜಂಟಿ-ವಲಯ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಟರ್ಮಿನಲ್ ೧ ನಲ್ಲಿ ಬಹು-ಉದ್ದೇಶಿತ ಬರ್ತ್‌ಗಳು ೧ ಮತ್ತು ೨ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಎಮ್‌ಟಿ ಆಲ್ಫಾ-೨, ಸಣ್ಣ ಟ್ಯಾಂಕರ್ ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೮ <ref name="HighBeam Research 2014">{{Cite web|url=https://www.highbeam.com/doc/1P3-3261380521.html|title=Mundra Becomes First Indian Port to Cross 100 Mt Cargo Mark|date=1 April 2014|website=Mint {{Subscription required|via=HighBeam}}|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313042410/https://www.highbeam.com/doc/1P3-3261380521.html|archive-date=13 March 2016|access-date=5 January 2016}}</ref> ಲಂಗರು ಹಾಕಲಾದ ಮೊದಲ ಹಡಗು. ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ, ಬಹುಪಯೋಗಿ ಬರ್ತ್‌ಗಳು ೩ ಮತ್ತು ೪ ಟರ್ಮಿನಲ್ ೧ ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಮುಂದ್ರಾದಲ್ಲಿ ಬಂದರಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಜಿಎಮ್‌ಡಿ ಯೊಂದಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು. ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಖಾಸಗಿ ಮುಂಡ್ರಾ- ಆದಿಪುರ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು [[ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ|ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಯೊಂದಿಗೆ]] ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ಗುರು ಗೋವಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ರಿಫೈನರೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರಿನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು. ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ಏಕ-ಪಾಯಿಂಟ್ ಮೂರಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮತ್ತು ಮುಂದ್ರಾದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು [[ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್|ಇಂಡಿಯನ್ ಆಯಿಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಕಂಟೈನರ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಉಪ ರಿಯಾಯಿತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಟರ್ಮಿನಲ್ ಆ ವರ್ಷ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಅದಾನಿ ಪೋರ್ಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ಅದಾನಿ ಪೋರ್ಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೦೫ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಸಿಂಗಲ್-ಪಾಯಿಂಟ್ ಮೂರಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಮುಂದ್ರಾ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯವನ್ನು ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಬಹು ಉತ್ಪನ್ನ ಬಂದರು ಆಧಾರಿತ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯವಾಯಿತು. ಟರ್ಮಿನಲ್ ೨ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೊಸ ಬರ್ತ್‌ಗಳು ಬೃಹತ್ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿತು. ಡಬಲ್-ಸ್ಟಾಕ್ ಕಂಟೈನರ್ ರೈಲು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಮುಂದ್ರಾ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಅದಾನಿ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅನ್ನು ಗುಜರಾತ್ ಅದಾನಿ ಪೋರ್ಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ ಮುಂದ್ರಾ ಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಂಪಿಎಸ್‌ಇಸಡ್) ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಟರ್ಮಿನಲ್ ೨ ನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಕಾರ್ಗೋಗಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಬರ್ತ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಟರ್ಮಿನಲ್ ಟ್ರಯಲ್ ರನ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸರಕು ಆಮದುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಟಾಟಾ ಪವರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸೇವಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಎಂಪಿಎಸ್‌ಇಸಡ್ ನಲ್ಲಿ ಈಕ್ವಿಟಿ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್]] ಮತ್ತು [[ಮುಂಬೈ ಷೇರುಪೇಟೆ|ಬಾಂಬೆ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಯಿತು]]. ಆಟೋಮೊಬೈಲ್‌ಗಳ ರಫ್ತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು [[ಮಾರುತಿ ಸುಜುಕಿ]] ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಸೇವಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಎಂಪಿಎಸ್‌ಇಸಡ್ ತನ್ನ ಬಂದರು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಜನವರಿ ೬, ೨೦೧೨ ರಂದು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು " ''ಅದಾನಿ ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ ಲಿಮಿಟೆಡ್'' " ( <ref name="The Hindu Business Line">{{Cite web|url=http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/logistics/article2787837.ece|title=Mundra Port co is now Adani Ports and SEZ Ltd|date=9 January 2012|publisher=The Hindu Business Line}}</ref> ) ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಬಂದರು ಚೀನೀ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಮೇಲಿನ ಆಡ್ರಿಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಮಧ್ಯ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರದವರೆಗೆ ಸಾಗುವ ಮೆರಿಟೈಮ್ [[ರೇಷ್ಮೆ ಮಾರ್ಗ|ಸಿಲ್ಕ್ ರೋಡ್‌ನ]] ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>[https://asia.nikkei.com/Business/Transportation/Chinese-state-port-operator-s-India-and-Vietnam-acquisitions-stall Chinese state port operator's India and Vietnam acquisitions stall]</ref><ref>Jean-Marc F. Blanchard "China’s Maritime Silk Road Initiative and South Asia" (2017), pp 81.</ref><ref>Richard T. Griffiths "China's Belt and Road at Sea" (2020).</ref> == ಬಂದರು == ಬಹುಪಯೋಗಿ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳು ಒಟ್ಟು ೧.೮ ಸಾವಿರ ಮೀಟರ್‌ ಉದ್ದ ಹಾಗೂ ಬರ್ತ್ ೯ ರಿಂದ ೧೬.೫ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಆಳವಿದೆ. ೨೭೫ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೧೫.೫ ಮೀಟರ್ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ೭೫ ಸಾವಿರ ಗೆ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಬರ್ತ್ ೨ ಮತ್ತು೧೮೦ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೧೩ ಮೀಟರ್ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ೩೦ ಸಾವಿರ ದಿಬ್ಲ್ಯುಟಿ ಗೆ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ೬೦ ಸಾವಿರ ದಿಬ್ಲ್ಯುಟಿ ವರೆಗಿನ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು, ಬರ್ತ್ ೩ ಮತ್ತು ೪ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ೨೨೫ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿರುತ್ತವೆ; ಬರ್ತ್ ೩ ಮತ್ತು ೧೪ ಮೀಟರ್ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಬರ್ತ್ ೪ ಜೊತೆಗೆ ೧೨ ಮೀಟರ್ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೫ ಮತ್ತು ೬ ಬರ್ತ್ ಪ್ರತಿ ೨೫೦ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಾಗಿದ್ದು, ಜೊತೆಗೆ ೧೪ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ೧೫೦ ಸಾವಿರ ದಿಬ್ಲ್ಯುಟಿ ವರೆಗಿನ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು. ೭ ಮತ್ತು ೮ ತಲಾ ೧೭೫ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಜೊತೆಗೆ ೧೨ ಮೀಟರ್ ಆಳ ಮತ್ತು ೪೦ ಸಾವಿರ ದಿಬ್ಲ್ಯುಟಿ ವರೆಗಿನ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು. ಬಾರ್ಜ್ ಅಗಲ ೮೦ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೬ ಮೀಟರ್ ಆಳ ಮತ್ತು ೨೫೦೦ ದಿಬ್ಲ್ಯುಟಿ ಯ ಹಡಗುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ೨೧ ಮುಚ್ಚಿದ ಡಾಕ್‌ಸೈಡ್ ಗೋದಾಮುಗಳನ್ನು ೧.೩೭ ಲಕ್ಷ (೧೩೭ ಸಾವಿರ) ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಗೋಧಿ, ಸಕ್ಕರೆ, ಅಕ್ಕಿ, ರಸಗೊಬ್ಬರ, ರಸಗೊಬ್ಬರಕ್ಕಾಗಿ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಯುಕ್ತ ಕೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬಂದರು ಉಕ್ಕಿನ ಹಾಳೆಗಳು, ಸುರುಳಿಗಳು, ಪ್ಲೇಟ್, ಕ್ಲಿಂಕರ್, ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಪ್, ಉಪ್ಪು, ಕೋಕ್, ಬೆಂಟೋನೈಟ್ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲುಗಳಿಗಾಗಿ ೮.೮ ಲಕ್ಷ (೮೮೦ ಸಾವಿರ) ಚದರ ಮೀಟರ್ ತೆರೆದ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ರೈಲ್ವೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ೨೬ ಸಾವಿರ ಚದರ ಮೀಟರ್ ತೆರೆದ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಬಂದರು ದಿನಕ್ಕೆ ೧೨೦೦ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಗೋಧಿ-ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ದಿನಕ್ಕೆ ೫೦೦ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಬಲ್ಲ ಅಕ್ಕಿ-ವಿಂಗಡಣೆ ಮತ್ತು -ಗ್ರೇಡಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಹಲವಾರು ಸೇರ್ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ. ೮,೬೦೦ ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಎರಡು ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ. ಹೊಸ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ನಾಟಿಕಲ್ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಟರ್ಮಿನಲ್ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೂರು ಆಳವಾದ ನೀರಿನ ಕಡಲಾಚೆಯ ಬರ್ತ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಮತ್ತು ಇತರ ಒಣ ಬೃಹತ್ ಸರಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಸೆಟ್‌ಗಳ ಸ್ಟಾಕ್‌ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. [[ಕಜಾಕಸ್ಥಾನ್|ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್]] [[ಇರಾನ್]] - [[ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್]] - [[ಕಜಾಕಸ್ಥಾನ್|ಕಝಾಕಿಸ್ತಾನ್]] ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ಸರಕುಗಳಿಗೆ ನೇರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಟರ್ಮಿನಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="mundhrakz">{{Cite news|url=http://us4.campaign-archive1.com/?u=d1e6f0d745e7feb80889ed4b2&id=f6a9a0fba2&e=9321ea927a#issue-7|title=Kazakhstan eyeing terminal at Mundhra to boost bilateral trade|publisher=Colibri Law Firm}}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ನವಿನಾಲ್ ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮುಂದ್ರಾದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಚೋರ್ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುವುದು. ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹಂತ ೨ಎ ಬ್ರೇಕ್‌ವಾಟರ್‌ಗಳು, ಡ್ರೆಡ್ಜಿಂಗ್, ರಿಕ್ಲೇಮೇಶನ್ ಜೊತೆಗೆ ಬೇಸಿನ್ ಕಂಟೈನರ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ನಿರ್ಮಾಣ, ಎರಡು ರೋಲ್-ಆನ್/ರೋಲ್-ಆಫ್ ಸರ್ವೀಸ್ ಬರ್ತ್‌ಗಳು, ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಬರ್ತ್ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್-ಅಪ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ದ್ರವೀಕೃತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಸ ಮೀಸಲಾದ ಬರ್ತ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ತನ್ನ ರಸ್ತೆ ಜಾಲವನ್ನು ನವೀಕರಿಸುತ್ತಿದೆ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ದ್ವಿಪಥದ ರಸ್ತೆಗೆ ಎರಡು ಲೇನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಬಹು ಉತ್ಪನ್ನ ಬಂದರು ಆಧಾರಿತ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ (ಎಸ್‌ಇಸಡ್). ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೫ ರಂತೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಕು ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ೩೩೮ ಎಮ್.ಎಮ್.ಟಿ. ಹೊಂದಿದೆ. ಅದಾನಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಉದ್ಯಮಿ [[ಗೌತಮ್ ಅದಾನಿ|ಶ್ರೀ ಗೌತಮ್ ಅದಾನಿ]] ಅವರು ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬರ್ತ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮೊದಲನೆಯದು. ಕೇವಲ ೧೨ ವರ್ಷಗಳ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೧೦ ಕೋಟಿ (೧೦೦ ಮಿಲಿಯನ್) ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು ಆ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಂದರು ಆಯಿತು. ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬಂದರು ವಲಯದಲ್ಲಿ ೩೫% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗದ ಸಿಎಜಿಆರ್ ಅನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಿದೆ.<ref name="Economic_cargo">{{Cite news|url=http://m.economictimes.com/PDAET/articleshow/4839907.cms|title=Cargo volumes lift Mundra Port net 76%|date=31 July 2009|work=Economic Times}}</ref> ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಉತ್ತರ ಕೊಲ್ಲಿ ಆಫ್ ಕಚ್‌ನಲ್ಲಿದೆ, ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೈಲು, ರಸ್ತೆ, ವಾಯು ಮತ್ತು ಪೈಪ್‌ಲೈನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗೆ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಗೆ ಆದ್ಯತೆಯ ಗೇಟ್‌ವೇ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬಂದರನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಂಟೈನರ್‌ಗಳು, ಡ್ರೈ ಬಲ್ಕ್, ಬ್ರೇಕ್ ಬಲ್ಕ್, ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಕಾರ್ಗೋ ಮತ್ತು ಆಟೋಮೊಬೈಲ್‌ಗಳು. ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೩೩೮ ಎಂಎಂಟಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಇದು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ. ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ೨೦೨೦-೨೧ ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೧೪.೪೪ ಕೋಟಿ (೧೪೪.೪ ಮಿಲಿಯನ್)ಎಂಟಿ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಂದರು ಆಗಿದೆ.<ref name="Economic_cargo"/> ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಡೀಪ್ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಪೋರ್ಟ್ ಮಾದರಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬಂದರು ಆಧಾರಿತ ಎಸ್‌ಇಸಡ್ ನ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಪ್ರವರ್ತಿಸಿದೆ. ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬಹು-ಉತ್ಪನ್ನ ಎಸ್‌ಇಸಡ್ ಅನ್ನು ೧೩೫ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (೧೩,೫೦೦ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಹರಡಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಅಧಿಸೂಚಿತ ಬಹು-ಉತ್ಪನ್ನ ಎಸ್‌ಇಸಡ್ ೬,೪೭೩ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ೧೬೮ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಉಗ್ರಾಣ ವಲಯವಾಗಿ ಅಧಿಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.sebi.gov.in/dp/mudradraft1.pdf|title=MUNDRA PORT AND SPECIAL ECONOMIC ZONE LIMITED|publisher=SEBI}}</ref> == ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Gujarat,_Mundra_Port_Aerial_View_1999_to_2011,_India.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d5/Gujarat%2C_Mundra_Port_Aerial_View_1999_to_2011%2C_India.jpg/220px-Gujarat%2C_Mundra_Port_Aerial_View_1999_to_2011%2C_India.jpg|thumb| ಮುಂದ್ರಾ ಪೋರ್ಟ್ ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟ ೧೯೯೯ ರಿಂದ ೨೦೧೧]] * ೧೯೯೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ - ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಒಂದು ಬರ್ತ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು <ref>{{Cite web|url=http://www.constructionupdate.com/News.aspx?nId=kAjRb2ljDcx23LNmwSQgdg==|title=Mundra Port commences coal terminal operations|date=January 2011|publisher=Construction Update|access-date=22 March 2014|archive-date=4 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304080953/http://www.constructionupdate.com/News.aspx?nId=kAjRb2ljDcx23LNmwSQgdg==|url-status=dead}}</ref> * ೨೦೦೬ ಏಪ್ರಿಲ್ - ಮುಂಡ್ರಾದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ (ಎಸ್‌ಇಸಡ್) ಗಾಗಿ ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿದೆ * ೨೦೦೭ ** ಮುಂದ್ರಾ ಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ತಲಾ ₹೧೦ ರ ೪೦,೨೫೦,೦೦೦ ಇಕ್ವಿಟಿ ಷೇರುಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ [[ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ ಚಿಹ್ನೆ|₹]] ೪೦೦ – ₹೪೪೦ ಬೆಲೆ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೊಡುಗೆ (ಐಪಿಓ) ಅನ್ನು ನೀಡಿ <ref>{{Cite web|url=http://www.moneycontrol.com/news/ipo-issues-open/mundra-port-ipo-opensnov-1-price-band-at-rs-400-440_310391.html|title=Mundra Port IPO opens on Nov 1, price band at Rs 400–440|date=29 October 2007|publisher=Money Control}}</ref> * ೨೦೧೦ ** ನಾಲ್ಕು ಪಥವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.೧.೫&nbsp;ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ರೋಬ್ ಅನ್ನು ₹ ೫೦ ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸರಕು ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ವೇಗಗೊಳಿಸಲು ೧೦೦ ಎಮ್‌ಟಿ ಭಾರವನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಬಂದರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ ನಾಲ್ಕು-ಪಥದ ಆಗಿದೆ <ref>{{Cite web|url=http://indianrlys.wordpress.com/tag/first-private-four-lane-rob/|title=India's first Rail-overbridge inaugurated|date=30 June 2010|publisher=Indian Railway Turn Around News}}</ref> ** ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೬ ಕೋಟಿ (೬೦ ಮಿಲಿಯನ್) ಟನ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಮದು ಟರ್ಮಿನಲ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು <ref>{{Cite web|url=http://www.indiamart.com/mpsezl/aboutus.html|title=Mundra Port & Special Economic Zone Limited|publisher=India Mart|archive-url=https://archive.today/20130126073311/http://www.indiamart.com/mpsezl/aboutus.html|archive-date=2013-01-26|access-date=2015-07-08}}</ref> * ೨೦೧೧ ** ಟರ್ಮಿನಲ್ ಮೂರು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ * ೨೦೧೨ ** ಅದಾನಿ ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ** ಮುಂದ್ರಾ ಮತ್ತು ಆದಿಪುರ ನಡುವಿನ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕದ ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಈಗ ೧೧೭ಕಿ.ಮೀ. ರಷ್ಟು ಖಾಸಗಿ ರೈಲು ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&nbsp; * ೨೦೧೪ ** ಅದಾನಿಯ ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೧೦೦ ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಟಿ ಸರಕು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿದೆ. ಮುಂದ್ರಾ ಪೋರ್ಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪೋರ್ಟ್ ಡೆವಲಪರ್ ಮತ್ತು ಆಪರೇಟರ್ [[ಅದಾನಿ ಗ್ರೂಪ್|ಅದಾನಿ ಗ್ರೂಪ್‌ನ]] ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.business-standard.com/article/companies/adani-s-mundra-port-handles-100-mmt-cargo-in-fy-14-114033100833_1.html|title=Adani's Mundra Port handles 100 MMT cargo in FY '14 &#124; Business Standard News|date=31 March 2014|work=Business Standard India}}</ref> == ಬಂದರು ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ == [[ಚಿತ್ರ:Mundra_port.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Mundra_port.jpg/220px-Mundra_port.jpg|thumb| ಟಗ್ ಬರ್ತ್ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದರು ನೋಟ]] ಬಂದರು ಆಳವಾದ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಬರ್ತ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ ಮಾಡಲು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿದ ಕ್ಯಾಪ್ಸೈಜ್ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ದೊಡ್ಡ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.crisil.com/Ratings/RatingList/RatingDocs/mundra-port-special-ec-zone_01jun10.htm?cn=MPSEZL|title=CRISIL 'AA' for Mundra Port and Special Economic Zone's NCD Programme|date=1 June 2010|publisher=Crisil|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923211216/http://www.crisil.com/Ratings/RatingList/RatingDocs/mundra-port-special-ec-zone_01jun10.htm?cn=MPSEZL|archive-date=23 September 2015|access-date=8 July 2015}}</ref> ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಸರಕು-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶೇಖರಣಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಂದರು ೨,೨೫,೦೦೦ ಚದರ ಮೀಟರ್ ಮುಚ್ಚಿದ ಗೋಡೌನ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೩,೧೫೦,೦೦೦ ಚದರ ಮೀಟರ್ ತೆರೆದ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಯಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬಂದರು ಆವರಣದೊಳಗೆ ಆಮದು ಅಥವಾ ರಫ್ತು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಹೊಂದಿದೆ. ಎ‌ಎಸ್‌ಪಿಇ ನಲ್ಲಿನ ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರದ ೯೭ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ದ್ರವ ಸರಕುಗಳ ಶೇಖರಣೆಗಾಗಿ ಒಟ್ಟು ೪,೨೫,೦೦೦ ಕಿಲೋಲೀಟರ್ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ತಲೆಕೆಳಗಾದ ಕೊಳವೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬಂದರಿನ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಅದರ ಸಮುದ್ರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬೇಕು. ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಸರಕು-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಣೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ರಸಗೊಬ್ಬರ ಕಾರ್ಗೋ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ (ಎಫ್‌ಸಿಸಿ) ರಸಗೊಬ್ಬರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ. ಎಫ್‌ಸಿಸಿಯು ೨ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ೪೪ ಬ್ಯಾಗಿಂಗ್ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ೬೬೦ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಗ್ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ೫೦-ಕೆಜಿ ಚೀಲಗಳು ಮತ್ತು ದಿನಕ್ಕೆ ೮-೧೦ ರೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಲೋಡ್ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಅಂದರೆ ದಿನಕ್ಕೆ ೨೫,೬೦೦ ಟನ್‌ಗಳು.<ref>{{Cite web|url=http://www.superbrandsindia.com/images/brand_pdf/business_3rd_edition_2011/ADANI.pdf|title=Business of Success|publisher=Super Brands India|archive-url=https://web.archive.org/web/20180501225757/http://www.superbrandsindia.com/images/brand_pdf/business_3rd_edition_2011/ADANI.pdf|archive-date=2018-05-01|access-date=2015-07-08}}</ref> ಉಕ್ಕಿನ ಅಂಗಳವು ೧,೨೦,೦೦೦ ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಉಕ್ಕಿನ ಶೇಖರಣಾ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸ್ಟೀಲ್ ಯಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೮ ಗೋಲಿಯಾತ್ ಕ್ರೇನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೨ ಮೊಬೈಲ್ ಕ್ರೇನ್‌ಗಳು ವ್ಯಾಕ್ಯೂಮ್ ಲಿಫ್ಟ್ ಅಟ್ಯಾಚ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳು, ಸ್ಟೀಲ್ ಕಾಯಿಲ್‌ಗಳು, ಸ್ಲ್ಯಾಬ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಬಹು ಅಟ್ಯಾಚ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ೬ ಫೋರ್ಕ್‌ಲಿಫ್ಟ್‌ಗಳು, ೧ ರೀಚ್ ಸ್ಟ್ಯಾಕರ್ ಮತ್ತು ೬೦ ಟ್ರೇಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಆಂತರಿಕ ಸಾರಿಗೆಗಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಂದರು ಪ್ರದೇಶದ ಜೊತೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಭೂಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಒಂದು ಭಾಗವು ಈಗ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ SEZ ಆಗಿದೆ, ಇದು ಈಗ ದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಂದರು ಆಧಾರಿತ ಬಹು ಉತ್ಪನ್ನ SEZ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-05-07/news/31610801_1_sunrise-sectors-long-term-investment-long-term/3|title=Sectors and stocks that could be considered for investment on long term basis|date=7 May 2012|publisher=Economic Times|access-date=2022-08-14|archive-date=2013-01-03|archive-url=https://archive.today/20130103154206/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-05-07/news/31610801_1_sunrise-sectors-long-term-investment-long-term/3|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತದ GDP ಯ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಈ SEZ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಸ್ತೆ, ರೈಲು ಮತ್ತು ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಜಾಲದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ೮೪ರಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ೨&nbsp;ಕಿಮೀ ಇದು ಬಂದರು, ಕಂಟೇನರ್ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳು, ರೈಲು, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ಕಂಟೇನರ್ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಶೇಖರಣಾ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರನ್ನು ಲೈಟ್ ಮತ್ತು ಹೆವಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಕಾರ್ಗೋ, ಆಟೋ ಮತ್ತು ಆಟೋ ಘಟಕಗಳು, ಜವಳಿ ಮತ್ತು [[ಉಡುಗೆ|ಉಡುಪುಗಳು]], [[ಔಷಧ|ಫಾರ್ಮಾಸ್ಯುಟಿಕಲ್ಸ್]] ಡೈಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ರಾಸಾಯನಿಕ, ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಮರ ಮತ್ತು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳು, ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ, ಲೋಹ ಮತ್ತು ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಖನಿಜ ಇತ್ಯಾದಿ <ref>{{Cite web|url=http://www.superbrandsindia.com/images/brand_pdf/business_3rd_edition_2011/ADANI.pdf|title=Business of Success|publisher=Super Brands India|archive-url=https://web.archive.org/web/20180501225757/http://www.superbrandsindia.com/images/brand_pdf/business_3rd_edition_2011/ADANI.pdf|archive-date=2018-05-01|access-date=2015-07-08}}</ref> ಇದು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]], [[ಹರಿಯಾಣ]], [[ಪಂಜಾಬ್]], ದೆಹಲಿ-ಎನ್‌ಸಿಆರ್, [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]], [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ]], [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ|ಉತ್ತರಾಖಂಡದ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಇತರ ಬಂದರುಗಳಿಗಿಂತ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರದ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. == ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬರ್ತ್‌ಗಳು == ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿನ ಸಾಗರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವು ಡ್ರೈ ಬಲ್ಕ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೇಕ್ ಬಲ್ಕ್ ಕಾರ್ಗೋವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಹತ್ತು ಬರ್ತ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ದ್ರವ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮೂರು ಬರ್ತ್‌ಗಳು, ರೋ-ರೋ ಬರ್ತ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಆರು ಕಂಟೈನರ್ ಬರ್ತ್‌ಗಳು, ಮೂರು ಯಾಂತ್ರಿಕೃತ ಆಮದು ಕಾರ್ಗೋ ಬರ್ತ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಆಮದುಗಳಿಗಾಗಿ ೨ ಸಿಂಗಲ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಮೂರಿಂಗ್‌ಗಳು.. ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ಆಮದು ಕಾರ್ಗೋ ಬರ್ತ್‌ಗಳು ೧೯ ಮೀಟರ್‌ಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಬಲ್ಲವು ಮತ್ತು ಇತರ ಬರ್ತ್‌ಗಳು ಗರಿಷ್ಠ ೧೭ ಮೀಟರ್‌ಗಳ ಡ್ರಾಫ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಬಲ್ಲವು. ಎಸ್‌‌ಎಸ್‌ಇ ಸೌಲಭ್ಯವು ೩೨ ಮೀಟರ್‌ಗಳ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಂದರು ತನ್ನದೇ ಆದ ಟಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪೈಲಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣಾ ಡ್ರೆಜ್ಜಿಂಗ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಡ್ರೆಡ್ಜರ್‌ಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಮೂಲಕ ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಕರಡು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Mundra Port and SEZ Ltd">{{Cite web|url=http://gmbports.org/showpage.aspx?contentid=1522|title=Mundra Port and SEZ Ltd|publisher=Gujarat Maritime Port|archive-url=https://web.archive.org/web/20130604230717/http://www.gmbports.org/showpage.aspx?contentid=1522|archive-date=2013-06-04|access-date=2012-10-01}}</ref> ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಟರ್ಮಿನಲ್ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]] ಆಮದು ಟರ್ಮಿನಲ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ೪ ಕೋಟಿ (೪೦ ಮಿಲಿಯನ್) ಟನ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಬಲ್ಲದು. ಇದನ್ನು {{INRConvert|2000|c}} ) ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ <ref>{{Cite web|url=http://www.dnaindia.com/report.asp?newsid=1188706|title=Adani has made some very 'power'ful moves|date=2008-09-09|publisher=dnaindia.com|access-date=2010-03-17}}</ref> == ಬಂದರು ಸಂಪರ್ಕ == ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ರೈಲು ಹಳಿ, ರಸ್ತೆ ಜಾಲ, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಸ್ ಕಂಟ್ರಿ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಒಳನಾಡಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. === ರೈಲು === ಮುಂದ್ರಾ ಪೋರ್ಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಮುಂದ್ರಾದಿಂದ ಆದಿಪುರಕ್ಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾದ ೭೬-ಕಿಮೀ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ಜಾಲದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ರೈಲು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವು ಡಬಲ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಕಂಟೈನರ್ ರೈಲುಗಳು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ-ಪ್ರಯಾಣದ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ದಿನಕ್ಕೆ ೧೩೦ ರೈಲುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ರಸ್ತೆ === ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ೮ಎ ಎಕ್ಸ್‌ಟಿಎನ್ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಳನಾಡಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. & ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ೬ ಮತ್ತು ೪೮. ಬಂದರಿನ ಸಾಮೀಪ್ಯದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು-ಲೇನ್ ರೈಲು-ಮೇಲ್ಸೇತುವೆ (ಆರ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ಒಬಿ) ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ, ಎರಡು ಸಾರಿಗೆ ವಿಧಾನಗಳು ಅಂದರೆ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲು, ಪರಸ್ಪರರ ಚಲನೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. === ಗಾಳಿ === ಮುಂಡ್ರಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು 'ಖಾಸಗಿ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ' ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಏರ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ (ಎಟಿಸಿ) ಜೊತೆಗೆ ಇದನ್ನು [[ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ|ಏರ್‌ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] (ಎ‌ಎಐ) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಭುಜ್‌ನಲ್ಲಿವೆ (೬೫&nbsp;ಕಿಮೀ) ಮತ್ತು [[ಕಾಂಡ್ಲಾ]] (೬೦ ಕಿಮೀ). ಮುಂದ್ರಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ರನ್‌ವೇಯನ್ನು ೪,೫೦೦ ಮೀಟರ್‌ಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಕಂಪನಿಯು ಯೋಜಿಸಿದೆ. ಇದು ನಿಖರವಾದ ವಿಧಾನ ಮಾರ್ಗ ಸೂಚಕ (ಪಿಎಪಿಐ) ಅನ್ನು ಸಹ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ವಿಮಾನಕ್ಕಾಗಿ ಸುರಕ್ಷಿತ ರಾತ್ರಿ ಇಳಿಯುವಿಕೆಗಾಗಿ ಅಪ್ರೋಚ್ ಮತ್ತು ರನ್‌ವೇ ಲೈಟಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಸಹ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ರಾತ್ರಿ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಸೌಲಭ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏರ್ ಕಾರ್ಗೋ ಹಬ್ ಅನ್ನು ನವೀಕರಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದೆ. === ಪೈಪ್ಲೈನ್ಗಳು === ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಮೂರು ಕ್ರಾಸ್-ಕಂಟ್ರಿ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರ ಒಳನಾಡಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಒಂದು ಐಓಸಿಎಲ್ ಪಾಣಿಪತ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಕ್ಕೆ ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಎರಡನೆಯ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್ ಬಟಿಂಡಾ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವ ಬಿಳಿ ತೈಲ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. == ಸರಕುಗಳು == ಅದಾನಿ ಬಂದರುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ: * [[ಯೂರಿಯಾ]], ಡಿಎಪಿ, ಎಂಒಪಿ ಇತ್ಯಾದಿ ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳು. * ಹಳದಿ ಬಟಾಣಿ, ಡಿಓಸಿ, ಗೋಧಿ ಮುಂತಾದ ಕೃಷಿ ಸರಕುಗಳು. * [[ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್|ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ]], ಪಿಓಎಲ್, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು, ಖಾದ್ಯ ತೈಲ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿದಂತೆ ದ್ರವ ಸರಕು. * ಸ್ಟೀಮ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕೋಕಿಂಗ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಕಂಟೈನರ್‌ಗಳು, ಆಟೋಮೊಬೈಲ್‌ಗಳು, ಸ್ಟೀಲ್ ಕಾರ್ಗೋ, ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಕಾರ್ಗೋ ಮತ್ತು ಖನಿಜಗಳು == ಸರಕು ನಿರ್ವಹಣೆ == ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಡ್ರೈ, ಬಲ್ಕ್, ಬ್ರೇಕ್ ಬಲ್ಕ್, ಲಿಕ್ವಿಡ್, ಕ್ರೂಡ್ ಆಯಿಲ್, ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಕಾರ್ಗೋ, ಕಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಟೈನರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸರಕು ಬೇಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಂದ್ರಾ ಪೋರ್ಟ್ ಮೊಬೈಲ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಕ್ರೇನ್‌ಗಳು (೧೬ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು), ಗ್ರಾಬ್ ಶಿಪ್ ಅನ್‌ಲೋಡರ್‌ಗಳು (೭ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು), ಪೇ ಲೋಡರ್‌ಗಳು, ಅಗೆಯುವ ಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೇಕ್-ಬಲ್ಕ್ ಕಾರ್ಗೋವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕನ್ವೇಯರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳಂತಹ ಸರಕು ನಿರ್ವಹಣೆ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಬರ್ತ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಶೇಖರಣಾ ಪ್ರದೇಶದ ನಡುವೆ ಸರಕುಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಬಾಡಿಗೆ ಡಂಪರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರು ಜೆಟ್ಟಿಯಿಂದ ಲಿಕ್ವಿಡ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಫಾರ್ಮ್‌ಗೆ ದ್ರವ ಸರಕುಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ೯ ಡಾಕ್‌ಲೈನ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಂಟೈನರ್ ಟರ್ಮಿನಲ್‌ಗಳು ೨.೧ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಕ್ವೇ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಯೋಜಿತ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ೧೮ ರೈಲ್ ಮೌಂಟೆಡ್ ಕ್ವೇ ಕ್ರೇನ್‌ಗಳು, ೪೮ ರಬ್ಬರ್ ಟೈರ್ ಗ್ಯಾಂಟ್ರಿ ಕ್ರೇನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ೧೭,೪೦೦ ನೆಲದ ಸ್ಲಾಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮರಳುಗಳು. == ವಿವಾದಗಳು == === ಪರಿಸರ ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ === ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಕೇಂದ್ರದ [[ಸುನೀತಾ ನರೈನ್|ಸುನಿತಾ ನಾರಾಯಣ್]] ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರ [[ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯ|ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯವು]] ಗುಜರಾತ್‌ನ [[ಕಚ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮುಂದ್ರಾ ವೆಸ್ಟ್ ಪೋರ್ಟ್ ಬಳಿ M/s ಅದಾನಿ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಎಸ್‌ಇಸಡ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಹಡಗು ಒಡೆಯುವ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ರಚಿಸಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮, ೨೦೧೩ ರಂದು ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಮಿತಿಯು ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್‌ಗಳ ನಾಶ, ತೊರೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ಲಿಯರೆನ್ಸ್ ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗದ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://cseindia.org/userfiles/adani_final_report.pdf|title=Report of the Committee for Inspection of M/s Adani Port & SEZ Ltd. Mundra, Gujarat|website=Centre for Science and Environment|pages=78–83|archive-url=https://web.archive.org/web/20130827164752/http://cseindia.org/userfiles/adani_final_report.pdf|archive-date=27 August 2013|access-date=5 August 2013}}</ref> ತರುವಾಯ, ಜುಲೈ ೨೯, ೨೦೧೩ ರಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪೀಡಿತ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಜನರು ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಅದರ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.indiaenvironmentportal.org.in/content/379006/eia-and-environmental-management-plan-for-adani-ports-and-sez-limiteds-ship-recycling-facility-new-mundra-west-port-in-kutch-district-gujarat/|title=EIA and environmental management plan for Adani Ports and SEZ Limited's ship recycling facility new Mundra west port in Kutch district, Gujarat|website=indiaenvironmentportal.org.in|access-date=13 September 2018|archive-date=13 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180913112626/http://www.indiaenvironmentportal.org.in/content/379006/eia-and-environmental-management-plan-for-adani-ports-and-sez-limiteds-ship-recycling-facility-new-mundra-west-port-in-kutch-district-gujarat/|url-status=dead}}</ref> === ಅಕ್ರಮ ಔಷಧ ವ್ಯಾಪಾರ === ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ೨,೯೮೮.೨೨ಕೀಇರಾನ್‌ನ ಬಂದರ್ ಅಬ್ಬಾಸ್‌ನಿಂದ ಮುಂದ್ರಾ ಬಂದರಿಗೆ ಬಂದ ಎರಡು ಕಂಟೈನರ್‌ಗಳಿಂದ [[ಬ್ರೌನ್ ಶುಗರ್ (ಅಮಲು ಪದಾರ್ಥ)|ಹೆರಾಯಿನ್]] ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/nearly-3000-kg-heroin-seized-at-mundra-port-in-gujarat/article36553910.ece|title=Nearly 3,000 kg heroin seized at Mundra port in Gujarat|last=Pandey|first=Devesh K.|date=19 September 2021|work=The Hindu}}</ref> ಹೆರಾಯಿನ್ ಅನ್ನು [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಿಂದ]] ಹುಟ್ಟಿದ ಅರೆ-ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ [[ಬಳಪದ ಕಲ್ಲು|ಟಾಲ್ಕ್ ಕಲ್ಲುಗಳ]] ರವಾನೆಯಂತೆ ವೇಷ ಮಾಡಲಾಯಿತು. == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಕಂಟೇನರ್ ಸಾರಿಗೆ * [[ಕಾಂಡ್ಲಾ|ಕಾಂಡ್ಲಾ ಬಂದರು]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} <nowiki> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]]</nowiki> [[ವರ್ಗ:ಬಂದರುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] kya79sed8tbvkd61mun2v5jf7lrw4s8 0 144908 1374167 1341560 2026-05-26T13:33:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374167 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=September 2020}} {{Infobox company | name = ಕಲ್ಯಾಣಿ ಗ್ರೂಪ್ | logo = Kalyani Group logo.png | logo_size = | logo_alt = Kalyani Group's logo | logo_caption = | type = ಸಂಘಟಿತ | industry = {{ubl|ಉಕ್ಕು|ಏರೋಸ್ಪೇಸ್|ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಉದ್ಯಮ|ರಕ್ಷಣಾ|ಆಟೋಮೋಟಿವ್|ಶಕ್ತಿ}} | founded = {{Start date and age|df=yes|1961|06|19}}<ref>{{cite web |title=CHAIRMAN'S SPEECH TO THE MEMBERS OF THE COMPANY AT THE 50th ANNUAL GENERAL MEETING ON WEDNESDAY, 10th AUGUST 2011 |url=https://www.bharatforge.com/assets/pdf/chairman/Chairmans-2011.pdf |website=Bharat Forge |access-date=27 January 2022 |date=10 August 2011}}</ref> in [[Mumbai]]<ref>{{cite web |title=Bharat Forge History |url=https://economictimes.indiatimes.com/bharat-forge-ltd/infocompanyhistory/companyid-13958.cms |website=The Economic Times |access-date=27 January 2022 |language=en}}</ref> | founder = ನೀಲಕಂಠರಾವ್ ಕಲ್ಯಾಣಿ | hq_location_city = [[ಪುಣೆ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] | hq_location_country = ಭಾರತ | area_served = ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ | key_people = ಬಾಬಾಕಲ್ಯಾಣಿ <small>([[ಅಧ್ಯಕ್ಷ]])</small> | brands = [[ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್]], [[Sharp Corporation|Sharp]], [[Meritor]] | revenue = US$ 3 billion (೨೦೧೫)<ref>{{cite web |url=https://www.bssl.co.in/about-us/kalyani-group/ |access-date=27 January 2022}}</ref> | owner = ಬಾಬಾಕಲ್ಯಾಣಿ | num_employees = ೧೦,೦೦೦ (೨೦೧೦) }}   '''ಕಲ್ಯಾಣಿ ಸಮೂಹವು''' ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಸಂಘಟಿತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ (ಕಂಪನಿ)|ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದೆ]]. ಅಂದರೆ, ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸ್ಟೀಲ್, ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಮತ್ತು ನಾನ್-ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಘಟಕಗಳು, ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ [[ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ|ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು]].<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/kalyani-group-to-set-up-missile-mro-in-hyderabad/article26554851.ece|title=Kalyani Group to set up Missile MRO in Hyderabad|last=Kumar|first=V. Rishi|date=16 March 2019|website=@businessline|language=en|access-date=5 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://defense-update.com/20140207_kalyani-group-expands-defense-activities-artillery-systems-modernization-upgrading.html|title=Kalyani Group Expands Defense Activities, into Artillery, Systems Modernization and Upgrading|last=Eshel|first=Tamir|date=7 February 2014|website=Defense Update|language=en-US|access-date=5 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Kalyani-Group-and-Junghans-Defence-partner-to-supply-fuzing-systems/articleshow/51645763.cms|title=Kalyani Group and Junghans Defence partner to supply fuzing systems|last=Sequeira|first=Newton|date=1 April 2016|language=en|access-date=5 February 2020}}</ref> ಇದು ರಕ್ಷಣಾ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ದಾಪುಗಾಲು ಹಾಕಿದೆ. ಇದನ್ನು ಡೆಫ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಪೊ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/industry/bharat-forge-looks-to-build-quadcopter-to-help-army-carry-on-mountainous-terrain/1494931/|title=Bharat Forge looks to build quadcopter, to help Army carry on mountainous terrain|date=22 February 2019|website=The Financial Express|language=en-US|access-date=5 February 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://auto.economictimes.indiatimes.com/news/industry/kalyani-group-mulls-doubling-of-revenues-from-defence-business/63729991|title=Kalyani Group mulls doubling of revenues from defence business – ET Auto|last=www.ETAuto.com|website=ETAuto.com|language=en|access-date=5 February 2020}}</ref> ಸಮೂಹದ ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟು ೨೦೧೧ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಯು‌ಎಸ್‌ಡಿ ೨.೫ ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ಮೀರಿದೆ <ref>{{Cite news|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-03-30/news/31260919_1_joint-ventures-kalyani-group-foreign-partner|title=Bharat Forge plans towed gun system for armed forces|date=30 March 2012|work=[[The Economic Times]]|access-date=26 October 2012|archive-date=16 ಆಗಸ್ಟ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130816094319/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-03-30/news/31260919_1_joint-ventures-kalyani-group-foreign-partner|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಅಲ್‌ಸ್ಟೋಮ್, ಕಾರ್ಪೆಂಟರ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್, ಐಚ್ಪೆ-ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಯಾನ್, ಮೆರಿಟರ್, ಶಾರ್ಪ್ [[ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್|ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್]] ಮತ್ತು ರಾಫೆಲ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ನಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[ಕಲ್ಯಾಣಿ]] ಸಮೂಹವನ್ನು ನೀಲಕಂಠ ರಾವ್ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಸಮೂಹದ ಮೊದಲ [[ಕಂಪನಿ/ಸಂಘ (ಕಾನೂನು )|ಕಂಪನಿ]], [[ಭಾರತ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್|ಭಾರತ್]] ಫೋರ್ಜ್ ಅನ್ನು ೧೯ ಜೂನ್ ೧೯೬೧ ರಂದು <ref>{{Cite web|url=https://www.bharatforge.com/assets/pdf/chairman/Chairmans-2011.pdf|title=CHAIRMAN'S SPEECH TO THE MEMBERS OF THE COMPANY AT THE 50th ANNUAL GENERAL MEETING ON WEDNESDAY, 10th AUGUST 2011|date=10 August 2011|website=Bharat Forge|access-date=27 January 2022}}</ref> ಸಂಘಟಿತವಾಯಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ನೀಲಕಂಠರಾವ್ ಅವರ ಪುತ್ರ [[ಬಾಬಾ ಕಲ್ಯಾಣಿ]] ಅವರು ಈ ಗುಂಪಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಕಂಪನಿಗಳು == ಗ್ರೂಪ್ ಹಲವಾರು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: === ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ === ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಸಮೂಹದ ಮೊದಲ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು ೧೯ ಜೂನ್ ೧೯೬೧ ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಏರೋಸ್ಪೇಸ್, ರೈಲ್ವೆ, [[ಸಾಗರ]], ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ಶಕ್ತಿಯಂತಹ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಘಟಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಸಮೂಹದ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಕಿಲ್ಸ್‌ಟಾ, ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಸಿಡಿಪಿ, ಮತ್ತು ಬಿಎಫ್ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂಟೆಕ್ನಿಕ್ ಕಂಪನಿಯ [[ಯುರೋಪ್]] ಮೂಲದ ಫೋರ್ಜಿಂಗ್ ಘಟಕಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.kalyanisteels.com/wp-content/uploads/KSLpresn_2015.pdf|title=Kalyani Group|website=Kalyani Steels|access-date=27 January 2022}}</ref> ರಕ್ಷಣಾ ತಯಾರಕ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಕಲ್ಯಾಣಿ ರಾಫೆಲ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೫೧% ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು [[ಇಸ್ರೇಲ್|ಇಸ್ರೇಲಿ]] ರಕ್ಷಣಾ ಕಂಪನಿ ರಾಫೆಲ್ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಜೊತೆಗಿನ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/news-cm/bharat-forge-to-acquire-balance-49-stake-in-kalyani-strategic-systems-121051701099_1.html|title=Bharat Forge to acquire balance 49% stake in Kalyani Strategic Systems|last=Market|first=Capital|date=17 May 2021|work=Business Standard India|access-date=27 January 2022}}</ref> ==== ಶಾರ್ಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ==== ಕಲ್ಯಾಣಿ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ & [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]] ಪ್ರೈ. ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅನ್ನು ೫ ಜುಲೈ ೧೯೮೫ ರಂದು ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಮೂಲಕ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಪನಿಯು ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣದ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಸೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಪ್ಟೋನಿಕಾ ಬ್ರಾಂಡ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವೀಡಿಯೊ ಕ್ಯಾಸೆಟ್ ರೆಕಾರ್ಡರ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ಇದು ೨೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೮೫ ರಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕಂಪನಿಯಾಯಿತು. ಕಂಪನಿಯನ್ನು ೨ ಮೇ ೧೯೮೬ ರಂದು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಶಾರ್ಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಜಪಾನ್‌ನ ಶಾರ್ಪ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಶಾರ್ಪ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೪೦% ಪಾಲನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಕಂಪನಿಯನ್ನು ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಶಾರ್ಪ್ [[ಇಂಡಿಯಾ]] ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/sharp-india-ltd/infocompanyhistory/companyid-12212.cms|title=Sharp India History {{!}} Sharp India Information|website=The Economic Times|language=en|access-date=27 January 2022}}</ref> === ಕಲ್ಯಾಣಿ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ === [[ಕಲ್ಯಾಣಿ]] ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಕೆ‌ಎಸ್‌ಎಲ್) ಅನ್ನು [[ಫೆಬ್ರವರಿ]] ೧೯೭೩ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉಕ್ಕನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಗುಂಪಿನ ಆಂತರಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.kalyanisteels.com/about-us/|title=About us|website=Kalyani Steels|access-date=27 January 2022}}</ref> ಇದು ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಬನ್ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರಲೋಹದ ಉಕ್ಕುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ರಲೋಹದ ಉಕ್ಕಿನ ಇಂಗುಗಳು ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಬಿಲ್ಲೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/company/kalyani-steels-322/information/company-history|title=Kalyani Steels Ltd.|work=Business Standard India|access-date=27 January 2022}}</ref> ==== ಕಲ್ಯಾಣಿ ಕಾರ್ಪೆಂಟರ್ ==== ಕಲ್ಯಾಣಿ ಕಾರ್ಪೆಂಟರ್ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅನ್ನು ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಂಪನಿ ಕಾರ್ಪೆಂಟರ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.emis.com/php/company-profile/IN/Kalyani_Carpenter_Special_Steels_Private_Limited_en_1625195.html|title=Kalyani Carpenter Special Steels Private Limited Company Profile - India {{!}} Financials & Key Executives {{!}} EMIS|website=www.emis.com|access-date=27 January 2022}}</ref> ಪುಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಮೂಲ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಈಗ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಕಾರ್ಪೆಂಟರ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. === ಕಲ್ಯಾಣಿ ಫೋರ್ಜ್ === [[ಎಲ್ಲೋರ|ಎಲ್ಲೋರಾ]] ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಂ. ಪ್ರೈ. ಲಿ. ಅನ್ನು ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ [[ನೀಲಕಂಠ]] ಎ. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೮೧ <ref>{{Cite web|url=https://www.kalyaniforge.co.in/kfl-company/milestones/|title=Milestones|date=19 November 1979|website=Kalyani Forge|access-date=27 January 2022|archive-date=27 ಜನವರಿ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127031109/https://www.kalyaniforge.co.in/kfl-company/milestones/|url-status=dead}}</ref> ಫೋರ್ಜಿಂಗ್‌ಗಳ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್|ವಾಣಿಜ್ಯ]] ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕಂಪನಿಯನ್ನು ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಫೋರ್ಜ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://blog.stockedge.com/kalyani-group-challenging-the-conventional/|title=Kalyani Group - the Top Leader in Technology & Engineering|date=12 February 2021|website=stockedge.com|access-date=27 January 2022}}</ref> === ಕಲ್ಯಾಣಿ ಟೆಕ್ನೋಫೋರ್ಜ್ === ಕಲ್ಯಾಣಿ ಟೆಕ್ನೋಫೋರ್ಜ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಹಿಂದೆ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಥರ್ಮಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್,<ref>{{Cite web|url=https://www.mfg.com/manufacturer/kalyani-technoforge-limited-kalyani-thermal-systems-limited-pune-maharashtra-1443049/|title=Kalyani Technoforge Limited (Kalyani Thermal Systems Limited)|website=MFG|access-date=27 January 2022}}</ref> ಅನ್ನು ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಫೋರ್ಜಿಂಗ್‌ಗಳು, ಯಂತ್ರದ ಘಟಕಗಳು, ಉಪ-ಅಸೆಂಬ್ಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಸೆಂಬ್ಲಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.kalyanitechnoforge.com/about-us/about-ktfl.html|title=About KTFL :: About Us :: Kalyani Technoforge|website=www.kalyanitechnoforge.com|access-date=27 January 2022|archive-date=27 ಜನವರಿ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127034939/http://www.kalyanitechnoforge.com/about-us/about-ktfl.html|url-status=dead}}</ref> === ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಆಕ್ಸಲ್ಸ್ === ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಆಕ್ಸಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎ‌ಎ‌ಎಲ್) ಅನ್ನು ೨೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೮೧ ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಗ್ರೂಪ್ (೩೫.೫೨%) ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಂಪನಿ ಮೆರಿಟರ್ (೩೫.೫೨%) ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಡ್ರೈವ್ ಆಕ್ಸಲ್‌ಗಳು, ನಾನ್-ಡ್ರೈವ್ ಆಕ್ಸಲ್‌ಗಳು, ಫ್ರಂಟ್ ಸ್ಟೀರ್ ಆಕ್ಸಲ್‌ಗಳು, ವಿಶೇಷ ಆಕ್ಸಲ್‌ಗಳು, ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಆಕ್ಸಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡ್ರಮ್ ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಕ್ ಬ್ರೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ಆಕ್ಸಲ್ಸ್ [[ಕರ್ನಾಟಕ]], ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ನ ಜೆಮ್‌ಶೆಡ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.autoaxle.com/About.aspx|title=:: Automotive Axles Limited ::|website=www.autoaxle.com|access-date=27 January 2022}}</ref> === ಕಲ್ಯಾಣಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ === ಕಲ್ಯಾಣಿ [[ಗ್ಲೋಬಲ್ ಡೇಟ|ಗ್ಲೋಬಲ್]] ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅನ್ನು ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ನಗರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.bssl.co.in/kalyani-global/|title=Kalyani Global|website=BSSL|access-date=27 January 2022}}</ref> === ಹಿಕಲ್ === ಹಿಕಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ವಿಶೇಷ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಕ್ರಿಯ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಔಷಧೀಯ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ [[ಆರೋಗ್ಯ]], [[ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಳೆ]] ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಆರ್&ಡಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.hikal.com/page/who-we-are|title=Hikal – Who We Are {{!}} About Us|website=www.hikal.com|access-date=27 January 2022}}</ref> === ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಯಾನ್ ವೀಲ್ಸ್ === [[ರತನ್ ನಾವಲ್ ಟಾಟಾ|ರತನ್ ಟಾಟಾ]] ಅವರ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಹೇಯ್ಸ್ ಲೆಮ್ಮೆರ್ಜ್‌ನಿಂದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಬಾಬಾ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪುಣೆಯ ಚಕನ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಕ್ರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಲೆಮ್ಮರ್ಜ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಕೆ‌ಎಲ್‌ಎಲ್) ಅನ್ನು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಗ್ರೂಪ್ (೭೫%) ಮತ್ತು ಹೇಯ್ಸ್ ಲೆಮ್ಮೆರ್ಜ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇಂಕ್ (೨೫%) ನಡುವೆ ೧೯೯೬ ರಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ, ಹೇಯ್ಸ್ ಲೆಮ್ಮೆರ್ಜ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಾಲನ್ನು ೮೫% ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಗ್ರೂಪ್ ಉಳಿದ ೧೫% ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/archive/kalyani-lemmerz-vrooms-in-with-25-m-to-make-car-wheels/192551/|title=Kalyani Lemmerz vrooms in with $25 m to make car wheels|date=2007-02-23|website=The Financial Express|language=en-US|access-date=2022-01-27}}</ref> ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಲೆಮ್ಮೆರ್ಜ್ ಚಕನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಚಕ್ರ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು $೨೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/companies/kalyani-lemmerz-lines-up-25-m-expansion-plan/articleshow/1676237.cms|title=Kalyani Lemmerz lines up $25 m expansion plan|work=The Economic Times|access-date=2022-01-27}}</ref> ಹೇಯ್ಸ್ ಲೆಮ್ಮೆರ್ಜ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇಂಕ್ ಅನ್ನು ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಕಂಪನಿ ಐಚ್ಪೆ-ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಯಾನ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.americanmachinist.com/archive/beyond-the-cutting-zone/article/21895863/wheelmaker-hayes-lemmerz-bought-for-725-million|title=StackPath|website=www.americanmachinist.com|access-date=2022-01-27}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://europe.autonews.com/article/20111007/COPY/310079926/wheel-maker-hayes-lemmerz-to-be-acquired-by-brazil-s-iochpe-maxion|title=Wheel maker Hayes Lemmerz to be acquired by Brazil's Iochpe-Maxion|date=2011-10-06|website=Automotive News Europe|language=en|access-date=2022-01-27}}</ref> ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಲೆಮ್ಮೆರ್ಜ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅನ್ನು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಯಾನ್ ವೀಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.maxionwheels.com/locations/pune-india|title=Maxion Wheels: Pune, India|website=Maxionwheels|language=en|access-date=2022-01-27}}</ref> === ಬಿಎಫ್ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳು === ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಂಡ್‌ಮಿಲ್ಸ್ ವಿಭಾಗದ ವಿಭಜನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ೧೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೦ ರಂದು ಬಿ‌ಎಫ್ ಯುಟಿಲಿಟೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.bfutilities.com/History.html|title=Welcome to BF Utilties : History|website=www.bfutilities.com|access-date=27 January 2022}}</ref> ಹೂಡಿಕೆ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಬಿಎಫ್ ಯುಟಿಲಿಟೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಿಂದ ಬಿಎಫ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಕಂಪನಿಗೆ ಮತ್ತೆ (ಬಿಎಫ್‌ಐಎಲ್) ೧೪ [[ಜನವರಿ]] ೨೦೧೧ ರಂದು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.bfilpune.com/|title=BF Investment|website=www.bfilpune.com|access-date=2022-01-27}}</ref> === ಕಲ್ಯಾಣಿ ಹೂಡಿಕೆ === ಕಲ್ಯಾಣಿ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಕೆ‌ಐ‌ಸಿಎಲ್) ಅನ್ನು ೨೫ ಜೂನ್ ೨೦೦೯ ರಂದು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್‌ನ ಹೂಡಿಕೆ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಡಿಮರ್ಜ್ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಮೂರು [[ಕಲ್ಯಾಣಿ]] ಸ್ಟೀಲ್ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳ "ಹೂಡಿಕೆ ಅಂಡರ್‌ಟೇಕಿಂಗ್" ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.kalyani-investment.com/|title=About us|website=Kalyani Investment|access-date=27 January 2022}}</ref> === ಬಿಎಫ್ ಹೂಡಿಕೆ === ಬಿಎಫ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಲಿ. (ಬಿ‌ಎಫ್‌ಐಎಲ್) ಬಿಎಫ್ ಯುಟಿಲಿಟೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಿಂದ ಹೂಡಿಕೆ ವಿಭಾಗದ ವಿಭಜನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ೧೪ [[ಜನವರಿ]] ೨೦೧೧ ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಬಿ‌ಎಫ್‌ಐಎಲ್ ಹಲವಾರು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಗ್ರೂಪ್ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.bfilpune.com/|title=BF Investment|website=www.bfilpune.com|access-date=2022-01-27}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.bfilpune.com/ "BF Investment"]. ''www.bfilpune.com''<span class="reference-accessdate">. </span></cite></ref> === ಬಾರಾಮತಿ ಸ್ಪೆಷಾಲಿಟಿ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ === ಬಾರಾಮತಿ ಸ್ಪೆಷಾಲಿಟಿ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಬಿಎಸ್‌ಎಸ್‌ಎಲ್) ಅನ್ನು ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] ಸತಾರಾದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.bssl.co.in/about-us/|title=About us|website=BSSL|access-date=27 January 2022}}</ref> === ಸಿನೈಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ === ಸಿನೈಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.synise.com/(S(1s1ymffc1fko0hkfury3sqb3))/Index.aspx|title=Synise Technologies Ltd. {{!}} Procurement Services {{!}} SCM {{!}} IT Products & Services {{!}} Asset Management Services|website=www.synise.com|access-date=27 January 2022}}</ref> === ಕೆಸಿಟಿಐ === ಕಲ್ಯಾಣಿ [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜು|ಸೆಂಟರ್]] ಫಾರ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಅಂಡ್ ಇನ್ನೋವೇಶನ್ (ಕೆಸಿಟಿಐ) ಎಂಬುದು ಐ‌ಎಸ್೦೧೭೦೨೫ ಎನ್‌ಎ‌ಬಿ‌ಎಲ್ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಗ್ರೂಪ್‌ನಿಂದ $೧೪ ಮಿಲಿಯನ್ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲ್ಯಾಬ್ [[ವಿಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ರೋಲ್ಸ್ ರಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಬೋಯಿಂಗ್|ಬೋಯಿಂಗ್‌ನಿಂದ]] ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.bharatforge.com/technology-innovation/kcti|title=Kalyani Centre for Technology & Innovation (KCTI)|website=www.bharatforge.com|access-date=27 January 2022}}</ref> == ಹಿಂದಿನ ಕಂಪನಿಗಳು == === ಭಾರತ್ ಎಫ್‌ಸಿ === ಕಲ್ಯಾಣಿ ಗ್ರೂಪ್ ೨೩ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ ರಂದು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಭಾರತ್ ಎಫ್‌ಸಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭಾರತೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. [[ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] ಕ್ಲಬ್ ಜನವರಿ ೨೦೧೫ ರಿಂದ ಐ-ಲೀಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ಗೆ ತರುವ ಉಪಕ್ರಮವಾಗಿ ಎ‌ಐ‌ಎಫ್‌ಎಫ್ ನಿಂದ ಐ- ಲೀಗ್‌ಗೆ ನೇರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಜೆ‌ಎಸ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಗ್ರೂಪ್ ನೇತೃತ್ವದ [[ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್ ಸಿ|ಬೆಂಗಳೂರು ಎಫ್‌ಸಿ]] ೨೦೧೩–೧೪ರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಲೀಗ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ನಂತರ ಭಾರತ್ ಎಫ್‌ಸಿ ಈ ಉಪಕ್ರಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಐ-ಲೀಗ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ೨ ನೇ ತಂಡವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/football/i-league/Rozario-to-assist-Watkiss-at-Kalyani-Groups-Football-Club/articleshow/45181835.cms|title=Rozario to assist Watkiss at Kalyani Group's Football Club – Times of India|website=The Times of India|access-date=5 February 2020}}</ref> ಭಾರತ್ ಎಫ್‌ಸಿ ಐ-ಲೀಗ್‌ನ ಒಂದು ಋತುವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಡಿತು, ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಟೇಬಲ್‌ನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/sports/pune-fc-and-bharat-fc-shutting-down-is-the-beginning-of-the-end-of-i-league-2397220.html/amp|title=Pune FC and Bharat FC closing down is the beginning of the end of I-League|date=20 August 2015|website=First Post|access-date=26 March 2021}}</ref> === ಕಲ್ಯಾಣಿ ಬ್ರೇಕ್ === ಕಲ್ಯಾಣಿ ಬ್ರೇಕ್ಸ್ ಒಂದು ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಗ್ರೂಪ್ ಮತ್ತು ಬಾಷ್ ತಲಾ ೪೦% ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಕಂಪನಿಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಸೆಂಜರ್ ಕಾರುಗಳು, ಟ್ರಾಕ್ಟರುಗಳು, ಮೂರು-ಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಿಚಕ್ರ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಘಟಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ಬಾಷ್ ಜನವರಿ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಪಾಲನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಬ್ರೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ಬಾಷ್ ಚಾಸಿಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.business-standard.com/article/companies/bosch-buys-out-kalyani-group-from-kalyani-brakes-105071600006_1.html|title=Bosch buys out Kalyani group from Kalyani Brakes|last=India|first=Press Trust of|date=16 July 2005|work=Business Standard India|access-date=27 January 2022|agency=Press Trust of India}}</ref> === ಕೆನೆರ್ಸಿಸ್ ಜಿಎಂಬಿಹೆಚ್ === ಕಲ್ಯಾಣಿ ಗ್ರೂಪ್ ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ ರಂದು ಜರ್ಮನಿ ಮೂಲದ ಗಾಳಿ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆ ಆರ್‌ಎಸ್‌ಬಿ ಕನ್ಸಲ್ಟ್ ಜಿಎಮ್‌ಬಿ‌ಹೆಚ್ ಅನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಮನ್ಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಕೆನರ್ಸ್ಸಿಸ್ ಜಿಎಂಬಿಹೆಚ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಎನರ್ಜಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ನ ಸಂಕ್ಷೇಪಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://m.economictimes.com/industry/energy/power/kalyani-group-buys-german-energy-co/articleshow/2336158.cms|title=Kalyani group buys German energy co|work=The Economic Times|access-date=27 January 2022}}</ref> ಯು‌ಎಸ್-ಮೂಲದ ಖಾಸಗಿ ಇಕ್ವಿಟಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಫಸ್ಟ್ ರಿಸರ್ವ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಕೆನರ್ಸ್ಸಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಪಾಲನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕಲ್ಯಾಣಿ ಗ್ರೂಪ್ ಈ ಹಿಂದೆ ಸುಜ್ಲಾನ್ ಚೀನಾದ ಸಿ‌ಇ‌ಒ ಆಗಿದ್ದ ಪಾಲೊ ಫೆರ್ನಾಂಡೋ ಅವರನ್ನು ಜೂನ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ <ref>{{Cite web|url=https://www.windsystemsmag.com/news/new-group-ceo-at-kenersys/|title=New Group CEO at Kenersys|website=Wind Systems Magazine|access-date=27 January 2022}}</ref> ಹೊಸ ಸಿ‌ಇ‌ಒ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ [[ಸತಾರ]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ೮ ಎಮ್‌‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ ವಿಂಡ್ ಟರ್ಬೈನ್ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕೆನರ್ಸ್ಸಿಸ್‌ಗೆ ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://renewablesnow.com/news/german-kenersys-wins-8-mw-wind-turbine-project-in-india-100027/|title=German Kenersys wins 8 MW wind turbine project in India|website=Renewablesnow.com|language=en|access-date=27 January 2022}}</ref> ಕೆನರ್ಸ್ಸಿಸ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೧ <ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/industry/senvion-to-acquire-kalyani-group-wind-business/349370/|title=Senvion to acquire Kalyani Group wind business|website=The Financial Express|language=en|access-date=27 January 2022}}</ref> ಪುಣೆ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಾರಾಮತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಂಡ್ ಟರ್ಬೈನ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಯಾಣಿ ಗ್ರೂಪ್ ಕೆನರ್ಸ್ಸಿಸ್ ಅನ್ನು ಜರ್ಮನ್ ವಿಂಡ್ ಟರ್ಬೈನ್ ತಯಾರಕ ಸೆನ್ವಿಯನ್‌ಗೆ ಅಂದಾಜು {{INRConvert|250|c}} ) ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/indl-goods/svs/engineering/arpwood-controlled-senvion-to-buy-kenersys-from-bharat-forge-founders/articleshow/53725199.cms|title=Arpwood-controlled Senvion to buy Kenersys from Bharat Forge founders|last=PM|first=Indulal|work=The Economic Times|access-date=27 January 2022|last2=Kalesh|first2=Baiju}}</ref> === ಅಲ್‌ಸ್ಟೋಮ್ ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಪವರ್ === ಅಲ್‌ಸ್ಟೋಮ್ ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಪವರ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಂಪನಿ ಅಲ್‌ಸ್ಟೋಮ್ ಮತ್ತು ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿತ್ತು. ಮೂಲತಃ, ಅಲ್‌ಸ್ಟೋಮ್ ೫೧% ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಉಳಿದ ೪೯% ಅನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/business/alstom-bharat-forge-begins-production-at-gujarat-plant-766188|title=Alstom Bharat Forge Begins Production at Gujarat Plant|website=NDTV.com|access-date=27 January 2022}}</ref> ಅಲ್‌ಸ್ಟೋಮ್‌ನ ಶಕ್ತಿ ವ್ಯವಹಾರದ ಜಾಗತಿಕ ಸ್ವಾಧೀನದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಲ್‌ಸ್ಟೋಮ್‌ನ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಂಗ್ಲೋಮೆರೇಟ್ ಜನರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ ರಂದು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.ge.com/news/press-releases/alstom-bharat-forge-jv-supply-steam-turbine-generator-islands-ntpcs-telangana-power|title=Alstom Bharat Forge JV to Supply Steam Turbine Generator Islands for NTPC's Telangana Power Plant {{!}} GE News|website=www.ge.com|language=en|access-date=27 January 2022}}</ref> ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೋಲಾಪುರದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಕ್ಕಾಗಿ ಎನ್‌ಟಿಪಿಸಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ಗೆ ೬೬೦ ಎಮ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಸೂಪರ್‌ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳ [[ಎರಡು]] ಘಟಕಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಅಲ್‌ಸ್ಟೋಮ್ ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅಲ್‌ಸ್ಟೋಮ್ ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಅನ್ನು ಮೇ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಗುಜರಾತ್‌ನ ಸನಂದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೊಸ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಸೂಪರ್‌ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಜನರೇಟರ್‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ರಾಮಗುಂಡಂ ಬಳಿ [[ತೆಲಂಗಾಣ]] [[ಸೂಪರ್ ಮೂನ್|ಸೂಪರ್]] ಥರ್ಮಲ್ ಪವರ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಹಂತ-೧ ಗಾಗಿ ೮೦೦ ಎಮ್‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಅಲ್ಟ್ರಾ-ಸೂಪರ್ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಸ್ಟೀಮ್ ಟರ್ಬೈನ್ ಜನರೇಟರ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಎರಡು ಘಟಕಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕಂಪನಿಯು ಗೆದ್ದಿದೆ. ೮ [[ನವೆಂಬರ್]] ೨೦೧೬ ರಂದು, ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್‌ನ ಮಂಡಳಿಯು ಆಲ್‌ಸ್ಟಾಮ್ ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಪವರ್‌ನಿಂದ ಕಂಪನಿಯ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ತನ್ನ ಶೇರುಗಳ ೨೩% ಅನ್ನು ಜಿ‌ಇ ಗೆ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು <ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/business/bharat-forge-divests-23-stake-in-alstom-1673213|title=Bharat Forge Divests 23% Stake In Alstom|website=NDTV.com|access-date=2022-01-27}}</ref> ಮತ್ತು ಉಳಿದ ೨೬% ಪಾಲನ್ನು [[ಫೆಬ್ರವರಿ]] ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಅಲ್‌ಸ್ಟೋಮ್ ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ಪವರ್‌ನಿಂದ ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್‌ನ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/markets/stock-markets/bharat-forge/article22869536.ece|title=Bharat Forge exits JV with GE|date=27 February 2018|website=www.thehindubusinessline.com|language=en|access-date=2022-01-27}}</ref> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://www.bharatforge.com/ ಭಾರತ್ ಫೋರ್ಜ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [https://www.kalyanisteels.com/ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [https://www.kalyaniforge.co.in/ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಫೋರ್ಜ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://www.kalyanitechnoforge.com/ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಟೆಕ್ನೋಫೋರ್ಜ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] eeubpa80u8y6keewcndctm4gp0y6vhg 0 145509 1374257 1368870 2026-05-27T11:13:49Z AZShetty 99386 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1374257 wikitext text/x-wiki [[ಹರಿಯಾಣ]] ಭಾರತದ ಒಂದು ರಾಜ್ಯ. ರಾಜ್ಯವು [[ಸಿಂಧೂತಟದ ನಾಗರೀಕತೆ|ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆಯ ನಾಗರಿಕತೆಯ]] ಹಲವಾರು ತಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನಾಗರಿಕತೆಯ ತೊಟ್ಟಿಲು ಆಗಿತ್ತು. [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಹರಿಯಾಣವನ್ನು ಬಹುನಾಯಕ್ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.{{Fact|date=May 2022}} ಹರಿಯಾಣವನ್ನು [[ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]], [[ಪುಷ್ಯಭೂತಿ ರಾಜವಂಶ]], ಗುರ್ಜರ-ಪ್ರತಿಹಾರ ರಾಜವಂಶ, ತೋಮರ ರಾಜವಂಶ, ಶಾಕಂಬರಿಯ ಚಹಮಾನರು, ಘುರಿದ್ ರಾಜವಂಶ, [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನೇಟ್]], [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]], ಥಾಮಸ್ [[ದುರಾನಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]], ದುರರಾನಿ [[ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]], ಮಾಪಿರ್ ಥಾಮಸ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯವಲ್ಲದ ರಾಜಕೀಯಗಳು ಆಳಿವೆ, ಅವುಗಳು ಗ್ವಾಲಿಯರ್ ರಾಜ್ಯ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್. ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನೇಟ್ ಮತ್ತು [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹರಿಯಾಣವನ್ನು ದೆಹಲಿ ಸುಬಾಹ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ತರೈನ್ [[ಎರಡನೆಯ ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧ|ಕದನ, ಪಾಣಿಪತ್]] ಕದನ, ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಲ್ ಕದನ ಮುಂತಾದ ಹಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವದ ಯುದ್ಧಗಳು ನಡೆದಿವೆ. [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲರ]] ನಂತರ, ಹರಿಯಾಣ [[ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಸ್ವಾಧೀನವಾಯಿತು. ೧೮೦೩ ರ ಸುರ್ಜಿ-ಅಂಜಂಗಾವ್ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ, ಹರಿಯಾಣವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ವಾಯುವ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. ೧೮೫೭ [[ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ|ರ ದಂಗೆಯ]] ನಂತರ, ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮೫೮ ರಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣವನ್ನು ನಂತರ ದೆಹಲಿ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.{{Fact|date=October 2021}} ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ,೧೮೫೮ ರಿಂದ ೧೯೪೭ ರವರೆಗೆ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಇದು ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. [[ಚಂಡೀಗಡ|ಚಂಡೀಗಢವು]] ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಜಂಟಿ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. == ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದ ಇತಿಹಾಸ == === ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲಾಯುಗ === ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಇತಿಹಾಸವು ೧೦೦೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನದು. [[ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] ಮೇ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಮಂಗರ್ ಬಾನಿ ಬೆಟ್ಟದ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಗುಹೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು; ಗುಹೆಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ೧೦೦೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳು [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ|ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ]] ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯವು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/palaeolithic-cave-paintings-found-in-corner-of-ncr-could-be-among-oldest-in-the-country-101626201354624.html|title=Palaeolithic cave paintings found in corner of NCR could be among oldest|date=2021-07-14|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2021-07-18}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.news18.com/news/buzz/prehistoric-cave-paintings-from-one-lakh-years-ago-discovered-in-faridabad-3973361.html|title=Prehistoric Cave Paintings from One Lakh Years Ago Discovered in Faridabad|date=2021-07-17|website=News18|language=en|access-date=2021-07-19}}</ref> === ನವಶಿಲಾಯುಗದ === [[ನವಶಿಲಾಯುಗ|ನವಶಿಲಾಯುಗವು]] ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಐವಿಎಸ್ ಪೂರ್ವದ ಹಂತಗಳು ಭಿರಾನಾ, ಸಿಸ್ವಾಲ್, [[ರಾಖಿಗಢಿ|ರಾಖಿಗರ್ಹಿ]], [[ಕುನಾಲ್]],<ref name="dis1">[https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/the-harappan-civilisation-its-sub-cultures.html The Harappan Civilisation: Its Sub-cultures] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220928161215/https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/the-harappan-civilisation-its-sub-cultures.html |date=2022-09-28 }}, Daily Pioneer, 10 May 2018.</ref> ಇತ್ಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. === ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆ === [[ಸಿಂಧೂತಟದ ನಾಗರೀಕತೆ|ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯು]] ಋಗ್ವೇದ ನದಿಗಳಾದ [[ಸಿಂಧೂ ನದಿ|ಸಿಂಧೂ]] ಮತ್ತು [[ಸರಸ್ವತಿ ನದಿ|ಸರಸ್ವತಿ]] ನದಿಗಳ ದಡದಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸನಗೊಂಡಿತು. ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನದಿ ದೃಶದ್ವತಿ ನದಿ ( ಘಗ್ಗರ್ ) ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಹರಿಯಾಣದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ನದಿಗಳ ಪ್ಯಾಲಿಯೋಚಾನೆಲ್‌ಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹಲವಾರು ಐವಿಸಿ ಸೈಟ್‌ಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದವು [[ರಾಖಿಗಢಿ|ರಾಖಿ ಗರ್ಹಿ]], [[ಬನಾವಲಿ|ಬನವಾಲಿ]], ಭಿರಾನಾ, ಫರ್ಮಾನಾ, ಜೋಗ್ನಖೇರಾ, ಮಿತಾತಲ್, ಮತ್ತು ಸಿಸ್. ತೋಷಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಐವಿಸಿ ಗಣಿ ಮತ್ತು ಸ್ಮೆಲ್ಟರ್. ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರವು [[ಆದಿ ಬದರಿ, ಹರಿಯಾಣ|ಸರಸ್ವತಿಯನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು]] ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಖಿಗರ್ಹಿ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. === ವೇದಕಾಲ === ವೈದಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ೧೫೦೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲು ೬ ನೇ ಶತಮಾನ ಯಿಂದ ಜನಪದವು ಇತ್ತು. ಇದು ೬ ನೇ ಶತಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲು ನಿಂದ ೪ ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲಿನವರೆಗೆ [[ಮಹಾಜನಪದಗಳು|ಮಹಾಜನಪದಗಳಾಗಿ]] ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ಜನಪದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಕುರು ವಂಶ|ಕುರು]] ಜನಪದವು ಹರಿಯಾಣದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಹರಿಯಾಣವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ಸಯ ಜನಪದ (೭೦೦-೩೦೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲು) ಹರಿಯಾಣದ ಮೇವಾಟ್ (ಮತ್ತು ರಾಜಸ್ಥಾನದ [[ಅಳ್ವಾರ್|ಅಲ್ವಾರ್]] ) ಮತ್ತು ಸುರಸೇನ ಜನಪದವು ಬರ್ಸಾನಾ ಬಳಿ ಹರಿಯಾಣದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬ್ರಜ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿತು. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪುನ್ಹಾನ ಮತ್ತು ಹೊಡಲ್ ). [[ಮಹಾಭಾರತ]] ಮತ್ತು ನಂತರದ [[ಅಶ್ವಮೇಧ]] [[ಯಜ್ಞ|ಯಜ್ಞದ]] ನಂತರ, ಕುರು ಜನಪದವು ಇತರ ಜನಪದಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಾಜನಪದವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ಹರಿಯಾಣ-ರಾಜಸ್ಥಾನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ವಾಯುವ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಮಧ್ಯ ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿನ ಮರಳು ಬಗರ್ ಪ್ರದೇಶವು ರಾಜಸ್ಥಾನದ [[ಥಾರ್ ಮರುಭೂಮಿ|ಥಾರ್]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಜಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಭಗವಾನ್ [[ಕೃಷ್ಣ|ಕೃಷ್ಣನು]] [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ|ಭಗವದ್ಗೀತೆಯನ್ನು]] [[ಅರ್ಜುನ|ಅರ್ಜುನನಿಗೆ]] ಜ್ಯೋತಿಸರದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದನು. ಕುರು ಮಹಾಜನಪದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ [[ಶ್ರೌತ|ಶ್ರೌತವನ್ನು]] ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಬಿಲಾಸ್ಪುರ್ (ವ್ಯಾಸ್ ಪುರಿ) ಮತ್ತು ಕಪಾಲ್ ಮೋಚನ್ [[ಋಷಿ]] ಲೇಖಕರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ತಾಣಗಳು ಬಿಲಾಸ್ಪುರ್, ಧೋಸಿ ಹಿಲ್ನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಶ್ [[ಆಶ್ರಮ|ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ]] ಸರಸ್ವತಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಬರೆದ ಋಷಿ [[ವೇದವ್ಯಾಸ|ವೇದವ್ಯಾಸರಿಗೆ]] ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಋಷಿ [[ಚ್ಯವನ]] ಆಶ್ರಮವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರು ಚ್ಯವನಪ್ರಾಶ್ ಮತ್ತು ವಿವರವಾದ ಸೂತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಮೊದಲು [[ಆಯುರ್ವೇದ]] ಪಠ್ಯ [[ಚರಕ ಸಂಹಿತೆ|ಚರಕ ಸಂಹಿತಾದಲ್ಲಿ]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಕೆಲವು ಪುರಾತನ ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ, [[ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ|ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ]] ಗಡಿಗಳು (ಕುರು ಜನಪದ ಪ್ರದೇಶ, ಆಧುನಿಕ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ನಗರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ) <ref>{{Cite web|url=https://www.digitalgyanganga.com/haryana-gk-2020/|title=Haryana Gk 2020 : Ancient Haryana {{!}} प्राचीन हरियाणा {{!}} For all HSSC Exams|last=admin|date=22 January 2020|website=Digital Gyan Ganga|language=en|access-date=2020-01-23|archive-date=2020-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200925141958/https://www.digitalgyanganga.com/haryana-gk-2020/|url-status=deviated|archivedate=2020-09-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200925141958/https://www.digitalgyanganga.com/haryana-gk-2020/}}</ref> ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ. [[ಅರಣ್ಯಕ|ತೈತ್ತಿರೀಯ ಅರಣ್ಯಕ]] ೫.೧.೧ ಪ್ರಕಾರ, ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಪ್ರದೇಶವು ತುರ್ಘ್ನಾ ( ಸೃಘ್ನಾ/ಸುಗ್ ) ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ, ಖಾಂಡವಪ್ರಸ್ಥ ಅರಣ್ಯದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ( [[ದೆಹಲಿ]] ಮತ್ತು ಮೇವಾತ್ ಪ್ರದೇಶ), ಮಾರು ಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ (ಮರುಸ್ಥಲ್ ಅಥವಾ ಮರುಭೂಮಿ) ಮತ್ತು ಪಾರಿನ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.omilosmeleton.gr/english/documents/VedicEvidenceforAMT.pdf |title=Agarwal, Vishal: Is There Vedic Evidence for the Indo-Aryan Immigration to India? |access-date=25 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022 |archive-date=11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080911035718/http://www.omilosmeleton.gr/english/documents/VedicEvidenceforAMT.pdf |url-status=deviated |archivedate=2007-06-28 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070628135849/http://www.omilosmeleton.gr/english/documents/VedicEvidenceforAMT.pdf }}</ref> ಈ ಕೆಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ೪೮ ಕೋಸ್ ಪರಿಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<gallery> Early_Vedic_Culture_(1700-1100_BCE).png|ಆರಂಭಿಕ ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ (೧೭೦೦-೧೧೦೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲು), ಜನಪದಗಳ ಯುಗ. Late_Vedic_Culture_(1100-500_BCE).png|ತಡವಾದ ವೈದಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ (೧೧೦೦-೫೦೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲು), ಜನಪದಗಳು ಮಹಾಜನಪದಗಳಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡವು. EpicIndia.jpg|ಮಹಾಭಾರತದಂತಹ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ [[Bharata Khanda|ಭರತ ಖಂಡದಲ್ಲಿ]] (ಭಾರತ) ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ಸ್ಥಳಗಳು. </gallery> === ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪೂರ್ವದ ಹಿಂದೂ-ಬೌದ್ಧ ಅವಧಿ === [[ಚಿತ್ರ:Maharaja_Hemu_Bhargava_-_Victor_of_Twenty_Two_Pitched_Battles,_1910s.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/Maharaja_Hemu_Bhargava_-_Victor_of_Twenty_Two_Pitched_Battles%2C_1910s.jpg/220px-Maharaja_Hemu_Bhargava_-_Victor_of_Twenty_Two_Pitched_Battles%2C_1910s.jpg|thumb| ಸಿ. ಹೇಮು ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ೧೯೧೦ ರ ಚಿತ್ರಣ]] ಹೂಣರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದ ನಂತರ, ರಾಜ [[ಹರ್ಷವರ್ಧನ|ಹರ್ಷವರ್ಧನನು]] ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ೭ ನೇ ಶತಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಳಿ ಥಾನೇಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅವನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅವನ ಕುಲದವರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಪ್ರತಿಹಾರರು [[ಹರ್ಷವರ್ಧನ|ಹರ್ಷನ]] ದತ್ತು ಪಡೆದ ರಾಜಧಾನಿ ಕನೌಜ್‌ನಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದರು. ಥಾನೇಸರ್ ಕನ್ನೌಜ್‌ನಷ್ಟು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರದಿದ್ದರೂ [[ಉತ್ತರ ಭಾರತ|ಉತ್ತರ ಭಾರತದ]] ಆಡಳಿತಗಾರರಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಚೌಹಾಣ್]] ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತಾರೋರಿ ಮತ್ತು ಹಂಸಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. === ಸುಲ್ತಾನರ ಕಾಲ === ಮುಹಮ್ಮದ್ ಘೋರಿ ಎರಡನೇ ತರೈನ್ ಕದನದ ನಂತರ ಹರಿಯಾಣವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವನ ಮರಣದ ನಂತರ, [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದು ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಭಾರತದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಆಳಿತು. [[ದೆಹಲಿ|ದೆಹಲಿಯ]] ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿರುವ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೩೨೮ ರ [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಶಾಸನದಲ್ಲಿ 'ಹರಿಯಾನ'ದ ಆರಂಭಿಕ ಉಲ್ಲೇಖವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ''ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸ್ವರ್ಗ'' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಫಲವತ್ತಾದ ಮತ್ತು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಫಿರುಜ್ ಷಾ ತುಘಲಕ್ ೧೩೫೪ ರಲ್ಲಿ ಹಿಸಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಭದ್ರಪಡಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಪರ್ಷಿಯನ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ ಕಾಲುವೆಗಳು ಅಥವಾ ''ರಾಜವಾಹಾಗಳನ್ನು'' ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. === ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:The_defeat_of_Hemu,_Akbarnama.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2e/The_defeat_of_Hemu%2C_Akbarnama.jpg/220px-The_defeat_of_Hemu%2C_Akbarnama.jpg|thumb| [[ಎರಡನೆಯ ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ಪಾಣಿಪತ್ ಕದನದಲ್ಲಿ]] ಹೇಮುವಿನ ಸೋಲು, ಸಿ. ೧೫೫೬, [[ಅಕ್ಬರನಾಮ|ಅಕ್ಬರ್ನಾಮಾ]]]] ಪಾಣಿಪತ್‌ನ ಮೂರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯುದ್ಧಗಳು ಆಧುನಿಕ ಪಟ್ಟಣವಾದ [[ಪಾಣಿಪತ್|ಪಾಣಿಪತ್‌ನ]] ಬಳಿ ನಡೆದವು. [[ಒಂದನೆಯ ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧ|ಮೊದಲ ಯುದ್ಧವು]] ೧೫೨೬ ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ [[ಕಾಬುಲ್|ಕಾಬೂಲ್ನ]] ಆಡಳಿತಗಾರ [[ಬಾಬರ್]] [[ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರು|ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ]] ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಲೋದಿಯನ್ನು ಕ್ಷೇತ್ರ ಫಿರಂಗಿಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸೋಲಿಸಿದನು. ಈ ಯುದ್ಧವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಆರಂಭವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. [[ಎರಡನೆಯ ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ಪಾಣಿಪತ್ ಕದನದಲ್ಲಿ]] (೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೫೫೬), [[ಅಕ್ಬರ್|ಅಕ್ಬರನ]] ಸೇನಾಪತಿ ಬೈರಾಮ್ ಖಾನ್ ರೇವಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಸ್ಥಳೀಯ ಹರ್ಯಾನ್ವಿ ಹೇಮುವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಹರಿಯಾಣದ ರೇವಾರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಹೇಮು ಅವರು ಉದ್ಯಮಿಯಿಂದ ಅಫ್ಘಾನ್ ರಾಜರ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು. ಅವರು ೧೫೫೩ ಮತ್ತು ೧೫೫೬ ರ ನಡುವೆ ಪಂಜಾಬ್‌ನಿಂದ ಬಂಗಾಳದವರೆಗೆ ಆಫ್ಘನ್ನರು ಮತ್ತು ಮೊಘಲರ ವಿರುದ್ಧ ೨೨ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಗೆದ್ದರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಗೆದ್ದರು. ಹೇಮು ದೆಹಲಿ- ೧೫೫೬ ಕದನದಲ್ಲಿ ತುಘಲಕಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಕ್ಬರನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ವೈದಿಕ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ನಂತರ ತನ್ನನ್ನು [[ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ]] ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡು ೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೫೫೬ ರಂದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜನಾದನು.<ref name="MHI2">Kar, L. Colonel H. C. "Military History of India", Calcutta (1980), p.283</ref> [[ಎರಡನೆಯ ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ಪಾಣಿಪತ್ ಕದನದಲ್ಲಿ]] ಹೇಮು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡ. === ಮರಾಠರ ಅವಧಿ (೧೭೫೬–೧೮೦೧) === [[ಮೂರನೆಯ ಪಾಣಿಪತ್ ಯುದ್ಧ|ಮೂರನೇ ಪಾಣಿಪತ್]] ಕದನವು ೧೭೬೧೧ ರಲ್ಲಿ ಅಫ್ಘಾನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಅಹಮದ್ ಷಾ ದುರಾನಿ|ಅಹ್ಮದ್ ಶಾ ಅಬ್ದಾಲಿ]] ಮತ್ತು ಪುಣೆಯ ಸದಾಶಿವರಾವ್ ಭಾವು ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ [[ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ನಡುವೆ ಹೋರಾಡಿತು. ಅಹ್ಮದ್ ಷಾ ೧೩ ಜನವರಿ ೧೭೬೧ ರಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಗೆದ್ದರು. === ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅವಧಿ === ==== ೧೮೫೭ ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ ==== ೧೮೫೭ [[ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ|ರ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆಯು]] ಮೊದಲು [[ಅಂಬಾಲಾ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್|ಅಂಬಾಲಾ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮೀರತ್‌ನಲ್ಲಿ ದಂಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ೮ ಗಂಟೆಗಳ ಮೊದಲು, ೫ ನೇ ಭಾರತೀಯ ಪದಾತಿ ದಳ ಮತ್ತು ೬೦ ನೇ ಭಾರತೀಯ ಪದಾತಿ ದಳದ ಸೈನಿಕರು ದಂಗೆ ಎದ್ದರು ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲಾಯಿತು.<ref>[http://haryanasamvad.gov.in/store/document/11%2012%201%20HARYANA%20SAMVAD%20NOV-%20JAN%202017-2018%20FOR%20for%20web.pdf Haryana Samvad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180827125256/http://haryanasamvad.gov.in/store/document/11%2012%201%20HARYANA%20SAMVAD%20NOV-%20JAN%202017-2018%20FOR%20for%20web.pdf |date=27 ಆಗಸ್ಟ್ 2018 }}, Jan 2018.</ref> ಬೆಂಗಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಪದಾತಿಸೈನ್ಯದ ೫ ನೇ ಮತ್ತು ೬೦ ನೇ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ಗಳು [[ಅಂಬಾಲ|ಉಂಬಲ್ಲಾದಲ್ಲಿ]] (ಅಂಬಾಲಾ) ಬಂಡಾಯವೆದ್ದವು. ನವೆಂಬರ್ ೧೬, ೧೮೫೭ ರಂದು ನಾಸಿಬ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಾರ್ನಾಲ್ ಕದನದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ೭೦ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರ ಕಮಾಂಡರ್‌ಗಳಾದ ಕರ್ನಲ್ ಗೆರಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ವ್ಯಾಲೇಸ್‌ರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ೪೦ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಕ್ರೇಜ್, ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಕೆನಡಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಪಿಯರ್ಸ್ ಗಾಯಗೊಂಡರು.<ref name="reb1"/> ದಂಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹಿಸಾರ್, ಹಂಸಿ, ಸಿರ್ಸಾ, ರೋಹ್ಟಕ್, ಝಜ್ಜರ್, ಬಹದ್ದೂರ್ಗಢ, ಫರುಖ್‌ನಗರ, ಬಲ್ಲಭಗಢ್, ರೇವಾರಿ, ಅಂಬಾಲಾ, [[ಪಾಣಿಪತ್]] ಮತ್ತು ಥಾನೇಸರ್.<ref name="reb1" /> "ದೆಹಲಿ ಏಜೆನ್ಸಿ" ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಝಜ್ಜರ್, ಫರುಖ್‌ನಗರ, ಬಲ್ಲಭಗಢ, ಲೋಹರು, ಪಟೌಡಿ ಮತ್ತು ದುಜಾನಾ ಎಂಬ ಏಳು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳಿದ್ದವು. ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಎಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿ ಉಳಿದರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಬಂಡಾಯವೆದ್ದರು.<ref name="balidan16">Madan Gopal, 1977, [https://books.google.com/books?id=mrwBAAAAMAAJ Sir Chhotu Ram: a political biography], Page 9.</ref> ರಾಜಸ್ಥಾನದ ರಜಪೂತ ಅರಸರು ಕೂಡ ದಂಗೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಿದ್ದರು.<ref>M.K. Singh, 2009, [https://books.google.com/books?isbn=8126137452 Encyclopaedia Of Indian War Of Independence (1857–1947) (Set Of 19 Vols.)]</ref> ರಾಜಾ ನಹರ್ ಸಿಂಗ್ ಬಲ್ಲಭಗಢದ ದೊರೆ, ರಾವ್ ತುಲಾ ರಾಮ್ ರೇವಾರಿಯ ದೊರೆ ಮತ್ತು ಅವನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಗೋಪಾಲ್ ದೇವ್, ನವಾಬ್ ಅಬ್ದುರ್ ರೆಹಮಾನ್ ಖಾನ್ ಝಜ್ಜರ್, ಫರೂಖ್‌ನಗರದ ನವಾಬ್ ಅಹ್ಮದ್ ಅಲಿ, ಮೇವಾತ್‌ನ ರೈತ ನಾಯಕ ಸದ್ರುದ್ದೀನ್, ಹರ್ಸುಖ್ ರಾಯ್ ಮತ್ತು ಮಿರ್ಜಾ ಗೌಹರ್ಮಾಮ್ ಮತ್ತು ಪಲ್ವಾಲ್ ಅಲಿ ಪಾಣಿಪತ್‌ನ ಬು ಅಲಿ ಶಾ ಖಲಂದರ್ ಮಸೀದಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.<ref name="reb1">Dr Malti Malik, [https://books.google.com/books?id=bMg-DAAAQBAJ&pg=PA356&dq=nahar+singh+ballabhgarh&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjEm5DrhInYAhUMto8KHaQ0Dsw4ChDoAQglMAA#v=onepage&q&f=false History of India], Page 356.</ref> ಭಾರತೀಯರ ದಂಗೆಯ ವಿಫಲತೆಯ ನಂತರ, ಹರಿಯಾಣವನ್ನು ವಾಯುವ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಂದ ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಪಂಜಾಬ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://haryanasamvad.gov.in/store/document/11%2012%201%20HARYANA%20SAMVAD%20NOV-%20JAN%202017-2018%20FOR%20for%20web.pdf Haryana Samvad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180827125256/http://haryanasamvad.gov.in/store/document/11%2012%201%20HARYANA%20SAMVAD%20NOV-%20JAN%202017-2018%20FOR%20for%20web.pdf |date=27 ಆಗಸ್ಟ್ 2018 }}, Jan 2018.</ref> ಹರ್ಯಾಣ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒಳನಾಡಿನ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಗಡಿಯಾದ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಹೆಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾದ ಅನ್ಯಾಯದ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಈ ದಂಗೆಯು ಭಾಗಶಃ ಉಂಟಾಯಿತು. ==== ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಗಲಭೆಗಳು ==== [[ಲಾಲಾ ಲಜಪತ ರಾಯ್|ಲಾಲಾ ಲಜಪತ್ ರಾಯ್]] ಅವರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆ, [[ಆರ್ಯ ಸಮಾಜ|ಆರ್ಯ ಸಮಾಜದ]] ಹರಡುವಿಕೆ, [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಗೆ]] ಸಾಮೂಹಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಸೈಮನ್ ಆಯೋಗ|ಸೈಮನ್ ಆಯೋಗದ]] ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಅಂಬಾಲಾದ ಲಾಲಾ ಮುರಳೀಧರ್ ಮತ್ತು ರೇವಾರಿಯ [[ಪತ್ರಕರ್ತ]] ಬಲ್ಮುಕುಂದ್ ಗುಪ್ತ್ ಅವರು [[ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳುವಳಿ|ಸ್ವದೇಶಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು]] ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಧಿವೇಶನದ]] ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಬಿಧ್ವಾನ್‌ನ ಛೋಟು ರಾಮ್, ಪಂಡಿತ್ ನೆಕಿರಾಮ್ ಶರ್ಮಾ, ಲಾಲಾ ಉಗ್ರಸೇನ್ ಮತ್ತು ರಾಮಸ್ವರೂಪ್ ಜಗ್ಲಾನ್ ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="sarasnew1">[http://haryanasamvad.gov.in/store/document/11%2012%201%20HARYANA%20SAMVAD%20NOV-%20JAN%202017-2018%20FOR%20for%20web.pdf Haryana Samvad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180827125256/http://haryanasamvad.gov.in/store/document/11%2012%201%20HARYANA%20SAMVAD%20NOV-%20JAN%202017-2018%20FOR%20for%20web.pdf |date=27 ಆಗಸ್ಟ್ 2018 }}, Jan 2018.</ref> ೧೯೦೭ ರಲ್ಲಿ, ೧೯೦೫ ರ ಬಂಗಾಳದ ವಿಭಜನೆಯ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ೬ ನೇ ಜಾಟ್ ಲೈಟ್ ಇನ್‌ಫಾಂಟ್ರಿ ಮತ್ತು ೧೦ ನೇ ಜಾಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌‌ ಭಾರತೀಯ‌ ಸೇನೆ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ]] ಸೈನಿಕರು ದಂಗೆ ಎದ್ದರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಖಜಾನೆಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಂಗಾಳಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ನಿಂತರು. ಅವರ ದಂಗೆಯನ್ನು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಸರ್ಕಾರವು ನಿಗ್ರಹಿಸಿತು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ದಂಗೆಕೋರರಿಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="sarasnew1"/> ೧೯೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಹರಿಯಾಣದಿಂದ ಬಂದ [[ಗದ್ದರ್ ಪಕ್ಷ|ಗದರ್ ಪಕ್ಷದ]] ಸದಸ್ಯರಾದ ಕಾಸಿ ರಾಮ್ ಜೋಶಿ ಅವರು ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ ೧೫, ೧೯೧೫ ರಂದು ಅವರನ್ನು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದರು. [[ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್|ಸುಭಾಸ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್]] ಅವರ ಆಜಾದ್ ಹಿಂದ್ ಫೌಜ್ ಹರ್ಯಾಣದ ೨೮೪೭ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅವರಲ್ಲಿ ೩೪೬ ಮಂದಿ ಹುತಾತ್ಮರಾದರು.<ref name="sarasnew1" /> ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯವು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗಲಭೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು, ಇದು ಹರ್ಯಾಣದಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರ ಸಾವು ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ. === ಹರಿಯಾಣದ ರಚನೆ === ==== ಹಿಂದಿ ಭಾಷಾ ಚಳುವಳಿ ==== [[ಚಿತ್ರ:Punjabispeakers.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e4/Punjabispeakers.png/220px-Punjabispeakers.png|right|thumb| ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಜಾಬಿ ಮಾತನಾಡುವವರ ವಿತರಣೆಯ ನಕ್ಷೆ]] ೩೦ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೭ ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ '''ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಹಿಂದಿ ಭಾಷಾ ಚಳುವಳಿಯು ಪಂಜಾಬ್‌ನ''' ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೨೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೭ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರಿಗೆ ಹರಿಯಾಣವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ರಚಿಸುವ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ರಾಜ್ಯ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ನಂತರದ ಪಂಜಾಬ್ ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಗಗಳ ಮೇಲೆ ಪಂಜಾಬಿಯನ್ನು ಹೇರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ನಂತರ ಚಳುವಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಜನರು ವಿರೋಧಿಸಿದಾಗ, ಸಾಮೂಹಿಕ ಬಂಧನಗಳು, ಜೈಲುವಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಬಂಧಿತ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಚಳವಳಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರೋಹ್ಟಕ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಯಾ ಬನ್ಸ್‌ನ ಸುಮೇರ್ ಸಿಂಗ್ ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಈ ಆಂದೋಲನವು ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಚೆಂಡನ್ನು ಉರುಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ನಂತರ. ಉಳಿದ ಪಂಜಾಬಿ-ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಗಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಚಳುವಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಈ ಪಂಜಾಬಿ ಸುಬಾ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷಾ ಚಳುವಳಿಯು ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ ಯಾವ [[ಪಂಜಾಬಿ]] ಮತ್ತು [[ಗುರಮುಖಿ ಲಿಪಿ|ಗುರುಮುಖಿಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು]] ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು.<ref name="hindimove1">[http://haryanasamvad.gov.in/store/document/Haryana%20Samvad%20September%20%202018.pdf Har Samvand] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190712211737/http://haryanasamvad.gov.in/store/document/Haryana%20Samvad%20September%20%202018.pdf |date=2019-07-12 }}, Sept 2018, p12.</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರವು ''ಮಾತೃಭಾಷಾ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಿಗಳಿಗೆ'' (ಹಿಂದಿ ಭಾಷಾ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು) ತಿಂಗಳಿಗೆ ₹ ೧೦,೦೦೦ ಪಿಂಚಣಿ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>[http://www.uniindia.com/haryana-to-include-matribhasha-satyagrahis-in-ayushman-bharat-pradhan-mantri-jan-arogya-yojana/north/news/1449651.html Haryana to include Matribhasa Satyagrahis in Ayushman bharat scheme], UNI, 27 December 2018.</ref> ==== ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಮರು-ಸಂಘಟನೆ ==== ೧ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೬೬ ರಂದು, ಹರಿಯಾಣವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬ್‌ನಿಂದ ಭಾಷಾವಾರು ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಯಿತು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ "ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು" ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಂತರ [[ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] ರಚನೆಯಲ್ಲೂ ಅದೇ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಪಂಜಾಬ್ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಭಾಷಾ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಹಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು, ಸಂಸತ್ತು ಸರ್ದಾರ್ ಹುಕಮ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ [https://indianculture.gov.in/flipbook/2535 ಪಂಜಾಬಿ ಸುಬಾ (೧೯೬೬) ರ ಬೇಡಿಕೆಗಾಗಿ ಸಂಸದೀಯ ಸಮಿತಿಯ] ರಚನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು., ೨೩ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೬೫ ರಂದು. ೯೦ ಪುಟಗಳ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸಮಿತಿಯು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 'ಸಹಕಾರ ಪರಿಹಾರ' ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ತಿಳುವಳಿಕೆಗೆ ಬಂದಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ವಾನುಮತವು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸಮಿತಿಯು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜ್ಞಾಪಕ/ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ವಿವಿಧ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ವಿವಿಧ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಸಮಿತಿಯು ಭಾಷಾವಾರು ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮರುಸಂಘಟಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿತು. ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಆಗಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ. ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಥಾಸ್ಥಿತಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಒಂದು ವರ್ಗದ ಜನರು ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ರಾಜ್ಯದ ಯಾವುದೇ ಮರುಸಂಘಟನೆಯು ದೇಶದ ಭದ್ರತೆಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯ ಪರವಾಗಿ ಮೂರನೇ ವಾದವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ಅಧಿಕೃತ ಮಾಹಿತಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ನಂತರ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. ಅಥವಾ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕಾರಣಗಳು.<ref>[https://indianculture.gov.in/report-parliamentary-committee-demand-punjabi-suba-1966 Report by Parliamentary Committee on Demand for Punjabi Suba 1966]</ref> ೨೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೬೬ ರಂದು, ಸಂಸದೀಯ ಸಮಿತಿಯು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ವರದಿಯ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜೆಸಿ ಷಾ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ [https://indianculture.gov.in/flipbook/2418 ಪಂಜಾಬ್ ಗಡಿ ಆಯೋಗವನ್ನು] ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಆಯೋಗವು ೩೧ ಮೇ ೧೯೬೬ ರಂದು ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಈ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಸ್ಸಾರ್, ಮಹೇಂದ್ರಗಢ, [[ಗುರಗಾಂವ್|ಗುರ್ಗಾಂವ್]], ರೋಹ್ಟಕ್ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಹೊಸ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಇದಲ್ಲದೆ ಜಿಂದ್ (ಜಿಲ್ಲೆ ಸಂಗ್ರೂರ್), ನರ್ವಾನಾ (ಸಂಗ್ರೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ) ನರೈಂಗರ್, [[ಅಂಬಾಲ|ಅಂಬಾಲಾ]] ಮತ್ತು ಜಗಧಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಂಬಾಲಾ ತೆಹಸಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ತಹಸಿಲ್ ಖರಾರ್ (ಚಂಡೀಗಢ ಸೇರಿದಂತೆ) ಕೂಡ ಹರಿಯಾಣದ ಭಾಗವಾಗಬೇಕೆಂದು ಆಯೋಗ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.<ref>[https://indianculture.gov.in/report-punjab-boundary-commission Punjab Boundary Commission Report - 1966]</ref> == ಹರಿಯಾಣದ ಥೀಮ್ ಇತಿಹಾಸ == === ಆಡಳಿತ === ==== ಪುರಸಭೆಗಳು ==== ==== ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ==== === ಕೃಷಿ === ==== ಬೇಸಾಯ ==== [[ರಾಖಿಗಢಿ|ರಾಖಿಗರ್ಹಿ ಕಣಜ]] ==== ನೀರಾವರಿ ==== ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಕಾಲುವೆಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ೮ ಕಾಲುವೆ ಕಮಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಯಮುನಾ]] ನದಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣವು ೪೭% ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ನಂತರ ೭೦% ರಿಂದ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ) ಮತ್ತು ವಿವಾದಿತ ಸಟ್ಲೆಜ್ ಯಮುನಾ ಸಂಪರ್ಕ ಕಾಲುವೆಗೆ ಸಟ್ಲೆಜ್ ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ?% ಪಾಲು ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="harsh1">https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/haryana-to-benefit-from-renukaji-dam/articleshow/67495820.cms, Times of India, 12 January 2019.</ref> ಸಿಂಧೂ ಒಪ್ಪಂದವು ಒಟ್ಟು ೧೬೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ-ಅಡಿ ನೀರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಲಾದ ಮೂರು ನದಿಗಳಿಂದ ೩೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ-ಅಡಿಗಳನ್ನು (ಒಟ್ಟು ೨೦%) ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ಪಾಲಿನ ೯೩-೯೪% (೩೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ-ಅಡಿ) ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಳಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಏಕೀಕೃತ ಪಾಲು ೬-೭% (೨ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ-ಅಡಿ) ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಒಟ್ಟು ೮೭% ನೀರು ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ. ಭಾರತವು ತನ್ನ ೩೩ ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ-ಅಡಿ ಪಾಲು (ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ನೀರಿನ ೨೦%) ೧೦೦% ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮೂರು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="RenukaDam2">[https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/govt-giving-attention-to-stop-unutilised-water-from-entering-pak-nitin-gadkari/articleshow/67486420.cms], Economic Times, 11 January 2019.</ref> ಭಾರತವು [[ಸಿಂಧೂ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ|ಸಿಂಧೂ ಜಲ ಒಪ್ಪಂದದ]] ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಾಲನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತವು 3 ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ, (ಎ) ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಪಠಾಣ್‌ಕೋಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರವಿ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಶಹಪುರಕಂಡಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆ (ಬಿ) ಪಂಜಾಬ್‌ನ ಸಟ್ಲೆಜ್-ಬಿಯಾಸ್ ಲಿಂಕ್ ( ಪಂಡೋಹ್ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನೂ ನೋಡಿ) ಮತ್ತು ಉಜ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಉಜ್ ನದಿ (ರಾವಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿ ) ಮೇಲೆ ಯೋಜನೆ.<ref name="RenukaDam2"/> ''ರೇಣುಕಾಜಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು'', ರೂ೪,೫೯೬.೭೬ ಕೋಟಿಯ ೧೪೮ಮೀ ಎತ್ತರದ ರಾಕ್‌ಫಿಲ್ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆಯು ಸಿರ್ಮೋರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಿರಿ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ೧,೫೦೮ ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ೦.೪೦೪ ಎಮ್‌ಎ‌ಎಫ ನೇರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ ೨೩ ಕ್ಯೂಸೆಕ್ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಮತ್ತು ೪೦ಎಂ‌ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಪೀಕ್ ಫ್ಲೋ ಪವರ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಗಳ (ನೀರು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್) ಹಂಚಿಕೆಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಜಲ ಸಚಿವರು ಮತ್ತು ಆರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಹರಿಯಾಣ (೪೭.೮% ನೀರಿನ ಪಾಲು), ಯುಪಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತಾಖಂಡ್ (೩೩.೬೫% ಜಂಟಿ ಪಾಲು) ರಾಜಸ್ಥಾನ (೯.೩%), ದೆಹಲಿ (೬.೦೪%) ಮತ್ತು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ (೩.೧೫), ೧೧ ಜನವರಿ ೨೦೧೯ ರಂದು. ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ೯೦% ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮತ್ತು ಉಳಿದವು ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ.<ref name="RenukaDam">[https://www.tribuneindia.com/news/nation/6-states-sign-agreement-for-renukaji-dam-multipurpose-project/712141.html Six states sign agreement for Renukaji Dam Multipurpose project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190415030957/https://www.tribuneindia.com/news/nation/6-states-sign-agreement-for-renukaji-dam-multipurpose-project/712141.html |date=2019-04-15 }}, The Tribune, 11 January 2019.</ref> ಉತ್ತರಾಖಂಡ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಚಲ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಿರಿ ನದಿ (ಬಳ್ಳಿ: ೩೦.೪೪೫೪೯ °ಎನ್ ಮತ್ತು ೭೭.೬೭೩೫೮ ° ಒ) [[ಯಮುನಾ|ಯಮುನೆಯ]] ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು [[ಗಂಗಾ|ಗಂಗಾನದಿಯ]] ಉಪನದಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="gn1271173">[{{Geonameslink|gnid=1271173|name=giri%20river}} Giri River] sa [{{Geonamesabout}} Geonames.org (cc-by)]; post updated 2015-03-08; database download sa 2016-08-15</ref> (ಎ) ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಯಮುನೆಯ ಮೇಲೆ '''ಲಖ್ವಾರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು''', (ಬಿ) '''ಹಿಮ್ಚಲದ''' ಗಿರಿ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ರೇಣುಕಾಜಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು (ಸಿ) ಉತ್ತರಾಖಂಡದ ಟನ್ಸ್ ನದಿಯ ಮೇಲೆ '''ಕಿಶೌ ಅಣೆಕಟ್ಟು'''. ಕಿಶ್ವರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು (ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೮ ಮತ್ತು ರೇಣುಕಾಜಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು (ಜನವರಿ ೨೦೧೯) ಗಾಗಿ ಮಧ್ಯಸ್ಥಗಾರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಕಿಶೌ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಕಿಶ್ವರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಅನುದಾನಕ್ಕೆ ಈಗಾಗಲೇ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು, ರೇಣುಕಾಜಿ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಅನುದಾನಕ್ಕೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅನುಮೋದನೆ ದೊರೆಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.<ref name="RenukaDam"/> ಹರಿಯಾಣವು ೧೩೫೬ ಕಾಲುವೆಗಳ ಹಿಂಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ೨೫೦ ಕಾಲುವೆಗಳು ೩೯ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ನೀರನ್ನು ನೋಡಿಲ್ಲ. ೨೦೧೬ ಮತ್ತು ೨೦೧೮ ರ ನಡುವೆ, ಸರ್ಕಾರವು ೧೦ ಕೆಟ್ಟ ಟೈಲ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನರ್ನಾಲ್, ಲೋಹರು ಮತ್ತು ರೇವಾರಿ ಪ್ರದೇಶದ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ೩೯ ವರ್ಷಗಳ ಅಂತರದ ನಂತರ ಕಾಲುವೆಗಳ ಹಿಂಭಾಗಕ್ಕೆ ನೀರು ತಲುಪಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="harkrishi1">[http://haryanasamvad.gov.in/store/document/KRISHI%20SAMVAD%20October%202018.pdf Kirishi Samvad] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181130113206/http://haryanasamvad.gov.in/store/document/KRISHI%20SAMVAD%20October%202018.pdf |date=2018-11-30 }}, Oct 2018.</ref> * ಜೋಹಾದ್ ವೆಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಜಲಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಂಡಳಿ. ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಈ ೫೦೦ ಕೊಳಗಳನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಮರುಪೂರಣಗೊಳಿಸಲು ಮಳೆ ನೀರನ್ನು ನೆಲಕ್ಕೆ ಪಂಪ್ ಮಾಡಲು ೩೯೦ ಇಂಜೆಕ್ಷನ್ ವೆಲ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="harkrishi1"/> * [[ಸರಸ್ವತಿ]] ** [[ಆದಿ ಬದರಿ, ಹರಿಯಾಣ|ಆದಿ ಬದ್ರಿ]] ** ಘಗ್ಗರ್-ಹಕ್ರಾ ನದಿ * ಸಟ್ಲೆಜ್ ** ಭಖ್ರಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು *** ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಕಾಲುವೆ ** ಸಟ್ಲೆಜ್ ಯಮುನಾ ಲಿಂಕ್ ಕಾಲುವೆ * [[ಯಮುನಾ]], ಹರಿಯಾಣ ನೀರಾವರಿಗಾಗಿ ವಿತರಿಸಲು ಯಮುನಾ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ೪೭.೮% ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="capa1">[http://www.uniindia.com/haryana-cabinet-approves-signing-of-mou-for-construction-of-two-multipurpose-projects/north/news/1444765.html Haryana cabinet approves signing of MoU for construction of two multipurpose-projects], UNI, 21 December 2018.</ref> ** ಪಶ್ಚಿಮ ಯಮುನಾ ಕಾಲುವೆ ** ಲಖ್ವಾರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು : ಹರಿಯಾಣ ಪಾಲು ೧೭೭ ಕ್ಯೂಸೆಕ್,<ref name="capa1" /> ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು <ref name="harkrishi1"/> ** ಕಿಶೌ ಅಣೆಕಟ್ಟು : ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣ ಪಾಲು ೭೦೯ ಕ್ಯೂಸೆಕ್ <ref name="capa1" />. ** ರೇಣುಕಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು : ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯಾಣ ಪಾಲು ೨೬೬ ಕ್ಯೂಸೆಕ್ <ref name="capa1" />. ** ತಾಜೆವಾಲಾ ಬ್ಯಾರೇಜ್ (೧೮೭೩) ** ದಕ್ಷಿಣ ಹರಿಯಾಣ *** ಮಸಾಣಿ ಬ್ಯಾರೇಜ್ *** ಸಾಹಿಬಿ ನದಿ ನಜಾಫ್‌ಗಢ್ ಚರಂಡಿ ಸೇರಿದಂತೆ **** ಕೃಷ್ಣಾವತಿ ನದಿ (ಚರಂಡಿ ೮) **** ದೋಹಾನ್ ನದಿ *** ನುಹ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆಫ್ ಲೇಕ್ಸ್ (ಕೋಟ್ಲಾ ಸರೋವರ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಬ್ರಿಟೀಷ್ ರಾಜ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಂಡ್. ಈ ಸರೋವರಗಳನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಹರಿಯಾಣವು ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ರೂ೮೨ ಕೋಟಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="harkrishi1" /> === ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ === ==== ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ==== * [[ಸಿಂಧೂತಟದ ನಾಗರೀಕತೆ|ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆಯ ನಾಗರೀಕತೆಯಿಂದ]] ತೋಷಮ್ ನಲ್ಲಿ ಲೋಹದ ಕರಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆ. * [[ರಾಖಿಗಢಿ|ರಾಖಿಗರ್ಹಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಕಂಚಿನ ಸ್ಮೆಲ್ಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆ]] * ಬ್ರಿಟೀಷ್ ರಾಜ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಂಕಗಳಿಗೆ ಭಾರತದ ದೊಡ್ಡ ಹೆಡ್ಜ್ ==== ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ==== [[ಸಿಂಧೂತಟದ ನಾಗರೀಕತೆ|ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆಯ ನಾಗರೀಕತೆಯಿಂದ]] ತೋಷಮ್ ಬೆಟ್ಟದ ಗಣಿಗಳಿವೆ. ==== ಉಡುಪು ==== ===== ಆಭರಣಗಳು ===== [[ಚಿತ್ರ:Mohenjo-daro_Priesterkönig.jpeg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/Mohenjo-daro_Priesterk%C3%B6nig.jpeg/220px-Mohenjo-daro_Priesterk%C3%B6nig.jpeg|thumb| [[ಸಿಂಧೂತಟದ ನಾಗರೀಕತೆ|ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆಯ ನಾಗರೀಕತೆಯಿಂದ]] ಅರ್ಚಕ-ರಾಜನ ಉಡುಪು ಮತ್ತು ಆಭರಣ.]] [[ರಾಖಿಗಢಿ|ರಾಖಿಗರ್ಹಿ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಕಂಚಿನ ಆಭರಣಗಳು]] ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ ಹುಡುಗಿಯ ಆಭರಣಗಳು. ===== ಜವಳಿ ===== [[ಚಿತ್ರ:Dancing_Girl_of_Mohenjo-daro.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/Dancing_Girl_of_Mohenjo-daro.jpg/220px-Dancing_Girl_of_Mohenjo-daro.jpg|thumb| [[ಸಿಂಧೂತಟದ ನಾಗರೀಕತೆ|ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆಯ ನಾಗರೀಕತೆಯಿಂದ]] ನೃತ್ಯ ಮಾಡುವ ಹುಡುಗಿಯ ಉಡುಪು ಮತ್ತು ಆಭರಣಗಳು.]] ನೃತ್ಯ ಹುಡುಗಿಯ ಉಡುಪು. ==== ಹರ್ಯಾನ್ವಿ ಭಾಷೆ ==== ==== ಹರ್ಯಾನ್ವಿ ಸಂಗೀತ ==== ==== ಹರ್ಯಾನ್ವಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ==== === ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ === ==== ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ==== * IVC ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಸಾಮಾನು ಸಂಸ್ಕೃತಿ (೧೪೫೦ ಸಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲು-೧೨೦೦ಸಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲು) * ವೈದಿಕ ಯುಗದ ಬಣ್ಣದ ಬೂದು ಸಾಮಾನು ಸಂಸ್ಕೃತಿ (೧೨೦೦ಸಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲಿಂದ ೬೦೦ ಸಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲು) * ಹರಿಯಾಣದ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪೂರ್ವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ** [[ಭೀಮಾ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ ತಾಣದ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ|ಭೀಮಾ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ ಸೈಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] ** ಕಲಾಯತ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ ** [[ಆದಿ ಬದರಿ, ಹರಿಯಾಣ|ಆದಿ ಬದ್ರಿ, ಹರಿಯಾಣ]] ** [[ಮೋರ್ನಿ|ಮೋರ್ನಿ ಹಿಲ್ಸ್ ಶಿವ ದೇವಾಲಯ]] ** ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭಗಳು. *** ಫಿರೋಜ್ ಷಾ ಕೋಟ್ಲಾದಲ್ಲಿ ಟೋಪ್ರಾ ಕಲಾನ್ ಕಂಬವನ್ನು ದೆಹಲಿ-ತೋಪ್ರಾ ಪಿಲ್ಲರ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು *** [[ಅಗ್ರೋಹಾ ದಿಬ್ಬ|ಅಗ್ರೋಹಾ ಮೌಂಡ್]] ಕಂಬವನ್ನು ಲಾತ್ ಮಸೀದಿ ಹಿಸಾರ್ (ಕೆಳಭಾಗದ ಅರ್ಧ) ಮತ್ತು ಫತೇಹಾಬಾದ್ ಮಸೀದಿ (ಮೇಲಿನ ಅರ್ಧ) ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು ಮಹೇಂದ್ರಗಢ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂಗಲ್ ಸಿರೋಹಿ, ೧೩೦ &nbsp;ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಕಿಮೀ, ಎನ್‌ಸಿಆರ್‌ನೊಳಗೆ ಶೇಖಾವತಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ [[ಹವೇಲಿ|ಹವೇಲಿಗಳಿಗೆ]] ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.<ref name="tribh1">[http://www.tribuneindia.com/2002/20020622/windows/main2.htm Magnificent havelis of Nangal-Sirohi], [[The Tribune (Chandigarh)|The Tribune]], 22 June 2002.</ref> ==== ಶಿಕ್ಷಣ ==== [[ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್|ಹ್ಯುನ್ ತ್ಸಾಂಗ್‌ನಿಂದ]] ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಾನೆಟಿಕ್ ಬೌದ್ಧ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ==== ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ==== ===== ವಿದ್ಯುತ್ ===== ===== ಪೋಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ===== ==== ಕ್ರೀಡೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Shiva_Pashupati.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Shiva_Pashupati.jpg/220px-Shiva_Pashupati.jpg|thumb| [[ಪಶುಪತಿ]] [[ಶಿವ]] [[ಸಿಂಧೂತಟದ ನಾಗರೀಕತೆ|ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯಿಂದ]] [[ಯೋಗ]] ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ]] [[ಪಶುಪತಿ]] [[ಶಿವ]] [[ಸಿಂಧೂತಟದ ನಾಗರೀಕತೆ|ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯಿಂದ]] [[ಯೋಗ]] ಭಂಗಿಯಲ್ಲಿ ==== ಸಾರಿಗೆ ==== ===== ವಿಮಾನಯಾನ ===== ೧೯೧೯ ರಲ್ಲಿ, ಅಂಬಾಲಾ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಏರ್‌ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಇದು ನಂ. ೫ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಐಎ‌ಎಫ ಮತ್ತು ನಂ. ೧೪ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಐಎ‌ಎಫ ನ ಎಸ್‌ಇಪಿಸಿಎಟಿ ಜಾಗ್ವಾರ್ ಮತ್ತು ನಂ ''. ೨೧ ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ ಐಎ‌ಎಫ''ನ ವಯಸ್ಸಾದ ಎಂ‌ಐಜಿ-೨೧ಬಿ‌ಇಎಸ್ ಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ೧೯೪೭-೪೮ ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ಎಫ್‌ಐಎಸ್) ರಚನೆಯಾಯಿತು. ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಐಎಸ್ ಅಂಬಾಲವನ್ನು [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನ]] [[ಚೆನ್ನೈ]] ಬಳಿಯ ತಾಂಬರಂಗೆ ತಾಂಬರಂ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೬೪ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸಿರ್ಸಾದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ]] ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು.<ref name="pal1">PC Lal, [https://books.google.com/books?id=eBszCSguEscC&pg=PT158&dq=%22sirsa%22%2B+%22air+force%22+station&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwja6ffbnqPfAhXEYo8KHZi5CZcQ6AEINjAD#v=onepage&q=%22sirsa%22%2B%20%22air%20force%22%20station&f=false My Years with the IAF].</ref> ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ, ಹಿಸಾರ್ ಏರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ೧೯೪ ಎಕರೆ(೭೯ ಹಾ), ಹಿಸಾರ್ ಏವಿಯೇಷನ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ, ಹಿಸಾರ್ ಏವಿಯೇಷನ್ ಕ್ಲಬ್ ಅನ್ನು ಹರಿಯಾಣ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸಿವಿಲ್ ಏವಿಯೇಷನ್ (ಹೆಚ್‌ಐಸಿಎ) ನೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್‌ಐಸಿಎ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಲಘು ವಿಮಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಾರಾಟದ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="training">{{Cite web|url=http://www.karnal.gov.in/dept_aviation.asp|title=Haryana Institute of Civil Aviation|publisher=District Administration, Karnal|archive-url=https://web.archive.org/web/20120523172711/http://www.karnal.gov.in/dept_aviation.asp|archive-date=23 May 2012|access-date=30 June 2012}}</ref> ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ, ಕರ್ನಾಲ್ ಏರ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.karnal.gov.in/dept_aviation.asp|title=Civil Aviation (Flying Club)|archive-url=https://web.archive.org/web/20120523172711/http://www.karnal.gov.in/dept_aviation.asp|archive-date=23 May 2012|access-date=30 June 2012}}</ref> ಕರ್ನಾಲ್ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್ ೧೯೬೭ ರಿಂದ ಈ ಏರ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="TOI">{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-29/india/33475403_1_cargo-airport-aerodrome-runway|title=Three airports ready to take off in Haryana|date=29 August 2012|work=[[The Times of India]]|access-date=6 September 2012|archive-url=https://archive.today/20130103105003/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-29/india/33475403_1_cargo-airport-aerodrome-runway|archive-date=3 January 2013|archivedate=3 ಜನವರಿ 2013|archiveurl=https://archive.today/20130103105003/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-08-29/india/33475403_1_cargo-airport-aerodrome-runway|url-status=deviated}}</ref> ೧೯೭೦-೭೧ ರಲ್ಲಿ, ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾದ ವಿಮಾನ ಸೇವೆಯನ್ನು ದೆಹಲಿ-ಪಟಿಯಾಲ-ಹಿಸಾರ್ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅಸಮರ್ಥವಾದ ಕಾರಣ ಸುಮಾರು ೬ ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.<ref name="gaz1">{{Cite web|url=http://revenueharyana.gov.in/html/gazeteers/gazetteer_india_hisar.pdf|title=Gazetteer of India: Haryana, Hisar, pp.136|last=Haryana Gazetteers Organization|date=1987|publisher=Controller of Printing and Stationery|location=Chandigarh|archive-url=https://web.archive.org/web/20140501213030/http://revenueharyana.gov.in/html/gazeteers/gazetteer_india_hisar.pdf|archive-date=1 May 2014}}</ref> ೧೯೮೦ಎಸ್ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಗುರುಗ್ರಾಮ್ ಏರ್‌ಸ್ಟ್ರಿಪ್, ಹ್ಯಾಂಗರ್, ಹವಾನಿಯಂತ್ರಿತ ಯೋಗ ಆಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ಸ್ಟುಡಿಯೊವನ್ನು ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ]] ನೆಚ್ಚಿನ ದೇವಮಾನವ ಮತ್ತು ಯೋಗ ಗುರು [[ಧೀರೇಂದ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ]] ಅವರು ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.<ref name="bhond6">1990, [https://books.google.com/books?id=I6R1g9aQqm0C "The Illustrated Weekly of India."], [[The Times Group]], Volume 111, Issues 13–25, p. 35.</ref><ref name="bhond4">Ajay Kumar, "Family of Indira's favourite godman locked in multi-crore land battle.", D Mail, 11 December 2014.</ref> ಇಂದಿರಾ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="bhond6" /><ref name="bhond4" /> ೧೯೮೦ರ ಟೆಲಿ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು "ಇಂಡಿಯಾ ಕ್ವಿಜ್" ಮತ್ತು ಹಮ್ ಲಾಗ್ (ಜುಲೈ ೧೯೮೪ ರಿಂದ ೧೭ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೮೫ ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು) ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="bhond6" /> ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಅವರು ಹಮ್ ಲಾಗ್ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಮದ ಟಿವಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಶಿಫ್ಟ್‌ಗೆ ರೂ೨೫,೦೦೦ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಿದರು.<ref name="bhond6" /> ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿ ಆಗಿನ ಹರಿಯಾಣದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಭಜನ್ ಲಾಲ್ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, [[ಅರಾವಳಿ ಪರ್ವತಗಳು|ಅರಾವಳಿ ಶ್ರೇಣಿಯ]] ಸುತ್ತ ೫,೦೦೦ ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿನಂತಿಸಿದ್ದರು, ಒಟ್ಟು ೭೦,೦೦೦ ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ, ಯೋಗ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಸೇರಿದಂತೆ [[ಡಿಸ್ನಿಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಆ‍ಯ್‌ನಹೈಮ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ|ಡಿಸ್ನಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ]] ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು. ಕೇಂದ್ರ, ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಜಾನಪದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಕೇಂದ್ರ, ಮನೋರಂಜನಾ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಹೆಲಿಪ್ಯಾಡ್, ಅಕ್ವೇರಿಯಂ, ತಾರಾಲಯ ಮತ್ತು ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ಥ್ರಿಲ್ಲರ್‌ಗಳಂತಹ ಇತರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು.<ref name="bhond5">[http://indiatoday.intoday.in/story/swami-dhirendra-brahmachari-plans-to-open-health-and-recreation-centre-in-gurgaon/1/372342.html "Swami's Disneyland."], [[India Today]], 28 February 1983.</ref> ಏರ್‌ಕ್ರಾಫ್ಟ್ ಹ್ಯಾಂಗರ್ ಇನ್ನೂ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಎರಡು ಪಾಳುಬಿದ್ದ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,<ref name="bhond4" /> ಅವರು ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಮೌಲ್ ಎಂ-೫ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿಮಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತೆರಿಗೆ ವಂಚನೆಗಾಗಿ ತನಿಖೆಗೆ ಇಳಿದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="bhond12">[http://indiatoday.intoday.in/story/swami-dhirendra-brahmachari-a-man-with-no-official-standing-but-awesome-power/1/410239.html "Dhirendra Brahmachari: The controversial yogi."], [[India Today]], 30 November 1980.</ref> ೩೨ ಎಕರೆ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಯೋಗ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವವು ಪ್ರಸ್ತುತ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿವಾದದಲ್ಲಿದೆ (ಸಿ. ೨೦೧೪).<ref name="bhond4" /> ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ, ದೆಹಲಿಯ ಸಫ್ದರ್‌ಜಂಗ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ [[ದೆಹಲಿ]] ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್ (ಡಿಎಫಸಿ) ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಹಾರುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಮಾನವನ್ನು ಹಿಸಾರ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು.<ref name="hisar airport">{{Cite news|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-04-05/delhi/27267580_1_safdarjung-airport-delhi-flying-club-civil-aviation|title=Safdarjung airport flies into history|date=5 April 2003|work=[[The Times of India]]|access-date=31 May 2012|archive-url=https://archive.today/20120712024828/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-04-05/delhi/27267580_1_safdarjung-airport-delhi-flying-club-civil-aviation|archive-date=12 July 2012|archivedate=12 ಜುಲೈ 2012|archiveurl=https://archive.today/20120712024828/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-04-05/delhi/27267580_1_safdarjung-airport-delhi-flying-club-civil-aviation|url-status=deviated}}</ref> ೩೧ ಜನವರಿ ೨೦೧೦ ರಂದು, ನಾರ್ನಾಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ''ಏರೋ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು'' ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ೫೧ ಎಕರೆ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref name="b2">[https://web.archive.org/web/20170331115938/http://www.sify.com/news/train-for-aero-sports-at-haryana-centre-news-national-kloouejahbgsi.html Aerosports center in Haryana, Publication: www.sify.conm, Published on: 14-nov2010, Accessed: 31-mar-2017]</ref> ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಭೂಪಿಂದರ್ ಸಿಂಗ್ ಹೂಡಾ ಮತ್ತು ಏರೋ ಕ್ಲಬ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸತೀಶ್ ಶರ್ಮಾ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಈ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಏರೋ ಕ್ಲಬ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾಣದ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಇಲಾಖೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಪ್ಯಾರಾ-ಜಂಪಿಂಗ್ (ಗೋಪುರದಿಂದ ಸಿಮ್ಯುಲೇಟೆಡ್ ಪ್ಯಾರಾಚೂಟ್ ಜಂಪ್), ಪ್ಯಾರಾಸೈಲಿಂಗ್, ಬಿಸಿ ಗಾಳಿಯ ಬಲೂನಿಂಗ್, ಗ್ಲೈಡಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಏರೋ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ಶ್ರೇಣಿಯ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಏರೋ ಕ್ರೀಡಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಪವರ್ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್, [[ಧುಮುಕುಕೊಡೆ ಜಿಗಿತ|ಸ್ಕೈ ಡೈವಿಂಗ್]], ಏರೋ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋ ಲೈಟ್ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್,<ref name="b2" /> ರಾಜ್ಯದ ಯುವಕರನ್ನು ವಾಯುಯಾನಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಏರೋ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಅಗ್ಗದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.tribuneindia.com/2010/20100201/main6.htm|title=Narnaul gets country's first aero sports centre|last=Dhawan, Sunit|date=31 January 2010|work=[[The Tribune (Chandigarh)]]|access-date=27 July 2016}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Let-dreams-soar-at-this-flying-club-near-Gurgaon/articleshow/5521544.cms|title=Let dreams soar at this flying club near Gurgaon|last=Sukanya, Sumi|date=1 February 2010|work=[[The Times of India]]|access-date=27 July 2016}}</ref> ೨೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಂದು, ಶಹಾಬಾದ್ ಮೂಲದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಅಂಬಾಲಾ ಚಂಡೀಗಢ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ವೇನಲ್ಲಿ [[ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಏರ್ ಇಂಡಿಯಾದಿಂದ]] ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಏರ್‌ಬಸ್ ಎ೩೨೦ ನೊಳಗೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಒಂದು ಚಮತ್ಕಾರಿ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ''ರನ್‌ವೇ ೧'' ಅನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="et1">[https://economictimes.indiatimes.com/industry/services/hotels-/-restaurants/runway-1-this-old-aeroplane-is-now-a-quirky-restaurant-in-haryana/runway-1-sneak-peek/slideshow/62457433.cms Runway-1 sneak peek], Economic Times, Jan 2018.</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ೩ ಹೊಸ ಗ್ರೀನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆಯ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಛಾರಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (ಜಜ್ಜರ್ ಜಿಲ್ಲೆ), ಜಿಂದ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ರೂ೩೦ ಲಕ್ಷ (೩ ಮಿಲಿಯನ್) ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ.<ref name="greenf1">[https://www.tribuneindia.com/news/haryana/survey-for-three-greenfield-airports-in-state-begins/644682.html Survey for 3 new greenfield airports in Haryana ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190711063617/https://www.tribuneindia.com/news/haryana/survey-for-three-greenfield-airports-in-state-begins/644682.html |date=2019-07-11 }}, The Tribune, Aug 2018.</ref> ೨೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಂದು, ಹರಿಯಾಣ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವ ಅನಿಲ್ ವಿಜ್ ಉಡಾನ್ ೩ ಯೋಜನೆ ೪೦ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ದೇಶೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.&nbsp;ಅಂಬಾಲಾ ನಗರದಿಂದ ಅಂಬಾಲಾ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಬರ್ನಾಲಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕಿಮೀ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ [[ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ|ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ]] ತಂಡವು ಈಗಾಗಲೇ ಭೂ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ. ಉಡಾನ್೩ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ೧೩ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಬಾಲಾದ ಹೊಸ ಗ್ರೀನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="lands2">[http://digitalglobalist.com/2018/12/28/ambala-to-get-airport/ Ambala to get airport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231215230724/https://digitalglobalist.com/2018/12/28/ambala-to-get-airport/ |date=2023-12-15 }}, digitalglobalist.com, 28 December 2018.</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ, ಯೋಜನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="lands2" /> ಹಿಸಾರ್ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಮಾನಯಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಉಡಾನ್ ಯೋಜನೆಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="lands2" /> ಜನವರಿ ೨೦೧೯ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ವಿಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಜೆಟ್‌ಗಳು, ರಾತ್ರಿ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಹ್ಯಾಂಗರ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ ೫೦೦೦ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ರನ್‌ವೇ ಹೊಂದುವಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುವುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಏರ್‌ಲೈನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ಪಿಲ್‌ಓವರ್ ಅನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಹರಿಯಾಣ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿವೆ. ನಿಗದಿತ ವಾಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು" ವಿಮಾನಗಳು ದೆಹಲಿಯ ದಟ್ಟಣೆಯ ಐಜಿಐ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಭಿವಾನಿ ಮತ್ತು ನರ್ನಾಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ. ಹಿಸಾರ್, ಭಿವಾನಿ ಮತ್ತು ನರ್ನಾಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಲವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.<ref>[https://www.tribuneindia.com/news/haryana/all-five-airports-in-state-to-be-developed-expanded/710300.html All five airports in state to be developed expanded] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190414044303/https://www.tribuneindia.com/news/haryana/all-five-airports-in-state-to-be-developed-expanded/710300.html |date=2019-04-14 }}, The Tribune 8 January 2019.</ref> ಹಿಸಾರ್ ಅನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೨ ರ ವೇಳೆಗೆ ೧೦,೦೦೦ ಅಡಿಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುವುದು. ===== ರೈಲ್ವೆ ===== ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿನ ರೈಲ್ವೆಯು ೨ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ( ಉತ್ತರ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯ ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ರೈಲ್ವೆ ವಲಯ ) ಮತ್ತು 3 ವಿಭಾಗಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ===== ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ===== [[ಚಿತ್ರ:Coach_driver_Indus_01.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/68/Coach_driver_Indus_01.jpg/220px-Coach_driver_Indus_01.jpg|thumb| [[ಸಿಂಧೂತಟದ ನಾಗರೀಕತೆ|ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಯ]] ಕೋಚ್ ಚಾಲಕ.]] ಕೋಸ್ ಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಕಾರವಾನ್‌ಸೆರೈಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಜಿಟಿ ರಸ್ತೆ === ಮಿಲಿಟರಿ === ಆಧುನಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಇತಿಹಾಸವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಥಾಮಸ್ ಆಧುನಿಕ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಶೈಲಿಯ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ೧೭೯೮ ರಿಂದ ೧೮೦೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು,<ref name="TOIgt1">[http://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/Desi-Irish-Raja-of-Haryana/articleshow/53360680.cms Desi Irish Raja of Haryana, Times of India newspaper, Jul-24-2016]</ref><ref name="GrBio1">[[iarchive:militarymemoirs01frangoog|Military memoirs of George Thomas, William_Francklin, 1805]]</ref> ಮತ್ತು ನಂತರ ಕರ್ನಲ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಸ್ಕಿನ್ನರ್ (೧೭೭೮ - ೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೮೪೧) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಾಹಸಿ. ೧೮೦೩ ರಲ್ಲಿ ಹಂಸಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಸಿಗಢ್ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ೧ ನೇ ಸ್ಕಿನ್ನರ್ಸ್ ಹಾರ್ಸ್ ಮತ್ತು ೩ ನೇ ಸ್ಕಿನ್ನರ್ಸ್ ಹಾರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಇನ್ನೂ [[ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ]] ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಜನವರಿ ೨೦೨೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ೧,೩೨೨ [[ವೀರ ಚಕ್ರ|ವೀರ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ]] ೧೩೯(>೧೦%) ಅನ್ನು ಹರಿಯಾಣದ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ,<ref>[https://www.tribuneindia.com/news/archive/haryanatribune/haryanvi-meghdoot-who-defended-the-most-challenging-post-in-siachen-858562 Haryanvi Meghdoot who defended the most challenging post in Siachen], The Tribune, 9 Nov 2019.</ref> ಇದು ಭಾರತದ ೨% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೇನಾ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು: * [[ಭಾರತೀಯ ಭೂಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ]] ** [[ಅಂಬಾಲಾ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್]] ** ಚಂಡಿಮಂದಿರ_ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ ** ಹಿಸಾರ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಸ್ಟೇಷನ್ * [[ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಸೇನೆ|ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆ]] ** ಅಂಬಾಲಾ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ** ಗುರುಗ್ರಾಮ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳ ಡಂಪ್ ಆಗಿದೆ ** ರಾಜಾ ನಹರ್ ಸಿಂಗ್ ಫರಿದಾಬಾದ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ** ಸಿರ್ಸಾ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಸ್ಟೇಷನ್ * [[ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ]] ** ಗುರುಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಕೇಂದ್ರ. * [[ಗಡಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ]] ** ಹಿಸಾರ್ ಬಿಎಸ್ಎಫ್ ಶಿಬಿರ * [[ಕೇಂದ್ರ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ|ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ]] ** ಹಿಸಾರ್ ಶಿಬಿರ * ಕೇಂದ್ರೀಯ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ ** ಮಂದಾವರ್, ಸೋಹ್ನಾ <ref name="jag1">[https://www.jagran.com/haryana/panchkula-ten-big-projects-approved-in-haryana-18899617.html Ten big projects approved in Haryana], 29 January 2019.</ref> * ಮನೇಸರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ]] (NSG). ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಯುಗದ ಮಿಲಿಟರಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗಳು: * ಹಂಸಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಸಿಗಢ ಕೋಟೆ * ಕರ್ನಾಲ್ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ * ಭಾರವಾಸ್, ರೇವಾರಿಯ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ ೭ಕಿಮೀ (ಸಮೀಪದ ಬರಿಯಾವಾಸ್ ರೇವಾರಿಯ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆನೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡಾಗಬಾರದು ೭ಕಿಮೀ) * ಜರ್ಸಾ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಬೇಗಂ ಸಮ್ರು ಅರಮನೆ (ಬಿ.೧೭೫೩ - ಡಿ.೧೮೩೬), ಇದು ನಂತರ ಗುರುಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜರ್ಸಾಗೆ ಭರ್ವಾಸ್ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ ಆಯಿತು.<ref name="hart1">[http://www.haryanatourism.gov.in/Destination/begum-samru-palace Begum Samru Palace, Gurugram], [[Haryana Tourism]].</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/a-queens-magnificent-church/996392/0|title=A queen's magnificent church|date=2 September 2012|work=The Indian Express}}</ref><ref name="htj1">[https://www.hindustantimes.com/gurugram/hope-for-decrepit-french-memorial-in-gurugram-as-official-issues-directions-for-restoration/story-2kCz8ul2IGKr7NYvyiWDXL.html Hope for decrepit French memorial in Gurugram as official issues directions for restoration], Hindustan Times, Jun 2018.</ref><ref name="htj2">[https://www.hindustantimes.com/gurugram/a-200-year-old-memorial-in-gurugram-dedicated-to-the-begum-who-commanded-an-army/story-gynCi7xMR0F7ZtJXEtP1vI.htmlA 200-year-old memorial in Gurugram dedicated to the Begum who commanded an army], Hindustan Times, Jun 2018.</ref> ಇತರ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್‌ಗಳು * ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಬುರಿಯಾ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ * ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನವಾಬನ ಬಹದ್ದೂರ್‌ಗಢ ರಾಜ್ಯದ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ * ಬ್ರಿಟೀಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಾ ನಹರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಬಲರಾಮ್‌ಗಢ ರಾಜ್ಯ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ * ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನವಾಬನ ದುಜಾನಾ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ * ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನವಾಬನ ಜಜ್ಜರ್ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ * ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಿಂದ್‌ನಲ್ಲಿ ನವಾಬ್ ಸಿಖ್ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಜಿಂದ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ * ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಕಲ್ಸಿಯಾ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ * ಫುಲ್ಕಿಯನ್ ಸಿಖ್ ರಾಜನ ಕಪುರ್ತಲಾ ರಾಜ್ಯ (ನರ್ವಾನಾ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್). * ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಲೋಹರು ನವಾಬನ ರಾಜ್ಯ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ ಲೋಹರು === ರಾಜಕೀಯ === ==== ವೈದಿಕ ಯುಗ ==== ===== ಮಹಾಜನಪದಗಳು ===== [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಈ ಕೆಳಗಿನ [[ಮಹಾಜನಪದಗಳು]] ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ:{{ಅವಿಶ್ವಾಸನೀಯ|date=August 2020}} * [[ಕುರು ವಂಶ|ಕುರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]], ಹರಿಯಾಣದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮುಖ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ ಸ್ವರ್ಣಪ್ರಸ್ಥ (ಸೋನಿಪತ್), ಇತರ ೩ ರಾಜಧಾನಿ ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳು ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ (ದೆಹಲಿ), ವಾಘಪರಸ್ಥ (ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಗ್ಪತ್ ) ಮತ್ತು ತಿಲಪ್ರಸ್ಥ (ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ತಿಲಪತ್ ) ಪ್ರೇಡ್ಸ್) * ಮತ್ಸ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ, ಇಂದಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಹರಿಯಾಣ * ಸುರಸೇನ, ಬ್ರಜ್ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವಾಗಿ ಇಂದಿನ ಹೊಡಲ್. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಖಾಂಡವಪ್ರಸ್ಥ ಅರಣ್ಯ,<ref name="ref08qexol">{{Citation|title=The Indian empire: its history, people and products|last=Sir William Wilson Hunter|year=1882|publisher=Trubner, 1882|url=https://books.google.com/books?id=CYYfAAAAYAAJ|quote=''... the five Pandava brethren of the Mahabharata burned out the snake-king Takshaka from his primeval Khandava forest...''}}</ref> ಆಧುನಿಕ ದಿನದ [[ದೆಹಲಿ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಯಮುನಾ]] ನದಿಯ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಇದೆ. [[ಪಾಂಡವರು]] [[ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ]] ಎಂಬ ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಈ ಕಾಡನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ತಕ್ಷಕ ಎಂಬ ರಾಜನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಾಗಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="ref44hamiy">{{Citation|title=The Mahabharata, Book 1 of 18: Adi Parva|publisher=Forgotten Books|isbn=978-1-60506-611-0|url=https://books.google.com/books?id=v2SJPvIMatEC|quote=''... I adore thee also, to obtain the ear-rings, O Takshaka, who formerly dwelt in Kurukshetra and the forest of Khandava!... And Takshaka, surprised beyond measure and terrified by the heat of the fire, hastily came out...''}}</ref> [[ಅರ್ಜುನ]] ಮತ್ತು [[ಕೃಷ್ಣ]] ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾಡನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ಕಾಡಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಇಂದ್ರಪ್ರಸ್ಥ ಮತ್ತು [[ಹಸ್ತಿನಾಪುರ|ಹಸ್ತಿನಾಪುರದಿಂದ]] ಆಳುತ್ತಿದ್ದ [[ಕುರು ವಂಶ|ಕುರು]] ರಾಜರ ಮೇಲೆ ನಾಗ ತಕ್ಷಕನ ದ್ವೇಷಕ್ಕೆ ಇದು ಮೂಲ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref name="ref44hamiy" /> ===== ಜನಪದಗಳು =====   ಹರಿಯಾಣದೊಳಗೆ ಬರುವ ಜನಪದಗಳ ಪಟ್ಟಿ: ==== ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗದ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳು ==== * ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳು ** ಹರಿಯಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ *** ಸಿಖ್ಖರ ಬುರಿಯಾ ರಾಜ್ಯ *** ನವಾಬನ ದುಜಾನಾ ರಾಜ್ಯ *** ಫುಲ್ಕಿಯನ್ ಮಿಸ್ಲ್ ಸಂಧು ಸಿಖ್‌ಗಳ ಜಿಂದ್ ರಾಜ್ಯ *** ನವಾಬನ ಕುಂಜ್ಪುರ ರಾಜ್ಯ *** ಲೋಹರು ರಾಜ್ಯ *** ಪಟೌಡಿ ರಾಜ್ಯ ** ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು ಹರಿಯಾಣದ ಹೊರಗಿನ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಹರಿಯಾಣದೊಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ *** ಫುಲ್ಕಿಯನ್ ಮಿಸ್ಲ್ ಸಂಧು ಸಿಖ್‌ಗಳ ಕಪುರ್ತಲಾ ರಾಜ್ಯವು ನರ್ವಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು *** ಫುಲ್ಕಿಯನ್ ಮಿಸ್ಲ್ ಸಂಧು ಸಿಖ್‌ಗಳ ನಭಾ ರಾಜ್ಯ *** ನವಾಬನ ಮಲೇರ್ಕೋಟ್ಲಾ ರಾಜ್ಯ *** ಪಟಿಯಾಲಾ ರಾಜ್ಯ ಫುಲ್ಕಿಯಾನ್ ಮಿಸ್ಲ್ ಸಂಧು ಸಿಖ್ಖರು ಚಾರ್ಖಿ ದಾದ್ರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರು * ೧೮೫೭ [[ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ|ರ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆಯಿಂದಾಗಿ]] ಅಥವಾ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ ರಾಜ್ಯಗಳು. ** ೧೮೫೭ ರಲ್ಲಿ ರೇವಾರಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕೊನೆಯ ದೊರೆ ರಾವ್ ತುಲಾ ರಾಮ್ ದಂಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚೋದಕರಾಗಿದ್ದರು. ** ಬಲ್ಲಭಗಢ ರಾಜ್ಯ ತೆವಾಟಿಯಾಸ್. ೧೮೫೭ ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಾಜಾ ನಹರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದರು. ** ಚರ್ಖಿ ದಾದ್ರಿ ರಾಜ್ಯ ** ನವಾಬನ ಜಜ್ಜರ್ ರಾಜ್ಯ ** ನವಾಬನ ಫರೂಖ್‌ನಗರ ರಾಜ್ಯ * ರದ್ದುಪಡಿಸಿದ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಇತರ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ** ಹ್ಯಾನ್ಸಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಸ್ಕಿನ್ನರ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಥಾಮಸ್ ** ಬೇಗಂ ಸಮ್ರುವಿನ ಝರ್ಸಾ ** ಫುಲ್ಕಿಯಾ ಸಿಧು ಕುಲದ ಸಿಖ್ಖರ ಕೈತಾಲ್ ರಾಜ್ಯ ** ಸಿಖ್ಖರ ರಾನಿಯಾ ರಾಜ್ಯ, ಜೋಹಿಯಾ ಮತ್ತು ಭಟ್ಟಿ ಕುಲದ ರಂಗರ್ === ಧರ್ಮ === ==== ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ ==== ಮುಖ್ಯ ತಾಣಗಳು * ದಿಬ್ಬಗಳು: [[ಅಗ್ರೋಹಾ ದಿಬ್ಬ|ಅಗ್ರೋಹ ದಿಬ್ಬ]], ಸುಗ್ ಪ್ರಾಚೀನ ದಿಬ್ಬ, * ಅಶೋಕ ಸ್ತಂಭಗಳು: ಹಿಸಾರ್, ಫತೇಹಾಬಾದ್,<ref>[https://fatehabad.nic.in/tourist-place/lat-of-feroz-shah/ Lat of Feroz Shah]</ref> ಟೋಪ್ರಾ ಕಲಾನ್ ಶಾಸನಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಭಗವಾನ್ [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧನ]] ಪ್ರಯಾಣದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ [[ಸ್ತೂಪ|ಸ್ತೂಪಗಳು]], [[ಪಗೋಡ|ಪಗೋಡಗಳು]] ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಗಳು: ** ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ [[ಮಥುರಾ|ಮಥುರಾದಿಂದ]], ಬುದ್ಧನು ಹರಿಯಾಣದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಂಕ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದನು (ಹರಿಯಾಣದ ಬೌದ್ಧ ಯಾತ್ರಾ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸಹ ನೋಡಿ). ** ಬುದ್ಧನು ಮಹಾಸತಿಪಠಾಣ ಸೂತ್ರವನ್ನು ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳವಾದ ಸೋನಿಪತ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕಾಮಾಶ್ಪುರ ಆಸ್ತಾ ಪುಗ್ದಲ್ ಪಗೋಡ (ಕುಮಾಶ್ಪುರ).<ref name="kamas2">[https://patthana.dhamma.org/en/dhamma-patthana/ Dhamma patthana], dhamma.org.</ref><ref name="kamas1">[http://sdbst.org/Kumaspur.aspx Aastha Pugdal Pagoda at Kumaspur (Kamas Nigam in Sonepat], SDBST.</ref> ** ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ನಗರದ ಪವಿತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಸ್ತೂಪವನ್ನು [[ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್|ಹಿಯುನ್ ತ್ಸಾಂಗ್]] ಸಹ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದನು,<ref name=":0">{{Cite web|url=https://thebuddhistforum.com/buddhist-stupa-at-kurukshetra/|title=Buddhist Stupa at Kurukshetra|date=31 March 2012|website=The Buddhist Forum|language=en-US|access-date=2018-12-20|archive-date=2020-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924175333/https://thebuddhistforum.com/buddhist-stupa-at-kurukshetra/|url-status=dead}}</ref> * ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಮತ್ತು ಯಮುನಾನಗರದ ನಡುವಿನ ತೋಪ್ರಾವು ಈಗ ದೊಡ್ಡ ತೆರೆದ ಗಾಳಿಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ [[ಅಶೋಕ ಚಕ್ರ]] ಸೇರಿದಂತೆ [[ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಅಶೋಕ|ಅಶೋಕನ]] ಶಾಸನಗಳ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,<ref>{{Cite web |url=http://www.tribuneindia.com/news/haryana/community/khattar-announces-rs100-cr-to-develop-saraswati-topra-kalan/65676.html |title=Khattar announces Rs100 cr to develop Saraswati, Topra Kalan, The Tribune, 11-Apr-2015 |access-date=2022-09-25 |archive-date=2017-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170802205357/http://www.tribuneindia.com/news/haryana/community/khattar-announces-rs100-cr-to-develop-saraswati-topra-kalan/65676.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.dnaindia.com/india/report-park-for-ashoka-stalled-2270801 Park for Ashoka stalled?, DNA India News, 7-Nov-2016]</ref> ಅಶೋಕನ ಸ್ತಂಭದ ಮೂಲ ಸ್ಥಳವನ್ನು ದೆಹಲಿಯ ಫಿರೋಜ್ ಷಾ ಕೋಟ್ಲಾಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ೧೩೫೬ [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ]] ದಲ್ಲಿ ಫಿರುಜ್ ಷಾ ತುಘಲಕ್ ಅವರಿಂದ.<ref>HM Elliot & John Dawson (1871), [https://archive.org/stream/cu31924073036737#page/n367/mode/2up Tarikh I Ferozi Shahi – Records of Court Historian Sams-i-Siraj] [[The History of India, as Told by Its Own Historians]], Volume 3, Cornell University Archives, pp 352–353</ref> ** ಯಮುನಾನಗರ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ರುಘ್ನಾವನ್ನು ಈಗ ಸುಗ್ ಪ್ರಾಚೀನ ದಿಬ್ಬ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ** ಚನೇತಿ ಬೌದ್ಧ ಸ್ತೂಪ, ಯಮುನಾನಗರ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿದೆ, [[ಹ್ಯುಯೆನ್ ತ್ಸಾಂಗ್|ಹ್ಯೂನ್ ತ್ಸಾಂಗ್]] ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು [[ಸಾಮ್ರಾಟ್ ಅಶೋಕ|ರಾಜ ಅಶೋಕನು]] ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.<ref>{{Cite web|url=http://www.haryanatourism.gov.in/Destination/buddhist-stupa-chaneti|title=Buddhist Stupa Chaneti – Places of interest – Yamuna Nagar – Haryana Tourism Corporation Limited.|last=Corporation|first=Haryana Tourism|website=destination|language=en-IN|access-date=2019-08-25}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://archaeologyharyana.nic.in/sites/default/files/documents/signage-matter-5-12-17.pdf|title=Buddhist Stupa, Chaneti, Yamunanagar (Buddhist Stupa), circa 3rd Century BC}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://thebuddhistforum.com/buddhist-stupa-at-chaneti/|title=Buddhist Stupa at Chaneti|date=31 March 2012|website=The Buddhist Forum|language=en-US|access-date=2019-08-25|archive-date=2020-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20201203142725/https://www.thebuddhistforum.com/buddhist-stupa-at-chaneti/|url-status=dead}}</ref> * ಇತರೆ [[ಸ್ತೂಪ|ಸ್ತೂಪಗಳು]] : [[ಆದಿ ಬದರಿ, ಹರಿಯಾಣ|ಆದಿ ಬದರಿ ಶಾರೀರಿಕಾ ಸ್ತೂಪ]], ಅಸ್ಸಂದ್ ಕುಶಾನ ಸ್ತೂಪ ==== ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ==== * [[ಆದಿ ಬದರಿ, ಹರಿಯಾಣ|ಆದಿ ಬದ್ರಿ]] * ಅಗ್ರೋಹ ಧಾಮ * ಬಾಬಾ ಠಾಕೂರ್ * [[ಭೀಮಾ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ ತಾಣದ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ|ಪಿಂಜೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಭೀಮಾ ದೇವಿ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ]] * ಭೂತೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಛಪದೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವ ಮಂದಿರ * ಧೋಸಿ ಹಿಲ್ * ಏಕಲವ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಗುರುಗ್ರಾಮ ಭೀಮ್ ಕುಂಡ್ * ಜಯಂತಿ ದೇವಿ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಜೀರ್ಕೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವ್ * ಕಾಳಿ ಮಾತಾ ದೇವಾಲಯ * [[ಕಾಲೇಸರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ಕಾಲೇಸರ್ ಮಹಾದೇವ್]] * ಕಪಾಲ್ ಮೋಚನ್ * [[ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ]] : ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರದ ೪೮ ಕೋಸ್ ಪರಿಕ್ರಮ [[ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ|ಹರ್ಷ ಕಾ ತಿಲ್ಲಾ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ]], ಬ್ರಹ್ಮ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಸನ್ನಿಹಿತ್ ಸರೋವರ, ಜ್ಯೋತಿಸರ್, ಕಾರ್ತಿಕೇಯ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಪೆಹೋವಾ * ಕಲಾಯತ್ ಪ್ರಾಚೀನ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ * ಮಾತಾ ಮಾನಸಾ ದೇವಿ * ನರ್ನಾಲ್ * ಪಿಂಡಾರ ದೇವಾಲಯ * [[ಶೀತಲಾ ಮಾತಾ ಮಂದಿರ್|ಶೀಟ್ಲಾ ಮಾತಾ ಮಂದಿರ ಗುರಗಾಂವ್]] * ಶಾರದಾ ಮಾತಾ * ಸೀತಾ ಮಾಯಿ ದೇವಸ್ಥಾನ * ಸ್ಥಾನೇಶ್ವರ ಮಹಾದೇವ ದೇವಸ್ಥಾನ * [[ಸೂರಜ್‍ಕುಂಡ್|ಸೂರಜ್ಕುಂಡ್]] * ತೋಷಮ್ * ಯಮುನಾ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ನಾರ್ ನಾರಾಯಣ ಗುಹೆ * ರಾಜ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಸ್ಮಾರಕಗಳು * ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ==== ಜೈನ ಧರ್ಮ ==== * ಡೆಹ್ರಾ ದೇವಾಲಯ * ರಾನಿಲಾ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ * ಅಗ್ರೋಹ * ಹಂಸಿ ==== ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ ==== * ಕಪಾಲ್ ಮೋಚನ್ * ಲೋಹಗರ್ * ಪೆಹೋವಾ == ಸಹ ನೋಡಿ == * * [[ಪಂಜಾಬಿನ ಇತಿಹಾಸ|ಪಂಜಾಬ್ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] * == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|20em}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ == * [http://dspace.gipe.ac.in/xmlui/handle/10973/36648 ಹಿಸಾರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗೆಜೆಟಿಯರ್‌ಗಳು, ೧೮೮೩-೧೮೮೪] * [http://dspace.gipe.ac.in/xmlui/handle/10973/36880 ಪಂಜಾಬ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಗೆಜೆಟಿಯರ್‌ಗಳು: ಗುರ್‌ಗಾಂವ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಂಕಿಅಂಶ ಕೋಷ್ಟಕಗಳು, ೧೯೩೫.] [http://dspace.gipe.ac.in/xmlui/handle/10973/36880 ಸಂಪುಟ] [http://dspace.gipe.ac.in/xmlui/handle/10973/36880 ೩] * [http://dspace.gipe.ac.in/xmlui/handle/10973/27007 ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಗೆಜೆಟಿಯರ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ.] [http://dspace.gipe.ac.in/xmlui/handle/10973/27007 ಸಂಪುಟ] == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.haryana.gov.in/knowharyana/history.html ಹರಿಯಾಣದ ಇತಿಹಾಸ] * [https://www.digitalgyanganga.com/haryana-gk-2020/ ಹರಿಯಾಣದ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925141958/https://www.digitalgyanganga.com/haryana-gk-2020/ |date=2020-09-25 }} * [https://www.digitalgyanganga.com/harappa-civilization-in-haryana/ ಹರಿಯಾಣದ ಹರಪ್ಪಾ ನಾಗರಿಕತೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200925141011/https://www.digitalgyanganga.com/harappa-civilization-in-haryana/ |date=2020-09-25 }} <nowiki> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]]</nowiki> [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಹರಿಯಾಣ]] c3usudiy9dbpiqw00m4suwz4pg1kna3 0 147984 1374259 1346431 2026-05-27T11:15:59Z AZShetty 99386 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1374259 wikitext text/x-wiki {{Infobox ನದಿ|length=೧೬೯ ಕಿ.ಮೀ.|mouth=ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರ|mouth_elevation={{convert|0|m|abbr=on}}|basin_countries=ಭಾರತ|river_name=ಚಾಲಿಯಾರ್|image_name=Chaliyar River at Nilambur.jpg|caption=ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿ}} '''ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿಯು''' ೧೬೯ &nbsp;ಕಿಮೀ ಉದ್ದವಿದ್ದು [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ನಾಲ್ಕನೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ನದಿಯಾಗಿದೆ. ಚಾಲಿಯಾರ್ ಅನ್ನು '''ಚುಲಿಕಾ ನದಿ''', '''ನಿಲಂಬೂರ್ ನದಿ''' ಅಥವಾ '''ಬೇಪೋರ್ ನದಿ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಸಮುದ್ರದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಪೋತುಕಲ್, ಚುಂಗತಾರ, ನಿಲಂಬೂರು, ಮಂಪಾಡ್, ಎಡವಣ್ಣ, ಕವನೂರು, ಪೆರಕಮಣ್ಣ, ಅರೀಕೋಡ್, ಕಿಝುಪರಂಬ, ಎಳಮರಮ್, ಚೀಕ್ಕೊಡೆ, ವಾಜಕ್ಕಾಡ್, ವಝೈಯೂರು, ಚೆರುವಾಡಿ, ಎಡವಣ್ಣಪ್ಪಾರ, ಮಾವೂರು, ಪೆರುವ್ಯಾರು ಪಟ್ಟಣಗಳ ದಂಡೆ, ಎಡವಣ್ಣಪ್ಪಾರ, ಮಾವೂರು, ಪೆರುವಯಾರ್ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಈ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಉಪನದಿಗಳು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಮತ್ತು ಕೋಯಿಕ್ಕೋಡ್ ಎರಡೂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ನಿಲಂಬೂರ್ ಪ್ರದೇಶದ ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿಯ ದಡವು ನೈಸರ್ಗಿಕ [[ಚಿನ್ನ|ಚಿನ್ನದ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://dmg.kerala.gov.in/index.php?option=com_content&view=article&id=55&Itemid=61|title=Mineral Deposits in Kerala}}</ref> ನಿಲಂಬೂರಿನ ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿಯ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಪರಿಶೋಧನೆಯು ಪ್ರತಿ ಘನ ಮೀಟರ್ ಚಿನ್ನಕ್ಕೆ ೦.೧ ಗ್ರಾಂ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ಲೇಸರ್‌ಗಳ ೨.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ರ ಆದೇಶದ ಮೀಸಲು ತೋರಿಸಿದೆ. <ref name="geographymalappuram">{{Cite web|url=http://censusindia.gov.in/2011census/dchb/3205_PART_A_MALAPPURAM.pdf|title=Physical divisions of Malappuram|website=censusindia.gov.in|pages=21–22}}</ref> ಇದು [[ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ( [[ಊಟಿ]] ಜಿಲ್ಲೆ) [[ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು|ನೀಲಗಿರಿ ಪರ್ವತಗಳ]] ಇಳಂಬಲೇರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ, ಇದು [[ವಯನಾಡು|ವಯನಾಡ್]] - ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಡಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎರನಾಡಿನ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ (ಇಂದಿನ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ ) ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಚಲಿಯಮ್ ಬಂದರಿನ ಎದುರು ಬೇಪೋರ್ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ|ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ]] ಹರಿಯುತ್ತದೆ. == ಹೆಸರು == [[ಚಿತ್ರ:Chaliyar_-_Areekode_Bridge.jpg|thumb| ಅರೀಕೋಡ್ ನಲ್ಲಿ ಚಾಲಿಯಾರ್]] ಈ ನದಿಗೆ ಮೂರು ಹೆಸರುಗಳಿವೆ - ಚಾಲಿಯಾರ್, ನಿಲಂಬೂರ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಬೇಪೋರ್ ನದಿ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ನದಿಯು [[ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ]] ಸಮುದ್ರವನ್ನು <ref name="shodhganga">{{Cite web|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/5850/14/14_chapter%206.pdf|title=Evolution of Chaliyar River Drainage Basin Insights from {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}Tectonic Geomorphology|publisher=Cochin University of Science and Technology|pages=220|access-date=2014-03-25}}</ref> 'ಅಝಿ' ( [[ನದೀಮುಖ|ನದಿಯ]] ಮುಖಜ ಭೂಮಿ) ಯಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಚಲಿಯಮ್ ಎಂದು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಬೇಪೋರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ಇತರ ಅನೇಕ ನದಿಗಳಂತೆ ಚಾಲಿಯಾರ್ ಮಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬತ್ತಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಚಾಲಿಯಾರ್ ಎಂಬುದು ನಿಲಂಬೂರು [[ತಾಲ್ಲೂಕು|ತಾಲೂಕಿನಲ್ಲಿ]] ಒಂದು ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು [[ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ|ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಯ]] ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದು ನಿಲಂಬೂರು ಪುರಸಭೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೊನೊಲಿಯ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ತೇಗದ ತೋಟವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030|title=Villages in Malappuram|website=lsgkerala.gov.in|access-date=2023-01-07|archive-date=2020-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200925053634/https://dop.lsgkerala.gov.in/en/node/1030|url-status=dead}}</ref> == ಹರಿವು == [[ಚಿತ್ರ:Chaliyar_Edavanna_(251932360).jpg|thumb| ಎಡವನ್ನಾದಲ್ಲಿ ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿ]] ಚಾಲಿಯಾರ್ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ]] ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಇಳಂಬಲೇರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು|ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ]] [[ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು|ನೀಲಗಿರಿ ಪರ್ವತಗಳ]] ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.<ref name="shodhganga2">{{Cite web|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/5850/8/08_chapter%201.pdf|title=Evolution of Chaliyar River Drainage Basin Insights from Tectonic Geomorphology|publisher=Cochin University of Science and Technology|pages=8–11|access-date=2014-03-25}}</ref> ಇದು [[ವಯನಾಡು|ವಯನಾಡ್]] - ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಡಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಚಾಲಿಯಾರ್ ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ನಂತರ ಸುಮಾರು ೧೭ಕಿಮೀ ವರೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ೧೦ ಕಿಮೀ ಪಯಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ|ಕೋಝಿಕೋಡ್]] ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೋಝಿಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬೇಪೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಚಲಿಯಾರ್ಪುಳ, ಪುನ್ನಪುಳ, ಕಂಜಿರಪುಳ, ಕರಿಂಪುಝ, ಇರುವಹ್ನಿಪುಳ ಮತ್ತು ತೊಟ್ಟುಮುಕ್ಕಂಪುಳ ಎಂಬ ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಹೊಳೆಗಳು ಚಲಿಯಾರ್ ನದಿಯ ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳು ಕುರುಮಾನ್‌ಪುಳ, ಪಾಂಡಿಪುಳ, ಮರಡಿಪುಳ, ಕುತಿರಪುಳ ಮತ್ತು ಕರಕ್ಕೋಡುಪುಳ. ಈ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ನೀಲಗಿರಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ವಯನಾಡ್ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವು ಹಲವಾರು ರಭಸ ಮತ್ತು [[ಜಲಪಾತ|ಜಲಪಾತಗಳನ್ನು]] ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. <ref name="shodhganga2" /> ನದಿಯ ಮೂಲದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಮೀನ್‌ಮುಟ್ಟಿ ಜಲಪಾತಗಳು ಇವೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಚಾಲಿಯಾರ್ ಅನ್ನು ನಿಲಂಬೂರ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ [[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ|ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್]] ನಗರದ ಕಲ್ಲೈನಲ್ಲಿರುವ ವಿವಿಧ ಗಿರಣಿಗಳಿಗೆ ಮರವನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಜಲಮಾರ್ಗವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಮಾನ್ಸೂನ್|ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ]]ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ತೆಪ್ಪಗಳನ್ನು [[ತೆಪ್ಪ|ಕಲ್ಲಾಯಿಗೆ]] ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮರದ ಗಿರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಲ್ಲೈ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮರದ ವ್ಯಾಪಾರದ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸ್ಥಳವು [[ಸಾಗುವಾನಿ|ತೇಗ]], [[ಬೀಟೆ|ರೋಸ್‌ವುಡ್]] ಮುಂತಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಾಳಿಕೆಯ ಮರಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಅರಣ್ಯನಾಶವನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮರ ಕಡಿಯುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಕಲ್ಲಾಯ್‌ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಗಿರಣಿಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ, ಆದರೂ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಹಲವು ಮುಚ್ಚಿವೆ. == ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ == [[ಚಿತ್ರ:Mamminikkadavu_Temple.jpg|thumb| ಚೆರುವನ್ನೂರಿನಲ್ಲಿ ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿ, ಫೆರೋಕ್]] [[ಚಿತ್ರ:Edavannappara.1.jpg|thumb| ಎಲಮರಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಾಲಿಯಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ದೋಣಿ ಸೇವೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Hanging_Bridge_Across_Chaliyar_1.jpg|thumb| ಕೊನೊಲಿ ತೇಗದ ತೋಟಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ನಿಲಂಬೂರಿನ ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ತೂಗು ಸೇತುವೆ. ]] ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿಯು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾವೂರಿನಲ್ಲಿನ ತಿರುಳು ಕಾರ್ಖಾನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪರಿಸರ ಹಾನಿಯಿಂದಾಗಿ ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಅದು ನದಿಗೆ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಮುಚ್ಚಿದೆ. ಕೆಎ ರೆಹಮಾನ್ ಅವರು ನದಿಯ ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಂದೋಲನದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ [[ಮಾಲಿನ್ಯ]] ವಿರೋಧಿ ಸಮಿತಿ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಮಿತಿಯ ರಚನೆಗೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.{{Fact|date=October 2021}} == ಉಪನದಿಗಳು == * ಚೆರುಪುಳ (ಮಾವೂರು) ** ಎಂಗಪ್ಪುಳ ** ಇರುತುಲ್ಲಿಪ್ಪುಳ ** ಕಡುಂಗಂಪುಳ * ಇರುವಂಜಿಪ್ಪುಳ ** ಪುಲಿಂಗಪುಳ ** ಚಲಿಪ್ಪುಳ ** ಮುತ್ತಪ್ಪನಪುಳ * ತೊಟ್ಟುಮುಕ್ಕಂಪುಳ * ಕುತಿರಪ್ಪುಳ ** ಕೊಟ್ಟಪ್ಪುಳ * ಕುರುವನ್ಪುಳ * ಕಂಜಿರಪ್ಪುಳ * ಕರಿಂಪುಝಾ ** ಚೆರುಪುಳ (ಕರುಲೈ) ** ಪುನ್ನಪ್ಪುಳ ಅಥವಾ ಪಾಂಡಿಯಾರ್ *** ಮರುತಪ್ಪುಳ ಅಥವಾ ಕಾಲಕ್ಕನ್ಪುಳ **** ಕರಕ್ಕೋಡನ್ ಪೂಜೆ * ಪಾಂಡಿಪ್ಪುಳ * ನೀರ್ಪ್ಪುಳ * ಈ ನದಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನೀಲಿತೋಡ್, ಪೂಂಕುಡಿ, ವಡಸ್ಸೆರಿ, ಎಡವಣ್ಣ, ಕುಂದುತೋಡು ಮತ್ತು ಮಂಪಾಡ್‌ನಿಂದ ಕೆಲವು ತೊರೆಗಳು ಚಾಲಿಯಾರ್‌ಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == [[ಚಿತ್ರ:Chaliyar_River_at_Feroke.jpg|alt=Chaliyar River|thumb| ಪ್ರಸಿದ್ಧ [https://www.google.com/maps/place/Feroke+Old+Bridge/@11.1791779,75.8185045,16z/data=!4m5!3m4!1s0x3ba650a03f1ff87b:0xd54e082e201c07d!8m2!3d11.1806832!4d75.8290583 ಫಿರೋಕ್ ಹಳೆಯ ಸೇತುವೆಯಿಂದ] ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿಯ ನೋಟ]] ಎಲಮರಮ್ ಭಾರತದ ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯದ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ. ಇದು [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳದ]] ಮಲಪ್ಪುರಂ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಡವನ್ನಪ್ಪರ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಗ್ರಾಮವು ಚಾಲಿಯಾರ್ ದಡದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಬಹಳ ರಮಣೀಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೋಣಿ ಸೇವೆ ಇದೆ, ಅದು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಟಿಕೆಟ್ ರೂ.೫.೦೦ ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್ ಬೋಟ್ ಸೇವೆಯು ಭಾನುವಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿ ಅರ್ಧಗಂಟೆಗೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೬.೪೦ ರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ೮.೪೦ ರವರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. == ಘೋಸ್ಟ್ ಟೌನ್ == ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿಯ ಆಚೆ ಗ್ರಾಸಿಮ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ೨೦೦೦ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಆಂದೋಲನಗಳು ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹಠಾತ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಇಡೀ ಗ್ರಾಮವು ದಿವಾಳಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬಡತನವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಹನ್ನೊಂದು ಜನರು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.{{Fact|date=October 2021}} == ತೀರ್ಥಯಾತ್ರೆ == ಕೊನ್ನಾರ ದರ್ಗಾವು ಚಾಲಿಯಾರ್ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಎಲಮರಮ್‌ನಿಂದ ಮೂರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಂತನ ಪವಿತ್ರ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ನಿತ್ಯ ನೂರಾರು ಯಾತ್ರಿಕರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.{{Fact|date=October 2021}} == ಹತ್ತಿರದ ಹಳ್ಳಿಗಳು == * ಇರುಮೂಲಿಪರಂಬ, ಪೊನ್ನೆಂಪಡಂ, ಚನ್ನಯಿಲ್ ಪಲ್ಲಿಯಲಿ (ಸಂತಿಗ್ರಾಮ), ಅಕೋಡ್, ವಿರಿಪ್ಪಾಡ್, ಕೊರಪ್ಪಡಂ, ಮುಂಡುಮುಝಿ, ವಾಜಕ್ಕಾಡ್, ವಲ್ಲಿಲ್ಲಪ್ಪುಳ, ಪಂಚೇರಿ, ಎಲಮರಮ್, ಮಪ್ರಂ, ಕೊನ್ನಾರ್, ವೆಟ್ಟತ್ತೂರ್, ಚೆರುವಾಡಿಕಾವು, ನೀರದ್, ಮುತ್ತುಕುಳಂ, ಮುತ್ತುವಲ್ಲೂರ್, ಚೆರುವಾಡಿಕಾವು, ನೀರದ್, ಮುತ್ತುವಲ್ಲುಂ, ಮುತ್ತುವಲ್ಲೂರ್ ಇರುಪ್ಪಂತೋಡಿ ಕರಟ್ಟ್ [[ಚೋಳ ವಂಶ|ಚೋಳ]] ಕೊಳಂಬಲಂ ಎಡವನ್ನಪ್ಪರ, ಅರಪ್ಪುಳ, ಚೆರುವನ್ನೂರ್. * == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <nowiki> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ನದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]]</nowiki> [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 3soqoovhi6gvhfbjangs1c9k3kx9mmt 0 148376 1374212 1352391 2026-05-27T04:49:08Z FluteWarrior 99457 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 1374212 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = ಜೈನ | deity_of = ೨೨ನೇ ಜೈನ [[ತೀರ್ಥಂಕರ]] | image = Neminath Ji.jpg | caption = ಬಟೇಶ್ವರ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಜೈನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ನೇಮಿನಾಥನ ಚಿತ್ರ | alt = ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿ ಅಥವಾ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ | venerated_in = [[ಜೈನ ಧರ್ಮ]] | other_names = ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿ | symbol = [[ಶಂಖ]]{{sfn|Tandon|2002|p=45}} | color = [[ಕಪ್ಪು]] | birth_date = ೮೪೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ | father = ಸಮುದ್ರವಿಜಯ | mother = ಶಿವದೇವಿ | height = ೧೦ ಬಿಲ್ಲುಗಳಷ್ಟು – {{convert|98|feet|m}} {{sfn|Sarasvati|1970|p=444}} | age = ೧೦೦೦ ವರ್ಷ | tree = | predecessor = ನಮಿನಾಥ | successor = ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ | birth_place = ಸೌರಿಪುರ(ದ್ವಾರಕ) | moksha_place = ಗಿರ್ನಾರ್ ಪರ್ವತ }}  '''ನೇಮಿ ಮತ್ತು ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿ''' '''ಎಂದೂ''' ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ '''ನೇಮಿನಾಥ''' [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ]] ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡನೆಯ ''[[ತೀರ್ಥಂಕರ]]'' ಆಗಿದ್ದಾನೆ. [[ಮಹಾವೀರ]], [[ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ|ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ]] ಮತ್ತು [[ಆದಿನಾಥ|ಋಷಭನಾಥರ]] ಜೊತೆಗೆ, ಜೈನರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ''ತೀರ್ಥಂಕರರಲ್ಲಿ'' ನೇಮಿನಾಥನೂ ಒಬ್ಬ. ನೇಮಿನಾಥನು ೨೩ ನೇ ''ತೀರ್ಥಂಕರ'' ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥನಿಗಿಂತ ೮೧,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವನು ಸಮುದ್ರವಿಜಯ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಶಿವದೇವಿಯ ಏಕೈಕ ಮಗು. ೯ ನೇ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಜೈನ ವಾಸುದೇವ್ ಆಗಿದ್ದ [[ಕೃಷ್ಣ]] ಅವರ ಮೊದಲ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ. ಅವನು ಕೃಷ್ಣನಂತೆ ಯದುವಂಶದಲ್ಲಿ ಸೌರಿಪುರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನು. ಅವರ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕವು ಜೈನ ಪಂಚಾಂಗದ ''ಶ್ರವಣ ಶುಕ್ಲದ'' ಐದನೇ ದಿನವಾಗಿತ್ತು. ನೇಮಿನಾಥನು ತನ್ನ ಮದುವೆಯ ದಿನದಂದು ಮದುವೆಯ ಆಚರಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಕೂಗನ್ನು ಕೇಳಿದನು, ಇದರಿಂದ ಮನನೊಂದ ಅವನು ಮದುವೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವನು ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಲು ಜಗತ್ತಿನ ವ್ಯಾಮೋಹವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು - ಇದು ಅನೇಕ ಜೈನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಜೈನರ ಯಾತ್ರಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ [[ಜುನಾಗಢ|ಜುನಾಗಢ್]] ಬಳಿಯ [[ಗಿರ್ನಾರ್|ಗಿರ್ನಾರ್ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ]] ''ಮೋಕ್ಷವನ್ನು'' ಪಡೆದರು. == ನಾಮಕರಣ == ನೇಮಿನಾಥ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಎರಡು [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಪದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ''ನೇಮಿ'' ಎಂದರೆ "ಚಕ್ರದ ಅಂಚು" ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ "ಗುಡುಗು", {{Sfn|Monier Williams|p=569}} ಮತ್ತು ''ನಾಥ'' ಎಂದರೆ "ಪ್ರಭು, ಪೋಷಕ, ರಕ್ಷಕ". {{Sfn|Monier Williams|p=534}} ಜೈನ ಪಠ್ಯ ''ಉತ್ತರಪುರಾಣ'' ಮತ್ತು ಆಚಾರ್ಯ ಹೇಮಚಂದ್ರನ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ದೇವತೆ [[ಇಂದ್ರ|ಇಂದ್ರನು]] ೨೨ ನೇ ''[[ತೀರ್ಥಂಕರ|ತೀರ್ಥಂಕರನನ್ನು]]'' ನೇಮಿನಾಥ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ''ಜಿನವನ್ನು'' " ಧರ್ಮ ಎಂಬ ಚಕ್ರದ ಅಂಚು" ಎಂದು ನೋಡಿದನು.  ''ಶ್ವೇತಾಂಬರ'' ಜೈನ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ, ಅವನ ಹೆಸರು ''ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿ''. ಇದು ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ತಾಯಿ ಕಂಡ ಕನಸಿನಿಂದ ಬಂದಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು " ''ಅರಿಷ್ಟ'' ಆಭರಣಗಳ ಚಕ್ರ" ವನ್ನು ನೋಡಿದಳು. {{Sfn|Umakant P. Shah|1987|pp=164-165}} ಅವನ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರನ್ನು ''ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿ'' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸೂರ್ಯನ ರಥದ ವಿಶೇಷಣವಾಗಿದೆ. {{Sfn|Jain|Fischer|1978|p=17}} {{Sfn|Zimmer|1953|p=225}} ನೇಮಿನಾಥನ ಹೆಸರು ೨೧ ನೇ ''ತೀರ್ಥಂಕರ'' ನಮಿನಾಥನ ಹೆಸರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ. {{Sfn|von Glasenapp|1925|pp=317-318}} == ಜೀವನ == ನೇಮಿನಾಥ ''ಅವಸರ್ಪಿಣಿಯ'' ( ಜೈನ ವಿಶ್ವವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಅವರೋಹಣ]] ಚಕ್ರ) ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡನೆಯ ''ತೀರ್ಥಂಕರ'' ಆಗಿದ್ದರು. ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಅವನನ್ನು ಎಂಟನೆಯ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ''ವಾಸುದೇವ'' [[ಕೃಷ್ಣ|ಕೃಷ್ಣನ]] ಸಮಕಾಲೀನ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. {{Sfn|Natubhai Shah|2004|p=23}} ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನೇಮಿನಾಥ ಮತ್ತು ಅವನ ಹಿಂದಿನ ನಮಿನಾಥರ ನಡುವೆ ೫೮೧,೭೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಅಂತರವಿತ್ತು. {{Sfn|Zimmer|1953|p=226}} {{Sfn|von Glasenapp|1925|pp=317-318}} ಅವರು ಸುಮಾರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಆಚಾರ್ಯ]] ಹೇಮಚಂದ್ರನ ''ತ್ರಿಷಷ್ಟಿಶಲಾಕಪುರುಷ ಚಾರಿತ್ರದ'' ಪ್ರಕಾರ ೨೩ ನೇ ''ತೀರ್ಥಂಕರನ'' ೮೧೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, [[ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ|ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ]]. {{Sfn|Zimmer|1953|p=226}} === ಜನನ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ === [[ಚಿತ್ರ:The_birth_of_Aristanemi,_one_of_the_founding_teac_Wellcome_L0031374.jpg|left|thumb| ಅರಿಷ್ಟನೇಮಿಯ ಜನನ, ಕಲ್ಪ ಸೂತ್ರ]] [[ಚಿತ್ರ:Neminath_Wedding.JPG|left|thumb|ನೇಮಿನಾಥನ ಮದುವೆಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯ ಚಿತ್ರಣ. ಅವನ ದಂತಕಥೆಯು ತನ್ನ ಮದುವೆಯ ಔತಣವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಲಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೂಗು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಅವನು ತ್ಯಜಿಸಿದನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. {{Sfn|Jain|Fischer|1978|pp=16–17}}]] ನೇಮಿನಾಥನು ಸೌರಿಪುರದಲ್ಲಿ ([[ದ್ವಾರಕಾ]]) ಜನಿಸಿದ ಯದುವಂಶದ {{Sfn|Doniger|1993|p=225}} ರಾಜ ಸಮುದ್ರವಿಜಯ ಮತ್ತು ರಾಣಿ ಶಿವದೇವಿಯ ಕಿರಿಯ ಮಗ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. {{Sfn|Natubhai Shah|2004|p=24}} ಅವರು ಜಾನುವಾರುಗಳ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ಜೈನ ದಂತಕಥೆಗಳು ಅವನನ್ನು [[ಗಿರ್ನಾರ್]] - [[ಕಾತಿಯಾವಾರ್|ಕಥಿವಾಡ್]] (ಆಧುನಿಕ [[ಗುಜರಾತ್|ಗುಜರಾತ್‌ನ]] [[ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ|ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] )ನವರೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. {{Sfn|Dhere|2011|pp=193–196}} {{Sfn|Upinder Singh|2008|p=313}} {{Sfn|Cort|2001|p=23}} ಅವರ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕವು [[ಹಿಂದೂ ಮಾಸಗಳು|ಹಿಂದೂ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನ]] ''ಶ್ರವಣ ಶುಕ್ಲದ'' ಐದನೇ ದಿನ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. {{Sfn|Tukol|1980|p=31}} ಅವರು ಕಪ್ಪು-ನೀಲಿ ಚರ್ಮದ ಮೈಬಣ್ಣದೊಂದಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. {{Sfn|Umakant P. Shah|1987|p=164}} ತುಂಬಾ ಸುಂದರ ಆದರೆ ನಾಚಿಕೆಯ ಯುವಕ. {{Sfn|Doniger|1993|p=225}} {{Sfn|Natubhai Shah|2004|p=24}} ಅವನ ತಂದೆಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ತಂದೆ [[ವಸುದೇವ|ವಸುದೇವನ]] ಸಹೋದರ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನನ್ನು ''ತ್ರಿಷಷ್ಟಿ-ಸಲಕ-ಪುರುಷ-ಚರಿತ್ರದಲ್ಲಿ'' ಕೃಷ್ಣನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="britneminatha"/> {{Sfn|Johnson|1931|pp=1–266}} {{Sfn|Jain|Fischer|1978|pp=16–17}} {{Sfn|Umakant P. Shah|1987|pp=165-166}} {{Sfn|Sangave|2001|p=104}} ಕುಶಾನರ ಕಾಲದ [[ಮಥುರಾ|ಮಥುರಾದ]] ಕಂಕಾಲಿ ತಿಲದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು [[ಬಲರಾಮ|ಬಲರಾಮರನ್ನು]] ನೇಮಿನಾಥನ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. {{Sfn|Vyas|1995|p=19}} ಒಂದು ದಂತಕಥೆಯಲ್ಲಿ, ಕೃಷ್ಣನ ಪತ್ನಿ [[ಸತ್ಯಭಾಮೆ|ಸತ್ಯಭಾಮೆಯಿಂದ]] ನಿಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ನೇಮಿನಾಥನು ಕೃಷ್ಣನ ಪ್ರಬಲ ಶಂಖವಾದ [[ಪಾಂಚಜನ್ಯ|ಪಾಂಚಜನ್ಯವನ್ನು ಊದಿದನೆಂದು]] ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾರೂ ಶಂಖವನ್ನು ಊದಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. {{Sfn|Natubhai Shah|2004|p=24}} ಈ ಘಟನೆಯ ನಂತರ, ಕೃಷ್ಣನು ನೇಮಿನಾಥನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಪರ ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಅವನಿಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿದನೆಂದು ''[[ಪುರಾಣಗಳು]]'' ಹೇಳುತ್ತವೆ. ನೇಮಿನಾಥನು ''ತೀರ್ಥಂಕರನಾಗಿದ್ದರಿಂದ'' ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. {{Sfn|Doniger|1993|p=226}} ಅವನು ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೆರಳುಗಳ ಮೇಲೆ [[ಚಕ್ರ|ಚಕ್ರವನ್ನು]] (ಕೃಷ್ಣನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಯುಧ) ತಿರುಗಿಸುತ್ತಿದ್ದನೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. {{Sfn|Natubhai Shah|2004|p=24}} === ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿ === ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು [[ಜರಾಸಂಧ|ಜರಾಸಂಧರ]] ನಡುವಿನ [[ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧ|ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]], ನೇಮಿನಾಥನು ಕೃಷ್ಣನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. {{Sfn|Beck|2012|p=156}} ಜೈನ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಸಂಬಂಧಿತ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯಲು ಇದು ಕಾರಣವೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ. {{Sfn|Long|2009|p=42}} ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥವಾದ ''[[ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್|ಛಾಂದೋಗ್ಯ ಉಪನಿಷತ್]]'', ಆಂಗೀರಸ ಘೋರನನ್ನು ಕೃಷ್ಣನ ಗುರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. {{Sfn|Natubhai Shah|2004|p=23}} ಅವರು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಐದು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಗಳಾದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ, ವೈರಾಗ್ಯ, ದಾನ, ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಘೋರನನ್ನು ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ನೇಮಿನಾಥ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{Sfn|Natubhai Shah|2004|p=23}} ಮಹಾಭಾರತವು ಅವನನ್ನು ರಾಜ ಸಾಗರನಿಗೆ ಮೋಕ್ಷದ ಮಾರ್ಗದ ಶಿಕ್ಷಕ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ಅಥವಾ ಚೀನೀ ದೇವತೆಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಅಂತಹ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. {{Sfn|Natubhai Shah|2004|pp=23-24}} === ತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ದಿನಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Jain_temples_on_Girnar_mountain_aerial_view.jpg|thumb|ಗುಜರಾತ್‌ನ ಜುನಾಗಢ್ ಬಳಿಯ ಗಿರ್ನಾರ್ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮೇಲೆ ನೇಮಿನಾಥ ದೇವಾಲಯ ಸಂಕೀರ್ಣ.]] ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ನೇಮಿನಾಥನ ಮದುವೆಯನ್ನು ರಾಜುಲಕುಮಾರಿ ಅಥವಾ ರಾಜೀಮತಿ ಅಥವಾ [[ಉಗ್ರಸೇನ|ಉಗ್ರಸೇನನ]] ಮಗಳು ರಾಜಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. {{Sfn|Natubhai Shah|2004|p=24}} ಉಗ್ರಸೇನನು ದ್ವಾರಕಾದ ರಾಜ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣನ ತಾಯಿಯ ಅಜ್ಜ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. {{Sfn|Natubhai Shah|2004|p=24}} ಮದುವೆಯ ಹಬ್ಬಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ವಧೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅವನು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೂಗನ್ನು ಕೇಳಿದನು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊಲೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ದುಃಖ ಮತ್ತು ಸಂಕಟಗೊಂಡ ಅವನು ಮದುವೆಯಾಗುವ ಆಸೆಯನ್ನು ತೊರೆದು ಸನ್ಯಾಸಿಯಾದನು ಮತ್ತು [[ಗಿರ್ನಾರ್]] ಪರ್ವತಕ್ಕೆ ಹೋದನು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name="britneminatha"/> {{Sfn|Sehdev Kumar|2001|pp=143–145}} {{Sfn|Kailash Chand Jain|1991|p=7}} {{Sfn|Umakant P. Shah|1987|pp=165-166}} {{Sfn|von Glasenapp|1925|pp=317-318}} ಅವನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಬೇಕಿದ್ದ ಹುಡುಗಿಯೂ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅವಳು ಸನ್ಯಾಸಿನಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ತಪಸ್ವಿ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾಳೆ. {{Sfn|Natubhai Shah|2004|p=24}} {{Sfn|Sangave|2001|p=104}} ''ಕಲ್ಪಸೂತ್ರಗಳ'' ಪ್ರಕಾರ, ನೇಮಿನಾಥನು ಮೂರು ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ತಿನ್ನುವ ಮೂಲಕ ತಪಸ್ವಿ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು. {{Sfn|Jones|Ryan|2006|p=311}} ೫೫ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿದನು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮಹಾವೇಣು ಮರದ ಕೆಳಗೆ ರೈವಟಕ ಪರ್ವತದ ಮೇಲೆ ಸರ್ವಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು. {{Sfn|Umakant P. Shah|1987|p=164}} ಜೈನ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನೇಮಿನಾಥನು ನೇಮಿನಾಥ ಶಿಷ್ಯರ ನಾಯಕನಾಗಿ ''ವರದತ್ತ'' ಸ್ವಾಮಿಯೊಂದಿಗೆ ೧೧ ಗಾಂಧಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. {{Sfn|Umakant P. Shah|1987|p=165}} ನೇಮಿನಾಥನ ''ಸಂಘ'' (ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಮ) ೧೮,೦೦೦ ''ಸಾಧುಗಳು'' (ಪುರುಷ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು) ಮತ್ತು ೪೪,೦೦೦ ''ಸಾಧ್ವಿಗಳನ್ನು'' (ಮಹಿಳಾ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು) ''ಕಲ್ಪ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ'' ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. {{Sfn|Cort|2001|p=47}} ಸುಮಾರು ೧,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಜೀವನದ ನಂತರ, {{Sfn|Melton|Baumann|2010|p=1551}} ಅವರು ಗಿರ್ನಾರ್ ಪರ್ವತದ ಐದನೇ ಶಿಖರದ (ಉರ್ಜಯಂತ್ ಪರ್ವತ) ಮೇಲೆ ''ಮೋಕ್ಷವನ್ನು'' ([[ನಿರ್ವಾಣ]]) ಪಡೆದರು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. {{Sfn|Sangave|2001|p=104}} {{Sfn|Umakant P. Shah|1987|p=165}} <ref name="britneminatha">{{Cite web|url=https://www.britannica.com/biography/Arishtanemi|title=Arishtanemi: Jaina saint|website=Encyclopedia Britannica|access-date=15 September 2017}}</ref> ಈ ೧,೦೦೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ೩೦೦ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿ, ೫೪ ದಿನಗಳನ್ನು ತಪಸ್ವಿ ಸನ್ಯಾಸಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ೭೦೦ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸರ್ವಜ್ಞರಾಗಿ ಕಳೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. {{Sfn|Jones|Ryan|2006|p=311}} == ಪರಂಪರೆ == === ಪೂಜೆ === [[ಮಹಾವೀರ]], [[ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ|ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ]] ಮತ್ತು [[ಆದಿನಾಥ|ಋಷಭನಾಥರ]] ಜೊತೆಗೆ, ಜೈನರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭಕ್ತಿಯ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ''ತೀರ್ಥಂಕರರಲ್ಲಿ'' ನೇಮಿನಾಥನೂ ಒಬ್ಬ. {{Sfn|Dundas|2002|p=40}} ಕೊನೆಯ ಎರಡು ''ತೀರ್ಥಂಕರರಂತಲ್ಲದೆ'', ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ನೇಮಿನಾಥ ಮತ್ತು ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ''ತೀರ್ಥಂಕರರನ್ನು'' ಪೌರಾಣಿಕ ಪಾತ್ರಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="britneminatha"/> ನೇಮಿನಾಥನ ಜೀವನದ ದೃಶ್ಯಗಳು ಜೈನ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. {{Sfn|Umakant P. Shah|1987|p=165}} ನೇಮಿನಾಥನ [[ಯಕ್ಷ]] ಮತ್ತು ಯಕ್ಷಿಯರು ದಿಗಂಬರ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಸರ್ವನ್ಹ ಮತ್ತು [[ಅಂಬಿಕಾ (ಜೈನ ಧರ್ಮ)|ಅಂಬಿಕಾ]] ಮತ್ತು ಶ್ವೇತಾಂಬರ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಗೋಮೇಧ ಮತ್ತು ಅಂಬಿಕಾ. {{Sfn|Umakant P. Shah|1987|p=165}} === ಸಾಹಿತ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:The_Kalpasutra_(the_heroic_deeds_of_the_conquerors)_Wellcome_L0034141.jpg|thumb| ಕಲ್ಪ ಸೂತ್ರದ ಬಲಪುಟದಲ್ಲಿ ನೇಮಿನಾಥನ ಊದುವ [[ಕೃಷ್ಣ|ಕೃಷ್ಣನ]] ಶಂಖದ ಪಠ್ಯ]] ನೇಮಿನಾಥನ ಬಗ್ಗೆ ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಜಿನಸೇನ ''ಹರಿವಂಶ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ'' ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. {{Sfn|Umakant P. Shah|1987|p=239}} {{Sfn|Upinder Singh|2016|p=26}} ''ನೇಮಿನಾಥ-ಚರಿತ್ರ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನೇಮಿನಾಥನ ಜೀವನದ ಕುರಿತು ತಾಳೆ ಎಲೆಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ೧೧೯೮-೧೧೪೨ ಎ.ಡಿ ಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಈಗ ಖಂಭಾತ್‌ನ ''ಶಾಂತಿನಾಥ ಭಂಡಾರದಲ್ಲಿ'' ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. {{Sfn|Umakant P. Shah|1987|p=253}} ರಾಜುಲ್ ನೇಮಿನಾಥನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ''ರಾಜಲ್-ಬರಹ್ಮಸದಲ್ಲಿ'' ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ (ವಿಜಯಚಂದ್ರಸೂರಿಯ ೧೪ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಕವಿತೆ). {{Sfn|Kelting|2009|p=117}} ಈ ಘಟನೆಯು ನೇಮಿನಾಥನು ಕೃಷ್ಣನ ಪ್ರಬಲ ಶಂಖವನ್ನು ಊದುತ್ತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ''ಕಲ್ಪ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ'' ನೀಡಲಾಗಿದೆ. {{Sfn|Jain|Fischer|1978|p=17}} ರಾಜುಲ್ ಮತ್ತು ನೇಮಿನಾಥರ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯು ಜೈನ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಅವರು [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ]] ''ಫ್ಯಾಗಸ್'' ಅನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜಶೇಖರ್ ಅವರ ''ನೇಮಿನಾಥ ಫಗು'' (೧೩೪೪), ಜಯಶೇಖರ್ ಅವರ ನೇಮಿನಾಥ ''ಫಗು'' (೧೩೭೫) ಮತ್ತು ಸೋಮಸುಂದರ್ ಅವರ ರಂಗಸಾಗರ ''ನೇಮಿನಾಥ'' ಫಗು (೧೪೦೦) ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ವಿನಯಚಂದ್ರನ ''ನೇಮಿನಾಥ ಚತುಷ್ಪಾದಿಕ'' (೧೨೬೯) ಎಂಬ ಕವಿತೆಯು ಇದೇ ಕಥೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. {{Sfn|Amaresh Datta|1988|p=1258}} {{Sfn|K. K. Shastree|2002|pp=56–57}} {{Sfn|Nagendra|1988|pp=282–283}} {{Sfn|Jhaveri|1978|pp=14, 242–243}} {{Sfn|Parul Shah|1983|pp=134-156}} ಅರ್ಧ ನೇಮಿ, " ''ನೇಮಿಯ'' ಅಪೂರ್ಣ ಜೀವನ", ೧೩ ನೇ ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ [[ಜನ್ನ]] ಅವರ ಅಪೂರ್ಣ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾಗಿದೆ. {{Sfn|Rice|1982|p=43}} {{Sfn|Sastri|2002|pp=358–359}} ''ನೇಮಿದೂತಂ'' ಆಚಾರ್ಯ ಜಿನಸೇನ, ೯ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ, ನೇಮಿನಾಥನ ಆರಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. {{Sfn|Acharya Charantirtha|1973|p=47}} ''[[ವೇದ|ವೇದಗಳಲ್ಲಿ]]'' ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಂದೂ ಋಷಿ ಅರಿಷ್ಟ್ನೇಮಿಯೇ ನೇಮಿನಾಥ ಆದರೆ ಅರಿಷ್ಟ್ನೇಮಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಮತ್ತು ನೇಮಿನಾಥ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಎಂದು ಜೈನರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಅವಧಿಯು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. === ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರ === [[ಚಿತ್ರ:Tirumalai_Neminatha_Statue.jpg|thumb|೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ತಿರುಮಲೈನಲ್ಲಿ ೧೬ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿರುವ ನೇಮಿನಾಥನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಮೆ]] ನೇಮಿನಾಥನು ಕೃಷ್ಣನಂತೆಯೇ ಗಾಢ-ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. {{Sfn|Umakant P. Shah|1987|pp=164-168}} ಅವನ ಜೀವನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವನನ್ನು ಗಾಢ ಬಣ್ಣದವನು ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಅವನ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯು ಅವನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕೆತ್ತಿದ ಅಥವಾ ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತಲಾದ ಶಂಖವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರದಂತೆಯೇ, ಪಾದವಲಿ ( [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]] ) ಬಳಿಯ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಿಲ್ಪದಂತೆ ಅವನ ಬಳಿ [[ಚಕ್ರ|ಚಕ್ರವನ್ನು]] ಸಹ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {{Sfn|Umakant P. Shah|1987|pp=164-170}} ನೇಮಿನಾಥನನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಅಂಬಿಕಾ (ಜೈನ ಧರ್ಮ)|ಅಂಬಿಕಾ]] ''ಯಕ್ಷಿಯನ್ನು'' ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅವಳ ಬಣ್ಣವು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಗೋಲ್ಡನ್‌ನಿಂದ ಹಸಿರು ಮಿಶ್ರಿತ ಕಡು-ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. {{Sfn|Umakant P. Shah|1987|pp=264-265}} ನೇಮಿನಾಥನ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಚಿತ್ರವು ಕಂಕಾಲಿ ತಿಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೮ ಸಿ.ಇ ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. {{Sfn|Umakant P. Shah|1987|p=166}} <gallery> 043 Cave 11, Relief (33969644505).jpg|ನೇಮಿನಾಥ, ನಾಸಿಕ್ ಗುಹೆಗಳು, ೬ನೇ ಶತಮಾನ MET_DP161523.jpg|ಅಕೋಟಾ ಕಂಚುಗಳು, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್, ೭ನೇ ಶತಮಾನ Neminath Bhagwan.jpg|ಪಾಂಡವ್ಲೇನಿ Neminath, National Museum, New Delhi.jpg|ನೇಮಿನಾಥ ಶಿಲ್ಪ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ನವದೆಹಲಿ, ೧೧ ನೇ ಶತಮಾನ Maharaja_Chhatrasal_Museum_Dhubela_Exhibit_Item_(4).JPG|ಮಹಾರಾಜ ಛತ್ರಸಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ, ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನ Jain Tirthankara Neminath - Circa 12th Century CE - ACCN 00-B-77 - Government Museum - Mathura 2013-02-23 5079.jpg|ನೇಮಿನಾಥ ವಿಗ್ರಹ, ಸರ್ಕಾರಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಮಥುರಾ, ೧೨ನೇ ಶತಮಾನ Neminatha - Parshvanath temple, Tijara.jpg|ನಾಗನ ಮೇಲೆ ನೇಮಿನಾಥನನ್ನು ಹಾಸಿಗೆಯಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಕಾಲಿನ ಬೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಮೂಗಿನಿಂದ ಶಂಖವನ್ನು ನುಡಿಸಲಾಗಿದೆ ತಿಜಾರ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ </gallery> === ದೇವಾಲಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Girnar_Jain_temple_-_Neminath_temple.jpg|thumb|ಗಿರ್ನಾರ್ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ]] * [[ದಿಲ್ವಾರಾ ಮಂದಿರಗಳು|ದಿಲ್ವಾರಾ ದೇವಾಲಯಗಳು]] <gallery> Jain temple at Lakkundi.jpg|ಬ್ರಹ್ಮ ಜಿನಾಲಯ Shree Kulpakji Jain Temple, Kolanpak, Aler.JPG|ಕುಲಪಕ್ಜಿ Upper Temple Complex at Tirumalai.jpg|ಅರಹಂತಗಿರಿ ಜೈನ ಮಠ Chavundaraya Basadi on Chandragiri hill at Shravanabelagola.jpg|[[ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ|ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ]] [[ಚಾಮುಂಡರಾಯ|ಚಾವುಂಡರಾಯ ಬಸದಿ]] 9th century Bhand Deul Jain brick temple, Arang Chhattisgarh.jpg|ಭಂಡ್ ದೇವಲ್ Old jain temple belgaum (1).jpg|[[ಕಮಲ ಬಸದಿ]] </gallery> == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ಅರ್ಹಂತ|ಅರಿಹಂತ್ (ಜೈನ ಧರ್ಮ)]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|30em}} === ಮೂಲಗಳು === * {{Citation|last=Beck|first=Guy L.|title=Alternative Krishnas: Regional and Vernacular Variations on a Hindu Deity|url=https://books.google.com/books?id=K0XqbG0LKBUC|publisher=[[SUNY Press]]|date=1 February 2012|isbn=978-0-7914-6415-1}} * {{Citation|last=Cort|first=John E.|author-link=John E. Cort|title=Jains in the World: Religious Values and Ideology in India|url=https://books.google.com/books?id=PZk-4HOMzsoC|year=2001|publisher=[[Oxford University Press]]|isbn=978-0-19-803037-9}} * {{Cite book|url={{Google books|EY0qrYmJcPYC|page=47|keywords=|text=|plainurl=yes}}|title=Meghadutam of Mahakavi Kalidas|last=Acharya Charantirtha|publisher=Chaukhamba Surbharati Prakashan|year=1973|series=Chaukhamba Sanskrit Series|location=Varanasi}} * {{Citation|last=Datta|first=Amaresh|title=Encyclopaedia of Indian Literature|url=https://books.google.com/books?id=zB4n3MVozbUC|year=1988|publisher=Sahitya Akademi|isbn=978-81-260-1194-0|ref={{sfnref|Amaresh Datta|1988}}}} * {{Citation|last=Dhere|first=Ramchandra C.|title=Rise of a Folk God: Vitthal of Pandharpur|url=https://books.google.com/books?id=6tnARaLBZmEC|year=2011|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-977759-4}} * {{Citation|last=Dundas|first=Paul|author-link=Paul Dundas|title=The Jains|url=https://books.google.com/books?id=X8iAAgAAQBAJ|edition=Second|date=2002|origyear=1992|publisher=[[Routledge]]|isbn=0-415-26605-X}} * {{Citation|last=Doniger|first=Wendy|author-link=Wendy Doniger|title=Purana Perennis: Reciprocity and Transformation in Hindu and Jaina Texts|url=https://books.google.com/books?id=-kZFzHCuiFAC|publisher=[[SUNY Press]]|date=1993|isbn=0-7914-1381-0}} * {{Citation|last=Jain|first=Jyotindra|author-link=Jyotindra Jain|last2=Fischer|first2=Eberhard|authorlink2=Eberhard Fischer|title=Jaina Iconography|url=https://books.google.com/books?id=gFZ7vQ2jwlEC|date=1978|publisher=[[Brill Publishers]]|volume=12|isbn=978-90-04-05259-8}} * {{Citation|last=Jain|first=Kailash Chand|title=Lord Mahāvīra and His Times|url=https://books.google.com/books?id=8-TxcO9dfrcC|date=1991|publisher=[[Motilal Banarsidass]]|isbn=978-81-208-0805-8|ref={{sfnref|Kailash Chand Jain|1991}}}} * {{Citation|last=Jhaveri|first=Mansukhlal|title=History of Gujarati Literature|url=http://www.dli.ernet.in/handle/2015/460465|year=1978|publisher=Sahitya Akademi|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161220031359/http://www.dli.ernet.in/handle/2015/460465|archivedate=20 December 2016}} * {{Citation|last=Johnson|first=Helen M.|title=Neminathacaritra (Book 8 of the Trishashti Shalaka Purusha Caritra)|url=https://www.wisdomlib.org/jainism/book/trishashti-shalaka-purusha-caritra/d/doc215207.html|publisher=[[Maharaja Sayajirao University of Baroda#Oriental Institute|Baroda Oriental Institute]]|date=1931}} * {{Citation|last=Jones|first=Constance|last2=Ryan|first2=James D.|title=Encyclopedia of Hinduism|url=https://books.google.com/books?id=OgMmceadQ3gC|year=2006|publisher=Infobase Publishing|isbn=978-0-8160-7564-5}} * {{Citation|last=Kelting|first=M. Whitney|title=Heroic Wives Rituals, Stories and the Virtues of Jain Wifehood|url=https://books.google.com/books?id=-txAd-dK0tEC|publisher=[[Oxford University Press]]|date=2009|isbn=978-0-19-538964-7}} * {{Citation|last=Kumar|first=Sehdev|title=A Thousand Petalled Lotus: Jain Temples of Rajasthan : Architecture & Iconography|url=https://books.google.com/books?id=nSDACkmA_ukC|year=2001|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-348-9|ref={{sfnref|Sehdev Kumar|2001}}}} * {{Citation|last=Long|first=Jeffery D.|title=Jainism: An Introduction|url=https://books.google.com/books?id=JmRlAgAAQBAJ|year=2009|author-link=Jeffery D. Long|publisher=I. B. Tauris|isbn=978-1-84511-625-5}} * {{Citation|editor-last=Melton|editor-first=J. Gordon|editor-link=J. Gordon Melton|title=Religions of the World: A Comprehensive Encyclopedia of Beliefs and Practices|url=https://books.google.com/books?id=v2yiyLLOj88C|edition=Second|volume=One: A-B|publisher=[[ABC-CLIO]]|date=2010|isbn=978-1-59884-204-3}} * {{Citation|last=Nagendra|title=Indian Literature|url=https://books.google.com/books?id=dqGojPpe8DIC|year=1988|publisher=Prabhat Prakashan}} * {{Cite book|url={{Google books|2fhCH-NRatUC|page=43|keywords=|text=|plainurl=yes}}|title=A History of Kanarese Literature|last=Rice|first=E.P.|publisher=Asian Educational Services|year=1982|isbn=81-206-0063-0|location=New Delhi|orig-year=1921}} * {{Citation|last=Sangave|first=Vilas Adinath|author-link=Vilas Adinath Sangave|title=Facets of Jainology: Selected Research Papers on Jain Society, Religion, and Culture|url=https://books.google.com/books?id=QzEQJHWUwXQC|date=2001|publisher=[[Popular Prakashan]]|place=[[Mumbai]]|isbn=978-81-7154-839-2}} * {{Citation|last=Sarasvati|first=Swami Dayananda|title=An English translation of the Satyarth Prakash|url=https://books.google.com/books?id=hy-vBgAAQBAJ|year=1970|publisher=Swami Dayananda Sarasvati}}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * {{Citation|last=Shah|first=Natubhai|title=Jainism: The World of Conquerors|url=https://books.google.com/books?id=qLNQKGcDIhsC|volume=1|publisher=[[Motilal Banarsidass]]|year=2004|isbn=9788120819382|ref={{sfnref|Natubhai Shah|2004}}}} * {{Citation|last=Shah|first=Parul|title=The rasa dance of Gujarata|volume=1|type=Ph.D.|chapter=5|date=31 August 1983|publisher=Department of Dance, Maharaja Sayajirao University of Baroda|ref={{sfnref|Parul Shah|1983}}}} * {{Citation|last=Shastree|first=K. K.|title=Gujarat Darsana: The Literary History|publisher=Darshan Trust, Ahmedabad|year=2002|ref={{sfnref|K. K. Shastree|2002}}}} * {{Citation|last=Singh|first=Upinder|author-link=Upinder Singh|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ|publisher=[[Pearson Education]]|date=2016|isbn=978-93-325-6996-6|ref={{sfnref|Upinder Singh|2016}}}} * {{Citation|last=Shah|first=Umakant Premanand|author-link=Umakant Premanand Shah|title=Jaina-rūpa-maṇḍana: Jaina iconography|url=https://books.google.com/books?id=m_y_P4duSXsC|date=1987|publisher=Abhinav Publications|isbn=81-7017-208-X|ref={{sfnref|Umakant P. Shah|1987}}}} * {{Cite book|title=A history of South India from prehistoric times to the fall of Vijayanagar|last=Sastri|first=K.A. Nilakanta|publisher=Indian Branch, Oxford University Press|year=2002|isbn=0-19-560686-8|location=New Delhi|orig-year=1955}} * {{Citation|last=Singh|first=Upinder|author-link=Upinder Singh|title=A history of ancient and early medieval India : from the Stone Age to the 12th century|date=2008|publisher=[[Pearson Education]]|place=[[New Delhi]]|isbn=978-81-317-1120-0|url=https://books.google.com/books?id=GW5Gx0HSXKUC|ref={{sfnref|Upinder Singh|2008}}}} * {{Citation|last=Tandon|first=Om Prakash|title=Jaina Shrines in India|publisher=Publications Division, [[Ministry of Information and Broadcasting (India)|Ministry of Information and Broadcasting]], [[Government of India]]|isbn=81-230-1013-3|date=2002|origyear=1968|edition=1|place=[[New Delhi]]}} * {{Citation|last=Tukol|first=T. K.|title=Compendium of Jainism|publisher=[[University of Karnataka]]|year=1980|place=[[Dharwad]]}} * {{Citation|last=von Glasenapp|first=Helmuth|author-link=Helmuth von Glasenapp|others=Shridhar B. Shrotri (trans.)|title=Jainism: An Indian Religion of Salvation|year=1925|publisher=[[Motilal Banarsidass]] (Reprint: 1999)|url=https://books.google.com/books?id=WzEzXDk0v6sC|isbn=81-208-1376-6|trans_title=Der Jainismus: Eine Indische Erlosungsreligion}} * {{Citation|editor-last=Vyas|editor-first=Dr. R. T.|author-link=R.T. Vyas|url={{Google books|fETebHcHKogC|plainurl=yes}}|title=Studies in Jaina Art and Iconography and Allied Subjects|publisher=The Director, Oriental Institute, on behalf of the Registrar, M.S. University of Baroda, Vadodara|year=1995|isbn=81-7017-316-7}} * {{Citation|last=Williams|first=Monier|author-link=Monier Monier-Williams|url=http://www.ibiblio.org/sripedia/ebooks/mw/index.html|title=Nemi - Sanskrit English Dictionary with Etymology|publisher=Oxford University Press|ref={{sfnref|Monier Williams}}}} * {{Citation|last=Zimmer|first=Heinrich|author-link=Heinrich Zimmer|title=Philosophies Of India|date=1953|origyear=April 1952|editor-first=Joseph|editor-last=Campbell|editor-link=Joseph Campbell|publisher=[[Routledge]] & Kegan Paul Ltd|place=[[London]]|url=https://archive.org/details/Philosophy.of.India.by.Heinrich.Zimmer|isbn=978-81-208-0739-6|quote={{PD-notice}}}} <nowiki> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]]</nowiki> [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೈನ ಧರ್ಮ]] [[ವರ್ಗ:ಜೈನ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳು]] f9a8m2ce9zac5zh23b79colt4t23ngx 0 172909 1374202 1362687 2026-05-27T02:58:46Z PaulLim11 99672 Image 1374202 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biography vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" style="font-size:125%;" |<div class="fn">ಲೀ ಬ್ಯುಂಗ್-ಹುನ್</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[ಚಿತ್ರ:이병헌 - 어쩔수가없다.jpg|frameless]]<div class="infobox-caption">ಲೀ 2025 ರಲ್ಲಿ</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಹುಟ್ಟಿದ. | class="infobox-data" |<span style="display:none">(<span class="bday">1970-07-12</span>) </span>ಜುಲೈ 12,1970 <span class="noprint ForceAgeToShow"> (ವಯಸ್ಸು 54) &nbsp;</span> <br /><div class="birthplace" style="display:inline">[[Seoul|ಸಿಯೋಲ್]], ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಶಿಕ್ಷಣ. | class="infobox-data" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" /><div class="plainlist"> * ಹನ್ಯಾಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಹಿತ್ಯ) * ಚುಂಗ್-ಆಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ </div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಉದ್ಯೋಗ. | class="infobox-data role" |ನಟ |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಸಕ್ರಿಯ ವರ್ಷಗಳು&nbsp; | class="infobox-data" |1991-ಇಂದಿನವರೆಗೆ |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಏಜೆಂಟ್ಸ್ | class="infobox-data agent" |<templatestyles src="Plainlist/styles.css" /><div class="plainlist"> * ಯುನೈಟೆಡ್ ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿ * ಬಿ. ಎಚ್. ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್ (ಕಾಕಾವೊ ಎಂ. </div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಸಂಗಾತಿ. | class="infobox-data" |<templatestyles src="Template:Marriage/styles.css" /><div class="marriage-display-ws"><div style="display:inline-block;line-height:normal;">ಲೀ ಮಿನ್-ಜಂಗ್</div> (2013) (ಎಂ. 2013) &nbsp;..</div> |- ! class="infobox-label" scope="row" |ಮಕ್ಕಳು. | class="infobox-data" |2 |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="background-color: transparent;" |ಕೊರಿಯನ್ ಹೆಸರು |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight: normal;" |ಹಂಗುಲ್ | class="infobox-data" |<div style="display: inline; font-size: 1rem;"><span title="Korean-language text"><span lang="ko-Hang">ಈ</span></span></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight: normal;" |ಹಂಜಾ | class="infobox-data" |<div style="display: inline; font-size: 1rem;"><span title="Korean-language text"><span lang="ko-Hani">ಲೀ ಲೀ</span></span></div> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight: normal;" |ಪರಿಷ್ಕೃತ ರೋಮನೀಕರಣ | class="infobox-data" |<span title="Revised Romanization of Korean transliteration">''ಐ ಬಿಯೋಂಗಿಯೋನ್''</span> |- ! class="infobox-label" scope="row" style="font-weight: normal;" |ಮೆಕ್ಕುನ್-ರೀಶೌರ್ | class="infobox-data" |<span title="McCune–Reischauer transliteration">''ನಾನು ಪ್ಯಾಂಗ್ಹಾನ್''</span> |- ! colspan="2" class="infobox-header" |ಸಹಿ |- | colspan="2" class="infobox-full-data" |[[ಚಿತ್ರ:Lee_Byung-hun_signature.png|class=infobox-signature skin-invert|150x150px]] |} '''ಲೀ ಬ್ಯುಂಗ್-ಹುನ್''' (ಕೊರಿಯನ್ಃ ಲೀ ಬ್ಯುಂಂಗ್-ಹುನ್) (ಜನನ ಜುಲೈ 12,1970) ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ನಟ. ಆತ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜಾಯಿಂಟ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏರಿಯಾ (2000) ಎ ಬಿಟ್ಟರ್ಸ್ವೀಟ್ ಲೈಫ್ (2005) ದಿ ಗುಡ್, ದಿ ಬ್ಯಾಡ್, ದಿ ವಿಯರ್ಡ್ (2008) ಐ ಸಾ ದಿ ಡೆವಿಲ್ (2010) ''ಮಾಸ್ಕ್'' (2012) ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ ''ಆಲ್ ಇನ್'' (2003) ''ಐರಿಸ್'' (2009) ಮತ್ತು ಮಿಸ್ಟರ್ ಸನ್ಶೈನ್ (2018). ಇನ್ಸೈಡ್ ಮೆನ್ (2015) ಅವರಿಗೆ ಮೂರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತುಃ 52ನೇ ಬೇಕ್ಸಾಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್, 37ನೇ ಬ್ಲೂ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು 53ನೇ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಬೆಲ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್. ಲೀ ಅವರ ಏಳು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿವೆ-ಜಾಯಿಂಟ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏರಿಯಾ, ದಿ ಗುಡ್, ದಿ ಬ್ಯಾಡ್, ದಿ ವಿಯರ್ಡ್, ''ಮಾಸ್ಕ್'', ಇನ್ಸೈಡ್ ಮೆನ್, ''ಮಾಸ್ಟರ್'', ಆಶ್ಫಾಲ್ ಮತ್ತು ದಿ ಮ್ಯಾನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ನೆಕ್ಸ್ಟ್-ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರಿವೆ. ಲೀ 2012ರಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2018ರಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಲಪ್ ಕೊರಿಯಾದ ವರ್ಷದ ನಟ. ಆತ ಸೀಸನ್ 1ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಂಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು [[ನೆಟ್‍ಫ್ಲಿಕ್ಸ್|ನೆಟ್ಫ್ಲಿಕ್ಸ್]] ಹಿಟ್ ಸರ್ವೈವಲ್ ಸರಣಿಯ ಸ್ಕ್ವಿಡ್ ಗೇಮ್ನ ಸೀಸನ್ 2ರ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವರ್ಗ ಭಾಗವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.''ಸ್ಕ್ವಿಡ್ ಆಟ.'' ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಅವರು G.I. ಜೋ: ದಿ ರೈಸ್ ಆಫ್ ಕೋಬ್ರಾ (2009) ಮತ್ತು ಅದರ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗ G.I. ಜೋ: ರಿಟಾಲಿಯೇಷನ್ ​​(2013) ನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ಶ್ಯಾಡೋ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ರೆಡ್ 2 (2013) ನಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಸ್ ವಿಲ್ಲಿಸ್ ಜೊತೆ ನಟಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಟರ್ಮಿನೇಟರ್ ಜೆನಿಸಿಸ್ (2015) ನಲ್ಲಿ T-1000 ಮತ್ತು ದಿ ಮ್ಯಾಗ್ನಿಫಿಸೆಂಟ್ ಸೆವೆನ್ (2016) ನಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲಿ ರಾಕ್ಸ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ನಟ ಲೀ ಮತ್ತು ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಮೋಷನ್ ಪಿಕ್ಚರ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.[1] ಲೀ ಮತ್ತು ಅಹ್ನ್ ಸುಂಗ್-ಕಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನ ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾಮನ್ಸ್ ಚೈನೀಸ್ ಥಿಯೇಟರ್‌ನ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೈ ಮತ್ತು ಪಾದದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಿದ ಮೊದಲ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ನಟರು. == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಲೀಯವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ 1991 ರಲ್ಲಿ KBS ಪ್ರತಿಭಾ ಆಡಿಷನ್ ನಂತರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ನಾಟಕ ಆಸ್ಫಾಲ್ಟ್ ಮೈ ಹೋಮ್‌ಟೌನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. [1] ಲೀ ಆಕ್ಷನ್ ನಾಟಕ ಆಸ್ಫಾಲ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಣಯ ಚಿತ್ರ ದಿ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ ಇನ್ ಮೈ ಮೆಮೊರಿಯೊಂದಿಗೆ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು, [2] ಆದರೆ 2000 ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಕ್ ಚಾನ್-ವೂಕ್ ಅವರ ಜಾಯಿಂಟ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಏರಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆ ಮಾಡಿದ ಕೊರಿಯನ್ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು. [3] ಗಡಿ ಕಾವಲುಗಾರ ಸೈನಿಕನ ಪಾತ್ರವು ಲೀ ಅವರಿಗೆ ಬುಸಾನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ವಿಮರ್ಶಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಟ್ಟಿತು. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೭೦ ಜನನ]] 9mm7hco749v62lwx4oxvss1a1ehcfqz 0 173344 1374175 1350080 2026-05-26T17:19:43Z ~2026-31307-56 99666 ಶೋದಶಿ ಅಲ್ಲ. ಅದು `ಷೋಡಶೀ' ಎಂದಾಗಬೇಕು. 1374175 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity | type = Hindu | image = File:Lalita sm.JPG | caption = ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ ದೇವಿಯ ಚಿತ್ರಕಲೆ | name = ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ | deity_of = ತಾಯಿ ದೇವತೆ;<br/>ಮಹಾದೇವಿ<br/>ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ <br/>ಪರಬ್ರಹ್ಮ (ಶ್ರೀಕುಲ-ಶಕ್ತಿಸಂ) | abode = ಮಣಿದ್ವೀಪ / ಶ್ರೀ ನಗರ | weapon = ಪಾಷಾ (ನೂಲು), [[ಅಂಕುಶ]], ಬಾಣ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿನ ಬಿಲ್ಲು{{sfn|Kinsley|1998|p=112}} | consort = '''ಕಾಮೇಶ್ವರ''', [[ಶಿವ]]ನ ಒಂದು ರೂಪ | children = <!-- none: ಬಾಲಾ ಅವಳ ಸ್ವಂತ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಅವಳ ಮಗುವಲ್ಲ --> | mantra = ಓಂ ಶ್ರೀ ಮಾತೇ ನಮಃ | festivals = {{hlist|ಮಾಘ ಪೂರ್ಣಿಮೆಯಂದು ಲಲಿತಾ ಜಯಂತಿ |ಲಲಿತಾ ಪಂಚಮಿ |[[ನವರಾತ್ರಿ]] |ಆದಿ-ಪುರಂ}} | ಸಿಬ್ಬಂದಿ = ಹತ್ತು [[ಮಹಾವಿದ್ಯಾಗಳು]] | avatar_birth = | other_names = ಕಾಮಾಕ್ಷಿ, ಕಾಮೇಶ್ವರಿ, ಲಲಿತಾ, ಲಲಿತಾಂಬಿಕಾ, ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ, ಶೋದಶಿ, ಶ್ರೀ ಮಾತಾ | mount = [[ಸಿಂಹ]] | symbols = [[ಶ್ರೀ ಯಂತ್ರ]] | texts = {{bulleted list|[[ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣ]] |[[ತ್ರಿಪುರ ರಹಸ್ಯ]] |ದೇವಿ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣ |ಬಹ್ವೃಚಾ ಉಪನಿಷತ್ |ತ್ರಿಪುರ ಉಪನಿಷತ್ತು |ತಂತ್ರಗಳು}} | gender = [[ಹೆಣ್ಣು]] | day = [[ಶುಕ್ರವಾರ]] | region = ಕಾಂಚೀಪುರಂ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಕಾಮಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಕಾಮಾಕ್ಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ | affiliation = ಪರಬ್ರಹ್ಮ, ಮಹಾದೇವಿ, ಮಹಾವಿದ್ಯಾಗಳು, [[ಪಾರ್ವತಿ]], ಕಾಮಾಕ್ಯ }} ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ, "ಲಲಿತಾ", "ಶೋಧಶಿ" (ಷೋಡಶೀ) "ಕಾಮಾಕ್ಷಿ", ಮತ್ತು "ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಿ" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೀತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹತ್ತು ಮಹಾವಿದ್ಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾಳೆ.{{sfn|Kinsley|1998}} ಅವಳು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ದೇವತೆ ಮಹಾದೇವಿಯ ಸಾರವನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಶಕ್ತಿ ಗ್ರಂಥಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿರುವ ಆಕೆಯನ್ನು ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹೊಗಳಲಾಗಿದೆ.{{sfn|Das|2001}} [[ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣ]]ದ ಲಲಿತೋಪಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಆದಿ ಪರಾಶಕ್ತಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. "ತ್ರಿಪುರಾ" ಎಂಬ ಪದವು ಮೂರು ನಗರಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಪಂಚಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸಿದರೆ, "ಸುಂದರಿ" ಎಂದರೆ "ಸುಂದರ ಮಹಿಳೆ" ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಯೋನಿ ಚಿಹ್ನೆ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ವಿನಾಶದ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಮೂರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಅವಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಕೌಲಾ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)ದ ಪ್ರಕಾರ ಶಕ್ತಿಸಂನಲ್ಲಿ, ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿಯು ಮಹಾವಿದ್ಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಗಣ್ಯಳು, ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ದೈವತ್ವ ಮತ್ತು ಶ್ರೀವಿದ್ಯೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ದೇವತೆ. ತ್ರಿಪುರ ಉಪನಿಷತ್ತು ಅವಳನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಅಂತಿಮ [[ಶಕ್ತಿ]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.{{Sfn|Mahadevan|1975|pp=235}} [[ಬ್ರಹ್ಮ]], [[ವಿಷ್ಣು]], ಮತ್ತು [[ಶಿವ]] ಅವಳನ್ನು ಮೇಲಿನಿಂದ ಆಳುವ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ .{{Sfn|Brooks|1990|pp=155–156}} ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮವು ಲಲಿತಾ ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸನ ನಡುವಿನ ಅಂತರ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದರ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥವು ಅವಳ ದೈವಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಗಳ ವಿವರವಾದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅವಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ದೇವಾಲಯಗಳು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳು [[ತ್ರಿಪುರಾ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]], [[ತೆಲಂಗಾಣ]], [[ಜಾರ್ಖಂಡ್]], ಮತ್ತು [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದಲ್ಲಿದೆ. '''ಲಲಿತಾ ಜಯಂತಿ''' ಮತ್ತು '''ಲಲಿತಾ ಪಂಚಮಿ''' ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ದೇವಿಯೊಂದಿಗಿನ ಭಕ್ತರ ಆಳವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀ ಶಕ್ತಿಯ ಸಾಕಾರರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. == ಹೆಸರಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿ == ತ್ರಿಪುರಾ ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥ ಮೂರು ನಗರಗಳು ಅಥವಾ ಮೂರು ಜಗತ್ತುಗಳು, ಸುಂದರಿ ಎಂದರೆ ಸುಂದರವಾದ ಮಹಿಳೆ. ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ ಎಂದರೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ಮಹಿಳೆ ಎಂದರ್ಥ. ತ್ರಿಪುರಾ ಎಂದರೆ '''ಮಾಯಾಸುರರು''' ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮತ್ತು '''ತ್ರಿಪುರಾಂತಕ'''ನಿಂದ ನಾಶವಾದ ಮೂರು [[ನಗರ]]ಗಳು ಎಂದೂ ಅರ್ಥೈಸಬಹುದು, ಹೀಗಾಗಿ "ಮೂರು ನಗರಗಳ ವಿನಾಶಕನಿಗೆ ಸುಂದರವಾಗಿರುವವಳು" ಎಂದರ್ಥ. ಅವಳ ಮಂತ್ರವು ಮೂರು ಅಕ್ಷರಗಳ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅವಳನ್ನು ತ್ರಿಪುರಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ, ಸಂರಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ವಿನಾಶಕಳಾಗಿ [[ಬ್ರಹ್ಮ]], [[ವಿಷ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ಶಿವ]] ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ.{{Sfn|Brooks|1990|pp=155–156}}{{sfn|Woodroffe|1974|pp=132–37}} == ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ== "ಶ್ರೀಕುಲ" ಸಂಪ್ರದಾಯವು ದೇವಿಯ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಲಲಿತಾ-ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ ದೇವಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೊದಲ ಸಹಸ್ರಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ. ಶ್ರೀಕುಲವು ಏಳನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಇಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ಕೇರಳ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಮತ್ತು [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]]ದ [[ತಮಿಳು]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನನು ಪೂಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತ ರೂಪವಾಗಿದೆ.{{sfn|Brooks|1992|loc=back cover}} ಶ್ರೀಕುಲದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಾಲೆ ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾ, "ಶಕ್ತಿ ತಂತ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮತ್ತು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ." ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಕೇತವಾದ '''ಶ್ರೀಚಕ್ರ'''ವು ಬಹುಶಃ ಹಿಂದೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೃಶ್ಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆ ಬಹುಶಃ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಶಕ್ತಿ ಪಂಥಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ.{{sfn|Brooks|1990|page=xiii}} ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಸೌಮ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಂದರಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ಇವಳು ಭಯಾನಕ, ಉಗ್ರ ಮತ್ತು ಘೋರ ದೇವತೆ ರೂಪಗಳಾದ ಕಾಳಿ ಅಥವಾ ದುರ್ಗಾದಂತಹ ದೇವತೆ ರೂಪಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಾಳೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಶ್ರೀಕುಲ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ, ದೇವಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಶವನ್ನು - ಮಾರಕ ಅಥವಾ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರಲಿ -ಅವಳನ್ನು ಲಲಿತೆಯೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{sfn|Brooks|1992|pages=59-60}} ಶ್ರೀಕುಲ ಪ್ರವೀಣರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲಲಿತಾಳನ್ನು ಅಮೂರ್ತ '''ಶ್ರೀಚಕ್ರ''' ಯಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಅವಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ಚಕ್ರವನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರವಾಗಿ ಎರಡು ಆಯಾಮದ ರೇಖಾಚಿತ್ರವಾಗಿ (ಪೂಜಾ ಆಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ ಲೋಹದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ) ಅಥವಾ "ಶ್ರೀ ಮೇರು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೂರು ಆಯಾಮದ, ಪಿರಮಿಡ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸಬಹುದು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ '''"ಶ್ರೀ ಚಕ್ರ"''' ಅಥವಾ '''"ಶ್ರೀ ಮೇರು"''' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಅಸಾಮಾನ್ಯವೇನಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಆಧುನಿಕ ಸಾಧಕರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದಂತೆ - "ಇದು ದೇವಿಯ ಅತ್ಯುನ್ನತ ರೂಪವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿವಾದವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ನೋಡುವುದು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದಾಗ ನೀವು ನೋಡುವ 'ಶ್ರೀಚಕ್ರ' ಪೂಜೆಯಲ್ಲ.{{efn|A senior member of Guru Mandali, Madurai, November 1984, cited in Brooks 1992.{{sfn|Brooks|1992|page=56}} }} 16ನೇ ಶತಮಾನದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರ ಲಕ್ಷ್ಮೀಧರನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ 'ಸಮಯ' ಅಥವಾ 'ಸಮಯಾಚಾರ' ತನ್ನ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು "ತಾಂತ್ರಿಕ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ಜಾತಿಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣವಾದಿ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಶುದ್ಧತಾವಾದಿಯಾಗಿದೆ."{{sfn|Brooks|1990|page=28}}ಅನೇಕ ಸಮಯ ಸಾಧಕರು ತಾವು ಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅವರ ಪಂಥವು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಎರಡೂ ಉಳಿದಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.{{sfn|Brooks|1990|page=28}} ಸಮಯ-ಕೌಲಾ ವಿಭಾಗವು "ಹಿಂದೂ ತಂತ್ರದೊಳಗಿನ ಹಳೆಯ ವಿವಾದ"ವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.{{sfn|Brooks|1990|page=28}} == ದಂತಕಥೆ == '''ಲಲಿತಾ ತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿ''' ಮತ್ತು ರಾಕ್ಷಸ '''ಭಂಡಾಸುರ'''ನ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥವಾದ ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಲಲಿತಾ ದೇವಿಯ ಸಾವಿರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮವು [[ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಂಥದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪುರಾಣದ "ಉತ್ತರ ಖಂಡ" ಮುಕ್ತಾಯದ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ, '''ಭಂಡಾಸುರ''' ಒಬ್ಬ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ರಾಕ್ಷಸನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವನು [[ಶಿವ]]ನಿಂದ ವರವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು ಅದು ಅವನನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಅಜೇಯನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಹೊಸ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ, ಭಂಡಾರಾಸುರನು ವಿನಾಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸವಾಲೊಡ್ಡುತ್ತಾ ತನ್ನದೇ ಆದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭಂಡಾಸುರನಿಂದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, [[ಶಿವ]] ಮತ್ತು [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನ ನೇತೃತ್ವದ ದೇವತೆಗಳು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಲ'''ಲಿತಾ ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಮೊರೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. '''ಲಲಿತಾ ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ''' ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀ ಶಕ್ತಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು '''ಆದಿ ಪರಾಶಕ್ತಿಯ''' ಅಂತಿಮ ರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |last=Dalal |first=Roshen |url=https://books.google.com/books?id=DH0vmD8ghdMC |title=Hinduism: An Alphabetical Guide |date=2010 |publisher=Penguin Books India |isbn=978-0-14-341421-6 |pages=221 |language=en}}</ref> ಅವಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಕರುಣಾಮಯಿ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ, ಅವಳು ಉಗ್ರ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯುತ ಯೋಧಳಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳನ್ನು [[ಪಾರ್ವತಿ]] ಅಥವಾ [[ಕಾಮಾಕ್ಷಿ]] ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. '''ಲಲಿತಾ''' ಮತ್ತು '''ಭಂಡಾರಾಸುರ'''ರ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಟತನದ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದರ ವಿಜಯ, ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನೀತಿ ಮತ್ತು ದುಷ್ಟ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ದೈವಿಕ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುವ [[ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ]]ದ ಮುಖಾಮುಖಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿವಿಧ [[ಆಯುಧ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೇವಿಯು ಭಂಡಾರಾಸುರ ಮತ್ತು ಅವನ ರಾಕ್ಷಸರ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾಳೆ. ತನ್ನ ಅಸಾಧಾರಣ ಪರಾಕ್ರಮ ಮತ್ತು ತನ್ನ ದೈವಿಕ ಸಹಚರರು ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಲಲಿತಾ ಭಂಡಾರಾಸುರನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ವಿಶ್ವ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮವು ಯುದ್ಧವನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಲಲಿತಾಳ ದೈವಿಕ ಗುಣಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಹ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ, ಭಕ್ತಿ, ದೈವಿಕ ಪ್ರೀತಿ, ಅನುಗ್ರಹ, ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ಸಾಕಾರರೂಪವಾಗಿ ಅವಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪಠ್ಯವನ್ನು ದೇವಿಯ ಭಕ್ತರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಕೋರಲು ಪೂಜೆ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನದ ರೂಪವಾಗಿ ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ === ತ್ರಿಪುರ ರಹಸ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಮೊದಲು ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ ದೇವತೆ ಮಾತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಳು. ಅವಳು ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು. {{Blockquote|text=ಬಹಳ ಹಿಂದೆ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತ್ರಿಪುರಾದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅವಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೇನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಧಿಕಾರದ ಸಾಕಾರರೂಪವಾದ ಅವಳು ಸ್ವಯಂ ಸ್ವತಂತ್ರಳಾಗಿದ್ದು, ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದಳು; ಎಂಬ ಆಸೆ ಬೆಳೆಯಿತು. ಆಸೆಯಿಂದ, ಜ್ಞಾನವು ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಕ್ರಿಯೆ. ಅವಳ ಮೂರು ನೋಟಗಳಿಂದ ಮೂರು ದೇವರುಗಳು ಜನಿಸಿದರು. [[ಪಶುಪತಿ]]ಯು [[ಆಸೆ]], [[ಹರಿ]] [[ಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರಹ್ಮ]]ನನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅವರನ್ನು ಶಂಕರರು ನೋಡಿ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವವರಾದರು.|source=ಶ್ರೀ ತ್ರಿಪುರ ರಹಸ್ಯ (ಮಹಾತ್ಮಾ ಖಂಡ), ಅಧ್ಯಾಯ 10, ಶ್ಲೋಕಗಳು 18 ರಿಂದ 22 ಶ್ಲೋಕಗಳು |title=ಟಿ.ಬಿ. ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾವ್}} {{Blockquote|text=ನನ್ನ ಮಾಯೆಯಿಂದ ಭ್ರಮನಿರಸನಗೊಂಡವರು ನನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲರಿಂದಲೂ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ನಾನು ಮಾತ್ರ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ. ನನ್ನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪೂಜಿಸಬೇಕಾದವರು ಅಥವಾ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನೀಡುವವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ.|source=ಶ್ರೀ ತ್ರಿಪುರ ರಹಸ್ಯ (ಜ್ಞಾನ ಖಂಡ), ಅಧ್ಯಾಯ 20, ಶ್ಲೋಕಗಳು 40 ರಿಂದ 41|author=ಟಿ.ಬಿ. ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾವ್}} == ಸಾಹಿತ್ಯ == ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪಠ್ಯವೆಂದರೆ ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮ.ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮ]" (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣದಿಂದ).{{sfn|Dikshitar|1999|pages=1–36}}{{sfn|Brown|1998|pages=8, 17, 10, 21, 320}} ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲಲಿತೋಪಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣದ ನಾಲ್ಕನೇ ಪುಸ್ತಕ) ಮತ್ತು ತ್ರಿಪುರ ರಹಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಲಲಿತೋಪಾಖ್ಯನವು ತನ್ನ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಮಾನುಷ ರಾಕ್ಷಸನ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಮಹಾಕಾವ್ಯ ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ತ್ರಿಪುರ ರಹಸ್ಯವು ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿಯ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಠ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=S |date=2024-04-24 |title=Spiritual Teachings from 'Tripura Rahasya' |url=https://mahaavidya.org/spiritual-teachings-from-tripura-rahasya/ |access-date=2024-10-14 |website=Mahavidya Sadhana Centre |language=en-US}}</ref> ಇದು ದೇವಿಯನ್ನು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಹಿಂದಿನ ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯವೆಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸತ್ಯದ ಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಸಾಧಕರಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವಿಮೋಚನೆಯ ಕಡೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪಠ್ಯವು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತ್ರಿಪುರ ಉಪನಿಷತ್ತು, ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಅಂತಿಮ [[ಶಕ್ತಿ]] (ಶಕ್ತಿ, ಶಕ್ತಿ) ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.{{Sfn|Mahadevan|1975|pp=235}} ಅವಳನ್ನು [[ಬ್ರಹ್ಮ]], [[ವಿಷ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ಶಿವ]] ಮೇಲೆ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. {{Sfn|Brooks|1990|pp=155–156}} ತ್ರಿಪುರಾ ಉಪನಿಷತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಶಕ್ತಿ ತಂತ್ರದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರಿಚಯವಾಗಿದೆ.{{Sfn|Brooks|1990|pp=xiii–xiv}} ಅದರ 16 ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ತಂತ್ರ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.{{Sfn|Brooks|1990|pp=xvi}}ತ್ರಿಪುರ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಜೊತೆಗೆ, ತ್ರಿಪುರಾತಪಿನಿ ಉಪನಿಷತ್ತು 2ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಸ್ಕರರಾಯನ ಕೃತಿಯಂತಹ ವಿದ್ವಾಂಸರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ.{{Sfn|Brooks|1990|pp=37-38}} ಮತ್ತು ರಮಾನಂದ.{{Sfn|Brooks|1990|p=221 with note 64}} ಆತ್ಮವು (ಆತ್ಮ, ಆತ್ಮ) ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಮೊದಲು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವತೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಹ್ವೃಚಾ ಉಪನಿಷತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.{{Sfn|Mahadevan|1975|p=237}} ಪದ್ಮ ಪುರಾಣದ "ಪಾತಾಳ ಖಂಡ"ದ ಪ್ರಕಾರ.<ref>{{Cite book |last=Deshpande |first=N. A. |title=The Padma Purana |year=1951 |isbn=8120838297}}</ref> ಮತ್ತು ನಾರದ ಪುರಾಣ''ದ ಪ್ರಕಾರ,{{sfn|Joshi|1997|p=[https://archive.org/details/naradapuranaeng031951ocrmotilalbanasirdass/page/n353/mode/2up 1264]}} ದೇವರು [[ಕೃಷ್ಣ]]ನ ಲಲಿತಾ ದೇವಿಯು ಪುರುಷ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ಶಕ್ತಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ತಂತ್ರರಾಜ ತಂತ್ರವು ಲಲಿತಾ ದೇವಿಯು ಕೃಷ್ಣನಾಗಿ ಪುರುಷ ರೂಪವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಳು ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣನು ಸಿದ್ಧ-ಗೋಪಾಲ, ಕಾಮರಾಜ-ಗೋಪಾಲ, ಮನ್ಮಥ-ಗೋಪಾಲ, ಕಂದರ್ಪ-ಗೋಪಾಲ, ಮಕರಕೇತನ-ಗೋಪಾಲ ಮತ್ತು ಮನೋಭವ-ಗೋಪಾಲ ಎಂಬ ಆರು ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ಲಲಿತಾ ದೇವಿಯು ಅದರಿಂದ ಕೊನೆಯ ಐದು ರೂಪಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದಳು.<ref>{{Cite book |last=Shastri |first=Mahamahopadhyaya Lakshmana |title=Tantraraja Tantra |publisher=Motilal Banarasidass Publishers |year=2000 |isbn=81-208-1253-0 |edition=4th |pages=15–16}}</ref> === ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮ === ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮವು ಹಿಂದೂ ಮಾತೃದೇವತೆ ಲಲಿತಾ ಅವರ ಸಾವಿರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.{{sfn|Dalal|2014|p=[https://books.google.com/books?id=pNmfdAKFpkQC&pg=PA207 207]}} ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ ("[[ಸ್ತೋತ್ರಗಳು]]). ಒಂದೇ ಒಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸದ ಏಕೈಕ 'ಸಹಸ್ರನಾಮ'. ಇದಲ್ಲದೆ, ಮಾಪಕವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು, ಇತರ ಸಹಸ್ರನಾಮಗಳು ತು, ಅಪಿ, ಸಿಎ ಮತ್ತು ಹಿ ಮುಂತಾದ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಅವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮವು ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಸಹಾಯಕ ಸಂಯೋಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಹಸ್ರನಾಮದ ಮೆಟ್ರಿಕಲ್, ಕಾವ್ಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಅನುಭಾವಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಪವಿತ್ರ ಹೆಸರುಗಳ ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮವು ದೇವಿಯನ್ನು "ಶ್ರೀ ಮಾತಾ" (ಮಹಾನ್ ತಾಯಿ), "ಶ್ರೀ ಮಹಾರಾಣಿ" (ಮಹಾರಾಣಿ) ಮತ್ತು "ಶ್ರೀಮತ್ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿರುವ ರಾಣಿ" ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.{{sfn|Venkatasubramanian|1999|p=343}} ಸಹಸ್ರನಾಮದ 2 ಮತ್ತು 3ನೇ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೆಯನ್ನು ಉದಯತ್ಭಾನು ಸಹಸ್ರಭ (ಸಾವಿರಾರು ಉದಯಿಸುವ ಸೂರ್ಯರ ಕಿರಣಗಳಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದವನು), ಚತುರ್ಬಾಹು ಸಮನ್ವಿತಾ (ನಾಲ್ಕು ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು) ಮತ್ತು ರಾಗಸ್ವರೂಪ ಪಾಷಾಧ್ಯ (ಹಗ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದಿರುವವನು) ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.{{sfn|Deshpande|1986|p=108}} 'ಚಿದಗ್ನಿಕುಂಡ ಸಂಭೂತ' (ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಬೆಂಕಿಯ ಬಲಿಪೀಠದಿಂದ ಜನಿಸಿದವನು) ಮತ್ತು 'ದೇವಕಾರ್ಯ ಸಮುದ್ರತಾ' (ದೇವ (ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ)|ದೇವತೆಗಳ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದವಳು) ಸಹಸ್ರನಾಮದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಇತರ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ==== ಸಂಯೋಜನೆ ==== ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮವನ್ನು ಲಲಿತಾ ದೇವಿಯ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಎಂಟು 'ವಾಗ್' ('ವಾಸಿನಿ', 'ಕಾಮೇಶ್ವರಿ', 'ಅರುಣಾ', 'ವಿಮಲಾ', 'ಜಯನಿ', 'ಮೋದಿನಿ', 'ಸರ್ವೇಶ್ವರಿ', ಮತ್ತು 'ಕೌಲಿನಿ') ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಹಸ್ರನಾಮ ಹೇಳುತ್ತದೆ, "ಲಲಿತಾ ಬಯಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಬಹುದು." ಈ ಸ್ತೋತ್ರವು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಹಯಗ್ರೀವನ ನಡುವಿನ ಚರ್ಚೆಯ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.[[ಹಯಗ್ರೀವ]] ಮತ್ತು ಋಷಿ [[ಅಗಸ್ತ್ಯ]] {{sfn|Tagare|1958}} ಹಯಗ್ರೀವನು [[ಕುದುರೆ]]ಯ ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಜ್ಞಾನದ ಭಂಡಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಗಸ್ತ್ಯನು ಹಿಂದಿನ ಋಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನು ಮತ್ತು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದಾನೆ [[ಸಪ್ತರ್ಷಿ]]. ಅಗಸ್ತ್ಯನ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ, ಹಯಗ್ರೀವನು ಲಲಿತಾಳ ಸಾವಿರ ಪವಿತ್ರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕಲಿಸಿದನೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಂಬಕೋಣಂ ಬಳಿಯಿರುವ ತಿರುಮೆಯಾಚೂರ್ ಮೆಹನಾಧರ್ ದೇವಾಲಯ|ದೇವಾಲಯವು ಅಗಸ್ತ್ಯನಿಗೆ ಈ ಸಹಸ್ರನಾಮದಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ಮೂಲವೆಂದರೆ ಕಾಂಚೀಪುರಂನಲ್ಲಿರುವ ಉಪನಿಷತ್ ಬ್ರಹ್ಮ ಮಠದಲ್ಲಿ ಈ ದೀಕ್ಷೆ ನಡೆಯಿತು.{{citation needed|date=January 2023}} ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ, ಸಂಯೋಜಕ ಶ್ಯಾಮ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಸ್ತುತಿಸುವ ಅನೇಕ ಸ್ವರಾಜ್ಯಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಮಧುರೈನ ಮೀನಾಕ್ಷಿ ದೇವಿಯ ಮೇಲೆ ರತ್ನತ್ರಯಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೂರು ಸ್ವರಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ನವರತ್ನಮಾಲಿಕಾ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ==='ತ್ರಿಪುರ ರಹಸ್ಯ'=== '''ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾ''' ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಶಕ್ತಿ ಗ್ರಂಥವಾದ ತ್ರಿಪುರ ರಹಸ್ಯದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿಗೆ ಬಹಳ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನವಿದೆ. ತ್ರಿಪುರಾ ರಹಸ್ಯವನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮೂರು ಸಂಪುಟಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿಯ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸುವ "ಮಹಾತ್ಮ ಖಂಡ"; ಋಷಿ [[ದತ್ತಾತ್ರೇಯ]]ರಿಂದ ಪರಶುರಾಮರವರೆಗಿನ ಬೋಧನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಂತಿಮ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಸ್ವರೂಪದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ "ಜ್ಞಾನ ಖಂಡ"; ಮತ್ತು "ಚಾರ್ಯ ಖಂಡ", ಇದು ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಕೊನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಇಂದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಳೆದುಹೋಗಿದೆ ಅಥವಾ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಪುಟವು ಸಾಧಕರಿಗೆ ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಿಗೆ ಕ್ರಮೇಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ. {{Blockquote|text=ತ್ರಿಪುರಾ ಎಂಬ ಶಕ್ತಿಯು ಶುದ್ಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಾತು, ಇಂದ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸನ್ನು ಮೀರಿದೆ. ಅವಳು, ಪರಮೇಶ್ವರಿ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಆತ್ಮವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿದಳು, ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ ಮತ್ತು ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ಕೇವಲ ಶುದ್ಧ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಮಾತನ್ನು ಮೀರಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ಕೇವಲ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞೆ. ಅವಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವಳನ್ನು ಮಾಯಾ (ಭ್ರಮೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಅವಳ ವೈಭವವು ತರ್ಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಮೀರಿದೆ. ಶುದ್ಧ ಆತ್ಮವಾದ ಅವಳಿಂದ ಜೀವಿಯು ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮೋಸಹೋಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ದೇವಿಯ ಕ್ರೀಡೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.|source=ಶ್ರೀ ತ್ರಿಪುರ ರಹಸ್ಯ (ಮಹಾತ್ಮಾ ಖಂಡ), ಅಧ್ಯಾಯ 58, ಶ್ಲೋಕಗಳು 12 ರಿಂದ 14 ಶ್ಲೋಕಗಳು|author=ಟಿ.ಬಿ. ಲಕ್ಷ್ಮಣರಾವ್}} {{Blockquote|text=ಅವಳು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಮಕ್ಕಳಾದ ಮೂರು ನಗರಗಳನ್ನು, ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಾಳೆ. ಅ, ಕ, ಮತ್ತು ಥಾ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವಳು ಇದ್ದಾಳೆ. ಅವಳು ವಯಸ್ಸಿಲ್ಲದವಳು, ಹುಟ್ಟಿಲ್ಲದವಳು, ಶ್ರೇಷ್ಠಳು ಮತ್ತು ಅವಳು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಮಹಿಮೆ.|source=ತ್ರಿಪುರ ಉಪನಿಷತ್ತಿನ ಶ್ಲೋಕ 01|author=ಸ್ವಾಮಿ ನರಸಿಂಹಾನಂದ}} == ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರ == ಅವಳ ರೂಪವನ್ನು ಅವಳ ಧ್ಯಾನ ಸ್ತೋತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. {{poemquote|'''ಅರುಣಾಂ ಕರುಣಾ ತರಂಗಿತಾಕ್ಷೀಂ ಧೃತಪಾಶಾಂಕುಶ ಪುಷ್ಪಬಾಣಚಾಪಾಮ್ । '''ಅಣಿಮಾದಿಭಿ ರಾವೃತಾಂ ಮಯೂಖೈಃ ಅಹಮಿತ್ಯೇವ ವಿಭಾವಯೇ ಭವಾನೀಮ್.''''''<ref>{{cite web |title=Lalitha Sahasranama in Kannada {{!}} ಶ್ರೀ ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರ ನಾಮ ಸ್ತೋತ್ರಂ |url=https://dearkannada.com/lalitha-sahasranama-in-kannada/ |date=12 November 2024}}</ref>}} ಉದಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಸೂರ್ಯನ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನನ್ನ ದೇವತೆ ಭವಾನಿ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಊಹಿಸುತ್ತೇನೆ. ಕರುಣೆಯ ಅಲೆಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವಳು, ಸಿಹಿ ಬೆತ್ತದಿಂದ ಅಂದರೆ ಕಬ್ಬಿನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬಿಲ್ಲು, ಮೃದುವಾದ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ಬಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವಳು, ಮತ್ತು ಪಾಷಾ, ಅಂಕುಶನನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವವಳು, ಮತ್ತು ಅವಳ ಭಕ್ತರು "ನಾನು" ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಪ್ರತಿರೂಪವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವಳ ನೋಟದ ವಿವರಗಳು ಅವಳ ಸ್ತುತಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ತೋತ್ರವಾದ ಲಲಿತಾ ಸಹಸ್ರನಾಮದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ಇದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ, {{blockquote|ರಾಣಿಯಂತೆ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುವುದು (ಹೆಸರುಗಳು 2 ಮತ್ತು 3), ಆಭರಣಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು (ಹೆಸರುಗಳು 13 ಮತ್ತು 14), ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯ ಶುಭ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು (ಹೆಸರುಗಳು 16-25), ಮತ್ತು ಭಾರವಾದ ಸ್ತನಗಳು ಮತ್ತು ತೆಳುವಾದ ಸೊಂಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು (ಹೆಸರು 36); ಅರ್ಧಚಂದ್ರ ಅವಳ ಹಣೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಅವಳ ನಗು ಬಯಕೆಯ ಅಧಿಪತಿಯಾದ ಕಾಮೇಶ್ವರನನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ (ಹೆಸರು 28). ಅವಳು ತನ್ನ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಕಾಲುಗಳು ಪಂಚ ಬ್ರಹ್ಮರು (ಐದು ಬ್ರಹ್ಮರು) (ಹೆಸರು 249).}} ಅವಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 16 ವರ್ಷದ ಹುಡುಗಿಯಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ (ಆದ್ದರಿಂದ "ಶೋದಶಿ" ಎಂಬ ಉಪನಾಮ) [[ಕಮಲ]]ದ ಸಿಂಹಾಸನ ಇದು ಸದಾಶಿವನ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ, ಇದು [[ಬ್ರಹ್ಮ]], [[ವಿಷ್ಣು]], [[ಈಶ್ವರ]] ಮತ್ತು [[ರುದ್ರ]] ದೇವರುಗಳ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, [[ಶಿವ]]ನ ಹೊಕ್ಕುಳಿನಿಂದ [[ಕಮಲ]]ವು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕಮಲವನ್ನು '''ಶ್ರೀಚಕ್ರ'''ದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ತ್ರಿಪುರ ರಹಸ್ಯದ ಜ್ಞಾನ ಖಂಡದಲ್ಲಿ, ದೇವಿಯೇ ತನ್ನ ಶಾಶ್ವತ ರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾಳೆ. {{Blockquote|text=ರತ್ನಗಳ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ, ಅಮೃತದ ಸಾಗರದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಆಚೆಗೆ, ಕದಂಬ ಮರಗಳ ವನದಲ್ಲಿ ಚಿಂತಾಮಣಿಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಭವ್ಯ ಅರಮನೆ ಇದೆ. [[ಬ್ರಹ್ಮ]], [[ವಿಷ್ಣು]], [[ಮಹೇಶ್ವರ]] ಮತ್ತು '''ಕಾಮೇಶ್ವರ'''ರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ನಾಲ್ಕು ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವೇದಿಕೆ ಇದೆ, ಮತ್ತು ವೇದಿಕೆಯೇ ಹಿಂಭಾಗದ ಸದಾಶಿವನನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ ಎಂಬ ನನ್ನ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book |first=A. U. |last=Vasavada |title=Tripura-Rahasya (Jnankhanda) |publisher=Chowkhamba Sanskrit Series Office |year=2014 |isbn=978-8170804161 |edition=2014 |pages=135 |language=English}}</ref>|source=ಶ್ರೀ ತ್ರಿಪುರ ರಹಸ್ಯ (ಜ್ಞಾನ ಖಂಡ), ಅಧ್ಯಾಯ 20, ಶ್ಲೋಕಗಳು 36:37}} ತ್ರಿಪುರಾ-ಸುಂದರಿ ಹಿಮಾಲಯದ ಶಿಖರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ವಾಮಕೇಶ್ವರ ತಂತ್ರ ಹೇಳುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ಋಷಿಮುನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗೀಯ ಅಪ್ಸರೆಗಳು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ಶುದ್ಧ ಸ್ಫಟಿಕದಂತಹ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; [[ಹುಲಿ]]ಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಕುತ್ತಿಗೆಗೆ ಹಾರದಂತೆ ಹಾವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅವಳ ಕೂದಲನ್ನು ಜಾಟಾದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ; ತ್ರಿಶೂಲ ಮತ್ತು ಡಮುವನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾಳೆ; ಆಭರಣಗಳು, ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಬೂದಿಯಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗೂಳಿಯನ್ನು ವಾಹನವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಸಾರ ಅವಳ ಕೂದಲಿನಿಂದ ಪಾದಗಳವರೆಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ತಂತ್ರಸಾರ ಧ್ಯಾನ ಮಂತ್ರವು ಹೇಳುವಂತೆ [[ಬ್ರಹ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ವಿಷ್ಣು]]ವಿನ ಕಿರೀಟಗಳ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅವಳು ಬೆಳಗುತ್ತಾಳೆ, ಅವರು ಅವಳನ್ನು ಪೂಜಿಸಲು ನಮಸ್ಕರಿಸಿದಾಗ ಅವಳ ಪಾದಗಳಿಗೆ ಬೀಳುತ್ಥಾರೆ.{{sfn|Kinsley|1998|pp=112-113}} "ಸೌಂದರ್ಯ ಲಹರಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಅವಳು ಇತರ ಚಿತ್ರಣಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ [[ಶಿವ]] ನೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಕಿನ್ಸ್ಲೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.{{Sfn|Kinsley|1998|pp=112-113}} ವೈಷ್ಣವ ಧರ್ಮದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು [[ವಿಷ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ]] ನಡುವೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪೂರಕ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ '''ವೈಷ್ಣವ ಪಂಚರಾತ್ರಿ''' ಗ್ರಂಥಗಳು ಲಲಿತಾಳನ್ನು [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಲೇಖಕ '''ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ರೆನ್ಫ್ರೂ ಬ್ರೂಕ್ಸ್''' ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "ಲಲಿತಾ, ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಪಂಚರಾತ್ರಿ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಂತೆ, ಪುರುಷ ದೇವತೆಯ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾಳೆ; ಆದರೂ ಅವಳು ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ". ಬ್ರೂಕ್ಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈಷ್ಣವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಲಲಿತಾ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ಥಿರಗೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ".{{Sfn|Brooks|1992|p=67}} ವಿದ್ವಾಂಸ ಮತ್ತು '''ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಥಾಮಸ್ ಬಿ. ಕೋಬರ್ನ್''' ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, {{blockquote|'''ಶ್ರೀವಿದ್ಯೆ,''' ಹಿಂದೂ ಶಕ್ತಿ ತಂತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಇದು ತ್ರಿಪುರಸುಂದರಿಯ ಆರಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ "ಶ್ರೀ / ಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ರೂಪ, ಯಾರು... ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಶಕ್ತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಸೌಮ್ಯ, ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಯೌವನದ ಆದರೆ ಮಾತೃತ್ವದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ.{{Sfn|Coburn|1991|p=125}}}} == ಶ್ರೀ ಯಂತ್ರ == [[File:Powerful Sri Chakra.jpg|thumb|ಶ್ರೀ ಯಂತ್ರವು ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಒಂಬತ್ತು ಅಂತರ್ಬಂಧಿತ ತ್ರಿಕೋನಗಳು ಒಟ್ಟು 43 ಸಣ್ಣ ತ್ರಿಕೋನಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ]] '''ಶ್ರೀಯಂತ್ರ''' ಎಂಬುದು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಶ್ರೀವಿದ್ಯಾ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ (ಯಂತ್ರ). ಒಂಬತ್ತು ಅಂತರ್ಬಂಧಿತ ತ್ರಿಕೋನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಇದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ಮೇಲ್ಮುಖ ತ್ರಿಕೋನಗಳು [[ಶಿವ]] ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಐದು ಕೆಳಮುಖ ತ್ರಿಕೋನಗಳು ಬಿಂದು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಿನ ಸುತ್ತಲೂ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಸಂರಚನೆಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ನವಯೋನಿ ಚಕ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.{{sfn|Shankaranarayanan|2004}} ಶ್ರೀ ಯಂತ್ರವು ಅದರ ಆರಾಧನೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾದ ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುವ ತ್ರಿಕೋನಗಳು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 43 ಸಣ್ಣ ತ್ರಿಕೋನಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಶಕ್ತಿ ಬಿಂದು (ಬಿಂದು) ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ, ಇದು ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಜೀವಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕಮಲದ ದಳದ ಮಾದರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವೃತ್ತಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಭೂಮಿಯ ಚೌಕದೊಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಈ ಅಂಶಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಾಗಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಶ್ರೀ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀ ಯಂತ್ರವು ಭಕ್ತಿಯ ತಿರುಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತ್ರಿಕೋನ ಮತ್ತು ಮಟ್ಟವು ದೈವತ್ವದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ನವ ಚಕ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮೂರು ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೂಪಿಸುವುದರಿಂದ '''ಮಹಾ ಮೇರು''' ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು [[ಕಾಶ್ಮೀರ]] ಶೈವ ಧರ್ಮದ [[ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. ಸುಭಾಷ್ ಕಾಕ್ ಅವರು ಶ್ರೀ ಯಂತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ವೈದಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಹಿಂದೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಯಾದ್ಯಂತ ಅದರ ಶಾಶ್ವತ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.{{sfn|Kak|2008–2009}} == ಹಬ್ಬಗಳು == ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾದ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪೂಜ್ಯಭಾವದಿಂದ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಹಬ್ಬಗಳೆಂದರೆ ಲಲಿತಾ ಜಯಂತಿ ಮತ್ತು ಲಲಿತಾ ಪಂಚಮಿ, ಆದರೆ ಇತರ ಹಬ್ಬಗಳು ಸಹ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. === ಲಲಿತಾ ಜಯಂತಿ === ಲಲಿತಾ ಜಯಂತಿಯನ್ನು ಮಾಘ ಮಾಸದ (ಜನವರಿ-ಫೆಬ್ರವರಿ) ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ ದಿನದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಅರ್ಪಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾರಂಭಗಳು ನಡೆಯುವ ಇದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನ ಭಕ್ತರು ಲಲಿತಾ ದೇವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಣೆಯಿಂದ ಪೂಜಿಸಿದರೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.{{citation needed|date=September 2022}} === ಲಲಿತಾ ಪಂಚಮಿ === ಲಲಿತಾ ಪಂಚಮಿ ಬಹಳ ಮಂಗಳಕರವಾದ [[ತಿಥಿ]], ಇದನ್ನು ಶರದ್ [[ನವರಾತ್ರಿ]] ಹಬ್ಬದ ಐದನೇ ದಿನದಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಶುಭ ದಿನದಂದು ಲಲಿತಾ ದೇವಿಯು ಕಾಮದೇವನ ಬೂದಿಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ರಾಕ್ಷಸನನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದಳು. ಈ ದಿನವು [[ಗುಜರಾತ್]] ಮತ್ತು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನ, ಕೆಲವು ಭಕ್ತರು '''ಲಲಿತಾ ಪಂಚಮಿ ವ್ರತ''' ಎಂಬ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಸಹ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು '''ಉಪಾಂಗ್ ಲಲಿತಾ ವ್ರತ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[https://www.drikpanchang.com/navratri/events/lalita-panchami-date-time.html?year=2023 Lalita Panchami, Upang Lalita Vrat]</ref> ಇದು ಸಂಪತ್ತು, ಸಂತೋಷ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನ ಲಲಿತಾ ದೇವಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ವೈದಿಕ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುವುದು ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಜನಪ್ರಿಯ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ===ಇತರ ಹಬ್ಬಗಳು=== ಒಂಬತ್ತು ರಾತ್ರಿಗಳ ಉತ್ಸವವಾದ ನವರಾತ್ರಿಯು ಅಪಾರ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಭಕ್ತರು ದೈವಿಕ ಸ್ತ್ರೀತ್ವದ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆಚರಣೆಗಳು, ಉಪವಾಸ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪಠಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಕೆಟ್ಟದ್ದರ ಮೇಲೆ ಒಳ್ಳೆಯದರ ವಿಜಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ [[ದಸರಾ]], ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿಯ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ರಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಪೋಷಕರಾಗಿ ಅವಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. '''ಶೋಧಶಿ ಪೂಜೆ''', ಅವಳ ಯೌವನದ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ ಭಕ್ತರು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಚೈತ್ರ ನವರಾತ್ರಿಯು ಶರತ್ಕಾಲದ ನವರಾತ್ರಿ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. [[ಹುಣ್ಣಿಮೆ]]ಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಪೌರ್ಣಮಿ ಪೂಜೆಯು ಅವಳ ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ದೇವಿಯ ಬಹುಮುಖಿ ರೂಪಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳು [[ಶಕ್ತಿ]] [[ಉತ್ಸವ]] ಆಯೋಜಿಸಬಹುದು. ಈ ಹಬ್ಬಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ '''ತ್ರಿಪುರ ಸುಂದರಿ ದೇವಿ'''ಯೊಂದಿಗೆ ಭಕ್ತರು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಕ್ತಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == ===ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು=== {{reflist|group=lower-alpha}} === ಉಲ್ಲೇಖಗಳು === {{Reflist}} === ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಕೃತಿಗಳು === {{refbegin|2|indent=yes}} *{{cite book |editor1-first=Eliezer |editor1-last=Ben-Rafael |editor2-first=Yitzhak |editor2-last=Sternberg |title=World Religions and Multiculturalism: A Dialectic Relation |year=2010 |place=Netherlands |publisher=Brill |isbn=978-9004188921}} *{{cite book |last=Bhattacharyya |first=N. N. |title=History of the Sakta Religion |publisher=[[Munshiram Manoharlal Publishers]] |location=New Delhi |orig-year=1974 |edition=2nd |year=1996 }} *{{cite book |first=Douglas Renfrew |last=Brooks |title=The Secret of the Three Cities: An Introduction to Hindu Sakta Tantrism |location=Chicago & London |publisher=University of Chicago Press |year=1990 |isbn=978-0226075709}} *{{cite book |title=Auspicious Wisdom: The Texts and Traditions of Srividya Sakta Tantrism in South India |first=Douglas Renfrew |last=Brooks |publisher=SUNY Press |year=1992 |isbn=978-0791411469}} *{{cite book |first=Cheever Mackenzie |last=Brown |title=The Devi Gita: The Song of the Goddess: A Translation, Annotation, and Commentary |year=1998 |publisher=State University of New York Press |location=Albany |isbn=978-0-7914-3939-5}} *{{cite book |title=Encountering the Goddess: A Translation of the Devi-Mahatmya and a Study of Its Interpretation |year=1991 |first=Thomas B. |last=Coburn |publisher=SUNY Press |isbn=978-0791499313}} * {{cite book |last=Dalal |first=Roshen |year=2014 |title=Religions of India: A Concise Guide to Nine Major Faiths |publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-341517-6}} *{{cite book |title=Human rights and indigenous peoples |last=Das |first=J. K. |pages=208–9 |publisher=A.P.H. Publishing |year=2001 |isbn=978-81-7648-243-1 |chapter=Chapter 5: Old and new political process in realization of the rights of indigenous peoples (regarded as tribals) in Tripura}} *{{cite book |last=Deshpande |first=Madhusudan Narhar |year=1986 |title=The Caves of Panhāle-Kājī, Ancient Pranālaka: An Art Historical Study of Transition from Hinayana, Tantric Vajrayana to Nath Sampradāya (third to Fourteenth Century A.D.) |location=New Delhi |publisher=Archaeological Survey of India, Government of India |oclc=923371295}} *{{cite book |last=Dikshitar |first=V. R. Ramachandra |title=The Lalitā Cult |publisher=[[Motilal Banarsidass]] |location=Delhi |orig-year=1942 |year=1999 |isbn=978-8120814981}} *{{cite book |last=Joshi |first=Makarand |title=The Narada-Purana: Part III |place=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass Publishers Pvt. |year=1997 |orig-year=1952 |url=https://archive.org/details/naradapuranaeng031951ocrmotilalbanasirdass |url-access=registration}} * {{cite journal |url=http://ikashmir.net/subhashkak/docs/SriChakra.pdf |first=Subhash |last=Kak |title=The Great Goddess Lalitā and the Śrī Cakra |journal=Brahmavidyā: The Adyar Library Bulletin |volume=72–73 |pages=155–172 |date=2008–2009}} *{{cite book |last=Kinsley |first=David |date=1998 |title=Tantric Visions of the Divine Feminine: The Ten Mahāvidyās |publisher=[[Motilal Banarsidass]] |isbn= 978-8120815230 }} *{{cite book |editor-first=Nanditha |editor-last=Krishna |title=Kanchipuram: A Heritage of Art and Religion |year=2006 |place=India |publisher=C.P. Ramaswami Aiyar Foundation |isbn=978-8190148412}} *{{cite book |last= Mahadevan |first=T. M. P. |title=Upaniṣads: Selections from 108 Upaniṣads |year=1975 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-1611-4}} *{{cite book |last=Shankaranarayanan |first=S. |year=2004 |title=Sri Chakra |place=India |publisher=Nesma Books India |isbn=978-8185208046}} *{{cite book |title=Discovery of North East India |volume=11 |editor1-first=S. K. |editor1-last=Sharma |editor2-first=Usha |editor2-last=Sharma |publisher=Mittal Publication |place=New Delhi, India |year=2015 |isbn=978-81-8324-045-1}} *{{cite book |last=Tagare |first=G. V. |title=Lalitopakhyana |chapter=Chapters 41-44 |chapter-url=https://www.wisdomlib.org/hinduism/book/lalitopakhyana-lalita-mahatmya/d/doc362983.html |year=1958 |place=Delhi |publisher=Motilal Banarsidass Publishers Pvt.}} *{{cite book |last=Venkatasubramanian |first=Krishnaswamy |title=The Spectrum: Festschrift, Essays in Honour of Dr. K. Venkatasubramanian |url=https://books.google.com/books?id=OGOcAAAAMAAJ |year=1999 |publisher=Variant Communications}} *{{cite book |last=White |first=David Gordon |title=Kiss of the Yogini: "Tantric Sex" in its South Asian Contexts |publisher=University of Chicago Press |location=Chicago |year=2003 |isbn=978-0-226-89483-6 }} *{{cite book |last=Woodroffe |first=Sir John George |year=1974 |title=The Serpent Power: Being the Shat-Chakra-Nirūpana and Pādukā-Panchaka, Two Works on Laya-Yoga |publisher=Dover Publications |isbn=978-0486230580}} {{refend}} ==ಮತ್ತಷ್ಟು ಓದುವಿಕೆ== {{refbegin|2|indent=yes}} *{{cite journal |last=Golovkova |first=A. A. (Anya) |year=2020 |title=The Forgotten Consort: The Goddess and Kāmadeva in the Early Worship of Tripurasundarī |journal=International Journal of Hindu Studies |volume=24 |number=1 |pages=87–106 |doi=10.1007/s11407-020-09272-6 |s2cid=255166456 |ref=none}} *{{cite book |last=Kinsley |first=David R. |year=1988 |title=Hindu Goddesses: Visions of the Divine Feminine in the Hindu Religious Tradition |location=Berkeley |publisher=University of California Press |isbn=978-0520063396 |ref=none}} *{{cite book |editor-first=Kathleen |editor-last=Kuiper |title=The Culture of India |year=2010 |publisher=Britannica Educational Pub. |isbn=978-1615301492 |ref=none}} *{{cite web |last=Magee |first=Mike |date=n.d. |title=Lalitā Tripurāsundarī, the Red Goddess |website=Shivashakti.com |url= https://shivashakti.com/tripura |access-date=2023-01-06 |ref=none}} {{refend}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *{{Commons category-inline}} {{Mahavidya}} {{HinduMythology}} {{Portal bar|Hinduism|India|Religion}} {{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:Tripura Sundari| ]] [[ವರ್ಗ:Forms of Lakshmi]] [[ವರ್ಗ:Forms of Parvati]] [[ವರ್ಗ:Mahavidyas]] [[ವರ್ಗ:Shaktism]] [[ವರ್ಗ:Hindu tantric deities]] [[ವರ್ಗ:Consorts of Shiva]] [[ವರ್ಗ:Folk deities of Rajasthan]] k2h1hnlxenzbqwxx45g7qk3xk6gw994 0 179058 1374177 1372755 2026-05-26T20:55:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374177 wikitext text/x-wiki [[File:Corioliskraftanimation.gif|thumb|In the inertial frame of reference (upper part of the picture), the black ball moves in a straight line. However, the observer (red dot) who is standing in the rotating/non-inertial frame of reference (lower part of the picture) sees the object as following a curved path due to the Coriolis and centrifugal forces present in this frame.<ref>{{cite book |title=The Mechanical Universe: Mechanics and Heat, Advanced Edition |edition=illustrated |first1=Steven C. |last1=Frautschi |first2=Richard P. |last2=Olenick |first3=Tom M. |last3=Apostol |first4=David L. |last4=Goodstein |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2007 |isbn=978-0-521-71590-4 |page=396 |url=https://books.google.com/books?id=ZTnxQGJ1fHMC}} [https://books.google.com/books?id=ZTnxQGJ1fHMC&pg=PA396 Extract of page 396]</ref>]] '''ಕೋರಿಯೋಲಿಸ್ ಪರಿಣಾಮಗಳು''' [[ಭೂಮಿ]]ಯಿಂದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಆಕಾಶವೇಗದಿಂದ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಯಾವುದೇ ಆಕಾಶಕಾಯ ಆವರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವ ಭೂಮಿಯ ಮೈಯನ್ನು ಕುರಿತು ವಿಚಲಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಚಲನೆಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದವ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಗ್ಯಾಸ್ಟರ್ಡ್‍ಡ ಕೋರಿಯೋಲಿಸ್ ಆದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಆತನ ಹೆರನ್ನೇ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ವೃತ್ತ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಭ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಣದ ಗತಿ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯಿಸುವಾಗ mv2/r ಎಂಬ ಕೇಂದ್ರಾಪಗಮನ ಬಲವನ್ನು ಅದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯುಕ್ತಿಸುವುದು ಸರಿಯಷ್ಟೆ. (m ಆ ಕಣದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ, v ಅದರ ವೇಗ, r ಕಕ್ಷೆಯ ತ್ರಿಜ್ಯ). ಇದು ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಬಲ. ಕೋರಿಯೋಲಿಸ್ ಬಲ ಸಹ ಇಂಥ ಒಂದು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಬಲ; [[ಗತಿವಿಜ್ಞಾನ|ಗತಿ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದ [[ಸಮೀಕರಣ]]ಗಳ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಒಂದು ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ==ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ== ಭೂಮಿಯ ದೈನಂದಿನ ಆವರ್ತನೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ಪಥದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಉತ್ತರ ಮೇರುವಿನಿಂದ ಒಂದು ರಾಕೆಟನ್ನು ಮೈಸೂರಿನತ್ತ ಉಡಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸೋಣ. ಅದರ ಚಲನ ದರ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ 1 ಮೈಲಿ ಆಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಮೈಸೂರಿನ ಅಕ್ಷಾಂಶವನ್ನು (12.50) ತಲಪುವುದರಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ತನ್ನ ಅಕ್ಷದ ಸುತ್ತಲೂ ಸುಮಾರು 22.50 ಯಷ್ಟು ಆವರ್ತಿಸಿರುವುದರಿಂದ ರಾಕೆಟ್ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಬದಲು ಅದರ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1,500 ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಎಂದರೆ ಅರೇಬಿಯ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಸೋಕೋತ್ರ ಎಂಬ ದ್ವೀಪವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ನೆಲದಿಂದ ನೋಡಿದವರಿಗೆ ರಾಕೆಟ್‍ನ ಪಥ ಒಂದು ಸರಳರೇಖೆಯಾಗಿರದೆ ತನ್ನ ಪಥದಲ್ಲಿ ಅದು ಬಲಭಾಗಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆಯೋ ಎಂದು ಭಾಸವಾಗುವ ವಕ್ರರೇಖೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ವಕ್ರಪಥದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ವಸ್ತುವಿಗೆ [[ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷ]] ಇರಲೇಬೇಕು. ಸೂತ್ರದಂತೆ ಮೇರುಗಳ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಮೌಲ್ಯವುಳ್ಳ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷ ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದ ಬಳಿ ತೀರ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ರಾಕೆಟ್ ಉತ್ತರ ಮೇರುವಿನಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಸರಳರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವಂತಾಗಬೇಕಾದರೆ ಈ ವೇಗೋತ್ಕರ್ಷಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬಲವನ್ನೊದಗಿಸಬೇಕು. ಇದೇ ಕೋರಿಯೋಲಿಸ್ ಬಲ. ಭೂಮಿಯ ಆವರ್ತನೆಯಿಂದ ಆಗುವ ಕೋರಿಯೋಲಿಸ್ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಉತ್ತರ ಗೋಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಎಡದಂಡೆಗಿಂತ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ವಾಯುಮಂಡಲದ ಚಲನದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಕೋರಿಯೋಲಿಸ್ ಪರಿಣಾಮ ತುಫಾನುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಾರುತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅತಿ ವೇಗದಿಂದ ಚಲಿಸುವ ಆಕಾಶ ನೌಕೆಗಳ ಕಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗಲಂತೂ ಈ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬಹಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನೌಕೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಅಕ್ಷಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಆವರ್ತಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಕೋರಿಯೋಲಿಸ್ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== [https://web.archive.org/web/20110709024931/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=coriolis-force1 The definition of the Coriolis effect from the Glossary of Meteorology] <!-- Dead note "2": [http://www-paoc.mit.edu/labweb/lab5/gfd_v.htm Rotating turntable setup] The concave turntable used at MIT for educational purposes. --> <!-- Dead note "3": [http://www-paoc.mit.edu/labweb/lab1/gfd_1.htm Taylor columns] The counterintuitive behavior of a rotating fluid. Demonstration at MIT for educational purposes --> * [https://web.archive.org/web/20050906101226/http://met.no/english/topics/nomek_2005/coriolis.pdf The Coriolis Effect — a conflict between common sense and mathematics] PDF-file. 20 pages. A general discussion by Anders Persson of various aspects of the coriolis effect, including Foucault's Pendulum and Taylor columns. * [https://wgpqqror.homepage.t-online.de/coriolis.pdf The coriolis effect in meteorology] PDF-file. 5 pages. A detailed explanation by Mats Rosengren of how the gravitational force and the rotation of the Earth affect the atmospheric motion over the Earth surface. 2 figures * [https://web.archive.org/web/20170824181256/http://weather.about.com/od/weathertutorials/tp/coriolisvideos.htm 10 Coriolis Effect Videos and Games]- from the About.com Weather Page * [http://scienceworld.wolfram.com/physics/CoriolisForce.html Coriolis Force] – from [[ScienceWorld]] * [https://web.archive.org/web/20070920165705/http://www.newton.dep.anl.gov/askasci/phy00/phy00733.htm ''Coriolis Effect and Drains''] An article from the NEWTON web site hosted by the [[Argonne National Laboratory]]. * [https://web.archive.org/web/20080607115312/http://www.imaginascience.com/articles/sciencesphysiques/mecanique/coriolis/coriolis4.php Catalog of Coriolis videos] * [https://www.youtube.com/watch?v=mcPs_OdQOYU ''Coriolis Effect: A graphical animation''], a visual Earth animation with precise explanation * [https://www.youtube.com/watch?v=khRil3tWYEA ''An introduction to fluid dynamics''] SPINLab Educational Film explains the Coriolis effect with the aid of lab experiments * [http://www.straightdope.com/classics/a1_161.html ''Do bathtubs drain counterclockwise in the Northern Hemisphere?''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515152407/http://www.straightdope.com/classics/a1_161.html |date=15 May 2008 }} by Cecil Adams. * [http://www.ems.psu.edu/~fraser/Bad/BadCoriolis.html ''Bad Coriolis.''] An article uncovering misinformation about the Coriolis effect. By Alistair B. Fraser, emeritus professor of meteorology at [[Pennsylvania State University]] * [http://stratus.ssec.wisc.edu/courses/gg101/coriolis/coriolis.html ''The Coriolis Effect: A (Fairly) Simple Explanation''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120415141741/http://stratus.ssec.wisc.edu/courses/gg101/coriolis/coriolis.html |date=2012-04-15 }}, an explanation for the layperson * [http://www.classzone.com/books/earth_science/terc/content/visualizations/es1904/es1904page01.cfm?chapter_no=visualization Observe an animation of the Coriolis effect over Earth's surface] * [https://www.youtube.com/watch?v=49JwbrXcPjc Animation clip] showing scenes as viewed from both an inertial frame and a rotating frame of reference, visualizing the Coriolis and centrifugal forces. * [http://www.inwit.com/inwit/writings/coriolisforce.html Vincent Mallette ''The Coriolis Force'' @ INWIT] * [http://pwg.gsfc.nasa.gov/stargaze/Srotfram.htm NASA notes] * [http://andygiger.com/science/e-coriolis/index.html Interactive Coriolis Fountain] lets you control rotation speed, droplet speed and frame of reference to explore the Coriolis effect. * [http://www.srl.caltech.edu/phys106/p106a00/topic7.pdf Rotating Co-ordinating Systems] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210416093111/http://www.srl.caltech.edu/phys106/p106a00/topic7.pdf |date=16 April 2021 }}, transformation from inertial systems ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೋರಿಯೋಲಿಸ್ ಪರಿಣಾಮಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ]] sn1ref2v6rpvn5fpfj6erolq3al3e6z 0 179139 1374166 1373595 2026-05-26T13:30:16Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374166 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian political party|name=ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಗತಿ ಪಕ್ಷ|abbreviation=ಕೆಆರ್ ಪಿಪಿ|merged=[[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ]]|dissolution={{start date and years ago|2024|03|25|df=y|p=y}}|symbol=[[File:Indian Election Symbol football.jpg|150px]]|logo=[[File:Kalyana Rajya Pragathi Paksha logo.jpg|130px]]|eci=ನೋಂದಾಯಿತ|headquarters=49/48, ಕ್ಯಾಲಸನಹಳ್ಳಿ, ಕೊತ್ತನೂರು ಅಂಚೆ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ 560077|colours={{colour box|{{party color|Kalyana Rajya Pragathi Paksha}}}} [[ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ|ನೀಲಿ]]|leader=[[ಜಿ. ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ]]|colorcode=Blue|president=*ಜೆ. ರಾಮಣ್ಣ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ) *[[ಜಿ. ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ]] (ರಾಜ್ಯ)|founder=[[ಜಿ. ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ]]|foundation={{start date and years ago|2022|12|25|df=y|p=y}}|ideology=[[ಪ್ರಗತಿಪರತೆ]]}} '''ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಗತಿ ಪಕ್ಷ'''ವು 25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 ರಂದು ಜಿ. ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿಯವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಿತ್ತು, ಇದು 25 ಮಾರ್ಚ್ 2024 ರಂದು ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |last=Udayavani |title='Kalyana Rajya Pragathi Paksha': Janardhana Reddy launches new party |url=https://www.udayavani.com/english-news/kalyana-rajya-pragathi-paksha-janardhana-reddy-launches-new-party |access-date=2023-05-13 |website=Udayavani |language=kn}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-12-25 |title=Janardhana Reddy announces new party, to contest 2023 Karnataka polls |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/janardhana-reddy-announces-new-party-to-contest-2023-karnataka-polls/articleshow/96494485.cms?from=mdr |access-date=2023-05-13 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref>{{Cite web |title=कर्नाटक BJP में फूट!: खनन व्यवसायी और पूर्व मंत्री गली जनार्दन रेड्डी ने बनाई नई पार्टी, चुनाव लड़ने का एलान |url=https://www.amarujala.com/india-news/karnataka-former-minister-gali-janardhana-reddy-announces-his-new-party-kalyana-rajya-pragati-paksha-news-in |access-date=2023-05-13 |website=Amar Ujala |language=hi}}</ref>[https://twitter.com/NewsArenaIndia/status/1772130765637054798?t=nLJFLF2J7_6XkgTUZHgVSw&s=19] ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{Cite news |date=2023-05-13 |title=Kalyana Rajya Pragati Paksha {{!}} Janardhan Reddy's upstart party wins its first seat in Karnataka |url=https://www.thehindu.com/elections/karnataka-assembly/kalyana-rajya-pragati-paksha-janardhan-reddy-party-2023-karnataka-assembly-elections/article66845818.ece |access-date=2023-05-13 |newspaper=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=एजेंसी |first=एबीपी न्यूज |date=2022-12-25 |title=बीजेपी से नाराज कर्नाटक के पूर्व मंत्री जनार्दन रेड्डी ने बनाई नई पार्टी |url=https://www.abplive.com/news/india/former-karnataka-minister-janardhan-reddy-formed-a-new-party-said-will-travel-across-the-state-2291126 |access-date=2023-05-13 |website=www.abplive.com |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Karnataka News पूर्व मंत्री जनार्दन रेड्डी ने बनाई अपनी नई पार्टी लड़ेंगे 2023 का विधानसभा चुनाव - Former Karnataka Minister Janardhana Reddy announces new party to contest 2023 Karnataka polls |url=https://www.jagran.com/politics/national-former-karnataka-minister-janardhana-reddy-announces-new-party-to-contest-2023-karnataka-polls-23271117.html |access-date=2023-05-13 |website=Jagran |language=hi}}</ref> ಈ ಪಕ್ಷವು [[೨೦೨೩ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ|2023ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಬಳ್ಳಾರಿ]], [[ಕೊಪ್ಪಳ]], [[ವಿಜಯನಗರ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=2023-05-12 |title=Gangavathi Election Results LIVE {{!}} KRPP opens account in Karnataka, Janardhan Reddy defeats Iqbal Ansari |url=https://www.cnbctv18.com/politics/gangavathi-election-results-entry-of-janardhan-reddy-may-pose-a-challenge-for-bjps-paranna-eshwarappa-16611001.htm |access-date=2023-05-13 |website=cnbctv18.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-05-13 |title=Mining baron Gali Janardhana Reddy emerges victorious in Gangavathi |url=https://www.thenewsminute.com/article/mining-baron-gali-janardhana-reddy-emerges-victorious-gangavathi-177143 |access-date=2023-05-13 |website=The News Minute |language=en}}</ref> ಇದರ ಚುನಾವಣಾ ಚಿಹ್ನೆ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=5 May 2023 |title=क्या जनार्दन रेड्डी की 'फुटबॉल' दिखाएगी कमाल? शहर बल्लारी में क्या है माहौल |url=https://www.jansatta.com/elections/karnataka-elections-2023-will-janardhan-reddy-football-show-wonders-what-is-the-atmosphere-in-the-city-ballari/2795563/ |access-date=2023-05-13 |website=Jansatta |language=hi}}</ref> ಪಕ್ಷದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು [[ಗಂಗಾವತಿ|ಗಂಗಾವತಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |date=2023-05-13 |title=LIVE Gangawati Karnataka Election 2023: गंगावती सीट पर KRPP के जनार्दन रेड्डी का कब्‍जा, BJP के पराना ईश्वरप्पा मुनावल्ली हारे, देखें र‍िजल्‍ट |url=https://hindi.news18.com/news/nation/gangawati-assembly-election-2023-karnataka-chunav-winner-looser-gali-janardhana-reddy-paranna-eshwarappa-munavalli-iqbal-ansari-hr-channakeshava-6148845.html |access-date=2023-05-13 |website=News18 हिंदी |language=hi |archive-date=2023-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513142235/https://hindi.news18.com/news/nation/gangawati-assembly-election-2023-karnataka-chunav-winner-looser-gali-janardhana-reddy-paranna-eshwarappa-munavalli-iqbal-ansari-hr-channakeshava-6148845.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Singh |first=Dhrishti |date=2023-05-13 |title=पूर्व मंत्री की नई पार्टी ने पहले ही चुनाव में दर्ज की जीत |url=https://biharbandhu.in/national/karnataka/former-ministers-new-party-has-already-registered-victory-in-the-election/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513150137/https://biharbandhu.in/national/karnataka/former-ministers-new-party-has-already-registered-victory-in-the-election/ |archive-date=13 May 2023 |access-date=2023-05-13 |website=BiharBandhu.in |language=en-US}}</ref> 2024ರ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗೂ ಮುನ್ನ, 25 ಮಾರ್ಚ್ 2024 ರಂದು ಜಿ. ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ ತಮ್ಮ ಕೆಆರ್‌ಪಿಪಿಯನ್ನು ಬಿಜೆಪಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="Karnataka MLA Janardhana Reddy merges his party with BJP">{{cite news |last1=The Hindu |first1= |date=25 March 2024 |title=Karnataka MLA Janardhana Reddy merges his party with BJP |url=https://www.thehindu.com/elections/lok-sabha/janardhan-reddy-merges-his-party-with-bjp/article67990283.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325081705/https://www.thehindu.com/elections/lok-sabha/janardhan-reddy-merges-his-party-with-bjp/article67990283.ece |archive-date=25 March 2024 |access-date=25 March 2024 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |title=ಕೆಆರ್‌ಪಿಪಿ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಬಿಜೆಪಿಯಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದ ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ |url=https://www.prajavani.net/karnataka-news/janardhan-reddy-merges-his-krpp-party-with-bjp-1114562.html |website=Prajavani |language=kn}}</ref> == ಸಿದ್ಧಾಂತ == ಕೆಆರ್‌ಪಿಪಿ [[ಬಸವಣ್ಣ]]ನವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಿದೆ ಎಂದು [[ಜಿ. ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ]] ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref name=":1">{{Cite web |title=Janardhana Reddy New Party- ಜನಾರ್ಧನ ರೆಡ್ಡಿ ಹೊಸ ಪಕ್ಷ 'ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಗತಿ ಪಕ್ಷ' ಉದಯ: ಬಿಜೆಪಿ ನಂಟು ಕಡಿದುಕೊಂಡ ಗಣಿಧಣಿ |url=https://vijaykarnataka.com/news/bengaluru-city/janardhana-reddy-announces-new-party-kalyana-rajya-pragathi-paksha/articleshow/96494188.cms |access-date=2023-03-12 |website=Vijay Karnataka |language=kn}}</ref> ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಅವರ ಪಕ್ಷದ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ, ಶ್ರೀ ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲ್ಯಾಣ-ಕರ್ನಾಟಕ]] ಭಾಗದ [[ಗಂಗಾವತಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಿಂದ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |date=2023-03-27 |title=Karnataka elections: Football for Gali Janardhan Reddy's KRPP party |url=https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/karnataka-elections-football-for-gali-janardhan-reddy-s-krpp-party-101679908574550.html |access-date=2023-04-26 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಐದು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. [[ಸಿರುಗುಪ್ಪ]], [[ಕನಕಗಿರಿ]], [[ನಾಗಠಾಣ]], [[ಸಿಂಧನೂರು]], [[ಹಿರಿಯೂರು]] ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಗತಿ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=2023-02-21 |title=Janardhana Reddy's Kalyana Rajya Pragati Paksha Party Attracts Local Leaders |url=https://www.news18.com/news/elections/karnataka-ex-minister-janardhana-reddy-announces-candidates-for-5-seats-7132225.html |access-date=2023-04-26 |website=News18 |language=en}}</ref> == ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಪಟ್ಟಿ == {|class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !rowspan=2 style="background-color:#22409A;color:white"|ಸಂಖ್ಯೆ !rowspan=2 style="background-color:#22409A;color:white"|ಭಾವಚಿತ್ರ !rowspan=2 style="background-color:#22409A;color:white"|ಹೆಸರು<br />{{small|(ಜನನ-ಮರಣ)}} !colspan=3 style="background-color:#22409A;color:white"|ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ |- !style="background-color:#22409A;color:white"|ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು !style="background-color:#22409A;color:white"|ಅಧಿಕಾರ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದು !style="background-color:#22409A;color:white"|ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯ |- !1 | |'''ಜೆ. ರಾಮಣ್ಣ'''<br /><small>(ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ)</small> |25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 |25 ಮಾರ್ಚ್ 2024 |{{age in years and days|2022|12|25|2024|03|25}} |} == ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಪಟ್ಟಿ == {|class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !rowspan=2 style="background-color:#22409A;color:white"|ಸಂಖ್ಯೆ !rowspan=2 style="background-color:#22409A;color:white"|ಭಾವಚಿತ್ರ !rowspan=2 style="background-color:#22409A;color:white"|ಹೆಸರು<br />{{small|(ಜನನ-ಮರಣ)}} !colspan=3 style="background-color:#22409A;color:white"|ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ |- !style="background-color:#22409A;color:white"|ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು !style="background-color:#22409A;color:white"|ಅಧಿಕಾರ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದು !style="background-color:#22409A;color:white"|ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯ |- !1 | '''ಗಾಳಿ ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ''' |'''[[ಜಿ. ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ|ಗಾಳಿ ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ]]'''<br /><small>(1967–)</small> |25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 |25 ಮಾರ್ಚ್ 2024 |{{age in years and days|25 December 2022|25 March 2024}} |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ]] sus4sn9zvskqrt1vt7kqa5g2f91rbfc 0 179198 1374211 1374087 2026-05-27T04:48:23Z FluteWarrior 99457 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1374211 wikitext text/x-wiki ಕ್ಯಾನಿಝಾರೋ '''ಕ್ರಿಯೆಯು , ಅದರ ಅನ್ವೇಷಕ''' ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾವ್ ಕ್ಯಾನಿಝಾರೋ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ , ಇದು ಒಂದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು , ಇದು ಎನೋಲೈಜೇಬಲ್ ಮಾಡಲಾಗದ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್‌ನ ಎರಡು ಅಣುಗಳ ಬೇಸ್ -ಪ್ರೇರಿತ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ <ref>{{cite journal | author = Cannizzaro, S. | title = Ueber den der Benzoësäure entsprechenden Alkohol |trans-title= On the alcohol corresponding to benzoic acid | journal = Liebigs Annalen der Chemie und Pharmacie | year = 1853 | volume = 88 | pages = 129–130 | url = https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=chi.44985506;view=1up;seq=523 | doi = 10.1002/jlac.18530880114}}</ref><ref>{{cite journal | author1=List, K. |author2=Limpricht, H. | title = Ueber das sogenannte Benzoëoxyd und einige andere gepaarte Verbindungen |trans-title= On so-called benzoic oxide and some other paired compounds | journal = Liebigs Annalen der Chemie und Pharmacie | year = 1854 | volume = 90 | issue = 2 | pages = 190–210 | url = https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uva.x002457941;view=1up;seq=586 | doi = 10.1002/jlac.18540900211 }}</ref>. :[[Image:Cannizzarro Übersichtsreaktion-v8.svg|500px|center]] ಕ್ಯಾನಿಝಾರೊ ಈ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಮೊದಲು 1853 ರಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿದರು, ಬೆಂಜಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಅನ್ನು [[ಪೊಟ್ಯಾಶಿಯಮ್|ಪೊಟ್ಯಾಶ್]] (ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್) ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬೆಂಜೈಲ್ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಬೆಂಜೊಯೇಟ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದರು . ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೋಡಿಯಂ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ಅಥವಾ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ , ಇದು ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲಿಕ್-ಆಮ್ಲ ಉತ್ಪನ್ನದ ಸೋಡಿಯಂ ಅಥವಾ ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲೇಟ್ ಉಪ್ಪನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: : 2 ಸಿ ₆ ಎಚ್ ₅ ಸಿಎಚ್ಒ +ಕೆಒಎಚ್ → ಸಿ ₆ ಎಚ್ ₅ ಸಿಎಚ್ ₂ ಓಎಚ್ + ಸಿ ₆ ಎಚ್ ₅ ಸಿಒ ಒಸಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಒಂದು ರೆಡಾಕ್ಸ್ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಲಾಧಾರ ಅಣುವಿನಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಹೈಡ್ರೈಡ್ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ : ಒಂದು ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Geissman, T. A. "The Cannizzaro Reaction" ''Org. React.'' '''1944''', ''2'', 94. {{doi|10.1002/0471264180.or002.03}}(Review)</ref> == ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ == [[File:C-R startAnimGif.gif|thumb|left|Animated reaction mechanism]] ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್‌ನ ಮೇಲೆ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಫಿಲಿಕ್ ಅಸಿಲ್ ಪರ್ಯಾಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಹೊರಹೋಗುವ ಗುಂಪು ಎರಡನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಮೇಲೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ಕಾರ್ಬೊನಿಲ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಟೆಟ್ರಾಹೆಡ್ರಲ್ ಮಧ್ಯಂತರವು ನಂತರ ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ, ಕಾರ್ಬೊನಿಲ್ ಅನ್ನು ಮರು-ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೈಡ್ರೈಡ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರ್ಬೊನಿಲ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಯೆಯ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ರೂಪುಗೊಂಡ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಆಲ್ಕಾಕ್ಸೈಡ್ [[ಅಯಾನು]]ಗಳು ಪ್ರೋಟಾನ್ ಅನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಬೇಸ್ ಇರುವಲ್ಲಿ, ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಮೊದಲು ದ್ವಿಗುಣ ಚಾರ್ಜ್ಡ್ ಅಯಾನ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಹೈಡ್ರೈಡ್ ಅಯಾನು ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್‌ನ ಎರಡನೇ ಅಣುವಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಕಾಕ್ಸೈಡ್ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ತರುವಾಯ, ಆಲ್ಕಾಕ್ಸೈಡ್ ಅಯಾನು ದ್ರಾವಕದಿಂದ ಪ್ರೋಟಾನ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. [[File:Cannizzaro reaction mechanism.svg|center]] ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಕ್ರಿಯೆಯು ಮೂರನೇ ಕ್ರಮಾಂಕದ ಚಲನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ: : ದರ = k[RCHO] ² [OH ⁻ ] ಅತಿ ಎತ್ತರದ ತಳದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಮಾರ್ಗ (k') ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ತಳದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಕ್ರಮ: : ದರ = k[RCHO] ² [OH ⁻ ] + k'[RCHO] ² [OH ⁻ ] ² _{k' ಮಾರ್ಗವು ದ್ವಿಗುಣ ಚಾರ್ಜ್ಡ್ ಅಯಾನು (RCHO 2} ²⁻ ) ಮತ್ತು ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ನಡುವಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ . D ₂ O ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದಾಗ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ α-ಕಾರ್ಬನ್‌ಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ಡ್ಯೂಟೇರಿಯಮ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವೀಕ್ಷಣೆಯಿಂದ ಹೈಡ್ರೈಡ್ ಅಯಾನಿನ ನೇರ ವರ್ಗಾವಣೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. == ವ್ಯಾಪ್ತಿ == ಬಲವಾದ ಕ್ಷಾರೀಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ, ಆಲ್ಫಾ [[ಜಲಜನಕ|ಹೈಡ್ರೋಜನ್]] [[ಪರಮಾಣು]](ಗಳನ್ನು) ಹೊಂದಿರುವ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್‌ಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಡಿಪ್ರೋಟೋನೇಷನ್‌ಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ, ಇದು ಎನೋಲೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಭವನೀಯ ಆಲ್ಡಾಲ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ <ref>{{OrgSynth|author=W. C. Wilson|year=1941|title=2-Furancarboxylic Acid and 2-Furylcarbinol|collvol=1| collvolpages=276|prep=CV1P0276}}</ref> . ಆದರ್ಶ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು [[ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್]] ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಎರಡರನ್ನೂ 50% ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ (ಒಂದು ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಒಂದು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಎರಡು ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್‌ಗಳು ಬೇಕಾಗುತ್ತವೆ). ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಇದು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು; ಫರ್ಫ್ಯೂರಲ್ ಅನ್ನು ಫರ್ಫ್ಯೂರಿಲ್ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಮತ್ತು 2-ಫ್ಯೂರೋಯಿಕ್ ಆಮ್ಲವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="MariscalMaireles-Torres2016">{{cite journal|last1=Mariscal|first1=R.|last2=Maireles-Torres|first2=P.|last3=Ojeda|first3=M.|last4=Sádaba|first4=I.|last5=López Granados|first5=M.|title=Furfural: a renewable and versatile platform molecule for the synthesis of chemicals and fuels|journal=Energy Environ. Sci.|volume=9|issue=4|year=2016|pages=1144–1189|issn=1754-5692|doi=10.1039/C5EE02666K|url=https://digital.csic.es/bitstream/10261/184700/1/Mariscal_Furfural-A%20renewable_versatile_2016_postprint.pdf|hdl=10261/184700|s2cid=101343477 |hdl-access=free}}</ref> '''ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಒಂದು ಉತ್ಪನ್ನದ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್) ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಕ್ರಾಸ್ಡ್ ಕ್ಯಾನಿಝಾರೊ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ''' ಸಾಧಿಸಬಹುದು , ಇದರಲ್ಲಿ ತ್ಯಾಗದ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಅನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯಯುತ ರಾಸಾಯನಿಕದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ರಿಡಕ್ಟಂಟ್ ಫಾರ್ಮಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಆಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸೋಡಿಯಂ ಫಾರ್ಮೇಟ್‌ಗೆ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್‌ಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕದ ಇಳುವರಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಪರಮಾಣು ಆರ್ಥಿಕತೆ ಕಡಿಮೆಯಿರಬಹುದು. ಪೆಂಟಾಎರಿಥ್ರಿಟಾಲ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಅಂತಿಮ ಹಂತವು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. [[File:Pentaerythritol Synthesis.svg|600px|center]] ದ್ರಾವಕ-ಮುಕ್ತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ವರದಿಯಾಗಿದ್ದು, [[ದ್ರವ]] 2-ಕ್ಲೋರೋಬೆನ್ಜಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಅನ್ನು ಪೊಟ್ಯಾಸಿಯಮ್ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ರುಬ್ಬುವ ಮೂಲಕ ಗಾರೆ ಮತ್ತು ಕೀಟದಲ್ಲಿ ಪುಡಿಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ : [[Image:Cannizzaro reaction Phonchaiya 2009.svg|Solvent-free Cannizzaro reaction|center]] == ಬದಲಾವಣೆಗಳು == ಟಿಶ್ಚೆಂಕೊ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ , ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸೈಡ್ ಬದಲಿಗೆ ಆಲ್ಕಾಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು , ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲೇಟ್ ಗುಂಪುಗಳಿಗಿಂತ ಎಸ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ . ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಫಿಲಿಕ್ ಬೇಸ್ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ನಂತರ, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೊಸ [[ಆಮ್ಲಜನಕ]] ಅಯಾನು ಮತ್ತೊಂದು ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಅನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಟೆಟ್ರಾಹೆಡ್ರಲ್ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಬದಲು ಹಿಂದೆ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್-ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಎರಡು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಕಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ಹೆಮಿಯಾಸೆಟಲ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಟೆಟ್ರಾಹೆಡ್ರಲ್ ಕುಸಿತ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಎಸ್ಟರ್ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. :[[File:Tishchenko reaction.svg|400px]] ಕೆಲವು ಕೀಟೋನ್‌ಗಳು ಕ್ಯಾನಿಝಾರೊ-ಮಾದರಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು, ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೈಡ್ರೈಡ್‌ಗಿಂತ ಅವುಗಳ ಎರಡು ಇಂಗಾಲದ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite journal |title= Efficient synthesis of tetradecafluoro-4-phenylheptan-4-ol by a Cannizzaro-type reaction and application of the alcohol as a bulky Martin ligand variant for a new anti-apicophilic phosphorane |first1= Xin-Dong |last1= Jiang |first2= Shiro |last2= Matsukawa |first3= Ken-ichiro |last3= Kakuda |first4= Yuta |last4= Fukuzaki |first5= Wei-Li |last5= Zhao |first6= Lin-Song |last6= Li |first7= Huai-Bin |last7= Shen |first8= Satoshi |last8= Kojim |first9= Yohsuke |last9= Yamamoto |journal= Dalton Trans. |year= 2010 |volume= 39 |issue= 41 |pages= 9823–9829 |doi= 10.1039/C0DT00539H |pmid= 20859600 }}</ref> 2024 ರಲ್ಲಿ ಸಾರಜನಕ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಈ '''ಅಜಾ-ಕ್ಯಾನಿಝಾರೊ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ , ಎರಡು''' ಗ್ಲೈಆಕ್ಸಿಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಅಣುಗಳ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಭಾಗಗಳು ತಟಸ್ಥ pH ನಲ್ಲಿ ಅಮೋನಿಯಂ-ಸಮೃದ್ಧ ಜಲೀಯ ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿ ಅಸಮಾನವಾಗಿ ಅಮೈನ್ ಮತ್ತು ಅಮೈಡ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ <ref name=Jarois>{{cite journal |last1=Jarois |first1=D. R. |last2=Schimmelpfennig |first2=L. E. |last3=Gellman |first3=S. H. |title=A New Mechanism for Formation of Glycine from Glyoxylic Acid: the Aza-Cannizzaro Reaction |journal=Chemistry – A European Journal |volume=30 |issue=71 |article-number=e202403202 |year=2024 |doi=10.1002/chem.202403202}}</ref> . ಪ್ರಮುಖ ಹೈಡ್ರೈಡ್-ವರ್ಗಾವಣೆ ಹಂತವು ಒಂದು ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಹೆಮಿಯಾಮಿನಲ್‌ನಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಇಮಿನಿಯಂಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ . ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉದಾಹರಣೆಯು ಬಹುಶಃ ಪ್ರಿಬಯಾಟಿಕ್ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಪೂರ್ವಗಾಮಿಗಳು ಜೀವ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾರಜನಕ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ α- ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲವಾದ ಗ್ಲೈಸಿನ್‌ನ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಪ್ರಿಬಯಾಟಿಕ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ <ref name=Jarois/>. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] 87lsi9uc5fs9slubcdkh9wulb5kyblv 0 179199 1374254 1374098 2026-05-27T11:12:32Z AZShetty 99386 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1374254 wikitext text/x-wiki {{Infobox Australian place | type = city | name = Canberra | native_name = {{nativename|xul|Kanbarra}} | state = act | image = {{multiple image |total_width = 280 |border = infobox |perrow = 1/3/2/1 |caption_align = center |image1 = Canberra panorama from Mount Ainslie.jpg |alt1 = Canberra viewed from Mount Ainslie |caption1 = Canberra viewed from [[Mount Ainslie]] |image2 = National Carillon, Canberra ACT (2).jpg |alt2 = National Carillon |caption2 = [[National Carillon]] |image3 = Australian War Memorial Canberra, ACT (2).jpg |alt3 = Australian War Memorial |caption3 = [[Australian War Memorial]] |image4 = Torre Telstra, Canberra - panoramio (cropped).jpg |alt4 = Black Mountain Tower |caption4 = [[Telstra Tower]] |image5 = Parliament House, National Library of Australia, Canberra, 2023 (2).jpg |alt5 = National Library of Australia |caption5 = [[National Library of Australia]] |image6 = Entrance to the National Gallery of Australia February 2013.jpg |alt6 = National Gallery of Australia |caption6 = [[National Gallery of Australia]] |image7 = Old and new Parliament Houses; Canberra Australia.jpg |alt7 = Old Parliament House & New Parliament House |caption7 = [[Parliament House, Canberra|Capital Hill]] and [[Old Parliament House, Canberra|Old Parliament House]] }} | caption = | coordinates = {{Coord|35|17|35|S|149|07|37|E|display=inline,title}} | relief = yes | force_national_map = | alternative_location_map = Australia#Australian Capital Territory#Oceania | pushpin_label_position = left | pop = 484,630 | pop_year = June 2025 | pop_footnotes = <ref name=ABSGCCSA>{{cite web |title=Regional population, 2024-25 |date=31 March 2026 |url=https://www.abs.gov.au/statistics/people/population/regional-population/2024-25 |publisher=Australian Bureau of Statistics |access-date=1 April 2026}}</ref> | poprank = 8th | density = | density_footnotes = | est = {{start date and age|1912|03|12|df=yes}} | elevation = 578 | elevation_footnotes = <ref>{{cite web |title=GFS / BOM data for CANBERRA AIRPORT |url=http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_070014_All.shtml |access-date=16 June 2018 |archive-date=9 July 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150709190756/http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_070014_All.shtml |url-status=live}}</ref> | area = 2,358 | area_footnotes = | timezone = AEST | utc = +10:00 | timezone-dst = AEDT | utc-dst = +11:00 | dist1 = 285 | dir1 = SW | location1 = [[Sydney]]<ref>{{cite web |url=http://www.ga.gov.au/cocky/cgi/run/distancedraw2?rec1=87421&placename=sydney&placetype=0&state=0&place1=CANBERRA&place1long=149.133331&place1lat=-35.299999 |title=Great Circle Distance between CANBERRA and SYDNEY |publisher=Geoscience Australia |date=March 2004 |access-date=2 May 2016 |archive-date=7 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107044625/http://www.ga.gov.au/cocky/cgi/run/distancedraw2?rec1=87421&placename=sydney&placetype=0&state=0&place1=CANBERRA&place1long=149.133331&place1lat=-35.299999 |url-status=live}}</ref> | dist2 = 669 | dir2 = NE | location2 = [[Melbourne]]<ref>{{cite web |url=http://www.ga.gov.au/cocky/cgi/run/distancedraw2?rec1=248650&placename=melbourne&placetype=0&state=0&place1=CANBERRA&place1long=149.133331&place1lat=-35.299999 |title=Great Circle Distance between CANBERRA and MELBOURNE |publisher=Geoscience Australia |date=March 2004 |access-date=2 May 2016 |archive-date=7 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107044626/http://www.ga.gov.au/cocky/cgi/run/distancedraw2?rec1=248650&placename=melbourne&placetype=0&state=0&place1=CANBERRA&place1long=149.133331&place1lat=-35.299999 |url-status=live}}</ref> | dist3 = 1160 | dir3 = E | location3 = [[Adelaide]]<ref>{{cite web |url=http://www.ga.gov.au/cocky/cgi/run/distancedraw2?rec1=163285&placename=ADELAIDE&placetype=0&state=0&place1=CANBERRA&place1long=149.133331&place1lat=-35.299999 |title=Great Circle Distance between CANBERRA and ADELAIDE |publisher=Geoscience Australia |date=March 2004 |access-date=2 May 2016 |archive-date=7 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107044620/http://www.ga.gov.au/cocky/cgi/run/distancedraw2?rec1=163285&placename=ADELAIDE&placetype=0&state=0&place1=CANBERRA&place1long=149.133331&place1lat=-35.299999 |url-status=live}}</ref> | dist4 = 1232 | dir4 = SSW | location4 = [[Brisbane]]<ref>{{cite web |url=http://www.ga.gov.au/cocky/cgi/run/distancedraw2?rec1=126867&placename=BRISBANE&placetype=0&state=0&place1=CANBERRA&place1long=149.133331&place1lat=-35.299999 |title=Great Circle Distance between CANBERRA and BRISBANE |publisher=Geoscience Australia |date=March 2004 |access-date=2 May 2016 |archive-date=7 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107044623/http://www.ga.gov.au/cocky/cgi/run/distancedraw2?rec1=126867&placename=BRISBANE&placetype=0&state=0&place1=CANBERRA&place1long=149.133331&place1lat=-35.299999 |url-status=live}}</ref> | dist5 = 3632 | dir5 = ESE | location5 = [[Perth]]<ref>{{cite web |url=http://www.ga.gov.au/cocky/cgi/run/distancedraw2?rec1=304529&placename=perth&placetype=0&state=0&place1=CANBERRA&place1long=149.133331&place1lat=-35.299999 |title=Great Circle Distance between CANBERRA and PERTH |publisher=Geoscience Australia |date=March 2004 |access-date=2 May 2016 |archive-date=7 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107044628/http://www.ga.gov.au/cocky/cgi/run/distancedraw2?rec1=304529&placename=perth&placetype=0&state=0&place1=CANBERRA&place1long=149.133331&place1lat=-35.299999 |url-status=live}}</ref> | local_map = <!--needs to be fixed, it displays Africa--> | local_map_caption = Interactive city map | zoom = 10 | region = | county = | stategov = [[Brindabella electorate|Brindabella]] | stategov2 = [[Ginninderra electorate|Ginninderra]] | stategov3 = [[Kurrajong electorate|Kurrajong]] | stategov4 = [[Murrumbidgee electorate|Murrumbidgee]] | stategov5 = [[Yerrabi electorate|Yerrabi]] | fedgov = [[Division of Canberra|Canberra]] | fedgov2 = [[Division of Fenner|Fenner]] | fedgov3 = [[Division of Bean|Bean]]<ref>{{cite web |url=https://www.aec.gov.au/Electorates/Redistributions/2017/act/final-report/files/act-2018-final-report.pdf |title=Redistribution of the Australian Capital Territory into electoral divisions |author=Augmented Electoral Commission for the Australian Capital Territory |date=July 2018 |quote=The electoral divisions described in this report came into effect from Friday 13 July 2018 ... However, members of the House of Representatives will not represent or contest these electoral divisions until ... a general election. |access-date=16 September 2018 |archive-date=16 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180916130414/https://www.aec.gov.au/Electorates/Redistributions/2017/act/final-report/files/act-2018-final-report.pdf |url-status=live}}</ref> | logo = | url = | maxtemp = 20.4 | mintemp = 7.0 | rainfall = 579.5 }} '''ಕ್ಯಾನ್‍ಬರ''' [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತಿನ ರಾಜಧಾನಿ. [[ಸಿಡ್ನಿ]]ಯಿಂದ ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ 190 ಮೈ. [[ಮೆಲ್ಬರ್ನ್|ಮೆಲ್‍ಬರ್ನಿ]]ನಿಂದ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ 418 ಮೈ. ಆಡ್‍ಲೇಡ್‍ನಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ 760 ಮೈ. ಮತ್ತು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಪೆಸಿಫಿಕ್]] ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಸು.70 ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೪,೮೪,೩೬೦ (೨೦೨೫) ==ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ== [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.]] ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರರಾಜಧಾನಿಗಳಂತೆ ಕ್ಯಾನ್‍ಬರವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಲು ಆರಿಸಿ ಯೋಜಿಸಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನವಸತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಅದನ್ನು ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ಬಿಳಿಯರು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ್ದು 1820ರಲ್ಲಿ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯವೂ ಫಲವತ್ತಾದ ಮೈದಾನವೂ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಕಟ್ಟಡ ಸಾಮಗ್ರಿಯೂ ಇರುವುವೆಂಬುದು ಅವರು ನೀಡಿದ ವರದಿ. 1824ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪೊಂದು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ಖಾಯಂ ಆಗಿ ನೆಲಸಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗತೊಡಗಿತು. ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ಚರ್ಚ್ ಭಾಗಶಃ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ್ದು 1845ರಲ್ಲಿ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ಸಂಪ್ರದಾಯವಂತ ಕಷ್ಟಸಹಿಷ್ಣು ತೃಪ್ತಜೀವಿಗಳ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಸಂಯುಕ್ತರಾಷ್ಟ್ರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದೊಡನೆಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಜಧಾನಿ ಯಾವುದಿರಬೇಕೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾದ್ದು 1901ರಲ್ಲಿ, 1900 ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿತವಾದ ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಸಂವಿಧಾನ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿತ್ತಾದರೂ ಅದನ್ನು ಸಿಡ್ನಿಯಿಂದ 100 ಮೈ. ಒಳಗೆ ನಿರ್ಮಿಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಎರಡು ರಾಯಲ್ ಆಯೋಗಗಳು ರಾಜಧಾನಿಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದುವು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ವಿಪುಲವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟು ಯಾಸ್ ಕ್ಯಾನ್‍ಬರ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಆರಿಸಿತು. ಅನಂತರ ನಗರದ ನಿವೇಶನದ ಆಯ್ಕೆ ನಡೆಯಿತಲ್ಲದೆ ಸುಮಾರು 900 ಚ.ಮೈ. ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸಿನಿಂದ ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ==ರಾಜಧಾನಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ== ರಾಜಧಾನಿಯ ಆಲೇಖ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಸ್ಪರ್ಧೆಯೊಂದನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನ ಗಳಿಸಿದಾತ ಷಿಕಾಗೋವಿನ ವಾಲ್ಟರ್ ಬಿ.ಗ್ರಿಫಿನ್ (1876-1937). ರಾಜಧಾನಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ 1913ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತಾದರೂ ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ ಅದು ನಿಧಾನವಾಯಿತು. ನಗರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು 1915ರಿಂದ 1920ರ 1920ರ ವರೆಗೆ ಗ್ರಿಫಿನನೇ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ.ಯುದ್ಧದ ಅನಂತರ ರಾಜಧಾನಿಯ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಫೆಡರಲ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ತ್ವರೆಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಕಲಾಪಗಳೆಲ್ಲ ಅದರ ವಶಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದು 1925ರಲ್ಲಿ. ಯಾರ್ಕಿನ ಡ್ಯೂಕ್ (ಅನಂತರ 6ನೆಯ ಜಾರ್ಜ್) ನೂತನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ಭವನವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದ (1927). ಅನಂತರ ಮೆಲ್‍ಬರ್ನಿನಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ನೌಕರರ ವರ್ಗಾವಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಮನೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಕ್ಯಾನ್‍ಬರದ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ತಲೆಯೆತ್ತಿದುವು. ಕ್ಯಾನ್‍ಬರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಕಾಲೇಜು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ್ದು 1930ರಲ್ಲಿ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು|ಗ್ರಂಥಾಲಯ]]ದ ಶಾಖೆಯೊಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ್ದು 1936ರಲ್ಲಿ. ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟು ಮತ್ತು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದಿಂದಾಗಿ ನಗರದ ಪ್ರಗತಿ ನಿಧಾನವಾಯಿತು. ಆದರೂ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಯುದ್ಧಸ್ಮಾರಕ ಮತ್ತು ಏಕಸ್ವ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು ಅಲ್ಲಿ 1941ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದುವು. ವಿಶಾಲವಾದ ಆಸ್ಪತ್ರೆ 1943ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ನಗರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ವೇಗ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಅನಂತರವೇ. 8,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮನೆಗಳೂ ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿಗಳ ಭವನಗಳೂ 1946ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಶಾಲಕಟ್ಟಡಗಳೂ ನಿರ್ಮಾಣವಾದುವು. ಅನೇಕ ಶಾಲೆಗಳೂ ಅಂಗಡಿಗಳೂ ತಲೆ ಎತ್ತಿದುವು. ರಕ್ಷಣ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ನೂರಾರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮೆಲ್‍ಬರ್ನಿನಿಂದ ಕ್ಯಾನ್‍ಬರಕ್ಕೆ ವರ್ಗವಾಗಿ ಬಂದರು. ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತಿನ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ನೌಕರರನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಜಧಾನಿ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಆಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು 1958ರಲ್ಲಿ. ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಈ ಆಯೋಗ ನೀಡಿದ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ತತ್ತ್ವಶಃ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ರಕ್ಷಣ ವಿಭಾಗಕ್ಕಾಗಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನೂ ನಗರದ ಸೌಂದರ್ಯಾಭಿವರ್ಧನಕ್ಕಾಗಿ ಅದರ ಹೃದಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕರಣ ತಟಾಕಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂಬುದು ಈ ಆಯೋಗದ ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಳು. ==ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ== ಕ್ಯಾನ್‍ಬರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾನ್‍ಬರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೆ ಅಲ್ಲದೆ ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಅಧ್ಯಯನ, ಶರೀರವಿಜ್ಞಾನ, ಸಮಾಜ ವಿಜ್ಞಾನ-ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನೂ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅರಣ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಚೌಬೀನೆ ವಿಭಾಗ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಅಂಗರಚನಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮೌಂಟ್‍ಸ್ಟ್ರಾಮ್ಲೊ ಖಗೋಳವೀಕ್ಷಣಾಲಯ, ಕೃಷಿ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮೊದಲಾದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ. ಇಲ್ಲಿಂದ ಒಳನಾಡಿಗೆ ರಸ್ತೆಗಳುಂಟು. ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ಕ್ಯಾನ್‍ಬರದಿಂದ ಸಿಡ್ನಿ ಮತ್ತು ಮೆಲ್‍ಬರ್ನ್‍ಗಳಿಗೂ ಅಲ್ಲಿಂದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜಧಾನಿಗಳಿಗೂ ಹೋಗಿ ಬರಲು ವಿಮಾನ ಸೌಲಭ್ಯವುಂಟು. === ಹವಾಮಾನ === [[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Climate_chart_of_Canberra.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Climate_chart_of_Canberra.svg|thumb|200x200px|ಕ್ಯಾನ್ಬೆರಾ ಹವಾಮಾನ ನಕ್ಷೆ.]] ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಶುಷ್ಕ [[ಸಾಗರ]] ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು , ಅದರ ಅಕ್ಷಾಂಶ, ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ದೂರದಿಂದಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಿನ್ನ ಋತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕರಾವಳಿ ನಗರಗಳ ಹವಾಮಾನವು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಮಧ್ಯಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾವು ಬಿಸಿ, ಶುಷ್ಕ ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಶೀತ, ಮೋಡ ಕವಿದ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಹಿಮಪಾತದೊಂದಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಧಿಕ ತಾಪಮಾನವು &nbsp;ಫೆಬ್ರವರಿ 1, 1968 ರಂದು 42.2 °C ಆಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವು &nbsp;ಜುಲೈ 11, 1971 ರಂದು −10.0 °C ಆಗಿತ್ತು. ಜನವರಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಬಿಸಿಯಾದ ತಿಂಗಳು, &nbsp;ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ 27.7 °C, ಹತ್ತು ದಿನಗಳು 30 &nbsp;°C ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 35 &nbsp;°C ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಒಳನಾಡಿನ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ನಗರದಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯ ತಾಪಮಾನವು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜನವರಿಯ ಸರಾಸರಿ ಕನಿಷ್ಠ 13 &nbsp;°C ಆಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳು ಜುಲೈ ಆಗಿದೆ, ಸರಾಸರಿ ಗರಿಷ್ಠ 11.2 &nbsp;°C ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಕನಿಷ್ಠ −0.2 &nbsp;°C. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 99 ದಿನಗಳ ಹಿಮಪಾತವಿರುತ್ತದೆ , ಅದರಲ್ಲಿ 95 ದಿನಗಳು ಏಪ್ರಿಲ್ ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರೆಗೆ ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಮಳೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಸಂತ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ 108 ಮಳೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 629 ಮಿಮೀ ಮಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ . [24] ಮಾರ್ಚ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ . ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 23 ಬಿರುಗಾಳಿ ದಿನಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 19 ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಹಿಮಪಾತವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಅಪರೂಪ, ಮತ್ತು ಅದು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಕೇವಲ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ. {{Weather box|location=Aeropuerto de Canberra|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=42.0|Feb record high C=42.2|Mar record high C=37.5|Apr record high C=32.6|May record high C=24.5|Jun record high C=20.1|Jul record high C=19.7|Aug record high C=24.0|Sep record high C=28.6|Oct record high C=32.7|Nov record high C=39.9|Dec record high C=39.2|year record high C=42.2|Jan high C=28.0|Feb high C=27.1|Mar high C=24.5|Apr high C=20.0|May high C=15.6|Jun high C=12.3|Jul high C=11.4|Aug high C=13.0|Sep high C=16.2|Oct high C=19.4|Nov high C=22.7|Dec high C=26.1|year high C=|Jan mean C=20.6|Feb mean C=20.1|Mar mean C=17.6|Apr mean C=13.4|May mean C=9.4|Jun mean C=6.7|Jul mean C=5.7|Aug mean C=7.0|Sep mean C=9.8|Oct mean C=12.8|Nov mean C=15.8|Dec mean C=18.8|year mean C=|Jan low C=13.2|Feb low C=13.1|Mar low C=10.7|Apr low C=6.7|May low C=3.2|Jun low C=1.0|Jul low C=-0.1|Aug low C=1.0|Sep low C=3.3|Oct low C=6.1|Nov low C=8.8|Dec low C=11.4|year low C=|Jan record low C=1.6|Feb record low C=3.0|Mar record low C=-1.1|Apr record low C=-3.7|May record low C=-7.5|Jun record low C=-8.5|Jul record low C=-10.0|Aug record low C=-8.5|Sep record low C=-6.9|Oct record low C=-3.4|Nov record low C=-1.8|Dec record low C=0.3|year record low C=-10.0|Jan precipitation mm=58.5|Feb precipitation mm=56.4|Mar precipitation mm=50.7|Apr precipitation mm=46.0|May precipitation mm=44.4|Jun precipitation mm=40.4|Jul precipitation mm=41.4|Aug precipitation mm=46.2|Sep precipitation mm=52.0|Oct precipitation mm=62.4|Nov precipitation mm=64.4|Dec precipitation mm=53.8|year precipitation mm=616.4|Jan precipitation days=7.3|Feb precipitation days=6.7|Mar precipitation days=6.9|Apr precipitation days=7.3|May precipitation days=8.4|Jun precipitation days=9.8|Jul precipitation days=10.5|Aug precipitation days=11.1|Sep precipitation days=10.2|Oct precipitation days=10.4|Nov precipitation days=9.8|Dec precipitation days=7.8|year precipitation days=106.2|Jan sun=294.5|Feb sun=254.3|Mar sun=251.1|Apr sun=219|May sun=186|Jun sun=156|Jul sun=179.8|Aug sun=217|Sep sun=231|Oct sun=266.6|Nov sun=267|Dec sun=291.4|year sun=2813.7|source 1=Climate averages for Canberra Airport Comparison (1939–2010)<ref>{{Cita web |url= https://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_070014_All.shtml |título= Climate statistics for Australian locations: Canberra Airport Comparison |editorial=[[Bureau of Meteorology]] |fechaacceso=3 de septiembre de 2011 }}</ref>|date=Septiembre de 2011|source 2=Special climate statements and climate summaries for more recent extremes<ref> *{{Cita web |url=https://www.bom.gov.au/climate/current/statements/scs36b.pdf |título=Special climate statement 36 – Unseasonal cold in southeast Australia |editorial=Bureau of Meteorology |fecha=13 de enero de 2012 |fechaacceso=4 de septiembre de 2014}} *{{Cita web |url=https://www.bom.gov.au/climate/current/month/act/archive/201209.summary.shtml |título=ACT in September 2012 |editorial=Bureau of Meteorology |fecha=2 de octubre de 2012 |fechaacceso=4 de septiembre de 2014}} *{{Cita web |url=https://www.bom.gov.au/climate/current/month/act/archive/201212.summary.shtml |título=ACT in December 2012 |editorial=Bureau of Meteorology |fecha=2 de enero de 2013 |fechaacceso=4 de septiembre de 2014}} *{{Cita web |título=Special Climate Statement 43 – extreme heat in January 2013 |url=https://www.bom.gov.au/climate/current/statements/scs43e.pdf |editorial=Bureau of Meteorology |formato=PDF |fechaacceso=2 de febrero de 2013 |fecha=1 de febrero de 2013}} *{{Cita web |url=https://www.bom.gov.au/climate/current/month/act/archive/201310.summary.shtml |título=ACT in October 2013 |editorial=Bureau of Meteorology |fecha=1 de noviembre de 2013 |fechaacceso=4 de septiembre de 2014}} </ref><ref>{{cita web |url=https://ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=94926&ano=2024&mes=9&day=16&hora=23&min=0&ndays=30|título=94926: Canberra (Australia)|fechaacceso=17 de septiembre de 2024|apellido= |nombre= |enlaceautor= |fecha=16 de septiembre de 2024 |formato= |obra= |editor= |editorial= OGIMET|ubicación= |idioma= |cita=}}</ref>}} === ನಗರ ರಚನೆ === [[File:Canberra Government House.jpg|thumb|Canberra's [[Government House, Canberra|Government House]], the official residence of the [[Governor-General of Australia]]]] ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಎಂಬುದು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ವಾಲ್ಟರ್ ಬರ್ಲಿ ಗ್ರಿಫಿನ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಆಧುನಿಕ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ನಗರ ಯೋಜನೆಯು 1912 ರ ಹಿಂದಿನದು. ನಗರವನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಗಳಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ . ಆದ್ದರಿಂದ, ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶ '','' ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರದೇಶ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಪ್ರದೇಶ, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರದೇಶ, ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. [[File:Parliament House, National Library of Australia, Canberra, 2023.jpg|thumb|Various civic landmarks line [[Lake Burley Griffin]]. Pictured is the [[National Library of Australia|National Library]] and [[Parliament House, Canberra|Parliament House]] (background)]] ನಗರವು 1963 ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಕೃತಕ ಬರ್ಲಿ ಗ್ರಿಫಿನ್ ಸರೋವರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ . [[ಸರೋವರ]]ದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ, ಅದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಭವನವಿದೆ, ಇಲ್ಲಿಂದ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಬೀದಿಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಒಮ್ಮುಖವಾಗುತ್ತವೆ. ಸಂಸತ್ತು ಭವನ ಸುತ್ತಲೂ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಗಳು, ಆಡಳಿತ ಕಚೇರಿಗಳು, [[ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ|ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ಗಳು, ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಮತ್ತು [[ಉದ್ಯಾನವನ]]ಗಳಿವೆ. ಸಂಸತ್ತು ಭವನವು ದೊಡ್ಡ ವೃತ್ತದೊಳಗೆ ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಇದೆ. ಸರೋವರದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ನಗರ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ), ವಸತಿ ನೆರೆಹೊರೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿವೆ. ನಗರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇವು ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಉಚಿತ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕವೂ ಒಂದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು, ಚೌಕಗಳು, ನೆರೆಹೊರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಳು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿವೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು ಸಣ್ಣ ಉಪನಗರಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತನ್ನದೇ ಆದ ಚೌಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ವಿರಾಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: * '''1920 ಮತ್ತು 30 ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಮತ್ತು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ''' , ಈಗ 15 ವಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. * 1920 ರಿಂದ 1960 ರವರೆಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ '''ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ , 12 ನೆರೆಹೊರೆಗಳು''' * '''1963 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಜನವಸತಿಯಾದ ವೊಡೆನ್ ಕಣಿವೆ''' , 13 ನೆರೆಹೊರೆಗಳು * '''ಬೆಲ್ಕೊನ್ನೆನ್''' , 1967 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ, 25 ನೆರೆಹೊರೆಗಳು * '''ವೆಸ್ಟನ್ ಕ್ರೀಕ್''' , ಮೊದಲ ವಸಾಹತುಗಳು 1969 ರಲ್ಲಿ, 8 ನೆರೆಹೊರೆಗಳು * '''1974 ರಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಟಗ್ಗರನಾಂಗ್''' , 19 ನೆರೆಹೊರೆಗಳು * 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಕೊನೆಯ '''ಗುಂಗಾಹ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು 7 ನೆರೆಹೊರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.''' ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಗ್ರಿಫಿನ್ ಅವರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. 1967 ರಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಂಡವಾಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಯೋಗವು "ಯೋಜನೆ Y" ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಭವಿಷ್ಯದ ನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು "ಪಟ್ಟಣ ಕೇಂದ್ರಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಶಾಪಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇವು ಚೌಕಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಬೀದಿಗಳಾಗಿವೆ, ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ , Y ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ನಿಕಟವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ನೆರೆಹೊರೆಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಇತರ ನೆರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಶಾಪಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಬಳಿ ಇವೆ. ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮುದಾಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿವೆ. ಅನೇಕ ನೆರೆಹೊರೆಗಳಿಗೆ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು , ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ನರು , ಆರಂಭಿಕ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಅಥವಾ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ . ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಡಫಿಯಲ್ಲಿನ ಬೀದಿಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪೇಜ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬೀದಿಗಳಿಗೆ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದಿಗಳ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಯರ್ರಲುಮ್ಲಾ, ಡೀಕಿನ್ ಮತ್ತು ಓ'ಮ್ಯಾಲಿ ನೆರೆಹೊರೆಗಳಲ್ಲಿವೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಫಿಶ್ವಿಕ್, ಮಿಚೆಲ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯೂಮ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. ಗ್ರಿಫಿನ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದರೆ ರಾಜಧಾನಿಯ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ತ್ರಿಕೋನ ವಿನ್ಯಾಸ. ಈ ತ್ರಿಕೋನವು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಅವೆನ್ಯೂ, ಕಿಂಗ್ಸ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಮತ್ತು ಲೇಕ್ ಬರ್ಲಿ ಗ್ರಿಫಿನ್‌ನಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಸಂಸತ್ತು ಭವನ, ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ ಸರೋವರ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಂತಹ ನಗರದ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಅನೇಕ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಈ ನಗರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಗ್ರಿಫಿನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಇದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಸ್ಮರಣಾರ್ಥಗಳು, ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ . ನಗರದ ಅಲ್ಪ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಹಲವಾರು ಗಮನಾರ್ಹ, ನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಹಳೆಯ ಸಂಸತ್ ಭವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಉದ್ಯಾನಗಳ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ. ಎರಡನೆಯದು, 1950 ರಿಂದ 1970 ರವರೆಗೆ, ಲೇಕ್ ಬರ್ಲಿ ಗ್ರಿಫಿನ್ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಉದ್ಯಾನವನಗಳು, ತೆರೆದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮತ್ತು ಸರೋವರದ ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ವಿವಿಧ ಮರಗಳ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ನೆಡಲಾಯಿತು . 1980 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ಯಾಲರಿಯ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಸೇರ್ಪಡೆಯೆಂದರೆ 1988 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಸಂಸತ್ ಭವನ. === ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ, ತನ್ನ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಯೋಜಿಸಲಾದ ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ . ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ (ACT) ಒಳಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ನಗರದ ಭೂದೃಶ್ಯವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಅಂಶಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಸರಾಗವಾಗಿ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[File:Inner-canberra 01MJC.png|right|thumb|Inner Canberra demonstrates some aspects of the Griffin plan, in particular the [[Parliamentary Triangle, Canberra|Parliamentary Triangle]].]] [[File:Canberra Civic Centre-1.jpg|thumb|An aerial view of the [[Civic, Australian Capital Territory|Civic Centre]] from [[Mount Ainslie]]]] ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಗುಡ್ಡಗಾಡುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ರೇಖೆಗಳು ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಅದ್ಭುತ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮೌಂಟೇನ್, ಮೌಂಟ್ ಐನ್ಸ್ಲೀ ಮತ್ತು ರೆಡ್ ಹಿಲ್‌ಗಳು ಸ್ಕೈಲೈನ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾಬಲ್ಯಗೊಳಿಸುವ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಎತ್ತರಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತವೆ. ರೋಲಿಂಗ್ ಭೂಪ್ರದೇಶವು ನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಹೃದಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬರ್ಲಿ ಗ್ರಿಫಿನ್ ಸರೋವರವಿದೆ, ಇದು ನಗರದ ವಿನ್ಯಾಸದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿರುವ ಕೃತಕ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ . ಮೊಲೊಂಗ್ಲೊ ನದಿಗೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಿ ರಚಿಸಲಾದ ಈ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ವಾಲ್ಟರ್ ಬರ್ಲಿ ಗ್ರಿಫಿನ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಬರ್ಲಿ ಗ್ರಿಫಿನ್ ಸರೋವರವು ಮನರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಸುಂದರವಾದ ಬೋರ್ಡ್‌ವಾಕ್‌ಗಳು, ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಜಲ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶವೆಂದರೆ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು . ನಗರವನ್ನು ಉದ್ಯಾನ ನಗರ ಚಳವಳಿಯ ತತ್ವಗಳ ಪ್ರಕಾರ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ನಗರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಂಶಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನವು ನಿವಾಸಿಗಳು ಉದ್ಯಾನವನಗಳು, ಪ್ರಕೃತಿ ಮೀಸಲುಗಳು ಮತ್ತು ವಾಕಿಂಗ್ ಟ್ರೇಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಸುಲಭ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಅವರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ, ಮುರ್ರುಂಬಿಡ್ಜ್ ನದಿ ಕಾರಿಡಾರ್ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ನಗರದ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಶ್ರೀಮಂತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನದಿಯು ಭೂದೃಶ್ಯದ ಮೂಲಕ ಸುತ್ತುವರೆದು, ಸುಂದರವಾದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮುರ್ರುಂಬಿಡ್ಜ್ ನದಿ ಕಾರಿಡಾರ್ ಹೊರಾಂಗಣ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಪಾದಯಾತ್ರೆ , ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರ್ಬೊರೇಟಂ ಮತ್ತೊಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಅರ್ಬೊರೇಟಂ 250 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಳಿವಿನಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಮರಗಳ ವಿಶಾಲ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅರ್ಬೊರೇಟಂನ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಅದ್ಭುತ ನೋಟಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ಮತ್ತು ಆನಂದಿಸಲು ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪೊದೆಗಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದು , ಇದು ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ನಮದ್ಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಟಿಡ್ಬಿನ್‌ಬಿಲ್ಲಾ ಪ್ರಕೃತಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಂತಹ ಈ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಗರಕ್ಕೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಪೊದೆಗಳ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಒರಟಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಕಲ್ಲಿನ ಹೊರಹರಿವುಗಳು, ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯು ಅದರ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ನಗರದ ವಿನ್ಯಾಸವು ತ್ರಿಜ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ, ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗಗಳು ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಹಿಲ್ ಮತ್ತು ಲೇಕ್ ಬರ್ಲಿ ಗ್ರಿಫಿನ್‌ನಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುಗಳಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ. ಈ ವಿನ್ಯಾಸವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಾಗ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದ ನಗರ ಯೋಜನಾ ತತ್ವಗಳು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಸ್ಥಳಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತವೆ. [[File:Canberra Map-MJC.png|thumb|right|The location of Canberra within the [[Australian Capital Territory|ACT]]. Canberra's main districts are shown in yellow: [[Canberra Central]] (marked as North Canberra and South Canberra), [[Woden Valley]], [[Belconnen]], [[Weston Creek]], [[Tuggeranong]], and [[Gungahlin]].]] {{wide image|Canberra From Black Mountain Tower.jpg|800px|Panorama of Canberra and Lake Burley Griffin set against the backdrop of distant New South Wales, taken from the [[Telstra Tower]]}} {{overlay |image = Canberra viewed from Mount Ainslie.jpg |width = 870 |height = 582 |columns = 4 |legend1title = Points of Interest Looking South from [[Mount Ainslie]] |overlay1 = War Memorial |overlay1left = 500 |overlay1top = 530 |overlay1link = Australian War Memorial |overlay2 = Anzac Parade |overlay2left = 430 |overlay2top = 470 |overlay2link = Anzac Parade, Canberra |overlay3 = Old Parliament House |overlay3left = 375 |overlay3top = 245 |overlay3link = Old Parliament House, Canberra |overlay4 = New Parliament House |overlay4left = 375 |overlay4top = 195 |overlay4link = Parliament House, Canberra |overlay5 = National Gallery |overlay5left = 110 |overlay5top = 260 |overlay5link = National Gallery of Australia |overlay6 = High Court |overlay6left = 230 |overlay6top = 275 |overlay6link = High Court of Australia |overlay7 = Questacon |overlay7left = 540 |overlay7top = 250 |overlay7link = Questacon |overlay8 = National Library |overlay8left = 735 |overlay8top = 248 |overlay8link = National Library of Australia |overlay9 = Edmund Barton Building |overlay9left = 30 |overlay9top = 270 |overlay9link = Edmund Barton Building |overlay10 = Brindabella Ranges |overlay10colour = green |overlay10left = 210 |overlay10top = 55 |overlay10link = Brindabella Range |overlay11 = Lovett Tower |overlay11colour = red |overlay11left = 530 |overlay11top = 125 |overlay11link = Lovett Tower |overlay12 = Ben Chifley Building |overlay12left = 75 |overlay12top = 330 |overlay12link = Australian Security Intelligence Organisation |overlay13 = Lake Burley Griffin |overlay13colour = blue |overlay13left = 810 |overlay13top = 310 |overlay13link = Lake Burley Griffin |overlay14 = Limestone Avenue |overlay14colour = red |overlay14left = 650 |overlay14top = 525 |overlay14link = Limestone Avenue, Canberra |overlay15 = Fairbairn Avenue |overlay15left = 205 |overlay15top = 525 |overlay15link = Fairbairn Avenue |overlay16 = Parkes Way |overlay16left = 420 |overlay16top = 350 |overlay16link = Parkes Way |overlay17 = R G Casey Building |overlay17left = 125 |overlay17top = 202 |overlay17link = Department of Foreign Affairs and Trade (Australia) |overlay18 = John Gorton Building |overlay18left = 220 |overlay18top = 240 |overlay18link = John Gorton Building |overlay19 = King Edward Terrace |overlay19left = 420 |overlay19top = 275 |overlay20 = Presbyterian Church of Saint Andrew |overlay20left = 175 |overlay20top = 200 |overlay21 = St John's Anglican Church |overlay21left = 635 |overlay21top = 375 |overlay21link = St John the Baptist Church, Reid }} === ಭೂವಿಜ್ಞಾನ === [[File:Canberra SPOT 1088.jpg|thumb|The Canberra region seen from space]] ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ, ನೂರಾರು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಂಕೀರ್ಣ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಳಪಾಯವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸಿಲೂರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಡೆವೋನಿಯನ್ ಅವಧಿಗಳ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ತೀವ್ರವಾದ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಬಂಡೆಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಿಸರಗಳು ಮತ್ತು ಇಂದು ನಾವು ನೋಡುವ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಶಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ . ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಶಿಲಾ ಪ್ರಕಾರವೆಂದರೆ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ರಚನೆ, ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮರಳುಗಲ್ಲು, ಹೂಳುಗಲ್ಲು ಮತ್ತು [[ಜೇಡಿಮಣ್ಣು|ಜೇಡಿಮಣ್ಣಿನಿಂದ]] ಕೂಡಿದ ಒಂದು ಸಂಚಿತ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿದೆ . ಈ ಕೆಸರುಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು 430 ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಿಲೂರಿಯನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆಳವಿಲ್ಲದ ಸಮುದ್ರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಈ ಕೆಸರುಗಳನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸಿ ಸಿಮೆಂಟ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಈಗ ನಗರದ ಬಹುಭಾಗದ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಸಂಚಿತ ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಈ ಬಂಡೆಗಳು ರಸ್ತೆ ಕಡಿತ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹೊರಹರಿವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ರಚನೆಯ ಸಂಚಿತ ಶಿಲೆಗಳ ನಡುವೆ ಅಗ್ನಿಶಿಲೆಗಳ ಒಳನುಗ್ಗುವಿಕೆಗಳು , ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಗ್ರಾನೈಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಶಿಲೆಗಳು ಇವೆ. ಈ ಒಳನುಗ್ಗುವಿಕೆಗಳು ಡೆವೊನಿಯನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸರಿಸುಮಾರು 380 ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಂಭವಿಸಿದವು, ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರದ ಆಳದಿಂದ ಕರಗಿದ ಬಂಡೆಗಳು ಮೇಲೇರಲು ಕಾರಣವಾದ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ಚಲನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ . ಈ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಒಳನುಗ್ಗುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮೌಂಟೇನ್ ಮತ್ತು ರೆಡ್ ಹಿಲ್‌ನಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು, ಇದು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಭೂದೃಶ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ . ಸೆಡಿಮೆಂಟರಿ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಶಿಲೆಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಬಸಾಲ್ಟ್‌ಗಳಂತಹ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಶಿಲೆಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಶಿಲೆಗಳು ಹಲವಾರು ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಗಳ ಕಂತುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ , ಇದು ಪ್ರದೇಶದ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಶಿಲಾ ರಚನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅವಧಿಗಳ ನಂತರ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಪ್ರದೇಶವು ಉನ್ನತಿ ಮತ್ತು ಸವೆತದ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು . ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು, ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ಮೊಲೊಂಗ್ಲೊ ನದಿಯು ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು 2.6 ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ 11,700 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪ್ಲೆಸ್ಟೊಸೀನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ , ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಪ್ರದೇಶವು ಹಲವಾರು ಹಿಮಯುಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಹಿಮನದಿಗಳು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಷ್ಟು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ತಲುಪದಿದ್ದರೂ, ಈ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನವು ಹೆಚ್ಚು ತಂಪಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಫ್ರೀಜ್-ಥಾ ಚಕ್ರಗಳಂತಹ ಪೆರಿಗ್ಲೇಶಿಯಲ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಭೂದೃಶ್ಯದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಮಣ್ಣು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಧಾರವಾಗಿರುವ ಶಿಲೆಯ ಹವಾಮಾನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ . ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರಕಾರವು ಮೂಲ ಶಿಲೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಮಣ್ಣು ಮಧ್ಯಮ ಫಲವತ್ತಾಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ . ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಆಳವಿಲ್ಲದ ಅಥವಾ ಕಳಪೆಯಾಗಿ ನೀರು ಬಸಿದು ಹೋಗುವ ಮಣ್ಣನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡಬಹುದು. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಭೂವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಂದ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದಂತಹ ನಗರ ಯೋಜನಾ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಭೂಕುಸಿತಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪಗಳಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರದೇಶದ ಭೂವಿಜ್ಞಾನವು ಹಿಂದಿನ ಪರಿಸರಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ . === ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವ -ಪರಿವರ್ತಿತ ಪರಿಸರಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಸರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ . ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಭೂದೃಶ್ಯದ ಬಹುಭಾಗವನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ್ದರೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗಗಳು ಉಳಿದಿವೆ, ಇದು ನಗರದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜೀವವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಉಳಿದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿವೆ . ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಸಸ್ಯ ಸಮುದಾಯವೆಂದರೆ ತೆರೆದ ನೀಲಗಿರಿ ಕಾಡುಪ್ರದೇಶ, ಇದನ್ನು ಬಾಕ್ಸ್‌ವುಡ್ ಅರಣ್ಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾಡುಪ್ರದೇಶವು ನೀಲಗಿರಿ ಜಾತಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬ್ಲೇಕ್ಲಿಯ ಕೆಂಪು ಗಮ್ ( ಯೂಕಲಿಪ್ಟಸ್ ಬ್ಲೇಕ್ಲಿ ) ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಗಮ್ (ಯೂಕಲಿಪ್ಟಸ್ ಮೆಲ್ಲಿಯೊಡೋರಾ), ಇದು ಮೇಲಾವರಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅರಣ್ಯದ ಕೆಳಭಾಗವು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹುಲ್ಲುಗಳು, ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡು ಹೂವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಡುಪ್ರದೇಶಗಳು ದೃಷ್ಟಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೆ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಮೂಲ [[ನೀಲಗಿರಿ]] ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಹಸಿರು ಸ್ಥಳಗಳು ಪ್ರಮುಖ ವನ್ಯಜೀವಿ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ನಗರದ ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ನೆಡುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ನಿರ್ಮಿತ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ . ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಜಾತಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವೂ ಸೇರಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಾಂಗರೂ]]ಗಳು, ವಾಲಬೀಸ್, ಪೊಸಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಎಕಿಡ್ನಾಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ನಗರದ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಂಜಾನೆ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವುಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಛಿದ್ರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾವು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ [[ಪಕ್ಷಿ]]ಗಳಿಗೂ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾಗ್ಪೀಸ್, ಕೂಕಬುರಾಸ್, ರೊಸೆಲ್ಲಾಗಳು ಮತ್ತು ಹನಿಕ್ರೀಪರ್‌ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳು ನಗರ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬಾತುಕೋಳಿಗಳು, ಹಂಸಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಲಿಕನ್‌ಗಳಂತಹ ಜಲಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಣೆಯು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಗರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಪಕ್ಷಿ ವೀಕ್ಷಣಾ ತಾಣಗಳಿವೆ. [[ಸರೀಸೃಪ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಉಭಯಚರಗಳು|ಉಭಯಚರ]]ಗಳು ಸಹ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿವೆ, ಆದರೂ ಅವು [[ಸಸ್ತನಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ . [[ಹಲ್ಲಿ]]ಗಳು, [[ಹಾವು]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಕಪ್ಪೆ]]ಗಳು ಕಾಡುಗಳು, [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]]ಗಳು ಮತ್ತು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ, [[ಕೀಟ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಕೀಟ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನಂಬಲಾಗದಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿವೆ, ಆದರೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿಂತ ಅವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಜೇನುನೊಣಗಳು, [[ಚಿಟ್ಟೆ]]ಗಳು, [[ಇರುವೆ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಜೀರುಂಡೆ]]ಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅನೇಕ ಕೀಟ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಕೀಟಗಳು ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ , ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪರಿಸರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ, ಕಳೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಪ್ರಭೇದಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸೇರಿವೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಉಳಿದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ತನ್ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗಳು ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಶ್ರೀಮಂತ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಆನಂದಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ == === ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ === [[File:Entrance to the ACT Legislative Assembly building July 2022.jpg|thumb|ACT Legislative Assembly<br />and the statue ''Ethos'' (Tom Bass, 1961)]] ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ನಗರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ನಗರ ಪರಿಷತ್ತು ಅಥವಾ ಪುರಸಭೆ ಸರ್ಕಾರವಿಲ್ಲ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಯು ನಗರಕ್ಕೆ ನಗರ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿಯ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರ್ಕಾರ ಎರಡರ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುಪಾಲು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ನಗರವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ವಿಧಾನಸಭೆಯು ಐದು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ಅನುಪಾತದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆಯಾದ 25 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಐದು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಬೃಂದಾಬೆಲ್ಲಾ, ಗಿನ್ನಿಂಡೆರಾ, ಕುರ್ರಾಜೋಂಗ್, ಮುರ್ರುಂಬಿಡ್ಗಿ ಮತ್ತು ಯೆರಾಬಿ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಐದು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಯ (ಎಂಎಲ್‌ಎ) ಸದಸ್ಯರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಾರ್ಯಕಾರಿಣಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಮಂತ್ರಿಗಳಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ತಮ್ಮ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಫೆಡರಲ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ACT ಯಲ್ಲಿ ಲೇಬರ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಲಿಬರಲ್‌ಗಳು ACT ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 1995 ಮತ್ತು 2001 ರ ನಡುವೆ 6.5 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರು . 2001 ರಲ್ಲಿ ಲೇಬರ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿತು. 2004 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿ ಜಾನ್ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಹೋಪ್ ಮತ್ತು ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು 17 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 9 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿಯ ಮೊದಲ ಬಹುಮತದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅವರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 2008 ರಿಂದ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿಯನ್ನು ಲೇಬರ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್ಸ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಆಳುತ್ತಿದೆ . 2022 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷದ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಬಾರ್ ಮೊದಲ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಅಥಾರಿಟಿಯ ಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಅಥವಾ ನಗರಕ್ಕಾಗಿ ಗ್ರಿಫಿನ್‌ನ ಯೋಜನೆಗೆ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್, ಲೇಕ್ ಬರ್ಲಿ ಗ್ರಿಫಿನ್, ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆ ರಸ್ತೆಗಳು, ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಭೂ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಅಥವಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ರೇಖೆಗಳು (ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ನೇಚರ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ). [205] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ (ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರ) ಕಾಯ್ದೆ 1988, ನ ನಿಬಂಧನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಟೆರಿಟರಿ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಶಾಸಕಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. === ಫೆಡರಲ್ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ 1949 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಫೆಡರಲ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು , ಅದು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಡಿವಿಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1966 ರವರೆಗೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಗೆ ಲೆಕ್ಕಿಸಲಿಲ್ಲ. 1974 ರಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿಯನ್ನು ಸೆನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹಂಚಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು.[208] 1996 ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಆದರೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿತರಣೆಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ 1998 ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಪಡಿಸಲಾಯಿತು 2019 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬೀನ್ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು ಹೊಂದಿತ್ತು , ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರಾಮದಾಯಕ ಅಂತರದಿಂದ. 1990 ರಿಂದ ಪ್ರತಿ ಫೆಡರಲ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲೂ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷವು ಲಿಬರಲ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕನಿಷ್ಠ ಏಳು ಶೇಕಡಾ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗೆದ್ದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂದಿನಿಂದ ಅದರ ಸರಾಸರಿ ಲಾಭವು 15 ಶೇಕಡಾ ಅಂಕಗಳಾಗಿದೆ. 2022 ರ ಚುನಾವಣೆಯವರೆಗೆ ALP ಮತ್ತು ಲಿಬರಲ್ ಪಕ್ಷವು ಸೆನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತಲಾ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಡೇವಿಡ್ ಪೊಕಾಕ್ ಲಿಬರಲ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಜೆಡ್ ಸೆಸೆಲ್ಜಾ ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. === ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಫೆಡರಲ್ ಪೊಲೀಸ್ (AFP) ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ಒಪ್ಪಂದದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳಂತೆಯೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ . AFP ಇದನ್ನು ತನ್ನ ಸಮುದಾಯ ಪೊಲೀಸ್ ವಿಭಾಗವಾದ ACT ಪೊಲೀಸ್ ಮೂಲಕ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಪರಾಧಗಳ ಆರೋಪ ಹೊತ್ತಿರುವ ಜನರನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧಗಳಿಗಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2009 ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚುವ ಮೊದಲು, ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬೆಲ್ಕಾನೆನ್ ಧಾರಣ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಮುನ್ನ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಮ್ಯಾಕೊನೊಚಿ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2008 ರಂದು ಆಗಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಜಾನ್ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಹೋಪ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ನಿರ್ಮಾಣದ ಒಟ್ಟು ವೆಚ್ಚ US$130 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಸಿವಿಲ್ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಣ್ಣ ನಾಗರಿಕ ಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿವಿಧ ಕಾನೂನು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ . 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 2016 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಅಪರಾಧಗಳು ಆಸ್ತಿ ಅಪರಾಧಗಳು, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ಕಳ್ಳತನ. ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ 2,304 ಮತ್ತು 966 ಜನರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ (100,000 ಜನರಿಗೆ 580 ಮತ್ತು 243). ನರಹತ್ಯೆ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಅಪರಾಧಗಳು - ಕೊಲೆ, ಕೊಲೆ ಯತ್ನ ಮತ್ತು ನರಹತ್ಯೆ, ಆದರೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಕೊಲೆಗೆ ಪಿತೂರಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ - 100,000 ಜನರಿಗೆ 1.0 ರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ 100,000 ಜನರಿಗೆ 1.9 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯ ದರಗಳು (100,000 ಜನರಿಗೆ 64.4) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ (100,000 ಜನರಿಗೆ 98.5) ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 2017 ರ ಅಪರಾಧ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಕೆಲವು ರೀತಿಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದರೋಡೆಗಳು, ಕಳ್ಳತನಗಳು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ತೋರಿಸಿವೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == [[File:Belconnen Apartments - DSC07473-HDR.jpg|thumb|High-density residential apartments in [[Belconnen]]; Canberra has one of the fastest growing populations in the nation]] ೨೦೨೫ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ೪,೮೪,೩೬೦ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ &nbsp;ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರಿಗೆ 560 ನಿವಾಸಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 2.0% ಸ್ಥಳೀಯ ಮೂಲದವರು ಮತ್ತು 32.5 % ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 3.8 % ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು ಮತ್ತು 2.9 % ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರು . ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಹುಪಾಲು (71.2 %) ಜನರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ . ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಯುವ, ಚಲನಶೀಲ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾವಂತ. ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 35 ವರ್ಷಗಳು, ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 17.9% ರಷ್ಟು ಜನರು 65 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು. 15 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರದ ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ 43% ರಷ್ಟು ಜನರು ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಡಿಪ್ಲೊಮಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ , ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ 26.3 % ಗಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಂಕಿ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. 27.5 % ನಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ , ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ . 9.7 % ಜನರು ಕ್ರೈಸ್ತೇತರರು ಮತ್ತು 43.5 % ಜನರು ತಮ್ಮನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. 2002 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪರಾಧಗಳು ಆಸ್ತಿ ಅಪರಾಧಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಮೋಟಾರ್ ವಾಹನ ಕಳ್ಳತನಗಳು. ಇವು &nbsp;ಕ್ರಮವಾಗಿ 1,961 ಜನರ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು 100,000 ಕ್ಕೆ 630 ಜನರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದವು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ನರಹತ್ಯೆಗಳು 100,000 ಕ್ಕೆ 1.5 ಜನರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ , ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ 4.9 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯದ&nbsp; ಸರಾಸರಿ ದರಗಳು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದವು. === ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ === [[File:ANU School of Art, Canberra.jpg|thumb|right|[[Australian National University|ANU]] School of Art (formerly the Canberra High School)]] ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳೆಂದರೆ ಆಕ್ಟನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ (ANU) ಮತ್ತು ಬ್ರೂಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (UC). ANU ಅನ್ನು 1946 ರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇಂದಿಗೂ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ, ಲಂಡನ್ ಮೂಲದ ''ಟೈಮ್ಸ್ ಹೈಯರ್ ಎಜುಕೇಶನ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಮತ್ತು ''ಶಾಂಘೈ ಜಿಯಾವೊ ಟಾಂಗ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಿಂದ'' ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದೆ . ANU ಮತ್ತು UC ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಿಯೋಲೋವಾ, ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡಾರ್ವಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ . ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಎರಡು ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳಿವೆ: ನಗರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಿಗ್ನಾಡೌ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಆಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಹೌಸ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಥಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಟರ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಆಗಿದೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಕಾಡೆಮಿಗಳೆಂದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಫೋರ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿ (ADFA) ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾಲೇಜು, ಇದು ನಗರದ ಈಶಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕೂಡ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. === ಆರೋಗ್ಯ === [[File:Canberra Hospital February 2018.jpg|thumb|The [[Canberra Hospital]]]] ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಹಿಂದೆ ವೊಡೆನ್ ವ್ಯಾಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಗ್ಯಾರನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು 500 ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಮತ್ತು ಬ್ರೂಸ್ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಲ್ವರಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು 174 ಹಾಸಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎರಡೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಬೋಧನಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ನರ್ಸಿಂಗ್ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಬಯೋಮೆಡಿಕಲ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಜಾನ್ ಕರ್ಟಿನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್‌ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಸಹಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಡೀಕಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ. ರಾಯಲ್ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ಲೇಕ್ ಬರ್ಲಿ ಗ್ರಿಫಿನ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಆಕ್ಟನ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿತ್ತು , ಆದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಗಣನೀಯ ವಿವಾದದ ನಂತರ 1997 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕೆಡವಲಾಯಿತು. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == 2021 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ [[ನಿರುದ್ಯೋಗ]] ದರವು 3.8 % ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರವಾದ 5.1 % ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಕಡಿಮೆ ನಿರುದ್ಯೋಗ ದರ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ , ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[File:ACT Government, Canberra.jpg|thumb|Just under a third of Canberrans are employed in the public sector, working in government departments such as the [[Government of the Australian Capital Territory|ACT Government]]]] ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸರಾಸರಿ ವಾರದ ಆದಾಯ 1,204 &nbsp;ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು , ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ $805 ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಜೂನ್ 2005 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ಮನೆ ಬೆಲೆ $352,500 ಆಗಿತ್ತು , ಇದು ಸಿಡ್ನಿ , ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಮತ್ತು [[ಪರ್ತ್, ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ|ಪರ್ತ್‌]]ಗಿಂತ&nbsp; ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ , ಆದರೆ ಇತರ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ತರುವಾಯ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಗಳು ಏರಿಕೆಯಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006 ರಲ್ಲಿ $375,000 ತಲುಪಿದವು ನವೆಂಬರ್ 2006 ರಲ್ಲಿ $411,305. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ವಾರದ ಬಾಡಿಗೆ ಇತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ .ಸರಾಸರಿ ವಾರದ ಬಾಡಿಗೆ $450 ಆಗಿದ್ದು , ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ $375 ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. [[File:50 Marcus Clarke Street Feb 2016.jpg|left|thumb|The [[Civic, Australian Capital Territory|Civic]] is home to various administrative departments, such as the [[Department of Education, Skills and Employment]]]] [[File:Bunda Street July 2021.jpg|left|thumb|[[Bunda Street]] in Canberra's shopping district; tourism, retail and hospitality are also major employers.]] ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮವೆಂದರೆ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ, ಇದು &nbsp;2003/04 ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉತ್ಪನ್ನದ 26.1% ರಷ್ಟಿತ್ತು ಮತ್ತು &nbsp;ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾನ್‌ನ 40% ಜನರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. <ref>{{cite web |url=https://apps.treasury.act.gov.au/__data/assets/pdf_file/0010/399979/GSP.pdf/_recache |publisher=ACT Government |title=CMTED Brief |access-date=29 March 2020 |archive-date=12 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200312155536/https://apps.treasury.act.gov.au/__data/assets/pdf_file/0010/399979/GSP.pdf/_recache |url-status=live}}</ref><ref name="EDA ACT Economic Indicators">{{cite web |url=https://app.remplan.com.au/eda-australiancapitalterritory/economy/industries/employment?state=pBPJF7!zqpdU432PIpMAxgHbd5omIpFefArbs1rWD4UyEABnslfkI00mvCxMa |publisher=EDA Australia |title=EDA ACT Economic Indicators |access-date=29 March 2020 |archive-date=29 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200329020321/https://app.remplan.com.au/eda-australiancapitalterritory/economy/industries/employment%3Fstate%3DpBPJF7!zqpdU432PIpMAxgHbd5omIpFefArbs1rWD4UyEABnslfkI00mvCxMa |url-status=live}}</ref>2021 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಈ ಶೇಕಡಾವಾರು 25.6% ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ . ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲಿ ಸಂಸದೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ , ಹಣಕಾಸು , ವಿದೇಶಾಂಗ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಖಜಾನೆ ಮುಂತಾದ ಸರ್ಕಾರಿ ಇಲಾಖೆಗಳ ನೌಕರರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ . ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆ ನೆಲೆಗಳು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪಡೆಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ ಮತ್ತು ನೌಕಾ ಸಂವಹನ ಕೇಂದ್ರವಾದ HMAS ಹರ್ಮನ್. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದಿನ RAAF ಫೇರ್‌ಬೈರ್ನ್ ವಾಯುನೆಲೆಯನ್ನು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಆದರೆ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಿಂದ VIP ವಿಮಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹಲವಾರು ''ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್'' ವಿತರಕರು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ QSP, ಟವರ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್, ರೂಲ್‌ಬರ್ಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ದಿ ಡಿಸ್ಟಿಲರಿ ಸೇರಿವೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಸೇವೆಗಳು, ನಿರ್ಮಾಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಾಪಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರವೆಂದರೆ ವೆಸ್ಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಬೆಲ್ಕೊನೆನ್, ಇದು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮನುಕಾ ಮತ್ತು ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಶಾಪಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಪಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಿಟಿ ವಾಕ್, ಗರೆಮಾ ಪ್ಲೇಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. == ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳು == ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಂಪನಿ ಐಕಾನ್ ವಾಟರ್ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ನೀರು ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ಟೆವ್‌ಎಜಿಎಲ್ ಎಸಿಟಿಇಡಬ್ಲ್ಯೂ ಮತ್ತು ಎಜಿಎಲ್ ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಉಪಯುಕ್ತತೆಗಳ ಚಿಲ್ಲರೆ ಪೂರೈಕೆದಾರವಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ನೀರು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ, ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಎಸಿಟಿ ಎಂಬ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸೇವೆಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ನೀರನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಜಲಾಶಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ: ಕಾಟರ್ ನದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಕೋರಿನ್, ಬೆಂಡೋರಾ ಮತ್ತು ಕಾಟರ್ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್‌ಬೆಯಾನ್ ನದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಗೂಗಾಂಗ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು . ಗೂಗಾಂಗ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಇದನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಐಕಾನ್ ವಾಟರ್ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಎರಡು ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಫಿಶ್ವಿಕ್ ಮತ್ತು ಮೊಲೊಂಗ್ಲೊ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ . ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಿಡ್‌ನಿಂದ ಹೋಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ಫಿಶ್ವಿಕ್ ಸಬ್‌ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ (ಕ್ವೀನ್‌ಬೆಯಾನ್ ಮೂಲಕ) ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರವಾದ ಮೊಲೊಂಗ್ಲೊ ನದಿಯ ಬಳಿಯ ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ ಪವರ್‌ಹೌಸ್‌ನಿಂದ ಮೊದಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಆದರೆ 1957 ರಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶವು ನಾಲ್ಕು ಸೌರ ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದನ್ನು 2014 ಮತ್ತು 2017 ರ ನಡುವೆ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ: ರಾಯಲ್ಲಾ (20 MW ನಾಮಮಾತ್ರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, 2014), ಮೌಂಟ್ ಮಜುರಾ (2.3 MW, 2016), ಮುಗ್ಗಾ ಲೇನ್ (13 MW, 2017) ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ಡೇಲ್ (11 MW, 2017) ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳು ದ್ಯುತಿವಿದ್ಯುಜ್ಜನಕ ಫಲಕಗಳು ಅಥವಾ ಸೌರ ಬಿಸಿನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. 2015 ಮತ್ತು 2016 ರಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಸರ್ಕಾರದ ಫೀಡ್-ಇನ್ ಸುಂಕದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾದ ಮೇಲ್ಛಾವಣಿಯ ಸೌರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು 26.3 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಮತ್ತು 34,910 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದವು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು 25.2 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಮತ್ತು 28,815 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಅನ್ನು ಗ್ರಿಡ್‌ಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಿದವು (ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸೇವಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ). ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪವನ ಟರ್ಬೈನ್‌ಗಳಿಲ್ಲ , ಆದರೆ ಹತ್ತಿರದ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ, ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ ಅಥವಾ ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ 140.7-ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ವಿಂಡ್ ಫಾರ್ಮ್. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಸರ್ಕಾರವು 2013 ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವ 90% ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು 2020 ರ ವೇಳೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು, ಗುರಿಯನ್ನು 210 ರಿಂದ 550 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 2015 ರಲ್ಲಿ, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳು 200 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು; ಇವು 2017 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015 ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 2016 ರಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಪವನ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಂದ ಇನ್ನೂ 200 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಖರೀದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು . 2020 ರ ವೇಳೆಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸುಡಲು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಅಥವಾ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು 23 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಫೀಡ್-ಇನ್ ಸುಂಕದ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಸರ್ಕಾರವು 2014 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ACT ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮನೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಪ್ರವೇಶ ದರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (2014-15 ರಲ್ಲಿ 94% ಮನೆಗಳು). == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == [[File:National Film and Sound Archive, Canberra, 2022, 03 (2).jpg|thumb|[[National Film and Sound Archive]]]] ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು , ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು , ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು , ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು, ಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ಹೊರಾಂಗಣ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಶಾಪಿಂಗ್, ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . === ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು === [[File:National Museum of Australia 03.jpg|left|thumb|The [[National Museum of Australia]] established in 2001 records Australia's social history and is one of Canberra's more architecturally daring buildings.]] ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ, ನೀವು ನಗರ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಆನಂದಿಸಬಹುದು . ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕವೂ ಸೇರಿದೆ , ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪಡೆಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಯುದ್ಧಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಡಿದವರಿಗೆ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಈ ಸ್ಮಾರಕವನ್ನು ANZAC ಪೆರೇಡ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು, ಇದು ವಿಶಾಲವಾದ ಬೀದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದ '''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್''' ಮತ್ತು '''ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್''' ಆರ್ಮಿ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ '''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ''' ಗ್ಯಾಲರಿಯು '''ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು''' , ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾ ಸಂಗ್ರಹವು ಪೊಲಾಕ್ ಮತ್ತು ರೂಬೆನ್ಸ್ ಅವರ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ . ಹಳೆಯ ಸಂಸತ್ ಭವನವು ಹೆಚ್ಚು ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ , ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು '''ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ''' ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವೂ ಸಹ . ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಕೇತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 220 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಕಪಾಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು 2005 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆದಿರುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಹೌಸ್, ನಂತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಮಿಂಟ್. ಲೇಕ್ ಬರ್ಲಿ ಗ್ರಿಫಿನ್ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಕುಕ್ ಸ್ಮಾರಕ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ಯಾರಿಲ್ಲನ್‌ಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇತರ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಟೆಲ್‌ಸ್ಟ್ರಾ ಟವರ್ , ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೃಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೈನೋಸಾರ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಸೇರಿವೆ, ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಪೌರಾಣಿಕ ಟೈರನ್ನೊಸಾರಸ್ ರೆಕ್ಸ್‌ನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಹ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಬಹುದು . ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ ಕೂಡ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಥಿಯೇಟರ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲೇಹೌಸ್ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವಗಳು, ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ನಿರ್ಮಾಣಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗೀತ-ಸಂಬಂಧಿತ ಕಟ್ಟಡವೆಂದರೆ ಲೆವೆಲಿನ್ ಹಾಲ್ (ANU ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನಲ್ಲಿದೆ). ಚೈಲ್ಡರ್ಸ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ರಂಗಭೂಮಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಹಾಲ್ 1928 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಇದು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ರೆಪರ್ಟರಿ ಸೊಸೈಟಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಫಿಲ್ಹಾರ್ಮೋನಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿಯಂತಹ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸ್ಟೋನ್‌ಫೆಸ್ಟ್ ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗೀತ ಉತ್ಸವವಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಹಿಪ್-ಹಾಪ್ ಜೋಡಿ ಕೂಲಿಸಂನ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಡಿಕ್ಸನ್, ಕಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ನಗರ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಲೈವ್ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಹಲವಾರು ಬಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿವೆ. ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾನಪದ ಉತ್ಸವ, ರಾಯಲ್ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಪ್ರದರ್ಶನ (ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕೃಷಿ ಮೇಳ), ಸಮ್ಮರ್‌ನಾಟ್ಸ್ ಮೋಟಾರ್ ಶೋ, ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿ ಉತ್ಸವ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಸೆಲೆಬ್ರೇಟ್ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಉತ್ಸವ ಸೇರಿವೆ, ಇದು ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ರಜಾದಿನವಾದ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ದಿನದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾನ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಉತ್ಸವವೆಂದರೆ ''ಫ್ಲೋರಿಯಾಡ್'' , ಇದು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುವ ಆಚರಣೆ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಡುವೆ), ಇದರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ನಗರವು ಹೂವುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಉತ್ಸವವು ಸಂಗೀತ, ವಿರಾಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳು ಮತ್ತು ಭೂದೃಶ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು 1998 ರಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ 75 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದ್ವಿಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ವರ್ಷವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಇದನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಮಾಧ್ಯಮ === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜಕೀಯ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್, ವಾಣಿಜ್ಯ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಲಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಾನಗರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಬ್ಯೂರೋಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಪತ್ರಿಕಾ ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,.<ref>{{cite web|url=https://pressgallery.net.au/|archive-url=https://web.archive.org/web/20251219215056/https://pressgallery.net.au/|archive-date=19 December 2025|url-status=live|title=Federal Parliamentary Press Gallery|access-date=11 February 2026}}</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಗುಂಪು. ಬಾರ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ತನ್ನ ಭೋಜನಕೂಟಗಳನ್ನು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿಶೇಷ ಅತಿಥಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಕಾರಣಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ 1926 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ದಿ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಟೈಮ್ಸ್ ಎಂಬ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ಇದೆ . ಸಿಟಿನ್ಯೂಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ವೀಕ್ಲಿ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮನರಂಜನಾ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಬಿಎಂಎ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಉಚಿತ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಸಹ ಇವೆ. ಬಿಎಂಎ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲು 1992 ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಯಿತು; ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಂಚಿಕೆಯು ನಿರ್ವಾಣದ ನೆವರ್‌ಮೈಂಡ್ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು . ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು AM ಮತ್ತು FM ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು (AM/FM ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ರೇಡಿಯೋ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ (2CA ಮತ್ತು 2CC) ಮತ್ತು ಆಸ್ಟೆರಿಯೊ/ARN (104.7 ಮತ್ತು ಮಿಕ್ಸ್ 106.3). ಹಲವಾರು ಸಮುದಾಯ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳೂ ಇವೆ. DAB+ ಡಿಜಿಟಲ್ ರೇಡಿಯೋ ಪ್ರಯೋಗವು ಸಹ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ , ಕೆಲವು AM/FM ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಡಿಜಿಟಲ್-ಮಾತ್ರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು (DAB+ ಟ್ರಯಲ್ ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್) ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಐದು ಉಚಿತ ದೂರದರ್ಶನ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು: * ಎಬಿಸಿ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ (ಎಬಿಸಿ) * ಎಸ್‌ಬಿಎಸ್ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ (ಎಸ್‌ಬಿಎಸ್) * ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ 10 ಸದರ್ನ್ NSW & ACT (CTC) - ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ 10 ಒಡೆತನದ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಿಲ್ದಾಣ. * ಸೆವೆನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಸದರ್ನ್ NSW & ACT (CBN) - ಸ್ಟೇಷನ್ ಸೆವೆನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. * WIN ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಸದರ್ನ್ NSW & ACT (WIN) - ನೈನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜಾಲವು ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಚಾನೆಲ್ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಬಹು-ಚಾನೆಲ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ WIN ಪ್ರತಿದಿನ ಸಂಜೆ 6:00 ಗಂಟೆಗೆ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಸುದ್ದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ WIN News ಅನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ನಗರದ ಸುದ್ದಿ ಕೊಠಡಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿ ವೊಲೊಂಗೊಂಗ್‌ನ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸದರ್ನ್ ಕ್ರಾಸ್ 10 ದಿನವಿಡೀ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸ್ಥಳೀಯ ಸುದ್ದಿ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಅದರ ಹೋಬಾರ್ಟ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು, ಇದು ನೈನ್ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ವಾರದ ಸಂಜೆ 6:00 ಗಂಟೆಗೆ ಸಿಡ್ನಿಯಿಂದ ನೈನ್ ನ್ಯೂಸ್‌ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಸೆವೆನ್ ಪ್ರಸಾರಗಳು ದಿನವಿಡೀ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸ್ಥಳೀಯ ಸುದ್ದಿ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ೧೯೮೯ ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಎಬಿಸಿ, ಎಸ್‌ಬಿಎಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ (ಸಿಟಿಸಿ) ಮಾತ್ರ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ನಂತರ ಅದು ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ ಟೆನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಆಗಿ, ನಂತರ ೨೦೦೨ ರಲ್ಲಿ ಸದರ್ನ್ ಕ್ರಾಸ್ ಟೆನ್ ಆಗಿ, ನಂತರ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಚಾನೆಲ್ ೯/ಸದರ್ನ್ ಕ್ರಾಸ್ ನೈನ್ ಆಗಿ, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ ಚಾನೆಲ್ ೧೦ ಆಗಿ, ಆ ವರ್ಷ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರೈಮ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ (ಈಗ ಪ್ರೈಮ್ ೭) ಮತ್ತು ವಿನ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ . ಫಾಕ್ಸ್‌ಟೆಲ್ ( ಉಪಗ್ರಹದ ಮೂಲಕ ) ಮತ್ತು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಕಂಪನಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಎಸಿಟಿ (ಕೇಬಲ್ ಮೂಲಕ) ಪೇ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ . == ಕ್ರೀಡೆ == [[File:BruceStadium19032005.JPG|right|thumb|A rugby league match at [[Canberra Stadium]]]] ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಲೀಗ್‌ಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಂಡಗಳೆಂದರೆ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ರೈಡರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಸಿಟಿ ಬ್ರಂಬೀಸ್ , ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್ ಆಡುತ್ತವೆ ; ಎರಡೂ ತಮ್ಮ ಲೀಗ್‌ಗಳ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಗಳಾಗಿವೆ. ಎರಡೂ ತಂಡಗಳು ತಮ್ಮ ತವರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತವೆ , ಇದು ನಗರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು 2000 ರ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುಂಪು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 2003 ರ ರಗ್ಬಿ ವಿಶ್ವಕಪ್‌ಗಾಗಿ ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುಂಪು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು . ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಯುನೈಟೆಡ್ ತಂಡವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ಆದ ಎ-ಲೀಗ್ ಮಹಿಳಾ (ಹಿಂದೆ ಡಬ್ಲ್ಯೂ-ಲೀಗ್) ನಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 2011–12 ರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿತ್ತು. 2024–25 ರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಪುರುಷರ ತಂಡವು ಎ-ಲೀಗ್ ಪುರುಷರ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ . ನಗರವು ಯಶಸ್ವಿ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡವಾದ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವರು ಕಳೆದ ಹನ್ನೊಂದು ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಏಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ . ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ವೈಕಿಂಗ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 2015 ರ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು. [[File:PM's 11 Cricket at Manuka Oval.jpg|thumb|The annual Prime Minister's XI cricket match at [[Manuka Oval]]]] ನೆಟ್‌ಬಾಲ್ , ಫೀಲ್ಡ್ ಹಾಕಿ, ಐಸ್ ಹಾಕಿ , ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ತಂಡಗಳಿವೆ . ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳ XI ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಮನುಕಾ ಓವಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ವಾರ್ಷಿಕ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಸಿಟಿ ಐರನ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹಾಫ್ ಟ್ರಯಥ್ಲಾನ್ ಸೇರಿವೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನಿಯಮಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದ 1981 ರಿಂದ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗಾಗಿ ಬಿಡ್ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ . ಲೀಗ್ ಹಲವಾರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರೂ, AFL ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಗ್ರೇಟರ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಸಿಡ್ನಿ ಜೈಂಟ್ಸ್‌ನ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ, ಅವರು ಪ್ರತಿ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಮನುಕಾ ಓವಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹೋಮ್ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ವಾರ್ಷಿಕ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಸಿಟಿ ಐರನ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಹಾಫ್ ಟ್ರಯಥ್ಲಾನ್ ಸೇರಿವೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ (AIS) ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಬ್ರೂಸ್ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣ್ಯ ಜೂನಿಯರ್ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. AIS 1981 ರಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಗಣ್ಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದೆ. 2000 ಸಿಡ್ನಿ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಪದಕ ವಿಜೇತರು AIS ಪದವೀಧರರಾಗಿದ್ದರು. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡಾ ಅಂಡಾಕಾರಗಳು, ಗಾಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್‌ಗಳು, ಸ್ಕೇಟ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಈಜುಕೊಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಮಹಿಳಾ ಟೆನಿಸ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ನೆಲೆಯಾದ ಲೈನೆಹ್ಯಾಮ್‌ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಟೆನಿಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಮನರಂಜನಾ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಸೈಕ್ಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಾದ್ಯಂತ ಸೈಕಲ್‌ವೇಗಳ ಜಾಲ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ನೇಚರ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ವಾಕಿಂಗ್, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿ ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಬೈಕಿಂಗ್‌ಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ಹಾದಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ನೌಕಾಯಾನ, ರೋಯಿಂಗ್, ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಬೋಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ವಾಟರ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್‌ನಂತಹ ಜಲ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಸರೋವರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ . ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ರ್ಯಾಲಿಯು ವಾರ್ಷಿಕ ಮೋಟಾರ್‌ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, 2000 ರಿಂದ 2002 ರವರೆಗೆ, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ 400 ಫಾರ್ ವಿ 8 ಸೂಪರ್‌ಕಾರ್‌ಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಬಳಿ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಜನರಿಗೆ ವ್ಯಾಯಾಮದ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ರೂಪವೆಂದರೆ ಬರ್ಲಿ ಗ್ರಿಫಿನ್ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲೂ ಸುಮಾರು 5 ಕಿಮೀ "ಸೇತುವೆಯಿಂದ ಸೇತುವೆಯವರೆಗೆ ನಡಿಗೆ/ಓಟ", ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಸೇತುವೆ ಮತ್ತು ಕಿಂಗ್ಸ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಸರೋವರದ ಪಕ್ಕದ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು. ನಡಿಗೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ಊಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಹಾರಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. 2020 ರಲ್ಲಿ COVID-19 ಲಾಕ್‌ಡೌನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಎಷ್ಟಿತ್ತೆಂದರೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ವಾಕರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಓಟಗಾರರಿಗೆ 'ಕ್ಲಾಕ್‌ವೈಸ್ COVID- ವೈಸ್' ನಿಯಮವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. == ಸಾರಿಗೆ == ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ನಗರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು , ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ 8 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ವಿಮಾನಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಿಡ್ನಿ , ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ , ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ , ಅಡಿಲೇಡ್ ಮತ್ತು ಪರ್ತ್‌ಗೆ ದೇಶೀಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ . ಇದು ಒಂದು ಟರ್ಮಿನಲ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 2.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಗಳು ವಿರಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ನೇರವಲ್ಲದವು, ಆದ್ದರಿಂದ ಲೇಓವರ್ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. [[File:Highways into Canberra (6768361501).jpg|thumb|The [[Glenloch Interchange]] connects the [[Tuggeranong Parkway]] with [[Parkes Way]]]] [[File:ACTION (BUS 680) Volgren Optimus bodied Scania K360UA 6x2-2 (Euro VI) at the intersection of Alinga St and Northbourne Ave (1).jpg|thumb|[[ACTION]] [[Volgren]] bodied [[Scania K-series|Scania K360UA]]]] ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ACTION ''('' ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ''ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಟೆರಿಟರಿ ಇಂಟರ್ನಲ್ ಆಮ್ನಿಬಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ) ನಿಂದ'' ಬಸ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಸ್ ಜಾಲವು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ವಿವಿಧ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಆಧುನಿಕ ಇಂಟರ್‌ಚೇಂಜ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಏಳು ಇಂಟರ್‌ಟೌನ್ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಹದಿಮೂರು ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸೊ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ನಗರವನ್ನು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ಬಸ್ ಕಂಪನಿಗಳು, ಖಾಸಗಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಬೋರ್ಡರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್'' ಮತ್ತು ''ಡೀನ್ಸ್ ಬಸ್‌ಲೈನ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ, ಇವು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು'' ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ನೆರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ . ''ಏರಿಯಲ್ ಕನ್ಸಾಲಿಡೇಟೆಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್'' ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಮತ್ತು ಕಾರು ಬಾಡಿಗೆ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಏರಿಯಲ್‌ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾಕ್ಯಾಬ್ಸ್ ''ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ'' ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು , 1959 ರಿಂದ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆಯ ಕುರಿತಾದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇವಲ 4.6% ಜನರು ಮಾತ್ರ ಬಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ , ಆದರೆ 5.5 % ಜನರು ನಡೆದುಕೊಂಡು ಅಥವಾ ಸೈಕಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಯಾವುದೇ ಇತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದೆ ''ಕಂಟ್ರಿಲಿಂಕ್'' ಎಂಬುದು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾವನ್ನು ಸಿಡ್ನಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣವು ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಯಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕಂಟ್ರಿಲಿಂಕ್ ಬಸ್ ಸೇವೆಯು ಪ್ರಯಾಣದ ಈ ಹಂತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಗಂಟೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್, ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಮತ್ತು ಸಿಡ್ನಿಯ ನಡುವೆ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ರೈಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ 2000 ರಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಸಾರಿಗೆ ಸಚಿವ ಜಾನ್ ಆಂಡರ್ಸನ್ ಅವರು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ನಗರ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಗುಂಗಾಹ್ಲಿನ್‌ನ ಉತ್ತರ ಬರೋಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಲಘು ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ( ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾ ಮೆಟ್ರೋ ) 20 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಾರಿಗೆ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಕಾರು, ಆಧುನಿಕ ನಗರ ವಿನ್ಯಾಸದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿ ಜಾಲವು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಪಾರ್ಕ್‌ವೇಗಳು, ಪ್ರತಿ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಅಗಲವಾದ, ಎರಡು ಪಥದ ರಸ್ತೆಗಳಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿವೆ, ಪ್ರತಿ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 80-100 ಕಿಮೀ/ಗಂಟೆ ವೇಗ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಟಗ್ಗರನಾಂಗ್ ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ, ಇದು ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾದ CBD ಯನ್ನು ಟಗ್ಗರನಾಂಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟನ್ ಕ್ರೀಕ್ ''ಬೈಪಾಸ್'' . ಕ್ಯಾನ್‌ಬೆರಾವನ್ನು ಇತರ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ರಸ್ತೆ ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಫೆಡರಲ್ ಹೆದ್ದಾರಿಯು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸಿಡ್ನಿಗೆ ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಬಾರ್ಟನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ವೇ ಮೂಲಕ ಏಳು ಗಂಟೆಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಯಾಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹ್ಯೂಮ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ವೇಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಕೊಸ್ಸಿಯುಸ್ಕೊ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಸ್ನೋಯಿ ಪರ್ವತಗಳು ಮೊನಾರೊ ಫ್ರೀವೇ ಮೂಲಕ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿವೆ, ಆದರೆ ಜನಪ್ರಿಯ ರಜಾ ತಾಣವಾದ ಬೇಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಬೇ ಕೂಡ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಫ್ರೀವೇ ಮೂಲಕ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.wikimapia.org/#y=-35310000&x=149130000&z=11&l=1&m=a WikiSatellite view of Canberra at WikiMapia] *[http://www.visitcanberra.com.au/ Official Tourism Website] *[http://www.act.gov.au/ The ACT Government webpage] **[http://www.actmapi.act.gov.au/ Canberra region map] – all districts *[https://web.archive.org/web/20121219012913/http://www.australia.com/explore/cities/canberra.aspx Canberra] – Tourism Australia *[https://web.archive.org/web/20130218210206/http://www.canberra100.com.au/ Canberra 100 – Celebrating Canberra's 100th anniversary] *[https://www.arts.act.gov.au/public-art/list List of public art in Australian Capital Territory] *{{OSM relation|5342034}} *[https://www.youtube.com/watch?v=lfyfQD-p4B8 Canberra in the 1920s] - A compilation of footage from [[National Film and Sound Archive]] (NFSA) *[https://www.youtube.com/watch?v=42cw_9Fyvqw A Guide to Canberra (1958)] - Film from NFSA ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 8jddy3byio3xue7w278nknc0va64ect 0 179205 1374178 1374135 2026-05-26T21:35:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374178 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image = Capullito capullito.JPG | image_caption = [[Caper]] (''Capparis spinosa'') | taxon = Capparaceae | authority = [[Antoine Laurent de Jussieu|Juss.]]<ref name="GRIN">{{cite web |url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?210 |title=Family: ''Capparaceae'' Juss., nom. cons. |work=Germplasm Resources Information Network |publisher=United States Department of Agriculture |date=2007-04-12 |access-date=2011-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921170138/http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/family.pl?210# |archive-date=2012-09-21 |url-status=dead }}</ref><ref name=APGIII2009>{{Cite journal |last=Angiosperm Phylogeny Group |year=2009 |title=An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG III |journal=Botanical Journal of the Linnean Society |volume=161 |issue=2 |pages=105–121 |doi=10.1111/j.1095-8339.2009.00996.x |doi-access=free |hdl=10654/18083 |hdl-access=free }}</ref> | subdivision_ranks = Genera | subdivision = See text }} '''ಕ್ಯಾಪರಿಡೇಸೀ''' ದ್ವಿದಳ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ರಿಯಡೇಲಿಸ್ ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ. ಸುಮಾರು 46 ಜಾತಿ ಮತ್ತು 700 ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಉಷ್ಣ ಹಾಗೂ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಗೆಗಳು ಪೊದೆಸಸ್ಯ ಇಲ್ಲವೇ [[ಮರ]]ಗಳು (ಉದಾ:ಕಡಬ, ಕ್ರಟೇವ ಇತ್ಯಾದಿ). ಅಪೂರ್ವವಾಗಿ ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯಗಳೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ (ಉದಾ: ಗೈನಾಂಡ್ರಾಪ್ಸಿಸ್, ಇತ್ಯಾದಿ). ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಈ ಕುಟುಂಬವು 15 ತಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 430 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಳಿಗಳೆಂದರೆ ''ಕ್ಯಾಪರಿಸ್'' (ಸುಮಾರು 140 ಜಾತಿಗಳು), ''ಮೊರಿಸೋನಿಯಾ'' (87 ಜಾತಿಗಳು), ''ಮೇರುವಾ'' (70 ಜಾತಿಗಳು), ''ಬೋಸಿಯಾ'' (30 ಜಾತಿಗಳು), ಮತ್ತು ''ಕ್ಯಾಡಬಾ'' (30 ಜಾತಿಗಳು). ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಈ ಕುಟುಂಬದ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ರೀತಿ ಇವೆ. [[ಎಲೆ]]ಗಳು ಸರಳವಾಗಿರಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೇ ಹಸ್ತಾಕಾರವಾಗಿ ವಿಭಜಿತವಾಗಿರಬಹುದು. ಎಲೆಗಳ ಜೋಡಣೆ ಪರ್ಯಾಯ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ವೃಂತಪರ್ಣಗಳಿವೆ (ಇವು ಮುಳ್ಳುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಿರಬಹುದು). ಹೂಗೊಂಚಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೆಸೀಮ್ ಮಾದರಿಯದು. ಹೂಗಳು ದ್ವಿಲಿಂಗಿಗಳು (ಪೊಡೆಂಡ್ರೊಗೈನ್ ಎಂಬ ಗಿಡದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಏಕಲಿಂಗಿ ಹೂಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು); ಆರೀಯ ಸಮಾಂಗತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಉಭಯಪಾಶ್ರ್ವಸಮಾಂಗತೆಯೂ ಇರಬಹುದು(ಉದಾ:ಟೀರೊಪೆಟಲಮ್). ಹೂಗಳಿಗೆ ಉಪಪತ್ರಗಳು, 4 ಪುಷ್ಪ ಪತ್ರಗಳು, 4 ದಳಗಳು, 4 [[ಕೇಸರ]]ಗಳು ಮತ್ತು 2 ಕಾರ್ಪೆಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಉಚ್ಚಸ್ಥಾನದ ಅಂಡಾಶಯ ಇವೆ. ಪುಷ್ಪಪತ್ರಗಳು ಬಿಡಿಬಿಡಯಾಗಿವೆ. ಎಂಬ್ಲಿಂಜಿಯ ಎಂಬ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಯುಕ್ತ ಮಾದರಿಯ ಪತ್ರಗಳಿವೆ. ದಳಗಳೂ ಬಿಡಿಬಿಡಿಯಾಗಿದ್ದು ಒಂದೊಂದರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾ ಮತ್ತು ಲಿಂಬ್‍ಗಳೆಂಬ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಎಂಬ್ಲಿಂಜಿಯದಲ್ಲಿ ದಳಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಮಾದರಿಯವು. ಸ್ಟೈಕ್ಸಿಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದದಲ್ಲಿ ದಳಗಳೇ ಇಲ್ಲ. ಕೇಸರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 6 ಇದ್ದರೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಉಳಿದೆರಡಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡವು. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಟೆಟ್ರಡೈನಮಸ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಪ್ಪಾರಿಸ್ ಗಿಡದಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕೇಸರಗಳಿವೆ. ದಳಗಳಿಗೂ ಕೇಸರಗಳಿಗೂ ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಹೂವಿನ ಅಕ್ಷಭಾಗ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಕೊಳವೆಯಂತೆ ಬೆಳೆದಿರುವುದು ಕ್ಯಾಪರಿಡೇಸೀ ಕುಟುಂಬದ ವಿಶೇಷಲಕ್ಷಣ. ಹೀಗೆ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಕೊಳವೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಸರಗಳೂ ಅಂಡಾಶಯವೂ ಅಂಟಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕೊಳವೆಗೆ ಗೈನ್ಯಾಂಡ್ರೋ ಫೋರ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೇಸರಗಳಿಗೂ ಅಂಡಾಶಯಕ್ಕೂ ನಡುವಿನಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಕೊಳವೆಯಂತೆ ಬೆಳೆದಿರುವುದುಂಟು. ಇದಕ್ಕೆ ಗೈನೋಫೋರ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಅಂಡಾಶಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕೋಣೆಗಳೂ ಒಂದೊಂದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅಂಡಕಗಳೂ ಇವೆ. ಗರ್ಭಧಾರಣೆಯ ಅನಂತರ [[ಅಂಡಾಶಯ]]ದ ಒಳಗೋಡೆಯಿಂದ ಅಕ್ಷಭಾಗದೆಡೆಗೆ ಭಿತ್ತಿಗಳು ಬೆಳೆದು ಕೋಣೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಬಹುದು. ಫಲ ಸಂಪುಟ, ಸಿಲಿಕ್ವ ಇಲ್ಲವೆ ಬೆರೆ-ಮುಂತಾದ ಮಾದರಿಗಳದ್ದಾಗಿದೆ. ==ಪ್ರಕಾರಗಳು== {| class="wikitable" |- valign="top" * ''ಅಕೋಮ್'' (1 ಜಾತಿ) * ''ಅನಿಸೊಕಾಪ್ಪರಿಸ್'' (1 ಜಾತಿ) * ''ಅಪೋಫಿಲಮ್''(1 ಜಾತಿ) * ''ಬ್ಯಾಚ್‌ಮನ್ನಿಯಾ'' (1 ಜಾತಿ) * ''ಬೆಲೆನ್ಸಿಟಾ'' (1 ಜಾತಿ) * ''ಬೋರ್ತ್ವಿಕಿಯಾ'' (1 ಜಾತಿ) * ''ಬೊಸ್ಸಿಯಾ'' (32 ವಿಶೇಷಣಗಳು) * ''ಬುಚೋಲ್ಜಿಯಾ'' (2 ವಿಶೇಷಣಗಳು) * ''ಕ್ಯಾಡಬಾ'' (29 ವಿಶೇಷಣಗಳು) * ''ಕ್ಯಾಪರಿಸ್'' (225 ವಿಶೇಷ ಚಮಚ) * ''ಕ್ಯಾಪರಿಕಾರ್ಡಿಸ್'' (3 ವಿಶೇಷಣಗಳು) * ''ಕ್ಯಾಪರಿಡಾಸ್ಟ್ರಮ್'' (೨೨ ಜಾತಿ) * ''ಕ್ಲಾಡೋಸ್ಟೆಮನ್'' (1 ಜಾತಿ) * ''ಕ್ಲಿಯೊಸೆರಾಟಾ'' (೨ ಜಾತಿ) * ''ಕ್ರೇಟೇವಾ'' (1 ಜಾತಿ) * ''ಕ್ರೇಟಿವಾ'' (14 ವಿಶೇಷಣಗಳು) * ''ಸೈನೋಫಲ್ಲಾ'' * ''ಡಿಪ್ಟರಿಜಿಯಂ''(1 ಜಾತಿ) * ''ಧೋಫಾರಿಯಾ'' (1 ಜಾತಿ) * ''ಯುವಾಡೆನಿಯಾ'' (3 ವಿಶೇಷಣಗಳು) * ''ಫೋರ್ಚ್‌ಹ್ಯಾಮೇರಿಯಾ'' (13 ವಿಶೇಷಣಗಳು) * ''ಹೈಪ್ಸೆಲ್ಯಾಂಡ್ರಾ'' (1 ಜಾತಿ) * ''ಮೇರುವಾ'' (16 ವಿಶೇಷಣಗಳು) * ''ಮೋರಿಸೋನಿಯಾ'' (2 ವಿಶೇಷಣಗಳು) * ''ನಿಯೋಕ್ಯಾಲಿಪ್ಟ್ರೋಕ್ಯಾಲಿಕ್ಸ್'' (1 ಜಾತಿ) * ''ನಿಯೋಥೊರೆಲಿಯಾ'' - ಬಗೆಹರಿಯದ * ''ಓಷಿಯನೋಪಾಪೇರ್'' - ಬಗೆಹರಿಯದ * ''ಪೊಡಾಂಡ್ರೊಜಿನ್'' (೧೩ ಜಾತಿ) * ''ಪೊಯಿಲನೆಡೋರಾ'' (13 ವಿಶೇಷಣಗಳು) * ''ಪುಸಿಯೋನಿಯಾ'' - ಬಗೆಹರಿಯದ * ''ರಿಚಿಯಾ'' (13 ವಿಶೇಷಣಗಳು) * ''ಸ್ಟೆರಿಫೋಮಾ'' (5 ವಿಶೇಷಣಗಳು) * ''ಸ್ಟಿಕ್ಸಿಸ್'' (4 ವಿಶೇಷಣಗಳು) * ''ಥಿಲಾಚಿಯಂ'' (೩ ಜಾತಿ) |}<ref name = TPL>[http://www.theplantlist.org/ The Plant List ''p.p.max'']</ref> ==ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ== ಕೆಪ್ಪಾರಿಡೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಈ ರೀತಿ ಇದೆ- * ಕೆಪ್ಪಾರಿಸ್ ಏಫಿಲ-ಇದರ [[ತೊಗಟೆ]]ಯ [[ಕಷಾಯ]]ವನ್ನು [[ಸಂಧಿವಾತ]], [[ಕೆಮ್ಮು]] ಮುಂತಾದ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. * ಕ್ರಟೇವ ರಿಲಿಜಿಯೋಸ-ಎಲೆಗಳು ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕ, [[ಬೇರು]] ಮತ್ತು ತೊಗಟೆಗಳಿಗೆ ವಿರೇಚಕ ಗುಣ ಇದೆ. * ಗೈನಾಂಡ್ರಾಪ್ರ್ಸಿಸ್ ಪೆಂಟಫಿಲ-ಬೀಜ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಬೇರುಗಳನ್ನು ಜೀರ್ಣಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದುಂಟು. ಬೀಜಗಳನ್ನು ಸಾಸುವೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಬಳಸುವುದಿದೆ. ಈ ಗಿಡದ ಕೆಲವು ಬಗೆಗಳು ಉದ್ಯಾನಪ್ರಾಮುಖ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.kew.org/science/tropamerica/neotropikey/families/Capparaceae.htm Capparaceae, in Neotropikey] * [http://sweetgum.nybg.org/osa/family_list.php?Where=DetFiledAsFamilyLocal+=+'Capparaceae'+AND+ColProjectsLocal_tab+has+'Plants+of+the+Osa+Peninsula,+Costa+Rica'&LimitPerPage=MAX_QUERY_RECORDS Capparaceae, in Flowering Plants of the Osa Peninsula, Costa Rica.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160410142015/http://sweetgum.nybg.org/osa/family_list.php?Where=DetFiledAsFamilyLocal+%3D+%27Capparaceae%27+AND+ColProjectsLocal_tab+has+%27Plants+of+the+Osa+Peninsula%2C+Costa+Rica%27&LimitPerPage=MAX_QUERY_RECORDS |date=2016-04-10 }} * [https://web.archive.org/web/20060827055138/http://www.botany.hawaii.edu/faculty/carr/cappar.htm Photos at University of Hawaii site] * [https://web.archive.org/web/20061101100756/http://delta-intkey.com/angio/www/capparid.htm Capparaceae, as Capparidaceae] in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). * [http://www.flowersinisrael.com/FamCapparaceae.html Family Capparaceae flowers in Israel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081226165122/http://flowersinisrael.com/FamCapparaceae.html |date=2008-12-26 }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳು]] 8id604vqy6u8cqbxl85vxyvv4qaa3u7 0 179207 1374179 1374163 2026-05-26T21:38:09Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374179 wikitext text/x-wiki [[File:Chamaeleon IAU.svg|500px|right|ಚಮೀಲಿಯನ್ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ]] ಕ್ಯಾಮೀಲಿಯನ್ (ಚಮೀಲಿಯನ್) [[ಆಕಾಶ]]ದಲ್ಲಿರುವ 88 [[ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ|ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಷುವದಂಶ 7ಗಂ.40 ಮಿ.-13ಗಂ.35 ಮಿ. ಮತ್ತು ಘಂಟಾ ವೃತ್ತಾಂಶ 750-820 ದ. ಬರಿಗಣ್ಣಿನಿಂದ ಈ ಪುಂಜವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಇದು ಚಮೀಲಿಯನ್ ಎಂದರೆ ಊಸರವಳ್ಳಿ ಅಂದರೆ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಯ ಹೆಸರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಂಚಲವರ್ಣಿಕ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[File:Chameleon Constellation.png|thumb|The constellation Camaeleon (Chamaeleon) as depicted in [[Johann Gabriel Doppelmayr]]'s ''Atlas Coelestis'', ca. 1742.]] ಪೀಟರ್ ಡಿರ್ಕ್ಸ್‌ಜೂನ್ ಕೀಸರ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಡಿ ಹೌಟ್‌ಮನ್ ಅವರ ಅವಲೋಕನಗಳಿಂದ ಪೆಟ್ರಸ್ ಪ್ಲಾನ್ಸಿಯಸ್ ರಚಿಸಿದ ಹನ್ನೆರಡು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳಲ್ಲಿ ಚಮೀಲಿಯನ್ಯೂ ಒಂದು . ಇದು ಮೊದಲು 1597 ರಲ್ಲಿ (ಅಥವಾ 1598) [[ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್|ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾನ್ಸಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಜೋಡೋಕಸ್ ಹೊಂಡಿಯಸ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ 35-ಸೆಂ.ಮೀ [[ವ್ಯಾಸ (ಜ್ಯಾಮಿತಿ)|ವ್ಯಾಸ]]ದ ಆಕಾಶ ಗೋಳದ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು . ಜೋಹಾನ್ ಬೇಯರ್ ಚಮೀಲಿಯನ್ಯನ್ನು ಆಕಾಶ ಅಟ್ಲಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಯುರೇನೋಗ್ರಾಫರ್ ಆಗಿದ್ದರು . 15 ನೇ ಮತ್ತು 16 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದ ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪರಿಶೋಧಕರು ರಚಿಸಿದ ಅನೇಕ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು. == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == === ನಕ್ಷತ್ರಗಳು === ೧೭೫೬ ರಲ್ಲಿ ಲಕೈಲ್ ೧೭ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಗೆ ಬೇಯರ್ ಪದನಾಮಗಳಾದ ಆಲ್ಫಾ ಟು ಪೈ ಅನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಆದರೆ ಓಮಿಕ್ರಾನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಸಿ ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಡೆಲ್ಟಾ, ಮು ಮತ್ತು ಪೈ ಎಂಬ ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಿದರು. ೧೮೭೯ ರಲ್ಲಿ, ಬೆಂಜಮಿನ್ ಗೌಲ್ಡ್ ''ಲ್ಯಾಂಬ್ಡಾ ಚಮಾಲಿಯೊಂಟಿಸ್'' ಮತ್ತು ''ಪೈ ^{೨ ಚಮಾಲಿಯೊಂಟಿಸ್ ಅನ್ನು}'' ಮಸ್ಕಾದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆ ಪದನಾಮಗಳನ್ನು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಬಳಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="wagman">{{cite book | last = Wagman | first = Morton | date = 2003 | title = Lost Stars: Lost, Missing and Troublesome Stars from the Catalogues of Johannes Bayer, Nicholas Louis de Lacaille, John Flamsteed, and Sundry Others | publisher = The McDonald & Woodward Publishing Company | location = Blacksburg, [[Virginia|VA]] | isbn = 978-0-939923-78-6 |pages=305–07}}</ref> [[ಗೋಸಾಲಿಯನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿವೆ, ಅವು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಕಾಶ ಧ್ರುವ]]ದಿಂದ ಸುಮಾರು 10 ಡಿಗ್ರಿ ದೂರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ರುಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸುಮಾರು 15 ಡಿಗ್ರಿ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಸಾಂದ್ರೀಕೃತ [[ವಜ್ರ]]ದ ಆಕಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ, ಅಕ್ರುಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗಾಮಾ ಕ್ರೂಸಿಸ್‌ನಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಅಕ್ಷದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ. ''ಆಲ್ಫಾ ಗೋಸಾಲಿಯೊಂಟಿಸ್'' [[ಭೂಮಿ]]ಯಿಂದ 63 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಳಿ-ವರ್ಣ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದೆ. ಬೀಟಾ ಗೋಸಾಲಿಯೊಂಟಿಸ್ ಭೂಮಿಯಿಂದ 4.2, 271 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನೀಲಿ-ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದೆ. ಗಾಮಾ ಗೋಸಾಲಿಯೊಂಟಿಸ್ ಭೂಮಿಯಿಂದ 4.1, 413 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಂಪು-ವರ್ಣ ದೈತ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದೆ. ಗೋಸಾಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರ ''ಡೆಲ್ಟಾ ಗೋಸಾಲಿಯೊಂಟಿಸ್'' , ಅಗಲವಾದ ಅವಳಿ ನಕ್ಷತ್ರ . ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರ ''ಡೆಲ್ಟಾ ² ಗೋಸಾಲಿಯೊಂಟಿಸ್'' , 4.4 ತೀವ್ರತೆಯ ನೀಲಿ-ವರ್ಣ ನಕ್ಷತ್ರ. ಡೆಲ್ಟಾ ¹ ಗೋಸಾಲಿಯೊಂಟಿಸ್ , ಮಂದ ಅಂಶ, 5.5 ತೀವ್ರತೆಯ ಕಿತ್ತಳೆ-ವರ್ಣ ದೈತ್ಯ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದೆ. ಅವೆರಡೂ ಸುಮಾರು 350 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿವೆ.{{sfn|Ridpath|Tirion|2017|p=118}} ಚಮೀಲಿಯನ್ ಗ್ರಹಗಳು ಅಥವಾ ಚಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ (ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ) ಉಪ -ಕಂದು ಕುಬ್ಜ ಅಥವಾ ರಾಕ್ಷಸ ಗ್ರಹವಾದ ''ಚಾ 110913 ''ರ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ <ref name="Cha110913">{{cite web |date=2005-11-29|title=A Planet With Planets? Spitzer Finds Cosmic Oddball|publisher=[[NASA]]|author=Whitney Clavin|url=http://www.nasa.gov/vision/universe/starsgalaxies/spitzerf-20051129.html|accessdate=2006-03-26|archive-date=2012-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011011111/http://www.nasa.gov/vision/universe/starsgalaxies/spitzerf-20051129.html|url-status=dead}}</ref>. === ಆಳವಾದ ಆಕಾಶದ ವಸ್ತುಗಳು === [[File:An Active Centre ESO 021-G004.jpg|thumb|left|Spiral galaxy ESO 021-G004.<ref>{{cite web |title=An Active Centre |url=https://www.spacetelescope.org/images/potw1951a/ |website=www.spacetelescope.org |access-date=23 December 2019 |language=en}}</ref>]] ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ, η ಚಾಮೆಲಿಯೊಂಟಿಸ್ ನಕ್ಷತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಹತ್ತಿರದ ತೆರೆದ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು . ''ಎಟಾ ಚಾಮೆಲಿಯೊಂಟಿಸ್'' ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಅಥವಾ ''ಮಾಮಾಜೆಕ್ 1 ''ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ 8 [[ಮಿಲಿಯನ್]] ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯಿಂದ 316 [[ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷ]]ಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. {{sfn|Luhman|Steeghs|2004|p=917}} ಈ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವು ಹಲವಾರು ಆಣ್ವಿಕ ಮೋಡಗಳನ್ನು ( ಚಮಚಲಿಯನ್ ಕಪ್ಪು ಮೋಡಗಳು ) ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ಕಡಿಮೆ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ''ಟಿ ಟೌರಿ'' ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿವೆ . ಮೋಡದ ಸಂಕೀರ್ಣವು ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 400 ರಿಂದ 600 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಸೌರ [[ದ್ರವ್ಯರಾಶಿ]]ಗಳ [[ಅನಿಲ]] ಮತ್ತು [[ಧೂಳು|ಧೂಳ]]ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ''ಟಿ ಟೌರಿ'' ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಯುವ ಬಿ-ಮಾದರಿಯ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಮೂಹವು ''ಚಮಚಲಿಯನ್ I'' ಮೋಡದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಫಲನ ''[[ನೀಹಾರಿಕೆ]] IC 2631'' ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ . ವಿಶಾಲ-ಕ್ಷೇತ್ರ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಚಮೀಲಿಯನ್ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಕಪ್ಪು ಮೋಡಗಳು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಸ್ಪಷ್ಟ ರಚನೆಗಳಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ<ref name="noirlab2519">{{cite web |title=Dark Energy Camera Captures Sparse Pockets of Light Amongst Dark Clouds of Chamaeleon I |url=https://noirlab.edu/public/news/noirlab2519/ |website=NOIRLab |date=10 June 2025 |publisher=NSF NOIRLab |access-date=10 March 2026}}</ref>. ಚಮೀಲಿಯನ್'' NGC 3195'' ಎಂಬ ಒಂದು ಗ್ರಹ ನೀಹಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು , ಇದು ಸಾಕಷ್ಟು ದುರ್ಬಲವಾಗಿದೆ. [[ದೂರದರ್ಶಕ]]ದಲ್ಲಿ ಇದು [[ಗುರು (ಗ್ರಹ)|ಗುರುಗ್ರಹ]]ದಷ್ಟೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ {{sfn|Ridpath|Tirion|2017|p=118}}. == ಸಮಾನಾರ್ಥಕಗಳು == ಚೀನೀ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ , ಚಮೀಲಿಯನ್ಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳಲ್ಲಿ (近南極星區; ''ಜಿನ್ನಾನ್ಜಿಕ್ಸಿಂಗೌ'' ) ಕ್ಸು ಗುವಾಂಗ್ಕಿ ಲಿಟಲ್ ಡಿಪ್ಪರ್ (小斗; ''ಕ್ಸಿಯೋಡು'' ) ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ<ref>{{in lang|zh}} [http://aeea.nmns.edu.tw/2006/0607/ap060728.html AEEA (Activities of Exhibition and Education in Astronomy) 天文教育資訊網 2006 年 7 月 28 日] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130513091029/http://aeea.nmns.edu.tw/2006/0607/ap060728.html |date=2013-05-13 }}.</ref> . ಚಮೀಲಿಯನ್‍ನನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರೈಯಿಂಗ್ ಪ್ಯಾನ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ<ref>{{cite web |title=Chamaeleon Constellation |url=http://www.topastronomer.com/StarCharts/Constellations/Chamaeleon.php |website=Top Astronomer |access-date=7 June 2019 |archive-date=19 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120119115704/http://www.topastronomer.com/StarCharts/Constellations/Chamaeleon.php |url-status=dead }}</ref>. <gallery mode="packed" heights="200px"> File:Chamaeleon (Annotated).tif|* IAU ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದ ಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಿ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಹೊದಿಸಿರುವ ಚಮೀಲಿಯನ್ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದ ವಿಶಾಲ-ಕ್ಷೇತ್ರದ ಖಗೋಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ . ಚಮೀಲಿಯನ್ ಕಪ್ಪು ಮೋಡಗಳ ಕಪ್ಪು ತೇಪೆಗಳು ಕ್ಷೇತ್ರದಾದ್ಯಂತ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. .<ref name="noirlab-cha-ann">{{cite web |title=Chamaeleon (Annotated) |url=https://noirlab.edu/public/images/chamaeleon-ann/ |website=NOIRLab |publisher=NSF NOIRLab |access-date=10 March 2026}}</ref><ref name="noirlab-cha-constellation">{{cite web |title=Constellation: Chamaeleon |url=https://noirlab.edu/public/education/constellations/chamaeleon/ |website=NOIRLab |publisher=NSF NOIRLab |access-date=10 March 2026}}</ref> File:Constellation Chamaeleon.jpg|ಬರಿಗಣ್ಣಿನಿಂದ ನೋಡಬಹುದಾದ ಚಮೀಲಿಯನ್ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ. </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ನಕ್ಷತ್ರಕೂಟಗಳು]] gp7z1ykm7dxaeysv0n3hxkpw6jlzvs5 0 179208 1374170 2026-05-26T15:28:43Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1374170 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Databox}} ಕ್ಯಾಮೆಲೊಪಾರ್ಡಸ್ ಅಥವಾ '''ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್''' [[ಆಕಾಶ]]ದಲ್ಲಿರುವ 88 [[ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ|ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಷುವದಂಶ 7 ಗಂ. 40 ಮಿ.-13 ಗಂ. 35 ಮಿ. ಮತ್ತು ಘಂಟಾ ವೃತ್ತಾಂಶ 530-860 ಉ. ಬರಿಗಣ್ಣಿನಿಂದ ಈ ಪುಂಜವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.. ಇದು ಮೂಲತಃ [[ಜಿರಾಫೆ]]ಯ ಹೆಸರು. ದೀರ್ಘಕಂಠ ಎಂದು ಈ ಕಾರಣ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. '''ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್''' ಎಂಬುದು ಉತ್ತರ ಆಕಾಶದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆದರೆ ಮಸುಕಾದ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಾಗಿದ್ದು , ಇದು ಜಿರಾಫೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ . ಈ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವನ್ನು 1612 ಅಥವಾ 1613 ರಲ್ಲಿ [[ಪೆಟ್ರಸ್ ಪ್ಲಾನ್ಸಿಯಸ್]] ಪರಿಚಯಿಸಿದರು<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=-EJOCgAAQBAJ&pg=PA164 |page=164 |title=Knowledge Encyclopedia Space! |publisher=Dorling Kindersley Ltd |year=2015 |isbn=9780241245347 |access-date=14 September 2020 |archive-date=10 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231110011256/https://books.google.com/books?id=-EJOCgAAQBAJ&pg=PA164 |url-status=live }}</ref>{{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} . ಕೆಲವು ಹಳೆಯ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]] ಪುಸ್ತಕಗಳು '''ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಸ್''' ಅಥವಾ '''ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಸ್ ಅನ್ನು''' ಹೆಸರಿನ ಪರ್ಯಾಯ ರೂಪಗಳಾಗಿ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಗೋಳ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆವೃತ್ತಿಯು ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜೆನಿಟಿವ್ ರೂಪಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.{{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ''೧೭೮೫ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]]ನಲ್ಲಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್'' ಎಂಬ ಪದವು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aentry%3Dcamelopardalis |title=camelopardalis |last1=Lewis |first1=Charlton T. |last2=Short |first2=Charles |work=A Latin Dictionary |publisher=[[Perseus Digital Library]] |access-date=8 June 2012 |archive-date=3 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003055440/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=camelopardalis |url-status=live }}</ref> , ಮತ್ತು ಇದು [[ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ|ಗ್ರೀಕ್]] "καμηλοπάρδαλις" ಅಂದರೆ "ಜಿರಾಫೆ",<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dkamhlopa%2Frdalis |title=καμηλοπάρδαλις |first1=Henry George |last1=Liddell |first2=Robert |last2=Scott |work=A Greek-English Lexicon |publisher=Perseus Digital Library |access-date=8 June 2012 |archive-date=3 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003055500/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=kamhlopa%2Frdalis |url-status=live }}</ref> [ κάμηλος" ( ''ಕಾಮೆಲೋಸ್'' ), " ಒಂಟೆ " <ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dka%2Fmhlos |title=κάμηλος |first1=Henry George |last1=Liddell |first2=Robert |last2=Scott |work=A Greek-English Lexicon |publisher=Perseus Digital Library |access-date=8 June 2012 |archive-date=3 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003055529/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=ka%2Fmhlos |url-status=live }}</ref> + "πάρδαλις " ( ''ಪರ್ಡಾಲಿಸ್'' ), "ಚುಕ್ಕೆಗಳುಳ್ಳ", <ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dpa%2Frdalis |title=πάρδαλις |first1=Henry George |last1=Liddell |first2=Robert |last2=Scott |work=A Greek-English Lexicon |publisher=Perseus Digital Library |access-date=8 June 2012 |archive-date=3 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003055540/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=pa%2Frdalis |url-status=live }}</ref> ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಂಟೆಯಂತೆ ಉದ್ದವಾದ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಚಿರತೆ]]ಯಂತೆ ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == [[Image:CamelopardalisCC.jpg|thumb|The constellation Camelopardalis as it can be seen by the naked eye.]] === ನಕ್ಷತ್ರಗಳು === ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ 18 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ [[ನಕ್ಷತ್ರ]]ಗಳು ನಾಲ್ಕನೇ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿವೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಇದು 5.0 ಗಿಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಾಲ್ಕು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. {{sfn|Staal|1988|p=241}} * α ಕ್ಯಾಮ್ ಎಂಬುದು 4.3 ತೀವ್ರತೆಯ ನೀಲಿ-ವರ್ಣದ ಸೂಪರ್‌ಜೈಂಟ್ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯಿಂದ 6,000 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಬರಿಗಣ್ಣಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. {{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} * β ಕ್ಯಾಮ್ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಗೋಚರ ಪ್ರಮಾಣ 4.03 ಆಗಿದೆ. ಈ ನಕ್ಷತ್ರವು ದ್ವಿ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದ್ದು0{{sfn|Norton|1973|pp=118–119}} , 4.0 ಮತ್ತು 8.6 ರ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಕ್ಷತ್ರವು ಭೂಮಿಯಿಂದ 1000 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಸೂಪರ್‌ಜೈಂಟ್ ಆಗಿದೆ.{{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} * ೧೧ ಕ್ಯಾಮ್ ೫.೨ ತೀವ್ರತೆಯ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯಿಂದ ೬೫೦ ಜ್ಯೋತಿರ್ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ತೀವ್ರವಾದ ವರ್ಧನೆಯಿಲ್ಲದೆ ೬.೧ ತೀವ್ರತೆಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ೧೨ ಕ್ಯಾಮ್ , ನಮ್ಮಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದೇ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಇವೆರಡೂ ನಿಜವಾದ ಜೋಡಿ ನಕ್ಷತ್ರವಲ್ಲ; ಅವು ಗಣನೀಯ ಅಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.{{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} * Σ 1694 (ಸ್ಟ್ರೂವ್ 1694, 32H ಕ್ಯಾಮ್) ಭೂಮಿಯಿಂದ 300 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಅವಳಿ ನಕ್ಷತ್ರ . ಎರಡೂ ಘಟಕಗಳು ನೀಲಿ-ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಕ್ಷತ್ರವು 5.4 ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ನಕ್ಷತ್ರವು 5.9 ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. {{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} * ಸಿಎಸ್ ಕ್ಯಾಮ್ ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರ, ಆದರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಯರ್ ಅಥವಾ ಫ್ಲಾಮ್‌ಸ್ಟೀಡ್ ಪದನಾಮವಿಲ್ಲ . ಇದು 4.21 ರ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ {{sfn|Norton|1973|pp=118–119}}. * AAVSO ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿ Z ಕ್ಯಾಮ್ (ಹವ್ಯಾಸಿ [[ದೂರದರ್ಶಕ]]ದ ಗೋಚರತೆಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮಸುಕಾದವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ) ಅನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ <ref>{{cite web| url=http://www.aavso.org/vsots_zcam| title=American Association of Variable Star Observers| access-date=28 January 2015| archive-date=10 September 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120910113103/http://www.aavso.org/vsots_zcam| url-status=live}}</ref>. ಇದು Z ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ ವೇರಿಯಬಲ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಮೂಲಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ . ಇತರ ವೇರಿಯಬಲ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಯು ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ , ವಿಝಡ್ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ , ಮತ್ತು ಮಿರಾ ವೇರಿಯಬಲ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಟಿ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ , ಎಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ , ಮತ್ತು ಆರ್ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ . ಆರ್ ಯು ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ ರಾತ್ರಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಟೈಪ್ II ಸೆಫೀಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ . 2011 ರಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಸೂಪರ್ನೋವಾ]] ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. <ref>{{cite journal |url=http://www.popsci.com/science/article/2011-01/10-year-old-canadian-girl-youngest-discover-supernova |title=10-Year-Old Canadian Girl Is The Youngest Person Ever to Discover a Supernova |last=Boyle |first=Rebecca |access-date=8 June 2012 |journal=Popular Science |date=3 January 2011 |archive-date=18 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318051635/https://www.popsci.com/science/article/2011-01/10-year-old-canadian-girl-youngest-discover-supernova/ |url-status=live }}</ref> === ಆಳವಾದ ಆಕಾಶದ ವಸ್ತುಗಳು === ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್, [[ಕ್ಷೀರಪಥ|ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ]]ಯ ಸಮತಲದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಆಕಾಶ ಗೋಳದ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ . ಅದರಂತೆ, ಅದರ ಗಡಿಯೊಳಗೆ ಅನೇಕ ದೂರದ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. * NGC 2403 ಎಂಬುದು M81 ಗುಂಪಿನ ಗೆಲಕ್ಸಿಯಾಗಿದ್ದು {{sfn|Wilkins|Dunn|2006}}{{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}}, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 12 ಮಿಲಿಯನ್ ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ 0.00043 ರ ಕೆಂಪು ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ. ಇದು ದುರ್ಬಲ ತೋಳುಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರ ಉಬ್ಬನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ದೀರ್ಘವೃತ್ತ ಮತ್ತು ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳ ನಡುವೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. NGC 2403 ಅನ್ನು ಮೊದಲು 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಹರ್ಷಲ್|ವಿಲಿಯಂ ಹರ್ಷಲ್]] ಕಂಡುಹಿಡಿದನು , ಅವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು 8.0 ರ ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು 0.25° ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. * NGC 1502 ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 3,000 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ 6.9 ತೀವ್ರತೆಯ ತೆರೆದ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 45 ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 7.0 ತೀವ್ರತೆಯ ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ..<ref>Revised NGC/IC Data 2013. Dr. Wolfgang Steinicke.</ref> NGC 1502 ಕೆಂಬಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ , ಇದು ಕ್ಷೀರಪಥಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸಿಯೋಪಿಯಾ ಕಡೆಗೆ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 2.5° ಉದ್ದದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸರಪಳಿಯಾಗಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸರಳ ಆದರೆ ಸುಂದರವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಾಗಿದೆ {{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}}. * NGC 1501 ಎಂಬುದು NGC 1502 ರ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು 1.4° ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಹ [[ನೀಹಾರಿಕೆ]]ಯಾಗಿದೆ. [[File:Camelopardalis (Annotated) (camelopardalis-ann).tiff|thumb|upright=1.2|The constellation Camelopardalis showing the IAU boundaries, the constellation stick figure, and labels for its brightest stars. Astrophotograph by Eckhard Slawik, from NOIRLab's [https://noirlab.edu/public/education/constellations/ 88 Constellations] project.]] * ಸ್ಟಾಕ್ 23 ಎಂಬುದು ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸಿಯೋಪಿಯಾ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತೆರೆದ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ''ಪಾಜ್ಮಿನೋಸ್ ಕ್ಲಸ್ಟರ್'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು (ಸಣ್ಣ ದೂರದರ್ಶಕ ''ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ ) ಇರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ'' ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು . * IC 342/Maffei ಗುಂಪಿನ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ IC 342 ಒಂದಾಗಿದೆ . * ಕುಬ್ಜ ಅನಿಯಮಿತ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ NGC 1569 11.9 ಸ್ಟಾರ್‌ಬರ್ಸ್ಟ್ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಾಗಿದ್ದು , ಸುಮಾರು 11 ಮಿಲಿಯನ್ ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. * NGC 2655 ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಲೆಂಟಿಕ್ಯುಲರ್ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯಾಗಿದ್ದು , ದೃಶ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ 10.1 ಆಗಿದೆ. * ''UGC 3697 ಅನ್ನು ಇಂಟೆಗ್ರಲ್ ಸೈನ್ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ಅದರ ಸ್ಥಳ 7:11:4 / +71°50'). * MS0735.6+7421 ಎಂಬುದು 0.216 ರೆಡ್‌ಶಿಫ್ಟ್ ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದು , ಭೂಮಿಯಿಂದ 2.6 ಶತಕೋಟಿ ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ತನ್ನ ಇಂಟ್ರಾಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಇದು ಎಕ್ಸ್-ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರದಲ್ಲಿ ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ . ಈ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ 600,000 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ವ್ಯಾಸದ ಎರಡು ಕುಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಅದರ ಕೇಂದ್ರ ಸೂಪರ್‌ಮ್ಯಾಸಿವ್ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ , ಇದು ವಸ್ತುವಿನ ಜೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ. MS0735.6+7421 ಈ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. * ಟೊಂಬಾಗ್ 5 ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಂದವಾದ ತೆರೆದ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಮಾಣ 8.4 ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಿಂದ 5,800 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಶೇಪ್ಲಿ ವರ್ಗ c ಮತ್ತು ಟ್ರಂಪ್ಲರ್ ವರ್ಗ III 1 r ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ಅನಿಯಮಿತ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ನಕ್ಷತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅದು ಅದರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಹೊಳಪಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 15 ನೇ ಮತ್ತು 16 ನೇ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. * NGC 2146 ಎಂಬುದು 11ನೇ ಪರಿಮಾಣದ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಾಗಿದ್ದು, ನೆರೆಯವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಹನದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿರೂಪಗೊಂಡಿದೆ. * ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ MACS0647-JD ( z = 10.7), ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ. === ಉಲ್ಕಾಪಾತಗಳು === ಮೇ ತಿಂಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಉಲ್ಕಾಪಾತದಲ್ಲಿ 209P/LINEAR ಧೂಮಕೇತುವಿನ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಡ್‌ಗಳು ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ . == ಇತಿಹಾಸ == [[Image:Sidney Hall - Urania's Mirror - Camelopardalis, Tarandus and Custos Messium.jpg|thumb|left|300px|Camelopardalis as depicted in ''[[Urania's Mirror]]'', a set of constellation cards published in London c.1823. Above it are shown the now-abandoned constellations of [[Tarandus (constellation)|Tarandus]] and [[Custos Messium]].<ref>{{cite web |url=https://www.nms.ac.uk/explore-our-collections/collection-search-results/?item_id=218603 |title=The constellations Camelopardalis, Tarandus and Custos Messium |publisher=National Museums Scotland |access-date=25 November 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125204423/https://www.nms.ac.uk/explore-our-collections/collection-search-results/?item_id=218603 |url-status=live }}</ref>]] ''ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ ಅಲ್ಮಾಗೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ'' ಟಾಲೆಮಿಯ 48 ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಲ್ಲ .<ref name="ley196312">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=December 1963 |title=The Names of the Constellations |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v22n02_1963-12#page/n46/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=90–99 }}</ref>. ಇದನ್ನು 1613 ರಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರಸ್ ಪ್ಲಾನ್ಸಿಯಸ್ ರಚಿಸಿದರು. .{{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} ಇದು ಮೊದಲು ಪೀಟರ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೆನ್ ಕೀರೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಗ್ಲೋಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು . ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಜಾಕೋಬ್ ಬಾರ್ಟ್ಸ್ಚ್ ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಟ್ಲಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಜೋಹಾನ್ಸ್ ಹೆವೆಲಿಯಸ್]] ಈ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅದು ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿ ಹೆವೆಲಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡ್ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆವೆಲ್. 1810 ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ರಾಸ್ವೆಲ್ ಅವರು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾರುವ ಅಳಿಲು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಾದ ಸಿಯುರಸ್ ವೋಲನ್ಸ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಂತರದ ನಕ್ಷೆಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಇದನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. <ref>{{cite book | first=Nick | last=Kanas | date=2007 | title=Star maps: history, artistry, and cartography | page=131 | url=https://books.google.com/books?id=bae3LP4tfP4C&pg=PA131 | publisher=Springer | location=New York City | isbn=978-0-387-71668-8 | access-date=14 September 2020 | archive-date=10 November 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231110011257/https://books.google.com/books?id=bae3LP4tfP4C&pg=PA131#v=onepage&q&f=false | url-status=live }}</ref> == ಸಮಾನಾರ್ಥಕಗಳು == ಚೀನೀ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ , ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಪರ್ಪಲ್ ಫರ್ಬಿಡನ್ ಎನ್‌ಕ್ಲೋಸರ್ (紫微垣''Zǐ Wēi Yuán'' ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗುಂಪಿನೊಳಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ . ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.allthesky.com/constellations/camelopardalis/ The Deep Photographic Guide to the Constellations: Camelopardalis] * [http://www.ianridpath.com/startales/camelopardalis.html Star Tales – Camelopardalis] * [https://voyager.jpl.nasa.gov/mission/interstellar-mission/ NASA – Voyager Interstellar Mission Characteristics] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== l5ladw578ietbl5wyda7mqpf3to8o6a 1374171 1374170 2026-05-26T15:29:23Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ನಕ್ಷತ್ರಕೂಟಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1374171 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Databox}} ಕ್ಯಾಮೆಲೊಪಾರ್ಡಸ್ ಅಥವಾ '''ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್''' [[ಆಕಾಶ]]ದಲ್ಲಿರುವ 88 [[ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ|ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಷುವದಂಶ 7 ಗಂ. 40 ಮಿ.-13 ಗಂ. 35 ಮಿ. ಮತ್ತು ಘಂಟಾ ವೃತ್ತಾಂಶ 530-860 ಉ. ಬರಿಗಣ್ಣಿನಿಂದ ಈ ಪುಂಜವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.. ಇದು ಮೂಲತಃ [[ಜಿರಾಫೆ]]ಯ ಹೆಸರು. ದೀರ್ಘಕಂಠ ಎಂದು ಈ ಕಾರಣ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. '''ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್''' ಎಂಬುದು ಉತ್ತರ ಆಕಾಶದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆದರೆ ಮಸುಕಾದ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಾಗಿದ್ದು , ಇದು ಜಿರಾಫೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ . ಈ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವನ್ನು 1612 ಅಥವಾ 1613 ರಲ್ಲಿ [[ಪೆಟ್ರಸ್ ಪ್ಲಾನ್ಸಿಯಸ್]] ಪರಿಚಯಿಸಿದರು<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=-EJOCgAAQBAJ&pg=PA164 |page=164 |title=Knowledge Encyclopedia Space! |publisher=Dorling Kindersley Ltd |year=2015 |isbn=9780241245347 |access-date=14 September 2020 |archive-date=10 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231110011256/https://books.google.com/books?id=-EJOCgAAQBAJ&pg=PA164 |url-status=live }}</ref>{{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} . ಕೆಲವು ಹಳೆಯ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]] ಪುಸ್ತಕಗಳು '''ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಸ್''' ಅಥವಾ '''ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಸ್ ಅನ್ನು''' ಹೆಸರಿನ ಪರ್ಯಾಯ ರೂಪಗಳಾಗಿ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಗೋಳ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆವೃತ್ತಿಯು ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜೆನಿಟಿವ್ ರೂಪಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.{{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ''೧೭೮೫ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]]ನಲ್ಲಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್'' ಎಂಬ ಪದವು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aentry%3Dcamelopardalis |title=camelopardalis |last1=Lewis |first1=Charlton T. |last2=Short |first2=Charles |work=A Latin Dictionary |publisher=[[Perseus Digital Library]] |access-date=8 June 2012 |archive-date=3 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003055440/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=camelopardalis |url-status=live }}</ref> , ಮತ್ತು ಇದು [[ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ|ಗ್ರೀಕ್]] "καμηλοπάρδαλις" ಅಂದರೆ "ಜಿರಾಫೆ",<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dkamhlopa%2Frdalis |title=καμηλοπάρδαλις |first1=Henry George |last1=Liddell |first2=Robert |last2=Scott |work=A Greek-English Lexicon |publisher=Perseus Digital Library |access-date=8 June 2012 |archive-date=3 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003055500/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=kamhlopa%2Frdalis |url-status=live }}</ref> [ κάμηλος" ( ''ಕಾಮೆಲೋಸ್'' ), " ಒಂಟೆ " <ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dka%2Fmhlos |title=κάμηλος |first1=Henry George |last1=Liddell |first2=Robert |last2=Scott |work=A Greek-English Lexicon |publisher=Perseus Digital Library |access-date=8 June 2012 |archive-date=3 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003055529/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=ka%2Fmhlos |url-status=live }}</ref> + "πάρδαλις " ( ''ಪರ್ಡಾಲಿಸ್'' ), "ಚುಕ್ಕೆಗಳುಳ್ಳ", <ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dpa%2Frdalis |title=πάρδαλις |first1=Henry George |last1=Liddell |first2=Robert |last2=Scott |work=A Greek-English Lexicon |publisher=Perseus Digital Library |access-date=8 June 2012 |archive-date=3 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003055540/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=pa%2Frdalis |url-status=live }}</ref> ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಂಟೆಯಂತೆ ಉದ್ದವಾದ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಚಿರತೆ]]ಯಂತೆ ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == [[Image:CamelopardalisCC.jpg|thumb|The constellation Camelopardalis as it can be seen by the naked eye.]] === ನಕ್ಷತ್ರಗಳು === ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ 18 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ [[ನಕ್ಷತ್ರ]]ಗಳು ನಾಲ್ಕನೇ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿವೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಇದು 5.0 ಗಿಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಾಲ್ಕು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. {{sfn|Staal|1988|p=241}} * α ಕ್ಯಾಮ್ ಎಂಬುದು 4.3 ತೀವ್ರತೆಯ ನೀಲಿ-ವರ್ಣದ ಸೂಪರ್‌ಜೈಂಟ್ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯಿಂದ 6,000 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಬರಿಗಣ್ಣಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. {{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} * β ಕ್ಯಾಮ್ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಗೋಚರ ಪ್ರಮಾಣ 4.03 ಆಗಿದೆ. ಈ ನಕ್ಷತ್ರವು ದ್ವಿ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದ್ದು0{{sfn|Norton|1973|pp=118–119}} , 4.0 ಮತ್ತು 8.6 ರ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಕ್ಷತ್ರವು ಭೂಮಿಯಿಂದ 1000 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಸೂಪರ್‌ಜೈಂಟ್ ಆಗಿದೆ.{{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} * ೧೧ ಕ್ಯಾಮ್ ೫.೨ ತೀವ್ರತೆಯ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯಿಂದ ೬೫೦ ಜ್ಯೋತಿರ್ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ತೀವ್ರವಾದ ವರ್ಧನೆಯಿಲ್ಲದೆ ೬.೧ ತೀವ್ರತೆಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ೧೨ ಕ್ಯಾಮ್ , ನಮ್ಮಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದೇ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಇವೆರಡೂ ನಿಜವಾದ ಜೋಡಿ ನಕ್ಷತ್ರವಲ್ಲ; ಅವು ಗಣನೀಯ ಅಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.{{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} * Σ 1694 (ಸ್ಟ್ರೂವ್ 1694, 32H ಕ್ಯಾಮ್) ಭೂಮಿಯಿಂದ 300 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಅವಳಿ ನಕ್ಷತ್ರ . ಎರಡೂ ಘಟಕಗಳು ನೀಲಿ-ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಕ್ಷತ್ರವು 5.4 ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ನಕ್ಷತ್ರವು 5.9 ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. {{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} * ಸಿಎಸ್ ಕ್ಯಾಮ್ ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರ, ಆದರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಯರ್ ಅಥವಾ ಫ್ಲಾಮ್‌ಸ್ಟೀಡ್ ಪದನಾಮವಿಲ್ಲ . ಇದು 4.21 ರ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ {{sfn|Norton|1973|pp=118–119}}. * AAVSO ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿ Z ಕ್ಯಾಮ್ (ಹವ್ಯಾಸಿ [[ದೂರದರ್ಶಕ]]ದ ಗೋಚರತೆಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮಸುಕಾದವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ) ಅನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ <ref>{{cite web| url=http://www.aavso.org/vsots_zcam| title=American Association of Variable Star Observers| access-date=28 January 2015| archive-date=10 September 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120910113103/http://www.aavso.org/vsots_zcam| url-status=live}}</ref>. ಇದು Z ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ ವೇರಿಯಬಲ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಮೂಲಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ . ಇತರ ವೇರಿಯಬಲ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಯು ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ , ವಿಝಡ್ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ , ಮತ್ತು ಮಿರಾ ವೇರಿಯಬಲ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಟಿ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ , ಎಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ , ಮತ್ತು ಆರ್ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ . ಆರ್ ಯು ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ ರಾತ್ರಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಟೈಪ್ II ಸೆಫೀಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ . 2011 ರಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಸೂಪರ್ನೋವಾ]] ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. <ref>{{cite journal |url=http://www.popsci.com/science/article/2011-01/10-year-old-canadian-girl-youngest-discover-supernova |title=10-Year-Old Canadian Girl Is The Youngest Person Ever to Discover a Supernova |last=Boyle |first=Rebecca |access-date=8 June 2012 |journal=Popular Science |date=3 January 2011 |archive-date=18 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318051635/https://www.popsci.com/science/article/2011-01/10-year-old-canadian-girl-youngest-discover-supernova/ |url-status=live }}</ref> === ಆಳವಾದ ಆಕಾಶದ ವಸ್ತುಗಳು === ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್, [[ಕ್ಷೀರಪಥ|ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ]]ಯ ಸಮತಲದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಆಕಾಶ ಗೋಳದ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ . ಅದರಂತೆ, ಅದರ ಗಡಿಯೊಳಗೆ ಅನೇಕ ದೂರದ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. * NGC 2403 ಎಂಬುದು M81 ಗುಂಪಿನ ಗೆಲಕ್ಸಿಯಾಗಿದ್ದು {{sfn|Wilkins|Dunn|2006}}{{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}}, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 12 ಮಿಲಿಯನ್ ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ 0.00043 ರ ಕೆಂಪು ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ. ಇದು ದುರ್ಬಲ ತೋಳುಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರ ಉಬ್ಬನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ದೀರ್ಘವೃತ್ತ ಮತ್ತು ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳ ನಡುವೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. NGC 2403 ಅನ್ನು ಮೊದಲು 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಹರ್ಷಲ್|ವಿಲಿಯಂ ಹರ್ಷಲ್]] ಕಂಡುಹಿಡಿದನು , ಅವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು 8.0 ರ ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು 0.25° ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. * NGC 1502 ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 3,000 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ 6.9 ತೀವ್ರತೆಯ ತೆರೆದ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 45 ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 7.0 ತೀವ್ರತೆಯ ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ..<ref>Revised NGC/IC Data 2013. Dr. Wolfgang Steinicke.</ref> NGC 1502 ಕೆಂಬಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ , ಇದು ಕ್ಷೀರಪಥಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸಿಯೋಪಿಯಾ ಕಡೆಗೆ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 2.5° ಉದ್ದದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸರಪಳಿಯಾಗಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸರಳ ಆದರೆ ಸುಂದರವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಾಗಿದೆ {{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}}. * NGC 1501 ಎಂಬುದು NGC 1502 ರ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು 1.4° ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಹ [[ನೀಹಾರಿಕೆ]]ಯಾಗಿದೆ. [[File:Camelopardalis (Annotated) (camelopardalis-ann).tiff|thumb|upright=1.2|The constellation Camelopardalis showing the IAU boundaries, the constellation stick figure, and labels for its brightest stars. Astrophotograph by Eckhard Slawik, from NOIRLab's [https://noirlab.edu/public/education/constellations/ 88 Constellations] project.]] * ಸ್ಟಾಕ್ 23 ಎಂಬುದು ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸಿಯೋಪಿಯಾ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತೆರೆದ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ''ಪಾಜ್ಮಿನೋಸ್ ಕ್ಲಸ್ಟರ್'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು (ಸಣ್ಣ ದೂರದರ್ಶಕ ''ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ ) ಇರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ'' ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು . * IC 342/Maffei ಗುಂಪಿನ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ IC 342 ಒಂದಾಗಿದೆ . * ಕುಬ್ಜ ಅನಿಯಮಿತ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ NGC 1569 11.9 ಸ್ಟಾರ್‌ಬರ್ಸ್ಟ್ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಾಗಿದ್ದು , ಸುಮಾರು 11 ಮಿಲಿಯನ್ ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. * NGC 2655 ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಲೆಂಟಿಕ್ಯುಲರ್ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯಾಗಿದ್ದು , ದೃಶ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ 10.1 ಆಗಿದೆ. * ''UGC 3697 ಅನ್ನು ಇಂಟೆಗ್ರಲ್ ಸೈನ್ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ಅದರ ಸ್ಥಳ 7:11:4 / +71°50'). * MS0735.6+7421 ಎಂಬುದು 0.216 ರೆಡ್‌ಶಿಫ್ಟ್ ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದು , ಭೂಮಿಯಿಂದ 2.6 ಶತಕೋಟಿ ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ತನ್ನ ಇಂಟ್ರಾಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಇದು ಎಕ್ಸ್-ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರದಲ್ಲಿ ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ . ಈ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ 600,000 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ವ್ಯಾಸದ ಎರಡು ಕುಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಅದರ ಕೇಂದ್ರ ಸೂಪರ್‌ಮ್ಯಾಸಿವ್ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ , ಇದು ವಸ್ತುವಿನ ಜೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ. MS0735.6+7421 ಈ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. * ಟೊಂಬಾಗ್ 5 ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಂದವಾದ ತೆರೆದ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಮಾಣ 8.4 ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಿಂದ 5,800 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಶೇಪ್ಲಿ ವರ್ಗ c ಮತ್ತು ಟ್ರಂಪ್ಲರ್ ವರ್ಗ III 1 r ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ಅನಿಯಮಿತ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ನಕ್ಷತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅದು ಅದರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಹೊಳಪಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 15 ನೇ ಮತ್ತು 16 ನೇ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. * NGC 2146 ಎಂಬುದು 11ನೇ ಪರಿಮಾಣದ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಾಗಿದ್ದು, ನೆರೆಯವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಹನದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿರೂಪಗೊಂಡಿದೆ. * ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ MACS0647-JD ( z = 10.7), ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ. === ಉಲ್ಕಾಪಾತಗಳು === ಮೇ ತಿಂಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಉಲ್ಕಾಪಾತದಲ್ಲಿ 209P/LINEAR ಧೂಮಕೇತುವಿನ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಡ್‌ಗಳು ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ . == ಇತಿಹಾಸ == [[Image:Sidney Hall - Urania's Mirror - Camelopardalis, Tarandus and Custos Messium.jpg|thumb|left|300px|Camelopardalis as depicted in ''[[Urania's Mirror]]'', a set of constellation cards published in London c.1823. Above it are shown the now-abandoned constellations of [[Tarandus (constellation)|Tarandus]] and [[Custos Messium]].<ref>{{cite web |url=https://www.nms.ac.uk/explore-our-collections/collection-search-results/?item_id=218603 |title=The constellations Camelopardalis, Tarandus and Custos Messium |publisher=National Museums Scotland |access-date=25 November 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125204423/https://www.nms.ac.uk/explore-our-collections/collection-search-results/?item_id=218603 |url-status=live }}</ref>]] ''ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ ಅಲ್ಮಾಗೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ'' ಟಾಲೆಮಿಯ 48 ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಲ್ಲ .<ref name="ley196312">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=December 1963 |title=The Names of the Constellations |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v22n02_1963-12#page/n46/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=90–99 }}</ref>. ಇದನ್ನು 1613 ರಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರಸ್ ಪ್ಲಾನ್ಸಿಯಸ್ ರಚಿಸಿದರು. .{{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} ಇದು ಮೊದಲು ಪೀಟರ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೆನ್ ಕೀರೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಗ್ಲೋಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು . ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಜಾಕೋಬ್ ಬಾರ್ಟ್ಸ್ಚ್ ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಟ್ಲಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಜೋಹಾನ್ಸ್ ಹೆವೆಲಿಯಸ್]] ಈ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅದು ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿ ಹೆವೆಲಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡ್ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆವೆಲ್. 1810 ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ರಾಸ್ವೆಲ್ ಅವರು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾರುವ ಅಳಿಲು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಾದ ಸಿಯುರಸ್ ವೋಲನ್ಸ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಂತರದ ನಕ್ಷೆಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಇದನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. <ref>{{cite book | first=Nick | last=Kanas | date=2007 | title=Star maps: history, artistry, and cartography | page=131 | url=https://books.google.com/books?id=bae3LP4tfP4C&pg=PA131 | publisher=Springer | location=New York City | isbn=978-0-387-71668-8 | access-date=14 September 2020 | archive-date=10 November 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231110011257/https://books.google.com/books?id=bae3LP4tfP4C&pg=PA131#v=onepage&q&f=false | url-status=live }}</ref> == ಸಮಾನಾರ್ಥಕಗಳು == ಚೀನೀ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ , ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಪರ್ಪಲ್ ಫರ್ಬಿಡನ್ ಎನ್‌ಕ್ಲೋಸರ್ (紫微垣''Zǐ Wēi Yuán'' ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗುಂಪಿನೊಳಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ . ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.allthesky.com/constellations/camelopardalis/ The Deep Photographic Guide to the Constellations: Camelopardalis] * [http://www.ianridpath.com/startales/camelopardalis.html Star Tales – Camelopardalis] * [https://voyager.jpl.nasa.gov/mission/interstellar-mission/ NASA – Voyager Interstellar Mission Characteristics] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ನಕ್ಷತ್ರಕೂಟಗಳು]] 32epwbm9chnifts7gqw1fdt3211pmmq 1374172 1374171 2026-05-26T15:29:45Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1374172 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Databox}} ಕ್ಯಾಮೆಲೊಪಾರ್ಡಸ್ ಅಥವಾ '''ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್''' [[ಆಕಾಶ]]ದಲ್ಲಿರುವ 88 [[ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ|ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ವಿಷುವದಂಶ 7 ಗಂ. 40 ಮಿ.-13 ಗಂ. 35 ಮಿ. ಮತ್ತು ಘಂಟಾ ವೃತ್ತಾಂಶ 530-860 ಉ. ಬರಿಗಣ್ಣಿನಿಂದ ಈ ಪುಂಜವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.. ಇದು ಮೂಲತಃ [[ಜಿರಾಫೆ]]ಯ ಹೆಸರು. ದೀರ್ಘಕಂಠ ಎಂದು ಈ ಕಾರಣ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. '''ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್''' ಎಂಬುದು ಉತ್ತರ ಆಕಾಶದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆದರೆ ಮಸುಕಾದ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಾಗಿದ್ದು , ಇದು ಜಿರಾಫೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ . ಈ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವನ್ನು 1612 ಅಥವಾ 1613 ರಲ್ಲಿ [[ಪೆಟ್ರಸ್ ಪ್ಲಾನ್ಸಿಯಸ್]] ಪರಿಚಯಿಸಿದರು<ref>{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=-EJOCgAAQBAJ&pg=PA164 |page=164 |title=Knowledge Encyclopedia Space! |publisher=Dorling Kindersley Ltd |year=2015 |isbn=9780241245347 |access-date=14 September 2020 |archive-date=10 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231110011256/https://books.google.com/books?id=-EJOCgAAQBAJ&pg=PA164 |url-status=live }}</ref>{{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} . ಕೆಲವು ಹಳೆಯ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]] ಪುಸ್ತಕಗಳು '''ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಸ್''' ಅಥವಾ '''ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಸ್ ಅನ್ನು''' ಹೆಸರಿನ ಪರ್ಯಾಯ ರೂಪಗಳಾಗಿ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಗೋಳ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆವೃತ್ತಿಯು ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಜೆನಿಟಿವ್ ರೂಪಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.{{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == ''೧೭೮೫ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌]]ನಲ್ಲಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್'' ಎಂಬ ಪದವು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0059%3Aentry%3Dcamelopardalis |title=camelopardalis |last1=Lewis |first1=Charlton T. |last2=Short |first2=Charles |work=A Latin Dictionary |publisher=[[Perseus Digital Library]] |access-date=8 June 2012 |archive-date=3 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003055440/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0059:entry=camelopardalis |url-status=live }}</ref> , ಮತ್ತು ಇದು [[ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ|ಗ್ರೀಕ್]] "καμηλοπάρδαλις" ಅಂದರೆ "ಜಿರಾಫೆ",<ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dkamhlopa%2Frdalis |title=καμηλοπάρδαλις |first1=Henry George |last1=Liddell |first2=Robert |last2=Scott |work=A Greek-English Lexicon |publisher=Perseus Digital Library |access-date=8 June 2012 |archive-date=3 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003055500/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=kamhlopa%2Frdalis |url-status=live }}</ref> [ κάμηλος" ( ''ಕಾಮೆಲೋಸ್'' ), " ಒಂಟೆ " <ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dka%2Fmhlos |title=κάμηλος |first1=Henry George |last1=Liddell |first2=Robert |last2=Scott |work=A Greek-English Lexicon |publisher=Perseus Digital Library |access-date=8 June 2012 |archive-date=3 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003055529/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=ka%2Fmhlos |url-status=live }}</ref> + "πάρδαλις " ( ''ಪರ್ಡಾಲಿಸ್'' ), "ಚುಕ್ಕೆಗಳುಳ್ಳ", <ref>{{cite web |url=https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aentry%3Dpa%2Frdalis |title=πάρδαλις |first1=Henry George |last1=Liddell |first2=Robert |last2=Scott |work=A Greek-English Lexicon |publisher=Perseus Digital Library |access-date=8 June 2012 |archive-date=3 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121003055540/http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus:text:1999.04.0057:entry=pa%2Frdalis |url-status=live }}</ref> ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಒಂಟೆಯಂತೆ ಉದ್ದವಾದ ಕುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತು [[ಚಿರತೆ]]ಯಂತೆ ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == [[Image:CamelopardalisCC.jpg|thumb|The constellation Camelopardalis as it can be seen by the naked eye.]] === ನಕ್ಷತ್ರಗಳು === ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ 18 ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ [[ನಕ್ಷತ್ರ]]ಗಳು ನಾಲ್ಕನೇ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿವೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಇದು 5.0 ಗಿಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಾಲ್ಕು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. {{sfn|Staal|1988|p=241}} * α ಕ್ಯಾಮ್ ಎಂಬುದು 4.3 ತೀವ್ರತೆಯ ನೀಲಿ-ವರ್ಣದ ಸೂಪರ್‌ಜೈಂಟ್ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯಿಂದ 6,000 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಬರಿಗಣ್ಣಿನಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. {{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} * β ಕ್ಯಾಮ್ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಗೋಚರ ಪ್ರಮಾಣ 4.03 ಆಗಿದೆ. ಈ ನಕ್ಷತ್ರವು ದ್ವಿ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದ್ದು0{{sfn|Norton|1973|pp=118–119}} , 4.0 ಮತ್ತು 8.6 ರ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಕ್ಷತ್ರವು ಭೂಮಿಯಿಂದ 1000 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಸೂಪರ್‌ಜೈಂಟ್ ಆಗಿದೆ.{{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} * ೧೧ ಕ್ಯಾಮ್ ೫.೨ ತೀವ್ರತೆಯ ನಕ್ಷತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿಯಿಂದ ೬೫೦ ಜ್ಯೋತಿರ್ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ತೀವ್ರವಾದ ವರ್ಧನೆಯಿಲ್ಲದೆ ೬.೧ ತೀವ್ರತೆಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ೧೨ ಕ್ಯಾಮ್ , ನಮ್ಮಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದೇ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಆದರೆ ಇವೆರಡೂ ನಿಜವಾದ ಜೋಡಿ ನಕ್ಷತ್ರವಲ್ಲ; ಅವು ಗಣನೀಯ ಅಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.{{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} * Σ 1694 (ಸ್ಟ್ರೂವ್ 1694, 32H ಕ್ಯಾಮ್) ಭೂಮಿಯಿಂದ 300 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಅವಳಿ ನಕ್ಷತ್ರ . ಎರಡೂ ಘಟಕಗಳು ನೀಲಿ-ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಕ್ಷತ್ರವು 5.4 ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ದ್ವಿತೀಯ ನಕ್ಷತ್ರವು 5.9 ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. {{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} * ಸಿಎಸ್ ಕ್ಯಾಮ್ ಎರಡನೇ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರ, ಆದರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಯರ್ ಅಥವಾ ಫ್ಲಾಮ್‌ಸ್ಟೀಡ್ ಪದನಾಮವಿಲ್ಲ . ಇದು 4.21 ರ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ {{sfn|Norton|1973|pp=118–119}}. * AAVSO ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಭಾಗವಾಗಿ Z ಕ್ಯಾಮ್ (ಹವ್ಯಾಸಿ [[ದೂರದರ್ಶಕ]]ದ ಗೋಚರತೆಯಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಮಸುಕಾದವರೆಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ) ಅನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ <ref>{{cite web| url=http://www.aavso.org/vsots_zcam| title=American Association of Variable Star Observers| access-date=28 January 2015| archive-date=10 September 2012| archive-url=https://web.archive.org/web/20120910113103/http://www.aavso.org/vsots_zcam| url-status=live}}</ref>. ಇದು Z ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ ವೇರಿಯಬಲ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಮೂಲಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ . ಇತರ ವೇರಿಯಬಲ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳೆಂದರೆ ಯು ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ , ವಿಝಡ್ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ , ಮತ್ತು ಮಿರಾ ವೇರಿಯಬಲ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಟಿ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ , ಎಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ , ಮತ್ತು ಆರ್ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ . ಆರ್ ಯು ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ ರಾತ್ರಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುವ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಟೈಪ್ II ಸೆಫೀಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ . 2011 ರಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಸೂಪರ್ನೋವಾ]] ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. <ref>{{cite journal |url=http://www.popsci.com/science/article/2011-01/10-year-old-canadian-girl-youngest-discover-supernova |title=10-Year-Old Canadian Girl Is The Youngest Person Ever to Discover a Supernova |last=Boyle |first=Rebecca |access-date=8 June 2012 |journal=Popular Science |date=3 January 2011 |archive-date=18 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318051635/https://www.popsci.com/science/article/2011-01/10-year-old-canadian-girl-youngest-discover-supernova/ |url-status=live }}</ref> === ಆಳವಾದ ಆಕಾಶದ ವಸ್ತುಗಳು === ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್, [[ಕ್ಷೀರಪಥ|ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ]]ಯ ಸಮತಲದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿರುವ ಆಕಾಶ ಗೋಳದ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ . ಅದರಂತೆ, ಅದರ ಗಡಿಯೊಳಗೆ ಅನೇಕ ದೂರದ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳು ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. * NGC 2403 ಎಂಬುದು M81 ಗುಂಪಿನ ಗೆಲಕ್ಸಿಯಾಗಿದ್ದು {{sfn|Wilkins|Dunn|2006}}{{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}}, ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 12 ಮಿಲಿಯನ್ ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ 0.00043 ರ ಕೆಂಪು ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ. ಇದು ದುರ್ಬಲ ತೋಳುಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರ ಉಬ್ಬನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ದೀರ್ಘವೃತ್ತ ಮತ್ತು ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳ ನಡುವೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. NGC 2403 ಅನ್ನು ಮೊದಲು 18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಹರ್ಷಲ್|ವಿಲಿಯಂ ಹರ್ಷಲ್]] ಕಂಡುಹಿಡಿದನು , ಅವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು 8.0 ರ ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸರಿಸುಮಾರು 0.25° ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. * NGC 1502 ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 3,000 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ 6.9 ತೀವ್ರತೆಯ ತೆರೆದ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು 45 ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ 7.0 ತೀವ್ರತೆಯ ಎರಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ..<ref>Revised NGC/IC Data 2013. Dr. Wolfgang Steinicke.</ref> NGC 1502 ಕೆಂಬಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ , ಇದು ಕ್ಷೀರಪಥಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸಿಯೋಪಿಯಾ ಕಡೆಗೆ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 2.5° ಉದ್ದದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸರಪಳಿಯಾಗಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸರಳ ಆದರೆ ಸುಂದರವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಾಗಿದೆ {{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}}. * NGC 1501 ಎಂಬುದು NGC 1502 ರ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು 1.4° ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಹ [[ನೀಹಾರಿಕೆ]]ಯಾಗಿದೆ. [[File:Camelopardalis (Annotated) (camelopardalis-ann).tiff|thumb|upright=1.2|The constellation Camelopardalis showing the IAU boundaries, the constellation stick figure, and labels for its brightest stars. Astrophotograph by Eckhard Slawik, from NOIRLab's [https://noirlab.edu/public/education/constellations/ 88 Constellations] project.]] * ಸ್ಟಾಕ್ 23 ಎಂಬುದು ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸಿಯೋಪಿಯಾ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತೆರೆದ ನಕ್ಷತ್ರ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ''ಪಾಜ್ಮಿನೋಸ್ ಕ್ಲಸ್ಟರ್'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು (ಸಣ್ಣ ದೂರದರ್ಶಕ ''ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ ) ಇರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ'' ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು . * IC 342/Maffei ಗುಂಪಿನ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ IC 342 ಒಂದಾಗಿದೆ . * ಕುಬ್ಜ ಅನಿಯಮಿತ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ NGC 1569 11.9 ಸ್ಟಾರ್‌ಬರ್ಸ್ಟ್ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಾಗಿದ್ದು , ಸುಮಾರು 11 ಮಿಲಿಯನ್ ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. * NGC 2655 ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಲೆಂಟಿಕ್ಯುಲರ್ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯಾಗಿದ್ದು , ದೃಶ್ಯ ಪ್ರಮಾಣ 10.1 ಆಗಿದೆ. * ''UGC 3697 ಅನ್ನು ಇಂಟೆಗ್ರಲ್ ಸೈನ್ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ಅದರ ಸ್ಥಳ 7:11:4 / +71°50'). * MS0735.6+7421 ಎಂಬುದು 0.216 ರೆಡ್‌ಶಿಫ್ಟ್ ಹೊಂದಿರುವ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದು , ಭೂಮಿಯಿಂದ 2.6 ಶತಕೋಟಿ ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ತನ್ನ ಇಂಟ್ರಾಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ, ಇದು ಎಕ್ಸ್-ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರದಲ್ಲಿ ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ . ಈ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ 600,000 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ವ್ಯಾಸದ ಎರಡು ಕುಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಅದರ ಕೇಂದ್ರ ಸೂಪರ್‌ಮ್ಯಾಸಿವ್ ಕಪ್ಪು ಕುಳಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ , ಇದು ವಸ್ತುವಿನ ಜೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ. MS0735.6+7421 ಈ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ದೂರದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. * ಟೊಂಬಾಗ್ 5 ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಂದವಾದ ತೆರೆದ ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ. ಇದರ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರಮಾಣ 8.4 ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯಿಂದ 5,800 ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಷಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಶೇಪ್ಲಿ ವರ್ಗ c ಮತ್ತು ಟ್ರಂಪ್ಲರ್ ವರ್ಗ III 1 r ಕ್ಲಸ್ಟರ್ ಆಗಿದೆ, ಅಂದರೆ ಇದು ಅನಿಯಮಿತ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ನಕ್ಷತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅದು ಅದರ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿಲ್ಲ. ಇದು 100 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಹೊಳಪಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ 15 ನೇ ಮತ್ತು 16 ನೇ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ. * NGC 2146 ಎಂಬುದು 11ನೇ ಪರಿಮಾಣದ ನಿರ್ಬಂಧಿತ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಾಗಿದ್ದು, ನೆರೆಯವರೊಂದಿಗಿನ ಸಂವಹನದಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವಿರೂಪಗೊಂಡಿದೆ. * ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ MACS0647-JD ( z = 10.7), ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಇದೆ. === ಉಲ್ಕಾಪಾತಗಳು === ಮೇ ತಿಂಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಉಲ್ಕಾಪಾತದಲ್ಲಿ 209P/LINEAR ಧೂಮಕೇತುವಿನ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಡ್‌ಗಳು ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ . == ಇತಿಹಾಸ == [[Image:Sidney Hall - Urania's Mirror - Camelopardalis, Tarandus and Custos Messium.jpg|thumb|left|300px|Camelopardalis as depicted in ''[[Urania's Mirror]]'', a set of constellation cards published in London c.1823. Above it are shown the now-abandoned constellations of [[Tarandus (constellation)|Tarandus]] and [[Custos Messium]].<ref>{{cite web |url=https://www.nms.ac.uk/explore-our-collections/collection-search-results/?item_id=218603 |title=The constellations Camelopardalis, Tarandus and Custos Messium |publisher=National Museums Scotland |access-date=25 November 2018 |archive-date=25 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181125204423/https://www.nms.ac.uk/explore-our-collections/collection-search-results/?item_id=218603 |url-status=live }}</ref>]] ''ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ ಅಲ್ಮಾಗೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ'' ಟಾಲೆಮಿಯ 48 ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಲ್ಲ .<ref name="ley196312">{{Cite magazine |last=Ley |first=Willy |date=December 1963 |title=The Names of the Constellations |department=For Your Information |url=https://archive.org/stream/Galaxy_v22n02_1963-12#page/n46/mode/1up |magazine=Galaxy Science Fiction |pages=90–99 }}</ref>. ಇದನ್ನು 1613 ರಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರಸ್ ಪ್ಲಾನ್ಸಿಯಸ್ ರಚಿಸಿದರು. .{{sfn|Ridpath|2001|pp=92–93}} ಇದು ಮೊದಲು ಪೀಟರ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೆನ್ ಕೀರೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಗ್ಲೋಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು . ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಜಾಕೋಬ್ ಬಾರ್ಟ್ಸ್ಚ್ ಇದನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಟ್ಲಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಜೋಹಾನ್ಸ್ ಹೆವೆಲಿಯಸ್]] ಈ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅದು ತುಂಬಾ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿ ಹೆವೆಲಿ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡ್ ಎಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆವೆಲ್. 1810 ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ರಾಸ್ವೆಲ್ ಅವರು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾರುವ ಅಳಿಲು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವಾದ ಸಿಯುರಸ್ ವೋಲನ್ಸ್ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಂತರದ ನಕ್ಷೆಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಇದನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. <ref>{{cite book | first=Nick | last=Kanas | date=2007 | title=Star maps: history, artistry, and cartography | page=131 | url=https://books.google.com/books?id=bae3LP4tfP4C&pg=PA131 | publisher=Springer | location=New York City | isbn=978-0-387-71668-8 | access-date=14 September 2020 | archive-date=10 November 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231110011257/https://books.google.com/books?id=bae3LP4tfP4C&pg=PA131#v=onepage&q&f=false | url-status=live }}</ref> == ಸಮಾನಾರ್ಥಕಗಳು == ಚೀನೀ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ , ಕ್ಯಾಮೆಲೋಪರ್ಡಾಲಿಸ್ ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಪರ್ಪಲ್ ಫರ್ಬಿಡನ್ ಎನ್‌ಕ್ಲೋಸರ್ (紫微垣''Zǐ Wēi Yuán'' ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವೃತ್ತಾಕಾರದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗುಂಪಿನೊಳಗೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ . ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.allthesky.com/constellations/camelopardalis/ The Deep Photographic Guide to the Constellations: Camelopardalis] * [http://www.ianridpath.com/startales/camelopardalis.html Star Tales – Camelopardalis] * [https://voyager.jpl.nasa.gov/mission/interstellar-mission/ NASA – Voyager Interstellar Mission Characteristics] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ನಕ್ಷತ್ರಕೂಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನಕ್ಷತ್ರಗಳು]] qnojldfwyg2wwhfdexfcc1okqspyb26 0 179209 1374203 2026-05-27T04:27:44Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1374203 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Caracal | italic_title = no | image = Caracal_on_the_road,_early_morning_in_Kgalagadi_(36173878220) (cropped).jpg | image_caption = Caracal in [[Kgalagadi Transfrontier Park]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |title=''Caracal caracal'' |name-list-style=amp |author=Avgan, B. |author2=Henschel, P. |author3=Ghoddousi, A. |year=2016 |errata=2016 |article-number=e.T3847A102424310 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-2.RLTS.T3847A50650230.en |access-date=15 January 2022}}</ref> | status2 = CITES_A1 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref name=iucn/>{{NoteTag|Only populations of Asia. All other populations are included in Appendix II.}} | genus = Caracal | species = caracal | authority = ([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1776) | subdivision_ranks = Subspecies | subdivision = See text | range_map = Caracal Geographical Range.svg | range_map_caption = Distribution of caracal, 2016<ref name=iucn/> | synonyms = {{collapsible list| *''C. bengalensis'' {{small|(J. B. Fischer, 1829)}} *''C. melanotis'' {{small|[[John Edward Gray|Gray]], 1843}} *''C. melanotix'' {{small|Gray, 1843}} *''C. berberorum'' {{small|Matschie, 1892}} *''C. corylinus'' {{small|(Matschie, 1912)}} *''C. medjerdae'' {{small|(Matschie, 1912)}} *''C. aharonii'' {{small|([[Paul Matschie|Matschie]], 1912)}} *''C. spatzi'' {{small|(Matschie, 1912)}} *''C. roothi'' {{small|(Roberts, 1926)}} *''C. coloniae'' {{small|[[Oldfield Thomas|Thomas]], 1926}} *''C. michaelis'' {{small|Heptner, 1945}} | synonyms_ref = <ref name=MSW3/> }} }} '''ಕ್ಯಾರಕ್ಯಾಲ್''' ಕಾರ್ನಿವೊರ ಗಣದ ಫೆಲಿಡಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಯಾದ ಚತುಷ್ಟಾದ [[ಪ್ರಾಣಿ|ಪ್ರಾಣಿ.]]ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ 1776 ರಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನ್]] ಪ್ರಕೃತಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜೋಹಾನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೇನಿಯಲ್ ವಾನ್ ಶ್ರೆಬರ್ ವಿವರಿಸಿದರು. ಇದರ ಮೂರು ಉಪಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು== ಫೆಲಿಸ್ ಅಥವಾ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾರಕ್ಯಾಲ್ ಎಂಬುದು ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು. ಪರ್ಶಿಯನ್ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಎಂದೂ ಇದನ್ನು ಕರೆಯುವುದಿದೆ. ==ಹೆಸರು== 'ಕ್ಯಾರಕಲ್' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು 1761 ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ಸ್ ಬಫನ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು, ಅವರು ಅದರ [[ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿಶ್]] ಹೆಸರು 'ಕರ್ರಾ-ಕುಲಕ್' ಅಥವಾ 'ಕಾರ-ಕೌಲಾಕ್' ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು, ಇದರರ್ಥ 'ಕಪ್ಪು ಕಿವಿ'.<ref>{{cite book |last1=Buffon |first1=G.-L. L. |year=1761 |chapter=Le Caracal |pages=262–267 |chapter-url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1067248h/f324.item |title=Histoire naturelle, générale et particulière, avec la description du Cabinet du Roi |publisher=L'Imprimerie Royale |location=Paris |volume=IX}}</ref> ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು [[ಮರುಭೂಮಿ]] ಲಿಂಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |title=Carnivores: Meat-eating Mammals |first1=J. P. |last1=Rafferty |publisher=The Rosen Publishing Group |location=New York |year=2011 |isbn=978-1-61530-340-3 |page=117 |chapter=Caracals |chapter-url=https://books.google.com/books?id=EMui7zVOqeUC&pg=PA117}}</ref> ಗ್ರೀಕರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರ 'ಲಿಂಕ್ಸ್' ಬಹುಶ ಇದೇ ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಆಗಿರಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 'ಲಿಂಕ್ಸ್' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಇನ್ನೂ ಇದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈಗಿನ ಜ್ಞಾನದಂತೆ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕುಲವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book |contribution=[[s:Encyclopædia Britannica, Ninth Edition/The Caracal|The Caracal]] |title=Encyclopædia Britannica |edition=9th |volume=V |editor-last=Baynes |editor-first=T. S. |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York |date=1878 |pages=80–81}}</ref> ==ಆವಾಸ== [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]] ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಏಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೆಚ್ಚು.ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್ [[ಸಹಾರಾ ಮರುಭೂಮಿ|ಸಹಾರಾ]]ದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ , ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ, ಇದು [[ಅರೇಬಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ]] , [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ]], [[ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್]] , [[ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್|ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್]] ನಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಕಾಡು]]ಗಳು, ಸವನ್ನಾಗಳು , ಜೌಗು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಅರೆ ಮರುಭೂಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಸಸ್ಯ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ , ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಹೊದಿಕೆಯ ಲಭ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ಇತಿಯೋಪಿಯ|ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್]] ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಂತಹ ಮಲೆನಾಡಿನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ , ಇದು 3,000 ಮೀ (9,800 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. <ref name=kingdon/> ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಡೆಗುವಾ ಟೆಂಬಿಯನ್ ಮಾಸಿಫ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಣಬಹುದು.<ref name=Aerts2019>{{cite book |last1=Aerts |first1=R. |chapter=Forest and woodland vegetation in the highlands of Dogu'a Tembien |title=Geo-trekking in Ethiopia's Tropical Mountains. The Dogu'a Tembien District |date=2019 |editor1=Nyssen J. |editor2=Jacob, M. |editor3=Frankl, A. |publisher=Springer International Publishing |location=Switzerland |series=GeoGuide |isbn=978-3-030-04954-6 |url=https://www.springer.com/gp/book/9783030049546 |pages=261–277}}</ref> [[ಅಬು ಧಾಬಿ|ಅಬುಧಾಬಿ]] ಎಮಿರೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ , 2019 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ ಐನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜೆಬೆಲ್ ಹಫೀತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಟ್ರಾಪ್‌ಗಳಿಂದ ಗಂಡು ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮಾಡಲಾಯಿತು <ref>{{cite journal |author1=Gubiani, R. |name-list-style=amp |author2=Zaabi, R.A. |author3=Chuven, J. |author4=Soorae, P. |year=2020 |title=Rediscovery of Caracal ''Caracal caracal'' (Schreber, 1776) (Mammalia: Carnivora: Felidae) in Abu Dhabi Emirate, UAE |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=12 |issue=16 |pages=17194–17202 |doi=10.11609/jott.5856.12.16.17194-17202 |doi-access=free}}</ref> , ಇದು 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ನಂತರ ಮೊದಲ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಫುಜೈರಾ ಎಮಿರೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ , ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ವಾಡಿ ವುರಾಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು <ref>{{cite web |work=Emirates Nature WWF, United Arab Emirates |title=World Habitat Day: Arabian Caracal rediscovered in UAE's Wadi Wurayah National Park |url=https://www.emiratesnaturewwf.ae/en/press-release/42-world-habitat-day-arabian-caracal-rediscovered-in-uaes-wadi-wurayah-national-park |date=2025 |access-date=2025-11-08}}</ref>. ನೈಋತ್ಯ [[ಟರ್ಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ , ಆಂಟಲ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಗ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಕಲ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.sozcu.com.tr/hayatim/yasam-haberleri/nesli-tukenme-tehlikesi-altindaki-karakulak-muglada-goruldu/|title=Nesli tükenme tehlikesi altındaki karakulak Muğla'da görüldü|website=sozcu.com.tr|publisher=[[Sözcü]]|date=22 January 2023}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author1=Ünal, Y. |name-list-style=amp |author2=Pekin, B. K. |author3=Oğurlu, I. |author4=Süel, H. |author5=Koca, A. |year=2020 |title=Human, domestic animal, Caracal (''Caracal caracal''), and other wildlife species interactions in a Mediterranean forest landscape |journal=European Journal of Wildlife Research |volume=66 |issue=1 |page=5 |doi=10.1007/s10344-019-1343-x |bibcode=2020EJWR...66....5U |s2cid=209339807 |url=https://www.researchgate.net/publication/337930166}}</ref> ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್‌ಗಳನ್ನು ಉಸ್ಟಿಯುರ್ಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕೈಜಿಲ್ಕಮ್ ಮರುಭೂಮಿಯ [[ಮರುಭೂಮಿ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ . 2000 ಮತ್ತು 2017 ರ ನಡುವೆ, 15 ಕ್ಯಾರಕಲ್‍ಗಳನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ನೋಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 11 ಕ್ಯಾರಕಲ್‍ನ್ನು ಕುರಿಗಾಹಿಗಳು ಕೊಂದರು. <ref name=Gritsina2019>{{cite journal |last1=Gritsina |first1=M. |year=2019 |title=The Caracal ''Caracal caracal'' Schreber, 1776 (Mammalia: Carnivora: Felidae) in Uzbekistan |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=11 |issue=4 |pages=13470–13477 |doi=10.11609/jott.4375.11.4.13470-13477 |doi-access=free}}</ref> [[ಇರಾನ್|ಇರಾನ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು ಅಬ್ಬಾಸ್‌ಬಾಬಾದ್ ನೈನ್ ರಿಸರ್ವ್, ಬಹ್ರಾಮ್‌ಗುರ್ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ, ಕವಿರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಯಾಜ್ದ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ <ref>{{cite journal |last1=Farhadinia |first1=M. S. |last2=Akbari |first2=H. |last3=Beheshti |first3=M. |last4=Sadeghi |first4=A. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Ecology and status of the Caracal, ''Caracal caracal'', in Abbasabad Naein Reserve, Iran |journal=Zoology in the Middle East |volume=41 |issue=1 |pages=5–9 |doi=10.1080/09397140.2007.10638221|s2cid=84982794 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Farhadinia |first1=M. S. |last2=Akbari |first2=H. |last3=Beheshti |first3=M. |last4=Sadeghi |first4=A. |last5=Halvani |first5=M. R. |name-list-style=amp |year=2008 |title=Felids of the Abbasabad Naein Reserve, Iran |journal=Cat News |issue=48 |pages=14–16}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Ghoddousi |first1=A. |last2=Ghadirian |first2=T. |last3=Fahimi |first3=H. |name-list-style=amp |year=2009 |title=Status of caracal in Bahram'gur Protected Area, Iran |journal=Cat News |issue=50 |pages=10–13 |url=https://www.researchgate.net/publication/281447280}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mousavi |first1=M. |year=2010 |title=Survey of ''Caracal caracal'' in Kavir National Park in Iran |journal=Journal of Environmental Research and Development |volume=4 |issue=3 |pages=793–795}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Akbari |first1=H. |last2=Azizi |first2=M. |last3=Poor Chitsaz |first3=A. |last4=Nooranian |first4=S. R. |name-list-style=amp |year=2016 |title=Distribution, abundance and activity pattern of caracal (''Caracal caracal'') in Yazd, Iran |journal=Experimental Animal Biology |volume=15 |pages=71–78}}</ref>. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್ [[ಸರಿಸ್ಕಾ ಹುಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ|ಸರಿಸ್ಕಾ ಟೈಗರ್ ರಿಸರ್ವ್]] ಮತ್ತು [[ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ <ref name=Mukherjee_al2004>{{cite journal |author1=Mukherjee, S. |name-list-style=amp |author2=Goyal, S.P. |author3=Johnsingh, A.J.T. |author4=Pitman, M.L. |year=2004 |title=The importance of rodents in the diet of jungle cat (''Felis chaus''), caracal (''Caracal caracal'') and golden jackal (''Canis aureus'') in Sariska Tiger Reserve, Rajasthan, India |journal=Journal of Zoology |volume=262 |issue=4 |pages=405–411 |doi=10.1017/S0952836903004783 |bibcode=2004JZoo..262..405M |url=http://procarnivoros.org.br/pdfs/Shomita_JZool.pdf |access-date=29 March 2020 |archive-date=11 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170811105043/http://procarnivoros.org.br/pdfs/Shomita_JZool.pdf }}</ref><ref>{{cite journal |author1=Singh, R. |name-list-style=amp |author2=Qureshi, Q. |author3=Sankar, K. |author4=Krausman, P.R. |author5=Goyal, S.P. |year=2014 |title=Population and habitat characteristics of caracal in semi-arid landscape, western India |journal=Journal of Arid Environments |volume=103 |pages=92–95 |doi=10.1016/j.jaridenv.2014.01.004|bibcode=2014JArEn.103...92S}}</ref>. ಇದರ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿತರಣೆಯು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] , [[ಗುಜರಾತ್]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ <ref name=Khandal_al2020>{{cite journal |author1=Khandal, D. |author2=Dhar, I. |name-list-style=amp |author3=Reddy, G.V. |year=2020 |title=Historical and current extent of occurrence of the Caracal ''Caracal caracal'' (Schreber, 1776) (Mammalia: Carnivora: Felidae) in India |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=12 |issue=16 |pages=17173–17193 |doi=10.11609/jott.6477.12.16.17173-17193 |doi-access=free}}</ref>. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 100 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು.<ref>{{cite news |url=https://news.mongabay.com/2024/05/ridiculously-rare-photo-catches-asian-caracal-swimming-a-river-in-india/ |title=Ridiculously rare photo catches Asian caracal swimming a river in India |author=Hance, J. |work=Mongabay |date=2024 |access-date=20 May 2024}}</ref> ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ತೋಳ]]ಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು. ದೇಹದ ಬಣ್ಣ ಅಚ್ಚಕಂದು ಅಥವಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸದ ಕೆಂಪು. ಕಣ್ನಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯಬಣ್ಣದ ಒಂದು ಚುಕ್ಕೆ ಇದೆ. [[ಕಿವಿ]]ಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದವಾದ ಕಪ್ಪು ಕೂದಲಿನ ಗೊಂಚಲು ಇದೆ. ಕ್ಯಾರಕ್ಯಾಲ್ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೂರಿ. ಹುಲ್ಲು ಪೊದೆ ಮುಂತಾದೆಡೆ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಭುಜದ ಬಳಿ 40–50 ಸೆಂ.ಮೀ (16–20 ಇಂಚು) ಉದ್ದವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 8–19 ಕೆಜಿ (18–42 ಪೌಂಡ್) ತೂಗುತ್ತದೆ. ==ಆಹಾರ== ಸಣ್ಣ [[ಜಿಂಕೆ]]ಗಳು, [[ಮೊಲ]], [[ಕಾಡುಕೋಳಿ]] ಮೊದಲಾದವು ಇದರ ಮೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ. ==ಉಪಯೋಗ== ಈ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಪಳಗಿಸಿ ಚಿಕ್ಕ ಚತುಷ್ಪಾದಿಗಳನ್ನೂ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನೂ ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Cite web |publisher=IUCN Cat Specialist Group |title=Caracal |url=http://www.catsg.org/index.php?id=111 |access-date=7 April 2015 |archive-date=11 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180911151831/http://www.catsg.org/index.php?id=111 |url-status=dead }} * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20161016020102/http://conservationcatalyst.com/the-caracal-project Caracal Project]}} * [https://www.catsforafrica.co.za/caracal-caracal-caracal/caracal-distribution/ Cats for Africa: Caracal Distribution] * {{cite news |work=The National |location=Abu Dhabi |title=Arabian caracal spotted for first time in Abu Dhabi in 35 years |url=https://www.thenationalnews.com/uae/environment/arabian-caracal-spotted-for-first-time-in-abu-dhabi-in-35-years-1.829133 |date=24 February 2019 |orig-date=23 February 2019 |access-date=2019-02-23}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 6es538kv4rj2cgdyenfxpdubloe78aq 1374204 1374203 2026-05-27T04:29:55Z VASANTH S.N. 728 /* ಆವಾಸ */ 1374204 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Caracal | italic_title = no | image = Caracal_on_the_road,_early_morning_in_Kgalagadi_(36173878220) (cropped).jpg | image_caption = Caracal in [[Kgalagadi Transfrontier Park]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |title=''Caracal caracal'' |name-list-style=amp |author=Avgan, B. |author2=Henschel, P. |author3=Ghoddousi, A. |year=2016 |errata=2016 |article-number=e.T3847A102424310 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-2.RLTS.T3847A50650230.en |access-date=15 January 2022}}</ref> | status2 = CITES_A1 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref name=iucn/>{{NoteTag|Only populations of Asia. All other populations are included in Appendix II.}} | genus = Caracal | species = caracal | authority = ([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1776) | subdivision_ranks = Subspecies | subdivision = See text | range_map = Caracal Geographical Range.svg | range_map_caption = Distribution of caracal, 2016<ref name=iucn/> | synonyms = {{collapsible list| *''C. bengalensis'' {{small|(J. B. Fischer, 1829)}} *''C. melanotis'' {{small|[[John Edward Gray|Gray]], 1843}} *''C. melanotix'' {{small|Gray, 1843}} *''C. berberorum'' {{small|Matschie, 1892}} *''C. corylinus'' {{small|(Matschie, 1912)}} *''C. medjerdae'' {{small|(Matschie, 1912)}} *''C. aharonii'' {{small|([[Paul Matschie|Matschie]], 1912)}} *''C. spatzi'' {{small|(Matschie, 1912)}} *''C. roothi'' {{small|(Roberts, 1926)}} *''C. coloniae'' {{small|[[Oldfield Thomas|Thomas]], 1926}} *''C. michaelis'' {{small|Heptner, 1945}} | synonyms_ref = <ref name=MSW3/> }} }} '''ಕ್ಯಾರಕ್ಯಾಲ್''' ಕಾರ್ನಿವೊರ ಗಣದ ಫೆಲಿಡಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಯಾದ ಚತುಷ್ಟಾದ [[ಪ್ರಾಣಿ|ಪ್ರಾಣಿ.]]ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ 1776 ರಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನ್]] ಪ್ರಕೃತಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜೋಹಾನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೇನಿಯಲ್ ವಾನ್ ಶ್ರೆಬರ್ ವಿವರಿಸಿದರು. ಇದರ ಮೂರು ಉಪಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು== ಫೆಲಿಸ್ ಅಥವಾ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾರಕ್ಯಾಲ್ ಎಂಬುದು ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು. ಪರ್ಶಿಯನ್ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಎಂದೂ ಇದನ್ನು ಕರೆಯುವುದಿದೆ. ==ಹೆಸರು== 'ಕ್ಯಾರಕಲ್' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು 1761 ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ಸ್ ಬಫನ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು, ಅವರು ಅದರ [[ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿಶ್]] ಹೆಸರು 'ಕರ್ರಾ-ಕುಲಕ್' ಅಥವಾ 'ಕಾರ-ಕೌಲಾಕ್' ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು, ಇದರರ್ಥ 'ಕಪ್ಪು ಕಿವಿ'.<ref>{{cite book |last1=Buffon |first1=G.-L. L. |year=1761 |chapter=Le Caracal |pages=262–267 |chapter-url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1067248h/f324.item |title=Histoire naturelle, générale et particulière, avec la description du Cabinet du Roi |publisher=L'Imprimerie Royale |location=Paris |volume=IX}}</ref> ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು [[ಮರುಭೂಮಿ]] ಲಿಂಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |title=Carnivores: Meat-eating Mammals |first1=J. P. |last1=Rafferty |publisher=The Rosen Publishing Group |location=New York |year=2011 |isbn=978-1-61530-340-3 |page=117 |chapter=Caracals |chapter-url=https://books.google.com/books?id=EMui7zVOqeUC&pg=PA117}}</ref> ಗ್ರೀಕರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರ 'ಲಿಂಕ್ಸ್' ಬಹುಶ ಇದೇ ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಆಗಿರಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 'ಲಿಂಕ್ಸ್' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಇನ್ನೂ ಇದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈಗಿನ ಜ್ಞಾನದಂತೆ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕುಲವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book |contribution=[[s:Encyclopædia Britannica, Ninth Edition/The Caracal|The Caracal]] |title=Encyclopædia Britannica |edition=9th |volume=V |editor-last=Baynes |editor-first=T. S. |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York |date=1878 |pages=80–81}}</ref> ==ಆವಾಸ== [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]] ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಏಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೆಚ್ಚು.ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್ [[ಸಹಾರಾ ಮರುಭೂಮಿ|ಸಹಾರಾ]]ದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ , ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ, ಇದು [[ಅರೇಬಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ]] , [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ]], [[ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್]] , [[ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್|ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್]] ನಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಕಾಡು]]ಗಳು, ಸವನ್ನಾಗಳು , ಜೌಗು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಅರೆ ಮರುಭೂಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಸಸ್ಯ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ , ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಹೊದಿಕೆಯ ಲಭ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ಇತಿಯೋಪಿಯ|ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್]] ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಂತಹ ಮಲೆನಾಡಿನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ , ಇದು 3,000 ಮೀ (9,800 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ref name=kingdon>{{cite book |last1=Kingdon |first1=J. |year=1997 |title=The Kingdon Field Guide to African Mammals |publisher=Bloomsbury Publishing Plc |location=London, UK |isbn=978-1472-912-367 |pages=174–179 |edition=2nd}}</ref> These features indicate the onset of [[moulting]] in the hot season, typically in October and November.<ref name=skinner>{{cite book |last1=Skinner |first1=J. D. |last2=Chimimba |first2=C. T. |title=The Mammals of the Southern African Sub-region |date=2005 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge, UK|isbn=978-1107-340-992 |pages=397–400 |chapter=Caracal |edition=3rd |doi=10.1017/CBO9781107340992 |url=https://zotero.org/groups/5435545/items/242BRCPB }}</ref> The hind legs are longer than the forelegs, so the body appears to be sloping downward from the [[rump (animal)|rump]]. ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಡೆಗುವಾ ಟೆಂಬಿಯನ್ ಮಾಸಿಫ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಣಬಹುದು.<ref name=Aerts2019>{{cite book |last1=Aerts |first1=R. |chapter=Forest and woodland vegetation in the highlands of Dogu'a Tembien |title=Geo-trekking in Ethiopia's Tropical Mountains. The Dogu'a Tembien District |date=2019 |editor1=Nyssen J. |editor2=Jacob, M. |editor3=Frankl, A. |publisher=Springer International Publishing |location=Switzerland |series=GeoGuide |isbn=978-3-030-04954-6 |url=https://www.springer.com/gp/book/9783030049546 |pages=261–277}}</ref> [[ಅಬು ಧಾಬಿ|ಅಬುಧಾಬಿ]] ಎಮಿರೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ , 2019 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ ಐನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜೆಬೆಲ್ ಹಫೀತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಟ್ರಾಪ್‌ಗಳಿಂದ ಗಂಡು ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮಾಡಲಾಯಿತು <ref>{{cite journal |author1=Gubiani, R. |name-list-style=amp |author2=Zaabi, R.A. |author3=Chuven, J. |author4=Soorae, P. |year=2020 |title=Rediscovery of Caracal ''Caracal caracal'' (Schreber, 1776) (Mammalia: Carnivora: Felidae) in Abu Dhabi Emirate, UAE |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=12 |issue=16 |pages=17194–17202 |doi=10.11609/jott.5856.12.16.17194-17202 |doi-access=free}}</ref> , ಇದು 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ನಂತರ ಮೊದಲ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಫುಜೈರಾ ಎಮಿರೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ , ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ವಾಡಿ ವುರಾಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು <ref>{{cite web |work=Emirates Nature WWF, United Arab Emirates |title=World Habitat Day: Arabian Caracal rediscovered in UAE's Wadi Wurayah National Park |url=https://www.emiratesnaturewwf.ae/en/press-release/42-world-habitat-day-arabian-caracal-rediscovered-in-uaes-wadi-wurayah-national-park |date=2025 |access-date=2025-11-08}}</ref>. ನೈಋತ್ಯ [[ಟರ್ಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ , ಆಂಟಲ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಗ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಕಲ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.sozcu.com.tr/hayatim/yasam-haberleri/nesli-tukenme-tehlikesi-altindaki-karakulak-muglada-goruldu/|title=Nesli tükenme tehlikesi altındaki karakulak Muğla'da görüldü|website=sozcu.com.tr|publisher=[[Sözcü]]|date=22 January 2023}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author1=Ünal, Y. |name-list-style=amp |author2=Pekin, B. K. |author3=Oğurlu, I. |author4=Süel, H. |author5=Koca, A. |year=2020 |title=Human, domestic animal, Caracal (''Caracal caracal''), and other wildlife species interactions in a Mediterranean forest landscape |journal=European Journal of Wildlife Research |volume=66 |issue=1 |page=5 |doi=10.1007/s10344-019-1343-x |bibcode=2020EJWR...66....5U |s2cid=209339807 |url=https://www.researchgate.net/publication/337930166}}</ref> ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್‌ಗಳನ್ನು ಉಸ್ಟಿಯುರ್ಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕೈಜಿಲ್ಕಮ್ ಮರುಭೂಮಿಯ [[ಮರುಭೂಮಿ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ . 2000 ಮತ್ತು 2017 ರ ನಡುವೆ, 15 ಕ್ಯಾರಕಲ್‍ಗಳನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ನೋಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 11 ಕ್ಯಾರಕಲ್‍ನ್ನು ಕುರಿಗಾಹಿಗಳು ಕೊಂದರು. <ref name=Gritsina2019>{{cite journal |last1=Gritsina |first1=M. |year=2019 |title=The Caracal ''Caracal caracal'' Schreber, 1776 (Mammalia: Carnivora: Felidae) in Uzbekistan |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=11 |issue=4 |pages=13470–13477 |doi=10.11609/jott.4375.11.4.13470-13477 |doi-access=free}}</ref> [[ಇರಾನ್|ಇರಾನ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು ಅಬ್ಬಾಸ್‌ಬಾಬಾದ್ ನೈನ್ ರಿಸರ್ವ್, ಬಹ್ರಾಮ್‌ಗುರ್ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ, ಕವಿರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಯಾಜ್ದ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ <ref>{{cite journal |last1=Farhadinia |first1=M. S. |last2=Akbari |first2=H. |last3=Beheshti |first3=M. |last4=Sadeghi |first4=A. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Ecology and status of the Caracal, ''Caracal caracal'', in Abbasabad Naein Reserve, Iran |journal=Zoology in the Middle East |volume=41 |issue=1 |pages=5–9 |doi=10.1080/09397140.2007.10638221|s2cid=84982794 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Farhadinia |first1=M. S. |last2=Akbari |first2=H. |last3=Beheshti |first3=M. |last4=Sadeghi |first4=A. |last5=Halvani |first5=M. R. |name-list-style=amp |year=2008 |title=Felids of the Abbasabad Naein Reserve, Iran |journal=Cat News |issue=48 |pages=14–16}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Ghoddousi |first1=A. |last2=Ghadirian |first2=T. |last3=Fahimi |first3=H. |name-list-style=amp |year=2009 |title=Status of caracal in Bahram'gur Protected Area, Iran |journal=Cat News |issue=50 |pages=10–13 |url=https://www.researchgate.net/publication/281447280}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mousavi |first1=M. |year=2010 |title=Survey of ''Caracal caracal'' in Kavir National Park in Iran |journal=Journal of Environmental Research and Development |volume=4 |issue=3 |pages=793–795}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Akbari |first1=H. |last2=Azizi |first2=M. |last3=Poor Chitsaz |first3=A. |last4=Nooranian |first4=S. R. |name-list-style=amp |year=2016 |title=Distribution, abundance and activity pattern of caracal (''Caracal caracal'') in Yazd, Iran |journal=Experimental Animal Biology |volume=15 |pages=71–78}}</ref>. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್ [[ಸರಿಸ್ಕಾ ಹುಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ|ಸರಿಸ್ಕಾ ಟೈಗರ್ ರಿಸರ್ವ್]] ಮತ್ತು [[ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ <ref name=Mukherjee_al2004>{{cite journal |author1=Mukherjee, S. |name-list-style=amp |author2=Goyal, S.P. |author3=Johnsingh, A.J.T. |author4=Pitman, M.L. |year=2004 |title=The importance of rodents in the diet of jungle cat (''Felis chaus''), caracal (''Caracal caracal'') and golden jackal (''Canis aureus'') in Sariska Tiger Reserve, Rajasthan, India |journal=Journal of Zoology |volume=262 |issue=4 |pages=405–411 |doi=10.1017/S0952836903004783 |bibcode=2004JZoo..262..405M |url=http://procarnivoros.org.br/pdfs/Shomita_JZool.pdf |access-date=29 March 2020 |archive-date=11 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170811105043/http://procarnivoros.org.br/pdfs/Shomita_JZool.pdf }}</ref><ref>{{cite journal |author1=Singh, R. |name-list-style=amp |author2=Qureshi, Q. |author3=Sankar, K. |author4=Krausman, P.R. |author5=Goyal, S.P. |year=2014 |title=Population and habitat characteristics of caracal in semi-arid landscape, western India |journal=Journal of Arid Environments |volume=103 |pages=92–95 |doi=10.1016/j.jaridenv.2014.01.004|bibcode=2014JArEn.103...92S}}</ref>. ಇದರ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿತರಣೆಯು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] , [[ಗುಜರಾತ್]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ <ref name=Khandal_al2020>{{cite journal |author1=Khandal, D. |author2=Dhar, I. |name-list-style=amp |author3=Reddy, G.V. |year=2020 |title=Historical and current extent of occurrence of the Caracal ''Caracal caracal'' (Schreber, 1776) (Mammalia: Carnivora: Felidae) in India |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=12 |issue=16 |pages=17173–17193 |doi=10.11609/jott.6477.12.16.17173-17193 |doi-access=free}}</ref>. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 100 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು.<ref>{{cite news |url=https://news.mongabay.com/2024/05/ridiculously-rare-photo-catches-asian-caracal-swimming-a-river-in-india/ |title=Ridiculously rare photo catches Asian caracal swimming a river in India |author=Hance, J. |work=Mongabay |date=2024 |access-date=20 May 2024}}</ref> ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ತೋಳ]]ಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು. ದೇಹದ ಬಣ್ಣ ಅಚ್ಚಕಂದು ಅಥವಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸದ ಕೆಂಪು. ಕಣ್ನಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯಬಣ್ಣದ ಒಂದು ಚುಕ್ಕೆ ಇದೆ. [[ಕಿವಿ]]ಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದವಾದ ಕಪ್ಪು ಕೂದಲಿನ ಗೊಂಚಲು ಇದೆ. ಕ್ಯಾರಕ್ಯಾಲ್ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೂರಿ. ಹುಲ್ಲು ಪೊದೆ ಮುಂತಾದೆಡೆ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಭುಜದ ಬಳಿ 40–50 ಸೆಂ.ಮೀ (16–20 ಇಂಚು) ಉದ್ದವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 8–19 ಕೆಜಿ (18–42 ಪೌಂಡ್) ತೂಗುತ್ತದೆ. ==ಆಹಾರ== ಸಣ್ಣ [[ಜಿಂಕೆ]]ಗಳು, [[ಮೊಲ]], [[ಕಾಡುಕೋಳಿ]] ಮೊದಲಾದವು ಇದರ ಮೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ. ==ಉಪಯೋಗ== ಈ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಪಳಗಿಸಿ ಚಿಕ್ಕ ಚತುಷ್ಪಾದಿಗಳನ್ನೂ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನೂ ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Cite web |publisher=IUCN Cat Specialist Group |title=Caracal |url=http://www.catsg.org/index.php?id=111 |access-date=7 April 2015 |archive-date=11 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180911151831/http://www.catsg.org/index.php?id=111 |url-status=dead }} * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20161016020102/http://conservationcatalyst.com/the-caracal-project Caracal Project]}} * [https://www.catsforafrica.co.za/caracal-caracal-caracal/caracal-distribution/ Cats for Africa: Caracal Distribution] * {{cite news |work=The National |location=Abu Dhabi |title=Arabian caracal spotted for first time in Abu Dhabi in 35 years |url=https://www.thenationalnews.com/uae/environment/arabian-caracal-spotted-for-first-time-in-abu-dhabi-in-35-years-1.829133 |date=24 February 2019 |orig-date=23 February 2019 |access-date=2019-02-23}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 5miehdhg4s1tzqlil6idop7u7wt2f36 1374205 1374204 2026-05-27T04:31:17Z VASANTH S.N. 728 /* ಆವಾಸ */ 1374205 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Caracal | italic_title = no | image = Caracal_on_the_road,_early_morning_in_Kgalagadi_(36173878220) (cropped).jpg | image_caption = Caracal in [[Kgalagadi Transfrontier Park]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |title=''Caracal caracal'' |name-list-style=amp |author=Avgan, B. |author2=Henschel, P. |author3=Ghoddousi, A. |year=2016 |errata=2016 |article-number=e.T3847A102424310 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-2.RLTS.T3847A50650230.en |access-date=15 January 2022}}</ref> | status2 = CITES_A1 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref name=iucn/>{{NoteTag|Only populations of Asia. All other populations are included in Appendix II.}} | genus = Caracal | species = caracal | authority = ([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1776) | subdivision_ranks = Subspecies | subdivision = See text | range_map = Caracal Geographical Range.svg | range_map_caption = Distribution of caracal, 2016<ref name=iucn/> | synonyms = {{collapsible list| *''C. bengalensis'' {{small|(J. B. Fischer, 1829)}} *''C. melanotis'' {{small|[[John Edward Gray|Gray]], 1843}} *''C. melanotix'' {{small|Gray, 1843}} *''C. berberorum'' {{small|Matschie, 1892}} *''C. corylinus'' {{small|(Matschie, 1912)}} *''C. medjerdae'' {{small|(Matschie, 1912)}} *''C. aharonii'' {{small|([[Paul Matschie|Matschie]], 1912)}} *''C. spatzi'' {{small|(Matschie, 1912)}} *''C. roothi'' {{small|(Roberts, 1926)}} *''C. coloniae'' {{small|[[Oldfield Thomas|Thomas]], 1926}} *''C. michaelis'' {{small|Heptner, 1945}} | synonyms_ref = <ref name=MSW3/> }} }} '''ಕ್ಯಾರಕ್ಯಾಲ್''' ಕಾರ್ನಿವೊರ ಗಣದ ಫೆಲಿಡಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಯಾದ ಚತುಷ್ಟಾದ [[ಪ್ರಾಣಿ|ಪ್ರಾಣಿ.]]ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ 1776 ರಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನ್]] ಪ್ರಕೃತಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜೋಹಾನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೇನಿಯಲ್ ವಾನ್ ಶ್ರೆಬರ್ ವಿವರಿಸಿದರು. ಇದರ ಮೂರು ಉಪಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು== ಫೆಲಿಸ್ ಅಥವಾ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾರಕ್ಯಾಲ್ ಎಂಬುದು ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು. ಪರ್ಶಿಯನ್ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಎಂದೂ ಇದನ್ನು ಕರೆಯುವುದಿದೆ. ==ಹೆಸರು== 'ಕ್ಯಾರಕಲ್' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು 1761 ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ಸ್ ಬಫನ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು, ಅವರು ಅದರ [[ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿಶ್]] ಹೆಸರು 'ಕರ್ರಾ-ಕುಲಕ್' ಅಥವಾ 'ಕಾರ-ಕೌಲಾಕ್' ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು, ಇದರರ್ಥ 'ಕಪ್ಪು ಕಿವಿ'.<ref>{{cite book |last1=Buffon |first1=G.-L. L. |year=1761 |chapter=Le Caracal |pages=262–267 |chapter-url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1067248h/f324.item |title=Histoire naturelle, générale et particulière, avec la description du Cabinet du Roi |publisher=L'Imprimerie Royale |location=Paris |volume=IX}}</ref> ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು [[ಮರುಭೂಮಿ]] ಲಿಂಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |title=Carnivores: Meat-eating Mammals |first1=J. P. |last1=Rafferty |publisher=The Rosen Publishing Group |location=New York |year=2011 |isbn=978-1-61530-340-3 |page=117 |chapter=Caracals |chapter-url=https://books.google.com/books?id=EMui7zVOqeUC&pg=PA117}}</ref> ಗ್ರೀಕರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರ 'ಲಿಂಕ್ಸ್' ಬಹುಶ ಇದೇ ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಆಗಿರಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 'ಲಿಂಕ್ಸ್' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಇನ್ನೂ ಇದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈಗಿನ ಜ್ಞಾನದಂತೆ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕುಲವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book |contribution=[[s:Encyclopædia Britannica, Ninth Edition/The Caracal|The Caracal]] |title=Encyclopædia Britannica |edition=9th |volume=V |editor-last=Baynes |editor-first=T. S. |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York |date=1878 |pages=80–81}}</ref> ==ಆವಾಸ== [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]] ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಏಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೆಚ್ಚು.ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್ [[ಸಹಾರಾ ಮರುಭೂಮಿ|ಸಹಾರಾ]]ದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ , ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ, ಇದು [[ಅರೇಬಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ]] , [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ]], [[ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್]] , [[ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್|ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್]] ನಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಕಾಡು]]ಗಳು, ಸವನ್ನಾಗಳು , ಜೌಗು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಅರೆ ಮರುಭೂಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಸಸ್ಯ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ , ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಹೊದಿಕೆಯ ಲಭ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ಇತಿಯೋಪಿಯ|ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್]] ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಂತಹ ಮಲೆನಾಡಿನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ , ಇದು 3,000 ಮೀ (9,800 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. <ref name=kingdon>{{cite book |last1=Kingdon |first1=J. |year=1997 |title=The Kingdon Field Guide to African Mammals |publisher=Bloomsbury Publishing Plc |location=London, UK |isbn=978-1472-912-367 |pages=174–179 |edition=2nd}}</ref> ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಡೆಗುವಾ ಟೆಂಬಿಯನ್ ಮಾಸಿಫ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಣಬಹುದು.<ref name=Aerts2019>{{cite book |last1=Aerts |first1=R. |chapter=Forest and woodland vegetation in the highlands of Dogu'a Tembien |title=Geo-trekking in Ethiopia's Tropical Mountains. The Dogu'a Tembien District |date=2019 |editor1=Nyssen J. |editor2=Jacob, M. |editor3=Frankl, A. |publisher=Springer International Publishing |location=Switzerland |series=GeoGuide |isbn=978-3-030-04954-6 |url=https://www.springer.com/gp/book/9783030049546 |pages=261–277}}</ref> [[ಅಬು ಧಾಬಿ|ಅಬುಧಾಬಿ]] ಎಮಿರೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ , 2019 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ ಐನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜೆಬೆಲ್ ಹಫೀತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಟ್ರಾಪ್‌ಗಳಿಂದ ಗಂಡು ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮಾಡಲಾಯಿತು <ref>{{cite journal |author1=Gubiani, R. |name-list-style=amp |author2=Zaabi, R.A. |author3=Chuven, J. |author4=Soorae, P. |year=2020 |title=Rediscovery of Caracal ''Caracal caracal'' (Schreber, 1776) (Mammalia: Carnivora: Felidae) in Abu Dhabi Emirate, UAE |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=12 |issue=16 |pages=17194–17202 |doi=10.11609/jott.5856.12.16.17194-17202 |doi-access=free}}</ref> , ಇದು 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ನಂತರ ಮೊದಲ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಫುಜೈರಾ ಎಮಿರೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ , ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ವಾಡಿ ವುರಾಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು <ref>{{cite web |work=Emirates Nature WWF, United Arab Emirates |title=World Habitat Day: Arabian Caracal rediscovered in UAE's Wadi Wurayah National Park |url=https://www.emiratesnaturewwf.ae/en/press-release/42-world-habitat-day-arabian-caracal-rediscovered-in-uaes-wadi-wurayah-national-park |date=2025 |access-date=2025-11-08}}</ref>. ನೈಋತ್ಯ [[ಟರ್ಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ , ಆಂಟಲ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಗ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಕಲ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.sozcu.com.tr/hayatim/yasam-haberleri/nesli-tukenme-tehlikesi-altindaki-karakulak-muglada-goruldu/|title=Nesli tükenme tehlikesi altındaki karakulak Muğla'da görüldü|website=sozcu.com.tr|publisher=[[Sözcü]]|date=22 January 2023}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author1=Ünal, Y. |name-list-style=amp |author2=Pekin, B. K. |author3=Oğurlu, I. |author4=Süel, H. |author5=Koca, A. |year=2020 |title=Human, domestic animal, Caracal (''Caracal caracal''), and other wildlife species interactions in a Mediterranean forest landscape |journal=European Journal of Wildlife Research |volume=66 |issue=1 |page=5 |doi=10.1007/s10344-019-1343-x |bibcode=2020EJWR...66....5U |s2cid=209339807 |url=https://www.researchgate.net/publication/337930166}}</ref> ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್‌ಗಳನ್ನು ಉಸ್ಟಿಯುರ್ಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕೈಜಿಲ್ಕಮ್ ಮರುಭೂಮಿಯ [[ಮರುಭೂಮಿ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ . 2000 ಮತ್ತು 2017 ರ ನಡುವೆ, 15 ಕ್ಯಾರಕಲ್‍ಗಳನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ನೋಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 11 ಕ್ಯಾರಕಲ್‍ನ್ನು ಕುರಿಗಾಹಿಗಳು ಕೊಂದರು. <ref name=Gritsina2019>{{cite journal |last1=Gritsina |first1=M. |year=2019 |title=The Caracal ''Caracal caracal'' Schreber, 1776 (Mammalia: Carnivora: Felidae) in Uzbekistan |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=11 |issue=4 |pages=13470–13477 |doi=10.11609/jott.4375.11.4.13470-13477 |doi-access=free}}</ref> [[ಇರಾನ್|ಇರಾನ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು ಅಬ್ಬಾಸ್‌ಬಾಬಾದ್ ನೈನ್ ರಿಸರ್ವ್, ಬಹ್ರಾಮ್‌ಗುರ್ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ, ಕವಿರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಯಾಜ್ದ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ <ref>{{cite journal |last1=Farhadinia |first1=M. S. |last2=Akbari |first2=H. |last3=Beheshti |first3=M. |last4=Sadeghi |first4=A. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Ecology and status of the Caracal, ''Caracal caracal'', in Abbasabad Naein Reserve, Iran |journal=Zoology in the Middle East |volume=41 |issue=1 |pages=5–9 |doi=10.1080/09397140.2007.10638221|s2cid=84982794 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Farhadinia |first1=M. S. |last2=Akbari |first2=H. |last3=Beheshti |first3=M. |last4=Sadeghi |first4=A. |last5=Halvani |first5=M. R. |name-list-style=amp |year=2008 |title=Felids of the Abbasabad Naein Reserve, Iran |journal=Cat News |issue=48 |pages=14–16}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Ghoddousi |first1=A. |last2=Ghadirian |first2=T. |last3=Fahimi |first3=H. |name-list-style=amp |year=2009 |title=Status of caracal in Bahram'gur Protected Area, Iran |journal=Cat News |issue=50 |pages=10–13 |url=https://www.researchgate.net/publication/281447280}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mousavi |first1=M. |year=2010 |title=Survey of ''Caracal caracal'' in Kavir National Park in Iran |journal=Journal of Environmental Research and Development |volume=4 |issue=3 |pages=793–795}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Akbari |first1=H. |last2=Azizi |first2=M. |last3=Poor Chitsaz |first3=A. |last4=Nooranian |first4=S. R. |name-list-style=amp |year=2016 |title=Distribution, abundance and activity pattern of caracal (''Caracal caracal'') in Yazd, Iran |journal=Experimental Animal Biology |volume=15 |pages=71–78}}</ref>. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್ [[ಸರಿಸ್ಕಾ ಹುಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ|ಸರಿಸ್ಕಾ ಟೈಗರ್ ರಿಸರ್ವ್]] ಮತ್ತು [[ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ <ref name=Mukherjee_al2004>{{cite journal |author1=Mukherjee, S. |name-list-style=amp |author2=Goyal, S.P. |author3=Johnsingh, A.J.T. |author4=Pitman, M.L. |year=2004 |title=The importance of rodents in the diet of jungle cat (''Felis chaus''), caracal (''Caracal caracal'') and golden jackal (''Canis aureus'') in Sariska Tiger Reserve, Rajasthan, India |journal=Journal of Zoology |volume=262 |issue=4 |pages=405–411 |doi=10.1017/S0952836903004783 |bibcode=2004JZoo..262..405M |url=http://procarnivoros.org.br/pdfs/Shomita_JZool.pdf |access-date=29 March 2020 |archive-date=11 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170811105043/http://procarnivoros.org.br/pdfs/Shomita_JZool.pdf }}</ref><ref>{{cite journal |author1=Singh, R. |name-list-style=amp |author2=Qureshi, Q. |author3=Sankar, K. |author4=Krausman, P.R. |author5=Goyal, S.P. |year=2014 |title=Population and habitat characteristics of caracal in semi-arid landscape, western India |journal=Journal of Arid Environments |volume=103 |pages=92–95 |doi=10.1016/j.jaridenv.2014.01.004|bibcode=2014JArEn.103...92S}}</ref>. ಇದರ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿತರಣೆಯು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] , [[ಗುಜರಾತ್]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ <ref name=Khandal_al2020>{{cite journal |author1=Khandal, D. |author2=Dhar, I. |name-list-style=amp |author3=Reddy, G.V. |year=2020 |title=Historical and current extent of occurrence of the Caracal ''Caracal caracal'' (Schreber, 1776) (Mammalia: Carnivora: Felidae) in India |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=12 |issue=16 |pages=17173–17193 |doi=10.11609/jott.6477.12.16.17173-17193 |doi-access=free}}</ref>. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 100 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು.<ref>{{cite news |url=https://news.mongabay.com/2024/05/ridiculously-rare-photo-catches-asian-caracal-swimming-a-river-in-india/ |title=Ridiculously rare photo catches Asian caracal swimming a river in India |author=Hance, J. |work=Mongabay |date=2024 |access-date=20 May 2024}}</ref> ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ತೋಳ]]ಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು. ದೇಹದ ಬಣ್ಣ ಅಚ್ಚಕಂದು ಅಥವಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸದ ಕೆಂಪು. ಕಣ್ನಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯಬಣ್ಣದ ಒಂದು ಚುಕ್ಕೆ ಇದೆ. [[ಕಿವಿ]]ಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದವಾದ ಕಪ್ಪು ಕೂದಲಿನ ಗೊಂಚಲು ಇದೆ. ಕ್ಯಾರಕ್ಯಾಲ್ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೂರಿ. ಹುಲ್ಲು ಪೊದೆ ಮುಂತಾದೆಡೆ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಭುಜದ ಬಳಿ 40–50 ಸೆಂ.ಮೀ (16–20 ಇಂಚು) ಉದ್ದವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 8–19 ಕೆಜಿ (18–42 ಪೌಂಡ್) ತೂಗುತ್ತದೆ. ==ಆಹಾರ== ಸಣ್ಣ [[ಜಿಂಕೆ]]ಗಳು, [[ಮೊಲ]], [[ಕಾಡುಕೋಳಿ]] ಮೊದಲಾದವು ಇದರ ಮೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ. ==ಉಪಯೋಗ== ಈ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಪಳಗಿಸಿ ಚಿಕ್ಕ ಚತುಷ್ಪಾದಿಗಳನ್ನೂ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನೂ ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Cite web |publisher=IUCN Cat Specialist Group |title=Caracal |url=http://www.catsg.org/index.php?id=111 |access-date=7 April 2015 |archive-date=11 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180911151831/http://www.catsg.org/index.php?id=111 |url-status=dead }} * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20161016020102/http://conservationcatalyst.com/the-caracal-project Caracal Project]}} * [https://www.catsforafrica.co.za/caracal-caracal-caracal/caracal-distribution/ Cats for Africa: Caracal Distribution] * {{cite news |work=The National |location=Abu Dhabi |title=Arabian caracal spotted for first time in Abu Dhabi in 35 years |url=https://www.thenationalnews.com/uae/environment/arabian-caracal-spotted-for-first-time-in-abu-dhabi-in-35-years-1.829133 |date=24 February 2019 |orig-date=23 February 2019 |access-date=2019-02-23}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== m48robsh5i7noq91y8xy7fuh75isy8b 1374206 1374205 2026-05-27T04:33:12Z VASANTH S.N. 728 1374206 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Caracal | italic_title = no | image = Caracal_on_the_road,_early_morning_in_Kgalagadi_(36173878220) (cropped).jpg | image_caption = Caracal in [[Kgalagadi Transfrontier Park]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |title=''Caracal caracal'' |name-list-style=amp |author=Avgan, B. |author2=Henschel, P. |author3=Ghoddousi, A. |year=2016 |errata=2016 |article-number=e.T3847A102424310 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-2.RLTS.T3847A50650230.en |access-date=15 January 2022}}</ref> | status2 = CITES_A1 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref name=iucn/>{{NoteTag|Only populations of Asia. All other populations are included in Appendix II.}} | genus = Caracal | species = caracal | authority = ([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1776) | subdivision_ranks = Subspecies | subdivision = See text | range_map = Caracal Geographical Range.svg | range_map_caption = Distribution of caracal, 2016<ref name=iucn/> | synonyms = {{collapsible list| *''C. bengalensis'' {{small|(J. B. Fischer, 1829)}} *''C. melanotis'' {{small|[[John Edward Gray|Gray]], 1843}} *''C. melanotix'' {{small|Gray, 1843}} *''C. berberorum'' {{small|Matschie, 1892}} *''C. corylinus'' {{small|(Matschie, 1912)}} *''C. medjerdae'' {{small|(Matschie, 1912)}} *''C. aharonii'' {{small|([[Paul Matschie|Matschie]], 1912)}} *''C. spatzi'' {{small|(Matschie, 1912)}} *''C. roothi'' {{small|(Roberts, 1926)}} *''C. coloniae'' {{small|[[Oldfield Thomas|Thomas]], 1926}} *''C. michaelis'' {{small|Heptner, 1945}} | synonyms_ref = <ref name=MSW3/> }} }} '''ಕ್ಯಾರಕ್ಯಾಲ್''' ಕಾರ್ನಿವೊರ ಗಣದ ಫೆಲಿಡಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಯಾದ ಚತುಷ್ಟಾದ [[ಪ್ರಾಣಿ|ಪ್ರಾಣಿ.]]ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ 1776 ರಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನ್]] ಪ್ರಕೃತಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜೋಹಾನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೇನಿಯಲ್ ವಾನ್ ಶ್ರೆಬರ್ ವಿವರಿಸಿದರು. ಇದರ ಮೂರು ಉಪಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು== ಫೆಲಿಸ್ ಅಥವಾ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾರಕ್ಯಾಲ್ ಎಂಬುದು ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು. ಪರ್ಶಿಯನ್ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಎಂದೂ ಇದನ್ನು ಕರೆಯುವುದಿದೆ. ==ಹೆಸರು== 'ಕ್ಯಾರಕಲ್' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು 1761 ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ಸ್ ಬಫನ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು, ಅವರು ಅದರ [[ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿಶ್]] ಹೆಸರು 'ಕರ್ರಾ-ಕುಲಕ್' ಅಥವಾ 'ಕಾರ-ಕೌಲಾಕ್' ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು, ಇದರರ್ಥ 'ಕಪ್ಪು ಕಿವಿ'.<ref>{{cite book |last1=Buffon |first1=G.-L. L. |year=1761 |chapter=Le Caracal |pages=262–267 |chapter-url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1067248h/f324.item |title=Histoire naturelle, générale et particulière, avec la description du Cabinet du Roi |publisher=L'Imprimerie Royale |location=Paris |volume=IX}}</ref> ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು [[ಮರುಭೂಮಿ]] ಲಿಂಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |title=Carnivores: Meat-eating Mammals |first1=J. P. |last1=Rafferty |publisher=The Rosen Publishing Group |location=New York |year=2011 |isbn=978-1-61530-340-3 |page=117 |chapter=Caracals |chapter-url=https://books.google.com/books?id=EMui7zVOqeUC&pg=PA117}}</ref> ಗ್ರೀಕರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರ 'ಲಿಂಕ್ಸ್' ಬಹುಶ ಇದೇ ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಆಗಿರಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 'ಲಿಂಕ್ಸ್' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಇನ್ನೂ ಇದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈಗಿನ ಜ್ಞಾನದಂತೆ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕುಲವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book |contribution=[[s:Encyclopædia Britannica, Ninth Edition/The Caracal|The Caracal]] |title=Encyclopædia Britannica |edition=9th |volume=V |editor-last=Baynes |editor-first=T. S. |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York |date=1878 |pages=80–81}}</ref> ==ಆವಾಸ== [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]] ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಏಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೆಚ್ಚು.ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್ [[ಸಹಾರಾ ಮರುಭೂಮಿ|ಸಹಾರಾ]]ದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ , ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ, ಇದು [[ಅರೇಬಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ]] , [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ]], [[ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್]] , [[ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್|ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್]] ನಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಕಾಡು]]ಗಳು, ಸವನ್ನಾಗಳು , ಜೌಗು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಅರೆ ಮರುಭೂಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಸಸ್ಯ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ , ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಹೊದಿಕೆಯ ಲಭ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ಇತಿಯೋಪಿಯ|ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್]] ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಂತಹ ಮಲೆನಾಡಿನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ , ಇದು 3,000 ಮೀ (9,800 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. <ref name=kingdon>{{cite book |last1=Kingdon |first1=J. |year=1997 |title=The Kingdon Field Guide to African Mammals |publisher=Bloomsbury Publishing Plc |location=London, UK |isbn=978-1472-912-367 |pages=174–179 |edition=2nd}}</ref> ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಡೆಗುವಾ ಟೆಂಬಿಯನ್ ಮಾಸಿಫ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಣಬಹುದು.<ref name=Aerts2019>{{cite book |last1=Aerts |first1=R. |chapter=Forest and woodland vegetation in the highlands of Dogu'a Tembien |title=Geo-trekking in Ethiopia's Tropical Mountains. The Dogu'a Tembien District |date=2019 |editor1=Nyssen J. |editor2=Jacob, M. |editor3=Frankl, A. |publisher=Springer International Publishing |location=Switzerland |series=GeoGuide |isbn=978-3-030-04954-6 |url=https://www.springer.com/gp/book/9783030049546 |pages=261–277}}</ref> [[ಅಬು ಧಾಬಿ|ಅಬುಧಾಬಿ]] ಎಮಿರೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ , 2019 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ ಐನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜೆಬೆಲ್ ಹಫೀತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಟ್ರಾಪ್‌ಗಳಿಂದ ಗಂಡು ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮಾಡಲಾಯಿತು <ref>{{cite journal |author1=Gubiani, R. |name-list-style=amp |author2=Zaabi, R.A. |author3=Chuven, J. |author4=Soorae, P. |year=2020 |title=Rediscovery of Caracal ''Caracal caracal'' (Schreber, 1776) (Mammalia: Carnivora: Felidae) in Abu Dhabi Emirate, UAE |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=12 |issue=16 |pages=17194–17202 |doi=10.11609/jott.5856.12.16.17194-17202 |doi-access=free}}</ref> , ಇದು 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ನಂತರ ಮೊದಲ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಫುಜೈರಾ ಎಮಿರೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ , ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ವಾಡಿ ವುರಾಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು <ref>{{cite web |work=Emirates Nature WWF, United Arab Emirates |title=World Habitat Day: Arabian Caracal rediscovered in UAE's Wadi Wurayah National Park |url=https://www.emiratesnaturewwf.ae/en/press-release/42-world-habitat-day-arabian-caracal-rediscovered-in-uaes-wadi-wurayah-national-park |date=2025 |access-date=2025-11-08}}</ref>. ನೈಋತ್ಯ [[ಟರ್ಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ , ಆಂಟಲ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಗ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಕಲ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.sozcu.com.tr/hayatim/yasam-haberleri/nesli-tukenme-tehlikesi-altindaki-karakulak-muglada-goruldu/|title=Nesli tükenme tehlikesi altındaki karakulak Muğla'da görüldü|website=sozcu.com.tr|publisher=[[Sözcü]]|date=22 January 2023}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author1=Ünal, Y. |name-list-style=amp |author2=Pekin, B. K. |author3=Oğurlu, I. |author4=Süel, H. |author5=Koca, A. |year=2020 |title=Human, domestic animal, Caracal (''Caracal caracal''), and other wildlife species interactions in a Mediterranean forest landscape |journal=European Journal of Wildlife Research |volume=66 |issue=1 |page=5 |doi=10.1007/s10344-019-1343-x |bibcode=2020EJWR...66....5U |s2cid=209339807 |url=https://www.researchgate.net/publication/337930166}}</ref> ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್‌ಗಳನ್ನು ಉಸ್ಟಿಯುರ್ಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕೈಜಿಲ್ಕಮ್ ಮರುಭೂಮಿಯ [[ಮರುಭೂಮಿ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ . 2000 ಮತ್ತು 2017 ರ ನಡುವೆ, 15 ಕ್ಯಾರಕಲ್‍ಗಳನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ನೋಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 11 ಕ್ಯಾರಕಲ್‍ನ್ನು ಕುರಿಗಾಹಿಗಳು ಕೊಂದರು. <ref name=Gritsina2019>{{cite journal |last1=Gritsina |first1=M. |year=2019 |title=The Caracal ''Caracal caracal'' Schreber, 1776 (Mammalia: Carnivora: Felidae) in Uzbekistan |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=11 |issue=4 |pages=13470–13477 |doi=10.11609/jott.4375.11.4.13470-13477 |doi-access=free}}</ref> [[ಇರಾನ್|ಇರಾನ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು ಅಬ್ಬಾಸ್‌ಬಾಬಾದ್ ನೈನ್ ರಿಸರ್ವ್, ಬಹ್ರಾಮ್‌ಗುರ್ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ, ಕವಿರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಯಾಜ್ದ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ <ref>{{cite journal |last1=Farhadinia |first1=M. S. |last2=Akbari |first2=H. |last3=Beheshti |first3=M. |last4=Sadeghi |first4=A. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Ecology and status of the Caracal, ''Caracal caracal'', in Abbasabad Naein Reserve, Iran |journal=Zoology in the Middle East |volume=41 |issue=1 |pages=5–9 |doi=10.1080/09397140.2007.10638221|s2cid=84982794 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Farhadinia |first1=M. S. |last2=Akbari |first2=H. |last3=Beheshti |first3=M. |last4=Sadeghi |first4=A. |last5=Halvani |first5=M. R. |name-list-style=amp |year=2008 |title=Felids of the Abbasabad Naein Reserve, Iran |journal=Cat News |issue=48 |pages=14–16}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Ghoddousi |first1=A. |last2=Ghadirian |first2=T. |last3=Fahimi |first3=H. |name-list-style=amp |year=2009 |title=Status of caracal in Bahram'gur Protected Area, Iran |journal=Cat News |issue=50 |pages=10–13 |url=https://www.researchgate.net/publication/281447280}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mousavi |first1=M. |year=2010 |title=Survey of ''Caracal caracal'' in Kavir National Park in Iran |journal=Journal of Environmental Research and Development |volume=4 |issue=3 |pages=793–795}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Akbari |first1=H. |last2=Azizi |first2=M. |last3=Poor Chitsaz |first3=A. |last4=Nooranian |first4=S. R. |name-list-style=amp |year=2016 |title=Distribution, abundance and activity pattern of caracal (''Caracal caracal'') in Yazd, Iran |journal=Experimental Animal Biology |volume=15 |pages=71–78}}</ref>. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್ [[ಸರಿಸ್ಕಾ ಹುಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ|ಸರಿಸ್ಕಾ ಟೈಗರ್ ರಿಸರ್ವ್]] ಮತ್ತು [[ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ <ref name=Mukherjee_al2004>{{cite journal |author1=Mukherjee, S. |name-list-style=amp |author2=Goyal, S.P. |author3=Johnsingh, A.J.T. |author4=Pitman, M.L. |year=2004 |title=The importance of rodents in the diet of jungle cat (''Felis chaus''), caracal (''Caracal caracal'') and golden jackal (''Canis aureus'') in Sariska Tiger Reserve, Rajasthan, India |journal=Journal of Zoology |volume=262 |issue=4 |pages=405–411 |doi=10.1017/S0952836903004783 |bibcode=2004JZoo..262..405M |url=http://procarnivoros.org.br/pdfs/Shomita_JZool.pdf |access-date=29 March 2020 |archive-date=11 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170811105043/http://procarnivoros.org.br/pdfs/Shomita_JZool.pdf }}</ref><ref>{{cite journal |author1=Singh, R. |name-list-style=amp |author2=Qureshi, Q. |author3=Sankar, K. |author4=Krausman, P.R. |author5=Goyal, S.P. |year=2014 |title=Population and habitat characteristics of caracal in semi-arid landscape, western India |journal=Journal of Arid Environments |volume=103 |pages=92–95 |doi=10.1016/j.jaridenv.2014.01.004|bibcode=2014JArEn.103...92S}}</ref>. ಇದರ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿತರಣೆಯು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] , [[ಗುಜರಾತ್]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ <ref name=Khandal_al2020>{{cite journal |author1=Khandal, D. |author2=Dhar, I. |name-list-style=amp |author3=Reddy, G.V. |year=2020 |title=Historical and current extent of occurrence of the Caracal ''Caracal caracal'' (Schreber, 1776) (Mammalia: Carnivora: Felidae) in India |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=12 |issue=16 |pages=17173–17193 |doi=10.11609/jott.6477.12.16.17173-17193 |doi-access=free}}</ref>. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 100 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು.<ref>{{cite news |url=https://news.mongabay.com/2024/05/ridiculously-rare-photo-catches-asian-caracal-swimming-a-river-in-india/ |title=Ridiculously rare photo catches Asian caracal swimming a river in India |author=Hance, J. |work=Mongabay |date=2024 |access-date=20 May 2024}}</ref> ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ತೋಳ]]ಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು. ದೇಹದ ಬಣ್ಣ ಅಚ್ಚಕಂದು ಅಥವಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸದ ಕೆಂಪು. ಕಣ್ನಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯಬಣ್ಣದ ಒಂದು ಚುಕ್ಕೆ ಇದೆ. [[ಕಿವಿ]]ಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದವಾದ ಕಪ್ಪು ಕೂದಲಿನ ಗೊಂಚಲು ಇದೆ. ಕ್ಯಾರಕ್ಯಾಲ್ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೂರಿ. ಹುಲ್ಲು ಪೊದೆ ಮುಂತಾದೆಡೆ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಭುಜದ ಬಳಿ 40–50 ಸೆಂ.ಮೀ (16–20 ಇಂಚು) ಉದ್ದವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 8–19 ಕೆಜಿ (18–42 ಪೌಂಡ್) ತೂಗುತ್ತದೆ. ==ಆಹಾರ== ಸಣ್ಣ [[ಜಿಂಕೆ]]ಗಳು, [[ಮೊಲ]], [[ಕಾಡುಕೋಳಿ]] ಮೊದಲಾದವು ಇದರ ಮೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ. ==ಉಪಯೋಗ== ಈ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಪಳಗಿಸಿ ಚಿಕ್ಕ ಚತುಷ್ಪಾದಿಗಳನ್ನೂ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನೂ ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Cite web |publisher=IUCN Cat Specialist Group |title=Caracal |url=http://www.catsg.org/index.php?id=111 |access-date=7 April 2015 |archive-date=11 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180911151831/http://www.catsg.org/index.php?id=111 |url-status=dead }} * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20161016020102/http://conservationcatalyst.com/the-caracal-project Caracal Project]}} * [https://www.catsforafrica.co.za/caracal-caracal-caracal/caracal-distribution/ Cats for Africa: Caracal Distribution] * {{cite news |work=The National |location=Abu Dhabi |title=Arabian caracal spotted for first time in Abu Dhabi in 35 years |url=https://www.thenationalnews.com/uae/environment/arabian-caracal-spotted-for-first-time-in-abu-dhabi-in-35-years-1.829133 |date=24 February 2019 |orig-date=23 February 2019 |access-date=2019-02-23}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 0ot4htobylhfqbr2hotbhpke54sguru 0 179210 1374213 2026-05-27T05:05:04Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1374213 wikitext text/x-wiki '''ಕ್ಯಾರವೆ ಎಣ್ಣೆ''' ಕ್ಯಾರವೆ ([[ಜೀರಿಗೆ]]) ಬೀಜದಲ್ಲಿರುವ ಬಣ್ಣರಹಿತ ಅಥವಾ ನಸು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಹಿತವಾಸನೆಯ ಎಣ್ಣೆ. ಇದರ ಗಿಡದ ಹೆಸರು ಕ್ಯಾರಮ್ ಕರ್ವಿ. ==ಹರಡುವಿಕೆ== ಪ್ರಪಂಚದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಗಿಡ ಉಂಟು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದು ಚಳಿಗಾಲದ ಬೆಳೆ. 9,000'-12,000' ಎತ್ತರದಲ್ಲಿನ [[ಕಾಶ್ಮೀರ]], ಕುಮಾಂವ್, ಘರ್‍ವಾಲ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬೇಸಗೆಯ ಬೆಳೆ. [[ಹಿಮಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಡು ಬೆಳೆ. ==ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವಿಕೆ== ಈ ಎಣ್ಣೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಆವಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಟ್ಟಿಯಿಳಿಸಿದಾಗ [[ಎಣ್ಣೆ]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ನೀರಿನ ಆವಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಈಚೆ ಬರುತ್ತದೆ. [[ಆವಿ]]ಯನ್ನು ತಂಪು ಮಾಡಿದಾಗ ಎಣ್ಣೆ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತದೆ. 100 ಗ್ರಾಂ ಬೀಜದಿಂದ 3.5-5.2 ಗ್ರಾಮಿನಷ್ಟು ಎಣ್ಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ==ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶಗಳು== ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 53%-63% ರಷ್ಟು ಸುವಾಸನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಕಾರ್ವೊನ್ ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕ ಇದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಟರ್‍ಪೀನಿನ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕಾರ್‍ವೀನ್ ಮತ್ತು ಸೈಮೀನ್, ಲಿಮೊನೀನ್ ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳೂ ಅಲ್ಲದೆ [[ಪ್ರೋಟೀನ್|ಪ್ರೋಟೀನು]], [[ಅಂಟು]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಮ್|ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ]] ಆಕ್ಸಲೇಟುಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಎಣ್ಣೆ 90%ರ [[ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್|ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿ]]ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವೂ 80%ರ ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಏಳು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವೂ ವಿಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== ಕ್ಯಾರವೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಉಪಯೋಗ ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುವಾಸನಾ ತೈಲಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟು. ಇದನ್ನು ಹಿತವಾಸನೆ ಕಟ್ಟಲು ಹಾಗೂ ಹಸಿವು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಹೊಟ್ಟೆಯ ನೋವಿನ ಮತ್ತು ಅಜೀರ್ಣದ ಮದ್ದುಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾರ್ವೋನನ್ನು ತೆಗೆದ ಮೇಲೆ ಉಳಿದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು [[ಸಾಬೂನು]]ಗಳಿಗೆ ಸುವಾಸನೆ ಕಟ್ಟಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಕಾಡುಜೀರಿಗೆ]]ಯಿಂದ ಬಂದ ಎಣ್ಣೆಗೆ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಉಪಯೋಗ [[ವೈನ್ತಯಾರಿಕೆ|ವೈನ್]] ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ಸಾಬೂನಿನ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಜೀರಿಗೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿಯೇ ಅಡುಗೆಗೂ ಕೇಕ್ ಮುಂತಾದವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== hpgtqgzrwg9h4m3jt6d1agbyhy7sm9h 1374214 1374213 2026-05-27T05:05:23Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಎಣ್ಣೆಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1374214 wikitext text/x-wiki '''ಕ್ಯಾರವೆ ಎಣ್ಣೆ''' ಕ್ಯಾರವೆ ([[ಜೀರಿಗೆ]]) ಬೀಜದಲ್ಲಿರುವ ಬಣ್ಣರಹಿತ ಅಥವಾ ನಸು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಹಿತವಾಸನೆಯ ಎಣ್ಣೆ. ಇದರ ಗಿಡದ ಹೆಸರು ಕ್ಯಾರಮ್ ಕರ್ವಿ. ==ಹರಡುವಿಕೆ== ಪ್ರಪಂಚದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಗಿಡ ಉಂಟು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದು ಚಳಿಗಾಲದ ಬೆಳೆ. 9,000'-12,000' ಎತ್ತರದಲ್ಲಿನ [[ಕಾಶ್ಮೀರ]], ಕುಮಾಂವ್, ಘರ್‍ವಾಲ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬೇಸಗೆಯ ಬೆಳೆ. [[ಹಿಮಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಡು ಬೆಳೆ. ==ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವಿಕೆ== ಈ ಎಣ್ಣೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಆವಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಟ್ಟಿಯಿಳಿಸಿದಾಗ [[ಎಣ್ಣೆ]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ನೀರಿನ ಆವಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಈಚೆ ಬರುತ್ತದೆ. [[ಆವಿ]]ಯನ್ನು ತಂಪು ಮಾಡಿದಾಗ ಎಣ್ಣೆ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತದೆ. 100 ಗ್ರಾಂ ಬೀಜದಿಂದ 3.5-5.2 ಗ್ರಾಮಿನಷ್ಟು ಎಣ್ಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ==ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶಗಳು== ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 53%-63% ರಷ್ಟು ಸುವಾಸನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಕಾರ್ವೊನ್ ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕ ಇದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಟರ್‍ಪೀನಿನ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕಾರ್‍ವೀನ್ ಮತ್ತು ಸೈಮೀನ್, ಲಿಮೊನೀನ್ ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳೂ ಅಲ್ಲದೆ [[ಪ್ರೋಟೀನ್|ಪ್ರೋಟೀನು]], [[ಅಂಟು]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಮ್|ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ]] ಆಕ್ಸಲೇಟುಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಎಣ್ಣೆ 90%ರ [[ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್|ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿ]]ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವೂ 80%ರ ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಏಳು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವೂ ವಿಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== ಕ್ಯಾರವೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಉಪಯೋಗ ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುವಾಸನಾ ತೈಲಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟು. ಇದನ್ನು ಹಿತವಾಸನೆ ಕಟ್ಟಲು ಹಾಗೂ ಹಸಿವು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಹೊಟ್ಟೆಯ ನೋವಿನ ಮತ್ತು ಅಜೀರ್ಣದ ಮದ್ದುಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾರ್ವೋನನ್ನು ತೆಗೆದ ಮೇಲೆ ಉಳಿದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು [[ಸಾಬೂನು]]ಗಳಿಗೆ ಸುವಾಸನೆ ಕಟ್ಟಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಕಾಡುಜೀರಿಗೆ]]ಯಿಂದ ಬಂದ ಎಣ್ಣೆಗೆ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಉಪಯೋಗ [[ವೈನ್ತಯಾರಿಕೆ|ವೈನ್]] ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ಸಾಬೂನಿನ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಜೀರಿಗೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿಯೇ ಅಡುಗೆಗೂ ಕೇಕ್ ಮುಂತಾದವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಎಣ್ಣೆಗಳು]] rxlr7ztrrqa6a30rfx2a4s5vzhjzfsc 1374215 1374214 2026-05-27T05:07:16Z VASANTH S.N. 728 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1374215 wikitext text/x-wiki '''ಕ್ಯಾರವೆ ಎಣ್ಣೆ''' ಕ್ಯಾರವೆ ([[ಜೀರಿಗೆ]]) ಬೀಜದಲ್ಲಿರುವ ಬಣ್ಣರಹಿತ ಅಥವಾ ನಸು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಹಿತವಾಸನೆಯ ಎಣ್ಣೆ. ಇದರ ಗಿಡದ ಹೆಸರು ಕ್ಯಾರಮ್ ಕರ್ವಿ. ==ಹರಡುವಿಕೆ== ಪ್ರಪಂಚದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಗಿಡ ಉಂಟು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದು ಚಳಿಗಾಲದ ಬೆಳೆ. 9,000'-12,000' ಎತ್ತರದಲ್ಲಿನ [[ಕಾಶ್ಮೀರ]], ಕುಮಾಂವ್, ಘರ್‍ವಾಲ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬೇಸಗೆಯ ಬೆಳೆ. [[ಹಿಮಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಡು ಬೆಳೆ. ==ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವಿಕೆ== ಈ ಎಣ್ಣೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಆವಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಟ್ಟಿಯಿಳಿಸಿದಾಗ [[ಎಣ್ಣೆ]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ನೀರಿನ ಆವಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತು ಈಚೆ ಬರುತ್ತದೆ. [[ಆವಿ]]ಯನ್ನು ತಂಪು ಮಾಡಿದಾಗ ಎಣ್ಣೆ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತದೆ. 100 ಗ್ರಾಂ ಬೀಜದಿಂದ 3.5-5.2 ಗ್ರಾಮಿನಷ್ಟು ಎಣ್ಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ==ರಾಸಾಯನಿಕ ಅಂಶಗಳು== ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 53%-63% ರಷ್ಟು ಸುವಾಸನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಕಾರ್ವೊನ್ ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕ ಇದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಟರ್‍ಪೀನಿನ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಕಾರ್‍ವೀನ್ ಮತ್ತು ಸೈಮೀನ್, ಲಿಮೊನೀನ್ ಎಂಬ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳೂ ಅಲ್ಲದೆ [[ಪ್ರೋಟೀನ್|ಪ್ರೋಟೀನು]], [[ಅಂಟು]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಮ್|ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ]] ಆಕ್ಸಲೇಟುಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಎಣ್ಣೆ 90%ರ [[ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್|ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿ]]ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವೂ 80%ರ ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿನಲ್ಲಿ ಏಳು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭಾಗವೂ ವಿಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== ಕ್ಯಾರವೆ ಎಣ್ಣೆಯ ಉಪಯೋಗ ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುವಾಸನಾ ತೈಲಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟು. ಇದನ್ನು ಹಿತವಾಸನೆ ಕಟ್ಟಲು ಹಾಗೂ ಹಸಿವು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವರು. ಹೊಟ್ಟೆಯ ನೋವಿನ ಮತ್ತು ಅಜೀರ್ಣದ ಮದ್ದುಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾರ್ವೋನನ್ನು ತೆಗೆದ ಮೇಲೆ ಉಳಿದ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು [[ಸಾಬೂನು]]ಗಳಿಗೆ ಸುವಾಸನೆ ಕಟ್ಟಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಕಾಡುಜೀರಿಗೆ]]ಯಿಂದ ಬಂದ ಎಣ್ಣೆಗೆ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಉಪಯೋಗ [[ವೈನ್ತಯಾರಿಕೆ|ವೈನ್]] ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುಗಂಧ ಸಾಬೂನಿನ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಜೀರಿಗೆಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿಯೇ ಅಡುಗೆಗೂ ಕೇಕ್ ಮುಂತಾದವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾರವೆ ಎಣ್ಣೆ}} [[ವರ್ಗ:ಎಣ್ಣೆಗಳು]] nwhbbtzho4gmuc3xvqfidun5mdx3hv0 0 179211 1374216 2026-05-27T05:35:16Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1374216 wikitext text/x-wiki [[File:Eucheuma farming, Philippines (5211726476).jpg|thumb|Underwater ''[[Eucheuma]]'' [[seaweed farming|farming]] in the [[Philippines]] for carrageenan production]] '''ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್''' ಕಾಂಡ್ರಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಪಸ್ ಮತ್ತು ಜೈಗಾರ್ಟೈನ ಮ್ಯಾಮಿಲೋಸ ಎಂಬ ಎರಡು ಜಾತಿಯ [[ಸಮುದ್ರ ಕಳೆ]]ಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ಕಲಿಲವಸ್ತು{ಅರೆ ಘನವಸ್ತು). ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಿರುವ ಈ ವಸ್ತುವಿನ ಬಳಕೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]], ನಾರ್ಮಂಡಿ ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟನ್]] ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿತ್ತು<ref>[http://www.fao.org/docrep/field/003/AB730E/AB730E03.htm FAO Agar and Carrageenan Manual]. Food and Agriculture Organization of the United Nations (1965-01-01). Retrieved on 2011-12-10.</ref> . ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ [[ಸಮುದ್ರ]] ಕಳೆಗಳಿಗೆ ಕ್ಯಾರಾಜೀನ್, ಐರಿಷ್ ಮಾಸ್ ಎಂಬ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಾಮಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದ್ದು ಈಗಲೂ ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== [[File:Moleculare structure of different carrageenan types.svg|thumb|310px|The molecular structures of different types of carrageenan]] ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್ ವಾಸನೆಯಿಲ್ಲದ, ನಸು ಕೆಂಪುಬಣ್ಣದ ಪುಡಿ. 850 ಸೆಂ. ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಲೀನವಾಗಿ ಅಂಟಾದ ಅರೆಪಾರಕ ಕಲಿಲ ದ್ರಾವಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಜೈವಿಕ ದ್ರಾವಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಗ್ಯಾಲಕ್ಟೋಸ್, ಕೀಟೊಗ್ಲುಟಾನಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ಕೆಲವು ಶರ್ಕರಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಲ್ಫೇಟ್ ಏಕಕ-ಇವು ಕೂಡಿಕೊಂಡು ರಚಿತವಾಗಿರುವಂಥ ಬೃಹದಣುವಿದು. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಮುಲಾಮು]]ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು [[ಗ್ಲಿಸರೀನ್]] ಅಥವಾ ಪ್ರೊಪೈಲಿನ್ ಗ್ಲೈಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಾಗಿಸಿ, ಲಭಿಸುವ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ರಕ್ಷಕವಿರುವ (ಪ್ರಿಸರ್ವೇಟಿವ್) ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಮಾಡಿದಾಗ ಮುಲಾಮುಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಮೆದುಪಾಕ (ಜೆಲಿ) ಬರುತ್ತದೆ. [[ಐಸ್ ಕ್ರೀಂ|ಐಸ್‍ಕ್ರೀಮ್]], ಹಾಲಿನ ಪುಡಿಂಗ್, [[ಷರಬತ್ತು|ಷರಬತ್]] ಮುಂತಾದುವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಈ ಮೆದುಪಾಕದ ಬಳಕೆ ಇದೆ. ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್ [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕೆ]]ಯಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 0.2-0.4% ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಎಮಲ್ಷನ್ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ==ತಯಾರಿಕೆ== [[File:Eucheuma denticulatum in an off-bottom cultivation, Bweleo, Zanzibar.JPG|thumb|''[[Eucheuma denticulatum]]'' being farmed for iota-carrageenan in an off-bottom cultivation in Tanzania]] ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್ ತಯಾರಿಸುವ ಕ್ರಮ ಬಹಳ ಸರಳ. ಐರಿಷ್ ಮಾಸ್ ಸಮುದ್ರಕಳೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಅವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಬಿಸಿನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಿಶ್ರಣ ಮೆತ್ತಗಾಗಿ ಮೆತುಪಾಕ ದ್ರಾವಣದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್}}} rp4qst6jjxbj3wquj6rix8c72pe9gpr 1374217 1374216 2026-05-27T05:35:56Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ವಸ್ತುಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1374217 wikitext text/x-wiki [[File:Eucheuma farming, Philippines (5211726476).jpg|thumb|Underwater ''[[Eucheuma]]'' [[seaweed farming|farming]] in the [[Philippines]] for carrageenan production]] '''ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್''' ಕಾಂಡ್ರಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಪಸ್ ಮತ್ತು ಜೈಗಾರ್ಟೈನ ಮ್ಯಾಮಿಲೋಸ ಎಂಬ ಎರಡು ಜಾತಿಯ [[ಸಮುದ್ರ ಕಳೆ]]ಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ಕಲಿಲವಸ್ತು{ಅರೆ ಘನವಸ್ತು). ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಿರುವ ಈ ವಸ್ತುವಿನ ಬಳಕೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]], ನಾರ್ಮಂಡಿ ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟನ್]] ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿತ್ತು<ref>[http://www.fao.org/docrep/field/003/AB730E/AB730E03.htm FAO Agar and Carrageenan Manual]. Food and Agriculture Organization of the United Nations (1965-01-01). Retrieved on 2011-12-10.</ref> . ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ [[ಸಮುದ್ರ]] ಕಳೆಗಳಿಗೆ ಕ್ಯಾರಾಜೀನ್, ಐರಿಷ್ ಮಾಸ್ ಎಂಬ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಾಮಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದ್ದು ಈಗಲೂ ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== [[File:Moleculare structure of different carrageenan types.svg|thumb|310px|The molecular structures of different types of carrageenan]] ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್ ವಾಸನೆಯಿಲ್ಲದ, ನಸು ಕೆಂಪುಬಣ್ಣದ ಪುಡಿ. 850 ಸೆಂ. ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಲೀನವಾಗಿ ಅಂಟಾದ ಅರೆಪಾರಕ ಕಲಿಲ ದ್ರಾವಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಜೈವಿಕ ದ್ರಾವಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಗ್ಯಾಲಕ್ಟೋಸ್, ಕೀಟೊಗ್ಲುಟಾನಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ಕೆಲವು ಶರ್ಕರಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಲ್ಫೇಟ್ ಏಕಕ-ಇವು ಕೂಡಿಕೊಂಡು ರಚಿತವಾಗಿರುವಂಥ ಬೃಹದಣುವಿದು. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಮುಲಾಮು]]ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು [[ಗ್ಲಿಸರೀನ್]] ಅಥವಾ ಪ್ರೊಪೈಲಿನ್ ಗ್ಲೈಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಾಗಿಸಿ, ಲಭಿಸುವ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ರಕ್ಷಕವಿರುವ (ಪ್ರಿಸರ್ವೇಟಿವ್) ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಮಾಡಿದಾಗ ಮುಲಾಮುಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಮೆದುಪಾಕ (ಜೆಲಿ) ಬರುತ್ತದೆ. [[ಐಸ್ ಕ್ರೀಂ|ಐಸ್‍ಕ್ರೀಮ್]], ಹಾಲಿನ ಪುಡಿಂಗ್, [[ಷರಬತ್ತು|ಷರಬತ್]] ಮುಂತಾದುವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಈ ಮೆದುಪಾಕದ ಬಳಕೆ ಇದೆ. ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್ [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕೆ]]ಯಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 0.2-0.4% ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಎಮಲ್ಷನ್ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ==ತಯಾರಿಕೆ== [[File:Eucheuma denticulatum in an off-bottom cultivation, Bweleo, Zanzibar.JPG|thumb|''[[Eucheuma denticulatum]]'' being farmed for iota-carrageenan in an off-bottom cultivation in Tanzania]] ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್ ತಯಾರಿಸುವ ಕ್ರಮ ಬಹಳ ಸರಳ. ಐರಿಷ್ ಮಾಸ್ ಸಮುದ್ರಕಳೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಅವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಬಿಸಿನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಿಶ್ರಣ ಮೆತ್ತಗಾಗಿ ಮೆತುಪಾಕ ದ್ರಾವಣದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್}}} [[ವರ್ಗ:ವಸ್ತುಗಳು]] a6f15ojsfbqnwv6wvckko1oj84uv3ns 1374218 1374217 2026-05-27T05:36:15Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1374218 wikitext text/x-wiki [[File:Eucheuma farming, Philippines (5211726476).jpg|thumb|Underwater ''[[Eucheuma]]'' [[seaweed farming|farming]] in the [[Philippines]] for carrageenan production]] '''ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್''' ಕಾಂಡ್ರಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಪಸ್ ಮತ್ತು ಜೈಗಾರ್ಟೈನ ಮ್ಯಾಮಿಲೋಸ ಎಂಬ ಎರಡು ಜಾತಿಯ [[ಸಮುದ್ರ ಕಳೆ]]ಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ಕಲಿಲವಸ್ತು{ಅರೆ ಘನವಸ್ತು). ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಿರುವ ಈ ವಸ್ತುವಿನ ಬಳಕೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]], ನಾರ್ಮಂಡಿ ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟನ್]] ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿತ್ತು<ref>[http://www.fao.org/docrep/field/003/AB730E/AB730E03.htm FAO Agar and Carrageenan Manual]. Food and Agriculture Organization of the United Nations (1965-01-01). Retrieved on 2011-12-10.</ref> . ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ [[ಸಮುದ್ರ]] ಕಳೆಗಳಿಗೆ ಕ್ಯಾರಾಜೀನ್, ಐರಿಷ್ ಮಾಸ್ ಎಂಬ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಾಮಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದ್ದು ಈಗಲೂ ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== [[File:Moleculare structure of different carrageenan types.svg|thumb|310px|The molecular structures of different types of carrageenan]] ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್ ವಾಸನೆಯಿಲ್ಲದ, ನಸು ಕೆಂಪುಬಣ್ಣದ ಪುಡಿ. 850 ಸೆಂ. ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಲೀನವಾಗಿ ಅಂಟಾದ ಅರೆಪಾರಕ ಕಲಿಲ ದ್ರಾವಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಜೈವಿಕ ದ್ರಾವಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಗ್ಯಾಲಕ್ಟೋಸ್, ಕೀಟೊಗ್ಲುಟಾನಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ಕೆಲವು ಶರ್ಕರಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಲ್ಫೇಟ್ ಏಕಕ-ಇವು ಕೂಡಿಕೊಂಡು ರಚಿತವಾಗಿರುವಂಥ ಬೃಹದಣುವಿದು. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಮುಲಾಮು]]ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು [[ಗ್ಲಿಸರೀನ್]] ಅಥವಾ ಪ್ರೊಪೈಲಿನ್ ಗ್ಲೈಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಾಗಿಸಿ, ಲಭಿಸುವ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ರಕ್ಷಕವಿರುವ (ಪ್ರಿಸರ್ವೇಟಿವ್) ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಮಾಡಿದಾಗ ಮುಲಾಮುಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಮೆದುಪಾಕ (ಜೆಲಿ) ಬರುತ್ತದೆ. [[ಐಸ್ ಕ್ರೀಂ|ಐಸ್‍ಕ್ರೀಮ್]], ಹಾಲಿನ ಪುಡಿಂಗ್, [[ಷರಬತ್ತು|ಷರಬತ್]] ಮುಂತಾದುವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಈ ಮೆದುಪಾಕದ ಬಳಕೆ ಇದೆ. ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್ [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕೆ]]ಯಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 0.2-0.4% ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಎಮಲ್ಷನ್ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ==ತಯಾರಿಕೆ== [[File:Eucheuma denticulatum in an off-bottom cultivation, Bweleo, Zanzibar.JPG|thumb|''[[Eucheuma denticulatum]]'' being farmed for iota-carrageenan in an off-bottom cultivation in Tanzania]] ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್ ತಯಾರಿಸುವ ಕ್ರಮ ಬಹಳ ಸರಳ. ಐರಿಷ್ ಮಾಸ್ ಸಮುದ್ರಕಳೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಅವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಬಿಸಿನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಿಶ್ರಣ ಮೆತ್ತಗಾಗಿ ಮೆತುಪಾಕ ದ್ರಾವಣದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್}}} [[ವರ್ಗ:ವಸ್ತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು]] f3jey17c5pfc34e4ab5807l777tw0vv 1374219 1374218 2026-05-27T05:36:49Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1374219 wikitext text/x-wiki [[File:Eucheuma farming, Philippines (5211726476).jpg|thumb|Underwater ''[[Eucheuma]]'' [[seaweed farming|farming]] in the [[Philippines]] for carrageenan production]] '''ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್''' ಕಾಂಡ್ರಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಪಸ್ ಮತ್ತು ಜೈಗಾರ್ಟೈನ ಮ್ಯಾಮಿಲೋಸ ಎಂಬ ಎರಡು ಜಾತಿಯ [[ಸಮುದ್ರ ಕಳೆ]]ಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ಕಲಿಲವಸ್ತು{ಅರೆ ಘನವಸ್ತು). ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಿರುವ ಈ ವಸ್ತುವಿನ ಬಳಕೆ ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್]], ನಾರ್ಮಂಡಿ ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟನ್]] ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿತ್ತು<ref>[http://www.fao.org/docrep/field/003/AB730E/AB730E03.htm FAO Agar and Carrageenan Manual]. Food and Agriculture Organization of the United Nations (1965-01-01). Retrieved on 2011-12-10.</ref> . ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ [[ಸಮುದ್ರ]] ಕಳೆಗಳಿಗೆ ಕ್ಯಾರಾಜೀನ್, ಐರಿಷ್ ಮಾಸ್ ಎಂಬ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಾಮಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದ್ದು ಈಗಲೂ ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೇ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== [[File:Moleculare structure of different carrageenan types.svg|thumb|310px|The molecular structures of different types of carrageenan]] ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್ ವಾಸನೆಯಿಲ್ಲದ, ನಸು ಕೆಂಪುಬಣ್ಣದ ಪುಡಿ. 850 ಸೆಂ. ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಲೀನವಾಗಿ ಅಂಟಾದ ಅರೆಪಾರಕ ಕಲಿಲ ದ್ರಾವಣವಾಗುತ್ತದೆ; ಜೈವಿಕ ದ್ರಾವಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಗ್ಯಾಲಕ್ಟೋಸ್, ಕೀಟೊಗ್ಲುಟಾನಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ಕೆಲವು ಶರ್ಕರಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಲ್ಫೇಟ್ ಏಕಕ-ಇವು ಕೂಡಿಕೊಂಡು ರಚಿತವಾಗಿರುವಂಥ ಬೃಹದಣುವಿದು. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಮುಲಾಮು]]ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು [[ಗ್ಲಿಸರೀನ್]] ಅಥವಾ ಪ್ರೊಪೈಲಿನ್ ಗ್ಲೈಕಾಲಿನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಾಗಿಸಿ, ಲಭಿಸುವ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ರಕ್ಷಕವಿರುವ (ಪ್ರಿಸರ್ವೇಟಿವ್) ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಮಾಡಿದಾಗ ಮುಲಾಮುಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಮೆದುಪಾಕ (ಜೆಲಿ) ಬರುತ್ತದೆ. [[ಐಸ್ ಕ್ರೀಂ|ಐಸ್‍ಕ್ರೀಮ್]], ಹಾಲಿನ ಪುಡಿಂಗ್, [[ಷರಬತ್ತು|ಷರಬತ್]] ಮುಂತಾದುವುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಈ ಮೆದುಪಾಕದ ಬಳಕೆ ಇದೆ. ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್ [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕೆ]]ಯಲ್ಲೂ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 0.2-0.4% ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ ಎಮಲ್ಷನ್ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ==ತಯಾರಿಕೆ== [[File:Eucheuma denticulatum in an off-bottom cultivation, Bweleo, Zanzibar.JPG|thumb|''[[Eucheuma denticulatum]]'' being farmed for iota-carrageenan in an off-bottom cultivation in Tanzania]] ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್ ತಯಾರಿಸುವ ಕ್ರಮ ಬಹಳ ಸರಳ. ಐರಿಷ್ ಮಾಸ್ ಸಮುದ್ರಕಳೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಅವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದು ಬಿಸಿನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಮಿಶ್ರಣ ಮೆತ್ತಗಾಗಿ ಮೆತುಪಾಕ ದ್ರಾವಣದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾರಾಜೀನೀನ್}}} [[ವರ್ಗ:ವಸ್ತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ]] 60f6lq3r0a3wbws2ehb5y9uqz4l22fr 0 179212 1374222 2026-05-27T05:52:23Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1374222 wikitext text/x-wiki [[File:Henry Carey.jpg|thumb|Henry Carey, by [[John Faber the Younger]] 1729]] [[File:Hogarth-rehearsal (2).png|thumb|right|200px|[[William Hogarth]]'s satire of pantomime and puppet theatricals, 1724.]] '''ಹೆನ್ರಿ ಕ್ಯಾ'''ರಿ 1687-1743. ಆಂಗ್ಲಕವಿ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರ. ಜಾರ್ಜ್ ಸ್ಯಾವಿಲನ ಜಾರಜಪುತ್ರನೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ವಿಕಟಕವಿತೆ, ಹಾಸ್ಯಪ್ರಹಸನ ಮತ್ತು [[ಗೀತೆಗಳು|ಗೀತೆ]]ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹಲವು ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ತನ್ನದೇ ರಾಗರಚನೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತನ ನಂಬಿ ಪಂಬಿ ಕವಿತೆ ಆಂಬ್ರೋಸ್ ಫಿಲಿಪ್ಪ್‍ನನ್ನು ಕುರಿತ [[ಅಣಕಗೀತೆ]]ಯಾದರೂ ಭಾಷಾದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉತ್ತಮವಾದುದು. ಈತನ ''ಸ್ಯಾಲಿ ಇನ್ ಅವರ್ ಆಲಿ'' ಎಂಬ ಗೀತೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆನಿಸಿದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲೊಂದೆನಿಸಿದೆ. ''ಗಾಡ್ ಸೇವ್ ದಿ ಕಿಂಗ್'' ಗೀತೆಯೂ ಇವನದೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Gutenberg author | id=Carey,+Henry | name=Henry Carey}} * {{Internet Archive author |sname=Henry Carey |birth=1687 |death=1743}} * {{Librivox author |id=2074}} *{{IMSLP|id=Carey%2C_Henry|cname=Henry Carey}} *{{ChoralWiki|Henry Carey|Henry Carey}} *[http://www.mutopiaproject.org/cgibin/make-table.cgi?Composer=CareyH Free scores] [[Mutopia Project]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾರಿ, ಹೆನ್ರಿ}} 8zvfm1jyz4dnukupi32z632t9x1fqts 1374223 1374222 2026-05-27T05:52:40Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕವಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1374223 wikitext text/x-wiki [[File:Henry Carey.jpg|thumb|Henry Carey, by [[John Faber the Younger]] 1729]] [[File:Hogarth-rehearsal (2).png|thumb|right|200px|[[William Hogarth]]'s satire of pantomime and puppet theatricals, 1724.]] '''ಹೆನ್ರಿ ಕ್ಯಾ'''ರಿ 1687-1743. ಆಂಗ್ಲಕವಿ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರ. ಜಾರ್ಜ್ ಸ್ಯಾವಿಲನ ಜಾರಜಪುತ್ರನೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ವಿಕಟಕವಿತೆ, ಹಾಸ್ಯಪ್ರಹಸನ ಮತ್ತು [[ಗೀತೆಗಳು|ಗೀತೆ]]ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹಲವು ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ತನ್ನದೇ ರಾಗರಚನೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತನ ನಂಬಿ ಪಂಬಿ ಕವಿತೆ ಆಂಬ್ರೋಸ್ ಫಿಲಿಪ್ಪ್‍ನನ್ನು ಕುರಿತ [[ಅಣಕಗೀತೆ]]ಯಾದರೂ ಭಾಷಾದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉತ್ತಮವಾದುದು. ಈತನ ''ಸ್ಯಾಲಿ ಇನ್ ಅವರ್ ಆಲಿ'' ಎಂಬ ಗೀತೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆನಿಸಿದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲೊಂದೆನಿಸಿದೆ. ''ಗಾಡ್ ಸೇವ್ ದಿ ಕಿಂಗ್'' ಗೀತೆಯೂ ಇವನದೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Gutenberg author | id=Carey,+Henry | name=Henry Carey}} * {{Internet Archive author |sname=Henry Carey |birth=1687 |death=1743}} * {{Librivox author |id=2074}} *{{IMSLP|id=Carey%2C_Henry|cname=Henry Carey}} *{{ChoralWiki|Henry Carey|Henry Carey}} *[http://www.mutopiaproject.org/cgibin/make-table.cgi?Composer=CareyH Free scores] [[Mutopia Project]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾರಿ, ಹೆನ್ರಿ}} [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] 69jedin1g76evg51cxm7up1ilf1znk0 1374224 1374223 2026-05-27T05:52:57Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಆಂಗ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1374224 wikitext text/x-wiki [[File:Henry Carey.jpg|thumb|Henry Carey, by [[John Faber the Younger]] 1729]] [[File:Hogarth-rehearsal (2).png|thumb|right|200px|[[William Hogarth]]'s satire of pantomime and puppet theatricals, 1724.]] '''ಹೆನ್ರಿ ಕ್ಯಾ'''ರಿ 1687-1743. ಆಂಗ್ಲಕವಿ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರ. ಜಾರ್ಜ್ ಸ್ಯಾವಿಲನ ಜಾರಜಪುತ್ರನೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ವಿಕಟಕವಿತೆ, ಹಾಸ್ಯಪ್ರಹಸನ ಮತ್ತು [[ಗೀತೆಗಳು|ಗೀತೆ]]ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹಲವು ಗೀತೆಗಳಿಗೆ ತನ್ನದೇ ರಾಗರಚನೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಈತನ ನಂಬಿ ಪಂಬಿ ಕವಿತೆ ಆಂಬ್ರೋಸ್ ಫಿಲಿಪ್ಪ್‍ನನ್ನು ಕುರಿತ [[ಅಣಕಗೀತೆ]]ಯಾದರೂ ಭಾಷಾದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉತ್ತಮವಾದುದು. ಈತನ ''ಸ್ಯಾಲಿ ಇನ್ ಅವರ್ ಆಲಿ'' ಎಂಬ ಗೀತೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹು ಪ್ರಸಿದ್ಧವೆನಿಸಿದ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲೊಂದೆನಿಸಿದೆ. ''ಗಾಡ್ ಸೇವ್ ದಿ ಕಿಂಗ್'' ಗೀತೆಯೂ ಇವನದೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Gutenberg author | id=Carey,+Henry | name=Henry Carey}} * {{Internet Archive author |sname=Henry Carey |birth=1687 |death=1743}} * {{Librivox author |id=2074}} *{{IMSLP|id=Carey%2C_Henry|cname=Henry Carey}} *{{ChoralWiki|Henry Carey|Henry Carey}} *[http://www.mutopiaproject.org/cgibin/make-table.cgi?Composer=CareyH Free scores] [[Mutopia Project]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾರಿ, ಹೆನ್ರಿ}} [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯ]] hjgwpoq110cqp6f865s9b69dj2vk33z 0 179213 1374225 2026-05-27T05:56:55Z ರಾಜಶೇಖರ.ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ 44021 ಹೊಸ ಪುಟ: == ಡಾ. ರಾಜಶೇಖರ ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ == ಇವರ ಪೂರ್ಣಹೆಸರು ರಾಜಶೇಖರ ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸವಣೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು.ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ... 1374225 wikitext text/x-wiki == ಡಾ. ರಾಜಶೇಖರ ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ == ಇವರ ಪೂರ್ಣಹೆಸರು ರಾಜಶೇಖರ ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸವಣೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು.ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌.ಡಿ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿರುವ ಇವರು ಸದ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕರು,ಕವಿ-ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಗಾಯಕರು, ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಆಗಿರುವ ಇವರು ತಮ ಸೃಜನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ == ಹೆಸರು : ಡಾ. ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ ರಾಜಶೇಖರ ಊರು : ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ : 01-07-1978 ತಂದೆಯ ಹೆಸರು : ಚಂದ್ರಶೇಖರ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು : ರತ್ನವ್ವ ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರು : ತನುಜಾ == ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ == 1. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಜೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರು ನಡೆಸಿದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ’ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಫೆ.2010 2. ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತç, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ವಿಭಾಗ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ `ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯ ಕುರಿತ ಕಮ್ಮಟ ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯದ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2011 3. ಹಿಂದಿ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ರಾಯಬಾಗ ಇವರು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಯು.ಜಿ.ಸಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ `ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ-ಕನ್ನಡ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೆ ದಲಿತ ಸಂವೇದನಾ’ ವಿಷಯದÀ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತರು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಸೆ.2011 4. Puducherry Institute of Linguistics and Culture, Puducherry & Folklore Society of South Indian Languages (FOSSILS), Thiruvananthpurm ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಧರ್ಮ-ಬಳೆಗಾರ ವೃತ್ತಿ’ ವಿಷಯದ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2012 5. ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಿವಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಹಿಳಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಾವೇರಿ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ’ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಎ.2013 6. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ., ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ದೃಶ್ಯಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಧಾರವಾಡ., ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಜಾನಪದ ಸಂಘ, ತ್ರಿವೇಂದ್ರಮ್ (FOSSILS) ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನ’ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ: ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮೇ.2013 7. ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಹಾಗೂ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೀ. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಇವುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ದೇವೇಂದ್ರಕುಮಾರ ಹಕಾರಿ ದತ್ತಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಜಾನಪದ ಭಂಡಾರ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಅ.2013 8. Karnatak University, Dept. of Dr.B.R.Ambedkar Studies & Sera Jey Monastic University, Bylakuppe, Mysore ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ‘Creating Better World : Dr.B.R.Ambedkar Vision and Perspectives’ ಎಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಅಂಬೇಡ್ಕರ ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಣಾಶಕ್ತಿ : ಶ್ರೀಮತಿ ರಮಾಬಾಯಿ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.- ಅ.2016 9. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಸವಣೂರ ಶಹರದ ದೊಡ್ಡಹುಣಸೆ ಕಲ್ಮಠದ ಲಿಂ.ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಚೋಟೇಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ 44ನೇ ಸ್ಮರಣೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ‘ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮಾರಂಭ’ದಲ್ಲಿ ‘ಶರಣರ ವಿಶ್ವ ಭ್ರಾತೃತ್ವ’ ವಿಷಯದ ಉಪನ್ಯಾಸ.-28 ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ. 2021 10. ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ., ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ., ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ, ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚೆನ್ನೆöÊ ಇವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಆನ್ಲೈನ್ ಇಫ್ರೋ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ’ ಎಂಬ ಎರಡು ದಿನದ –ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವೆಬಿನಾರ್ನಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದರು ಕಂಡ ಕಾಡುಹಣ್ಣುಗಳು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-29 ನೇ ಜುಲೈ.2021 == ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ/ಕಥೆ/ಕವಿತೆ/ಕೃತಿ == 1. ಜಾಹೀರಾತುಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ಇಂದು ನನ್ನ ಪಾಳಿ’-ಅಂಕಣ, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ -2003 2. ದೀಪದಡಿಯ ಗದ್ದುಗೆ-ಕವಿತೆ, ಯುವಕವಿ ಕಾವ್ಯ ಸಂಪುಟ, ಕ.ಸಾ.ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು-2003 3. ನಮ್ಮಲೇಕೆ ಕಂದರ..?!-ಕವಿತೆ, ಕನ್ನಡ ಕನ್ನಡಿ-ಕವನ ಸಂಕಲನ, ಶಾರದಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ,ಚೌ.ದಾನಪುರ-2003 4. ಮನಸ್ಸು-ಭಾವಗೀತೆ ಪ್ರಸಾರ, `ಭಾವಸಂಗಮ’ ತಿಂಗಳ ಹಾಡು, ಆಕಾಶವಾಣಿ ಧಾರವಾಡ-2004 5. ಕವಿತೆ, ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟ, ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ2004-05 6. ಕವಿತೆ ಪ್ರಕಟ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 7. ದುರಂತ-ಕಥೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 8. ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ-ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ.ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 9. ಕಲಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವರು-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ. ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 10. ಪರಾಂಜಪೆಯವರ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣಗಳು-ಲೇಖನ, `ಚೈತ್ರಾಂಗಣ’-ನರಸಿAಹ ಪರಾಂಜಪೆ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ. ಧಾರವಾಡ-ಅ.2014 11. ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 12. ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 13. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಪುಟ-26, ಸಂಚಿಕೆ-2, ಪ್ರಸಾರಾAಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2015-16 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 14. ಉಳವಿ ಬಳೆಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಪುಟ-24, ಸಂಚಿಕೆ-3, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 15. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ ಸಾರಾಂಶ-ಲೇಖನ, ಚಿಂತನಶೀಲ ಸಮಾಜಮುಖಿ, ಸಂಪುಟ-2, ಸಂಚಿಕೆ-07, ನಂ.111, 4ನೇ ಮಹಡಿ, ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಕಾಂಪೌAಡ್, ಲಾಲ್ಬಾಗ್ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು-ಜುಲೈ.2019 (ISBN-2581-7299) 16. ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಭಜಂತ್ರಿ(ಹೆಡಿಗ್ಗೊAಡ) : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 17ನೇ ಮೇ. 2021 17. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ಪುರಾತತ್ವ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ, ಮೈಸೂರು-2021 18. ಮುಖವೀಣೆ-ಲೇಖನ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 21ನೇ ಮೇ. 2021 19. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬಿ.ಮಾನ್ಪಡೆ : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 06ನೇ ಜೂನ್. 2021 20. ಶರಣರ ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವ-ಲೇಖನ, ಲಿಂಗಾಯತ ದರ್ಶನ, ಸಂಪುಟ-08, ಸಂಚಿಕೆ-08, ವಚನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ನಾಗನೂರು ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಮಠ, ಬೆಳಗಾವಿ-ಆ.2021 (ISBN-2456-6837) 21. ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಗೌರಿ ಹೂವು-ಲೇಖನ : ಸುಧಾ, ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ, 25ನೇ ಆಗಷ್ಟ್, 2022 22. ಇದು ಅಂತಿAಥ ಹೂವಲ್ಲ, ಗೌರಿ ಹೂ-ಲೇಖನ : ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ, ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ, 04ನೇ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್, 2022 23. ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು-ಲೇಖನ : ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾಲೂಕು ದರ್ಶನ : ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು. ಜ.2023 24. ಮುಖವೀಣೆ ಎಂಬ ಸುಂದರಿ-ಲೇಖನ : Vol.9, Issue.1 & Vol.9, Issue.2, ಜಾನಪದ ಜಗಲಿ, ಕ.ಜಾ.ವಿ.ವಿ, ಗೊಟಗೋಡಿ, 2023 (ISBN-2320-6616) 25. ‘ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಡು ಹಣ್ಣುಗಳು’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 26. ‘ಮುಖವೀಣೆ : ಜನಪದ ವಾದ್ಯ ವಿಶೇಷ’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 27. ‘ಜನಪದರಲ್ಲಿ ವೀಳ್ಯೆದೆಲೆಯ ಮಹತ್ವ’ : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 28. ಕರಿ ನೆರಳಲ್ಲಿ ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವವರ’ ಬದುಕು : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 29. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 30. ‘ಶಹನಾಯಿ ರಾಜ ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಹೆಡಿಗ್ಗೊಂಡ’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 31. ‘ಕಲ್ಗಿ-ತುರಾಯಿ ಪದಗಳು’- ಸಂಗ್ರಹ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 32. ‘ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಕರಡುಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿದೆ. 33. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟ-2026 == ಸದಸ್ಯತ್ವ == ಕ್ರ.ಸಂ ಸಂಘ/ಸAಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರು ವಿವರ ಅವಧಿ 1. Indian Folklore Researcher’s Organisation (IFRO) (No.18, Dt.08-07-2015). ಸದಸ್ಯತ್ವ ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ 2. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ, ಧಾರವಾಡ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2017 ರಿಂದ 3. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು : ನಂ.327208/04-01-2019 ಸದಸ್ಯತ್ವ ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ 4. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ (ರಿ), ಶಿಗ್ಗಾಂವ (DRHR/SOR/784/2019-20) ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2019ರಿಂದ 5. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖಕ ಸದಸ್ಯತ್ವ 2017 ರಿಂದ 6 ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ), ಕೃಷಿ ನಗರ, ಗೊಟಗೋಡಿ, ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ-581 205 ನೋಂ.ಸA. 101/2020-21 ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2020 ರಿಂದ == ನೂತನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ == ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕ (05.10.2024), ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು(ರಿ), ರಾಜ್ಯ ಘಟಕ, ಗದಗ. == ಬ್ಲಾಗ್ ತಾಣ == ರಾಜನಪದ (dcrajashekhar.blogspot.com) ಎಂಬ ಬ್ಲಾಗ್ತಾಣದಿಂದ ಜಾನಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದAತೆ ನಾನು ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಕಟಿತ, ಅಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು, ವರದಿಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. == YouTube ವಾಹಿನಿ == RAJANAPADA /ರಾಜನಪದ (http://www.youtube.com/@Rjajanapada) ಹಾಗೂ RWORLD (http://www.youtube.com/@RWORLD2025) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ YouTube ವಾಹಿನಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ ದೇಸೀಯ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ಕುಣಿತ, ಗೀತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿ & ವಿಡಿಯೋ, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ, ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ವಾಹಿನಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿರುವ ವಿಡಿಯೋಗಳು : 1. ‘ತಲೆ ದಂಡ’ ನಾಟಕದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -05 2. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ’ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು -28 3. ಶ್ರೀ.ಶೇಕಪ್ಪ ಯಲಿಗಾರ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ‘ಭಜನಾ ಪದಗಳು’ -06 4. ‘ಗೊಂದಲಿಗರು : ಹಾಡು’-ಕಥೆ’ ಶ್ರೀ. ವೆಂಕಪ್ಪ ಅಂಬಾಜಿ ಸುಗತೇಕರ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದ ಸಂಚಿಕೆಗಳು -08 5. ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಲೆ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. 6. ‘ದೊಡ್ಡಾಟದ ಕಥೆಗಾರ ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ಅವರ ವಹುವ್ವರಿ ಬದುಕು’ : ಶ್ರೀ. ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ತಳವಾರ ಅವರ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಶನ -03 7. ‘ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -03 8. ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಗ್ರಾಮದ ಮೊಹರಂ ಪದಗಳು -16 9. ‘ಕರ್ಣ ಪರ್ವ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -04 10. ಶ್ರೀಮತಿ. ರಾಧಾಭಾಯಿ ಮಾದರ ಹಾಡಿರುವ ‘ಚೌಡಕಿ ಪದಗಳು’ -08 11. ‘ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -02 12. ‘ಅಂಗುಲಿಮಾಲ’ ದೊಡ್ಡಾಟ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು. 13. ಬಹುರೂಪಿ ಗಾಯನ : ಹಗಲುವೇಷಗಾರರ ಕುರಿತು ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾಡುಗಳು -12 14. ‘ಚಿತ್ರಪಟ ರಾಮಾಯಣ’ ನಾಟಕ : YouTube series -07 15. ‘ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ-ಲಕ್ಷೆö್ಮÃಶ್ವರ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ 6p38v0b2563rnkwppviznaltebm2uhy 1374226 1374225 2026-05-27T06:21:07Z ರಾಜಶೇಖರ.ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ 44021 /* ಸದಸ್ಯತ್ವ */ 1374226 wikitext text/x-wiki == ಡಾ. ರಾಜಶೇಖರ ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ == ಇವರ ಪೂರ್ಣಹೆಸರು ರಾಜಶೇಖರ ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸವಣೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು.ಧಾರವಾಡದ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌.ಡಿ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿರುವ ಇವರು ಸದ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕರು,ಕವಿ-ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಗಾಯಕರು, ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಆಗಿರುವ ಇವರು ತಮ ಸೃಜನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ == ಹೆಸರು : ಡಾ. ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ ರಾಜಶೇಖರ ಊರು : ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ : 01-07-1978 ತಂದೆಯ ಹೆಸರು : ಚಂದ್ರಶೇಖರ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು : ರತ್ನವ್ವ ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರು : ತನುಜಾ == ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ == 1. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಜೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರು ನಡೆಸಿದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ’ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಫೆ.2010 2. ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತç, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ವಿಭಾಗ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ `ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯ ಕುರಿತ ಕಮ್ಮಟ ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯದ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2011 3. ಹಿಂದಿ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ರಾಯಬಾಗ ಇವರು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಯು.ಜಿ.ಸಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ `ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ-ಕನ್ನಡ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೆ ದಲಿತ ಸಂವೇದನಾ’ ವಿಷಯದÀ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತರು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಸೆ.2011 4. Puducherry Institute of Linguistics and Culture, Puducherry & Folklore Society of South Indian Languages (FOSSILS), Thiruvananthpurm ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಧರ್ಮ-ಬಳೆಗಾರ ವೃತ್ತಿ’ ವಿಷಯದ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2012 5. ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಿವಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಹಿಳಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಾವೇರಿ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ’ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಎ.2013 6. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ., ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ದೃಶ್ಯಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಧಾರವಾಡ., ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಜಾನಪದ ಸಂಘ, ತ್ರಿವೇಂದ್ರಮ್ (FOSSILS) ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನ’ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ: ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮೇ.2013 7. ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಹಾಗೂ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೀ. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಇವುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ದೇವೇಂದ್ರಕುಮಾರ ಹಕಾರಿ ದತ್ತಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಜಾನಪದ ಭಂಡಾರ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಅ.2013 8. Karnatak University, Dept. of Dr.B.R.Ambedkar Studies & Sera Jey Monastic University, Bylakuppe, Mysore ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ‘Creating Better World : Dr.B.R.Ambedkar Vision and Perspectives’ ಎಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಅಂಬೇಡ್ಕರ ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಣಾಶಕ್ತಿ : ಶ್ರೀಮತಿ ರಮಾಬಾಯಿ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.- ಅ.2016 9. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಸವಣೂರ ಶಹರದ ದೊಡ್ಡಹುಣಸೆ ಕಲ್ಮಠದ ಲಿಂ.ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಚೋಟೇಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ 44ನೇ ಸ್ಮರಣೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ‘ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮಾರಂಭ’ದಲ್ಲಿ ‘ಶರಣರ ವಿಶ್ವ ಭ್ರಾತೃತ್ವ’ ವಿಷಯದ ಉಪನ್ಯಾಸ.-28 ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ. 2021 10. ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ., ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ., ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ, ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚೆನ್ನೆöÊ ಇವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಆನ್ಲೈನ್ ಇಫ್ರೋ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ’ ಎಂಬ ಎರಡು ದಿನದ –ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವೆಬಿನಾರ್ನಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದರು ಕಂಡ ಕಾಡುಹಣ್ಣುಗಳು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-29 ನೇ ಜುಲೈ.2021 == ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ/ಕಥೆ/ಕವಿತೆ/ಕೃತಿ == 1. ಜಾಹೀರಾತುಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ಇಂದು ನನ್ನ ಪಾಳಿ’-ಅಂಕಣ, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ -2003 2. ದೀಪದಡಿಯ ಗದ್ದುಗೆ-ಕವಿತೆ, ಯುವಕವಿ ಕಾವ್ಯ ಸಂಪುಟ, ಕ.ಸಾ.ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು-2003 3. ನಮ್ಮಲೇಕೆ ಕಂದರ..?!-ಕವಿತೆ, ಕನ್ನಡ ಕನ್ನಡಿ-ಕವನ ಸಂಕಲನ, ಶಾರದಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ,ಚೌ.ದಾನಪುರ-2003 4. ಮನಸ್ಸು-ಭಾವಗೀತೆ ಪ್ರಸಾರ, `ಭಾವಸಂಗಮ’ ತಿಂಗಳ ಹಾಡು, ಆಕಾಶವಾಣಿ ಧಾರವಾಡ-2004 5. ಕವಿತೆ, ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟ, ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ2004-05 6. ಕವಿತೆ ಪ್ರಕಟ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 7. ದುರಂತ-ಕಥೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 8. ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ-ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ.ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 9. ಕಲಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವರು-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ. ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 10. ಪರಾಂಜಪೆಯವರ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣಗಳು-ಲೇಖನ, `ಚೈತ್ರಾಂಗಣ’-ನರಸಿAಹ ಪರಾಂಜಪೆ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ. ಧಾರವಾಡ-ಅ.2014 11. ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 12. ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 13. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಪುಟ-26, ಸಂಚಿಕೆ-2, ಪ್ರಸಾರಾAಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2015-16 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 14. ಉಳವಿ ಬಳೆಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಪುಟ-24, ಸಂಚಿಕೆ-3, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 15. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ ಸಾರಾಂಶ-ಲೇಖನ, ಚಿಂತನಶೀಲ ಸಮಾಜಮುಖಿ, ಸಂಪುಟ-2, ಸಂಚಿಕೆ-07, ನಂ.111, 4ನೇ ಮಹಡಿ, ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಕಾಂಪೌAಡ್, ಲಾಲ್ಬಾಗ್ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು-ಜುಲೈ.2019 (ISBN-2581-7299) 16. ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಭಜಂತ್ರಿ(ಹೆಡಿಗ್ಗೊAಡ) : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 17ನೇ ಮೇ. 2021 17. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ಪುರಾತತ್ವ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ, ಮೈಸೂರು-2021 18. ಮುಖವೀಣೆ-ಲೇಖನ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 21ನೇ ಮೇ. 2021 19. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬಿ.ಮಾನ್ಪಡೆ : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 06ನೇ ಜೂನ್. 2021 20. ಶರಣರ ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವ-ಲೇಖನ, ಲಿಂಗಾಯತ ದರ್ಶನ, ಸಂಪುಟ-08, ಸಂಚಿಕೆ-08, ವಚನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ನಾಗನೂರು ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಮಠ, ಬೆಳಗಾವಿ-ಆ.2021 (ISBN-2456-6837) 21. ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಗೌರಿ ಹೂವು-ಲೇಖನ : ಸುಧಾ, ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ, 25ನೇ ಆಗಷ್ಟ್, 2022 22. ಇದು ಅಂತಿAಥ ಹೂವಲ್ಲ, ಗೌರಿ ಹೂ-ಲೇಖನ : ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ, ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ, 04ನೇ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್, 2022 23. ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು-ಲೇಖನ : ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾಲೂಕು ದರ್ಶನ : ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು. ಜ.2023 24. ಮುಖವೀಣೆ ಎಂಬ ಸುಂದರಿ-ಲೇಖನ : Vol.9, Issue.1 & Vol.9, Issue.2, ಜಾನಪದ ಜಗಲಿ, ಕ.ಜಾ.ವಿ.ವಿ, ಗೊಟಗೋಡಿ, 2023 (ISBN-2320-6616) 25. ‘ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಡು ಹಣ್ಣುಗಳು’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 26. ‘ಮುಖವೀಣೆ : ಜನಪದ ವಾದ್ಯ ವಿಶೇಷ’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 27. ‘ಜನಪದರಲ್ಲಿ ವೀಳ್ಯೆದೆಲೆಯ ಮಹತ್ವ’ : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 28. ಕರಿ ನೆರಳಲ್ಲಿ ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವವರ’ ಬದುಕು : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 29. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 30. ‘ಶಹನಾಯಿ ರಾಜ ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಹೆಡಿಗ್ಗೊಂಡ’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 31. ‘ಕಲ್ಗಿ-ತುರಾಯಿ ಪದಗಳು’- ಸಂಗ್ರಹ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 32. ‘ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಕರಡುಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿದೆ. 33. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟ-2026 == ಸದಸ್ಯತ್ವ == 1. Indian Folklore Researcher’s Organisation(IFRO), (No.18, Dt.08-07-2015). ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 2. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ, ಧಾರವಾಡ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2017 ರಿಂದ. 3. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು : ನಂ.327208/04-01-2019, ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 4. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ (ರಿ), ಶಿಗ್ಗಾಂವ (DRHR/SOR/784/2019-20) ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2019 ರಿಂದ. 5. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖಕ ಸದಸ್ಯತ್ವ, 2017 ರಿಂದ. 6. ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ), ಕೃಷಿ ನಗರ, ಗೊಟಗೋಡಿ, ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ-581 205 ನೋಂ.ಸಂ.101/2020-21 ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, 2020 ರಿಂದ. == ನೂತನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ == ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕ (05.10.2024), ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು(ರಿ), ರಾಜ್ಯ ಘಟಕ, ಗದಗ. == ಬ್ಲಾಗ್ ತಾಣ == ರಾಜನಪದ (dcrajashekhar.blogspot.com) ಎಂಬ ಬ್ಲಾಗ್ತಾಣದಿಂದ ಜಾನಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದAತೆ ನಾನು ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಕಟಿತ, ಅಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು, ವರದಿಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. == YouTube ವಾಹಿನಿ == RAJANAPADA /ರಾಜನಪದ (http://www.youtube.com/@Rjajanapada) ಹಾಗೂ RWORLD (http://www.youtube.com/@RWORLD2025) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ YouTube ವಾಹಿನಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ ದೇಸೀಯ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ಕುಣಿತ, ಗೀತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿ & ವಿಡಿಯೋ, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ, ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ವಾಹಿನಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿರುವ ವಿಡಿಯೋಗಳು : 1. ‘ತಲೆ ದಂಡ’ ನಾಟಕದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -05 2. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ’ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು -28 3. ಶ್ರೀ.ಶೇಕಪ್ಪ ಯಲಿಗಾರ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ‘ಭಜನಾ ಪದಗಳು’ -06 4. ‘ಗೊಂದಲಿಗರು : ಹಾಡು’-ಕಥೆ’ ಶ್ರೀ. ವೆಂಕಪ್ಪ ಅಂಬಾಜಿ ಸುಗತೇಕರ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದ ಸಂಚಿಕೆಗಳು -08 5. ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಲೆ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. 6. ‘ದೊಡ್ಡಾಟದ ಕಥೆಗಾರ ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ಅವರ ವಹುವ್ವರಿ ಬದುಕು’ : ಶ್ರೀ. ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ತಳವಾರ ಅವರ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಶನ -03 7. ‘ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -03 8. ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಗ್ರಾಮದ ಮೊಹರಂ ಪದಗಳು -16 9. ‘ಕರ್ಣ ಪರ್ವ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -04 10. ಶ್ರೀಮತಿ. ರಾಧಾಭಾಯಿ ಮಾದರ ಹಾಡಿರುವ ‘ಚೌಡಕಿ ಪದಗಳು’ -08 11. ‘ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -02 12. ‘ಅಂಗುಲಿಮಾಲ’ ದೊಡ್ಡಾಟ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು. 13. ಬಹುರೂಪಿ ಗಾಯನ : ಹಗಲುವೇಷಗಾರರ ಕುರಿತು ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾಡುಗಳು -12 14. ‘ಚಿತ್ರಪಟ ರಾಮಾಯಣ’ ನಾಟಕ : YouTube series -07 15. ‘ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ-ಲಕ್ಷೆö್ಮÃಶ್ವರ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ 5vduo9qi132bdjfmne5ano28hoivg4w 1374227 1374226 2026-05-27T06:46:27Z ರಾಜಶೇಖರ.ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ 44021 /* ಡಾ. ರಾಜಶೇಖರ ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ */ 1374227 wikitext text/x-wiki == ಡಾ. ರಾಜಶೇಖರ ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ == ಇವರ ಪೂರ್ಣಹೆಸರು ಹೆಸರು ರಾಜಶೇಖರ ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸವಣೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೂಟ್ಟೂರು ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಾವೇರಿಯ ಎಸ್.ಜೆ.ಎಂ ಹೊಸಮಠದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿ.ಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಸವಣೂರಿನ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಬಿ.ಇಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದರು. ಮುಂದೆ ಧಾರವಾಡದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ಡಿಪ್ಲೋಮಾವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಂಡು, ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಆರ್. ದುರ್ಗಾದಾಸ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ “ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ”(೨೦೧೮) ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕರು, ಕವಿ-ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಗಾಯಕರು, ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಆಗಿರುವ ಇವರು ತಮ ಸೃಜನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರು ಸದ್ಯ ರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ == ಹೆಸರು : ಡಾ. ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ ರಾಜಶೇಖರ ಊರು : ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ : 01-07-1978 ತಂದೆಯ ಹೆಸರು : ಚಂದ್ರಶೇಖರ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು : ರತ್ನವ್ವ ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರು : ತನುಜಾ == ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ == 1. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಜೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರು ನಡೆಸಿದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ’ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಫೆ.2010 2. ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತç, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ವಿಭಾಗ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ `ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯ ಕುರಿತ ಕಮ್ಮಟ ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯದ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2011 3. ಹಿಂದಿ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ರಾಯಬಾಗ ಇವರು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಯು.ಜಿ.ಸಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ `ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ-ಕನ್ನಡ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೆ ದಲಿತ ಸಂವೇದನಾ’ ವಿಷಯದÀ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತರು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಸೆ.2011 4. Puducherry Institute of Linguistics and Culture, Puducherry & Folklore Society of South Indian Languages (FOSSILS), Thiruvananthpurm ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಧರ್ಮ-ಬಳೆಗಾರ ವೃತ್ತಿ’ ವಿಷಯದ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2012 5. ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಿವಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಹಿಳಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಾವೇರಿ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ’ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಎ.2013 6. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ., ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ದೃಶ್ಯಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಧಾರವಾಡ., ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಜಾನಪದ ಸಂಘ, ತ್ರಿವೇಂದ್ರಮ್ (FOSSILS) ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನ’ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ: ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮೇ.2013 7. ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಹಾಗೂ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೀ. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಇವುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ದೇವೇಂದ್ರಕುಮಾರ ಹಕಾರಿ ದತ್ತಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಜಾನಪದ ಭಂಡಾರ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಅ.2013 8. Karnatak University, Dept. of Dr.B.R.Ambedkar Studies & Sera Jey Monastic University, Bylakuppe, Mysore ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ‘Creating Better World : Dr.B.R.Ambedkar Vision and Perspectives’ ಎಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಅಂಬೇಡ್ಕರ ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಣಾಶಕ್ತಿ : ಶ್ರೀಮತಿ ರಮಾಬಾಯಿ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.- ಅ.2016 9. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಸವಣೂರ ಶಹರದ ದೊಡ್ಡಹುಣಸೆ ಕಲ್ಮಠದ ಲಿಂ.ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಚೋಟೇಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ 44ನೇ ಸ್ಮರಣೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ‘ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮಾರಂಭ’ದಲ್ಲಿ ‘ಶರಣರ ವಿಶ್ವ ಭ್ರಾತೃತ್ವ’ ವಿಷಯದ ಉಪನ್ಯಾಸ.-28 ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ. 2021 10. ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ., ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ., ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ, ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚೆನ್ನೆöÊ ಇವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಆನ್ಲೈನ್ ಇಫ್ರೋ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ’ ಎಂಬ ಎರಡು ದಿನದ –ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವೆಬಿನಾರ್ನಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದರು ಕಂಡ ಕಾಡುಹಣ್ಣುಗಳು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-29 ನೇ ಜುಲೈ.2021 == ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ/ಕಥೆ/ಕವಿತೆ/ಕೃತಿ == 1. ಜಾಹೀರಾತುಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ಇಂದು ನನ್ನ ಪಾಳಿ’-ಅಂಕಣ, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ -2003 2. ದೀಪದಡಿಯ ಗದ್ದುಗೆ-ಕವಿತೆ, ಯುವಕವಿ ಕಾವ್ಯ ಸಂಪುಟ, ಕ.ಸಾ.ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು-2003 3. ನಮ್ಮಲೇಕೆ ಕಂದರ..?!-ಕವಿತೆ, ಕನ್ನಡ ಕನ್ನಡಿ-ಕವನ ಸಂಕಲನ, ಶಾರದಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ,ಚೌ.ದಾನಪುರ-2003 4. ಮನಸ್ಸು-ಭಾವಗೀತೆ ಪ್ರಸಾರ, `ಭಾವಸಂಗಮ’ ತಿಂಗಳ ಹಾಡು, ಆಕಾಶವಾಣಿ ಧಾರವಾಡ-2004 5. ಕವಿತೆ, ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟ, ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ2004-05 6. ಕವಿತೆ ಪ್ರಕಟ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 7. ದುರಂತ-ಕಥೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 8. ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ-ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ.ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 9. ಕಲಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವರು-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ. ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 10. ಪರಾಂಜಪೆಯವರ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣಗಳು-ಲೇಖನ, `ಚೈತ್ರಾಂಗಣ’-ನರಸಿAಹ ಪರಾಂಜಪೆ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ. ಧಾರವಾಡ-ಅ.2014 11. ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 12. ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 13. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಪುಟ-26, ಸಂಚಿಕೆ-2, ಪ್ರಸಾರಾAಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2015-16 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 14. ಉಳವಿ ಬಳೆಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಪುಟ-24, ಸಂಚಿಕೆ-3, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 15. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ ಸಾರಾಂಶ-ಲೇಖನ, ಚಿಂತನಶೀಲ ಸಮಾಜಮುಖಿ, ಸಂಪುಟ-2, ಸಂಚಿಕೆ-07, ನಂ.111, 4ನೇ ಮಹಡಿ, ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಕಾಂಪೌAಡ್, ಲಾಲ್ಬಾಗ್ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು-ಜುಲೈ.2019 (ISBN-2581-7299) 16. ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಭಜಂತ್ರಿ(ಹೆಡಿಗ್ಗೊAಡ) : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 17ನೇ ಮೇ. 2021 17. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ಪುರಾತತ್ವ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ, ಮೈಸೂರು-2021 18. ಮುಖವೀಣೆ-ಲೇಖನ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 21ನೇ ಮೇ. 2021 19. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬಿ.ಮಾನ್ಪಡೆ : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 06ನೇ ಜೂನ್. 2021 20. ಶರಣರ ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವ-ಲೇಖನ, ಲಿಂಗಾಯತ ದರ್ಶನ, ಸಂಪುಟ-08, ಸಂಚಿಕೆ-08, ವಚನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ನಾಗನೂರು ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಮಠ, ಬೆಳಗಾವಿ-ಆ.2021 (ISBN-2456-6837) 21. ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಗೌರಿ ಹೂವು-ಲೇಖನ : ಸುಧಾ, ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ, 25ನೇ ಆಗಷ್ಟ್, 2022 22. ಇದು ಅಂತಿAಥ ಹೂವಲ್ಲ, ಗೌರಿ ಹೂ-ಲೇಖನ : ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ, ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ, 04ನೇ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್, 2022 23. ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು-ಲೇಖನ : ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾಲೂಕು ದರ್ಶನ : ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು. ಜ.2023 24. ಮುಖವೀಣೆ ಎಂಬ ಸುಂದರಿ-ಲೇಖನ : Vol.9, Issue.1 & Vol.9, Issue.2, ಜಾನಪದ ಜಗಲಿ, ಕ.ಜಾ.ವಿ.ವಿ, ಗೊಟಗೋಡಿ, 2023 (ISBN-2320-6616) 25. ‘ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಡು ಹಣ್ಣುಗಳು’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 26. ‘ಮುಖವೀಣೆ : ಜನಪದ ವಾದ್ಯ ವಿಶೇಷ’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 27. ‘ಜನಪದರಲ್ಲಿ ವೀಳ್ಯೆದೆಲೆಯ ಮಹತ್ವ’ : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 28. ಕರಿ ನೆರಳಲ್ಲಿ ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವವರ’ ಬದುಕು : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 29. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 30. ‘ಶಹನಾಯಿ ರಾಜ ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಹೆಡಿಗ್ಗೊಂಡ’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 31. ‘ಕಲ್ಗಿ-ತುರಾಯಿ ಪದಗಳು’- ಸಂಗ್ರಹ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 32. ‘ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಕರಡುಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿದೆ. 33. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟ-2026 == ಸದಸ್ಯತ್ವ == 1. Indian Folklore Researcher’s Organisation(IFRO), (No.18, Dt.08-07-2015). ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 2. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ, ಧಾರವಾಡ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2017 ರಿಂದ. 3. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು : ನಂ.327208/04-01-2019, ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 4. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ (ರಿ), ಶಿಗ್ಗಾಂವ (DRHR/SOR/784/2019-20) ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2019 ರಿಂದ. 5. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖಕ ಸದಸ್ಯತ್ವ, 2017 ರಿಂದ. 6. ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ), ಕೃಷಿ ನಗರ, ಗೊಟಗೋಡಿ, ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ-581 205 ನೋಂ.ಸಂ.101/2020-21 ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, 2020 ರಿಂದ. == ನೂತನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ == ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕ (05.10.2024), ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು(ರಿ), ರಾಜ್ಯ ಘಟಕ, ಗದಗ. == ಬ್ಲಾಗ್ ತಾಣ == ರಾಜನಪದ (dcrajashekhar.blogspot.com) ಎಂಬ ಬ್ಲಾಗ್ತಾಣದಿಂದ ಜಾನಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದAತೆ ನಾನು ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಕಟಿತ, ಅಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು, ವರದಿಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. == YouTube ವಾಹಿನಿ == RAJANAPADA /ರಾಜನಪದ (http://www.youtube.com/@Rjajanapada) ಹಾಗೂ RWORLD (http://www.youtube.com/@RWORLD2025) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ YouTube ವಾಹಿನಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ ದೇಸೀಯ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ಕುಣಿತ, ಗೀತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿ & ವಿಡಿಯೋ, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ, ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ವಾಹಿನಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿರುವ ವಿಡಿಯೋಗಳು : 1. ‘ತಲೆ ದಂಡ’ ನಾಟಕದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -05 2. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ’ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು -28 3. ಶ್ರೀ.ಶೇಕಪ್ಪ ಯಲಿಗಾರ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ‘ಭಜನಾ ಪದಗಳು’ -06 4. ‘ಗೊಂದಲಿಗರು : ಹಾಡು’-ಕಥೆ’ ಶ್ರೀ. ವೆಂಕಪ್ಪ ಅಂಬಾಜಿ ಸುಗತೇಕರ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದ ಸಂಚಿಕೆಗಳು -08 5. ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಲೆ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. 6. ‘ದೊಡ್ಡಾಟದ ಕಥೆಗಾರ ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ಅವರ ವಹುವ್ವರಿ ಬದುಕು’ : ಶ್ರೀ. ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ತಳವಾರ ಅವರ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಶನ -03 7. ‘ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -03 8. ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಗ್ರಾಮದ ಮೊಹರಂ ಪದಗಳು -16 9. ‘ಕರ್ಣ ಪರ್ವ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -04 10. ಶ್ರೀಮತಿ. ರಾಧಾಭಾಯಿ ಮಾದರ ಹಾಡಿರುವ ‘ಚೌಡಕಿ ಪದಗಳು’ -08 11. ‘ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -02 12. ‘ಅಂಗುಲಿಮಾಲ’ ದೊಡ್ಡಾಟ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು. 13. ಬಹುರೂಪಿ ಗಾಯನ : ಹಗಲುವೇಷಗಾರರ ಕುರಿತು ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾಡುಗಳು -12 14. ‘ಚಿತ್ರಪಟ ರಾಮಾಯಣ’ ನಾಟಕ : YouTube series -07 15. ‘ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ-ಲಕ್ಷೆö್ಮÃಶ್ವರ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ cuiczt8f0yax3w8wl09qbpydhu5o1ap 1374228 1374227 2026-05-27T06:49:56Z ರಾಜಶೇಖರ.ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ 44021 /* ಡಾ. ರಾಜಶೇಖರ ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ */ 1374228 wikitext text/x-wiki == ಡಾ. ರಾಜಶೇಖರ ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ == ಇವರ ಪೂರ್ಣಹೆಸರು ಹೆಸರು ರಾಜಶೇಖರ ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸವಣೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೂಟ್ಟೂರು ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಾವೇರಿಯ ಎಸ್.ಜೆ.ಎಂ ಹೊಸಮಠದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿ.ಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಸವಣೂರಿನ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಬಿ.ಇಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದರು. ಮುಂದೆ ಧಾರವಾಡದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ಡಿಪ್ಲೋಮಾವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಂಡು, ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಆರ್. ದುರ್ಗಾದಾಸ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ “ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ”(೨೦೧೮) ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕರು, ಕವಿ-ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಗಾಯಕರು, ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಆಗಿ ಸೃಜನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರು ಸದ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ == ಹೆಸರು : ಡಾ. ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ ರಾಜಶೇಖರ ಊರು : ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ : 01-07-1978 ತಂದೆಯ ಹೆಸರು : ಚಂದ್ರಶೇಖರ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು : ರತ್ನವ್ವ ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರು : ತನುಜಾ == ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ == 1. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಜೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರು ನಡೆಸಿದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ’ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಫೆ.2010 2. ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತç, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ವಿಭಾಗ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ `ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯ ಕುರಿತ ಕಮ್ಮಟ ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯದ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2011 3. ಹಿಂದಿ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ರಾಯಬಾಗ ಇವರು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಯು.ಜಿ.ಸಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ `ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ-ಕನ್ನಡ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೆ ದಲಿತ ಸಂವೇದನಾ’ ವಿಷಯದÀ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತರು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಸೆ.2011 4. Puducherry Institute of Linguistics and Culture, Puducherry & Folklore Society of South Indian Languages (FOSSILS), Thiruvananthpurm ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಧರ್ಮ-ಬಳೆಗಾರ ವೃತ್ತಿ’ ವಿಷಯದ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2012 5. ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಿವಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಹಿಳಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಾವೇರಿ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ’ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಎ.2013 6. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ., ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ದೃಶ್ಯಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಧಾರವಾಡ., ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಜಾನಪದ ಸಂಘ, ತ್ರಿವೇಂದ್ರಮ್ (FOSSILS) ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನ’ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ: ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮೇ.2013 7. ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಹಾಗೂ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೀ. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಇವುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ದೇವೇಂದ್ರಕುಮಾರ ಹಕಾರಿ ದತ್ತಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಜಾನಪದ ಭಂಡಾರ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಅ.2013 8. Karnatak University, Dept. of Dr.B.R.Ambedkar Studies & Sera Jey Monastic University, Bylakuppe, Mysore ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ‘Creating Better World : Dr.B.R.Ambedkar Vision and Perspectives’ ಎಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಅಂಬೇಡ್ಕರ ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಣಾಶಕ್ತಿ : ಶ್ರೀಮತಿ ರಮಾಬಾಯಿ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.- ಅ.2016 9. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಸವಣೂರ ಶಹರದ ದೊಡ್ಡಹುಣಸೆ ಕಲ್ಮಠದ ಲಿಂ.ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಚೋಟೇಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ 44ನೇ ಸ್ಮರಣೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ‘ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮಾರಂಭ’ದಲ್ಲಿ ‘ಶರಣರ ವಿಶ್ವ ಭ್ರಾತೃತ್ವ’ ವಿಷಯದ ಉಪನ್ಯಾಸ.-28 ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ. 2021 10. ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ., ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ., ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ, ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚೆನ್ನೆöÊ ಇವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಆನ್ಲೈನ್ ಇಫ್ರೋ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ’ ಎಂಬ ಎರಡು ದಿನದ –ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವೆಬಿನಾರ್ನಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದರು ಕಂಡ ಕಾಡುಹಣ್ಣುಗಳು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-29 ನೇ ಜುಲೈ.2021 == ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ/ಕಥೆ/ಕವಿತೆ/ಕೃತಿ == 1. ಜಾಹೀರಾತುಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ಇಂದು ನನ್ನ ಪಾಳಿ’-ಅಂಕಣ, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ -2003 2. ದೀಪದಡಿಯ ಗದ್ದುಗೆ-ಕವಿತೆ, ಯುವಕವಿ ಕಾವ್ಯ ಸಂಪುಟ, ಕ.ಸಾ.ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು-2003 3. ನಮ್ಮಲೇಕೆ ಕಂದರ..?!-ಕವಿತೆ, ಕನ್ನಡ ಕನ್ನಡಿ-ಕವನ ಸಂಕಲನ, ಶಾರದಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ,ಚೌ.ದಾನಪುರ-2003 4. ಮನಸ್ಸು-ಭಾವಗೀತೆ ಪ್ರಸಾರ, `ಭಾವಸಂಗಮ’ ತಿಂಗಳ ಹಾಡು, ಆಕಾಶವಾಣಿ ಧಾರವಾಡ-2004 5. ಕವಿತೆ, ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟ, ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ2004-05 6. ಕವಿತೆ ಪ್ರಕಟ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 7. ದುರಂತ-ಕಥೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 8. ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ-ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ.ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 9. ಕಲಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವರು-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ. ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 10. ಪರಾಂಜಪೆಯವರ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣಗಳು-ಲೇಖನ, `ಚೈತ್ರಾಂಗಣ’-ನರಸಿAಹ ಪರಾಂಜಪೆ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ. ಧಾರವಾಡ-ಅ.2014 11. ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 12. ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 13. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಪುಟ-26, ಸಂಚಿಕೆ-2, ಪ್ರಸಾರಾAಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2015-16 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 14. ಉಳವಿ ಬಳೆಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಪುಟ-24, ಸಂಚಿಕೆ-3, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 15. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ ಸಾರಾಂಶ-ಲೇಖನ, ಚಿಂತನಶೀಲ ಸಮಾಜಮುಖಿ, ಸಂಪುಟ-2, ಸಂಚಿಕೆ-07, ನಂ.111, 4ನೇ ಮಹಡಿ, ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಕಾಂಪೌAಡ್, ಲಾಲ್ಬಾಗ್ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು-ಜುಲೈ.2019 (ISBN-2581-7299) 16. ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಭಜಂತ್ರಿ(ಹೆಡಿಗ್ಗೊAಡ) : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 17ನೇ ಮೇ. 2021 17. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ಪುರಾತತ್ವ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ, ಮೈಸೂರು-2021 18. ಮುಖವೀಣೆ-ಲೇಖನ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 21ನೇ ಮೇ. 2021 19. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬಿ.ಮಾನ್ಪಡೆ : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 06ನೇ ಜೂನ್. 2021 20. ಶರಣರ ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವ-ಲೇಖನ, ಲಿಂಗಾಯತ ದರ್ಶನ, ಸಂಪುಟ-08, ಸಂಚಿಕೆ-08, ವಚನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ನಾಗನೂರು ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಮಠ, ಬೆಳಗಾವಿ-ಆ.2021 (ISBN-2456-6837) 21. ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಗೌರಿ ಹೂವು-ಲೇಖನ : ಸುಧಾ, ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ, 25ನೇ ಆಗಷ್ಟ್, 2022 22. ಇದು ಅಂತಿAಥ ಹೂವಲ್ಲ, ಗೌರಿ ಹೂ-ಲೇಖನ : ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ, ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ, 04ನೇ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್, 2022 23. ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು-ಲೇಖನ : ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾಲೂಕು ದರ್ಶನ : ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು. ಜ.2023 24. ಮುಖವೀಣೆ ಎಂಬ ಸುಂದರಿ-ಲೇಖನ : Vol.9, Issue.1 & Vol.9, Issue.2, ಜಾನಪದ ಜಗಲಿ, ಕ.ಜಾ.ವಿ.ವಿ, ಗೊಟಗೋಡಿ, 2023 (ISBN-2320-6616) 25. ‘ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಡು ಹಣ್ಣುಗಳು’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 26. ‘ಮುಖವೀಣೆ : ಜನಪದ ವಾದ್ಯ ವಿಶೇಷ’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 27. ‘ಜನಪದರಲ್ಲಿ ವೀಳ್ಯೆದೆಲೆಯ ಮಹತ್ವ’ : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 28. ಕರಿ ನೆರಳಲ್ಲಿ ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವವರ’ ಬದುಕು : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 29. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 30. ‘ಶಹನಾಯಿ ರಾಜ ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಹೆಡಿಗ್ಗೊಂಡ’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 31. ‘ಕಲ್ಗಿ-ತುರಾಯಿ ಪದಗಳು’- ಸಂಗ್ರಹ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 32. ‘ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಕರಡುಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿದೆ. 33. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟ-2026 == ಸದಸ್ಯತ್ವ == 1. Indian Folklore Researcher’s Organisation(IFRO), (No.18, Dt.08-07-2015). ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 2. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ, ಧಾರವಾಡ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2017 ರಿಂದ. 3. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು : ನಂ.327208/04-01-2019, ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 4. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ (ರಿ), ಶಿಗ್ಗಾಂವ (DRHR/SOR/784/2019-20) ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2019 ರಿಂದ. 5. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖಕ ಸದಸ್ಯತ್ವ, 2017 ರಿಂದ. 6. ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ), ಕೃಷಿ ನಗರ, ಗೊಟಗೋಡಿ, ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ-581 205 ನೋಂ.ಸಂ.101/2020-21 ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, 2020 ರಿಂದ. == ನೂತನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ == ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕ (05.10.2024), ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು(ರಿ), ರಾಜ್ಯ ಘಟಕ, ಗದಗ. == ಬ್ಲಾಗ್ ತಾಣ == ರಾಜನಪದ (dcrajashekhar.blogspot.com) ಎಂಬ ಬ್ಲಾಗ್ತಾಣದಿಂದ ಜಾನಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದAತೆ ನಾನು ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಕಟಿತ, ಅಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು, ವರದಿಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. == YouTube ವಾಹಿನಿ == RAJANAPADA /ರಾಜನಪದ (http://www.youtube.com/@Rjajanapada) ಹಾಗೂ RWORLD (http://www.youtube.com/@RWORLD2025) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ YouTube ವಾಹಿನಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ ದೇಸೀಯ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ಕುಣಿತ, ಗೀತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿ & ವಿಡಿಯೋ, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ, ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ವಾಹಿನಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿರುವ ವಿಡಿಯೋಗಳು : 1. ‘ತಲೆ ದಂಡ’ ನಾಟಕದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -05 2. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ’ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು -28 3. ಶ್ರೀ.ಶೇಕಪ್ಪ ಯಲಿಗಾರ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ‘ಭಜನಾ ಪದಗಳು’ -06 4. ‘ಗೊಂದಲಿಗರು : ಹಾಡು’-ಕಥೆ’ ಶ್ರೀ. ವೆಂಕಪ್ಪ ಅಂಬಾಜಿ ಸುಗತೇಕರ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದ ಸಂಚಿಕೆಗಳು -08 5. ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಲೆ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. 6. ‘ದೊಡ್ಡಾಟದ ಕಥೆಗಾರ ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ಅವರ ವಹುವ್ವರಿ ಬದುಕು’ : ಶ್ರೀ. ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ತಳವಾರ ಅವರ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಶನ -03 7. ‘ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -03 8. ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಗ್ರಾಮದ ಮೊಹರಂ ಪದಗಳು -16 9. ‘ಕರ್ಣ ಪರ್ವ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -04 10. ಶ್ರೀಮತಿ. ರಾಧಾಭಾಯಿ ಮಾದರ ಹಾಡಿರುವ ‘ಚೌಡಕಿ ಪದಗಳು’ -08 11. ‘ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -02 12. ‘ಅಂಗುಲಿಮಾಲ’ ದೊಡ್ಡಾಟ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು. 13. ಬಹುರೂಪಿ ಗಾಯನ : ಹಗಲುವೇಷಗಾರರ ಕುರಿತು ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾಡುಗಳು -12 14. ‘ಚಿತ್ರಪಟ ರಾಮಾಯಣ’ ನಾಟಕ : YouTube series -07 15. ‘ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ-ಲಕ್ಷೆö್ಮÃಶ್ವರ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ elrlplifu7tm03mttw31vya9y8sgzt2 1374229 1374228 2026-05-27T06:51:25Z ರಾಜಶೇಖರ.ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ 44021 /* ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ */ 1374229 wikitext text/x-wiki == ಡಾ. ರಾಜಶೇಖರ ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ == ಇವರ ಪೂರ್ಣಹೆಸರು ಹೆಸರು ರಾಜಶೇಖರ ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸವಣೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೂಟ್ಟೂರು ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಾವೇರಿಯ ಎಸ್.ಜೆ.ಎಂ ಹೊಸಮಠದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿ.ಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಸವಣೂರಿನ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಬಿ.ಇಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದರು. ಮುಂದೆ ಧಾರವಾಡದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ಡಿಪ್ಲೋಮಾವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಂಡು, ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಆರ್. ದುರ್ಗಾದಾಸ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ “ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ”(೨೦೧೮) ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕರು, ಕವಿ-ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಗಾಯಕರು, ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಆಗಿ ಸೃಜನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರು ಸದ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. /* ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ */ ಹೆಸರು : ಡಾ. ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ ರಾಜಶೇಖರ ಊರು : ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ : 01-07-1978 ತಂದೆಯ ಹೆಸರು : ಚಂದ್ರಶೇಖರ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು : ರತ್ನವ್ವ ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರು : ತನುಜಾ == ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ == 1. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಜೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರು ನಡೆಸಿದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ’ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಫೆ.2010 2. ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತç, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ವಿಭಾಗ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ `ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯ ಕುರಿತ ಕಮ್ಮಟ ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯದ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2011 3. ಹಿಂದಿ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ರಾಯಬಾಗ ಇವರು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಯು.ಜಿ.ಸಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ `ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ-ಕನ್ನಡ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೆ ದಲಿತ ಸಂವೇದನಾ’ ವಿಷಯದÀ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತರು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಸೆ.2011 4. Puducherry Institute of Linguistics and Culture, Puducherry & Folklore Society of South Indian Languages (FOSSILS), Thiruvananthpurm ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಧರ್ಮ-ಬಳೆಗಾರ ವೃತ್ತಿ’ ವಿಷಯದ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2012 5. ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಿವಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಹಿಳಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಾವೇರಿ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ’ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಎ.2013 6. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ., ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ದೃಶ್ಯಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಧಾರವಾಡ., ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಜಾನಪದ ಸಂಘ, ತ್ರಿವೇಂದ್ರಮ್ (FOSSILS) ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನ’ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ: ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮೇ.2013 7. ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಹಾಗೂ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೀ. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಇವುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ದೇವೇಂದ್ರಕುಮಾರ ಹಕಾರಿ ದತ್ತಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಜಾನಪದ ಭಂಡಾರ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಅ.2013 8. Karnatak University, Dept. of Dr.B.R.Ambedkar Studies & Sera Jey Monastic University, Bylakuppe, Mysore ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ‘Creating Better World : Dr.B.R.Ambedkar Vision and Perspectives’ ಎಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಅಂಬೇಡ್ಕರ ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಣಾಶಕ್ತಿ : ಶ್ರೀಮತಿ ರಮಾಬಾಯಿ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.- ಅ.2016 9. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಸವಣೂರ ಶಹರದ ದೊಡ್ಡಹುಣಸೆ ಕಲ್ಮಠದ ಲಿಂ.ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಚೋಟೇಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ 44ನೇ ಸ್ಮರಣೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ‘ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮಾರಂಭ’ದಲ್ಲಿ ‘ಶರಣರ ವಿಶ್ವ ಭ್ರಾತೃತ್ವ’ ವಿಷಯದ ಉಪನ್ಯಾಸ.-28 ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ. 2021 10. ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ., ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ., ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ, ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚೆನ್ನೆöÊ ಇವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಆನ್ಲೈನ್ ಇಫ್ರೋ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ’ ಎಂಬ ಎರಡು ದಿನದ –ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವೆಬಿನಾರ್ನಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದರು ಕಂಡ ಕಾಡುಹಣ್ಣುಗಳು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-29 ನೇ ಜುಲೈ.2021 == ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ/ಕಥೆ/ಕವಿತೆ/ಕೃತಿ == 1. ಜಾಹೀರಾತುಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ಇಂದು ನನ್ನ ಪಾಳಿ’-ಅಂಕಣ, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ -2003 2. ದೀಪದಡಿಯ ಗದ್ದುಗೆ-ಕವಿತೆ, ಯುವಕವಿ ಕಾವ್ಯ ಸಂಪುಟ, ಕ.ಸಾ.ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು-2003 3. ನಮ್ಮಲೇಕೆ ಕಂದರ..?!-ಕವಿತೆ, ಕನ್ನಡ ಕನ್ನಡಿ-ಕವನ ಸಂಕಲನ, ಶಾರದಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ,ಚೌ.ದಾನಪುರ-2003 4. ಮನಸ್ಸು-ಭಾವಗೀತೆ ಪ್ರಸಾರ, `ಭಾವಸಂಗಮ’ ತಿಂಗಳ ಹಾಡು, ಆಕಾಶವಾಣಿ ಧಾರವಾಡ-2004 5. ಕವಿತೆ, ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟ, ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ2004-05 6. ಕವಿತೆ ಪ್ರಕಟ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 7. ದುರಂತ-ಕಥೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 8. ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ-ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ.ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 9. ಕಲಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವರು-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ. ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 10. ಪರಾಂಜಪೆಯವರ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣಗಳು-ಲೇಖನ, `ಚೈತ್ರಾಂಗಣ’-ನರಸಿAಹ ಪರಾಂಜಪೆ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ. ಧಾರವಾಡ-ಅ.2014 11. ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 12. ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 13. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಪುಟ-26, ಸಂಚಿಕೆ-2, ಪ್ರಸಾರಾAಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2015-16 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 14. ಉಳವಿ ಬಳೆಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಪುಟ-24, ಸಂಚಿಕೆ-3, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 15. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ ಸಾರಾಂಶ-ಲೇಖನ, ಚಿಂತನಶೀಲ ಸಮಾಜಮುಖಿ, ಸಂಪುಟ-2, ಸಂಚಿಕೆ-07, ನಂ.111, 4ನೇ ಮಹಡಿ, ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಕಾಂಪೌAಡ್, ಲಾಲ್ಬಾಗ್ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು-ಜುಲೈ.2019 (ISBN-2581-7299) 16. ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಭಜಂತ್ರಿ(ಹೆಡಿಗ್ಗೊAಡ) : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 17ನೇ ಮೇ. 2021 17. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ಪುರಾತತ್ವ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ, ಮೈಸೂರು-2021 18. ಮುಖವೀಣೆ-ಲೇಖನ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 21ನೇ ಮೇ. 2021 19. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬಿ.ಮಾನ್ಪಡೆ : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 06ನೇ ಜೂನ್. 2021 20. ಶರಣರ ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವ-ಲೇಖನ, ಲಿಂಗಾಯತ ದರ್ಶನ, ಸಂಪುಟ-08, ಸಂಚಿಕೆ-08, ವಚನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ನಾಗನೂರು ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಮಠ, ಬೆಳಗಾವಿ-ಆ.2021 (ISBN-2456-6837) 21. ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಗೌರಿ ಹೂವು-ಲೇಖನ : ಸುಧಾ, ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ, 25ನೇ ಆಗಷ್ಟ್, 2022 22. ಇದು ಅಂತಿAಥ ಹೂವಲ್ಲ, ಗೌರಿ ಹೂ-ಲೇಖನ : ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ, ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ, 04ನೇ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್, 2022 23. ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು-ಲೇಖನ : ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾಲೂಕು ದರ್ಶನ : ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು. ಜ.2023 24. ಮುಖವೀಣೆ ಎಂಬ ಸುಂದರಿ-ಲೇಖನ : Vol.9, Issue.1 & Vol.9, Issue.2, ಜಾನಪದ ಜಗಲಿ, ಕ.ಜಾ.ವಿ.ವಿ, ಗೊಟಗೋಡಿ, 2023 (ISBN-2320-6616) 25. ‘ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಡು ಹಣ್ಣುಗಳು’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 26. ‘ಮುಖವೀಣೆ : ಜನಪದ ವಾದ್ಯ ವಿಶೇಷ’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 27. ‘ಜನಪದರಲ್ಲಿ ವೀಳ್ಯೆದೆಲೆಯ ಮಹತ್ವ’ : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 28. ಕರಿ ನೆರಳಲ್ಲಿ ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವವರ’ ಬದುಕು : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 29. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 30. ‘ಶಹನಾಯಿ ರಾಜ ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಹೆಡಿಗ್ಗೊಂಡ’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 31. ‘ಕಲ್ಗಿ-ತುರಾಯಿ ಪದಗಳು’- ಸಂಗ್ರಹ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 32. ‘ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಕರಡುಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿದೆ. 33. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟ-2026 == ಸದಸ್ಯತ್ವ == 1. Indian Folklore Researcher’s Organisation(IFRO), (No.18, Dt.08-07-2015). ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 2. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ, ಧಾರವಾಡ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2017 ರಿಂದ. 3. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು : ನಂ.327208/04-01-2019, ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 4. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ (ರಿ), ಶಿಗ್ಗಾಂವ (DRHR/SOR/784/2019-20) ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2019 ರಿಂದ. 5. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖಕ ಸದಸ್ಯತ್ವ, 2017 ರಿಂದ. 6. ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ), ಕೃಷಿ ನಗರ, ಗೊಟಗೋಡಿ, ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ-581 205 ನೋಂ.ಸಂ.101/2020-21 ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, 2020 ರಿಂದ. == ನೂತನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ == ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕ (05.10.2024), ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು(ರಿ), ರಾಜ್ಯ ಘಟಕ, ಗದಗ. == ಬ್ಲಾಗ್ ತಾಣ == ರಾಜನಪದ (dcrajashekhar.blogspot.com) ಎಂಬ ಬ್ಲಾಗ್ತಾಣದಿಂದ ಜಾನಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದAತೆ ನಾನು ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಕಟಿತ, ಅಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು, ವರದಿಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. == YouTube ವಾಹಿನಿ == RAJANAPADA /ರಾಜನಪದ (http://www.youtube.com/@Rjajanapada) ಹಾಗೂ RWORLD (http://www.youtube.com/@RWORLD2025) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ YouTube ವಾಹಿನಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ ದೇಸೀಯ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ಕುಣಿತ, ಗೀತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿ & ವಿಡಿಯೋ, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ, ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ವಾಹಿನಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿರುವ ವಿಡಿಯೋಗಳು : 1. ‘ತಲೆ ದಂಡ’ ನಾಟಕದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -05 2. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ’ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು -28 3. ಶ್ರೀ.ಶೇಕಪ್ಪ ಯಲಿಗಾರ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ‘ಭಜನಾ ಪದಗಳು’ -06 4. ‘ಗೊಂದಲಿಗರು : ಹಾಡು’-ಕಥೆ’ ಶ್ರೀ. ವೆಂಕಪ್ಪ ಅಂಬಾಜಿ ಸುಗತೇಕರ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದ ಸಂಚಿಕೆಗಳು -08 5. ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಲೆ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. 6. ‘ದೊಡ್ಡಾಟದ ಕಥೆಗಾರ ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ಅವರ ವಹುವ್ವರಿ ಬದುಕು’ : ಶ್ರೀ. ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ತಳವಾರ ಅವರ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಶನ -03 7. ‘ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -03 8. ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಗ್ರಾಮದ ಮೊಹರಂ ಪದಗಳು -16 9. ‘ಕರ್ಣ ಪರ್ವ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -04 10. ಶ್ರೀಮತಿ. ರಾಧಾಭಾಯಿ ಮಾದರ ಹಾಡಿರುವ ‘ಚೌಡಕಿ ಪದಗಳು’ -08 11. ‘ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -02 12. ‘ಅಂಗುಲಿಮಾಲ’ ದೊಡ್ಡಾಟ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು. 13. ಬಹುರೂಪಿ ಗಾಯನ : ಹಗಲುವೇಷಗಾರರ ಕುರಿತು ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾಡುಗಳು -12 14. ‘ಚಿತ್ರಪಟ ರಾಮಾಯಣ’ ನಾಟಕ : YouTube series -07 15. ‘ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ-ಲಕ್ಷೆö್ಮÃಶ್ವರ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ pckxl8w6k917nz7q5r6jb0t2ocrgjbh 1374230 1374229 2026-05-27T06:52:01Z ರಾಜಶೇಖರ.ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ 44021 /* ಡಾ. ರಾಜಶೇಖರ ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ */ 1374230 wikitext text/x-wiki == ಡಾ. ರಾಜಶೇಖರ ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ == ಇವರ ಪೂರ್ಣಹೆಸರು ಹೆಸರು ರಾಜಶೇಖರ ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸವಣೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೂಟ್ಟೂರು ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಾವೇರಿಯ ಎಸ್.ಜೆ.ಎಂ ಹೊಸಮಠದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿ.ಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಸವಣೂರಿನ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಬಿ.ಇಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದರು. ಮುಂದೆ ಧಾರವಾಡದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ಡಿಪ್ಲೋಮಾವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಂಡು, ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಆರ್. ದುರ್ಗಾದಾಸ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ “ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ”(೨೦೧೮) ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕರು, ಕವಿ-ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಗಾಯಕರು, ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಆಗಿ ಸೃಜನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರು ಸದ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ == ಹೆಸರು : ಡಾ. ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ ರಾಜಶೇಖರ ಊರು : ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ : 01-07-1978 ತಂದೆಯ ಹೆಸರು : ಚಂದ್ರಶೇಖರ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು : ರತ್ನವ್ವ ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರು : ತನುಜಾ == ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ == 1. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಜೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರು ನಡೆಸಿದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ’ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಫೆ.2010 2. ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತç, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ವಿಭಾಗ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ `ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯ ಕುರಿತ ಕಮ್ಮಟ ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯದ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2011 3. ಹಿಂದಿ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ರಾಯಬಾಗ ಇವರು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಯು.ಜಿ.ಸಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ `ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ-ಕನ್ನಡ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೆ ದಲಿತ ಸಂವೇದನಾ’ ವಿಷಯದÀ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತರು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಸೆ.2011 4. Puducherry Institute of Linguistics and Culture, Puducherry & Folklore Society of South Indian Languages (FOSSILS), Thiruvananthpurm ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಧರ್ಮ-ಬಳೆಗಾರ ವೃತ್ತಿ’ ವಿಷಯದ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2012 5. ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಿವಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಹಿಳಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಾವೇರಿ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ’ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಎ.2013 6. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ., ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ದೃಶ್ಯಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಧಾರವಾಡ., ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಜಾನಪದ ಸಂಘ, ತ್ರಿವೇಂದ್ರಮ್ (FOSSILS) ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನ’ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ: ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮೇ.2013 7. ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಹಾಗೂ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೀ. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಇವುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ದೇವೇಂದ್ರಕುಮಾರ ಹಕಾರಿ ದತ್ತಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಜಾನಪದ ಭಂಡಾರ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಅ.2013 8. Karnatak University, Dept. of Dr.B.R.Ambedkar Studies & Sera Jey Monastic University, Bylakuppe, Mysore ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ‘Creating Better World : Dr.B.R.Ambedkar Vision and Perspectives’ ಎಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಅಂಬೇಡ್ಕರ ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಣಾಶಕ್ತಿ : ಶ್ರೀಮತಿ ರಮಾಬಾಯಿ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.- ಅ.2016 9. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಸವಣೂರ ಶಹರದ ದೊಡ್ಡಹುಣಸೆ ಕಲ್ಮಠದ ಲಿಂ.ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಚೋಟೇಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ 44ನೇ ಸ್ಮರಣೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ‘ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮಾರಂಭ’ದಲ್ಲಿ ‘ಶರಣರ ವಿಶ್ವ ಭ್ರಾತೃತ್ವ’ ವಿಷಯದ ಉಪನ್ಯಾಸ.-28 ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ. 2021 10. ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ., ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ., ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ, ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚೆನ್ನೆöÊ ಇವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಆನ್ಲೈನ್ ಇಫ್ರೋ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ’ ಎಂಬ ಎರಡು ದಿನದ –ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವೆಬಿನಾರ್ನಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದರು ಕಂಡ ಕಾಡುಹಣ್ಣುಗಳು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-29 ನೇ ಜುಲೈ.2021 == ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ/ಕಥೆ/ಕವಿತೆ/ಕೃತಿ == 1. ಜಾಹೀರಾತುಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ಇಂದು ನನ್ನ ಪಾಳಿ’-ಅಂಕಣ, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ -2003 2. ದೀಪದಡಿಯ ಗದ್ದುಗೆ-ಕವಿತೆ, ಯುವಕವಿ ಕಾವ್ಯ ಸಂಪುಟ, ಕ.ಸಾ.ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು-2003 3. ನಮ್ಮಲೇಕೆ ಕಂದರ..?!-ಕವಿತೆ, ಕನ್ನಡ ಕನ್ನಡಿ-ಕವನ ಸಂಕಲನ, ಶಾರದಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ,ಚೌ.ದಾನಪುರ-2003 4. ಮನಸ್ಸು-ಭಾವಗೀತೆ ಪ್ರಸಾರ, `ಭಾವಸಂಗಮ’ ತಿಂಗಳ ಹಾಡು, ಆಕಾಶವಾಣಿ ಧಾರವಾಡ-2004 5. ಕವಿತೆ, ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟ, ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ2004-05 6. ಕವಿತೆ ಪ್ರಕಟ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 7. ದುರಂತ-ಕಥೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 8. ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ-ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ.ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 9. ಕಲಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವರು-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ. ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 10. ಪರಾಂಜಪೆಯವರ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣಗಳು-ಲೇಖನ, `ಚೈತ್ರಾಂಗಣ’-ನರಸಿAಹ ಪರಾಂಜಪೆ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ. ಧಾರವಾಡ-ಅ.2014 11. ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 12. ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 13. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಪುಟ-26, ಸಂಚಿಕೆ-2, ಪ್ರಸಾರಾAಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2015-16 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 14. ಉಳವಿ ಬಳೆಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಪುಟ-24, ಸಂಚಿಕೆ-3, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 15. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ ಸಾರಾಂಶ-ಲೇಖನ, ಚಿಂತನಶೀಲ ಸಮಾಜಮುಖಿ, ಸಂಪುಟ-2, ಸಂಚಿಕೆ-07, ನಂ.111, 4ನೇ ಮಹಡಿ, ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಕಾಂಪೌAಡ್, ಲಾಲ್ಬಾಗ್ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು-ಜುಲೈ.2019 (ISBN-2581-7299) 16. ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಭಜಂತ್ರಿ(ಹೆಡಿಗ್ಗೊAಡ) : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 17ನೇ ಮೇ. 2021 17. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ಪುರಾತತ್ವ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ, ಮೈಸೂರು-2021 18. ಮುಖವೀಣೆ-ಲೇಖನ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 21ನೇ ಮೇ. 2021 19. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬಿ.ಮಾನ್ಪಡೆ : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 06ನೇ ಜೂನ್. 2021 20. ಶರಣರ ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವ-ಲೇಖನ, ಲಿಂಗಾಯತ ದರ್ಶನ, ಸಂಪುಟ-08, ಸಂಚಿಕೆ-08, ವಚನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ನಾಗನೂರು ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಮಠ, ಬೆಳಗಾವಿ-ಆ.2021 (ISBN-2456-6837) 21. ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಗೌರಿ ಹೂವು-ಲೇಖನ : ಸುಧಾ, ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ, 25ನೇ ಆಗಷ್ಟ್, 2022 22. ಇದು ಅಂತಿAಥ ಹೂವಲ್ಲ, ಗೌರಿ ಹೂ-ಲೇಖನ : ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ, ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ, 04ನೇ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್, 2022 23. ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು-ಲೇಖನ : ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾಲೂಕು ದರ್ಶನ : ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು. ಜ.2023 24. ಮುಖವೀಣೆ ಎಂಬ ಸುಂದರಿ-ಲೇಖನ : Vol.9, Issue.1 & Vol.9, Issue.2, ಜಾನಪದ ಜಗಲಿ, ಕ.ಜಾ.ವಿ.ವಿ, ಗೊಟಗೋಡಿ, 2023 (ISBN-2320-6616) 25. ‘ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಡು ಹಣ್ಣುಗಳು’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 26. ‘ಮುಖವೀಣೆ : ಜನಪದ ವಾದ್ಯ ವಿಶೇಷ’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 27. ‘ಜನಪದರಲ್ಲಿ ವೀಳ್ಯೆದೆಲೆಯ ಮಹತ್ವ’ : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 28. ಕರಿ ನೆರಳಲ್ಲಿ ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವವರ’ ಬದುಕು : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 29. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 30. ‘ಶಹನಾಯಿ ರಾಜ ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಹೆಡಿಗ್ಗೊಂಡ’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 31. ‘ಕಲ್ಗಿ-ತುರಾಯಿ ಪದಗಳು’- ಸಂಗ್ರಹ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 32. ‘ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಕರಡುಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿದೆ. 33. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟ-2026 == ಸದಸ್ಯತ್ವ == 1. Indian Folklore Researcher’s Organisation(IFRO), (No.18, Dt.08-07-2015). ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 2. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ, ಧಾರವಾಡ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2017 ರಿಂದ. 3. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು : ನಂ.327208/04-01-2019, ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 4. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ (ರಿ), ಶಿಗ್ಗಾಂವ (DRHR/SOR/784/2019-20) ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2019 ರಿಂದ. 5. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖಕ ಸದಸ್ಯತ್ವ, 2017 ರಿಂದ. 6. ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ), ಕೃಷಿ ನಗರ, ಗೊಟಗೋಡಿ, ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ-581 205 ನೋಂ.ಸಂ.101/2020-21 ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, 2020 ರಿಂದ. == ನೂತನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ == ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕ (05.10.2024), ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು(ರಿ), ರಾಜ್ಯ ಘಟಕ, ಗದಗ. == ಬ್ಲಾಗ್ ತಾಣ == ರಾಜನಪದ (dcrajashekhar.blogspot.com) ಎಂಬ ಬ್ಲಾಗ್ತಾಣದಿಂದ ಜಾನಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದAತೆ ನಾನು ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಕಟಿತ, ಅಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು, ವರದಿಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. == YouTube ವಾಹಿನಿ == RAJANAPADA /ರಾಜನಪದ (http://www.youtube.com/@Rjajanapada) ಹಾಗೂ RWORLD (http://www.youtube.com/@RWORLD2025) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ YouTube ವಾಹಿನಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ ದೇಸೀಯ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ಕುಣಿತ, ಗೀತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿ & ವಿಡಿಯೋ, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ, ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ವಾಹಿನಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿರುವ ವಿಡಿಯೋಗಳು : 1. ‘ತಲೆ ದಂಡ’ ನಾಟಕದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -05 2. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ’ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು -28 3. ಶ್ರೀ.ಶೇಕಪ್ಪ ಯಲಿಗಾರ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ‘ಭಜನಾ ಪದಗಳು’ -06 4. ‘ಗೊಂದಲಿಗರು : ಹಾಡು’-ಕಥೆ’ ಶ್ರೀ. ವೆಂಕಪ್ಪ ಅಂಬಾಜಿ ಸುಗತೇಕರ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದ ಸಂಚಿಕೆಗಳು -08 5. ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಲೆ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. 6. ‘ದೊಡ್ಡಾಟದ ಕಥೆಗಾರ ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ಅವರ ವಹುವ್ವರಿ ಬದುಕು’ : ಶ್ರೀ. ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ತಳವಾರ ಅವರ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಶನ -03 7. ‘ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -03 8. ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಗ್ರಾಮದ ಮೊಹರಂ ಪದಗಳು -16 9. ‘ಕರ್ಣ ಪರ್ವ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -04 10. ಶ್ರೀಮತಿ. ರಾಧಾಭಾಯಿ ಮಾದರ ಹಾಡಿರುವ ‘ಚೌಡಕಿ ಪದಗಳು’ -08 11. ‘ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು -02 12. ‘ಅಂಗುಲಿಮಾಲ’ ದೊಡ್ಡಾಟ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು. 13. ಬಹುರೂಪಿ ಗಾಯನ : ಹಗಲುವೇಷಗಾರರ ಕುರಿತು ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾಡುಗಳು -12 14. ‘ಚಿತ್ರಪಟ ರಾಮಾಯಣ’ ನಾಟಕ : YouTube series -07 15. ‘ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ-ಲಕ್ಷೆö್ಮÃಶ್ವರ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ 855q4b66h3tk0is7ixh5g3c9i3gn9hk 1374236 1374230 2026-05-27T07:21:34Z ರಾಜಶೇಖರ.ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ 44021 /* YouTube ವಾಹಿನಿ */ 1374236 wikitext text/x-wiki == ಡಾ. ರಾಜಶೇಖರ ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ == ಇವರ ಪೂರ್ಣಹೆಸರು ಹೆಸರು ರಾಜಶೇಖರ ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸವಣೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೂಟ್ಟೂರು ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಾವೇರಿಯ ಎಸ್.ಜೆ.ಎಂ ಹೊಸಮಠದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿ.ಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಸವಣೂರಿನ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಬಿ.ಇಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದರು. ಮುಂದೆ ಧಾರವಾಡದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ಡಿಪ್ಲೋಮಾವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಂಡು, ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಆರ್. ದುರ್ಗಾದಾಸ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ “ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ”(೨೦೧೮) ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕರು, ಕವಿ-ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಗಾಯಕರು, ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಆಗಿ ಸೃಜನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರು ಸದ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ == ಹೆಸರು : ಡಾ. ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ ರಾಜಶೇಖರ ಊರು : ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ : 01-07-1978 ತಂದೆಯ ಹೆಸರು : ಚಂದ್ರಶೇಖರ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು : ರತ್ನವ್ವ ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರು : ತನುಜಾ == ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ == 1. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಜೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರು ನಡೆಸಿದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ’ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಫೆ.2010 2. ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತç, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ವಿಭಾಗ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ `ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯ ಕುರಿತ ಕಮ್ಮಟ ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯದ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2011 3. ಹಿಂದಿ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ರಾಯಬಾಗ ಇವರು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಯು.ಜಿ.ಸಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ `ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ-ಕನ್ನಡ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೆ ದಲಿತ ಸಂವೇದನಾ’ ವಿಷಯದÀ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತರು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಸೆ.2011 4. Puducherry Institute of Linguistics and Culture, Puducherry & Folklore Society of South Indian Languages (FOSSILS), Thiruvananthpurm ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಧರ್ಮ-ಬಳೆಗಾರ ವೃತ್ತಿ’ ವಿಷಯದ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2012 5. ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಿವಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಹಿಳಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಾವೇರಿ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ’ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಎ.2013 6. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ., ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ದೃಶ್ಯಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಧಾರವಾಡ., ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಜಾನಪದ ಸಂಘ, ತ್ರಿವೇಂದ್ರಮ್ (FOSSILS) ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನ’ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ: ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮೇ.2013 7. ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಹಾಗೂ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೀ. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಇವುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ದೇವೇಂದ್ರಕುಮಾರ ಹಕಾರಿ ದತ್ತಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಜಾನಪದ ಭಂಡಾರ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಅ.2013 8. Karnatak University, Dept. of Dr.B.R.Ambedkar Studies & Sera Jey Monastic University, Bylakuppe, Mysore ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ‘Creating Better World : Dr.B.R.Ambedkar Vision and Perspectives’ ಎಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಅಂಬೇಡ್ಕರ ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಣಾಶಕ್ತಿ : ಶ್ರೀಮತಿ ರಮಾಬಾಯಿ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.- ಅ.2016 9. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಸವಣೂರ ಶಹರದ ದೊಡ್ಡಹುಣಸೆ ಕಲ್ಮಠದ ಲಿಂ.ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಚೋಟೇಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ 44ನೇ ಸ್ಮರಣೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ‘ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮಾರಂಭ’ದಲ್ಲಿ ‘ಶರಣರ ವಿಶ್ವ ಭ್ರಾತೃತ್ವ’ ವಿಷಯದ ಉಪನ್ಯಾಸ.-28 ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ. 2021 10. ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ., ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ., ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ, ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚೆನ್ನೆöÊ ಇವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಆನ್ಲೈನ್ ಇಫ್ರೋ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ’ ಎಂಬ ಎರಡು ದಿನದ –ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವೆಬಿನಾರ್ನಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದರು ಕಂಡ ಕಾಡುಹಣ್ಣುಗಳು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-29 ನೇ ಜುಲೈ.2021 == ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ/ಕಥೆ/ಕವಿತೆ/ಕೃತಿ == 1. ಜಾಹೀರಾತುಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ಇಂದು ನನ್ನ ಪಾಳಿ’-ಅಂಕಣ, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ -2003 2. ದೀಪದಡಿಯ ಗದ್ದುಗೆ-ಕವಿತೆ, ಯುವಕವಿ ಕಾವ್ಯ ಸಂಪುಟ, ಕ.ಸಾ.ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು-2003 3. ನಮ್ಮಲೇಕೆ ಕಂದರ..?!-ಕವಿತೆ, ಕನ್ನಡ ಕನ್ನಡಿ-ಕವನ ಸಂಕಲನ, ಶಾರದಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ,ಚೌ.ದಾನಪುರ-2003 4. ಮನಸ್ಸು-ಭಾವಗೀತೆ ಪ್ರಸಾರ, `ಭಾವಸಂಗಮ’ ತಿಂಗಳ ಹಾಡು, ಆಕಾಶವಾಣಿ ಧಾರವಾಡ-2004 5. ಕವಿತೆ, ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟ, ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ2004-05 6. ಕವಿತೆ ಪ್ರಕಟ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 7. ದುರಂತ-ಕಥೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 8. ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ-ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ.ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 9. ಕಲಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವರು-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ. ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 10. ಪರಾಂಜಪೆಯವರ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣಗಳು-ಲೇಖನ, `ಚೈತ್ರಾಂಗಣ’-ನರಸಿAಹ ಪರಾಂಜಪೆ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ. ಧಾರವಾಡ-ಅ.2014 11. ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 12. ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 13. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಪುಟ-26, ಸಂಚಿಕೆ-2, ಪ್ರಸಾರಾAಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2015-16 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 14. ಉಳವಿ ಬಳೆಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಪುಟ-24, ಸಂಚಿಕೆ-3, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 15. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ ಸಾರಾಂಶ-ಲೇಖನ, ಚಿಂತನಶೀಲ ಸಮಾಜಮುಖಿ, ಸಂಪುಟ-2, ಸಂಚಿಕೆ-07, ನಂ.111, 4ನೇ ಮಹಡಿ, ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಕಾಂಪೌAಡ್, ಲಾಲ್ಬಾಗ್ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು-ಜುಲೈ.2019 (ISBN-2581-7299) 16. ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಭಜಂತ್ರಿ(ಹೆಡಿಗ್ಗೊAಡ) : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 17ನೇ ಮೇ. 2021 17. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ಪುರಾತತ್ವ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ, ಮೈಸೂರು-2021 18. ಮುಖವೀಣೆ-ಲೇಖನ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 21ನೇ ಮೇ. 2021 19. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬಿ.ಮಾನ್ಪಡೆ : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 06ನೇ ಜೂನ್. 2021 20. ಶರಣರ ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವ-ಲೇಖನ, ಲಿಂಗಾಯತ ದರ್ಶನ, ಸಂಪುಟ-08, ಸಂಚಿಕೆ-08, ವಚನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ನಾಗನೂರು ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಮಠ, ಬೆಳಗಾವಿ-ಆ.2021 (ISBN-2456-6837) 21. ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಗೌರಿ ಹೂವು-ಲೇಖನ : ಸುಧಾ, ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ, 25ನೇ ಆಗಷ್ಟ್, 2022 22. ಇದು ಅಂತಿAಥ ಹೂವಲ್ಲ, ಗೌರಿ ಹೂ-ಲೇಖನ : ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ, ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ, 04ನೇ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್, 2022 23. ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು-ಲೇಖನ : ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾಲೂಕು ದರ್ಶನ : ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು. ಜ.2023 24. ಮುಖವೀಣೆ ಎಂಬ ಸುಂದರಿ-ಲೇಖನ : Vol.9, Issue.1 & Vol.9, Issue.2, ಜಾನಪದ ಜಗಲಿ, ಕ.ಜಾ.ವಿ.ವಿ, ಗೊಟಗೋಡಿ, 2023 (ISBN-2320-6616) 25. ‘ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಡು ಹಣ್ಣುಗಳು’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 26. ‘ಮುಖವೀಣೆ : ಜನಪದ ವಾದ್ಯ ವಿಶೇಷ’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 27. ‘ಜನಪದರಲ್ಲಿ ವೀಳ್ಯೆದೆಲೆಯ ಮಹತ್ವ’ : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 28. ಕರಿ ನೆರಳಲ್ಲಿ ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವವರ’ ಬದುಕು : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 29. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 30. ‘ಶಹನಾಯಿ ರಾಜ ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಹೆಡಿಗ್ಗೊಂಡ’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 31. ‘ಕಲ್ಗಿ-ತುರಾಯಿ ಪದಗಳು’- ಸಂಗ್ರಹ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 32. ‘ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಕರಡುಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿದೆ. 33. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟ-2026 == ಸದಸ್ಯತ್ವ == 1. Indian Folklore Researcher’s Organisation(IFRO), (No.18, Dt.08-07-2015). ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 2. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ, ಧಾರವಾಡ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2017 ರಿಂದ. 3. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು : ನಂ.327208/04-01-2019, ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 4. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ (ರಿ), ಶಿಗ್ಗಾಂವ (DRHR/SOR/784/2019-20) ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2019 ರಿಂದ. 5. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖಕ ಸದಸ್ಯತ್ವ, 2017 ರಿಂದ. 6. ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ), ಕೃಷಿ ನಗರ, ಗೊಟಗೋಡಿ, ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ-581 205 ನೋಂ.ಸಂ.101/2020-21 ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, 2020 ರಿಂದ. == ನೂತನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ == ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕ (05.10.2024), ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು(ರಿ), ರಾಜ್ಯ ಘಟಕ, ಗದಗ. == ಬ್ಲಾಗ್ ತಾಣ == ರಾಜನಪದ (dcrajashekhar.blogspot.com) ಎಂಬ ಬ್ಲಾಗ್ತಾಣದಿಂದ ಜಾನಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದAತೆ ನಾನು ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಕಟಿತ, ಅಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು, ವರದಿಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. == YouTube ವಾಹಿನಿ == RAJANAPADA /ರಾಜನಪದ (http://www.youtube.com/@Rjajanapada) ಹಾಗೂ RWORLD (http://www.youtube.com/@RWORLD2025) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ YouTube ವಾಹಿನಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ ದೇಸೀಯ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ಕುಣಿತ, ಗೀತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿ & ವಿಡಿಯೋ, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ, ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ವಾಹಿನಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿರುವ ವಿಡಿಯೋಗಳು : 1. ‘ತಲೆ ದಂಡ’ ನಾಟಕದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-05. 2. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ’ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು-28. 3. ಶ್ರೀ.ಶೇಕಪ್ಪ ಯಲಿಗಾರ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ‘ಭಜನಾ ಪದಗಳು’-06. 4. ‘ಗೊಂದಲಿಗರು : ಹಾಡು’-ಕಥೆ’ ಶ್ರೀ. ವೆಂಕಪ್ಪ ಅಂಬಾಜಿ ಸುಗತೇಕರ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದ ಸಂಚಿಕೆಗಳು-08. 5. ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಲೆ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. 6. ‘ದೊಡ್ಡಾಟದ ಕಥೆಗಾರ ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ಅವರ ವಹುವ್ವರಿ ಬದುಕು’ : ಶ್ರೀ. ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ತಳವಾರ ಅವರ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಶನ-03. 7. ‘ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-03. 8. ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಗ್ರಾಮದ ಮೊಹರಂ ಪದಗಳು-16. 9. ‘ಕರ್ಣ ಪರ್ವ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-04. 10. ಶ್ರೀಮತಿ. ರಾಧಾಭಾಯಿ ಮಾದರ ಹಾಡಿರುವ ‘ಚೌಡಕಿ ಪದಗಳು’-08. 11. ‘ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-02. 12. ‘ಅಂಗುಲಿಮಾಲ’ ದೊಡ್ಡಾಟ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು. 13. ಬಹುರೂಪಿ ಗಾಯನ : ಹಗಲುವೇಷಗಾರರ ಕುರಿತು ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾಡುಗಳು-12. 14. ‘ಚಿತ್ರಪಟ ರಾಮಾಯಣ’ ನಾಟಕ : YouTube series-07 15. ‘ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ-ಲಕ್ಷೆö್ಮÃಶ್ವರ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. kybrkpocbmfv8q4ly8yus504kz75y21 1374237 1374236 2026-05-27T07:23:07Z ರಾಜಶೇಖರ.ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ 44021 /* YouTube ವಾಹಿನಿ */ 1374237 wikitext text/x-wiki == ಡಾ. ರಾಜಶೇಖರ ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ == ಇವರ ಪೂರ್ಣಹೆಸರು ಹೆಸರು ರಾಜಶೇಖರ ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸವಣೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೂಟ್ಟೂರು ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಾವೇರಿಯ ಎಸ್.ಜೆ.ಎಂ ಹೊಸಮಠದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿ.ಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಸವಣೂರಿನ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಬಿ.ಇಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದರು. ಮುಂದೆ ಧಾರವಾಡದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ಡಿಪ್ಲೋಮಾವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಂಡು, ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಆರ್. ದುರ್ಗಾದಾಸ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ “ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ”(೨೦೧೮) ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕರು, ಕವಿ-ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಗಾಯಕರು, ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಆಗಿ ಸೃಜನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರು ಸದ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ == ಹೆಸರು : ಡಾ. ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ ರಾಜಶೇಖರ ಊರು : ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ : 01-07-1978 ತಂದೆಯ ಹೆಸರು : ಚಂದ್ರಶೇಖರ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು : ರತ್ನವ್ವ ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರು : ತನುಜಾ == ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ == 1. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಜೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರು ನಡೆಸಿದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ’ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಫೆ.2010 2. ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತç, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ವಿಭಾಗ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ `ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯ ಕುರಿತ ಕಮ್ಮಟ ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯದ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2011 3. ಹಿಂದಿ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ರಾಯಬಾಗ ಇವರು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಯು.ಜಿ.ಸಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ `ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ-ಕನ್ನಡ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೆ ದಲಿತ ಸಂವೇದನಾ’ ವಿಷಯದÀ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತರು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಸೆ.2011 4. Puducherry Institute of Linguistics and Culture, Puducherry & Folklore Society of South Indian Languages (FOSSILS), Thiruvananthpurm ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಧರ್ಮ-ಬಳೆಗಾರ ವೃತ್ತಿ’ ವಿಷಯದ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2012 5. ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಿವಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಹಿಳಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಾವೇರಿ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ’ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಎ.2013 6. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ., ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ದೃಶ್ಯಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಧಾರವಾಡ., ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಜಾನಪದ ಸಂಘ, ತ್ರಿವೇಂದ್ರಮ್ (FOSSILS) ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನ’ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ: ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮೇ.2013 7. ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಹಾಗೂ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೀ. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಇವುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ದೇವೇಂದ್ರಕುಮಾರ ಹಕಾರಿ ದತ್ತಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಜಾನಪದ ಭಂಡಾರ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಅ.2013 8. Karnatak University, Dept. of Dr.B.R.Ambedkar Studies & Sera Jey Monastic University, Bylakuppe, Mysore ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ‘Creating Better World : Dr.B.R.Ambedkar Vision and Perspectives’ ಎಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಅಂಬೇಡ್ಕರ ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಣಾಶಕ್ತಿ : ಶ್ರೀಮತಿ ರಮಾಬಾಯಿ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.- ಅ.2016 9. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಸವಣೂರ ಶಹರದ ದೊಡ್ಡಹುಣಸೆ ಕಲ್ಮಠದ ಲಿಂ.ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಚೋಟೇಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ 44ನೇ ಸ್ಮರಣೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ‘ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮಾರಂಭ’ದಲ್ಲಿ ‘ಶರಣರ ವಿಶ್ವ ಭ್ರಾತೃತ್ವ’ ವಿಷಯದ ಉಪನ್ಯಾಸ.-28 ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ. 2021 10. ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ., ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ., ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ, ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚೆನ್ನೆöÊ ಇವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಆನ್ಲೈನ್ ಇಫ್ರೋ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ’ ಎಂಬ ಎರಡು ದಿನದ –ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವೆಬಿನಾರ್ನಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದರು ಕಂಡ ಕಾಡುಹಣ್ಣುಗಳು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-29 ನೇ ಜುಲೈ.2021 == ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ/ಕಥೆ/ಕವಿತೆ/ಕೃತಿ == 1. ಜಾಹೀರಾತುಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ಇಂದು ನನ್ನ ಪಾಳಿ’-ಅಂಕಣ, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ -2003 2. ದೀಪದಡಿಯ ಗದ್ದುಗೆ-ಕವಿತೆ, ಯುವಕವಿ ಕಾವ್ಯ ಸಂಪುಟ, ಕ.ಸಾ.ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು-2003 3. ನಮ್ಮಲೇಕೆ ಕಂದರ..?!-ಕವಿತೆ, ಕನ್ನಡ ಕನ್ನಡಿ-ಕವನ ಸಂಕಲನ, ಶಾರದಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ,ಚೌ.ದಾನಪುರ-2003 4. ಮನಸ್ಸು-ಭಾವಗೀತೆ ಪ್ರಸಾರ, `ಭಾವಸಂಗಮ’ ತಿಂಗಳ ಹಾಡು, ಆಕಾಶವಾಣಿ ಧಾರವಾಡ-2004 5. ಕವಿತೆ, ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟ, ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ2004-05 6. ಕವಿತೆ ಪ್ರಕಟ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 7. ದುರಂತ-ಕಥೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 8. ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ-ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ.ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 9. ಕಲಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವರು-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ. ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 10. ಪರಾಂಜಪೆಯವರ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣಗಳು-ಲೇಖನ, `ಚೈತ್ರಾಂಗಣ’-ನರಸಿAಹ ಪರಾಂಜಪೆ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ. ಧಾರವಾಡ-ಅ.2014 11. ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 12. ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 13. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಪುಟ-26, ಸಂಚಿಕೆ-2, ಪ್ರಸಾರಾAಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2015-16 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 14. ಉಳವಿ ಬಳೆಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಪುಟ-24, ಸಂಚಿಕೆ-3, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 15. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ ಸಾರಾಂಶ-ಲೇಖನ, ಚಿಂತನಶೀಲ ಸಮಾಜಮುಖಿ, ಸಂಪುಟ-2, ಸಂಚಿಕೆ-07, ನಂ.111, 4ನೇ ಮಹಡಿ, ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಕಾಂಪೌAಡ್, ಲಾಲ್ಬಾಗ್ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು-ಜುಲೈ.2019 (ISBN-2581-7299) 16. ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಭಜಂತ್ರಿ(ಹೆಡಿಗ್ಗೊAಡ) : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 17ನೇ ಮೇ. 2021 17. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ಪುರಾತತ್ವ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ, ಮೈಸೂರು-2021 18. ಮುಖವೀಣೆ-ಲೇಖನ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 21ನೇ ಮೇ. 2021 19. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬಿ.ಮಾನ್ಪಡೆ : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 06ನೇ ಜೂನ್. 2021 20. ಶರಣರ ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವ-ಲೇಖನ, ಲಿಂಗಾಯತ ದರ್ಶನ, ಸಂಪುಟ-08, ಸಂಚಿಕೆ-08, ವಚನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ನಾಗನೂರು ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಮಠ, ಬೆಳಗಾವಿ-ಆ.2021 (ISBN-2456-6837) 21. ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಗೌರಿ ಹೂವು-ಲೇಖನ : ಸುಧಾ, ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ, 25ನೇ ಆಗಷ್ಟ್, 2022 22. ಇದು ಅಂತಿAಥ ಹೂವಲ್ಲ, ಗೌರಿ ಹೂ-ಲೇಖನ : ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ, ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ, 04ನೇ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್, 2022 23. ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು-ಲೇಖನ : ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾಲೂಕು ದರ್ಶನ : ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು. ಜ.2023 24. ಮುಖವೀಣೆ ಎಂಬ ಸುಂದರಿ-ಲೇಖನ : Vol.9, Issue.1 & Vol.9, Issue.2, ಜಾನಪದ ಜಗಲಿ, ಕ.ಜಾ.ವಿ.ವಿ, ಗೊಟಗೋಡಿ, 2023 (ISBN-2320-6616) 25. ‘ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಡು ಹಣ್ಣುಗಳು’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 26. ‘ಮುಖವೀಣೆ : ಜನಪದ ವಾದ್ಯ ವಿಶೇಷ’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 27. ‘ಜನಪದರಲ್ಲಿ ವೀಳ್ಯೆದೆಲೆಯ ಮಹತ್ವ’ : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 28. ಕರಿ ನೆರಳಲ್ಲಿ ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವವರ’ ಬದುಕು : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 29. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 30. ‘ಶಹನಾಯಿ ರಾಜ ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಹೆಡಿಗ್ಗೊಂಡ’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 31. ‘ಕಲ್ಗಿ-ತುರಾಯಿ ಪದಗಳು’- ಸಂಗ್ರಹ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 32. ‘ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಕರಡುಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿದೆ. 33. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟ-2026 == ಸದಸ್ಯತ್ವ == 1. Indian Folklore Researcher’s Organisation(IFRO), (No.18, Dt.08-07-2015). ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 2. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ, ಧಾರವಾಡ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2017 ರಿಂದ. 3. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು : ನಂ.327208/04-01-2019, ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 4. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ (ರಿ), ಶಿಗ್ಗಾಂವ (DRHR/SOR/784/2019-20) ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2019 ರಿಂದ. 5. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖಕ ಸದಸ್ಯತ್ವ, 2017 ರಿಂದ. 6. ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ), ಕೃಷಿ ನಗರ, ಗೊಟಗೋಡಿ, ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ-581 205 ನೋಂ.ಸಂ.101/2020-21 ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, 2020 ರಿಂದ. == ನೂತನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ == ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕ (05.10.2024), ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು(ರಿ), ರಾಜ್ಯ ಘಟಕ, ಗದಗ. == ಬ್ಲಾಗ್ ತಾಣ == ರಾಜನಪದ (dcrajashekhar.blogspot.com) ಎಂಬ ಬ್ಲಾಗ್ತಾಣದಿಂದ ಜಾನಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದAತೆ ನಾನು ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಕಟಿತ, ಅಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು, ವರದಿಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. == YouTube ವಾಹಿನಿ == RAJANAPADA /ರಾಜನಪದ (http://www.youtube.com/@Rjajanapada) ಹಾಗೂ RWORLD (http://www.youtube.com/@RWORLD2025) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ YouTube ವಾಹಿನಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ ದೇಸೀಯ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ಕುಣಿತ, ಗೀತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿ & ವಿಡಿಯೋ, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ, ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ವಾಹಿನಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿರುವ ವಿಡಿಯೋಗಳು : 1)‘ತಲೆ ದಂಡ’ ನಾಟಕದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-05. 2)‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ’ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು-28. 3)ಶ್ರೀ.ಶೇಕಪ್ಪ ಯಲಿಗಾರ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ‘ಭಜನಾ ಪದಗಳು’-06. 4)‘ಗೊಂದಲಿಗರು : ಹಾಡು’-ಕಥೆ’ ಶ್ರೀ. ವೆಂಕಪ್ಪ ಅಂಬಾಜಿ ಸುಗತೇಕರ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದ ಸಂಚಿಕೆಗಳು-08. 5)‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಲೆ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. 6)‘ದೊಡ್ಡಾಟದ ಕಥೆಗಾರ ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ಅವರ ವಹುವ್ವರಿ ಬದುಕು’ : ಶ್ರೀ. ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ತಳವಾರ ಅವರ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಶನ-03. 7)‘ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-03. 8)ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಗ್ರಾಮದ ಮೊಹರಂ ಪದಗಳು-16. 9)‘ಕರ್ಣ ಪರ್ವ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-04. 10)ಶ್ರೀಮತಿ. ರಾಧಾಭಾಯಿ ಮಾದರ ಹಾಡಿರುವ ‘ಚೌಡಕಿ ಪದಗಳು’-08. 11)‘ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-02. 12)‘ಅಂಗುಲಿಮಾಲ’ ದೊಡ್ಡಾಟ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು. 13)ಬಹುರೂಪಿ ಗಾಯನ : ಹಗಲುವೇಷಗಾರರ ಕುರಿತು ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾಡುಗಳು-12. 14)‘ಚಿತ್ರಪಟ ರಾಮಾಯಣ’ ನಾಟಕ : YouTube series-07 15)‘ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ-ಲಕ್ಷೆö್ಮÃಶ್ವರ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. pj1t8rzkkfjbemf728kch5b46xgq437 1374239 1374237 2026-05-27T08:30:17Z ರಾಜಶೇಖರ.ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ 44021 /* ಡಾ. ರಾಜಶೇಖರ ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ */ 1374239 wikitext text/x-wiki == ಡಾ. ರಾಜಶೇಖರ ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ == ಇವರ ಪೂರ್ಣಹೆಸರು ಹೆಸರು ರಾಜಶೇಖರ ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ(ಡಾ.ರಾಜಶೇಖರ ಸಿ.ಡಿ). ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸವಣೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೂಟ್ಟೂರು ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಾವೇರಿಯ ಎಸ್.ಜೆ.ಎಂ ಹೊಸಮಠದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿ.ಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಸವಣೂರಿನ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಬಿ.ಇಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದರು. ಮುಂದೆ ಧಾರವಾಡದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ಡಿಪ್ಲೋಮಾವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಂಡು, ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಆರ್. ದುರ್ಗಾದಾಸ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ “ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ”(೨೦೧೮) ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕರು, ಕವಿ-ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಗಾಯಕರು, ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಆಗಿ ಸೃಜನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರು ಸದ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ == ಹೆಸರು : ಡಾ. ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ ರಾಜಶೇಖರ ಊರು : ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ : 01-07-1978 ತಂದೆಯ ಹೆಸರು : ಚಂದ್ರಶೇಖರ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು : ರತ್ನವ್ವ ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರು : ತನುಜಾ == ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ == 1. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಜೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರು ನಡೆಸಿದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ’ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಫೆ.2010 2. ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತç, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ವಿಭಾಗ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ `ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯ ಕುರಿತ ಕಮ್ಮಟ ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯದ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2011 3. ಹಿಂದಿ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ರಾಯಬಾಗ ಇವರು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಯು.ಜಿ.ಸಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ `ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ-ಕನ್ನಡ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೆ ದಲಿತ ಸಂವೇದನಾ’ ವಿಷಯದÀ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತರು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಸೆ.2011 4. Puducherry Institute of Linguistics and Culture, Puducherry & Folklore Society of South Indian Languages (FOSSILS), Thiruvananthpurm ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಧರ್ಮ-ಬಳೆಗಾರ ವೃತ್ತಿ’ ವಿಷಯದ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2012 5. ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಿವಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಹಿಳಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಾವೇರಿ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ’ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಎ.2013 6. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ., ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ದೃಶ್ಯಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಧಾರವಾಡ., ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಜಾನಪದ ಸಂಘ, ತ್ರಿವೇಂದ್ರಮ್ (FOSSILS) ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನ’ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ: ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮೇ.2013 7. ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಹಾಗೂ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೀ. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಇವುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ದೇವೇಂದ್ರಕುಮಾರ ಹಕಾರಿ ದತ್ತಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಜಾನಪದ ಭಂಡಾರ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಅ.2013 8. Karnatak University, Dept. of Dr.B.R.Ambedkar Studies & Sera Jey Monastic University, Bylakuppe, Mysore ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ‘Creating Better World : Dr.B.R.Ambedkar Vision and Perspectives’ ಎಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಅಂಬೇಡ್ಕರ ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಣಾಶಕ್ತಿ : ಶ್ರೀಮತಿ ರಮಾಬಾಯಿ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.- ಅ.2016 9. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಸವಣೂರ ಶಹರದ ದೊಡ್ಡಹುಣಸೆ ಕಲ್ಮಠದ ಲಿಂ.ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಚೋಟೇಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ 44ನೇ ಸ್ಮರಣೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ‘ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮಾರಂಭ’ದಲ್ಲಿ ‘ಶರಣರ ವಿಶ್ವ ಭ್ರಾತೃತ್ವ’ ವಿಷಯದ ಉಪನ್ಯಾಸ.-28 ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ. 2021 10. ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ., ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ., ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ, ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚೆನ್ನೆöÊ ಇವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಆನ್ಲೈನ್ ಇಫ್ರೋ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ’ ಎಂಬ ಎರಡು ದಿನದ –ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವೆಬಿನಾರ್ನಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದರು ಕಂಡ ಕಾಡುಹಣ್ಣುಗಳು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-29 ನೇ ಜುಲೈ.2021 == ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ/ಕಥೆ/ಕವಿತೆ/ಕೃತಿ == 1. ಜಾಹೀರಾತುಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ಇಂದು ನನ್ನ ಪಾಳಿ’-ಅಂಕಣ, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ -2003 2. ದೀಪದಡಿಯ ಗದ್ದುಗೆ-ಕವಿತೆ, ಯುವಕವಿ ಕಾವ್ಯ ಸಂಪುಟ, ಕ.ಸಾ.ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು-2003 3. ನಮ್ಮಲೇಕೆ ಕಂದರ..?!-ಕವಿತೆ, ಕನ್ನಡ ಕನ್ನಡಿ-ಕವನ ಸಂಕಲನ, ಶಾರದಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ,ಚೌ.ದಾನಪುರ-2003 4. ಮನಸ್ಸು-ಭಾವಗೀತೆ ಪ್ರಸಾರ, `ಭಾವಸಂಗಮ’ ತಿಂಗಳ ಹಾಡು, ಆಕಾಶವಾಣಿ ಧಾರವಾಡ-2004 5. ಕವಿತೆ, ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟ, ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ2004-05 6. ಕವಿತೆ ಪ್ರಕಟ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 7. ದುರಂತ-ಕಥೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 8. ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ-ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ.ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 9. ಕಲಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವರು-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ. ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 10. ಪರಾಂಜಪೆಯವರ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣಗಳು-ಲೇಖನ, `ಚೈತ್ರಾಂಗಣ’-ನರಸಿAಹ ಪರಾಂಜಪೆ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ. ಧಾರವಾಡ-ಅ.2014 11. ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 12. ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 13. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಪುಟ-26, ಸಂಚಿಕೆ-2, ಪ್ರಸಾರಾAಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2015-16 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 14. ಉಳವಿ ಬಳೆಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಪುಟ-24, ಸಂಚಿಕೆ-3, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 15. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ ಸಾರಾಂಶ-ಲೇಖನ, ಚಿಂತನಶೀಲ ಸಮಾಜಮುಖಿ, ಸಂಪುಟ-2, ಸಂಚಿಕೆ-07, ನಂ.111, 4ನೇ ಮಹಡಿ, ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಕಾಂಪೌAಡ್, ಲಾಲ್ಬಾಗ್ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು-ಜುಲೈ.2019 (ISBN-2581-7299) 16. ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಭಜಂತ್ರಿ(ಹೆಡಿಗ್ಗೊAಡ) : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 17ನೇ ಮೇ. 2021 17. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ಪುರಾತತ್ವ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ, ಮೈಸೂರು-2021 18. ಮುಖವೀಣೆ-ಲೇಖನ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 21ನೇ ಮೇ. 2021 19. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬಿ.ಮಾನ್ಪಡೆ : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 06ನೇ ಜೂನ್. 2021 20. ಶರಣರ ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವ-ಲೇಖನ, ಲಿಂಗಾಯತ ದರ್ಶನ, ಸಂಪುಟ-08, ಸಂಚಿಕೆ-08, ವಚನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ನಾಗನೂರು ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಮಠ, ಬೆಳಗಾವಿ-ಆ.2021 (ISBN-2456-6837) 21. ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಗೌರಿ ಹೂವು-ಲೇಖನ : ಸುಧಾ, ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ, 25ನೇ ಆಗಷ್ಟ್, 2022 22. ಇದು ಅಂತಿAಥ ಹೂವಲ್ಲ, ಗೌರಿ ಹೂ-ಲೇಖನ : ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ, ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ, 04ನೇ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್, 2022 23. ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು-ಲೇಖನ : ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾಲೂಕು ದರ್ಶನ : ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು. ಜ.2023 24. ಮುಖವೀಣೆ ಎಂಬ ಸುಂದರಿ-ಲೇಖನ : Vol.9, Issue.1 & Vol.9, Issue.2, ಜಾನಪದ ಜಗಲಿ, ಕ.ಜಾ.ವಿ.ವಿ, ಗೊಟಗೋಡಿ, 2023 (ISBN-2320-6616) 25. ‘ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಡು ಹಣ್ಣುಗಳು’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 26. ‘ಮುಖವೀಣೆ : ಜನಪದ ವಾದ್ಯ ವಿಶೇಷ’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 27. ‘ಜನಪದರಲ್ಲಿ ವೀಳ್ಯೆದೆಲೆಯ ಮಹತ್ವ’ : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 28. ಕರಿ ನೆರಳಲ್ಲಿ ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವವರ’ ಬದುಕು : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 29. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 30. ‘ಶಹನಾಯಿ ರಾಜ ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಹೆಡಿಗ್ಗೊಂಡ’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 31. ‘ಕಲ್ಗಿ-ತುರಾಯಿ ಪದಗಳು’- ಸಂಗ್ರಹ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 32. ‘ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಕರಡುಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿದೆ. 33. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟ-2026 == ಸದಸ್ಯತ್ವ == 1. Indian Folklore Researcher’s Organisation(IFRO), (No.18, Dt.08-07-2015). ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 2. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ, ಧಾರವಾಡ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2017 ರಿಂದ. 3. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು : ನಂ.327208/04-01-2019, ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 4. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ (ರಿ), ಶಿಗ್ಗಾಂವ (DRHR/SOR/784/2019-20) ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2019 ರಿಂದ. 5. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖಕ ಸದಸ್ಯತ್ವ, 2017 ರಿಂದ. 6. ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ), ಕೃಷಿ ನಗರ, ಗೊಟಗೋಡಿ, ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ-581 205 ನೋಂ.ಸಂ.101/2020-21 ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, 2020 ರಿಂದ. == ನೂತನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ == ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕ (05.10.2024), ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು(ರಿ), ರಾಜ್ಯ ಘಟಕ, ಗದಗ. == ಬ್ಲಾಗ್ ತಾಣ == ರಾಜನಪದ (dcrajashekhar.blogspot.com) ಎಂಬ ಬ್ಲಾಗ್ತಾಣದಿಂದ ಜಾನಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದAತೆ ನಾನು ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಕಟಿತ, ಅಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು, ವರದಿಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. == YouTube ವಾಹಿನಿ == RAJANAPADA /ರಾಜನಪದ (http://www.youtube.com/@Rjajanapada) ಹಾಗೂ RWORLD (http://www.youtube.com/@RWORLD2025) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ YouTube ವಾಹಿನಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ ದೇಸೀಯ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ಕುಣಿತ, ಗೀತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿ & ವಿಡಿಯೋ, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ, ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ವಾಹಿನಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿರುವ ವಿಡಿಯೋಗಳು : 1)‘ತಲೆ ದಂಡ’ ನಾಟಕದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-05. 2)‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ’ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು-28. 3)ಶ್ರೀ.ಶೇಕಪ್ಪ ಯಲಿಗಾರ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ‘ಭಜನಾ ಪದಗಳು’-06. 4)‘ಗೊಂದಲಿಗರು : ಹಾಡು’-ಕಥೆ’ ಶ್ರೀ. ವೆಂಕಪ್ಪ ಅಂಬಾಜಿ ಸುಗತೇಕರ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದ ಸಂಚಿಕೆಗಳು-08. 5)‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಲೆ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. 6)‘ದೊಡ್ಡಾಟದ ಕಥೆಗಾರ ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ಅವರ ವಹುವ್ವರಿ ಬದುಕು’ : ಶ್ರೀ. ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ತಳವಾರ ಅವರ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಶನ-03. 7)‘ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-03. 8)ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಗ್ರಾಮದ ಮೊಹರಂ ಪದಗಳು-16. 9)‘ಕರ್ಣ ಪರ್ವ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-04. 10)ಶ್ರೀಮತಿ. ರಾಧಾಭಾಯಿ ಮಾದರ ಹಾಡಿರುವ ‘ಚೌಡಕಿ ಪದಗಳು’-08. 11)‘ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-02. 12)‘ಅಂಗುಲಿಮಾಲ’ ದೊಡ್ಡಾಟ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು. 13)ಬಹುರೂಪಿ ಗಾಯನ : ಹಗಲುವೇಷಗಾರರ ಕುರಿತು ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾಡುಗಳು-12. 14)‘ಚಿತ್ರಪಟ ರಾಮಾಯಣ’ ನಾಟಕ : YouTube series-07 15)‘ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ-ಲಕ್ಷೆö್ಮÃಶ್ವರ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. k50pgkl0l3gn2hiao75yr2auttr83lt 1374240 1374239 2026-05-27T08:32:17Z A826 72368 1374240 wikitext text/x-wiki {{delete|{{npov}}}}== ಡಾ. ರಾಜಶೇಖರ ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ == ಇವರ ಪೂರ್ಣಹೆಸರು ಹೆಸರು ರಾಜಶೇಖರ ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ(ಡಾ.ರಾಜಶೇಖರ ಸಿ.ಡಿ). ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸವಣೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೂಟ್ಟೂರು ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಾವೇರಿಯ ಎಸ್.ಜೆ.ಎಂ ಹೊಸಮಠದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿ.ಎ ಪದವಿಯನ್ನು ಸವಣೂರಿನ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಬಿ.ಇಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಬೆಳಗಾವಿಯ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದರು. ಮುಂದೆ ಧಾರವಾಡದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ಡಿಪ್ಲೋಮಾವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಂಡು, ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಆರ್. ದುರ್ಗಾದಾಸ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ “ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ”(೨೦೧೮) ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕರು, ಕವಿ-ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಗಾಯಕರು, ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಆಗಿ ಸೃಜನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರು ಸದ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ == ಹೆಸರು : ಡಾ. ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ ರಾಜಶೇಖರ ಊರು : ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ : 01-07-1978 ತಂದೆಯ ಹೆಸರು : ಚಂದ್ರಶೇಖರ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು : ರತ್ನವ್ವ ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರು : ತನುಜಾ == ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ == 1. ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಜೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು ಇವರು ನಡೆಸಿದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ’ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಫೆ.2010 2. ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತç, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ವಿಭಾಗ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ `ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯ ಕುರಿತ ಕಮ್ಮಟ ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯದ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2011 3. ಹಿಂದಿ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ರಾಯಬಾಗ ಇವರು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಯು.ಜಿ.ಸಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ `ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ-ಕನ್ನಡ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೆ ದಲಿತ ಸಂವೇದನಾ’ ವಿಷಯದÀ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕನ್ನಡ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ದಲಿತರು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಸೆ.2011 4. Puducherry Institute of Linguistics and Culture, Puducherry & Folklore Society of South Indian Languages (FOSSILS), Thiruvananthpurm ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಧರ್ಮ-ಬಳೆಗಾರ ವೃತ್ತಿ’ ವಿಷಯದ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2012 5. ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀ ಶಿವಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಹಿಳಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಾವೇರಿ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ’ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಎ.2013 6. ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ., ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ದೃಶ್ಯಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಧಾರವಾಡ., ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಜಾನಪದ ಸಂಘ, ತ್ರಿವೇಂದ್ರಮ್ (FOSSILS) ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನ’ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ: ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮೇ.2013 7. ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಹಾಗೂ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೀ. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಧಾರವಾಡ ಇವುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ದೇವೇಂದ್ರಕುಮಾರ ಹಕಾರಿ ದತ್ತಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಜಾನಪದ ಭಂಡಾರ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಅ.2013 8. Karnatak University, Dept. of Dr.B.R.Ambedkar Studies & Sera Jey Monastic University, Bylakuppe, Mysore ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ‘Creating Better World : Dr.B.R.Ambedkar Vision and Perspectives’ ಎಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಅಂಬೇಡ್ಕರ ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಣಾಶಕ್ತಿ : ಶ್ರೀಮತಿ ರಮಾಬಾಯಿ’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.- ಅ.2016 9. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಸವಣೂರ ಶಹರದ ದೊಡ್ಡಹುಣಸೆ ಕಲ್ಮಠದ ಲಿಂ.ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಚೋಟೇಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿಗಳ 44ನೇ ಸ್ಮರಣೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ‘ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮಾರಂಭ’ದಲ್ಲಿ ‘ಶರಣರ ವಿಶ್ವ ಭ್ರಾತೃತ್ವ’ ವಿಷಯದ ಉಪನ್ಯಾಸ.-28 ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ. 2021 10. ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ., ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, ಶಿವಮೊಗ್ಗ., ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ, ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚೆನ್ನೆöÊ ಇವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಆನ್ಲೈನ್ ಇಫ್ರೋ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ’ ಎಂಬ ಎರಡು ದಿನದ –ರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವೆಬಿನಾರ್ನಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದರು ಕಂಡ ಕಾಡುಹಣ್ಣುಗಳು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-29 ನೇ ಜುಲೈ.2021 == ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ/ಕಥೆ/ಕವಿತೆ/ಕೃತಿ == 1. ಜಾಹೀರಾತುಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ಇಂದು ನನ್ನ ಪಾಳಿ’-ಅಂಕಣ, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ -2003 2. ದೀಪದಡಿಯ ಗದ್ದುಗೆ-ಕವಿತೆ, ಯುವಕವಿ ಕಾವ್ಯ ಸಂಪುಟ, ಕ.ಸಾ.ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು-2003 3. ನಮ್ಮಲೇಕೆ ಕಂದರ..?!-ಕವಿತೆ, ಕನ್ನಡ ಕನ್ನಡಿ-ಕವನ ಸಂಕಲನ, ಶಾರದಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ,ಚೌ.ದಾನಪುರ-2003 4. ಮನಸ್ಸು-ಭಾವಗೀತೆ ಪ್ರಸಾರ, `ಭಾವಸಂಗಮ’ ತಿಂಗಳ ಹಾಡು, ಆಕಾಶವಾಣಿ ಧಾರವಾಡ-2004 5. ಕವಿತೆ, ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟ, ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ2004-05 6. ಕವಿತೆ ಪ್ರಕಟ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 7. ದುರಂತ-ಕಥೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 8. ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ-ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ.ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 9. ಕಲಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವರು-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ. ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 10. ಪರಾಂಜಪೆಯವರ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣಗಳು-ಲೇಖನ, `ಚೈತ್ರಾಂಗಣ’-ನರಸಿAಹ ಪರಾಂಜಪೆ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ. ಧಾರವಾಡ-ಅ.2014 11. ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 12. ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 13. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಪುಟ-26, ಸಂಚಿಕೆ-2, ಪ್ರಸಾರಾAಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2015-16 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 14. ಉಳವಿ ಬಳೆಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಪುಟ-24, ಸಂಚಿಕೆ-3, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 15. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ ಸಾರಾಂಶ-ಲೇಖನ, ಚಿಂತನಶೀಲ ಸಮಾಜಮುಖಿ, ಸಂಪುಟ-2, ಸಂಚಿಕೆ-07, ನಂ.111, 4ನೇ ಮಹಡಿ, ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಕಾಂಪೌAಡ್, ಲಾಲ್ಬಾಗ್ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು-ಜುಲೈ.2019 (ISBN-2581-7299) 16. ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಭಜಂತ್ರಿ(ಹೆಡಿಗ್ಗೊAಡ) : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 17ನೇ ಮೇ. 2021 17. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ಪುರಾತತ್ವ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ, ಮೈಸೂರು-2021 18. ಮುಖವೀಣೆ-ಲೇಖನ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 21ನೇ ಮೇ. 2021 19. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬಿ.ಮಾನ್ಪಡೆ : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 06ನೇ ಜೂನ್. 2021 20. ಶರಣರ ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವ-ಲೇಖನ, ಲಿಂಗಾಯತ ದರ್ಶನ, ಸಂಪುಟ-08, ಸಂಚಿಕೆ-08, ವಚನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ನಾಗನೂರು ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಮಠ, ಬೆಳಗಾವಿ-ಆ.2021 (ISBN-2456-6837) 21. ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಗೌರಿ ಹೂವು-ಲೇಖನ : ಸುಧಾ, ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ, 25ನೇ ಆಗಷ್ಟ್, 2022 22. ಇದು ಅಂತಿAಥ ಹೂವಲ್ಲ, ಗೌರಿ ಹೂ-ಲೇಖನ : ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ, ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ, 04ನೇ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್, 2022 23. ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು-ಲೇಖನ : ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾಲೂಕು ದರ್ಶನ : ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು. ಜ.2023 24. ಮುಖವೀಣೆ ಎಂಬ ಸುಂದರಿ-ಲೇಖನ : Vol.9, Issue.1 & Vol.9, Issue.2, ಜಾನಪದ ಜಗಲಿ, ಕ.ಜಾ.ವಿ.ವಿ, ಗೊಟಗೋಡಿ, 2023 (ISBN-2320-6616) 25. ‘ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಡು ಹಣ್ಣುಗಳು’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 26. ‘ಮುಖವೀಣೆ : ಜನಪದ ವಾದ್ಯ ವಿಶೇಷ’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 27. ‘ಜನಪದರಲ್ಲಿ ವೀಳ್ಯೆದೆಲೆಯ ಮಹತ್ವ’ : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 28. ಕರಿ ನೆರಳಲ್ಲಿ ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವವರ’ ಬದುಕು : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 29. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 30. ‘ಶಹನಾಯಿ ರಾಜ ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಹೆಡಿಗ್ಗೊಂಡ’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 31. ‘ಕಲ್ಗಿ-ತುರಾಯಿ ಪದಗಳು’- ಸಂಗ್ರಹ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 32. ‘ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಕರಡುಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿದೆ. 33. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟ-2026 == ಸದಸ್ಯತ್ವ == 1. Indian Folklore Researcher’s Organisation(IFRO), (No.18, Dt.08-07-2015). ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 2. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ, ಧಾರವಾಡ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2017 ರಿಂದ. 3. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು : ನಂ.327208/04-01-2019, ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 4. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ (ರಿ), ಶಿಗ್ಗಾಂವ (DRHR/SOR/784/2019-20) ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2019 ರಿಂದ. 5. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖಕ ಸದಸ್ಯತ್ವ, 2017 ರಿಂದ. 6. ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ), ಕೃಷಿ ನಗರ, ಗೊಟಗೋಡಿ, ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ-581 205 ನೋಂ.ಸಂ.101/2020-21 ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, 2020 ರಿಂದ. == ನೂತನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ == ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕ (05.10.2024), ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು(ರಿ), ರಾಜ್ಯ ಘಟಕ, ಗದಗ. == ಬ್ಲಾಗ್ ತಾಣ == ರಾಜನಪದ (dcrajashekhar.blogspot.com) ಎಂಬ ಬ್ಲಾಗ್ತಾಣದಿಂದ ಜಾನಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದAತೆ ನಾನು ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಕಟಿತ, ಅಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು, ವರದಿಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. == YouTube ವಾಹಿನಿ == RAJANAPADA /ರಾಜನಪದ (http://www.youtube.com/@Rjajanapada) ಹಾಗೂ RWORLD (http://www.youtube.com/@RWORLD2025) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ YouTube ವಾಹಿನಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ ದೇಸೀಯ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ಕುಣಿತ, ಗೀತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿ & ವಿಡಿಯೋ, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ, ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ವಾಹಿನಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿರುವ ವಿಡಿಯೋಗಳು : 1)‘ತಲೆ ದಂಡ’ ನಾಟಕದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-05. 2)‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ’ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು-28. 3)ಶ್ರೀ.ಶೇಕಪ್ಪ ಯಲಿಗಾರ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ‘ಭಜನಾ ಪದಗಳು’-06. 4)‘ಗೊಂದಲಿಗರು : ಹಾಡು’-ಕಥೆ’ ಶ್ರೀ. ವೆಂಕಪ್ಪ ಅಂಬಾಜಿ ಸುಗತೇಕರ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದ ಸಂಚಿಕೆಗಳು-08. 5)‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಲೆ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. 6)‘ದೊಡ್ಡಾಟದ ಕಥೆಗಾರ ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ಅವರ ವಹುವ್ವರಿ ಬದುಕು’ : ಶ್ರೀ. ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ತಳವಾರ ಅವರ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಶನ-03. 7)‘ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-03. 8)ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಗ್ರಾಮದ ಮೊಹರಂ ಪದಗಳು-16. 9)‘ಕರ್ಣ ಪರ್ವ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-04. 10)ಶ್ರೀಮತಿ. ರಾಧಾಭಾಯಿ ಮಾದರ ಹಾಡಿರುವ ‘ಚೌಡಕಿ ಪದಗಳು’-08. 11)‘ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-02. 12)‘ಅಂಗುಲಿಮಾಲ’ ದೊಡ್ಡಾಟ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು. 13)ಬಹುರೂಪಿ ಗಾಯನ : ಹಗಲುವೇಷಗಾರರ ಕುರಿತು ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾಡುಗಳು-12. 14)‘ಚಿತ್ರಪಟ ರಾಮಾಯಣ’ ನಾಟಕ : YouTube series-07 15)‘ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ-ಲಕ್ಷೆö್ಮÃಶ್ವರ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. qytg5r9g7kuhczc3l3806n86o0hd56y 0 179214 1374231 2026-05-27T06:57:08Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1374231 wikitext text/x-wiki '''ಕ್ಯಾರಿಕೇಚರುಗಳು, ಕಾರ್ಟೂನುಗಳು'''ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನೋ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನೋ ಪರಿಹಾಸ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಈ ಹೆಸರಿದೆ. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ, ವಿಕಟಚಿತ್ರ, ವಿಡಂಬನ ಚಿತ್ರ, ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರ, ಪ್ರಹಸನ ಚಿತ್ರ, ಉಪಹಾಸ ಚಿತ್ರ-ಎಂಬೆಲ್ಲ ಪರ್ಯಾಯನಾಮಗಳು ಇಂಥ ಚಿತ್ರಗಳ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. =ಶಬ್ಧಮೂಲ== ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದ ಕ್ಯಾರಿಕೇಚರ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟೂನ್ ಎಂಬ ಈ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸಿದವರು ಫ್ರೆಂಚರು. ಕಾರ್ಟೂನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಮೊದಲು ವರ್ಣಚಿತ್ರರಚನೆಗಾಗಲಿ ಪರದೆಗಳ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಚಿತ್ರ]]ಗಳಿಗಾಗಲಿ, ಕೆತ್ತನೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಲಿ, [[ಬಟ್ಟೆ]]ಗಳನ್ನು ನೇಯುವಾಗ ಹಾಕಬೇಕಾದ ಚಿತ್ರ್ರ ಅಥವಾ ನಮೂನೆಗಾಗಲಿ, ಮಾದರಿಯಾಗುವಂತೆ ದಪ್ಪ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ನಕ್ಷೆಗಾಗಲಿ ಸಲ್ಲುತ್ತಿತ್ತು; ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಗ್ರೀಕರ ಸುವರ್ಣಯುಗದಲ್ಲೇ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಮತ್ತು [[ಅರಿಸ್ಟೋಫೆನೀಸ್|ಅರಿಸ್ಟಾಫೆನಿಸ]]ರ ಬರೆವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ದುಃಖಕ್ಕೀಡಾದ ಪೌಸನ್ ಎಂಬಾತನ ವಿಷಯವನ್ನು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ನಿಜವಾದ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ಬೋಲೋನ್ಯ ಪಟ್ಟಣದ ಅನಿಬಾಲ್ ಕರಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಶಿಷ್ಯರು ಈ ಬಗೆಯ ಕೃತಿರಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕಲೆ|ಇಟಾಲಿಯನ್]] ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ತಗಡಿನ ಕೆತ್ತನೆಕಾರ [[ಆರ್ಥರ್ ಪಾಂಡ್]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಆತನೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ [[ಆಂಟಾಯನ್ ವಾಟ್ಟೊ]] ರಚಿಸಿದ ಡಾ.ಮಿಸೌಬಿನ್ ಎಂಬ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನ ವಿಡಂಬನ ಚಿತ್ರವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ (1720). ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನವನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರವಿದು. ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೋರಂಜನೆಗಾಗಿ ಬರೆದ ಈ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಕಟುಟೀಕೆಯಾಗಲೀ ಮತ್ಸರದ ಧ್ವನಿಯಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲ. ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದುವು. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಕಲೆ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ ಟೌನ್‍ಸೆಂಡ್ ಎಂಬಾತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ. ಈ ಸುಮಾರಿಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸಪ್ರಯೋಗವೊಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮೃಗಗಳ ದೇಹವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ವಿಡಂಬನೆಗಾಗಿ ಸರಿಯಾದವನ ತಲೆಯನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಲಗತ್ತಿಸಿ ಅಣಕಾಡುವುದನ್ನಿಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರ ನಡೆವಳಿಕೆ ಮೃಗಗಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದ ವಿಷಯ. [[ಲಂಚಗುಳಿತನ|ಲಂಚ]]ವನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆಂದು ಕುಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನನ್ನು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವ ಬೆಕ್ಕಿನಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದರೆ ವಿಡಂಬನೆ ಕಟು ಟೀಕೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ. ಮೊದ್ದುತನಕ್ಕೆ [[ಕತ್ತೆ]], ಯುಕ್ತಿಗೆ [[ನರಿ]], ಶಕ್ತಿಗೆ [[ಸಿಂಹ]], ದೈನ್ಯಕ್ಕೆ [[ನಾಯಿ]], ನಂಬಿಸಿ ಕೊಲ್ಲುವ ಗುಣಕ್ಕೆ [[ಕರಡಿ]]-ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಭಂಡಾರವೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಕಲೆಕಾರರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಯಿತು. ==ಮುದ್ರಣ ಕಲೆಯ ಪ್ರಭಾವ== 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಕಲೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ತನಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಟ್ಟೆ ಕಾಗದದ (ಕಾರ್ಡು) ಮೇಲೆ ರಚಿಸಿ ಒಬ್ಬರ ಕೈಯಿಂದೊಬ್ಬರಿಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ತೀವ್ರ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ಇದೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಆತಂಕವಾಗಿತ್ತು. [[ಮುದ್ರಣಕಲೆ]] ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ಮೊದಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು [[ಮರ]]ದ ಹಲಗೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂಥ ಅಚ್ಚುಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಲೋಹ]]ದ ತಗಡಿನಿಂದ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರನೊಬ್ಬ ಅನಾದಿಯಾಗಿ ನಡೆದು ಬಂದ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನ ಕದನವನ್ನು ಮನೆಯ ಯಜಮಾನಿಕೆ ಯಾರದು ಎಂಬ ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಮರದ ಹಲಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. [[ಕಾಗದ]]ದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಿ ಹೊಳಪು ಕಾಗದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಾಗ ನೆರಳುಬೆಳಕುಗಳು ಕಾಣುವಂತೆ ಅಚ್ಚೊತ್ತಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. [[ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ಎರಕ ಹಾಕುವುದು|ಎರಕಹೊಯ್ಯುವ]] ಕಲೆಗಳು ಪ್ರವೃದ್ಧಿಯಾದಾಗ ಹಾಫ್‍ಟೋನ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಉಪಯೋಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಪೆನ್ಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದ, ಇಜ್ಜಲಿನಿಂದ ರಚಿಸಿದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಬಳಕೆಗೆ ತರತೊಡಗಿದರು. ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಕಾಗದದ ಬಳಕೆಯೂ ಮಿತಿ ಮೀರಿತಾಗಿ ಸುಲಭದರ ನ್ಯೂಸ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ಕಾಗದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. ವ್ಯಂಗ್ಯ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಕಲೆ ಈ ಸುಮಾರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಎರಡೋ ಮೂರೋ ಹತ್ತೋ ಹನ್ನೆರಡೋ ತೆಳು ದಪ್ಪ ಗೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕಟುವಾಗಿ [[ವಿಡಂಬನೆ|ವಿಡಂಬಿಸುವ]] ಪ್ರಚಂಡ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. ವಿಡಂಬಿಸಿದ ವಿಷಯ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ರಚಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಚಿತ್ರಕಾರರು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಸಮಾಜ]]ದ ಏರುಪೇರುಗಳಿಂದಲೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿಪಡೆದು, ಅಲ್ಲಿನ ಕುಂದು ಕೊರತೆಗಳನ್ನು, ಅನ್ಯಾಯ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬಿಸತೊಡಗಿದರು. ಹೀಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಟ್ಟ ಕೂಡ ಸಮಾಜದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಪ್ರತಿಬಂಬಿಸಿದವು. ==ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಲೆ== ವಿಡಂಬನವೇ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಜೀವಾಳವಾದ್ದರಿಂದ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಅದರ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ತರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೈಹಿಕ ಓರೆಕೋರೆಗಳನ್ನು, ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳನ್ನು ಎದ್ದುತೋರುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ವಿಧಾನ. ಅಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೀಳವಾದ [[ಮೂಗು|ಮೂಗ]]ನ್ನೋ ದಪ್ಪನಾದ ತಲೆಯನ್ನೋ ಉದ್ದವಾದ ತೆಳುಕತ್ತನ್ನೋ ದಪ್ಪನಾದ [[ಹೊಟ್ಟೆ]]ಯನ್ನೋ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತೆ ತೋರಿಸುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ತೆಳುದೇಹ, ದಪ್ಪತಲೆ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾದ ಕಿವಿಗಳು [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಗಾಂಧೀಜಿ]]ಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗುಣಗಳು. [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ]]ಯವರನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುವಾಗ ಅವರ ನಿಡುಮೂಗಿಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಾಗ ಕಲೆಗಾರ ಒಂದೊಂದು ಚಿತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಚಿತ್ರಣ, ಅದರ ಭಾವವಿಲಾಸಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಉಚಿತವಾದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ, ಚುರುಕಾಗಿ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಇಲ್ಲದ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಂಥವುಗಳಲ್ಲಂತೂ ಕಲೆಗಾರನ ಕಲ್ಪನೆ ಹುಚ್ಚೆದ್ದು ಕುಣಿದಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ನಾಯಕರನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಡೇವಿಡ್ ಲೋನ ಕರ್ನಲ್ ಬ್ಲಿಂಡ್ ಅಬೂಬಿನ ಇಬ್ಬರು ಪುಡಾರಿಗಳು, ಶಂಕರರ ಕತ್ತೆ ತಲೆಯ ದಂಪತಿಗಳು, [[ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್|ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್‍]]ನ ಪೌರ, ನಾಡಿಗರ ಪೆದ್ದಗುಮಾಸ್ತ, [[ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್|ಲಕ್ಷಣ್]] ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೃಹಸ್ಥ-ಈ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣಕೊಟ್ಟವರು ಬೊಂಬಾಯಿನ [[ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಇಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]] ಪತ್ರಿಕೆಯವರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪಂಚ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದ ವರ್ಣರಂಜಿತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪಿನಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಯಾವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲೂ ನಿರೂಪಣೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ದಪ್ಪಗೆರೆಗಳನ್ನೆಳೆದು ಚಿತ್ರಕಾರ ಉಚಿತ ಭಾವ ಮೂಡುವಂತೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಮಸಿ, ಪೆನ್ಸಿಲ್, ಕ್ರೇಯಾನ್ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಶ್ರೇಣಿ (ಕಾರ್ಟೂನ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್) ಈಚೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಚಿತ್ರಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿ ನಾಲ್ಕಾರು ಚಿತ್ರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಇಂಥ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿವಾರವೂ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ. ಬಾಂಡ್ಲಿ, ಡೆನಿಸ್ ದಿ ಮೇನೆಸ್-ಇವು ಶ್ರೇಣಿಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಲೆಗೆ ಈಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ದೊರೆತಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರೆತಿರುವುದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ. ಡೇವಿಡ್ ಲೋ, ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್, ಆರ್. ಮೂರ್ತಿ ಮೊದಲಾದವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಪುಸ್ತಕರೂಪದಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ==ಬ್ರಿಟನ್== 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ತನಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವ, ಭಯ, ಭಕ್ತಿಗಳಿದ್ದುವು. ಆದರೆ 1649ರಲ್ಲಿ 1ನೆಯ ಚಾಲ್ರ್ಸ್ ದೊರೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಜನರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಜಾಗೃತಿ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ಆ ತನಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಆಳರಸರನ್ನು ಅಣಕವಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನವನ್ನೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಕ್ಕೆ ಗುರಿಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಭಾವಂತನಾದ ಹೋಗಾರ್ಥ್ ಮಾನವೀಯ ಕುಂದು ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಅವಗುಣಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಸಮಕಾಲೀನ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರನಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯದೆ, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರು, ಬಡವರು, ಕೆಲಸಗಾರರು-ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಅಂತರ ಹಿರಿದಾಗಿತ್ತು. ಗಿಲ್ರೆ ಮತ್ತು ರೌಲೆಂಡ್‍ಸನ್ನರು ಎಲ್ಲ ಕಸುಬುದಾರರನ್ನು ಎಲ್ಲ ಅಂತಸ್ತಿನವರನ್ನೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಪಾರ ವೈವಿಧ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, 19ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದವು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಣದ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿತ್ತು. ವಿರಾಮವೂ ಇತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಹೆಂಗಸರ ಗಂಡಸರ ಉಡುಪು ವೇಷಭೂಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೀಳ್ದರ್ಜೆಯ ಅಭಿರುಚಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಾಯಿತು. ಆ ಕಾಲದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಕೂಡ ಬಲುಕೀಳು ಮಟ್ಟದ ಹಾಸ್ಯವನ್ನೇ ತೋರುತ್ತವೆ. 1840ರಲ್ಲಿ ಪಂಚ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ರಿಚರ್ಡ್ ಡಾಯಿಲ್, ಜಾನ್ ಲೀಚ್ ಸುಸಂಸ್ಕøತ ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. 1880 ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ವಾಸ್ತವತ್ವದಿಂದ ಊಹಾಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ದೂರ ಸರಿದರೂ ಅಷ್ಟೂ ಅಷ್ಟು ಅವನು ಸತ್ಯದ ಹತ್ತಿರಹತ್ತಿರಕ್ಕೇ ಬರುತ್ತಿದ್ದುದು ತನ್ನ ಅಸದೃಶವಾದ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದಲೇ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ''ಪಿಕ್‍ನಿಕ್ ಪೇಪರ್ಸ್'' ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಸಿಮೋರ್ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 20ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಲೋಕದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹರಡಿತು. 1914ರಲ್ಲಿ [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ವೂ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಮನಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ತಮ್ಮ ಕಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಅವರು ಸಂಪಾದನೆಯೂ ಉನ್ನತಮಟ್ಟಕ್ಕೇರಿತು. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಕೋಪ, ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗಿಬಂದ ಕಷ್ಟಗಳು ಜನರು ಮನಸ್ಸಿನ ಉದ್ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದುವು. ಉದ್ವೇಗವನ್ನು ತೋಡಿಕೊಂಡು ಬರೆದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಜನರನ್ನು ನಗಿಸಿ, ಅವರ ಕಷ್ಟಗಳು ಹಗುರವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಹಾಗಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಡೇವಿಡ್ ಲೋ, ಇಲ್ಲಿಂಗ್ಸ್‍ವರ್ಥ್, ಡೌಡ್, ಪೂಗಾಸ್ಸೆ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ನೂರಾರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ದಿನ, ವಾರ, ಪಕ್ಷ, ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣ, ಸುಸಂಸ್ಕøತ ವಿಡಂಬನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಈಗಲೂ ಇವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಅಮೆರಿಕ== ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ಸಮೃದ್ಧಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನಜೀವನದ ವೇಗವೂ ಅತಿಯಾದುದರಿಂದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಕೊಂಡು ಸುಲಭಬೆಲೆಗೆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೂ ಹಂಚಲು ತೊಡಗಿತು. ಥಾಮಸ್ ನ್ಯಾಸ್ಟ್‍ನೇ (1840-1902), ಅಮೆರಿಕದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನೆನ್ನಬಹುದು. ಈತನೇ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕತ್ತೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿದವನು. ==ಫ್ರಾನ್ಸ್== ಕ್ರ್ರಾಂತಿಗೆ ಹೆಸರಾದ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ರ್ಸ್ ಫಿಲಿಪಾನ್ ಎಂಬಾತನೇ ಮೊದಮೊದಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದವ. ವರ್ಣವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಈತನೇ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದು, ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಅವಶ್ಯಕ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಇವನ ಸಂಗಡಿಗರಾದ ದೋಮಿಯಾ, ದಾರೆ, ಗಾವಾರ್ನೆ ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು. ಯೂರೋಪಿನ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಸಿಂಪ್ಲಿಸಿಸಿಮ್‍ಸ್, ಕಿಕ್ಕೇರಿಕಿ-ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ. ==ರಷ್ಯ== ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಸ್ಟ್ರೆಕೋಸಾó, ಪಾಲಿಮೆಟ್ ಇವುಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದುವು. ಕ್ರಾಂತಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ಆಡಳಿತವಾರಂಭವಾಗಿದ್ದರೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಬಲು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿರುವಾಗಲೂ ಕ್ರೊಕೊಡಿಲ್ ಹಾಸ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದವು. ==ಭಾರತ== ಹಿಂದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇಡೀ ದೇಶ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಭಾರತೀಯರೇ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿ ಸಚಿವಾದಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಗುರಿಮಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಲು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವ ಯಾವ ಆಡಳಿತದಲ್ಲೂ ಕುಂದು, ತಪ್ಪುಗಳು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆಯಷ್ಟೆ. ಹಾಗಾಗಿ ವಿಕಟಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಪಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಶಂಕರ್, ಸುಸಂಸ್ಕøತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕುಟ್ಟಿ, ರೇಖೆಯ ಸೊಬಗು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ವಿಡಂಬನೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್, ಥಾನು, ವಿಜಯನ್, ಅಬೂ-ಇಂಥ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಕರ್ಣಾಟಕ== ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂರ್ತಿ ವಿಡಂಬನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ಕೊರವಂಜಿ ಹಾಸ್ಯಪತ್ರಿಕೆ|ಕೊರವಂಜಿ]] ಆರ್,ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಕರ್ಣಾಟಕದ ಗಡಿಮೀರಿ ಭಾರತೀಯ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. [[ಸುಧಾ (ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ)|ಸುಧಾ]] ಮತ್ತು ಮಯೂರದ ನಾಡಿಗ್ ಹೊಸ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಿಕ್ಕಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಇತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜನಜಾಗೃತಿಯೂ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯಪ್ರವೃತ್ತಿ ವೃದ್ಧಿಯಾದಂತೆಲ್ಲ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ತನಗೆ ತಾನೇ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿದ್ದು, ಅವರದೇ ಆದ ಸಂಘಟಣೆಯೊಂದು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು== ಕಾರ್ಟೂನ್ ಕಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಚಿಕ್ಕ ದೊಡ್ಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈಚೆಗೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಥ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವ [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ|ವಾಲ್ಟ್‍ಡಿಸ್ನೆ]], ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದವರಲ್ಲಿ ಈತ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 8mufpk1xagdkihvcn7cebv4idgexclr 1374232 1374231 2026-05-27T06:57:34Z VASANTH S.N. 728 /* ಶಬ್ಧಮೂಲ */ 1374232 wikitext text/x-wiki '''ಕ್ಯಾರಿಕೇಚರುಗಳು, ಕಾರ್ಟೂನುಗಳು'''ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನೋ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನೋ ಪರಿಹಾಸ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಈ ಹೆಸರಿದೆ. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ, ವಿಕಟಚಿತ್ರ, ವಿಡಂಬನ ಚಿತ್ರ, ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರ, ಪ್ರಹಸನ ಚಿತ್ರ, ಉಪಹಾಸ ಚಿತ್ರ-ಎಂಬೆಲ್ಲ ಪರ್ಯಾಯನಾಮಗಳು ಇಂಥ ಚಿತ್ರಗಳ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ==ಶಬ್ಧಮೂಲ== ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದ ಕ್ಯಾರಿಕೇಚರ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟೂನ್ ಎಂಬ ಈ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸಿದವರು ಫ್ರೆಂಚರು. ಕಾರ್ಟೂನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಮೊದಲು ವರ್ಣಚಿತ್ರರಚನೆಗಾಗಲಿ ಪರದೆಗಳ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಚಿತ್ರ]]ಗಳಿಗಾಗಲಿ, ಕೆತ್ತನೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಲಿ, [[ಬಟ್ಟೆ]]ಗಳನ್ನು ನೇಯುವಾಗ ಹಾಕಬೇಕಾದ ಚಿತ್ರ್ರ ಅಥವಾ ನಮೂನೆಗಾಗಲಿ, ಮಾದರಿಯಾಗುವಂತೆ ದಪ್ಪ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ನಕ್ಷೆಗಾಗಲಿ ಸಲ್ಲುತ್ತಿತ್ತು; ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಗ್ರೀಕರ ಸುವರ್ಣಯುಗದಲ್ಲೇ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಮತ್ತು [[ಅರಿಸ್ಟೋಫೆನೀಸ್|ಅರಿಸ್ಟಾಫೆನಿಸ]]ರ ಬರೆವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ದುಃಖಕ್ಕೀಡಾದ ಪೌಸನ್ ಎಂಬಾತನ ವಿಷಯವನ್ನು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ನಿಜವಾದ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ಬೋಲೋನ್ಯ ಪಟ್ಟಣದ ಅನಿಬಾಲ್ ಕರಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಶಿಷ್ಯರು ಈ ಬಗೆಯ ಕೃತಿರಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕಲೆ|ಇಟಾಲಿಯನ್]] ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ತಗಡಿನ ಕೆತ್ತನೆಕಾರ [[ಆರ್ಥರ್ ಪಾಂಡ್]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಆತನೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ [[ಆಂಟಾಯನ್ ವಾಟ್ಟೊ]] ರಚಿಸಿದ ಡಾ.ಮಿಸೌಬಿನ್ ಎಂಬ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನ ವಿಡಂಬನ ಚಿತ್ರವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ (1720). ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನವನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರವಿದು. ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೋರಂಜನೆಗಾಗಿ ಬರೆದ ಈ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಕಟುಟೀಕೆಯಾಗಲೀ ಮತ್ಸರದ ಧ್ವನಿಯಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲ. ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದುವು. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಕಲೆ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ ಟೌನ್‍ಸೆಂಡ್ ಎಂಬಾತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ. ಈ ಸುಮಾರಿಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸಪ್ರಯೋಗವೊಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮೃಗಗಳ ದೇಹವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ವಿಡಂಬನೆಗಾಗಿ ಸರಿಯಾದವನ ತಲೆಯನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಲಗತ್ತಿಸಿ ಅಣಕಾಡುವುದನ್ನಿಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರ ನಡೆವಳಿಕೆ ಮೃಗಗಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದ ವಿಷಯ. [[ಲಂಚಗುಳಿತನ|ಲಂಚ]]ವನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆಂದು ಕುಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನನ್ನು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವ ಬೆಕ್ಕಿನಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದರೆ ವಿಡಂಬನೆ ಕಟು ಟೀಕೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ. ಮೊದ್ದುತನಕ್ಕೆ [[ಕತ್ತೆ]], ಯುಕ್ತಿಗೆ [[ನರಿ]], ಶಕ್ತಿಗೆ [[ಸಿಂಹ]], ದೈನ್ಯಕ್ಕೆ [[ನಾಯಿ]], ನಂಬಿಸಿ ಕೊಲ್ಲುವ ಗುಣಕ್ಕೆ [[ಕರಡಿ]]-ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಭಂಡಾರವೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಕಲೆಕಾರರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಯಿತು. ==ಮುದ್ರಣ ಕಲೆಯ ಪ್ರಭಾವ== 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಕಲೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ತನಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಟ್ಟೆ ಕಾಗದದ (ಕಾರ್ಡು) ಮೇಲೆ ರಚಿಸಿ ಒಬ್ಬರ ಕೈಯಿಂದೊಬ್ಬರಿಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ತೀವ್ರ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ಇದೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಆತಂಕವಾಗಿತ್ತು. [[ಮುದ್ರಣಕಲೆ]] ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ಮೊದಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು [[ಮರ]]ದ ಹಲಗೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂಥ ಅಚ್ಚುಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಲೋಹ]]ದ ತಗಡಿನಿಂದ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರನೊಬ್ಬ ಅನಾದಿಯಾಗಿ ನಡೆದು ಬಂದ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನ ಕದನವನ್ನು ಮನೆಯ ಯಜಮಾನಿಕೆ ಯಾರದು ಎಂಬ ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಮರದ ಹಲಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. [[ಕಾಗದ]]ದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಿ ಹೊಳಪು ಕಾಗದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಾಗ ನೆರಳುಬೆಳಕುಗಳು ಕಾಣುವಂತೆ ಅಚ್ಚೊತ್ತಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. [[ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ಎರಕ ಹಾಕುವುದು|ಎರಕಹೊಯ್ಯುವ]] ಕಲೆಗಳು ಪ್ರವೃದ್ಧಿಯಾದಾಗ ಹಾಫ್‍ಟೋನ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಉಪಯೋಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಪೆನ್ಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದ, ಇಜ್ಜಲಿನಿಂದ ರಚಿಸಿದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಬಳಕೆಗೆ ತರತೊಡಗಿದರು. ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಕಾಗದದ ಬಳಕೆಯೂ ಮಿತಿ ಮೀರಿತಾಗಿ ಸುಲಭದರ ನ್ಯೂಸ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ಕಾಗದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. ವ್ಯಂಗ್ಯ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಕಲೆ ಈ ಸುಮಾರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಎರಡೋ ಮೂರೋ ಹತ್ತೋ ಹನ್ನೆರಡೋ ತೆಳು ದಪ್ಪ ಗೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕಟುವಾಗಿ [[ವಿಡಂಬನೆ|ವಿಡಂಬಿಸುವ]] ಪ್ರಚಂಡ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. ವಿಡಂಬಿಸಿದ ವಿಷಯ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ರಚಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಚಿತ್ರಕಾರರು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಸಮಾಜ]]ದ ಏರುಪೇರುಗಳಿಂದಲೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿಪಡೆದು, ಅಲ್ಲಿನ ಕುಂದು ಕೊರತೆಗಳನ್ನು, ಅನ್ಯಾಯ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬಿಸತೊಡಗಿದರು. ಹೀಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಟ್ಟ ಕೂಡ ಸಮಾಜದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಪ್ರತಿಬಂಬಿಸಿದವು. ==ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಲೆ== ವಿಡಂಬನವೇ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಜೀವಾಳವಾದ್ದರಿಂದ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಅದರ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ತರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೈಹಿಕ ಓರೆಕೋರೆಗಳನ್ನು, ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳನ್ನು ಎದ್ದುತೋರುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ವಿಧಾನ. ಅಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೀಳವಾದ [[ಮೂಗು|ಮೂಗ]]ನ್ನೋ ದಪ್ಪನಾದ ತಲೆಯನ್ನೋ ಉದ್ದವಾದ ತೆಳುಕತ್ತನ್ನೋ ದಪ್ಪನಾದ [[ಹೊಟ್ಟೆ]]ಯನ್ನೋ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತೆ ತೋರಿಸುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ತೆಳುದೇಹ, ದಪ್ಪತಲೆ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾದ ಕಿವಿಗಳು [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಗಾಂಧೀಜಿ]]ಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗುಣಗಳು. [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ]]ಯವರನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುವಾಗ ಅವರ ನಿಡುಮೂಗಿಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಾಗ ಕಲೆಗಾರ ಒಂದೊಂದು ಚಿತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಚಿತ್ರಣ, ಅದರ ಭಾವವಿಲಾಸಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಉಚಿತವಾದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ, ಚುರುಕಾಗಿ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಇಲ್ಲದ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಂಥವುಗಳಲ್ಲಂತೂ ಕಲೆಗಾರನ ಕಲ್ಪನೆ ಹುಚ್ಚೆದ್ದು ಕುಣಿದಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ನಾಯಕರನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಡೇವಿಡ್ ಲೋನ ಕರ್ನಲ್ ಬ್ಲಿಂಡ್ ಅಬೂಬಿನ ಇಬ್ಬರು ಪುಡಾರಿಗಳು, ಶಂಕರರ ಕತ್ತೆ ತಲೆಯ ದಂಪತಿಗಳು, [[ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್|ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್‍]]ನ ಪೌರ, ನಾಡಿಗರ ಪೆದ್ದಗುಮಾಸ್ತ, [[ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್|ಲಕ್ಷಣ್]] ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೃಹಸ್ಥ-ಈ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣಕೊಟ್ಟವರು ಬೊಂಬಾಯಿನ [[ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಇಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]] ಪತ್ರಿಕೆಯವರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪಂಚ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದ ವರ್ಣರಂಜಿತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪಿನಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಯಾವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲೂ ನಿರೂಪಣೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ದಪ್ಪಗೆರೆಗಳನ್ನೆಳೆದು ಚಿತ್ರಕಾರ ಉಚಿತ ಭಾವ ಮೂಡುವಂತೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಮಸಿ, ಪೆನ್ಸಿಲ್, ಕ್ರೇಯಾನ್ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಶ್ರೇಣಿ (ಕಾರ್ಟೂನ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್) ಈಚೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಚಿತ್ರಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿ ನಾಲ್ಕಾರು ಚಿತ್ರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಇಂಥ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿವಾರವೂ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ. ಬಾಂಡ್ಲಿ, ಡೆನಿಸ್ ದಿ ಮೇನೆಸ್-ಇವು ಶ್ರೇಣಿಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಲೆಗೆ ಈಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ದೊರೆತಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರೆತಿರುವುದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ. ಡೇವಿಡ್ ಲೋ, ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್, ಆರ್. ಮೂರ್ತಿ ಮೊದಲಾದವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಪುಸ್ತಕರೂಪದಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ==ಬ್ರಿಟನ್== 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ತನಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವ, ಭಯ, ಭಕ್ತಿಗಳಿದ್ದುವು. ಆದರೆ 1649ರಲ್ಲಿ 1ನೆಯ ಚಾಲ್ರ್ಸ್ ದೊರೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಜನರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಜಾಗೃತಿ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ಆ ತನಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಆಳರಸರನ್ನು ಅಣಕವಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನವನ್ನೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಕ್ಕೆ ಗುರಿಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಭಾವಂತನಾದ ಹೋಗಾರ್ಥ್ ಮಾನವೀಯ ಕುಂದು ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಅವಗುಣಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಸಮಕಾಲೀನ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರನಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯದೆ, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರು, ಬಡವರು, ಕೆಲಸಗಾರರು-ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಅಂತರ ಹಿರಿದಾಗಿತ್ತು. ಗಿಲ್ರೆ ಮತ್ತು ರೌಲೆಂಡ್‍ಸನ್ನರು ಎಲ್ಲ ಕಸುಬುದಾರರನ್ನು ಎಲ್ಲ ಅಂತಸ್ತಿನವರನ್ನೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಪಾರ ವೈವಿಧ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, 19ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದವು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಣದ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿತ್ತು. ವಿರಾಮವೂ ಇತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಹೆಂಗಸರ ಗಂಡಸರ ಉಡುಪು ವೇಷಭೂಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೀಳ್ದರ್ಜೆಯ ಅಭಿರುಚಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಾಯಿತು. ಆ ಕಾಲದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಕೂಡ ಬಲುಕೀಳು ಮಟ್ಟದ ಹಾಸ್ಯವನ್ನೇ ತೋರುತ್ತವೆ. 1840ರಲ್ಲಿ ಪಂಚ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ರಿಚರ್ಡ್ ಡಾಯಿಲ್, ಜಾನ್ ಲೀಚ್ ಸುಸಂಸ್ಕøತ ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. 1880 ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ವಾಸ್ತವತ್ವದಿಂದ ಊಹಾಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ದೂರ ಸರಿದರೂ ಅಷ್ಟೂ ಅಷ್ಟು ಅವನು ಸತ್ಯದ ಹತ್ತಿರಹತ್ತಿರಕ್ಕೇ ಬರುತ್ತಿದ್ದುದು ತನ್ನ ಅಸದೃಶವಾದ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದಲೇ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ''ಪಿಕ್‍ನಿಕ್ ಪೇಪರ್ಸ್'' ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಸಿಮೋರ್ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 20ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಲೋಕದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹರಡಿತು. 1914ರಲ್ಲಿ [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ವೂ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಮನಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ತಮ್ಮ ಕಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಅವರು ಸಂಪಾದನೆಯೂ ಉನ್ನತಮಟ್ಟಕ್ಕೇರಿತು. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಕೋಪ, ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗಿಬಂದ ಕಷ್ಟಗಳು ಜನರು ಮನಸ್ಸಿನ ಉದ್ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದುವು. ಉದ್ವೇಗವನ್ನು ತೋಡಿಕೊಂಡು ಬರೆದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಜನರನ್ನು ನಗಿಸಿ, ಅವರ ಕಷ್ಟಗಳು ಹಗುರವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಹಾಗಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಡೇವಿಡ್ ಲೋ, ಇಲ್ಲಿಂಗ್ಸ್‍ವರ್ಥ್, ಡೌಡ್, ಪೂಗಾಸ್ಸೆ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ನೂರಾರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ದಿನ, ವಾರ, ಪಕ್ಷ, ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣ, ಸುಸಂಸ್ಕøತ ವಿಡಂಬನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಈಗಲೂ ಇವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಅಮೆರಿಕ== ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ಸಮೃದ್ಧಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನಜೀವನದ ವೇಗವೂ ಅತಿಯಾದುದರಿಂದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಕೊಂಡು ಸುಲಭಬೆಲೆಗೆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೂ ಹಂಚಲು ತೊಡಗಿತು. ಥಾಮಸ್ ನ್ಯಾಸ್ಟ್‍ನೇ (1840-1902), ಅಮೆರಿಕದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನೆನ್ನಬಹುದು. ಈತನೇ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕತ್ತೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿದವನು. ==ಫ್ರಾನ್ಸ್== ಕ್ರ್ರಾಂತಿಗೆ ಹೆಸರಾದ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ರ್ಸ್ ಫಿಲಿಪಾನ್ ಎಂಬಾತನೇ ಮೊದಮೊದಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದವ. ವರ್ಣವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಈತನೇ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದು, ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಅವಶ್ಯಕ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಇವನ ಸಂಗಡಿಗರಾದ ದೋಮಿಯಾ, ದಾರೆ, ಗಾವಾರ್ನೆ ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು. ಯೂರೋಪಿನ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಸಿಂಪ್ಲಿಸಿಸಿಮ್‍ಸ್, ಕಿಕ್ಕೇರಿಕಿ-ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ. ==ರಷ್ಯ== ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಸ್ಟ್ರೆಕೋಸಾó, ಪಾಲಿಮೆಟ್ ಇವುಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದುವು. ಕ್ರಾಂತಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ಆಡಳಿತವಾರಂಭವಾಗಿದ್ದರೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಬಲು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿರುವಾಗಲೂ ಕ್ರೊಕೊಡಿಲ್ ಹಾಸ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದವು. ==ಭಾರತ== ಹಿಂದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇಡೀ ದೇಶ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಭಾರತೀಯರೇ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿ ಸಚಿವಾದಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಗುರಿಮಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಲು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವ ಯಾವ ಆಡಳಿತದಲ್ಲೂ ಕುಂದು, ತಪ್ಪುಗಳು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆಯಷ್ಟೆ. ಹಾಗಾಗಿ ವಿಕಟಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಪಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಶಂಕರ್, ಸುಸಂಸ್ಕøತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕುಟ್ಟಿ, ರೇಖೆಯ ಸೊಬಗು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ವಿಡಂಬನೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್, ಥಾನು, ವಿಜಯನ್, ಅಬೂ-ಇಂಥ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಕರ್ಣಾಟಕ== ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂರ್ತಿ ವಿಡಂಬನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ಕೊರವಂಜಿ ಹಾಸ್ಯಪತ್ರಿಕೆ|ಕೊರವಂಜಿ]] ಆರ್,ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಕರ್ಣಾಟಕದ ಗಡಿಮೀರಿ ಭಾರತೀಯ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. [[ಸುಧಾ (ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ)|ಸುಧಾ]] ಮತ್ತು ಮಯೂರದ ನಾಡಿಗ್ ಹೊಸ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಿಕ್ಕಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಇತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜನಜಾಗೃತಿಯೂ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯಪ್ರವೃತ್ತಿ ವೃದ್ಧಿಯಾದಂತೆಲ್ಲ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ತನಗೆ ತಾನೇ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿದ್ದು, ಅವರದೇ ಆದ ಸಂಘಟಣೆಯೊಂದು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು== ಕಾರ್ಟೂನ್ ಕಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಚಿಕ್ಕ ದೊಡ್ಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈಚೆಗೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಥ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವ [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ|ವಾಲ್ಟ್‍ಡಿಸ್ನೆ]], ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದವರಲ್ಲಿ ಈತ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== mrl2ir9mvvfeyhhfgph164e5fp0pobm 1374233 1374232 2026-05-27T06:58:03Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮಾದರಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1374233 wikitext text/x-wiki '''ಕ್ಯಾರಿಕೇಚರುಗಳು, ಕಾರ್ಟೂನುಗಳು'''ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನೋ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನೋ ಪರಿಹಾಸ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಈ ಹೆಸರಿದೆ. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ, ವಿಕಟಚಿತ್ರ, ವಿಡಂಬನ ಚಿತ್ರ, ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರ, ಪ್ರಹಸನ ಚಿತ್ರ, ಉಪಹಾಸ ಚಿತ್ರ-ಎಂಬೆಲ್ಲ ಪರ್ಯಾಯನಾಮಗಳು ಇಂಥ ಚಿತ್ರಗಳ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ==ಶಬ್ಧಮೂಲ== ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದ ಕ್ಯಾರಿಕೇಚರ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟೂನ್ ಎಂಬ ಈ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸಿದವರು ಫ್ರೆಂಚರು. ಕಾರ್ಟೂನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಮೊದಲು ವರ್ಣಚಿತ್ರರಚನೆಗಾಗಲಿ ಪರದೆಗಳ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಚಿತ್ರ]]ಗಳಿಗಾಗಲಿ, ಕೆತ್ತನೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಲಿ, [[ಬಟ್ಟೆ]]ಗಳನ್ನು ನೇಯುವಾಗ ಹಾಕಬೇಕಾದ ಚಿತ್ರ್ರ ಅಥವಾ ನಮೂನೆಗಾಗಲಿ, ಮಾದರಿಯಾಗುವಂತೆ ದಪ್ಪ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ನಕ್ಷೆಗಾಗಲಿ ಸಲ್ಲುತ್ತಿತ್ತು; ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಗ್ರೀಕರ ಸುವರ್ಣಯುಗದಲ್ಲೇ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಮತ್ತು [[ಅರಿಸ್ಟೋಫೆನೀಸ್|ಅರಿಸ್ಟಾಫೆನಿಸ]]ರ ಬರೆವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ದುಃಖಕ್ಕೀಡಾದ ಪೌಸನ್ ಎಂಬಾತನ ವಿಷಯವನ್ನು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ನಿಜವಾದ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ಬೋಲೋನ್ಯ ಪಟ್ಟಣದ ಅನಿಬಾಲ್ ಕರಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಶಿಷ್ಯರು ಈ ಬಗೆಯ ಕೃತಿರಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕಲೆ|ಇಟಾಲಿಯನ್]] ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ತಗಡಿನ ಕೆತ್ತನೆಕಾರ [[ಆರ್ಥರ್ ಪಾಂಡ್]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಆತನೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ [[ಆಂಟಾಯನ್ ವಾಟ್ಟೊ]] ರಚಿಸಿದ ಡಾ.ಮಿಸೌಬಿನ್ ಎಂಬ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನ ವಿಡಂಬನ ಚಿತ್ರವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ (1720). ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನವನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರವಿದು. ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೋರಂಜನೆಗಾಗಿ ಬರೆದ ಈ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಕಟುಟೀಕೆಯಾಗಲೀ ಮತ್ಸರದ ಧ್ವನಿಯಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲ. ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದುವು. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಕಲೆ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ ಟೌನ್‍ಸೆಂಡ್ ಎಂಬಾತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ. ಈ ಸುಮಾರಿಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸಪ್ರಯೋಗವೊಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮೃಗಗಳ ದೇಹವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ವಿಡಂಬನೆಗಾಗಿ ಸರಿಯಾದವನ ತಲೆಯನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಲಗತ್ತಿಸಿ ಅಣಕಾಡುವುದನ್ನಿಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರ ನಡೆವಳಿಕೆ ಮೃಗಗಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದ ವಿಷಯ. [[ಲಂಚಗುಳಿತನ|ಲಂಚ]]ವನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆಂದು ಕುಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನನ್ನು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವ ಬೆಕ್ಕಿನಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದರೆ ವಿಡಂಬನೆ ಕಟು ಟೀಕೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ. ಮೊದ್ದುತನಕ್ಕೆ [[ಕತ್ತೆ]], ಯುಕ್ತಿಗೆ [[ನರಿ]], ಶಕ್ತಿಗೆ [[ಸಿಂಹ]], ದೈನ್ಯಕ್ಕೆ [[ನಾಯಿ]], ನಂಬಿಸಿ ಕೊಲ್ಲುವ ಗುಣಕ್ಕೆ [[ಕರಡಿ]]-ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಭಂಡಾರವೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಕಲೆಕಾರರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಯಿತು. ==ಮುದ್ರಣ ಕಲೆಯ ಪ್ರಭಾವ== 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಕಲೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ತನಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಟ್ಟೆ ಕಾಗದದ (ಕಾರ್ಡು) ಮೇಲೆ ರಚಿಸಿ ಒಬ್ಬರ ಕೈಯಿಂದೊಬ್ಬರಿಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ತೀವ್ರ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ಇದೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಆತಂಕವಾಗಿತ್ತು. [[ಮುದ್ರಣಕಲೆ]] ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ಮೊದಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು [[ಮರ]]ದ ಹಲಗೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂಥ ಅಚ್ಚುಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಲೋಹ]]ದ ತಗಡಿನಿಂದ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರನೊಬ್ಬ ಅನಾದಿಯಾಗಿ ನಡೆದು ಬಂದ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನ ಕದನವನ್ನು ಮನೆಯ ಯಜಮಾನಿಕೆ ಯಾರದು ಎಂಬ ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಮರದ ಹಲಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. [[ಕಾಗದ]]ದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಿ ಹೊಳಪು ಕಾಗದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಾಗ ನೆರಳುಬೆಳಕುಗಳು ಕಾಣುವಂತೆ ಅಚ್ಚೊತ್ತಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. [[ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ಎರಕ ಹಾಕುವುದು|ಎರಕಹೊಯ್ಯುವ]] ಕಲೆಗಳು ಪ್ರವೃದ್ಧಿಯಾದಾಗ ಹಾಫ್‍ಟೋನ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಉಪಯೋಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಪೆನ್ಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದ, ಇಜ್ಜಲಿನಿಂದ ರಚಿಸಿದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಬಳಕೆಗೆ ತರತೊಡಗಿದರು. ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಕಾಗದದ ಬಳಕೆಯೂ ಮಿತಿ ಮೀರಿತಾಗಿ ಸುಲಭದರ ನ್ಯೂಸ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ಕಾಗದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. ವ್ಯಂಗ್ಯ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಕಲೆ ಈ ಸುಮಾರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಎರಡೋ ಮೂರೋ ಹತ್ತೋ ಹನ್ನೆರಡೋ ತೆಳು ದಪ್ಪ ಗೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕಟುವಾಗಿ [[ವಿಡಂಬನೆ|ವಿಡಂಬಿಸುವ]] ಪ್ರಚಂಡ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. ವಿಡಂಬಿಸಿದ ವಿಷಯ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ರಚಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಚಿತ್ರಕಾರರು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಸಮಾಜ]]ದ ಏರುಪೇರುಗಳಿಂದಲೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿಪಡೆದು, ಅಲ್ಲಿನ ಕುಂದು ಕೊರತೆಗಳನ್ನು, ಅನ್ಯಾಯ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬಿಸತೊಡಗಿದರು. ಹೀಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಟ್ಟ ಕೂಡ ಸಮಾಜದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಪ್ರತಿಬಂಬಿಸಿದವು. ==ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಲೆ== ವಿಡಂಬನವೇ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಜೀವಾಳವಾದ್ದರಿಂದ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಅದರ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ತರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೈಹಿಕ ಓರೆಕೋರೆಗಳನ್ನು, ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳನ್ನು ಎದ್ದುತೋರುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ವಿಧಾನ. ಅಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೀಳವಾದ [[ಮೂಗು|ಮೂಗ]]ನ್ನೋ ದಪ್ಪನಾದ ತಲೆಯನ್ನೋ ಉದ್ದವಾದ ತೆಳುಕತ್ತನ್ನೋ ದಪ್ಪನಾದ [[ಹೊಟ್ಟೆ]]ಯನ್ನೋ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತೆ ತೋರಿಸುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ತೆಳುದೇಹ, ದಪ್ಪತಲೆ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾದ ಕಿವಿಗಳು [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಗಾಂಧೀಜಿ]]ಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗುಣಗಳು. [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ]]ಯವರನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುವಾಗ ಅವರ ನಿಡುಮೂಗಿಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಾಗ ಕಲೆಗಾರ ಒಂದೊಂದು ಚಿತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಚಿತ್ರಣ, ಅದರ ಭಾವವಿಲಾಸಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಉಚಿತವಾದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ, ಚುರುಕಾಗಿ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಇಲ್ಲದ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಂಥವುಗಳಲ್ಲಂತೂ ಕಲೆಗಾರನ ಕಲ್ಪನೆ ಹುಚ್ಚೆದ್ದು ಕುಣಿದಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ನಾಯಕರನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಡೇವಿಡ್ ಲೋನ ಕರ್ನಲ್ ಬ್ಲಿಂಡ್ ಅಬೂಬಿನ ಇಬ್ಬರು ಪುಡಾರಿಗಳು, ಶಂಕರರ ಕತ್ತೆ ತಲೆಯ ದಂಪತಿಗಳು, [[ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್|ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್‍]]ನ ಪೌರ, ನಾಡಿಗರ ಪೆದ್ದಗುಮಾಸ್ತ, [[ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್|ಲಕ್ಷಣ್]] ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೃಹಸ್ಥ-ಈ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣಕೊಟ್ಟವರು ಬೊಂಬಾಯಿನ [[ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಇಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]] ಪತ್ರಿಕೆಯವರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪಂಚ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದ ವರ್ಣರಂಜಿತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪಿನಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಯಾವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲೂ ನಿರೂಪಣೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ದಪ್ಪಗೆರೆಗಳನ್ನೆಳೆದು ಚಿತ್ರಕಾರ ಉಚಿತ ಭಾವ ಮೂಡುವಂತೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಮಸಿ, ಪೆನ್ಸಿಲ್, ಕ್ರೇಯಾನ್ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಶ್ರೇಣಿ (ಕಾರ್ಟೂನ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್) ಈಚೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಚಿತ್ರಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿ ನಾಲ್ಕಾರು ಚಿತ್ರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಇಂಥ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿವಾರವೂ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ. ಬಾಂಡ್ಲಿ, ಡೆನಿಸ್ ದಿ ಮೇನೆಸ್-ಇವು ಶ್ರೇಣಿಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಲೆಗೆ ಈಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ದೊರೆತಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರೆತಿರುವುದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ. ಡೇವಿಡ್ ಲೋ, ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್, ಆರ್. ಮೂರ್ತಿ ಮೊದಲಾದವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಪುಸ್ತಕರೂಪದಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ==ಬ್ರಿಟನ್== 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ತನಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವ, ಭಯ, ಭಕ್ತಿಗಳಿದ್ದುವು. ಆದರೆ 1649ರಲ್ಲಿ 1ನೆಯ ಚಾಲ್ರ್ಸ್ ದೊರೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಜನರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಜಾಗೃತಿ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ಆ ತನಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಆಳರಸರನ್ನು ಅಣಕವಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನವನ್ನೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಕ್ಕೆ ಗುರಿಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಭಾವಂತನಾದ ಹೋಗಾರ್ಥ್ ಮಾನವೀಯ ಕುಂದು ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಅವಗುಣಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಸಮಕಾಲೀನ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರನಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯದೆ, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರು, ಬಡವರು, ಕೆಲಸಗಾರರು-ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಅಂತರ ಹಿರಿದಾಗಿತ್ತು. ಗಿಲ್ರೆ ಮತ್ತು ರೌಲೆಂಡ್‍ಸನ್ನರು ಎಲ್ಲ ಕಸುಬುದಾರರನ್ನು ಎಲ್ಲ ಅಂತಸ್ತಿನವರನ್ನೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಪಾರ ವೈವಿಧ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, 19ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದವು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಣದ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿತ್ತು. ವಿರಾಮವೂ ಇತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಹೆಂಗಸರ ಗಂಡಸರ ಉಡುಪು ವೇಷಭೂಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೀಳ್ದರ್ಜೆಯ ಅಭಿರುಚಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಾಯಿತು. ಆ ಕಾಲದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಕೂಡ ಬಲುಕೀಳು ಮಟ್ಟದ ಹಾಸ್ಯವನ್ನೇ ತೋರುತ್ತವೆ. 1840ರಲ್ಲಿ ಪಂಚ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ರಿಚರ್ಡ್ ಡಾಯಿಲ್, ಜಾನ್ ಲೀಚ್ ಸುಸಂಸ್ಕøತ ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. 1880 ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ವಾಸ್ತವತ್ವದಿಂದ ಊಹಾಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ದೂರ ಸರಿದರೂ ಅಷ್ಟೂ ಅಷ್ಟು ಅವನು ಸತ್ಯದ ಹತ್ತಿರಹತ್ತಿರಕ್ಕೇ ಬರುತ್ತಿದ್ದುದು ತನ್ನ ಅಸದೃಶವಾದ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದಲೇ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ''ಪಿಕ್‍ನಿಕ್ ಪೇಪರ್ಸ್'' ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಸಿಮೋರ್ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 20ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಲೋಕದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹರಡಿತು. 1914ರಲ್ಲಿ [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ವೂ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಮನಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ತಮ್ಮ ಕಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಅವರು ಸಂಪಾದನೆಯೂ ಉನ್ನತಮಟ್ಟಕ್ಕೇರಿತು. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಕೋಪ, ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗಿಬಂದ ಕಷ್ಟಗಳು ಜನರು ಮನಸ್ಸಿನ ಉದ್ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದುವು. ಉದ್ವೇಗವನ್ನು ತೋಡಿಕೊಂಡು ಬರೆದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಜನರನ್ನು ನಗಿಸಿ, ಅವರ ಕಷ್ಟಗಳು ಹಗುರವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಹಾಗಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಡೇವಿಡ್ ಲೋ, ಇಲ್ಲಿಂಗ್ಸ್‍ವರ್ಥ್, ಡೌಡ್, ಪೂಗಾಸ್ಸೆ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ನೂರಾರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ದಿನ, ವಾರ, ಪಕ್ಷ, ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣ, ಸುಸಂಸ್ಕøತ ವಿಡಂಬನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಈಗಲೂ ಇವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಅಮೆರಿಕ== ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ಸಮೃದ್ಧಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನಜೀವನದ ವೇಗವೂ ಅತಿಯಾದುದರಿಂದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಕೊಂಡು ಸುಲಭಬೆಲೆಗೆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೂ ಹಂಚಲು ತೊಡಗಿತು. ಥಾಮಸ್ ನ್ಯಾಸ್ಟ್‍ನೇ (1840-1902), ಅಮೆರಿಕದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನೆನ್ನಬಹುದು. ಈತನೇ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕತ್ತೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿದವನು. ==ಫ್ರಾನ್ಸ್== ಕ್ರ್ರಾಂತಿಗೆ ಹೆಸರಾದ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ರ್ಸ್ ಫಿಲಿಪಾನ್ ಎಂಬಾತನೇ ಮೊದಮೊದಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದವ. ವರ್ಣವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಈತನೇ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದು, ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಅವಶ್ಯಕ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಇವನ ಸಂಗಡಿಗರಾದ ದೋಮಿಯಾ, ದಾರೆ, ಗಾವಾರ್ನೆ ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು. ಯೂರೋಪಿನ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಸಿಂಪ್ಲಿಸಿಸಿಮ್‍ಸ್, ಕಿಕ್ಕೇರಿಕಿ-ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ. ==ರಷ್ಯ== ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಸ್ಟ್ರೆಕೋಸಾó, ಪಾಲಿಮೆಟ್ ಇವುಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದುವು. ಕ್ರಾಂತಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ಆಡಳಿತವಾರಂಭವಾಗಿದ್ದರೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಬಲು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿರುವಾಗಲೂ ಕ್ರೊಕೊಡಿಲ್ ಹಾಸ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದವು. ==ಭಾರತ== ಹಿಂದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇಡೀ ದೇಶ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಭಾರತೀಯರೇ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿ ಸಚಿವಾದಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಗುರಿಮಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಲು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವ ಯಾವ ಆಡಳಿತದಲ್ಲೂ ಕುಂದು, ತಪ್ಪುಗಳು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆಯಷ್ಟೆ. ಹಾಗಾಗಿ ವಿಕಟಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಪಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಶಂಕರ್, ಸುಸಂಸ್ಕøತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕುಟ್ಟಿ, ರೇಖೆಯ ಸೊಬಗು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ವಿಡಂಬನೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್, ಥಾನು, ವಿಜಯನ್, ಅಬೂ-ಇಂಥ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಕರ್ಣಾಟಕ== ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂರ್ತಿ ವಿಡಂಬನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ಕೊರವಂಜಿ ಹಾಸ್ಯಪತ್ರಿಕೆ|ಕೊರವಂಜಿ]] ಆರ್,ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಕರ್ಣಾಟಕದ ಗಡಿಮೀರಿ ಭಾರತೀಯ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. [[ಸುಧಾ (ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ)|ಸುಧಾ]] ಮತ್ತು ಮಯೂರದ ನಾಡಿಗ್ ಹೊಸ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಿಕ್ಕಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಇತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜನಜಾಗೃತಿಯೂ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯಪ್ರವೃತ್ತಿ ವೃದ್ಧಿಯಾದಂತೆಲ್ಲ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ತನಗೆ ತಾನೇ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿದ್ದು, ಅವರದೇ ಆದ ಸಂಘಟಣೆಯೊಂದು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು== ಕಾರ್ಟೂನ್ ಕಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಚಿಕ್ಕ ದೊಡ್ಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈಚೆಗೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಥ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವ [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ|ವಾಲ್ಟ್‍ಡಿಸ್ನೆ]], ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದವರಲ್ಲಿ ಈತ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮಾದರಿಗಳು]] a36uy0o7w52lio6wwrfcmutr20m4zkw 1374234 1374233 2026-05-27T06:58:21Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಚಿತ್ರಕಲೆ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1374234 wikitext text/x-wiki '''ಕ್ಯಾರಿಕೇಚರುಗಳು, ಕಾರ್ಟೂನುಗಳು'''ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನೋ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನೋ ಪರಿಹಾಸ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಈ ಹೆಸರಿದೆ. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ, ವಿಕಟಚಿತ್ರ, ವಿಡಂಬನ ಚಿತ್ರ, ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರ, ಪ್ರಹಸನ ಚಿತ್ರ, ಉಪಹಾಸ ಚಿತ್ರ-ಎಂಬೆಲ್ಲ ಪರ್ಯಾಯನಾಮಗಳು ಇಂಥ ಚಿತ್ರಗಳ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ==ಶಬ್ಧಮೂಲ== ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದ ಕ್ಯಾರಿಕೇಚರ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟೂನ್ ಎಂಬ ಈ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸಿದವರು ಫ್ರೆಂಚರು. ಕಾರ್ಟೂನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಮೊದಲು ವರ್ಣಚಿತ್ರರಚನೆಗಾಗಲಿ ಪರದೆಗಳ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಚಿತ್ರ]]ಗಳಿಗಾಗಲಿ, ಕೆತ್ತನೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಲಿ, [[ಬಟ್ಟೆ]]ಗಳನ್ನು ನೇಯುವಾಗ ಹಾಕಬೇಕಾದ ಚಿತ್ರ್ರ ಅಥವಾ ನಮೂನೆಗಾಗಲಿ, ಮಾದರಿಯಾಗುವಂತೆ ದಪ್ಪ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ನಕ್ಷೆಗಾಗಲಿ ಸಲ್ಲುತ್ತಿತ್ತು; ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಗ್ರೀಕರ ಸುವರ್ಣಯುಗದಲ್ಲೇ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಮತ್ತು [[ಅರಿಸ್ಟೋಫೆನೀಸ್|ಅರಿಸ್ಟಾಫೆನಿಸ]]ರ ಬರೆವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ದುಃಖಕ್ಕೀಡಾದ ಪೌಸನ್ ಎಂಬಾತನ ವಿಷಯವನ್ನು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ನಿಜವಾದ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ಬೋಲೋನ್ಯ ಪಟ್ಟಣದ ಅನಿಬಾಲ್ ಕರಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಶಿಷ್ಯರು ಈ ಬಗೆಯ ಕೃತಿರಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕಲೆ|ಇಟಾಲಿಯನ್]] ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ತಗಡಿನ ಕೆತ್ತನೆಕಾರ [[ಆರ್ಥರ್ ಪಾಂಡ್]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಆತನೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ [[ಆಂಟಾಯನ್ ವಾಟ್ಟೊ]] ರಚಿಸಿದ ಡಾ.ಮಿಸೌಬಿನ್ ಎಂಬ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನ ವಿಡಂಬನ ಚಿತ್ರವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ (1720). ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನವನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರವಿದು. ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೋರಂಜನೆಗಾಗಿ ಬರೆದ ಈ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಕಟುಟೀಕೆಯಾಗಲೀ ಮತ್ಸರದ ಧ್ವನಿಯಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲ. ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದುವು. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಕಲೆ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ ಟೌನ್‍ಸೆಂಡ್ ಎಂಬಾತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ. ಈ ಸುಮಾರಿಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸಪ್ರಯೋಗವೊಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮೃಗಗಳ ದೇಹವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ವಿಡಂಬನೆಗಾಗಿ ಸರಿಯಾದವನ ತಲೆಯನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಲಗತ್ತಿಸಿ ಅಣಕಾಡುವುದನ್ನಿಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರ ನಡೆವಳಿಕೆ ಮೃಗಗಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದ ವಿಷಯ. [[ಲಂಚಗುಳಿತನ|ಲಂಚ]]ವನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆಂದು ಕುಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನನ್ನು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವ ಬೆಕ್ಕಿನಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದರೆ ವಿಡಂಬನೆ ಕಟು ಟೀಕೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ. ಮೊದ್ದುತನಕ್ಕೆ [[ಕತ್ತೆ]], ಯುಕ್ತಿಗೆ [[ನರಿ]], ಶಕ್ತಿಗೆ [[ಸಿಂಹ]], ದೈನ್ಯಕ್ಕೆ [[ನಾಯಿ]], ನಂಬಿಸಿ ಕೊಲ್ಲುವ ಗುಣಕ್ಕೆ [[ಕರಡಿ]]-ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಭಂಡಾರವೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಕಲೆಕಾರರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಯಿತು. ==ಮುದ್ರಣ ಕಲೆಯ ಪ್ರಭಾವ== 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಕಲೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ತನಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಟ್ಟೆ ಕಾಗದದ (ಕಾರ್ಡು) ಮೇಲೆ ರಚಿಸಿ ಒಬ್ಬರ ಕೈಯಿಂದೊಬ್ಬರಿಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ತೀವ್ರ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ಇದೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಆತಂಕವಾಗಿತ್ತು. [[ಮುದ್ರಣಕಲೆ]] ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ಮೊದಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು [[ಮರ]]ದ ಹಲಗೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂಥ ಅಚ್ಚುಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಲೋಹ]]ದ ತಗಡಿನಿಂದ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರನೊಬ್ಬ ಅನಾದಿಯಾಗಿ ನಡೆದು ಬಂದ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನ ಕದನವನ್ನು ಮನೆಯ ಯಜಮಾನಿಕೆ ಯಾರದು ಎಂಬ ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಮರದ ಹಲಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. [[ಕಾಗದ]]ದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಿ ಹೊಳಪು ಕಾಗದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಾಗ ನೆರಳುಬೆಳಕುಗಳು ಕಾಣುವಂತೆ ಅಚ್ಚೊತ್ತಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. [[ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ಎರಕ ಹಾಕುವುದು|ಎರಕಹೊಯ್ಯುವ]] ಕಲೆಗಳು ಪ್ರವೃದ್ಧಿಯಾದಾಗ ಹಾಫ್‍ಟೋನ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಉಪಯೋಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಪೆನ್ಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದ, ಇಜ್ಜಲಿನಿಂದ ರಚಿಸಿದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಬಳಕೆಗೆ ತರತೊಡಗಿದರು. ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಕಾಗದದ ಬಳಕೆಯೂ ಮಿತಿ ಮೀರಿತಾಗಿ ಸುಲಭದರ ನ್ಯೂಸ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ಕಾಗದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. ವ್ಯಂಗ್ಯ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಕಲೆ ಈ ಸುಮಾರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಎರಡೋ ಮೂರೋ ಹತ್ತೋ ಹನ್ನೆರಡೋ ತೆಳು ದಪ್ಪ ಗೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕಟುವಾಗಿ [[ವಿಡಂಬನೆ|ವಿಡಂಬಿಸುವ]] ಪ್ರಚಂಡ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. ವಿಡಂಬಿಸಿದ ವಿಷಯ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ರಚಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಚಿತ್ರಕಾರರು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಸಮಾಜ]]ದ ಏರುಪೇರುಗಳಿಂದಲೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿಪಡೆದು, ಅಲ್ಲಿನ ಕುಂದು ಕೊರತೆಗಳನ್ನು, ಅನ್ಯಾಯ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬಿಸತೊಡಗಿದರು. ಹೀಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಟ್ಟ ಕೂಡ ಸಮಾಜದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಪ್ರತಿಬಂಬಿಸಿದವು. ==ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಲೆ== ವಿಡಂಬನವೇ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಜೀವಾಳವಾದ್ದರಿಂದ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಅದರ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ತರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೈಹಿಕ ಓರೆಕೋರೆಗಳನ್ನು, ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳನ್ನು ಎದ್ದುತೋರುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ವಿಧಾನ. ಅಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೀಳವಾದ [[ಮೂಗು|ಮೂಗ]]ನ್ನೋ ದಪ್ಪನಾದ ತಲೆಯನ್ನೋ ಉದ್ದವಾದ ತೆಳುಕತ್ತನ್ನೋ ದಪ್ಪನಾದ [[ಹೊಟ್ಟೆ]]ಯನ್ನೋ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತೆ ತೋರಿಸುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ತೆಳುದೇಹ, ದಪ್ಪತಲೆ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾದ ಕಿವಿಗಳು [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಗಾಂಧೀಜಿ]]ಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗುಣಗಳು. [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ]]ಯವರನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುವಾಗ ಅವರ ನಿಡುಮೂಗಿಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಾಗ ಕಲೆಗಾರ ಒಂದೊಂದು ಚಿತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಚಿತ್ರಣ, ಅದರ ಭಾವವಿಲಾಸಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಉಚಿತವಾದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ, ಚುರುಕಾಗಿ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಇಲ್ಲದ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಂಥವುಗಳಲ್ಲಂತೂ ಕಲೆಗಾರನ ಕಲ್ಪನೆ ಹುಚ್ಚೆದ್ದು ಕುಣಿದಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ನಾಯಕರನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಡೇವಿಡ್ ಲೋನ ಕರ್ನಲ್ ಬ್ಲಿಂಡ್ ಅಬೂಬಿನ ಇಬ್ಬರು ಪುಡಾರಿಗಳು, ಶಂಕರರ ಕತ್ತೆ ತಲೆಯ ದಂಪತಿಗಳು, [[ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್|ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್‍]]ನ ಪೌರ, ನಾಡಿಗರ ಪೆದ್ದಗುಮಾಸ್ತ, [[ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್|ಲಕ್ಷಣ್]] ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೃಹಸ್ಥ-ಈ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣಕೊಟ್ಟವರು ಬೊಂಬಾಯಿನ [[ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಇಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]] ಪತ್ರಿಕೆಯವರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪಂಚ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದ ವರ್ಣರಂಜಿತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪಿನಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಯಾವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲೂ ನಿರೂಪಣೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ದಪ್ಪಗೆರೆಗಳನ್ನೆಳೆದು ಚಿತ್ರಕಾರ ಉಚಿತ ಭಾವ ಮೂಡುವಂತೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಮಸಿ, ಪೆನ್ಸಿಲ್, ಕ್ರೇಯಾನ್ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಶ್ರೇಣಿ (ಕಾರ್ಟೂನ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್) ಈಚೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಚಿತ್ರಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿ ನಾಲ್ಕಾರು ಚಿತ್ರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಇಂಥ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿವಾರವೂ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ. ಬಾಂಡ್ಲಿ, ಡೆನಿಸ್ ದಿ ಮೇನೆಸ್-ಇವು ಶ್ರೇಣಿಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಲೆಗೆ ಈಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ದೊರೆತಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರೆತಿರುವುದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ. ಡೇವಿಡ್ ಲೋ, ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್, ಆರ್. ಮೂರ್ತಿ ಮೊದಲಾದವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಪುಸ್ತಕರೂಪದಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ==ಬ್ರಿಟನ್== 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ತನಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವ, ಭಯ, ಭಕ್ತಿಗಳಿದ್ದುವು. ಆದರೆ 1649ರಲ್ಲಿ 1ನೆಯ ಚಾಲ್ರ್ಸ್ ದೊರೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಜನರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಜಾಗೃತಿ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ಆ ತನಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಆಳರಸರನ್ನು ಅಣಕವಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನವನ್ನೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಕ್ಕೆ ಗುರಿಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಭಾವಂತನಾದ ಹೋಗಾರ್ಥ್ ಮಾನವೀಯ ಕುಂದು ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಅವಗುಣಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಸಮಕಾಲೀನ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರನಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯದೆ, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರು, ಬಡವರು, ಕೆಲಸಗಾರರು-ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಅಂತರ ಹಿರಿದಾಗಿತ್ತು. ಗಿಲ್ರೆ ಮತ್ತು ರೌಲೆಂಡ್‍ಸನ್ನರು ಎಲ್ಲ ಕಸುಬುದಾರರನ್ನು ಎಲ್ಲ ಅಂತಸ್ತಿನವರನ್ನೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಪಾರ ವೈವಿಧ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, 19ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದವು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಣದ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿತ್ತು. ವಿರಾಮವೂ ಇತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಹೆಂಗಸರ ಗಂಡಸರ ಉಡುಪು ವೇಷಭೂಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೀಳ್ದರ್ಜೆಯ ಅಭಿರುಚಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಾಯಿತು. ಆ ಕಾಲದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಕೂಡ ಬಲುಕೀಳು ಮಟ್ಟದ ಹಾಸ್ಯವನ್ನೇ ತೋರುತ್ತವೆ. 1840ರಲ್ಲಿ ಪಂಚ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ರಿಚರ್ಡ್ ಡಾಯಿಲ್, ಜಾನ್ ಲೀಚ್ ಸುಸಂಸ್ಕøತ ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. 1880 ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ವಾಸ್ತವತ್ವದಿಂದ ಊಹಾಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ದೂರ ಸರಿದರೂ ಅಷ್ಟೂ ಅಷ್ಟು ಅವನು ಸತ್ಯದ ಹತ್ತಿರಹತ್ತಿರಕ್ಕೇ ಬರುತ್ತಿದ್ದುದು ತನ್ನ ಅಸದೃಶವಾದ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದಲೇ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ''ಪಿಕ್‍ನಿಕ್ ಪೇಪರ್ಸ್'' ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಸಿಮೋರ್ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 20ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಲೋಕದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹರಡಿತು. 1914ರಲ್ಲಿ [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ವೂ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಮನಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ತಮ್ಮ ಕಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಅವರು ಸಂಪಾದನೆಯೂ ಉನ್ನತಮಟ್ಟಕ್ಕೇರಿತು. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಕೋಪ, ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗಿಬಂದ ಕಷ್ಟಗಳು ಜನರು ಮನಸ್ಸಿನ ಉದ್ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದುವು. ಉದ್ವೇಗವನ್ನು ತೋಡಿಕೊಂಡು ಬರೆದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಜನರನ್ನು ನಗಿಸಿ, ಅವರ ಕಷ್ಟಗಳು ಹಗುರವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಹಾಗಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಡೇವಿಡ್ ಲೋ, ಇಲ್ಲಿಂಗ್ಸ್‍ವರ್ಥ್, ಡೌಡ್, ಪೂಗಾಸ್ಸೆ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ನೂರಾರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ದಿನ, ವಾರ, ಪಕ್ಷ, ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣ, ಸುಸಂಸ್ಕøತ ವಿಡಂಬನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಈಗಲೂ ಇವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಅಮೆರಿಕ== ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ಸಮೃದ್ಧಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನಜೀವನದ ವೇಗವೂ ಅತಿಯಾದುದರಿಂದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಕೊಂಡು ಸುಲಭಬೆಲೆಗೆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೂ ಹಂಚಲು ತೊಡಗಿತು. ಥಾಮಸ್ ನ್ಯಾಸ್ಟ್‍ನೇ (1840-1902), ಅಮೆರಿಕದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನೆನ್ನಬಹುದು. ಈತನೇ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕತ್ತೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿದವನು. ==ಫ್ರಾನ್ಸ್== ಕ್ರ್ರಾಂತಿಗೆ ಹೆಸರಾದ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ರ್ಸ್ ಫಿಲಿಪಾನ್ ಎಂಬಾತನೇ ಮೊದಮೊದಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದವ. ವರ್ಣವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಈತನೇ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದು, ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಅವಶ್ಯಕ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಇವನ ಸಂಗಡಿಗರಾದ ದೋಮಿಯಾ, ದಾರೆ, ಗಾವಾರ್ನೆ ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು. ಯೂರೋಪಿನ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಸಿಂಪ್ಲಿಸಿಸಿಮ್‍ಸ್, ಕಿಕ್ಕೇರಿಕಿ-ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ. ==ರಷ್ಯ== ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಸ್ಟ್ರೆಕೋಸಾó, ಪಾಲಿಮೆಟ್ ಇವುಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದುವು. ಕ್ರಾಂತಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ಆಡಳಿತವಾರಂಭವಾಗಿದ್ದರೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಬಲು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿರುವಾಗಲೂ ಕ್ರೊಕೊಡಿಲ್ ಹಾಸ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದವು. ==ಭಾರತ== ಹಿಂದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇಡೀ ದೇಶ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಭಾರತೀಯರೇ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿ ಸಚಿವಾದಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಗುರಿಮಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಲು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವ ಯಾವ ಆಡಳಿತದಲ್ಲೂ ಕುಂದು, ತಪ್ಪುಗಳು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆಯಷ್ಟೆ. ಹಾಗಾಗಿ ವಿಕಟಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಪಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಶಂಕರ್, ಸುಸಂಸ್ಕøತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕುಟ್ಟಿ, ರೇಖೆಯ ಸೊಬಗು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ವಿಡಂಬನೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್, ಥಾನು, ವಿಜಯನ್, ಅಬೂ-ಇಂಥ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಕರ್ಣಾಟಕ== ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂರ್ತಿ ವಿಡಂಬನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ಕೊರವಂಜಿ ಹಾಸ್ಯಪತ್ರಿಕೆ|ಕೊರವಂಜಿ]] ಆರ್,ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಕರ್ಣಾಟಕದ ಗಡಿಮೀರಿ ಭಾರತೀಯ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. [[ಸುಧಾ (ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ)|ಸುಧಾ]] ಮತ್ತು ಮಯೂರದ ನಾಡಿಗ್ ಹೊಸ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಿಕ್ಕಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಇತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜನಜಾಗೃತಿಯೂ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯಪ್ರವೃತ್ತಿ ವೃದ್ಧಿಯಾದಂತೆಲ್ಲ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ತನಗೆ ತಾನೇ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿದ್ದು, ಅವರದೇ ಆದ ಸಂಘಟಣೆಯೊಂದು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು== ಕಾರ್ಟೂನ್ ಕಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಚಿಕ್ಕ ದೊಡ್ಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈಚೆಗೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಥ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವ [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ|ವಾಲ್ಟ್‍ಡಿಸ್ನೆ]], ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದವರಲ್ಲಿ ಈತ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮಾದರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರಕಲೆ]] ezltidh3s1nht2a283y5novj154z8g8 1374235 1374234 2026-05-27T07:04:05Z VASANTH S.N. 728 ಚಿತ್ರ ಅಳವಡಿಕೆ 1374235 wikitext text/x-wiki [[File:John Hamilton Mortimer - A Caricature Group - Google Art Project.jpg|thumb|''A Caricature Group'' <br /> [[John Hamilton Mortimer]], 1766]] '''ಕ್ಯಾರಿಕೇಚರುಗಳು, ಕಾರ್ಟೂನುಗಳು'''ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನೋ ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನೋ ಪರಿಹಾಸ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಈ ಹೆಸರಿದೆ. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ, ವಿಕಟಚಿತ್ರ, ವಿಡಂಬನ ಚಿತ್ರ, ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರ, ಪ್ರಹಸನ ಚಿತ್ರ, ಉಪಹಾಸ ಚಿತ್ರ-ಎಂಬೆಲ್ಲ ಪರ್ಯಾಯನಾಮಗಳು ಇಂಥ ಚಿತ್ರಗಳ ಧ್ಯೇಯಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ==ಶಬ್ಧಮೂಲ== ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದ ಕ್ಯಾರಿಕೇಚರ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟೂನ್ ಎಂಬ ಈ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪಡಿಸಿದವರು ಫ್ರೆಂಚರು. ಕಾರ್ಟೂನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಮೊದಲು ವರ್ಣಚಿತ್ರರಚನೆಗಾಗಲಿ ಪರದೆಗಳ ಮೇಲೆ ರಚಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಚಿತ್ರ]]ಗಳಿಗಾಗಲಿ, ಕೆತ್ತನೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಲಿ, [[ಬಟ್ಟೆ]]ಗಳನ್ನು ನೇಯುವಾಗ ಹಾಕಬೇಕಾದ ಚಿತ್ರ್ರ ಅಥವಾ ನಮೂನೆಗಾಗಲಿ, ಮಾದರಿಯಾಗುವಂತೆ ದಪ್ಪ ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ನಕ್ಷೆಗಾಗಲಿ ಸಲ್ಲುತ್ತಿತ್ತು; ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆಲ್ಲ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== [[Image:Graffiti politique de Pompei.jpg|thumb|upright|Ancient [[Pompeii]]an graffiti caricature of a politician]] ಗ್ರೀಕರ ಸುವರ್ಣಯುಗದಲ್ಲೇ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಮತ್ತು [[ಅರಿಸ್ಟೋಫೆನೀಸ್|ಅರಿಸ್ಟಾಫೆನಿಸ]]ರ ಬರೆವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಆ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ದುಃಖಕ್ಕೀಡಾದ ಪೌಸನ್ ಎಂಬಾತನ ವಿಷಯವನ್ನು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ನಿಜವಾದ ಬಳಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದದ್ದು 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಎನ್ನಬಹುದು. ಬೋಲೋನ್ಯ ಪಟ್ಟಣದ ಅನಿಬಾಲ್ ಕರಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಶಿಷ್ಯರು ಈ ಬಗೆಯ ಕೃತಿರಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. [[ಇಟಾಲಿಯನ್ ಕಲೆ|ಇಟಾಲಿಯನ್]] ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ತಗಡಿನ ಕೆತ್ತನೆಕಾರ [[ಆರ್ಥರ್ ಪಾಂಡ್]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಆತನೇ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ [[ಆಂಟಾಯನ್ ವಾಟ್ಟೊ]] ರಚಿಸಿದ ಡಾ.ಮಿಸೌಬಿನ್ ಎಂಬ ವೈದ್ಯನೊಬ್ಬನ ವಿಡಂಬನ ಚಿತ್ರವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ (1720). ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷಿನವನಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರವಿದು. ಸ್ನೇಹಿತರ ಮನೋರಂಜನೆಗಾಗಿ ಬರೆದ ಈ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತಿಳಿಹಾಸ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಕಟುಟೀಕೆಯಾಗಲೀ ಮತ್ಸರದ ಧ್ವನಿಯಾಗಲೀ ಇರಲಿಲ್ಲ. ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡುವ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದುವು. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಕಲೆ|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ ಟೌನ್‍ಸೆಂಡ್ ಎಂಬಾತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ. ಈ ಸುಮಾರಿಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಸಪ್ರಯೋಗವೊಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಮೃಗಗಳ ದೇಹವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ವಿಡಂಬನೆಗಾಗಿ ಸರಿಯಾದವನ ತಲೆಯನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಲಗತ್ತಿಸಿ ಅಣಕಾಡುವುದನ್ನಿಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರ ನಡೆವಳಿಕೆ ಮೃಗಗಳ ಗುಣಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುವುದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಿಳಿದ ವಿಷಯ. [[ಲಂಚಗುಳಿತನ|ಲಂಚ]]ವನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿಯದಂತೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆಂದು ಕುಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವನನ್ನು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವ ಬೆಕ್ಕಿನಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದರೆ ವಿಡಂಬನೆ ಕಟು ಟೀಕೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ. ಮೊದ್ದುತನಕ್ಕೆ [[ಕತ್ತೆ]], ಯುಕ್ತಿಗೆ [[ನರಿ]], ಶಕ್ತಿಗೆ [[ಸಿಂಹ]], ದೈನ್ಯಕ್ಕೆ [[ನಾಯಿ]], ನಂಬಿಸಿ ಕೊಲ್ಲುವ ಗುಣಕ್ಕೆ [[ಕರಡಿ]]-ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಭಂಡಾರವೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಕಲೆಕಾರರಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದಂತಾಯಿತು. ==ಮುದ್ರಣ ಕಲೆಯ ಪ್ರಭಾವ== 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣಕಲೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ತನಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಟ್ಟೆ ಕಾಗದದ (ಕಾರ್ಡು) ಮೇಲೆ ರಚಿಸಿ ಒಬ್ಬರ ಕೈಯಿಂದೊಬ್ಬರಿಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ತೀವ್ರ ಮುನ್ನಡೆಗೆ ಇದೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಆತಂಕವಾಗಿತ್ತು. [[ಮುದ್ರಣಕಲೆ]] ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ಮೊದಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು [[ಮರ]]ದ ಹಲಗೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇಂಥ ಅಚ್ಚುಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಲೋಹ]]ದ ತಗಡಿನಿಂದ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರನೊಬ್ಬ ಅನಾದಿಯಾಗಿ ನಡೆದು ಬಂದ ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿನ ಕದನವನ್ನು ಮನೆಯ ಯಜಮಾನಿಕೆ ಯಾರದು ಎಂಬ ಶಿರೋನಾಮೆಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಮರದ ಹಲಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. [[ಕಾಗದ]]ದ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಯಾಗಿ ಹೊಳಪು ಕಾಗದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಾಗ ನೆರಳುಬೆಳಕುಗಳು ಕಾಣುವಂತೆ ಅಚ್ಚೊತ್ತಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. [[ಛಾಯಾಚಿತ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ಎರಕ ಹಾಕುವುದು|ಎರಕಹೊಯ್ಯುವ]] ಕಲೆಗಳು ಪ್ರವೃದ್ಧಿಯಾದಾಗ ಹಾಫ್‍ಟೋನ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಉಪಯೋಗ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಪೆನ್ಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದ, ಇಜ್ಜಲಿನಿಂದ ರಚಿಸಿದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಬಳಕೆಗೆ ತರತೊಡಗಿದರು. ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ, ಕಾಗದದ ಬಳಕೆಯೂ ಮಿತಿ ಮೀರಿತಾಗಿ ಸುಲಭದರ ನ್ಯೂಸ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ಕಾಗದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. ವ್ಯಂಗ್ಯ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಕಲೆ ಈ ಸುಮಾರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಎರಡೋ ಮೂರೋ ಹತ್ತೋ ಹನ್ನೆರಡೋ ತೆಳು ದಪ್ಪ ಗೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕಟುವಾಗಿ [[ವಿಡಂಬನೆ|ವಿಡಂಬಿಸುವ]] ಪ್ರಚಂಡ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. ವಿಡಂಬಿಸಿದ ವಿಷಯ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ರಚಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಚಿತ್ರಕಾರರು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಸಮಾಜ]]ದ ಏರುಪೇರುಗಳಿಂದಲೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿಪಡೆದು, ಅಲ್ಲಿನ ಕುಂದು ಕೊರತೆಗಳನ್ನು, ಅನ್ಯಾಯ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬಿಸತೊಡಗಿದರು. ಹೀಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಟ್ಟ ಕೂಡ ಸಮಾಜದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೇ ಪ್ರತಿಬಂಬಿಸಿದವು. ==ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಲೆ== ವಿಡಂಬನವೇ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಜೀವಾಳವಾದ್ದರಿಂದ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಅದರ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಡಂಬನೆಯನ್ನು ತರುವಾಗ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೈಹಿಕ ಓರೆಕೋರೆಗಳನ್ನು, ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯಗಳನ್ನು ಎದ್ದುತೋರುವಂತೆ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ವಿಧಾನ. ಅಂದರೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೀಳವಾದ [[ಮೂಗು|ಮೂಗ]]ನ್ನೋ ದಪ್ಪನಾದ ತಲೆಯನ್ನೋ ಉದ್ದವಾದ ತೆಳುಕತ್ತನ್ನೋ ದಪ್ಪನಾದ [[ಹೊಟ್ಟೆ]]ಯನ್ನೋ ಎದ್ದುಕಾಣುವಂತೆ ತೋರಿಸುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ತೆಳುದೇಹ, ದಪ್ಪತಲೆ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾದ ಕಿವಿಗಳು [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಗಾಂಧೀಜಿ]]ಯ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗುಣಗಳು. [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ]]ಯವರನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುವಾಗ ಅವರ ನಿಡುಮೂಗಿಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಾಗ ಕಲೆಗಾರ ಒಂದೊಂದು ಚಿತ್ರದ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಚಿತ್ರಣ, ಅದರ ಭಾವವಿಲಾಸಗಳು ಎಲ್ಲವೂ ತನ್ನ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಉಚಿತವಾದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ, ಚುರುಕಾಗಿ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಇಲ್ಲದ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಅಂಥವುಗಳಲ್ಲಂತೂ ಕಲೆಗಾರನ ಕಲ್ಪನೆ ಹುಚ್ಚೆದ್ದು ಕುಣಿದಾಡುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ನಾಯಕರನ್ನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಡೇವಿಡ್ ಲೋನ ಕರ್ನಲ್ ಬ್ಲಿಂಡ್ ಅಬೂಬಿನ ಇಬ್ಬರು ಪುಡಾರಿಗಳು, ಶಂಕರರ ಕತ್ತೆ ತಲೆಯ ದಂಪತಿಗಳು, [[ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್|ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್‍]]ನ ಪೌರ, ನಾಡಿಗರ ಪೆದ್ದಗುಮಾಸ್ತ, [[ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್|ಲಕ್ಷಣ್]] ಅವರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೃಹಸ್ಥ-ಈ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣಕೊಟ್ಟವರು ಬೊಂಬಾಯಿನ [[ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಇಲಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್ ವೀಕ್ಲಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ]] ಪತ್ರಿಕೆಯವರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪಂಚ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಬಹು ಹಿಂದಿನಿಂದ ವರ್ಣರಂಜಿತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪಿನಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಯಾವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲೂ ನಿರೂಪಣೆ ಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ದಪ್ಪಗೆರೆಗಳನ್ನೆಳೆದು ಚಿತ್ರಕಾರ ಉಚಿತ ಭಾವ ಮೂಡುವಂತೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಾನೆ. ಮಸಿ, ಪೆನ್ಸಿಲ್, ಕ್ರೇಯಾನ್ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಶ್ರೇಣಿ (ಕಾರ್ಟೂನ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್) ಈಚೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಚಿತ್ರಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿ ನಾಲ್ಕಾರು ಚಿತ್ರಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಇಂಥ ಶ್ರೇಣಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿವಾರವೂ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತವೆ. ಬಾಂಡ್ಲಿ, ಡೆನಿಸ್ ದಿ ಮೇನೆಸ್-ಇವು ಶ್ರೇಣಿಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಲೆಗೆ ಈಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ದೊರೆತಿದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರೆತಿರುವುದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಂದ. ಡೇವಿಡ್ ಲೋ, ಆರ್.ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್, ಆರ್. ಮೂರ್ತಿ ಮೊದಲಾದವರ ಚಿತ್ರಗಳು ಪುಸ್ತಕರೂಪದಲ್ಲೂ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ==ಬ್ರಿಟನ್== [[File:Punch Davy Jones's Locker.png|thumb|upright|''[[Davy Jones' Locker]]'', 1892 ''Punch'' cartoon by Sir [[John Tenniel]]]] 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ತನಕ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಗೌರವ, ಭಯ, ಭಕ್ತಿಗಳಿದ್ದುವು. ಆದರೆ 1649ರಲ್ಲಿ 1ನೆಯ ಚಾಲ್ರ್ಸ್ ದೊರೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ, ಜನರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಜಾಗೃತಿ ಉಂಟಾಗಿತ್ತು. ಆ ತನಕ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಆಳರಸರನ್ನು ಅಣಕವಾಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸುಮಾರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನವನ್ನೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಕ್ಕೆ ಗುರಿಮಾಡುವ ಕೆಲಸ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಭಾವಂತನಾದ ಹೋಗಾರ್ಥ್ ಮಾನವೀಯ ಕುಂದು ಕೊರತೆಗಳನ್ನು ಅವಗುಣಗಳನ್ನು ವಿಡಂಬಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಸಮಕಾಲೀನ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರನಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯದೆ, ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತರು, ಬಡವರು, ಕೆಲಸಗಾರರು-ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಅಂತರ ಹಿರಿದಾಗಿತ್ತು. ಗಿಲ್ರೆ ಮತ್ತು ರೌಲೆಂಡ್‍ಸನ್ನರು ಎಲ್ಲ ಕಸುಬುದಾರರನ್ನು ಎಲ್ಲ ಅಂತಸ್ತಿನವರನ್ನೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಪಾರ ವೈವಿಧ್ಯ ಸಾಧಿಸಿದರು. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, 19ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದವು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಣದ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿತ್ತು. ವಿರಾಮವೂ ಇತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ಹೆಂಗಸರ ಗಂಡಸರ ಉಡುಪು ವೇಷಭೂಷಣಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೀಳ್ದರ್ಜೆಯ ಅಭಿರುಚಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತಾಯಿತು. ಆ ಕಾಲದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಕೂಡ ಬಲುಕೀಳು ಮಟ್ಟದ ಹಾಸ್ಯವನ್ನೇ ತೋರುತ್ತವೆ. 1840ರಲ್ಲಿ ಪಂಚ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ರಿಚರ್ಡ್ ಡಾಯಿಲ್, ಜಾನ್ ಲೀಚ್ ಸುಸಂಸ್ಕøತ ಹಾಸ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. 1880 ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ವಾಸ್ತವತ್ವದಿಂದ ಊಹಾಲೋಕದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ದೂರ ಸರಿದರೂ ಅಷ್ಟೂ ಅಷ್ಟು ಅವನು ಸತ್ಯದ ಹತ್ತಿರಹತ್ತಿರಕ್ಕೇ ಬರುತ್ತಿದ್ದುದು ತನ್ನ ಅಸದೃಶವಾದ ಪ್ರತಿಭೆಯಿಂದಲೇ. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ''ಪಿಕ್‍ನಿಕ್ ಪೇಪರ್ಸ್'' ಕಾದಂಬರಿಗೆ ಸಿಮೋರ್ ಎಂಬ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದು. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 20ರ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಲೋಕದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಹರಡಿತು. 1914ರಲ್ಲಿ [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ವೂ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಾಹಿರಾತುಗಳನ್ನು ಮನಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ತಮ್ಮ ಕಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಅವರು ಸಂಪಾದನೆಯೂ ಉನ್ನತಮಟ್ಟಕ್ಕೇರಿತು. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಕೋಪ, ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗಿಬಂದ ಕಷ್ಟಗಳು ಜನರು ಮನಸ್ಸಿನ ಉದ್ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದುವು. ಉದ್ವೇಗವನ್ನು ತೋಡಿಕೊಂಡು ಬರೆದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಜನರನ್ನು ನಗಿಸಿ, ಅವರ ಕಷ್ಟಗಳು ಹಗುರವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಹಾಗಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಡೇವಿಡ್ ಲೋ, ಇಲ್ಲಿಂಗ್ಸ್‍ವರ್ಥ್, ಡೌಡ್, ಪೂಗಾಸ್ಸೆ ಇತ್ಯಾದಿಯಾಗಿ ನೂರಾರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ದಿನ, ವಾರ, ಪಕ್ಷ, ಮಾಸ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯಪೂರ್ಣ, ಸುಸಂಸ್ಕøತ ವಿಡಂಬನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ಈಗಲೂ ಇವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಅಮೆರಿಕ== [[File:Taft crown prince.jpeg|thumb|right|U.S. President [[Theodore Roosevelt]] introduces Taft as his crown prince: [[Puck (magazine)|''Puck'']] magazine cover, 1906.]] ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ಸಮೃದ್ಧಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜನಜೀವನದ ವೇಗವೂ ಅತಿಯಾದುದರಿಂದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದು ಕೊಂಡು ಸುಲಭಬೆಲೆಗೆ ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೂ ಹಂಚಲು ತೊಡಗಿತು. ಥಾಮಸ್ ನ್ಯಾಸ್ಟ್‍ನೇ (1840-1902), ಅಮೆರಿಕದ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನೆನ್ನಬಹುದು. ಈತನೇ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕತ್ತೆಯ ತಲೆಯನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿದವನು. ==ಫ್ರಾನ್ಸ್== ಕ್ರ್ರಾಂತಿಗೆ ಹೆಸರಾದ ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ರ್ಸ್ ಫಿಲಿಪಾನ್ ಎಂಬಾತನೇ ಮೊದಮೊದಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದವ. ವರ್ಣವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಈತನೇ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದು, ಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಅವಶ್ಯಕ ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಇವನ ಸಂಗಡಿಗರಾದ ದೋಮಿಯಾ, ದಾರೆ, ಗಾವಾರ್ನೆ ಎಲ್ಲರೂ ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು. ಯೂರೋಪಿನ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಸಿಂಪ್ಲಿಸಿಸಿಮ್‍ಸ್, ಕಿಕ್ಕೇರಿಕಿ-ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ. ==ರಷ್ಯ== ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಸ್ಟ್ರೆಕೋಸಾó, ಪಾಲಿಮೆಟ್ ಇವುಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದುವು. ಕ್ರಾಂತಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಕಠಿಣ ಆಡಳಿತವಾರಂಭವಾಗಿದ್ದರೂ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಬಲು ಎಚ್ಚರದಿಂದ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿರುವಾಗಲೂ ಕ್ರೊಕೊಡಿಲ್ ಹಾಸ್ಯ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆದವು. ==ಭಾರತ== ಹಿಂದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಇಡೀ ದೇಶ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಭಾರತೀಯರೇ ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿ ಸಚಿವಾದಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಗುರಿಮಾಡುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಲು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಮುನ್ನುಗ್ಗುವ ಯಾವ ಆಡಳಿತದಲ್ಲೂ ಕುಂದು, ತಪ್ಪುಗಳು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತವೆಯಷ್ಟೆ. ಹಾಗಾಗಿ ವಿಕಟಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಪಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅವಕಾಶವೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಶಂಕರ್, ಸುಸಂಸ್ಕøತ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಕುಟ್ಟಿ, ರೇಖೆಯ ಸೊಬಗು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ವಿಡಂಬನೆಗೆ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್, ಥಾನು, ವಿಜಯನ್, ಅಬೂ-ಇಂಥ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಭಾವಂತರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಕರ್ಣಾಟಕ== ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂರ್ತಿ ವಿಡಂಬನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ಕೊರವಂಜಿ ಹಾಸ್ಯಪತ್ರಿಕೆ|ಕೊರವಂಜಿ]] ಆರ್,ಕೆ.ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಕರ್ಣಾಟಕದ ಗಡಿಮೀರಿ ಭಾರತೀಯ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂತಸ್ತನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. [[ಸುಧಾ (ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ)|ಸುಧಾ]] ಮತ್ತು ಮಯೂರದ ನಾಡಿಗ್ ಹೊಸ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಿಕ್ಕಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನ ಇತರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಜನಜಾಗೃತಿಯೂ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹಾಸ್ಯಪ್ರವೃತ್ತಿ ವೃದ್ಧಿಯಾದಂತೆಲ್ಲ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ತನಗೆ ತಾನೇ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿದ್ದು, ಅವರದೇ ಆದ ಸಂಘಟಣೆಯೊಂದು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ==ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು== ಕಾರ್ಟೂನ್ ಕಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಚಿಕ್ಕ ದೊಡ್ಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಈಚೆಗೆ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇಂಥ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವ [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ|ವಾಲ್ಟ್‍ಡಿಸ್ನೆ]], ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಿದವರಲ್ಲಿ ಈತ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮಾದರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರಕಲೆ]] py6a4dhyrd8za05stj4i15ahmymohts 0 179215 1374245 2026-05-27T09:36:44Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1374245 wikitext text/x-wiki ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮದ '''ಲೆಸರ್ ಆಂಟಿಲಿಸ್''' ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾರಿಬೀ ದ್ವೀಪಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ವಿರಳವಾಗಿ ಇಡೀ [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್]] ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮವನ್ನೇ ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುವುದೂ ಇದೆ. ಇದನ್ನು [[ಯುರೋಪ್|ಐರೋಪ್ಯ]]ರು ಕಂಡುಹಿಡಿದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಕ್ಯಾರಿಬ್ ಜನರಿಂದಾಗಿ ಈ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾರಿಬೀ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]], [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್‍ಲೆಂಡ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ|ವೆನಿಜುವೆಲಾ]] ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ದ್ವೀಪಗಳು ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ==ಹರಡುವಿಕೆ== ಈ ದ್ವೀಪಸಮೂಹ ಒಂದು ಸರಪಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ವೆರ್ಟ ರೀಕೊದಿಂದ ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಉತ್ತರತೀರದ ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಈ ಸ್ತೋಮದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲೀವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಲೀವರ್ಸ್ ವಿಂಡ್‍ವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಲೀವರ್ಸ್ ವಿಂಡ್‍ವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳೂ]] ಇವೆ. ಗ್ವಾಡಲೂಪ್, ಮಾರ್ಟಿನೀಕ್, [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್|ಬಾರ್ಬೇಡೋಸ್]], [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ|ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್]] ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋ ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ದ್ವೀಪಗಳು. ==ರಚನೆ== ಕ್ಯಾರೀಬೀ ದ್ವೀಪಗಳು [[ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ|[[ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ]]ಗಳಿಂದಾಗಿದ್ದು ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಮೇ 1902ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ವಾಡಲೂಪ್]] ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನೀಕ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಅಪಾರ ಹಾನಿಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದುವು. ==ಹವಾಗುಣ== ಇಲ್ಲಿಯದು ಉಷ್ಣವಲಯದ [[ವಾಯುಗುಣ]]. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಮುದ್ರಗಳ [[ಉಷ್ಣ ಪ್ರವಾಹ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರುತಗಳು ಇಲ್ಲಿಯ ವಾಯುಗುಣದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಬೀಸುವ [[ಚಂಡಮಾರುತ]]ಗಳ ಹಾವಳಿ ವಿಪರೀತ. ಮಳೆಯ ಪರಿಮಾಣ ದ್ವೀಪದಿಂದ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವುದುಂಟು. ==ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು== ಇಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸಸ್ಯಗಳಿವೆ. [[ಮಹಾಗನಿ]] ಮತ್ತು ಸಿಡಾರ್ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮರಗಳು. [[ಜಿಂಕೆ]], [[ಕೋತಿ|ಕಪಿ]], [[ಕತ್ತೆ]], [[ಉರಗ]]ವರ್ಗದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, [[ಆಮೆ]], [[ಹಾವು]] ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಅನೇಕ ಬಗೆಯ [[ಮೀನು]]ಗಳೂ ಉಂಟು. == ಇತಿಹಾಸ == [[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Rigobert-Bonne-Atlas-de-toutes-les-parties-connues-du-globe-terrestre_MG_0018.tif|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Rigobert-Bonne-Atlas-de-toutes-les-parties-connues-du-globe-terrestre_MG_0018.tif|left|thumb|1780 ರ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಷೆ.]] ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಜನರು . 1493 ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ , ಕೊಲಂಬಸ್ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ನೌಕಾಯಾನ ಮಾಡಿ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಈ ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೊದಲ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಲಾ ಡೆಸೀಡಾ (ದಿ ಡಿಸೈರ್ಡ್ ಒನ್ ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು. ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಜನರು ಡೊಮಿನಿಕಾ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರು ಮೇರಿ-ಗ್ಯಾಲೆಂಟೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ನಂತರ ಅವರು ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ ದ್ವೀಪದ ಬಳಿ ಲಂಗರು ಹಾಕಿದರು. ನಂತರ, ಅವರು ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್, ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ, ಅವರು ಹನ್ನೊಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ದ್ವೀಪಸಮೂಹವನ್ನು ದಾಟಿದರು. ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶದವರು, ಫ್ರೆಂಚ್, ಡಚ್, ಡೇನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳ ಮೇಲೆ ಹೋರಾಡಿದರು. ಪಿಯರೆ ಬೆಲೈನ್ ಡಿ'ಎಸ್ನಂಬುಕ್ ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಸಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು 1635 ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಶಾಶ್ವತ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತು ಸೇಂಟ್-ಪಿಯರೆ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು . ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಬೆಲೈನ್ 1625 ರಲ್ಲಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. 1626 ರಲ್ಲಿ, ಪಿಯರೆ ಬೆಲೈನ್ ಡಿ'ಎಸ್ನಂಬುಕ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಾರರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದರು. 1493 ರಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಸ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ಅನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಸ್ಪೇನ್ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್ ಜೂನ್ 15, 1502 ರಂದು, ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಸಾಗರ ಪ್ರಯಾಣವಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರುತಗಳೊಂದಿಗೆ 21 ದಿನಗಳ ದಾಟುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಬಂದಿಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15, 1635 ರಂದು, ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗವರ್ನರ್ ಪಿಯರೆ ಬೆಲೈನ್ ಡಿ'ಎಸ್ನಾಂಬುಕ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಿಂದ ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ 80–150 ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತುಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ರಾಜ ಲೂಯಿಸ್ XIII ಮತ್ತು "ಕಂಪಗ್ನಿ ಡೆಸ್ ಐಲ್ಸ್ ಡಿ ಎಲ್'ಅಮೆರಿಕ್" (ಅಮೆರಿಕದ ದ್ವೀಪಗಳ ಕಂಪನಿ) ಗಾಗಿ ಡಿ'ಎಸ್ನಾಂಬುಕ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ಅನ್ನು ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಇಂದಿನ ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗರಿಟಾ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1498 ರಂದು ಕೊಲಂಬಸ್ ತನ್ನ ಮೂರನೇ ಸಮುದ್ರಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು . ಆ ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ , ಅಡ್ಮಿರಲ್ ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಸಹ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು . ಆ ಆಗಸ್ಟ್ ದಿನದಂದು, ಕೊಲಂಬಸ್ ಮೂರು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಣ್ಣ, ತಗ್ಗು ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ (ಇಂದಿನ ಕೋಚೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬಗುವಾ). ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ( ಇಂದಿನ ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ ) 16 ನೇ {{siglo|XVI||s}} ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಜನರು ರಚಿಸಿದರು , ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್ ಡಿ ಒರುನಾ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ , ಫೆಬ್ರವರಿ 1797 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು . 1802 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಪೇನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. 1917 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು . ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳಾದವು ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾಗೆ ಸೇರಿದ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ನ್ಯೂವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಅವಲಂಬನೆಗಳು (1938). 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅರುಬಾ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನೊಳಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತ ದೇಶವಾಯಿತು, ಮತ್ತು 2010 ರಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ವಿಸರ್ಜಿಸಿ ಸಣ್ಣ ಘಟಕಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಜುಲೈ 18, 1995 ರಂದು, ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್ ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು. ಪೈರೋಕ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹರಿವುಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಹರ್‌ಗಳು ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್‌ನ ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಯುಗದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಪ್ಲೈಮೌತ್ ಅನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು . ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದ್ವೀಪದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಜನರು 1995 ಮತ್ತು 2000 ರ ನಡುವೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1,200 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನರಿಗೆ ಇಳಿಯಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ಎರಡು ಅಧಿಕೃತ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಇಲಾಖೆಗಳು ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್. ಹಿಂದೆ ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಇಲಾಖೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟೆನ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ತೆಲೆಮಿ, 2007 ರಿಂದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == [[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:La_Tortuga_Island_Federal_Dependencies_Venezuela_(1).jpg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:La_Tortuga_Island_Federal_Dependencies_Venezuela_(1).jpg|left|thumb|ಟೋರ್ಟುಗಾ ದ್ವೀಪ , ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಫೆಡರಲ್ ಅವಲಂಬನೆಗಳು]] * ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರ ಲಾ ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ (1467 ಮೀ), ಇದು ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ದ್ವೀಪಸಮೂಹದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಸ್-ಟೆರ್ರೆ&nbsp; ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ . * ಆಳವಾದ ಸಾಗರ ಕಂದಕವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ (-8800 ಮೀ) ನಲ್ಲಿದೆ &nbsp;ಮತ್ತು ಇದು ಯುಎಸ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಕಂದಕವಾಗಿದೆ . * ಇದು &nbsp;14,307 km² ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎರಡು ದೇಶಗಳ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ : 5,100 km² ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ, ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ (ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ಇಲಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ಥೆಲೆಮಿಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ) 2,800 km² ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ೨೦೦೬ ರ ಪ್ರಕಾರ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು ೩,೯೭೦,೦೦೦ &nbsp;ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದು , ಅವರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋದಲ್ಲಿ (೧.೩೬ ಮಿಲಿಯನ್) ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾದ ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್, ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್, ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ಥೆಲೆಮಿಯಲ್ಲಿ (೮೦೦,೦೦೦) ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ನ್ಯೂಯೆವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ&nbsp; ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೦೦,೦೦೦ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ . * ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹದಿಮೂರು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದೆ: 8 ದೇಶಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಇವೆ (ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡಾ, ಬಾರ್ಬಡೋಸ್, ಡೊಮಿನಿಕಾ, ಗ್ರೆನಡಾ, ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೆವಿಸ್, ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೈನ್ಸ್, ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾ, ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ) ಮತ್ತು 5 ಇತರ ದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಹೊರಗೆ ಇವೆ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾ). === ಭೂವಿಜ್ಞಾನ === [[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Palm_Beach,_Aruba_(4901990402).jpg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Palm_Beach,_Aruba_(4901990402).jpg|thumb|ಪಾಮ್ ಬೀಚ್, ಅರುಬಾ]] ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಸರಿಸುಮಾರು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಬಂಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ನ ಸಾಗರ ಹೊರಪದರದ ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ದ್ವೀಪಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು . ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪನ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ . ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕರಾವಳಿಯ ಆಚೆಗಿನ ದ್ವೀಪಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ , ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಜಾರುವ ಚಲನೆಯಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಸಂಕೋಚನ ಘಟಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ದ್ವೀಪ ಚಾಪವು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರೆನಡಾದಿಂದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಂಗುಯಿಲಾವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಬ್ರೆರೊ ದ್ವೀಪವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಗ್ರೇಟರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರೆ , ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ವೀಪ ಚಾಪದ ಅವಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಲೀವರ್ಡ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಕೂಡ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ವೀಪ ಚಾಪವಾಗಿದೆ. [[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Martinique-Anse-Couleuvre-Luc-Viatour.jpg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Martinique-Anse-Couleuvre-Luc-Viatour.jpg|thumb|ಫ್ರೆಂಚ್ ದ್ವೀಪ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್]] ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ವಲಯವು ಶಿಲಾಪಾಕ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ , ಇದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್, ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡಾದಂತಹ ದ್ವೀಪಗಳು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯು ಅದರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ದ್ವೀಪಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲು ದ್ವೀಪಗಳು ಸಹ ಸೇರಿವೆ , ಇವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಹವಳದ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ಕೆಸರುಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಬಾರ್ಬಡೋಸ್‌ನಂತಹ ಈ ದ್ವೀಪಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಕ್ರಿಯ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವು ಭೌಗೋಳಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ, ಹಿಂದಿನ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಕೆಸರಿನ ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಈ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸವೆತಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಸ್ಟ್ ರಚನೆಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭೂವಿಜ್ಞಾನವು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೋಷಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ , ಇದು ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಕಂಪನ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಭೂಕಂಪಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಭೂಕಂಪನ ಘಟನೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸುನಾಮಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು . [[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Bonaire_2031_(467411720).jpg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Bonaire_2031_(467411720).jpg|thumb|ಬೊನೈರ್ ದ್ವೀಪದ ಕರಾವಳಿ]] ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಸೆಡಿಮೆಂಟರಿ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳು ಕ್ರಿಟೇಶಿಯಸ್‌ನಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ವಿವಿಧ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅವಧಿಗಳ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ಯಾಲಿಯೊಪರಿಸರ, ಪ್ಯಾಲಿಯೊಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ವಿಕಸನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆಯು ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಸಹ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಭೂಖಂಡದ ಹೊರಪದರದ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾಗ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಆಂಡಿಸೈಟ್ ಮತ್ತು ಬಸಾಲ್ಟ್‌ನಂತಹ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಇವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಚಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ಪರಿಸರದಿಂದಾಗಿ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಬಂಡೆಗಳು ಭೂಮಿಯ ನಿಲುವಂಗಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಳನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಈ ದ್ವೀಪಗಳ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಭೂಶಾಖದ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಅಳಿದುಳಿದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಭೂಮಿಯ ಆಂತರಿಕ ಶಾಖವನ್ನು ಭೂಶಾಖದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು , ಇದು ಸುಸ್ಥಿರ ಇಂಧನ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಡೊಮಿನಿಕಾ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾದಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಭೂಶಾಖದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿವೆ ಅಥವಾ ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಮತ್ತು ಸವೆತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭೂರೂಪಶಾಸ್ತ್ರವು ಪರ್ವತಗಳು, ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಭೂದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ . ಈ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯು ಈ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾನವ ವಾಸಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಲ್ಲದೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ , ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಅನ್ನು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಒಂದು ತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. [[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Fort_Gustave_over_Gustavia,_St._Barths_-_panoramio.jpg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Fort_Gustave_over_Gustavia,_St._Barths_-_panoramio.jpg|thumb|ಫ್ರೆಂಚ್ ದ್ವೀಪವಾದ ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ಥೆಲೆಮಿಯ ರಾಜಧಾನಿ ಗುಸ್ತಾವಿಯಾ]] === ಹವಾಮಾನ === ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನವು ವರ್ಷವಿಡೀ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರುತಗಳಿಂದ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿ ಹದಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಈ ಗಾಳಿಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮೇಲೆ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ, ಹವಾಮಾನವು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ತಂಪಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಋತುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು: * ಶೀತ, ಶುಷ್ಕ ಕಾಲ (ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಜೂನ್). * ಆರ್ದ್ರ ಮತ್ತು ಬಿಸಿ ಋತು (ಜೂನ್-ಡಿಸೆಂಬರ್). === ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ === ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ದ್ವೀಪಗಳ ಸರಪಳಿಯಾದ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಕ ವಿಕಸನೀಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ , ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಘಟನೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಆದರೆ ವಿಕಸನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿಕಾಸವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. (ಈ ಖಾತೆಯು ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋದಂತಹ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ, ಅವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಆಂಟಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉಪವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ .) [[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Young_Iguana_iguana.jpg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Young_Iguana_iguana.jpg|thumb|ಮಾರ್ಗರಿಟಾ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಇಗುವಾನಾ]] ಬಾವಲಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಬಿನ್ಸನ್‌ನ ಒಪೊಸಮ್ (ಎರಡನೆಯದು ಗ್ರೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮಾನವ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಜಾತಿಗಳ ಅಲೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ನಾಮವಾಗಿವೆ . ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ದಾಖಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬಹುತೇಕ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕನಿಷ್ಠ ಹತ್ತು ಜಾತಿಯ ದಂಶಕಗಳು ಇದ್ದವು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಮನಾಟಿ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಮಾಂಕ್ ಸೀಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಳಿದುಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ತನಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಜಾತಿಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು (ಅಗೌಟಿಯ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಉಪಜಾತಿಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪೊಸಮ್ , ಒಂಬತ್ತು-ಪಟ್ಟೆಗಳ ಆರ್ಮಡಿಲೊ ) ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಪೂರ್ವದ ಪರಿಚಯಗಳು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ; ಇತರವುಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನವು. ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಭಾರತೀಯ ಮುಂಗುಸಿ ಇದೆ, ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಅಳಿವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಬಾವಲಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂಬತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. [[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Black-bellied_whistling_ducks_(Dendrocygna_autumnalis).jpg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Black-bellied_whistling_ducks_(Dendrocygna_autumnalis).jpg|thumb|ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋದಲ್ಲಿ ವಿಜಿಯನ್ ಬಾತುಕೋಳಿಯ ( ಡೆಂಡ್ರೊಸಿಗ್ನಾ ಆಟಮ್ನಾಲಿಸ್ ) ಮಾದರಿಗಳು]] ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಫನಲ್-ಇಯರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಟ್ (ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಭಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈಗ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಮರದ ಬ್ಯಾಟ್ (ಗ್ರೆನಡಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬಡೋಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಆಂಟಿಲಿಯನ್ ಹಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಟ್ (ಗ್ರೆನಡಾ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ; ಬೇರೆಡೆ ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ), ಉದ್ದ ನಾಲಿಗೆಯ ದ್ವೀಪ ಬ್ಯಾಟ್ (ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಟ್ ( ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ , ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ); ಏಂಜಲ್‌ನ ಹಳದಿ-ಭುಜದ ಬ್ಯಾಟ್ (ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್, ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್, ಡೊಮಿನಿಕಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ); ಪಾಲ್ಸನ್‌ನ ಹಳದಿ-ಭುಜದ ಬ್ಯಾಟ್ (ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ); ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಕಂದು ಬ್ಯಾಟ್ (ಒಂದೇ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ''ಮಯೋಟಿಸ್ ಡೊಮಿನಿಕಾನಾ'' (ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಮತ್ತು ಡೊಮಿನಿಕಾಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಶ್ವಾರ್ಟ್ಜ್‌ನ ಮಯೋಟಿಸ್ ( ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ ), ಮತ್ತು ''ಮಯೋಟಿಸ್ ನೈಕ್ಟರ್ ಸೇರಿವೆ.'' ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ 26 ಜಾತಿಯ ಸೆಟಾಸಿಯನ್‌ಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ಯಾಂಟ್ರೊಪಿಕಲ್ ಸ್ಪಾಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೇಜರ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳು, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ ತಲೆಯ ತಿಮಿಂಗಿಲ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗಿಂತ ಇಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಸುಲಭ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ನೀರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಬಯಸಿದರೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == [[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Museo_di_Tambu_Shon_Cola.jpg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Museo_di_Tambu_Shon_Cola.jpg|left|thumb|ದ್ವೀಪದ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆಯಾದ ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೋದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಕುರಾಕೊದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಫಲಕ.]] ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ , ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶವೆಂದರೆ ಡಚ್ ದ್ವೀಪವಾದ ಸಬಾ , ಕೇವಲ 2,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಯಹೂದಿಗಳ ಗಣನೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರೂ ಇದ್ದಾರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ವಸಾಹತುಗಳು ಅಥವಾ ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ. ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ , ಫ್ರೆಂಚ್ , ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ , ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೋ ಮತ್ತು ಡಚ್ . ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಣ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆಗಿದೆ, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ( ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊದ ಭಾಗ ) ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಎರಡು ಫೆಡರಲ್ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ( ಫೆಡರಲ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸೀಸ್ ಮತ್ತು ನುವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ ಸ್ಟೇಟ್ ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಅವಲಂಬನೆಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ , ಅರುಬಾ , ಕುರಾಕಾವೊ ಮತ್ತು ಬೊನೈರ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೋ ಮತ್ತು ಈ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂರು ಸಣ್ಣ ಅವಲಂಬನೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . == ದ್ವೀಪಗಳು == {| class="wikitable sortable" |+'''ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಘಟನೆ''' |- align="center" | colspan="2" |'''ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶ''' | |'''ಪ್ರದೇಶ''' |'''ಜನಸಂಖ್ಯೆ''' | |- align="center" |'''ದೇಶ''' |'''ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶ''' |'''ದ್ವೀಪಗಳು''' |'''(ಕಿಮೀ²)''' |'''( {{Esd|miles de habitantes}} )''' |'''ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ(ಗಳು )'''&nbsp; |- | colspan="6" align="center" |'''''ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು''''' |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Antigua y Barbuda}} ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡಾ |ಆಂಟಿಗುವಾ - ಬಾರ್ಬುಡಾ - ರೆಡೊಂಡಾ | align="right" |{{formatnum:443}} | align="right" |{{Esd|93,77}} |ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Barbados}} ಬಾರ್ಬಡೋಸ್ |— | align="right" |{{formatnum:431}} | align="right" |282.47 (ಸಂಖ್ಯೆ 100.47) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Dominica}} ಡೊಮಿನಿಕಾ |— | align="right" |{{formatnum:754}} | align="right" |66.20 (ಬೆಲೆ 66.20) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Granada}} ಗ್ರೆನೇಡ್ |ಗ್ರಾನಡಾ - ರೊಂಡೆ - ಕ್ಯಾರಿಯಾಕೌ - ಪೆಟೈಟ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ | align="right" |{{formatnum:344}} | align="right" |೧೧೭.೨೧ |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|San Cristóbal y Nieves}} ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೆವಿಸ್ |ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ - ನೆವಿಸ್ | align="right" |{{formatnum:261}} | align="right" |54.34 (ಸಂಖ್ಯೆ 1) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|San Vicente y las Granadinas}} ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೈನ್ಸ್ |ಬಾಲಿಸಿಯಾಕ್ಸ್ — ಬೆಕ್ವಿಯಾ — ಕ್ಯಾನೌನ್ — ಮೇರಿಯೊ — ಮಸ್ಟಿಕ್ — ಪಾಮ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ — ಲಿಟಲ್ ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ — ಟೊಬಾಗೊ ಕೇಸ್ — ಯೂನಿಯನ್ — ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ | align="right" |{{formatnum:389}} | align="right" |100.62 (ಆಂಕೆಲಸ) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Santa Lucía}} ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾ |— | align="right" |{{formatnum:616}} | align="right" |179.74 (ಆಡಿಯೋ) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Trinidad y Tobago}} ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋ |ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ — ಟೊಬಾಗೊ — ಚಾಕಾಚಾಕೇರ್ — ಗ್ಯಾಸ್ಪರ್ ಗ್ರಾಂಡೆ — ಗ್ಯಾಸ್ಪರಿಲೊ — ಇಸ್ಲಾ ಹ್ಯೂವೊಸ್ — ಮೊನೊಸ್ — ಪೆಕ್ವೆನಾ ಟೊಬಾಗೊ | align="right" |{{formatnum:5128}} | align="right" |1368.33 |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- | colspan="6" align="center" |'''''ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು''''' |- valign="top" | rowspan="2" |{{bandera|Estados Unidos}} ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_States_Virgin_Islands.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_States_Virgin_Islands.svg|20x20px]] ಯು.ಎಸ್. ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು |Santo Tomás — San Juan — Santa Cruz — Isla del Agua | align="right" |{{formatnum:352}} | align="right" |104.38 (ಆಂಟೋಗ್ರಾಫಿಕ್) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Puerto_Rico.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Puerto_Rico.svg|20x20px]] ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ( ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊ ) |ಕುಲೆಬ್ರಾ - ವಿಯೆಕ್ಸ್ | align="right" |165 | align="right" |10.04 |ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ |- valign="top" | rowspan="4" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|alt=ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಧ್ವಜ|border|class=notpageimage noviewer|20x20px|Bandera de Francia]]&nbsp;ಫ್ರಾನ್ಸ್ |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Guadeloupe_(local).svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Guadeloupe_(local).svg|20x20px]] ಗ್ವಾಡಾಲುಪೆ |Basse-Terre — La Desirade — Grande-Terre — Petite Terre — Les Saintes — ಮೇರಿ-ಗ್ಯಾಲಂಟೆ | align="right" |{{formatnum:1628}} | align="right" |403.31 (ಸಂ. 403.31) |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Snake_Flag_of_Martinique.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Snake_Flag_of_Martinique.svg|20x20px]] ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ |— | align="right" |{{formatnum:1100}} | align="right" |432.90 (ಆಡಿಯೋ) |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|20x20px]] ಸ್ಯಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ |ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ — ಟಿಂಟಮಾರೆ | align="right" |53 (ಅನುವಾದ) | align="right" |26.13 |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Blason_St_Barthélémy_TOM_entire.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Blason_St_Barth%C3%A9l%C3%A9my_TOM_entire.svg|20x20px]] ಸಂತ ಬಾರ್ತಲೋಮೆವ್ |— | align="right" |{{formatnum:25}} | align="right" |10.97 (ಆಕಾಶ) |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" | rowspan="6" |{{NED}} |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Aruba.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Aruba.svg|20x20px]] ಅರುಬಾ |ಪಾಮ್ ದ್ವೀಪ - ನವೋದಯ ದ್ವೀಪ | align="right" |{{formatnum:193}} | align="right" |108.00 |ಡಚ್, ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೊ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Bonaire.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Bonaire.svg|20x20px]] ಬೊನೈರ್ |ಕ್ಲೈನ್ ​​ಬೊನೈರ್ | align="right" |{{formatnum:288}} | align="right" |೧೩.೩೯ |ಡಚ್, ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೊ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Curaçao.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Cura%C3%A7ao.svg|20x20px]] ಕುರಾಕೊ |ಕ್ಲೈನ್ ​​ಕುರಾಕೊ - ಪೆನ್ಸೊ ದ್ವೀಪ | align="right" |{{formatnum:444}} | align="right" |೧೪೨.೧೮ |ಡಚ್, ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೊ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Saba.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Saba.svg|20x20px]] ಸಬಾ |ಇಸ್ಲಾ ವರ್ಡೆ | align="right" |{{formatnum:13}} | align="right" |೧.೭೪ |ಡಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Eustatius.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Eustatius.svg|20x20px]] ಸಂತ ಯುಸ್ಟೇಸ್ |— | align="right" |{{formatnum:21}} | align="right" |2.89 (ಪುಟ 2.89) |ಡಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Maarten.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Maarten.svg|20x20px]] ಸಿಂಟ್ ಮಾರ್ಟೆನ್ |ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸುವುದು | align="right" |{{formatnum:34}} | align="right" |37.43 |ಡಚ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ |- valign="top" | rowspan="3" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|alt=ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್|border|class=notpageimage noviewer|20x20px|Bandera del Reino Unido]]&nbsp;ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Anguilla.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Anguilla.svg|20x20px]] ಈಲ್ |ಈಲ್ — ಪುಟ್ಟ ಈಲ್ — ನಾಯಿ — ಪುಟ್ಟ ಪೊದೆ — ಮುಳ್ಳು ಪಿಯರ್ — ಸ್ಯಾಂಡಿ — ಪೊದೆ — ಸೀಲ್ — ಸಾಂಬ್ರೆರೊ | align="right" |{{formatnum:91}} | align="right" |13.48 |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_British_Virgin_Islands.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_British_Virgin_Islands.svg|20x20px]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು |ಟೋರ್ಟೋಲಾ - ವರ್ಜಿನ್ ಗೋರ್ಡಾ - ಅನೆಗಾಡಾ - ಜೋಸ್ಟ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೈಕ್ | align="right" |{{formatnum:153}} | align="right" |23.10 |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Montserrat.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Montserrat.svg|20x20px]] ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್ |— | align="right" |{{formatnum:102}} | align="right" |4.82 (ಪುಟ 4.82) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | rowspan="2" | |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Nueva_Esparta.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Nueva_Esparta.svg|20x20px]] ನುವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ ರಾಜ್ಯ |ಮಾರ್ಗರಿಟಾ - ಕೋಚೆ - ಕ್ಯೂಬಾಗುವಾ | align="right" |{{formatnum:1150}} | align="right" |596.84 (ಆಡಿಯೋ) |ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Federal_dependencies_of_Venezuela's_Flag.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Federal_dependencies_of_Venezuela's_Flag.svg|20x20px]] ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಫೆಡರಲ್ ಅವಲಂಬನೆಗಳು |ಲಾಸ್ ಮೊಂಜೆಸ್ - ಲಾಸ್ ಅವೆಸ್ - ಲಾಸ್ ರೋಕ್ಸ್ ( ಗ್ರ್ಯಾನ್ ರೋಕ್ , ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕಿ , ಇಸ್ಲಾ ಲಾರ್ಗಾ , ನಾರ್ಡಿಸ್ಕ್ವಿ , ಮ್ಯಾಡ್ರಿಸ್ಕ್ವಿ , ಕ್ರಾಸ್ಕ್ವಿ , ಕಾಯೊ ಎಸ್ಪೆನ್ಕ್ವಿ , ಕಾಯೊ ಕ್ಯಾರೆನೆರೊ , ಕಾಯೊ ಡಿ ಅಗುವಾ , ಡಾಸ್ ಮೊಸ್ಕ್ವಿಸ್ , ಕಾಯೊ ಸಲ್ - ಕಾಯೊ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ , ಲೊಸ್ರಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಲಾ ಸೋಲಾ - ಲಾ ಟೋರ್ಟುಗಾ ( ಕಾಯೊ ಹೆರಾಡುರಾ - ಇಸ್ಲಾಸ್ ಲಾಸ್ ಟೊರ್ಟುಗುಯಿಲೋಸ್ ) - ಲಾ ಒರ್ಚಿಲಾ - ಲಾ ಬ್ಲಾಂಕ್ವಿಲ್ಲಾ - ಲಾಸ್ ಟೆಸ್ಟಿಗೋಸ್ - ಪಾಟೋಸ್ | align="right" |342 | align="right" |1.50 |ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ |} === ಸಂವಾದಾತ್ಮಕ ನಕ್ಷೆ === {{Islas del Caribe}} == ಸಹ ನೋಡಿ == ==ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ== ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೃಷಿ]] ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯೋಗ. [[ಕಬ್ಬು]], [[ಕಾಫಿ]], ಕೋಕೋ, [[ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು]], [[ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು|ಬಾಳೆಹಣ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ತರಕಾರಿ]]ಗಳು ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್‍ನಲ್ಲಿ [[ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್|ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ]] ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬೇಡೋಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ== ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನೀಕ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ==ಜನಾಂಗ== ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಬಹು ಸಂಖ್ಯಾತರು ನೀಗ್ರೋಗಳು. ಬಿಳಿಯರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ==ಸಂಪರ್ಕ== ಕ್ಯಾರಿಬೀ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಸ್ತೆಗಳುಂಟು. ಕತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಾಗಣೆಯ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನ. ಮುಖ್ಯ ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳಿಲ್ಲ. ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ [[ಬಂದರು]]ಗಳಿವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== r3ty03z3cajyramu0lydnr6fa1jzp4a 1374247 1374245 2026-05-27T10:30:33Z VASANTH S.N. 728 1374247 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = {{center|Lesser Antilles}}{{center|{{native name|nl|Kleine Antillen}}<br>{{native name|fr|Petites Antilles}}<br>{{native name|pap|Antiyas Minores}}<br>{{native name|es|Antillas Menores}}<br>{{native name|acf|Tibannzil Lézantiy}}}} | official_name = | image_map = File:West Indies - Island Groups.svg | coordinates = {{coord|14|N|61|W|type:islei|display=inline,title}} | map_caption = Location within the Caribbean (black outline) | image_map1 = PAT - Lesser Antilles.gif | mapsize1 = 250px | map_caption1 = Map of the Lesser Antilles | subdivision_type = Region | subdivision_name = [[Caribbean]] | subdivision_type1 = [[Island country|Island States]] | subdivision_name1 = {{Collapsible list |title = 24 |{{Flag|Trinidad and Tobago}} |{{Flag|Antigua and Barbuda}} |''{{Flag|Aruba}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |{{Flag|Barbados}} |''{{Flag|Bonaire}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |''{{Flag|British Virgin Islands}}'' (''UK'') |''{{Flag|Curaçao}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |{{Flag|Dominica}} |{{GRD}} |''{{Flag|Federal Dependencies of Venezuela}}'' (''[[Venezuela|VE]]'') |''{{flag|Guadeloupe|local}}'' (''[[France|FR]]'') |''{{flag|Martinique|territorial}}'' (''[[France|FR]]'') |''{{Flag|Montserrat}}'' (''UK'') |''{{Flag|Nueva Esparta}}'' (''[[Venezuela|VE]]'') |''{{Flag|Saba}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |''{{flag|Saint Barthélemy|local}}'' (''[[France|FR]]'') |{{Flag|Saint Kitts and Nevis}} |{{Flag|Saint Lucia}} |''{{Flag|Saint Martin}}'' (''[[France|FR]]'') |{{Flag|Saint Vincent and the Grenadines }} |''{{Flag|Sint Eustatius}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |''{{flag|Sint Maarten}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |{{flagicon|Culebra, Puerto Rico}}/{{flagicon|Vieques}} ''[[Spanish Virgin Islands]]'' (''[[Puerto Rico|PR]]'') |''{{Flag|Anguilla}}'' (''UK'') |''{{VIR}}'' (''US'') }} | admin_center_type = | other_name = | settlement_type = [[Caribbean|Region]] | area_magnitude = | area_footnotes = | area_total_km2 = 14,364 | population_as_of = 2009 | population_footnotes = | population_note = | population_total = 3,949,250 | population_density_km2 = 274.9 | population_demonym = Lesser Antillean | timezone = [[Atlantic Standard Time Zone|AST]] | utc_offset = −4 | timezone_DST = ADT | utc_offset_DST = −3 }} ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮದ '''ಲೆಸರ್ ಆಂಟಿಲಿಸ್''' ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾರಿಬೀ ದ್ವೀಪಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ವಿರಳವಾಗಿ ಇಡೀ [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್]] ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮವನ್ನೇ ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುವುದೂ ಇದೆ. ಇದನ್ನು [[ಯುರೋಪ್|ಐರೋಪ್ಯ]]ರು ಕಂಡುಹಿಡಿದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಕ್ಯಾರಿಬ್ ಜನರಿಂದಾಗಿ ಈ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾರಿಬೀ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]], [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್‍ಲೆಂಡ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ|ವೆನಿಜುವೆಲಾ]] ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ದ್ವೀಪಗಳು ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ==ಹರಡುವಿಕೆ== ಈ ದ್ವೀಪಸಮೂಹ ಒಂದು ಸರಪಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟೊ ರೀಕೊದಿಂದ ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಉತ್ತರತೀರದ ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಈ ಸ್ತೋಮದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲೀವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಲೀವರ್ಸ್ ವಿಂಡ್‍ವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಲೀವರ್ಸ್ ವಿಂಡ್‍ವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳೂ]] ಇವೆ. ಗ್ವಾಡಲೂಪ್, ಮಾರ್ಟಿನೀಕ್, [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್|ಬಾರ್ಬೇಡೋಸ್]], [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ|ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್]] ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋ ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ದ್ವೀಪಗಳು. ==ರಚನೆ== ಕ್ಯಾರೀಬೀ ದ್ವೀಪಗಳು [[ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ]]ಗಳಿಂದಾಗಿದ್ದು ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಮೇ 1902ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ವಾಡಲೂಪ್]] ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನೀಕ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಅಪಾರ ಹಾನಿಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದುವು. ==ಹವಾಗುಣ== ಇಲ್ಲಿಯದು ಉಷ್ಣವಲಯದ [[ವಾಯುಗುಣ]]. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಮುದ್ರಗಳ [[ಉಷ್ಣ ಪ್ರವಾಹ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರುತಗಳು ಇಲ್ಲಿಯ ವಾಯುಗುಣದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಬೀಸುವ [[ಚಂಡಮಾರುತ]]ಗಳ ಹಾವಳಿ ವಿಪರೀತ. ಮಳೆಯ ಪರಿಮಾಣ ದ್ವೀಪದಿಂದ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವುದುಂಟು. ==ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು== ಇಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸಸ್ಯಗಳಿವೆ. [[ಮಹಾಗನಿ]] ಮತ್ತು ಸಿಡಾರ್ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮರಗಳು. [[ಜಿಂಕೆ]], [[ಕೋತಿ|ಕಪಿ]], [[ಕತ್ತೆ]], [[ಉರಗ]]ವರ್ಗದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, [[ಆಮೆ]], [[ಹಾವು]] ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಅನೇಕ ಬಗೆಯ [[ಮೀನು]]ಗಳೂ ಉಂಟು. == ಇತಿಹಾಸ == [[File:Rigobert-Bonne-Atlas-de-toutes-les-parties-connues-du-globe-terrestre MG 0018.tif|thumb|200px|A map of the Lesser Antilles, 1780]] ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಜನರು . 1493 ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ , ಕೊಲಂಬಸ್ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ನೌಕಾಯಾನ ಮಾಡಿ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಈ ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೊದಲ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಲಾ ಡೆಸೀಡಾ (ದಿ ಡಿಸೈರ್ಡ್ ಒನ್ ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು. ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಜನರು ಡೊಮಿನಿಕಾ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರು ಮೇರಿ-ಗ್ಯಾಲೆಂಟೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ನಂತರ ಅವರು ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ ದ್ವೀಪದ ಬಳಿ ಲಂಗರು ಹಾಕಿದರು. ನಂತರ, ಅವರು ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್, ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ, ಅವರು ಹನ್ನೊಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ದ್ವೀಪಸಮೂಹವನ್ನು ದಾಟಿದರು. ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶದವರು, ಫ್ರೆಂಚ್, ಡಚ್, ಡೇನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳ ಮೇಲೆ ಹೋರಾಡಿದರು. ಪಿಯರೆ ಬೆಲೈನ್ ಡಿ'ಎಸ್ನಂಬುಕ್ ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಸಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು 1635 ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಶಾಶ್ವತ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತು ಸೇಂಟ್-ಪಿಯರೆ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು . ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಬೆಲೈನ್ 1625 ರಲ್ಲಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. 1626 ರಲ್ಲಿ, ಪಿಯರೆ ಬೆಲೈನ್ ಡಿ'ಎಸ್ನಂಬುಕ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಾರರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದರು. 1493 ರಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಸ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ಅನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಸ್ಪೇನ್ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್ ಜೂನ್ 15, 1502 ರಂದು, ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಸಾಗರ ಪ್ರಯಾಣವಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರುತಗಳೊಂದಿಗೆ 21 ದಿನಗಳ ದಾಟುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಬಂದಿಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15, 1635 ರಂದು, ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗವರ್ನರ್ ಪಿಯರೆ ಬೆಲೈನ್ ಡಿ'ಎಸ್ನಾಂಬುಕ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಿಂದ ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ 80–150 ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತುಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ರಾಜ ಲೂಯಿಸ್ XIII ಮತ್ತು "ಕಂಪಗ್ನಿ ಡೆಸ್ ಐಲ್ಸ್ ಡಿ ಎಲ್'ಅಮೆರಿಕ್" (ಅಮೆರಿಕದ ದ್ವೀಪಗಳ ಕಂಪನಿ) ಗಾಗಿ ಡಿ'ಎಸ್ನಾಂಬುಕ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ಅನ್ನು ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಇಂದಿನ ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗರಿಟಾ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1498 ರಂದು ಕೊಲಂಬಸ್ ತನ್ನ ಮೂರನೇ ಸಮುದ್ರಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು . ಆ ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ , ಅಡ್ಮಿರಲ್ ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಸಹ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು . ಆ ಆಗಸ್ಟ್ ದಿನದಂದು, ಕೊಲಂಬಸ್ ಮೂರು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಣ್ಣ, ತಗ್ಗು ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ (ಇಂದಿನ ಕೋಚೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬಗುವಾ). ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ( ಇಂದಿನ ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ ) 16 ನೇ {{siglo|XVI||s}} ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಜನರು ರಚಿಸಿದರು , ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್ ಡಿ ಒರುನಾ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ , ಫೆಬ್ರವರಿ 1797 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು . 1802 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಪೇನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. 1917 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು . ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳಾದವು ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾಗೆ ಸೇರಿದ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ನ್ಯೂವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಅವಲಂಬನೆಗಳು (1938). 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅರುಬಾ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನೊಳಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತ ದೇಶವಾಯಿತು, ಮತ್ತು 2010 ರಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ವಿಸರ್ಜಿಸಿ ಸಣ್ಣ ಘಟಕಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಜುಲೈ 18, 1995 ರಂದು, ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್ ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು. ಪೈರೋಕ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹರಿವುಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಹರ್‌ಗಳು ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್‌ನ ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಯುಗದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಪ್ಲೈಮೌತ್ ಅನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು . ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದ್ವೀಪದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಜನರು 1995 ಮತ್ತು 2000 ರ ನಡುವೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1,200 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನರಿಗೆ ಇಳಿಯಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ಎರಡು ಅಧಿಕೃತ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಇಲಾಖೆಗಳು ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್. ಹಿಂದೆ ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಇಲಾಖೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟೆನ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ತೆಲೆಮಿ, 2007 ರಿಂದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == [[File:Dominica 053.jpg|upright=1.15|thumb|The southern tip of [[Dominica]]]] * ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರ ಲಾ ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ (1467 ಮೀ), ಇದು ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ದ್ವೀಪಸಮೂಹದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಸ್-ಟೆರ್ರೆ&nbsp; ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ . * ಆಳವಾದ ಸಾಗರ ಕಂದಕವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ (-8800 ಮೀ) ನಲ್ಲಿದೆ &nbsp;ಮತ್ತು ಇದು ಯುಎಸ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಕಂದಕವಾಗಿದೆ . * ಇದು &nbsp;14,307 km² ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎರಡು ದೇಶಗಳ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ : 5,100 km² ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ, ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ (ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ಇಲಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ಥೆಲೆಮಿಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ) 2,800 km² ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ೨೦೦೬ ರ ಪ್ರಕಾರ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು ೩,೯೭೦,೦೦೦ &nbsp;ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದು , ಅವರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋದಲ್ಲಿ (೧.೩೬ ಮಿಲಿಯನ್) ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾದ ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್, ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್, ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ಥೆಲೆಮಿಯಲ್ಲಿ (೮೦೦,೦೦೦) ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ನ್ಯೂಯೆವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ&nbsp; ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೦೦,೦೦೦ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ . * ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹದಿಮೂರು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದೆ: 8 ದೇಶಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಇವೆ (ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡಾ, ಬಾರ್ಬಡೋಸ್, ಡೊಮಿನಿಕಾ, ಗ್ರೆನಡಾ, ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೆವಿಸ್, ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೈನ್ಸ್, ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾ, ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ) ಮತ್ತು 5 ಇತರ ದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಹೊರಗೆ ಇವೆ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾ). [[File:Pigeon Point beach.jpg|thumb|Pigeon Point, [[Trinidad and Tobago]]]] === ಭೂವಿಜ್ಞಾನ === ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಸರಿಸುಮಾರು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಬಂಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ನ ಸಾಗರ ಹೊರಪದರದ ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ದ್ವೀಪಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು . ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪನ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ . ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕರಾವಳಿಯ ಆಚೆಗಿನ ದ್ವೀಪಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ , ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಜಾರುವ ಚಲನೆಯಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಸಂಕೋಚನ ಘಟಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ದ್ವೀಪ ಚಾಪವು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರೆನಡಾದಿಂದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಂಗುಯಿಲಾವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಬ್ರೆರೊ ದ್ವೀಪವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಗ್ರೇಟರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರೆ , ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ವೀಪ ಚಾಪದ ಅವಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಲೀವರ್ಡ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಕೂಡ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ವೀಪ ಚಾಪವಾಗಿದೆ. ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ವಲಯವು ಶಿಲಾಪಾಕ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ , ಇದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್, ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡಾದಂತಹ ದ್ವೀಪಗಳು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯು ಅದರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ದ್ವೀಪಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲು ದ್ವೀಪಗಳು ಸಹ ಸೇರಿವೆ , ಇವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಹವಳದ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ಕೆಸರುಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಬಾರ್ಬಡೋಸ್‌ನಂತಹ ಈ ದ್ವೀಪಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಕ್ರಿಯ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವು ಭೌಗೋಳಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ, ಹಿಂದಿನ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಕೆಸರಿನ ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಈ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸವೆತಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಸ್ಟ್ ರಚನೆಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭೂವಿಜ್ಞಾನವು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೋಷಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ , ಇದು ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಕಂಪನ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಭೂಕಂಪಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಭೂಕಂಪನ ಘಟನೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸುನಾಮಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು . [[File:Beach at the Anse de Grande Saline on St. Barthelemy, French West Indies - panoramio.jpg|thumb|Beach at the Anse de Grande Saline on [[Saint Barthélemy]], [[French Antilles]]]] ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಸೆಡಿಮೆಂಟರಿ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳು ಕ್ರಿಟೇಶಿಯಸ್‌ನಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ವಿವಿಧ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅವಧಿಗಳ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ಯಾಲಿಯೊಪರಿಸರ, ಪ್ಯಾಲಿಯೊಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ವಿಕಸನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆಯು ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಸಹ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಭೂಖಂಡದ ಹೊರಪದರದ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾಗ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಆಂಡಿಸೈಟ್ ಮತ್ತು ಬಸಾಲ್ಟ್‌ನಂತಹ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಇವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಚಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ಪರಿಸರದಿಂದಾಗಿ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಬಂಡೆಗಳು ಭೂಮಿಯ ನಿಲುವಂಗಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಳನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಈ ದ್ವೀಪಗಳ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಭೂಶಾಖದ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಅಳಿದುಳಿದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಭೂಮಿಯ ಆಂತರಿಕ ಶಾಖವನ್ನು ಭೂಶಾಖದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು , ಇದು ಸುಸ್ಥಿರ ಇಂಧನ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಡೊಮಿನಿಕಾ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾದಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಭೂಶಾಖದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿವೆ ಅಥವಾ ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಮತ್ತು ಸವೆತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭೂರೂಪಶಾಸ್ತ್ರವು ಪರ್ವತಗಳು, ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಭೂದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ . ಈ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯು ಈ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾನವ ವಾಸಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಲ್ಲದೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ , ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಅನ್ನು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಒಂದು ತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. [[File:Gran roque.jpg|thumb|[[Los Roques archipelago]], [[Federal Dependencies of Venezuela|Federal Dependencies]] of Venezuela in the [[Leeward Antilles]]]] === ಹವಾಮಾನ === ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನವು ವರ್ಷವಿಡೀ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರುತಗಳಿಂದ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿ ಹದಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಈ ಗಾಳಿಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮೇಲೆ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ, ಹವಾಮಾನವು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ತಂಪಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಋತುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು: * ಶೀತ, ಶುಷ್ಕ ಕಾಲ (ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಜೂನ್). * ಆರ್ದ್ರ ಮತ್ತು ಬಿಸಿ ಋತು (ಜೂನ್-ಡಿಸೆಂಬರ್). === ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ === ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ದ್ವೀಪಗಳ ಸರಪಳಿಯಾದ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಕ ವಿಕಸನೀಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ , ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಘಟನೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಆದರೆ ವಿಕಸನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿಕಾಸವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. (ಈ ಖಾತೆಯು ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋದಂತಹ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ, ಅವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಆಂಟಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉಪವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ .) ಬಾವಲಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಬಿನ್ಸನ್‌ನ ಒಪೊಸಮ್ (ಎರಡನೆಯದು ಗ್ರೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮಾನವ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಜಾತಿಗಳ ಅಲೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ನಾಮವಾಗಿವೆ . ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ದಾಖಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬಹುತೇಕ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕನಿಷ್ಠ ಹತ್ತು ಜಾತಿಯ ದಂಶಕಗಳು ಇದ್ದವು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಮನಾಟಿ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಮಾಂಕ್ ಸೀಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಳಿದುಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ತನಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಜಾತಿಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು (ಅಗೌಟಿಯ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಉಪಜಾತಿಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪೊಸಮ್ , ಒಂಬತ್ತು-ಪಟ್ಟೆಗಳ ಆರ್ಮಡಿಲೊ ) ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಪೂರ್ವದ ಪರಿಚಯಗಳು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ; ಇತರವುಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನವು. ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಭಾರತೀಯ ಮುಂಗುಸಿ ಇದೆ, ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಅಳಿವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಬಾವಲಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂಬತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಫನಲ್-ಇಯರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಟ್ (ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಭಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈಗ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಮರದ ಬ್ಯಾಟ್ (ಗ್ರೆನಡಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬಡೋಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಆಂಟಿಲಿಯನ್ ಹಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಟ್ (ಗ್ರೆನಡಾ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ; ಬೇರೆಡೆ ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ), ಉದ್ದ ನಾಲಿಗೆಯ ದ್ವೀಪ ಬ್ಯಾಟ್ (ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಟ್ ( ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ , ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ); ಏಂಜಲ್‌ನ ಹಳದಿ-ಭುಜದ ಬ್ಯಾಟ್ (ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್, ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್, ಡೊಮಿನಿಕಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ); ಪಾಲ್ಸನ್‌ನ ಹಳದಿ-ಭುಜದ ಬ್ಯಾಟ್ (ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ); ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಕಂದು ಬ್ಯಾಟ್ (ಒಂದೇ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ''ಮಯೋಟಿಸ್ ಡೊಮಿನಿಕಾನಾ'' (ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಮತ್ತು ಡೊಮಿನಿಕಾಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಶ್ವಾರ್ಟ್ಜ್‌ನ ಮಯೋಟಿಸ್ ( ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ ), ಮತ್ತು ''ಮಯೋಟಿಸ್ ನೈಕ್ಟರ್ ಸೇರಿವೆ.'' ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ 26 ಜಾತಿಯ ಸೆಟಾಸಿಯನ್‌ಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ಯಾಂಟ್ರೊಪಿಕಲ್ ಸ್ಪಾಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೇಜರ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳು, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ ತಲೆಯ ತಿಮಿಂಗಿಲ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗಿಂತ ಇಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಸುಲಭ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ನೀರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಬಯಸಿದರೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ , ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶವೆಂದರೆ ಡಚ್ ದ್ವೀಪವಾದ ಸಬಾ , ಕೇವಲ 2,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಯಹೂದಿಗಳ ಗಣನೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರೂ ಇದ್ದಾರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ವಸಾಹತುಗಳು ಅಥವಾ ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ. ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ , ಫ್ರೆಂಚ್ , ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ , ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೋ ಮತ್ತು ಡಚ್ . ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಣ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆಗಿದೆ, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ( ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊದ ಭಾಗ ) ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಎರಡು ಫೆಡರಲ್ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ( ಫೆಡರಲ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸೀಸ್ ಮತ್ತು ನುವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ ಸ್ಟೇಟ್ ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಅವಲಂಬನೆಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ , ಅರುಬಾ , ಕುರಾಕಾವೊ ಮತ್ತು ಬೊನೈರ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೋ ಮತ್ತು ಈ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂರು ಸಣ್ಣ ಅವಲಂಬನೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . == ದ್ವೀಪಗಳು == {| class="wikitable sortable" |+'''ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಘಟನೆ''' |- align="center" | colspan="2" |'''ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶ''' | |'''ಪ್ರದೇಶ''' |'''ಜನಸಂಖ್ಯೆ''' | |- align="center" |'''ದೇಶ''' |'''ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶ''' |'''ದ್ವೀಪಗಳು''' |'''(ಕಿಮೀ²)''' |'''( {{Esd|miles de habitantes}} )''' |'''ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ(ಗಳು )'''&nbsp; |- | colspan="6" align="center" |'''''ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು''''' |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Antigua y Barbuda}} ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡಾ |ಆಂಟಿಗುವಾ - ಬಾರ್ಬುಡಾ - ರೆಡೊಂಡಾ | align="right" |{{formatnum:443}} | align="right" |{{Esd|93,77}} |ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Barbados}} ಬಾರ್ಬಡೋಸ್ |— | align="right" |{{formatnum:431}} | align="right" |282.47 (ಸಂಖ್ಯೆ 100.47) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Dominica}} ಡೊಮಿನಿಕಾ |— | align="right" |{{formatnum:754}} | align="right" |66.20 (ಬೆಲೆ 66.20) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Granada}} ಗ್ರೆನೇಡ್ |ಗ್ರಾನಡಾ - ರೊಂಡೆ - ಕ್ಯಾರಿಯಾಕೌ - ಪೆಟೈಟ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ | align="right" |{{formatnum:344}} | align="right" |೧೧೭.೨೧ |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|San Cristóbal y Nieves}} ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೆವಿಸ್ |ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ - ನೆವಿಸ್ | align="right" |{{formatnum:261}} | align="right" |54.34 (ಸಂಖ್ಯೆ 1) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|San Vicente y las Granadinas}} ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೈನ್ಸ್ |ಬಾಲಿಸಿಯಾಕ್ಸ್ — ಬೆಕ್ವಿಯಾ — ಕ್ಯಾನೌನ್ — ಮೇರಿಯೊ — ಮಸ್ಟಿಕ್ — ಪಾಮ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ — ಲಿಟಲ್ ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ — ಟೊಬಾಗೊ ಕೇಸ್ — ಯೂನಿಯನ್ — ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ | align="right" |{{formatnum:389}} | align="right" |100.62 (ಆಂಕೆಲಸ) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Santa Lucía}} ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾ |— | align="right" |{{formatnum:616}} | align="right" |179.74 (ಆಡಿಯೋ) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Trinidad y Tobago}} ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋ |ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ — ಟೊಬಾಗೊ — ಚಾಕಾಚಾಕೇರ್ — ಗ್ಯಾಸ್ಪರ್ ಗ್ರಾಂಡೆ — ಗ್ಯಾಸ್ಪರಿಲೊ — ಇಸ್ಲಾ ಹ್ಯೂವೊಸ್ — ಮೊನೊಸ್ — ಪೆಕ್ವೆನಾ ಟೊಬಾಗೊ | align="right" |{{formatnum:5128}} | align="right" |1368.33 |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- | colspan="6" align="center" |'''''ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು''''' |- valign="top" | rowspan="2" |{{bandera|Estados Unidos}} ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_States_Virgin_Islands.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_States_Virgin_Islands.svg|20x20px]] ಯು.ಎಸ್. ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು |Santo Tomás — San Juan — Santa Cruz — Isla del Agua | align="right" |{{formatnum:352}} | align="right" |104.38 (ಆಂಟೋಗ್ರಾಫಿಕ್) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Puerto_Rico.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Puerto_Rico.svg|20x20px]] ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ( ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊ ) |ಕುಲೆಬ್ರಾ - ವಿಯೆಕ್ಸ್ | align="right" |165 | align="right" |10.04 |ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ |- valign="top" | rowspan="4" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|alt=ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಧ್ವಜ|border|class=notpageimage noviewer|20x20px|Bandera de Francia]]&nbsp;ಫ್ರಾನ್ಸ್ |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Guadeloupe_(local).svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Guadeloupe_(local).svg|20x20px]] ಗ್ವಾಡಾಲುಪೆ |Basse-Terre — La Desirade — Grande-Terre — Petite Terre — Les Saintes — ಮೇರಿ-ಗ್ಯಾಲಂಟೆ | align="right" |{{formatnum:1628}} | align="right" |403.31 (ಸಂ. 403.31) |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Snake_Flag_of_Martinique.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Snake_Flag_of_Martinique.svg|20x20px]] ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ |— | align="right" |{{formatnum:1100}} | align="right" |432.90 (ಆಡಿಯೋ) |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|20x20px]] ಸ್ಯಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ |ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ — ಟಿಂಟಮಾರೆ | align="right" |53 (ಅನುವಾದ) | align="right" |26.13 |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Blason_St_Barthélémy_TOM_entire.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Blason_St_Barth%C3%A9l%C3%A9my_TOM_entire.svg|20x20px]] ಸಂತ ಬಾರ್ತಲೋಮೆವ್ |— | align="right" |{{formatnum:25}} | align="right" |10.97 (ಆಕಾಶ) |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" | rowspan="6" |{{NED}} |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Aruba.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Aruba.svg|20x20px]] ಅರುಬಾ |ಪಾಮ್ ದ್ವೀಪ - ನವೋದಯ ದ್ವೀಪ | align="right" |{{formatnum:193}} | align="right" |108.00 |ಡಚ್, ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೊ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Bonaire.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Bonaire.svg|20x20px]] ಬೊನೈರ್ |ಕ್ಲೈನ್ ​​ಬೊನೈರ್ | align="right" |{{formatnum:288}} | align="right" |೧೩.೩೯ |ಡಚ್, ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೊ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Curaçao.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Cura%C3%A7ao.svg|20x20px]] ಕುರಾಕೊ |ಕ್ಲೈನ್ ​​ಕುರಾಕೊ - ಪೆನ್ಸೊ ದ್ವೀಪ | align="right" |{{formatnum:444}} | align="right" |೧೪೨.೧೮ |ಡಚ್, ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೊ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Saba.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Saba.svg|20x20px]] ಸಬಾ |ಇಸ್ಲಾ ವರ್ಡೆ | align="right" |{{formatnum:13}} | align="right" |೧.೭೪ |ಡಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Eustatius.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Eustatius.svg|20x20px]] ಸಂತ ಯುಸ್ಟೇಸ್ |— | align="right" |{{formatnum:21}} | align="right" |2.89 (ಪುಟ 2.89) |ಡಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Maarten.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Maarten.svg|20x20px]] ಸಿಂಟ್ ಮಾರ್ಟೆನ್ |ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸುವುದು | align="right" |{{formatnum:34}} | align="right" |37.43 |ಡಚ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ |- valign="top" | rowspan="3" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|alt=ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್|border|class=notpageimage noviewer|20x20px|Bandera del Reino Unido]]&nbsp;ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Anguilla.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Anguilla.svg|20x20px]] ಈಲ್ |ಈಲ್ — ಪುಟ್ಟ ಈಲ್ — ನಾಯಿ — ಪುಟ್ಟ ಪೊದೆ — ಮುಳ್ಳು ಪಿಯರ್ — ಸ್ಯಾಂಡಿ — ಪೊದೆ — ಸೀಲ್ — ಸಾಂಬ್ರೆರೊ | align="right" |{{formatnum:91}} | align="right" |13.48 |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_British_Virgin_Islands.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_British_Virgin_Islands.svg|20x20px]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು |ಟೋರ್ಟೋಲಾ - ವರ್ಜಿನ್ ಗೋರ್ಡಾ - ಅನೆಗಾಡಾ - ಜೋಸ್ಟ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೈಕ್ | align="right" |{{formatnum:153}} | align="right" |23.10 |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Montserrat.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Montserrat.svg|20x20px]] ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್ |— | align="right" |{{formatnum:102}} | align="right" |4.82 (ಪುಟ 4.82) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | rowspan="2" | |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Nueva_Esparta.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Nueva_Esparta.svg|20x20px]] ನುವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ ರಾಜ್ಯ |ಮಾರ್ಗರಿಟಾ - ಕೋಚೆ - ಕ್ಯೂಬಾಗುವಾ | align="right" |{{formatnum:1150}} | align="right" |596.84 (ಆಡಿಯೋ) |ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ |- valign="top" |ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಫೆಡರಲ್ ಅವಲಂಬನೆಗಳು |ಲಾಸ್ ಮೊಂಜೆಸ್ - ಲಾಸ್ ಅವೆಸ್ - ಲಾಸ್ ರೋಕ್ಸ್ ( ಗ್ರ್ಯಾನ್ ರೋಕ್ , ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕಿ , ಇಸ್ಲಾ ಲಾರ್ಗಾ , ನಾರ್ಡಿಸ್ಕ್ವಿ , ಮ್ಯಾಡ್ರಿಸ್ಕ್ವಿ , ಕ್ರಾಸ್ಕ್ವಿ , ಕಾಯೊ ಎಸ್ಪೆನ್ಕ್ವಿ , ಕಾಯೊ ಕ್ಯಾರೆನೆರೊ , ಕಾಯೊ ಡಿ ಅಗುವಾ , ಡಾಸ್ ಮೊಸ್ಕ್ವಿಸ್ , ಕಾಯೊ ಸಲ್ - ಕಾಯೊ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ , ಲೊಸ್ರಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಲಾ ಸೋಲಾ - ಲಾ ಟೋರ್ಟುಗಾ ( ಕಾಯೊ ಹೆರಾಡುರಾ - ಇಸ್ಲಾಸ್ ಲಾಸ್ ಟೊರ್ಟುಗುಯಿಲೋಸ್ ) - ಲಾ ಒರ್ಚಿಲಾ - ಲಾ ಬ್ಲಾಂಕ್ವಿಲ್ಲಾ - ಲಾಸ್ ಟೆಸ್ಟಿಗೋಸ್ - ಪಾಟೋಸ್ | align="right" |342 | align="right" |1.50 |ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ |} ==ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ== ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೃಷಿ]] ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯೋಗ. [[ಕಬ್ಬು]], [[ಕಾಫಿ]], ಕೋಕೋ, [[ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು]], [[ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು|ಬಾಳೆಹಣ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ತರಕಾರಿ]]ಗಳು ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್‍ನಲ್ಲಿ [[ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್|ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ]] ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬೇಡೋಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ== [[File:Beach at Hillsborough - panoramio.jpg|thumb|Carriacou, [[Grenada]]]] ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನೀಕ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ==ಜನಾಂಗ== ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಬಹು ಸಂಖ್ಯಾತರು ನೀಗ್ರೋಗಳು. ಬಿಳಿಯರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ==ಸಂಪರ್ಕ== ಕ್ಯಾರಿಬೀ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಸ್ತೆಗಳುಂಟು. ಕತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಾಗಣೆಯ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನ. ಮುಖ್ಯ ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳಿಲ್ಲ. ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ [[ಬಂದರು]]ಗಳಿವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.deepseadrilling.org/78a/volume/dsdp78a_07.pdf The Lesser Antilles Island Arc: Structure And Geogynamic Evolution] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== j5mypbuu47nplz15izlksxjw7njv7w9 1374248 1374247 2026-05-27T10:31:07Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಭೂಗೋಳ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1374248 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = {{center|Lesser Antilles}}{{center|{{native name|nl|Kleine Antillen}}<br>{{native name|fr|Petites Antilles}}<br>{{native name|pap|Antiyas Minores}}<br>{{native name|es|Antillas Menores}}<br>{{native name|acf|Tibannzil Lézantiy}}}} | official_name = | image_map = File:West Indies - Island Groups.svg | coordinates = {{coord|14|N|61|W|type:islei|display=inline,title}} | map_caption = Location within the Caribbean (black outline) | image_map1 = PAT - Lesser Antilles.gif | mapsize1 = 250px | map_caption1 = Map of the Lesser Antilles | subdivision_type = Region | subdivision_name = [[Caribbean]] | subdivision_type1 = [[Island country|Island States]] | subdivision_name1 = {{Collapsible list |title = 24 |{{Flag|Trinidad and Tobago}} |{{Flag|Antigua and Barbuda}} |''{{Flag|Aruba}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |{{Flag|Barbados}} |''{{Flag|Bonaire}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |''{{Flag|British Virgin Islands}}'' (''UK'') |''{{Flag|Curaçao}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |{{Flag|Dominica}} |{{GRD}} |''{{Flag|Federal Dependencies of Venezuela}}'' (''[[Venezuela|VE]]'') |''{{flag|Guadeloupe|local}}'' (''[[France|FR]]'') |''{{flag|Martinique|territorial}}'' (''[[France|FR]]'') |''{{Flag|Montserrat}}'' (''UK'') |''{{Flag|Nueva Esparta}}'' (''[[Venezuela|VE]]'') |''{{Flag|Saba}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |''{{flag|Saint Barthélemy|local}}'' (''[[France|FR]]'') |{{Flag|Saint Kitts and Nevis}} |{{Flag|Saint Lucia}} |''{{Flag|Saint Martin}}'' (''[[France|FR]]'') |{{Flag|Saint Vincent and the Grenadines }} |''{{Flag|Sint Eustatius}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |''{{flag|Sint Maarten}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |{{flagicon|Culebra, Puerto Rico}}/{{flagicon|Vieques}} ''[[Spanish Virgin Islands]]'' (''[[Puerto Rico|PR]]'') |''{{Flag|Anguilla}}'' (''UK'') |''{{VIR}}'' (''US'') }} | admin_center_type = | other_name = | settlement_type = [[Caribbean|Region]] | area_magnitude = | area_footnotes = | area_total_km2 = 14,364 | population_as_of = 2009 | population_footnotes = | population_note = | population_total = 3,949,250 | population_density_km2 = 274.9 | population_demonym = Lesser Antillean | timezone = [[Atlantic Standard Time Zone|AST]] | utc_offset = −4 | timezone_DST = ADT | utc_offset_DST = −3 }} ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮದ '''ಲೆಸರ್ ಆಂಟಿಲಿಸ್''' ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾರಿಬೀ ದ್ವೀಪಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ವಿರಳವಾಗಿ ಇಡೀ [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್]] ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮವನ್ನೇ ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುವುದೂ ಇದೆ. ಇದನ್ನು [[ಯುರೋಪ್|ಐರೋಪ್ಯ]]ರು ಕಂಡುಹಿಡಿದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಕ್ಯಾರಿಬ್ ಜನರಿಂದಾಗಿ ಈ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾರಿಬೀ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]], [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್‍ಲೆಂಡ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ|ವೆನಿಜುವೆಲಾ]] ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ದ್ವೀಪಗಳು ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ==ಹರಡುವಿಕೆ== ಈ ದ್ವೀಪಸಮೂಹ ಒಂದು ಸರಪಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟೊ ರೀಕೊದಿಂದ ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಉತ್ತರತೀರದ ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಈ ಸ್ತೋಮದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲೀವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಲೀವರ್ಸ್ ವಿಂಡ್‍ವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಲೀವರ್ಸ್ ವಿಂಡ್‍ವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳೂ]] ಇವೆ. ಗ್ವಾಡಲೂಪ್, ಮಾರ್ಟಿನೀಕ್, [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್|ಬಾರ್ಬೇಡೋಸ್]], [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ|ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್]] ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋ ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ದ್ವೀಪಗಳು. ==ರಚನೆ== ಕ್ಯಾರೀಬೀ ದ್ವೀಪಗಳು [[ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ]]ಗಳಿಂದಾಗಿದ್ದು ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಮೇ 1902ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ವಾಡಲೂಪ್]] ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನೀಕ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಅಪಾರ ಹಾನಿಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದುವು. ==ಹವಾಗುಣ== ಇಲ್ಲಿಯದು ಉಷ್ಣವಲಯದ [[ವಾಯುಗುಣ]]. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಮುದ್ರಗಳ [[ಉಷ್ಣ ಪ್ರವಾಹ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರುತಗಳು ಇಲ್ಲಿಯ ವಾಯುಗುಣದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಬೀಸುವ [[ಚಂಡಮಾರುತ]]ಗಳ ಹಾವಳಿ ವಿಪರೀತ. ಮಳೆಯ ಪರಿಮಾಣ ದ್ವೀಪದಿಂದ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವುದುಂಟು. ==ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು== ಇಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸಸ್ಯಗಳಿವೆ. [[ಮಹಾಗನಿ]] ಮತ್ತು ಸಿಡಾರ್ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮರಗಳು. [[ಜಿಂಕೆ]], [[ಕೋತಿ|ಕಪಿ]], [[ಕತ್ತೆ]], [[ಉರಗ]]ವರ್ಗದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, [[ಆಮೆ]], [[ಹಾವು]] ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಅನೇಕ ಬಗೆಯ [[ಮೀನು]]ಗಳೂ ಉಂಟು. == ಇತಿಹಾಸ == [[File:Rigobert-Bonne-Atlas-de-toutes-les-parties-connues-du-globe-terrestre MG 0018.tif|thumb|200px|A map of the Lesser Antilles, 1780]] ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಜನರು . 1493 ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ , ಕೊಲಂಬಸ್ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ನೌಕಾಯಾನ ಮಾಡಿ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಈ ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೊದಲ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಲಾ ಡೆಸೀಡಾ (ದಿ ಡಿಸೈರ್ಡ್ ಒನ್ ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು. ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಜನರು ಡೊಮಿನಿಕಾ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರು ಮೇರಿ-ಗ್ಯಾಲೆಂಟೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ನಂತರ ಅವರು ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ ದ್ವೀಪದ ಬಳಿ ಲಂಗರು ಹಾಕಿದರು. ನಂತರ, ಅವರು ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್, ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ, ಅವರು ಹನ್ನೊಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ದ್ವೀಪಸಮೂಹವನ್ನು ದಾಟಿದರು. ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶದವರು, ಫ್ರೆಂಚ್, ಡಚ್, ಡೇನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳ ಮೇಲೆ ಹೋರಾಡಿದರು. ಪಿಯರೆ ಬೆಲೈನ್ ಡಿ'ಎಸ್ನಂಬುಕ್ ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಸಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು 1635 ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಶಾಶ್ವತ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತು ಸೇಂಟ್-ಪಿಯರೆ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು . ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಬೆಲೈನ್ 1625 ರಲ್ಲಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. 1626 ರಲ್ಲಿ, ಪಿಯರೆ ಬೆಲೈನ್ ಡಿ'ಎಸ್ನಂಬುಕ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಾರರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದರು. 1493 ರಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಸ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ಅನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಸ್ಪೇನ್ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್ ಜೂನ್ 15, 1502 ರಂದು, ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಸಾಗರ ಪ್ರಯಾಣವಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರುತಗಳೊಂದಿಗೆ 21 ದಿನಗಳ ದಾಟುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಬಂದಿಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15, 1635 ರಂದು, ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗವರ್ನರ್ ಪಿಯರೆ ಬೆಲೈನ್ ಡಿ'ಎಸ್ನಾಂಬುಕ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಿಂದ ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ 80–150 ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತುಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ರಾಜ ಲೂಯಿಸ್ XIII ಮತ್ತು "ಕಂಪಗ್ನಿ ಡೆಸ್ ಐಲ್ಸ್ ಡಿ ಎಲ್'ಅಮೆರಿಕ್" (ಅಮೆರಿಕದ ದ್ವೀಪಗಳ ಕಂಪನಿ) ಗಾಗಿ ಡಿ'ಎಸ್ನಾಂಬುಕ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ಅನ್ನು ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಇಂದಿನ ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗರಿಟಾ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1498 ರಂದು ಕೊಲಂಬಸ್ ತನ್ನ ಮೂರನೇ ಸಮುದ್ರಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು . ಆ ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ , ಅಡ್ಮಿರಲ್ ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಸಹ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು . ಆ ಆಗಸ್ಟ್ ದಿನದಂದು, ಕೊಲಂಬಸ್ ಮೂರು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಣ್ಣ, ತಗ್ಗು ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ (ಇಂದಿನ ಕೋಚೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬಗುವಾ). ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ( ಇಂದಿನ ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ ) 16 ನೇ {{siglo|XVI||s}} ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಜನರು ರಚಿಸಿದರು , ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್ ಡಿ ಒರುನಾ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ , ಫೆಬ್ರವರಿ 1797 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು . 1802 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಪೇನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. 1917 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು . ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳಾದವು ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾಗೆ ಸೇರಿದ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ನ್ಯೂವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಅವಲಂಬನೆಗಳು (1938). 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅರುಬಾ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನೊಳಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತ ದೇಶವಾಯಿತು, ಮತ್ತು 2010 ರಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ವಿಸರ್ಜಿಸಿ ಸಣ್ಣ ಘಟಕಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಜುಲೈ 18, 1995 ರಂದು, ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್ ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು. ಪೈರೋಕ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹರಿವುಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಹರ್‌ಗಳು ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್‌ನ ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಯುಗದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಪ್ಲೈಮೌತ್ ಅನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು . ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದ್ವೀಪದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಜನರು 1995 ಮತ್ತು 2000 ರ ನಡುವೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1,200 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನರಿಗೆ ಇಳಿಯಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ಎರಡು ಅಧಿಕೃತ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಇಲಾಖೆಗಳು ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್. ಹಿಂದೆ ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಇಲಾಖೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟೆನ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ತೆಲೆಮಿ, 2007 ರಿಂದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == [[File:Dominica 053.jpg|upright=1.15|thumb|The southern tip of [[Dominica]]]] * ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರ ಲಾ ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ (1467 ಮೀ), ಇದು ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ದ್ವೀಪಸಮೂಹದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಸ್-ಟೆರ್ರೆ&nbsp; ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ . * ಆಳವಾದ ಸಾಗರ ಕಂದಕವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ (-8800 ಮೀ) ನಲ್ಲಿದೆ &nbsp;ಮತ್ತು ಇದು ಯುಎಸ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಕಂದಕವಾಗಿದೆ . * ಇದು &nbsp;14,307 km² ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎರಡು ದೇಶಗಳ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ : 5,100 km² ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ, ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ (ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ಇಲಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ಥೆಲೆಮಿಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ) 2,800 km² ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ೨೦೦೬ ರ ಪ್ರಕಾರ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು ೩,೯೭೦,೦೦೦ &nbsp;ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದು , ಅವರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋದಲ್ಲಿ (೧.೩೬ ಮಿಲಿಯನ್) ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾದ ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್, ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್, ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ಥೆಲೆಮಿಯಲ್ಲಿ (೮೦೦,೦೦೦) ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ನ್ಯೂಯೆವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ&nbsp; ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೦೦,೦೦೦ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ . * ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹದಿಮೂರು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದೆ: 8 ದೇಶಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಇವೆ (ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡಾ, ಬಾರ್ಬಡೋಸ್, ಡೊಮಿನಿಕಾ, ಗ್ರೆನಡಾ, ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೆವಿಸ್, ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೈನ್ಸ್, ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾ, ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ) ಮತ್ತು 5 ಇತರ ದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಹೊರಗೆ ಇವೆ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾ). [[File:Pigeon Point beach.jpg|thumb|Pigeon Point, [[Trinidad and Tobago]]]] === ಭೂವಿಜ್ಞಾನ === ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಸರಿಸುಮಾರು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಬಂಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ನ ಸಾಗರ ಹೊರಪದರದ ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ದ್ವೀಪಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು . ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪನ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ . ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕರಾವಳಿಯ ಆಚೆಗಿನ ದ್ವೀಪಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ , ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಜಾರುವ ಚಲನೆಯಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಸಂಕೋಚನ ಘಟಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ದ್ವೀಪ ಚಾಪವು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರೆನಡಾದಿಂದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಂಗುಯಿಲಾವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಬ್ರೆರೊ ದ್ವೀಪವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಗ್ರೇಟರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರೆ , ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ವೀಪ ಚಾಪದ ಅವಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಲೀವರ್ಡ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಕೂಡ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ವೀಪ ಚಾಪವಾಗಿದೆ. ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ವಲಯವು ಶಿಲಾಪಾಕ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ , ಇದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್, ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡಾದಂತಹ ದ್ವೀಪಗಳು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯು ಅದರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ದ್ವೀಪಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲು ದ್ವೀಪಗಳು ಸಹ ಸೇರಿವೆ , ಇವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಹವಳದ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ಕೆಸರುಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಬಾರ್ಬಡೋಸ್‌ನಂತಹ ಈ ದ್ವೀಪಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಕ್ರಿಯ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವು ಭೌಗೋಳಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ, ಹಿಂದಿನ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಕೆಸರಿನ ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಈ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸವೆತಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಸ್ಟ್ ರಚನೆಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭೂವಿಜ್ಞಾನವು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೋಷಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ , ಇದು ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಕಂಪನ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಭೂಕಂಪಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಭೂಕಂಪನ ಘಟನೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸುನಾಮಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು . [[File:Beach at the Anse de Grande Saline on St. Barthelemy, French West Indies - panoramio.jpg|thumb|Beach at the Anse de Grande Saline on [[Saint Barthélemy]], [[French Antilles]]]] ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಸೆಡಿಮೆಂಟರಿ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳು ಕ್ರಿಟೇಶಿಯಸ್‌ನಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ವಿವಿಧ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅವಧಿಗಳ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ಯಾಲಿಯೊಪರಿಸರ, ಪ್ಯಾಲಿಯೊಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ವಿಕಸನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆಯು ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಸಹ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಭೂಖಂಡದ ಹೊರಪದರದ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾಗ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಆಂಡಿಸೈಟ್ ಮತ್ತು ಬಸಾಲ್ಟ್‌ನಂತಹ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಇವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಚಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ಪರಿಸರದಿಂದಾಗಿ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಬಂಡೆಗಳು ಭೂಮಿಯ ನಿಲುವಂಗಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಳನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಈ ದ್ವೀಪಗಳ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಭೂಶಾಖದ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಅಳಿದುಳಿದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಭೂಮಿಯ ಆಂತರಿಕ ಶಾಖವನ್ನು ಭೂಶಾಖದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು , ಇದು ಸುಸ್ಥಿರ ಇಂಧನ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಡೊಮಿನಿಕಾ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾದಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಭೂಶಾಖದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿವೆ ಅಥವಾ ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಮತ್ತು ಸವೆತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭೂರೂಪಶಾಸ್ತ್ರವು ಪರ್ವತಗಳು, ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಭೂದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ . ಈ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯು ಈ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾನವ ವಾಸಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಲ್ಲದೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ , ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಅನ್ನು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಒಂದು ತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. [[File:Gran roque.jpg|thumb|[[Los Roques archipelago]], [[Federal Dependencies of Venezuela|Federal Dependencies]] of Venezuela in the [[Leeward Antilles]]]] === ಹವಾಮಾನ === ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನವು ವರ್ಷವಿಡೀ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರುತಗಳಿಂದ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿ ಹದಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಈ ಗಾಳಿಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮೇಲೆ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ, ಹವಾಮಾನವು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ತಂಪಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಋತುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು: * ಶೀತ, ಶುಷ್ಕ ಕಾಲ (ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಜೂನ್). * ಆರ್ದ್ರ ಮತ್ತು ಬಿಸಿ ಋತು (ಜೂನ್-ಡಿಸೆಂಬರ್). === ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ === ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ದ್ವೀಪಗಳ ಸರಪಳಿಯಾದ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಕ ವಿಕಸನೀಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ , ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಘಟನೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಆದರೆ ವಿಕಸನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿಕಾಸವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. (ಈ ಖಾತೆಯು ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋದಂತಹ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ, ಅವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಆಂಟಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉಪವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ .) ಬಾವಲಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಬಿನ್ಸನ್‌ನ ಒಪೊಸಮ್ (ಎರಡನೆಯದು ಗ್ರೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮಾನವ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಜಾತಿಗಳ ಅಲೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ನಾಮವಾಗಿವೆ . ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ದಾಖಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬಹುತೇಕ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕನಿಷ್ಠ ಹತ್ತು ಜಾತಿಯ ದಂಶಕಗಳು ಇದ್ದವು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಮನಾಟಿ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಮಾಂಕ್ ಸೀಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಳಿದುಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ತನಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಜಾತಿಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು (ಅಗೌಟಿಯ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಉಪಜಾತಿಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪೊಸಮ್ , ಒಂಬತ್ತು-ಪಟ್ಟೆಗಳ ಆರ್ಮಡಿಲೊ ) ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಪೂರ್ವದ ಪರಿಚಯಗಳು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ; ಇತರವುಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನವು. ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಭಾರತೀಯ ಮುಂಗುಸಿ ಇದೆ, ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಅಳಿವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಬಾವಲಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂಬತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಫನಲ್-ಇಯರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಟ್ (ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಭಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈಗ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಮರದ ಬ್ಯಾಟ್ (ಗ್ರೆನಡಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬಡೋಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಆಂಟಿಲಿಯನ್ ಹಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಟ್ (ಗ್ರೆನಡಾ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ; ಬೇರೆಡೆ ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ), ಉದ್ದ ನಾಲಿಗೆಯ ದ್ವೀಪ ಬ್ಯಾಟ್ (ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಟ್ ( ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ , ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ); ಏಂಜಲ್‌ನ ಹಳದಿ-ಭುಜದ ಬ್ಯಾಟ್ (ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್, ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್, ಡೊಮಿನಿಕಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ); ಪಾಲ್ಸನ್‌ನ ಹಳದಿ-ಭುಜದ ಬ್ಯಾಟ್ (ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ); ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಕಂದು ಬ್ಯಾಟ್ (ಒಂದೇ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ''ಮಯೋಟಿಸ್ ಡೊಮಿನಿಕಾನಾ'' (ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಮತ್ತು ಡೊಮಿನಿಕಾಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಶ್ವಾರ್ಟ್ಜ್‌ನ ಮಯೋಟಿಸ್ ( ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ ), ಮತ್ತು ''ಮಯೋಟಿಸ್ ನೈಕ್ಟರ್ ಸೇರಿವೆ.'' ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ 26 ಜಾತಿಯ ಸೆಟಾಸಿಯನ್‌ಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ಯಾಂಟ್ರೊಪಿಕಲ್ ಸ್ಪಾಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೇಜರ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳು, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ ತಲೆಯ ತಿಮಿಂಗಿಲ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗಿಂತ ಇಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಸುಲಭ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ನೀರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಬಯಸಿದರೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ , ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶವೆಂದರೆ ಡಚ್ ದ್ವೀಪವಾದ ಸಬಾ , ಕೇವಲ 2,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಯಹೂದಿಗಳ ಗಣನೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರೂ ಇದ್ದಾರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ವಸಾಹತುಗಳು ಅಥವಾ ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ. ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ , ಫ್ರೆಂಚ್ , ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ , ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೋ ಮತ್ತು ಡಚ್ . ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಣ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆಗಿದೆ, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ( ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊದ ಭಾಗ ) ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಎರಡು ಫೆಡರಲ್ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ( ಫೆಡರಲ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸೀಸ್ ಮತ್ತು ನುವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ ಸ್ಟೇಟ್ ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಅವಲಂಬನೆಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ , ಅರುಬಾ , ಕುರಾಕಾವೊ ಮತ್ತು ಬೊನೈರ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೋ ಮತ್ತು ಈ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂರು ಸಣ್ಣ ಅವಲಂಬನೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . == ದ್ವೀಪಗಳು == {| class="wikitable sortable" |+'''ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಘಟನೆ''' |- align="center" | colspan="2" |'''ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶ''' | |'''ಪ್ರದೇಶ''' |'''ಜನಸಂಖ್ಯೆ''' | |- align="center" |'''ದೇಶ''' |'''ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶ''' |'''ದ್ವೀಪಗಳು''' |'''(ಕಿಮೀ²)''' |'''( {{Esd|miles de habitantes}} )''' |'''ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ(ಗಳು )'''&nbsp; |- | colspan="6" align="center" |'''''ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು''''' |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Antigua y Barbuda}} ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡಾ |ಆಂಟಿಗುವಾ - ಬಾರ್ಬುಡಾ - ರೆಡೊಂಡಾ | align="right" |{{formatnum:443}} | align="right" |{{Esd|93,77}} |ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Barbados}} ಬಾರ್ಬಡೋಸ್ |— | align="right" |{{formatnum:431}} | align="right" |282.47 (ಸಂಖ್ಯೆ 100.47) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Dominica}} ಡೊಮಿನಿಕಾ |— | align="right" |{{formatnum:754}} | align="right" |66.20 (ಬೆಲೆ 66.20) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Granada}} ಗ್ರೆನೇಡ್ |ಗ್ರಾನಡಾ - ರೊಂಡೆ - ಕ್ಯಾರಿಯಾಕೌ - ಪೆಟೈಟ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ | align="right" |{{formatnum:344}} | align="right" |೧೧೭.೨೧ |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|San Cristóbal y Nieves}} ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೆವಿಸ್ |ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ - ನೆವಿಸ್ | align="right" |{{formatnum:261}} | align="right" |54.34 (ಸಂಖ್ಯೆ 1) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|San Vicente y las Granadinas}} ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೈನ್ಸ್ |ಬಾಲಿಸಿಯಾಕ್ಸ್ — ಬೆಕ್ವಿಯಾ — ಕ್ಯಾನೌನ್ — ಮೇರಿಯೊ — ಮಸ್ಟಿಕ್ — ಪಾಮ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ — ಲಿಟಲ್ ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ — ಟೊಬಾಗೊ ಕೇಸ್ — ಯೂನಿಯನ್ — ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ | align="right" |{{formatnum:389}} | align="right" |100.62 (ಆಂಕೆಲಸ) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Santa Lucía}} ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾ |— | align="right" |{{formatnum:616}} | align="right" |179.74 (ಆಡಿಯೋ) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Trinidad y Tobago}} ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋ |ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ — ಟೊಬಾಗೊ — ಚಾಕಾಚಾಕೇರ್ — ಗ್ಯಾಸ್ಪರ್ ಗ್ರಾಂಡೆ — ಗ್ಯಾಸ್ಪರಿಲೊ — ಇಸ್ಲಾ ಹ್ಯೂವೊಸ್ — ಮೊನೊಸ್ — ಪೆಕ್ವೆನಾ ಟೊಬಾಗೊ | align="right" |{{formatnum:5128}} | align="right" |1368.33 |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- | colspan="6" align="center" |'''''ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು''''' |- valign="top" | rowspan="2" |{{bandera|Estados Unidos}} ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_States_Virgin_Islands.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_States_Virgin_Islands.svg|20x20px]] ಯು.ಎಸ್. ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು |Santo Tomás — San Juan — Santa Cruz — Isla del Agua | align="right" |{{formatnum:352}} | align="right" |104.38 (ಆಂಟೋಗ್ರಾಫಿಕ್) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Puerto_Rico.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Puerto_Rico.svg|20x20px]] ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ( ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊ ) |ಕುಲೆಬ್ರಾ - ವಿಯೆಕ್ಸ್ | align="right" |165 | align="right" |10.04 |ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ |- valign="top" | rowspan="4" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|alt=ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಧ್ವಜ|border|class=notpageimage noviewer|20x20px|Bandera de Francia]]&nbsp;ಫ್ರಾನ್ಸ್ |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Guadeloupe_(local).svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Guadeloupe_(local).svg|20x20px]] ಗ್ವಾಡಾಲುಪೆ |Basse-Terre — La Desirade — Grande-Terre — Petite Terre — Les Saintes — ಮೇರಿ-ಗ್ಯಾಲಂಟೆ | align="right" |{{formatnum:1628}} | align="right" |403.31 (ಸಂ. 403.31) |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Snake_Flag_of_Martinique.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Snake_Flag_of_Martinique.svg|20x20px]] ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ |— | align="right" |{{formatnum:1100}} | align="right" |432.90 (ಆಡಿಯೋ) |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|20x20px]] ಸ್ಯಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ |ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ — ಟಿಂಟಮಾರೆ | align="right" |53 (ಅನುವಾದ) | align="right" |26.13 |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Blason_St_Barthélémy_TOM_entire.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Blason_St_Barth%C3%A9l%C3%A9my_TOM_entire.svg|20x20px]] ಸಂತ ಬಾರ್ತಲೋಮೆವ್ |— | align="right" |{{formatnum:25}} | align="right" |10.97 (ಆಕಾಶ) |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" | rowspan="6" |{{NED}} |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Aruba.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Aruba.svg|20x20px]] ಅರುಬಾ |ಪಾಮ್ ದ್ವೀಪ - ನವೋದಯ ದ್ವೀಪ | align="right" |{{formatnum:193}} | align="right" |108.00 |ಡಚ್, ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೊ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Bonaire.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Bonaire.svg|20x20px]] ಬೊನೈರ್ |ಕ್ಲೈನ್ ​​ಬೊನೈರ್ | align="right" |{{formatnum:288}} | align="right" |೧೩.೩೯ |ಡಚ್, ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೊ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Curaçao.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Cura%C3%A7ao.svg|20x20px]] ಕುರಾಕೊ |ಕ್ಲೈನ್ ​​ಕುರಾಕೊ - ಪೆನ್ಸೊ ದ್ವೀಪ | align="right" |{{formatnum:444}} | align="right" |೧೪೨.೧೮ |ಡಚ್, ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೊ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Saba.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Saba.svg|20x20px]] ಸಬಾ |ಇಸ್ಲಾ ವರ್ಡೆ | align="right" |{{formatnum:13}} | align="right" |೧.೭೪ |ಡಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Eustatius.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Eustatius.svg|20x20px]] ಸಂತ ಯುಸ್ಟೇಸ್ |— | align="right" |{{formatnum:21}} | align="right" |2.89 (ಪುಟ 2.89) |ಡಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Maarten.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Maarten.svg|20x20px]] ಸಿಂಟ್ ಮಾರ್ಟೆನ್ |ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸುವುದು | align="right" |{{formatnum:34}} | align="right" |37.43 |ಡಚ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ |- valign="top" | rowspan="3" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|alt=ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್|border|class=notpageimage noviewer|20x20px|Bandera del Reino Unido]]&nbsp;ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Anguilla.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Anguilla.svg|20x20px]] ಈಲ್ |ಈಲ್ — ಪುಟ್ಟ ಈಲ್ — ನಾಯಿ — ಪುಟ್ಟ ಪೊದೆ — ಮುಳ್ಳು ಪಿಯರ್ — ಸ್ಯಾಂಡಿ — ಪೊದೆ — ಸೀಲ್ — ಸಾಂಬ್ರೆರೊ | align="right" |{{formatnum:91}} | align="right" |13.48 |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_British_Virgin_Islands.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_British_Virgin_Islands.svg|20x20px]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು |ಟೋರ್ಟೋಲಾ - ವರ್ಜಿನ್ ಗೋರ್ಡಾ - ಅನೆಗಾಡಾ - ಜೋಸ್ಟ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೈಕ್ | align="right" |{{formatnum:153}} | align="right" |23.10 |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Montserrat.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Montserrat.svg|20x20px]] ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್ |— | align="right" |{{formatnum:102}} | align="right" |4.82 (ಪುಟ 4.82) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | rowspan="2" | |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Nueva_Esparta.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Nueva_Esparta.svg|20x20px]] ನುವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ ರಾಜ್ಯ |ಮಾರ್ಗರಿಟಾ - ಕೋಚೆ - ಕ್ಯೂಬಾಗುವಾ | align="right" |{{formatnum:1150}} | align="right" |596.84 (ಆಡಿಯೋ) |ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ |- valign="top" |ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಫೆಡರಲ್ ಅವಲಂಬನೆಗಳು |ಲಾಸ್ ಮೊಂಜೆಸ್ - ಲಾಸ್ ಅವೆಸ್ - ಲಾಸ್ ರೋಕ್ಸ್ ( ಗ್ರ್ಯಾನ್ ರೋಕ್ , ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕಿ , ಇಸ್ಲಾ ಲಾರ್ಗಾ , ನಾರ್ಡಿಸ್ಕ್ವಿ , ಮ್ಯಾಡ್ರಿಸ್ಕ್ವಿ , ಕ್ರಾಸ್ಕ್ವಿ , ಕಾಯೊ ಎಸ್ಪೆನ್ಕ್ವಿ , ಕಾಯೊ ಕ್ಯಾರೆನೆರೊ , ಕಾಯೊ ಡಿ ಅಗುವಾ , ಡಾಸ್ ಮೊಸ್ಕ್ವಿಸ್ , ಕಾಯೊ ಸಲ್ - ಕಾಯೊ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ , ಲೊಸ್ರಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಲಾ ಸೋಲಾ - ಲಾ ಟೋರ್ಟುಗಾ ( ಕಾಯೊ ಹೆರಾಡುರಾ - ಇಸ್ಲಾಸ್ ಲಾಸ್ ಟೊರ್ಟುಗುಯಿಲೋಸ್ ) - ಲಾ ಒರ್ಚಿಲಾ - ಲಾ ಬ್ಲಾಂಕ್ವಿಲ್ಲಾ - ಲಾಸ್ ಟೆಸ್ಟಿಗೋಸ್ - ಪಾಟೋಸ್ | align="right" |342 | align="right" |1.50 |ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ |} ==ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ== ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೃಷಿ]] ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯೋಗ. [[ಕಬ್ಬು]], [[ಕಾಫಿ]], ಕೋಕೋ, [[ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು]], [[ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು|ಬಾಳೆಹಣ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ತರಕಾರಿ]]ಗಳು ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್‍ನಲ್ಲಿ [[ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್|ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ]] ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬೇಡೋಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ== [[File:Beach at Hillsborough - panoramio.jpg|thumb|Carriacou, [[Grenada]]]] ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನೀಕ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ==ಜನಾಂಗ== ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಬಹು ಸಂಖ್ಯಾತರು ನೀಗ್ರೋಗಳು. ಬಿಳಿಯರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ==ಸಂಪರ್ಕ== ಕ್ಯಾರಿಬೀ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಸ್ತೆಗಳುಂಟು. ಕತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಾಗಣೆಯ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನ. ಮುಖ್ಯ ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳಿಲ್ಲ. ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ [[ಬಂದರು]]ಗಳಿವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.deepseadrilling.org/78a/volume/dsdp78a_07.pdf The Lesser Antilles Island Arc: Structure And Geogynamic Evolution] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ]] o2xt0e530mgpasgsyy2mliviu4la5my 1374249 1374248 2026-05-27T10:32:25Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ಮಾದರಿಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1374249 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = {{center|Lesser Antilles}}{{center|{{native name|nl|Kleine Antillen}}<br>{{native name|fr|Petites Antilles}}<br>{{native name|pap|Antiyas Minores}}<br>{{native name|es|Antillas Menores}}<br>{{native name|acf|Tibannzil Lézantiy}}}} | official_name = | image_map = File:West Indies - Island Groups.svg | coordinates = {{coord|14|N|61|W|type:islei|display=inline,title}} | map_caption = Location within the Caribbean (black outline) | image_map1 = PAT - Lesser Antilles.gif | mapsize1 = 250px | map_caption1 = Map of the Lesser Antilles | subdivision_type = Region | subdivision_name = [[Caribbean]] | subdivision_type1 = [[Island country|Island States]] | subdivision_name1 = {{Collapsible list |title = 24 |{{Flag|Trinidad and Tobago}} |{{Flag|Antigua and Barbuda}} |''{{Flag|Aruba}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |{{Flag|Barbados}} |''{{Flag|Bonaire}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |''{{Flag|British Virgin Islands}}'' (''UK'') |''{{Flag|Curaçao}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |{{Flag|Dominica}} |{{GRD}} |''{{Flag|Federal Dependencies of Venezuela}}'' (''[[Venezuela|VE]]'') |''{{flag|Guadeloupe|local}}'' (''[[France|FR]]'') |''{{flag|Martinique|territorial}}'' (''[[France|FR]]'') |''{{Flag|Montserrat}}'' (''UK'') |''{{Flag|Nueva Esparta}}'' (''[[Venezuela|VE]]'') |''{{Flag|Saba}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |''{{flag|Saint Barthélemy|local}}'' (''[[France|FR]]'') |{{Flag|Saint Kitts and Nevis}} |{{Flag|Saint Lucia}} |''{{Flag|Saint Martin}}'' (''[[France|FR]]'') |{{Flag|Saint Vincent and the Grenadines }} |''{{Flag|Sint Eustatius}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |''{{flag|Sint Maarten}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |{{flagicon|Culebra, Puerto Rico}}/{{flagicon|Vieques}} ''[[Spanish Virgin Islands]]'' (''[[Puerto Rico|PR]]'') |''{{Flag|Anguilla}}'' (''UK'') |''{{VIR}}'' (''US'') }} | admin_center_type = | other_name = | settlement_type = [[Caribbean|Region]] | area_magnitude = | area_footnotes = | area_total_km2 = 14,364 | population_as_of = 2009 | population_footnotes = | population_note = | population_total = 3,949,250 | population_density_km2 = 274.9 | population_demonym = Lesser Antillean | timezone = [[Atlantic Standard Time Zone|AST]] | utc_offset = −4 | timezone_DST = ADT | utc_offset_DST = −3 }} ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮದ '''ಲೆಸರ್ ಆಂಟಿಲಿಸ್''' ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾರಿಬೀ ದ್ವೀಪಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ವಿರಳವಾಗಿ ಇಡೀ [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್]] ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮವನ್ನೇ ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುವುದೂ ಇದೆ. ಇದನ್ನು [[ಯುರೋಪ್|ಐರೋಪ್ಯ]]ರು ಕಂಡುಹಿಡಿದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಕ್ಯಾರಿಬ್ ಜನರಿಂದಾಗಿ ಈ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾರಿಬೀ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]], [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್‍ಲೆಂಡ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ|ವೆನಿಜುವೆಲಾ]] ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ದ್ವೀಪಗಳು ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ==ಹರಡುವಿಕೆ== ಈ ದ್ವೀಪಸಮೂಹ ಒಂದು ಸರಪಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟೊ ರೀಕೊದಿಂದ ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಉತ್ತರತೀರದ ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಈ ಸ್ತೋಮದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲೀವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಲೀವರ್ಸ್ ವಿಂಡ್‍ವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಲೀವರ್ಸ್ ವಿಂಡ್‍ವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳೂ]] ಇವೆ. ಗ್ವಾಡಲೂಪ್, ಮಾರ್ಟಿನೀಕ್, [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್|ಬಾರ್ಬೇಡೋಸ್]], [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ|ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್]] ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋ ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ದ್ವೀಪಗಳು. ==ರಚನೆ== ಕ್ಯಾರೀಬೀ ದ್ವೀಪಗಳು [[ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ]]ಗಳಿಂದಾಗಿದ್ದು ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಮೇ 1902ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ವಾಡಲೂಪ್]] ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನೀಕ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಅಪಾರ ಹಾನಿಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದುವು. ==ಹವಾಗುಣ== ಇಲ್ಲಿಯದು ಉಷ್ಣವಲಯದ [[ವಾಯುಗುಣ]]. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಮುದ್ರಗಳ [[ಉಷ್ಣ ಪ್ರವಾಹ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರುತಗಳು ಇಲ್ಲಿಯ ವಾಯುಗುಣದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಬೀಸುವ [[ಚಂಡಮಾರುತ]]ಗಳ ಹಾವಳಿ ವಿಪರೀತ. ಮಳೆಯ ಪರಿಮಾಣ ದ್ವೀಪದಿಂದ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವುದುಂಟು. ==ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು== ಇಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸಸ್ಯಗಳಿವೆ. [[ಮಹಾಗನಿ]] ಮತ್ತು ಸಿಡಾರ್ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮರಗಳು. [[ಜಿಂಕೆ]], [[ಕೋತಿ|ಕಪಿ]], [[ಕತ್ತೆ]], [[ಉರಗ]]ವರ್ಗದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, [[ಆಮೆ]], [[ಹಾವು]] ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಅನೇಕ ಬಗೆಯ [[ಮೀನು]]ಗಳೂ ಉಂಟು. == ಇತಿಹಾಸ == [[File:Rigobert-Bonne-Atlas-de-toutes-les-parties-connues-du-globe-terrestre MG 0018.tif|thumb|200px|A map of the Lesser Antilles, 1780]] ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಜನರು . 1493 ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ , ಕೊಲಂಬಸ್ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ನೌಕಾಯಾನ ಮಾಡಿ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಈ ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೊದಲ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಲಾ ಡೆಸೀಡಾ (ದಿ ಡಿಸೈರ್ಡ್ ಒನ್ ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು. ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಜನರು ಡೊಮಿನಿಕಾ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರು ಮೇರಿ-ಗ್ಯಾಲೆಂಟೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ನಂತರ ಅವರು ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ ದ್ವೀಪದ ಬಳಿ ಲಂಗರು ಹಾಕಿದರು. ನಂತರ, ಅವರು ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್, ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ, ಅವರು ಹನ್ನೊಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ದ್ವೀಪಸಮೂಹವನ್ನು ದಾಟಿದರು. ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶದವರು, ಫ್ರೆಂಚ್, ಡಚ್, ಡೇನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳ ಮೇಲೆ ಹೋರಾಡಿದರು. ಪಿಯರೆ ಬೆಲೈನ್ ಡಿ'ಎಸ್ನಂಬುಕ್ ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಸಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು 1635 ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಶಾಶ್ವತ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತು ಸೇಂಟ್-ಪಿಯರೆ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು . ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಬೆಲೈನ್ 1625 ರಲ್ಲಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. 1626 ರಲ್ಲಿ, ಪಿಯರೆ ಬೆಲೈನ್ ಡಿ'ಎಸ್ನಂಬುಕ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಾರರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದರು. 1493 ರಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಸ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ಅನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಸ್ಪೇನ್ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್ ಜೂನ್ 15, 1502 ರಂದು, ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಸಾಗರ ಪ್ರಯಾಣವಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರುತಗಳೊಂದಿಗೆ 21 ದಿನಗಳ ದಾಟುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಬಂದಿಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15, 1635 ರಂದು, ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗವರ್ನರ್ ಪಿಯರೆ ಬೆಲೈನ್ ಡಿ'ಎಸ್ನಾಂಬುಕ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಿಂದ ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ 80–150 ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತುಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ರಾಜ ಲೂಯಿಸ್ XIII ಮತ್ತು "ಕಂಪಗ್ನಿ ಡೆಸ್ ಐಲ್ಸ್ ಡಿ ಎಲ್'ಅಮೆರಿಕ್" (ಅಮೆರಿಕದ ದ್ವೀಪಗಳ ಕಂಪನಿ) ಗಾಗಿ ಡಿ'ಎಸ್ನಾಂಬುಕ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ಅನ್ನು ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಇಂದಿನ ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗರಿಟಾ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1498 ರಂದು ಕೊಲಂಬಸ್ ತನ್ನ ಮೂರನೇ ಸಮುದ್ರಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು . ಆ ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ , ಅಡ್ಮಿರಲ್ ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಸಹ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು . ಆ ಆಗಸ್ಟ್ ದಿನದಂದು, ಕೊಲಂಬಸ್ ಮೂರು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಣ್ಣ, ತಗ್ಗು ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ (ಇಂದಿನ ಕೋಚೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬಗುವಾ). ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ( ಇಂದಿನ ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ ) 16 ನೇ {{siglo|XVI||s}} ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಜನರು ರಚಿಸಿದರು , ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್ ಡಿ ಒರುನಾ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ , ಫೆಬ್ರವರಿ 1797 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು . 1802 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಪೇನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. 1917 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು . ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳಾದವು ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾಗೆ ಸೇರಿದ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ನ್ಯೂವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಅವಲಂಬನೆಗಳು (1938). 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅರುಬಾ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನೊಳಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತ ದೇಶವಾಯಿತು, ಮತ್ತು 2010 ರಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ವಿಸರ್ಜಿಸಿ ಸಣ್ಣ ಘಟಕಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಜುಲೈ 18, 1995 ರಂದು, ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್ ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು. ಪೈರೋಕ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹರಿವುಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಹರ್‌ಗಳು ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್‌ನ ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಯುಗದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಪ್ಲೈಮೌತ್ ಅನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು . ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದ್ವೀಪದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಜನರು 1995 ಮತ್ತು 2000 ರ ನಡುವೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1,200 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನರಿಗೆ ಇಳಿಯಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ಎರಡು ಅಧಿಕೃತ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಇಲಾಖೆಗಳು ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್. ಹಿಂದೆ ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಇಲಾಖೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟೆನ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ತೆಲೆಮಿ, 2007 ರಿಂದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == [[File:Dominica 053.jpg|upright=1.15|thumb|The southern tip of [[Dominica]]]] * ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರ ಲಾ ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ (1467 ಮೀ), ಇದು ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ದ್ವೀಪಸಮೂಹದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಸ್-ಟೆರ್ರೆ&nbsp; ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ . * ಆಳವಾದ ಸಾಗರ ಕಂದಕವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ (-8800 ಮೀ) ನಲ್ಲಿದೆ &nbsp;ಮತ್ತು ಇದು ಯುಎಸ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಕಂದಕವಾಗಿದೆ . * ಇದು &nbsp;14,307 km² ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎರಡು ದೇಶಗಳ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ : 5,100 km² ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ, ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ (ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ಇಲಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ಥೆಲೆಮಿಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ) 2,800 km² ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ೨೦೦೬ ರ ಪ್ರಕಾರ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು ೩,೯೭೦,೦೦೦ &nbsp;ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದು , ಅವರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋದಲ್ಲಿ (೧.೩೬ ಮಿಲಿಯನ್) ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾದ ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್, ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್, ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ಥೆಲೆಮಿಯಲ್ಲಿ (೮೦೦,೦೦೦) ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ನ್ಯೂಯೆವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ&nbsp; ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೦೦,೦೦೦ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ . * ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹದಿಮೂರು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದೆ: 8 ದೇಶಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಇವೆ (ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡಾ, ಬಾರ್ಬಡೋಸ್, ಡೊಮಿನಿಕಾ, ಗ್ರೆನಡಾ, ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೆವಿಸ್, ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೈನ್ಸ್, ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾ, ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ) ಮತ್ತು 5 ಇತರ ದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಹೊರಗೆ ಇವೆ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾ). [[File:Pigeon Point beach.jpg|thumb|Pigeon Point, [[Trinidad and Tobago]]]] === ಭೂವಿಜ್ಞಾನ === ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಸರಿಸುಮಾರು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಬಂಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ನ ಸಾಗರ ಹೊರಪದರದ ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ದ್ವೀಪಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು . ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪನ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ . ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕರಾವಳಿಯ ಆಚೆಗಿನ ದ್ವೀಪಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ , ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಜಾರುವ ಚಲನೆಯಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಸಂಕೋಚನ ಘಟಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ದ್ವೀಪ ಚಾಪವು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರೆನಡಾದಿಂದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಂಗುಯಿಲಾವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಬ್ರೆರೊ ದ್ವೀಪವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಗ್ರೇಟರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರೆ , ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ವೀಪ ಚಾಪದ ಅವಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಲೀವರ್ಡ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಕೂಡ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ವೀಪ ಚಾಪವಾಗಿದೆ. ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ವಲಯವು ಶಿಲಾಪಾಕ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ , ಇದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್, ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡಾದಂತಹ ದ್ವೀಪಗಳು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯು ಅದರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ದ್ವೀಪಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲು ದ್ವೀಪಗಳು ಸಹ ಸೇರಿವೆ , ಇವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಹವಳದ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ಕೆಸರುಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಬಾರ್ಬಡೋಸ್‌ನಂತಹ ಈ ದ್ವೀಪಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಕ್ರಿಯ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವು ಭೌಗೋಳಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ, ಹಿಂದಿನ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಕೆಸರಿನ ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಈ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸವೆತಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಸ್ಟ್ ರಚನೆಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭೂವಿಜ್ಞಾನವು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೋಷಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ , ಇದು ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಕಂಪನ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಭೂಕಂಪಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಭೂಕಂಪನ ಘಟನೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸುನಾಮಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು . [[File:Beach at the Anse de Grande Saline on St. Barthelemy, French West Indies - panoramio.jpg|thumb|Beach at the Anse de Grande Saline on [[Saint Barthélemy]], [[French Antilles]]]] ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಸೆಡಿಮೆಂಟರಿ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳು ಕ್ರಿಟೇಶಿಯಸ್‌ನಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ವಿವಿಧ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅವಧಿಗಳ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ಯಾಲಿಯೊಪರಿಸರ, ಪ್ಯಾಲಿಯೊಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ವಿಕಸನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆಯು ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಸಹ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಭೂಖಂಡದ ಹೊರಪದರದ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾಗ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಆಂಡಿಸೈಟ್ ಮತ್ತು ಬಸಾಲ್ಟ್‌ನಂತಹ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಇವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಚಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ಪರಿಸರದಿಂದಾಗಿ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಬಂಡೆಗಳು ಭೂಮಿಯ ನಿಲುವಂಗಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಳನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಈ ದ್ವೀಪಗಳ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಭೂಶಾಖದ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಅಳಿದುಳಿದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಭೂಮಿಯ ಆಂತರಿಕ ಶಾಖವನ್ನು ಭೂಶಾಖದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು , ಇದು ಸುಸ್ಥಿರ ಇಂಧನ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಡೊಮಿನಿಕಾ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾದಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಭೂಶಾಖದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿವೆ ಅಥವಾ ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಮತ್ತು ಸವೆತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭೂರೂಪಶಾಸ್ತ್ರವು ಪರ್ವತಗಳು, ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಭೂದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ . ಈ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯು ಈ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾನವ ವಾಸಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಲ್ಲದೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ , ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಅನ್ನು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಒಂದು ತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. [[File:Gran roque.jpg|thumb|[[Los Roques archipelago]], [[Federal Dependencies of Venezuela|Federal Dependencies]] of Venezuela in the [[Leeward Antilles]]]] === ಹವಾಮಾನ === ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನವು ವರ್ಷವಿಡೀ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರುತಗಳಿಂದ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿ ಹದಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಈ ಗಾಳಿಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮೇಲೆ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ, ಹವಾಮಾನವು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ತಂಪಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಋತುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು: * ಶೀತ, ಶುಷ್ಕ ಕಾಲ (ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಜೂನ್). * ಆರ್ದ್ರ ಮತ್ತು ಬಿಸಿ ಋತು (ಜೂನ್-ಡಿಸೆಂಬರ್). === ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ === ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ದ್ವೀಪಗಳ ಸರಪಳಿಯಾದ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಕ ವಿಕಸನೀಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ , ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಘಟನೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಆದರೆ ವಿಕಸನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿಕಾಸವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. (ಈ ಖಾತೆಯು ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋದಂತಹ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ, ಅವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಆಂಟಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉಪವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ .) ಬಾವಲಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಬಿನ್ಸನ್‌ನ ಒಪೊಸಮ್ (ಎರಡನೆಯದು ಗ್ರೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮಾನವ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಜಾತಿಗಳ ಅಲೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ನಾಮವಾಗಿವೆ . ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ದಾಖಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬಹುತೇಕ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕನಿಷ್ಠ ಹತ್ತು ಜಾತಿಯ ದಂಶಕಗಳು ಇದ್ದವು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಮನಾಟಿ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಮಾಂಕ್ ಸೀಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಳಿದುಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ತನಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಜಾತಿಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು (ಅಗೌಟಿಯ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಉಪಜಾತಿಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪೊಸಮ್ , ಒಂಬತ್ತು-ಪಟ್ಟೆಗಳ ಆರ್ಮಡಿಲೊ ) ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಪೂರ್ವದ ಪರಿಚಯಗಳು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ; ಇತರವುಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನವು. ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಭಾರತೀಯ ಮುಂಗುಸಿ ಇದೆ, ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಅಳಿವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಬಾವಲಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂಬತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಫನಲ್-ಇಯರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಟ್ (ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಭಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈಗ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಮರದ ಬ್ಯಾಟ್ (ಗ್ರೆನಡಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬಡೋಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಆಂಟಿಲಿಯನ್ ಹಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಟ್ (ಗ್ರೆನಡಾ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ; ಬೇರೆಡೆ ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ), ಉದ್ದ ನಾಲಿಗೆಯ ದ್ವೀಪ ಬ್ಯಾಟ್ (ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಟ್ ( ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ , ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ); ಏಂಜಲ್‌ನ ಹಳದಿ-ಭುಜದ ಬ್ಯಾಟ್ (ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್, ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್, ಡೊಮಿನಿಕಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ); ಪಾಲ್ಸನ್‌ನ ಹಳದಿ-ಭುಜದ ಬ್ಯಾಟ್ (ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ); ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಕಂದು ಬ್ಯಾಟ್ (ಒಂದೇ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ''ಮಯೋಟಿಸ್ ಡೊಮಿನಿಕಾನಾ'' (ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಮತ್ತು ಡೊಮಿನಿಕಾಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಶ್ವಾರ್ಟ್ಜ್‌ನ ಮಯೋಟಿಸ್ ( ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ ), ಮತ್ತು ''ಮಯೋಟಿಸ್ ನೈಕ್ಟರ್ ಸೇರಿವೆ.'' ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ 26 ಜಾತಿಯ ಸೆಟಾಸಿಯನ್‌ಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ಯಾಂಟ್ರೊಪಿಕಲ್ ಸ್ಪಾಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೇಜರ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳು, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ ತಲೆಯ ತಿಮಿಂಗಿಲ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗಿಂತ ಇಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಸುಲಭ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ನೀರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಬಯಸಿದರೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ , ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶವೆಂದರೆ ಡಚ್ ದ್ವೀಪವಾದ ಸಬಾ , ಕೇವಲ 2,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಯಹೂದಿಗಳ ಗಣನೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರೂ ಇದ್ದಾರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ವಸಾಹತುಗಳು ಅಥವಾ ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ. ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ , ಫ್ರೆಂಚ್ , ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ , ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೋ ಮತ್ತು ಡಚ್ . ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಣ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆಗಿದೆ, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ( ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊದ ಭಾಗ ) ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಎರಡು ಫೆಡರಲ್ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ( ಫೆಡರಲ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸೀಸ್ ಮತ್ತು ನುವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ ಸ್ಟೇಟ್ ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಅವಲಂಬನೆಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ , ಅರುಬಾ , ಕುರಾಕಾವೊ ಮತ್ತು ಬೊನೈರ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೋ ಮತ್ತು ಈ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂರು ಸಣ್ಣ ಅವಲಂಬನೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . == ದ್ವೀಪಗಳು == {| class="wikitable sortable" |+'''ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಘಟನೆ''' |- align="center" | colspan="2" |'''ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶ''' | |'''ಪ್ರದೇಶ''' |'''ಜನಸಂಖ್ಯೆ''' | |- align="center" |'''ದೇಶ''' |'''ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶ''' |'''ದ್ವೀಪಗಳು''' |'''(ಕಿಮೀ²)''' |'''( {{Esd|miles de habitantes}} )''' |'''ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ(ಗಳು )'''&nbsp; |- | colspan="6" align="center" |'''''ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು''''' |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Antigua y Barbuda}} ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡಾ |ಆಂಟಿಗುವಾ - ಬಾರ್ಬುಡಾ - ರೆಡೊಂಡಾ | align="right" |{{formatnum:443}} | align="right" |{{Esd|93,77}} |ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Barbados}} ಬಾರ್ಬಡೋಸ್ |— | align="right" |{{formatnum:431}} | align="right" |282.47 (ಸಂಖ್ಯೆ 100.47) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Dominica}} ಡೊಮಿನಿಕಾ |— | align="right" |{{formatnum:754}} | align="right" |66.20 (ಬೆಲೆ 66.20) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Granada}} ಗ್ರೆನೇಡ್ |ಗ್ರಾನಡಾ - ರೊಂಡೆ - ಕ್ಯಾರಿಯಾಕೌ - ಪೆಟೈಟ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ | align="right" |{{formatnum:344}} | align="right" |೧೧೭.೨೧ |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|San Cristóbal y Nieves}} ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೆವಿಸ್ |ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ - ನೆವಿಸ್ | align="right" |{{formatnum:261}} | align="right" |54.34 (ಸಂಖ್ಯೆ 1) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|San Vicente y las Granadinas}} ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೈನ್ಸ್ |ಬಾಲಿಸಿಯಾಕ್ಸ್ — ಬೆಕ್ವಿಯಾ — ಕ್ಯಾನೌನ್ — ಮೇರಿಯೊ — ಮಸ್ಟಿಕ್ — ಪಾಮ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ — ಲಿಟಲ್ ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ — ಟೊಬಾಗೊ ಕೇಸ್ — ಯೂನಿಯನ್ — ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ | align="right" |{{formatnum:389}} | align="right" |100.62 (ಆಂಕೆಲಸ) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Santa Lucía}} ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾ |— | align="right" |{{formatnum:616}} | align="right" |179.74 (ಆಡಿಯೋ) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Trinidad y Tobago}} ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋ |ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ — ಟೊಬಾಗೊ — ಚಾಕಾಚಾಕೇರ್ — ಗ್ಯಾಸ್ಪರ್ ಗ್ರಾಂಡೆ — ಗ್ಯಾಸ್ಪರಿಲೊ — ಇಸ್ಲಾ ಹ್ಯೂವೊಸ್ — ಮೊನೊಸ್ — ಪೆಕ್ವೆನಾ ಟೊಬಾಗೊ | align="right" |{{formatnum:5128}} | align="right" |1368.33 |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- | colspan="6" align="center" |'''''ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು''''' |- valign="top" | rowspan="2" |{{bandera|Estados Unidos}} ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_States_Virgin_Islands.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_States_Virgin_Islands.svg|20x20px]] ಯು.ಎಸ್. ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು |Santo Tomás — San Juan — Santa Cruz — Isla del Agua | align="right" |{{formatnum:352}} | align="right" |104.38 (ಆಂಟೋಗ್ರಾಫಿಕ್) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Puerto_Rico.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Puerto_Rico.svg|20x20px]] ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ( ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊ ) |ಕುಲೆಬ್ರಾ - ವಿಯೆಕ್ಸ್ | align="right" |165 | align="right" |10.04 |ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ |- valign="top" | rowspan="4" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|alt=ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಧ್ವಜ|border|class=notpageimage noviewer|20x20px|Bandera de Francia]]&nbsp;ಫ್ರಾನ್ಸ್ |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Guadeloupe_(local).svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Guadeloupe_(local).svg|20x20px]] ಗ್ವಾಡಾಲುಪೆ |Basse-Terre — La Desirade — Grande-Terre — Petite Terre — Les Saintes — ಮೇರಿ-ಗ್ಯಾಲಂಟೆ | align="right" |{{formatnum:1628}} | align="right" |403.31 (ಸಂ. 403.31) |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Snake_Flag_of_Martinique.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Snake_Flag_of_Martinique.svg|20x20px]] ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ |— | align="right" |{{formatnum:1100}} | align="right" |432.90 (ಆಡಿಯೋ) |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|20x20px]] ಸ್ಯಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ |ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ — ಟಿಂಟಮಾರೆ | align="right" |53 (ಅನುವಾದ) | align="right" |26.13 |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Blason_St_Barthélémy_TOM_entire.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Blason_St_Barth%C3%A9l%C3%A9my_TOM_entire.svg|20x20px]] ಸಂತ ಬಾರ್ತಲೋಮೆವ್ |— | align="right" |{{formatnum:25}} | align="right" |10.97 (ಆಕಾಶ) |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" | rowspan="6" |{{NED}} |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Aruba.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Aruba.svg|20x20px]] ಅರುಬಾ |ಪಾಮ್ ದ್ವೀಪ - ನವೋದಯ ದ್ವೀಪ | align="right" |{{formatnum:193}} | align="right" |108.00 |ಡಚ್, ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೊ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Bonaire.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Bonaire.svg|20x20px]] ಬೊನೈರ್ |ಕ್ಲೈನ್ ​​ಬೊನೈರ್ | align="right" |{{formatnum:288}} | align="right" |೧೩.೩೯ |ಡಚ್, ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೊ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Curaçao.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Cura%C3%A7ao.svg|20x20px]] ಕುರಾಕೊ |ಕ್ಲೈನ್ ​​ಕುರಾಕೊ - ಪೆನ್ಸೊ ದ್ವೀಪ | align="right" |{{formatnum:444}} | align="right" |೧೪೨.೧೮ |ಡಚ್, ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೊ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Saba.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Saba.svg|20x20px]] ಸಬಾ |ಇಸ್ಲಾ ವರ್ಡೆ | align="right" |{{formatnum:13}} | align="right" |೧.೭೪ |ಡಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Eustatius.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Eustatius.svg|20x20px]] ಸಂತ ಯುಸ್ಟೇಸ್ |— | align="right" |{{formatnum:21}} | align="right" |2.89 (ಪುಟ 2.89) |ಡಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Maarten.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Maarten.svg|20x20px]] ಸಿಂಟ್ ಮಾರ್ಟೆನ್ |ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸುವುದು | align="right" |{{formatnum:34}} | align="right" |37.43 |ಡಚ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ |- valign="top" | rowspan="3" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|alt=ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್|border|class=notpageimage noviewer|20x20px|Bandera del Reino Unido]]&nbsp;ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Anguilla.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Anguilla.svg|20x20px]] ಈಲ್ |ಈಲ್ — ಪುಟ್ಟ ಈಲ್ — ನಾಯಿ — ಪುಟ್ಟ ಪೊದೆ — ಮುಳ್ಳು ಪಿಯರ್ — ಸ್ಯಾಂಡಿ — ಪೊದೆ — ಸೀಲ್ — ಸಾಂಬ್ರೆರೊ | align="right" |{{formatnum:91}} | align="right" |13.48 |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_British_Virgin_Islands.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_British_Virgin_Islands.svg|20x20px]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು |ಟೋರ್ಟೋಲಾ - ವರ್ಜಿನ್ ಗೋರ್ಡಾ - ಅನೆಗಾಡಾ - ಜೋಸ್ಟ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೈಕ್ | align="right" |{{formatnum:153}} | align="right" |23.10 |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Montserrat.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Montserrat.svg|20x20px]] ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್ |— | align="right" |{{formatnum:102}} | align="right" |4.82 (ಪುಟ 4.82) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | rowspan="2" | |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Nueva_Esparta.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Nueva_Esparta.svg|20x20px]] ನುವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ ರಾಜ್ಯ |ಮಾರ್ಗರಿಟಾ - ಕೋಚೆ - ಕ್ಯೂಬಾಗುವಾ | align="right" |{{formatnum:1150}} | align="right" |596.84 (ಆಡಿಯೋ) |ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ |- valign="top" |ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಫೆಡರಲ್ ಅವಲಂಬನೆಗಳು |ಲಾಸ್ ಮೊಂಜೆಸ್ - ಲಾಸ್ ಅವೆಸ್ - ಲಾಸ್ ರೋಕ್ಸ್ ( ಗ್ರ್ಯಾನ್ ರೋಕ್ , ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕಿ , ಇಸ್ಲಾ ಲಾರ್ಗಾ , ನಾರ್ಡಿಸ್ಕ್ವಿ , ಮ್ಯಾಡ್ರಿಸ್ಕ್ವಿ , ಕ್ರಾಸ್ಕ್ವಿ , ಕಾಯೊ ಎಸ್ಪೆನ್ಕ್ವಿ , ಕಾಯೊ ಕ್ಯಾರೆನೆರೊ , ಕಾಯೊ ಡಿ ಅಗುವಾ , ಡಾಸ್ ಮೊಸ್ಕ್ವಿಸ್ , ಕಾಯೊ ಸಲ್ - ಕಾಯೊ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ , ಲೊಸ್ರಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಲಾ ಸೋಲಾ - ಲಾ ಟೋರ್ಟುಗಾ ( ಕಾಯೊ ಹೆರಾಡುರಾ - ಇಸ್ಲಾಸ್ ಲಾಸ್ ಟೊರ್ಟುಗುಯಿಲೋಸ್ ) - ಲಾ ಒರ್ಚಿಲಾ - ಲಾ ಬ್ಲಾಂಕ್ವಿಲ್ಲಾ - ಲಾಸ್ ಟೆಸ್ಟಿಗೋಸ್ - ಪಾಟೋಸ್ | align="right" |342 | align="right" |1.50 |ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ |} ==ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ== ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೃಷಿ]] ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯೋಗ. [[ಕಬ್ಬು]], [[ಕಾಫಿ]], ಕೋಕೋ, [[ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು]], [[ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು|ಬಾಳೆಹಣ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ತರಕಾರಿ]]ಗಳು ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್‍ನಲ್ಲಿ [[ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್|ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ]] ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬೇಡೋಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ== [[File:Beach at Hillsborough - panoramio.jpg|thumb|Carriacou, [[Grenada]]]] ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನೀಕ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ==ಜನಾಂಗ== ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಬಹು ಸಂಖ್ಯಾತರು ನೀಗ್ರೋಗಳು. ಬಿಳಿಯರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ==ಸಂಪರ್ಕ== ಕ್ಯಾರಿಬೀ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಸ್ತೆಗಳುಂಟು. ಕತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಾಗಣೆಯ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನ. ಮುಖ್ಯ ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳಿಲ್ಲ. ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ [[ಬಂದರು]]ಗಳಿವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.deepseadrilling.org/78a/volume/dsdp78a_07.pdf The Lesser Antilles Island Arc: Structure And Geogynamic Evolution] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ]] [[ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ಮಾದರಿಗಳು]] dcb4qwhj0p8wx9jh1usc9jcgfb3hva4 1374250 1374249 2026-05-27T10:33:53Z VASANTH S.N. 728 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1374250 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = {{center|Lesser Antilles}}{{center|{{native name|nl|Kleine Antillen}}<br>{{native name|fr|Petites Antilles}}<br>{{native name|pap|Antiyas Minores}}<br>{{native name|es|Antillas Menores}}<br>{{native name|acf|Tibannzil Lézantiy}}}} | official_name = | image_map = File:West Indies - Island Groups.svg | coordinates = {{coord|14|N|61|W|type:islei|display=inline,title}} | map_caption = Location within the Caribbean (black outline) | image_map1 = PAT - Lesser Antilles.gif | mapsize1 = 250px | map_caption1 = Map of the Lesser Antilles | subdivision_type = Region | subdivision_name = [[Caribbean]] | subdivision_type1 = [[Island country|Island States]] | subdivision_name1 = {{Collapsible list |title = 24 |{{Flag|Trinidad and Tobago}} |{{Flag|Antigua and Barbuda}} |''{{Flag|Aruba}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |{{Flag|Barbados}} |''{{Flag|Bonaire}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |''{{Flag|British Virgin Islands}}'' (''UK'') |''{{Flag|Curaçao}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |{{Flag|Dominica}} |{{GRD}} |''{{Flag|Federal Dependencies of Venezuela}}'' (''[[Venezuela|VE]]'') |''{{flag|Guadeloupe|local}}'' (''[[France|FR]]'') |''{{flag|Martinique|territorial}}'' (''[[France|FR]]'') |''{{Flag|Montserrat}}'' (''UK'') |''{{Flag|Nueva Esparta}}'' (''[[Venezuela|VE]]'') |''{{Flag|Saba}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |''{{flag|Saint Barthélemy|local}}'' (''[[France|FR]]'') |{{Flag|Saint Kitts and Nevis}} |{{Flag|Saint Lucia}} |''{{Flag|Saint Martin}}'' (''[[France|FR]]'') |{{Flag|Saint Vincent and the Grenadines }} |''{{Flag|Sint Eustatius}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |''{{flag|Sint Maarten}}'' (''[[Kingdom of the Netherlands|NL]]'') |{{flagicon|Culebra, Puerto Rico}}/{{flagicon|Vieques}} ''[[Spanish Virgin Islands]]'' (''[[Puerto Rico|PR]]'') |''{{Flag|Anguilla}}'' (''UK'') |''{{VIR}}'' (''US'') }} | admin_center_type = | other_name = | settlement_type = [[Caribbean|Region]] | area_magnitude = | area_footnotes = | area_total_km2 = 14,364 | population_as_of = 2009 | population_footnotes = | population_note = | population_total = 3,949,250 | population_density_km2 = 274.9 | population_demonym = Lesser Antillean | timezone = [[Atlantic Standard Time Zone|AST]] | utc_offset = −4 | timezone_DST = ADT | utc_offset_DST = −3 }} ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮದ '''ಲೆಸರ್ ಆಂಟಿಲಿಸ್''' ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾರಿಬೀ ದ್ವೀಪಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ವಿರಳವಾಗಿ ಇಡೀ [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್]] ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮವನ್ನೇ ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುವುದೂ ಇದೆ. ಇದನ್ನು [[ಯುರೋಪ್|ಐರೋಪ್ಯ]]ರು ಕಂಡುಹಿಡಿದಾಗ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಕ್ಯಾರಿಬ್ ಜನರಿಂದಾಗಿ ಈ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾರಿಬೀ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]], [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್]], [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]], [[ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್‍ಲೆಂಡ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ|ವೆನಿಜುವೆಲಾ]] ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ದ್ವೀಪಗಳು ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ==ಹರಡುವಿಕೆ== ಈ ದ್ವೀಪಸಮೂಹ ಒಂದು ಸರಪಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಟೊ ರೀಕೊದಿಂದ ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಉತ್ತರತೀರದ ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಈ ಸ್ತೋಮದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲೀವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಲೀವರ್ಸ್ ವಿಂಡ್‍ವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳು|ಲೀವರ್ಸ್ ವಿಂಡ್‍ವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳೂ]] ಇವೆ. ಗ್ವಾಡಲೂಪ್, ಮಾರ್ಟಿನೀಕ್, [[ಬಾರ್ಬಡೋಸ್|ಬಾರ್ಬೇಡೋಸ್]], [[ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬೆಗೊ|ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್]] ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋ ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ದ್ವೀಪಗಳು. ==ರಚನೆ== ಕ್ಯಾರೀಬೀ ದ್ವೀಪಗಳು [[ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ]]ಗಳಿಂದಾಗಿದ್ದು ಬೆಟ್ಟಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಮೇ 1902ರಲ್ಲಿ [[ಗ್ವಾಡಲೂಪ್]] ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನೀಕ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಂತ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಅಪಾರ ಹಾನಿಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದುವು. ==ಹವಾಗುಣ== ಇಲ್ಲಿಯದು ಉಷ್ಣವಲಯದ [[ವಾಯುಗುಣ]]. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಮುದ್ರಗಳ [[ಉಷ್ಣ ಪ್ರವಾಹ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರುತಗಳು ಇಲ್ಲಿಯ ವಾಯುಗುಣದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪದೇ ಪದೇ ಬೀಸುವ [[ಚಂಡಮಾರುತ]]ಗಳ ಹಾವಳಿ ವಿಪರೀತ. ಮಳೆಯ ಪರಿಮಾಣ ದ್ವೀಪದಿಂದ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವುದುಂಟು. ==ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು== ಇಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸಸ್ಯಗಳಿವೆ. [[ಮಹಾಗನಿ]] ಮತ್ತು ಸಿಡಾರ್ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮರಗಳು. [[ಜಿಂಕೆ]], [[ಕೋತಿ|ಕಪಿ]], [[ಕತ್ತೆ]], [[ಉರಗ]]ವರ್ಗದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, [[ಆಮೆ]], [[ಹಾವು]] ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಅನೇಕ ಬಗೆಯ [[ಮೀನು]]ಗಳೂ ಉಂಟು. == ಇತಿಹಾಸ == [[File:Rigobert-Bonne-Atlas-de-toutes-les-parties-connues-du-globe-terrestre MG 0018.tif|thumb|200px|A map of the Lesser Antilles, 1780]] ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್ ಆಗಮನದೊಂದಿಗೆ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಜನರು . 1493 ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ , ಕೊಲಂಬಸ್ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪಿದನು, ಅಲ್ಲಿ ಅವನು ನೌಕಾಯಾನ ಮಾಡಿ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಈ ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೊದಲ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಲಾ ಡೆಸೀಡಾ (ದಿ ಡಿಸೈರ್ಡ್ ಒನ್ ) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು. ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಜನರು ಡೊಮಿನಿಕಾ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರು ಮೇರಿ-ಗ್ಯಾಲೆಂಟೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು . ನಂತರ ಅವರು ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ ದ್ವೀಪದ ಬಳಿ ಲಂಗರು ಹಾಕಿದರು. ನಂತರ, ಅವರು ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್, ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ತರುವಾಯ, ಅವರು ಹನ್ನೊಂದು ಸಾವಿರ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ದ್ವೀಪಸಮೂಹವನ್ನು ದಾಟಿದರು. ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶದವರು, ಫ್ರೆಂಚ್, ಡಚ್, ಡೇನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪಗಳ ಮೇಲೆ ಹೋರಾಡಿದರು. ಪಿಯರೆ ಬೆಲೈನ್ ಡಿ'ಎಸ್ನಂಬುಕ್ ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಸಾಹಸಿಗರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರು 1635 ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಶಾಶ್ವತ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತು ಸೇಂಟ್-ಪಿಯರೆ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು . ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಆಶಯದೊಂದಿಗೆ ಬೆಲೈನ್ 1625 ರಲ್ಲಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. 1626 ರಲ್ಲಿ, ಪಿಯರೆ ಬೆಲೈನ್ ಡಿ'ಎಸ್ನಂಬುಕ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಾರರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದರು. 1493 ರಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಸ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ಅನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಸ್ಪೇನ್ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್ ಜೂನ್ 15, 1502 ರಂದು, ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಸಾಗರ ಪ್ರಯಾಣವಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರುತಗಳೊಂದಿಗೆ 21 ದಿನಗಳ ದಾಟುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಬಂದಿಳಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15, 1635 ರಂದು, ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗವರ್ನರ್ ಪಿಯರೆ ಬೆಲೈನ್ ಡಿ'ಎಸ್ನಾಂಬುಕ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಿಂದ ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ 80–150 ಫ್ರೆಂಚ್ ವಸಾಹತುಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ರಾಜ ಲೂಯಿಸ್ XIII ಮತ್ತು "ಕಂಪಗ್ನಿ ಡೆಸ್ ಐಲ್ಸ್ ಡಿ ಎಲ್'ಅಮೆರಿಕ್" (ಅಮೆರಿಕದ ದ್ವೀಪಗಳ ಕಂಪನಿ) ಗಾಗಿ ಡಿ'ಎಸ್ನಾಂಬುಕ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ಅನ್ನು ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಇಂದಿನ ವೆನೆಜುವೆಲಾದಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗರಿಟಾ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1498 ರಂದು ಕೊಲಂಬಸ್ ತನ್ನ ಮೂರನೇ ಸಮುದ್ರಯಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು . ಆ ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ , ಅಡ್ಮಿರಲ್ ವೆನೆಜುವೆಲಾ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಸಹ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು . ಆ ಆಗಸ್ಟ್ ದಿನದಂದು, ಕೊಲಂಬಸ್ ಮೂರು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಣ್ಣ, ತಗ್ಗು ಮತ್ತು ಶುಷ್ಕ (ಇಂದಿನ ಕೋಚೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯೂಬಗುವಾ). ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ( ಇಂದಿನ ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ ) 16 ನೇ {{siglo|XVI||s}} ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಜನರು ರಚಿಸಿದರು , ಸ್ಯಾನ್ ಜೋಸ್ ಡಿ ಒರುನಾ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ , ಫೆಬ್ರವರಿ 1797 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು . 1802 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಪೇನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. 1917 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡ್ಯಾನಿಶ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು . ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳಾದವು ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾಗೆ ಸೇರಿದ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ನ್ಯೂವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಅವಲಂಬನೆಗಳು (1938). 1986 ರಲ್ಲಿ, ಅರುಬಾ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನೊಳಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತ ದೇಶವಾಯಿತು, ಮತ್ತು 2010 ರಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ವಿಸರ್ಜಿಸಿ ಸಣ್ಣ ಘಟಕಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಜುಲೈ 18, 1995 ರಂದು, ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್ ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು. ಪೈರೋಕ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಹರಿವುಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಹರ್‌ಗಳು ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್‌ನ ಜಾರ್ಜಿಯನ್ ಯುಗದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಪ್ಲೈಮೌತ್ ಅನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು . ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದ್ವೀಪದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಜನರು 1995 ಮತ್ತು 2000 ರ ನಡುವೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1,200 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನರಿಗೆ ಇಳಿಯಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ಎರಡು ಅಧಿಕೃತ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಇಲಾಖೆಗಳು ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್. ಹಿಂದೆ ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಇಲಾಖೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟೆನ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ತೆಲೆಮಿ, 2007 ರಿಂದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == [[File:Dominica 053.jpg|upright=1.15|thumb|The southern tip of [[Dominica]]]] * ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರ ಲಾ ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ (1467 ಮೀ), ಇದು ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ದ್ವೀಪಸಮೂಹದಲ್ಲಿರುವ ಬಾಸ್-ಟೆರ್ರೆ&nbsp; ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿದೆ . * ಆಳವಾದ ಸಾಗರ ಕಂದಕವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ (-8800 ಮೀ) ನಲ್ಲಿದೆ &nbsp;ಮತ್ತು ಇದು ಯುಎಸ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಕಂದಕವಾಗಿದೆ . * ಇದು &nbsp;14,307 km² ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎರಡು ದೇಶಗಳ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ : 5,100 km² ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ, ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ (ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ ಇಲಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ಥೆಲೆಮಿಯ ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ) 2,800 km² ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ೨೦೦೬ ರ ಪ್ರಕಾರ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು ೩,೯೭೦,೦೦೦ &nbsp;ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದು , ಅವರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋದಲ್ಲಿ (೧.೩೬ ಮಿಲಿಯನ್) ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾದ ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್, ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್, ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಬಾರ್ಥೆಲೆಮಿಯಲ್ಲಿ (೮೦೦,೦೦೦) ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ನ್ಯೂಯೆವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ&nbsp; ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪೦೦,೦೦೦ ಜನರು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ . * ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹದಿಮೂರು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದೆ: 8 ದೇಶಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಇವೆ (ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡಾ, ಬಾರ್ಬಡೋಸ್, ಡೊಮಿನಿಕಾ, ಗ್ರೆನಡಾ, ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೆವಿಸ್, ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೈನ್ಸ್, ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾ, ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ) ಮತ್ತು 5 ಇತರ ದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಹೊರಗೆ ಇವೆ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್, ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾ). [[File:Pigeon Point beach.jpg|thumb|Pigeon Point, [[Trinidad and Tobago]]]] === ಭೂವಿಜ್ಞಾನ === ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಸರಿಸುಮಾರು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಬಂಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ . ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ನ ಸಾಗರ ಹೊರಪದರದ ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅನೇಕ ದ್ವೀಪಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು . ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಮತ್ತು ಭೂಕಂಪನ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ . ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕರಾವಳಿಯ ಆಚೆಗಿನ ದ್ವೀಪಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ಲೇಟ್ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ , ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಜಾರುವ ಚಲನೆಯಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಸಂಕೋಚನ ಘಟಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ದ್ವೀಪ ಚಾಪವು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಗ್ರೆನಡಾದಿಂದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಅಂಗುಯಿಲಾವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಬ್ರೆರೊ ದ್ವೀಪವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಗ್ರೇಟರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರೆ , ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ವೀಪ ಚಾಪದ ಅವಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಲೀವರ್ಡ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಕೂಡ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ದ್ವೀಪ ಚಾಪವಾಗಿದೆ. ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಈ ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ವಲಯವು ಶಿಲಾಪಾಕ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ , ಇದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಸ್ಫೋಟಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್, ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡಾದಂತಹ ದ್ವೀಪಗಳು ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸೌಫ್ರಿಯೆರ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯು ಅದರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ದ್ವೀಪಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲು ದ್ವೀಪಗಳು ಸಹ ಸೇರಿವೆ , ಇವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಹವಳದ ಬಂಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರದ ಕೆಸರುಗಳ ಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಬಾರ್ಬಡೋಸ್‌ನಂತಹ ಈ ದ್ವೀಪಗಳು ಯಾವುದೇ ಸಕ್ರಿಯ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವು ಭೌಗೋಳಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿವೆ, ಹಿಂದಿನ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಕೆಸರಿನ ಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಈ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸವೆತಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಸ್ಟ್ ರಚನೆಗಳಾಗಿ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭೂವಿಜ್ಞಾನವು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೋಷಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ , ಇದು ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಕಂಪನ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳ ನಿರಂತರ ಚಲನೆ ಮತ್ತು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಭೂಕಂಪಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಭೂಕಂಪನ ಘಟನೆಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸುನಾಮಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು . [[File:Beach at the Anse de Grande Saline on St. Barthelemy, French West Indies - panoramio.jpg|thumb|Beach at the Anse de Grande Saline on [[Saint Barthélemy]], [[French Antilles]]]] ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಸೆಡಿಮೆಂಟರಿ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳು ಕ್ರಿಟೇಶಿಯಸ್‌ನಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ವಿವಿಧ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅವಧಿಗಳ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ಯಾಲಿಯೊಪರಿಸರ, ಪ್ಯಾಲಿಯೊಕ್ಲೈಮೇಟ್ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ವಿಕಸನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳ ಪರಿಶೋಧನೆಯು ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಸಹ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ತೈಲ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಸಬ್ಡಕ್ಷನ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಭೂಖಂಡದ ಹೊರಪದರದ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಶಿಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮ್ಯಾಗ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಆಂಡಿಸೈಟ್ ಮತ್ತು ಬಸಾಲ್ಟ್‌ನಂತಹ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಇವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಚಾಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಆದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಟೆಕ್ಟೋನಿಕ್ ಪರಿಸರದಿಂದಾಗಿ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಬಂಡೆಗಳು ಭೂಮಿಯ ನಿಲುವಂಗಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಳನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಈ ದ್ವೀಪಗಳ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಭೂಶಾಖದ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಮತ್ತೊಂದು ಅಂಶವಾಗಿದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ಅಥವಾ ಅಳಿದುಳಿದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಭೂಮಿಯ ಆಂತರಿಕ ಶಾಖವನ್ನು ಭೂಶಾಖದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು , ಇದು ಸುಸ್ಥಿರ ಇಂಧನ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಡೊಮಿನಿಕಾ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾದಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಇಂಧನಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಭೂಶಾಖದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿವೆ ಅಥವಾ ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿವೆ. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಮತ್ತು ಸವೆತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಭೂರೂಪಶಾಸ್ತ್ರವು ಪರ್ವತಗಳು, ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಭೂದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ . ಈ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯು ಈ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾನವ ವಾಸಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಲ್ಲದೆ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ , ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಅನ್ನು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಒಂದು ತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. [[File:Gran roque.jpg|thumb|[[Los Roques archipelago]], [[Federal Dependencies of Venezuela|Federal Dependencies]] of Venezuela in the [[Leeward Antilles]]]] === ಹವಾಮಾನ === ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನವು ವರ್ಷವಿಡೀ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರುತಗಳಿಂದ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿ ಹದಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ . ಈ ಗಾಳಿಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ಮೇಲೆ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ, ಹವಾಮಾನವು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೆಚ್ಚಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ತಂಪಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಋತುಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು: * ಶೀತ, ಶುಷ್ಕ ಕಾಲ (ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಜೂನ್). * ಆರ್ದ್ರ ಮತ್ತು ಬಿಸಿ ಋತು (ಜೂನ್-ಡಿಸೆಂಬರ್). === ಪ್ರಾಣಿಸಂಕುಲ === ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವನ್ನು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ದ್ವೀಪಗಳ ಸರಪಳಿಯಾದ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಕ ವಿಕಸನೀಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ , ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಘಟನೆಗಳಿಂದಾಗಿ, ಆದರೆ ವಿಕಸನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಯಾದೃಚ್ಛಿಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ವಿಕಾಸವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. (ಈ ಖಾತೆಯು ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋದಂತಹ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ, ಅವು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ನಿಜವಾದ ಆಂಟಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉಪವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ .) ಬಾವಲಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಬಿನ್ಸನ್‌ನ ಒಪೊಸಮ್ (ಎರಡನೆಯದು ಗ್ರೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಭೂ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಮಾನವ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಮತ್ತು ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಜಾತಿಗಳ ಅಲೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ನಾಮವಾಗಿವೆ . ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ದಾಖಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಳಪೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬಹುತೇಕ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕನಿಷ್ಠ ಹತ್ತು ಜಾತಿಯ ದಂಶಕಗಳು ಇದ್ದವು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದ ಮನಾಟಿ ಮತ್ತು ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಮಾಂಕ್ ಸೀಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಅಳಿದುಳಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಸ್ತನಿಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಜಾತಿಗಳಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು (ಅಗೌಟಿಯ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಉಪಜಾತಿಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪೊಸಮ್ , ಒಂಬತ್ತು-ಪಟ್ಟೆಗಳ ಆರ್ಮಡಿಲೊ ) ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಪೂರ್ವದ ಪರಿಚಯಗಳು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ; ಇತರವುಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನವು. ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಭಾರತೀಯ ಮುಂಗುಸಿ ಇದೆ, ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಅಳಿವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಬಾವಲಿಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂಬತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಫನಲ್-ಇಯರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಟ್ (ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಭಜನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಈಗ ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಮರದ ಬ್ಯಾಟ್ (ಗ್ರೆನಡಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬಡೋಸ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಆಂಟಿಲಿಯನ್ ಹಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಟ್ (ಗ್ರೆನಡಾ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ; ಬೇರೆಡೆ ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ), ಉದ್ದ ನಾಲಿಗೆಯ ದ್ವೀಪ ಬ್ಯಾಟ್ (ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣಿನ ಬ್ಯಾಟ್ ( ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ , ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ); ಏಂಜಲ್‌ನ ಹಳದಿ-ಭುಜದ ಬ್ಯಾಟ್ (ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್, ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್, ಡೊಮಿನಿಕಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ); ಪಾಲ್ಸನ್‌ನ ಹಳದಿ-ಭುಜದ ಬ್ಯಾಟ್ (ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡಾಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ); ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಕಂದು ಬ್ಯಾಟ್ (ಒಂದೇ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ''ಮಯೋಟಿಸ್ ಡೊಮಿನಿಕಾನಾ'' (ಗ್ವಾಡೆಲೋಪ್ ಮತ್ತು ಡೊಮಿನಿಕಾಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ), ಶ್ವಾರ್ಟ್ಜ್‌ನ ಮಯೋಟಿಸ್ ( ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ ), ಮತ್ತು ''ಮಯೋಟಿಸ್ ನೈಕ್ಟರ್ ಸೇರಿವೆ.'' ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನೀರಿನಲ್ಲಿ 26 ಜಾತಿಯ ಸೆಟಾಸಿಯನ್‌ಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ಯಾಂಟ್ರೊಪಿಕಲ್ ಸ್ಪಾಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೇಜರ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳು, ಕಲ್ಲಂಗಡಿ ತಲೆಯ ತಿಮಿಂಗಿಲ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗಿಂತ ಇಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವುದು ಸುಲಭ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ನೀರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಬಯಸಿದರೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೊ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ , ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶವೆಂದರೆ ಡಚ್ ದ್ವೀಪವಾದ ಸಬಾ , ಕೇವಲ 2,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಪಂಗಡಗಳ ನಡುವೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಯಹೂದಿಗಳ ಗಣನೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರೂ ಇದ್ದಾರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ವಸಾಹತುಗಳು ಅಥವಾ ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ. ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ , ಫ್ರೆಂಚ್ , ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ , ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೋ ಮತ್ತು ಡಚ್ . ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಣ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆಗಿದೆ, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅನ್ನು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ( ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊದ ಭಾಗ ) ಮತ್ತು ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಎರಡು ಫೆಡರಲ್ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ ( ಫೆಡರಲ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸೀಸ್ ಮತ್ತು ನುವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ ಸ್ಟೇಟ್ ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಅವಲಂಬನೆಗಳಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ , ಅರುಬಾ , ಕುರಾಕಾವೊ ಮತ್ತು ಬೊನೈರ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೋ ಮತ್ತು ಈ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಮೂರು ಸಣ್ಣ ಅವಲಂಬನೆಗಳಲ್ಲಿ ಡಚ್ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . == ದ್ವೀಪಗಳು == {| class="wikitable sortable" |+'''ಲೆಸ್ಸರ್ ಆಂಟಿಲೀಸ್‌ನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಘಟನೆ''' |- align="center" | colspan="2" |'''ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶ''' | |'''ಪ್ರದೇಶ''' |'''ಜನಸಂಖ್ಯೆ''' | |- align="center" |'''ದೇಶ''' |'''ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶ''' |'''ದ್ವೀಪಗಳು''' |'''(ಕಿಮೀ²)''' |'''( {{Esd|miles de habitantes}} )''' |'''ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ(ಗಳು )'''&nbsp; |- | colspan="6" align="center" |'''''ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು''''' |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Antigua y Barbuda}} ಆಂಟಿಗುವಾ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬುಡಾ |ಆಂಟಿಗುವಾ - ಬಾರ್ಬುಡಾ - ರೆಡೊಂಡಾ | align="right" |{{formatnum:443}} | align="right" |{{Esd|93,77}} |ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Barbados}} ಬಾರ್ಬಡೋಸ್ |— | align="right" |{{formatnum:431}} | align="right" |282.47 (ಸಂಖ್ಯೆ 100.47) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Dominica}} ಡೊಮಿನಿಕಾ |— | align="right" |{{formatnum:754}} | align="right" |66.20 (ಬೆಲೆ 66.20) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Granada}} ಗ್ರೆನೇಡ್ |ಗ್ರಾನಡಾ - ರೊಂಡೆ - ಕ್ಯಾರಿಯಾಕೌ - ಪೆಟೈಟ್ ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ | align="right" |{{formatnum:344}} | align="right" |೧೧೭.೨೧ |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|San Cristóbal y Nieves}} ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ನೆವಿಸ್ |ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ - ನೆವಿಸ್ | align="right" |{{formatnum:261}} | align="right" |54.34 (ಸಂಖ್ಯೆ 1) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|San Vicente y las Granadinas}} ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನಡೈನ್ಸ್ |ಬಾಲಿಸಿಯಾಕ್ಸ್ — ಬೆಕ್ವಿಯಾ — ಕ್ಯಾನೌನ್ — ಮೇರಿಯೊ — ಮಸ್ಟಿಕ್ — ಪಾಮ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ — ಲಿಟಲ್ ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ — ಟೊಬಾಗೊ ಕೇಸ್ — ಯೂನಿಯನ್ — ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ | align="right" |{{formatnum:389}} | align="right" |100.62 (ಆಂಕೆಲಸ) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Santa Lucía}} ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾ |— | align="right" |{{formatnum:616}} | align="right" |179.74 (ಆಡಿಯೋ) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | colspan="2" |{{bandera|Trinidad y Tobago}} ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಟೊಬಾಗೋ |ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ — ಟೊಬಾಗೊ — ಚಾಕಾಚಾಕೇರ್ — ಗ್ಯಾಸ್ಪರ್ ಗ್ರಾಂಡೆ — ಗ್ಯಾಸ್ಪರಿಲೊ — ಇಸ್ಲಾ ಹ್ಯೂವೊಸ್ — ಮೊನೊಸ್ — ಪೆಕ್ವೆನಾ ಟೊಬಾಗೊ | align="right" |{{formatnum:5128}} | align="right" |1368.33 |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- | colspan="6" align="center" |'''''ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು''''' |- valign="top" | rowspan="2" |{{bandera|Estados Unidos}} ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_States_Virgin_Islands.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_States_Virgin_Islands.svg|20x20px]] ಯು.ಎಸ್. ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು |Santo Tomás — San Juan — Santa Cruz — Isla del Agua | align="right" |{{formatnum:352}} | align="right" |104.38 (ಆಂಟೋಗ್ರಾಫಿಕ್) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Puerto_Rico.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Puerto_Rico.svg|20x20px]] ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು ( ಪೋರ್ಟೊ ರಿಕೊ ) |ಕುಲೆಬ್ರಾ - ವಿಯೆಕ್ಸ್ | align="right" |165 | align="right" |10.04 |ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ |- valign="top" | rowspan="4" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|alt=ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಧ್ವಜ|border|class=notpageimage noviewer|20x20px|Bandera de Francia]]&nbsp;ಫ್ರಾನ್ಸ್ |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Guadeloupe_(local).svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Guadeloupe_(local).svg|20x20px]] ಗ್ವಾಡಾಲುಪೆ |Basse-Terre — La Desirade — Grande-Terre — Petite Terre — Les Saintes — ಮೇರಿ-ಗ್ಯಾಲಂಟೆ | align="right" |{{formatnum:1628}} | align="right" |403.31 (ಸಂ. 403.31) |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Snake_Flag_of_Martinique.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Snake_Flag_of_Martinique.svg|20x20px]] ಮಾರ್ಟಿನಿಕ್ |— | align="right" |{{formatnum:1100}} | align="right" |432.90 (ಆಡಿಯೋ) |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_France.svg|20x20px]] ಸ್ಯಾನ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ |ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ — ಟಿಂಟಮಾರೆ | align="right" |53 (ಅನುವಾದ) | align="right" |26.13 |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Blason_St_Barthélémy_TOM_entire.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Blason_St_Barth%C3%A9l%C3%A9my_TOM_entire.svg|20x20px]] ಸಂತ ಬಾರ್ತಲೋಮೆವ್ |— | align="right" |{{formatnum:25}} | align="right" |10.97 (ಆಕಾಶ) |ಫ್ರೆಂಚ್ |- valign="top" | rowspan="6" |{{NED}} |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Aruba.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Aruba.svg|20x20px]] ಅರುಬಾ |ಪಾಮ್ ದ್ವೀಪ - ನವೋದಯ ದ್ವೀಪ | align="right" |{{formatnum:193}} | align="right" |108.00 |ಡಚ್, ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೊ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Bonaire.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Bonaire.svg|20x20px]] ಬೊನೈರ್ |ಕ್ಲೈನ್ ​​ಬೊನೈರ್ | align="right" |{{formatnum:288}} | align="right" |೧೩.೩೯ |ಡಚ್, ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೊ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Curaçao.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Cura%C3%A7ao.svg|20x20px]] ಕುರಾಕೊ |ಕ್ಲೈನ್ ​​ಕುರಾಕೊ - ಪೆನ್ಸೊ ದ್ವೀಪ | align="right" |{{formatnum:444}} | align="right" |೧೪೨.೧೮ |ಡಚ್, ಪಾಪಿಯಮೆಂಟೊ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Saba.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Saba.svg|20x20px]] ಸಬಾ |ಇಸ್ಲಾ ವರ್ಡೆ | align="right" |{{formatnum:13}} | align="right" |೧.೭೪ |ಡಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Eustatius.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Eustatius.svg|20x20px]] ಸಂತ ಯುಸ್ಟೇಸ್ |— | align="right" |{{formatnum:21}} | align="right" |2.89 (ಪುಟ 2.89) |ಡಚ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Maarten.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Sint_Maarten.svg|20x20px]] ಸಿಂಟ್ ಮಾರ್ಟೆನ್ |ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಸಮೀಪಿಸುವುದು | align="right" |{{formatnum:34}} | align="right" |37.43 |ಡಚ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ |- valign="top" | rowspan="3" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|alt=ಯೂನಿಯನ್ ಜ್ಯಾಕ್|border|class=notpageimage noviewer|20x20px|Bandera del Reino Unido]]&nbsp;ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Anguilla.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Anguilla.svg|20x20px]] ಈಲ್ |ಈಲ್ — ಪುಟ್ಟ ಈಲ್ — ನಾಯಿ — ಪುಟ್ಟ ಪೊದೆ — ಮುಳ್ಳು ಪಿಯರ್ — ಸ್ಯಾಂಡಿ — ಪೊದೆ — ಸೀಲ್ — ಸಾಂಬ್ರೆರೊ | align="right" |{{formatnum:91}} | align="right" |13.48 |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_British_Virgin_Islands.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_the_British_Virgin_Islands.svg|20x20px]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪಗಳು |ಟೋರ್ಟೋಲಾ - ವರ್ಜಿನ್ ಗೋರ್ಡಾ - ಅನೆಗಾಡಾ - ಜೋಸ್ಟ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೈಕ್ | align="right" |{{formatnum:153}} | align="right" |23.10 |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Montserrat.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Montserrat.svg|20x20px]] ಮಾಂಟ್ಸೆರಾಟ್ |— | align="right" |{{formatnum:102}} | align="right" |4.82 (ಪುಟ 4.82) |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |- valign="top" | rowspan="2" | |[[//es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Nueva_Esparta.svg|link=https://es.wikipedia.org/wiki/Archivo:Flag_of_Nueva_Esparta.svg|20x20px]] ನುವಾ ಎಸ್ಪಾರ್ಟಾ ರಾಜ್ಯ |ಮಾರ್ಗರಿಟಾ - ಕೋಚೆ - ಕ್ಯೂಬಾಗುವಾ | align="right" |{{formatnum:1150}} | align="right" |596.84 (ಆಡಿಯೋ) |ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ |- valign="top" |ವೆನೆಜುವೆಲಾದ ಫೆಡರಲ್ ಅವಲಂಬನೆಗಳು |ಲಾಸ್ ಮೊಂಜೆಸ್ - ಲಾಸ್ ಅವೆಸ್ - ಲಾಸ್ ರೋಕ್ಸ್ ( ಗ್ರ್ಯಾನ್ ರೋಕ್ , ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕಿ , ಇಸ್ಲಾ ಲಾರ್ಗಾ , ನಾರ್ಡಿಸ್ಕ್ವಿ , ಮ್ಯಾಡ್ರಿಸ್ಕ್ವಿ , ಕ್ರಾಸ್ಕ್ವಿ , ಕಾಯೊ ಎಸ್ಪೆನ್ಕ್ವಿ , ಕಾಯೊ ಕ್ಯಾರೆನೆರೊ , ಕಾಯೊ ಡಿ ಅಗುವಾ , ಡಾಸ್ ಮೊಸ್ಕ್ವಿಸ್ , ಕಾಯೊ ಸಲ್ - ಕಾಯೊ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ , ಲೊಸ್ರಾ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಲಾ ಸೋಲಾ - ಲಾ ಟೋರ್ಟುಗಾ ( ಕಾಯೊ ಹೆರಾಡುರಾ - ಇಸ್ಲಾಸ್ ಲಾಸ್ ಟೊರ್ಟುಗುಯಿಲೋಸ್ ) - ಲಾ ಒರ್ಚಿಲಾ - ಲಾ ಬ್ಲಾಂಕ್ವಿಲ್ಲಾ - ಲಾಸ್ ಟೆಸ್ಟಿಗೋಸ್ - ಪಾಟೋಸ್ | align="right" |342 | align="right" |1.50 |ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ |} ==ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ== ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೃಷಿ]] ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯೋಗ. [[ಕಬ್ಬು]], [[ಕಾಫಿ]], ಕೋಕೋ, [[ಹೊಗೆಸೊಪ್ಪು]], [[ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು|ಬಾಳೆಹಣ್ಣು]] ಮತ್ತು [[ತರಕಾರಿ]]ಗಳು ಇಲ್ಲಿಯ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು. ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್‍ನಲ್ಲಿ [[ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್|ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ]] ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬೇಡೋಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ== [[File:Beach at Hillsborough - panoramio.jpg|thumb|Carriacou, [[Grenada]]]] ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನೀಕ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕಡ್ಡಾಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ==ಜನಾಂಗ== ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಬಹು ಸಂಖ್ಯಾತರು ನೀಗ್ರೋಗಳು. ಬಿಳಿಯರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ==ಸಂಪರ್ಕ== ಕ್ಯಾರಿಬೀ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಸ್ತೆಗಳುಂಟು. ಕತ್ತೆ ಇಲ್ಲಿ ಸಾಗಣೆಯ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನ. ಮುಖ್ಯ ವಾಯುಮಾರ್ಗಗಳಿಲ್ಲ. ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ [[ಬಂದರು]]ಗಳಿವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.deepseadrilling.org/78a/volume/dsdp78a_07.pdf The Lesser Antilles Island Arc: Structure And Geogynamic Evolution] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾರಿಬೀ ದ್ವೀಪಗಳು}}} [[ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ]] [[ವರ್ಗ:ಭೂಗೋಳ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ಮಾದರಿಗಳು]] p4vup8mepy87iwlw4jdxp7doeyslabg