ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 939 1374494 1356935 2026-06-01T05:05:31Z ~2026-32502-58 99774 ಠಾಕೂರ್ ಪದ ತಪ್ಪಾಗಿ ರಾಕೂರ್ ಎಂದಾಗಿತ್ತು 1374494 wikitext text/x-wiki {{Infobox anthem | title = {{lang|bn|italic=no|Jana Gana Mana}} | english_title = "Thou Art the Ruler of the Minds of All People" | image = Jana Gana Mana sheet music.jpg | caption = Sheet music for "Jana Gana Mana" | prefix = National | country = [[India]] | author = [[Rabindranath Tagore]] | composer = [[Rabindranath Tagore]] | lyrics_date = {{Plainlist|11 December 1911}} | music_date = {{Plainlist|11 December 1911}} | adopted = 24 January 1950 | sound = Jana Gana Mana instrumental.ogg | sound_title = Instrumental version of Jana Gana Mana played by the US Navy (circa 1983) }} '''ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ''' - ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಕವಿ [[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್]] ಬರೆದ ಗೀತೆ. ಅವರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಮಿಶ್ರಿತ ಬಂಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ [https://en.wikipedia.org/wiki/Bharot_Bhagyo_Bidhata ಬ್ರಹ್ಮೋ ಮಂತ್ರ] ದ ಮೊದಲ ೫ ಪ್ಯಾರಾಗಳನ್ನೇ ನಾವೀಗ ಹಾಡುತ್ತಿರುವುದು.ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ಜನವರಿ ೨೪, ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರಕಾರವು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಗೀತ ಅಳವಡಿಸಿದ್ದು ರಾಮ್ ಸಿಂಗ್ ಠಾಕೂರ್<ref>{{Cite web |last=Mani |first=Jyoti Thapa |date=2018-01-26 |title=Capt. Ram Singh Thakuri - A Gorkha Icon |url=https://thedarjeelingchronicle.com/special-article-capt-ram-singh-thakuri/ |access-date=2025-12-18 |website=The Darjeeling Chronicle |language=en-GB}}</ref>. ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು [[ರಾಷ್ಟ್ರ ಧ್ವಜ]]ವನ್ನು ಹಾರಿಸಿದ ನಂತರ ೫೨ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿಗೆ ಮೀರದಂತೆ ಹಾಡಿ ಮುಗಿಸಬೇಕು. ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಹಾಡುವಾಗ ಎಲ್ಲರೂ ಎದ್ದು ನಿಂತು ಭಾರತ ಮಾತೆಗೆ ವಂದಿಸಬೇಕು. ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಹಾಡುವುದನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿದರೆ ನಮ್ಮ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ "ಜನ ಗಣ ಮನ" ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಈ ಮುಂದಿನಂತಿದೆ: {| !ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ "ಜನ ಗಣ ಮನ" !ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಭಾವಾನುವಾದ ! ! |- |ಜನಗಣಮನ-ಅಧಿನಾಯಕ ಜಯ ಹೇ ಭಾರತಭಾಗ್ಯವಿಧಾತಾ! ಪಂಜಾಬ ಸಿಂಧು ಗುಜರಾತ ಮರಾಠಾ ದ್ರಾವಿಡ ಉತ್ಕಲ ವಂಗ ವಿಂಧ್ಯ ಹಿಮಾಚಲ ಯಮುನಾ ಗಂಗಾ ಉಚ್ಛಲಜಲಧಿತರಂಗ ತವ ಶುಭ ನಾಮೇ ಜಾಗೇ, ತವ ಶುಭ ಆಶಿಷ ಮಾಗೇ, ಗಾಹೇ ತವ ಜಯಗಾಥಾ. ಜನಗಣಮಂಗಳದಾಯಕ ಜಯ ಹೇ ಭಾರತಭಾಗ್ಯವಿಧಾತಾ! ಜಯ ಹೇ, ಜಯ ಹೇ, ಜಯ ಹೇ, ಜಯ ಜಯ ಜಯ ಜಯ ಹೇ. |ಜನ ಸಮೂಹದ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಡೆಯನಾದ ಸರ್ವೋಚ್ಚನಾಯಕನೇ ಭಾರತದ ಅದೃಷ್ಟವನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವವನೇ ನಿನಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ! [[ಪಂಜಾಬ]], ಸಿಂಧು, [[ಗುಜರಾತ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ದ್ರಾವಿಡ ([[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಕೇರಳ]]) [[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾ]], [[ಬಂಗಾಳ]] ವಿಂದ್ಯ, ಹಿಮಾಚಲ ಪರ್ವತಗಳು ಹಾಗೇ [[ಗಂಗಾ]]-[[ಯಮುನಾ|ಯಮುನೆ]]ಯಂತಹ ಜೀವನದಿಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನ ಅಲೆಗಳು ನಿನ್ನ ಮಂಗಳಕರವಾದ ಹೆಸರನ್ನು ಕೇಳಿ ಜಾಗೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ನಿನ್ನ ಮಂಗಳಕರವಾದ ಆಶೀರ್ವಚನವನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ನಿನ್ನ ಗೆಲುವಿನ ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಿವೆ ಜನ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸವವನೇ ನಿನಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ ಭಾರತದ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ಕರುಣಿಸುವವನೇ ನಿನಗೆ ಜಯವಾಗಲಿ! ಜಯವಾಗಲಿ. | | |- | | | | |- | | | |} <ref>[https://kn.wikisource.org/s/1t8f ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ]</ref> <ref>ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ</ref> ==ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶದಲ್ಲಿರುವ ವಿವರ== ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ - ಜನಗಣಮನ ಅಧಿನಾಯಕ ಜಯಹೇ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ. ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಕೂರ್ ಅವರು 1911ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಲಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ದೀರ್ಘಗೀತೆಯ ಐದುಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪದ್ಯದ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಯ್ದಕೊಂಡು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆ 1950 ಜನವರಿ 24ರಂದು ಇದನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ಎಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಠಾಕೂರ್ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದ ತತ್ತ್ವಬೋಧಿನಿ ಪತ್ರಿಕಾ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದು 1912ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಮೊದಲು ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು 27 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1911ರಂದು ಕಲ್ಕತ್ತದಲ್ಲಿ ನೆರೆದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಠಾಕೂರ್ ಅವರು ಇದನ್ನು 'ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಸಾಂಗ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ 1919ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಭಾರತ ಇಬ್ಬಾಗವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಬರೆದ ಗೀತೆಯಾದರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಬರುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಲ್ಲ; ಈ ಹೆಸರುಗಳು ವಿವಿಧ ಭಾರತೀಯ ಜನಾಂಗಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಗೀತೆಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಯಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದಾಗ ಮೂಲಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆಗೆ ಗೌರವಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನ ಕರ್ತವ್ಯ. ಅಗೌರವ ಸೂಚಿಸುವುದು, ಅದರ ಹಾಡುವಿಕೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವುದು ಶಾಸನದ ಪ್ರಕಾರ ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧ. ವೈವಿಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಏಕತೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಈ ಗೀತೆ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಗೀತೆಯನ್ನು ಹಾಡಲು ಬೇಕಾಗುವ ಕಾಲಾವಧಿ ಸುಮಾರು 52 ಸೆಕೆಂಡುಗಳು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] 6nnu9aa3eb8nsk39a9fz6nw6jjlylz3 0 2417 1374479 1341529 2026-05-31T23:22:27Z ~2026-32584-12 99770 /* ಕಲ್ಪನಾ ನಟಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು */ ವ್ಯಾಕರಣ 1374479 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಕಲ್ಪನಾ | image = Kalpana_kannada_actress.jpg | image_size = | caption = "ಮಿನುಗು ತಾರೆ" ಕಲ್ಪನಾ | birth_name = ಶರತ್ ಲತಾ | birth_date = 18 ಜುಲೈ 1943 | birth_place = ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | death_date = 12 May 1979 (aged 36) | death_place = ಗೋಟೂರು ಪ್ರವಾಸಿ ಮಂದಿರ. ಬೆಳಗಾವಿ, ಕರ್ನಾಟಕ. | othername = "ಮಿನುಗು ತಾರೆ" | occupation = ನಟಿ | years_active = 1963-1978 | spouse = | domesticpartner = | website = }} [[Image:Kalpana.jpg|thumb|right|ಕಲ್ಪನಾ]] '''ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾ''' (18 ಜುಲೈ 1943 – 12 ಮೇ 1979) ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿ, ಚಿತ್ರ ರಸಿಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿದ [[ನಟಿ]] ಕಲ್ಪನಾ ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ [[ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನವರು]]. [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನು]] ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರು 'ಶರತ್ ಲತಾ'. 1943 ಜುಲೈ 18ರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 3ಗಂಟೆಗೆ ಶ್ರೀಯುತ ಎನ್.ಎಸ್.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಎಂ.ಜಾನಕಮ್ಮನವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ವೆನ್ ಲ್ಯಾಕ್ ಸರಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. 1963ರಲ್ಲಿ ಪಂತುಲುರವರ 'ಸಾಕುಮಗಳು' ಚಿತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಸಿನಿಮಾ ಪಯಣ 1978ರ ಶ್ರೀಯುತ ಜ್ಞಾನಪೀಠಿ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ ನಿರ್ದೇಶನದ 'ಮಲೆಯಮಕ್ಕಳು' ರವರೆಗೂ 78 [[ಸಿನಿಮಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅಂತಹ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾ ರವರ ಬಗ್ಗೆ ಮೈಸೂರಿನ ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ವಿ.ಶ್ರೀಧರ ಸುಮಾರು 1114 ಪುಟಗಳ "ರಜತರಂಗದ ಧ್ರುವತಾರೆ" (ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾರ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥ) ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ತಂದಿರುವುದು ಕಲ್ಪನಾರಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಗೌರವ. ==ಜನನ, ವೃತ್ತಿರಂಗ== *ಹುಟ್ಟಿದ್ದು [[೧೯೪೩|೧೯೪೩ರ]] [[ಜುಲೈ ೧೮]] ರಂದು. ಇವರ ಮಾತೃ ಭಾಷೆ [[ತುಳು]]. ತಂದೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ತಾಯಿ ಜಾನಕಮ್ಮ. ಕಲ್ಪನಾ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗುವ ಕನಸು ಕಂಡವರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಕಲಾವಿದರಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಕನಸಿಗೆ ಇಂಬು ನೀಡವವರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ವೃತ್ತಿ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿಯ ಮೂಲಕ ರಂಗಭೂಮಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮಿನುಗುತಾರೆ ಎನಿಸಿದ್ದ ಕಲ್ಪನಾ ಅಭಿನಯದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ [[ಚಲನಚಿತ್ರ]] [[ಬಿ.ಆರ್. ಪಂತುಲು]] ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಸಾಕು ಮಗಳು]]. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಚಿತ್ರ ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ ಅವರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. [[ಬೆಳ್ಳಿ ಮೋಡ]], [[ಗೆಜ್ಜೆ ಪೂಜೆ]], [[ಶರಪಂಜರ]], ಎರಡು ಕನಸು, ಗಂಧದ ಗುಡಿ ಮೊದಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನಾ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಕಲ್ಪನಾಗೆ, ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ನಾಟಕಗಳತ್ತ ಆಸಕ್ತಿ. ಮುಖಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಂಬಲ. ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ ಚಿತ್ರದ "ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡದ ಅಂಚಿನಿಂದಾ ಓಡಿಬಂದಾ ಮಿನುಗುತಾರೆ" ಎಂಬ ಹಾಡೇ ನಟಿ ಕಲ್ಪನಾರವರಿಗೆ 'ಮಿನುಗುತಾರೆ' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು. *ಕನ್ನಡದ ೬೫ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ೭೪ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ ಕಲ್ಪನಾ.ಕಲ್ಯಾಣಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಾಣದ "ಪೋಲೀಸನ ಮಗಳು" ಚಿತ್ರವು ಅರ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು,"ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ", "ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ", "ಶರಪಂಜರ" ಚಲನ ಈ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ೩ ಸಲ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದ ಕಲ್ಪನಾಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವ ಹವ್ಯಾಸವೂ ಇತ್ತು. ಈಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಹಂಕಾರ, ಉದ್ಧಟತನದವಳು ಎಂಬ ಮಾತುಗಳೂ ಇದ್ದವು. * ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಲ್ಪನಾಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವವರು ಹೇಳುವ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ ಕಲ್ಪನಾರಿಗೆ ಚರ್ಮದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇತ್ತು. ಚರ್ಮ ಪೊರೆ (ಮೇಲ್ಪದರ) ಬಿಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತಿತ್ತು (ಹುರುಪು-ಗ್ರಾಮೀಣಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಉರುಪೆ). ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ತೋಳು ತೊಟ್ಟು ಅಭಿನಯಿಸಬೇಕಾದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಗಳೆಲ್ಲಾ ಬಹಳ ಹಿಂಸೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಮರ್ ನಟಿಗೆ, ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ದುಃಖವೂ ಇತ್ತು. ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಅತ್ತಿದ್ದೂ ಉಂಟು. ಅದಕ್ಕೇ, ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬು ತೋಳಿನ ಅಂಗಿಯನ್ನೇ ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಎಷ್ಟು ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೂ ಆ ತೊಂದರೆ ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಲ್ಪನಾರಿಗೆ, ಆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗದೇ ನುಂಗಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಬದುಕಿಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಈ ಸಂಗತಿ ಬಯಲಾದರೆ ತನ್ನ ತಾರಾಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾದೀತೆಂಬ ಭಯ. ಎಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಅಹಂಕಾರ, ಉದ್ಧಟತನದವಳು ಎಂಬ ವದಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ==ಬಹುಮುಖ ತಾರೆಯ ವಿಶೇಷಣಗಳು== *ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿ ಮಿಂಚಿದ ಮಿನುಗುತಾರೆ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ ಕಂಡರು ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ "ಮಡ್ರಾಸ್ ಟು ಪಾಂಡಿಚರಿ" ಚಿತ್ರವು ಕಲ್ಪನಾ ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಶಿಖರವನ್ನೇರಿಸಿತು ಆ ಚಿತ್ರ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗೂ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿ ಅಮಿತಾಬ್, ಅರುಣಾ ಇರಾನಿ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡು ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು. *ಇಡೀ ಚಿತ್ರೋಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿ, ಅವರ ಮಾತಿನ ಶೈಲಿ, ಚುರುಕು ಚಟುವಟಿಕೆ, ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜೀವನ ಶೈಲಿ, ಅವರ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. ಆ ಕಾಲದ (೧೯೬೫ -೭೫)ಮಾಡ್ರನ್‍ ಉಡುಗೆಯನ್ನು ತೊಟ್ಟು ತನ್ನದೇ ಆದ ಟ್ರೆಂಡ್ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿಕೊಂಡಾಕೆ, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಓಲೆಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುವಂತಹ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಉಂಗುರಗಳು, ಗಿಡ್ಡ ಸೆರಗು, ಹಾರದಂತಹ ಸರಗಳು, ಗಿಡ್ಡ ಗಿಡ್ಡ ತೋಳಿನ ಬೌಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಟ್ರೆಂಡ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. * ಈ ಚೆಲುವೆಯ ಅಭಿನಯ ಕಂಡು ಬೆರಗಾಗದವರಿಲ್ಲ. ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ, ಶರಪಂಜರ, ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರೋಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದ ಕಲ್ಪನಾ ಬಣ್ಣದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಚಿನ್ನದಂತಹ ಜೀವನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಯಾರ ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಮಿನುಗು ತಾರೆ ಅಂದಿಗು,ಇಂದಿಗು,ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಮಿನುಗು ತಾರೆಗೆ ಸರಿ ಸಾಟಿಯಾರಿಲ್ಲ. * ಮಿನುಗುತಾರೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲೆಂದೆದೂ ಮಿನುಗುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. "ಕಲ್ಪನಾ ವಿಲಾಸ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಟಿ ಕಲ್ಪನಾರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪುಸ್ತಕವೊಂದಿದೆ.ಜೊತೆಗೆ ಮೈಸೂರಿನ ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ವಿ.ಶ್ರೀಧರ್ ಸುಮಾರು 1114ಪುಟಗಳ "ರಜತರಂಗದ ಧ್ರುವತಾರೆ"(ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾರ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥ) ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ತಂದಿರುವುದು ವಿಶೇಷ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರದ ನಯನ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ 'ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ರಂಗಕರ್ಮಿ ಗುಡಗೇರಿ ಬಸವರಾಜ್ ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ- ಒಂದು ವೇಳೆ ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾ ಇಂದು ಬದುಕಿದ್ದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಮತ್ತು ಆಕೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ 'ಧ್ರುವತಾರಾ ದಂಪತಿ'ಗಳಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆಕೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿರಪರಾಧಿ. ಆಕೆ ತುಂಬಾ ದುಡುಕಿನ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ==ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣಗಳು== {{Cn}} *೩-೫-೧೯೭೯ ರಂದು ಕಲ್ಪನಾ ಆತ್ಮ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕಲ್ಪನಾ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ರಾತ್ರಿ ಸುಮಾರು ೨-೩೦ರ ವೇಳಗೆ ಸಂಕೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ‘ಕುಮಾರ ರಾಮ’ ನಾಟಕ ನಡೆದಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಗುಡಗೇರಿ ಬಸವರಾಜು ಕುಮಾರ ರಾಮನಾಗಿದ್ದರೆ ಕಲ್ಪನಾ ಮಲತಾಯಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಾಗಲೇ ಕಲ್ಪನಾ ಅನ್ಯಮನಸ್ಕರಾಗಿದ್ದರು. ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕುಮಾರ ರಾಮ ತನಗೆ ‘ಹಸಿವಾಗಿದೆ’ ಎಂದಾಗ ‘ರೊಟ್ಟಿ ತಿನ್ನು’ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಬದಲು ‘ಹುಲ್ಲು ತಿನ್ನು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಜನ ಬಿದ್ದು ಬಿದ್ದು ನಕ್ಕರು. *ಇದರಿಂದ ಅವಮಾನಿತನಾದ ಬಸವರಾಜ ‘ ಹೌದು ನಾನು ಹಸು, ಹಲ್ಲು ಕೊಡು’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ವೇದಿಕೆಯ ತುಂಬಾ ಓಡಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಜನ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೇಕೆ ಹಾಕಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅಪಮಾನಗೊಂಡ ಬಸವರಾಜ್ ನಾಟಕವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಪರದೆ ಬಿದ್ದ ನಂತರ ನೇರವಾಗಿ ಕಲ್ಪನಾರ ಕಡೆ ಧಾವಿಸಿ ಕೆನ್ನೆಗೆ ಹೊಡೆದರು. ಇದರಿಂದ ವಿಚಲಿತರಾದ ಅವರು ವೇಷ ಕೂಡ ಬದಲಾಯಿಸದೆ ನೇರವಾಗಿ ಗೋಟೂರು ಪ್ರವಾಸಿ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಬಂದು ಆತ್ಮ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಒಂದೆಡೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. *ಸಿನಿಮಾ ಕುರಿತ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಬರಹಗಾರ ಎನ್.ಎಸ್. ಶ್ರೀಧರಮೂರ್ತಿಯವರು. ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಟಂ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಕಲ್ಪನಾ ೫೬ ನಿದ್ದೆ ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನುಂಗಿದ್ದರು. ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ವಿಚಲಿತರಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ನಿದ್ದೆ ಮಾತ್ರೆ ನುಂಗುವ ಹವ್ಯಾಸ ಅವರಿಗಿತ್ತು. ಹಿಂದೆ ಎರಡು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೀಗೆ ಸಾವಿನ ಅಂಚನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಬಂದಿದ್ದರು. ಈ ಸಲ ನಿದ್ರಾ ಮಾತ್ರೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಅವರನ್ನು ಸೀದಾ ಯುಮಪುರಿಗೇ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿತ್ತು. *ಕಲ್ಪನಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವನ್ನು ಇಟ್ಟು ಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಅಂಕಣಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ‘ಯಾವ ಜನ್ಮದ ಮೈತ್ರಿ’ ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದಾಗ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಾವೇ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಲಿಲ್ಲ. == ಕಲ್ಪನ ನಟಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು == # [[ಸಾಕು ಮಗಳು]] # [[ಚಿನ್ನದ ಗೊಂಬೆ]] # [[ಕವಲೆರಡು ಕುಲವೊಂದು]] # [[ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ]] # [[ಬಂಗಾರದ ಹೂವು]] # [[ಗೆಜ್ಜೆಪೂಜೆ]] # [[ಶರಪಂಜರ]] # [[ಸೋತು ಗೆದ್ದವಳು]] # [[ಸರ್ವಮಂಗಳಾ]] # ಗಾಂಧಿ ನಗರ # [[ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪು]] # [[ಮಣ್ಣಿನ ಮಗ]] # [[ಕರುಳಿನ ಕರೆ]] # [[ನಾಂದಿ]] # [[ಉಯ್ಯಾಲೆ]] # ನಾರಿ ಮುನಿದರೆ ಮಾರಿ # ಎರಡು ಕನಸು # [[ಬಯಲು ದಾರಿ]] # [[ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ]] # [[ಸೀತಾ]] # [[ನಾ ಮೆಚ್ಚಿದ ಹುಡುಗ]] # [[ಮರೆಯದ ದೀಪಾವಳಿ]] # [[ಭಲೇ ಅದೃಷ್ಟವೋ ಅದೃಷ್ಟ]] # ದಾರಿತಪ್ಪಿದ ಮಗ # [[ಮಲೆಯ ಮಕ್ಕಳು]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] ghdngwgof55kba2za8450lxrx4dyn48 1374480 1374479 2026-05-31T23:25:18Z ~2026-32584-12 99770 /* ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣಗಳು */ ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1374480 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಕಲ್ಪನಾ | image = Kalpana_kannada_actress.jpg | image_size = | caption = "ಮಿನುಗು ತಾರೆ" ಕಲ್ಪನಾ | birth_name = ಶರತ್ ಲತಾ | birth_date = 18 ಜುಲೈ 1943 | birth_place = ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | death_date = 12 May 1979 (aged 36) | death_place = ಗೋಟೂರು ಪ್ರವಾಸಿ ಮಂದಿರ. ಬೆಳಗಾವಿ, ಕರ್ನಾಟಕ. | othername = "ಮಿನುಗು ತಾರೆ" | occupation = ನಟಿ | years_active = 1963-1978 | spouse = | domesticpartner = | website = }} [[Image:Kalpana.jpg|thumb|right|ಕಲ್ಪನಾ]] '''ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾ''' (18 ಜುಲೈ 1943 – 12 ಮೇ 1979) ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿ, ಚಿತ್ರ ರಸಿಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿದ [[ನಟಿ]] ಕಲ್ಪನಾ ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ [[ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನವರು]]. [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನು]] ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರು 'ಶರತ್ ಲತಾ'. 1943 ಜುಲೈ 18ರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 3ಗಂಟೆಗೆ ಶ್ರೀಯುತ ಎನ್.ಎಸ್.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಎಂ.ಜಾನಕಮ್ಮನವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ವೆನ್ ಲ್ಯಾಕ್ ಸರಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. 1963ರಲ್ಲಿ ಪಂತುಲುರವರ 'ಸಾಕುಮಗಳು' ಚಿತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಸಿನಿಮಾ ಪಯಣ 1978ರ ಶ್ರೀಯುತ ಜ್ಞಾನಪೀಠಿ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ ನಿರ್ದೇಶನದ 'ಮಲೆಯಮಕ್ಕಳು' ರವರೆಗೂ 78 [[ಸಿನಿಮಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅಂತಹ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾ ರವರ ಬಗ್ಗೆ ಮೈಸೂರಿನ ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ವಿ.ಶ್ರೀಧರ ಸುಮಾರು 1114 ಪುಟಗಳ "ರಜತರಂಗದ ಧ್ರುವತಾರೆ" (ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾರ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥ) ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ತಂದಿರುವುದು ಕಲ್ಪನಾರಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಗೌರವ. ==ಜನನ, ವೃತ್ತಿರಂಗ== *ಹುಟ್ಟಿದ್ದು [[೧೯೪೩|೧೯೪೩ರ]] [[ಜುಲೈ ೧೮]] ರಂದು. ಇವರ ಮಾತೃ ಭಾಷೆ [[ತುಳು]]. ತಂದೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ತಾಯಿ ಜಾನಕಮ್ಮ. ಕಲ್ಪನಾ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗುವ ಕನಸು ಕಂಡವರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಕಲಾವಿದರಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಕನಸಿಗೆ ಇಂಬು ನೀಡವವರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ವೃತ್ತಿ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿಯ ಮೂಲಕ ರಂಗಭೂಮಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮಿನುಗುತಾರೆ ಎನಿಸಿದ್ದ ಕಲ್ಪನಾ ಅಭಿನಯದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ [[ಚಲನಚಿತ್ರ]] [[ಬಿ.ಆರ್. ಪಂತುಲು]] ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಸಾಕು ಮಗಳು]]. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಚಿತ್ರ ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ ಅವರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. [[ಬೆಳ್ಳಿ ಮೋಡ]], [[ಗೆಜ್ಜೆ ಪೂಜೆ]], [[ಶರಪಂಜರ]], ಎರಡು ಕನಸು, ಗಂಧದ ಗುಡಿ ಮೊದಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನಾ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಕಲ್ಪನಾಗೆ, ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ನಾಟಕಗಳತ್ತ ಆಸಕ್ತಿ. ಮುಖಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಂಬಲ. ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ ಚಿತ್ರದ "ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡದ ಅಂಚಿನಿಂದಾ ಓಡಿಬಂದಾ ಮಿನುಗುತಾರೆ" ಎಂಬ ಹಾಡೇ ನಟಿ ಕಲ್ಪನಾರವರಿಗೆ 'ಮಿನುಗುತಾರೆ' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು. *ಕನ್ನಡದ ೬೫ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ೭೪ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ ಕಲ್ಪನಾ.ಕಲ್ಯಾಣಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಾಣದ "ಪೋಲೀಸನ ಮಗಳು" ಚಿತ್ರವು ಅರ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು,"ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ", "ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ", "ಶರಪಂಜರ" ಚಲನ ಈ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ೩ ಸಲ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದ ಕಲ್ಪನಾಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವ ಹವ್ಯಾಸವೂ ಇತ್ತು. ಈಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಹಂಕಾರ, ಉದ್ಧಟತನದವಳು ಎಂಬ ಮಾತುಗಳೂ ಇದ್ದವು. * ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಲ್ಪನಾಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವವರು ಹೇಳುವ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ ಕಲ್ಪನಾರಿಗೆ ಚರ್ಮದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇತ್ತು. ಚರ್ಮ ಪೊರೆ (ಮೇಲ್ಪದರ) ಬಿಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತಿತ್ತು (ಹುರುಪು-ಗ್ರಾಮೀಣಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಉರುಪೆ). ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ತೋಳು ತೊಟ್ಟು ಅಭಿನಯಿಸಬೇಕಾದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಗಳೆಲ್ಲಾ ಬಹಳ ಹಿಂಸೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಮರ್ ನಟಿಗೆ, ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ದುಃಖವೂ ಇತ್ತು. ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಅತ್ತಿದ್ದೂ ಉಂಟು. ಅದಕ್ಕೇ, ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬು ತೋಳಿನ ಅಂಗಿಯನ್ನೇ ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಎಷ್ಟು ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೂ ಆ ತೊಂದರೆ ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಲ್ಪನಾರಿಗೆ, ಆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗದೇ ನುಂಗಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಬದುಕಿಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಈ ಸಂಗತಿ ಬಯಲಾದರೆ ತನ್ನ ತಾರಾಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾದೀತೆಂಬ ಭಯ. ಎಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಅಹಂಕಾರ, ಉದ್ಧಟತನದವಳು ಎಂಬ ವದಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ==ಬಹುಮುಖ ತಾರೆಯ ವಿಶೇಷಣಗಳು== *ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿ ಮಿಂಚಿದ ಮಿನುಗುತಾರೆ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ ಕಂಡರು ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ "ಮಡ್ರಾಸ್ ಟು ಪಾಂಡಿಚರಿ" ಚಿತ್ರವು ಕಲ್ಪನಾ ಅವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಶಿಖರವನ್ನೇರಿಸಿತು ಆ ಚಿತ್ರ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗೂ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿ ಅಮಿತಾಬ್, ಅರುಣಾ ಇರಾನಿ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡು ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು. *ಇಡೀ ಚಿತ್ರೋಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿ, ಅವರ ಮಾತಿನ ಶೈಲಿ, ಚುರುಕು ಚಟುವಟಿಕೆ, ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜೀವನ ಶೈಲಿ, ಅವರ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. ಆ ಕಾಲದ (೧೯೬೫ -೭೫)ಮಾಡ್ರನ್‍ ಉಡುಗೆಯನ್ನು ತೊಟ್ಟು ತನ್ನದೇ ಆದ ಟ್ರೆಂಡ್ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿಕೊಂಡಾಕೆ, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಓಲೆಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುವಂತಹ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಉಂಗುರಗಳು, ಗಿಡ್ಡ ಸೆರಗು, ಹಾರದಂತಹ ಸರಗಳು, ಗಿಡ್ಡ ಗಿಡ್ಡ ತೋಳಿನ ಬೌಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಟ್ರೆಂಡ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. * ಈ ಚೆಲುವೆಯ ಅಭಿನಯ ಕಂಡು ಬೆರಗಾಗದವರಿಲ್ಲ. ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ, ಶರಪಂಜರ, ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರೋಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದ ಕಲ್ಪನಾ ಬಣ್ಣದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಚಿನ್ನದಂತಹ ಜೀವನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಯಾರ ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಮಿನುಗು ತಾರೆ ಅಂದಿಗು,ಇಂದಿಗು,ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಮಿನುಗು ತಾರೆಗೆ ಸರಿ ಸಾಟಿಯಾರಿಲ್ಲ. * ಮಿನುಗುತಾರೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲೆಂದೆದೂ ಮಿನುಗುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. "ಕಲ್ಪನಾ ವಿಲಾಸ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಟಿ ಕಲ್ಪನಾರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪುಸ್ತಕವೊಂದಿದೆ.ಜೊತೆಗೆ ಮೈಸೂರಿನ ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ವಿ.ಶ್ರೀಧರ್ ಸುಮಾರು 1114ಪುಟಗಳ "ರಜತರಂಗದ ಧ್ರುವತಾರೆ"(ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾರ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥ) ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ತಂದಿರುವುದು ವಿಶೇಷ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರದ ನಯನ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ 'ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ರಂಗಕರ್ಮಿ ಗುಡಗೇರಿ ಬಸವರಾಜ್ ಅವರು ಭಾಗವಹಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ- ಒಂದು ವೇಳೆ ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾ ಇಂದು ಬದುಕಿದ್ದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಮತ್ತು ಆಕೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ 'ಧ್ರುವತಾರಾ ದಂಪತಿ'ಗಳಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆಕೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿರಪರಾಧಿ. ಆಕೆ ತುಂಬಾ ದುಡುಕಿನ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ==ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣಗಳು== {{Cn}} *೩-೫-೧೯೭೯ ರಂದು ಕಲ್ಪನ ಆತ್ಮ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕಲ್ಪನ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ರಾತ್ರಿ ಸುಮಾರು ೨-೩೦ರ ವೇಳಗೆ ಸಂಕೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ‘ಕುಮಾರ ರಾಮ’ ನಾಟಕ ನಡೆದಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಗುಡಗೇರಿ ಬಸವರಾಜು ಕುಮಾರ ರಾಮನಾಗಿದ್ದರೆ ಕಲ್ಪನ ಮಲತಾಯಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಾಗಲೇ ಕಲ್ಪನ ಅನ್ಯಮನಸ್ಕರಾಗಿದ್ದರು. ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕುಮಾರ ರಾಮ ತನಗೆ ‘ಹಸಿವಾಗಿದೆ’ ಎಂದಾಗ ‘ರೊಟ್ಟಿ ತಿನ್ನು’ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಬದಲು ‘ಹುಲ್ಲು ತಿನ್ನು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಜನ ಬಿದ್ದು ಬಿದ್ದು ನಕ್ಕರು. *ಇದರಿಂದ ಅವಮಾನಿತನಾದ ಬಸವರಾಜ ‘ ಹೌದು ನಾನು ಹಸು, ಹಲ್ಲು ಕೊಡು’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ವೇದಿಕೆಯ ತುಂಬಾ ಓಡಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಜನ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೇಕೆ ಹಾಕಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅಪಮಾನಗೊಂಡ ಬಸವರಾಜ್ ನಾಟಕವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಪರದೆ ಬಿದ್ದ ನಂತರ ನೇರವಾಗಿ ಕಲ್ಪನಾರ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಕೆನ್ನೆಗೆ ಹೊಡೆದರು. ಇದರಿಂದ ವಿಚಲಿತರಾದ ಅವರು ವೇಷ ಕೂಡ ಬದಲಾಯಿಸದೆ ನೇರವಾಗಿ ಗೋಟೂರು ಪ್ರವಾಸಿ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಬಂದು ಆತ್ಮ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಒಂದೆಡೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. *ಸಿನಿಮಾ ಕುರಿತ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಬರಹಗಾರ ಎನ್.ಎಸ್. ಶ್ರೀಧರಮೂರ್ತಿಯವರು. ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಟಂ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಕಲ್ಪನ ೫೬ ನಿದ್ದೆ ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನುಂಗಿದ್ದರು. ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ವಿಚಲಿತರಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ನಿದ್ದೆ ಮಾತ್ರೆ ನುಂಗುವ ಹವ್ಯಾಸ ಅವರಿಗಿತ್ತು. ಹಿಂದೆ ಎರಡು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೀಗೆ ಸಾವಿನ ಅಂಚನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಬಂದಿದ್ದರು. ಈ ಸಲ ನಿದ್ರೆ ಮಾತ್ರೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಯುಮಪುರಿಗೇ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿತ್ತು. *ಕಲ್ಪನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವನ್ನು ಇಟ್ಟು ಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಅಂಕಣಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ‘ಯಾವ ಜನ್ಮದ ಮೈತ್ರಿ’ ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದಾಗ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಾವೇ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಲಿಲ್ಲ. == ಕಲ್ಪನ ನಟಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು == # [[ಸಾಕು ಮಗಳು]] # [[ಚಿನ್ನದ ಗೊಂಬೆ]] # [[ಕವಲೆರಡು ಕುಲವೊಂದು]] # [[ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ]] # [[ಬಂಗಾರದ ಹೂವು]] # [[ಗೆಜ್ಜೆಪೂಜೆ]] # [[ಶರಪಂಜರ]] # [[ಸೋತು ಗೆದ್ದವಳು]] # [[ಸರ್ವಮಂಗಳಾ]] # ಗಾಂಧಿ ನಗರ # [[ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪು]] # [[ಮಣ್ಣಿನ ಮಗ]] # [[ಕರುಳಿನ ಕರೆ]] # [[ನಾಂದಿ]] # [[ಉಯ್ಯಾಲೆ]] # ನಾರಿ ಮುನಿದರೆ ಮಾರಿ # ಎರಡು ಕನಸು # [[ಬಯಲು ದಾರಿ]] # [[ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ]] # [[ಸೀತಾ]] # [[ನಾ ಮೆಚ್ಚಿದ ಹುಡುಗ]] # [[ಮರೆಯದ ದೀಪಾವಳಿ]] # [[ಭಲೇ ಅದೃಷ್ಟವೋ ಅದೃಷ್ಟ]] # ದಾರಿತಪ್ಪಿದ ಮಗ # [[ಮಲೆಯ ಮಕ್ಕಳು]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] mjsjczs5609ucvw8tvxcny2decsfofh 1374481 1374480 2026-05-31T23:30:39Z ~2026-32584-12 99770 /* ಬಹುಮುಖ ತಾರೆಯ ವಿಶೇಷಣಗಳು */ ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1374481 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಕಲ್ಪನಾ | image = Kalpana_kannada_actress.jpg | image_size = | caption = "ಮಿನುಗು ತಾರೆ" ಕಲ್ಪನಾ | birth_name = ಶರತ್ ಲತಾ | birth_date = 18 ಜುಲೈ 1943 | birth_place = ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | death_date = 12 May 1979 (aged 36) | death_place = ಗೋಟೂರು ಪ್ರವಾಸಿ ಮಂದಿರ. ಬೆಳಗಾವಿ, ಕರ್ನಾಟಕ. | othername = "ಮಿನುಗು ತಾರೆ" | occupation = ನಟಿ | years_active = 1963-1978 | spouse = | domesticpartner = | website = }} [[Image:Kalpana.jpg|thumb|right|ಕಲ್ಪನಾ]] '''ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾ''' (18 ಜುಲೈ 1943 – 12 ಮೇ 1979) ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿ, ಚಿತ್ರ ರಸಿಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿದ [[ನಟಿ]] ಕಲ್ಪನಾ ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ [[ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನವರು]]. [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನು]] ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರು 'ಶರತ್ ಲತಾ'. 1943 ಜುಲೈ 18ರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 3ಗಂಟೆಗೆ ಶ್ರೀಯುತ ಎನ್.ಎಸ್.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಎಂ.ಜಾನಕಮ್ಮನವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ವೆನ್ ಲ್ಯಾಕ್ ಸರಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. 1963ರಲ್ಲಿ ಪಂತುಲುರವರ 'ಸಾಕುಮಗಳು' ಚಿತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಸಿನಿಮಾ ಪಯಣ 1978ರ ಶ್ರೀಯುತ ಜ್ಞಾನಪೀಠಿ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ ನಿರ್ದೇಶನದ 'ಮಲೆಯಮಕ್ಕಳು' ರವರೆಗೂ 78 [[ಸಿನಿಮಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅಂತಹ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾ ರವರ ಬಗ್ಗೆ ಮೈಸೂರಿನ ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ವಿ.ಶ್ರೀಧರ ಸುಮಾರು 1114 ಪುಟಗಳ "ರಜತರಂಗದ ಧ್ರುವತಾರೆ" (ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾರ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥ) ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ತಂದಿರುವುದು ಕಲ್ಪನಾರಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಗೌರವ. ==ಜನನ, ವೃತ್ತಿರಂಗ== *ಹುಟ್ಟಿದ್ದು [[೧೯೪೩|೧೯೪೩ರ]] [[ಜುಲೈ ೧೮]] ರಂದು. ಇವರ ಮಾತೃ ಭಾಷೆ [[ತುಳು]]. ತಂದೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ತಾಯಿ ಜಾನಕಮ್ಮ. ಕಲ್ಪನಾ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗುವ ಕನಸು ಕಂಡವರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಕಲಾವಿದರಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಕನಸಿಗೆ ಇಂಬು ನೀಡವವರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ವೃತ್ತಿ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿಯ ಮೂಲಕ ರಂಗಭೂಮಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮಿನುಗುತಾರೆ ಎನಿಸಿದ್ದ ಕಲ್ಪನಾ ಅಭಿನಯದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ [[ಚಲನಚಿತ್ರ]] [[ಬಿ.ಆರ್. ಪಂತುಲು]] ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಸಾಕು ಮಗಳು]]. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಚಿತ್ರ ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ ಅವರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. [[ಬೆಳ್ಳಿ ಮೋಡ]], [[ಗೆಜ್ಜೆ ಪೂಜೆ]], [[ಶರಪಂಜರ]], ಎರಡು ಕನಸು, ಗಂಧದ ಗುಡಿ ಮೊದಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನಾ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಕಲ್ಪನಾಗೆ, ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ನಾಟಕಗಳತ್ತ ಆಸಕ್ತಿ. ಮುಖಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಂಬಲ. ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ ಚಿತ್ರದ "ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡದ ಅಂಚಿನಿಂದಾ ಓಡಿಬಂದಾ ಮಿನುಗುತಾರೆ" ಎಂಬ ಹಾಡೇ ನಟಿ ಕಲ್ಪನಾರವರಿಗೆ 'ಮಿನುಗುತಾರೆ' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು. *ಕನ್ನಡದ ೬೫ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ೭೪ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ ಕಲ್ಪನಾ.ಕಲ್ಯಾಣಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಾಣದ "ಪೋಲೀಸನ ಮಗಳು" ಚಿತ್ರವು ಅರ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು,"ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ", "ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ", "ಶರಪಂಜರ" ಚಲನ ಈ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ೩ ಸಲ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದ ಕಲ್ಪನಾಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವ ಹವ್ಯಾಸವೂ ಇತ್ತು. ಈಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಹಂಕಾರ, ಉದ್ಧಟತನದವಳು ಎಂಬ ಮಾತುಗಳೂ ಇದ್ದವು. * ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಲ್ಪನಾಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವವರು ಹೇಳುವ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ ಕಲ್ಪನಾರಿಗೆ ಚರ್ಮದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇತ್ತು. ಚರ್ಮ ಪೊರೆ (ಮೇಲ್ಪದರ) ಬಿಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತಿತ್ತು (ಹುರುಪು-ಗ್ರಾಮೀಣಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಉರುಪೆ). ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ತೋಳು ತೊಟ್ಟು ಅಭಿನಯಿಸಬೇಕಾದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಗಳೆಲ್ಲಾ ಬಹಳ ಹಿಂಸೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಮರ್ ನಟಿಗೆ, ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ದುಃಖವೂ ಇತ್ತು. ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಅತ್ತಿದ್ದೂ ಉಂಟು. ಅದಕ್ಕೇ, ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬು ತೋಳಿನ ಅಂಗಿಯನ್ನೇ ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಎಷ್ಟು ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೂ ಆ ತೊಂದರೆ ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಲ್ಪನಾರಿಗೆ, ಆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗದೇ ನುಂಗಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಬದುಕಿಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಈ ಸಂಗತಿ ಬಯಲಾದರೆ ತನ್ನ ತಾರಾಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾದೀತೆಂಬ ಭಯ. ಎಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಅಹಂಕಾರ, ಉದ್ಧಟತನದವಳು ಎಂಬ ವದಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ==ಬಹುಮುಖ ತಾರೆಯ ವಿಶೇಷಣಗಳು== *ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿ ಮಿಂಚಿದ ಮಿನುಗುತಾರೆ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ ಕಂಡರು ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ "ಮಡ್ರಾಸ್ ಟು ಪಾಂಡಿಚರಿ" ಚಿತ್ರವು ಕಲ್ಪನಾ ರವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಶಿಖರವನ್ನೇರಿಸಿತು. ಆ ಚಿತ್ರ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗೂ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿ ಅಮಿತಾಬ್, ಅರುಣಾ ಇರಾನಿ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡು ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು. *ಇಡೀ ಚಿತ್ರೋಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿ, ಅವರ ಮಾತಿನ ಶೈಲಿ, ಚುರುಕು ಚಟುವಟಿಕೆ, ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜೀವನ ಶೈಲಿ, ಅವರ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. ಆ ಕಾಲದ (೧೯೬೫ -೭೫)ಮಾಡ್ರನ್‍ ಉಡುಗೆಯನ್ನು ತೊಟ್ಟು ತನ್ನದೇ ಆದ ಟ್ರೆಂಡ್ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿಕೊಂಡಾಕೆ, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಓಲೆಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುವಂತಹ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಉಂಗುರಗಳು, ಗಿಡ್ಡ ಸೆರಗು, ಹಾರದಂತಹ ಸರಗಳು, ಗಿಡ್ಡ ಗಿಡ್ಡ ತೋಳಿನ ಬ್ಲೌಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಟ್ರೆಂಡ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. * ಈ ಚೆಲುವೆಯ ಅಭಿನಯ ಕಂಡು ಬೆರಗಾಗದವರಿಲ್ಲ. ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ, ಶರಪಂಜರ, ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರೋಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದ ಕಲ್ಪನ ಬಣ್ಣದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಚಿನ್ನದಂತಹ ಜೀವನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಯ್ಯಾರೆ ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅಂದಿಗು,ಇಂದಿಗು,ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಮಿನುಗು ತಾರೆಗೆ ಸರಿ ಸಾಟಿಯಾರಿಲ್ಲ. * ಮಿನುಗುತಾರೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲೆಂದೆದೂ ಮಿನುಗುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. "ಕಲ್ಪನಾ ವಿಲಾಸ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಟಿ ಕಲ್ಪನಾರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪುಸ್ತಕವೊಂದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಮೈಸೂರಿನ ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ವಿ.ಶ್ರೀಧರ್ ರವರು ಸುಮಾರು 1114ಪುಟಗಳ "ರಜತರಂಗದ ಧ್ರುವತಾರೆ"(ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾರ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥ) ಎನ್ನುವ ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ತಂದಿರುವುದು ವಿಶೇಷ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರದ ನಯನ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ 'ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ರಂಗಕರ್ಮಿ ಗುಡಗೇರಿ ಬಸವರಾಜ್ ರವರು ಭಾಗವಹಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ- ಒಂದು ವೇಳೆ ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನ ಇಂದು ಬದುಕಿದ್ದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಮತ್ತು ಆಕೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ 'ಧ್ರುವತಾರೆ ದಂಪತಿ'ಗಳಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆಕೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿರಪರಾಧಿ. ಆಕೆ ತುಂಬಾ ದುಡುಕಿನ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ==ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣಗಳು== {{Cn}} *೩-೫-೧೯೭೯ ರಂದು ಕಲ್ಪನ ಆತ್ಮ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕಲ್ಪನ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ರಾತ್ರಿ ಸುಮಾರು ೨-೩೦ರ ವೇಳಗೆ ಸಂಕೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ‘ಕುಮಾರ ರಾಮ’ ನಾಟಕ ನಡೆದಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಗುಡಗೇರಿ ಬಸವರಾಜು ಕುಮಾರ ರಾಮನಾಗಿದ್ದರೆ ಕಲ್ಪನ ಮಲತಾಯಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಾಗಲೇ ಕಲ್ಪನ ಅನ್ಯಮನಸ್ಕರಾಗಿದ್ದರು. ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕುಮಾರ ರಾಮ ತನಗೆ ‘ಹಸಿವಾಗಿದೆ’ ಎಂದಾಗ ‘ರೊಟ್ಟಿ ತಿನ್ನು’ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಬದಲು ‘ಹುಲ್ಲು ತಿನ್ನು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಜನ ಬಿದ್ದು ಬಿದ್ದು ನಕ್ಕರು. *ಇದರಿಂದ ಅವಮಾನಿತನಾದ ಬಸವರಾಜ ‘ ಹೌದು ನಾನು ಹಸು, ಹಲ್ಲು ಕೊಡು’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ವೇದಿಕೆಯ ತುಂಬಾ ಓಡಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಜನ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೇಕೆ ಹಾಕಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅಪಮಾನಗೊಂಡ ಬಸವರಾಜ್ ನಾಟಕವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಪರದೆ ಬಿದ್ದ ನಂತರ ನೇರವಾಗಿ ಕಲ್ಪನಾರ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಕೆನ್ನೆಗೆ ಹೊಡೆದರು. ಇದರಿಂದ ವಿಚಲಿತರಾದ ಅವರು ವೇಷ ಕೂಡ ಬದಲಾಯಿಸದೆ ನೇರವಾಗಿ ಗೋಟೂರು ಪ್ರವಾಸಿ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಬಂದು ಆತ್ಮ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಒಂದೆಡೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. *ಸಿನಿಮಾ ಕುರಿತ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಬರಹಗಾರ ಎನ್.ಎಸ್. ಶ್ರೀಧರಮೂರ್ತಿಯವರು. ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಟಂ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಕಲ್ಪನ ೫೬ ನಿದ್ದೆ ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನುಂಗಿದ್ದರು. ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ವಿಚಲಿತರಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ನಿದ್ದೆ ಮಾತ್ರೆ ನುಂಗುವ ಹವ್ಯಾಸ ಅವರಿಗಿತ್ತು. ಹಿಂದೆ ಎರಡು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೀಗೆ ಸಾವಿನ ಅಂಚನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಬಂದಿದ್ದರು. ಈ ಸಲ ನಿದ್ರೆ ಮಾತ್ರೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಯುಮಪುರಿಗೇ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿತ್ತು. *ಕಲ್ಪನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವನ್ನು ಇಟ್ಟು ಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಅಂಕಣಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ‘ಯಾವ ಜನ್ಮದ ಮೈತ್ರಿ’ ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದಾಗ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಾವೇ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಲಿಲ್ಲ. == ಕಲ್ಪನ ನಟಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು == # [[ಸಾಕು ಮಗಳು]] # [[ಚಿನ್ನದ ಗೊಂಬೆ]] # [[ಕವಲೆರಡು ಕುಲವೊಂದು]] # [[ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ]] # [[ಬಂಗಾರದ ಹೂವು]] # [[ಗೆಜ್ಜೆಪೂಜೆ]] # [[ಶರಪಂಜರ]] # [[ಸೋತು ಗೆದ್ದವಳು]] # [[ಸರ್ವಮಂಗಳಾ]] # ಗಾಂಧಿ ನಗರ # [[ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪು]] # [[ಮಣ್ಣಿನ ಮಗ]] # [[ಕರುಳಿನ ಕರೆ]] # [[ನಾಂದಿ]] # [[ಉಯ್ಯಾಲೆ]] # ನಾರಿ ಮುನಿದರೆ ಮಾರಿ # ಎರಡು ಕನಸು # [[ಬಯಲು ದಾರಿ]] # [[ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ]] # [[ಸೀತಾ]] # [[ನಾ ಮೆಚ್ಚಿದ ಹುಡುಗ]] # [[ಮರೆಯದ ದೀಪಾವಳಿ]] # [[ಭಲೇ ಅದೃಷ್ಟವೋ ಅದೃಷ್ಟ]] # ದಾರಿತಪ್ಪಿದ ಮಗ # [[ಮಲೆಯ ಮಕ್ಕಳು]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] 0ib18eldb6k2fsdqt3pg3hthx1ttt2b 1374482 1374481 2026-05-31T23:33:51Z ~2026-32584-12 99770 /* ಜನನ, ವೃತ್ತಿರಂಗ */ ವ್ಯಾಕರಣ ತಿದ್ದಿದೆ 1374482 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಕಲ್ಪನಾ | image = Kalpana_kannada_actress.jpg | image_size = | caption = "ಮಿನುಗು ತಾರೆ" ಕಲ್ಪನಾ | birth_name = ಶರತ್ ಲತಾ | birth_date = 18 ಜುಲೈ 1943 | birth_place = ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | death_date = 12 May 1979 (aged 36) | death_place = ಗೋಟೂರು ಪ್ರವಾಸಿ ಮಂದಿರ. ಬೆಳಗಾವಿ, ಕರ್ನಾಟಕ. | othername = "ಮಿನುಗು ತಾರೆ" | occupation = ನಟಿ | years_active = 1963-1978 | spouse = | domesticpartner = | website = }} [[Image:Kalpana.jpg|thumb|right|ಕಲ್ಪನಾ]] '''ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾ''' (18 ಜುಲೈ 1943 – 12 ಮೇ 1979) ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿ, ಚಿತ್ರ ರಸಿಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿದ [[ನಟಿ]] ಕಲ್ಪನಾ ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ [[ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನವರು]]. [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನು]] ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರು 'ಶರತ್ ಲತಾ'. 1943 ಜುಲೈ 18ರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 3ಗಂಟೆಗೆ ಶ್ರೀಯುತ ಎನ್.ಎಸ್.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಎಂ.ಜಾನಕಮ್ಮನವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ವೆನ್ ಲ್ಯಾಕ್ ಸರಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. 1963ರಲ್ಲಿ ಪಂತುಲುರವರ 'ಸಾಕುಮಗಳು' ಚಿತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಸಿನಿಮಾ ಪಯಣ 1978ರ ಶ್ರೀಯುತ ಜ್ಞಾನಪೀಠಿ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ ನಿರ್ದೇಶನದ 'ಮಲೆಯಮಕ್ಕಳು' ರವರೆಗೂ 78 [[ಸಿನಿಮಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅಂತಹ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾ ರವರ ಬಗ್ಗೆ ಮೈಸೂರಿನ ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ವಿ.ಶ್ರೀಧರ ಸುಮಾರು 1114 ಪುಟಗಳ "ರಜತರಂಗದ ಧ್ರುವತಾರೆ" (ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾರ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥ) ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ತಂದಿರುವುದು ಕಲ್ಪನಾರಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಗೌರವ. ==ಜನನ, ವೃತ್ತಿರಂಗ== *ಹುಟ್ಟಿದ್ದು [[೧೯೪೩|೧೯೪೩ರ]] [[ಜುಲೈ ೧೮]] ರಂದು. ಇವರ ಮಾತೃ ಭಾಷೆ [[ತುಳು]]. ತಂದೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ತಾಯಿ ಜಾನಕಮ್ಮ. ಕಲ್ಪನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗುವ ಕನಸು ಕಂಡವರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಕಲಾವಿದರಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಕನಸಿಗೆ ಇಂಬು ನೀಡವವರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ವೃತ್ತಿ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿಯ ಮೂಲಕ ರಂಗಭೂಮಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮಿನುಗುತಾರೆ ಎನಿಸಿದ್ದ ಕಲ್ಪನಾ ಅಭಿನಯದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ [[ಚಲನಚಿತ್ರ]] [[ಬಿ.ಆರ್. ಪಂತುಲು]] ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಸಾಕು ಮಗಳು]]. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಚಿತ್ರ ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ ಅವರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. [[ಬೆಳ್ಳಿ ಮೋಡ]], [[ಗೆಜ್ಜೆ ಪೂಜೆ]], [[ಶರಪಂಜರ]], ಎರಡು ಕನಸು, ಗಂಧದ ಗುಡಿ ಮೊದಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಕಲ್ಪನಾಗೆ, ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ನಾಟಕಗಳತ್ತ ಆಸಕ್ತಿ. ಮುಖಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಂಬಲ. ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ ಚಿತ್ರದ "ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡದ ಅಂಚಿನಿಂದಾ ಓಡಿಬಂದಾ ಮಿನುಗುತಾರೆ" ಎಂಬ ಹಾಡೇ ನಟಿ ಕಲ್ಪನಾರವರಿಗೆ 'ಮಿನುಗುತಾರೆ' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು. *ಕನ್ನಡದ ೬೫ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ೭೪ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ ಕಲ್ಪನ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಯಾಣಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಾಣದ "ಪೋಲೀಸನ ಮಗಳು" ಚಿತ್ರವು ಅರ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. "ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ", "ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ", "ಶರಪಂಜರ" ಚಲನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ೩ ಸಲ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದ ಕಲ್ಪನಾಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವ ಹವ್ಯಾಸವೂ ಇತ್ತು. ಈಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಹಂಕಾರ, ಉದ್ಧಟತನದವಳು ಎಂಬ ಮಾತುಗಳೂ ಇದ್ದವು. * ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಲ್ಪನಾಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವವರು ಹೇಳುವ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ ಕಲ್ಪನಾರಿಗೆ ಚರ್ಮದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇತ್ತು. ಚರ್ಮ ಪೊರೆ (ಮೇಲ್ಪದರ) ಬಿಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತಿತ್ತು (ಹುರುಪು-ಗ್ರಾಮೀಣಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಉರುಪೆ). ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ತೋಳು ತೊಟ್ಟು ಅಭಿನಯಿಸಬೇಕಾದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಗಳೆಲ್ಲಾ ಬಹಳ ಹಿಂಸೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಮರ್ ನಟಿಗೆ, ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ದುಃಖವೂ ಇತ್ತು. ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಅತ್ತಿದ್ದೂ ಉಂಟು. ಅದಕ್ಕೇ, ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬು ತೋಳಿನ ಅಂಗಿಯನ್ನೇ ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಎಷ್ಟು ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೂ ಆ ತೊಂದರೆ ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಲ್ಪನಾರಿಗೆ, ಆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗದೇ ನುಂಗಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಬದುಕಿಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಈ ಸಂಗತಿ ಬಯಲಾದರೆ ತನ್ನ ತಾರಾಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾದೀತೆಂಬ ಭಯ. ಎಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಅಹಂಕಾರ, ಉದ್ಧಟತನದವಳು ಎಂಬ ವದಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ==ಬಹುಮುಖ ತಾರೆಯ ವಿಶೇಷಣಗಳು== *ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿ ಮಿಂಚಿದ ಮಿನುಗುತಾರೆ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ ಕಂಡರು ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ "ಮಡ್ರಾಸ್ ಟು ಪಾಂಡಿಚರಿ" ಚಿತ್ರವು ಕಲ್ಪನಾ ರವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಶಿಖರವನ್ನೇರಿಸಿತು. ಆ ಚಿತ್ರ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗೂ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿ ಅಮಿತಾಬ್, ಅರುಣಾ ಇರಾನಿ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡು ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು. *ಇಡೀ ಚಿತ್ರೋಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿ, ಅವರ ಮಾತಿನ ಶೈಲಿ, ಚುರುಕು ಚಟುವಟಿಕೆ, ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜೀವನ ಶೈಲಿ, ಅವರ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. ಆ ಕಾಲದ (೧೯೬೫ -೭೫)ಮಾಡ್ರನ್‍ ಉಡುಗೆಯನ್ನು ತೊಟ್ಟು ತನ್ನದೇ ಆದ ಟ್ರೆಂಡ್ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿಕೊಂಡಾಕೆ, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಓಲೆಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುವಂತಹ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಉಂಗುರಗಳು, ಗಿಡ್ಡ ಸೆರಗು, ಹಾರದಂತಹ ಸರಗಳು, ಗಿಡ್ಡ ಗಿಡ್ಡ ತೋಳಿನ ಬ್ಲೌಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಟ್ರೆಂಡ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. * ಈ ಚೆಲುವೆಯ ಅಭಿನಯ ಕಂಡು ಬೆರಗಾಗದವರಿಲ್ಲ. ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ, ಶರಪಂಜರ, ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರೋಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದ ಕಲ್ಪನ ಬಣ್ಣದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಚಿನ್ನದಂತಹ ಜೀವನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಯ್ಯಾರೆ ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅಂದಿಗು,ಇಂದಿಗು,ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಮಿನುಗು ತಾರೆಗೆ ಸರಿ ಸಾಟಿಯಾರಿಲ್ಲ. * ಮಿನುಗುತಾರೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲೆಂದೆದೂ ಮಿನುಗುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. "ಕಲ್ಪನಾ ವಿಲಾಸ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಟಿ ಕಲ್ಪನಾರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪುಸ್ತಕವೊಂದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಮೈಸೂರಿನ ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ವಿ.ಶ್ರೀಧರ್ ರವರು ಸುಮಾರು 1114ಪುಟಗಳ "ರಜತರಂಗದ ಧ್ರುವತಾರೆ"(ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾರ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥ) ಎನ್ನುವ ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ತಂದಿರುವುದು ವಿಶೇಷ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರದ ನಯನ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ 'ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ರಂಗಕರ್ಮಿ ಗುಡಗೇರಿ ಬಸವರಾಜ್ ರವರು ಭಾಗವಹಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ- ಒಂದು ವೇಳೆ ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನ ಇಂದು ಬದುಕಿದ್ದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಮತ್ತು ಆಕೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ 'ಧ್ರುವತಾರೆ ದಂಪತಿ'ಗಳಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆಕೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿರಪರಾಧಿ. ಆಕೆ ತುಂಬಾ ದುಡುಕಿನ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ==ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣಗಳು== {{Cn}} *೩-೫-೧೯೭೯ ರಂದು ಕಲ್ಪನ ಆತ್ಮ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕಲ್ಪನ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ರಾತ್ರಿ ಸುಮಾರು ೨-೩೦ರ ವೇಳಗೆ ಸಂಕೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ‘ಕುಮಾರ ರಾಮ’ ನಾಟಕ ನಡೆದಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಗುಡಗೇರಿ ಬಸವರಾಜು ಕುಮಾರ ರಾಮನಾಗಿದ್ದರೆ ಕಲ್ಪನ ಮಲತಾಯಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಾಗಲೇ ಕಲ್ಪನ ಅನ್ಯಮನಸ್ಕರಾಗಿದ್ದರು. ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕುಮಾರ ರಾಮ ತನಗೆ ‘ಹಸಿವಾಗಿದೆ’ ಎಂದಾಗ ‘ರೊಟ್ಟಿ ತಿನ್ನು’ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಬದಲು ‘ಹುಲ್ಲು ತಿನ್ನು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಜನ ಬಿದ್ದು ಬಿದ್ದು ನಕ್ಕರು. *ಇದರಿಂದ ಅವಮಾನಿತನಾದ ಬಸವರಾಜ ‘ ಹೌದು ನಾನು ಹಸು, ಹಲ್ಲು ಕೊಡು’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ವೇದಿಕೆಯ ತುಂಬಾ ಓಡಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಜನ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೇಕೆ ಹಾಕಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅಪಮಾನಗೊಂಡ ಬಸವರಾಜ್ ನಾಟಕವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಪರದೆ ಬಿದ್ದ ನಂತರ ನೇರವಾಗಿ ಕಲ್ಪನಾರ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಕೆನ್ನೆಗೆ ಹೊಡೆದರು. ಇದರಿಂದ ವಿಚಲಿತರಾದ ಅವರು ವೇಷ ಕೂಡ ಬದಲಾಯಿಸದೆ ನೇರವಾಗಿ ಗೋಟೂರು ಪ್ರವಾಸಿ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಬಂದು ಆತ್ಮ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಒಂದೆಡೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. *ಸಿನಿಮಾ ಕುರಿತ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಬರಹಗಾರ ಎನ್.ಎಸ್. ಶ್ರೀಧರಮೂರ್ತಿಯವರು. ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಟಂ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಕಲ್ಪನ ೫೬ ನಿದ್ದೆ ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನುಂಗಿದ್ದರು. ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ವಿಚಲಿತರಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ನಿದ್ದೆ ಮಾತ್ರೆ ನುಂಗುವ ಹವ್ಯಾಸ ಅವರಿಗಿತ್ತು. ಹಿಂದೆ ಎರಡು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೀಗೆ ಸಾವಿನ ಅಂಚನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಬಂದಿದ್ದರು. ಈ ಸಲ ನಿದ್ರೆ ಮಾತ್ರೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಯುಮಪುರಿಗೇ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿತ್ತು. *ಕಲ್ಪನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವನ್ನು ಇಟ್ಟು ಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಅಂಕಣಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ‘ಯಾವ ಜನ್ಮದ ಮೈತ್ರಿ’ ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದಾಗ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಾವೇ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಲಿಲ್ಲ. == ಕಲ್ಪನ ನಟಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು == # [[ಸಾಕು ಮಗಳು]] # [[ಚಿನ್ನದ ಗೊಂಬೆ]] # [[ಕವಲೆರಡು ಕುಲವೊಂದು]] # [[ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ]] # [[ಬಂಗಾರದ ಹೂವು]] # [[ಗೆಜ್ಜೆಪೂಜೆ]] # [[ಶರಪಂಜರ]] # [[ಸೋತು ಗೆದ್ದವಳು]] # [[ಸರ್ವಮಂಗಳಾ]] # ಗಾಂಧಿ ನಗರ # [[ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪು]] # [[ಮಣ್ಣಿನ ಮಗ]] # [[ಕರುಳಿನ ಕರೆ]] # [[ನಾಂದಿ]] # [[ಉಯ್ಯಾಲೆ]] # ನಾರಿ ಮುನಿದರೆ ಮಾರಿ # ಎರಡು ಕನಸು # [[ಬಯಲು ದಾರಿ]] # [[ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ]] # [[ಸೀತಾ]] # [[ನಾ ಮೆಚ್ಚಿದ ಹುಡುಗ]] # [[ಮರೆಯದ ದೀಪಾವಳಿ]] # [[ಭಲೇ ಅದೃಷ್ಟವೋ ಅದೃಷ್ಟ]] # ದಾರಿತಪ್ಪಿದ ಮಗ # [[ಮಲೆಯ ಮಕ್ಕಳು]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] fey1k72fmas7dfcaqx17fu3eps8ovmp 1374483 1374482 2026-05-31T23:35:44Z ~2026-32584-12 99770 ಕಾಗುಣಿತ ತಿದ್ದಿದೆ 1374483 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಕಲ್ಪನ | image = Kalpana_kannada_actress.jpg | image_size = | caption = "ಮಿನುಗು ತಾರೆ" ಕಲ್ಪನ | birth_name = ಶರತ್ ಲತಾ | birth_date = 18 ಜುಲೈ 1943 | birth_place = ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ | death_date = 12 May 1979 (aged 36) | death_place = ಗೋಟೂರು ಪ್ರವಾಸಿ ಮಂದಿರ. ಬೆಳಗಾವಿ, ಕರ್ನಾಟಕ. | othername = "ಮಿನುಗು ತಾರೆ" | occupation = ನಟಿ | years_active = 1963-1978 | spouse = | domesticpartner = | website = }} [[Image:Kalpana.jpg|thumb|right|ಕಲ್ಪನ]] '''ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನ''' (18 ಜುಲೈ 1943 – 12 ಮೇ 1979) ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿ, ಚಿತ್ರ ರಸಿಕರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿದ [[ನಟಿ]] ಕಲ್ಪನ ಮೂಲತಃ ದಕ್ಷಿಣ [[ಕನ್ನಡ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನವರು]]. [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಚಿತ್ರರಂಗವನ್ನು]] ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವರ ಹೆಸರು 'ಶರತ್ ಲತಾ'. 1943 ಜುಲೈ 18ರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 3ಗಂಟೆಗೆ ಶ್ರೀಯುತ ಎನ್.ಎಸ್.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಎಂ.ಜಾನಕಮ್ಮನವರ ಪುತ್ರಿಯಾಗಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ವೆನ್ ಲ್ಯಾಕ್ ಸರಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. 1963ರಲ್ಲಿ ಪಂತುಲುರವರ 'ಸಾಕುಮಗಳು' ಚಿತ್ರದಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ಸಿನಿಮಾ ಪಯಣ 1978ರ ಶ್ರೀಯುತ ಜ್ಞಾನಪೀಠಿ ಶಿವರಾಮ ಕಾರಂತರ ನಿರ್ದೇಶನದ 'ಮಲೆಯಮಕ್ಕಳು' ರವರೆಗೂ 78 [[ಸಿನಿಮಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಅಂತಹ ಒಬ್ಬ ಮಹಾನ್ ತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾ ರವರ ಬಗ್ಗೆ ಮೈಸೂರಿನ ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ವಿ.ಶ್ರೀಧರ ಸುಮಾರು 1114 ಪುಟಗಳ "ರಜತರಂಗದ ಧ್ರುವತಾರೆ" (ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾರ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥ) ಎಂಬ ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ತಂದಿರುವುದು ಕಲ್ಪನಾರಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಗೌರವ. ==ಜನನ, ವೃತ್ತಿರಂಗ== *ಹುಟ್ಟಿದ್ದು [[೧೯೪೩|೧೯೪೩ರ]] [[ಜುಲೈ ೧೮]] ರಂದು. ಇವರ ಮಾತೃ ಭಾಷೆ [[ತುಳು]]. ತಂದೆ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ, ತಾಯಿ ಜಾನಕಮ್ಮ. ಕಲ್ಪನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲೇ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗುವ ಕನಸು ಕಂಡವರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಕಲಾವಿದರಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂತಹ ಕನಸಿಗೆ ಇಂಬು ನೀಡವವರೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ವೃತ್ತಿ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ತ್ರೀ ನಾಟಕ ಮಂಡಳಿಯ ಮೂಲಕ ರಂಗಭೂಮಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಚಿತ್ರರಂಗದ ಮಿನುಗುತಾರೆ ಎನಿಸಿದ್ದ ಕಲ್ಪನಾ ಅಭಿನಯದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ [[ಚಲನಚಿತ್ರ]] [[ಬಿ.ಆರ್. ಪಂತುಲು]] ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಸಾಕು ಮಗಳು]]. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಚಿತ್ರ ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ ಅವರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. [[ಬೆಳ್ಳಿ ಮೋಡ]], [[ಗೆಜ್ಜೆ ಪೂಜೆ]], [[ಶರಪಂಜರ]], ಎರಡು ಕನಸು, ಗಂಧದ ಗುಡಿ ಮೊದಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪನ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಕಲ್ಪನಾಗೆ, ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ ನಾಟಕಗಳತ್ತ ಆಸಕ್ತಿ. ಮುಖಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಂಬಲ. ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ ಚಿತ್ರದ "ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡದ ಅಂಚಿನಿಂದಾ ಓಡಿಬಂದಾ ಮಿನುಗುತಾರೆ" ಎಂಬ ಹಾಡೇ ನಟಿ ಕಲ್ಪನಾರವರಿಗೆ 'ಮಿನುಗುತಾರೆ' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು. *ಕನ್ನಡದ ೬೫ ಚಿತ್ರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ೭೪ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ ಕಲ್ಪನ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಯಾಣಕುಮಾರ್ ನಿರ್ಮಾಣದ "ಪೋಲೀಸನ ಮಗಳು" ಚಿತ್ರವು ಅರ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯಿತು. "ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ", "ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ", "ಶರಪಂಜರ" ಚಲನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯಕ್ಕೆ ೩ ಸಲ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದ ಕಲ್ಪನಾಗೆ ಪುಸ್ತಕ ಓದುವ ಹವ್ಯಾಸವೂ ಇತ್ತು. ಈಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಹಂಕಾರ, ಉದ್ಧಟತನದವಳು ಎಂಬ ಮಾತುಗಳೂ ಇದ್ದವು. * ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಲ್ಪನಾಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವವರು ಹೇಳುವ ಮಾಹಿತಿಯಂತೆ ಕಲ್ಪನಾರಿಗೆ ಚರ್ಮದ ಸಮಸ್ಯೆ ಇತ್ತು. ಚರ್ಮ ಪೊರೆ (ಮೇಲ್ಪದರ) ಬಿಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತಿತ್ತು (ಹುರುಪು-ಗ್ರಾಮೀಣಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಉರುಪೆ). ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ತೋಳು ತೊಟ್ಟು ಅಭಿನಯಿಸಬೇಕಾದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಗಳೆಲ್ಲಾ ಬಹಳ ಹಿಂಸೆ. ಗ್ಲ್ಯಾಮರ್ ನಟಿಗೆ, ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ದುಃಖವೂ ಇತ್ತು. ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಅತ್ತಿದ್ದೂ ಉಂಟು. ಅದಕ್ಕೇ, ಹೆಚ್ಚು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬು ತೋಳಿನ ಅಂಗಿಯನ್ನೇ ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಎಷ್ಟು ಮೇಕಪ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡರೂ ಆ ತೊಂದರೆ ಹೋಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಲ್ಪನಾರಿಗೆ, ಆ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳಲಾಗದೇ ನುಂಗಿಕೊಳ್ಳುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಬದುಕಿಗಿತ್ತು. ಒಮ್ಮೆ ಈ ಸಂಗತಿ ಬಯಲಾದರೆ ತನ್ನ ತಾರಾಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾದೀತೆಂಬ ಭಯ. ಎಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಅಹಂಕಾರ, ಉದ್ಧಟತನದವಳು ಎಂಬ ವದಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ==ಬಹುಮುಖ ತಾರೆಯ ವಿಶೇಷಣಗಳು== *ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೇಳು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ ಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿ ಮಿಂಚಿದ ಮಿನುಗುತಾರೆ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ ಕಂಡರು ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ "ಮಡ್ರಾಸ್ ಟು ಪಾಂಡಿಚರಿ" ಚಿತ್ರವು ಕಲ್ಪನಾ ರವರನ್ನು ಯಶಸ್ಸಿನ ಶಿಖರವನ್ನೇರಿಸಿತು. ಆ ಚಿತ್ರ ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಗೂ ರಿಮೇಕ್ ಆಗಿ ಅಮಿತಾಬ್, ಅರುಣಾ ಇರಾನಿ ಮುಖ್ಯಭೂಮಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡು ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿತು. *ಇಡೀ ಚಿತ್ರೋಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರತಿಭೆಯಾಗಿ, ಅವರ ಮಾತಿನ ಶೈಲಿ, ಚುರುಕು ಚಟುವಟಿಕೆ, ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜೀವನ ಶೈಲಿ, ಅವರ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. ಆ ಕಾಲದ (೧೯೬೫ -೭೫)ಮಾಡ್ರನ್‍ ಉಡುಗೆಯನ್ನು ತೊಟ್ಟು ತನ್ನದೇ ಆದ ಟ್ರೆಂಡ್ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿಕೊಂಡಾಕೆ, ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಓಲೆಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುವಂತಹ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಉಂಗುರಗಳು, ಗಿಡ್ಡ ಸೆರಗು, ಹಾರದಂತಹ ಸರಗಳು, ಗಿಡ್ಡ ಗಿಡ್ಡ ತೋಳಿನ ಬ್ಲೌಸುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಟ್ರೆಂಡ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. * ಈ ಚೆಲುವೆಯ ಅಭಿನಯ ಕಂಡು ಬೆರಗಾಗದವರಿಲ್ಲ. ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ, ಶರಪಂಜರ, ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಮುಡಿಗೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರೋಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯಂತೆ ಶೋಭಿಸಿದ ಕಲ್ಪನ ಬಣ್ಣದ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಚಿನ್ನದಂತಹ ಜೀವನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೈಯ್ಯಾರೆ ಹಾಳುಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅಂದಿಗು,ಇಂದಿಗು,ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಮಿನುಗು ತಾರೆಗೆ ಸರಿ ಸಾಟಿಯಾರಿಲ್ಲ. * ಮಿನುಗುತಾರೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲೆಂದೆದೂ ಮಿನುಗುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. "ಕಲ್ಪನಾ ವಿಲಾಸ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನಟಿ ಕಲ್ಪನಾರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯ ಪುಸ್ತಕವೊಂದಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಮೈಸೂರಿನ ಯುವ ಸಾಹಿತಿ ವಿ.ಶ್ರೀಧರ್ ರವರು ಸುಮಾರು 1114ಪುಟಗಳ "ರಜತರಂಗದ ಧ್ರುವತಾರೆ"(ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನಾರ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥ) ಎನ್ನುವ ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಮರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ತಂದಿರುವುದು ವಿಶೇಷ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ನಗರದ ನಯನ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆಯು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ 'ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ರಂಗಕರ್ಮಿ ಗುಡಗೇರಿ ಬಸವರಾಜ್ ರವರು ಭಾಗವಹಿಸಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ- ಒಂದು ವೇಳೆ ಮಿನುಗುತಾರೆ ಕಲ್ಪನ ಇಂದು ಬದುಕಿದ್ದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಮತ್ತು ಆಕೆ ರಂಗಭೂಮಿಯ 'ಧ್ರುವತಾರೆ ದಂಪತಿ'ಗಳಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಆಕೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ನಿರಪರಾಧಿ. ಆಕೆ ತುಂಬಾ ದುಡುಕಿನ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ==ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣಗಳು== {{Cn}} *೩-೫-೧೯೭೯ ರಂದು ಕಲ್ಪನ ಆತ್ಮ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕಲ್ಪನ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ರಾತ್ರಿ ಸುಮಾರು ೨-೩೦ರ ವೇಳಗೆ ಸಂಕೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ‘ಕುಮಾರ ರಾಮ’ ನಾಟಕ ನಡೆದಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಗುಡಗೇರಿ ಬಸವರಾಜು ಕುಮಾರ ರಾಮನಾಗಿದ್ದರೆ ಕಲ್ಪನ ಮಲತಾಯಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಾಗಲೇ ಕಲ್ಪನ ಅನ್ಯಮನಸ್ಕರಾಗಿದ್ದರು. ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕುಮಾರ ರಾಮ ತನಗೆ ‘ಹಸಿವಾಗಿದೆ’ ಎಂದಾಗ ‘ರೊಟ್ಟಿ ತಿನ್ನು’ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಬದಲು ‘ಹುಲ್ಲು ತಿನ್ನು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಜನ ಬಿದ್ದು ಬಿದ್ದು ನಕ್ಕರು. *ಇದರಿಂದ ಅವಮಾನಿತನಾದ ಬಸವರಾಜ ‘ ಹೌದು ನಾನು ಹಸು, ಹಲ್ಲು ಕೊಡು’ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ವೇದಿಕೆಯ ತುಂಬಾ ಓಡಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಜನ ಇನ್ನಷ್ಟು ಕೇಕೆ ಹಾಕಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅಪಮಾನಗೊಂಡ ಬಸವರಾಜ್ ನಾಟಕವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೇ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಪರದೆ ಬಿದ್ದ ನಂತರ ನೇರವಾಗಿ ಕಲ್ಪನಾರ ಕಡೆಗೆ ಧಾವಿಸಿ ಕೆನ್ನೆಗೆ ಹೊಡೆದರು. ಇದರಿಂದ ವಿಚಲಿತರಾದ ಅವರು ವೇಷ ಕೂಡ ಬದಲಾಯಿಸದೆ ನೇರವಾಗಿ ಗೋಟೂರು ಪ್ರವಾಸಿ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಬಂದು ಆತ್ಮ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ಒಂದೆಡೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. *ಸಿನಿಮಾ ಕುರಿತ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಬರಹಗಾರ ಎನ್.ಎಸ್. ಶ್ರೀಧರಮೂರ್ತಿಯವರು. ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಟಂ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಕಲ್ಪನ ೫೬ ನಿದ್ದೆ ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ನುಂಗಿದ್ದರು. ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ವಿಚಲಿತರಾದಾಗಲೆಲ್ಲ ನಿದ್ದೆ ಮಾತ್ರೆ ನುಂಗುವ ಹವ್ಯಾಸ ಅವರಿಗಿತ್ತು. ಹಿಂದೆ ಎರಡು ಮೂರು ಬಾರಿ ಹೀಗೆ ಸಾವಿನ ಅಂಚನ್ನು ಮುಟ್ಟಿ ಬಂದಿದ್ದರು. ಈ ಸಲ ನಿದ್ರೆ ಮಾತ್ರೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಅವರನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಯುಮಪುರಿಗೇ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿತ್ತು. *ಕಲ್ಪನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವನ್ನು ಇಟ್ಟು ಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಒಳ್ಳೆಯ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ಅಂಕಣಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ‘ಯಾವ ಜನ್ಮದ ಮೈತ್ರಿ’ ಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದಾಗ ದಾಖಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತಾವೇ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಲಿಲ್ಲ. == ಕಲ್ಪನ ನಟಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು == # [[ಸಾಕು ಮಗಳು]] # [[ಚಿನ್ನದ ಗೊಂಬೆ]] # [[ಕವಲೆರಡು ಕುಲವೊಂದು]] # [[ಬೆಳ್ಳಿಮೋಡ]] # [[ಬಂಗಾರದ ಹೂವು]] # [[ಗೆಜ್ಜೆಪೂಜೆ]] # [[ಶರಪಂಜರ]] # [[ಸೋತು ಗೆದ್ದವಳು]] # [[ಸರ್ವಮಂಗಳಾ]] # ಗಾಂಧಿ ನಗರ # [[ಕಪ್ಪು ಬಿಳುಪು]] # [[ಮಣ್ಣಿನ ಮಗ]] # [[ಕರುಳಿನ ಕರೆ]] # [[ನಾಂದಿ]] # [[ಉಯ್ಯಾಲೆ]] # ನಾರಿ ಮುನಿದರೆ ಮಾರಿ # ಎರಡು ಕನಸು # [[ಬಯಲು ದಾರಿ]] # [[ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ]] # [[ಸೀತಾ]] # [[ನಾ ಮೆಚ್ಚಿದ ಹುಡುಗ]] # [[ಮರೆಯದ ದೀಪಾವಳಿ]] # [[ಭಲೇ ಅದೃಷ್ಟವೋ ಅದೃಷ್ಟ]] # ದಾರಿತಪ್ಪಿದ ಮಗ # [[ಮಲೆಯ ಮಕ್ಕಳು]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟಿಯರು]] 7ho8p7zimveeymej9k3u1wrwzybuuy1 0 6269 1374484 1368750 2026-05-31T23:38:24Z ~2026-32584-12 99770 ಕಾಗುಣಿತ ತಿದ್ದಿದೆ 1374484 wikitext text/x-wiki {{Infobox ಚಲನಚಿತ್ರ |ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರು = ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ |ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ವರ್ಷ = [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೮]] |ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ = ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಅಂಡ್ ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ಎಂಟರ್‍ಪ್ರೈಸಸ್ |ನಾಯಕ(ರು) = [[ರಾಜಕುಮಾರ್]] |ನಾಯಕಿ(ಯರು) = [[ಕಲ್ಪನ]] |ಪೋಷಕ ನಟರು = [[ಆರ್.ನಾಗೇಂದ್ರರಾವ್]], [[ದಿನೇಶ್]], [[ರಂಗ]], [[ಜಯಶ್ರೀ]] |ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶನ = [[ಎಂ.ರಂಗರಾವ್]] |ಕಥೆ = [[ತ್ರಿವೇಣಿ]]ಯವರ "ಹಣ್ಣೆಲೆ ಚಿಗುರಿದಾಗ" ಕಾದಂಬರಿಯ ಆಧಾರಿತ |ಚಿತ್ರಕಥೆ = |ಸಂಭಾಷಣೆ = [[ಆರ್.ಎನ್.ಜಯಗೋಪಾಲ್]] |ಚಿತ್ರಗೀತೆ ರಚನೆ = ಆರ್.ಎನ್.ಜಯಗೋಪಾಲ್ |ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯನ = ಡಾ.ಪಿ.ಬಿ.ಶ್ರೀನಿವಾಸ್, ಪಿ.ಸುಶೀಲಾ, ಎಲ್.ಆರ್.ಈಶ್ವರಿ |ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ = [[ಎಸ್.ವಿ.ಶ್ರೀಕಾಂತ್]] |ನೃತ್ಯ = |ಸಾಹಸ = |ಸಂಕಲನ = |ನಿರ್ದೇಶನ = [[ಎಂ.ಆರ್.ವಿಠಲ್]] |ನಿರ್ಮಾಪಕರು = [[ಶ್ರೀಕಾಂತ್ ನಹತಾ]] |ಬಿಡುಗಡೆ ದಿನಾಂಕ = |ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು = ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರದ ದ್ವಿತಿಯ ಉತ್ತಮ ಚಿತ್ರ ೧೯೬೮ |ಇತರೆ ಮಾಹಿತಿ = ಎ೦.ರ೦ಗರಾವ್ ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸ೦ಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು. |----}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೮ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] hj6r3pqd7d90d433swg5xhqsug3fnz6 0 12584 1374515 1358628 2026-06-01T08:14:36Z Shreekant Honakeri 98608 1374515 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫}} # ಶ್ರೀಕಾಂತ ಹೊನಕೇರಿ ## ಪರಿಚಯ **ಶ್ರೀಕಾಂತ ಹೊನಕೇರಿ** ಅವರು ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಗಾಯಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಲಾವಿದ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದ ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಚಾರಕರಾಗಿ ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜನಪದ ಗೀತೆಗಳು, ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಗಾಯನದ ಮೂಲಕ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. --- ## ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ | ವಿವರ | ಮಾಹಿತಿ | | ------------ | ------------------------ | | ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು | ಶ್ರೀಕಾಂತ ಹೊನಕೇರಿ | | ವೃತ್ತಿ | ಜನಪದ ಗಾಯಕ | | ಭಾಷೆ | ಕನ್ನಡ | | ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರ | ಜನಪದ ಸಂಗೀತ, ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು | | ಮೂಲ ಪ್ರದೇಶ | ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕ | | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ | ಭಾರತೀಯ | --- ## ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಶ್ರೀಕಾಂತ ಹೊನಕೇರಿ ಅವರು ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಜನಪದ ಸಂಗೀತ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಕಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಸವಗಳು, ಜಾತ್ರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಮೂಲಕ ಜನಪದ ಗಾಯನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಲಾ ಪಯಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. --- ## ಸಂಗೀತ ಜೀವನ ಶ್ರೀಕಾಂತ ಹೊನಕೇರಿ ಅವರು ಜನಪದ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ವೇದಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಗಾಯನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಭಾಷಾ ಸೊಗಡು, ಜನಜೀವನದ ಅನುಭವಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರತಿಫಲನ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅವರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಬದುಕು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಗೀತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. --- ## ಗಾಯನ ಶೈಲಿ ಶ್ರೀಕಾಂತ ಹೊನಕೇರಿ ಅವರ ಗಾಯನದ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು: * ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದ ಶೈಲಿ * ಭಾವಪೂರ್ಣ ಗಾಯನ * ಸರಳ ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುವ ಸಾಹಿತ್ಯ * ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ * ಪರಂಪರೆಯ ಸಂಗೀತ ಅಂಶಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ --- ## ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೊಡುಗೆ ಜನಪದ ಸಂಗೀತವು ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಶ್ರೀಕಾಂತ ಹೊನಕೇರಿ ಅವರು ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಮೂಡಿಸಲು ಅವರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. --- ## ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ ಶ್ರೀಕಾಂತ ಹೊನಕೇರಿ ಅವರ ಗಾಯನವು ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಜನಪದ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಸಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತಿವೆ. --- ## ನೋಡಿ * ಕನ್ನಡ ಜನಪದ ಸಂಗೀತ * ಉತ್ತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ * ಕನ್ನಡ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಗಳು * ಕರ್ನಾಟಕದ ಜನಪದ ಕಲಾವಿದರು --- {{ಚುಟುಕು}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} {{DEFAULTSORT:ಶ್ರೀಕಾಂತ ಹೊನಕೇರಿ}} [[ವರ್ಗ:ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] d1432kv78sjm6qltsiync5s4k04aysg 0 22966 1374448 1340867 2026-05-31T12:53:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374448 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |name = ''Saccharum officinarum'' |image = Saccharum officinarum, Mozambique.jpg |image_caption = ''Saccharum officinarum'' growing in Mozambique |regnum = [[Plantae]] |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = [[Monocots]] |unranked_ordo = [[Commelinids]] |ordo = [[Poales]] |familia = [[Poaceae]] |subfamilia = [[Panicoideae]] |tribus = [[Andropogoneae]] |genus = ''[[Saccharum]]'' |species = '''''S. officinarum''''' |binomial =''Saccharum officinarum'' |binomial_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] }} [[ಚಿತ್ರ:Cut sugarcane.jpg|right|thumb|ತುಂಡರಿಸಲಾದ ಕಬ್ಬು]] '''ಕಬ್ಬು''' ಅತಿ ಉಪಯುಕ್ತ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಹುಲ್ಲು.ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಕಾಗುವ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತು. ಸಿಹಿ ಪದಾರ್ಥಗಳನೇಕವಿದ್ದರೂ ಮಾನವರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದಂಥ ಸಿಹಿ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬೆಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯೇ ಮುಖ್ಯ. ಸಕ್ಕರೆ ಹೊಂದಿರುವ ಸಸ್ಯಗಳು ಹಲವು ಇವೆ. ಆದರೆ ಸಕ್ಕರೆಯ ಅಧಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗುವುದು ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆ ಬೀಟ್ ಗೆಡ್ಡೆಗಳು ಮಾತ್ರ. ತಾಳೆ, ತೆಂಗು ಮುಂತಾದ ಮರಗಳ ಹೊಂಬಾಳೆಗಳನ್ನು ಕಡಿದು, ರಸ ಶೇಖರಿಸಿ, ಅದರಿಂದಲೂ ಬೆಲ್ಲ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಪರಿಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅದು ಅತಿ ಸ್ವಲ್ಪ. ಪ್ರಪಂಚದ ಒಟ್ಟು ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಶೇ.67-68 ಭಾಗ ಕಬ್ಬಿನಿಂದಲೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ== ''ಸ್ಯಾಕರಮ್'' ಪಂಗಡದ (ಪೋಯೇಸೀ ಕುಟುಂಬ. ಆಂಡ್ರೊಪೋಗಾನೀ ಬುಡಕಟ್ಟು) ಎತ್ತರದ ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ ಹುಲ್ಲುಗಳ ಆರರಿಂದ ಮೂವತ್ತೇಳು ಜಾತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು. ==ಹರಡುವಿಕೆ== ಭೂ ವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸಸ್ಯವೆನಿಸಿದೆ. ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದ ಇಕ್ಕೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಸು. 350 ವರೆಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗೋಳಗಳಲ್ಲೂ ನೂರಾರು ಬಗೆಯ ಕಬ್ಬನ್ನು ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. [[ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಇವು, [[ಸಕ್ಕರೆ]]ಭರಿತ, ಸ್ಥೂಲವಾದ, ಸಂಧಿಗಳಿರುವ, ನಾರುಳ್ಳ ಕಾಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಎರಡರಿಂದ ಆರು ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲ ಕಬ್ಬುಜಲ್ಲೆ ಜಾತಿಗಳು ಸಂಕರಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೃಷಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳಾಗಿವೆ. ==ಪ್ರಾಚೀನತೆ== [[File:Spread sugarcane.JPG|thumb|left|350px| <ref name="Watson">Watson, Andrew. ''Agricultural innovation in the early Islamic world. [[Cambridge University Press]]. p. 26–7.''</ref>|alt=Map showing sugar cane India as the first sugar cane country, followed by small areas in Africa, and smaller areas in Europe]] [[File:Cannes-sucre-Georgi.jpg|thumb|right|A sugar plantation on the island of Réunion in the late 19th century|alt=Black-and-white photo of sugar cane standing in field]] ಕಬ್ಬು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಬೆಳೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. [[ಅಥರ್ವಣ ವೇದ]]ದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿನ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ [[ವೇದ]]ಗಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹರಡಿತ್ತೆಂದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದಿಂದ ಚೀನ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಕಬ್ಬನ್ನು ಕಾಣಿಕೆಯಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತೆಂದೂ ಮುಂದೆ 424ರ ವೇಳೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಉಪಕ್ರಮಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮೇಣ ಜಾವ, ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್‌, ಶಾಂತಿಸಾಗರದ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಹವಾಯ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅದು ಹರಡಿತೆಂದೂ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರನೊಡನೆ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಿ ನಿಯಾರ್ಟಿಸ್ ಪ್ರ.ಶ.ಪು. 325ರಲ್ಲೇ ಕಬ್ಬು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತೆಂದೂ ಅದು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಚಿತವಿತ್ತೆಂದೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. 6ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಿಂದ ಪರ್ಷಿಯಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲಿಂದ ಅರಬ್ಬೀಯರ ಮೂಲಕ ಈಜಿಪ್ಟ್‌, ಮೊರಾಕೊ, ಸ್ಪೇನ್ ಮತ್ತು ಸಿಸಿಲಿಗೂ ಹರಡಿತು. 12ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ಜಾಂಜಿಬಾರ್ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಸ್ಪೇನಿಶರೂ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರೂ ಕಾರಣರಾಗಿ, 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನರಿ, ಕೇಪ್ವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲೂ ಪಶ್ಚಿಮ [[ಆಫ್ರಿಕ]]ದಲ್ಲೂ [[ಕೊಲಂಬಸ್|ಕೊಲಂಬಸನ]] ಎರಡನೆಯ ಪ್ರವಾಸದ ಮೂಲಕ [[ಅಮೆರಿಕ]]ದಲ್ಲೂ ಅದು ನೆಲೆಯೂರಿತು. ಮುಂದೆ ಕೇವಲ 1-1 1/2 ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲೇ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಗಳ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅದರ ಬೆಳೆಸು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಇದರಿಂದ ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಪೆರು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕ ಹಾಗೂ ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡೀಸಿನ ವಿವಿಧ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಯಾಯಿತು. ಅದೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಮಾರಿಷಸ್]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ದ ವಿವಿಧ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹರಡಿತು. ಹೀಗೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಎಲ್ಲ ಮುಖ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಕಬ್ಬು ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಬೆಳೆಯಾಯಿತು. ಆದರೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ಹಲವು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು, ಕಬ್ಬಿನ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳು ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಉಳಿದೆಡೆಗೆ ಹರಡಿರಬಹುದೆಂಬ ಊಹೆಗೆ ಎಡೆಗೊಟ್ಟಿವೆ: ಸ್ಯಾಕರಂ ಅಫಿಸಿನೇರಂ ಪ್ರಭೇದದ ದಪ್ಪಗಾತ್ರದ ಕಬ್ಬಿನ ಬಗೆಗಳು ಪಾಲಿನೇಷಿಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಜಾವ, ಮಾರಿಷಸ್ ಮತ್ತು ಭಾರತಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರಬಹುದೆಂದೂ ಸಣ್ಣ ಕಬ್ಬು ಪ್ರಭೇದಗಳಾದ ಸಾ.ಬರ್ಬೆರಿ ಮತ್ತು ಸಾ.ಸೈನೆನ್ಸಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪಸರಿಸಿರಬಹುದೆಂದೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡಲಾಗಿದೆ. ==ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿ== ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಬ್ಬನ್ನು ಕಬ್ಬು ಜಲ್ಲೆಯ ತುಂಡಿನಿಂದಲೇ ಬೆಳೆಸಿ ವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯವರೆಗೂ ಕಬ್ಬಿಗೆ ಬೀಜವಿದೆಯೆಂದು ಯಾರಿಗೂ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಾರ್ಬಡಾಸಿನ ಪಾರಿಸ್ ಮತ್ತು ಆತಸ್ ಹಾಗೂ ಜಾವದ ನೋಟೋಹಾಮಿಪ್ರಾಡ್ಜೋ ಎಂಬುವರು ಕಬ್ಬಿಗೆ ಬೀಜವಿದೆಯೆಂದು ಮೊದಲು ವಿವರಿಸಿದ್ದರೂ ಯಾರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವೀಯಲಿಲ್ಲ. ಮುಂದೆ ಜಾವದ ಸೋಲ್ಟವೇಡೆಲ್ ಎಂಬಾತ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿ ಹೊಸ ಕಬ್ಬುಜಾತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ತೋರಿಸಿದಾಗಲೇ ಇದರಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ನಂಬಿಕೆಯಾದದ್ದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನವೆಂಬರ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾದ ನೀಳವಾದ ಗರಿಯಂತೆ ಕಂಡುಬರುವ ಸೂಲಂಗಿಯೇ ಅದರ ಪುಷ್ಪಗುಚ್ಛ. ಬೀಜ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಕಬ್ಬು ತಳಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ತಳಹದಿ. ಆದರೆ ಬೀಜ ಶೇಖರಿಸಿ ಬಿತ್ತುವುದು ಹೊಸ ತಳಿಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಿವಿಧ ಉತ್ತಮ ತಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಅಡ್ಡತಳಿಯೆಬ್ಬಿಸಿ ಬೀಜೋತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿ ಹೊಸ ತಳಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳ ಗುಣಗಳೆಲ್ಲ ಪೂರ್ಣ ತಿಳಿದಿರುವುದರಿಂದ ನಮಗೆ ಆವಶ್ಯಕವಾದ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ಹೊಸತಳಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಇದು ಅನುಕೂಲ ಮಾರ್ಗ. ಆದರೆ ಬೀಜದ ಮುಖಾಂತರ ಕಬ್ಬನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಅನಾನುಕೂಲತೆಯೆಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಬೀಜದ ಗಿಡವೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಯಾವ ರೀತಿಯವು ಮತ್ತು ಅವು ಉಪಯುಕ್ತವೇ ಅಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಬ್ಬಿನ ಜಲ್ಲೆಯ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸುವುದು ಸುಲಭ, ಈ ಮಾರ್ಗಾನುಸರಣೆಯಿಂದ ಜಾತಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಗೊತ್ತಾದ ಮಿತಿಯಲ್ಲೇ ಬೆಳೆ ಕೈಸೇರುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಕಬ್ಬು ಸಾಕರಂ ಎಂಬ ಜಾತಿಗೂ ಪೋಯೇಸೀ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮಿನೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೂ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ 5 ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ. 1. ಸ್ಯಾಕರಂಅಫಿಸೀನೇರಂ-ಪಾಲಿನೇಷಿಯ ದ್ವೀಪಗಳ ಮೂಲವಾಸಿ. ದಪ್ಪುಗಾತ್ರದ ಮೃದು ಕಬ್ಬು ಇದು. 2. ಸ್ಯಾಕರಂ ಬರ್ಬೆರಿ-ಪುರಾತನಕಾಲದಿಂದಲೂ ಭಾರತದ ಗಂಗಾನದಿ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದ ಕಬ್ಬು. ವಾತಾವರಣದ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಕ್ರಿಮಿಕೀಟಗಳ ಉಪದ್ರವವನ್ನು ತಡೆಯಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಇದಕ್ಕೆ ಇದೆ. ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇಳುವರಿ ಕಡಿಮೆ. 3. ಸ್ಯಾಕರಂ ಸೈನೆನ್ಸಿ-ಸಾ. ಬರ್ಬೆರಿಯಂಥದೇ ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದವಾದ ಪ್ರಭೇದ. 4. ಸ್ಯಾಕರಂ ಸ್ಪಾಂಟೇನಿಯಂ-ಪಶ್ಚಿಮವಲಯಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಕಂಡುಬರುವ ಕಾಡುಜಾತಿ. ಸಮಶೀತೋಷ್ಣವಲಯಗಳ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಉತ್ತಮವಾದದ್ದು. 5.ಸಾಕರಂ ರೋಖ-ನ್ಯೂಗಿನಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕಾಡುಜಾತಿ. ಇವಲ್ಲದೆ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯವಸಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ತಳಿಗಳು ಇವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಅಡ್ಡ ತಳಿಯೆಬ್ಬಿಕೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದುದು. ಇವು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾಗುಣಿತ ವರ್ಣತಂತು (ಕ್ರೋಮೋಸೋಮು)ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಏಕಗುಣಿತ ಕ್ರೋಮೋಸೋಮು ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಬ್ಬಿನ ವಿವಿಧ ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ 15-68ರ ವರೆಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಬಹುದು. ಕಬ್ಬಿನ ವಿವಿಧ ತಳಿಗಳು ತಮ್ಮ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ರೀತಿ, ಎತ್ತರ, ಕಾಂಡದ ದಪ್ಪ, ಬಣ್ಣ ಸಿಪ್ಪೆಯ ಕಾಠಿಣ್ಯ, ರಸದ ಮಾದುರ್ಯ, ರಸಗೂಡಿ ಪಕ್ವಕ್ಕೆ ಬರುವ ಕಾಲ, ರೋಗನಿರೋಧಕ ಗುಣಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯ ತೋರುತ್ತವೆ. ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಹಳೆಯ ತಳಿ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ತಳಿಗಳೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಹಳೆಯ ಬಗೆಯ ಕಬ್ಬುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ರಸದಿಂದ ತುಂಬಿದವು ಮತ್ತು ಮೆದುವಾದವು. ಇವನ್ನು ಅರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಅಗಿದು ತಿನ್ನುವುದು ಸುಲಭ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ರಸದಾಳಿ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಾಪಟ್ಟಿ ಎಂಬುವು. ರಸದಾಳಿ ಕಬ್ಬು ತುಂಬಾ ಮೆದುವಾದ ರಸಭರಿತ ಹಸಿರುಮಿಶ್ರಿತ ಹಳದಿ ಸಿಪ್ಪೆಯ ಕಬ್ಬು. 10 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ವವಾಗುವ ಇದು ಸಾಧಾರಣ ಇಳುವರಿಯ ಜಾತಿ. ಪಟ್ಟಾಪಟ್ಟಿ ಎನ್ನುವುದು ರಸದಾಳಿಗಿಂತ ಗಟ್ಟಿಯಾದುದು. ಅದರ ಕಾಂಡದ ಮೇಲೆ ಉದ್ದ ಪಟ್ಟಿಗಳಿವೆ. ಸು. 12 ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ವವಾಗುವ ಇದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇಳುವರಿ ಕೊಡಬಲ್ಲುದು. ಇದರ ಸಕ್ಕರೆಯ ಅಂಶವೂ ರಸದಾಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು. ಇವಲ್ಲದೆ ಚೇಣಿ ಅಥವಾ ಮರಕಬ್ಬು ಎಂಬ ಬಗೆಯೂ ಉಂಟು. ಚೀನ ದೇಶದಿಂದ ಬಂದುದೆಂದು ಹೇಳಲಾದ ಇದು ಉಳಿದೆರಡಕ್ಕಿಂತ ತೆಳುವಾದುದು ಗಟ್ಟಿಯಾದುದು ಆಗಿದೆ. ನೀರಿನ ಪುರೈಕೆ ಕೊಂಚ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಕ್ಷಾರೀಯ ಭೂಮಿಗಳಲ್ಲೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲುದು. 18ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ವವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಇಳುವರಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು. ಈಚೆಗೆ ಮಾರಿಷಸ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ತಂದು ರೂಢಿಸಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಬಗೆಯ ಕಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವೆಲ್ಲಾ ಬಹಳ ಗಟ್ಟಿ ಕಬ್ಬುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಎತ್ತರ ಹಾಗೂ ನೇರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಇಳುವರಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ರೆಡ್ ಮಾರಿಷಸ್ ತಳಿ. ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಇದು ಮೈಸೂರಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಸಿ ಕಬ್ಬುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಈಗೀಗ ತಳೀಕರಣ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಸಸಿಕಬ್ಬುಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಹಳೆಯ ಬಗೆಯ ಕಬ್ಬುಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. ಸಸಿಕಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಬೀಜ ಬಿತ್ತನೆಯ ಮುಖಾಂತರ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಕಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಒಂದೆಡೆ ಬೆಳೆಸಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಲಂಗಿ ಬಂದಾಗ ಅವನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿಯೋ ಅಥವಾ ಕೈಯಿಂದ ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಿಯೋ ಬೀಜೋತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತಿ ಅದರಿಂದ ಬರುವ ಸಸಿಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಅವಲೋಕಿಸಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣಗಳುಳ್ಳ ಸಸಿಗಳಿದ್ದರೆ ಅವನ್ನು ಆರಿಸಿ ಬೇರೆ ಮಾಡಿ ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವುಬಾರಿ ಎಕ್ಸ್‌ರೇ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಉಂಟು. ಹೀಗೆ ಪಡೆದ ಕಬ್ಬುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಗೆಗಳಿದ್ದು ಮುಖ್ಯವಾದುವು, ಬಬ್ಬೂರು ಪಟ್ಟಿ, ಹೆಚ್.ಎಂ.544, ಹೆಚ್.ಎಂ.320, ಹೆಚ್.ಎಂ 661, ಇತ್ಯಾದಿ. ಕೊಯಮತ್ತೂರಿನ ಕಬ್ಬು ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲೂ ಕಬ್ಬಿನ ತಳೀಕರಣ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಕಬ್ಬಿನ ತಳಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವೆಲ್ಲಾ ತಮ್ಮ ಗಟ್ಟಿತನಕ್ಕೂ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಇಳುವರಿಗೂ ವಿವಿಧ ಭೂ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಗೂ ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಕೊ, 213, ಕೊ.290, ಕೊ.312, ಕೊ.347, ಕೊ.331, ಕೊ.419, ಕೊ.421, ಮುಂತಾದುವು. ಬರಿಯ ಕಬ್ಬಿನ ವಿವಿಧ ತಳಿಗಳ ನಡುವೆಯಲ್ಲದೆ ಕಬ್ಬಿಗೂ ಜೋಳ, ಬಿದಿರು ಮುಂತಾದ ಜಾತಿಗಳಿಗೂ ನಡುವೆ ಅಡ್ಡತಳಿಯೆಬ್ಬಿಕೆಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಕೊ.351, ಕೊ.352, ಕೊ.357, ಮುಂತಾದುವು ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಜೋಳಗಳ ನಡುವಣ ಅಡ್ಡ ತಳಿಯೆಬ್ಬಿಕೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಕಬ್ಬಿನ ತಳಿಗಳು. ==ಸಸ್ಯ ವಿವರಣೆ== [[File:Sugar cane flower.jpg|thumb|upright|left|Sugarcane flower in Dominica.]] ಕಬ್ಬಿನ ಗಿಡವನ್ನು [[ಕಾಂಡ]], [[ಬೇರು]], ಮತ್ತು [[ಎಲೆ]]ಗಳೆಂದು ಮೂರು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಕಾಂಡವನ್ನು ಜಲ್ಲೆಯೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಒಳಗಿರುವ ಕೂಳೆ ಎಂಬ ಭಾಗ ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅನೇಕ [[ಗಿಣ್ಣು]]ಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಈ ಗಿಣ್ಣುಗಳು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಕಾಂಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೂರದೂರವಾಗಿದ್ದು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ನೆಲದೊಳಗಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ನಡುವಣ ಅಂತರ ಕಡಿಮೆ. ಗಿಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಡವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಂತೆ ಬಿಳಿಯ ಪಟ್ಟಿ ಇದೆ. ಇದರ ಮೇಲೆಲ್ಲಾ ಅನೇಕ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿವೆ. ಒಂದೊಂದು ಚುಕ್ಕೆಯೂ ಒಂದೊಂದು ಬೇರಿನ ಮೊಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಒಂದೊಂದು ಗಿಣ್ಣಿನಲ್ಲೂ ಒಂದೊಂದು ಕಣ್ಣು ಇದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಕಣ್ಣುಗಳು ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ ಕಬ್ಬುಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಒಂದೊಂದು ಕಣ್ಣು ಒಂದೊಂದು ಕಂಕುಳು ಮೊಗ್ಗು. ಜಲ್ಲೆಯನ್ನು ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಿ ನೆಲದಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟು ಬೆಳೆಸಿದಾಗ ಬೇರಿನ ಮೊಳಕೆಗಳು ಬೇರುಗಳಾಗಿಯೂ ಕಣ್ಣು ಹೊಸ ಕಬ್ಬಿನ ಕಾಂಡವಾಗಿಯೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಕಾಂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 3-4 ಮೀ. ಎತ್ತರ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ವ್ಯವಸಾಯದ ರೀತಿ ಹಾಗೂ ಭೂಗುಣ ಉತ್ತಮವಾಗಿದ್ದರೆ ಸು. 9 ಮೀ. ವರೆಗೂ ಬೆಳೆಯುವುದುಂಟು. ಅದರ ಅಗಲ 1-8 ಸೆಂ.ಮೀ. ವರೆಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಬುಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಪ್ಪ ಹೆಚ್ಚು. ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆಲ್ಲಾ ಕ್ರಮೇಣ ಸಣ್ಣದಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಂಡದ ಬಣ್ಣದಲ್ಲೂ ವೈವಿಧ್ಯವಿದೆ. ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಹಸಿರು ಛಾಯೆ, ಹಳದಿ, ನಸುಗೆಂಪು, ಕೆಂಪು-ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಕೆಲವು ಕಬ್ಬುಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ದುದ್ದನೆಯ ಪಟ್ಟಿಗಳೂ ಇವೆ. ಅಂತರ ಗಿಣ್ಣುಗಳ ಮೇಲೆಲ್ಲಾ ತೆಳುವಾದ ಮಯಣದ ಲೇಪವಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಗಿಡಕ್ಕೆ ಒಂದೇ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಂಡವಿದೆಯಾದರೂ ಕೆಲವು ಭಾರಿ ಕೆಳಭಾಗದ ಗಿಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ರೆಂಬೆಗಳಂಥ ದ್ವಿತೀಯ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಜಲ್ಲೆಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಬೇರು ತೊಡಕು ಬೇರಿನ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಬೇರುಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಮೂರು ಬಗೆಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. 1. ಆಳಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯದೆ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲೇ ಹರಡಿ ಕವಲೊಡೆದು ಬೆಳೆಯುವ ಮೇಲ್ಪದರದ ಬೇರುಗಳು. 2. ದಪ್ಪಗಾತ್ರದ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಆನಿಕೆ ಬೇರುಗಳು-ಇವು ಕಬ್ಬು ದೃಢವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಲ್ಲಲು ಆಸರೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. 3. ಕಾಂಡದ ತಳಭಾಗದಿಂದ ಭೂಮಿಯೊಳಕ್ಕೆ 3-4 ಮೀ. ಆಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದು ಬೆಳೆಯಬಲ್ಲ ಹುರಿಬೇರುಗಳು-ಇವೇ ಭೂಮಿಯಿಂದ ನೀರು ಮತ್ತು ಆಹಾರವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಬೇರುಗಳು. ಕಾಂಡದ ಎರಡೂ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಪರ್ಯಾಯ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುವ ನೀಳವಾದ ಕತ್ತಿಯಂಥ ಎಲೆಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಗಿಡಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 10 ಎಲೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದು ಎಲೆಯೂ 1-1.3 ಮೀ. ಉದ್ದ ಮತ್ತು 5-7 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಗಲ ಇದೆ. ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ಕವಚದಂಥ ಬುಡಭಾಗವೂ ನೀಳವಾದ ಅಲಗುಭಾಗವೂ ಇವೆ. ಇವೆರಡೂ ಕೂಡುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಿವಿಯ ಆಲೆಯಂಥ ಆರಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಡ್ಯೂಲ್ಯಾಪ್ ಎಂಬ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗಳಿವೆ. ಎಲೆಯ ಅಂಚು ಬಹುಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಗರಗಸದ ಹಲ್ಲಿನಂತಿದೆ. ಎಲೆಗಳ ನಾಳವಿನ್ಯಾಸ ಸಮಾನಾಂತರ ಮಾದರಿಯದು. ಎಲೆಯ ಬುಡ ಕಾಂಡದ ಸ್ವಲ್ಪಭಾಗವನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ. ಗಿಡ ಪೂರ್ಣ ಬೆಳೆದ ಮೇಲೆ ಅದರ ತುದಿಯಿಂದ ನೀಳವಾದ ಹೂ ಗೊಂಚಲು ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ವಿಪುಲವಾಗಿ ಕವಲೊಡೆದ ಇದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಪುಷ್ಪಗುಚ್ಛ ಮಾದರಿಯದು. ಇದನ್ನು ಸೂಲಂಗಿ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಹೂಗೊಂಚಲಿನ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕಾಂಡವೂ(ರೇಕೀಸ್) ಅದರಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೊರಟುಬರುವ ಕವಲು, ಉಪಕವಲುಗಳೂ ಇವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉಪಕವಲಿನ ಮೇಲೂ ಜೊತೆಜೊತೆಯಾಗಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುವ ಅನುಷೂಕಿಗಳಿವೆ. (ಸ್ಟೈಕ್ ಲೆಟ್ಸ್‌) ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಕ್ಕೆ ತೊಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಉದ್ದನೆಯ ತೊಟ್ಟಿದೆ. ಒಂದೊಂದು ಅನುಷೂಕಿಯಲ್ಲೂ ಎರಡು ಹೂಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬರಡು ಇನ್ನೊಂದು ಫಲವತ್ತಾದುದು ಆಗಿವೆ. ಫಲವತ್ತಾದ ಹೂವಿನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಕೇಸರಗಳು, ಒಂದು ಉಚ್ಚ ಸ್ಥಾನದ ಏಕಕೋಶಿ ಅಂಡಾಶಯವೂ ಇವೆ. ಶಲಾಕೆ ಎರಡಾಗಿ ಕವಲೊಡೆದಿದೆಯಲ್ಲದೆ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಗರಿಯಂತಿದೆ. ಅನುಷೂಕಿಗಳ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಉದ್ದನೆಯ ನಯವಾದ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಕೂದಲುಗಳಿವೆ. ಅಂಡಾಶಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಅಂಡಕವಿದೆ. ಹೂಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಅಥವಾ ಬೆಳಗಿನ ಜಾವ ಅರಳುತ್ತವೆ. ಹೂಗಳು ಅರಳಿದಾಗ ಮೊದಲು ಶಲಾಕೆ ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಅನಂತರ ಕೇಸರಗಳು ಪರಾಗವನ್ನು ಹೊರಚೆಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಅಂಡಕಗಳು ಪರಾಗವೂ ಬಹುತೇಕ ಬಂಜೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಪರಾಗದ ಮೊಳೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಬಹಳ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಮಾತ್ರವಿರುತ್ತದೆ. ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಬೀಜೋತ್ಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆ. ಬೀಜಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದರೂ ಅವು ಬಹಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದವು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬಹಳ ದಿನ ಇರದು. ಇವೆಲ್ಲಾ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಅಡ್ಡತಳಿಯೆಬ್ಬಿಕೆಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ. ==ವ್ಯವಸಾಯ== [[File:Sugarcane plantation in Mauritius (reduced colour saturation).jpg|thumb|250px|Sugarcane plantation in [[Mauritius]]]] [[File:Woman collecting sugar canes in Vietnam.jpg|thumb|Sugar canes harvested by women in Hòa Bình province, Vietnam.]] [[File:Caminhão Carregado.jpg|thumb|right|Sugarcane mechanical harvest in Jaboticabal, São Paulo, [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]]|alt=Photo of trailer trucks filled with plant cane]] ಕಬ್ಬನ್ನು ವರ್ಷದ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಾದರೂ ನೆಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಚಳಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಾಗ ನೆಟ್ಟರೆ ಮೊಳಕೆ ಹೊರಡುವುದು ನಿಧಾನ. ಭೂಮಿ ಬಹಳ ಫಲವತ್ತಾಗಿರಬೇಕು. ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಾಕಿ ಅಧಿಕಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀರು ಹಾಯಿಸಿದರೆ ಬಹಳ ಉತ್ತಮ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಉಷ್ಣತೆಯೂ 800 ಫಾ.ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ ಚೆನ್ನ. ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಉಳಬೇಕು. ಮೊದಲು 30-40 ಸೆಂ.ಮೀ. ಆಳಕ್ಕೆ ಉಳುಮೆಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ. ಇದರಿಂದ ಕಬ್ಬಿನ ಬಿತ್ತನೆಯನ್ನು ಪುರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿದಂತೆ ನೆಡಲು ಮುಂದೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಣ್ಣನ್ನು ವಾರಿ ಹಾಕಲು ಅನುಕೂಲ. ಹೀಗೆ ಸಾಲುತೆಗೆದ ಅನಂತರ ನೀರು ಬಸಿಯಲು ಕಡಗುಗಳನ್ನು ನೀರು ಕಟ್ಟಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನೀರು ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಬೇಕು. ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಬಿಟ್ಟು ನೀರು ನಿಂತಿರುವಾಗಲೇ ಕಬ್ಬಿನ ಬಿತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಒಂದರ ಪಕ್ಕ ಒಂದರಂತೆ ಜೋಡಿಸಿ ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತುಳಿದುಬಿಡಬಹುದು. ಇದೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪದ್ಧತಿ. ಕೆಲವೆಡೆ ಪುರ್ಣ ಕಬ್ಬನ್ನೇ ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರೆಡೆ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ 10-15 ಸೆಂ.ಮೀ. ಅಂತರಕ್ಕೆ ಒಂದರಂತೆ 7-10 ಸೆಂ.ಮೀ. ಆಳದ ಗುಂಡಿಮಾಡಿ ಅದರಲ್ಲಿ 3-4 ಬಿತ್ತನೆ ನೆಡುವುದು ಉಂಟು. ಹಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗುಳಿ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುವ ಅಭ್ಯಾಸವಿದೆ. ಕಬ್ಬು ನೆಡುವ ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತು ಹಸನುಗೊಳಿಸಿದ ಮೇಲೆ 1-1.3 ಮೀ. ಅಗಲದ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂಥ ನೀಳದ ಮಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಿಗೆ ಒಂದರಂತೆ ಗುಳಿ ತೋಡಿ, ಗುಳಿಗೊಂದರಂತೆ ಬಿತ್ತನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬಿತ್ತನೆ 2-5 ಸೆಂ.ಮೀ. ಆಳಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಕೂಡದು. ಬಿತ್ತನೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ತೇವಮಾಡಿದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕೈಯಿಂದ ಅಥವಾ ಕಾಲಿನಿಂದ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಅದುಮಬಹುದು. ಅವು ಒಂದು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಇರಬೇಕು. ರೀತಿ ಯಾವುದೇ ಇರಲಿ, ಗಿಣ್ಣಿನ ಕಣ್ಣು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ನೆಡುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಇದರಿಂದ ಬಿತ್ತನೆಯಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಕಣ್ಣುಗಳು ಅರಳಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುತ್ತದೆ. ತುದಿಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮೊಗ್ಗು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಉತ್ತಮ ಕಬ್ಬಾಗುತ್ತದೆ. ತಳದಲ್ಲಿನ ಮೊಗ್ಗು ಬೆಳೆಯುವುದು ಬಹು ನಿಧಾನ. ಆದ್ದರಿಂದ ತುದಿಭಾಗದ ಕಬ್ಬು ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತನೆಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಹೆಚ್ಚು ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ 4' ಅಂತರದ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಫಲವತ್ತಾದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂವರೆ ಅಡಿ ಅಂತರದ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನೆಡುವುದು ಉತ್ತಮವೆಂದು ಅನುಭವದಿಂದ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಒಂದು ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಆರಿಸಿದ 10,000 ಬಿತ್ತನೆ ತುಂಡುಗಳು ಸಾಕು. ಕಬ್ಬಿನ ತಾಕು ಕಳೆರಹಿತವಾಗಿರುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಬಿತ್ತನೆ ನೆಟ್ಟ ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಕಳೆ]]ತೆಗೆಯಬೇಕು. ಮುಂದೆಯೂ ಕಳೆಯಿಲ್ಲದಂತೆ ಎಚ್ಚರವಹಿಸಬೇಕು. ಹೋತುಬಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮೊಳೆತ ಬಿತ್ತನೆಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟು ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕು. 6 ವಾರಗಳ ಅನಂತರ ಕಳೆ ತೆಗೆದು ನೀರು ಕಟ್ಟಿ ಹದವಿದ್ದಾಗ ಮೊದಲ ಮೇಲುಗೊಬ್ಬರ ಒದಗಿಸಿ ಸಾಲನ್ನು ಉತ್ತು ಮಣ್ಣು ಏರಿ ಹಾಕಬೇಕು. ಇದು ಬುಡಕ್ಕೆ ದೃಢತೆ ಒದಗಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಕಾಂಡಕೊರೆಯುವ ಹುಳದ ಬಾಧೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. 4 ವಾರಗಳ ಅನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ಸಲ ಅದೇ ರೀತಿ ಮುಂದೆ ಸೂಚಿಸಿರುವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರ ಒದಗಿಸಬೇಕು. ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಮೂರನೆಯ ಸಲ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾರಜನಕ ಗೊಬ್ಬರ ಒದಗಿಸಿ ಮಣ್ಣು ವಾರಿಹಾಕಬೇಕು. ನೀರು ಪುರೈಕೆ ಸಂಪುರ್ಣವಾಗಿರಬೇಕು. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಇಳುವರಿ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ [[ಗೊಬ್ಬರ]] ಕೊಟ್ಟು, ಕೊನೆಯ ಸಲ ಮುರಿ ಮಾಡಿರುವ ಕಬ್ಬಿಗೆ ಮುಂದೆ 4-5 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಹೆಚ್ಚು ನೀರಿನ ಆವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆಯಾಗಿ ಒಣಗಲು ಬಿಡಕೂಡದು. ನೀರಿನ ಪುರೈಕೆಗೆ ಗಮನವಿತ್ತಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀರು ಬಸಿಯಲು ಅನುಕೂಲವೇರ್ಪಡಿಸಿ ಕಡಗುಗಳು ಪುರ್ಣ ತೆರವಾಗಿದ್ದು, ಅಡಚಣೆಯಾಗದಂತೆ ಎಚ್ಚರವಹಿಸಬೇಕು. ಕಬ್ಬು ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲಾ ತಳದ ಒಣ ತರಗನ್ನು ಕಬ್ಬಿನ ತೆಂಡೆಗೆ ಸುತ್ತಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಇಲಿಗಳ ಕಾಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಆಸರೆಯಾಗಿ ಕಬ್ಬುಗಳು ಒರಗಿಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ತಳದ ಎಲೆ ಗರಿಗಳು ಒಣಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆಲ್ಲಾ ಅವನ್ನು ತೆಗೆದು ಕಬ್ಬು ಕಾಣುವಂತೆ ಏರ್ಪಡಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ನರಿ]], [[ಇಲಿ]] ಮುಂತಾದುವು ಒಳಗೆ ಸೇರದಿರಲು ಇದರಿಂದ ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಬ್ಬು ತನ್ನ ಪುರ್ಣ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೊಬ್ಬರದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. 40 ಟನ್ನಿನಷ್ಟು ಕಬ್ಬಿನ ಬೆಳೆ ಭೂಮಿಯಿಂದ 105 ಪೌಂಡು ನೈಟ್ರೋಜನ್À; 63 ಪೌಂಡ್ ರಂಜಕ; 315 ಪೌಂಡ್ ಪೊಟ್ಯóಷ್; 75 ಪೌಂಡು ಸುಣ್ಣ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಅಂತರದ ಇತರ ಆಹಾರಾಂಶವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆಂದು ನೋಯಿಲ್ಟೀರ್ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಬ್ಬು ಬೆಳೆದ ಜಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಬೇರುಗಳಿಂದಲೇ ಅರ್ಧದಿಂದ ಒಂದು ಟನ್ನು ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತವೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ತಳಭಾಗಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ಉತ್ತುಬಿಟ್ಟಲ್ಲಿ ಅದರಿಂದಲೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಹಸಿರೆಲೆ ಗೊಬ್ಬರದ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ಉತ್ತು ಬಿಡಬೇಕು. ಇದಕ್ಕೆ ದೈಂಚ, ಅಪಸಣಬು ಅಥವಾ ಸಸ್ಪೇನಿಯ ಅನುಕೂಲವಾದದ್ದು. ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಮುಂಚೆ ಎಕರೆಗೆ 20-25 ಗಾಡಿ ಕಾಂಪೋಸ್ಟ್‌ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿ ಉತ್ತುಬಿಡಬೇಕು. ಆ ನಂತರ ಸಾಲು ತೆಗೆಯಬೇಕು. ಸೂಪರ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಷ್ ಗೊಬ್ಬರಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತನೆ ನೆಡುವ ಮುನ್ನ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಬೇಕು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಕರೆಗೆ 200ಪೌಂಡು ಸಾರಜನಕ, 100 ಪೌಂಡು ರಂಜಕ ಮತ್ತು 100 ಪೌಂಡು ಪೊಟ್ಯಾಷ್ ಒದಗಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ. ಈ ಪ್ರಮಾಣ ವಿವಿಧ ಭೂ ಗುಣಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಬಹುದು. ಕಬ್ಬಿನ ಪುರ್ಣ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು 4 ಮುಖ್ಯ ಹಂತಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. 1. ಮೊಳಕೆ ಹಂತ : ಕಬ್ಬಿನ ಬಿತ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ 3 ಕಣ್ಣುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಬಿತ್ತನೆ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಆ ಮೂರೂ ಮೊಳೆತು ಕಬ್ಬಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆ ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕಬ್ಬಿನ ಅಂಕುರಾಂಶವಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಬೆಳೆಯಲು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿತ್ತನೆ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಕಣ್ಣುಗಳು ದೃಢವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೊರಟು ಗಿಡ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಬಿತ್ತನೆಯಲ್ಲಿನ ಆಹಾರಾಂಶ ಮುಖ್ಯ. ಕಬ್ಬು ಹಳೆಯದಾಗಿ ಬಿತ್ತನೆಯ ಬಹುಭಾಗ ಬೆಂಡಾಗಿದ್ದರೆ, ಗಿಡ ದೃಢವಾಗಿ, ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಜಲ್ಲೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗ ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಸಮಂಜಸವಾಗಿದ್ದು, ಮೊಳಕೆಯೂ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ತಳದ ಬಿತ್ತನೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಲ್ಲಿ ಮೊಳಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊರಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬಿತ್ತನೆಯನ್ನು ನೆಡುವಾಗ ಕಣ್ಣುಗಳೂ ಪಕ್ಕಕ್ಕಿರುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸಬೇಕು. ವಾತಾವರಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬೆಳೆಯಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಅತಿ ಶೀತ ವಾತಾವರಣವೂ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ತೇವವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯೂ ಉತ್ತಮ ವ್ಯವಸಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಬೇರುಗಳಿಗೆ ಉಸಿರಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಿಲ್ಲದಿರುವುದೂ ಆಳವಾದ ನೆಡುವಿಕೆಯೂ ಮೊಳಕೆಯನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಿ ಅಡಚಣೆಯುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. 2. ತೆಂಡೆಹಂತ : ಉತ್ತಮ ಫಸಲು ದೊರಕಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರಿಕಬ್ಬು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಬೇಕು. ಮರಿಕಬ್ಬಿನ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ತೆಂಡೆಹೊಡೆಯುವುದು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಕಬ್ಬಿನ ಜೀವನವಿಡೀ ಸತತವಾಗಿ ಮರಿಕಬ್ಬುಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಇವು ಭೂಮಿಯ ಒಳಗಿನ ಕಾಂಡಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಗಾಣುತ್ತವೆ. ಮೊದಲು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಹರಡಿದಂತಿದ್ದರೂ ಮುಂದೆ ನೇರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಗಿಡಗಳು ಎಳೆಯ ವಯಸ್ಸಿನವಾಗಿರುವಾಗ ಈ ಹೊಸ ಕಾಂಡಗಳಿಗೆ ಬೆಳೆಯಲು ಯಾವ ತೊಡಕೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಅನಂತರ ಹೊಸತಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವ ಮರಿಕಬ್ಬುಗಳು ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿ ಸಾಕಾಗದೆ ನಶಿಸಬಹುದು. ಕಬ್ಬು ಮುಕ್ಕಾಲುಭಾಗ ಬೆಳೆದಿರುವಾಗ, ಹುಟ್ಟುವ ಮರಿಕಬ್ಬುಗಳು ಬಹುದಪ್ಪವಾಗಿ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಅದರಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು ಅವನ್ನು ನೀರುಕಬ್ಬು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಲ್ಲ ದಿದ್ದರೂ ಉತ್ತಮ ಬಿತ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮರಿಕಬ್ಬುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಲು ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿಲಿನ ಬೇಗೆ ಹೆಚ್ಚಾದಲ್ಲಿ ಮರಿ ಕಬ್ಬುಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಉತ್ತಮ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಪುರೈಕೆ ಅದರಲ್ಲೂ ರಂಜಕಾಂಶದ ಹೆಚ್ಚಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಿ ಕಬ್ಬುಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕ. 3. ರಸತುಂಬುವ ಹಂತ : ಕಬ್ಬಿನ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಅದರ ವಯಸ್ಸನ್ನನುಸರಿಸಿದೆ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿನ ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲ, ಅದರ ಬೆಳೆÀವಣಿಗೆಗಾಗಿಯೇ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಸಾರಜನಕಾಂಶ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಕಾಂಡಕ್ಕೆ ದೃಢತೆ ಒದಗಿ ಗಿಣ್ಣುಗಳು ದಪ್ಪನಾಗಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ತೇವಾಂಶ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಸಹಾಯಕ. ಉಷ್ಣಾಂಶವೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣತೆ 600 ಫಾ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ 900 ಫಾ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿನ ಬೆಳೆÀವಣಿಗೆ ಕುಂಠಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಲಿತು ರಸಗೂಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕಬ್ಬಿನ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಆಹಾರಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಭಾಗ ಹೊಸ ಅಂಗಾಂಗಳ ರಚನೆಗೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗ ಶಕ್ತಿರೂಪವಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಮಿಕ್ಕಂಶವೆಲ್ಲ ಸಕ್ಕರೆಯಾಗಿ ಕಾಂಡದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಕಬ್ಬು ಪಕ್ವವಾಯಿತೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಕ್ಕರೆಯ ಅಂಶ ಗಿಣ್ಣಿನಿಂದ ಗಿಣ್ಣಿಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಹೊಂದುತ್ತದೆ. ತಳಭಾಗದ ವಯಸ್ಸಾದ ಗಿಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ಕರೆ ಶೇಖರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಎಳಸು ಗಿಣ್ಣುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಕ್ಕರೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಬ್ಬು ಪಕ್ವವಾಗಲು ಜಾತಿ, ಗೊಬ್ಬರ ಪುರೈಕೆ ನೀರು ಮತ್ತು ನಾಟಿಯ ಕಾಲಾವಧಿ ಸಹಾಯಕ. 4. ಸೂಲಂಗಿ ಹಂತ : ಕಬ್ಬಿನ ಬೆಳಸು ಕಾಂಡದ ತುಂಡುಗಳಿಂದಾಗುವುದರಿಂದ ಸೂಲಂಗಿ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ, ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಸೂಲಂಗಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಸೂಲಂಗಿ ಬರುವ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಲಂಗಿ ಉಂಟಾದರೆ ಕಬ್ಬಿನ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಪುರ್ಣ ನಿಂತಂತೆಯೇ. ಅದು ಕಾಲಮಿತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು, ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವೆಂಬರ್ ವೇಳೆ ಮಾತ್ರ ಹೊರಬೀಳುತ್ತದೆ. ಸೂಲಂಗಿ ಬರಲು ಕಬ್ಬಿನ ವಯಸ್ಸು ಮುಖ್ಯ. ==ರೋಗಗಳು== ಕಬ್ಬಿನ ಬೆಳೆಗೆ ಹಲವಾರು ಬಗೆಯ ಕೀಟಗಳು ತಗಲುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಡ ಕೊರೆಯುವ ಹುಳು, ಪೈರಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸುಳಿ ಅಥವಾ ತುದಿ ಕೊರೆಯುವ ಹುಳುಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದುವು. ಕಾಂಡ ಕೊರೆಯುವ ಹುಳುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾದುವು ಅರ್ಗೈರಿಯ ಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟಿಕ್ರಾಸ್ಸಿಸ್, ಡೈಯಾಟ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಸ್ಕಿರ್ಪೊಫೇಗ ನಿವೆಲ್ಲ ಎಂಬುವು. ಇವೆಲ್ಲ ಕಬ್ಬಿನ ಕಾಂಡವನ್ನು ಕೊರೆದು, ಮಧ್ಯ ಸುಳಿ ಒಣಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಎಳೆಯ ಪೈರಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಷ್ಟವುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸುಳಿ ಕೊರೆಯುವ ಹುಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಬ್ಬಿನ ಎಳೆಯ ತುದಿಗಳನ್ನು ಕೊರೆದು ಅದರ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲೆಗಳು ನಾಶವಾಗುವುದಲ್ಲದೆ ಮಧ್ಯ ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತೂತುಗಳು ಉಂಟಾಗಿ, ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಎಲೆಗಳ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲೂ ಕುಚ್ಚುಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ. ಸುಳಿ ಹಾಳಾಗುವುದರಿಂದ ಕಬ್ಬಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮೊಗ್ಗುಗಳು ಮೊಳೆಯಲಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಕಬ್ಬಿನ ತುದಿ ಕುಚ್ಚಿನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾದರೂ ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಾವಲಂಬಿಯಾದ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಕಣಜವನ್ನು ಕಬ್ಬಿನ ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಅದು ಈ ಹುಳುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ನಾಶಪಡಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮವೂ ಇದೆ. ಪೈರಿಲ್ಲ ಹುಳುವೂ ಕಬ್ಬಿನ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕೀಟ ಪಿಡುಗೆನಿಸಿದೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲೆಗಳ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಸಸಿಗಳ ರಸವನ್ನು ಹೀರಿ ಜೀವಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಕೀಟಗಳು ರಸ ಹೀರುವುದರಿಂದ ಎಲೆಗಳೆಲ್ಲ ಹಳದಿಯಾಗಿ ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕಬ್ಬಿನ ಮೈಯಿಂದ ರಸ ಜಿನುಗುವುದರಿಂದ ಅದರ ಮೇಲೆಲ್ಲ ಬೂಷ್ಟು ಬೆಳೆಯುವ ಸಂಭವವೂ ಉಂಟು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಬ್ಬುಗಳಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ರಸ ಹೀರಿದಾಗ ಕೀಟಗಳೂ ತಮ್ಮ ದೇಹದಿಂದ ಸಿಹಿರಸವನ್ನು ಜಿನುಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇವನ್ನು ಹಲವು ಜಾತಿ ಇರುವೆಗಳು ಹೀರುತ್ತವೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವೆಗಳು ಕೀಟದ ಮರಿಗಳನ್ನು ಕಬ್ಬಿನಿಂದ ಕಬ್ಬಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವುದುಂಟು. ಇವಲ್ಲದೆ ಕಬ್ಬಿನ ಮಿಡತೆ, ಬಿಳಿನೊಣ, [[ಗೆದ್ದಲು]], ನುಸಿ ಮುಂತಾದ ಕೀಟಗಳೂ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿನ ಬೆಳೆಯನ್ನು ನಷ್ಟಗೊಳಿಸುವುದುಂಟು. ಬರಿಯ ಕೀಟಗಳಲ್ಲದೆ ಇಲಿ, ನರಿ, [[ಆನೆ]], [[ಹಂದಿ]] ಮುಂತಾದುವೂ ಕಬ್ಬಿನ ಬೆಳೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಶತ್ರುಗಳೆನಿಸಿವೆ. ಕಬ್ಬಿಗೆ ಹಲವು ಬೂಷ್ಟು ರೋಗಗಳೂ ತಗಲುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯವಾದುವು ತುಕ್ಕುರೋಗ (ರಸ್ಟ್‌), ಕಾಡಿಗೆರೋಗ (ಸ್ಮಟ್), ಕೆಂಪುಕೊಳೆರೋಗ (ರೆಡ್ ರಾಟ್), ಬಾಡುವ ರೋಗ (ವಿಲ್ಟ್‌), ಕಂದುಚುಕ್ಕೆರೋಗ, ಕಪ್ಪುಕೊಳೆರೋಗ ಮುಂತಾದುವು. ತುಕ್ಕುರೋಗ ಬಂದಾಗ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಿತ್ತಳೆವರ್ಣದ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಈ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಎಲೆಯನ್ನು ಪುರ್ಣ ಆವರಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಎರಡು ಕಡೆಯಲ್ಲೂ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತವೆ. ಕಾಡಿಗೆರೋಗ (ಸ್ಮಟ್) ಹೊಂದಿರುವ ಕಬ್ಬಿನ ತುದಿಯಿಂದ ನೀಳವಾಗಿ ಕೆಳಬಾಗಿರುವ ಚಾಟಿಯಂಥ ಅಚ್ಚಕಪ್ಪು ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಲೆಯಲ್ಲಿ ರೋಗದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಮಾರ್ಪಾಟು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅದರ ಸುತ್ತ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಪೊರೆಯೊಂದಿದ್ದು, ಅದು ಬೆಳೆದಂತೆಲ್ಲ ಆ ಪೊರೆ ಸೀಳಿ ಕಪ್ಪು ಪುಡಿಯಂಥ ಬೀಜಾಣುಗಳು ಹೊರಬರುತ್ತವೆ. ಕೆಂಪುಕೊಳೆರೋಗದಿಂದ ಕಬ್ಬಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿನ ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ 2 ಅಥವಾ 4ನೆಯ ಎಲೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಮಾಸಲು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಬಾಡಲಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಮಧ್ಯಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಅಚ್ಚಹಸಿರಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಬಹುದು. ರೋಗಪೀಡಿತ ಕಬ್ಬನ್ನು ಸೀಳಿನೋಡಿದಲ್ಲಿ ತಳದ ಗಿಣ್ಣುಗಳ ಬಳಿ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣವಿದ್ದು ಕಬ್ಬಿನಿಂದ ಕೊಳೆತ ಹುಳಿವಾಸನೆ ಬರುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾದಾಗ ನರಿ ಹೂಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಹಳ್ಳಿಗರಲ್ಲಿ ವಾಡಿಕೆ. ಬಾಡುವ ರೋಗದಲ್ಲೂ ಕಬ್ಬಿನ ಮಧ್ಯೆ ಕೆಂಪು ವರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ರೋಗ ಹರಡಿ ಬಹುಬೇಗ ಕಬ್ಬಿನ ಒಳಭಾಗವೆಲ್ಲ ಪುರ್ಣ ಕೆಂಪಾಗಿ, ಮುಂದೆ ಟೊಳ್ಳಾಗುತ್ತದೆ. ಕಬ್ಬು ಇದರಿಂದ ಹಗುರವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂದುಚುಕ್ಕೆರೋಗ ಎಲೆಯ ಅಲಗುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1/8" ನೀಳವಾಗಿದ್ದು ಎಲೆಯ ಇಕ್ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಕೆಂಪಗೆ ಕಾಣುವಂತಿರುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಅದು ಅಗಲವಾಗಿ ಬೆಳೆದು, ಮಧ್ಯಭಾಗ ಕಂದುಬಣ್ಣವಾಗಿ, ಸುತ್ತಲೂ ಹಳದಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂದುಭಾಗ ಮುಂದೆ ಪುರ್ಣ ಒಣಗುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪುಕೊಳೆರೋಗದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಷ್ಟವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕಬ್ಬುಗಳಿಗೆ ಗಾಯವಾದಾಗ ಅಥವಾ ಕಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ತೆಗೆದಾಗ, ಗಾಯವಾದೆಡೆ ಅಥವಾ ಕಡಿದು ಬಿಟ್ಟೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಬೂಷ್ಟು ಬೆಳೆದು ಆ ಭಾಗವನ್ನು ಕೊಳೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಬ್ಬಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ರೋಗಗಳು ತಗಲುವುದುಂಟು. ಆದರೆ ಅವು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಷ್ಟ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಗೋಂದುರೋಗ ಎಲೆಯ ರೋಗವಾಗಿ, ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಹಾಗೇ ಬಿಟ್ಟಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿನ ಜಲ್ಲೆಗೂ ಹರಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹಳದಿ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು, ಅದರ ಮಧ್ಯೆ ಕೆಂಪು ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಕೆಂಪುಪಟ್ಟಿರೋಗ ಕೂಡ ಎಲೆಯ ರೋಗವೇ. ಆದರೆ ಹಲವು ತಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಕಾಂಡಕ್ಕೂ ಬೇಗ ಹರಡಿ, ಅದರ ತುದಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೊಳೆತು ನಾರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಯ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನರಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಕೆಂಪುಪಟ್ಟೆಯುಂಟಾಗಿ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮೊಸಾಯಿಕ್ ರೋಗದಲ್ಲಿ ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆಲ್ಲ ತಿಳಿಹಸಿರು ಅಥವಾ ಹಳದಿ ಮಚ್ಚೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ತಗಲಿದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬು ಗಿಡ್ಡವಾಗಿ ತೆಳುವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಸಣ್ಣಗೆ ನುಲಿದಂತಾಗಿ ಜಡೆಕಟ್ಟಿದಂತಿರುತ್ತದೆ. ತುದಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಪುರ್ಣ ನಿಂತು ಹೋಗುವುದರಿಂದ ಮೊಗ್ಗುಗಳು ಅಡ್ಡ ಬೆಳೆದು ನೀಳವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೀಟ ಹಾಗೂ ಬೂಷ್ಟು ರೋಗವನ್ನು ಅದರ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಔಷಧಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದಲೂ ರೋಗರಹಿತ ಹಾಗೂ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯುತ ತಳಿಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದಲೂ ನಿವಾರಿಸಬಹುದು. ==ಕಟಾವು== ಕಬ್ಬು ಕಟಾವಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಲು ಅದರಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶವೇ ಮುಖ್ಯ. ಕಬ್ಬು ಬೆಳೆಯುವುದೆಂದರೆ ಅದರಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆಯೆಂದರ್ಥ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಬ್ಬು ಪುರ್ಣ ಬೆಳೆಯಲು 13-14 ತಿಂಗಳ ಅವಧಿ ಸಾಕೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು. ಮಾಗಿದ ಕೊ.419 ತಳಿಯ ರಸದಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧಾಂಶ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ. 1. ನೀರು ಶೇ.77.9 ಭಾಗ 2. ಸುಕ್ರೋಸ್ ಶೇ.20.2 ಭಾಗ 3. ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಶೇ.0.57 ಭಾಗ 4. ಇತರ ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ನಿರವಯವ ವಸ್ತುಗಳು ಶೇ. 1.29 ಭಾಗ ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಕ್ರೋಸ್ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಇದೇ [[ಸಕ್ಕರೆ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಲ್ಲ]] ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ಅಂಶವನ್ನೂ ಸಕ್ಕರೆಯೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ಅಪರಿಪೂರ್ಣ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶ. ಪುರ್ಣ ಮಾಗಿದ ಕಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶೇ. 22 ಭಾಗದಷ್ಟು ಘನವಸ್ತುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಕ್ರೋಸ್ ಅಂಶವೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು. ಸುಕ್ರೋಸ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಕಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ ಅತಿಯಾಗಿ ಶೇಖರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಸೂಲಂಗಿ ಹೊರಟರೂ ಬೇಸಗೆಯ ದಗೆ ಹೆಚ್ಚಾದರೂ ಅದರ ಪರಿಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಕಬ್ಬು ಕಟಾವಿಗೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆಯೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಅನಂತರ 10-15 ದಿನ ಅದಕ್ಕೆ ನೀರು ಒದಗಿಸಬಾರದು. ಕಟಾವು ಮಾಡುವಾಗ ಹರಿತವಾದ ಮಚ್ಚುಗಳಿಂದ ನೆರಿಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ತೆಗೆಯಬೇಕು. ಕಡಿದ ಕಬ್ಬನ್ನು ಪುರ್ಣವಾಗಿ ಅದೇ ಮಚ್ಚಿನಿಂದ ಸವರಿ, ಎಲ್ಲ ಎಲೆಗಳನ್ನೂ ತೆಗೆದು, ತುದಿಯ ಅಪಕ್ವ ಭಾಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕು. ಕಬ್ಬಿನ ತಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಂಟಿರಬಹುದಾದ ಮಣ್ಣನ್ನೂ ಬೆಳೆದಿರಬಹುದಾದ ಬೇರುಗಳನ್ನೂ ಪುರ್ಣವಾಗಿ ಸವರಿ ತೆಗೆದು ಜಲ್ಲೆಯನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ತುಂಡರಿಸಿ ಹೊರೆ ಕಟ್ಟಬೇಕು. ಕಟಾವಾದ ಕಬ್ಬನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಶೇಖರಿಸಿಡಬಾರದು. ಹಾಗಾದಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ; 24 ಗಂಟೆಗಳೊಳಗಾಗಿ ಅದನ್ನು ಗಾಣಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟುಬಿಡಬೇಕು. ಕಬ್ಬಿನಿಂದ ಬೆಲ್ಲ, ಸಕ್ಕರೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಕಾಕಂಬಿ]]ಯಿಂದ [[ಮದ್ಯ]]ವನ್ನೂ ತರಗಿನಿಂದ ಉತ್ತಮ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನೂ ಸಿಪ್ಪೆಯಿಂದ [[ಕಾಗದ]] ಮತ್ತು [[ಮೇಣ]]ವನ್ನೂ ಉಳಿಕೆಗಳಿಂದ ಮೇವನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ ==ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳು== ಕಬ್ಬಿನ ರಸದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿವೆ. {{Nutritional value | name =Cane juice<ref>{{cite web|title=Cane Juice Nutrition Information|year=2011|publisher=WH Foods|url=http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=nutrientprofile&dbid=77|access-date=2015-12-31|archive-date=2012-08-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20120804074647/http://www.whfoods.com/genpage.php?tname=nutrientprofile&dbid=77|url-status=dead}}</ref> | image = [[File:Sugarcanejuice.jpg|200px]] | caption = Freshly squeezed sugarcane juice. | serving_size =28.35 grams | kJ=111.13 | protein=0.27 g | fat= | carbs=27.51 g | fiber= | sugars= 26.98 g | glucose= | fructose= | iron_mg=0.37 | calcium_mg=11.23 | magnesium_mg= | phosphorus_mg= | potassium_mg= 41.96 | sodium_mg = 17.01 | zinc_mg= | vitA_ug = | vitC_mg= | pantothenic_mg= | vitB6_mg= | vitK_ug = | folate_ug= | thiamin_mg= | riboflavin_mg= | niacin_mg= | float=right | note = Nutrient Information from ESHA Research | source_usda=0 }} == ಜಗತ್ತಿನ ಕಬ್ಬು ಉತ್ಪಾದನೆ == ೨೦೧೨ ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ಬೆಳೆ- ಕಬ್ಬು. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ೨೦೧೨ ರ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳಂತೆ ೯೦ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೬ ದಶಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬನ್ನು ಬೆಳಯಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೧.೮೩ ಬಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆಗುವುದು. [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] [[ಸಕ್ಕರೆ]] ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, [[ಭಾರತ]] ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ನಂತರದ ದೇಶಗಳು, [[ಚೀನಾ]], ಥಾಯ್ ಲೆಂಡ್, [[ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ]], [[ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]ಗಳಾಗಿವೆ. [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] [[ಸಕ್ಕರೆ]] ಉತ್ಪಾದನೆ ಜೊತೆಗೆ ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಸಿಗುವ ಕಬ್ಬಿನ ಕಾಕಂಬಿಯಿಂದ ಹೇರಳವಾಗಿ ಎಥನಾಲ್ ಗ್ಯಾಸ್‘ನ್ನುಎಥನಾಲ್ ಗ್ಯಾಸ್‘ನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬದಲಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಪೆಟ್ರೋಲಿಗಿಂತ ಅಗ್ಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯವೂ ಉಳಿಯುವುದು. ಭಾರತ, [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], ಇಂಡೋಚೀನ, [[ಚೀನ]], [[ಜಪಾನ್]], ಫಾರ್ಮೋಸ, ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು [[ಜಾವ]]ಗಳಲ್ಲೂ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರತೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಲೂಯಿಸಿಯಾನ, ಫ್ಲಾರಿಡ, ಜಾರ್ಜಿಯ, ಕ್ಯೂಬ, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ [[ಬಾರ್ಬಡಾಸ್]], ಟ್ರೆನಿಡಾಡ್, [[ಜಮೈಕ]] ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲೂ [[ಪೆರು]], [[ಕೊಲಂಬಿಯ]], ವೆನಿಜೇ಼್ವಲ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗಯಾನ, ಡಚ್, [[ಗಯಾನ]], ಎಕ್ವಡಾರ್, ಬೊಲೀವಿಯ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ]] ಮತ್ತು ಪರಾಗ್ವೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಹಾಂಡುರಾಸ್, ಗ್ವಾಟಿಮಾಲ, ನಿಕರಾಗುವ, ಪನಾಮ ಮತ್ತು ಕಾಸ್ಟರೀಕ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಮೆಡೀರ, ಅಂಗೋರ, ಕ್ಯಾನರಿ ದ್ವೀಪಗಳು, ಈಜಿಪ್ಟ್‌ ಮಾಜ಼ಂಬಿಕ್ ಮಾರಿಷಸ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಖಂಡದ ಪೂರ್ವತೀರ ಮತ್ತು ತಾಹಿತಿ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಬ್ಬನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಕಬ್ಬಿನ ಬೆಳೆ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ. {|class="wikitable sortable " style="margin: 1em auto 1em auto" ! colspan="3" style="text-align:left; background:#cfc;" |ಹೆಚ್ಚು ಕಬ್ಬು ಉತ್ಪಾದಕ ೧೦ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು — 2015 |- style="text-align:center; background:#cfc;" || ದೇಶ ||ಉತ್ಪಾದನೆ <br>(ಸಾವಿರ ಮೆಟ್ರಿಕ ಟನ್ನುಗಳಲ್ಲಿ, TMT) |- | {{BRA}}|| align=right |739 267 |- | {{IND}} || align=right |341 200 |- | {{CHN}} ಚೀನಾ|| align=right |*125 536 |- | {{THA}} ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್|| align=right |100 096 |- | {{PAK}} ಪಾಕಿಸ್ತಾನ || align=right |63 750 |- | {{MEX}} ಮೆಕ್ಸಿಕೊ || align=right |61 182 |- | {{COL}} ಕೊಲಂಬಿಯ || align=right |34 876 |- | {{IDN}} ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ || align=right |*33 700 |- | {{PHI}} ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ || align=right |31 874 |- | {{USA}} ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ || align=right |27 906 |- style="background:#ccc;" || {{noflag}}'''ಜಗತ್ತು''' | style="text-align:right;"| '''1 877 105''' |- |colspan=3 style="font-size:.7em"|P = official figure, F = FAO estimate, * = Unofficial/Semi-official/mirror data, C = Calculated figure<br>A = Aggregate (may include official, semi-official or estimates);<br> Source: [http://faostat.fao.org/site/567/DesktopDefault.aspx?PageID=567#ancor Food And Agricultural Organization of United Nations: Economic And Social Department: The Statistical Division] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120619130038/http://faostat.fao.org/site/567/DesktopDefault.aspx?PageID=567#ancor |date=2012-06-19 }} |} == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬು == *ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಈ ಎಥೆನಾಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದನೆ]] ಮತು ಕಬ್ಬಿನ ಕೃಷಿಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಇದೆ. *2013-14 ಉತ್ಪಾದನೆ ;; {| class="wikitable sortable " |- ! ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ- !!ರಾಜ್ಯ -!!ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಾವಿರ ಟನ್ ಗಳಲ್ಲಿ--!!ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶ ಸಾವಿರ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ನಲ್ಲಿ |- | 1)|| ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ-||136129 ||2172 |- |* 2) ||ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ --||72404 ||936 |- |* 3) ||ಕರ್ನಾಟಕ ||34,666 ||410 |- |* 4) ||ತಮಿಳುನಾಡು ||24,792 ||231.7 |- |* 5) ||ಬಿಹಾರ ||15,065 ||266.6 |- |* 6) ||ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ ||14,898 || 191 |- |* 7) ||ಗುಜರಾತ್ ||11,700 ||180 |- |* 8) ||ಹರಿಯಾಣ --||9490 || 130 |- |* 9) ||ಉತ್ತರಾಖಂಡ್--||7466 ||122 |- |* 10) ||ಪಂಜಾಬ್ --||6720 || 96 |- |* 11) ||ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ -||3250 || 77 |- |* 12) ||ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ - ||2100|| 77 |- |* 13)|| ಅಸ್ಸಾಂ- ||1060|| 29 |- |* 14)|| ಒಡಿಶಾ -||818 ||73.1 |- |* 15) ||ಜಾರ್ಕಂಡ್ -|| 499 || 7.1 |- |* 16)|| ರಾಜಸ್ಥಾನ ||343|| 5.1 |- |* 17) ||ಕೇರಳ -|| 51 ||0.5 |- |* 18)|| ಛತ್ತೀಸ್ Uಡ -||31 || 11.2 |- |* 19)|| ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ -|| 26 || 1.8 |- |* 20)|| ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶ -||926|| 21.7 |- ! ೦೦!!ಒಟ್ಟು !!3,41,773 ಸಾವಿರ ಟನ್‌ಗಳು ;!!4921 ಸಾವಿರ ಹೆಕ್ಟೇರುಗಳು |} ==2014-15ರಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದನೆ== [[File:Old-fashioned Indian Sugar=cane Press.jpg|480px|thumb| right|೧೯೦೫ ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬು ಅರೆಯುವ ಗಾಣ-ಬೆಲ್ಲ ತಯಾರಕೆ; ಎತ್ತಿನ ಬದಲಿಗೆ ಕೋಣನನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಾರೆ]] *ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌–ಫೆಬ್ರುವರಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 14 ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, 194 ಲಕ್ಷ ಟನ್‌­ಗಳಷ್ಟಾಗಿದೆ. 2014–15 ನೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಐದು ತಿಂಗಳ (ಅಕ್ಟೋಬರ್‌–ಫೆಬ್ರುವರಿ) ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಂಕಿ–ಅಂಶವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ (ಐಎಸ್‌ಎಂಐ) ಮಂಗಳವಾರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ. *ಫೆಬ್ರುವರಿ 28 ರವರೆಗೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ 511 ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆ 194 ಲಕ್ಷ ಟನ್‌ ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿವೆ. ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 455 ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆ­ಗಳು ಒಟ್ಟು 170 ಲಕ್ಷ ಟನ್‌ ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ್ದವು ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. 2014–15 ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆ 260 ಲಕ್ಷ ಟನ್ ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಐಎಸ್‌ಎಂಐ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದೆ. ಕಳೆದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವರ್ಷ­ದಲ್ಲಿ 243 ಲಕ್ಷ ಟನ್‌ ಉತ್ಪಾದಿಸ­ಲಾಗಿತ್ತು. ದೇಶಿ ಬೇಡಿಕೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 248 ಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ. *ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ರಾಜ್ಯವಾದ ಮಹಾ­ರಾಷ್ಟ್ರ ಐದು ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ 74 ಲಕ್ಷ ಟನ್‌ ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿದೆ. *ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಉತ್ಪಾದನೆ 30 ಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಿಂದ 32.80 ಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ. *ಕಬ್ಬು ಬಾಕಿ ಏರಿಕೆ: ಸಕ್ಕರೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಕಬ್ಬು ಬೆಳೆಗಾರರರಿಗೆ ನೀಡಬೇಕಿರುವ ಬಾಕಿ ರೂ.14,500 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟಿದೆ. ಸಕ್ಕರೆ ಬೆಲೆ ಕಳೆದ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದು, ಕಬ್ಬಿನ ದರ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಾಕಿ ಪಾವತಿ ಮೊತ್ತ ಇನ್ನಷ್ಟು ಏರಿಕೆ­ಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎಂದು ಐಎಸ್‌ಎಂಐ ಹೇಳಿದೆ. 14 ಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕೆಂಪು ಸಕ್ಕರೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರ ಒಂದು ಟನ್‌ಗೆ ರೂ. 4 ಸಾವಿರ ಸಬ್ಸಿಡಿ ನೀಡಬೇಕಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.^[೨] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ನೋಡಿ== *[[ಭಾರತದ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆ]] **[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆ]] ==ಆಧಾರ== *ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರ ಕೃಷಿಸಚಿವಾಲಯ - ಕಬ್ಬು ; ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವರದಿ ೧೫-೧೨-೨೦೧೩ *ಇಂಗೀಷ್ ತಾಣ -ಕಬ್ಬು *೧.ಕಬ್ಬು/ಸುಗರ್ಕೇನ್- [https://en.wikipedia.org/wiki/Sugarcane] *೨.2014–15ರಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದನೆ -.prajavani-04/-3/2015 ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.sucropedia.com/ Sucropedia.com]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, an encyclopedia about sugar production * [http://wwf.panda.org/about_our_earth/all_publications/?22255/Sugar-and-the-Environment-Encouraging-Better-Management-Practices-in-Sugar-Production-and-Processing Sugar and the Environment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180418063944/http://wwf.panda.org/about_our_earth/all_publications/?22255%2FSugar-and-the-Environment-Encouraging-Better-Management-Practices-in-Sugar-Production-and-Processing |date=2018-04-18 }} from the World Wide Fund for Nature * [http://www.caneinfo.nic.in/ CaneInfo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120328074205/http://www.caneinfo.nic.in/ |date=2012-03-28 }} from India's National Informatics Centre Industry organizations: * [http://english.unica.com.br/ Brazilian Sugarcane Industry Association] (UNICA) * [http://www.nfsp-philippines.org/ National Federation of Sugarcane Planters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120402224012/http://www.nfsp-philippines.org/ |date=2012-04-02 }}, Philippines * [http://www.bettersugarcane.org/ The Better Sugar Cane Initiative] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150912014142/http://www.bettersugarcane.org/ |date=2015-09-12 }} * [http://www.sucre-ethique.org/?lang=en Ethical Sugar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160121181925/http://www.sucre-ethique.org/?lang=en |date=2016-01-21 }}, a French NGO * [http://basichealthfitness.com/sugarcane-juice-asset-good-health/ Health Benefits of Sugarcane] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029214156/http://basichealthfitness.com/sugarcane-juice-asset-good-health/ |date=2013-10-29 }} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕಬ್ಬು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬೆಳೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] izucgf66ctgmwozl6zprwq73nagglks 0 23265 1374471 1343631 2026-05-31T21:26:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374471 wikitext text/x-wiki {{Korean War Infobox}} '''ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ''' ವು, [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ]] ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿದ [[ಕೊರಿಯಾದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಹಾಗೂ [[ಚೈನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್‌|ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್‌ನ]] ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿದ [[ಕೊರಿಯಾದ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪೀಪಲ್ಸ್]] ನಡುವಿನ [[ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಘರ್ಷಣೆ|ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಘರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ]]. ಯುದ್ದವು ೨೫ ಜೂನ್ ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ೨೭ ಜುಲೈ ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ [[ಯುದ್ದ ವಿರಾಮ|ಯುದ್ದ ವಿರಾಮಕ್ಕೆ]] ಸಹಿ ಹಾಕಿತು. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಅಲೀಸ್‌ನ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದಾದ ಕೋರಿಯಾದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಜನೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಯುದ್ದವು ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಯುದ್ದದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಕೊರಿಯಾದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪವು ಜಪಾನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು; ೧೯೪೫ ರ ಜಪಾನ್‌ನ ಶರಣಾಗತದೊಂದಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ೩೮ನೇ ಸಮಾನಾಂತರದ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಗುಂಪುಗಳು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಾದ್ಯಂತ ಮುಕ್ತ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಸೋತಿದ್ದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ವಿಭಜನೆ ಗಂಭೀರವಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ೩೮ನೇ ಸಮಾನಾಂತರವು ಎರಡು ಕೊರಿಯಾಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಜಕೀಯ ಗಡಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಯುದ್ದ ನಡೆಯುವ ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುನ್ನ ಮರುಒಕ್ಕೂಟದ ಸಂಧಾನಗಳು ಸಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಆತಂಕ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾಚಿನ ಕಾದಾಟ ಮತ್ತು ಹಾವಳಿಗಳು ಪಟ್ಟು ಬಿಡದೆ ಸಾಗಿತ್ತು. ಜೂನ್ ೨೫, ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ದಳಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಬಹಿರಂಗ ಕದನದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಏರುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಇದೊಂದು ಮೊದಲ ಮಹತ್ವದ ಶೀತಲ ಯುದ್ದದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ದಾಳಿಯಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಲು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯನ್ನರಿಗೆ ನೆರವಿಗೆ ಬಂದವು. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ಕೈಗಳಿಂದ ಮೊದಲ ಸೋಲುಗಳ ನಂತರ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಯುಎನ್ ಪ್ರತಿ-ದಾಳಿಯು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ನರ ಕಳೆದುಹೋದ ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರವನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಯಲು ನದಿವರೆಗೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದಾಗ, ಚೀನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (PRC)ಉತ್ತರ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ನೆರವಿಗೆ ಬಂದಿತು ಸಂಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾದ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ ಕಾದಾಟವು ಅತಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯ ಮತ್ತು ಚೀನಕ್ಕೆ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ನೆರವನ್ನು ನೀಡಿತು ಹಾಗೂ ಪರಮಾಣು ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ದ ಸಂಭವ ಭೀತಿಯನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಯುದ್ಧ ವಿರಾಮದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದಲ್ಲಿನ ಕೊರಿಯನ್ನರ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಕೊರಿಯದ ಮಿಲಿಟರಿ ಬಲ ವಜಾಗೊಳಿದ ವಲಯ, ಎರಡು ಕೊರಿಯಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ವಿಸ್ತಾರ ತಡೆ ವಲಯವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಮೇ ೨೭ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಯುದ್ಧವಿರಾಮದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿತು, ಹೀಗೆ ಹಕ್ಕುಬದ್ಧವಾಗಿ ಯುದ್ಧದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ವಾಪಸಾಯಿತು ಯುದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಗಳೆರಡೂ ಬಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಯೋಜಿತಗೊಂಡಿದ್ದು, ಹೀಗೆ ಪ್ರಾಯೋಜಿತವಾದ,ವ್ಯಾಪಕ ಶೀತಲ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧವು ನಾಗರೀಕ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ಯುದ್ಧವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಜ್ಞಾನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಂತೆ,ಕೊರಿಯದ ಯುದ್ಧವು ಮೊದಲನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧೋಪಾಯಗಳು - ಗಾಳಿ ಸಿಡಿಗುಂಡು ದಾಳಿಗಳನ್ನನುಸರಿಸಿ, ಕ್ಷಿಪ್ರ ಕಾಲ್ದಳ ದಾಳಿಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಮೇಳೈಸಿದೆ. ಜನವರಿ ೧೯೫೧ ರಿಂದ ೧೯೫೩ ರವರೆಗಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಗಡಿ ತಡೆ ಮತ್ತು ಕದನವಿರಾಮವನ್ನು ಮೊದಲ ಸಂಚಾರಿ ಪ್ರಚಾರವು ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅಗೆಯುವಂತೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == === ಪದಮೂಲ === ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಈ ರೀತಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಯುದ್ಧವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲು ಯುಎಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌‌ನ ಕೊರತೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇದು ಆರಕ್ಷಕ ಕ್ರಮವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು '''ಮರೆತುಹೋದ ಯುದ್ಧ ''' ಹಾಗೂ '''ಅಪರಿಚಿತ ಯುದ್ಧ''' ವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಇದು [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ]] ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿದ್ದು, ತಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯ ಕಂಡು ಕೆಲವೇ ಅಮೆರಿಕಾದ ಗಾಯಾಳುಗಳು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಗತಿಗಳು ಹಿಂದೆ ಹಾಗೂ ಮುಂದೆ ನಡೆದ [[ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]] ಮತ್ತು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ|ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧಗಳಿಗಿಂತ]] ಕಡಿಮೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು<ref>{{cite web |title =Remembering the Forgotten War: Korea, 1950–1953 |publisher =Naval Historical Center |url =http://www.history.navy.mil/ac/korea/korea1.htm |accessdate =2007-08-16 |archive-date =2007-08-19 |archive-url =https://web.archive.org/web/20070819014820/http://www.history.navy.mil/ac/korea/korea1.htm |url-status =dead }}</ref><ref>{{cite book |title= [[The Coldest Winter: America and the Korean War]]|last= Halberstam |first= David |authorlink= David Halberstam |year= ೨೦೦೭ |publisher= [[Disney Hyperion]] |location= New York |isbn= ೯೭೮-೧-೪೦೧೩-೦೦೫೨-೪ |page= ೨ |quote= Over half a century later, the war still remained largely outside American political and cultural consciousness. ''The Forgotten War'' was the apt title of one of the best books on it. Korea was a war that sometimes seemed to have been orphaned by history.}}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''೬–೨–೫ ಯುದ್ಧ''' (yuk-i-o jeonjaeng)ವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾದ ಜೂನ್ ೨೫{{Citation needed|date=March 2010}} ರ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ '''ಪಿತೃಭೂಮಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ''' ಯುದ್ಧವೆಂದು ಉಲೇಖಿಸುತ್ತರೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ [[ಚೋಸೊನ್]] ಚೊಂಜೆಂಗ್ (" ಜೋಸಿಯಾನ್ ಯುದ್ಧ", ಜೋಸಿಯನ್ ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಕೊರಿಯವನ್ನು ಕರೆಯುವುದು).{{Citation needed|date=March 2010}} ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, [[ಚೀನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌|ಚೀನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಯುದ್ಧವನ್ನು U.S. '''ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಯುದ್ಧ ಹಾಗೂ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ನೆರವು''' ಎನ್ನಲಾಗಿದ<ref>{{cite news|url=http://english.cri.cn/2946/2008/10/25/195s417906.htm|title=War to Resist U. S. Aggression and Aid Korea Commemorated in Henan|publisher=China Radio International|date=2008-10-25|accessdate=2010-01-29|archive-date=2012-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20120120202855/http://english.cri.cn/2946/2008/10/25/195s417906.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.china.org.cn/e-America/actives/dprk.htm|title=War to Resist US Aggression and Aid Korea Marked in DPRK |publisher=Xinhua|date=2000-10-26|accessdate=2010-01-29}}</ref> ‌ ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ (ಚಾವೊ ಕ್ಸಿನ್ ಝಾನ್ ಝ್ಹೆಂಗ್), [["ಚಾವೊ ಕ್ಸಿನ್"]] ಎಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊರಿಯ, ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂದೂ ಇದನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ{{Citation needed|date=March 2010}} ''ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ'' ವು ಆಕ್ರಮಣದ ಹಿಂದಿನ ಕಾದಾಟಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧವಿರಾಮವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="AMH">{{cite web |title =The Korean War, 1950–1953 (an extract from American Military History, Volume 2—revised 2005) |url =http://www.army.mil/cmh-pg/books/AMH-V2/AMH%20V2/chapter8.htm |accessdate =2007-08-20}}</ref> === ಜಪಾನಿಯರ ಆಳ್ವಿಕೆ (೧೯೧೦–೧೯೪೫) === {{Main|Korea under Japanese rule}} [[ಮೊದಲ ಸಿನೊ-ಜಪಾನಿಸ್ ಯುದ್ಧ|ಮೊದಲ ಸಿನೊ-ಜಪಾನಿಸ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] (೧೮೯೪–೯೬)[[ಕಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಕಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು]] ಸೋಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ [[ಜಪಾನಿನ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ|ಜಪಾನಿನ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯವು]] [[ಗೊಜೊಂಗ್ ದೊರೆ|ಗೊಜೊಂಗ್ ದೊರೆಯ]]-[[ಪ್ರಭಾವದ ವೃತ್ತ|ಪ್ರಭಾವದ ವೃತ್ತಕ್ಕೆ]] ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ [[ಕೊರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಕೊರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು]] ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು(೧೮೯೭–೧೯೧೦) <ref name="Stokesbury1990" /> ದಶಕಾನಂತರ,(೧೯೦೪–೦೫)ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ರಸ್ಸೊ-ಜಪನೀಸ್]] ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಷ್ಯ|ಸಾರ್ವಭೌಮ ರಷ್ಯವನ್ನು]] ಸೋಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ೧೯೦೫ ರಲ್ಲಿ [[ಯುಲ್ಸ ಒಪ್ಪಂದ|ಯುಲ್ಸ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ]] ಕೊರಿಯವನ್ನು ಜಪಾನ ತನ್ನ [[ಆಶ್ರಿತ ರಾಜ್ಯ|ಆಶ್ರಿತ ರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಿತು]], ಆನಂತರ ೧೯೧೦ರಲ್ಲಿ [[ಜಪಾನ್-ಕೊರಿಯ ಸ್ವಾಧೀನತೆ ಒಪ್ಪಂದ|ಜಪಾನ್-ಕೊರಿಯ ಸ್ವಾಧೀನತೆ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ]] ಇದನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="FirstYear">{{cite web |last =Schnabel |first =James F |title =United States Army in the Korean War, Policy and Direction: The First Year |url =http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |pages =3, 18 |accessdate =2007-08-19 |archive-date =2011-05-17 |archive-url =https://web.archive.org/web/20110517132751/http://www.history.army.mil/books/P%26D.HTM |url-status =dead }}</ref><ref>{{cite web |title = Treaty of Annexation (Annexation of Korea by Japan) |publisher = USC-UCLA Joint East Asian Studies Center |url = http://www.isop.ucla.edu/eas/documents/kore1910.htm |accessdate = 2007-08-19 |archive-date = 2015-09-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20150911001224/http://www.isop.ucla.edu/eas/documents/kore1910.htm |url-status = dead }}</ref> [[ಕೊರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ|ಕೊರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಪ್ರಾಜ್ಞವರ್ಗ]] ದೇಶದಿಂದ ಕಾಲ್ಕಿತ್ತರು, ಹಾಗೂ ಕೆಲವರು [[ಶಾಂಘೈ|ಶಾಂಘೈನಲ್ಲಿ]] [[ಸಿಂಗ್ಮನ್ ರ್ಹೀ]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ [[ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೊರಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರ|ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕೊರಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು]] ೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಗಡಿಪಾರಿನಲ್ಲಿರುವ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೆಲ ದೇಶಗಳು ಗುರುತಿಸಿದವು. ೧೯೧೯ ರಿಂದ ೧೯೨೫ ಹಾಗೂ ಆನಂತರ ಜಪಾನಿಯರ ವಿರುದ್ಧ ಕೊರಿಯದ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ರು]] ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿದರು<ref name="Stokesbury1990">{{cite book |title= A Short History of the Korean War |last=Stokesbury |first= James L |year= 1990 |publisher=Harper Perennial |location= New York |isbn= 0688095135}}</ref>{{rp|23}}<ref name="World War II 1995 p.516">{{cite book |title= The Oxford Companion to World War II |last1= Dear|first1=Ian |authorlink1=I. C. B. Dear|last2=Foot|first2= M.R.D. |authorlink2=M. R. D. Foot |year= 1995|publisher=[[Oxford University Press]] |location=Oxford, New York |isbn=೦೧೯೮೬೬೨೨೫೪ |page= ೫೧೬ }}</ref> [[ಜಪಾನಿಯನ್ನರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೊರಿಯಾವನ್ನು]][[ತೈವಾನ್‌|ತೈವಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] [[ಜಪಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಇವೆರಡೂ [[ಗ್ರೇಟರ್ ಪೂರ್ವ ಏಷಿಯಾ ಸಹ-ಸಮೃದ್ಧಿ ಗೋಲದ]] ಭಾಗವಾದವು ಕೊರಿಯಾ ಒಂದು ಔದ್ಯಮಿಕ [[ವಸಾಹತು|ವಸಾಹತುವಾಗಿತ್ತು]]. ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುವಿನ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್, ಜನರಲ್ [[ಮಿನಮಿ ಜಿರೊ]] ವಸಾಹತುವಿನ ೨೩.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಕೊರಿಯದ ಭಾಷೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ ಇದರ ಬದಲಾಗಿ ಜಪಾನಿನ ಭಾಷೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮರುಸ್ಠಪಿಸಿ,[[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಜಾತಿಕರಣ|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಜಾತಿಕರಣವನ್ನು]] ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ. [[ಸೋಹಿ-ಕೈಮಿ]] ನಿಯಮದಡಿ ೧೯೩೯ ರ ಶುರುವಿನಿಂದ ಜನತೆಯು ಜಪಾನಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸುವ ಅಗತ್ಯ ಬಂತು. ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ಸರ್ಕಾರವು ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಡ್ಡಾಯ ಸೈನ್ಯ ಭರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.{{Citation needed|date=March 2010}} ಚೀನಾದಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೆವ್ಯುಲಷನರಿ ಆರ್ಮಿ]] ಹಾಗೂ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಶನ್]] ಆರ್ಮಿಯು ನಿರಾಶ್ರಿತ ಕೊರಿಯನ್ ದೇಶಭಕ್ತರನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿತು. [[ಯಿ-ಪಾಮ್-ಸೊಕ್‌|ಯಿ-ಪಾಮ್-ಸೊಕ್‌ರವರ]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳು [[ಬರ್ಮ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ]] ಹೋರಾಡಿದರು(ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೧ - ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೫). [[ಕಿಮ್-ಇಲ್-ಸಂಗ್‌|ಕಿಮ್-ಇಲ್-ಸಂಗ್‌ರವರ]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿಯರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರು.ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿಯರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರು.{{Citation needed|date=March 2010}} ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಜಪಾನಿಯರು ಕೊರಿಯನ್ನರ ಆಹಾರ,ಪಶುಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಲೋಹಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿಯರ ಸೈನ್ಯದಳವು ೪೬,೦೦೦ ಸೈನಿಕರಿಂದ ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ ೩೦೦,೦೦೦ ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. [[ಸಹಕಾರವಾದಿ]] ಕೊರಿಯನ್ ಪೋಲಿಸ್ ಪಡೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತ ೨.೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಸೇನಾದಳದ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಜಪಾನಿಸ್ ಕೊರಿಯವು ಕಡ್ಡಾಯ ಸೈನ್ಯ ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿತು; ಸುಮಾರು ೭೨೩,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೪೨ರಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಕೊರಿಯಾದ ಪುರುಷರನ್ನು [[ಜಪಾನೀಸ್ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ]] ಕಡ್ಡಾಯ ಸೈನ್ಯ ಭರ್ತಿಮಾಡಲಾಯಿತು ಜನವರಿ ೧೯೪೫ರಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಜಪಾನಿನ ೩೨% ಕಾರ್ಮಿಕ ಪಡೆಯು ಕೊರಿಯನ್ನರಾಗಿದ್ದರು ; ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ [[ಹಿರೋಶಿಮಾದ ಮೇಲೆ ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬ್]] ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದಾಗ ಸುಮಾರು ೨೫% ಜನರು ಸಾವಿಗೀಡಾದರು.<ref name="World War II 1995 p.516" /> ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಜಾಗತಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ತೈವಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜಪಾನಿಯರ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, [[ಕೈರೋ ಸಮ್ಮೇಳನ|ಕೈರೋ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ]](ನವೆಂಬರ್ ೧೯೪೩), ರಾಷ್ಟೀಯವಾದಿ ಚೀನಾ, UK, ಮತ್ತು ಉಸ ಗಳು "ಯುಕ್ತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯವು ಮುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗುವುದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು".<ref>{{citation |title=Cairo Communiqué |url=http://www.ndl.go.jp/constitution/e/shiryo/01/002_46/002_46tx.html |publisher=National Diet Library, Japan}}</ref> ಆನಂತರ, [[ಯಲ್ಟ ಸಮ್ಮೇಳನ]](ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೪೫)ವು, ಜಪಾನ್ ವಿರುದ್ಧ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಯುದ್ಧ]] ಸಾಧನೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿ [[ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ {/0ಗೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ "ತಡೆ ವಲಯಗಳನ್ನು" ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು - {0}ಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು]], ಮಾಸ್ಕೋ ಜೊತೆಗೆ ಚೀನಾ ಮತ್ತು [[ಮಂಚೂರಿಯಾ|ಮಂಚೂರಿಯಾದಲ್ಲಿನ]] ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸೋವಿಯತ್ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Goulden17">{{cite book |last =Goulden |first =Joseph C |title = Korea: The Untold Story of the War |publisher =[[McGraw-Hill]] |year=೧೯೮೩ |page =೧೭ |isbn =೦೦೭೦೨೩೫೮೦೫}}</ref><ref name="Goulden17" /> ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಯುಎಸ್-ಸೋವಿಯತ್ ಒಪ್ಪಂದಂತೆ, ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ ೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸಾರಿತು.<ref name="World War II 1995 p.516" /><ref>{{cite book |title= Drawing the Line: the Korean War 1950–53|last=Whelan |first=Richard |year= 1991|publisher= [[Little, Brown and Company]]|location= Boston|isbn= ೦೩೧೬೯೩೪೦೩೮ |page= ೨೨ }}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೧೦ ರೊತ್ತಿಗೆ [[ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯ|ಕೆಂಪು ಸೈನ್ಯವು]] ಒಪ್ಪಿದಂತೆ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರದ ಭಾಗವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಹಾಗೂ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೬ ರಂದು [[38ನೇ ಸಮಾಂತರ|38ನೇ ಸಮಾಂತರದಲ್ಲಿ]] ಉಳಿದುಕೊಂಡು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಸೇನಾದಳದ ಬರುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಾ ಮೂರು ವಾರಳನ್ನು ಕಳೆಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|25}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|24}} ೧೯೪೫ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೦ ರಂದು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫ ರೊಂದಿಗೆ [[ಜಪಾನಿಯನ್ನರು ಶರಣಾಗತ]] ಹತ್ತಿರವಾಯಿತು, ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳು ಅವರ ಭಾಗದ ಜಂಟಿ ಆಯೋಗ - ಯುಎಸ್ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಕೊರಿಯದ ಉದ್ದಿಮೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸಂಶಯಿಸಿದರು. ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಮುಂಚೆ, ಕರ್ನಲ್ [[ಡೆನ್ ರಸ್ಕ್]] ಮತ್ತು ಕರ್ನಲ್ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹೆಚ್. ಬೋನ್‌ಸ್ಟೀಲ್]] IIIಇವರು ಯುಎಸ್ ಕೊರಿಯಾದ ಉದ್ದಿಮೆಯ ವಲಯ ಕನಿಷ್ಟ ಎರಡು ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಿತ್ತೆಂದು ಆತುರದಲ್ಲಿ (ಮೂವತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ)ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ, ಕೊರಿಯಾದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪವನ್ನು ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಭಜಿಸಿದರು.<ref name="McCullough">{{cite book |last =McCullough |first =David |title = Truman |publisher =Simon & Schuster Paperbacks |year=1992 |pages =785, 786 |isbn =0671869205}}</ref><ref name="Appleman" /><ref>{{Citation |last =McCune |first =Shannon C |title =Physical Basis for Korean Boundaries |journal =Far Eastern Quarterly |volume =May 1946 |issue = No. 5 |pages =286–7 |date=1946-05 }}.</ref><ref>{{Citation |last = Grajdanzev |first =Andrew |title =Korea Divided |journal =Far Eastern Survey |volume =XIV |page =282 |date=1945-10 }}.</ref><ref>{{Citation |last =Grajdanzev |first =Andrew |title =History of Occupation of Korea |volume =I |issue =ch. 4 |page =16 }}.</ref> ಏಕೆ ಉದ್ದಿಮೆ ವಲಯದ ಚಕ್ಕುಬಂದಿಯನ್ನು ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ರಸ್ಕ್ "ಈ ರೀತಿ ಪರಿವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಸೋವಿಯತ್ ಒಪ್ಪಂದಬಾಹಿರತೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಮುಂದೆ ಉತ್ತರವನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಯುಎಸ್ ಸೇನಾಪಡೆಗಳಿಂದ ತಲುಪಲು ಆಗದಿದ್ದರೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ "ಸೋವಿಯತ್ ತಂಡಗಳು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರಮೇಶಿಸುವ ಮುನ್ನ ತಕ್ಷಣ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಯುಎಸ್ ಸೇನಾದಳದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದ ಬಹು ದೂರವನ್ನು ತಲುಪಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಗುಂಪುಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯವೆಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸಿದೆವು".<ref name="Goulden17" /> ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳು, [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್‌|[[ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್‌]]]]ನಲ್ಲಿನ ಉದ್ದೆಮೆ ವಲಯಗಳ ಕುರಿತು ಸಂಧಾನದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಯುಎಸ್ ಉದ್ದಿಮೆ ವಲಯ ಗಡಿಗುರುತಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಆದ್ದರಿಂದ ತಾವು ಇದ್ದಲ್ಲೇ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಜಪಾನಿಯನ್ನರ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಬೇಕಾಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" /> {{rp|25}} === ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊರಿಯ (೧೯೪೫) === [[ಪೊಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಸಮ್ಮೇಳ|ಪೊಟ್ಸ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ]](ಜುಲೈ -ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೫) ಅಲ್ಲೀಸ್,ಕೊರಿಯನ್ನರೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸದೇ ಹಾಗೂ ಕೈರೋ ಸಮ್ಮೇಳನದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ಕೊರಿಯವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|24}}<ref name="Appleman" />{{rp|24–25}}<ref name="Cumings1">{{cite book |last =Cumings |first =Bruce |authorlink =Bruce Cumings |title =Origins of the Korean War |publisher =Princeton University Press |year= 1981 |isbn =89-7696-612-0 }}</ref>{{rp|25}}<ref>{{cite book |title= Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |last=Becker |first= Jasper |year= 2005 |publisher=Oxford University Press |location= New York|isbn= 019517044X |page= 52}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮ ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್[[ಜಾನ್ ಆರ್. ಹಾಡ್ಜ್]] ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿಯರ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲು [[ಇಂಚಿಯಾನ್]]‌ಗೆ ಬಂದರು<ref name="Appleman">{{cite book |last =Appleman |first =Roy E |title =South to the Naktong, North to the Yalu |publisher =Dept. of the Army |year=1998 |pages =3, 15, 381, 545, 771, 719 |url =http://www.army.mil/cmh/books/korea/20-2-1/toc.htm |isbn =0160019184 }}</ref> ನೇಮಕಗೊಂಡ ಮಿಲಿಟರಿ [[ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್]] ಹಾಡ್ಜ್ [[ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಸಂಸಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸೇನಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಸರ್ಕಾರ|ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಸಂಸಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಸೇನಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಸರ್ಕಾರಮೂಲಕ]] ನೇರವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದ.USAMGIK ೧೯೪೫–೪೮)<ref name="Stokesbury2007">{{cite book |title= [[The Coldest Winter: America and the Korean War]] |last= Halberstam |first= David |authorlink= David Halberstam |year= ೨೦೦೭ |publisher= [[Disney Hyperion]]|location= New York |isbn= ೯೭೮-೧-೪೦೧೩-೦೦೫೨-೪}}</ref>{{rp|63}} ಆತ, ಜಪಾನಿಯನ್ನರ ಮುಖ್ಯ ವಸಾಹತು ಆಡಳಿತಗಾರರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಕೊರಿಯದ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ [[ಸಹೋದ್ಯಮಿಗಳಿಗೆ]] ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪುನಃ ವಶಕ್ಕೆ ಕೊಡುವ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. USAMGIK ಅಲ್ಪ-ಜೀವಿತ [[ಕೊರಿಯಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌|ಕೊರಿಯಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ]] ಹಂಗಾಮಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಮಾನ್ಯಮಾಡಲು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್]] ಎಂದು ಆತ ಸಂಶಯಿಸಿದ್ದನು. ಈ ನಿಮಯಗಳು ಜನಪ್ರಿಯ ಕೊರಿಯನ್ ಸಾರ್ವಭೌಮವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ, ನಾಗರೀಕ ದಂಗೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದವು.<ref name="FirstYear" /> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩ ೧೯೪೫ರಂದು, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ [[ಯೋಶಿಯೋ ಕೊಝುಕಿ]], ಕಮ್ಯಾಂಡರ್, [[ಜಪಾನಿಯನ್ನರ 17ನೇ ಪ್ರದೇಶ ಸೈನ್ಯ]], ಹಾಡ್ಜ್‌ನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ, ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳು [[ಕೆಸಾಂಗ್‌|ಕೆಸಾಂಗ್‌ನ]] ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ದಕ್ಷಣದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಆತನಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಹಾಡ್ಜ್ [[ಜಪಾನಿಸ್ ಸೈನ್ಯ|ಜಪಾನಿಸ್ ಸೈನ್ಯದ]] ವರದಿಯ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ನಂಬಿದನು.<ref name="Appleman" /> ೧೯೪೫ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಮಾಸ್ಕೋ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ (1945)|ಮಾಸ್ಕೋ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ (1945)ಒಪ್ಪಿದಂತೆ]], ಕೊರಿಯಾ [[ಯುಎಸ್-ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್ ಜಂಟಿ ಆಯೋಗ|ಯುಎಸ್-ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್ ಜಂಟಿ ಆಯೋಗದ]] ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತು. ಮಾತುಕತೆಗಳಿಂದ ಕೊರಿಯನ್ನರನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ತನ್ನ ಪ್ರವರ್ತಕರ [[ಸಿದ್ದಾಂತವ|ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು]] ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಸರಾಗವಾಗಿಸಿದ ಐದು ವರ್ಷದ ವಿಶ್ವಸ್ತ ಕ್ರಮದ ನಂತರ ದೇಶವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೊಂದುವುದೆಂದು ಆಯೋಗವು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|25–26}}<ref>{{cite book |title= Rogue Regime: Kim Jong Il and the Looming Threat of North Korea |last=Becker |first= Jasper |year= 2005 |publisher=Oxford University Press, USA |location= New York |isbn= 019517044X |page= 53}}</ref> ಕೊರಿಯದ ಜನತೆ ದಂಗೆಯೆದ್ದರು ; ದಕ್ಷಿನದಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದರು ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಆಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ ದಂಗೆಯೆದ್ದರು;<ref name="FirstYear" /> ಇವರನ್ನು ಅಡಗಿಸಲು USAMGIK ೧೯೪೫ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೮ ರಂದು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು ಹಾಗೂ PRK ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತು PRK ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕಮಿಟಿಗಳನ್ನು ೧೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೫ರಲ್ಲಿ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿತು. ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೪೬ ರಂದು [[ಪುಸನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ೮,೦೦೦-ರೈಲುರಸ್ತೆ-ಕಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಆರಂಭವಾಯಿತು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ನಾಗರೀಕ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ೧ October ೧೯೪೬ರಂದು ಕೊರಿಯದ ಪೋಲಿಸರು [[ಡೇಗು ದಂಗೆ|ಡೇಗು ದಂಗೆಯಲ್ಲಿನ]] ಮೂರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದರು; ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಮರು-ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ೩೮ ಪೋಲಿಸರನ್ನು ಕೊಂದರು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೩ ರಂದು ಸುಮಾರು ಜನರು [[ಯಾಂಗ್‌ಚಿಯಾನ್]] ಪೋಲಿಸ್ ಠಾಣೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಮೂರು ಪೋಲಿಸರನ್ನು ಕೊಂದು, ಸುಮಾರು ೪೦ ಪೋಲಿಸರನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದರು; ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಸುಮಾರು ೨೦ ಭೂಒಡೆಯರು ಹಾಗೂ ಜಪಾನಿಯನ್ನರ ಪರವಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="Cumings1"/> USAMGIK [[ಲಷ್ಕರಿ ಶಾಸನ|ಲಷ್ಕರಿ ಶಾಸನವನ್ನು]] ಘೋಷಿಸಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ [[ಸಿಂಗ್‌ಮನ್ ರ್ಹೀ]] ನೇತೃತ್ವದ [[ಬಲ-ಭಾಗ]][[ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ ಡೆಮೊಕ್ರೆಟಿಕ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್,]] ಕೊರಿಯಾದ ಸೋವಿಯತ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಿಶ್ವಸ್ತವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು, ಜಪಾನಿಯರ ಮೂವತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳ(೧೯೧೦–೪೫) ವಸಾಹತು ಆಳ್ವಿಕೆಯನ ನಂತರ ಬಹುತೇಕ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಮತ್ತೊಂದು ವಿದೇಶಿ ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರೆಂದು ವಾದಿಸಿತು. USAMGIK ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಲಾದ ಐದು ವರ್ಷದ ವಿಶ್ವಸ್ತವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು, [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ]] ಯುಎಸ್ ಕೊರಿಯಾದ ಉದ್ದಿಮೆ ವಲಯದಲ್ಲಿ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್-ವಿರುದ್ಧ]] ನಾಗರೀಕ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ೩೧ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೪೮ನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಗಡುವು ನೀಡಿತು. ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಸಭೆ ಕರೆದರು, ಇದನ್ನು ಸೋವಿಯತ್‌ಗಳು ಮೊದಲು ವಿರೋಧಿಸಿದರು, ಆನಂತರ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ, ಮಾಸ್ಕೋ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ವಿಶ್ವಸ್ತವನ್ನು ಮಾನ್ಯಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|26}}<ref>{{cite news |title= Korea: For Freedom |curly= y |work= TIME |date= 20 May 1946 |accessdate= 2008-12-10 |quote= Rightist groups in the American zone, loosely amalgamated in the Representative Democratic Council under elder statesman Syngman Rhee, protested heatedly... |url= http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,792877-1,00.html |archive-date= 2012-01-06 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120106193407/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C792877-1%2C00.html |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web |url= http://myhome.shinbiro.com/~mss1/failure.html |title= The Failure of Trusteeship |accessdate= 2008-12-10 |work= infoKorea |publisher= |date= |archive-date= 2009-01-13 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090113083804/http://myhome.shinbiro.com/~mss1/failure.html |url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web |url= http://www.mcn.org/e/iii/politics/asian_war/korea_truman_notes.html |title= Korea Notes from Memoirs by Harry S. Truman |accessdate=2008-12-10 |work= The US War Against Asia (notes)|publisher=III Publishing |date= |quote=U.S. proposed general elections (U.S. style) but Russia insisted on Moscow Agreement.}}</ref> ಫಲರೂಪವಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್-ವಿರುದ್ಧ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರ ೧೭ ಜುಲೈ ೧೯೪೮ರಂದು ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ, ೨೦ ಜುಲೈ ೧೯೪೮ರಂದು ಅಮೆರಿಕನ್-ವಿದ್ಯಾವಂತ [[ದೃಢಪುರುಷ]][[ಸಿಂಗ್‌ಮನ್ ರ್ಹೀ]] ಇವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಿತು, ಹಾಗೂ ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಕೊರಿಯಾ|ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಸೌತ್ ಕೊರಿಯಾವನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref name="MacroHistory">{{cite web |title =The Korean War, The US and Soviet Union in Korea |publisher =MacroHistory |url = http://www.fsmitha.com/h2/ch24kor.html |accessdate =2007-08-19 }}</ref> ರಶ್ಯನ್ ಕೊರಿಯನ್ ಉದ್ದಿಮೆ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್ [[ಕಿಮ್-ಇಲ್-ಸಂಗ್‌|ಕಿಮ್-ಇಲ್-ಸಂಗ್‌ರವರ]] ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್]] ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref name="AMH" /><ref name="Stokesbury1990" />{{rp|26}} ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರ್ಹೀ ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯದಿಂದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ರು ಹಾಗೂ [[ಎಡಪಂಥೀಯ|ಎಡಪಂಥೀಯರನ್ನು]] ಹೊರಗಟ್ಟಿತು. ಮತಚಲಾವಣೆ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ವಂಚಿತರಾದ ಇವರು ಯುಎಸ್-ಪ್ರವರ್ತಕ ROK ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಗುಡ್ಡಗಾಡಿನ ಕಡೆ ನಡೆದರು.<ref name="AMH" /> [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿಗಳಾದ]] ಸಿಂಗ್ ರ್ಹೀ ಮತ್ತು ಕಿಮ್-ಇಲ್-ಸಂಗ್ ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾವನ್ನು ಮರುಒಗ್ಗೂಡಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|27}} ಭಾಗಶಃ ತಾವು ಉತ್ತಮ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ನರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗಡಿ ಕದನ ಹಾಗೂ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಅಧಿಕಗೊಳಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಆನಂತರ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದರು. ಮಿತವಾದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ಅವರನ್ನು ಸರಿಗಟ್ಟಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|27}} ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ, [[ಶೀತಲ ಯುದ್ಧ|ಶೀತಲ ಯುದ್ಧದ]] ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಸರ್ಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಎಲ್ಲ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ರು ಮಾಸ್ಕೋಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತರು ಅಥವಾ ಪ್ರಭಾವಿತರೆಂದು ಭಾವಿಸಿತ್ತು; ಈ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ಸೋವಿಯತ್[[ಬಲಿಷ್ಠ]] ತಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಯುಎಸ್ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ [[ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧ|ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧವನ್ನು]] ರಚಿಸಿತು ೧೯೪೯ರಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್.ತಂಡಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸುಸಜ್ಜಿತವಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ಹೊರಬಂದವು.<ref>{{cite web|url= http://homepages.stmartin.edu/fac_staff/rlangill/PLS%20310/Korea%201949-Isaac.htm|title= Korea 1949–1953|author= Langill, Richard|date= |work= |publisher= |accessdate= 7 November 2009|archive-date= 26 ಜೂನ್ 2008|archive-url= https://web.archive.org/web/20080626052150/http://homepages.stmartin.edu/fac_staff/rlangill/PLS%20310/Korea%201949-Isaac.htm|url-status= dead}}</ref> ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಯುನಿಯನ್ ಕೊರಿಯವನ್ನು ತೊರೆಯಿತು. == ಯುದ್ಧದ ಪಥ == === ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಕದನವನ್ನು ಉಲ್ಬಣಿಸಿತು(ಜೂನ್ ೧೯೫೦) === [[ಚಿತ್ರ:Korean war 1950-1953.gif|thumb|left|ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವವರೆಗೂ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಪದೆಪದೆ ಕೈಯಿಂದ ಕೈಗೆ ಬದಲಾಯಿತು,.]] ಯುಎಸ್ ಕಾರ್ಯಪಡೆಗಳು ಚೀನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ್ನು ತೊರೆದ ಮೇಲೆ,ಚೀನಾ ಸ್ಟೇಷನ್ ಆಫಿಸರ್ CIA [[ಡೋಗ್ಲಾಸ್ ಮಕೀರ್ನಾನ್]]‌ರವರು ಇಲ್ಲಿ ಉಳಿದು, ಗುಪ್ತಚರ ಕಾರ್ಯಾಚಾರಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಕರಾಗಿ ಬಂದರು. ಆನಂತರ, ಆತ ಮತ್ತು CIA ಸ್ಥಳೀಯ ಕೂಲಿಸೈನಿಕರ ಒಂದು ತಂಡ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಗಳಿಗಡ್ಡವಾಗಿ ತಿಂಗಳಾನುಗಟ್ಟಲೆಯ ಕುದುರೆ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾವನ್ನು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು; [[ಲ್ಹಾಸ|ಲ್ಹಾಸದ]] ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ ಆತನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ಆತನ ತಂಡವು ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆಕ್ರಮಣ ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಗುಪ್ತಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. ಇದಾದ ಹದಿಮೂರು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ಉತ್ತರ [[ಕೊರಿಯಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ]](KPA) ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು. ಮಕೀರ್ನಾನ್‌ರ <ref>ಗುಪ್, ಟೆಡ್ (೨೦೦೦). ''ದ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆನರ್: ಕವರ್ ಲೈವ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕ್ಲಾಸೀಫೈಡ್ ಡೆತ್ಸ್ ಎಟ್ ದ ಸಿಐಎ''.</ref> ಶೌರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮರಣೋತ್ತರ CIA [[ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಸ್ಟಾರ್‍]] ನ್ನು ಪ್ರದಾನ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಪ್ರಚೋದನಾ ದಾಳಿಯ ಪ್ರತಿ-ದಾಳಿಯ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಸೈನ್ಯವು(KPA)]] ಫಿರಂಗಿಗಳ ಬೆಂಕಿಯ ಹಿಂದೆ, ೨೫ಜೂನ್ ೧೯೫೦ರಂದು ಭಾನುವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರವನ್ನು ಹಾದುಹೋಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|14}} [[ಕೋರಿಯಾದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಸೈನ್ಯ]](ROK Army)ತಂಡಗಳು,"ಡಕಾಯಿತ ದೇಶದ್ರೋಹಿ [[ಸಿಂಗ್‌ಮನ್ ರ್ಹೀ]]"ಯು ಮೊದಲು ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿದನು ಹಾಗೂ ಅವರು ಆತನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುತ್ತೇವೆಂದು KPA ಹೇಳಿತು.<ref name="Appleman" /> ಎರಡೂ ಕೊರಿಯನ್ ಸೈನ್ಯಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಕದನಗಳು ಹಾಗೂ ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ಗಡಿಗೆ ಅಡ್ಡವಾಗಿ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಾ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಪೀಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ, [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಲಿ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಲಿಯು]] [[UNSC ಗೊತ್ತುವಳಿ 82|UNSC ಗೊತ್ತುವಳಿ 82ರೊಂದಿಗೆ]] ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಖಂಡಿಸಿತು. [[ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ]] USSR, ಚೀನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಅಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ [[ಚೀನಾದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]](ತೈವಾನ್)UN ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ [[ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ]] ಎಂದು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿ, ಜನವರಿ ೧೯೫೦ ರಿಂದ ಮಂಡಳಿ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite book |last=Malkasian |first =Carter |title= The Korean War: Essential Histories |publisher= Osprey Publishing |year =2001 |page =16}}</ref> ೨೭ June ೧೯೫೦ ರಂದು [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರುಮನ್]] US ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವಂತೆ ವಾಯು ಮತ್ತು ಸಾಗರ ಸೇನೆಗಳಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದ. ವಿಷಯವನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ ನಂತರ, ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು ಕೊರಿಯಾದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ಗೆ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಹಾಯವನ್ನು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿ ೨೭ ಜೂನ್ ೧೯೫೦ ರಂದು [[ಗೊತ್ತುವಳಿ 83|ಗೊತ್ತುವಳಿ 83ನ್ನು]] ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಜುಲೈ ೪ ರಂದು ಸೋವಿಯತ್‌ನ ಸಹಾಯಕ ವಿದೇಶಿ ಸಚಿವ, US ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಪರವಾಗಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ ಎಂದು ದೂಷಿಸಿತು.<ref>[http://www.fordham.edu/halsall/mod/1950-gromyko-korea.html ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಬೈ ದ ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಫಾರೆನ್ ಆಫೇರ್ಸ್ ಆಪ್ ದ ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್, ಜುಲೈ 4, 1950]</ref> USSR ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಯುದ್ಧದ ನ್ಯಾಯತೆಗೆ ಸವಾಲು ಹಾಕಿತು. ಗೊತ್ತುವಳಿ ೮೩ ಆಧಾರಿತ ROK ಸೈನ್ಯ ಗುಪ್ತಚರವು US ಗುಪ್ತಚರದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು; UN ಚಾರ್ಟರ್ ವಿಧಿ ೩೨ನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯವು UN ಅಧಿವೇಶನದ ಹಂಗಾಮಿ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ; ಹಾಗೂ ಆರಂಭಿಕ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿ ಹೋರಾಟವನ್ನು ನಾಗರೀಕ ಯುದ್ಧವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಕೊರಿಯದ ಕದನವು UN ಚಾರ್ಟರ್‌ಗೆ ಹೊರತಾಗಿತ್ತು. ಸೋವಿಯತ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯು ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹಾಗೂ UN ಕ್ರಮದ ನ್ಯಾಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು UN ನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿತು; ಕಾನೂನು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈ ರೀತಿಯ ಒಂದು ಕ್ರಮದ ಕುರಿತು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಐದು ಶಾಶ್ವತ ಸದಸ್ಯರ ಒಮ್ಮತದ ಮತ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.<ref>[http://www.jstor.org/pss/793412 ಲಿಯೋ ಗ್ರಾಸ್, "ವೋಟಿಂಗ್ ಇನ್ ದ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್: ಆಬ್ಸ್ಟೆಶನ್ ಫ್ರಾಮ್ ವೋಟಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎಬ್ಸೆನ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಮೀಟಿಂಗ್", ''ದ ಯಾಲೆ ಲಾ ಜರ್ನಲ್ '', ಆವೃತ್ತಿ. 60, ಸಂಖ್ಯೆ. 2 (ಫೆಬ್ರವರಿ., 1951), ಪು. 209–57].</ref><ref>[http://www.jstor.org/pss/443348 ಎಫ್. ಬಿ. ಶಿಕ್, "Videant Consules", ''ದ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ '', ಆವೃತ್ತಿ. 3, ಸಂಖ್ಯೆ. 3 (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್., 1950), ಪು. 311–25].</ref> ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯದ ಸೈನ್ಯವು ೨೩೧,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವಾಯು-ಭೂಮಿ " ಫಾದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಲಿಬರೇಷನ್ ವಾರ್" ನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ನಿಗದಿತ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೆಸಾಂಗ್]], [[ಚುನ್‌ಚಿಯಾನ್]], [[ಯುಬಿಯಾಂಗ್‌ಬು]] ಹಾಗೂ [[ಆಂಗ್‌ಜಿನ್]] ಸೇರಿದ್ದವು. ಅವರ ಸೈನ್ಯಾಬಲವು ೨೭೪ [[T-34-85]] ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳು, ಸುಮಾರು ೧೫೦ [[ಯಾಕ್]] ಹೋರಾಟಗಾರರು, ೧೧೦ ಆಕ್ರಮಣ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು, ೨೦೦ ಫಿರಂಗಿ ತುಣುಕುಗಳು,೭೮ ಯಾಕ್ ತರಬೇತುದಾರರು ಹಾಗೂ ೩೫ ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ ವಿಮಾನಗಳನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="Appleman" /> ಆಕ್ರಮಣ ಸೈನ್ಯದ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯದ KPAಯು ೧೧೪ ಹೋರಾಟಗಾರರು, ೭೮ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು, ೧೦೫ T-೩೪-೮೫ ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳು ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು ೩೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾಗಿರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Appleman" /> ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಯುದ್ಧ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯದ ನೌಕಾದಳಗಳು ಅವುಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರದೊಳಗಿನ ಸೇನಾದಳಗಳಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಒಯ್ಯ್ಲಲಾದ ಫಿರಂಗಿದಳವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದವು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ROK ಸೇನಾ ರಕ್ಷಕರು ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ''ನಾಕ್‌ಟಾಂಗ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ, ಯಲುವಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ'' (೧೯೯೮), R.E. ಆಪಲ್‌ಬಾಮ್ ROK ಸೇನಾಬಲಗಳು ೨೫ June ೧೯೫೦ರಂದು ಅಲ್ಪ ಕದನ ಸಜ್ಜಾಗಿತ್ತೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ROK ಸೈನ್ಯವು ೯೮,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು (೬೫,೦೦೦ ಕದನ, ೩೩,೦೦೦ ಸಹಾಯಕ), ೧೨ [[ಸಂಪರ್ಕ-ರೀತಿ|ಸಂಪರ್ಕ-ರೀತಿಯನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಇಪ್ಪತ್ತು-ಎರಡು ತುಕಡಿ ವಾಯುದಳ ಹಾಗೂ [[AT6]] ಮುಂದುವರಿದ-ತರಬೇತು ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವಿದೇಶಿ ಮಿಲಿಟರಿ ರಕ್ಷಣಾ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಇರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಜಪನ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಯುಎಸ್ ರಕ್ಷಣಾ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಇದ್ದವು.<ref name="Appleman" /> ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ROK ಸೈನ್ಯದ ಸೈನಿಕರ ಗುಂಪು - ಸಿಂಗ್‌ಮನ್ ಹ್ರೀ ಆಳ್ವಕೆಗೆ ಸಂಶಯಪೂರಿತ ನಿಷ್ಟೆ ಹೊಂದಿದ್ದವರು ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆಗೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಬೇಕು ಅಥವಾ ಉತ್ತರದ KPAಗೆ ಪೂರ್ತಿಯಗಿ [[ಪಕ್ಶಾಂತರವಾಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು]].<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|23}} === ಪೋಲಿಸ್ ಕ್ರಮ: ಯುಎನ್ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ === [[ಚಿತ್ರ:U.S. Army machine gun team near the Chongchon River in North Korea (November 1950).jpg|thumb|right|ಯುಎಸ್‌ನ ಪದಾತಿ ಪಡೆಯ ಹಗುರ ಮಷಿನ್ ಗನ್ ಸನ್ನಿವೇಶ, 20 ನವೆಂಬರ್ 1950]] [[ಚಿತ್ರ:KoreanWarRefugeeWithBaby.jpg|thumb|right|M-46 ಟ್ಯಾಂಕ್‌ನಿಂದ ಕೋರಿಯಾ ನಾಗರಿಕರು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು.]] [[ಚಿತ್ರ:KoreanWarFallenSoldier1.jpg|thumb|right|ಕಳೆಗುಂದುತ್ತಿರುವ ಕಾಲ್ದಳವನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಜಿಐ]] ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧಾ ನಂತರದ ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಪಡೆಬಿಡುಗಡೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ,ಗಣನೀಯ ಯುಎಸ್ ಸೇನಾದಳಗಳು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದವು; ಜನರಲ್ [[ಡೋಗ್ಲಸ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥುರ್]]‌ನ ಆಜ್ಞೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಅವರನ್ನು ಉತ್ತರ ಕೊರೆಯನ್ನರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|42}} ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್]] ಮಾತ್ರ ಹೋಲಿಸಬಹುದಾದಂತಹ ಸೇನಾಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ೨೪, ೧೯೫೦ ರ ಶನಿವಾರದಂದು,ದೇಶದ ಯುಎಸ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ಡೆನ್ ಅಖಿಸನ್,]] ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್.ಟ್ರುಮನ್]]‌ಗೆ ದೂರವಾಣಿ ಮುಖಾಂತರ " ಮಾನ್ಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೇ, ನಾನೊಂದು ಗಂಭೀರವಾದ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ನರು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯರನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ್ದಾರೆ."<ref>{{cite book |title=Korea: The Untold Story of the War |last= Goulden|first=Joseph C. |year= 1983|publisher=[[McGraw-Hill]] |location=New York |isbn=೦೦೭೦೨೩೫೮೦೫ |page= ೪೮ }}</ref><ref name="Hess, Gary R. 2001">{{cite book |title= Presidential Decisions for War : Korea, Vietnam and the Persian Gulf|last= Hess|first=Gary R. |year=2001 |publisher= [[Johns Hopkins University Press]]|location=Baltimore |isbn=೦೮೦೧೮೬೫೧೫೮ }}</ref> ಟ್ರುಮನ್ ಮತ್ತು ಅಖಿಸನ್ ರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರೊಂದಿಗೆ ಯುಎಸ್ ಆಕ್ರಮಣ ಪ್ರತಿಕ್ರೆಯೆ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದಾಗ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮಿಲಿಟರಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲು ಕಟ್ಟುಬಿದ್ದಿದ್ದವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು,ಇದನ್ನು ೧೯೩೦ರ [[ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರ|ಅಡಾಲ್ಫ್ ಹಿಟ್ಲರನ]] ಆಕ್ರಮಣಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಂತರಿಸಿದರು ಹಾಗು [[ಶಮನ|ಶಮನಗೊಳಿಸುವ]] ತಪ್ಪನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಾಡಬಾರದೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{cite book |title= The Age of Global Power: The United States Since 1939|last1= Graebner|first1= Norman A.|last2=Trani |first2=Eugene P.| authorlink2=Eugene P. Trani |year=1979 |publisher=John Wiley & Sons |location=New York |oclc=477631060 |volume= V3641}}</ref> ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರುಮನ್ ಆತನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ ವರದಿ 68 (NSC-68)]](೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಅವರ್ಗೀಕರಿಸಿದಂತೆ)ರೂಪುರೇಖೆಯಂತೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಗುರಿಯಾದ ಸಮತಾವಾದದ ಜಾಗತಿಕ [[ಹತೋಟಿ|ಹತೋಟಿಯನ್ನುಸಾಧಿಸಲು]] ಆಕ್ರಮಣಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವುದು ತುಂಬಾ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ :{{quote|"Communism was acting in Korea, just as Hitler, Mussolini and the Japanese had ten, fifteen, and twenty years earlier. I felt certain that if South Korea was allowed to fall Communist leaders would be emboldened to override nations closer to our own shores. If the Communists were permitted to force their way into the Republic of Korea without opposition from the free world, no small nation would have the courage to resist threat and aggression by stronger Communist neighbors."<ref>{{cite book |title= The Autobiography of Harry S. Truman|last=Truman |first=Harry S. |authorlink=Harry S. Truman |last2=Ferrell|first2= Robert H.|authorlink2=Robert H. Ferrell |year= |publisher= University Press of Colorado|location=Boulder |isbn= 0870810901}}</ref>}} ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರುಮನ್, ಯುಎಸ್ "ಅಪ್ರಚೋದಿತ ಆಕ್ರಮಣ"ವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ "ಈ ಗಂಭೀರವಾದ ಶಾಂತಿಭಂಗವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಲು [UN] ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref name="Hess, Gary R. 2001" /> ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಜಂಟಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಜನರಲ್ [[ಓಮರ್ ಬ್ರಾಡ್ಲೆ]] ಶಾಂತಿತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಎಚ್ಚರಿಸಿ, ಸಮತಾವಾದ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ "ರೇಖೆಯನ್ನು ಎಳೆಯಲು" ಕೊರಿಯಾ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯು ಮಿಲಿಟರಿ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸಲು $೧೨ ಬಿಲಿಯನ್‌ನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="Hess, Gary R. 2001" /> ದೇಶದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಅಖಿಸನ್‌ರ ಶಿಫಾರಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರುಮನ್ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್‌ಗೆ ಯುಎಸ್ ದೇಶೀಯರ ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕೆ ವಾಯು ಹೊದಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದ. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ತನ್ನ ಸಲಹೆಗಾರರ ಶಿಫಾರಸ್ಸಾದ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯದ ಸೇನಾಪಡೆಗಳ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ಯುಎಸ್ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡ ತೈವಾನಿನ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಸರ್ಕಾರ]] ಕೋರಿಕೆಯಂತೆ, [[ಯುಎಸ್‌ನ ಏಳನೇ ನೌಕಾಪಡೆ|ಯುಎಸ್‌ನ ಏಳನೇ ನೌಕಾಪಡೆಗೆ]] [[ತೈವಾನ್‌|ತೈವಾನ್‌ನ್ನು]] ರಕ್ಷಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದ. ಸಮತಾವಾದಿ ಚೀನೀಯರ ಸೇಡನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸದೇ ಇರಲು, ಯುಎಸ್ ಚೀನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಯುದ್ಧದ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು<ref>{{cite book |title=Korea: The Limited War |last=Rees |first= David|authorlink=David Rees |year= 1964|publisher=[[St. Martin's Press]] |location=New York |oclc=೧೦೭೮೬೯೩ |page=೨೭}}</ref> ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲನೇ ಮುಖ್ಯ ಒಪ್ಪಂದವಾದ [[ಓಸನ್‌ನ ಯುದ್ಧ]], ೫೪೦-ಸೈನಿಕರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[ಸ್ಮಿತ್‌ ಕಾರ್ಯಪಡೆ|ಸ್ಮಿತ್‌ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು]], ಇದು [[24ನೇ ಕಾಲ್ದಳ ವಿಭಾಗ|24ನೇ ಕಾಲ್ದಳ ವಿಭಾಗದ]] ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಮುಂದುವರಿದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|45}} ೫ ಜುಲೈ ೧೯೫೦ರಂದು ಸ್ಮಿತ್ ಕಾರ್ಯಪಡೆ [[ಓಸನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ನರನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು ಆದರೆ ಆಯುಧಗಳಿಲ್ಲದೆ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯದ ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿತ್ತು. ಅವರು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ; ಫಲಿತಾಂಶ ೧೮೦ ಜನರು ಸತ್ತರು, ಗಾಯಗೊಂಡರು ಅಥವಾ ಖೈದಿಗಳಾದರು. ೨೪ನೇ ಸೈನಿಕರ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ KPA ಯು [[ಟೇಜನ್ ಯುದ್ಧ|ಟೇಜನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ [[ಟೇಜಿಯಾನ್‌|ಟೇಜಿಯಾನ್‌ಗೆ]] ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾ KPA ದಕ್ಷಿಣಮುಖವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು; ೨೪ನೇ ಸೈನಿಕರ ವಿಭಾಗದ ೩,೬೦೨ ಸೈನಿಕರು ಸಾವು ಹಾಗೂ ಗಾಯಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ವಿಭಾಗದ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ [[ಮಿಲಿಯಮ್ ಎಫ್.ಡೆನ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ೨,೯೬೨ ಜನರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|48}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|48}} KPAF ಯು ೧೮ USAF ಕಾದಾಳಿಗಳನ್ನು ಬಾನಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ೨೯ ಬಾಂಬರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತು; USAF ಯು ಐದು KPAF ಕಾದಾಳಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದಿತು.{{Citation needed|date=March 2010}} ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ KPAಯು ಆಗ್ನೇಯ ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ KPA ಯು ROK ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿತು ಹಾಗೂ [[ಯುಎಸ್ ಎಂಟನೇ ಸೈನ್ಯ|ಯುಎಸ್ ಎಂಟನೇ ಸೈನ್ಯವನ್ನು]] [[ಪುಸನ್]]‌ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿತು<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|53}} ಅವರ ದಕ್ಷಿಣಾಮುಖ ಚಲನೆಯಲ್ಲಿ KPA ನಾಗರೀಕ ಸೇವಕರು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಕೊರಿಯಾದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‍ನ [[ಪ್ರಾಜ್ಞವರ್ಗ|ಪ್ರಾಜ್ಞವರ್ಗವನ್ನು]] ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|56}} ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦ ರಂದು ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ KPAದ ಅಮಾನವೀಯ ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ನಾಯಕ ಕಿಮ್-ಇಲ್-ಸಂಗ್‌‌ನೇ ಕಾರಣನೆಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದನು.<ref name="Stokesbury1990" /><ref name="MacroHistory" />{{rp|56}} ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಯುಎನ್ ಪ್ರಭುತ್ವವು [[ನಾಕ್‌ಡಂಗ್ ನದಿ|ನಾಕ್‌ಡಂಗ್ ನದಿಯಿಂದ]] ಭಾಗಶಃ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ರೇಖೆ, ಕೊರಿಯಾದ ಸುಮಾರು ೧೦% ಭಾಗವಾದ ಪುಸನ್ ನಗರ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿತು. === ವರ್ಧನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Korean War, train attack.jpg|left|thumb|ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿ ತೀರದ ದಕ್ಷಿಣ ವ್ಯಾನ್ಸನ್‌ ನಿಂದ ಯುಎಸ್‌ಎ‌ಎಫ್ ರೈಲುಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿತು.]] ಪುಸನ್ [[ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯ ಯುದ್ಧ|ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯ ಯುದ್ಧದ]] ಪರಿಣಾಮದಲ್ಲಿ (ಆಗಸ್ಟ್-ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೫೦), ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಯವು ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು KPA ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಾಯುದಳವು ೪೦ ನಿತ್ಯ ಹಾರಾಟ ನಿಷೇಧ ಬೆಂಬಲಿತ [[ಅಭಿಯೋಗಗಳೊಂದಿಗೆ]] KPA ಯ ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿತು, ಇದು ೩೨ ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿತು, ಬಹುತೇಕ ಬೆಳಗಿನ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲು ಸಂಚಾರವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಿತು, ಇದು ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಕೇವಲ ರಾತ್ರಿ ಮಾತ್ರ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|47–48}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|66}} ಯುಎಸ್ ನೌಕಾ ವಾಯು ದಳಗಳು ಸಾರಿಗೆ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದಾಗ,KPA ಗೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು USAF ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳ ಸೇನಾಠಾಣೆಗಳನ್ನು,ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಂಸ್ಕರಣಾಗಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಬಂದರುಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿತು ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಅತಿವ್ಯಾಪಿತ KPA ಗೆ ದಕ್ಷಿಣದಾದ್ಯಂತ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="Stokesbury1990" /> {{rp|58}} }ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಯುಎಸ್ ರಕ್ಷಣಾ ದಳಗಳು ಪುಸನ್ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|59–60}} ಫಿರಂಗಿ ಸೈನ್ಯತುಕಡಿಗಳು [[ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ|ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದಿಂದ]] ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡವು; ಆಗಸ್ಟ್ ಅಂತ್ಯದೊತ್ತಿಗೆ, ಪುಸನ್ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯು ಸುಮಾರು ೫೦೦ ಮಧ್ಯಮ ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|61}} ೧೯೫೦ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ROK ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಯುಎನ್ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು KPAಯ ೧೮೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕ ಬಲದಿಂದ ೧೦೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕ ಬಲಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅವರು ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು.<ref name="Stokesbury1990" /><ref name="Appleman" />{{rp|61}} === ಇಂಕಿಯಾನ್‌ನ ಯುದ್ಧ === {{Main|Battle of Incheon}} [[ಚಿತ್ರ:IncheonLandingMcArthur.jpg|thumb|1950ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15ರಂದು ಯೂಎನ್ ಕಮಾಂಡಿನ CiC ಜನರಲ್ ಡಗ್ಲಾಸ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಅರ್ಥರ್ (ಆಸೀನರಾದ) ಅವರು ಯೂಎಸ್‌ಎಸ್‌ನ Mt. ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಿನ್ಲೇನಿಂದ ಇಂಚಿಯೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಡಗೊಂದು ಬಾಂಬಿಗೆ ಆಹುತಿಯಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ್ದರು.]] ಇನ್ನುಳಿದ ಹಾಗೂ ಮರು-ಸಶಸ್ತ್ರ ಪುಸನ್ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯ ರಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಬಲವರ್ಧಕಗಳ ವಿರುದ್ಧ KPA ಕಡಿಮೆ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಾಧಾರಣ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತಿತ್ತು; ಯುಎನ್ ಪ್ರಭುತ್ವದಂತಲ್ಲದೆ, ಅವರಿಗೆ ನೌಕಾ ಮತ್ತು ವಾಯು ಬೆಂಬಲದ ಕೊರತೆ ಇತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|61}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|58}} ಪುಸನ್ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ KPA ರೇಖೆಗಳ ಹಿಂದೆ, [[ಇಂಕಿಯಾನ್‌|ಇಂಕಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಾಹನ ಇಳಿದಾಣ|ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಾಹನ ಇಳಿದಾಣಕ್ಕೆ]] ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿದ.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|67}} ೧ನೇ ಅಶ್ವದಳ ವಿಭಾಗದ ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ [[ಹೊಬರ್ಟ್ ಆರ್.ಗೇ]] ಇಂಕಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗದ ಉಭಯಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ (ಭೂಜಲಚರ)ಇಳಿದಾಣವನ್ನು ಯೋಜಿಸುವಂತೆ ಜುಲೈ ೬ ರಂದು ಆದೇಶಿಸಿದರು; ೧೨–೧೪ ಜುಲೈರಂದು, ೨೪ನೇ ಕಾಲ್ದಳ ವಿಭಾಗದ ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಮೊದಲನೇ [[ಅಶ್ವದಳ]] ವಿಭಾಗವು [[ಯೊಕೊಹಾಮ|ಯೊಕೊಹಾಮದಿಂದ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Cavalry Outpost Publications">{{cite web |url=http://www.first-team.us/tableaux/ |title=History of the 1st Cavalry Division and Its Subordinate Commands |publisher=Cavalry Outpost Publications |accessdate=2010-03-27 |archive-date=2010-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100308064029/http://www.first-team.us/tableaux/ |url-status=dead }}</ref> ಸಂಕೇತ-ನಾಮಾಂಕಿತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕ್ರೋಮೈಟ್, ಇಂಕಿಯಾನ್‌ನ ಭೂಜಲಚರ ದಾಳಿ ಉಗ್ರ ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು ಹಾಗೂ ದೃಢ, ಪಟ್ಟಭದ್ರ ಶತ್ರುವಿನಿಂದ ಕಾಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" /> {{rp|66–67}} ಯುದ್ಧ ಆರಂಭವಾದ ತರುವಾಯ, ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ ಇಂಕಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದನು, ಆದರೆ [[ಪೆಂಟಗನ್]] ಆತನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|67}} ಅಧಿಕೃತಗೊಂಡಾಗ ಆತ, ಒಂದು ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೈನ್ಯ, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಮುದ್ರದ ಸೈನ್ಯಾದಳ ಹಾಗೂ ROK ಸೈನ್ಯಾಪಡೆಯನ್ನು ಚುರುಕುಗೊಳಿಸಿದ. ಸೇನಾಧಿಪತಿ ಜನರಲ್ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಆಲ್ಮಂಡ್]] ನಾಯಕತ್ವದ [[X ಸೇನಾದಳ|X ಸೇನಾದಳವು]] ೭೦,೦೦೦ [[1ನೇ ಸಮುದ್ರ ವಿಭಾಗ]] ಕಾಲ್ದಳ;[[ಏಳನೇ ಕಾಲ್ದಳ ವಿಭಾಗ;]] ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು ೮,೬೦೦ ROK ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|68}} ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೫ ಆಕ್ರಮಣ ದಿನದಂದು, ಇಂಕಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣ ಪಡೆಯು ಕೆಲವೇ ಆದರೂ ಜಿಗುಟಾದ KPA ರಕ್ಷಕರನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು; ಗುಪ್ತಚರ, [[ಮಾನಸಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು]], [[ಗೆರಿಲ್ಲಾ]] ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ, ಹಾಗೂ ಧೀರ್ಘ ಗುಂಡಿನ ಸುರಿಮಳೆಯು US–ROK ಮತ್ತು KPAನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಲಘು ಯುದ್ಧವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗುಂಡಿನ ಸುರಿಮಳೆಯು ಬಹುತೇಕ ಇಂಕಿಯಾನ್ ನಗರವನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|70}} ಇಂಕಿಯಾನ್ ಇಳಿದಾಣವು ೧ನೇ ಕಾಲ್ದಳ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಪುಸನ್ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯಿಂದ ಉತ್ತರದೆಡೆಗೆ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. "ಕಾರ್ಯಪಡೆ ಲಿಂಚ್"-೩ನೇ ಸೇನಾದಳ, ೭ನೇ ಕಾಲ್ದಳ ಪಟಾಲಮು ಹಾಗೂ ಎರಡು ೭೦ನೇ ಫಿರಂಗಿ ಸೇನಾದಳ ಘಟಕಗಳು(ಚಾರ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿ ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಚರ-ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ ಕಿರು ಕಾಲ್ದಳ)- ಶತ್ರು ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಓಸನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ೭ನೇ ಕಾಲ್ದಳ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಲು "ಪುಸನ್ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆ ಪಲಾಯನ"ವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದವು.{{convert|106.4|mi}}<ref name="Cavalry Outpost Publications" /> KPA ರಕ್ಷಕರನ್ನು X ಸೇನಾಪಡೆಯು ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದವು, ಈ ರೀತಿಯ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ KPA ಸೇನಾಪಡೆಗಳನ್ನು ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಿಸಿದವು; ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಸಿಯೋಲ್‌ನ್ನು ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|71–72}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|77}} ಬಹುತೇಕ ಏಕಾಂತವಾದ KPA ತ್ವರಿತವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿತು; ಕೇವಲ ೨೫,೦೦೦ ರಿಂದ ೩೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರು ಬದುಕುಳಿದರು<ref name="Schnabel">{{cite book |last =Schnabel |first =James F |title =United States Army In The Korean War: Policy And Direction: The First Year |publisher =Center of Military History |year=1992 |pages =155–92, 212, 283–4, 288–9, 304 |url = http://www.army.mil/cmh/books/P&D.HTM |isbn =0-16-035955-4 }}</ref><ref name="KIMH">{{cite book |last =Korea Institute of Military History |first = |title =The Korean War: Korea Institute of Military History 3 Volume Set |publisher =Bison Books, University of Nebraska Press |pages =vol. 1, p. 730, vol. 2, pp. 512–529 |isbn =0803277946 |nopp =true |year =2000 }}</ref> === ಯುಎನ್ ಸೇನಾಪಡೆಗಳ ಅಡ್ಡ ವಿಭಜನೆ ರೇಖೆ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್-ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦) === {{Main|UN Offensive, 1950}} [[ಚಿತ್ರ:KoreanWar recover Seoul.jpg|thumb|ಸೀಯಾಲ್‌ನ ಬೀದಿ ಕಾಳಗ.]] "ಆ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಸೋವಿಯತ್ ಅಥವಾ ಚೀನೀಯ ಸಮತಾವಾದಿ ಸೇನಾಪಡೆಗಳಿಂದ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದೊಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಕೂಡದು, ಉದ್ದೇಶಿತ ಪ್ರವೇಶದ ಘೋಷಣೆಗಳು ಬೇಡ ಅಥವಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಬೆದರಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ಉತ್ತರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗುವುದೆಂದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೭ರಂದು ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ ಟ್ರುಮನ್‌ನಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ರಹಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯ ೮೧/೧ ಜ್ಞಾಪನ ಪತ್ರದಲ್ಲಿ ನೆನಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು…" ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩೦ರಂದು ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ಮಾರ್ಷಲ್]], "ಚತುರತೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಗಳಿಂದ ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದಉತ್ತರದೆಡೆ ಸಾಗಲು ನಿಮಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಸದಿರಲು ಬಯಸುತ್ತೇವೆಂದು" ನೇತ್ರಗಳ-ಮಾತ್ರದ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite book |title=MacArthur’s War: Korea and the Undoing of an American Hero |last=Weintraub |first=Stanley |authorlink=Stanley Weintraub |year= 2000|publisher=[[Simon & Schuster]]|location=New York|isbn= ೦-೬೮೪-೮೩೪೧೯-೭|pages=೧೫೭–೧೫೮}}</ref> ೧ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಂದು, ಯುಎನ್ ಪ್ರಭುತ್ವ ಕೆಪಿಎ ವನ್ನು ಉತ್ತಾರಭಿಮುಖಕ್ಕೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿತು, ಕಳೆದುಹೋದ ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರಕ್ಕೆ; ROK ಸೈನ್ಯ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಅವರ ನಂತರ ಹಾದುಹೋಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|79–94}} ಆರು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ೭ ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ‌ನಂದು ಯುಎನ್ ಅಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ, ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಸೇನಾದಳಗಳು ಉತ್ತರಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ROK ಸೇನಾದಳವನ್ನು ಹಿಂಭಾಲಿಸಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|81}} ROK ಸೇನಾದಳಗಳಿಂದ ಈಗಾಗಲೇ ಕೈಸೆರೆಯಾದ X ಸೇನಾದಳ [[ವೊನ್‌ಸ|ವೊನ್‌ಸನ್]]‌ನಲ್ಲಿ(ಆಗ್ನೇಯದ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ) ಹಾಗೂ [[ಐವೊನ್]](ಮೂಡಣದ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ)ನಲ್ಲಿ ಇಳಿದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|87–88}} ಎಂಟನೇ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೈನ್ಯ ಹಾಗೂ ROK ಸೈನ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ಕೊರಿಯಾವನ್ನು ಹಿಂಡುಗಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು ಹಾಗೂ ೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಂದು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ [[ಪಯೋಂಗ್‌ಯಾಂಗ್‌]] ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|90}} ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಯುಎನ್ ಸೇನಾದಳಗಳು ೧೩೫,೦೦೦ ಕೆಪಿಎ ಯುದ್ಧ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಸಮತಾವಾದಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ ವೇಗದ ಲಾಭವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಯುದ್ಧ ಸಾಧನೆಗೆ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಸೇನಾಠಾಣೆಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲು ಕೊರಿಯಾದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಚೀನಾದೊಳಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು ತುಂಬಾ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದನು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರುಮನ್ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಸಲಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಸಿನೊ-ಕೊರಿಯಾದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಆದೇಶಿಸಿದ.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|83}} === ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಹಾಗೂ ಮಾವೊ ಝೆಡಾಂಗ್ ನಡುವಿನ ವಿನಿಮಯ === ಚೀನಾ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮುನ್ನ ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾಜಿ-ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ನ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ರಹಸ್ಯ ಪತ್ರಾಗಾರಗಳು ಹಾಗು ಮಾಸ್ಕೋ ಮತ್ತು ಬೀಜಿಂಗ್ ನಡುವೆ ವಿನಿಮಯಗೊಂಡ ದೊಡ್ದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುವಾದಿತ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಖಾಸಗಿ ಹಣವನ್ನು ವ್ಯಯಮಾಡಿದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ [[ಶೆನ್ ಝಿಹುಅ|ಶೆನ್ ಝಿಹುಅರಿಂದ]] ಆನಂತರ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಮಾಹಿತಿಯು,ಚೀನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ [[ಮಾವೊ ಝೆಡಾಂಗ್]] ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್‌ನ ನಾಯಕ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ನಡುವೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್‌ಗಳ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. * ೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦:ಕಿಮ್ ಇಲ್-ಸಂಗ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಂಡು ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್‌ ಕಳುಹಿಸಿದ ಅದೇ ದಿನ ಮಾವೊ ಝೆಡಾಂಗ್ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಚೀನಾದ ತಂಡಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ನ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್‌ನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದನು. * ೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್: ಮಾವೊ ಝೆಡಾಂಗ್ ಮತ್ತು [[ಪೆಂಗ್ ದೆಹುಐ|ಪೆಂಗ್ ದೆಹುಐನ]] ಒತ್ತಡದಡಿ, ಚೀನಾದ ಸಮತಾವಾದಿ ಸಮಿತಿಯು ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿತು. * ೧೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್: ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಮತ್ತು [[ಝೌ ಎನ್ಲೈ]] ಮಾವೊಗೆ ಜಂಟಿ ಸಹಿ ಮಾಡಿದ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಕಳುಹಿಸಿದರು,ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಈ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ: *# ಫಿರಂಗಿ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿ ದಳಗಳಿಲ್ಲದೆ ಚೀನಾದ ತಂಡಗಳು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ಸಿದ್ಧಗೊಂಡಿದ್ದವು; ಕೋರಿಕೆಯ ವಾಯು ಹೊದಿಕೆಯು ಬರಲು ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು. *# ಒಂದು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸನ್ನದ್ಧವಾದ ತಂಡಗಳು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು; ಹೀಗಿರದಿದ್ದರೆ, ಯುಎಸ್ ತಂಡಗಳು ೩೮ ಸಮಾಂತರ ರೇಖೆಗೆ ಕಾಲಿಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾವನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. *# ಸಂಪೂರ್ಣ ಸನ್ನದ್ಧ ತಂಡಗಳನ್ನು ಆರು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಳುಹಿಸಬಹುದಿತ್ತು; ಅಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಿತಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ತಂಡಗಳು ಅರ್ಥಹೀನವಾಗಬಹುದು. * ೧೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೧೫:೩೦ ಬೀಜಿಂಗ್ ಸಮಯ: ಮಾವೊ ರಷ್ಯಾದ ರಾಯಭಾರಿಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್‌ನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ: " ನಾನು ನಿನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು(ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಮತ್ತು ಝೌ)ಒಪ್ಪುತ್ತೇನೆ." * ೧೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್, ೨೨:೧೨ ಬೀಜಿಂಗ್ ಸಮಯ: ಮಾವೊ ಇನ್ನೊಂದು ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್‌ನ್ನು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. "ನಾನು ೧೦ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್‌ನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತೇನೆ; ನನ್ನ ತಂಡಗಳು ಇದ್ದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ; ಕೊರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯೊಳಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುವುದನ್ನು ಕೈಬಿಡಲು ಆದೇಶವನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದ್ದೇನೆ." * "ರಷ್ಯಾದ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ತಂಡಗಳು ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳುವ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್‌ನ್ನು ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೨ರಂದು ಕಿಮ್ ಇಲ್-ಸಂಗ್‌ನಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುತ್ತಾನೆ. * ೧೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್: ಚೀನೀಯರ ಸಮತಾವಾದಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಮಿತಿಯು ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ತಂಡಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ ಎಂದು ಮಾವೊ ಝೆಡಾಂಗ್ ತನಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು, ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸೋವಿಯತ್ ರಾಯಭಾರಿಯು ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗೆ ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ ಕಳುಹಿಸಿದನು.<ref>{{cite journal|last=Shen|first=Zhihua|date=2007年第05期|title=斯大林、毛泽东与朝鲜战争再议|journal=《史学集刊》|publisher=中华人民共和国教育部 吉林大学《史学集刊》编辑部|location=吉林大学|issue=2007年第05期|issn=ISSN 0559-8095|language=Chinese|url=http://qkzz.net/magazine/0559-8095/2007/05/1688254_8.htm}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಚೀನಾ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ === [[ಚಿತ್ರ:Battle of Triangle Hill Chinese Infantrymen.jpg|thumb|250px|ಚೈನಾದ ಪದಾತಿ ಸೈನಿಕರು, 1952.]] ೧೯೫೦ ಜೂನ್ ೨೭ ರಂದು, ಕೆಪಿಎ ಆಕ್ರಮಣದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಚೈನೀಸ್ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೂರು ತಿಂಗಳು ಮುಂಚೆ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಹ್ಯಾರಿ ಎಸ್ ಟ್ರೂಮನ್|ಟ್ರೂಮನ್]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಳನೆ ದಳ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಳನೆ ದಳವನ್ನು]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ]] (ತೈವಾನ್) ವನ್ನು ಚೈನಾದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (ಪಿಆರ್‌ಸಿ) ನಿಂದ ಕಾಪಾಡಲು [[ತೈವಾನ್ ಸ್ಟ್ರೇಟ್‌|ತೈವಾನ್ ಸ್ಟ್ರೇಟ್‌ಗೆ]] ಕಳುಹಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://history.sandiego.edu/GEN/20th/korea.html |title=Korean War - 1950-53 |publisher=History Department at the University of San Diego |accessdate=2010-03-27 |archive-date=2008-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080515235533/http://history.sandiego.edu/gen/20th/korea.html |url-status=dead }}</ref> ೧೯೫೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೪ ರಂದು, [[ಮಾವ್ ಝದೋಂಗ್]] ಅವರು ಪೊಲಿಟ್‌ಬ್ಯುರೊಕ್ಕೆ, ಎಂದು [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ವಾಲಂಟೀರ್ ಆರ್ಮಿ]] (ಪಿವಿಎ) ಸೈನ್ಯ ವ್ಯೂಹ ರಚನೆಗೆ ತಯಾರಾಗುವುದೊ ಅಂದು ತಾವು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು. ೨೦ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೫೦ರಂದು, ಪ್ರಮುಖ [[ಝೌ ಎನ್ಲೈ]] ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ " ಕೊರಿಯಾವು ಚೀನಾದ ನೆರೆರಾಷ್ಟ್ರ... ಚೀನೀಯ ಜನರಿಗೆ ಆಗದಿದ್ದರೂ, ಕೊರಿಯಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಪರಿಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ" ಹೀಗೆ, ತಟಸ್ಥ-ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜತಂತ್ರಜ್ಞರುಗಳ ಮುಖಾಂತರ, ಚೀನೀಯರ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು]] ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ವಿರುದ್ಧ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಸಬಹುದು ಎಂದು ಚೀನಾ ಎಚ್ಚರಿಸಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|83}} ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರುಮನ್ ಈ ಸಂವಹನವನ್ನು "ಯುಎನ್ ಅನ್ನು ಬೆದರಿಸುವ ನೇರ ಪ್ರಯತ್ನ" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿ, ಇದನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದನು.<ref>{{cite book |title=Another Such Victory : President Truman and the Cold War, 1945-1953 |last=Offner |first=Arnold A |year=2002 |publisher= Stanford University Press|location=Stanford, CA |isbn= 0804747741|page=390 |pages= }}</ref> ROK ಸೈನ್ಯ ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರವನ್ನು ಹಾದುಹೋದ ಮಾರನೇ ದಿನ ೨ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಂದು ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಚೀನೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಧಾನ ಸಮಿತಿಯು ಅಧಿಕೃತಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite book |title=China's Road to the Korean War : the Making of the Sino-American Confrontation |last= Chen Jian |year=1994 |publisher=[[Columbia University Press]] |location= New York|isbn= ೦೨೩೧೧೦೦೨೪೮|page=೧೮೪}}.</ref> ಆನಂತರ, ಚೀನಾ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವ ''ಮುನ್ನ'' ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಬಾಂಬ್ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಯುಎಸ್ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು PRC ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನಯಾನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಚೀನೀಯರು ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಕೇಳಿದ್ದಾರೆ<ref>{{cite book |title=Communist China's Changing Attitudes Toward the United Nations, International Organization, Vol. 20, No.4 |last= Weng|first=Byron S |year= Autumn 1966|publisher= MIT Press|location=Cambridge |oclc= 480093623 |pages= 677–704}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮಾವೊವಿನ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸಹಾಯ ಕೋರಿದ ತಂತಿಯನ್ನು ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ಮಾಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ PRC ಪ್ರಮುಖ [[ಝೌ ಎನ್ಲೈ]] ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ಪಡೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ ಸ್ಟಾಲಿನ್ ನಿಧಾನಿಸಿದ; ಮಾವೊ ೧೯೫೦ ರ ೧೩ನೇ ರಿಂದ ೧೯ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ವರೆಗೆ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಮರು ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ತಯಾರಿಸಿದ. USSR ತಮ್ಮ ಸಹಾಯವನ್ನು ಯಲು ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವಾಯು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತು. ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಲಿದ್ದರಿಂದ ಮಾವೊಗೆ ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತವೆಂದು ಅನಿಸಲಿಲ್ಲ<ref>{{cite book |title=[[The Coldest Winter: America and the Korean War]] |last=Halberstam |first=David |authorlink=David Halberstam |year= ೨೦೦೭|publisher=Hyperion |location= New York|isbn=೯೭೮೧೪೦೧೩೦೦೫೨೪ |page= ೩೬೧}}</ref> ಯುದ್ಧ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸೋವಿಯತ್ ಸರಕು ಸಾಗಣೆಗಳು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೊರೆಬಂಡಿ, ಗ್ರೆನೇಡ್‌ಗಳು, ಮೆಷಿನ್ ಗನ್ ಮತ್ತು ಈ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref>{{cite book |title=Korea's Place in the Sun : A Modern History |last= Cumings|first=Bruce |authorlink=Bruce Cumings |year=2005 |publisher= [[W. W. Norton & Company]]|location=New York |isbn=೦೩೯೩೩೨೭೦೨೭ |page=೨೬೬ }}</ref> ೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ, ಮಾವೊ ಝೆಡಾಂಗ್, "ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಹಾಗೂ ಕೊರಿಯಾಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವ" ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದ [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಷನ್ ಆರ್ಮಿ|ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲಿಬರೇಷನ್ ಆರ್ಮಿಯ]] ಮೂಡಣ ಸರಹದ್ದು ಪಡೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಚೀನೀಯ [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ವಾಲಂಟೀರ್ ಆರ್ಮಿ]] ಎಂದು ಮರುಹೆಸರಿಸಿದನು.<ref>{{Cite book |last = Chinese Military Science Academy |volume = Volume I |publication-date = Sept. 2000 |title = History of War to Resist America and Aid Korea (抗美援朝战争史) |publisher = Chinese Military Science Academy Publishing House |location = Beijing |isbn = 7-80137-390-1 |page = 160}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:105-mm-howitzer-Korea-19500824.jpg|thumb|left|ಆಗಸ್ಟ್ 1950ರಂದು ಕೋರಿಯಾದ ಫಿರಂಗಿ ದಳದ ಸೈನಿಕರು ಒಂದು 105 mm ಹೌಇಟ್ಜರ್‌ ಅನ್ನು ಉಡಾಯಿಸಿದರು.]] ಯುಎನ್ ವೈಮಾನಿಕ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಗೆ PVA ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಶಿಸ್ತಿನ ನಡಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಪಾಳೆಯ|ಪಾಳೆಯದ]] ಶಿಸ್ತು ವೈಮಾನಿಕ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|102}} PVA ಯು "ಕತ್ತಲಿನಿಂದ ಕತ್ತಲಿಗೆ"(೧೯:೦೦–೦೩:೦೦hrs)ಸಾಗಿತ್ತು,ಹಾಗೂ ವೈಮಾನಿಕ ಮರೆಮಾಚುವಿಕೆಯನ್ನು (ಸೈನಿಕರನ್ನು ಬಚ್ಚಿಡುವುದು, ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡುವುದು) ೦೫:೩೦ಗಂಟೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ದಿನಬೆಳಕಿನ ಮುಂದುವರಿದ ತಂಡಗಳು ಮುಂದಿನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಶಿಬಿರ ಜಾಗಕ್ಕಾಗಿ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ದಿನ ಬೆಳಕಿನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಅಥವಾ ಶಿಸ್ತಿನ ನಡಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಮಾನ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಸೈನಿಕರು ಅದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಹಾರಿ ಹೋಗುವವರೆಗೆ ನಿಶ್ಚಲರಾಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು;PVA ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದವರನ್ನು ಗುಂಡಿಟ್ಟು ಕೊಲ್ಲಬಹುದು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|102}}<ref name="Appleman" /> ಈ ರೀತಿಯ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ಶಿಸ್ತು, ಮೂರು-[[ವಿಭಾಗ]] ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಅನ್-ಟಂಗ್, ಮಂಚೂರಿಯಾದಿಂದ ಕದನ ವಲಯದವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ೧೯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಸ್ತಿನ ನಡಿಗೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು.{{convert|286| mi}} ಮತ್ತೊಂದು ವಿಭಾಗ ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು ೧೮ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಪರ್ವತ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ-ಶಿಸ್ತಿನ ನಡಿಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು.{{convert|18|mi}} ಇದರ ಮಧ್ಯೆ,೧೦ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಂದು, ಉತ್ತರದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ೮೯ನೇ ಫಿರಂಗಿ ಪಡೆಯನ್ನು ೧ನೇ ಪದಾತಿದಳ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು, ಮಧ್ಯಮಬಲದ KPAಯ ಪ್ರತಿರೋಧಕದ ನಂತರ,ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೫ ರಂದು, ೭ನೇ ಕಾಲ್ದಳ ಪಟಾಲಮ್ಮು ಹಾಗೂ ಚಾರ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿ, ೭೦ನೇ ಫಿರಂಗಿರಥ ಪಡೆಗಳು [[ನಾಮ್‌ಚೊನ್ಜಾಮ್]] ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ೧೭ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ರಂದು [[ಹ್ವಾಂಗ್‌‍ಜು|ಹ್ವಾಂಗ್‌‍ಜುವನ್ನು]] ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಯಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿ ಬಲಮುಖವಾಗಿ ಸೈನ್ಯದ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ,೧೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಂದು ೧ನೇ ಕಾಲ್ದಳ ವಿಭಾಗ ರಾಜಧಾನಿ [[ಪಯೊಂಗ್‌ಯಾಂಗ್‌]]‍ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರುಮನ್ ಹಾಗೂ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ ಮಧ್ಯ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದ [[ವೇಕ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌|ವೇಕ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಭೆಟ್ಟಿಯಾಗಲು ಜನರಲ್‌ನ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ನಿರಾಕರಣೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚುರಪಡೆದ ಸಭೆಗಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾದರು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|88}} ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರುಮನ್‌ಗೆ, ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಚೀನೀಯರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಸಣ್ಣ ಅಪಾಯವಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದ; KPA ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ PRCಗಳ ಅವಕಾಶ ಮುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು; PRC ಯು ಮಂಚೂರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩೦೦,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹಾಗೂ ಯಲು ನದಿಯ ಹತ್ತಿರ ಸುಮಾರು ೧೦೦,೦೦೦–೧೨೫,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ; ಆ ಸೇನಾಪಡೆಗಳ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಉತ್ತರವನ್ನು ದಾಟಿದರೂ, ವಾಯುದಳದ ರಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲದೆ "ಚೀನೀಯರು ಪಯಾಂಗ್‌ಯಾಂಗ್‌ಗೆ ಇಳಿಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದರೆ, ಅಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾರಣಹೋಮವೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|89}}<ref name="Schnabel" /><ref>{{cite book |last =Donovan |first =Robert J |title = Tumultuous Years: The Presidency of Harry S. Truman 1949–1953 |publisher =University of Missouri Press |year=1996 |page =285 |url = |isbn =0826210856 }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Chosin-Battle.png|thumb|right|ಕೊಸಿನ್ ಜಲಾಶಯ ಯುದ್ಧದ ನಕ್ಷೆ]] ಎರಡು ಸಣ್ಣ ಕದನಗಳ ನಂತರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೫ರಂದು ಚೀನಿಯರ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಕದನಗಳು ೧ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಘಟಿಸಿದವು; ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ತಳದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಪಿವಿಎ ಸೈನಿಕರು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿದರು ಹಾಗೂ ಮೂರು-ಕವಲಿನ ಆಕ್ರಮಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಚದುರಿಸಿದರು- ಉತ್ತರದಿಂದ ಪಡುವಣ, ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ - ಮತ್ತು ಅನ್ಸಾನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳು ತುಂಬಿದವು. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ನವೆಂಬರ್‌ನ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ [[Ch'ongch'on ನದಿ ಯುದ್ಧ|Ch'ongch'on ನದಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]], ಪಿವಿಎ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಆರ್‌ಓಕೆ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಯುಎನ್ ಸೇನಾಪಡೆಗಳ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳನ್ನು ಭರ್ತಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|98–99}} ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿತು; [[ಟರ್ಕಿಶ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್‌ನ]] ಯಶಸ್ಸಿನ ಕಾರಣದಿಂದ [[ಯುಎಸ್ ಎಂಟನೇ ಸೇನೆಯ]] ಹಿಂಜರಿತ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು(ಯುಎಸ್ ಸೇನಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೆ ಉದ್ದವಾದ) ಆದರೆ ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ [[ಕುನರಿ|ಕುನರಿಯಲ್ಲಿನ]] ಸೇನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಸಾಲಿನ ಸೈನಿಕರ ನಿಧಾನ ಕ್ರಮವು ಪಿವಿಎ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ನಾಲ್ಕುದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಿಧಾನಿಸಿತು.<ref>{{cite book |last =Cohen |first =Eliot A |coauthors = Gooch, John |title =Military Misfortunes: The Anatomy of Failure in War |publisher =Free Press |location=New York|year=2006 |pages =165–195 |isbn =0743280822 }}</ref> ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, [[ಕೋಸಿನ್ ಜಲಾಶಯದ ಯುದ್ಧ|ಕೋಸಿನ್ ಜಲಾಶಯದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]], ಒಂದು [[ಯುಎಸ್ 7ನೇ ಪದಾತಿದಳ ವಿಭಾಗ]] ಸೇನಾತುಕಡಿಯ ಕದನ ತಂಡ(೩೦೦೦ಸೈನಿಕರು)ಹಾಗೂ ಒಂದು USMC ವಿಭಾಗ(೧೨,೦೦೦–೧೫,೦೦೦ ಹಡಗುಗಳು)ಕೂಡ ಪಿವಿಎ ಯ ಮೂರು-ಕವಲಿನ ಮುತ್ತುಗೆಯ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಸನ್ನದ್ಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, X ಸೇನಾದಳದ ನೆರವಿನಡಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಗುಂಡು ಸಿಡಿತದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫,೦೦೦ ಸಾಮೂಹಿಕ ಗಾಯಾಳುಗಳಾದರು.<ref>{{cite book |last =Hopkins |first =William |title =One Bugle No Drums: The Marines at Chosin Reservoir |publisher =Algonquin |year=1986 |location = |pages = |url = |isbn = }}</ref> ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಪಿವಿಎ ಮೊದಲಸಾಲು ಪದಾತಿದಳವು ಅತ್ತ ಭಾರೀ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯ ನೆರವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ ಇತ್ತ ಸಿಬ್ಬಂದಿ-ಸಹಾಯದ ಲಘು ಪದಾತಿದಳ ಆಯುಧಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದು ಅವರ ಅನಾನುಕೂಲಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ; ಹೌ ವಾರ್ಸ್ ಆರ್ ವನ್ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ: ''ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಸ್‌ನಿಂದ ಭೀತಿಯ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ೧೩ ಯುದ್ಧದ ನಿಯಮಗಳು '' (೨೦೦೩), [[ಬೆವಿನ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್]] ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: {{quote|The usual method was to infiltrate small units, from a [[platoon]] of fifty men to a [[company (military)|company]] of ೨೦೦, split into separate detachments. While one team cut off the escape route of the Americans, the others struck both the front and the flanks in concerted assaults. The attacks continued on all sides until the defenders were destroyed or forced to withdraw. The Chinese then crept forward to the open flank of the next platoon position, and repeated the tactics.}} R.E.ಆಪಲ್‌ಮ್ಯಾನ್, ''ನಾಕ್‌ಟಾಂಗ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ, ಯಲುವಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, '' ಪಿವಿಎ ಯ ಸುತ್ತುವರಿದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ: R.E.ಆಪಲ್‌ಮ್ಯಾನ್, ''ನಾಕ್‌ಟಾಂಗ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ, ಯಲುವಿನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, '' ಪಿವಿಎ ಯ ಸುತ್ತುವರಿದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ: {{quote|In the First Phase Offensive, highly-skilled enemy light infantry troops had carried out the Chinese attacks, generally unaided by any weapons larger than mortars. Their attacks had demonstrated that the Chinese were well-trained, disciplined fire fighters, and particularly adept at night fighting. They were masters of the art of camouflage. Their patrols were remarkably successful in locating the positions of the UN forces. They planned their attacks to get in the rear of these forces, cut them off from their escape and supply roads, and then send in frontal and flanking attacks to precipitate the battle. They also employed a tactic, which they termed ''Hachi Shiki'', which was a V-formation into which they allowed enemy forces to move [in]; the sides of the V then closed around their enemy, while another force moved below the mouth of the V to engage any forces attempting to relieve the trapped unit. Such were the tactics the Chinese used with great success at Onjong, Unsan, and Ch'osan, but with only partial success at Pakch'on and the Ch'ongch'on bridgehead.<ref name="Appleman" />}} ನವೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪಿವಿಎ ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಸೇನಾಪಡೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಮೂಡಣದಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿತು, ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ. ಪ್ರತಿ-ದಾಳಿಗೊಳಗಾಗಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಉತ್ತರದಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿ, ಅವರು [[ಹಂಗ್‌ನಮ್]]‌ನ ರೇವು ಪಟ್ಟಣದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲುಪೂರ್ವ ಕವಚಕ್ಕೆ ವೇಗವಾಗಿ ಸಾಗಿದರು. ಅವರನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು: ಯುಎನ್‌ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಸೇನಾದಳಗಳ ೧೯೩ ಹಡಗುಹೊರೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಗ್ರಿ(ಸುಮಾರು ೧೦೫,೦೦೦ ಸೈನಿಕರು,೯೮,೦೦೦ ನಾಗರೀಕರು, ೧೭,೫೦೦ ವಾಹನಗಳು, ಹಾಗೂ ೩೫೦,೦೦೦ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಸರಬರಾಜುಗಳು)ಯನ್ನು ಕೊರಿಯಾದ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪುಸನ್‌ಗೆ ಹಡಗಿಗೆ ಹತ್ತಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|104–111}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|110}} [[ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಮೆರಿಡಿತ್ ವಿಜಯ|ಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಮೆರಿಡಿತ್ ವಿಜಯವು]], ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದು,ಕೇವಲ ೧೨ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಒಯ್ಯಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಒಂಟಿ ಹಡಗಿನಿಂದ ದೊಡ್ಡ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ, ಇವುಗಳಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿತ್ತು. ಪಲಾಯನವಾಗುವ ಮುನ್ನ, ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಸೇನಾದಳಗಳು [[ಕ್ಷಾಮ ಭೂಮಿ]] ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿ,ಬಹುತೇಕ ಹಂಗಮ್‌ ನಗರವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೇವು ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದವು: ಹಾಗೂ ೧೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಅದ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರುಮನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಘೋಷಣೆ ಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ No. ೨೯೧೪, ೩ C.F.R. ೯೯ (೧೯೫೩)[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು]] ಘೋಷಿಸಿದನು, ಇದು ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೭೮ರವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.<ref name="Schnabel" /><ref>{{Citation |last =Rear Admiral Doyle |first =James H |last2 =Mayer |first2 =Arthur J |title =December 1950 at Hungnam |journal =U.S. Naval Institute Proceedings |volume =vol. 105 |issue =no. 4 |pages =44–65 |date=April 1979}}</ref><ref name="espinoza">{{cite court |litigants= Espinoza-Castro v. I.N.S. |vol= 242 |reporter= F.3d |opinion= 1181 |year= 2001 |pinpoint=30 |url= http://bulk.resource.org/courts.gov/c/F3/242/242.F3d.1181.99-70588.html}}</ref><ref>೫೦ ಯು.ಎಸ್.ಸಿ. ಎಸ್ ೧೬೦೧ ನೋಡಿ: "ಎಲ್ಲ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ,ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ಉದ್ಯೋಗಿ, ಅಥವಾ ಯವುದೇ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಿವ್ ಏಜೆನ್ಸಿ... ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಪ್ರಭಾವವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೪, ೧೯೭೬ ರಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೪, ೧೯೭೬ವರೆಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು."; ಜಾಲೆಯ್. INS, ೪೪೧ F.೨d ೧೨೪೫, ೧೨೫೫ n.೧೭ (೫th Cir. ೧೯೭೧).</ref> === ಸಮಾಂತರದ ಅಡ್ಡವಾಗಿ: ಚೀನೀಯರ ಚಳಿಗಾಲದ ಆಕ್ರಮಣಾಂದೋಲನ(ಆರಂಭಿಕ ೧೯೫೧) === [[ಚಿತ್ರ:Korean War bombing Wonsan.jpg|thumb|B-26 ವ್ಯಾನ್‌ಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಕ ಬಾಂಬ್ ಲಾಜಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರ, ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾ, 1951.]] ಜನವರಿ ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ, ಪಿವಿಎ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎ ಗಳು ತಮ್ಮ '''ಮೂರನೇ ಹಂತದ ಆಕ್ರಮಣಾ ಚಳವಳಿ''' ಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು(ಇದನ್ನು "ಚೀನೀಯರ ಚಳಿಗಾಲದ ಆಕ್ರಮಣಾಂದೋಲವೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುವುದು),ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹೋರಾಟದ ಸ್ಥಾನಗಳು ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಸುತ್ತುವರಿದ ರಾತ್ರಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಆನಂತರ ಅಚ್ಚರಿಯ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತವಾದ ತಂಡಗಳಿಂದ ದಾಳಿ ನಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ತುತ್ತೂರಿ ಮತ್ತು ಜಾಗಟೆಗಳನ್ನು ಒಡಗೂಡಿದ್ದು, ತಂತ್ರದ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಶತ್ರುವನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ದಿಕ್ಕುಗೆಡಿಸುವ ಈ ಎರಡೂ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಇದು ಪೂರೈಸಿತ್ತು. ಯುಎನ್ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಈ ತಂತ್ರದ ಪರಿಚಯವಿರಲಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಇದರ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಕೆಲವು ಸೈನಿಕರು ತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು "ಹೆದರಿ ಓಡಿದರು" ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿದರು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|117}} ಚೀನೀಯ ಚಳಿಗಾಲದ ಆಕ್ರಮಣವು ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಸದೆಬಡೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಪಿವಿಎ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎ ೪ January ೧೯೫೧ರಂದು ಸಿಯೋಲ್‌ನ್ನು ಗೆದ್ದವು. ಯುಎಸ್ ಎಂಟನೇ ಸೇನೆಯ ಕಮ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಜನರಲ್ [[ವಾಲ್ಟನ್ ವಾಕರ್]] ೨೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೦ ರಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರು ವಾಹನ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದು, ತಂಡಗಳನ್ನು ಎದೆಗುಂದುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|111}} ಈ ಹಿನ್ನೆಡೆಗಳು ಚೀನೀಯರ ಅಥವಾ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಒಳನಾಡಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ [[ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬು|ಪರಮಾಣು ಬಾಂಬುಗಳ]] ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್‍ನನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು, ರೇಡಿಯೋಆಕ್ವಿವ್ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೊಳಪಡುವ ವಲಯಗಳನ್ನು ಚೀನೀಯರ ಸರಬರಾಜು ಸರಪಣಿಯನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲು ಬಳಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>''Reminiscences'' - MacArthur, Douglas.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಾಕರ್‌ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಆಗಮನದದಿಂದ,ಉತ್ತಮ ವರ್ಚಸ್ಸಿನ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ [[ಮ್ಯಾಥ್ಯು ರಿಗ್ವೆ]], ರಕ್ತಸಿಕ್ತವಾದ ಎಂಟನೇ ಸೇನೆಯ ''ವಿಶ್ವಾಸನೀಯತೆ'' ಯನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪುನಶ್ಚೇತಗೊಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|113}} ಯುದ್ಧವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟ ಕಡೆ, ಯುಎನ್ ಸೇನಾದಳಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಸುವೊನ್‌|ಸುವೊನ್‌ಗೆ]], ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಒಂಜು|ಒಂಜುಗೆ]] ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ಸಮ್‌ಚಾಕ್‍ನ]] ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹಿಮ್ಮೆಟಿದವು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|117}} ಪಿವಿಎ ತನ್ನ ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆಹಾಕಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಯೋಲ್ ಆಚೆಗೆ ತುರ್ತಾದ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಂತೆ ಬಲಪ್ರಯೋಗಿಸಿತು; ಆಹಾರ,ಸ್ಫೋಟಕಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಯಲು ನದಿಯ ಗಡಿಯಿಂದ ಮೂರು ಯುದ್ಧ ರೇಕ್ಖೆಗಳಿಗೆ ನಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೈಕಲ್ ಮೂಲಕ ತರಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|118}} ಜನವರಿ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶತ್ರುಗಳು ಯುದ್ಧ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದಾಗ, ಜನರಲ್ ರಿಗ್ವೆ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಹುಗಾರಿಕೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದ, ಇದು ''[[ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]]''ಯಾಯಿತು(೫ February ೧೯೫೧),ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‍ನ ವಾಯು ಹಿರಿಮೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ X ಸೇನಾಪಡೆಯ ಹಂತವಾಗಿ ಸಾಗಿದ ಮುನ್ನಡೆ,ಯುಎನ್ [[ಹನ್ ನದಿ|ಹನ್ ನದಿಯನ್ನು]] ತಲುಪುವ ಹಾಗೂ [[ಒಂಜು|ಒಂಜುವನ್ನು]] ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|121}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|120}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|121}} ಫೆಬ್ರವರಿ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಪಿವಿಎ [[ಹೊಂಗ್‍ಸಿಯಾಂಗ್‍ನಿಂ|ಹೊಂಗ್‍ಸಿಯಾಂಗ್‍ನಿಂದ]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ '''ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತದ ಆಕ್ರಮಣ''' ದೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯದ [[ಚಿಪಿಯಾಂಗ್-ನಿ|ಚಿಪಿಯಾಂಗ್-ನಿಯಲ್ಲಿ]][[IX ಸೇನದಳ]] ಸ್ಥಾನಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು.<ref name="Stokesbury1990" /> {{rp|121}} [[ಯುಎಸ್ ಎರಡನೇ ಕಾಲ್ದಳ ವಿಭಾಗದ ಘಟಕ|ಯುಎಸ್ ಎರಡನೇ ಕಾಲ್ದಳ ವಿಭಾಗದ ಘಟಕಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೇನಾದಳ]] ಅಲ್ಪಸಮಯ ಕದನ ನಡೆಸಿದರೂ ವಿಷಮ ಯುದ್ಧ ಆಕ್ರಮಣದ ರಭಸವನ್ನೇ ಮುರಿದುಹಾಕಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|121}} ೧೯೫೧ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ, ''[[ಕಿಲ್ಲರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]]'' ಯನ್ನು(ಮಧ್ಯ-ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೫೧) ಅನುಸರಿಸಿ ''ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ'' ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಂಡ ಎಂಟನೇ ಸೇನೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿತು. ಇದೊಂದು, ಗರಿಷ್ಟ ಸಿಡಿಗುಂಡುಗಳಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಕೆಪಿಎ ಮತ್ತು ಪಿವಿಎ ತಂಡಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಏರ್ಪಡಿಸಿದ ಪೂರ್ಣ-ಪ್ರಮಾಣದ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ-ಉದ್ದ ಆಕ್ರಮಣವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|121}} ''ಕಿಲ್ಲರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ'' ಯು, [[I ಸೇನಾಪಡೆ|I ಸೇನಾಪಡೆಯು]] ಹನ್ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮರು-ವಶಪಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ IX ಸೇನಾಪಡೆ ಹೊಂಗ್‌ಸಿಯಾಂಗ್‌ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|122}} ೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೧ರಂದು, ''[[ರಿಪ್ಪರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ]]'' ಯೊಂದಿಗೆ ಎಂಟನೇ ಸೇನೆಯು ಆಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿ ಪಿವಿಎ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎ ಯನ್ನು ೧೪ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೧ರಂದು ಸಿಯೋಲ್‍ನಿಂದ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿತು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ನಗರದ ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಜಯಿ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಒಂದು ಅವಶೇಷವಾಗಿ ಬಿಡಲಾಯಿತು; ಯುದ್ಧಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ೧.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೨೦೦,೦೦೦ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು, ಹಾಗೂ ಜನರು ತೀವ್ರ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ್ ಬಳಲಿದರು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|122}}<ref name="KIMH" /> ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೧ರಂದು ಕಮ್ಯಾಂಡರ್-ಇನ್-ಚೀಫ್ ಟ್ರುಮನ್ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಸುಪ್ರೀಂ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್, ವಿವಾದಿತ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‍ಆರ್ಥರ‍್ನ್ನು ಕರ್ತ್ವವ್ಯದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|123–127}} ಆತನನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲು ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿದ್ದವು. ಚೀನೀಯರು ಯುದ್ಧ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಯ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಮ್ಯಾಕ್೬ಆರ್ಥರ್ ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರವನ್ನು ದಾಟಿಹೋಗಿದ್ದು, ಮುಂದೆ ಪ್ರಮುಖ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿತು. ಪರಮಾಣು ಸಶಸ್ತ್ರಗಳು ಬೇಕೋ ಅಥವಾ ಬೇಡವೆಂಬುದು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ನಿರ್ಧಾರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರದ್ದಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದ.<ref name="Stein">{{cite book |title= The Korean War : "The Forgotten War"|last=Stein |first=R. Conrad |year=1994 |publisher=Enslow Publishers |location=Hillside, NJ |isbn=0894905260}}</ref>{{rp|69}} ಚೀನಾ ಶರಣಾಗತವಾಗದಿದ್ದರೆ ನಾಶ ಮಾಡುತ್ತೇವೆಂದು ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ್ದ; ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಭೂಮಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರೆ ಆತನ ಗೆಲ್ಲುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಟ್ರುಮನ್ ತುಂಬಾ ನಿರಾಶಾವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕದನವಿರಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸಿದ್ದು, ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುವುದು ಸರಿಯಾದ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ಎಣಿಸಿದ್ದರು. ಮ್ಯಾಕಾಆರ್ಥರ್ ಯೋಚಿಸಿದ್ದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಜಯ ಕೇವಲ ಸಂಭಾವಿತ ಫಲವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book |title= The Coldest Winter: America and the Korean War|last= Halberstam|first= David|authorlink=David Halberstam |year=2007 |publisher=[[Disney Hyperion]] |location= New York|isbn= ೧೪೦೧೩೦೦೫೨೯|page= ೬೦೦}}</ref> ಮ್ಯಾಕ್‍ಆರ್ಥರ್, ೧೯೫೧ರ ಮೇ ಮತ್ತು ಜೂನ್‍ನಲ್ಲಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ನ್ಯಾಯವಿಚಾರಣೆಗೊಳಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗೂ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಯುಎಸ್ ಸಂವಿಧಾನ|ಯುಎಸ್ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು]] ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು.<ref name="Stein" />{{rp|79}} ಮ್ಯಾಕ್‍ಆರ್ಥರ್ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಕಳೆಯಲಿಲ್ಲ, ಟೊಕಿಯೋದಿಂದ ಯುದ್ಧ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite book |title= The Coldest Winter: America and the Korean War|last= Halberstam|first= David|authorlink=David Halberstam |year=2007 |publisher=[[Disney Hyperion]] |location= New York|isbn= ೧೪೦೧೩೦೦೫೨೯|page= ೪೯೮}}</ref> ಸುಪ್ರೀಂ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್ ಆಗಿ ಜನರಲ್ ರಿಗ್ವೆ ನೇಮಕಗೊಂಡರು; ಈತ {{rp|127}}<ref name="Stokesbury1990" /> ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರತಿದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಯುಎನ್ ಸೇನಾಪಡೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಅಣಿಗೊಳಿಸಿದನು, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಜೇಮ್ಸ್ ವ್ಯಾನ್ ಫ್ಲೀಟ್ ಯುಎಸ್ ಎಂಟನೇ ಸೇನೆಯ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡನು.<ref name="Stokesbury1990" /> {{rp|130}} ಮುಂದುವರಿದ ದಾಳಿಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪಿವಿಎ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಟ್ಟಿದವು; ''[[ಕರೇಜಿಯಸ್(]]'' ೨೩–೨೮ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೧) ಮತ್ತು ''[[ತೊಮಹಕ್]]''(೨೩ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೫೧) ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಒಂದು ಜಂಟಿ ನೆಲ ಮತ್ತು ವಾಯು ದಾಳಿಗಳಾಗಿದ್ದು, [[ಕೆಸಾಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿಯೋಲ್]] ನಡುವೆ ಚೀನೀಯ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಬಲೆಗೆ ಬೀಳಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಯುಎನ್ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ "ಲೈನ್ ಕನ್ಸಾಸ್"ಗೆ ಸಾಗಿದರು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|131}} ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಚೀನೀಯರು ಮೂರು-ಕ್ಷೇತ್ರ ಸೇನೆಗಳ(ಸುಮಾರು ೭೦೦,೦೦೦ ಪುರುಷರ)'''ಐದನೇ ಹಂತದ ಆಕ್ರಮಣ(''' ಇದನ್ನು "ಚೈನೀಸ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಅಫೆನ್ಸಿವ್" ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುವರು)ದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|131}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|132}} I ಸೇನಾಪಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನಬಲದ ದಾಳಿಯನ್ನು, [[ಇಮ್ಜಿನ್ ನದಿಯ ಯುದ್ಧ|ಇಮ್ಜಿನ್ ನದಿಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]](೨೨–೨೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೧) ಮತ್ತು [[ಕಪ್ಯಾಂಗ್ ಯುದ್ಧ|ಕಪ್ಯಾಂಗ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಉಗ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿ, ಸಿಯೋಲ್‍ನ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ "ಹೆಸರಿಲ್ಲದ ರೇಖೆ"ಯಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದ ಚೀನೀಯ ಐದನೇ ಹಂತದ ಆಕ್ರಮಣದ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|133–134}} ೧೫ ಮೇ ೧೯೫೧ರಂದು, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿನ ಚೀನೀಯರು ROK ಸೇನೆ ಹಾಗೂ US X ಸೇನೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು, ಹಾಗೂ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೂ, ೨೦ ಮೇ ವರೆಗೂ ಅವರು ತಂಗಿದ್ದರು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|136–137}} ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್ ಎಂಟನೇ ಸೇನೆಯು ಪ್ರತಿದಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಉತ್ತರಕ್ಕಿರುವ "ಕೆನ್ಸಾಸ್ ರೇಖೆ"ಯನ್ನು ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|137–138}} ಯುಎನ್ ನ "ಕೆನ್ಸಾಸ್ ರೇಖೆ" ನಿಲುಗಡೆ ಮತ್ತು ಆನಂತರದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟ ನಂತರ [[ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ೧೯೫೩ರ ಕದನವಿರಾಮದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆದಿತ === ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು (ಜುಲೈ ೧೯೫೧ – ಜುಲೈ ೧೯೫೩) === [[ಚಿತ್ರ:M39-AUV-Korea-19521001.jpg|thumb|right|ಕೋರಿಯಾದ ಕೆಲಸಗಾರರು ಇಳಿಸಿದ ದಿಮ್ಮಿಗಳನ್ನು ಬಂಕರ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.]] thumb|ಆರ್‌ಒಕೆ ಸೈನಿಕರು ಎಸೆದ ಖಾಲಿಯಾದ ಫಿರಂಗಿಗಳ ಹೊರಕವಚ ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಉಳಿದದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಪಿವಿಎ ಗಳು ಹೋರಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಾಂಬ ದಾಳಿ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು ಹಾಗೂ [[ಕೆಸಾಂಗ್]]‍ನಲ್ಲಿ ೧೦ ಜುಲೈ ೧೯೫೧ ರಿಂದ ದೀರ್ಘ ಕದನವಿರಾಮದ ಸಂಧಾನಗಳು ಆರಂಭವಾದವು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|175–177}}<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|145}} ಯುದ್ಧಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳ ಸಂಧಾನ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಕದನ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು; ROK–UN ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಸೇನಾದಳಗಳ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಪೂರ್ತಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|159}} ಪಿವಿಎ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎ ಒಂದೇ ತರಹದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಆನಂತರ, ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆಯೇ ಎಂದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡವು. ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧಗಳು, [[ಬ್ಲಡಿ ರಿಡ್ಜ್ ಯುದ್ಧ]]((೧೮ ಆಗಸ್ಟ್ – ೧೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೫೧)ಹಾಗೂ [[ಹಾರ್ಟ್‌‍ಬ್ರೇಕ್ ರಿಡ್ಜ್ ಯುದ್ಧ]](೧೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ – ೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೧)[[ಓಲ್ಡ್ ಬಾಲ್ಡಿ ಯುದ್ಧ]](೨೬ ಜೂನ್ – ೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೫೨), [[ವೈಟ್‌ಹೌಸ್ ಯುದ್ಧ]]೬–೧೫ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೨), [[ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಹಿಲ್ ಯುದ್ಧ]](೧೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ – ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೫೨)ಮತ್ತು [[ಹಿಲ್ ಎರ್ರಿ ಯುದ್ಧ]](೨೧ಮಾರ್ಚ್ – ೨೧ ಜೂನ್ ೧೯೫೨), [[ಹ್ಯಾರಿ ಹೊರಠಾಣೆಯ ಆಕ್ರಮಣಗಳು]](೧೦–೧೮ ಜೂನ್ ೧೯೫೩),[[ಹುಕ್ ಯುದ್ಧ]](೨೮–೨೯ ಮೇ ೧೯೫೩)ಹಾಗೂ [[ಪೋರ್ಕ್ ಚಾಪ್ ಹಿಲ್ ಯುದ್ಧ]](೨೩ ಮಾರ್ಚ್ – ೧೬ ಜುಲೈ ೧೯೫೩)ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕದನವಿರಾಮ ಸಂಧಾನಗಳು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆದವು;<ref name="Stokesbury1990" /> ಮೊದಲನೆಯದು ಕೆಸಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ(ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ), ಆನಂತರ [[ಪನ್‌ಮುನ್ಜಾನ್‌|ಪನ್‌ಮುನ್ಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿ]](ಕೊರಿಯಾದ ಗಡಿ).<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|147}} <ref name="Stokesbury1990" />{{rp|187–199}}[[ಯುದ್ಧ ಖೈದಿ]](ಪಿಒಡ್ಬ್ಲೂ)ಗಳನ್ನು ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಂಧಾನವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|187–199}} ಪಿವಿಎ, ಕೆಪಿಎ ಮತ್ತು ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ವಾಪಸಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ,ಚೀನೀಯರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ನರಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕ ಪಿವಿಎ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತೆ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ<ref>{{cite web|url= http://www.oah.org/pubs/magazine/korea/boose.html|title= Fighting While Talking: The Korean War Truce Talks|author= Boose, Donald W., Jr.|date= Spring 2000|work= OAH Magazine of History|publisher= Organization of American Historians|accessdate= 7 November 2009|quote= "...the UNC advised that only 70,000 out of over 170,000 North Korean and Chinese prisoners desired repatriation."|archive-date= 12 ಜುಲೈ 2007|archive-url= https://web.archive.org/web/20070712210732/http://www.oah.org/pubs/magazine/korea/boose.html|url-status= dead}}</ref> ವಾಪಾಸು ಹೋಗಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|189–190}} ಅಂತಿಮ ಕದನವಿರಾಮ ಕರಾರಿನಲ್ಲಿ, ವಾಪಸಾತಿ ವಿಚಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಒಂದು ತಟಸ್ಥ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಾಪಸಾತಿ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|242–245}}<ref>{{cite web |url= http://www.koreanwar-educator.org/topics/united_nations/uncreg/index.htm|title= Korean War Educator: United Nations: Command Repatriation Group|author= Hamblen, A.L.|publisher= Korean War Educator|accessdate=7 November 2009 }}</ref> ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷನನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು, ಹಾಗೂ ೨೯ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೫೨ರಂದು ಚುನಾಯಿತ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಡ್ವೈಟ್ ಡಿ.ಐಸೆಹೋವರ್]] ಕೊರಿಯಾದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಏನು ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ತಿಳಿಯಲು ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|240}} ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ’ ಭಾರತದ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಕೊರಿಯನ್ ಯದ್ಧ [[ಕದನವಿರಾಮ|ಕದನವಿರಾಮದ]] ಒಪ್ಪಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ, ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ಹತ್ತಿರ ಯುದ್ಧರೇಖೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಪಿಎ, ಪಿವಿಎ ಮತ್ತು ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ೨೭ ಜುಲೈ ೧೯೫೩ರಂದು [[ಗುಂಡಿನದಾಳಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು]]. ಕದನವಿರಾಮವನ್ನು ಒಪ್ಪಿದ ಮೇಲೆ, ಯುದ್ಧಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳು [[ಕೊರಿಯನ್ ಮಿಲಟರಿರಹಿತ ವಲಯ]](DMZ)ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು, ಆಗಿನಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಪಿಎ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಓಕೀ, ಯುಎಸ್‌ಎ ಮತ್ತು ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಮಿಲಿಟರಿರಹಿತ ವಲಯ ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದ ಈಶಾನ್ಯದಿಂದ; ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸಾಗಿ, ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.ಕದನವಿರಾಮ ಸಂಧಾನದ ಸ್ಥಳ [[ಕೆಸಾಂಗ್‌|ಕೆಸಾಂಗ್‌ನ]] ಹಳೆಯ ಕೊರಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ,ಮೂಲತಃ ಯುದ್ಧಮುನ್ನ ಆರ್ಓಕೆ ಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಆದರೆ ಈಗ ಇದು ಡಿಪಿಆರ್‌ಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಮ್ಯಾಂಡ್, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಕೊರಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ, ಹಾಗೂ ಚೈನೀಸ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ವಾಲಂಟೀರ್ಸ್, [[s:Korean Armistice Agreement|ಕದನವಿರಾಮ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು; ಆರ್‌ಓಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸಿಂಗ್‌ಮನ್ ಹ್ರೀ ಸಹಿ ಹಾಕಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ. ಹೀಗೆ ಕೊರಿಯಾದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಕದನವಿರಾಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |title =Syngman Rhee Biography: Rhee Attacks Peace Proceedings |publisher =Korean War Commemoration Biographies |url =http://korea50.army.mil/history/biographies/rhee.shtml |accessdate =2007-08-22 |archive-date =2007-07-16 |archive-url =https://web.archive.org/web/20070716121057/http://korea50.army.mil/history/biographies/rhee.shtml |url-status =dead }}</ref> === ಪರಿಣಾಮಗಳು:''ಗ್ಲೋರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ'' === ಯುದ್ಧಾನಂತರ,ಯೋಧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಅಳಿದವರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ''ಗ್ಲೋರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ'' ಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಯುಎಸ್ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ೪,೧೬೭ ಹಾಗೂ ನೌಕಾಸೇನೆ ಅಳಿದವರನ್ನು ೧೩,೫೨೮ ಕೆಪಿಎ ಮತ್ತು ಪಿವಿಎ ಯಲ್ಲಿ ಅಳಿದವರಿಗಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಯುಎನ್ ಯುದ್ಧಖೈದಿಗಳ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ೫೪೬ ನಾಗರೀಕರನ್ನು ಆರ್‌ಓಕೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="OperationGlory">{{cite web |accessdate=2007-12-16 |url=http://www.qmmuseum.lee.army.mil/korea/op_glory.htm |title=Operation Glory |publisher=Army Quartermaster Museum, US Army |location=Fort Lee, Virginia |archive-date=2007-12-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071228095437/http://www.qmmuseum.lee.army.mil/korea/op_glory.htm |url-status=dead }}</ref> ''ಗ್ಲೋರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ'' ಯ ನಂತರ ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ೪೧೬ ಅಪರಿಚಿತ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹವಾಯ್‌ನ [[ಪಂಚ್‌ಬೌಲ್ ಸಮಾಧಿ|ಪಂಚ್‌ಬೌಲ್ ಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ]] ಹೂಳಲಾಗಿತ್ತು. [[ಡಿಪಿಎಂಓ]] ದಾಖಲೆಗಳು, ಪಿಆರ್‌ಸಿ ಮತ್ತು ಡಿಪಿಆರ್‌ಕೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿದ ೧,೩೯೪ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ೮೫೮ ಮಾತ್ರ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದವೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಉಳಿದು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದ ೪,೧೬೭ ಧಾರಕಗಳಿಂದ, ನ್ಯಾಯ ವ್ಯವಹಾರದ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ೪,೨೧೯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತು. ಇವರಲ್ಲಿ, ೨,೯೪೪ ಜನರನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದವರೆಂದು ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲ ಆದರೆ ೪೧೬ ಜನರನ್ನು ಹೆಸರಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.js.pentagon.mil/dpmo/news/010228_punch_bowl_239.htm1 |title=DPMO White Paper: Punch Bowl 239 |author=US Deptartment of Defense |accessdate=March 28, 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೧೯೯೬ ರಿಂದ ೨೦೦೬ರವರೆಗೆ ಡಿಪಿಆರ್‌ಕೆ ಸಿನೋ-ಕೊರಿಯಾದ ಗಡಿಯ ಬಳಿ ಉಳಿದ ೨೨೦ ಜನರನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಿತು.<ref>[http://www.armytimes.com/news/2008/03/ap_korea_remains_022908/ ರೀಮೆನ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಕೋರಿಯಾ ಐಡೆಂಟಿಫೈಸ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ Ind. ಸೋಲ್ಜರ್ – ಆರ್ಮಿ ನ್ಯೂಸ್, ಒಪಿನಿಯನ್ಸ್, ಎಡಿಟೋರಿಯಲ್ಸ್, ನ್ಯೂಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಇರಾಕ್, ಫೋಟೋಸ್, ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್ – ಆರ್ಮಿ ಟೈಮ್ಸ್]. {{Webarchive|url=https://archive.today/20120526202110/http://www.armytimes.com/news/2008/03/ap_korea_remains_022908/ |date=2012-05-26 }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:South Africa-Korean War Memorial01.jpg|thumb|ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಯುಎನ್ ಕಮಾಂಡ್ ದೇಶಗಳು ಕೊರಿಯಾ ಯುದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲೊಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪ್ರಿಟೋರಿಯಾದಲ್ಲಿದೆ.]] '''ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ಅಪಘಾತಗಳು-''' ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳ ಲೆಕ್ಕದ ಪ್ರಕಾರ (ಯುಎನ್-ಯುಎಸ್‌ ಕಮಾಂಡ್‌) ಚೈನಾದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಅಪಘಾತ ಪ್ರಮಾಣವು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಭೂಮಿಯ ಅಪಘಾತ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು POW ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಗುಪ್ತಚರ ಇಲಾಖೆ (ಕಡತಗಳು, ಗುಪ್ತಮಾಹಿತಿ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ); ಮತ್ತು ಮರಣಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಉತ್ತಮ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣದಿಂದ ಪಡೆದಂತುವುಗಳಾಗಿವೆ. (ನೋಡಿ ಪಟ್ಟಿ ೧೦.೧)<ref>{{cite web |url = http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.TAB10.1.GIF |title = North Korean Democide: Sources, Calculations and Estimates |accessdate = 2009-04-25 }}</ref> ಕೊರಿಯನ್‌ ಯುದ್ಧದ ಸಾವುಗಳು: '''ಯುಎಸ್''' :೩೬,೯೪೦ ಸಾವು, '''ಪಿವಿಎ''' : ೧೦೦,೦೦೦–೧,೫೦೦,೦೦೦ ಸಾವು; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಊಹಿಸಿದಂತೆ ಸಾವುಗಳು; '''ಕೆಪಿಎ''' : ೨೧೪,೦೦೦–೫೨೦,೦೦೦; ಹೆಚ್ಚು ದಾಖಲಾದ ಊಹೆಯಂತೆ ೪೦೦,೦೦೦ '''ಆರ್‌ಓಕೆ''' : ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು: ಸುಮಾರು ೨೪೫,೦೦೦–೪೧೫,೦೦೦ ಸಾವುಗಳು; ಒಟ್ಟಾರೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಸುಮಾರು ೧,೫೦೦,೦೦೦–೩,೦೦೦,೦೦೦; ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಊಹಿಸಿದಂತೆ ಸುಮಾರು ೨,೦೦೦,೦೦೦ ಸಾವುಗಳು.<ref>{{Cite web |url=http://archives.cnn.com/2000/US/06/04/korea.deaths/ |title=U.S. death toll from Korean War revised downward, Time reports |publisher=[[CNN]] |date=೨೦೦೦-೦೬-೦೪ |access-date=2010-05-06 |archive-date=2010-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100504185836/http://archives.cnn.com/2000/US/06/04/korea.deaths/ |url-status=dead }}</ref> ಪಿವಿಎ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ ಜಂಟಿ ನಿರ್ಧಾರದ ಪ್ರಕಾರ ವರದಿಯಾಗಿರುವಂತೆ "ಸುಮಾರು ೧.೦೯ಮಿಲಿಯನ್‌ ವೈರಿಪಡೆಯ ಸೈನಿಕರು, ೩೯೦,೦೦೦ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸೇರಿದಂತೆ, ೬೬೦,೦೦೦ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ{{sic}} ಮತ್ತು ೨೯,೦೦೦ ಸಾವಿರ ಜನ ಇನ್ನೀತರೆ ದೇಶಗಳಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ."<ref>ಕೋಟೆಡ್ ಇನ್: {{cite web |last = Xu |first = Yan |authorlink = Xu Yan |title =Korean War: In the View of Cost-effectiveness |publisher = Consulate General of the People's Republic of China in New York |date = 2003-07-29 |url = http://www.nyconsulate.prchina.org/eng/xw/t31430.htm |accessdate = 2007-08-12}}</ref> ಚೀನಾದ ಸಂಶೋಧಕ ಕ್ಸೂ ಯಾನ್‌ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಪಿಒಡಬ್ಲೂ ವಾಪಸಾತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ಸೇರಿಸಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾವು, ಗಾಯಗೊಂಡವರು ಮತ್ತು ಬಂಧಿಸಲಾದವರ ಕುರಿತಾದ ಅಂತಿಮ ಸಮರ್ಪಕ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="xu">ಕ್ಸು.</ref> ಕ್ಸೂ ಪಿವಿಎ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ " ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಮಾರು ೧೪೮,೦೦೦ ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೧೪,೦೦೦ಜನರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ{{sic}} ಸಾವನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವು ದುರ್ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲ ಸುಮಾರು ೨೧,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದ ನಂತರ ಸಾವಿಗೆ ದೂಡಿದೆ. ೧೩,೦೦೦ ಹಲವಾರು ರೋಗಗಳಿಂದ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರೆ ಸುಮಾರು ೩೮೦,೦೦೦ ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ೨೯,೦೦೦, ಇದರಲ್ಲಿ ೨೧,೪೦೦ ಪಿಒಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರಲ್ಲಿ ೧೪,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ತೈವಾನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ೭,೧೧೦ ಜನರನ್ನು ಪುನಃ ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ". ಕೆಪಿಎ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ಸೂ ೨೯೦,೦೦೦ ಮತ್ತು ೯೦,೦೦೦ ಪಿಒಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳನ್ನು ಅಪಘಾತಕ್ಕಿಡಾದವರು ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾವುಗಳು ಆಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="xu" /> ಮಾಹಿತಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯು ಕೊರೊಯನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದ ಯುಎನ್‌ ಕಮಾಂಡ್ ಪಡೆ ಮತ್ತು ಪಿವಿಎ ಮತ್ತು ಕೆಪಿಎ ಕಡೆಯ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾದವರ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == === ಸಶಸ್ತ್ರ ಸಂಗ್ರಾಮ === [[ಚಿತ್ರ:Sherman-korea.jpg|thumb|left|8ನೇಯ ಆರ್ ಓ ಕೆ ಸೈನಿಕ ವಿಭಾಗದ ಬೆಂಬಲದಿಂದ,"ನಪಾಮ್‌ ರಿಡ್ಜ್‌" ನಲ್ಲಿಯ ಕೆ ಪಿ ಎ ಬಂಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶೆರ್ಮನ್ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಅದರ 76ಎಮ್‌ಎಮ್ ಬಂದೂಕಿನಿಂದ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದರು, ಕೋರಿಯಾ ಮೇ 11, 1952.]] ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಶಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಸೊವಿಯತ್ [[ಟಿ-34-85|ಟಿ-34-85ಎಂಬ]] ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳ ಪ್ರಾಭಲ್ಯವಿತ್ತು.<ref>{{cite book |title= A Short History of the Korean War|last=Stokesbury |first= James L|year= 1990|publisher=Harper Perennial |location= New York|isbn= 0688095135|pages= 14, 43}}</ref> ಕೆಪಿಎಯ ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳು ಕೆಲವೇ ಅಧುನಿಕ ಫಿರಂಗಿ ರಹಿತ ಆಯುಧಗಳನ್ನು<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|39}} ಉಳ್ಳ ಆರ್‌ಓಕೆ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಟಿ-೩೪-೮೫ ಫಿರಂಗಿ ರಥದ ಒಂದು ಬದಿಯ ಶಸ್ತ್ರವಾದ ೪೫ಎಂಎಂನ ವಿರುದ್ಧ ಮಾತ್ರ ಸಶಕ್ತವಾಗಿರುವ ಎರಡನೇಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಡದ ಮಾದರಿಯ ೨.೩೬-ಇಂಚಿನ (೬೦ಎಂಎಂ) ಎಂ೯ [[ಬಜೊಕಾ|ಬಜೊಕಾಗಳು]] ಸೇರಿವೆ.<ref name="Stein" />{{rp|25}} ಕೋರಿಯಾಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ್ದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೈನ್ಯವು ಹಗುರವಾದ [[ಎಂ24 ಚಾಫೀ]] ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇವು ಸಹ ಭಾರವಾದ ಕೆಪಿಎಯ ಟಿ-೩೪ ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳ ಮುಂದೆ ಬಲಹೀನವಾದವು.<ref name="Stein" />{{rp|18}} ಸಂಗ್ರಾಮದ ಆರಂಭದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆರ್‌ಓಕೆ ಸೈನ್ಯದ ಗಡಿ ತುಕುಡಿಗಳು ಕೆಪಿಏಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಅವುಗತ್ತ [[ಉಗ್ರವಾದ ಎಂಟಿ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಅಮ್ಯೂನಿಶನ್ (HEAT) ಸ್ಪೋಟಕ|ಉಗ್ರವಾದ ಎಂಟಿ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಅಮ್ಯೂನಿಶನ್ (HEAT) ಸ್ಪೋಟಕಗಳನ್ನು]] ಕಂಡಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸಲು [[105ಎಂಎಂ ಹೌಟಿಜರ್‌|105ಎಂಎಂ ಹೌಟಿಜರ್‌ಗಳನ್ನು]] [[ಫಿರಂಗಿ ರಹಿತ ಬಂದೂಕು|ಫಿರಂಗಿ ರಹಿತ ಬಂದೂಕುಗಳಾಗಿ]] ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಓಕೆ ಸೈನ್ಯದ ಹತ್ತಿರ ೯೧ ಈ ಬಗೆಯ ಫಿರಂಗಿಗಳಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರರ ವಶವಾದವು.<ref>{{cite book |title= Korea: The Untold Story of the War|last=Goulden |first=Joseph C. |year=1982 |publisher=Times Books |location=New York |isbn= 0812909852|page=51 }}</ref> ಆಕ್ರಮಣದ ಪ್ರಾರಂಭದ ಅಸಮತೋಲನದ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಬಲವರ್ಧಕಗಳಾಗಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಯುಎಸ್ [[M4 ಶೆರ್‌ಮನ್]], [[M26 ಪರ್ಶಿಂಗ್]], [[M46 ಪಾಟನ್]], ಆಂಗ್ಲ [[ಕ್ರೊಮ್‌ವೆಲ್]] ಮತ್ತು [[ಸೆಂಚುರಿಯನ್]] ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿತು. ಇವು ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಶಸ್ತ್ರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿ ಶತ್ರುವಿನ ರಣರಂಗದ ಪ್ರಾಭಲ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದವು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|182–184}} ಎರಡನೇಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ(೧೯೩೯-೪೫) ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಶಸ್ತ್ರಗಳಾಗಿದ್ದ ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳು, ಕೋರಿಯಾದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಪಾತ್ರ ಎಸಗಿದವು. ಈ ಸಂಗ್ರಾಮವು ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಫಿರಂಗಿರಥಗಳ ಕದನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಮತ್ತು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಭೂಮಿ ಇದಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳನ್ನು ಮುನ್ನೆಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಫಿರಂಗಿ ರಥಗಳು ಲಘುಪಾದಾತಿ ಸೈನ್ಯವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದವು. === ವೈಮಾನಿಕ ಸಂಗ್ರಾಮ === {{See|MiG Alley|United States Air Force Aircraft of the Korean War|Korean People's Air Force}} [[ಚಿತ್ರ:MiG-15 shot down.jpg|thumb|ಮಿಗ್ ಅಲ್ಲೆ : ಎ ಮಿಗ್-15 ಅನ್ನು, ಎಫ್‌-86 ಸಾಬ್ರೆಯಿಂದ ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಲಾಯಿತು.]] [[ಚಿತ್ರ:WarKorea B-29-korea.jpg|thumb|ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೆಪಿಎ‌ಎಫ್ 16 ಬಿ-29 ಸುಪರ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಲೆಸ್ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತು.]] [[ಚಿತ್ರ:Sikorsky HRS-1 of HMR-161 in flight over USS Sicily (CVE-118) off Inchon on 1 September 1952 (80-G-477573).jpg|thumb|right|ಒಂದು ಯುಎಸ್‌ ಹಡಗು ಸಿಕೋರ್ಸ್‌ಕಿ ಹೆಚ್‌-19 ಚಿಕಸಾವ್ ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಸಿಸಿಲಿಯ ಸಮೀಪ ಹಾರಾಡಿತು.]] ಕೋರಿಯಾದ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಜೆಟ್ ವಿಮಾನಗಳು ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಕೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿದವು. ಎರಡನೇಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಪಿಸ್ಟ್‌ನ್ ಎಂಜಿನ್]] ಮತ್ತು ಪ್ರೊಪೆಲ್ಲರ್‌ನಿಂದ ಚಲಾಯಿತವಾಗಿದ್ದ ಆಗಿನ ಭಯಂಕರ ಕಾದಾಳುಗಳಾಗಿದ್ದ [[P-51 ಮುಸ್ತಾಂಗ್]], [[F4U ಕೊರ್‌ಸೇರ್]], ಮತ್ತು [[ಹಾಕರ್ ಸಿ ಫ್ಯೂರಿ]]<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|174}}- ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಹೊಸ ತಲೆಮಾರಿನ [[ಜೆಟ್ ಪವರ್]] ಹೊಂದಿದ ಕಾದಾಳುಗಳಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟವು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|174}} ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪತಾಕೆಯ ಕೆಳಗೆ [[F-80 ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಟಾರ್]], [[F9F ಪಾಂಥರ್]] ಮತ್ತು ಹಲವು ಜೆಟ್‌ಗಳು ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಪ್ರಾಪ್ ಚಲಾಯಿತ ಸೊವಿಯತ್ [[ಯಾಕೊವ್ಲೆವ್ ಯಾಕ್-9]] ಮತ್ತು [[ಲಾವೊಚ್ಕಿನ್ 9 ಎಸ್]] ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವಾಯುಬಲದ ಎದುರಿಗೆ ಪ್ರಾಭಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಸ್ವೆಪ್ಟ್-ವಿಂಗ್ ಸೊವಿಯತ್ [[ಮಿಗ್-15]] ಇವುಗಳ ಆಗಮನದಿಂದ ಈ ಸಮತೋಲ ಬದಲಾಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|182}}<ref>ವರೆಲ್, ಪು. ೭೧.</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ಯಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸುಧಾರಿಸಿದ ಜೆಟ್ ಕಾದಾಳುಗಳಾದ [[ಮಿಗ್-15 ಫಾಗೋಟ್‌|ಮಿಗ್-15 ಫಾಗೋಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ]] ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಚೀನಾದಿಂದ ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ [[ಕೋರಿಯಾ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್]] (KPAF)ಗೆ ಒತ್ತಾಸೆಯಾಯಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|182}}<ref name="sandler_7-8">ಸ್ಯಾಂಡ್ಲರ್, ಪು. ೭–೮.</ref> ಅತಿ ವೇಗದ, ಹೆಚ್ಚು ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮಿಗ್ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಜೆಟ್‌ಗಳಾದ ಅಮೇರಿಕನ್ F-೮೦ ಹಾಗೂ [[ಅಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ]] ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲ [[ಗ್ಲೋಸ್ಟರ್ ಮಿಟಿಯೊರ್ಸ್‌|ಗ್ಲೋಸ್ಟರ್ ಮಿಟಿಯೊರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು]] ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ, ಮೈಗಾವಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[B-29 ಸುಪರ್‍ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್]] ಬಾಂಬರುಗಳಿಗೂ ಆತಂಕಕಾರಿಯಾಯಿತು.<ref name="sandler_7-8" /> [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಾಯುಸೇನೆ|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಾಯುಸೇನೆಯ]] ಪೈಲೆಟ್‌ಗಳು ಪಶ್ಚಿಮದ ವಾಯು ಕಾದಾಟದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ದೂತಾವಾಸವನ್ನು ಕಳಿಸಿದ್ದರು. ಈ ರೀತಿ ''[[ಯುದ್ಧ ನಿಮಿತ್ತ]]'' ಸೊವಿಯತ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಬೇಕೆಂದೇ ಕಡೆಗಣಿಸಿದರು. ಅಮೇರಿಕಾ ಮೊದಲು ಹೆದರಿದ್ದಂತೆಯೇ ಕೋರಿಯಾ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಯುದ್ಧ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತ, ಮೂರು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ದೇಶಗಳಾದ ಉತ್ತರಕೋರಿಯಾ, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಚೀನಾವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|182}}<ref>{{cite web |last =CW2 Sewell |first =Stephen L |title =FEAF/U.N. Aircraft Used in Korea and Losses by Type |publisher =Korean-War.com |url =http://korean-war.com/AirWar/AircraftType-LossList.html |accessdate =2007-08-22 |archive-date =2007-08-18 |archive-url =https://web.archive.org/web/20070818182225/http://www.korean-war.com/AirWar/AircraftType-LossList.html |url-status =dead }}</ref> ಮಿಗ್-೧೫ಅನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ತಕ್ಷಣ [[ಅಮೇರಿಕಾದ ವಾಯು ಸೇನಾಪಡೆ]] (USAF) ತನ್ನ ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾದಾಳುಗಳಾದ [[F-86 ಸಾಬರ್‌|F-86 ಸಾಬರ್‌ನ]] ಮೂರು ಸೇನಾಪಡೆಗಳನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ರವಾನೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|183}}<ref>ವರೆಲ್, ಪು. ೭೬–೭೭.</ref> MiGನ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಸರ್ವಿಸ್‌ ಸಿಲಿಂಗ್]]‌-{{convert|50000|ft|m|sigfig=2}} vs.{{convert|42000|ft|m|sigfig=2}}ಯು ಗದರಿಕೆಯ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪೀಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದರೂ ಕೂಡ ಸಮನಾಂತರ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎಲ್ಲ [[ಸ್ವೆಪ್ಟ್‌-ವಿಂಗ್‌]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ{{convert|660|mi/h|km/h|sigfig=2|abbr=on}}. ಮಿಗ್ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬಹುಬೇಗ ಏರುವಂತಿದ್ದರೆ ಸಾಬರ್ ತಿರುಗಿ ಡವ್ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಲಿತ್ತು<ref>{{cite web |url=http://www.acepilots.com/korea_aces.html |title=Korean War Aces: USAF F-86 Sabre jet pilots |year=2009 |work=www.acepilots.com |accessdate=March 30, 2010 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 19, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070819121425/http://www.acepilots.com/korea_aces.html |url-status=dead }}</ref> ಮಿಗ್ ೩೭ಎಂಎಂ ಮತ್ತು ೨೩ ಎಂಎಂನ ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಸಾಬರ್ ರಾಡರ್ ರೇಂಜಿನ [[ಗನ್‌ಸೈಟ್]] ಉಳ್ಳ ಆರು ೦.೫೦ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ (೧೨.೭ಎಂಎ) ಮೆಶಿನ್‌ಗನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ೧೯೫೧ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ರಣವ್ಯೂಹ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು ೧೯೫೩ರ ವೇಳೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಎ‌ಎಫ್‌ನ ಸ್ಯಾಬ್ರಗಳು [[4th ಫೈಟರ್ ಇಂಟರ್‌ಸೆಪ್ಟ್‌‍ ವಿಂಗ್‌‌|4th ಫೈಟರ್ ಇಂಟರ್‌ಸೆಪ್ಟ್‌‍ ವಿಂಗ್‌‌ನ]] ಕೇವಲ ೪೪ ಜನ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಮಿಗ್‌ ಆಲಿ|ಮಿಗ್‌ ಆಲಿಯ]] ವಿರುದ್ಧ ಚೈನಾದ ಗಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ [[ಯಾಲು ನದಿ|ಯಾಲು ನದಿಯ]] ಸಮೀಪ ಚೈನಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಕೋರಿಯಾದ ವಾಯುದಳದವು ಸುಮಾರು ೫೦೦ ವಿಮಾನಗಳ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ನಿಯೋಜನೆ ಮಾಡಿತ್ತು. [[ಕರ್ನಲ್‌ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ ಥ್ಯಾಂಗ್‌‍]] ಪೆಂಟಗನ್‌ನ ಜೊತೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಕಾರ [[51ನೇ ಫೈಟರ್ ಇಂಟರ್ಸೆಪ್ಟರ್‌‍ ವಿಂಗ್‌‍]] ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ೪ನೇ ವಿಂಗ್‌ನ ಬಲವರ್ಧನೆಗಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಯುದ್ಧ ಅರ್ಧ ಮುಗಿದ ಸಂದಂರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಾಯುಯುದ್ಧವು ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು.<ref name="thyngcite">{{cite web |last = |first = |authorlink = |coauthors = |year = |url = http://sabre-pilots.org/classics/v101thyng.htm |title = Harrison R. Thyng |work = |publisher = Sabre Jet Classics |accessdate = 2006-12-24 |archive-date = 2012-02-06 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120206011922/http://sabre-pilots.org/classics/v101thyng.htm |url-status = dead }}</ref>{{Clarify|date=July 2009|reason=How so—elaborate?}} ಯುಎನ್ ಸೇನೆಯು ಕ್ರಮೇಣ ತನ್ನ [[ವಾಯು ಸ್ವಾಮ್ಯ|ವಾಯು ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು]] ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿತ್ತು: ಮೊದಲು ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಧಾಳಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದು, ತದನಂತರ ಎರಡನೇಯದಾಗಿ ಚೀನಾದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ತಡೆದದ್ದು.<ref name="Stokesbury1990" />{{rp|182–184}} ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಬಳಿಯೂ ಜೆಟ್ ಪವರ್ ಹೊಂದಿದ ವಾಯುಬಲವಿದ್ದರೂ ಸಹಿತ, ಅವರ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಗೆಗಿನ ಕಡಿಮೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವದಿಂದಾಗಿ ಅವರುಗಳ ಯುದ್ಧತಂತ್ರ ತಮಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತರಭೇತಿ ಹೊಂದಿದ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಾಯುಬಲದ ಎದುರಿಗೆ ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ, ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು MiG-೧೫ಗೆ ಬದಲಾಗಿ F-೮೬F ಅನ್ನು ೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ ಅಖಾಡಕ್ಕಿಳಿಸಿತು. ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ F-೮೬ [[ಸಾವಿನ ಅನುಮಾಪಾತ]] ೧೦:೧ರಷ್ಟು ಜಾಸ್ತಿ ಇತ್ತು. ಅದು ೭೯೨ ಮಿಗ್‌-೧೫ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೧೦೮ ಉಳಿದ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ೭೮ ಸಾಬರ್‌ಗಳು ಶತ್ರುವಿನಿಂದ ನಾಶಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು ಎಂದು ಯುಎಸ್‌ಎಎಫ್ ವರದಿ ಮಾಡಿತು.{{Citation needed|date=January 2008}} ಆದರೆ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ ೩೭೯ನಷ್ಟೇ ಸಾಬರ್ ನಾಶಮಾಡಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2009}} ಸೊವಿಯತ್ ವಾಯುಪಡೆಯು ೧,೧೦೦ ವೈಮಾನಿಕ ಜಯಗಳು ಮತ್ತು ೩೩೫ ಮಿಗ್ ಕದನ ನಷ್ಟವನ್ನು ವರದಿಮಾಡಿತು. ಅದರಂತೆಯೇ ಚೀನಾದ [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ಲೆಬರೇಶನ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್]] (PLAAF) ಪ್ರಕಾರ ೨೩೧ ಕದನ ನಷ್ಟವು, ಅದರಲ್ಲಿ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗಿ ಮಿಗ್-೧೫ಗಳು ಮತ್ತು ೧೬೮ ಉಳಿದ ವಿಮಾನಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತು. ಕೆಪಿಎಎಫ್ ಯಾವುದೇ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸದಿದ್ದರೂ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ೨೦೦ ಕೆಪಿಎಎಫ್ ವಿಮಾನಗಳೂ, ಹಾಗೂ ಚೀನಾದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ನಂತರ ೭೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮಾನಗಳು ನಾಶವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಯುಎಸ್‌ಎಎಫ್, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸೊವಿಯತ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ೬೫೦ ಮತ್ತು ೨೧೧ ಎಫ್-೮೬ಗಳನ್ನು ಮಟ್ಟಹಾಕಿದ್ದನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತ್ತು.{{When|date=July 2009}} ಹೊಸದಾದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕೋರಿಯಾಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದ ೬೭೪ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೨೩೦ ಎಫ್-೮೬ಗಳು ನಾಶವಾಗಿದ್ದವೆಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title = Korean War Aces, USAF F-86 Sabre jet pilots |publisher = AcePilots.com |url = http://www.acepilots.com/korea_aces.html |accessdate = 2007-08-22 |archive-date = 2007-08-19 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070819121425/http://www.acepilots.com/korea_aces.html |url-status = dead }}</ref> ಎಫ್-೮೬ ಮತ್ತು ಮಿಗ್-೧೫ನ ಯುದ್ಧತಂತ್ರದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಈ ತಾರತಮ್ಯ ತಲೆದೋರಿರಬಹುದು: ಮಿಗ್-೧೫ಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಬಿ-೨೯ ಬಾಂಬರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಧಾಳಿಎಸಗುವ ಫೈಟರ್ ಬಾಂಬರುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಎಫ್-೮೬ಗಳು ಕೇವಲ ಮಿಗ್‌ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಗುರಿಯಿಟ್ಟಿದ್ದವು ಈ ಕೋರಿಯಾ ಸಂಗ್ರಾಮವು ರೆಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಸಿದ ವಿಮಾನಗಳ ಉಪಯೋಗದ ಜೊತೆಗೆ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ಥಳಾಂತರ|ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ಥಳಾಂತರಕ್ಕೆ]] (ಮೆಡೆವಾಕ್) ಮೊದಲ ಬಾರಿ [[ರೋಟೊಕ್ರಾಫ್ಟ್]] ಮಾದರಿಯ [[ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರು|ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರುಗಳನ್ನು]] ನಿಯೋಜಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲನ್ನು ಕಡೆಯಿತು.<ref name="Helicopter">{{cite web |url = http://www.historynet.com/the-rise-of-the-helicopter-during-the-korean-war.htm |publisher = History Net |title = The Rise of the Helicopter During the Korean War}}</ref><ref>{{cite web |publisher = US Army |url = http://tri.army.mil/LC/CS/csa/aahist.htm |work = Historic US Army Helicopters |title = World War II thru early Vietnam era helicopters |access-date = 2010-05-06 |archive-date = 2009-03-25 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090325024529/http://tri.army.mil/LC/cs/Csa/aahist.htm |url-status = dead }}</ref> ಎರಡನೇಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ವೇಳೆ (೧೯೩೫-೪೫) [[ವೈಆರ್-4]] ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಸಂಚಾರಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯದ ಕಾರ್ಯ ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೋರಿಯಾದ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ ಭೂಪ್ರದೇಶವು [[ಜೀಪು|ಜೀಪುಗಳನ್ನು]] ಶೀಘ್ರ ಮೆಡೆವಾಕ್ ಆಗಿ ಚಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url = http://www.olive-drab.com/od_medical_evac_helio_ww2.php |title = WW II Helicopter Evacuation |publisher = Olive Drab}}</ref> ಆ ಕಾರಣ ಅಗತ್ಯವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಸೇನಾ ಸಂಚಾರಿ ಸರ್ಜಿಕಲ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ|ಸೇನಾ ಸಂಚಾರಿ ಸರ್ಜಿಕಲ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳನ್ನು]] ಮೈಲೇಸಿಕೊಂಡ [[ಸಿಕೊರ್ಸ್ಕಿ ಎಚ್-19|ಸಿಕೊರ್ಸ್ಕಿ ಎಚ್-19ನಂತಹ]] ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರುಗಳು ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕ ಅವಫಡಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು.<ref>ಸ್ಯಾಂಡ್ಲರ್, ಪು. ೯.</ref><ref>{{cite web |url = http://www.centennialofflight.gov/essay/Rotary/MASH/HE12.htm |work = Centennial of Flight |publisher = US Centennial of Flight Commission |title = M.A.S.H./Medevac Helicopters}}</ref> [[ಕ್ಲೋಸ್ ಏರ್ ಸಪೋರ್ಟ್‌|ಕ್ಲೋಸ್ ಏರ್ ಸಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಈ ಜೆಟ್ ವಿಮಾನಗಳ ಸೀಮಿತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಹೆಲಿಕಾಫ್ಟರುಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು. ಇದು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧ|ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]](೧೯೬೫-೭೫) ಬಳಸಲಾದ [[ಎ‌ಎಚ್-1 ಕೊಬ್ರಾ]] ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಹೆಲಿಕಾಪ್ಟರ್ ಗನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="Helicopter" /> ==== ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಮೇಲಿನ ಬಾಂಬ್ ಎಸೆತ ==== ಕೋರಿಯಾ ಸಂಗ್ರಾಮದ(೧೯೫೦-೫೩) ಮೂರು ವರ್ಷದ ಕಾಲಫಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯ ವಾಯುಸೇನೆಯು ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಶಹರ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯಾದ ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಎಸೆಗಿತು. ಇದರ ಪ್ರಮಾಣ ಎರಡನೇಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದ(೧೯೩೯-೪೫) ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜರ್ಮನಿಯ ನಾಜಿ ಮತ್ತು ಇಂಪಿರಿಯಲ್ ಜಪಾನ್ ಇವೆರಡೂ ಒಟ್ಟೂ ಎಸೆದ ಬಾಂಬಗಳ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುವಷ್ಟಿತ್ತು.{{Dubious|date=July 2009}} ಅಗಸ್ಟ್ ೧೨, ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಎ‌ಎಫ್ ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ೬೨೫ ಟನ್ ಬಾಂಬುಹಳನ್ನು ಹಾಕಿತ್ತು ಮತ್ತು ಎರಡು ವಾರದ ಬಳಿಕ ಇದ ದಿನಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ೮೦೦ ಟನ್ನುಗಳಿಗೆ ಏರಿತ್ತು.<ref>{{cite journal |last = Cumings |first = Bruce |coauthors = Renato Redentor Constantino |year = 2006 |title = Korea: Forgotten Nuclear Threats |journal = The poverty of memory: essays on history and empire |page = 63 |publisher = Foundation for Nationalist Studies |location = Quezon City, Philippines |isbn = 9789718741252 |oclc = 74818792 |accessdate = 2009-07-24}} [http://www.nautilus.org/fora/security/0503A_Cumings.html Nautilus Institute],ನಿಂದ ಆನ್‍ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಉತ್ತರಕೋರಿಯಾದ ಹದಿನೆಂಟು ಶಹರಗಳು ೫೦ಶೇಕಡಾ ನಾಶವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಅತಿಮುಖ್ಯ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಪಿಓಡಬ್ಲೂ, ಯುಎಸ್ಸಿನ ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಡೀನನು<ref>{{cite book |last = Witt |first = Linda |coauthors = Judith Bellafaire, Britta Granrud, and Mary Jo Binker |title = A Defense Weapon Known to be of Value: Servicewomen of the Korean War Era |publisher = [[University Press of New England]] |year = ೨೦೦೫ |page = ೨೧೭ |isbn = ೯೭೮೧೫೮೪೬೫೪೭೨೮ |url = https://books.google.com/books?id=B2Axj4NbJ0YC&pg=PA217 |accessdate = 2009-07-24}}</ref>, ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಹರಗಳ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಅವಶೇಷ ಮಾತ್ರ ತನಗೆ ಕಂಡೀತೆಂದು, ಉಳಿದಂತೆ ಕೇವಲ ಮಂಜು ಮುಸುಕಿದ ಬಂಜರು ನೆಲಮಾತ್ರ ಕಂಡಿತೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದನು.<ref>http://monde-diplomatique.de/pm/2004/12/10/a0034.text</ref> === ನೌಕಾದಳ ಯುದ್ಧ === [[ಚಿತ್ರ:KoreanWarNavyGunfire.jpg|thumb|right| ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿದು ಹಾಕಲು ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ ಮಿಸ್ಸೌರಿ ಅದರ 16- ಇಂಚಿನ ಬಂದೂಕಿನಿಂದ ಏಕಕಾಲಕ್ಕೆಗುಂಡಿನ ಸುರಿಮಳೆಗೈದರು,ಚಾಂಗ್ ಜಿನ್, ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾ ಆಕ್ಟೋಬರ್ 21,1950.]] ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ನೌಕಾದಳವು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವು ನೌಕಾಯುದ್ಧವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಲಾಯ್ತು. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊರಿಯಾದ ನೌಕಾದಳವು ತಮ್ಮ ದೇಶದ ಆಂತರಿಕ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಜುಲೈ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು ಯುಎನ್‌ ಕಮಾಂಡ್‌ನ ನಡುವೆ ಚಕಮಕಿಯು ನಡೆಯಿತು; ಯುಎಸ್‌ ನೌಕಾದಳದ ನೌಕೆ ''[[ಜ್ಯೂನಾ]]'', ರಾಯಲ್‌ ನೌಕಾದಳದ ನೌಕೆ ''[[ಜಮೈಕಾ]]'' ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ ನೌಕೆ ''[[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ ಸ್ವಾನ್‌]]''ನಾಲ್ಕು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಸ್ಪೋಟಕ ಹೊತ್ತ ಬೋಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಎರಡು ಮೋರ್ಟಾರ್‌ ಗನ್‌ಬೋಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿತು. ಯುಎನ್‌ ನೌಕಾದಳವು ಸಾಮಗ್ರಿ ಪೂರೈಕೆಯ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಮುಳುಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು. ''ಜ್ಯೂನಾ'' ವು ಹಿಂದಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿ ಹೊತ್ತ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತ್ತು. ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯ ಸಮುದ್ರಮಾರ್ಗದ ಯುದ್ಧವು ಇಂಕಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಚಿಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದ ಒಂದು ದಿನ ಮೊದಲು ನಡೆಯಿತು;ROK ಹಡಗು ''PC ೭೦೩'' ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ನಿವೇಶಕ ಹಡಗನ್ನು ಇಂಕಾನ್‌ ಸಮೀಪದ ದ್ವೀಪವಾದ [[ಹೈಜು ಯುದ್ಧ|ಹೈಜು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತು ಮೂರು ಇನ್ನುಳಿದ ಸರಬರಾಜು ಹಡಗುಗಳನ್ನು ''PC-೭೦೩'' ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ [[ಹಳದಿ ಸಮುದ್ರ|ಹಳದಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ]] ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತು.<ref name="autogenerated2">{{cite web |url = http://www.defencetalk.com/forums/ext.php?ref=http://www.history.navy.mil/wars/korea/navalbattles.htm |publisher = US Navy |title = Naval Battles |last = Marolda |first = Edward |accessdate = 2008-11-02 |archive-date = 2009-01-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20090112045453/http://www.defencetalk.com/forums/ext.php?ref=http%3A%2F%2Fwww.history.navy.mil%2Fwars%2Fkorea%2Fnavalbattles.htm |url-status = dead }}</ref> === ಯುಎಸ್‌ನಿಂದ ಅಣುಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಬೆದರಿಕೆ === ಏಪ್ರಿಲ್ ೫, ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ [[ಜಾಯಿಂಟ್‌ ಚೀಫ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟಾಫ್‌]](JCS) ಮಂಚೂರಿಯ PRC ಮಿಲಿಟರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಕೊರಿಯಾ ಅಥವಾ PRC ಅಥವಾ KPA ಪಡೆಗಳು ತಮ್ಮ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅಣುಯುದ್ಧ ಘೋಷಿಸುವುದಾಗಿ ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮಾರ್ಕ-IV ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲುಗಳನ್ನು ಅಧಿಕೃತ ರವಾನೆದಾರ ನೈಂತ್‌ ಬಾಂಬ್‌ ಗ್ರೂಪ್‌ಗೆ ರವಾನಿಸುವಂತೆ ಕೋರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಚೀನಾದ ಮತ್ತು ಕೊರಿಯನ್‌ ಮೇಲೇ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ಕೂಡ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸಹಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ಇವು ರವಾನೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="Cumings1"/> ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರೌಮನ್‌ ತತ್‌ಕ್ಷಣ ಅಣುಯುದ್ಧದ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಚೀನಾವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಂದು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ ತಕ್ಷಣ ಒಡ್ಡಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ೪೫ದಿನಗಳ ನಂತರ PVA ಯುಎನ್‌ ಕಮಾಂಡೊವನ್ನು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕಟ್ಟಿದ ನಂತರ ಘೋಷಿಸಿದರು. ''ದಿ ಒರಿಜಿನ್‌ ಆಫ್‌ ಕೊರಿಯನ್‌ ವಾರ್'' (೧೯೮೧, ೧೯೯೦), ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ [[ಬ್ರೂಸ್‌ ಕ್ಯೂಮಿಂಗ್ಸ್‌]]‍ ೩೦ ನವೆಂಬರ್‌೧೯೫೦ರ ಪತ್ರಿಕಾ ಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರೌಮಾ ಅವರು ಕೆಪಿಎ ಮೇಲೆ [[ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ]] ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕುರಿತಾಗಿ " ಅವರ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಹೆದರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶ ಇತ್ತೇ ಹೊರತು ಅದನ್ನು ಬಳಸುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ನಿರ್ಧಾರ ಇರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ೩೦ ನವೆಂಬರ್‌ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ USAFನ [[ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್‌ ಏರ್ ಕಮಾಂ|ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಕ್‌ ಏರ್ ಕಮಾಂಡ್]]‌ "ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ಇದು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು ಕೂಡಾ ಆಗಬಹುದು" ಎಂದು ಆದೇಶ ನೀಡಿತು. ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರಿ [[ಪಣಿಕ್ಕರ್]] ವರದಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಕಾರ, "ಟ್ರೌಮನ್‌ ಅವರು ಕೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಬಳಸುವ ಕುರಿತಾಗಿ ಯೋಚಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು" ಆದರೆ ಚೀನಾದವರು ಈ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಹೆದರಿದಂತೆ ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ. ಅಮೇರಿಕಾದವರ ಸೊಕ್ಕಿನ ವಿರುದ್ಧ ಇವರ ವಿರೋಧವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. "ಅಮೇರಿಕಾವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ" ಜಾಥಾದ ಘೋಷವಾಕ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ಪಾಧನೆಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಗೆ ಮತ್ತು ದೇಶವಿರೋಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಡಿತಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವಾಯಿತು. ಟ್ರೌಮನ್‌ರ ಬೆದರಿಕೆಯು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನಾಯಕರಿಗೆ ದೇಶಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸಲು ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ತೋರಿಬಂದಿತು.<ref name="Schnabel" /><ref>{{cite book |last =Knightley |first =Phillip |title =The First Casualty: The War Correspondent as Hero, Propagandist and Myth-maker |publisher =Quartet |year=1982 |page =334 |isbn =080186951X }}</ref><ref>{{cite book |last = Panikkar |first =Kavalam Madhava |authorlink =Kavalam Madhava Panikkar |title =In Two Chinas: Memoirs of a Diplomat |publisher = Hyperion Press |year=1981 |isbn =0830500138 }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Exercise_Desert_Rock_I_(Buster-Jangle_Dog)_003.jpg|thumb|250 px|ಅಣು ಬಂಬ್ ಪರೀಕ್ಷೆ, 1951.]] ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರೌಮನ್ ಮತ್ತೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ತಾವು ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಇವರೊಬ್ಬರೆ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದು ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಅದಿಕೃತ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಣುಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರ ಯುಎಸ್‌ ಒಂದರದೇ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿತ್ತು ಅದು ಯುಎನ್‌ ಕೂಡಾ ಸೇರಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಟ್ರೌಮನ್ ೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಯುಕೆ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ವಕ್ತಾರ [[ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ ಅಟ್ಲಿ]] ಅವರನ್ನು, ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ [[ರೆನೆ ಪ್ಲೆವೆನ್‌]] ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಷೂಮನ್‌]] ಅವರನ್ನು ಅಣುಯುದ್ಧದ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇದು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬೀರುವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಲು ಸೇರಿದರು. ಯುಎಸ್‌ ಅಣುಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಮನಸು ಮಾಡಿದ್ದು " ಯುಎಸ್‌ಎಸ್‌ಆರ್ ಮತ್ತು ಪಿಆರ್‌ಸಿ ಕಡೆಗೆ ವಾಲದೇ ಇರಲು ಮತ್ತು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಇದು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ." ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧವು, ಯುಎಸ್‌ ಚೀನಾದ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವಾಗ ಯುಎನ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಅದರಲ್ಲೂ ಯುಕೆ, ಕಾಮವೆಲ್ತ್‌ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗಳು [[ಜಿಯೊಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌]] ಅಸಮತೋಲನವನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಲು ನ್ಯಾಟೋ ಅರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಯುಎಸ್‌‌ಎಸ್‌ಆರ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿತು<ref name="Schnabel" /><ref>{{cite book |last =Truman |first =Harry S |authorlink =Harry S. Truman |title =Memoirs (2 volumes) |publisher =Doubleday |date=1955–1956 |pages =vol. II, pp. 394–5 |isbn =156852062X |nopp =true }}</ref>. ೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದಿಂದ ಯುಎನ್‌ ಕಮಾಂಡೊ ಪಡೆಗಳು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದಿಂದ ಹೊರಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. [[ಜನರಲ್‌ ಜೆ.ಲಾವ್ಟನ್‌ ಕಾಲಿನ್ಸ್]] (ಆರ್ಮಿ ಚೀಫ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟಾಫ್‌), ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಅರ್ಥರ್, [[ಅಡ್ಮಿರಲ್‌ ಸಿ ಟರ್ನರ್ ಜಾಯ್‌,]] ಜನರಲ್‌ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಇ ಸ್ಟ್ರೇಟ್‌ಮೆಯರ್]] ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಫ್‌ ಆಫಿಸರ್‌ಗಳಾದ ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ಡಾಯ್ಲ್‌ ಹಿಕಿ, [[ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎ. ವಿಲ್ಲೊಗ್‌|ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎ. ವಿಲ್ಲೊಗ್‌ಬಿ]] ಮತ್ತು ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ಎಡ್ವಿನ್ ಕೆ.ರೈಟ್‌ ಅವರುಗಳು ಟೋಕಿಯೊದಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರಿ ಚೀನಾದ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಡೆಹಿಡಿಯಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಅವರು ಮುಂದಿನ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಯುದ್ದದ ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಣ್ವಸ್ತ್ರ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಿದರು.<ref name="Schnabel" /> * ಮೊದಲ ಘಟನಾವಳಿಯಲ್ಲಿ : ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಪಿವಿಎ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದು ಯುಎನ್ ಕಮಾಂಡೊ ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದು. ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಡೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಡೆ ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೧ರವರೆಗೆ ಯುಎಸ್‌ ಫೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡದೆ (ನಾಲ್ಕು [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗಾರ್ಡ್]] ತುಕಡಿಗಳು ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇತ್ತು) ನಂತರ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಅಣುಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಸಂಭವ ಇತ್ತು.<ref name="Schnabel" /> * ಎರಡನೆ ಘಟನಾವಳಿಯಲ್ಲಿ: ಒಂದುವೇಳೆ ಪಿವಿಎ ಯುಎನ್‌ ಕಮಾಂಡೊ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಚೀನಾವನ್ನು ತಡೆದು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ವಾಯುದಾಳಿಯನ್ನು ಚೈನಾದ ಒಳ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್‌ ಚೈನಾದ ಸೈನಿಕರು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಹಾಳು ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾದಿದರೆ ಅಣುಬಾಂಬ್‌ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಸಂಭವ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ತದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಉತ್ತಮ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಬಹುದು.<ref name="Schnabel" /> * ಮೂರನೇ ಘಟನಾವಳಿಯಲ್ಲಿ : ಒಂದುವೇಳೆ ಪಿಆರ್‌ಸಿ ೩೮ನೇ ಸಮನಾಂತರ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟದಿರಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಲ್ಲಿ, ಜನರಲ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ ಅರ್ಥರ್‌ ಯುಎನ್‌ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ದಕ್ಷಿಣ ಸಮನಾಂತರ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ PVA ಮತ್ತು KPA ಪಡೆಯನ್ನು ಬರದಂತೆ ತಡೆಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ PVA ಮತ್ತು KPA ಗೆರಿಲ್ಲಾಗಳು ಉತ್ತರದ ಕಡೆ ಚಲಿಸುವುದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಪಡೆಯುವ ಅಗತ್ಯ ಇದೆ ಎಂದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಯುಎಸ್ ಎಂಟನೇ ಸೈನ್ಯವು ಸಿಯೋಲ್‌-ಇಂಚಿಯೋನ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕಾಯುತ್ತ ಅಲ್ಲೇ ಇರಲು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ X ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಪುಸಾನ್‌ ಕಡೆ ತೆರಳಿತು. ಯುಎನ್‌ ಕಮಿಷನ್‌ ಈ ಸೈನ್ಯದ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ನಿಗಾವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Schnabel" /> ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ ಅಣುಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತು. ಪಿಆರ್‌ಸಿ ಹೊಸ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಿನೊ-ಕೊರಿಯನ್ ದಳಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲದೆ [[ಕಡೆನಾ ಏರ್ ಬೇಸ್]]‌ ಮತ್ತು [[ಒಕಿನಾವಾ|ಒಕಿನಾವಾದಲ್ಲಿ]] ಹಲವಾರು ಪಿಟ್‌ಕ್ರ್ಯೂಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಿ ಕೊರಿಯನ್ ಕಾದಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಅಣುಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಅಗತ್ಯವಾದ [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್‌ ಕೋರ್]]‌ಗಳ ಕೊರತೆ ಮಾತ್ರವಿತ್ತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಆಯುಧಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ [[ಆಪರೇಷನ್ ಹಡ್ಸನ್ ಹಾರ್ಬರ್‌|ಆಪರೇಷನ್ ''ಹಡ್ಸನ್ ಹಾರ್ಬರ್'' ‌]]ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. USAF B-೨೯ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಬಾಂಬ್‌ ಎಸೆಯುವಿಕೆಯ ನಿಪುಣತೆಯ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. (ನಕಲಿ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್‌ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಾಂಬ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು) ಇದು ಒಕಿನಾವಾದಿಂದ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದವರೆಗೆ ಪೂರ್ವ ಮಧ್ಯ ಜಪಾನ್‌ [[ಯೊಕೊಟೊ ಏರ್‌ ಬೇಸ್]]‌ನಿಂದ ಇದು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.‌ ''ಹಡ್ಸನ್‌ ಹಾರ್ಬರ್'' ‌ " ಅಣುಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಗಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲದೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಒಟ್ಟು ಗೂಡಿಸುವುದು, ಪ್ರಯೋಗ ಮತ್ತು ನೆಲದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್‌ ಗುರಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕೈಗ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು." ಬಾಂಬ್‌ ಎಸೆಯುವ ಕುರಿತಾದ ಡಾಟಾ ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಅಣ್ವಸ್ತ್ರವು ಗುಂಪು ಸೈನ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ " ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಹಾಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿರುವ ವಿರೋಧಿ ಸೈನ್ಯದ ಗುಂಪಿನ ಗುರುತು ಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟದಾಯಕವಾದುದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Citation |last =Hasbrouck |first =S. V |title =memo to file (November 7, 1951), G-3 Operations file, box 38-A |publisher =Library of Congress |year =1951}}.</ref><ref>{{Citation |last =Army Chief of Staff |title =memo to file (November 20, 1951), G-3 Operations file, box 38-A |publisher =Library of Congress |year =1951}}.</ref><ref>{{cite book |last =Watson |first =Robert J |coauthors =Schnabel, James F. |title =The Joint Chiefs of Staff and National Policy, 1950–1951, The Korean War and 1951–1953, The Korean War (History of the Joint Chiefs of Staff, Volume III, Parts I and II) |publisher =Office of Joint History, Office of the Chairman of the Joint Chiefs of Staff |year=1998 |pages =part 1, p. v; part 2, p. 614 |nopp=true }}</ref><ref>{{Citation |last =Commanding General, Far East Air Force |title =Memo to 98th Bomb Wing Commander, Okinawa |year =1951 }}.</ref><ref>{{Citation |last =Far East Command G-2 Theater Intelligence |title =Résumé of Operation, Record Group 349, box 752 |year =1951}}.</ref> === ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳು === ==== ನಾಗರೀಕರ ವಿರುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳು ==== {{Main|No Gun Ri massacre}} [[ಚಿತ್ರ:Shootingkoreancivilians.jpg|thumb|(25 ಜುಲೈ ’50) ಜನರಲ್ ಟಿಂಬರ‍್ಲೇಕ್‌ಗೆ ಮೆಮೊ ಯುಎಸ್‌ಎ‌ಎಫ್;ಸಬ್ಜೆಕ್ಟ್:ನಿರಾಶ್ರಿತ ನಾಗರೀಕರ ಮೇಲೆ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿ: ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಸೈನಿಕರಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಯುಎಸ್ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ನಾಗರೀಕರ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪು ಒಳನುಸುಳುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.ನಾವು ಎಲ್ಲ ನಾಗರೀಕ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಗುಂಪುಗಳು ನಮ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದರೆ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ ಎಂದು ಸೈನ್ಯ ವಿನಂತಿಸಿತು.ಇವತ್ತಿನವರೆಗೂ,ನಾವು ಗೌರವದಿಂದ ಸೈನ್ಯದ ವಿನಂತಿಗೆ ಒಗೊಟ್ಟೆವು.]] [[ಚಿತ್ರ:Korean War Massacre.jpg|thumb|ಕೆಪಿಎ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಕೈದಿಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು,ಡಜಿಯಾನ್,ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯಾ ಆಕ್ಟೋಬರ್ 1950.]] ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಸೇನಾ [[ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು]] ಉತ್ತರದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಬಹುದಾದ ಎಲ್ಲ ವಿದ್ಯಾವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ-ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಸರ್ಕಾರಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ [[ಬೌದ್ಧಿಕವರ್ಗ|ಬೌದ್ಧಿಕವರ್ಗವನ್ನೇ]] ಬಹಿಷ್ಕರಿದರು; ಎನ್‌ಪಿಎ ಹಿಂಜರಿತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹಿಷ್ಕಾರಗಳು ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದವು.<ref name="SOD">{{cite book |last =Rummel |first =R.J |title =Statistics of Democide |pages =Chapter 10, Statistics Of North Korean Democide Estimates, Calculations, And Sources |url =http://www.hawaii.edu/powerkills/SOD.CHAP10.HTM |isbn = |nopp=true }}</ref> ಜೂನ್ ೧೯೫೦ ರ ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯದ ಸರ್ಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ಅಥವಾ ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಾಗರೀಕರ "ಅಪಾಯ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ"ವನ್ನು ಆದೇಶಿಸಿದ. ಮಿಲಿಟರಿ ಪೋಲಿಸ್ ಮತ್ತು [[ಬಲ-ಭಾಗ]] [[ಅರೆಮಿಲಿಟರಿ]](ಪೌರ)ಸೇನಾದಳಗಳು ಡೇಜಿಯಾನ್‌ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಾಗೂ [[ಚೆಜು ದಂಗೆ|ಚೆಜು ದಂಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದ]] ಸಾವಿರಾರು ಎಡ-ಭಾಗ ಮತ್ತು ಸಮತಾವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಿದವು.<ref>{{cite web |url = https://news.yahoo.com/s/ap/20080519/ap_on_re_as/korea_mass_executions |title = AP Impact: Thousands killed in 1950 by US' Korean ally |publisher = Yahoo! |work = News |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080519234526/http://news.yahoo.com/s/ap/20080519/ap_on_re_as/korea_mass_executions |archivedate = 2008-05-19 |access-date = 2021-07-20 |url-status = live }}</ref> ನಡುಗಡ್ದೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಈ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡವ್, ಆದರೆ ಮಧ್ಯೆಪ್ರವೇಶಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url= http://www.newsweek.com/id/85131|title= Ghosts Of Cheju : A Korean Island's Bloody Rebellion Sheds New Light On The Origin Of The War|author= Hideko Takayama|date=June 19, 2000 |work= www.newsweek.com|accessdate=March 31, 2010 }}</ref> ಯುಎಸ್ ರಾಯಭಾರಿ ಗ್ರೆಗೊರಿ ಹೆಂಡರ್‌ಸನ್, ಆಗ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦೦,೦೦೦ ಉತ್ತರಪರ ರಾಜಕೀಯ ಖೈದಿಗಳು ಹತರಾದರು ಹಾಗೂ ಇವರನ್ನು [[ಗುಂಪುಸಮಾದಿ|ಗುಂಪುಸಮಾದಿಯಲ್ಲಿ]] ಹೂಳಲಾಯಿತೆಂದು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿದನು.<ref>{{cite book |title=Killing Hope : US Military and CIA Interventions Since World War II |last=Blum |first=William |authorlink=William Blum |year=2003 |publisher= [[Zed Books]]|location=London |isbn=೯೭೮೧೮೪೨೭೭೩೬೮೦|pages=೫೧–೫೨ }}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ [[ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯ ಸಮಿತಿ]],ಯುದ್ಧದ ಮುನ್ನ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ನಾಗರೀಕರ ಕೊಲೆಗಳ ವರದಿಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.jinsil.go.kr/English/Information/notice/read.asp?num=500&pageno=&stype=&sval=&data_years=&data_month= |title=The Truth and Reconciliation Commission of Korea : Uncovering the Hidden Korean War |author=Kim Dong‐choon |date=March 5, 2010 |work=www.jinsil.go.kr |accessdate=March 31, 2010 |archive-date=ಮೇ 13, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110513112855/http://www.jinsil.go.kr/English/Information/notice/read.asp?num=500&pageno=&stype=&sval=&data_years=&data_month= |url-status=dead }}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಸೈನಿಕರು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಹಾಯ ಬಯಸಿ ಸೈನಿಕರ ಹತ್ತಿರ ಬಂದ ನಿರಾಶ್ರಿತರಲ್ಲಿನ [[ಒಳನುಸುಳುವ]] [[ಗೆರಿಲ್ಲಾ|ಗೆರಿಲ್ಲಾಗಳೊಂದಿಗೆ]] ಯುಎನ್ ಸೇನಾದಳಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರು. ಆ ಸಮಯಕ್ಕೆ, ಯುಎಸ್ ತಂಡಗಳು, ಯುಎಸ್ ಯುದ್ಧಭೂಮಿ ಸ್ಥಾನಗಳತ್ತ<ref name="wash">{{cite news |first =Charles J. |last =Hanley |coauthors =Martha Mendoza |date = 2006-05-29 |title =U.S. Policy Was to Shoot Korean Refugees |url =http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/05/29/AR2006052900485.html |work = [[The Washington Post]] |publisher = [[Associated Press]] |accessdate = ೨೦೦೭-೦೪-೧೫ }}</ref> ಬಂದ ಪ್ರತಿ ಪೌರ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ವಿರುದ್ಧ "ಮೊದಲು-ಗುಂಡಿಕ್ಕು-ಆನಂತರ-ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳು" ನಿಯಮದಡಿ ಹೋರಾಡಿದರು, ಈ ನಿಯಮ ಕೇಂದ್ರ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿನ [[ನೊ ಗನ್ ರಿ]] ನಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೇ ಸುಮಾರು ೪೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ಯಾಕೆಂದರೆ ಕೊಲೆಯಾದವರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಮಾರುವೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಸೈನಿಕರಿದ್ದರೆಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="Letter_reveals">{{cite news |first = Charles J. |last = Hanley |coauthors = Martha Mendoza |title = Letter reveals US intent at No Gun Ri |url = http://www.nola.com/newsflash/topstories/index.ssf?/base/international-21/1176512119139600.xml&storylist=topstories |work = [[New Orleans Times-Picayune]] |publisher = [[Associated Press]] |date = ೨೦೦೭-೦೪-೧೩ |accessdate = ೨೦೦೭-೦೪-೧೪ |archive-date = 2007-09-30 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070930184242/http://www.nola.com/newsflash/topstories/index.ssf?%2Fbase%2Finternational-21%2F1176512119139600.xml&storylist=topstories |url-status = dead }}</ref> ಕೊರಿಯಾದ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ತಮಗೆ ದೊರಕಿದ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಮಹಿಳಾ ನಾಗರೀಕರನ್ನು ತಮ್ಮ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ [[ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡವು]]. ''ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಡೆಮೊಸೈಡ್‌'' (೧೯೯೭),ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೊ.[[ಆರ್.ಜೆ.ರಮೆಲ್]], ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಸೇನಾದಳವು ಸುಮಾರು ೪೦೦,೦೦೦ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಪೌರರನ್ನು ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="SOD" /> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಸಿಯೋಲ್‌ನ್ನು ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನವೇ ಉತ್ತರ ಸುಮಾರು ೮೩,೦೦೦ ನಾಗರೀಕರನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿತ್ತೆಂದು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ ಸರ್ಕಾರ ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು; ಉತ್ತರ ಅವರು[[ಪಕ್ಷಾಂತರ]] ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿತು.<ref>{{cite news |last =Choe |first = Sang-Hun |title =A half-century wait for a husband abducted by North Korea |publisher =International Herald Tribune:Asia Pacific |date =2007-06-25 |url =http://www.iht.com/articles/2007/06/25/news/missing.php |accessdate =2007-08-22 l|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070628193421/http://www.iht.com/articles/2007/06/25/news/missing.php|archivedate=2007-06-28}}</ref><ref>{{cite news |title =S Korea 'regrets' refugee mix-up |publisher =British Broadcasting Corp. (BBC) |date =2007-01-18 |url =http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/6274297.stm |accessdate =2008-08-22 }}</ref> ==== ಬೊಡೊ ಲೀಗ್ ಸಮತಾವಾದಿ ವಿರೋಧಿ ನರಮೇಧ ==== {{Main|Bodo League massacre}} ಕೊರಿಯಾದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌‌ದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಭವನೀಯ [[ಐದನೇ ಲಂಬಸಾಲಿ|ಐದನೇ ಲಂಬಸಾಲಿನ]] ಪ್ರಯೋಜನಪಡೆಯಲು, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸಿಂಗ್‌ಮನ್ ಹ್ರೀ ಯ ಆಳ್ವಿಕೆ ತನ್ನ "ರಾಷ್ಟ್ರದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು" ಕೊಂದಿತು- ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಶಂಕಿತ ಸಮತಾವಾದಿಗಳು, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾಪರ, ಹಾಗೂ ಎಡಪಂಥಿಯ- ಅವರನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಮರು-ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ''ಗುಕ್ಮಿನ್ ಬೊಡೊ ರೆಯೊನ್ಮೆಂಗ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿಡುವ ಮೂಲಕ(ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಕೂಟ, ಬೊಡೊ ಲೀಗ್ ಎಂತಲೂ ಕರೆಯುವ)ಕೊಂದಿತು. ಸಮತಾವಾದಿ-ವಿರೋಧಿ ಬೊಡೊ ಲೀಗ್‌ನ ನಿಜವಾದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ [[ಯುಎಸ್‌ಎಎಂಜಿಐಕೆ]] ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡಿತು, ೨೫ ಜೂನ್ ೧೯೫೦ರ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಆಕ್ರಮಣದ ಮುನ್ನ ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಸುಮಾರು ೧೦,೦೦೦ ದಿಂದ ೧೦೦,೦೦೦ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಕೊಂದು, ಅವರನ್ನು ಕಾಲುವೆಗಳು, ಗಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎಸೆಯಿತು. ಸಮಕಾಲೀನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಸುಮಾರು ೨೦೦,೦೦೦ to ೧,೨೦೦,೦೦೦ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://h21.hani.co.kr/section-021003000/2001/06/021003000200106200364040.html 최소 60만명, 최대 120만명!] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200928232851/http://legacy.h21.hani.co.kr/section-021003000/2001/06/021003000200106200364040.html/ |date=2020-09-28 }} ದ ಹಾಂಕ್ಯೋರೆಶ್ ಪ್ಲಸ್.</ref> ಯುಎಸ್‌ಎಎಂಜಿಐಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಒಂದು ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದರು; ಕನಿಷ್ಟ ಒಂದು ಯುಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ, ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್ನರು ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣದ ಗೆಲುವಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ರಾಜಕೀಯ ಖೈದಿಗಳ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.<ref name="breitbart_D94TJ7800">{{cite web |date=December 6, 2008 |url=http://www.breitbart.com/article.php?id=2008-12-06_D94TJ7800 |title=Children 'executed' in 1950 South Korean killings |publisher=[[Associated Press]] |accessdate=೨೦೦೮-೧೨-೧೫ |last=CHARLES J. HANLEY and JAE-SOON CHANG |quote= |archive-date=2012-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120201200632/http://www.breitbart.com/article.php?id=2008-12-06_D94TJ7800 |url-status=dead }}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ [[ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯ ಸಮಿತಿ|ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯ ಸಮಿತಿಯು]] ಎಡಪಂಥೀಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯನ್ನರ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮರಣದಂಡನೆಯ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅಹವಾಲುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಬಲಪಂಥೀಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯನ್ನರ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮರಣದಂಡನೆಯ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕೋರಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಗಳಿಗಿಂತ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿತ್ತು, ಆರಕ್ಕೆ ಒಂದರಂತೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>[http://www.jinsil.go.kr/English/index.asp ಸೌತ್ ಕೋರಿಯನ್ ಟ್ರುತ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ರೀಕೌನ್ಸಿಲೇಷನ್ ಕಮೀಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080916103814/http://www.jinsil.go.kr/English/index.asp |date=2008-09-16 }}.</ref> ಈ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮರಸ್ಯ ಸಮಿತಿಗೆ ಸಮಗ್ರವಾಗಿಲ್ಲ. ಬೊಡೊ ಲೀಗ್ ನರಮೇಧ ಉಳಿಸಿದ ಪಿತಾಮಹ ಎಪ್ಪತ್ತೊಂದು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಕಿಮ್-ಜೊಂಗ್-ಚೊಲ್ ಕೆಪಿಎ ಮತ್ತು ಹ್ರೀ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಆನಂತರ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಂಡ (ಸಹೋದ್ಯಮಿ)[[ಕೊಲ್ಯಾಬೋರೇಟರ್]] ಎಂಬುದರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬಲವಂತಪಡಿಸಿದ; ಆತನ ವಯಸ್ಸಾದ ಪೋಷಕರು ಹಾಗೂ ಏಳುವರ್ಷದ ತಂಗಿ ಕೂಡ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. [[ನಮ್ಯಾಂಗ್‌ಜು]] ಎಂಬ ನಗರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅನುಭವದ ಬಗ್ಗೆ ಆತ ಹೇಳಿದ. {{Cquote2|Young children or whatever, were all killed en masse. What did the family do wrong? Why did they kill the family? When the people from the other side [North Korea] came here, they didn’t kill many people.|Kim Jong-chol<ref name="breitbart_D94TJ7800"/>}} ಯುಎಸ್‌ಎಎಂಜಿಐಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕೇಂದ್ರ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಡೆಜಾನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದಿದ್ದು, ೧೯೫೦ರ ಜುಲೈನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೩,೦೦೦ ರಿಂದ ೭,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಂದು ಗುಂಪುಸಮಾಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಳಲಾಯಿತೆಂದು ಸತ್ಯ ಸಮಿತಿ ನಂಬಿದೆ. ಇತರೆ ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡ ದಾಖಲೆಗಳು, ಕೆಪಿಎ ದಕ್ಷಿಣದ ರೇವುಪಟ್ಟಣ [[ಪುಸನ್‌|ಪುಸನ್‌ಗೆ]] ತಲುಪಿದಾಗ ಆರ್‌ಓಕೆ ಸೇನಾ ಘಟಕದ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಯುಎಸ್ ಸೇನಾ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ ೩,೫೦೦ ರಾಜಕೀಯ ಖೈದಿಗಳ ಹತ್ಯೆಗೆ ಅನುಮೋದಿಸಿದನೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="breitbart_D94TJ7800" /> ಹ್ರೀ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ರಾಜಕೀಯ ಎದುರಾಳಿಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದ ಹಾಗೂ ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಯುಎಸ್‌ಎಎಂಜಿಐಕೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಯುಎಸ್ ರಾಯಭಾರಿಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="breitbart_D94TJ7800" /> ==== ಯುದ್ಧ ಖೈದಿಗಳು ==== {{See also|Korean War POWs detained in North Korea}} [[ಚಿತ್ರ:Americanexecuted1950korea.jpg|thumb|9, 1950ರಂದು ಯುಎಸ್ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದ ಯುಎಸ್‌ನ 21ನೇಯ ಪದಾತಿದಳ ಪಿಒಡಬ್ಲ್ಯೂ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಜುಲೈ10, 1950ರಂದು ಚಿತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.]] ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಯುದ್ಧ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡಿತೆಂದು ಯುಎಸ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ: ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹೊಡೆತ, ಉಪವಾಸ, [[ಜೀತ]], [[ಸಾಯುವವರೆಗೆ ನಡಿಗೆ]] ಹಾಗೂ [[ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮರಣ ದಂಡನೆಗೆ]] ಗುರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |first = Charles |last = Potter |authorlink = Charles Potter |title = Korean War Atrocities |url = http://www.loc.gov/rr/frd/Military_Law/pdf/KW-atrocities-part2.pdf |format = PDF, online |work = United States Senate Subcommittee on Korean War Atrocities of the Permanent Subcommittee of the Investigations of the [[Committee on Government Operations]]. |publisher = US GPO |date = December ೩, ೧೯೫೩ |accessdate =೨೦೦೮-೦೧-೧೮ |quote = We marched [two] days. The first night, we got some hay, and we slept in the hay, cuddling together, to keep warm. The second night, we slept in pigpens, about six-inches' space between the logs. That night, I froze my feet. Starting out again, the next morning, after bypassing the convoy, I picked up two rubber boots, what we call 'snow packs'. They was both for the left foot; I put those on. After starting out the second morning, I didn't have time to massage my feet to get them thawed out. I got marching the next sixteen days after that. During that march, all the meat had worn off my feet, all the skin had dropped off, nothing, but the bones, showing. After arriving in Kanggye, they put us up, there, in mud huts—''Korean mud huts''. We stayed there—all sick and wounded, most of us was—stayed there, in the first part of January ೧೯೫೧. Then, the Chinese come around, in the night, about twelve o'clock, and told us [that] those who was sick and wounded, they was going to move us out, to the hospital; which, we knew better. There ''could'' have been such a thing, but we didn't think so. —— Sgt. Wendell Treffery, RA. ೧೧೫೬೬೦.}}</ref><ref>{{cite book |last =Carlson |first =Lewis H |title =Remembered Prisoners of a Forgotten War: An Oral History of Korean War POWs |publisher =St. Martin's Griffin |year=2003 |isbn =0312310072 }}</ref> ಕೆಪಿಎಯು ಪರ್ವತ ೩೧೨, ಪರ್ವತ ೩೦೩ ಗಳ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈದಿತು, ಪುಸನ್ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆ ಮತ್ತು ಡಿಜೆಯಾನ್ -ಯುಎನ್ ಸೇನಾಪಡೆಗಳಿಂದ ನಡೆದ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಕ್ರಮಗಳ ಆರಂಭದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಆನಂತರ, ಯುಎಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ [[ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧ|ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳ]] ತನಿಖೆ, ''ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ ಘೋರಕೃತ್ಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೆನೆಟ್ ಉಪಸಮಿತಿಯು ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಶಾಶ್ವತ ಉಪಸಮಿತಿಯ ವಿಚಾರಣೆಗಳ ಸಮಿತಿಯಾ'' ಗಿದ್ದು, ಇದು... ಕೊರಿಯಲ್ಲಿನ ಅಮೆರಿಕದ ಎಲ್ಲ ಯುದ್ಧ ಖೈದಿಗಳ ಮೂರನೇ ಎರಡು ಭಾಗದಷ್ಟು ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಸತ್ತರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite web |last =Lakshmanan |first =Indira A.R |title =Hill 303 Massacre |publisher =Boston Globe |year =1999 |url =http://www.rt66.com/~korteng/SmallArms/hill303.htm |accessdate =2007-08-22 |archive-date =2011-12-30 |archive-url =https://web.archive.org/web/20111230030537/http://www.rt66.com/~korteng/SmallArms/hill303.htm |url-status =dead }}</ref><ref>{{cite web |last =Van Zandt |first =James E |title ='You are about to die a horrible death'—Korean War&nbsp;— the atrocities committed by the North Koreans during the Korean War |publisher =VFW Magazine |month =February |year =2003 |url =http://findarticles.com/p/articles/mi_m0LIY/is_6_90/ai_97756107 |accessdate =2007-08-22 |archiveurl =https://archive.today/20120709110951/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0LIY/is_6_90/ai_97756107/ |archivedate =2012-07-09 |url-status =live }}</ref><ref>{{cite book |title =American Ex-Prisoners of War |publisher =Department of Veterans Affairs |pages = |url =http://www1.va.gov/vhi/docs/pow_www.pdf |isbn = |format =PDF |access-date =2010-05-06 |archive-date =2008-12-17 |archive-url =https://web.archive.org/web/20081217201654/http://www1.va.gov/vhi/docs/pow_www.pdf |url-status =dead }}</ref> ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಸರ್ಕಾರ ಸುಮಾರು ೭೦,೦೦೦ ಆರ್‌ಓಕೆ ಸೇನಾ ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಹೂಗಳೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು; ೮,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ತಾಯ್ನಾಡಿಗೆ ವಾಪಸ್ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು ದಕ್ಷಣ ಕೊರಿಯಾ ೭೬,೦೦೦ ಕೊರಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ(ಕೆಪಿಎ)ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳನ್ನು ವಾಪಸ್ ಕಳುಹಿಸಿತು.<ref>{{cite web |last =Lee |first =Sookyung |title =Hardly Known, Not Yet Forgotten, South Korean POWs Tell Their Story |publisher =AII POW-MIA InterNetwork |year =2007 |url =http://www.aiipowmia.com/inter27/in250107skoreapw.html |accessdate =2007-08-22 |archive-date =2007-10-07 |archive-url =https://web.archive.org/web/20071007105009/http://www.aiipowmia.com/inter27/in250107skoreapw.html |url-status =dead }}</ref> ೧೨,೦೦೦ ಯುಎನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಪಡೆಗಳ ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳು ಸೆರೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತರು, ಕೆಪಿಎ ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಆರ್ಓಕೆ ಪಿಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಮಿಲಿಟರಿಗೆ ಒತ್ತಾಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="SOD" /> ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಿಂದ, ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾ ಯುದ್ಧದ ಸುಮಾರು 560 ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳು ಬಂಧಿತರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದರು]]; ೧೯೯೪ ರಿಂದ ೨೦೦೩ರವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ೩೦ ಆರ್‌ಓಕೆ ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳು ಉತ್ತರದಿಂದ ಪಲಾಯನಗೊಂಡಿದ್ದವು.<ref>{{cite news |title =S Korea POW celebrates escape |publisher =British Broadcasting Corp. (BBC) |date =2004-01-19 |url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/3409835.stm |accessdate =2007-08-22 }}</ref>{{Failed verification|date=January 2010}} ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಸರ್ಕಾರ ಪಿಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತು, ಹಾಗೂ [[ಕೊರಿಯಾ ಕೇಂದ್ರ ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆ|ಕೊರಿಯಾ ಕೇಂದ್ರ ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಮೂಲಕ, ಯುಎನ್ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಸುಮಾರು ೩೩,೬೦೦ ಕೆಪಿಎ ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳನ್ನು ಕೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು; ೧೯ ಜುಲೈ ೧೯೫೧ರಂದು ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂ ಶಿಬಿರ ಸಂ: ೬೨ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳು ಮಷಿನ್ ಗನ್ನರಿ ಗುರಿಗಳಿಗಳಿಂದ ಸತ್ತರು; ೨೭ ಮೇ ೧೯೫೨ರಂದು ೭೭ನೇ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಕೋಜ್ ದ್ವೀಪ, ಆರ್‌ಓಕೆ ಸೇನೆ ಬೆಂಕಿಉಗುಳುವ ಸಾಧನದಿಂದ ಸುಮಾರು ೮೦೦ ಕೆಪಿಎ ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆ ಸ್ವಯಂ ವಾಪಸಾತಿಗೆ ಒಪ್ಪದಸುಟ್ಟುಭಸ್ಮ ಮಾಡಿತು, ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು ೧,೪೦೦ ಕೆಪಿಎ ಪಿಓಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಪರಮಾಣು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಯುಎಸ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.kcna.co.jp/item/2000/200003/news03/22.htm ''ಕೋರಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ'', ಡಿಪಿಆರ‍್‌ಕೆ ಫಾರೆನ್ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಮೆಮೊರೆಂಡಮ್ ಆನ್ ಜಿಎಲ್ ಮಾಸ್ ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್ಸ್, ಪ್ಯೊಂಗ್‌ಯಾಂಗ್,ಮಾರ್ಚ್ 22, 2003] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141012070653/http://www.kcna.co.jp/item/2000/200003/news03/22.htm |date=2014-10-12 }}.</ref><ref>ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಇಯರ್‌ಬುಕ್, ೧೯೫೦, ೧೯೫೧, ೧೯೫೨.</ref> == ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತ (ಪರಂಪರೆ) == {{Main|Legacy of the Korean War}} [[ಚಿತ್ರ:DMZ_seen_from_the_north,_2005.jpg|thumb|245px|ಉತ್ತರದಿಂದ ಡಿಎಮ್‌ಜೆಡ್ ಕಾಣುತ್ತದೆ, 2005.]] [[ಚಿತ್ರ:ObservationPostOuellette.jpg|thumb|245px|ಒಂದು ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಯದ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆರ‍್‌ಓಕೆ ಸೈನ್ಯದ ಜೊತೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿದ,ವೀಕ್ಷಣ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ (ಒಪಿ) ಕ್ವೆಲೆಟ್, ಉತ್ತರಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು,ಏಪ್ರಿಲ್ 2008.]] ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧವು(೧೯೫೦–೫೩) [[ಶೀತಲ ಸಮರ|ಶೀತಲ ಸಮರದಲ್ಲಿ]](೧೯೪೫–೯೧) ಮೊದಲ [[ಬದಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ]] ಯುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು,ಇದು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಸಮರ]](೧೯೪೫––೭೫))ದಂತಹ [[ಕ್ಷೇತ್ರ-ಪ್ರಭಾವ|ಕ್ಷೇತ್ರ-ಪ್ರಭಾವದ]] ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು. ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧವು, [[ಅಣು]] [[ಸೂಪರ್ ಪವರ್‌|ಸೂಪರ್ ಪವರ್‌ಗಳನ್ನು]] ಮೂರನೇ-ಪಕ್ಷ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವರ ವೈರತ್ವವನ್ನು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸಾಗಿಸುವ ಒಂದು ದಾರಿಯಾಗಿ ಬದಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು [[ಎನ್‌ಎಸ್‌ಸಿ68]][[ನಿಯಂತ್ರಣ]] ನಿಯಮ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಯೂರೋಪ್‌ನಿಂದ ಉಳಿದ ಜಗತ್ತಿನವರೆಗೆ ಶೀತಲ ಯುದ್ಧವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿತು.{{Citation needed|date=July 2009}} ೩೮ನೇ ಸಮಾಂತರದಲ್ಲಿ ಸಮರ ಅಂತ್ಯವಾಯಿತು, [[ಕೊರಿಯಾದ ಮಿಲಿಟರಿರಹಿತ ವಲಯ]](ಡಿಎಂಝೆಡ್)-ಒಂದು ತುಕಡಿ ಭೂಮಿ ೨೪೮x೪ ಕಿಮೀ(೧೫೫x೨.೫ ಮೀ)-ಇದು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಗಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರೆ ಭಾಗಿಯಾದ ಸೈನಿಕರ ಮೇಲು ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಟರ್ಕಿ]],೧೯೫೨ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಟೊ|ನ್ಯಾಟೊಗೆ]] ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಿತು.<ref>ಎಮ್. ಗಾಲಿಪ್ ಬೇಸನ್,"ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಟರ್ಕಿಯ ಸೇನಾದಳ- ಕುನುರಿ ಕದನ, ಟರ್ಕಿಶ್ ವೀಕ್ಲೀ, ೦೯ ಜನವರಿ ೨೦೦೭.</ref> ಎರಡು ಕೊರಿಯಗಳಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಾನಂತರ ಸ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು; ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯ ಮೊದಲ ಯುದ್ಧಾನಂತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಜಡವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಆನಂತರ ಔದ್ಯಮೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಆಧುನೀರಕಣಗೊಂಡಿತು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]] ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಮುಕ್ತ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹೊಂದಿ, [[ಓಇಸಿಡಿ]] ಮತ್ತು [[ಜಿ-20|ಜಿ-20ಗುಂಪಿನ]] ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಮಕಾಲೀನ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದದೇ ಉಳಿಯಿತು. ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಉತ್ತ್ರ ಕೊರಿಯಾ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ತಡೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಕ್ಷಾಮ]] ಸುಮಾರು ೨.೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>"[http://www.alertnet.org/db/crisisprofiles/KP_FAM.htm ನಾರ್ತ್ ಕೋರಿಯಾ ಹಂಗರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100528123555/http://www.alertnet.org/db/crisisprofiles/KP_FAM.htm |date=2010-05-28 }}". ರೈಟರ್ಸ್ ಅಲರ್ಟ್‌ನೆಟ್. ೧೦-೦೭-೨೦೦೮. ೨೦೦೮-೦೧-೦೪ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> [[ಸಿಐಓ ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಬುಕ್]] ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ [[ಜಿಡಿಪಿ|ಜಿಡಿಪಿಯನ್ನು]][[(ಖರೀದಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮ್ಯ (ಪಿಪಿಪಿ)|(ಖರೀದಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಸಾಮ್ಯ (ಪಿಪಿಪಿ)ಯು]] $೪೦ ಬಿಲ್ಲಿಒನ್ ಇದ್ದು ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ $೧.೧೯೬ ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಜಿಡಿಪಿ (ಪಿಪಿಪಿ)ಯ ೩.೦% ಆಗಿತ್ತು)ಅಂದಾಜು ಹಾಕಿತು. ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ [[ತಲಾ ಒಬ್ಬನ]] ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯ $೧,೮೦೦ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ತಲಾ ಒಬ್ಬನ $೨೪,೫೦೦ ಆದಾಯದ ೭.೦% ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಆರ್‌ಓಕೆ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸಮತಾವಾದ-ವಿರೋಧ ಇನ್ನೂ ಉಳಿದಿತ್ತು. [[ಯುರಿ ಪಕ್ಷ]] ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದೆಡೆಗೆ [["ಸನ್‌ಶೈನ್ ಪಾಲಿಸಿ"|"ಸನ್‌ಶೈನ್ ಪಾಲಿಸಿ"ಯನ್ನು]] ಬಳಕೆಗೆ ತಂದಿತು; ಕೊರಿಯನ್ನರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತು ಯುಎಸ್ ಆಗಾಗ ಯುರಿ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು (ಮಾಜಿ)ಆರ್‌ಓಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ರೋ]] ನೊಂದಿಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು. ಯುರಿ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಮುಖ ಎದುರಾಳಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ [[ಗ್ರಾಂಡ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಟಿ]](ಜಿಎನ್‌ಪಿ)ಯು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2009}} == ಚಿತ್ರಣಗಳು == === ಚಲನಚಿತ್ರ === ==== ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ==== ಎರಡನೇಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ,ಕೆಲವು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ [[ವಿಶೇಷ ಚಿತ್ರಗಳು]] ಕೊರಿಯಾ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿವೆ. * ಕೋರಿಯ ಯುದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದ ''[[ದ ಸ್ಟೀಲ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್]]'' (೧೯೫೧)ಒಂದು [[ಯುದ್ಧದ ಸಿನೆಮಾ]], ಇದನ್ನು [[ಲಿಪ್ಪರ್ಟ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್]] ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು [[ಸಾಮ್ಯುಯಲ್ ಪುಲ್ಲರ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು ಇದು ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ತೆಗೆದ ಮೊದಲ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸಿನೆಮಾವಾಗಿತ್ತು,ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ-ನಿರ್ದೇಶಕ-ಬರಹಗಾರ ಪುಲ್ಲರ್‌ರ ಹಲವಾರು ಯುದ್ಧದ ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮೊದಲನೆಯದು. * ''[[ಬ್ಯಾಟ್ಲ್ ಹೈಮ್ನ್]]'' (೧೯೫೭) [[ರಾಕ್ ಹಡ್ಸನ್]] ಕೊಲೊನಿಯಲ್ [[ಡೀನ್ ಹೆಸ್]], ಧರ್ಮ ಪ್ರಚಾರಕನಾಗಿದ್ದವನು ವಿಮಾನ ಚಾಲಕನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಎರಡನೇಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಆನಾಥಾಶ್ರಮವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್‌ಎ‌ಎಫ್‌ಗೆ ಮತ್ತೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಆ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನಾಥಾಶ್ರಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="afmil1"> {{cite web |url = http://www.nationalmuseum.af.mil/factsheets/factsheet.asp?id=1913 |title = Factsheets : Col. Dean Hess |accessdate = 2009-11-08 |publisher = af.mil }}</ref><ref name="imdbcom1">{{cite web |url = http://www.imdb.com/title/tt0050171/ |title = Battle Hymn (1957) |accessdate = 2009-11-08 |publisher = imdb.com }}</ref> * [[ವಿಲಿಯಮ್ ಹೊಲ್ಡನ್]] ನಟಿಸಿದ ದ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್ ಎಟ್ ಟೋಕೋ-ರಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಹಡಗಿನ ಚಾಲಕನಾಗಿ ಯುದ್ಧದ ಅನುಮಾನದಿಂದ ಟೋಕೋ-ರಿ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ನಿಯೋಜನೆಗೊಂಡಿದ್ದ, ಇದು ಜೇಮ್ಸ್ ಮಿಚೇನರ್‌ನ ಕಾದಂಬರಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿತ್ತು. * ''[[ದ ಫಾರ್ಗಾಟನ್]]'' (೨೦೦೪) ಬಹಳ ಜನರನ್ನು ಸಾಯಿಸುವ ಟ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು,ವೈರಿಗಳ ಗಡಿಯ ಹಿಂದೆ ಕಳೆದು ಹೋಗಿತ್ತು, ಯುದ್ಧದ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಸೈತಾನರ ಜೊತೆಗೆ ಹೋರಾಡಿದರು. * ''[[ದ ಹಂಟರ್ಸ್]]'' (೧೯೫೮), [[ಜೇಮ್ಸ್ ಸಾಲ್ಟರ್‌|ಜೇಮ್ಸ್ ಸಾಲ್ಟರ್‌ನ]] ''[[ದ ಹಂಟರ್ಸ್]]'' ಕಾದಂಬರಿ ಆಧರಿಸಿದ ಚಿತ್ರ,[[ರಾಬರ್ಟ್ ಮಿಟ್ಚಮ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಬರ್ಟ್ ವಾಗ್ನರ್]] ಇದರಲ್ಲಿನ ನಟರು,ಇವರು ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಅಮೆರಿಕಾದ ವಾಯುದಳದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಸಮರ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರಾಗಿದ್ದರು. * ''ದ ಹುಕ್ '' (೧೯೬೩), [[ಕಿರ್ಕ್ ಡೊಗ್ಲಸ್]] ಇದರಲ್ಲಿನ ನಟ,ಇವರು ಅಮೆರಿಕಾದ ಸೈನಿಕರ ಕೋರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಆದೇಶವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವಾಗಿನ ಇಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ''[[ಇನ್ಚಾನ್]]'' (೧೯೮೨) ಇನ್ಚಾನ್‌ನ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ,ಇದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿ,ಈ ಚಿತ್ರವು [[ಸನ್ ಮ್ಯುಂಗ್ ಮೂನ್]] ರ [[ಯುನಿಫಿಕೇಷನ್ ಮುವ್‌ಮೆಂಟ್‌|ಯುನಿಫಿಕೇಷನ್ ಮುವ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ]] ಭಾಗಶಃ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ಹಣಕಾಸಿನ ತೀವ್ರ ವೈಫಲ್ಯಹೊಂದಿ ಅಪಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು,ಅಂದಾಜು ಸುಮಾರು $೪೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಬಡ್ಜೆಟ್ಟಿನ $೪೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು,ಮತ್ತು ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಕೊನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರವು [[ತೆರೆನ್ಸ್ ಯಂಗ್]]‌ರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು,ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ನಟ [[ಲಾರೆನ್ಸ್ ಆಲಿವಿಯರ್]] ಜನರಲ್ ಡೋಗ್ಲಾಸ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥರ್ ಪಾತ್ರ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಚಿತ್ರದ ಪತ್ರಿಕಾ ವಿಷಯಗಳ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ,‍ಮೂನ್‌ರ ಚರ್ಚ್‌ನ ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಿಗಳು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂಕರ್ಕಿಸಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಮ್ಯಾಕ್‌ಅರ್ಥರ್‍ರ ಮರಣೋತ್ತರ ಪರವಾನಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. * ''[[Korea: The Unfinished War]]'' ([[2003]])ಇದು ಒಂದು ಕೆನಡಾದ [[ಬ್ರಿಯಾನ್ ಮ್ಯಾ‌ಕೆನಾ]] ಬರೆದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಯನ್ನು,ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಬರಹ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ಜೈವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಕದನ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಸಂದರ್ಶನಗಳು ಸಂಶೋನೆಗಳು ಆಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ಯೂಎಸ್‌ ಸೈನಿಕರಿಂದ ಆಂತ್ರಾಕ್ಸ್, ಬುಬೊನಿಕ್ ಪ್ಲೇಗ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೇನ್‌ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಯುದ್ಧ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟವು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಈ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿಯು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ಯೂಎಸ್‌ ಸೈನಿಕರು ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆಗೈದರು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಇದು ಒದಗಿಸುತದ್ದೆ. * ೧೯೫೯ರ ಒಂದು ರೋಮಾಂಚಕ ಕಾದಂಬರಿಯಾದ ''[[ದಿ ಮಂಚೂರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಂಡಿಡೆಟ್]]'', ಇದು ಸಿನೀಮಿಯವಾಗಿ ''[[ದಿ ಮಂಚೂರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಂಡಿಡೆಟ್]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೆ [[ಜಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕೆನ್‌ಹೀಮ|ಜಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕೆನ್‌ಹೀಮರ್]] ಅವರಿಂದ ನಿರ್ಧೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಸಿನಾತ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ಅಂಜೆಲಾ ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಬರ್ರಿ]] ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. ಇದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಮತ್ತು ಅವನ ತುಕಡಿಗೆ ಏನಾಯಿತು ಎಂದು ತಿಳಿಯಲು ಯೂಎಸ್‌ ಸೈನ್ಯದ [[ಮನಪರಿವರ್ತನೆ]] ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಪಿಒಡಬ್ಲ್ಯೂಗಳ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ತನಿಕೆಯಾಗಿದೆ. [[2004ರ ರೀಮೇಕ್‌|2004ರ ರೀಮೇಕ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[ಡೆಂಜೆಲ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆರಿಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಪ್]] ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. * ''[[MASH: A Novel About Three Army Doctors]]'',[[ರಿಚರ್ಡ್ ಹೂಕರ್‌|ರಿಚರ್ಡ್ ಹೂಕರ್‌ರಿಂದ]] (ಎಚ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಹಾರ್ನ್‌ಬರ್ಗರ್‌ಗೆ ಗುಪ್ತನಾಮ)ನಂತರ [[ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರ]] ಮತ್ತು ಒಂದು [[ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿ|ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ]] ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು; ಈ ದೂರದರ್ಶನ ಸರಣಿಯು ೨೫೧ ಎಪಿಸೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು,೧೧ ವರ್ಷ ನಡೆಯಿತು,ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದರ ಕೊನೆಯ ಎಪಿಸೋಡ್ ದೂರದರ್ಶನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title =What is M*A*S*H |url =http://www.mash4077.co.uk/what.html |accessdate =2007-08-22 |archive-date =2007-08-17 |archive-url =https://web.archive.org/web/20070817182842/http://www.mash4077.co.uk/what.html |url-status =dead }}</ref> ಅವರು ಪ್ರದರ್ಶಿದ ಮೃದುಸ್ವಭಾವ ೧೯೫೦ಕ್ಕಿಂತ ೧೯೭೦ರದಾಗಿತ್ತು; ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒಂದು ಕುಟಿಲ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಿವಾದವಾದಂತಹ ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಆಗಿನ ಯುದ್ಧ ನಡವಳಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>ಹಾಲ್ಬರ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಮ್, ಡೇವಿಡ್, ''ದ ಕೋಲ್ಡೆಸ್ಟ್ ವಿಂಟರ್: ಅಮೆರಿಕಾ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ '', ಪು. ೪.</ref> * ''[[ಪೊರ್ಕ್ ಚೊಪ್ ಹಿಲ್]]'' (೧೯೫೯) ಇದು [[ಲೆವಿಸ್ ಮೈಲ್‌ಸ್ಟೋನ್]], [[ಗ್ರೆಗೊರಿ ಪೆಕ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಕಾಲಾಳು ಪಡೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಮೊದಲ ಕಹಿಯಾದ ಘೋರ ಹೋರಾಟದ [[ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಪೋರ್ಕ್ ಚೋಪ್ ಹಿಲ್]]‌ನ ಚಲನಚಿತ್ರ, ಎಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೩ರಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಯದ [[7ನೇಯ ಕಾಲಾಳು ಪಡೆಯ ವಿಭಾಗ]] ಮತ್ತು ಚಿಕೋಮ್(ಚೀನಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್) ಪಡೆಗಳ ನಡುವಿನ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ. [[ಫೈರ್‌ಸೈನ್ ಥಿಯೇಟರ್]]‌ನ ಲಿಟೆನಂಟ್ ಟಿರ್‌ಬೈಟರ್ ಕಥೆಯಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಳಾದ ''[[ಡೋಂಟ್ ಕ್ರಶ್ ದ್ಯಾಟ್ ದ್ವಾರ್ಫ್, ಹ್ಯಾಂಡ್ ಮಿ ದ ಪ್ಲಿಯರ್ಸ್]]'' ‌ಗಳಿಂದ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ==== ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ==== * ''[[ಅರೆಂಡನ್ ಶಿಜೊಲ್]]'' (ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಇನ್ ಮೈಹೋಮ್ ಟೌನ್)(೧೯೯೮), ಲೀ ಕ್ವಾಂಗ್ಮೊ ರವರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಫಟ್ಟ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಹೋರಾಟದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡದೇ,ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯಾದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದೆ. * ''[[ದೊರೌಜಿ ಅನ್ನೆಯುನ್ ಹೆಬ್ಯೊಂಗ್]]'' (ದ ಮರಿನ್ಸ್‌ ವ್ಹೂ ನೆವರ್ ರಿಟರ್ನ್ಡ್)(೧೯೬೩), ಲೀ ಮ್ಯಾನ್-ಹೀಯವರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊರಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾದ ಕೊನೆಯ ಸೈನಿಕರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಕಥೆಯಾಗಿದೆ. * ''[[ತಾಗುಕ್ಗಿ: ದ ಬ್ರದರ್‌ಹುಡ್ ಆಫ್ ವಾರ್]]'' (೨೦೦೪), [[ಕಾಂಗ್‌ ಜೆ-ಗ್ಯು]] ಅವರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಲನಚಿತ್ರವು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಗಳಿಸಿತು. ೫೦ನೇಯ [[ಏಷ್ಯಾ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]]‌ನಲ್ಲಿ ''ತಾಗುಕ್ಗಿ'' "ಉತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರ" ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ ಜೆ-ಗ್ಯು "ಉತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ತಾಗುಕ್ಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. * ''[[ವೆಲ್‌ಕಮ್ ಟು ಡೊಗ್ಮಾಕ್ಗೋಲ್]]'' (೨೦೦೫), ಇದು ದೂರದ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ವೈರಿಗಳ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ನಂತರ ಹಳ್ಳಿಯು ಬದುಕಿ ಉಳಿದ ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯನ್‌ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯನ್‌ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಮನೆಯಾಯಿತು, ಇವರು ಸಂಶಯ ಮತ್ತು ಹಗೆತನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಜೊತೆಯಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ==== ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ==== ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧವು ರಂಗಭೂಮಿಗೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಸಂಭವನೀಯ ಪ್ರಚಾರವೆರಡಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಆಕರ್ಷಕ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾ ಸರ್ಕಾರದ ಚಲನಚಿತ್ರ ಉದ್ಯಮವು ಹಲವಾರು ಯುದ್ಧದ ಬಗೆಗಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಇದು ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ವೈಭವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಿಲಿಟರಿ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾದ ಆದರ್ಶವಾದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಶಂಸೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಅಮೆರಿಕಾ ಅಥವಾ ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯ ಸೈನಿಕರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಯುದ್ಧಾಪರಾದವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಡೆಲಿಸ್ಲೆ, Guy ''ಪ್ಯೋಂಗ್‌ಯಾಂಗ್: ಎ ಜರ್ನಿ ಇನ್‌ಟು ನಾರ್ತ್ ಕೋರಿಯಾ'', ಪು. ೬೩, ೧೪೬, ೧೭೩. ಡ್ರಾನ್ &amp; ಕ್ವಾಟರ್ಲಿ ಬುಕ್ಸ್.</ref>{{Verify source|date=June 2009}} ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ವಿಷಯಗಳೆಂದರೆ: * ೧೯೭೮ ಮತ್ತು ೧೯೮೧ರ ನಡುವೆ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ''[[ನೇಮ್‌ಲೆಸ್ ಹೀರೋಸ್]]'' ಉತ್ತರ ಕೋರಿಯಾ ತ್ಯಜಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಅಮೆರಿಕಾ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಪಾತ್ರವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಕೋರಿಯಾ ಸಮರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಿಯೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಗುಢಾಚಾರಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ಕಥೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ ==== ಚೈನಾ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ==== * ೧೯೫೬ರಲ್ಲಿ, ''[[ಬ್ಯಾಟ್ಲ್ ಆನ್ ಶಂಗ್ಗನ್‌ಲಿಂಗ್ ಮೌಂಟೇನ್]]'' (ಶಂಗ್ಗನ್ ಲಿಂಗ್,ಚೈನೀಸ್ 上甘岭) ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಚೈನೀಸ್ ದೃಷ್ಠಿಕೋನದಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಯಿತು. ಚೈನಾ ಸೈನಿಕರ ಗುಂಪು[[ಟ್ರೈಯಾಂಗಲ್ ಹಿಲ್ಲ್]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಅವರು ಹೇಗೆ ಬದುಕಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ ==== ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ==== * ಕೋರಿಯಾ(೧೯೫೨) ಎಂಬ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ ಲಾಂಬರ್ಟೊ ಅವೆಲ್ಲಾನ, ಬೆನಿಗ್ನೊ ಅಕ್ವಿನೊರಿಂದ ಚಿತ್ರಕಥೆ. * ''ಬೆಟಾಲಿಯಾನ್ ಫಿಲಿಫೈನೊ ಸಾ ಕೋರಿಯಾ '' ಒಂದು ಫಿಲಿಫೈನ್ ಚಿತ್ರ ಇದು [[ಫಿಲಿಫೈನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡಿಚರಿ ಫೋರ್ಸ್ ಕೋರಿಯಾ|ಫಿಲಿಫೈನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡಿಚರಿ ಫೋರ್ಸ್ ಕೋರಿಯಾಗೆ]] ಹೋದ ಬಗ್ಗೆ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿದೆ. === ಸಾಹಿತ್ಯ === * ''[[ಹೂ ಆರ್ ದ ಮೋಸ್ಟ್ ಬಿಲೊವ್ಡ್ ಪೀಪಲ್]]'' ? ಒಂದು ಎಸ್ಸೆ (೧೯೫೧) ಚೈನೀಸ್ ಬರಹಗಾರ [[ವೈ ವೈ|ವೈ ವೈರಿಂದ]], ಕೋರಿಯಾ ಸಮರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಮತ್ತು [[ಪ್ರೊಪಗೆಂಡಾ]] ಕೃತಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. * [[ಹಾ ಜಿನ್]] ರಿಂದ(೨೦೦೪) ಯುದ್ಧದ ಘಟನಾವಳಿಗಳ ಕಾದಂಬರಿ ''[[ವಾರ್ ತ್ರ್ಯಾಷ್]]'', ಇದು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಿವಿಎ ಸೈನಿಕರ ಯುದ್ಧದ ಬಗೆಗಿನ ಅನುಭವ ಕಥನವಾಗಿದೆ,ಯುಎನ್ ಕಾಮಾಂಡೋಗಳು ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟಗಾರರು,ಮತ್ತು ಇತರ ಪಿವಿಎ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಕಮ್ಯುನಿಸಂ ಎಂದು ಸಂಶಯಿಸಿ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆದರಿಕೆಯಿಂದ ಚೈನೀಸ್ ಪಿಒಡ್ಲ್ಯೂ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೋರಿದ ಚಿತ್ರಣ === ಸಂಗೀತ === [[ಹಾಡುಗಾರ-ಸಾಹಿತಿ]] [[ಡೇವಿಡ್ ರೋವಿಕ್ಸ್]] ಅವನ ''[[ಸಾಂಗ್ ಫಾರ‍್ ಮಹಮ್ಮದ]]'' ಆಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೋರಿಯಾ ಸಮರದ ಬಗ್ಗೆ ಕೋರಿಯಾ ಎನ್ನುವ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾನೆ === ಚಿತ್ರಕಲೆ === [[ಪ್ಯಾಬ್ಲೊ ಪಿಕಾಸೊ|ಪ್ಯಾಬ್ಲೊ ಪಿಕಾಸೊರಿಂದ]] ''[[ಮಸ್ಸಾಕ್ರೆ ಇನ್ ಕೋರಿಯ]]'' (೧೯೫೧),ನಾಗರೀಕರ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧದ ಹಿಂಸೆಯ ಚಿತ್ರಣ ಇದಾಗಿದೆ === ಶಿಲ್ಪಕಲೆ === * '''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ''' : [[ಕ್ಯಾನ್ಬೆರಾದಲ್ಲಿ ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧದ ಸ್ಮಾರಕ,]] * '''ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ''' : [[ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧದ ಅನುಭವಿಗಳ ಸ್ಮಾರಕ]] === ರಂಗಮಂದಿರ === ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಜೈರೋ ಅನಿಬಾಲ್ ನಿನೋ ರಂಗನಾಟಕ ಕೃತಿ ''ಎಲ್ ಮೊಂಟೆ ಕಾಲ್ವೊ(ದಿ ಬೇರನ್ ಮೌಂಟ್)'' ರಚಿಸಿದ, ಕೊರಿಯಾದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಇಬ್ಬರು ಅನುಭವಿಗಳನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡ,ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಯೂಟ್ ಹೆಸರಿನ ಮಾಜಿ-ವಿದೂಷಕ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಪ್ರಚೋದಕರನ್ನು, ಮತ್ತು ಯುದ್ಧವೆಂದರೇನು ಮತ್ತು ಅವರು ಬದುಕುಳಿದಿರುವುದರಿಂದ ಎನಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಿಮರ್ಶಿಸಿ ತೋರಿಸಿದ.<ref>{{cite web |url= http://montecalvo.blogspot.com|title= El Monte Calvo|work=montecalvo.blogspot.com |accessdate=March 31, 2010 }}</ref> == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಕೋರಿಯಾದ ಜಂಟಿ ಸಲಹಾ ಆಯೋಗ]] * [[ಅಸಮರ್ಪಕ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆಯಿಂದ ಯುದ್ಧ ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಯುಎನ್‌ಸಿಎಮ್‌ಎಸಿ]]— ೧೯೫೩ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಯುಎನ್ ಕಾಮಾಂಡ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಆರ್ಮಿಸ್ಟಿಸ್ ಕಮೀಶನ್ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. * [[ಯುಎನ್‌ಟಿಸಿಒಕೆ]]— ಕೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ ೧೯೫೦ರ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್‌ನ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆಯೋಗ * [[ಯುಎನ್‌ಸಿಯುಅರ್‌ಕೆ]]— ೧೯೫೧ರಲ್ಲಿ ಕೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿಗಾಗಿ ಯುಎನ್ ಆಯೋಗ * [[ಪ್ಯೊಂಗ್‌ಯಾಂಗ್ ಸ್ಯಾಲಿ]] * [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಯುದ್ಧ]] * [[M*A*S*H]] * [[ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧದ ಆಯುಧಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಕೋರಿಯಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸೈನಿಕ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಸಾವಿನ ಸುಂಕದಿಂದ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ದುರಂತದ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಶೀತಲ ಸಮರ]] * [[ಶೆನ್ ಜಿಹುವಾ]] * [[ಕೋರಿಯಾಗೆ ಜಪಾನಿನ ಮುತ್ತಿಗೆ (1592–1598)]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಆಕರಗಳು == <div class="references-small"> * ಬ್ರುನೆ, ಲೀಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ರೊಬಿನ್ ಹೈಘಾಮ್, eds., ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್: ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್ ದ ಲಿಟ್ರೇಚರ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ರೀಸರ್ಚ್ '' (ಗ್ರೀನ್‌ವಿಡ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೪) * ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್, ಪೌಲ್ ಎಮ್. '' '' ''ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಅಲ್ಮಾನಕ್ '' (೨೦೦೬) * ಫೂಟ್, ರೋಸ್‌ಮೇರಿ, "ಮೇಕಿಂಗ್ ನೌನ್ ದ ಅನ್‌ನೌನ್ ವಾರ್: ಪಾಲಿಸಿ ಅನಾಲಿಸೀಸ್ ಆಫ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ಕಾನ್ಪ್ಲಿಕ್ಟ್ ಇನ್ ದ ಲಾಸ್ಟ್ ಡಿಕೇಡ್," ''ಡಿಪ್ಲೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಹಿಸ್ಟರಿ '' ೧೫ (ಸಮ್ಮರ್ ೧೯೯೧): ೪೧೧–೩೧, ದಲ್ಲಿ ಜೆ‌ಎಸ್‌ಟಿಒಆರ್ * ಗೌಲ್ಡನ್, ಜೋಸೆಫ್ ಸಿ., ''ಕೋರಿಯಾ: ದ ಅನ್‌ಟೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದ ವಾರ್ '', ನ್ಯೂಯಾಕ್: ಮ್ಯಾಕ್ ಗ್ರಾವ್-ಹಿಲ್‌ ಬುಕ್ ಕಂಪೆನಿ, ೧೯೮೨. * ಹಿಕೆಯ್,ಮಿಶೆಲ್, ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ : ದ ವೆಸ್ಟ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಸಂ, ೧೯೫೦–೧೯೫೩'' (ಲಂಡನ್: ಜಾನ್ ಮುರ್ರೆ, ೧೯೯೯) ISBN ೦-೭೧೯೫-೫೫೫೯-೦ ೯೭೮೦೭೧೯೫೫೫೫೯೬ * {{cite news |last=Ho, Kang, Pak |first= |url=http://uk.share.geocities.com/wpkanniversary60/KoreanWar.htm |title=The US Imperialists Started the Korean War |publisher=Foreign Languages Publishing House |date=Pyongyang 1993 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091027000913/http://uk.share.geocities.com/wpkanniversary60/KoreanWar.htm |archivedate=2009-10-27 |access-date=2010-05-06 |url-status=dead }} * ಕೌಫ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಬರ್ಟೊನ್ ಐ. ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ಕಾನ್ಪ್ಲಿಕ್ಟ್'' (ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೯). * ನೈಟ್ಲಿ, ಪಿ. ''ದ ಫಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾಶುವಾಲಿಟಿ: ದ ವಾರ್ ಕರೆಸ್ಪಾಂಡೆಂಟ್ ಆಸ್ ಹೀರೋ, ಪ್ರೊಪೆಗ್ಯಾಂಡಿಸ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಮಿಥ್- ಮೇಕರ್ '' (ಕ್ವಾರ್ಟೆಟ್, ೧೯೮೨) * ಕೋರಿಯನ್ ಇನ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಪ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ, ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್'' (೧೯೯೮) (ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಆವೃತ್ತಿ ೨೦೦೧), ೩ ಸಂಪುಟ, ೨೬೦೦ ಪು; ದಕ್ಷಿಣ ಕೋರಿಯಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರವಾದ ಇತಿಹಾಸ, ಯು ಆಫ್ ನೆಬ್ರಸ್ಕಾ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. ISBN ೦-೪೭೧-೮೦೫೮೦-೭. * ಲೈಟಿಚ್, ಕೇತ್. {0ಶೇಪರ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಬೆಟ್ ಆನ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್:ಎ ಬೈಯೋಗ್ರಫಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ {/0} (೨೦೦೬) ಅಮೆರಿಕಾದವರು ಮಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರು. * ಜೇಮ್ಸ್ ಐ. ಮೆಟ್ರೆಯ್, ed., ''ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಪ್ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ '' (ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೧) * {{cite news |last=Masatake |first=Terauchi |url=http://www.isop.ucla.edu/eas/documents/kore1910.htm |title=Treaty of Annexation |publisher=USC-UCLA Joint East Asian Studies Center |date=1910-08-27 |accessdate=2007-01-16 |archive-date=2015-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150911001224/http://www.isop.ucla.edu/eas/documents/kore1910.htm |url-status=dead }} * ಮಿಲ್ಲೆಟ್,ಅಲ್ಲನ್ ಆರ್, "ಎ ರೀಡರ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ " ''ಜರ್ನಲ್ ಆಪ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ'' (೧೯೯೭) ಸಂಪುಟ. ೬೧ ಸಂಖ್ಯೆ. ೩; ಪು.&nbsp;೫೮೩+ ಜೆ‌ಎಸ್‌ಟಿಒಆರ‍್‌ನಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಬರಹ ; [http://korea50.army.mil/history/factsheets/Histog.shtml ಉಚಿತ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070716132045/http://korea50.army.mil/history/factsheets/Histog.shtml |date=2007-07-16 }} * ಮಿಲ್ಲೆಟ್, ಅಲ್ಲಾನ್ ಆರ್. "ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್: ಎ ೫೦ಇಯರ್ಸ್ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯೋಗ್ರಫಿ," ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ರೇಟೇಜಿಕ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ '' ೨೪ (ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೧), ಪು.&nbsp;೧೮೮–೨೨೪. ಇಂಜೆಂಟಾ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎಬ್ಸ್ಕೊ ದಿಂದ ಪೂರ್ಣ ಬರಹ; ಬ್ರಿಟೀಷ್, ಅಮೆರಿಕನ್,ಕೋರಿಯನ್, ಚೈನೀಸ್, ಮತ್ತು ರಷಿಯನ್ ಲೇಖಕರಿಂದ ಚರ್ಚಿತವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಕೃತಿಗಳು. * ಸ್ಯಾಂಡ್ಲರ್, ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ed., ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ '' (ಗಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ೧೯೯೫) * ಸಮ್ಮರ್ಸ್,ಹ್ಯಾರಿ ಜಿ. ''ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಅಲ್ಮಾನಕ್'' (೧೯೯೦) * {{cite book |last = Werrell |first = Kenneth P. |title = Sabres over MiG alley |publisher = [[Naval Institute Press]] |location = Annapolis |year = ೨೦೦೫ |isbn = ೯೭೮೧೫೯೧೧೪೯೩೩೦ |url = https://books.google.com/books?id=G೮mwGZ೬Vdc೪C&pg=PA೧ |accessdate = ೨೦೦೯-೦೭-೧೯ }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} </div> == ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ == [[ಚಿತ್ರ:Hill303.png|thumb|ಕೋರಿಯಾದ ವೇಗ್ವನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಶವಸಂಸ್ಕಾರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕಗ್ಗೊಲೆಯ ಬಲಿಪಶುಗಳ ಕೈಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು.]] === ಸಮರಾಭ್ಯಾಸ,ಸೈನಿಕರು === * ಆಪ್ಲೆಮನ್, ರಾಯ್ ಜೆ. ''ಸೌತ್ ಟು ದ ನ್ಯಾಕ್ಟೊಂಗ್, ನಾಥ್ ಟು ದ ಯಾಲು'' (೧೯೬೧),೧೯೫೦ ರ ಜೂನ್‌ದಿಂದ ನವೆಂಬರ್ ವರೆಗಿನ ಎಂಟನೇಯ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್‌ ಯುಎಸ್‌ನ ಅಧೀಕೃತ ಸೈನ್ಯ * ಆಪ್ಲೆಮನ್, ರಾಯ್ ಜೆ.. ''ಇಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೋಸಿನ್: ಎಂಟ್ರಾಪ್ಮೆಂಟ್ ಅ‍ಯ್‍೦ಡ್ ಬ್ರೇ‌ಕ್‌ಔಟ್ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ'' (೧೯೮೭); ''ಎಸ್ಕೇಪಿಂಗ್ ದ ಟ್ಯ್ರಾಪ್: ದ ಯುಎಸ್ ಆರ್ಮಿ ಇನ್ ನಾರ್ತ್‌ಇಸ್ಟ್ ಕೋರಿಯಾ, ೧೯೫೦'' (೧೯೮೭); ''ಡಿಸಾಸ್ಟರ್ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ: ದ ಚೈನೀಸ್ ಕಾನ್ಫ್ರಾಂಟ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥುರ್'' (೧೯೮೯); ''ರಿಗ್ವೇ ಡ್ಯುವೆಲ್ಸ್ ಫಾರ್ ಕೋರಿಯಾ'' (೧೯೯೦). * ಬ್ಲೇರ್,ಕ್ಲೇ. ''ದ ಫಾರ್ಗಾಟನ್ ವಾರ್: ಅಮೆರಿಕಾ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ, ೧೯೫೦–೧೯೫೩'' (೧೯೮೭), ಅಮೆರಿಕಾದ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪುನರ್ಪರಿಶೀಲಕರು * ಫೀಲ್ಡ್ ಜೆಆರ‍್., ಜೆಮ್ಸ್ ಎ. ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಾವಲ್ ಆಪರೇಷನ್ಸ್: ಕೋರಿಯಾ'', ಫೆಸಿಫಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೧, ISBN ೦-೮೯೮೭೫-೬೭೫-೮. ಅಮೆರಿಕಾದ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಅಧೀಕೃತ ಇತಿಹಾಸ * ಫ್ಯಾರರ್-ಹಾಕ್ಲಿ, ಜನರಲ್ ಸರ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಟೋನಿ. ''ದ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಪಾರ್ಟ್ ಇನ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್'', ಎಚ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್‌ಒ, ೧೯೯೫,ಗಟ್ಟಿರಟ್ಟಿನ ೫೨೮ ಪುಟಗಳು, ISBN ೦-೧೧-೬೩೦೯೬೨-೮ * ಫುಟ್ರೆಲ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಎಫ್. ''ದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ, ೧೯೫೦–೧೯೫೩,'' rev. ed. (ವಾಯುದಳದ್ ಇತಿಹಾಸದ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ, ೧೯೮೩), ಅಮೆರಿಕಾದ ವಾಯುದಳದ ಅಧೀಕೃತ ಇತಿಹಾಸ * [[ಹಾಲ್ಬರ್ಟಮ್, ಡೇವಿಡ್]]. ''ದ ಕೋಲ್ಡೆಸ್ಟ್ ವಿಂಟರ್: ಅಮೆರಿಕಾ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್'', ಹೈಪರಿಜನ್, ೨೦೦೭, ISBN ೧-೪೦೧೩-೦೦೫೨-೯. * ಹಾಲ್ಲಿಯಾನ್,ರಿಚರ್ಡ್ ಪಿ. ''ದ ನವಾಲ್ ಏರ್ ವಾರ್ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ'' (೧೯೮೬). * ಹಮ್ಬರ್ಗರ್, ಕೇನ್ನೆತ್ ಇ. ''ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಇನ್ ದ ಕ್ರುಸಿಬಲ್: ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಬ್ಯಾಟ್ಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಟ್ವಿನ್ ಟುನೆಲ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕ್ಲಿಪ್‌ಯಂಗ್- ನೀ.'' ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಎ. & ಎಮ್. ಯು. ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೩. ೨೫೭ ಪು. * ಹಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್. ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್'' (೧೯೮೭). ಬ್ರಿಟೀಷ್ ದೃಷ್ಠಿಕೋನ * ಜೇಮ್ಸ್,ಡಿ. ಕ್ಲೆಯ್ಟನ್ ''ದ ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಆರ್ಥುರ್ : ಟ್ರಿಪ್ತ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಡಿಸಾಸ್ಟರ್, ೧೯೪೫–೧೯೬೪'' (೧೯೮೫) * ಜೇಮ್ಸ್,ಡಿ. ಕ್ಲೆಯ್ಟನ್ ವಿತ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಶಾರ್ಪ್ ವೇಲ್ಸ್, ''ರೀಫೈಟಿಂಗ್ ದ ಲಾಸ್ಟ್ ವಾರ್: ಕಮಾಂಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕ್ರೈಸಸ್ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ, ೧೯೫೦–೧೯೫೩'' (೧೯೯೩) * ಜಾನ್‌ಸ್ಟನ್, ವಿಲಿಯಂ. ''ಎ ವಾರ್ ಆಫ್ ಎ ಪ್ಯಾಟ್ರೋಲ್ಸ್: ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಆರ್ಮಿ ಆಪರೇಷನ್ಸ್ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ.'' ಯು. ಆಫ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೩. ೪೨೬ ಪು. * ಕೈಂಡ್ಸ್‌ವ್ಯಾಟ್ಟರ್, ಪೀಟರ್ ಎಸ್. ''ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್ : ಗ್ರೌಂಡ್ ಕಮ್‌ಬ್ಯಾಟ್ ಇನ್ ದ ವಲ್ಡ್ ವಾರ್,ಕೋರಿಯಾ, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ.'' ಯು. ಕನ್ಸಾಸ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೩. ೪೭೨ ಪು. * ಮಿಲ್ಲೆಟ್,ಅಲ್ಲನ್ ಆರ‍್. ''ದೇರ್ ವಾರ್ ಫಾರ‍್ ಕೋರಿಯಾ: ಅಮೆರಿಕನ್,ಏಷ್ಯನ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ಸ್ ಕಮ್‌ಬ್ಯಾಟಂಟ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‍೦ಡ್ ಸಿವಿಲಿಯನ್ಸ್, ೧೯೪೫–೧೯೫೩.'' ಬ್ರಾಸೆಯ್ಸ್, ೨೦೦೩. ೩೧೦ ಪು. * ಮೊಂಟ್ರೋಸ್, ಲೈನ್ ಎಟ್ ಆಲ್., ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಯುಎಸ್ ಮೆರಿನ್ ಆಪರೇಷನ್ಸ್ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ, ೧೯೫೦–೧೯೫೩,'' ೫ ಸಂಪುಟಗಳು. (ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್: ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶಾಖೆ, G-೩, ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ, ಮೆರಿನ್ ಕಾರ್ಪ್ಸ್, ೧೯೫೪–೭೨), * ಮೊಸ್ಮನ್, ಬಿಲ್ಲಿ. ''ಎಬ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಫ್ಲೋ '' (೧೯೯೦), ಇದು ನವೆಂಬರ್ ೧೯೫೦ರಿಂದ ಜುಲೈ ೧೯೫೧ರ ವರೆಗಿನ ಯೂಎಸ್ ಸೈನ್ಯದ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. * ರುಸ್,ಮಾರ್ಟಿನ್. ''ಬ್ರೇಕ್‌ಔಟ್: ದ ಕೋಸಿನ್ ರಿಸರ್ವೊಯರ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್, ಕೋರಿಯಾ ೧೯೫೦'', ಪೆಂಗ್ವಿನ್, ೨೦೦೦, ೪೬೪ ಪುಟಗಳು, ISBN ೦-೧೪-೦೨೯೨೫೯-೪ * ಟೊಲ್ಯಾಂಡ್, ಜಾನ್. ''ಇನ್ ಮಾರ್ಟಲ್ ಕಮ್‌ಬ್ಯಾಟ್ : ಕೋರಿಯಾ, ೧೯೫೦–೧೯೫೩'' (೧೯೯೧) * ವರ್ಹೊಲಾ, ಮೆಶೆಲ್ ಜೆ. ''ಫೈರ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಐಸ್: ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್, ೧೯೫೦–೧೯೫೩'' (೨೦೦೦) * ವ್ಯಾಟ್ಸನ್, ಬ್ರೆಂಟ್ ಬೈರಾನ್. ''ಫಾರ್ ಇಸ್ಟರ್ನ್ ಟೂರ್: ದ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಇನ್ಪ್ಯಾಂಟ್ರಿ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ, ೧೯೫೦–೧೯೫೩.'' ೨೦೦೨. ೨೫೬ ಪು. === ಉಗಮ, ರಾಜಕೀಯ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ === * ಚೆನ್ ಜಿಯಾನ್, ''ಚೀನಾಸ್ ರೋಡ್ ಟು ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್: ದ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದ ಸಿನೋ- ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಂಫ್ರೊಟೆಷನ್'' (ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೪). * ಕುಮಿಂಗ್ಸ್, ಬ್ರೂಸ್. {0ಒರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ {/0} (ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳು), ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೮೧, ೧೯೯೦. * ಗಾಂಚಾರೊವ್, ಸೆರ್ಗೆಯ್., ಜಾನ್ ಡಬ್ಲೂ. ಲೆವೀಸ್; ಮತ್ತು ಕ್ಸ್ಯೂ ಲಿಥಾಯ್, ''ಅನ್‌ಸರ್ಟೆನ್ ಪಾರ್ಟನರ್ಸ್: ಸ್ಟಾಲಿನ್, ಮಾವೋ, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ '', ಸ್ಟಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೩, ISBN ೦-೮೦೪೭-೨೫೨೧-೭, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ * ಕೌಫ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಬರ್ಟನ್ ಐ. ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್: ಚಾಲೆಂಚಸ್ ಇನ್ ಕ್ರೈಸೀಸ್, ಕ್ರೆಡಿಬಿಲಿಟಿ, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕಮಾಂಡ್''. ಟೆಂಪಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೮೬), ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿಕೃತ * ಮ್ಯಾಟ್ರೆ,ಜೇಮ್ಸ್. "ಟ್ರುಮನ್ಸ್ ಪ್ಲಾನ್ ಫಾರ್ ವಿಕ್ಟರಿ: ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಲ್ಫ್ ಡಿಟರ್ಮಿನೇಷನ್ ಅ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಥರ್ಟಿ-ಎಡ್ತ್ ಪ್ಯಾರಲಲ್ ಡಿಸಿಷನ್ ಇನ್ ಕೋರಿಯಾ," ''ಜರ್ಮನ್ ಆಫ್ ಆಮೆರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ '' ೬೬ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, ೧೯೭೯), ೩೧೪–೩೩. ಆನ್‌ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಜೆ‌ಎಸ್‌ಟಿಒಆರ್ * ಮಿಲ್ಲೆಟ್, ಅಲ್ಲನ್ ಅರ್. ''ದ ವಾರ ಫಾರ್ ಕೋರಿಯಾ, ೧೯೪೫–೧೯೫೦: ಎ ಹೌಸ್ ಬರ್ನಿಂಗ್ '' ಸಂಪುಟ ೧ (೨೦೦೫)ISBN ೦-೭೦೦೬-೧೩೯೩-೫, ಮೂಲ * [http://www.army.mil/cmh-pg/books/p&amp;d.htm ಸ್ಯಾಚ್ನಬೆಲ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಎಫ್. ''ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆರ್ಮಿ ಇನ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್: ಪಾಲಿಸಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಡೈರೆಕ್ಷನ್: ದ ಫಸ್ಟ್ ಇಯರ್ '' (ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್: ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ದ ಚೀಫ್ ಆಫ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ, 1972). ][http://www.army.mil/cmh-pg/books/p&amp;d.htm ಯುಎಸ್ ಆರ್ಮಿಯ ಅಧೀಕೃತ ಇತಿಹಾಸ; full text online] * ಸ್ಪಾನಿಯರ್, ಜಾನ್ ಡಬ್ಲೂ. ''ದ ಟ್ರುಮನ್-ಮ್ಯಾಕ್‌ಅರ್ಥುರ್ ಕಾಂಟ್ರವರ್ಸರಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ '' (೧೯೫೯). * Stueck, ವಿಲಿಯಂ. ''ರೀಥಿಂಕಿಂಗ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ : ಎ ನ್ಯೂ ಡಿಪ್ಲೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೇಜಿಕ್ ಹಿಸ್ಟರಿ.'' ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ಯು. ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೨. ೨೮೫ pp. * Stueck, ಜೆ‌ಆರ‍್., ವಿಲಿಯಮ್ ಜೆ. ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ '' (ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ. ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೫), ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕತೆ * ಜ್ಯಾಂಗ್ ಶು-ಗ್ಯಾಂಗ್, ''ಮಾವೋಸ್ ಮಿಲಿಟರಿ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಸಿಜಂ: ಚೀನಾ ಆ‍ಯ್‍೦ಡ್ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್, ೧೯೫೦–೧೯೫೩'' (ಕ್ಯಾನ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ. ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೫) === ಆಕರ ಮೂಲಗಳು === * ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್, ಪೌಲ್ ಎಂ. ''ದ ಎ ಟು ಜೆಡ್ ಆಫ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್.'' ದ ಸ್ಕಾರ್‌ಕ್ರೌವ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೫. ೩೦೭ ಪು. * ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್, ಪೌಲ್ ಎಂ. ''ದ ಹಿಲ್ ವಾರ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ : ಎಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಹಿಲ್ಸ್,ಔಟ್‌ಪೋಸ್ಟ್ಸ್ ಅ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಅದರ ಸೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಿಲಿಟರಿ.'' ಮ್ಯಾಕ್‍ಫ್ಯಾರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ & ಕಂ., ೨೦೦೬. ೨೬೭ ಪು. * ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್, ಪೌಲ್ ಎಂ. ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ : ಎ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ.'' ದ ಸ್ಕಾರ್‌ಕ್ರೌವ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೩. ೩೬೭ ಪು. * ಮ್ಯಾಟ್ರಿ, ಜೇಮ್ಸ್ ಐ. (ed.) '' ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್.'' ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯ್, ೧೯೯೧. ೬೨೬ ಪು. === ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲಗಳು === * ಬ್ಯಾಸೆಟ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಎಂ. ''ಆ‍ಯ್‍೦ಡ್ ದ ವಿಂಡ್ ಬ್ಲೇವ್ ಕೋಲ್ಡ್: ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪಿಒಡ್ಲೂ ಇನ್ ನಾರ್ತ್ ಕೋರಿಯಾ.'' ಕೇಂಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ. ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೨. ೧೧೭ಪು. * ಬಿನ್ ಯು ಮತ್ತು ಕ್ಸಿಯಾಯೊಬಿಂಗ್ ಲಿ, eds. ''ಮಾವೋಸ್ ಜನರಲ್ಸ್ ರಿಮೆಂಬರ್ ಕೋರಿಯಾ'',ಕ್ಯಾನ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ. ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೨೦೦೧,ಗಟ್ಟಿರಟ್ಟಿನ ೩೨೮ ಪುಟಗಳು, ISBN ೦-೭೦೦೬-೧೦೯೫-೨ * [[ಎಸ್.ಎಲ್.ಎ. ಮಾರ್ಷಲ್]], ''ದ ರಿವರ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಗೌಂಟ್‌ಲ್ಟ್ '' (೧೯೫೩) ಆನ್ ಕಮ್‌ಬ್ಯಾಟ್ * [[ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಬಿ.ರಿಗ್ವೆ]], ''ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್'' (೧೯೬೭). == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|Korean War}} * [http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1409&amp;fuseaction=va2.browse&amp;sort=Collection&amp;item=The%20Korean%20War ದ ಕೋಲ್ಡ್ ವಾರ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ಸ್ ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಆನ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605124201/http://www.wilsoncenter.org/index.cfm?topic_id=1409&fuseaction=va2.browse&sort=Collection&item=The%20Korean%20War |date=2011-06-05 }} * [https://www.youtube.com/warinkorea ಯುಎಸ್ ಆರ್ಮಿ ಕೋರಿಯಾ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್ ಆಫೀಷಿಯಲ್ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವೀಡಿಯೋ ಆರ್ಚೀವ್] * [http://www.kdvamerica.org/About.html ಕೋರಿಯಾ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ವೆಟರನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131102121134/http://www.kdvamerica.org/About.html |date=2013-11-02 }} * [http://www.koreanwarexpow.org/info/jpac.html ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಇಎಕ್ಸ್‌-ಪಿಒಡ್ಲ್ಯೂ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080422040026/http://www.koreanwarexpow.org/info/jpac.html |date=2008-04-22 }} * [http://www.kwva.org/pow_mia/index.htm ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ವೆಟರನ್ಸ್ ಅಸೀಸಿಯೇಷನ್] * [http://www.koreanwarcenter.org/index.html ದ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ದ ಕೋರಿಯಾ ವಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061217210901/http://www.koreanwarcenter.org/index.html |date=2006-12-17 }} * [http://www.rt66.com/~korteng/SmallArms/ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100121022554/http://www.rt66.com/~korteng/smallarms/ |date=2010-01-21 }} * [http://www.koreanchildren.org ಕೋರಿಯನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ವಾರ್ ಮೆಮೊರಿಯಲ್] * [http://www.calvin.edu/news/releases/2001_02/korea.htm ಕ್ಯಾಲ್ವಿನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆನ್ ದ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಆನ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ಪೀಪಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071001023403/http://www.calvin.edu/news/releases/2001_02/korea.htm |date=2007-10-01 }} * [http://www.britishpathe.com/workspace.php?id=32&amp;display=listBritish ಪಾಥ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106060612/http://www.britishpathe.com/workspace.php?id=32&display=listBritish |date=2012-01-06 }} ಆನ್‌ಲೈನ್ ನ್ಯೂಸ್‌ರೀಲ್ ಆರ್ಚೀವ್ ಫ್ಯೂಚರಿಂಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ ಆನ್ ದ ವಾರ್ * [http://www.paulnoll.com/Korea/War/index.html ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಆನ್ ದ ವಾರ್] * [http://www.bbc.co.uk/history/war/coldwar/korea_usa_01.shtml ಬಿಬಿಸಿ: ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಂಡಕ್ಟ್ ಇನ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್] * [http://www.koreanwar-educator.org/topics/atrocities.htm#types ಅಟ್ರೋಸಿಟಿಸ್ ಅಗೆನೇಸ್ಟ್ ಆಮೆರಿಕನ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್] * [http://www.hartford-hwp.com/archives/55a/099.html ಅಟ್ರೋಸಿಟಿಸ್ ಬೈ ಆಮೆರಿಕನ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್] * [http://www.cotf.edu/ete/images/modules/korea/koreanw.mov ಕ್ವಿಕ್ ಟೈಮ್ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸ್ ಆಫ್ 27 ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಅಡಾಪ್ಟೆಡ್ ಫ್ರಾಮ್ ದ ವೆಸ್ಟ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಅಟ್ಲಾಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಾರ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130909162831/http://www.cotf.edu/ete/images/modules/korea/koreanw.mov |date=2013-09-09 }} ಶಕ್ತಿಯುತ ಯುದ್ಧಭೂಮಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. * [http://www.geocities.jp/whis_shosin/koreanwar1950english.html ಆನೀಮೇಶನ್ ಫಾರ್ ಆಪರೇಷನ್ ಇನ್ 1950] * [http://www.geocities.jp/whis_shosin/koreanwar1951english.html ಆನೀಮೇಶನ್ ಫಾರ್ ಆಪರೇಷನ್ ಇನ್ 1951] * [http://fornits.com/anonanon/articles/200103/20010330-258.htm ಪಿಒಡ್ಲ್ಯೂ ಪಿಲ್ಮ್ಸ್, ಬ್ರೇನ್‌ವಾಷಿಂಗ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್] * [http://archives.cbc.ca/IDD-1-71-112/conflict_war/korea/ ಸಿಬಿಸಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆರ್ಚೀವ್ಸ್-ಫಾರ್‌ಗಾಟನ್ ಹೀರೋಸ್ ಕೆನಡ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್] * [http://www.china.org.cn/e-America/index.htm ಚೈನೀಸ್ 50ಯೆತ್ ಆ‍ಯ್‌ನಿವರ್ಸರಿ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಮೆಮೊರಿಯಲ್] * [http://www.wilsoncenter.org/nkidp ನಾರ್ತ್ ಕೋರಿಯಾ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟೇಷನ್ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516222205/http://www.wilsoncenter.org/nkidp |date=2008-05-16 }} * [http://qindex.info/Q_incld/drctry.php?id=movie&amp;ctgry=938 ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ವೀಡಿಯೋಸ್ ಆನ್ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://eisenhower.archives.gov/Research/Digital_Documents/korea/koreawar.html ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟ್ಸ್ ಆನ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ಕಾನ್‌ಫ್ಲೀಕ್ಟ್ ಎಟ್ ದ Dwight D. Eisenhower ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100527225601/http://www.eisenhower.archives.gov/Research/Digital_Documents/korea/koreawar.html |date=2010-05-27 }} * [http://www.flickr.com/photos/imcomkorea/sets/72157607808414225/ ಯುಎಸ್ ಆರ್ಮಿ ಕೋರಿಯಾ ಮೀಡಿಯಾ ಸೆಂಟರ್ ಆಫೀಷಿಯಲ್ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಇಮೇಜ್ ಆರ್ಚೀವ್] * [http://gvsu.cdmhost.com/cdm4/results.php?CISOOP1=all&amp;CISOBOX1=&amp;CISOFIELD1=CISOSEARCHALL&amp;CISOOP2=exact&amp;CISOBOX2=Korean%20War%2C%201950-1953&amp;CISOFIELD2=CISOSEARCHALL&amp;CISOOP3=any&amp;CISOBOX3=&amp;CISOFIELD3=CISOSEARCHALL&amp;CISOOP4=none&amp;CISOBOX4=&amp;CISOFIELD4=CISOSEARCHALL&amp;CISOROOT=/p4103coll2&amp;t=a ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ವ್ಯಾಲಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ವೆಟರನ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111015064638/http://gvsu.cdmhost.com/cdm4/results.php?CISOOP1=all&CISOBOX1=&CISOFIELD1=CISOSEARCHALL&CISOOP2=exact&CISOBOX2=Korean%20War%2C%201950-1953&CISOFIELD2=CISOSEARCHALL&CISOOP3=any&CISOBOX3=&CISOFIELD3=CISOSEARCHALL&CISOOP4=none&CISOBOX4=&CISOFIELD4=CISOSEARCHALL&CISOROOT=%2Fp4103coll2&t=a |date=2011-10-15 }} * [http://www.awesomestories.com/history/korean-war/war-pictures ರೇರ್ ಪಿಚ್ಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಕೋರಿಯನ್ ವಾರ್ ಫ್ರಾಮ್ ದ ಯು.ಎಸ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಚೀವ್ಸ್] == ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮೂಲಗಳು == * {{zh icon}}[http://www.oklink.net/a/0008/0816/ydcx/index.html 远东朝鲜战争 作者：王树增 ] {{Webarchive|url=https://archive.is/20130111235224/http://www.oklink.net/a/0008/0816/ydcx/index.html |date=2013-01-11 }} * {{zh icon}} ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ವೀಡಿಯೋ [http://www.tudou.com/programs/view/SOqNIYxy0wU/ 凤凰大视野放朝鲜战争记录片 NO.5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525034533/http://www.tudou.com/programs/view/SOqNIYxy0wU/ |date=2010-05-25 }} ಇಂಗ್ಲೀಷನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು {{Cold War}} {{American conflicts}} {{Russian Conflicts}} {{PRC conflicts}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಶೀತಲ ಸಮರ]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರ್ಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೋರಿಯನ್ ಯುದ್ಧ]] [[ವರ್ಗ:ಕೋರಿಯಾದ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಟರ್ಕಿಯು ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವು ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾವು ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಸ್ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಸೆಂಬರ್ಗ್ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ (ರಷ್ಯಾ)ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್( ಇಂಗ್ಲೇಂಡ್) ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು) ಭಾಗವಹಿಸಿತ್ತು]] [[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಆಪರೇಶನ್]] egogv6xkhe2jdklcy50pgzmdraryojc 0 23448 1374485 1344927 2026-06-01T01:43:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 13 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374485 wikitext text/x-wiki [[File:1605 "graffiti" on Inscription Rock, by Juan de Oñate.jpg|thumb|ಎಲ್ ಮೊರ್ರೊ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್ ಮೇಲೆ ಜುವಾನ್ ಡೆ ಒನಾಟ್‌ನ ಬರಹ]] ಒಂದು ಸ್ವತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೀಚಿದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಗೀಚಿದ ಅಕ್ಷರಗಳು, ಗೀಚುಗಳು, ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಅಥವಾ ಗುರುತಿಸಿರುವುದನ್ನು '''ಗ್ರಾಫಿಟಿ''' (ಗೀಚುಬರಹ)(ಏಕವಚನ:''ಗ್ರಾಫಿಟೊ'' ; ಬಹುವಚನವನ್ನು [[ಸಮೂಹ ನಾಮಪದ]]ನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ)ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋಡೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸರಳವಾದ ಬರೆದ ಪದಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಗೀಚುಬರಹವು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಬಹಿರಂಗ ಗುರುತುಗಳಾಗಿದೆ. ಗೀಚುಬರಹ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು, [[ಪುರಾತನ ಗೀಸ್]] ಮತ್ತು [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite encyclopedia | title = Graffito | encyclopedia = Oxford English Dictionary | volume = 2 | publisher = [[Oxford University Press]] |year= ೨೦೦೬ }}</ref> ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರ]], ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಕರ್‌ಗಳು]] ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ. ಬಹುತೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸ್ವತ್ತಿನ ಒಡೆಯನ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆಯದೆ ಗೀಚುಬರಹದಿಂದ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ವಿಕಾರಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು [[ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯ]]ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಕಾನೂನಿನಡಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂವಹಿಸಲು ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಇದು ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲರ್ಹವಾದ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ; ಇತರರಿಗೆ ಇದು ಕೇವಲ ವಿಧ್ವಸಂಕ ಕೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಪಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಗಿ ವಿಕಸಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಯಿಂದ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡು ಉಳಿವ ಒಂದು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಭೂಗತ [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]] ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ [[ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಆಗಾಗ ಸಂಬಂಧಪಡುತ್ತದೆ.<ref>ಪವರ್‌ಬಾಂಬ್. "ಮಿಸ್ಟರಿ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂ." ಪವರ್‌ಬಾಂಬ್. ೧ಮಾರ್ಚ್. ೨೦೦೯ <http://www.powderbomb.com/mistery2.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122132820/http://www.powderbomb.com/mistery2.htm |date=2009-01-22 }}>.</ref> ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಒಂದು [[ತಂಡ ಸಂಕೇತ]]ವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಗುಂಪು-ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ "ಕಟ್ಟುದಾರ"ವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ವಿವಾದಗಳು ನಗರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು/ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಗೀಚುಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಗೀಚುಬರಹದ ಅನೇಕ ಭಿನ್ನವಾದ ರೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗಳಿವೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಲಾ ರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೌಲ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವಾದಗೊಳಪಟ್ಟಿದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಂದ ದೂಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ರಕ್ಷಣೆಗೂ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. == ಪದಮೂಲ == ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫಿಟೊ ಇವುಗಳು ಇಟಲಿಯ ಪದವಾದ ''ಗ್ರಾಫಿಯಾಟೊ'' ("ಗೀಚಿದ")ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿವೆ. "ಗ್ರಾಫಿಟಿ" ಯನ್ನು [[ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಗೀಚುವ ಮೂಲಕ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಗ್ರಾಫಿಟೊ]] ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯದ ಒಂದು ಪದರದ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪದರವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯದ ಒಂದು ಪದರದ ಮೂಲಕ ಗೀಚುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕುಂಬಾರರು ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಮೊದಲು ಸರಕುಗಳಿಗೆ ಗಾಜಿನ ಲೇಪ ನೀಡಿ ಆನಂತರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಗೀಚುತ್ತಿದ್ದರು. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲು]] ಅಥವಾ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿ]]ನಿಂದ ಗೀಚುತಿದ್ದರೂ, ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಚೂಪಾದ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಕೆತ್ತುತ್ತಿದ್ದರು. ಗ್ರೀಕ್ ಭಾವರೂಪ{{lang|el|γράφειν}} - ''ಗ್ರಾಫಿನ್ '' ಎಂದರೆ "ಬರೆಯುವುದು" ಎಂದರ್ಥವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅದೇ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ''ಗ್ರಾಫಿಟಿ'' ಪದವನ್ನು ರೋಮ್‌ ಅಥವಾ [[ಪಾಂಪೈ]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸಮಾಧಿ ಗುಹೆ]]ಗಳಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಪುರಾತನ [[ಹೂಳುಮನೆ]]ಗಳು ಅಥವಾ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವ [[ಶಿಲಾಶಾಸನ]]ಗಳು, ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ಇತರೆಗೆಳಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಮೇಲ್ಪದರದ ಮೇಲೆ [[ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ]]ಯನ್ನು ರಚಿಸುವಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಗ್ರಾಫಿಟಿಯ ಮೊದಲಿನ ರೂಪಗಳು ೩೦,೦೦೦ [[BCE]] ಯಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದಾಗಿದ್ದು, [http://www.webexhibits.org/pigments/intro/early.html ಪ್ರಾಣಿ ಮೂಳೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003161517/http://www.webexhibits.org/pigments/intro/early.html |date=2018-10-03 }} ಮತ್ತು [[ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ]]ಗಳಂತಹ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ [[ಗುಹಾಂತರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಚಿತ್ರಲಿಪಿಗಳ]] ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.<ref>ಸ್ಟೊವರ್ಸ್, ಜಾರ್ಜ್ ಸಿ. "ಗೀಚು ಬರಹ ಕಲೆ: ಆ‍ಯ್‍ನ್ ಎಸ್ಸೆ ಕನ್ಸರ್ನಿಂಗ್ ದ ರಿಕಗ್ನೀಶನ್ ಆಫ್ ಸಮ್ ಫಾರ್ಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಆರ್ಟ್." ಹಿಪ್‌ಹಾಪ್-ನೆ‌ಟ್‌ವರ್ಕ್. ೧ ಮಾರ್ಚ್. ೨೦೦೯ <http://www.hiphop-network.com/articles/graffitiarticles/graffitiart.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111031157/http://www.hiphop-network.com/articles/graffitiarticles/graffitiart.asp |date=2010-01-11 }}>.</ref> ಈ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳನ್ನು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿನ ಒಳಭಾಗದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಾಣಿ ವನ್ಯಜೀವನ ಹಾಗೂ ಶಿಕಾರಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳನು ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಸಮಾಜದ ಸದಸ್ಯರು ಈ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಈ ಸ್ವರೂಪದ ಗೀಚುಬರಹವು ಅಸಮ್ಮತಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದಿ-ಅರೇಬಿಕ್‌ನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವಾದ [[ಸಫಾಯೆಟಿಕ್]] ಭಾಷೆಯ ಗೊತ್ತಿರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮೂಲ ಗ್ರಾಫಿಟಿಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ: ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದ [[ಸಿರಿಯಾ]], ಪೂರ್ವದ [[ಜೋರ್ಡಾನ್]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ಗಳ ಕಪ್ಪುಶಿಲೆ ಮರುಭೂಮಿ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಗೀಚಲಾದ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು. ಸಫಾಯಿಟಿಕ್ ೧ನೇ ಶತಮಾನ BCE ನಿಂದ ೪ನೇ ಶತಮಾನ(CE)ದವರೆಗೆ ಇತ್ತು. ===ಆಧುನಿಕ-ಶೈಲಿ ಗೀಚುಬರಹ=== "ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿ" ಗೀಚುಬರಹದ ಮೊದಲು ತಿಳಿದುಬಂದ ಉದಾಹರಣೆಯು [[ಎಫೆಸಸ್]] (ಆಧುನಿಕಕಾಲದ [[ಟರ್ಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ)ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳು ಇದನ್ನು [[ವ್ಯಭಿಚಾರ]]ದ ಜಾಹಿರಾತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. [[ಮೊಸಾಯಿಕ್]](ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಗಾಜಿನ ಚಿತ್ರಗಳುಳ್ಳ ಕಲಾಕೃತಿ)ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲು ಹಾಸುದಾರಿಯ ಬಳಿ ಇರುವ ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒಂದು ಹೃದಯವನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಹಾಗೂ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಹಣಸಂದಾಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = "Urbane Guerrillas" | url = http://www.state-of-art.org/state-of-art/ISSUE%20FOUR/urbane4.html | author = Mike Von Joel | accessdate = 2006-10-18 | archive-date = 2008-01-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080108021355/http://www.state-of-art.org/state-of-art/ISSUE%20FOUR/urbane4.html | url-status = dead }}</ref> [[File:Graffiti politique de Pompei.jpg|upright|thumb|right|ಪುರಾತನ ಪೊಂಪೆಯ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜಕಾರಣಿಯ ಗೀರು ಬರಹದ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ]] [[ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ನರು]] ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಮೇಲೆ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಕೆತ್ತಿದ್ದರು, [[ಈಜಿಫ್ಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಜಗತ್ತಿನ ಗೀಚುಬರಹವು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಚಾರಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಒಳಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣ ಆದರ್ಶಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷಣಕಲೆ ಹಾಗೂ ಚಿಂತನೆಯ ಸರಳ ಪದಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಆ‍ಯ್‌ನ್ಸೆಲೆಟ್, ಜೀನೈನ್. "ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ." ಯುಸಿಎಲ್ — ಲಂಡನ್‌ನ ಗ್ಲೋಬಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ. (೨೦೦೬) ೨೦ ಎಪ್ರಿಲ್. ೨೦೦೯ <http://www.ucl.ac.uk/museumstudies/websites06/ancelet/thehistoryofgraffiti.htm>. </ref> [[ಪಾಂಪೈ]]ನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾದ [[ವೆಸುವಿಯಸ್‌]]ನ ಸ್ಫೋಟನಾ ಗೀಚುಬರಹವು, ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ಬೀದಿಜೀವನದ ಒಳನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಅಭಿಶಾಪಗಳು, ಮಂತ್ರ ವಶೀಕರಣಗಳು, ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು, ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಗುರಿನುಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಒಂದು ಶಿಲಾಶಾಸನವು ಅಪ್ರತಿಮ ಸುಂದರಿ ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಬೇಡಿಕೆಯ ನ್ಯುಸೆರಿಯಾದ ವೇಶ್ಯೆ ನೊವೆಲಿಯಾ ಪ್ರಿಮಿಜಿನಿಯಾ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆಯ ವಿಳಾಸವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು '''’ಮನ್ಸೆಟ ಟೆನೆ''' ’:''"ಹುಷಾರಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸು" '' ಎಂಬ ಬರಹದೊಂದಿಗೆ ಶಿಶ್ನ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಭಗ್ನ ಪ್ರೇಮಗಳು ಕೂಡ ಪ್ರಾಚೀನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ: :''ಕ್ವಿಸ್‌ಕ್ವಿಸ್ ಅಮಟ್. ವೆನಿಯಟ್. '' ''ವೆನೆರಿ ವೊಲೊ ಫ್ರಾಂಗೆರೆ ಕೋಸ್ಟಸ್'' ::''ಫಸ್ಟಿಬಸ್ ಎಟ್ ಲಂಬೊಸ್ ಡೆಲಿಬರೇಟ್ ಡೀ'' :::''ಪೆಕ್ಟುಸ್ ಸಿ ಪೊಟೆಸ್ಟ್ ಇಲ್ಲ ಮಿಹಿ ಟೆನೆರಮ್ ಪರ್ಟಂಡಿಯರ್'' ::::'' ಕ್ವಿಟ್ ಇಗೊ ನಾನ್ ಪೊಸಿಮ್ ಕ್ಯಾಪಟ್ ಇಲ್ಲೆ ಫ್ರಾಂಗಿಯರ್ ಫಸ್ಟ್?'' :''ಪ್ರೀತಿಸಿದವರು, ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ. '' ''ರತಿಯ ಪಕ್ಕೆಲುಬನ್ನು ಮುರಿಯಲಿಚ್ಚಿಸುತ್ತೇನೆ.'' ::''ದೊಣ್ಣೆ ಹೊಡೆತದೊಂದಿಗೆ ಆಕೆಯ ಸೊಂಟವನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ.'' :::''ನನ್ನ ಕೋಮಲ ಹೃದಯವನ್ನು ಆಕೆ ಮುರಿಯಬಹುದಾದರೆ'' ::::''ನಾನ್ಯಾಕೆ ಆಕೆಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆಯಬಾರದು?'' :::::''[[ಸಿಐಎಲ್]]'' IV, ೧೨೮೪. [[File:Jesus graffito.jpg|upright|thumb|ಅಲೆಕ್ಸಾಮೆನೊಸ್ ಜೀಸಸ್‌ನನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮೊದಲ ಅಪಹಾಸ್ಯಕಾರಿ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.]] ಗೀಚುಬರಹದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಈ ಗೀಚುಬರಹದಲ್ಲಿನ ಕಾಗುಣಿತ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿನ ತಪ್ಪುಗಳು ರೋಮನ್ ಕಾಲದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಳನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಮಾತಾಡುವ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯ ಉಚ್ಛಾರಣೆಯ ಕುರಿತು ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ''ಸಿಐಎಲ್ '' IV, ೭೮೩೮: ''ವೆಟಿಯಮ್ ಫರ್ಮಮ್ / aed'' [ilem]''ಕ್ವಾಕ್ಟಿಲಿಯರ್'' [ii] [sic]''rog'' [ant]ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ "ಕ್ಯೂ" ವನ್ನು "ಕೊ" ಎಂದು ಉಚ್ಛರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಸಿಐಎಲ್ '' IV, ೪೭೦೬-೮೫ ಅಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ೮೩ ಗೀಚುಬರಹದ ತುಣುಕುಗಳು, ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗದಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿನ ಓದುವ ಮತ್ತು ಬರೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ಕಂಬಸಾಲು]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬರುವ ಗೀಚುಬರಹವು ವೆಸುವಿಯಸ್‌ನಿಂದ ಹೊರಚಿಮ್ಮಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಕ್ರೆಸೀನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡದ್ದಾಗಿದೆ. ಗೀಚುಬರಹವು ಮುಖ್ಯ ಕರ್ಮಚಾರಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ಬಿಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ. ''ಸಿಐಎಲ್'' VII, ೧೨, ೧೮-೨೦ ನಲ್ಲಿನ ವೇಶ್ಯಾವಾಸ ೧೨೦ ತುಣುಕುಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವುಗಳು ವೇಶ್ಯೆಯರ ಮತ್ತು ಅವರ ಗಿರಾಕಿಗಳದ್ದಾಗಿವೆ. ''ಸಿಐಎಲ್ '' IV, ೪೩೯೭ ನಲ್ಲಿನ [[ಆಯುಧವೀರ]]ರ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಗ್ಲೇಡಿಯೇಟರ್(ಆಯುಧವೀರ)ಸೆಲಾಡಸ್ ಕ್ರಿಸೀನ್ಸ್(''ಸಸ್ಪೆರಿಯಮ್ ಪೆಲರಮ್ ಸೆಲಾಡಸ್ ತ್ರೆಕ್ಸ್‌'' ನ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:"ಹುಡುಗಿಯರು ನಿಟ್ಟುಸಿರುಬಿಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದ [[ಥ್ರೇಶಿಯನ್]] ಸೆಲಾಡಸ್") ಪಾನಗೃಹದ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಪಾಂಪೈನ ಇನ್ನೊಂದು ತುಣುಕು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಡೆಯ ಹಾಗೂ ಆತನ ಪ್ರಶ್ನಾಯೋಗ್ಯ ಮದ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ: :''ಭೂಒಡೆಯ, ನಿನ್ನ ಸುಳ್ಳುಗಳು ಅನಿಷ್ಟವಾಗಲಿ'' ::''ನಿನ್ನ ಶಿರದ ಮೇಲೆ ವಿನಾಶವನ್ನು ತರಲಿ'' :::''ನೀನು ನೀನಾಗಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡದ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿ,'' ::::''ಬದಲಾಗಿ ನಿನ್ನ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ನೀರು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡು.<ref>ಆಲ್‌ಮರ್ಟ್,ಮಿಶೆಲ್ (೧೯೯೬). ಮಿಲ್ಟನ್‌ನ ಟೀತ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಓವಿಡ್ಸ್ ಅಂಬ್ರೆಲಾ: ಕ್ಯೂರಿಯಾಸರ್ &amp; ಕ್ಯೂರಿಯಾಸರ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'', ಪು.೪೮-೪೯. '' ''ಸಿಮೊನ್ಸ್ &amp; ಸ್ಚ್ಯುಸ್ಟರ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್. '' ''ISBN ೧-೮೫೧೫೮-೮೩೩-೭.''</ref>'' ಕೇವಲ ಗ್ರೀಕರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರು ಮಾತ್ರ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿಲ್ಲ: [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಟಿಕಾಲ್‌]]ನ ಪ್ರದೇಶ [[ಮಯಾನ್]] ಕೂಡ ಪ್ರಾಚೀನ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ವೈಕಿಂಗ್]] ಗೀಚುಬರಹ ರೋಮ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[ನ್ಯೂಗ್ರಾಂಗ್ ಮೌಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ [[ಕಾನ್ಸಾಂಟಿನೋಪಲ್‌]]ನ [[ಹಗಿಯ ಸೊಫಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ [[ವಾರಂಗಿಯನ್]] ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು(ಹಲ್ವ್‌ಡನ್)[[ರಹಸ್ಯಅಕ್ಷರ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಟಕಟೆ]]ಯ ಮೇಲೆ ಗೀಚಿರುವುದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.ಗೀಚುಬರಹದ ಈ ಮೊದಲಿನ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಟೆಚೆರಾನ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗೀಚುಬರಹಗಳನ್ನು ರೋಮನೆಸ್ಕ್(ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಟ್ಟಡ ಶೈಲಿ)ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ ಚರ್ಚುಗಳ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಗಾಗ ಗೀಚಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.green-man-of-cercles.org/articles/builders_marks.pdf |title=ಟೆಚರಾನ್ಸ್ ಆನ್ ರೋಮನಿಸ್ಕ್ಯೂ ಚರ್ಚಸ್ |access-date=2010-05-25 |archive-date=2011-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512203831/http://www.green-man-of-cercles.org/articles/builders_marks.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ನವೋದಯ]] ಚಿತ್ರಕಾರರಾದ [[ಪಿಂಟುರಿಕ್ಕಿಯೊ]], [[ರಾಫೆಲ್,]] [[ಮೈಕೆಲ್ಯಾಂಜಲೊ]], [[ಗಿರ್ಲ್ಯಾಂಡಯೊ]] ಅಥವಾ [[ಫಿಲಿಪ್ಪಿನೊ ಲಿಪ್ಪಿ]] ನೆರೋವಿನ [[ಡೊಮಸ್ ಔರಾ]]ದ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಇಳಿದಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಕೆತ್ತಿ ಅಥವಾ ಚಿತ್ರಿಸಿ, ಅಸಂಬದ್ಧ ಶೈಲಿಯ ಅಲಂಕಾರದೊಂದಿಗೆ ವಾಪಸಾದರು.<ref name="Archeology">ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಜೂನ್ ೧೯೯೯</ref><ref name="Atlantic">''[[ದ ಅಂಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಂತ್ಲಿ]]'', [https://www.theatlantic.com/issues/97apr/rome.htm ಎಪ್ರಿಲ್ 97].</ref> ಅಮೆರಿಕಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೂ ಗೀಚುಬರಹದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ, ಅವು [[ಓರಿಗಾನ್ ಅನುಬಂಧ]]ದ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾದ ಸಿಗ್ನೇಚರ್ ರಾಕ್. ಆನಂತರ, ೧೭೯೦ರ ದಶಕದ ನೆಪೋಲಿಯೊನಿಕ್ [[French Revolutionary Wars: Campaigns of 1798|ಈಜಿಪ್ಟ್ ದಂಡಯಾತ್ರೆ]]ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೈನಿಕರು ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="JinxArtCrimes">{{cite news |title=Art Crimes |publisher=Jinx Magazine |date=Unknown |url=http://www.jinxmagazine.com/art_crimes.html |access-date=2010-05-25 |archive-date=2014-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141014194314/http://www.jinxmagazine.com/art_crimes.html/ |url-status=dead }}</ref><ref name="ReferenceB">ಪು. ೭೬, ''ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ಗ್ರೀಸ್ : ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಡಿಸಿಪ್ಲೀನ್ ‌'', ಮಿಶೆಲ್ ಶಾಂಕ್ಸ್,ಲಂಡನ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ರೌಟ್‌ಲೆಜ್, ೧೯೯೬, ISBN ೦-೪೧೫-೦೮೫೨೧-೭.</ref>[[ದೊರೆ ಬೈರನ್‌]]ನು ಗ್ರೀಸ್‌ನ [[ಅಟಿಕಾ]]ದ [[ಕೇಪ್ ಸೌನಿಯನ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಪೊಸಿಡಾನ್]] ದೇವಾಲಯದ ಏಕಶಿಲಾ ಸ್ತಂಭದ ಮೇಲೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ.<ref name="ReferenceB"/> == ಆಧುನಿಕ ಗೀಚುಬರಹ == [[File:Kilroy Was Here - Washington DC WWII Memorial - Jason Coyne.jpg|thumb|ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿಯಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸ್ಮಾರಕದ ಮೇಲೆ ಕಿಲ್ರೊಯ್ ಚಿತ್ರಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ.]] [[File:Bundesarchiv Bild 101I-309-0816-20A, Italien, Soldat zeichnend.jpg|thumb|ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ (1943–1944)]] ಗೀಚುಬರಹವು ಆಗಾಗ [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಹಾಗೂ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಗೀಚುಬರಹಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ(ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ). ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಶತಮಾನದ ಅನೇಕ ಇತರೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಗೀಚುಬರಹದ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ. ಗೀಚುಬರವು ರೈಲುರಸ್ತೆ [[ಬಾಕ್ಸ್‌ಕಾರು]]ಗಳ ಹಾಗೂ [[ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳ]] ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಟೆಕ್ಸಿನೋ ಗೀಚುಬರಹವು ೧೯೨೦ರ ದಶಕದಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನದವರೆಗಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=HgSRiJjmnYY ] ಟೆಕ್ಷಿನೊ ಬಗೀ ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರದ ವೀಡಿಯೋ</ref>.ಅಮೆರಿಕಾ ತಂಡಗಳು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮತ್ತು ಅಮರಿಕಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಇಳಿದು ಬಂದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ದಶಕಗಳ ನಂತರ, ದೃಷ್ಟಾಂತವನ್ನೊಳಗೊಂಡ [["ಕಿಲ್ರಾಯ್ ಇಲ್ಲಿತ್ತು"]] ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿತ್ತು. [[ಚಾರ್ಲಿ ಪಾರ್ಕರ್‌]](ಅಡ್ಡಹೆಸರು "ಅಂಗಳದ ಹಕ್ಕಿ" ಅಥವಾ "ಪಕ್ಷಿ")ನ ಸಾವಿನ ತರುವಾಯ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಸುತ್ತ "ಪಕ್ಷಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ" ಎಂಬ ಬರಹದೊಂದಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹಗಳು ಆರಂಭವಾದವು.<ref>ರಾಸ್ ರುಸೆಲ್. ''ಬರ್ಡ್ ಲೀವ್ಸ್!: ದ ಹೈ ಲೈಫ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಹಾರ್ಡ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲಿ (ಯಾರ್ಡ್‌ವರ್ಡ್) ಪ್ಯಾಕರ್ '' ದಾ ಕಾಪೊ ಪ್ರೆಸ್.</ref> [[1968ರ ಮೇ]] ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ, ಅರಾಜಕತೆ, ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಘೋಷಣೆಗಳಾದ ''L'ennui est contre-révolutionnaire'' (ಬೇಸರವು ಪ್ರತಿಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಿದೆ)ಎಂಬುದನ್ನು ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಗೀಚುಬರಹಗಳಲ್ಲಿ, [[ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ]] ಕಲೆ, ಮತ್ತು [[ಕೊರೆಯಚ್ಚು]] ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ನಲ್ಲಿ ಇತರೆ ರಾಜಕೀಯ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು(ಅವು, ಕಪ್ಪು ಚಿರತೆ [[ಹ್ಯೂ ನ್ಯುಟನ್]] ಬಗ್ಗೆ "Free Huey")ಗೀಚುಬರಹ ಸೀಮಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮರೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇದ್ದಂತಿದ್ದರಿಂದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀಚುಬರಹ "ಡಿಕ್ [[ನಿಕ್ಸನ್]] ಬಿಫೋರ್ ಹಿ ಡಿಕ್ಸ್ ಯು" ಯು.ಎಸ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷರೆಡೆಗಿನ ಯುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಿರೋಧವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿತ್ತು. ರಾಕ್ ಮತ್ತು ರೋಲ್ ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಉಪ ಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ. "[[ಕ್ಲಾಪ್ಟನ್]] ಇಸ್ ಗಾಡ್" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಶಿಲಾಶಾಸನವು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀಚುಬರಹವಾಗಿದ್ದು, ಲಂಡನ್‌ನ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. ೧೯೬೭ರ ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ನಿಲ್ದಾಣದ ಗೋಡೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಶಂಸಕನೊಬ್ಬ ಗೀಚಿದ ನುಡಿಗಟ್ಟು ತುಂತುರು-ವರ್ಣಚಿತ್ರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ನಾಯಿ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಗೀಚುಬರಹದ ಮೇಲೆ ಉಚ್ಚೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಛಾಯಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಸ್ಥಾಪನಾ-ವಿರೋಧಿ [[ಪಂಕ್ ರಾಕ್]] ಆಂದೋಲನದೊಂದಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹವೂ ಒಡಗೂಡಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಪಂಕ್ ರಾತ್ರಿ ಕ್ಲಬ್ಬುಗಳು,ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳು ಹಾಗೂ ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಔಟ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಫಿಟಿ(ಗೀಚುಬರಹ)ಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ಬ್ಲಾಕ್ ಫ್ಲಾಗ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರಾಸ್]](ಹಾಗೂ ಅವರ ಹಿಂಬಾಲಕರು)ತಂಡಗಳು ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಲೋಗೋಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ [[ಕೊರೆಯಚ್ಚು]] ಮಾಡಿಸಿದವು. ೧೯೮೦ದಶಕದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬುಡಮೇಲಾದ ಮಾರ್ಟಿನಿ(ಒಂದು ಬಗೆಯ ಬಂದೂಕು)ದರ್ಪಣ, ಇದು ಪಂಕ್ ತಂಡ [http://www.answers.com/topic/missing-foundation ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌] ಗೆ ಸೇರಿಸುವ ದಾರವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಳ ಮನ್‌ಹಟ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಗೀಚುಬರವಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಯು.ಎಸ್. ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ]]ಯಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಜ್ಜ ಪಂಕ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ನಕಲು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://profile.myspace.com/index.cfm?fuseaction=user.viewProfile&friendID=61945507 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2012-06-28 |archive-url=https://archive.is/20120628153214/http://profile.myspace.com/index.cfm?fuseaction=user.viewProfile&friendID=61945507 |url-status=dead }}</ref> "ಫ್ರೋಡೊ ಲೈವ್ಸ್" ''[[ಲಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ವಿಂಗ್ಸ್‌]]'' ನ ನಾಯಕನಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಒಂದು ಗೀಚುಬರಹವಾಗಿದ್ದು ಇದೂ ಅವುಗಳ ಸಾಲಿನೊಂದಿಗೊಡಗೂಡಿದ್ದು ಹೆಸರುವಾಸಿಗಿತ್ತು. === ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ === ಜನರು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ ಹಸಿಯಾದ ಸಿಮೆಂಟ್ ಅಥವಾ ಕಾಂಕ್ರಿಟ್ ಮೇಲೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಗೀಚುಬರಹ ಆಗಾಗ ಜೋಡಿಯೊಂದರ ಪರಸ್ಪರ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಇರುವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಲ ಇಂತಹ ಗೀಚುಬರಹಗಳಿಗೆ ತಾರೀಖನ್ನು ನಮೂದಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕದೊಳಗೆ ಒಂದು ನೋಟವನ್ನು ಬೀರಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಮುಟ್ಟದೇ ಹಾಗೇ ಬಿಟ್ಟಿರಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಹಿಪ್ ಹಾಪ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಗೀಚುಬರಹ === [[File:KRESS.jpg|thumb|ಆಧುನಿಕ ಗೀರು ಬರಹದಲ್ಲಿ ಏರೋಸೊಲ್ ಪೇಂಟ್ ಸಾಮನ್ಯಾವಾದ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ]]ಸುಮಾರು ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ [[ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು]] ಗೀಚುಬರವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸ್ಯಾವೇಜ್ ಸ್ಕಲ್ಸ್, ಲಾ ಫ್ಯಾಮಿಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಅನಾಗರೀಕ ಅಲೆಮಾರಿಗಳು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ [[ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ]] ಗೀಚುಬರಹ ಬರಹಗಾರರಾದ [[ಕಾರ್ನ್‌ಬ್ರೆಡ್]], ಕೂಲ್ ಅರ್ಲ್ ಮತ್ತು ಟಾಪ್‌ಕ್ಯಾಟ್ ೧೨೬ ಇವರ ಸಹಿಗಳು-''ಉದೃತ್ತವಾಕ್ಯಗಳು'' ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು.<ref name="Shapiro">ಪೀಟರ್ ಶಪಿರೊ, ''ರಫ್ ಗೈಡ್ ಟು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್'', ೨ನೇಯ. ಆವೃತ್ತಿ., ಲಂಡನ್: ರಫ್ ಗೈಡ್ಸ್, ೨೦೦೭.</ref><ref name="NYMagGraf">{{cite news|title=A History of Graffiti in Its Own Words |publisher=New York Magazine |date=unknown |url=http://nymag.com/guides/summer/17406/}}</ref> ಕಾರ್ನ್‌ಬ್ರೆಡ್‌ನನ್ನು ಆಗಾಗ ಆಧುನಿಕ ಗೀಚುಬರಹದ ಮೊದಲ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲೊಬ್ಬನಂತೆ ಉದಾಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://fiftyonefiftyone.com/2007/04/cornbread-graffiti-legend.html |title=ಕಾರ್ನ್‌ಬ್ರೆಡ್ - ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಲೆಜೆಂಡ್ |access-date=2010-05-25 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711000227/http://fiftyonefiftyone.com/2007/04/cornbread-graffiti-legend.html |url-status=dead }}</ref> ೧೯೭೦-೭೧ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹದ ಹೊಸಶೋಧದ ಕೇಂದ್ರವು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಾಗಿತು, ಇಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರರು [[TAKI 183]] ಮತ್ತು [[Tracy 168]] ನ್ನು ಬೆನ್ನುಹತ್ತಿ, ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬೀದಿಹೆಸರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಕೆಲಸದಿಂದ ಒಂದು ರೈಲನ್ನು "ಬಾಂಬ್" ಮಾಡಿ, ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಇದನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೂ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಮನತಟ್ಟುವಂತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಾಕಷ್ಟು ಪೂರ್ಣವ್ಯಾಪ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ - "ಆಲ್ ಸಿಟಿ". [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]]ನ ಬರಹಗಾರರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಗುರುಳೆ ಅಕ್ಷರಗಳು ಶುರುವಿನಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡವು, ವಿವರವಾದ ಬರಹ ಟ್ರೇಸಿ ೧೬೮ ನ್ನು ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರೂ "[[ವೈಲ್ಡ್‌ಸ್ಟೈಲ್"]] ಕಲೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಮುಂದಾಯಿತು.<ref name="Shapiro" /><ref>ಡೇವಿಡ್ ಟೂಪ್, ''ರ್ಯಾಪ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ '', ೩ನೇಯ. ಆವೃತ್ತಿ., ಲಂಡನ್: ಸೆರ್ಪೆನೆಂಟ್ಸ್ ಟೇಲ್, ೨೦೦೦.</ref> [[ಝಿಫಿರ್]] ಮತ್ತು [[ಲೇಡಿ ಪಿಂಕ್‍ರಂ]]ತಹ ಕಲಾವಿದರಿಂದಾದ ೭೦s ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಹೊಸಶೈಲಿಯ ಪ್ರಾರಂಭಕರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು.<ref name="Shapiro" /> <ref name="ReferenceC">ಹಗರ್, ಸ್ಟೀವನ್. ಹಿಪ್ ಹಾಪ್: ದ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೇಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಬ್ರೇಕ್ ಡಾನ್ಸಿಂಗ್, ರ್ಯಾಪ್ ಮ್ಯುಜಿಕ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ. ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೮೪ (ಮುದ್ರಣ ಇಲ್ಲ).</ref> ಗೀಚುಬರಹವು [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ([[ರ್ಯಾಪಿಂಗ್]], [[ಡಿಜಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರೇಕ್‍ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ).<ref name="ReferenceC"/> ಹಿಪ್ ಹಾಪ್‌ನ ಇತರೆ ರೂಪಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಆರಂಭಿಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಹಾಗು ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್‌ನ ಇತರೆ ಅಂಶಗಳು ಕಲೆಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಗೀಚುಬರಹ ಮತ್ತು [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಎಂಭತ್ತರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಈ ರೂಪ ಬೀದಿಯಿಂದ ಕಲಾ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾಗಿತು. [[ಜೀನ್-ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕ್ವಿಯಟ್]] ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿಗೆ ತನ್ನ [[SAMO]] ಟ್ಯಾಗ್‌ನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟನು, ಹಾಗೂ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್‌ಗೆ [[ಬೀದಿ ಕಲೆ]]ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಕೂಡ ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಗೀಚುಬರಹಕ್ಕಾಗಿ ಬರೆದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್‌ನ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾದ ವಿಜಯಗೀತೆಗಳನ್ನು ತೊಂಬತ್ತರ ದಶಕದಾದ್ಯಂತ ಕೇಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು, [[ಆರ್ಟಿಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್‌]]ನ"ರಾಂಗ್ ಸೈಡ್ ಆಫ್ ದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಸ್" [[ಕ್ವೆಲ್‌]]ನ ಬ್ರಿಕ್ ವಾಲ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಈಸೋಪ್ ರಾಕ್‌]]ನ "ನೊ ಜಂಪರ್ ಕೇಬಲ್ಸ್" ಹಾಡುಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Shapiro" /> ===== ಮೂಲಗಳು ===== [[File:Aeroplane1.JPG|right|thumb|150px|ಹಳೆಯ ಕನ್ನಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ಹೆಡ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ ರಸ್ತೆಯ ಸೇತುವೆಯ ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ವಿಮಾನಿನ ಉಬ್ಬು ಕೆತ್ತನೆ ಕಾಣಬಹುದು.1950ರ ದಶಕದ ಸಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ತುಣುಕು]] ಆರಂಭಿಕ ನವ್ಯವಾದಿ ಗೀಚುಬರಹವು ೧೯೨೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿನ ಬಾಕ್ಸ್ ಕಾರುಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಂದಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೂ ಗೀಚುಬರಹ ಆಂದೋಲವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದು [[ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು]] ಮತ್ತು ೧೯೬೦ರ [[ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸದಸ್ಯರುಗಳ]] ಆಲೋಚನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>ಅಬೆಲ್, ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಎಲ್., anಮತ್ತು ಬಾರ್ಬರಾ ಇ.ಬಕ್ಲಿ. "ದ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ರೈಟಿಂಗ್ ಆನ್ ದ ವಾಲ್ಸ್: ಟವರ್ಡ್ ಸೋಶಿಯಾಲಜಿ ಅ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸಿಅಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ". ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್, Conn.: ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೭೭.</ref> ೧೯೬೯ ರಿಂದ ೧೯೭೪ರ ಆದ್ಯಂತದ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹದ "ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಣೆಯ ಯುಗ" ಜರುಗಿತು. ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಗೀಚುಬರಹದ ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪಗಳ ಹೊಸ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಳ(ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ)ವಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ನಗರದ ಸುತ್ತ ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಇದು [[ಅನಾವರಣ]]ಗೊಳ್ಳುವ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. NYCಯಿಂದ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾಯಿಂದ NYCಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ನಂತರ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ನಗರವು ಗೀಚುಬರಹದ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ TAKI ೧೮೩ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. TAKI ೧೮೩ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಹೈಟ್‌, ಮನ್‌ಹಟನ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಒಬ್ಬ ಯುವಕನಾಗಿದ್ದು, ಈತ ಪಾದ ಸಂದೇಶಕಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಈತನ ಟ್ಯಾಗ್, ಈತನ ಹೆಸರು ಡೆಮೆಟ್ರಿಯಸ್(ಡೆಮೆಟ್ರಕಿ),TAKI, ಮತ್ತು ಈತನ ಬೀದಿ ಸಂಖ್ಯೆ,೧೮೩ ರ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಪಾದ ಸಂದೇಶಕಾರನಾಗಿ, ಈತ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಪಯಣಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ. ಇದು ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌]] ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ "'Taki ೧೮೩' ಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಪೆನ್ ಪಾಲ್ಸ್" ಎಂಬ ಶಿರೋನಾಮೆಯ ಲೇಖನ ಉದ್ಭವವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="JinxArtCrimes" /><ref name="NYMagGraf" /><ref>{{cite news|title=Black History Month — 1971 |publisher=BBC |date=unknown |url=http://www.bbc.co.uk/1xtra/bhm05/years/1971.shtml}}</ref> ಗೀಚುಬರಹ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹೊರಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ, [[ಜುಲಿಯೊ 204]]ನು ಒಬ್ಬ ಆರಂಭಿಕ ಬರಹಗಾರನೆಂಬ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಸಮಯದ ಇತರೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಸರುಗಳು: [[ಸ್ಟೇ ಹೈ 149]],[[ಫೇಸ್ 2]], ಸ್ಟಿಚ್ ೧, ಜೋ ೧೮೨, ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ೧೬೧ ಮತ್ತು ಕೇ ೧೬೧. ಬಾರ್ಬರ ೬೨ ಮತ್ತು ಇವಾ ೬೨ ಇವರು ಕೂಡ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದು, ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಬರಹಗಾರರೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. [[File:Vila Madalena ¹.jpg|thumb|left|ಸ್ಯಾಒ ಪೌಲೊದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಟ್ಯಾಗ್ಸ್]] ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಘಟಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಘಟನೆಯೆಂದರೆ, ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳವರೆಗೆ ನಡೆದ ಹೊರಗಿನ ಆಂದೋಲನ. ಸುಮಾರು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಕಲಾವಿದರ ಗುರಿ "ಮೇಲೇಳು"ವುದಾಗಿತ್ತು: ಎಷ್ಟು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಟ್ಯಾಗುಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಸಾಧಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಕಡಿಮೆ ನಷ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ರೈಲುಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಕಲಾವಿದರು ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಪ್ರಾಂಗಣದೊಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು, ಆಗಾಗ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಕಾರು ಪಾರ್ಶ್ವಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡ ವಿವರವಾದ ಕಲಾ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಲಿರುವವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. [[File:Tag in Malmö.jpg|thumb|ಗ್ರಾಫಿಟಿ "ಟ್ಯಾಗ್"ಗೆ ಉದಾಹರಣೆ]] ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಲಾವಿದರು ಇರುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದನೂ ತಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ದಾರಿಯ ಅವಶ್ಯಕವಿದ್ದುದರಿಂದ ೧೯೭೧ ರಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಟ್ಯಾಗುಗಳು, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ [[ಕ್ಯಾಲಿಗ್ರಾಫಿಕ್‌]]ನಂತೆ ಕಾಣುವ ಕಲವಿದರ ಸಹಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಶುರುಮಾಡಿದವು. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯಿಂದ ಆಚೆಗೆ, ಟ್ಯಾಗುಗಳು ಕೂಡ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು - ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರು ಪತ್ರದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಗೆರೆಗಳ ದಪ್ಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ಟ್ಯಾಗುಗಳ ಸ್ಥೂಲ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ’ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೃತಿ’ ಅಥವಾ ’ಕೃತಿ’ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿತು. ಸೂಪರ್ ಕೂಲ್ ೨೨೩ ಈ ರೀತಿಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನೆಂಬ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾದ.<ref>"ಸ್ಟೈಲ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಫ್ರಾಮ್ ದ ಅಂಡರ್‌ರೈಟಿಂಗ್, (ರೆ)ಇವಲ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ಏರೋಸೊಲ್ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್." ಸ್ಟಂಪಾ ಅಲ್ಟರ್ನೆಟೀವ್ ಇನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ವಿತ್ ಐಜಿಟೈಮ್ಸ್, ೧೯೯೬, ISBN : ೮೮-೭೨೨೬-೩೧೮-೨.</ref><ref>"ಫ್ರೈಟ್‍ಟ್ರೇನ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ", ರೋಜರ್ ಗಸ್ಟ್‌ಮನ್, ಇಯಾನ್ ಸ್ಯಾಟ್ಲರ್, ಡೆರಿನ್ ರೊವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹ್ಯಾರಿ ಎನ್ ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್ Inc, ೨೦೦೬. ISBN ೯೭೮-೦-೮೧೦೯-೯೨೪೯-೮.</ref><ref>http://www.subwayoutlaws.com/history/history.htm</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಾದ, ಪೊಲ್ಕಾ ಡಾಟ್ಸ್, ಕ್ರಾಸ್‌ಹ್ಯಾಚಸ್, ಮತ್ತು ಚೆಕರ್ಸ್‌ಗಳು ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದಂತೆ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಬಳಕೆ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. "ಮೇಲಿನಿಂದ-ಕೆಳಗೆ", ಇಡೀ ಕಾರು ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳತೆ ಹಾಕಿದ ಕೆಲಸಗಳು, ಸುಮಾರು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾಶನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಈ ಸಮಯಾವಧಿಯ ಸಮಗ್ರ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಿಂದ ಗುರುತಿಸದೇ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ - ಹ್ಯುಗೊ ಮಾರ್ಟಿನೆಝ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್(ಯುಜಿಎ)ವನ್ನು ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಯುಜಿಎ ಆ ಸಮಯದ ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ೧೯೭೪ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟೂನ್ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. TF೫ (ದಿ ಫ್ಯಾಬುಲಸ್ ಫೈವ್), ಒಂದು ತಂಡವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅವರು ವಿವರಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಸಮಗ್ರ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಗಿತ್ತು..<ref>http://www.at149st.com/tf5.html</ref> ===== ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗ ===== [[File:Heavily tagged subway car in NY.jpg|thumb|1973ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ತುಂಬಿಸಿದ ಗಾಡಿ]] ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಗೀಚುಬರಹದ ಬರಹ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಮೇಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾದ "ಬಾಂಬಿಂಗ್" ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಗೀಚುಬರಹ ನಿವಾರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಕಲಾ ಸ್ವರೂಪದ ಹೋರಾಟದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಥವಾ ಸಾಗಣೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲೇ, "ಟಾಪ್-ಟು-ಬಾಟಮ್"ಗಳು ಇಡಿ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ವಿಕಸಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು ಈ ಯುಗದ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನೀಯವಾದದ್ದು "ಥ್ರೋ-ಅಪ್"(ಅಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸು)ನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ರುಜುವಾತಾಯಿತು, ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಟ್ಯಾಗಿಂಗುಗಳಿಗಿಂತ ಬಹು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಹಿದ್ದವು ಆದರೆ "ಖಂಡ"ದಷ್ಟು ಜಟಿಲವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ತರುವಾಯವೇ, ಯಾರು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಥೇಚ್ಛ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಥ್ರೋ-ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ನೋಡಲು ಥ್ರೋ-ಅಪ್‌ಗಳು ಪಂದ್ಯಕ್ಕಿಳಿದವು. ಗೀಚುಬರಹ ಬರವಣಿಗೆ ತುಂಬಾ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗುತ್ತಾ ಬಂತು ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದರು "ಎಲ್ಲ-ನಗರ"ಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಅಥವ ಎನ್‌ವೈಸಿಯ ಎಲ್ಲ ಐದು [[ಪಟ್ಟಣಸ್ಥಳ]]ಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಕಾಣಲು ಹೆಣಗಾಡಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಜಡವಾಗುತ್ತಾ ಬಂದವು. ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿನ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರನ್ನು, ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಬದಲಾಯಿಸುವ ಒಂದು ಆಸೆಯೊಂದಿಗೆ ೧೯೮೦ರ ದಶಕಕ್ಕೆ ದಾಪುಗಾಲಿಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. [[File:Graffiti - European train.jpg|thumb|ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಗೀರು ಬರಹ]] ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧ ಹಾಗೂ ೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭವು ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಸಂಚಲನವನ್ನು ತಂದಿತು. ಗೀಚುಬರಹದ ಪ್ರಭಾವವು ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ನಿಂದಾಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣ ಫ್ರೆಡಿಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದೊಂದಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹದ ಒಂದು ಆಂದೋಲನ ಶುರುವಾಯಿತು ಈ ಸಮಯದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀಚುಬರಹದ ಮೂರ್ತಿ [[ಫ್ಯಾಬ್ 5 ಫ್ರೆಡಿ(]]ಫ್ರಡ್ ಬ್ರಾಥ್‌ವೈಟ್), ಈತ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಗೋಡೆ-ಬರಹ ತಂಡ"ವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ. ಈತ ಮೇಲಿನ ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ನಡುವಿನ ತುಂತುರು ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದನು, ಇವು ೭೦ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗಲು ಶುರುವಾದವು: "ಇದರಿಂದ ’ವೈಲ್ಡ್ ಸ್ಟೈಲ್’ ಬಂದಿತು".<ref>ಫ್ಯಾಬ್ ೫ ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಕೋಟ್ ಇನ್: ಲಿಪ್ಪರ್ಡ್, ಲಕ್ಕಿ. '': ಆರ್ಟ್ ಇನ್ ಮಲ್ಟಿಕಲ್ಚರಲ್ ಅಮೆರಿಕಾ''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ದ ನ್ಯೂ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೦.</ref> ಫ್ಯಾಬ್ ೫ ಫ್ರೆಡಿಯು ಗೀಚುಬರಹ ಮತ್ತು [[ರ್ಯಾಪ್]] ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಇದರ ಆರಂಭಿಕ ಅಡಿಪಾಯಗಳಾಚೆ ಪಸರಿಸಲು,ಹಾಗೂ ಬಹುತೇಕ ವೈಟ್‌ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ದೃಶ್ಯಗಳ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಹಾಯಕನಾಗಿದ್ದನೆಂಬ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಆಗಾಗ ಪ್ರಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿನ ಹ್ಯುಗೊ ಮಾರ್ಟಿನೆಝ್‌ನ ರೇಝರ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯಿಂದೀಚೆಗೆ, ಸುಮಾರು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪಿತ ಕಲಾ ಜಗತ್ತು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಗ್ರಹಣಶೀಲವಾಗತ್ತಾ ಬಂದಿತು. ಸಾಗಣೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಗೀಚುಬರಹ ಮೇಲೋತ್ಪಾಟನೆ ಒಂದು ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಇದು ಕೂಡ ನಿಜವಾದ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಸಂಚಲನವಾಗಿತ್ತು. [[ಎಂಟಿಎ(ಮೆಟ್ರೊ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಅಥಾರಿಟಿ)]]ಯು ಪ್ರಾಂಗಣದ ಬೇಲಿಗಳನ್ನು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಹಾಗೂ ಗೀಚುಬಹರ ಕಲಾವಿದರ ತೊಯ್ದಾಟದ ಸಮರವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು. ಕಲಾವಿದರ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಶುರುವಾದ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗಿನ ಎಂಟಿಎ ಕದನವು, ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರು ಆಗಾಗ ಹತಾಶೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ===== ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಸರಣ ===== ಕಲಾ ವಿತರಕ ಕ್ಲಾಡಿಯೊ ಬ್ರುನಿಯಿಂದ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ [[ಲೀ ಕ್ವಿನೊನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಬ್ ೫ ಫ್ರೆಡಿಗೆ ಗ್ಯಾಲರಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ, ಇದು ಅವರ ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರದ ಮೊದಲ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿತ್ತು. ಫ್ಯಾಬ್ ೫ ಫ್ರೆಡಿಯ [[ಡೆಬಿ ಹ್ಯಾರಿ]]ಯೊಂದಿಗಿನ ಸ್ನೇಹ [[ಬ್ಲಾಂಡಿ]]ಯ ಏಕ "[[ರಾಪ್ಚರ್]] "([[ಕ್ರಿಸಲಿಸ್]], ೧೯೮೧)ನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು, ಇದರ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ [[SAMO© ಗೀಚುಬರಹ]]ದ [[ಜೀನ್-ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕಿಯಟ್‌]]ನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹದ ಅಂಶಗಳ ಒಂದು ವರ್ಣನೆಯ ಮೊದಲ ಮಿಣುಕು ನೋಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವವಾದದ್ದು ಚಾರ್ಲಿ ಅಹರ್ನ್‌ನ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಕಾದಂಬರಿ ಚಿತ್ರ ''[[ವೈಲ್ಡ್ ಸ್ಟೈಲ್]]'' (ವೈಲ್ಡ್ ಸ್ಟೈಲ್, ೧೯೮೨)ಹಾಗೂ ಆರಂಭಿಕ [[ಪಿಬಿಎಸ್]] ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ''[[ಸ್ಟೈಲ್ ವಾರ್ಸ್]]'' (೧೯೮೩). ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳಾದ [["ದಿ ಮೆಸೇಜ್]]" ಮತ್ತು "[[ಪ್ಲಾನೆಟ್ ರಾಕ್]]" ಹಾಗೂ ಅವುಗಳೊಡಗೂಡಿದ [[ಸಂಗೀತ ವಿಡಿಯೋ]]ಗಳು (ಎರಡೂ ೧೯೮೨)ಹಿಪ್ ಹಾಪ್‌ನ ಎಲ್ಲ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಹೊರಗಡೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಿವೆ. ಸ್ಟೈಲ್ ವಾರ್‌ಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಾದ ಸ್ಕಿಮೆ, ದೊಂಡಿ, ಮಿನ್‌ಒನ್ ಹಾಗೂ ಝಿಫಿರ್ ಇವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಣ್ಣಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆರಂಭಿಕ ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ತಂಡಗಳಾದ ರಾಕ್ ಸ್ಟಡಿ ತಂಡಗಳನ್ನು ಏಕಮಾತ್ರ ರ್ಯಾಪ್ ಧ್ವನಿವಾಹಿಹಿಯನ್ನೇ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಚಿತ್ರದೊಳಗೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿರುವ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಗೀಚುಬರಹದ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಸ್ಟೈಲ್ ವಾರ್‌ಗಳು ಆರಂಭಿಕ ೧೯೮೦ರ ದಶಕ ದ ಯವ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತೆಂಬುದರ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಾಗಿದ್ದವೆಂದು ಈಗಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>ಲಾಬೊಂಟೆ, ಪೌಲ್. ಆಲ್ ಸಿಟಿ: ದ ಬುಕ್ ಎಬೌಟ್ ಟಾಕಿಂಗ್ ಸ್ಪೇಸ್. ಟೊರೊಂಟೊ ಇಸಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. ೨೦೦೩</ref> ಫ್ಯಾಬ್ ೫ ಫ್ರೆಡಿ ಮತ್ತು ಫ್ಯುಚುರ ೨೦೦೦ ಇವರು ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ರ್ಯಾಪ್ ಪ್ರವಾಸದ ಅಂಗವಾಗಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು.<ref>ಡೇವಿಡ್ ಹೆರ್ಶ್ಕೊವಿಟ್ಸ್, "ಲಂಡನ್ ರಾಕ್ಸ್, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಬರ್ನ್ಸ್ ಅ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಬಿ-ಬಾಯ್ಸ್ ಬ್ರೇಕ್ ಲೆಗ್", ''ಸಂಡೇ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್'', ಎಪ್ರಿಲ್ ೩, ೧೯೮೩.</ref> ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ ಹಾಗೂ ''[[ಬೀಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]'' ([[ಓರಿಯನ್]],೧೯೮೪)ಗಳಂತಹ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅನಾವರಣ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹಾಲಿವುಡ್ ಕೂಡ ಇತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿ, [[ಫೇಸ್ 2]]ನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು. ಈ ಕಾಲವು ಹೊಸ [[ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಗೀಚುಬರಹ]]ದ ಉದಯವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಮೊದಲಿನ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ [[ಬ್ಲೆಕ್ ಲೆ ರೇಟ್‌]]ನಿಂದ ca ೧೯೮೧ವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು; ೧೯೮೫ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಸಿಡ್ನಿ, [[ಮೆಲ್‌ಬಾರ್ನ್]] ನಗರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯಚ್ಚುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು, ಇವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ [http://laughingsquid.com/charles-gatewood/ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗೇಟ್‌ವುಡ್] ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ [http://www.rennieellis.com.au/ ರೆನಿ ಎಲ್ಲಿಸ್] ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>ಇಲ್ಲಿಸ್,ರೆನ್ನಿ, ''ದ ಆಲ್ ನ್ಯೂ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ'' (ಸನ್ ಬುಕ್ಸ್, ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್, ೧೯೮೫) ISBN ೦-೭೨೫೧-೦೪೮೪-೮</ref> ===== ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಅವನತಿ ===== [[File:NY grafitti.JPG|right|thumb|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಚೈನಾಟೌನ್ ನಡುವಿನ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಅಂಗಡಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೀರು ಬರಹ]] ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಗರೋತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೇ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಬಹುತೇಕ ನಾಶವಾಗುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಾ ಹೋಯಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ತ್ವರಿತ ಅವನತಿಗೆ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಬಿರುಕು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ರಸ್ತೆಗಳು ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದವು, ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅತಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ದಂಡಗಳನ್ನು ಹೇರುವ ಶಾಸನಗಳು ಶುರುವಾಗಿದ್ದವು, ಹಾಗೂ ಬಣ್ಣಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧವು ಸಲಕರಣಾ (ಕಸಿದುಕೊಂಡ)ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಎಂಟಿಎ ತಮ್ಮ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಬಜೆಟ್‌ನ್ನು ಕಡುವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ವಿಶೇಷ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಕಾಣಲಾದ ಅನೇಕ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು, ಪ್ರಾಂಗಣಗಳ ಕಾವಲು ಕಾಯಲಾಯ್ತು, ಹೊಸ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾದ ಬೇಲಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ, ಖಂಡಗಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ, ದ್ರಢವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಾಗಿತು. ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಣಾಮ ಬಹುತೇಕ ಬರಹಗಾರರು ರಸ್ತೆಗಿಳಿದರು, ನಿತ್ಯಪ್ರಯಾಣಿಕರ ರೈಲುಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಕ್ಸ್ ಕಾರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದೂ ಈಗ ಬರಹದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಚಲಿತ ಪ್ರಕಾರವಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು, ಹೊಸ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾದರೂ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸವಾಲಾಗಿ ನೋಡುವ ಮಾರ್ಗ ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಕಲಾವಿದರು ಉತ್ತಮ ಬರಹಗಳ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗುತ್ತಾ ಬಂದರು ಹಾಗೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಐಕ್ಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವವಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದು ಈ ಸವಾಲುಗಳ ಒಂದು ಅನಾನುಕೂಲತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಯುಗದ ಹೆಸರಿಸಬಹುದಾದ ಕೆಲವು ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು, ಬ್ಲೇಡ್, [[ದೊಂಡಿ]], ಮಿನ್‌ ೧, ಕ್ವಿಕ್,[[ಸೀನ್]] ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಮೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಎನ್‌ವೈಸಿ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರ ಅಂತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅತಿ "ಮಣಿಯದ" ಕಲಾವಿದರು ಮಾತ್ರ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸುತ್ತ ಗೀಚುಬರಹದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಿಡಿತಕ್ಕೊಳಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿದ ಜನತೆ ಆಗಾಗ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಪಯಣ ಬೆಳೆಸಿತು. ===== ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ೧೯೮೫–೧೯೮೯ ===== ೧೯೮೫ ರಿಂದ ೧೯೮೯ ಗಳ ನಡುವಿನ ವರ್ಷಗಳು "ಮಣಿಯದ" ಯುಗವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಈ ಕಾಲದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ, [[ತುಂಡಾದ ಪ್ರಾಂಗಣಕ್ಕೆ]] ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಕಾರುಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿನ ಕಲೆ ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಕುಡಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅತಿಯಾದ ಭದ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದೆ ಇಟ್ಟಿತು. ಕಾರಿಗಳಿಂದ ಹೊರಗಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ವಿವರವಾದ "ಬರ್ನರ್ಸ್"ಗಳು ಈಗ ಅಗಾಗ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನೆನೆಸಿಡಲಾದ ಸರಳಾತಿಸರಳ ಮಾರ್ಕರ್ ಟ್ಯಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಕಾರಗೊಂಡವು. ೧೯೮೬ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಂಟಿಎ ಮತ್ತು [[ಸಿಟಿಎ]] ಗಳು "ಗೀಚುಬರಹದ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧ"ವನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕುಸಿಯಿತು. ಕಲಾವಿದರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕುಸಿದಂತೆ ಗೀಚುಬರಹ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ "ಬಾಂಬಿಂಗ್" ನೊಂದಿಗಿನ ಹಿಂಸೆಯೂ ಕುಸಿಯಿತು. ೮೦ರ ದಶಕದ ಕೆಲವು ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗಗಳೂ ಕೂಡ ಹೊಸ ಜಾಹಿರಾತು ಫಲಕಗಳಾಗಿದ್ದವು. [[ಕೋಪ್2]], [[ಕ್ಲಾ ಮನಿ]], ಸೇನ್ ಸ್ಮಿತ್, [[ಝಿಫಿರ್]] ಮತ್ತು [[ಟಿ ಕಿಡ್]] ಇವರು ಈ ಯುಗದ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು.<ref>http://www.at149st.com/smith.html</ref><ref>{{cite web |title=T KID 170 |url=http://www.at149st.com/tkid.html |accessdate=30 June 2009}}</ref> ===== ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ವಚ್ಛ ರೈಲು ಆಂದೋಲನಾ ಯುಗ ===== ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಅಥವಾ ರೈಲು ಕಾರುಗಳಿಂದ "ರಸ್ತೆ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿಗೆ" ಬಂದ ಬಹಸಂಖ್ಯಾತ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಗೀಚುಬರಹದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುಗವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಚ್ಛ ರೈಲು ಆಂದೋಲನವು ೧೯೮೯ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಗೀಚುಬರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಕಾರುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಕಲೆಯ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಬೇಡವೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ರಸ್ತೆಗಳ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವಾದ ಹುಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news | publisher = CNN |date= 2005-11-04 | url = http://www.cnn.com/2005/US/03/21/otr.green/index.html | title = From graffiti to galleries | accessdate = 2006-10-10}}</ref> ಸ್ವಚ್ಛ ರೈಲು ಆಂದೋಲನಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ, ಕೇವಲ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ರಸ್ತೆಗಳ ಬಹುಭಾಗಗಳು ಯಾರೂ ಮುಟ್ಟದೇ ಉಳಿದಿದ್ದವು. ಸಾಗಣೆ ಕಂಪೆನಿ ಕಾರ್ಯತತ್ಪರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಶುರು ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಗೀಚುಬರಹಗಳು ಒಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಿಯಲ್ಲದ ಜನತೆಗೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ತುಂಬಿದವು. <blockquote> ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಬೇರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ನಗರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥರು ತಂಡ ಗೀಚುಬರಹಗಳು ಬಹುತೇಕ ದೊಡ್ದ ಸೇಬಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಒಂದು ಬೆಳೆರೋಗವೆಂದು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಭಾವಿಸಿತ್ತು</blockquote> ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇಲ್ಲ. ಶೈಲೀಕರಿಸಿದ ಚಿತ್ತುಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ದೇಶದ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಪಸರಿಸಿತು. ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾದಿಂದ ಸ್ಯಾಂಟ ಬಾರ್ಬರ, ಕ್ಯಾಲಿಫ್‌ವರೆಗೆ, ಭೂಗರ್ಭ ರೈಲ್ವೆ ಕಲಾವಿದರ ಗೀಚುಬರಹ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ವಾರ್ಷಿಕ ವೆಚ್ಚಗಳು ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟಕ್ಕೇರಿತು. <ref>ಬೀಟಿ, ಜೋನಾಥನ್ ; ಕ್ರೆ, ಡನ್. "ಜಿಪ್ ಯು ಹ್ಯಾವ್ ಬೀನ್ ಟ್ಯಾಗ್ಡ್". ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್. ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೯೦. prgrph.೨</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಶುರು ಮಾಡಿದರು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದರು. ಈ ಪದ್ಧತಿ ೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗಿ ಕಲಾವಿದರಾದ [[ಜೀನ್-ಮೈಕೇಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕಿಯಟ್,]] ತನ್ನ ಸಿಗ್ನೇಚರ್ SAMO (ಸೇಮ್ ಓಲ್ಡ್ ಷಿಟ್)ನೊಂದಿಗೆ ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು, ಮತ್ತು [[ಕೇತ್ ಹೇರಿಂಗ್‌]] ಈತ ಕೂಡ ತನ್ನ ಕಲೆಯನ್ನು ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥನಾದನು. ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿಧನರಾದವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಿದ)ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಈ ರೀತಿಯ ವಿವರವಾದ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಅಂಗಡಿಗಳ ಮುಂದಿನ ಗೇಟುಗಳ ಮೇಲೆ ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಆ ಅಂಗಡಿಯವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ರ್ಯಾಪರ್]] [[ಬಿಗ್ ಪನ್‌]]ನ ಸಾವಿನ ನಂತರ, [[ಬಿಜಿ183]], ಬಯೋಮ್ ನೈಸರ್ [[TATS CRU]] ಇವರಿಂದ ಆತನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ರಚಿಸಿದ ಅನೇಕ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು; [[ಕುಖ್ಯಾತ ಬಿ.ಐ.ಜಿ]], [[ಟ್ಯುಪಕ್ ಶಕುರ್]], [[ಬಿಗ್ ಎಲ್]], ಮತ್ತು [[ಜ್ಯಾಮ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಜೇ]] ಇವರುಗಳ ಸಾವಿನ ನಂತರವೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಭಾವಪ್ರವಾಹ ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref>{{cite web | publisher = MTV News | title = New Big Pun Mural To Mark Anniversary Of Rapper's Death in the late 1990's. | url = http://www.mtv.com/news/articles/1439015/20010202/story.jhtml | date = 2001-02-02 | accessdate = 2006-10-11 | archive-date = 2009-04-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090428094441/http://www.mtv.com/news/articles/1439015/20010202/story.jhtml | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | publisher = Harlem Live | title = Tupak Shakur | url = http://www.harlemlive.org/community/elbarrio/tupac.htm |date= unknown | accessdate = 2006-10-11}}</ref><ref>{{cite web | publisher = Santa Monica News | title = "Bang the Hate" Mural Pushes Limits | url = http://www.surfsantamonica.com/ssm_site/the_lookout/news/News-2006/May-2006/05_04_06_Bang_the_Wall.htm |date= unknown|accessdate = 2006-10-11}}</ref> === ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶ === [[File:Feliz 1984.JPG|thumb|ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿರುವ ವೀಡಿಯೋ ಆಟದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗೀರು ಬರಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನಡುವಿನ ಸೇತುವೆಯ ಉದಾಹರಣೆ]] ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹವು ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ದೈತ್ಯ [[ಐಬಿಎಂ]] ಷಿಕಾಗೊ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದಲ್ಲಿ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ "ಶಾಂತಿ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಲೈನಕ್ಸ್" ನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಒಂದು [[ಶಾಂತಿ ಸಂಕೇತ]]ವಾದ, ಒಂದು [[ಹೃದಯ]] ಹಾಗೂ ಒಂದು [[ಪೆಂಗ್ವಿನ್]]([[ಲೈನಕ್ಸ್]] ಶುಭಚಿಹ್ನೆ)ನ್ನು ಕಲ್ಲುಹಾಸಿನ ಮೇಲೆ ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾನೂನುಬಾಹಿರತೆಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು "ರಸ್ತೆ ಕಲಾವಿದರು" ಬಂಧಿಸ್ಪಟ್ಟರು ಹಾಗೂ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯವೆಂದು ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಐಬಿಎಂ ಗೆ ದಂಡ ರೂಪದ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಚತಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಭರಿಸಲು US$೧೨೦,೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news | publisher = CNN | title = IBM's graffiti ads run afoul of city officials | url = http://archives.cnn.com/2001/TECH/industry/04/19/ibm.guerilla.idg/index.html | date = 2001-04-19 | accessdate = 2006-10-11 | first = James | last = Niccolai | archive-date = 2006-10-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061004173008/http://archives.cnn.com/2001/TECH/industry/04/19/ibm.guerilla.idg/index.html | url-status = dead }}</ref><ref name="wired">{{cite web|publisher = Wired|title = Sony Draws Ire With PSP Graffiti|url = https://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/12/69741|date = 2005-12-05|accessdate = 2008-04-08|archiveurl = https://archive.today/20120918120704/http://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/12/69741|archivedate = 2012-09-18|url-status = live}}</ref> ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಹುದಾದ ಸಣ್ಣ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ [[ಪಿಎಸ್‌ಪಿ]] ಆಟದ ತಂತ್ರವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಷಿಕಾಗೊ, ಅಟ್ಲಾಂಟ, ಫಿಲೆಡಲ್ಫಿಯಾ, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಮೈಮಿಯಲ್ಲಿ [[ಸೋನಿ]] ಆರಂಭಿಸಿದ ಹಾಗೂ [[TATS CRU]] ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಚಾರ ಶುರುವಾಯಿತು.<ref name="wired" />[[ಈ ಪ್ರಚಾರ]]ದಲ್ಲಿ, ಐಬಿಎಂ ಪ್ರಚಾರದ ಕಾನೂನು ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಸೋನಿ ಅವರ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲೆ "ತೇಲಾಡುವ-ಕಣ್ಣಿನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಮಕ್ಕಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಪಿಎಸ್‌ಪಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಕೇಟ್‌ಬೋರ್ಡ್‌, ಒಂದು ಹುಟ್ಟು ಅಥವಾ ಒಂದು ಆಡುವ ಕುದುರೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಡುವಂತೆ" ಚಿತ್ರ ರಚಿಸುವ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಕಟ್ಟಡ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದ.<ref name="wired" /> ಇದರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲೇ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ [[ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್‌]]ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು - ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರ [[ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಿದ [[ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ]] ಪೊಲೀಸ್ ದಳದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹದಿಹರೆಯದ ಒಂದು ತಂಡ ಹೋರಾಡುವ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ''[[ಜೆಟ್ ಸೆಟ್ ರೇಡಿಯೋ]]'' ಸರಣಿಗಳು(೨೦೦೦–೨೦೦೩)ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ವ್ಯಾಪಾರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹೊಂದಿರದ ಕಲಾವಿದರು ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣಗೊಳಿದ ಐಬಿಎಂ(ಆನಂತರ ಸೋನಿಯಿಂದಲೇ) ನಂತಹ ಕಂಪೆನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಯನ್ನು ಕಥಾ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಯಿತು, ಸೋನಿ ಕಂಪೆನಿಯ, [[ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವ ಯಂತ್ರ 2]]ಕ್ಕಾಗಿ ''[[ರಾಕುಗಕಿ ಓಕೊಕು]]'' ಸರಣಿಗಳು(೨೦೦೩–೨೦೦೫) ಕೇವಲ ಲಾಭ ತರುವ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ರಚಿಸಲು ಅನುಮತಿಸಿದ್ದ ಕೆಟ್ಟ ರಾಜನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಅನಾಮಿಕ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಆತನ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕಥೆಯ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುವ ಗೀಚುಬರಹ ರಚನೆಗಳು ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ರಾಜಕೀಯ ಬಲದಂತೆ ಆಧುನಿಕ ಗೀಚುಬರಹದ ನಿಜವಾದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ,''ಜೆಟ್ ಸೆಟ್ ರೇಡಿಯೋ'' ಸರಣಿಗಳಂತೆ, ಭ್ರಷ್ಟ ನಗರ ಮತ್ತು ಇದರ ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಇನ್ನೊಂದು ಆಟ ಶೀರ್ಷಿಕೆ''[[Marc Eckō's Getting Up: Contents Under Pressure]]'' (೨೦೦೬) ಬಂದಿತು. ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಇತರೆ ಆಟಗಳು ''[[ಬಾಂಬ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್]]'' (೨೦೦೪)ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದು ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ [[ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಕೆಂಟ್]] ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಒಂದು ನೇರ ಗೀಚುಬರಹ ನಟನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ೨೦ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರೈಲುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ''[[ಸೂಪರ್ ಮ್ಯಾರಿಯೊ ಸನ್‌ಶೈನ್]]'' (೨೦೦೨), ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಯಕ [[ಮ್ಯಾರಿಯೊ]] ದುಷ್ಟ [[ಬ್ರೌಸರ್.ಜ್ಯೂನಿಯರ್]] ಬಿಡಿಸಿದ ಗೀಚುಬರಹಗಳ ನಗರವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಚಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಮೇಯರ್ [[ರುಡಾಲ್ಫ್ ಗಿಲಿಯಾನಿ]]("[[ಬ್ರೋಕನ್ ವಿಂಡೋ ಥಿಯರಿ]]"ಯ ಒಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ)ಯ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಅಥವಾ ಷಿಕಾಗೊವಿನ ಮೇಯರ್[[ರಿಚರ್ಡ್ ಎಂ.ಡಾಲೆ]]ಯ "[[ಗೀಚುಬರಹ ಸ್ಪೋಟಕರು]]"ವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಕಥಾಸಾಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. [[File:Fekspace.jpg|thumb|1978ರ ಅಟವನ್ನು ಗೀರು ಬರಹ ಚಿತ್ರಣ ಸ್ಪೇಸ್ ಇನ್ವೇಡರ್ಸ್‌]] ಅನೇಕ ಇತರೆ ಗೀಚುಬರಹರಹಿತ ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮುಗಳು ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಆಸ್ಪದ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು(ಅವು, [[ಹಾಫ್ ಲೈಫ್ ಸರಣಿಗಳು|''ಹಾಫ್ ಲೈಫ್ '' ಸರಣಿಗಳು]], [[ಟೋನಿ ಹಾಕ್ಸ್ ಸರಣಿಗಳು|''ಟೋನಿ ಹಾಕ್ಸ್ '' ಸರಣಿಗಳು''[[The Urbz: Sims in the City]]'' ]], '', ''[[ರೋಲಿಂಗ್]]'' ಮತ್ತು''[[Grand Theft Auto: San Andreas]]'' ) ಅನೇಕ ಇತರೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಗೀಚುಬರಹದ ಒಳಗಿನ-ಆಟ ವರ್ಣನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು(ಅವು, ''[[ದಿ ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಸ್]]'', ''[[ಡಬಲ್ ಡ್ರಾಗನ್ 3: ದಿ ರೋಸೆಟ್ಟ ಸ್ಟೋನ್]]'', ''[[ನೆಟ್‌ಹಾಕ್|ನೆಟ್‌ಹಾಕ್''[[Samurai Champloo: Sidetracked]]'' ]]'', '''', ''[[ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಂಡ್ಸ್ ವಿತ್ ಯು]]'', ''[[ದಿ ವಾರಿಯರ್ಸ್]]'', ''[[ಜಸ್ಟ್ ಕಾಸ್]]'',''[[ಪೋರ್ಟಲ್,]]'' [[ವಾಸ್ತವಿಕ ಗೀಚುಬರಹ]]ದ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ) "ರೇಖಾಚಿತ್ರ"ಕ್ಕೆ ಸಮನಾರ್ಥಕವಾಗಿ "ಗೀಚುಬರಹ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಟಗಳು ಕೂಡ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು(ಅವು, ''[[ಯಾಹೂ! ಗೀಚುಬರಹ]]'', ''ಗೀಚುಬರಹ'', ಇತ್ಯಾದಿ). ಒಬ್ಬ ನಗರ ವಸ್ತ್ರವಿನ್ಯಾಸಕಾರ [[ಮಾರ್ಕ್ ಎಕೊ]], ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈತ "ಗೀಚುಬರಹ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕಲಾ ಆಂದೋಲನ ಹಾಗೂ ನನ್ನ ವೃತ್ತಿಯಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ಚಾಲಕ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web | publisher = SOHH.com | title = Marc Ecko Hosts "Getting Up" Block Party For NYC Graffiti, But Mayor Is A Hater | url = http://www.sohh.com/articles/article.php/7428 | date = 2005-08-17 | accessdate = 2006-10-11 | archive-date = 2006-10-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061004175230/http://www.sohh.com/articles/article.php/7428 | url-status = dead }}</ref> ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ [[ಕೇತ್ ಹ್ಯಾರಿಂಗ್]], ಈತ ಪಾಪ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತಂದನು. ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾರಿಂಗ್ ತನ್ನ ಮೊದಲನೇ ಪಾಪ್ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ತೆರೆದನು: ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕೇವಲ ನಗರದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಈತನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಈ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ನೋಡಲು ಪ್ರವೇಶವಕಾಶವಿತ್ತು. ಈ ಪಾಪ್ ಮಳಿಗೆ ಬ್ಯಾಗುಗಳು ಮತ್ತು ಟೀ-ಶರ್ಟ್‌ಗಳಂತಹ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. "ಪಾಪ್ ಮಳಿಗೆ ನನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡಿತು" ಎಂದು ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಲೆಯನ್ನು ತುಚ್ಛೀಕರಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ "ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ ಇದು ಸ್ಥಿರ ಕಲೆಯಾಗಿತ್ತು". ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಸಮೂಹಗಳೆರಡರ ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪ್ರಗತಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಳಗೆ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಾದ ಮೈಕ್ ಜಿಯಾಂಟ್, ಪರ್ಸ್ಯು, ರೈಮ್, ನ್ಹೊ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತರು ಡಿಸಿ ಶ್ಯೂಸ್, ಅಡಿದಾಸ್, ರೆಬೆl೮ ಒಸಿರಿಸ್ ಅಥವಾ ಸಿರ್ಕಾ <ref name="ReferenceA">ಗಂಜ್, ನಿಕೋಲಸ್. "ಗ್ರಾಫಿಟಿ ವರ್ಲ್ಡ್". ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್. ೨೦೦೪</ref> ಕಂಪೆನಿಗಳ ಸ್ಕೇಟ್‌ಬೋರ್ಡ್, ಉಡುಪು ಮತ್ತು ಬೂಟುಗಳಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರು.ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಕಂಪೆನಿಗಳಾದ DZINE, ಡೇಝ್, ಬ್ಲೇಡ್, ದಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಇವುಗಳು ಮೂಲ ಮಾಧ್ಯವವಾದ ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನೂ ಆಗಾಗ ಬಳಸದೆ, ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಗ್ಯಾಲರಿ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿದ್ದವು.<ref name="ReferenceA" /> ಆದರೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ತಂಡ, ೧೨೩Klanದಿಂದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಪಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಭವಿಷ್ಯಃ ದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಸೈನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೊರ್‌ನಿಂದ ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ೧೨೩Klan ನ್ನು ಗೀಚುಬರಹ ತಂಡವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇವರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಸಿದರು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಗೀಚುಬರಹ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡುವಾಗ, ಅವರು ನೈಕ್, ಅಡಿದಾಸ್, ಲ್ಯಾಂಬೋರಿನಿ, ಕೊಕೊ ಕೋಲಾ, ಸ್ಟಸ್ಸಿ, ಸೋನಿ, ನಸ್ದಕ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ರುಚಿಸುವ ಲೋಗೋಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಚಿತ್ರ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು, ಕಾಲಿನ ಬೂಟುಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ, ತಯಾರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | publisher = Samuel Jesse — Gráfica Real | title = 123Klan Interview | url = http://graficareal.net/index.php/interviews/graffiti-to-graphic-design-kings-of-evolution-part-1-123klan-interview/ | date = 2009-01-27 | accessdate = 2009-03-03 | archive-date = 2009-02-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090207153801/http://graficareal.net/index.php/interviews/graffiti-to-graphic-design-kings-of-evolution-part-1-123klan-interview/ | url-status = dead }}</ref> ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಪರಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಸುತ್ತ [[ಕುಂಗ್ ಫಾಕ್ಸ್]] ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ [http://www.linkedin.com/pub/11/78/621 [[ಮಿಕ್ ನ್ಯೂಮನ್]] ರಚಿಸಿದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮಿಶ್ರಣದ ಟಿವಿ ಧಾರವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ, ಇವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕುಂಗ್ ಫು ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾದರಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಗೀಚುಬರಹಗಳು ವಿವರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತುಂಬುತ್ತವೆ, ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಭಾವಗಳು, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತ, ಮತ್ತು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಧ್ವನಿಗಳು ಕೂಡ ಆ ರೀತಿಯ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಾದಂತಹ [[ESPO]] ಅಥವಾ ESPO, [[KAWS]], STASH, ಮತ್ತು [[ಫ್ಯೂಚುರಾ 2000]], ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರೇಕ್ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ [[ಕ್ರೇಜಿ ಲೆಗ್ಸ್(ನೃತ್ಯಪಟು)]], ಹಾಗೂ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಅಗ್ರಜರು [[ಅಫ್ರಿಕಾ ಬಂಬಾಟಾ]], [[ಬಿಝ್ ಮಾರ್ಕಿ]], ಮತ್ತು [[ಕ್ವೀನ್ ಲಾಟಿಫ್ಹ]]ರಿಂದ ಆಚೆ ಬರುತ್ತವೆ. === ಜಾಗತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು === ==== ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ==== [[File:OlindaGraffiti.jpg|thumb|ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಓಲಿಂಡಾದಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕ ಗೀರುಬರಹ]]ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಒಳಗೆ, ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ [[ಸಾವೊ ಪಾಲೊ]]ವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://www.flickr.com/photos/tristanmanco/sets/154564/See Tristan Manco São Paulo pics on flikr.com]</ref> ಬ್ರೆಜಿಲ್ "ಒಂದು ಅದ್ವಿತೀಯ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಗೀಚುಬರಹ ದೃಶ್ಯವೆಂಬ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು...[ಗಳಿಕೆ]ಇದು ಕಲಾತ್ಮಕ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗಾಗಿ ಹೋಗಬೇಕಾದಂತಹ ಒಂದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ".<ref name="Manco7">ಮಾನ್ಕೊ, ತ್ರಿಸ್ತಾನ್. ''ಲಾಸ್ಟ್ ಆರ್ಟ್ &amp; ಕ್ಯಾಲೆಬ್ ನೀಲನ್, ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಬ್ರೇಜಿಲ್''. ಲಂಡನ್: ಥೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹಡ್ಸನ್, ೨೦೦೫, ೭.</ref><ref name="Manco7" /> ಗೀಚುಬರಹ "ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಸಂಭಾವ್ಯ ಜಾಗದಲ್ಲೂ ಝಳಪಿಸುತ್ತಿದೆ"<ref name="Manco7" /> ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಯನ್ನು "ಇಂದಿನ ಸಾವೊ ಪಾಲೊವಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಡುವೆ ಆಗಾಗ ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Manco9">ಮಾನ್ಕೊ, ೯</ref><ref name="Manco10" />"ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ಮಹಾನಗರ"<ref name="Manco9" /> ದ ಸಾವೊ ಪಾಲೊ ಗೀಚುಬರಹಕ್ಕೊಂದು ಹೊಸ ದೇವಾಲಯವಾದನು;<ref name="Manco9" /> ಮ್ಯಾಂಕೊ ಬಡತನ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ...[ಹಾಗೂ]ಮಹತ್ವದ ಹೋರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜನತೆಯ<ref name="Manco8">ಮಾನ್ಕೊ, ೮</ref> ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ "ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಉರುವಲಾಗಿಸಿರುವ" ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಂತೆ, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ತೀವ್ರ ಬಡತನ<ref name="Manco10">ಮಾನ್ಕೊ, ೧೦</ref> ವೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Manco10" /> ಜಗತ್ತಿನ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಬ್ರೆಜಿಲ್ "ಆದಾಯದ ಅತ್ಯಂತ ಅಸಮ ಹಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು" ಆಗಿದೆ. ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Manco8" /> ಈ ರೀತಿಯ ಅಂಶಗಳಿಗೆ, ಮ್ಯಾಂಕೊ ಈ ರೀತಿ ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿ, ಅಂತಹ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಂಗಡಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆತಂಕಗಳಿಂದ ಸೀಳಾಗಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಜಾನಪದೀಯ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ ಮೇವು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೌರಹಕ್ಕು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡವರಿಗೊಂದು ನಗರ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ" ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲೆ.<ref name="Manco10" /> ==== ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ ==== ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿತ್ತು, [[ಇಸ್ರೇಲ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ದೇಶಗಳ ಎಮಿರೇಟು‌ಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಇರಾನ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ’ಎಮಿರ್‌ಗಳಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡುವ ದೇಶ(ಎಮಿರೇಟ್‌ಗಳು)ಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಗರ್‌ಗಳ(ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಗುರುತನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದು)ಕಿರುಚೀಲದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೀಚುಬರಹ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿತ್ತು. ಇರಾನಿನ ಪ್ರಮುಖ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ''[[ಹಮ್‌ಶಹರಿ]]'' ಯು ತೆಹ್ರಾನ್‌ನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಇರಾನಿನ ಕಲಾವಿದ A೧one's ಕೆಲಸಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಬರಹಗಾರರ ಎರಡು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಟೊಕಿಯೊ-ಆಧಾರಿತ ವಿನ್ಯಾಸ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ''ಪಿಂಗ್‌ಮ್ಯಾಗ್'' A೧one ನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ, ಆತನ ಕೆಲಸಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿತು.<ref>ಉಲೆಷ್ಕಾ, "[http://www.pingmag.jp/2007/01/19/a1one-1st-generation-graffiti-in-iran ಅಲೋನ್: ಫಸ್ಟ್ ಜನರೇಶನ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಇನ್ ಇರಾನ್]", ''ಪಿಂಗ್‌ಮ್ಯಾಗ್'', ೧೯ ಜನವರಿ ೨೦೦೫.</ref> [[ಇಸ್ರೇಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ]]ಯು ಗೀಚುಬರಹಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಥಳವಾಯಿತು, ಇದು ಹಿಂದೆ [[ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ]]ಯ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಭೂಮಂಡಲದ ಸುತ್ತಲಿನ ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ JUIF,ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಿಂದ ಹಾಗೂ DEVIONE ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಉಲ್ಲೇಖ "נ נח נחמ נחמן מאומן"([["ನ ನಚ್ ನಚ್ಮ ನಚ್ಮನ್ ಮೌಮನ್"]])ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ಸುತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗೀಚುಬರಹವಾಗಿದೆ. === ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆ === ಒಂದು ಕೃತಿಯ ಯಶಸ್ವೀ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಆಸ್ಪದವೀಯುವ ಅನೇಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಒಂದು ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರದೊಂದಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದನನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.<ref>ಗಂಜ್, ನಿಕೋಲಸ್. "ಗ್ರಾಫಿಟಿ ವರ್ಲ್ಡ್". ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್. ೨೦೦೪.</ref> [http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Graffiti&amp;action=edit ಏರೋಸೊಲ್ ಕ್ಯಾನುಗಳ] ಲ್ಲಿನ(ಒತ್ತಡದಡಿ ದ್ರವವನ್ನು ಲೋಹದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಬಲದಿಂದ ತುಂತುರಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಬಿಡುವ) [[ತುತುಂರು ವರ್ಣಚಿತ್ರ]] ಗೀಚುಬರಹದ ಮೊದಲನೇ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಮಗ್ರಿಯಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಗಳು, ತಂತ್ರಗಳು ಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಗೀಚುಬರಹದ ಕುಶಲಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಯಂತ್ರಿಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ [[ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಗೀಚುಬರಹ,]] ಸಮಗ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಚಿತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಆಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಅವು [[ರಟ್ಟು]] ಅಥವಾ ವಿಷಯ [[ಮಡಿಕೆಗಳು]]).<ref>" ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಗೀಚುಬರಹ ಶಿಕ್ಷಣ — ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಸ್ಟೆನ್ಸಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಕಲಿಯಿರಿ | onelegout.com." ಭಾಷೆಯ ಆಯ್ಕೆ | ದ್ರುಪಲ್. ಕೆರೆಯಚ್ಚು ಕ್ರಾಂತಿ. ೧೭ ಎಪ್ರಿಲ್. ೨೦೦೯ <http://www.onelegout.com/stencil_tutorial.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140114200534/http://www.onelegout.com/stencil_tutorial.html |date=2014-01-14 }}>.</ref> ಆನಂತರ ಕೊರೆಯಚ್ಚನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮೇಲೆ ಮೆಲ್ಲಗೆ ಮತ್ತು ಚುರುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏರೊಸೊಲ್ ಕ್ಯಾನಿನ ಸರಳ ಗೆರೆಗಳಿಂದ ಉದ್ದೇಶಿತ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರ ಕಾಣಲಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾದ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನದ ಗೀಚುಬರಹ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಜಾರಿಯ ತೊಡಕಿಗೆ ಸಿಲುಕುತ್ತೇವೆಂಬ ನಿರಂತರವಾದ ಹೆದರಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಗೀಚುಬರಹಕ್ಕೆ ಸಮಯ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ === ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ === ಆಧುನಿಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲೆ ಆಗಾಗ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]] ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಂತೀಯ [[ಬೆಳಕು-ವಿಸರ್ಜಿತ ಡಯೋಡ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗೀಚುಬರಹ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು. ಇಟೆಲಿಯ ಕಲಾವಿದ ಕಾಸೊ ಅಮೂರ್ತ ಆಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗ ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿನ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ''ಪುನರುಜ್ಜೀವನಶೀಲ ಗೀಚುಬರಹ'' ವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು. [[ಯಾರ್ನ್‌ಬಾಂಬಿಂಗ್]] ಇತ್ತೀಚಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಯಾರ್ನ್ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಹಿಂದಿನ ಗೀಚುಬರಹಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೀಚುಬರಹದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == :''[[ಗೀಚುಬರಹ ಶಬ್ದಾವಳಿ]]ಯನ್ನೂ ನೋಡಿ '' [[File:LondonAlly.JPG|thumb|left|ಬೇರೆಬೇರೆ ಗೀರುಬರಹದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು,ಓಂಟಾರಿಯೊ ಅಲೆಯ್‌ವೇ.]] ಗೀಚುಬರಹದ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೈಲಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಒಂದು "ಟ್ಯಾಗು" ಕಲಾವಿದನೊಬ್ಬನ ಹೆಸರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮೂಲ ಬರಹವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಒಂದು ಕೈಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಗೀಚುಬರಹ ಬರಹಗಾರರ ಟ್ಯಾಗು ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಖಾಸಗಿಗೊಳಿಸಿದ ಸಹಿಯಾಗಿದೆ. ಗೀಚುಬರಹ ಎದುರಾಳಿಗಳು ಕೈಶೈಲಿಯ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಾಗ ಆಗಾಗ ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್‌‌ನ ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ(ಇದು ಗೀಚುಬರಹದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕಾರ) ಟ್ಯಾಗುಗಳು ನಾಜೂಕಾದ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದ ತಂಡದ ಮೊದಲಿನ ಅಕ್ಷರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. "ಪಿಸ್ಸಿಂಗ್" ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್‍ನ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವು, ಒಂದು ಪುನಃ ಭರ್ತಿಮಾಡಬಹುದಾದ ಬೆಂಕಿ ಆರಿಸುವ ಸಾಧನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದರೊಳಗೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಸುಮಾರು ೨೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಷ್ಟು ಟ್ಯಾಗುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಇದು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೈಶೈಲಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಯವಿಡಲು ಮತ್ತು ಕಾಪಾಡಲು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲೆಯಂತೆ ಹಾಗೂ ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕಾರ "ಮೇಲೆ-ಎಸೆ", ಒಂದು "ಬಾಂಬಿಂಗ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಚುರುಕಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವೇಗಕ್ಕಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯಗಳನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಥ್ರೋ-ಅಪ್ಸ್‌ಗಳ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಬಣ್ಣದೊಂದಿಗೆ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನೂ ಎಳೆಯಬಹುದು. ಒಂದು "ಖಂಡ"ವು ಕಲಾವಿದನ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ವಿವರವಾದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಶೈಲೀಕರಿಸಿದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಶ್ರೇಣಿಯ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದ ತೊಡಕಿಗೆ ಸಿಲುಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು "ಬ್ಲಾಕ್‌ಬಸ್ಟರ್" ಅಥವಾ "ರೋಲರ್" ಒಂದು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಖಂಡವಾಗಿದ್ದು, ಯಾವಾಗಲೂ ಬಹುತೇಕ ಬಂಡೆಗಲ್ಲಿನ ಆಕಾರದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಎರಡು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಬಣ್ಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಟ್ಟವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೇರೆ ಬರಹಗಾರರು ಇದೇ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಬರೆಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ರೋಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಬಾಹ್ಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಗ್ಯಾಲನ್ನುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ವೈಲ್ಡ್‌ಸ್ಟೈಲ್" ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶೈಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರಕಾರವು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಕೂಡಿಸುವ ಅಕ್ಷರಗಳು ಹಾಗೂ ಕೂಡಿಸುವ ತುದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಬಿಡಿಸಲಾಗದ ಗೂಡಾರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಅಕ್ಷರಗಳು ಒಂದರೊಳಗೊಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಓದುವುದು ಗೀಚುಬರಹರಹಿತ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಆಗಾಗ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್‌ಗಳನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಳಗಿನ ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಇಂತಹ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿಚ್ಚಿಸದ,ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್‌ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ವಿವರವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಮತ್ತು ಆಗಾಗ ಇತರೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್ ಟ್ಯಾಗುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಾಲಿ ಟಪಾಲಿನ ಸ್ಟಿಕ್ಕರುಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಬರಹಗಾರರ ಪಾಲಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚವಿಲ್ಲದೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಮಾಡುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ತುಣುಕುಗಳು ಅತಿಯಾದ ಸಮಯ ವ್ಯಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ತುಣುಕನ್ನು ಮಾಡಲು(ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರವನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿ) ೩೦ ನಿಮಿಷದಿಂದ ಕೊನೆಗೆ ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, LA ನದಿ ಮೇಲೆ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗೀಚುಬರಹ ತುಣುಕನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಸೇಬರ್ ಎಂಎಸ್‌ಕೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ ಒಂದು ಸರಳ ಥ್ರೋ ಅಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ತುಣುಕನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ''[[ಸ್ಟೈಲ್ ವಾರ್ಸ್]]'' ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರ "CAP" ನ ದೃಷ್ಟಾಂತವನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ನೀಡಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇತರೆ ಬರಹಗಾರರು ಈತ ತನ್ನ ವೇಗದ ಥ್ರೋ ಅಪ್‍ಗಳಿಂದ ಪೀಸ್‌‍(ತುಣುಕು)ಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಾನೆಂದು ದೂರಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು "ಕ್ಯಾಪಿಂಗ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಬರಹಗಾರರ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆಗಳು "ಬೀಫ್" ಉಂಟಾದಾಗ ಇದನ್ನು ಆಗಾಗ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಬಳಕೆಗಳು (ಉಪಯೋಗಗಳು) == [[File:BrokenPromises JohnFekner.jpg|thumb|ಜಾನ್ ಫೆಕ್ನರ್‌ನಿಂದ ಕೊರೆಯಚ್ಚು: ಚಾರ್ಲೊಟೆ ಬೀದಿ ಕೊರೆಯಚ್ಚು, ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರೊನ್ಕ್ಸ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, 1980.]] [[ಅವಂಟ್-ದರ್ಜೆ]]ಯ ಕಲಾವಿದರ ಗೀಚುಬರಹದ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಕನಿಷ್ಟ ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿನ [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲದ ಹಿಂದಿನಷ್ಟು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅನೇಕ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಮತ್ತು ಕಲಾ ವಿಮರ್ಶಕರು ಕೂಡ ಕೆಲವು ಗೀಚುಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನೋಡಲು ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಒಂದು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲೆ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅನೇಕ ಕಲಾ ಸಂಶೋಧಕರ ಪ್ರಕಾರ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಆ ರೀತಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕ [[ವಿಮೋಚನೆ]]ಯ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | coauthors = Martin Thiele & Sally Marsden | title = P(ART)icipation and Social Change (.doc file) | url = http://www.jss.org.au/media/docs/participation.doc | date = 2002-01-25 | accessdate = 2006-10-11 | format = DOC | archive-date = 2005-06-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20050615155724/http://www.jss.org.au/media/docs/participation.doc | url-status = dead }}</ref> [[ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಅಧಿಕೃತ ಮನ್ನಣೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://rpmurals.home.att.net/|title=Pictures of Murals of Los Angeles}}</ref> ಘರ್ಷಣೆಯ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂತಹ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಸಾಮಾಜಿವಾಗಿ, ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಅಥವಾ ಜನಾಂಗೀಯವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಸ್ವಂತ-ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಂತಹ ಅಸ್ತ್ರಗಳೆಂದು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದೀರ್ಘ ಓಟದಲ್ಲಿ ಒಡಕುಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಿವೆ. [[ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ]]ಯೂ ಸಹ [[ಜಿಡಿಆರ್]] ಮೇಲಿನ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ [[ಸೋವಿಯತ್]] ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಗೀಚುಬರಹಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [[File:Graffiti in Montclair.JPG|thumb|ಲೈಂಗಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸಲು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗೀರು ಚಿತ್ರದ ವಿಧಾನ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಮೊಂಟ್‌ಕ್ಲೇರ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ.]] ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಕಲಾವಿದರೂ ಸಹ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾದ ''[[ಕೊರೆಯಚ್ಚಿ]]'' ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ, ಇದು ಕೊರೆಯಚ್ಚನ್ನು ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಣ್ಣಗಳ ಒಂದು ಅಚ್ಚಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ಅನೇಕ ಬಣ್ಣದ ಕೊರೆಯಚ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಳಿಸುವಾಗ]] ಕಂಡ ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ೨೦೦೦ರ ನಗರ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡ [[ಜನಾಂಗೀಯ ಘರ್ಷಣೆ]]ಯನ್ನು, ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದೆ [[ಮಾತಂಗಿ ಅರುಲ್‌ಪ್ರಗಸಮ್ a.k.a. M.I.A]].ಯು ರಾಜಕೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಮಾಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು "[[ಗಲಂಗ್]]" ಮತ್ತು "[[ಬಕಿ ಡನ್ ಗನ್]]"ಗಳೆಂಬ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ [[ಸಂಗೀತ ವಿಡಿಯೋ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಾಕವಚ ಕಲೆಗೆ ಹೆಸರಾದಳು. ಆಕೆಯ ಸ್ಟಿಕರ್‌ಗಳ ಕಲಾಕೃತಿ ಕೂಡ ಆಗಾಗ ಲಂಡನ್ನಿನ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ಬ್ರಿಕ್‌ಲೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು, ದೀಪದ ಕಂಬಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಸಂಕೇತಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು,[[ಸೆವೆಲ್ಲಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಇತರೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು /ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರಿಗೆ ಆಕೆ ಕಲಾಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾದಳು.<ref>{{cite web | title = Graffiti Telecinco| url = http://es.youtube.com/watch?v=THzQQ_OdTC0 |work= [[YouTube]] | accessdate = ೨೦೦೮-೦೭-೨೪}}</ref> ಬರಹಗಾರ [[ಲ್ಯೂಸಿ ಪಿಪ್ಪರ್ಡ್‌]]ನಿಂದ "ನಗರ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಚಿತ್ರಶೀರ್ಷಿಕೆ ಬರಹಹಾಗಾರ, ಎದುರಾಳಿಯ ಜಾಹಿರಾತುದಾರ" ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ [[ಜಾನ್ ಫೆಕ್ನರ್‌]]ನು,ಎಪ್ಪತ್ತರ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗದೊಳಗಿನ ನಾಶಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ನಗರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನೇರ ಕಲಾ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ.<ref>ಲಿಪ್ಪಾರ್ಡ್ ಲಕ್ಕಿ, ''ಆಲ್ ಫೈಯರ್ಡ್ ಅಪ್ '', [[ವಿಲೇಜ್ ವೈಸ್]],ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨–೮, ೧೯೮೧</ref> ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗುರಿ ಮಾಡಿದ ಪದ ಅಳವಡಿಸಲು ಫೆಕ್ನ್‌ರ್ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇವನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಾದ್ಯಂತದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇರೆ ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. [[File:2009 010 CES utka.JPG|thumb|ಡಚ್ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದ Ces53ನಿಂದ "ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೂರು ತಮಾಷೆಯ ವಿಧಗಳು"]] === ಅನಾಮಧೇಯ ಕಲಾವಿದರು === ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತಹ ನಿರಂತರವಾದ ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅನೇಕರು ಅನಾಮಧೇಯರಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಗುರುತನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಗೀಚುಬರಹದ ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ(ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]])ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ "ಗೀಚುಬರಹ " ಕಲೆಯಲ್ಲೂ, ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಅನಾಮಧೇಯತೆಯೆಯ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಮುಂದಾದರು. ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳು ಅಥವಾ ಕಾರಣಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಆರೋಪಿಸಬಹುದು. ಗೀಚುಬರಹ ಈಗಲೂ ಹಿಪ್ [[ಹಾಪ್‌ನ 4 ರಲ್ಲಿ 1 ಅಂಶವಾಗಿ]] ಉಳಿದಿದ್ದು, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಬಿಕರಿ ಮಾಡುವ "ಹಾಡುವ ಮತ್ತು ಕುಣಿಯುವ ತಾರೆ"ಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಇದನ್ನು "ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಕಲೆ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿಲ್ಲ. ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಈಗಲೂ [[ಅಂತರ್ಮುಖವಾದ ಮೊದಲರೂಪದ ಕಲಾವಿದ]] ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. [[ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿ]]ಯು ಜಗತ್ತಿನ ಒಬ್ಬ ಅತ್ಯಂತ ಕುಖ್ಯಾತ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ರಸ್ತೆ ಕಲಾವಿದನಾಗಿದ್ದು, ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮುಖರಹಿತನಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಬ್ಯಾಂಕ್ಸಿ. ವಾಲ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಪೀಸ್. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಯ್ಯಾಂಡಮ್ ಬುಕ್ ಹೊಸ್, ೨೦೦೫.</ref>.ಮುಖ್ಯವಾಗಿ[[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆತ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ, ಯುದ್ಧ ವಿರೋಧಿ ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಕಲೆಗೆ ಹೆಸರಾಗದ್ದನು, ಆದರೆ ಈತನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್‌]]ನಿಂದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ವರೆಗೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಲಾತ್ಮಕ ಆಂದೋಲನದಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಯು ಯು.ಕೆ.ಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬಂಧನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಗೋಪ್ಯವಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದನು. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದ, [[ಇಸ್ರೇಲ್‌]]ನ ವಿವಾದಿತ ಪ[[ಶ್ಚಿಮ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಬ್ಯಾರಿಯರ್‌ನ ಮೇಲೆ ಜೀವನದ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಸುತ್ತ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಯ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ನಿನ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬರು ಇಡ್ಲಿಕ್ ಬೀಚ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ರಂಧ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಒಂದು [[ಪರ್ವತ]] ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೦ರಿಂದ ಅನೇಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಪ್ರದರ್ಶನಗಳೂ]] ಕೂಡ ನಡೆದಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಲೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ದೊಡ್ದ ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಯ ಕಲೆ ಶ್ರೇಷ್ಟ ಕಲಾವಸ್ತು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ: ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ vs.ಕಲೆ. ಕಲಾ ಬೆಂಬಲಿಗರು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೆಯ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಯ ಎಲ್ಲ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಗರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗಳು ವಿಧ್ವಂಸಕ ಮತ್ತು ಸ್ವತ್ತು ನಾಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್‌ನ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಯ ಗೀಚುಬರಹವು ಸ್ವತ್ತಿನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಧೂರ್ತ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕಲಾವಿದೆ [http://www.boston.com/ae/theater_arts/articles/2007/01/03/pixnit_was_here ಪಿಕ್ಸ್‌ನಿಟ್ ] ಈಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದಳು.<ref>ಶಯೀರ್, ಮ್ಯಾತೀವ್ "ಪಿಕ್ಸ್‌ನಿಟ್ ವಾಸ್ ಹಿಯರ್." ದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ೩ ಜನವರಿ. ೨೦೦೭. ೧ ಮಾರ್ಚ್. ೨೦೦೯ <http://www.boston.com/ae/theater_arts/articles/2007/01/03/pixnit_was_here/>. </ref> ಆಕೆಯ ಕೃತಿಯು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿರೋಧಿ ಆಘಾತ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಗೀಚುಬರಹದ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತ್ತು. ಆಕೆಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಆಗಾಗ ಮಳಿಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಹೂವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಅಂಗಡಿ ಮಾಲೀಕರು ಆಕೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಒಪ್ಪಿ, ಇತರರಿಗೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಲಾ ತುಣುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಟೀವ್‌ನ ಅಡಿಗೆಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಚೆಲುವಾದ ಮನಮೋಹಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ"- ಎರಿನ್ ಸ್ಕಾಟ್, ಆಲ್‌ಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌ನ ಮ್ಯಾನೇಜರ್. === ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ === ವೃತ್ತಿಗಾರರ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು ಆಗಾಗ ಚದುರಿದರೂ ಹಾಗೂ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದರೂ ಸಹ ಗೀಚಬರಹವನ್ನು ಆಗಾಗ ಅಧಿಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡೇಳುವ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಇದು ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ತಂತ್ರಗಳ ಒಂದು ವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯು ಒಂದು ಕೊರೆಯಚ್ಚು [[ಯುದ್ಧ-ವಿರೋಧಿ]] ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ [[ಅನಾರ್ಕೊ-ಪಂಕ್]] ಬ್ಯಾಂಡ್ [[ಕ್ರಾಸ್‌]]ನ್ನು, ೧೯೭೦ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ೧೯೮೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್‌ನ ಭೂಗತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ ಸುತ್ತ [[ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ]],[[ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ]] ಮತ್ತು [[ಬಳಕೆದಾರವಾದಿ-ವಿರೋಧಿ]] ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web | publisher = Southern Records | title = Crass Discography (Christ's reality asylum) | url = http://www.southern.com/southern/label/CRC/09400a.html | date = unknown | accessdate = 2006-10-11 | archive-date = 2006-09-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060912012809/http://www.southern.com/southern/label/CRC/09400a.html | url-status = dead }}</ref> [[ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹವು ಪಂಕ್(ಒಂದು ಒರಟು ರಾಕ್ ಸಂಗೀತ)ದೃಶ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ನಗರವು ’ಡಿ ಝೂಟ್’, ’ವೆಂಡೆಕ್ಸ್’ ಮತ್ತು ಡಾ. ’ರ್ಯಾಟ್’ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.stockholmsfria.nu/artikel/20057 ಎಸ್‌ಎಫ್‌ಟಿ: Ny dokumentär reder ut graffitins punkiga rötter]. ಡಾ ರಾಟ್ ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ೨೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಿತಿಮಿರಿದ ಔಷಧದಿಂದ ನಿಧನಹೊಂದಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಗತ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದರು.</ref><ref>[http://www.kroonjuwelen.com ಕ್ರೂಂಜುವೆಲೆನ್]</ref> ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ''ಗ್ಯಾಲರಿ ಆನಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಒಂದು ಪಂಕ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೧೯೮೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಯೂರೋಪ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಆಗಲೇ ಒಂದು ರೋಮಾಂಚಕ ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. [[ಮೇ 1968]]ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಳುವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ, ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿವಾದಿ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳಾದ ''L'ennui est contre-révolutionnaire'' (ಬೇಸರವು ಪ್ರತಿಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ)ಹಾಗೂ ''Lisez moins, vivez plus'' ("ಕಡಿಮೆ ಓದಿ, ಹೆಚ್ಚು ಬದುಕಿ")ಇವುಗಳಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಅಲಕೃಂತಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಇರದಿದ್ದಾಗ,, ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಮೌಖಿಕ ಅರಿವಿನ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಹಂಚಿಕೆಯ ಹದದೊಂದಿಗೆ, ಗೀಚುಬರಹ ಮಿಲೆನೇರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯತೆಯ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. {{quote box|align=right|width=220px|quote="I think graffiti writing is a way of defining what our generation is like. Excuse the French, we're not a bunch of p---- artists. Traditionally artists have been considered soft and mellow people, a little bit kooky. Maybe we're a little bit more like pirates that way. We defend our territory, whatever space we steal to paint on, we defend it fiercely."|source=Sandra "Lady Pink" Fabara<ref>{{cite book |title=Can't Stop Won't Stop: A History of the Hip-Hop Generation |last=Chang |first=Jeff |authorlink=Jeff Chang (journalist) |year=2005 |publisher=St. Martin's Press |location=New York |isbn=0-312-30143-X |page=124}}</ref>}}ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೆ "ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ" ಅಥವಾ "ಭೂಗತ"ದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು, ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ [[ವಿಧ್ವಂಸಕ]]ವಾದ, [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಒತ್ತಡ]] ಅಥವಾ ಕೌಶಲ್ಯಯುತ ಮಾಧ್ಯಮ ಆಂದೋಲಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಬಹಿರಂಗವಾದ ರಾಜಕೀಯಭರಿತ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಈ ಚಳವಳಿಗಳು ಅಥವಾ ಶೈಲಿಗಳು ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಅವರ ಸಮಾಜದೊಂದಿಗಿನ ಅವರು ಹೊಂದಿದ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಂದ ವರ್ಗೀಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು, ಆಗಿನಿಂದ, ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲದ ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಗೀಚುಬರಹ ಕಲೆ ಅನೇಕ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗೇ ಉಳಿದಿದೆ. ೧೯೯೦ರಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಲಾವಿದರು ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಪೋಲೀಸರಿಗೆ ಬಂಧಿಸಲು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಾಗಿ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನೆಂದು ತೊಂದರೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವೊಂದು ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ರೀತಿಯ ಅಶಾಶ್ವತ ಕೃತಿಗಳು ಶಾಶ್ವತ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳಿಗಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಾಳುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸಮೂಹ ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಪಥಸಂಚಲನ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ-ಆ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲವಾದರೂ ಕೂಡ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅದೇ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಲಾವಿದರು ಅಶಾಶ್ವತ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕೃತಿ ವಿನಾಶದಿಂದ ಪಾರಾಗುವ ಕಾಲಾವಧಿಯು ಆ ಕೃತಿಯು ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಸಂಚಯಗೊಂಡ ಗೌರವದ ಪ್ರಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಒಂದು ಕಚ್ಚಾ ಕೃತಿಯು ಬದಲಾಗದೇ ತಕ್ಷಣ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಕಲಾವಿದರು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದಿತ್ತು. ಕಲಾವಿದರು ಸ್ವತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದು-ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕಲೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಾತ್ಮಕ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ರಾಜಕಾರಣ ಅಥವಾ ಅನ್ಯಥಾ-ಅಶಾಶ್ವತ ಕಲೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ವೃತ್ತಿಗಾರರು, ತರುವಾಯ ಬಗೆಬಗೆಯ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ ವಿರುದ್ಧವಾದ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಬ್ರೆನರ್‌]]ನಂತಹ ಕೆಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇತರೆ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ರಾಜಕೀಯಗೊಳಿಸಲು ಈ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಮೇಲೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೇರಿದ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web | publisher = Village Voice | title = Border Crossings | url = http://www.villagevoice.com/art/0030,levin,16706,13.html | date = 2000-08-01 | accessdate = 2006-10-11 | archive-date = 2006-11-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061107150218/http://www.villagevoice.com/art/0030%2Clevin%2C16706%2C13.html | url-status = dead }}</ref> ಅನಾಮಧೇಯ ತಂಡಗಳ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳದ್ದು ಕೂಡ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಗಾರರು ಯಾವಾಗಲೂ ಪರಸ್ಪರರ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಆದಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬಂಡವಾಳವಾದಿ-ವಿರೋಧಿ ಕಲಾ ತಂಡ [[ಸ್ಪೇಸ್ ಹೈಜ್ಯಾಕರ್ಸ್]], ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಂಕ್ಸಿ]]ಯ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಆತನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಬಳಕೆಯ ನಡುವಿನ ವಿರೋಧದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ತುಣುಕನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು. ಒಂದು [[ಚಳುವಳಿ]]ಯಾಗಿ ಗೀಚುಬರಹದ ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ, ರಾಜಕೀಯ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ [[ದೃಷ್ಟಿಕೋನ]]ಗಳನ್ನು ಪಸರಿಸಲು ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಒಂದು ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರತೆಯಿಂದ ಈ ಆಚರಣೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಕಾರಣದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ, ತಾವು ಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂದು ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂಡಗಳ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾದವು(ಉದಾಹರಣೆ.[[ಬಹಳ-ಎಡ]] ಅಥವಾ [[ಬಹಳ-ಬಲ]] ತಂಡಗಳು)- ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸಲು[[ಜಾಹಿರಾತ]]ನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು "[[ಆಳುವ ವರ್ಗ]]" ಅಥವಾ "ಸಂಸ್ಥೆ" ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮುದ್ರಣಾಲಯವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಆಮೂಲಾಗ್ರ/ಪೂರಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಗೀಚುಬರಹ ಕಚ್ಚಾ ಆಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್]] ಬೆಂಬಲಿಗರು ಆಗಾಗ [[ಸ್ವಸ್ತಿಕ]]ಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಇತರೆ [[ನಾಝಿ]] ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಗೀಚುತ್ತಾರೆ. ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಯು.ಕೆ.ಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ಗೀಚುಬರಹದ ಒಂದು ನವೀನ ಪ್ರಕಾರವು ಮನಿ ಲಿಬರೇಷನ್ ಫ್ರಂಟ್(ಎಂಎಲ್‌ಎಫ್)ನಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, [[ಭೂಗತ ಮುದ್ರಣಾಲಯ]] ಬರಹಗಾರರಾದ ಕವಿ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರ [[ಹೀಟ್‌ಕೊಟ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರ ಜೇ ಜೆಫ್ ಜೋನ್ಸ್ ಇವರ ಒಂದು ಮೂಲತಃ ಸಡಿಲವಾದ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. [[ಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಪ್ರಚಾರದ ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಕಾಗದದ ಹಣದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅವರು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ[[ಜಾನ್ ಬುಲ್]] ಮುದ್ರಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಂಎಲ್‌ಎಫ್ ಅಲ್ಪಾವಧಿವರೆಗೆ ಇದ್ದರೂ, ಇದು ಲಂಡನ್ನಿನ ಆ ಕಾಲದ [[ಲ್ಯಾಡ್‌ಬ್ರೊಕ್ ತೋಪು]] ಕೇಂದ್ರಿತ ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಮೂಹದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿತ್ತು ಪ್ರದೇಶ ಕೂಡ ಗಣನೀಯವಾಗಿ [[ಸ್ಥಾಪನ-ವಿರೋಧಿ]] ಹಾಗೂ ತಮಾಷೆಯ ರಸ್ತೆ ಗೀಚುಬರಹದ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಯಥೇಚ್ಛ ಭಾಗ ಕೂಡ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ನಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [http://www.historytalk.org/Notting%20Hill%20History%20Timeline/timelinechap13.pdf ] [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಘರ್ಷಣೆಯು ರಾಜಕೀಯ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಘೋಷಣೆಗಳು ಕೂಡ, ಉತ್ತರ ಐರಿಷ್ ರಾಜಕೀಯ ಗೀಚುಬರಹ ''[[ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ]]'' ಗಳೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುವ ದೊಡ್ಡದಾದ ಗೋಡೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಹಾರಾಡುವ ಬಾವುಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲಂಚಿನ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು, ಆಗಾಗ ತಂಡ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು. ಕಲಾವಿದರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನೆಯ ಗ್ಯಾಬೆಲ್ಲುಗಳ ಅಥವಾ ಮೇಲೆ ''[[ಪೀಸ್ ಲೈನುಗಳ]]'' ಮೇಲೆ, ವಿಭಿನ್ನ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ದೃಢವಾದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಮಾಬರಹದೊಂದಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕಾಲವನ್ನು ಹಾಗೂ ಶೈಲೀಕರಣವನ್ನು ಆಗಾಗ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. [[ನಿಷ್ಟಾವಂತ]] ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಆಗಾಗ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳಾದ, ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಜೇಮ್ಸ್ II]] ಮತ್ತು [[ವಿಲಿಯಮ್ III]] ರ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರೆ, [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್]] ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು]] ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಇತರರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಟ್ಯಾಗುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಲೋಗೋಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಆಧಾರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ ಯಾರ ಹುಲ್ಲುಗದ್ದೆ ಯಾರದು ಎಂಬ ಒಂದು ಕಠೋರವಾದ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡಲು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ತಂಡ ಸಂಬಂಧಿತ ಗೀಚುಬರಹದ ವಿಷಯ ವಸ್ತು ಗುಪ್ತ [[ಸಂಕೇತಗಳು]] ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ವವಾದ [[ಲಿಪಿಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ [[ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ತಂಡದಾದ್ಯಂತ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲು, ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜೊತೆಗಾರರನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಸೈದ್ದಾಂತಿಕತೆಯ ಸೀಮೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಲೀ, ಡೇವಿಡ್, ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಸೈಬ್ರಿವಿಸ್ಕಿ. "ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಟೆರಿಟೋರಿಯಲ್ ಮಾರ್ಕರ್ಸ್." ಡಿಸೆಂಬರ್. ೧೯೭೪. ಜೆ‌ಎಸ್‌ಟಿಒಆರ‍್.ಅರಿಜೋನಾ ಲೈಬ್ರರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಟುಸ್ಕೊನ್ ೧೪ ಮಾರ್ಚ್. ೨೦೦೯ <http://www.jstor.org/>.</ref> === ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಜಾಹಿರಾತಿನ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ === [[File:Warszawa Stary Mokotów graffiti on shop window.jpg|thumb|250px|ಪೋಲಂಡ್‍ನ ವಾರ್ಸಾವ್‌ನ ದಿನಸಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಅಂಗಡಿ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಕಾನೂನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗೀರು ಬರಹ ಜಾಹೀರಾತು.]] ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರಗಳೆರಡರ ಜಾಹಿರಾತಿನ ಸಾಧನವಾಗಿ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎನ್‌ವೈಸಿ ಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ [[TATS CRU]] ಕೊಲಾ, ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ದ್ಸ್, ಟೊಯೊಟ, ಮತ್ತು ಎಂಟಿವಿಗಳಂತಹ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಚಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಮಗೋಸ್ಕರ ಒಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಮಾಡಿದವು. ಯು.ಕೆ.ಯಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡೆನ್‌ನ ಪಾಟಿ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಳಿಸುವುದು ಅವರ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ [[ಬಾಕ್ಸ್‌ಫ್ರೆಶ್]] [[ಝಪಟಿಸ್ಟ]] ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯ ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದನು. [[ಸ್ಮಿರ್ನಾಫ್]] ಅವರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು [[ಹಿಮ್ಮಗ್ಗುಲಿನ ಗೀಚುಬರಹ]]ವನ್ನು ಬಳಸಲು ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು(ಸುತ್ತುವರೆದ ಕೊಳಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಬಿಡಲು ಕೊಳಕಾದ ಮೇಲ್ಮೈನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡದ ಕೊಳವೆಗಳ ಬಳಕೆ) ಈಗಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯಾದ ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮನ ಹಿಂದಿರುವ ಕಲಾವಿದ ಶೆಪರ್ಡ್ ಫೇರಿಯ "ಹೋಪ್" ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ, "Andre the Giant Has a Posse" ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್ ಪ್ರಚಾರದ ನಂತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಫೇರಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಎಲ್ಲ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಚಾರ್ಲಿ ಕೀಪರ್]] ಕಾದಂಬರಿಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಗೀಚುಬರಹ ಡ್ರಾಗನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಶೈಲೀಕರಿಸಿದ ಕಥಾ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಥೆಯ ಉದಯಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಜಾಹಿರಾತನನ್ನು ’ಪಾವತಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಗೀಚುಬರಹ’ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲದಂತೆ ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಉದಯಿಸದ್ದವೆಂಬಂತೆ ನೋಡಿದರು. [[ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]] ತಂಡ ಈ ಮಾನದಂಡದ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಗುರಿಮಾಡಲು ಹೋದವು. === ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಗೀಚುಬರಹ === ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಒಂದು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ಬಳಸಬಹುದು. ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾದರೂ ಸಹ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಬಹುತೇಕ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ(ಅಪರಾಧೀಕರಣದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳೂ ಕೂಡ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಂತೆ)<ref>{{Citation | last = Halsey | first = M. | last2 = Young | first2 = A. | title = The Meanings of Graffiti and Municipal Administration | journal = Australian and New Zealand Journal of Criminology | volume = 35 | issue = 2 | pages = 165–86 | year = 2002}}</ref> ಆದುದರಿಂದ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಜನಾಂಗೀಯ ಗೀಚುಬರಹ ಬಹುತೇಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ನೋಟದಲ್ಲಿ "ಜನಾಂಗೀಯ" ಎಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ..ಒಬ್ಬರು ಇದರ ಸಂಬದ್ಧ "ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಹಿತೆ"(ಸಾಮಾಜಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಲೌಕಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ)ಯನ್ನು ಗೊತ್ತಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಹೆಟರೊಗ್ಲಾಟ್]] ಆಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಒಂದು ’ಷರತ್ತುಗಳ ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಗುಂಪಾಗಿದೆ’.<ref>{{cite book | last = Holquist | first = M. | editor-last = Bakhtin | editor-first = M.M. | title = The Dialogic Imagination | chapter = 'Glossary' | publisher = Austin: University of Texas Press | pages = 423 | year = 1981}}</ref> :ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಹಿತೆಯು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯುವಗುಂಪು ಆಗಿರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ಥಳೀಕರಿಗೆ(ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ), ಕೇವಲ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಈ ತಂಡದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಗೀಚುಬರಹವು ಈಗಾಗಲೇ ಅವರ ತಂಡದ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮನನೊಂದ ಜನತೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಒಂದು ಜನಾಂಗೀಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೀಚುಬರಹ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಅಪರಾಧ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ರಾಯಭಾರಿಯೂ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite book | last = Kelling | first = G. | last2 = Coles | first2 = C. | title = Fixing Broken Windows | publisher = New York: Martin Kessler Books | year = 1996}}</ref> ಈ ತಂಡ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ಗೀಚುಬರಹದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾರ. ಈ ಯುವ ತಂಡದ ಅಥವಾ ಗುಂಪಿನ ಟ್ಯಾಗನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನ-ಬಯಸುವವರ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಿದರೆ, ಇದರ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಣ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಜನಾಂಗೀಯ ಗೀಚುಬರಹದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ(ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ನಿರ್ಬಂಧಗಳುಗಳಿಗೆ<ref>{{cite book | last = Barker | first = M. | title = The New Racism | publisher = London: Junction Books | year = 1981}}</ref> ಅಳವಡಿಸಿದ)ಈ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಸಂಭವ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳು ತಮ್ಮ ಬೆದರಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಗುಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{Citation | last = Lynn | first = Nick | last2 = Lea | first2 = Susan J. | title = ‘Racist’ graffiti: text, context and social comment | journal = Visual Communication | volume = 4 | pages = 39-63 | year = 2005 | doi = 10.1177/1470357205048935 }}</ref> == ಅಲಂಕಾರಿಕ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಕಲೆ == [[File:Miss Van y Ciou (aikijuanma).jpg|thumb|left|ಬಾರ್ಸಿಲೊನಾದಲ್ಲಿ ಮಿಸ್ ವಾನ್ ಮತ್ತು ಸಿಒಯು ರವರಿಂದ ಗೀರುಬರಹ]] ೨೦೦೬ ರ [[ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಹೊರ ಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ '೮೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಶ್, ಲೀ, ಡೇಝ್, ಕೇಥ್ ಹೇರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜೀನ್-ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕಿಯಾಟ್‌ರ ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮೇರುಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಒಂದು ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಾಶ್]], ಡೇಝ್ ಮತ್ತು [[ಲೇಡಿ ಪಿಂಕ್‌]]ರ ಕೃತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರ ೨೨ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಟೈಮ್ ಔಟ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಬಗ್ಗೆ ಬಂದ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕಿ ಚಾರ್ಲೊಟ ಕೊಟಿಕ್, ಪ್ರದರ್ಶನವು ಗೀಚುಬರಹದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ತಮ್ಮ ಅರ್ಥಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಮರುಚಿಂತನೆಗೆ ಈಡು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ. ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದ ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ದೇಶಕನಾದ [[ಟೆರ್ಯಾನ್ಸ್ ಲಿಂಡಲ್]], ಗೀಚುಬರಹ ಹಾಗೂ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಬಗ್ಗೆ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ:<ref>{{cite web | publisher = Time Out New York Kids | title = Writing on the Wall | url = http://www.tonykids.com/features/13/k13.ft.writing.html | year = 2006 | accessdate = 2006-10-11 | archive-date = 2006-11-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061113004456/http://www.tonykids.com/features/13/k13.ft.writing.html | url-status = bot: unknown }}</ref> <blockquote>"ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹವು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾದದ್ದು", ಹಾಗೂ "ಯಾವುದೇ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಜನತೆ ಅಥವಾ ದಮನಿತರಿಗೆ ಒಂದು ಹೊರಮಾರ್ಗ ಅಗತ್ಯವಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ- ಇದು ಉಚಿತ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.</blockquote> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮರ್ಥ ರಚನಾತ್ಮಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಗೀಚುಬರಹದ ಗುಣ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದರು. [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ]]ದ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸ ಪುಸ್ತಕ ''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪೈಂಟಿಂಗ್ ೧೭೮೮-೨೦೦೦'' ಅನೇಕ ಆಸ್ಪ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವೃತ್ತಿಗಾರರನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಮಕಾಲೀನ [[ದೃಶ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯೊಳಗೆ ಗೀಚುಬರಹದ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನದ ಕುರಿತ ಒಂದು ದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>[[ಬೆರ್ನಾರ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್]], ಟೆರ್ರಿ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೋಟ್, ''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪೇಟಿಂಗ್ಸ್ ೧೭೮೮-೨೦೦೦'',ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್, ೨೦೦೧, ಅಧ್ಯಾಯ ೧೭. ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೋಟ್, ಡಿಸ್ಕವರಿಂಗ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಕೂಡ ನೋಡಿ, ''ಆರ್ಟ್ ಮಂತ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ '' (ಕ್ಯಾನ್ಬೆರಾ), ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೦,ಪು. ೪–೮.</ref> ಆಧುನಿಕ ಕಲಾತ್ಮಕ ಗೀಚುಬರಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೀಚುಬರಹದ ಸಂತತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇವಲ ಗೀಚಿದ ಪದಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.graffiti.org/faq/tobin.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-25 |archive-date=2010-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100405071451/http://www.graffiti.org/faq/tobin.html |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೯ ರ ಮಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ನಡುವೆ, ೧೫೦ ಕಲಾವಿದರು ೩೦೦ ಗೀಚುಬರಹದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ [[ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ಯಾಲೈಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು - ಫ್ರೆಂಚ್ [[ಕಲಾ ಜಗತ್ತಿ]]ನಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರದ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಮ್ಮತ.<ref>http://www.rfi.fr/actuen/articles/112/article_3517.asp</ref><ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2009/03/30/arts/design/30arts-TOASTINGGRAF_BRF.html | work=The New York Times | title=Toasting Graffiti Artists | first=Larry | last=Rohter | date=2009-03-30 | accessdate=2010-04-02}}</ref> ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ "ಸ್ಕೇಪ್", "ಗ್ರಾಫ್: ದಿ ಆರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನೀಕ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ" ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು, ಇದು ಗೀಚುಬರಹ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ. == ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು == === ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ === [[File:Stop graffitti.jpg|thumb|175px|right|ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಸ್ಪೋಕನೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಚಿಹ್ನೆಗಳು]] ಗ್ರಹಿಕೆ ಗೀಚುಬರಹವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ವಾಪಸ್ಸು ಪಡೆಯುವ ಒಂದು ವಿಧಾವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರ ಎದುರಾಳಿಗಳು ಇದನ್ನು ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಉಪದ್ರವ, ಅಥವಾ ವಿಧ್ವಂಸಕ್ಕೊಳಗಾದ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ದುರಸ್ತಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ದುಬಾರಿ [[ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ]] ಎಂದು ಎಣಿಸಿದರು. ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು "[[ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟ]]" ವಿಷಯವೆಂದು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಇದರ ನಿಂದಕರು, ಗೀಚುಬರಹದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಕೊಳುಕುತನ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಅಪರಾಧದ ಭಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಂಡ-ಸಂಬಂಧಿತ ಗೀಚುಬರಹದ ಬಗ್ಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಆಂಟಿ-ಗ್ರಾಫಿಟಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್]](ಪಿಎಜಿಎನ್)ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಪಿಎಜಿಎನ್[[ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ ಕಲೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]ದ ರಚನೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುವಾಗ ಯಾರಾದರೂ ಸಿಕ್ಕಿ ಬಿದ್ದರೆ ದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ನಗರ ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಯ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಿಸಲಾದ ವಿವರಾತ್ಮಕವಾದ, ಚಿತ್ರಗಾರನಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗಿನ ಆಗಾಗ-ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಸಾಲು ಬ್ರಾಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಗಾರ್ಡನ್ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿರುವ, ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಾಡ್ ಮತ್ತು ರಿಡ್ಜ್ ( ೮ನೇ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ)ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರದ ದೀರ್ಘ-ಕಾಲದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಕೂಡ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈಗಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ನಿಷೇಧಿತಗೊಂಡಿದೆ ಹಾಗೂ ೧೫ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಟ್ಯಾಗುಗಳು ಮತ್ತು ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಬ್ರೋಕನ್ ವಿಂಡೋ ಥಿಯರಿ]]"(ಮುರಿದ ಕಿಟಕಿ ಸಿದ್ದಾಂತ) ಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು, ಈ ವಿನಾಶ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಹೆಚ್ಚಿದ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವ ಪರಿಸರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಮಾಜಿ ಮೇಯರ್ [[ಎಡ್ ಕೊಚ್‌]] ಬ್ರೋಕನ್ ವಿಂಡೋ ಥಿಯರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಬಲವಾದ ವಂತಿಗೆಯು ೧೯೮೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದುರಾಕ್ರಮಣವಾದ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಸೆ ನೀಡಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮ " [[ನಯಮಾಡು]]"; ರೈಲುಗಳ ಮೇಲಿನ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಅಳಿಸುವ ಒಂದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ವಚ್ಛ. ಅಂದಿನಿಂದೀಚೆಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಶ್ರಮದಾಯಕವಾದ ಶೂನ್ಯ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯತ್ಯಯದ ದಂಡಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅಧಿಕಾರಗಳು ಆಗಾಗ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಸಣ್ಣ-ಉಪದ್ರವ ಅಪರಾಧವೆಂದು ಉಪಚರಿಸುತ್ತವೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ರೈಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಬರಹ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದವು. ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ [[ಮೇಯರ್ ರುಡಾಲ್ಫ್ ಗಿಲಾನಿ]] [http://www.cooperator.com/articles/1201/1/The-Mayor8217s-Anti-Graffiti-Task-Force/Page1.html ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆ] ಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ಇದೊಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ವಿವಿಧ-ಏಜೆನ್ಸಿ ಪ್ರವರ್ತನಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಹಾಗೂ ಯು.ಎಸ್.ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಚಾರಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ "ಜೀವನ ಅಪರಾಧದ ಗುಣಮಟ್ಟ"ದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಹಿತೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ೧೦-೧೧೭ ಏರೊಸೋಲ್ ತುಂತುರು-ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಕ್ಯಾನುಗಳನ್ನು ೧೮ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾರುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಕಾನೂನೂ ಕೂಡ ತುಂತುರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮಾರುವ ವರ್ತಕರು ಒಂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಗ ಹಾಕಿ ಇಡಬೇಕು ಇಲ್ಲವೇ ಒಂದು ಮುಂಗಟ್ಟೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು, ಸಂಭಾವ್ಯ ಸರಕುಗಳ್ಳರಿಗೆ ಸಿಗದ ಹಾಗೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ನಗರದ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳಿಗೆ ದಂಡವಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ US$೩೫೦ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/nograffiti/html/legislation.html|title=The full text of the law}}</ref> ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಎನ್‌ವೈಸಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ [[ಝಿಫಿರ್]] ಈ ಕಾನೂನಿನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.zephyrgraffiti.com/zephyrwrt/crackdwn.html|title=Zephyr's opposing viewpoint|access-date=2010-05-25|archive-date=2010-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20101231213453/http://www.zephyrgraffiti.com/zephyrwrt/crackdwn.html|url-status=dead}}</ref> ಜನವರಿ ೧, ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ, ಮಂಡಳಿಸದಸ್ಯ [[ಪೀಟರ್ ವ್ಯಾಲೊನ್]], ಜ್ಯೂನಿಯರ್.ನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ, ೨೧ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತುಂತುರು ಬಣ್ಣ ಅಥವಾ ಶಾಶ್ವತ ಮಾರ್ಕರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಎಂದು ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು. ಮೇಯರ್ [[ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್]] ಮತ್ತು ಮಂಡಳಿಸದಸ್ಯ ವ್ಯಾಲೊನ್‌ರನ್ನು ಕಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು "ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ" ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರ ಪರವಾಗಿ ದಾವೆ ಹೂಡಿದ್ದ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ದೊರೆ [[ಮಾರ್ಕ್ ಎಕೊ]]ನಿಂದ ಕಾನೂನು ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಮೇ ೧, ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಾರ್ಜ್ ಬಿ.ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ತಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ಕೋರಿದ ಫಿರ್ಯಾದುದಾರನಿಗೆ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಪೋಲಿಸ್ ಇಲಾಖೆಯು ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡದಂತೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿಷೇದಿಸಲಾಯಿತು(ಮೇ ೪ರಂದು).<ref>{{cite news|url=http://www.vibe.com/news/news_headlines/2006/05/marc_ccko_helps_graffiti_artists_beat_nyc_in_court_preps_2nd/ |title=Marc Ecko Helps Graffiti Artists Beat NYC in Court, Preps 2nd Annual Save The Rhinos Concert |date=May 2, 2006}}</ref> ೨೦೦೬ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಕ್ಯಾಝಲ್ ಕೌಂಟಿ, ಡೆಲವೇರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಇದೇ ಅಳತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲಾಗಿ,<ref>{{cite news|author = Staff |title = NCCo OKs laws to keep spray paint from kids |publisher=[[The News Journal]] |page=B೩ |date=May ೨೪, ೨೦೦೬}}</ref> ಮೇ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಕೌಂಟಿ ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಶಾಸನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಶಿಕಾಗೋವಿನ ಮೇಯರ್ [[ರಿಚರ್ಡ್ ಎಂ.ಡಾಲೆ]] ಗೀಚುಬರಹ ಮತ್ತು ತಂಡ-ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು "[[ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು]]" ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ದೂರವಾಣಿ ಕರೆ ಮಾಡಿದ ೨೪ ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ಉಚಿತ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಕಛೇರಿಯು ಜಾಹಿರಾತು ಮಾಡಿತು. ಕಛೇರಿಯು ಗೀಚುಬರಹದ ಕೆಲವೊಂದು ಬಗೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಬಣ್ಣಗಳು(ನಗರದ ’ಬಣ್ಣ ವಿನ್ಯಾಸ’ ದೊಂದಿಗೆ ಒಡಂಬಡುವ) ಮತ್ತು ಬೇಕಿಂಗ್-ಸೋಡ-ಆಧಾರಿತ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref name="kcb">{{cite web|url=http://www.kcb.org/kcb_cleanups.html|title=Clean Ups and Graffiti Removal}}</ref> ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಶಿಕಾಗೋವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಸು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಅದು ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಂದು ರೀತಿಯ ಕೆತ್ತುವ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕರುಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದು ಹಾಗೂ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ನಿಷೇದಿಸಿತು.<ref name="kcb" /> ಈ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಾಯ ೮-೪ರಲ್ಲಿದೆ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ, ಸೆಕ್ಷನ್ ೧೦೦:ಅಲೆಮಾರಿ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾನೂನು (೮-೪-೧೩೦)ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ US$೫೦೦ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲದಂತೆ ದಂಡದೊಂದಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಅಪರಾಧವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಡಿತ, ಕೂಗುಮಾರು, ಅಥವಾ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಭಂಗಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿಧಿಸುವುದಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ಯಾಗುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸುವಿಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ವರ್ಧಿಸಲು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರ ಗ್ರಾಹಕೀಯಗೊಳಿಸಿದ ಡಾಟಾಬೇಸ್-ಚಾಲಿತ ಗೀಚುಬರಹ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿತು.<ref>{{cite web | publisher = WPXI | title = Graffiti Artists Paint Pittsburgh; Police See Red | url = http://www.wpxi.com/target11/4233599/detail.html | month = March | year = 2007 | access-date = 2010-05-25 | archive-date = 2009-06-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090605154037/http://www.wpxi.com/target11/4233599/detail.html | url-status = dead }}</ref> ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಡೇನಿಯಲ್ ಜೋಸೆಫ್ ಮೊಂಟಾನೊ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲನೇ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಗೀಚುಬರಹ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.post-gazette.com/pg/07079/770929-53.stm|title=Graffiti suspect faces felony charge|publisher=Pittsburgh Post-Gazette|date=March 2007}}</ref> ನಗರದ ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಹತ್ತಿರ ಟ್ಯಾಗುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದಕ್ಕೆ ಈತನಿಗೆ "ಗೀಚುಬರಹದ ದೊರೆ"<ref>{{cite news|url=http://kdka.com/topstories/graffiti.Daniel.Joseph.2.388172.html|title=Pittsburgh Police Arrest ''King Of Graffiti''|publisher=KDKA|date=March 2007|access-date=2010-05-25|archive-date=2009-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090530162032/http://kdka.com/topstories/graffiti.Daniel.Joseph.2.388172.html|url-status=dead}}</ref> ಎಂದು ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಆನಂತರ ೨.೫ ರಿಂದ ೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿದ್ದನು.<ref>http://www.thepittsburghchannel.com/news/16974005/detail.html</ref> === ಯುರೋಪ್‌ === [[File:Graffiti removal berlin.jpg|thumb|left|ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ.]] ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗೀಚುಬರಹಕ್ಕೆ ಸಮೂಹ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ದಳಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವು, ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಕೌಟ್ ತಂಡ, ಆಧುನಿಕ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಐಜಿ [[ನೋಬಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ]] ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟ, [[ಟಾರ್ನ್-ಎಟ್-ಗ್ಯಾರೊನ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಬ್ರುನ್ಕ್ವೆಲ್‍ನ]] ಫ್ರೆಂಚ್ ಹಳ್ಳಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ [[ಮೆರಿಯರಿ ಸುಪೇರಿಯರಿ ಗುಹೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಬೈಸನ್‌]]ನ [http://www.panoramio.com/photo/26895452 ಎರಡು ಪೂರ್ವ‌ಐತಿಹಾಸಿಕ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು] ಹಾನಿಗೀಡು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.improb.com/ig/ig-pastwinners.html#ig1992|title=1992 Ig Noble Prize Winners|access-date=2010-05-25|archive-date=2011-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110225074430/http://www.improb.com/ig/ig-pastwinners.html#ig1992|url-status=dead}}</ref>[[File:Ash astronaut.jpg|thumb|ಅ‍ಯ್‌ಶ್ ಆಸ್ಟ್ರೊನಟ್ ಕಾಸ್ಮೊನಟ್,ಬರ್ಲಿನ್ 2007]] [[File:Nokia Nst-4 cam 015.jpg|thumb|right|19Ž44 ಲಿಥುಯಾನಿಯಾ ಚಿಹ್ನೆ]] [[File:Banksy graffiti removal.jpg|thumb|left|ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಯ್ ನಿಂದ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಬರೆಯುವುದು ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಅಳಿಸುವುದುಲಂಡನ್‍ನ ಲೀಕೆ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಮೇ 2008ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ,ಆಗಸ್ಟ್ 2008ವರೆಗೂ ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಲಸ್ಕಾಯಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಅಲ್ಟೆಮಿರಾದಿಂದ ಗುಹಾಂತರ ಕಲೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ.]] ೨೦೦೬ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತು ಕೊಳಕು, ಹೇಸಿಗೆ, ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಲಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಗೃಹಕೃತ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಹನದ ಸಂಗೀತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದುಂಟಾದ ಅತಿಯಾದ ಶಬ್ದ ಜೊತೆಗೆ ನಗರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲು ಹಾಗೂ ತೊಡೆದು ಹಾಕಲು ನಗರ ಪರಿಸರ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್ ಜಾರಿ ಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?Type=TA&amp;Reference=P6-TA-2006-0367&amp;language=EN ಥಿಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಸ್ಟ್ರೆಟಜಿ ಆನ್ ದ ಅರ್ಬನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್] — ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ನೀತಿಯ ಕುರಿತು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ನಿರ್ಧಾರ (೨೦೦೬/೨೦೬೧(ಐಎನ್‌ಐ)) ಯುರೋಪಿನ ಸಂಸತ್ತು ನಗರ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಳೀಯ ತಂತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.</ref> [[ಸಮಾಜ-ಬಾಹಿರ ನಡವಳಿಕೆ ಅಧಿನಿಯಮ 2003]]ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಶಾಸನವಾಯಿತು. ೨೦೦೪ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರಿಟನ್‌ನ್ನು ಸ್ವಚ್ಚವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ]]ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಗೀಚುಬರಹದ [[ಶೂನ್ಯ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ]] ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿತ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಾದ ಗೀಚುಬರಹ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಿಗೆ "ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ" [[ದಂಡ]] ಹಾಕುವುದು ಹಾಗೂ ೧೬ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಯಾರಿಗೂ ಏರೊಸೊಲ್ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮಾರವುದನ್ನು ನಿಷೇದಿಸುವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡಿ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊರಡಿಸಿತು.<ref>{{cite press release|title=Graffiti|publisher=EnCams}}</ref> ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಂಗೀತ ದೃಶ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನೂ ಸಹ ಖಂಡಿಸಿತು, ಗೀಚುಬರಹದ ವಾಸ್ತವ-ಜಗತ್ತು ಅನುಭವವು ಇದು ಆಗಾಗ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ’ತಂಪು’ ಅಥವಾ ’ಮೊನಚು’ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದು, ಬಹಳ ದೂರ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ೧೨೩ ಎಂ.ಪಿ.ಗಳು([[ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]][[ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್]] ಸೇರಿದಂತೆ)''ಗೀಚುಬರಹ ಕಲೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಅಪರಾಧ'' ಎಂದು ಹೇಳುವ ಒಂದು ಚಾರ್ಟರ್‌ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.''ನನ್ನ ಮತದಾರರ ಪರವಾಗಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಸಮೂಹದಿಂದ ನಿರ್ಮೂಲ ಮಾಡಲು ನನ್ನ ಕೈಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.'' <ref>{{cite news|title=Is the Writing on the Wall for Graffiti |publisher=PR News Wire |date= 2004-07-28 |url=http://www.prnewswire.co.uk/cgi/news/release?id=127383}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಕಳೆದ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗೀಚುಬರಹ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವು ಸ್ವ-ಶೀರ್ಷಿಕೆ ’ಕಲಾ ಭಯೋತ್ಪಾದ’ [[ಬ್ಯಾಂಕ್ಸಿ]]ಯಿಂದ ಸೆದೆಬಡೆಯಲ್ಪಟಿತು, ಇದು ಯುಕೆ ಗೀಚುಬರಹದ ಶೈಲಿ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತರಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆ(ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ವೇಗಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಲು ಮುಂಚೂಣಿಯ ಕೊರೆಯಚ್ಚನ್ನು ತರಲಾಯಿತು)ತಂದಿತು; ನಗರಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧದ ರಾಜಕೀಯ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಆಗಾಗ ಮಂಗಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಇಲಿಗಳನ್ನು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಬಹುವಾಗಿ ವಿಡಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯು.ಕೆ.ಯಲ್ಲಿ ನಗರ ಮಂಡಳಿಗಳು [[ಸಮಾಜ-ಬಾಹಿರ ನಡವಳಿಕೆ ಅಧಿನಿಯಮ 2003]]ರಡಿ ವಿರೂಪಕ್ಕೊಳಗಾದ ಯಾವುದೇ ಆಸ್ತಿಯ ಮಾಲೀಕನ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ([http://www.opsi.gov.uk/acts/acts2005/ukpga_20050016_en_1 ಸ್ವಚ್ಛ ನೆರೆಹೊರೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಧಿನಿಯಮ 2005] ರಿಂದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಾದಂತೆ)ಅಥವಾ, ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಅಧಿನಿಯಮ.ಇದನ್ನು ಆಗಾಗ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಬೋರ್ಡುಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದವರೆಗೆ ವಿರೂಪಗೊಳಿಸಲು ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ಅವಕಾಶವೀಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ವತ್ತಿನ ಮಾಲೀಕರ ವಿರುದ್ಧ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[File:Grafitti wall.jpg|thumb|left|'ಅಂಗೀಕಾರವಾದ' ಗೀರುಬರಹ ಸ್ಟ್ರೌಂಡ್, ಗ್ಲೌಸ್‌ಸ್ಟೇರ್‌ಶೈರ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್.]] ೨೦೦೮ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ಒಂದು [[ಪಿತೂರಿ]] ದೋಷಾರೋಪವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಮೂರು-ತಿಂಗಳ ಒಂದು ಪೋಲೀಸ್ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ<ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/7502768.stm |title=Jail for leader of graffiti gang |accessdate=2008-07-17 |date=2008-07-11 |publisher=[[BBC News]]}}</ref> ಯ ನಂತರ, ಕನಿಷ್ಟ £೧ ಮಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚದ [[ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಹಾನಿ]]ಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಪಿತೂರಿ ನಡೆಸಿದ ಡಿಪಿಎಂ ತಂಡದ ಒಂಬತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಅಪರಾಧಿಗಳೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಐವರು ೧೮ ತಿಂಗಳಿಂದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪೂರ್ವ ನಿದರ್ಶನವಿಲ್ಲದ ವಿಚಾರಣೆಯ ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷೆಗಳ ಗಂಭೀರತೆಯು ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಒಂದು ಕಲೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೋ ಅಥವಾ ಅಪರಾಧವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೋ ಎಂಬುದರ ಬಗೆಗಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಬೆಂಕಿ ಹತ್ತಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/art-and-architecture/features/graffiti-street-art-ndash-or-crime-868736.html |title= Graffiti: Street art – or crime? |accessdate=2008-07-17 |author=Arifa Akbar |coauthors=Paul Vallely |date=2008-07-16 |publisher=[[The Independent]] | location=London}}</ref> ಕೆಲವು ಮಂಡಳಿಗಳು, ಸ್ಟ್ರೌಡ್, ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ನಗರದ ಸುತ್ತ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಕೆಳರಸ್ತೆಗಳು, ಕಾರು ನಿಲುಗಡೆ ಹಾಗೂ ಗೋಡೆಗಳು ’ಸ್ಪ್ರೇ ಅಂಡ್ ರನ್’ಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿರದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನುಮೋದಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು.<ref>[http://www.bbc.co.uk/gloucestershire/content/articles/2007/04/17/graffiti_feature.shtml ] ಬಿಬಿಸಿ ಗ್ಲೌಸ್ಟೆರ್‌ಶೈರ್</ref> [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್]]‌, ಹಂಗೇರಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ''ಐ ಲವ್ ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ನಗರ-ಬೆಂಬಲಿತ ಚಳವಳಿ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಪೋಲಿಸ್ ವಿಭಾಗ, ಅನುಮೋದಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕರಾರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://bunmegelozes.easyhosting.hu/dok/varosok_osszegzes_2.doc |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-25 |archive-date=2011-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110426024338/http://bunmegelozes.easyhosting.hu/dok/varosok_osszegzes_2.doc |url-status=dead }}</ref><ref>http://index.hu/belfold/budapest/೨೦೧೦/೦೩/೧೪/bealkonyult_a_falfirkanak_budapesten/</ref> === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ === ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅನೇಕ ನಗರಗಳು ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದ ಗೋಡೆಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. [[ಸಿಡ್ನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ [[ಕ್ಯಾಂಪರ್‌ಡೌನ್]] ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ "ಗೀಚುಬರಹ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ" ಒಂದು ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಯಾವುದೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಟ್ಯಾಗ್, ಜಾಹಿರಾತು, ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ ಮತ್ತು "ಕಲಾ" ರಚನೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಲಭ್ಯವಿತ್ತು.<ref name="Legal Graffiti Wall Rules">{{cite web |title=Legal Graffiti Wall Rules |publisher=Warringah Council |lastaccessdaymonth=August 25 |lastaccessyear=2006 |url=http://www.warringah.nsw.gov.au/rules.htm |access-date=2010-05-25 |archive-date=2006-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060821083531/http://www.warringah.nsw.gov.au/rules.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="ABC News Online">{{cite news|title=Newcastle beach to get 'legal graffiti' wall |publisher=ABC News Online |date= 2005-05-25 |url=http://www.abc.net.au/news/australia/nsw/newcastle/200505/s1376470.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071221053740/http://www.abc.net.au/news/australia/nsw/newcastle/200505/s1376470.htm|archivedate=2007-12-21}}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಇದು ಕ್ಷುದ್ರ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯನ್ನು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಿದರೂ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಗೆ ಅಥವಾ [[ಅತಿಕ್ರಮಣ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಬಂಧಿಯಾಗುವ ಅಥವಾ ಸಿಕ್ಕುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ಅಸಾಧಾರಣ ಕಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Legal Graffiti Wall Rules"/><ref name="ABC News Online"/> ಇತರರು ಈ ಬಳಿಸಾರುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಈ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಗೀಚುಬರಹ ಗೋಡೆಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಬೇರೆಡೆಯ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ರುಜುವಾತಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ವಾದಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |title=Against the wall |publisher=North Shore:Towns Online.com |date=08-11-06 |url=http://www.townonline.com/lynnfield/localRegional/view.bg?articleid=555224 }}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕೆಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರದೇಶಗಳು "ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ದಳ"ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದವು, ಅವರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅಂತಹ ಗುಂಪುಗಳು ಬಿಸಿಡಬ್ಲ್ಯೂ(ಬಫರ್ಸ್ ಕಾನ್ಟ್ ವಿನ್)ಸ್ಥಳೀಯ ಗೀಚುಬರಹ ಸಚ್ಛಗಾರರನ್ನು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಇಡಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ೧೮ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನೊಳಗಿನವರಿಗೆ (ಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಸು)ತುಂತುರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮಾರಲು ಅಥವಾ ಹೊಂದಲು ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಗೀಚುಬರಹದ ಕೆಲ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡವು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ A$೨೬,೦೦೦ ವರೆಗಿನ ದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾರಾಗೃಹ ಶಿಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಠಿಣವಾದ ಹೊಸ ಗೀಚುಬರಹ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. [[ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್]] ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಗೀಚುಬರಹ ನಗರವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಅನೇಕ ಬೀದಿಗಳಾದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಹೋಸಿಯರ್ ಲೇನ್]] ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕಾರರಿಗೆ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ, ಮದುವೆ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮುದ್ರಣ ಜಾಹಿರಾತಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಒಂಟಿ ಗ್ರಹ]] ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನ ಬೀದಿಗಳು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಂದು ಉದಾಹರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿದಂತೆ; [[ಅಂಟುಕಾಗದ]] ಕಲೆ, [[ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ]], [[ಕೊರೆಯಚ್ಚು]] ಕಲೆ ಮತ್ತು [[ಗೋಧಿಹಿಟ್ಟಿನ ಗೋಂದು]]ಗಳನ್ನು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿ ಕಲಾ ಪ್ರಾಕಾರಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; [[ಫಿಟ್ಝ್‌ರಾಯ್]], [[ಕಾಲಿಂಗ್‌ವುಡ್]], [[ನಾರ್ಥ್‌ಕೋಟ್]], [[ಬ್ರನ್ಸ್‌ವಿಕ್]], [[ಸೈಂಟ್.ಕಿಡ್ಲ]] ಮತ್ತು ಸಿಬಿಡಿ, ಇಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಮತ್ತು ಅಂಟುಕಾಗದ ಕಲೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ನಗರದಿಂದಾಚೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದಂತೆ, ಬಹುತೇಕ ಉಪನಗರದ ರೈಲು ಸಾಲುಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಗೀಚುಬರಹ ಟ್ಯಾಗುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಅನೇಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾವಿದರಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸಿ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಯನ್ನು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗು ೨೦೦೮ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಸ್]](ಗಾಜಿನ ಬದಲಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ)ಪರದೆಯನ್ನು [[ಬ್ಯಾಂಕ್ಸಿ]] ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಕಲಾ ತುಣುಕು ಹಾಳಾಗುವುದರಿಂದ ತಡೆಯಲು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ೨೦೦೩ ರಿಂದ ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಬೀದಿ ಕಲಾವಿದರ ಮನ್ನಣೆಯ ಮೂಲಕ ಇದರ ಮೇಲೆ ಬೇರೆ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಂಟಿಸದಂತೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದರ ಮೇಲೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=The painter painted: Melbourne loses its treasured Banksy |url=http://www.watoday.com.au/national/the-painter-painted-melbourne-loses-its-treasured-banksy-20081213-6xzy.html |accessdate=30 June 2009}}</ref> === ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ === ಇದೊಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸ್ವತ್ತಿನ ಒಂದು ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಖಂಡನಾತ್ಮಕ ಅಪರಾಧವೆಂದು ವಿವರಿಸಿ, ೨೦೦೮ ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಹೆಲೆನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್]] ಟ್ಯಾಗಿಂಗು ಮತ್ತು ಗೀಚುಬರಹ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯ ಇತರೆ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಿಸ್ತುಕ್ರಮವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದನು. ತರುವಾಯ ಹೊಸ ಶಾಸನ ೧೮ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣದ ತುಂತುರು ಕ್ಯಾನುಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ನಿಷೇಧವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ದಂಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದು, NZ$೨೦೦ ರಿಂದ NZ$೨,೦೦೦ ವರೆಗೆ ದಂಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಅಥವಾ ಸಮೂಹ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. [[ಅಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೮ ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಧ್ಯ ವಯಸ್ಕ ಆಸ್ತಿಯ ಒಡೆಯ ಹರೆಯದ ಟ್ಯಾಗರುಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನಿಗೆ ಚಾಕು ಹಾಕಿ ಕೊಂದು ಹಾಕಿ, ಆನಂತರ [[ನರಹತ್ಯೆ]]ಯ ಅಪರಾಧಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣದ ತರುವಾಯ ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್ ವಿಚಾರ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚಿತ ವಿಷಯವಾಯಿತು. === ಏಷ್ಯಾ === [[File:Taiwan 2009 HuaLien City Street Art in Poetic Form FRD 8395.jpg|thumb|right|130px|ತೈವಾನ್ ತೈವಾನ್‌ನ ಹ್ಯುವಾಲಿಯನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕವನ ರೂಪದ ಬೀದಿ ಕಲೆ]] ಚೀನಾದಲ್ಲಿ, ೧೯೨೦ಯಲ್ಲಿ [[ಮಾವೋ ಜೆಡಾಂಗ್‌]]ನಿಂದ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಶುರುವಾಯಿತು,ಸಾರ್ವನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸಲು ಅವನು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ. ಮಾವೋ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಗೀರು ಚಿತ್ರದ ತುಣುಕು ಹೊಂದಿರುವ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ,ಇದು ೪೦೦೦ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಅವನ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಚೈನಾದ ಸಮಾಜವು ಟೀಕಿಸಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/picture_gallery/07/asia_pac_graffiti_artists_in_beijing/html/1.stm ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ | ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ: ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಕಲಾವಿದರು, ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ]</ref> ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ತ್ಸಾಂಗ್ ತ್ಸೊಯು ಚೋಯ್‌]]ನ [[ಲಿಪಿಶಾಸ್ಟ್ರ]] ಗೀರು ಚಿತ್ರವು ಹಲವಾರು ವರ್ಷ ''ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಕೌಲೂನ್'' ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.ತಾನು ಅ ಪ್ರದೇಶದ ಒಡೆಯ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡ. ಅವನ ಕೆಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅಧೀಕೃತವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ [[ಸಿಂಗಾಪುರ್‌]]ನಲ್ಲಿ,ನಂತರ ಹಲವಾರು ದುಬಾರಿ ಕಾರುಗಳು ತುಂತುರು-ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿತ್ತು,ಪೋಲಿಸರು [[ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ಕೂ]]ಲ್‍ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ [[ಮಿಶೆಲ್ ಪಿ.ಪೇ]] ಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆನಂತರ ಅವನ ಮೇಲೆ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯದ ಆಪಾದನೆ ಹೊರಿಸಿದರು. ಕಾರ್‌ನ್ನು ವಿಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಗೆ ರಸ್ತೆ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಫೇ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೯೬೬ ರ ಸಿಂಗಾಪುರ್ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ ಅಧಿನಿಯಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ,ಮೂಲತಃ ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಗೀರು ಬರಹ ಹರಡುವುದನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಪಾಸು ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆತನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಕಾರಾಗೃಹ, S$೩,೫೦೦ (US$೨,೨೩೩) ದಂಡ ಹಾಗೂ ಚಡಿಯೇಟು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿತು. ೦}ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ಹಾಗೂ ಅಮೇರಿಕಾದ ಜನತೆಗೆ ಸಿಂಗಾಪುರದ ರಾಯಭಾರಿ ಕಛೇರಿಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಮಹಾಪೂರಗೈಯಿರೆಂದು ಕರೆ ನೀಡುವ ಅನೇಕ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಪ್-ಎಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿತು. ಸಿಂಗಾಪುರ ಸರ್ಕಾರ [[ಕ್ಷಮೆ]]ಗೆ ಅನೇಕ ಕರೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೂ,೧೯೯೪ರ ಮೇ ೫ ರಂದು ಫೇ ಗೆ ಚಡಿಯೇಟು ನೀಡಲಾಯಿತು. ೧/}ಫೇ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಆರು ಚಡಿಯೇಟು ಹೊಡೆತದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದನು, ಆದರೆ ಆನಂತರದ [[ಸಿಂಗಾಪುರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]][[ಒಂಗ್ ಟೆಂಗ್ ಚಿಯಾಂಗ್]] ಆತನ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಚಡಿಯೇಟು ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿದನು.<ref>{{cite news|title=Singapore Swings; Michael Fay's Torture's Over; Watch for the Docudrama |publisher=New York Times |date=05-08-94 |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE1DA1539F93BA35756C0A962958260 | first=Philip | last=Shenon | accessdate=2010-04-02}}</ref> ==ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು== * ''[[80 ಬ್ಲಾಕ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಟಿಫ್ಯಾಂಟಿಸ್]]'' (೧೯೭೯),ಅಪರೂಪ ಮಿನುಗು ನೋಟದ ಮೂಲಕ ೭೦ನಂತರದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸೌತ್ ಬ್ರೊಂಕ್ಸ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್‌ನ ಅಪಕೀರ್ತಿಯ ಕೊನೆ. ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೌತ್ ಬ್ರೊಂಕ್ಸ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ಯೂರ್ಟೋ ರಿಕಾನ್‌ನ ಹಲವಾರು ದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ಪೋಲಿಸರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ತಲುಪಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಸಮುದಾಯದ ಮುಖಂಡರು. *''[[ಸ್ಟೇಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಎಲವೇಟೇಡ್]]'' (೧೯೮೦), ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮಿಂಗುಸ್‌ರವರ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ನೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದ ಮೊದಲನೇಯ ಗೀರುಚಿತ್ರದ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ. *''[[ವೈಲ್ಡ್ ಸ್ಟೈಲ್]]'' (೧೯೮೩), ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬಗೆಗಿನ ನಾಟಕ *''[[ಸ್ಟೈಲ್ ವಾರ್ಸ್]]'' (೧೯೮೩), ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಮೊದಲನೇಯ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ. *''[[ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಆಫ್ ಲೈಫ್]]'' (೨೦೦೪) ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಮಿಷನ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ನಾಟಕದ ಚಿತ್ರಣ,ನಿವೃತ್ತ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಬರಹಗಾರನಿಂದ ನಟನೆ/ಸಹ-ಬರಹ. *''[[ಪೀಸ್ ಬೈ ಪೀಸ್]]'' (೨೦೦೫), ೧೯೮೦ ಮೊದಲಿನಿಂದ ಇತ್ತಿಚೀನ ವರೆಗಿನ ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸದ ವಿಶೇಷ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ. *''[[ಇನ್‌ಫೇಮಿ]]'' (೨೦೦೫),ಆರು ಜನ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಬಫರ್‌ಗಳ ಅನುಭವದ ಹೇಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ *''[[NEXT: A Primer on Urban Painting]]'' (೨೦೦೫), ಜಾಗತಿಕ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ. *''[[ರಾಶ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]'' (೨೦೦೫), ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಕಲಾಕೃತಿ ಬೀದಿ ಕಲೆ ಯ ಕಲಾವಿದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ. *''[[ಬಾಂಬ್ ದ ಸಿಸ್ಟಮ್]]'' (೨೦೦೨),ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಆಧುನಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗೀರು ಬರಹ ಕಲಾವಿದರ ತಂಡದ ಬಗ್ಗೆ ನಾಟಕ *''[[ಬಾಂಬ್ ಐಟಿ]]'' (೨೦೦೭), ಐದು ದೇಶಗಳ ಗೀರು ಬರಹ ಮತ್ತು ಬೀದಿ ಕಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ * ಜಿಸೋಯ್ (೨೦೦೭), ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್(ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ) ಗೀರು ಬರಹಗಾರನ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ನೋಟ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗೀರು ಬರಹದ ಹೋರಾಟ ಉದಾಹರಣೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ *''[[Roadsworth: Crossing the Line]]'' (೨೦೦೯) ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಕಲಾವಿದ ಪೀಟರ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Div col|cols=2}} * [[ಗೀಚುಬರಹ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು]] * [[ಗೀಚುಬರಹ ಪರಿಭಾಷೆ]] * [[ಕಿಲ್ರೊಯ್ ಇಲ್ಲಿದ್ದ]] * [[ಕೋಟ್ವಿಕಾ]] * [[ಚಿಮ್ಮಿದ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರ]] * [[ಕೊರೆಯಚ್ಚು]] * [[ಗೋಡೆ ಬರಹ]] * [[ಟರ್ಕ್ 182]] * [[ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯ]] * [[ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಮಾಲಿನ್ಯ]] * [[ಯಾರ್ನ್ ಬಾಂಬಿಂಗ್]] {{Div col end}} == ಆಕರಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Graffiti}} * [http://www.graffiti.org/ ಆರ್ಟ್ ಕ್ರೈಮ್ ], ಸಮಕಾಲೀನ ಗೀಚುಬರಹ-ಸಂಬಂಧಿ ಮುಂಚೂಣಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ * [http://graffiti.keusta.net/ ಗೀಚು ಬರಹ ಕಲೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023230632/http://graffiti.keusta.net/ |date=2020-10-23 }} * [http://www.at149st.com/ 149st ರೈಟರ್ಸ್ ಬೆಂಚ್: ಒಲ್ಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಗ್ರಾಫಿಟಿ] * [http://www.ekosystem.org ಎಕೊಸಿಸ್ಟಮ್] * [http://www.splendidarabia.com/location/riyadh/graffiti/ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಪುರಾತನ ಗೀಚು ಬರಹ] * [https://archive.is/20121209112529/www.time.com/time/archive/collections/0,21428,c_graffiti,00.shtml/ ಎ ಟೈಮ್ ಆರ್ಚೀವ್ಸ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಫಿಟೀಸ್ ಪ್ರೊಗ್ರೆಶನ್] * [http://www.street-archive.com/ ಬೀದಿ-ದಾಖಲೆ] —ಬೀದಿ ಆಧಾರ * [http://www.puregraffiti.com/ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೈಡ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಗ್ಯಾಲರಿ ] — ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. * [http://www.canned-goods.co.uk ಕ್ಯಾನಲ್ ಗಾಡ್ಸ್] — ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಗೀಚು ಬರಹ ಕಲಾಕಾರರ ಸಂದರ್ಶನ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ] * * [http://www.graffiti.clan.su/ ಬೆಲಾರುಸಿಯನ್ ಗೀಚು ಬರಹ] * [http://www.bigartmob.com/ ಬಿಗ್ ಆರ್ಟ್ ಮಾಬ್] — ಬಳಕೆದಾರರು- ಗೀಚುಬರಹ ಚಿತ್ರಪತ್ರಿಕೆಯ ನಕ್ಷೆ ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ತುಂಬಾ ಬೀದಿ ಬರಹ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. * [http://www.world-graffiti.com ವರ್ಲ್ಡ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210304125321/https://world-graffiti.com/ |date=2021-03-04 }} — ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದಿಂದ ಗೀಚುಬರಹದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಸಹಿತ ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ * [http://dlib.nyu.edu/findingaids/html/fales/fashion.htmlThe ಫೇಲ್ಸ್ ಲೈಬ್ರೆರಿ ಆಫ್ ಎನ್‌ವೈಯು ಗೈಡ್ ಟು ದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮೊಡಾ ಆರ್ಚೀವ್ ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — ಡೇಜ್,ಕೈತ್ ಹಾರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಂಕ್ ಒಳಗೊಂಡ ಕಲಾವಿದರ ಗುಂಪು * [http://dlib.nyu.edu/findingaids/html/fales/wong.html ಫೇಲ್ಸ್ ಲೈಬ್ರೆರಿ ಆಫ್ ಎನ್‌ವೈಯು ಗೈಡ್ ಟು ದ ಮಾರ್ಟೀನ್ ವಾಂಗ್ ಪೇಪರ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091120200839/http://dlib.nyu.edu/findingaids/html/fales/wong.html |date=2009-11-20 }}- ಇದು ಸ್ಕೆಚ್‌ಬುಕ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯ ಶೈಲಿಯ ಎಫಿಮೆರಾವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. * [http://homepage.mac.com/studioarchives/artarchives/orion_giret/orion_giret.html "ಓರಿಯನ್ ಗಿರೆಟ್, ಡಿಫೇನ್ಸ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಆರ್ಟ್"]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲೆಯನ್ನು ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದು, [[ಪರ್ಪಲ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್]]. {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಲೆಯ ಶೈಲಿ]] [[ವರ್ಗ:ಗೋಡೆಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ಅನಧಿಕೃತ ರುಜುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರಿಸುವ ಕೌಶಲ]] [[ವರ್ಗ:ಬರವಣಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯಿಂದ ಎರವಲು]] [[ವರ್ಗ:ಬೀದಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] 32331vhxr2z0nrarbh5g7ok1zdfl09p 0 24147 1374506 1370966 2026-06-01T07:38:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374506 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Territories of Dynasties in China.gif|thumb|300px|ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸದ ತುಂಬಾ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮನೆತನಗಳವರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಲ್ಲದೆ ಅಧುನಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] {{History of China|BC=1}} [[ನಿಯೋಲಿಥಿಕ್]] ಯುಗದಲ್ಲಿ, [[ಹಳದಿ ನದಿ]] (ಎಲ್ಲೊ ರಿವರ್) ಮತ್ತು [[ಯಾಂಗ್ತ್ಸೆ ನದಿ]]ಯ (ಯಾಂಗ್ತ್ಸೆ ರಿವರ್) ದಂಡೆಗಳ ಮೇಲೆ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ, [[ಚೀನಾ]] ನಾಗರೀಕತೆಯು ಉಗಮವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಹಳದಿ ನದಿಯೇ ಚೀನಾ ನಾಗರೀಕತೆಯ ತೊಟ್ಟಿಲು ಎಂದು ಕೂಡಾ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. (ca. 1700 BC - 1046 BC) ಕಾಲದ [[ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಲಿಖಿತ '''ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸ''' ಇದ್ದುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ದೈವದ ಮೂಳೆಗಳು ಅಥವಾ [[ಒರಾಕಲ್ ಬೋನ್ಸ್]] ಮೇಲಿನ ಪುರಾತನ [[ಚೀನಾ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವ ಲಿಪಿಯು ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ್ದೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. [[ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಬನ್ ದಿನಾಂಕ]] ನಮೂದಾಗಿರುವ ಈ ಮೂಳೆಗಳು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ 1500ಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಇದ್ದುದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.<ref>ಹೆನ್ರಿ ಕ್ಲೀರ್ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವಿಧಾನ 2005. ರೂತ್ಲೆದ್ಜ್ ಪು. 318 ISBN 0-415-21448-3.</ref> ಚೀನಾದ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ]], [[ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ತತ್ವಜ್ಞಾನ]]ಗಳ ಮೂಲವು [[ಝೋ ಆಡಳಿತ]]ದ (1045 BC-256 BC) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 8 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಒತ್ತಡಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಝೋ ರಾಜಮನೆತನವು ಬಾಗಬೇಕಾಗಿ ಬಂದುದು ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅರಸು ಮನೆತನಗಳನ್ನೇ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಝೋ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಈ ಅರಸು ಮನೆತನವು ಕ್ರಮೇಣ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ವಸಂತ ಋತು ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಋತುಗಳು ಪ್ರಾರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದ]]ಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗುವ ಈ ಒಡಕು, '[[ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಾಲ]]'ದಲ್ಲಿಯಾಗಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 221ರಲ್ಲಿ [[ಕಿನ್ ಶಿ ಹುಯಾಂಗ]]ನು ಹಲವಾರು ಯುದ್ಧದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ಪುನಃ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಚೀನಾ ಅರಸು ನಾಡೊಂದನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಎಲ್ಲ [[ಚೀನೀ ಇತಿಹಾಸದ ಅರಸು ಮನೆತನಗಳು]] [[ಅಧಿಕಾರಶಾಹೀ]] ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದುವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[ಚೀನಾದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಗೆ ವಿಶಾಲ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತರಲು ನೆರವಾಗಿವೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಥವಾ ರೂಢಿಗತ ಚೀನೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜಕೀಯ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಒಡೆಯುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅದಲು ಬದಲಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. ಇದಲ್ಲದೆಯೇ, ಚೀನಾ ಅಪರೂಪಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಎಂಬಂತೆ [[ಒಳ ಏಶಿಯಾ]]ದ ಜನರಿಂದ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂದಿ, [[ಹ್ಯಾನ್ ಚೈನೀಸ್]] ಜನ ಸಮುದಾಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಪರದೇಶಗಳಿಗೆ [[ವಲಸೆ]] ಹೋಗುವ, ಅಲ್ಲಿ [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಒಂದರ ಜೊತೆಗೊಂದು ಬೇರೆಯಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ]]ಯಿರುವ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುವ ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಯ ಅಲೆಗಳು ಚೀನಾದ ಆಧುನಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಭಾಗವೇ ಆಗಿವೆಯಲ್ಲದೆ [[ಏಶಿಯಾ]]ದ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. == ಪೂರ್ವಇತಿಹಾಸ == === ಪಾಲಿಯೋಲಿಥಿಕ್ === {{See also|List of Paleolithic sites in China}} [[ಚೀನಾ]] ಈಗ ಹೇಗಿದೆಯೋ, ಅದು ಸುಮಾರು ಸಹಸ್ರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕೆಳಗೆ ''[[ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್]]'' ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಉಂಟಾದುದಾಗಿದೆ.<ref name="MagnetostratigraphicDating">{{cite journal|author=Rixiang Zhu, Zhisheng An, Richard Pott, Kenneth A. Hoffman|title=Magnetostratigraphic dating of early humans of in China|journal=Earth Science Reviews|volume=61|month=June|year=2003|pages=191–361|url=http://www.paleomag.net/members/rixiangzhu/Earth-Sci%20Review.pdf|format=PDF|issue=3-4|access-date=2010-08-02|archive-date=2011-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110724001314/http://www.paleomag.net/members/rixiangzhu/Earth-Sci%20Review.pdf|url-status=dead}}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[ಕ್ಸಿಯಾವೋಶಾನಗ್ಲಿಯಾಂಗ್]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಶಿಲಾಯುಧಗಳು 1.36 ಮಿಲಿಯ ವರ್ಷಗಳ ಕೆಳಗೆ ಪದರು ಪದರಾದ, [[ಅಯಸ್ಕಾಂತೀಯ ಗುಣ]]ಗಳುಳ್ಳ ನೆಲದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="Xiaochangliang">{{cite web|url=http://www.mnh.si.edu/anthro/humanorigins/whatshot/2001/wh2001-3.htm|title=Earliest Presence of Humans in Northeast Asia|publisher=[[Smithsonian Institution]]|accessdate=2007-08-04|archive-date=2007-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20070813201519/http://www.mnh.si.edu/anthro/humanorigins/whatshot/2001/wh2001-3.htm|url-status=dead}}</ref> [[ಶಾಂಕ್ಸಿ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ [[ಕ್ಸಿಹೌದು]]ವಿನ ಪುರಾತತ್ವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದೆ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 1.27 ಮಿಲಿಯ ವರ್ಷಗಳ ಕೆಳಗೆ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಮೊದಲು ''ಹೋಮೊ ಎರೆಕ್ಟಸ್'' ಜನರಿಂದ ಬೆಂಕಿಯ ಬಳಕೆ ಆಗಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="MagnetostratigraphicDating"/> ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಯುವಾನ್ಮೌ]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾಂತಿಯನ್]] ಉತ್ಖನನಗಳು, ಮೊದ ಮೊದಲು ಜನಜೀವನ ಇತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚೀನಾದ ''ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್'' ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ, 1923-27ರಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯಲಾದ [[ಪರ್ ಕಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನ್]] ಅತ್ಯಂತ ಹೆಸರುವಾಸೀ ಪಳಿಯುಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. [[ಲಿಯುಜ್ಹೋ]] ಮತ್ತು [[ಗುಯಾಂಗ್ಸಿ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಗೆದು ಶೋಧಿಸಲಾದ ಮೂರು ಮಡಿಕೆ ಚೂರುಗಳೂ ಕೂಡ ಜನಾಂಗ ಯ ಕುರುಹನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 16,500 ಮತ್ತು 19,900 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತವೆ.<ref>[http://arheologija.ff.uni-lj.si/documenta/pdf29/29chi.pdf ದಿ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ಅರ್ಲಿ ಪಾಟರಿ ಇನ್ ಚೈನಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614011439/http://arheologija.ff.uni-lj.si/documenta/pdf29/29chi.pdf |date=2007-06-14 }} - ಲೇ. ಝಾಂಗ್ ಚಿ, ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ವಿಭಾಗ, ಪೀಕಿಂಗ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಚೀನಾ</ref> === ನಿಯೋಲಿಥಿಕ್ === {{See also|List of Neolithic cultures of China}} ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ನಿಯೋಲಿಥಿಕ್ ಯುಗದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 12,000 ಮತ್ತು 10,0000 ವರ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="neolithic period in china">{{cite web|title=Neolithic Period in China|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/cneo/hd_cneo.htm|work=Timeline of Art History|publisher=[[Metropolitan Museum of Art]]|month=October | year=2004|accessdate=2008-02-10}}</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನಾದ ಜನ [[ರಾಗಿ]], ನವಣೆಯನ್ನು ಹೋಲುವಂತಹ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆದಿರಬಹುದೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಕುರುಹಾಗಿ, [[ರೇಡಿಯೋ-ಕಾರ್ಬನ್ ದಿನಾಂಕ]]ದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆ ಜನಾಂಗ ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಪೂ 7000 ವರ್ಷಗಳ ಕೆಳಗೆ ಎಂದು ಸಾಕ್ಷೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Rice and Early Agriculture in China|url=http://www.mc.maricopa.edu/dept/d10/asb/anthro2003/legacy/banpo/banpo.html|work=Legacy of Human Civilizations|publisher=Mesa Community College|accessdate=2008-02-10|archive-date=2009-08-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090827184517/http://www.mc.maricopa.edu/dept/d10/asb/anthro2003/legacy/banpo/banpo.html|url-status=dead}}</ref> [[ಹೆನಾನ್]] ನ [[ಕ್ಸಿನ್ಜ್ಹೆಂಗ್]] ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ [[ಪೀಲಿಗ್ಯಾಂಗ್]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು 1977ರಲ್ಲಿಯೆ ಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Peiligang Site|url=http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_39079.htm|publisher=[[Ministry of Culture of the People's Republic of China]]|year=2003|accessdate=2008-02-10|archive-date=2007-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20070807120030/http://www.chinaculture.org/gb/en_artqa/2003-09/24/content_39079.htm|url-status=dead}}</ref> ಕೃಷಿಯ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ದವಸ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಬೆಳೆಗಳ ಮರುಹಂಚುವಿಕೆ, ಅಲ್ಲದೆಯೇ, ಕೃಷಿ ಪರಿಣಿತರನ್ನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಚೀನೀಯರು ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|last=Pringle|first=Heather|title=The Slow Birth of Agriculture|url=http://cas.bellarmine.edu/tietjen/images/neolithic_agriculture.htm|work=[[Science (journal)|Science]]|date=1998|volume=282|page=1446|access-date=2010-08-02|archive-date=2011-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110820023435/http://cas.bellarmine.edu/tietjen/images/neolithic_agriculture.htm|url-status=dead}}</ref> [[ನಿಯೋಲಿಥಿಕ್]] ಯುಗದ ನಂತರದ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ಹಳದಿ ನದಿ]] ತೀರದ ಕಣಿವೆಯೇ ಹೊಸದೊಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಅಂಶ ಇಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಚೀನೀ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಎಂದು ಕೂಡ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ಉತ್ಖನನದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ಶೋಧನೆಗೊಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಹಳ್ಳಿಗಳೆಂದರೆ [[ಬಾನ್ಪೋ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಸಿಯಾನ್]].<ref>{{cite web|last=Wertz|first=Richard R.|title=Neolithic and Bronze Age Cultures|url=http://www.ibiblio.org/chinesehistory/contents/02cul/c03s04.html|work=Exploring Chinese History|publisher=[[ibiblio]]|year=2007|accessdate=2008-02-10}}</ref> ಈ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ [[ಲೋಯೇಸ್ಸ್]] ಎನ್ನುವ ಹಳದಿ ದ್ರವವು ನದಿಯು ಹಳದಿಯಾಗಿ ಕಾಣಲು ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಆ ನದಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ಬಂದಿರುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite encyclopedia|title=Huang He|url=http://www.bartleby.com/65/hu/HuangHe.html|encyclopedia=[[The Columbia Encyclopedia]]|edition=6th|year=2007|access-date=2010-08-02|archive-date=2009-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090605050404/http://www.bartleby.com/65/hu/HuangHe.html|url-status=dead}}</ref> ಚೀನಾದ ಪೂರ್ವೆತಿಹಾಸದ ಬಗೆಗೆ ಮುಂಚಿನಿಂದ ಇರುವ ಲಿಖಿತ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟ ಹಾಗೂ ನಿಖರವಾಗಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವುಗಳನ್ನು ಈಗಿನ ಅಂದರೆ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಘಟನಾವಳಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಕೊಡುವ ವಿವರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಹಲವಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಕೆಳಗೆ ನಡೆದಿರಬಹುದೆನ್ನಲಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ರಚಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬಿಡಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದಲ್ಲಿ, ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ಚೀನೀಯರ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಒಳನೋಟವು, ವಾಸ್ತವ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಗೆರೆಯೊಂದನ್ನು ಎಳೆದಿದ್ದು, ಅದು ಎಲ್ಲ ಕೋನಗಳಿಂದಲೂ ಮಸುಕಾಗಿರುವುದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೂಲ ಈ ಅಸ್ಪಸ್ಟತೆ ಎಂಬುದು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 7000ದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಚೀನೀಯರು [[ರಾಗಿ]], ನವಣೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ, [[ಜಿಯಾಹು]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದ್ದರು. [[ನಿಂಗ್ಸಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಡಮೈಡಿ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ 3,172 [[ಗುಹಾಕೆತ್ತನೆಗಳು]] ಕ್ರಿ.ಪೂ. 6000-5000ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, 8,453 ಬಗೆಯ ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರ, ನಕ್ಷತ್ರಗಳು, ದೇವತೆಗಳು ಅಲ್ಲದೆ, ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೂ ಹುಲ್ಲು ಮೇಯಿಸುತ್ತಿರುವ ಮನುಷ್ಯರ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರ ಸಂಕೇತಗಳು ತೀರಾ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಬಳಸಿದ್ದರೆನ್ನಲಾದ ಚೀನೀ ಅಕ್ಷರಗಳೆಂದೇ ರುಜುವಾತಾಗಿರುವ ಉಲ್ಲೇಖಗಳೂ ಇವೆ.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6669569.stm | work=BBC News | title=Chinese writing '8,000 years old' | date=2007-05-18 | accessdate=2010-05-04}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.xinhuanet.com/english/2007-05/18/content_6121225.htm|title=Carvings may rewrite history of Chinese characters|publisher=[[Xinhua]] online|date=2007-05-18|accessdate=2007-05-19}}</ref> ತದನಂತರ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2500ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, [[ಲಾಂಗ್ಸ್ಹಾನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯು, [[ಯಾಂಗ್ ಶಾವ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿ ಬೆಳೆದದ್ದು ಇತಿಹಾಸ. == ಪುರಾತನ ಯುಗ == {{See also|Xia Shang Zhou Chronology Project}} === ಕ್ಸಿಯಾ ಮನೆತನ (ca.2100BC- ಕ್ರಿ.ಪೂ.1600BC) === {{Main|Xia Dynasty}} ಚೀನಾದ ಕ್ಸಿಯಾ ರಾಜ ಮನೆತನವು(ca.2100BC- ಕ್ರಿ.ಪೂ.1600BC) ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ರಾಜಮನೆತನವೆಂದೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆ ಇತಿಹಾಸ ಗ್ರಂಥಗಳ ಪೈಕಿ ''[[ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಯನ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಬ್ಯಾಂಬೂ ಯಾನಲ್ಸ್]]'' ಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವು.<ref name="state1"/><ref>{{cite web|url=http://www-chaos.umd.edu/history/ancient1.html|title=The Ancient Dynasties|publisher=University of Maryland|accessdate=2008-01-12}}</ref> ಈ ರಾಜಮನೆತನದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಊಹಾಪೋಹಗಳು, ವಿರೋಧಗಳು ಇದ್ದರೂ, ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಇಲಾಖೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ರಾಜಮನೆತನವು ಇದ್ದಿತೆಂದೇ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಶಿಜಿ'' ಅಥವಾ ''ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಯನ್'' ಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿರುವ, ಹಾಗೆಯೇ ''ಬಾಂಬೂ ಯಾನಲ್ಸ್'' ಕೃತಿಯ ಕರ್ತೃವೂ ಆಗಿರುವ ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞ [[ಸಿಮಾ ಕಿಯಾನ್]] (145-90 BC) ಅವರ ಪ್ರಕಾರ [[ಕ್ಸಿಯಾ ರಾಜಮನೆತನ]]ವು ಸುಮಾರು 4200 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಬಹುತೇಕ ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರು ಕ್ಸಿಯಾ ರಾಜಮನೆತನಕ್ಕೂ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯ [[ಹೆನನ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ [[ಎರ್ಲಿಟೋ]]ವಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ ಉತ್ಖನನಗಳಿಗೂ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಕಂಚಿನ ಲೋಹಪ್ರತಿಮೆ ದೊರಕಿರುವುದು ಸಹ ಇದಕ್ಕೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡಿದೆ.<ref>[http://www.nga.gov/exhibitions/chbro_bron.shtm ಬ್ರಾನ್ಜ್ ಏಜ್ ಚೈನಾ] ಎಟ್ [http://www.nga.gov/ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ]</ref> ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಮಡಿಕೆ ಚೂರುಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಪ್ಪಿನಂತಹ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ ಪರಂಪರಾಗತ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿದ ನಂತರ ಆ ಆಕೃತಿಗಳು ಅಧುನಿಕ ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯನ್ನೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೋಲುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20050213035644/http://www.gog.com.cn/gz/art0402ca615230.htm ಏರ್ಲಿಟೋ ಮಡಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಬರುವ ಲಿಪಿ ([[ಸರಳೀಕೃತ ಚೀನಾ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರುವುದು)</ref> ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಖಚಿತ ಆಧಾರಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಶಾಂಗ್ ನ [[ಒರಾಕಲ್ ಬೋನ್ಸ್]] ಅಥವಾ [[ಜೌ]] ಕಂಚಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದಾಗಲೇ ಕ್ಸಿಯಾ ರಾಜಮನೆತನವು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಚೀನೀ ಪುರಾಣಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ಸಿಯಾ ರಾಜಮನೆತನವು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1600ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, [[ಮಿಂಗ್ತಿಯಾವೋ ಕದನ]]ದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡುದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. === ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ (ca.1700-1046 BC) === {{Main|Shang Dynasty}} [[ಚಿತ್ರ:China 1.jpg|left|thumb|ಶಾಂಗ್ ಮನೆತನದವರೆಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ, ಹಳದಿ ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಮುಂದುವರಿದ, ವಿಂಗಡಣೆಯಾದ ಸಮಾಜಗಳ ಪಳಿಯುಳಿಕೆಗಳು]] ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನೀ ಲಿಖಿತ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಪ್ರಾಯಶಃ ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದೀಚೆಗೆ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 13ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗಷ್ಟೇ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಅದು ಮೂಳೆಗಳ ಮೇಲೋ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚಿಪ್ಪುಗಳ ಮೇಲೋ, ''[[ಒರಾಕಲ್ ಬೋನ್ಸ್]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಶಾಸನದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆಯ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ರಿ.ಪೂ.ca.1600-1046 ರಲ್ಲಿ ಶಾನ್ ರಾಜಮನೆತನವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟವನ್ನು ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಗುಂಪು ಮುಂಚಿನ ಶಾಂಗ್ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿದ [[ಅರ್ಲಿಗಾಂಗ್]], [[ಜ್ಹೆಂಗ್ ಝೌ]] ಮತ್ತು ಶಾಂಗ್ ಚೆಂಗ್ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದದ್ದು. ಎರಡನೆಯ ಗುಂಪು, ನಂತರದ ಶಾಂಗ್ ಅಥವಾ ಯಿನ್ (殷) ಅವಧಿಯ ಮೂಲದ್ದು ಹಾಗೂ ಅದು ಒರಾಕಲ್ ಬೋನ್ ಬರವಣಿಗೆಗಳಿರುವ ದೊಡ್ಡ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಧುನಿಕ [[ಹೆನನ್]] ನ '[[ಅನ್ಯಾಂಗ್]]' ಶಾಂಗ್ ನ 9 ರಾಜಧಾನಿಗಳ ಪೈಕಿ ಕಡೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. (ca.1300-1046 BC) [[ಶಾಂಗ್ ನ ಟಾಂಗ್]] ಎಂಬುವ ಅರಸನಿಂದ ಹಿಡಿದು [[ಶಾಂಗ್ ನ ಕಿಂಗ್ ಝೌ]] ಎಂಬುವ ಅರಸನತನಕ ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನವು 31 ಅರಸರನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಚೀನೀಯರು ಹಲವಾರು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ, ವಾಯುದೇವತೆಗಳು, ಆಕಾಶದೇವತೆಗಳು, ಅಲ್ಲದೆಯೇ ಇತರೆ ದೇವಾನುದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆಳಿದ ಪರಮಾತ್ಮ [[ಶಾಂಗ್ಡಿ]] ಎನ್ನುವ ದೇವರನ್ನೂ ಅವರು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಜೀವಿಸಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಜನ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಿಕರು ಅಂದರೆ ತಮ್ಮ ಅಜ್ಜ ಮುತ್ತಜ್ಜರು ಸತ್ತ ನಂತರ ದೇವತೆಗಳಾಗುತ್ತಾರೆಂದು ಅಗಾಧವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಹಾಗೆ ಸತ್ತು ದೇವತೆಗಳಾದ ನಂತರ ತಮ್ಮನ್ನು ತಮ್ಮ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ದೇವರೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಪೂಜಿಸಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಕೂಡ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕುಟುಂಬವೂ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ಪರಿಪಾಠ ಹೊಂದಿದ್ದಿತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ.1500 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಚೀನೀಯರು ಲಿಖಿತ ಒರಾಕಲ್ ಬೋನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಹೇಳತೊಡಗಿದ್ದರು. ಝೌ ರಾಜಮನೆತನವು ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬರುವ ವೇಳೆಗೆ (ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1100ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ)ಚೀನೀಯರಾಗಲೇ ಸ್ವರ್ಗದ ಪ್ರತಿರೂಪವೆಂದೇ ಹೊಲಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ''ತಿಯಾನ್'' ಎಂಬ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಬಲವೊಂದರ ಆರಾಧನೆಗೆ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಶಾಂಗ್ಡಿ ಯಂತೆಯೇ ಚೀನೀಯರ ಕಲ್ಪನೆಯ ಸ್ವರ್ಗವು ಇತರೆ ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯತೆ ಸಾಧಿಸಿತ್ತು. ಹಾಗೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕ [[ಸ್ವರ್ಗದ ಆಣತಿ]]ಯಂತೆ ಚೀನಾವನ್ನು ಆಳುವವರು ಯಾರು ಎಂಬುದು ಕೂಡ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿ ಹೋಗಿತ್ತು. ಸ್ವರ್ಗದ ಆಣತಿಯಿದ್ದ ಅರಸುಗಳು ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಬೇಕಾದರೂ ಆಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಸಹಜ, ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯೋ, ಮಹಾರಾಣಿಯೋ ಸ್ವರ್ಗದ ಆಣತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ಜನಗಳ ಮೇಲಿನ ತನ್ನೆಲ್ಲ ಕಾಳಜಿ, ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬಿಡುತ್ತಾನೆಂದು ಸಹ ನಂಬಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕುತ್ತರವಾಗಿ, ರಾಜಮನೆತನವು ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡು, ಸ್ವರ್ಗದ ಆಣತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಹೊಸದೊಂದು ರಾಜವಂಶವು ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಬರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಇದ್ದವು. ''ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ ಆಫ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟೋರಿಯನ್'' ಕೃತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನವು ಆರು ಸಲ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಕೊನೆಯದಾದ ಮತ್ತು ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಘಟನೆ ಎಂದರೆ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1350ರಲ್ಲಿ [[ಯಿನ್]] ನಗರಕ್ಕೆ ಶಾಂಗ್ ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ಈ ಮನೆತನ ಸುವರ್ಣ ಯುಗಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು. ತೀರ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಯಿನ್ ವಂಶವು ಶಾಂಗ್ ಮನೆತನದ ಅರ್ಧರೂಪವೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ ಇತಿಹಾಸದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ ಯಿನ್ ರಾಜಮನೆತನವು ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಪ್ರತಿರೂಪವಿದ್ದಂತೆಯೇ ಎಂದು. ನಂತರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು ಹೋದ [[ಚೀನಾ|ಚೀನಾದ]] ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರುಗಳು ಒಂದು ರಾಜಮನೆತನವು ಮತ್ತೊಂದು ರಾಜಮನೆತನವನ್ನು ಉರುಳಿಸಿ ಆಳುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದೇ ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಮುಂಚಿನ ಚೀನಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬೇರೆ ತೆರನಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಚೀನಾದ ಕೆಲ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ಕ್ಸಿಯಾ ಮತ್ತು ಶಾಂಗ್ ಮನೆತನಗಳು ಪ್ರಾಯಶಃ ಎರಡು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿದ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಶಾಂಗ್ ಮನೆತನದ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಝೌ ರಾಜಮನೆತನದ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅನ್ಯಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಉತ್ಖನನಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನವು ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬ ಮಾತಿಗೆ ಪುರಾವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇಷ್ಟಾಗಿಯೂ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಸಮಕಾಲೀನ ಅನ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತ್ಯರ್ಥಗಳನ್ನು ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಇತ್ಯರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿನೋಡಲು ಹಿಂದುಮುಂದು ನೋಡುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಸಾಂಕ್ಸಿಂಗ್ಡುಯಿ]]ಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತುಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲೂ ಅನ್ಯಾಂಗ್ ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೋಲುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ತುಂಬಾ ಅನಿರ್ಣಯಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅನ್ಯಾಂಗ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಶಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನವು ಎಷ್ಟು ದೂರದತನಕ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸೋತಿವೆ. ಸಧ್ಯದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ, ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಊಹಾಪೋಹವೇನೆಂದರೆ, ಅಧಿಕೃತ ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ, ಶಾಂಗ್ ಮನೆತನದ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಂಗ್ ಮನೆತನವು, ಈಗ ಪ್ರಾಪರ್ ಚೀನಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿಲೀನವಾಗಿತ್ತು ಅಲ್ಲದೆಯೇ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಕೂಡ ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. === ಝೌ ರಾಜಮನೆತನ (1066-ca.221 BC) === [[ಚಿತ್ರ:You with zigzag thunder pattern.jpg|thumb|ಬ್ರಾನ್ಜ್ ರಿಚುಅಲ್ ವೆಸೆಲ್ (ಯು) ಪಶ್ಚಿಮ ಝೌ ಮನೆತನ]] {{Main|Zhou Dynasty}} ಚೀನಾದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಝೌ ರಾಜಮನೆತನದವರದ್ದು ಬಹು ಸುದೀರ್ಘ ಆಳ್ವಿಕೆ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1066 ರಿಂದ to ಖಚಿತವಾಗಿ ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 221 ರವರೆಗೆ) ಎಂದೇ ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಎರಡನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ, [[ಝೌ ರಾಜಮನೆತನ]]ದವರು [[ಹಳದಿ ನದಿ]]ಯ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಂಗ್ ಮನೆತನವನ್ನು ಬದಿಗೆ ಸರಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಝೌ ಮನೆತನದವರು [[ಅರೆ-ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ]] ಪದ್ಧತಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿರುವುದು ಇತಿಹಾಸದಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. [[ಶಾಂಗ್]] ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಝೌ ವಂಶದವರು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಝೌ ನಾಯಕನನ್ನೇ ಪಶ್ಚಿಮದ ರಕ್ಷಕ ಎಂದು ಶಾಂಗ್ ಅರಸರುಗಳು ನೇಮಿಸಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಮುಂದೊಮ್ಮೆ, ಝೌ ಮನೆತನದ ಅರಸ '[[ಕಿಂಗ್ ವು]]' [[ಝೌ ನ ಮಂತ್ರಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ ತನ್ನ ಸಹೋದರನನ್ನು 'ಝೌ'ನ ರಾಜ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯನ್ನಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, [[ಮುಯೆ]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕದನದಲ್ಲಿ ಶಾಂಗ್ ಅರಸರನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವ ಝೌ ಅರಸನು [[ಸ್ವರ್ಗದ ಅಣತಿ]]ಯ ನೆಪವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟು, ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಷ್ಟೇ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಯಶಸ್ವೀ ರಾಜಮನೆತನವೂ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಇದೇ ವಶೀಲಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಝೌ ಮನೆತನದವರು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ, ಅಧುನಿಕ [[ಕ್ಸಿಯಾನ್]] ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದ, ಹಳದಿ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾದ [[ವೈ ನದಿ]]ಯ ದಡಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ, ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯದ ಎಲ್ಲೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ, [[ಯಂಗ್ತ್ಸೆ ನದಿ]]ಯ ತಟವನ್ನೂ ತಲುಪಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ, ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದ ಜನಾಂಗಗಳ ಪೈಕಿ ಇದೇ ಮೊದಲನೆಯ ನಿದರ್ಶನ. === ವಸಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಋತುಗಳ ಅವಧಿ (722-476 BC) === {{Main|Spring and Autumn Period}} [[ಚಿತ್ರ:Pu with openwork interlaced dragons design.jpg|thumb|ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೆಣೆದಂತಿರುವ ಡ್ರಾಗನ್ ಕಲಾಕೃತಿಯುಳ್ಳ ಚೀನಾದ ಪು ವೆಸೆಲ್, ವಸಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಋತು]] ಕ್ರಿ.ಪೂ 8ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ವಸಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಋತು]]ವಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರದ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಈ ನೆನಪಿಗಾಗಿ, ಇದನ್ನ [[ವಸಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಋತುಮಾನದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆ]]ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ, ಝೌ ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನೆಲ್ಲ ಪಟ್ಟು ಬಿಡದೆ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡು [[ಪ್ರಾಬಲ್ಯ]] ಸಾಧಿಸಲು ಮುಂದಾದದ್ದು. ಯಾವಾಗ ವಾಯುವ್ಯದೆಡೆಯಿಂದ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದ [[ಕಿನ್]] ಮುಂತಾದ ರಾಜವಂಶಸ್ತರು ಝೌ ಮನೆತನದವರ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನೇ ಪೂರ್ವದ [[ಲ್ಯುಯಾಂಗ್]] ನ ಕಡೆಗೆ ಸಾಗಿಸುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸತೊಡಗಿದರೋ, ಆಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಡತೊಡಗಿತು. ಈ ಸಂಗತಿಗಳು ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಝೌ ಮನೆತನದ ಉದಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿ ಆ ಮೂಲಕ ಝೌ ವಂಶದವರ ಎರಡನೆಯ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಘಟ್ಟವೊಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಪ್ರತಿ ನೂರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದರಂತೆ ಎದ್ದು ನಿಂತ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜಕೀಯದ, ಅಧಿಕಾರದ ಚುಕ್ಕಾಣಿ ಹಿಡಿದವರೆಂದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಬಲಶಾಲೀ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೇ. ಆ ಮೂಲಕ ಅವರು ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಝೌ ವಂಶಸ್ತರಿಗೆ ಅನುಗುಣರಾಗಿದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಯಕರುಗಳು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವೇ ಬಿರುದು ಬಾವಲಿಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟುಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ಚೀನಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ನೂರು ಚಿಂತನ ಶಾಲೆಗಳು]] ಇದೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಕಾಲೀನವಾದ ಮತ್ತು ಇದೆ ರೀತಿಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಕನ್ಫ್ಯುಷಿಯಾನಿಸಂ]], [[ತಾವೊಯಿಸಂ]], [[ಲೀಗಲಿಸಂ]] ಮತ್ತು [[ಮೊಹಿಸಂ]] ಚಿಂತನ ಶಾಲೆಗಳು ಕೂಡ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವೆಂಬಂತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ವಸಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಋತುಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಝೌ ರಾಜಮನೆತನದ ಕೇಂದ್ರ ಆಡಳಿತವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಉದಯವಾಗುವ ಮತ್ತು ಪತನವಾಗುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಚೀನಾ ನೂರಾರು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವಂತೂ ಕೋಟೆಯಿರುವ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರಂತೆ ಇವೆಯಷ್ಟೇ. === ಯುದ್ಧಾಧೀನ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅವಧಿ (476-221 BC) === {{Main|Warring States Period}} ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಮೇಲೆ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 5ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಏಳು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು. ಆಮೇಲೂ ಕೂಡ ಈ ಏಳು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೇ ಒಡಕು ಮೂಡಿ, ಯುದ್ಧಗಳಾಗಿ, ಈ ಅವಧಿಯನ್ನೇ [[ಯದ್ಧಾಧೀನ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅವಧಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೨೫೬ ರ ತನಕ [[ಝೌ]] ಅರಸನೊಬ್ಬ ಇದ್ದರೂ, ಅವನು 'ಕೇವಲ ಹೆಸರಿಗೆ ಅರಸ' ಮಾತ್ರ ಎಂಬಂತಿದ್ದು, ಅವನಿಗಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರದ ಮಿತಿಯೂ ಕೂಡ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಯಾವಾಗ ಈ ಯುದ್ಧಾಧೀನ ರಾಜ್ಯಗಳ ನೆರೆಯ ಉಪಸಂಸ್ಥಾನಗಳಾದ [[ಸಿಚುಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಲಿಯಾವೊನಿಂಗ್]] ಗಳು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವೋ, ಆಗಿನಿಂದ ಅವುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದ [[ಮಿಲಿಟರಿ]] ಮತ್ತು [[ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿ]]ಗಳ ರಾಜ್ಯಭಾರಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟವು.(郡縣/郡县) ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಸಂತ ಮತ್ತು ಶಿಶಿರ ಋತುಗಳು ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಇದರ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ [[ಶೆಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ಸಿಯಾನ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯ(ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಟಿ 省縣/省县)ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಅವಧಿಯ ಕಡೆಯ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಯು ಕಿನ್ ಅರಸ [[ಯಿಂಗ್ ಜ್ಹೆಂಗ್]] ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ.214ರಲ್ಲಿ ಇತರ ಆರು ಬಲಾಡ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಅರಸು ಮನೆತನಗಳಾಗಿದ್ದ [[ಝೆಜಿಯಾಂಗ್]], [[ಫುಜಿಯನ್]], [[ಗ್ಯ್ವಂಗ್ಡಾಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಗುಯಂಗ್ಕಸಿ]]ಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಯಿಂಗ್ ಜ್ಹೆಂಗ್ ನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಉಳ್ಳವನಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಅಲ್ಲಿಯ [[ಪ್ರಥಮ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ಎಂದು ಸ್ವಯಂಘೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. == ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಯುಗ == === ಕಿನ್ ರಾಜ ಮನೆತನ (221-206 BC) === [[File:QinshihuangBW.jpg|thumb|ಕಿನ್ ಶಿ ಹುಅಂಗ್ ]] {{Main|Qin Dynasty}} [[ಕಿನ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ವು ಉದಯವಾಗಿ [[ಕಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ದ ಆಳ್ವಿಕೆಯವರೆಗೆ ಅದು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವತನಕದ ಈ ಅವಧಿಯನ್ನೇ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು 'ಪರಮಾಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಚೀನಾ' ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ಏಕೀಕೃತ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅರಸುತನದೊಂದಿಗೆ [[ಕಿನ್]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಕೇವಲ 12 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದರೂ, [[ಹ್ಯಾನ್ ಚೈನೀಸ್]] ತಾಯ್ನಾಡು ಎಂದೇ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಬಿಗಿಯಾದ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ [[ಕಾನೂನುರೀತ್ಯಾ]] ನಡೆಯುವ ಸರಕಾರದೊಡನೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಆಡಳಿತವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕ್ಸಿಯಾನ್ ಯಾಂಗ್]] ಎಂಬಲ್ಲಿ (ಇಂದಿನ [[ಕ್ಸಿಯಾನ್]] ಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ)ಇರುವಂಥದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಾನು ದಿಟ್ಟವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ನೆರವಾಗಿದ್ದ ಕಾನೂನಿನ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಕಿನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು, ಅರಸನೊಬ್ಬನು ಧೃಢವಾಗಿ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಕಾನೂನಿನ ಖಚಿತ ಅಧಿಕಾರದ ಅನುಭವ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ನಂಬಿದ್ದವನು. ಸೇನಾ ವಿಸ್ತರಣಾ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಿದ್ದ ಇದೇ ಸೇನಾ ತತ್ವವು ಕಿನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ರಾಜ್ಯವಾಳಲು ಬಿಡಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳ ಕ್ರೂರ, ಪಾಶವೀ ಮೌನ, '[[ಗ್ರಂಥ ಉರಿಸಿ, ಗ್ರಂಥಿಕರನ್ನು ಹೂಳಿ]]' ಮುಂತಾದ ವಿರೋಧದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಕಿನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಹಾನ್ ಸಿಂಥೆಸಿಸ್ ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಬಹುಶಃ ಈ ವಿಚಾರವೇ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿದ್ದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅನಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಇದು ರಾಜಕೀಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಪುಟಿಗೆ ಕೊಡುವ ಮಾಡ್ಯೂಗೆಟ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲೂ ಅನುವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Terracotta Army-China2.jpg|thumb|ದಿ ಟೆರ್ರಕೋಟಾ ಆರ್ಮಿ ಆಫ್ ಕಿನ್ ಶಿ ಹುಅಂಗ್]] [[ಚೀನಾದ ಮಹಾಗೋಡೆ]]ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ [[ಕಿನ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ದವರ ಪಾತ್ರ ತುಂಬಾ ಮುಖ್ಯವಾದ್ದು. ಅವರ ಅಧಿಕಾರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲಾದ ಇದನ್ನು ಮುಂದೆ [[ಮಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ದವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಿ, ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಕಿನ್ ವಂಶದವರ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳೆಂದರೆ, ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ, ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಸಂಕೇತ ಸಂಹಿತೆ, ಲಿಖಿತ ಲಿಪಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಆಡಳಿತದ ಅಳತೆಗೋಲು ಮತ್ತು ವಸಂತ, ಶಿಶಿರ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧಾಧೀನ ಅವಧಿಗಳು ಕೊಡಮಾಡಿದ ಹಲವಾರು ಅಡೆತಡೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಚೀನಾದ ರಾಷ್ಟೀಯ ವಿತ್ತ ಚಿಹ್ನೆಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾದುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, ತೀರ ಮೂಲಭೂತ ಅಂಶಗಳಾದ ಬಂಡಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಗಾಲಿಗಳ ಸುತ್ತಳತೆ ಎಷ್ಟಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಅದು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಲಾಭ ಇತರರಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆಯುರಿ ತರಿಸುವಂತಿರಬೇಕು ಎಂಬ ವಿಷಯಗಳೂ ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.uobuy.com/upload/2005/9/19/200591911278032621125.jpg|title=Book "QINSHIHUANG"|accessdate=2007-07-06|archive-date=2007-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20070703101114/http://www.uobuy.com/upload/2005/9/19/200591911278032621125.jpg|url-status=dead}}</ref> === ಹಾನ್ ರಾಜಮನೆತನ (202 BC–ಕ್ರಿ.ಶ. 220) === {{Main|Han Dynasty}} {{See|History of the Han Dynasty}} [[ಚಿತ್ರ:ChangXingongdeng.jpg|thumb|ಬಾಗಿರುವ ಸ್ತ್ರೀಯೊಬ್ಬಳ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುವ, 2ಡನೆ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ, ತೆರೆಯುವ ಮುಚ್ಚುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರುವ ಹಾನ್ ಮನೆತನದ ಎಣ್ಣೆ ದೀಪ.]] [[ಹಾನ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ದ ಉದಯವಾದದ್ದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 206ರಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 202 – ಕ್ರಿ.ಶ. 220). [[ಲಿಯೂ ಬ್ಯಾಂಗ್]] ಇದರ ಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಚಕ್ರವರ್ತಿ. [[ಕನ್ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್ ನ ತತ್ವ]]ಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿ, ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಮನೆತನವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಇದರದ್ದು. ಮುಂದೆ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹೀ ಚೀನಾದ ಕೊನೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಇದೇ ತತ್ವವು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾನ್ ರಾಜಮನೆತನದಡಿಯಲ್ಲಿ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಕಲೆ ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ. [[ವು ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯು ಚೀನಾ ಅರಸೊತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಏಕೀಕೃತಗೊಳಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೇ, ಮುಂದಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ ಕೂಡ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ, [[ಹನ್ಸ್]] ರಾಜ್ಯದವರೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ, [[ಕ್ಸಿಯೊಂಗು]] ಮನೆತನವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡು ಮನವೊಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಆಧುನಿಕ [[ಒಳ ಮಂಗೋಲಿಯ]]ದವರೊಡನೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳಲು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಅವರಿಂದಲೇ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ಗಾನ್ಸು]], [[ನಿಂಗ್ಕ್ಸಿಯ]] ಮತ್ತು [[ಕಿನ್ ಘೈ]]ಗಳನ್ನ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಘಟನೆಯು, ಚೀನಾ ತನ್ನ ನೆರೆಯ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಸಿಲ್ಕ್ ರೋಡ್]] ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಹಾಂ ರಾಜಮನೆತನದ ಜನರಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಬಾನ್ ಚಾವೋ]] ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಗಳನ್ನು [[ಪಾಮಿರ್ಸ್]] ನಿಂದ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಎಲ್ಲೆಯವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದನು.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/440601/Ban-Chao ಬ್ಯಾನ್ ಚವೋ] ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಆನ್ಲೈನ್ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ</ref> ಮೊದಲ ಕೆಲ [[ರೋಮನ್ ರಾಯಭಾರಿಗಳು ಚೀನಾಕ್ಕೆ]] ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ, ಕ್ರಿ.ಶ. 166ರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. 284ರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಭೇಟಿ ಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಚೀನೀ ಮೂಲಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಷ್ಟು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಮಾಜದ ಉನ್ನತ ವರ್ಗವೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವರಿಂದ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಭೂ ಅತಿಕ್ರಮಣತೆಯು ಕ್ರಮೇಣ ತೆರಿಗೆ ಮೂಲವನ್ನೇ ಒಣಗಿಸಿ ಹಾಕಿಬಿಟ್ಟಿತು. ಕ್ರಿ.ಶ. 9ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಟ ಅತಿಕ್ರಮಣಕಾರನಾಗಿದ್ದ [[ವ್ಯಾಂಗ್ ಮಾಂಗ್]] ನು ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಪಾಯುವಾಗಿದ್ದ [[ಕ್ಸಿನ್ (ಹೊಸ) ರಾಜಮನೆತನ]]ವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ, ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೂ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೊಡಗುತ್ತಾನೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಜಮೀನುದಾರರು, ಭೂಮಾಲೀಕರು ಇಂಥ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲೇ ಇಲ್ಲ. ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ರೈತರ ಪರವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದರು. ಇಂಥ ಅಸ್ಥಿರತೆಯು ಮುಂದೆ ಸಾಕಷ್ಟು ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು, ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. [[ಕ್ಸಿಯಾನ್]] ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಲುವೊಯಾಂಗ್]] ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ [[ಗುವಾನ್ ಗ್ವು ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯು ಜಮೀನುದಾರರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಹಾಯದಿಂದ ಹಾನ್ ರಾಜಮನೆತನವನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೊಸ ಯುಗವನ್ನೇ [[ಪೂರ್ವ ಹಾನ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟರ ಮಧ್ಯೆ ಮತ್ತೆ ಅವೇ ಹಳೆಯ ಭೂ ಕಬಳಿಕೆ, ಅತಿಕ್ರಮಣ, ಹಗೆತನ, [[ಆಸ್ಥಾನ ಸ್ತ್ರೀಸಂಗ]], [[ನಪುಂಸಕತ್ವ]] ಇತ್ಯಾದಿ ಅಸಂಬದ್ಧ, ಅನುಮಾನಿತ ವಿಷಯಗಳ ಮತ್ತು ವೈರತ್ವಗಳ ನಡುವೆ ಹಾನ್ ಮನೆತನ ಕಡೆಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಶಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಶ. 184ರಲ್ಲಿ [[ಮಹಾಸೇನಾನಿಗಳು]] ತೋರಿದ ದಾರಿಯಲ್ಲಿಯೇ [[ಹಳದಿ ಪೇಟದ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ವಾತಾವರಣದ [[ತ್ರೈರಾಜ್ಯ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಮೂರೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಣಗಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟವನ್ನೇ ತುಂಬಾ ರಸಿಕತೆಯಿಂದ, ಸ್ವಾರಸ್ಯದಿಂದ ''[[ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಪ್ರೇಮ]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಟೀಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. === ವೇಯ್ ಮತ್ತು ಜಿನ್ ಅವಧಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. 265–420) === {{Main|Cao Wei|Jin Dynasty (265-420)}} ಕ್ರಿ.ಶ. 208ರಲ್ಲಿ [[ಕಾವೋ ಕಾವೋ]] ಅರಸನು ಉತ್ತರದ ಭಾಗವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವನ ಮಗನು [[ವೇಯ್]] ರಾಜಮನೆತನವನ್ನು ಕ್ರಿ.ಶ. 220ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದಾದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವೇಯ್ ಮನೆತನಕ್ಕೆ [['ಶು']] ಮತ್ತು [['ವು']] ಎಂಬ ವಿರೋಧೀ ಬಣಗಳು ಕಾಡತೊಡಗಿ, ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸ್ವಯಂಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡು ಚೀನಾವನ್ನು [[ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯ]]ಗಳಾಗಿ ಒಡೆದು ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಈ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕಿನ್ ಮತ್ತು ಹಾನ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರ ದಾಹದ ಹೆಚ್ಚಳದ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂರೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕ್ರಿ.ಶ. 280ರಲ್ಲಿ [[ಜಿನ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾದಾಗ್ಯೂ, ವು ಹು ಮನೆತನದ ಉದಯವಾಗುವತನಕ ಇದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. === ವು ಹು ಅವಧಿ (ಕ್ರಿ.ಶ. 304–439) === {{Main|Sixteen Kingdoms|Wu Hu uprising}} ಜಿನ್ ಮನೆತನದವರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್ ನ ಲಾಭ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಸಮಕಾಲೀನ ಹಾನ್ ಮನೆತನದವರಲ್ಲದ ಚೀನೀಯ [[ವು ಹು]] ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪಿನವರು 4ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಬಹುತೇಕ ಚೀನಾವನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಾನ್ ಚೀನೀಯರು [[ಯಾಂಗ್ತ್ಸೀ ನದಿ]]ಯಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಿದರು. ಕ್ರಿ.ಶ. 303ರಲ್ಲಿ [[ಡೈ]] ಜನಾಂಗದವರು ದಂಗೆಯೆದ್ದು ನಂತರ [[ಚೆಂಗ್ಡು]] ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮುಖಾಂತರ, [[ಚೆಂಗ್ ಹಾನ್]] ರಾಜ್ಯಭಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಲಿಯೂ ಯುವಾನ್]] ನ ಕೈ ಕೆಳಗಿನ [[ಕ್ಸಿಯೊಂಗ್ನು]] ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಲಿನ್ ಫೇನ್ ಕಾಂಟಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವೇ [[ಹಾನ್ ಜ್ಹಾವೋ]] ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಲಿಯೂ ಯುವಾನ್ ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಬರುವ ಲಿಯೂ ಕಾಂಗ್ ಕಡೆಯ ಇಬ್ಬರು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಿನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು, ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುತ್ತಾನೆ 4 ಮತ್ತು 5ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಪಾರ್ಶ್ವ ಉತ್ತರ ಚೀನಾವನ್ನು ಆಳಲು ಬಂದ ಚೀನೀಯೇತರ ಮನೆತನಗಳಿಗೆ [[ಹದಿನಾರು ರಾಜ್ಯಗಳು]] ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚುಗಾರಿಕೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದವು. [[ಟರ್ಕ್ಸ್]] ನ ಹಿರಿಯ ತಲೆಮಾರಿನವರಿಂದ ಹಿಡಿದು, [[ಮಂಗೋಲರು]], [[ಟಿಬೆಟಿಯನ್ನರು]] ಮೊದಲಾದ ಹಲವಾರು ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. ಈ [[ನೋಮ್ಯಾಡಿಕ್]] ಜನಾಂಗದವರನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮೊದಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಿತ ಹಾಗೂ [[ನಾಗರೀಕರಣಗೊಂಡ]] ಜನರ ಹಾಗೆಯೇ ಇದ್ದುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು, ಅದರಲ್ಲೂ [[ಕಿಯಾಂಗ್]] ಮತ್ತು ಕ್ಸಿಯೊಂಗ್ನು ಜನಾಂಗದವರಿಗೆ, ಹಾನ್ ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಚೀನಾ ಮಹಾಗೋಡೆಯ ಒಳಗೇ, ಸರಹದ್ದುಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ಇರಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡಲಾಗಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Chinese Boddhisattva statue.jpg|thumb|upright|ಬೋಧಿಸತ್ವನ ಲೈಮ್ ಸ್ಟೋನ್ ವಿಗ್ರಹ, ಉತ್ತರ ಕಿ ರಾಜಮನೆತನ. ಕ್ರಿ.ಶ. 570. ಈಗಿನ ಮಾಡರ್ನ್ ಹೆನ್ನಾನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದುದು]] === ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಚೀನಾದ ರಾಜಮನೆತನಗಳು (ಕ್ರಿ.ಶ. 420–589) === {{Main|Southern and Northern Dynasties}} 420ರಲ್ಲಿ [[ಪೂರ್ವದ ಜಿನ್ ರಾಜಮನೆತನ]] ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಶ್ಯೇಷವಾದ ನಂತರ, ಚೀನಾ [[ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಮನೆತನಗಳ]] ಅವಧಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಹಾನ್ ಜನಾಂಗದವರು ಅದು ಹೇಗೋ ನಾಮಿಡಿಕ್ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಕ್ಸಿಯಾನ್ಬೀ]] ಸೇನೆಯ ದಾಳಿಗಳಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾಗಿದ್ದರು. ಹಾಗೆ ಅವರ ಜನಾಂಗವು ಉಳಿದು, ಮುಂದುವರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ, [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ವು ಇರಬೇಕೋ ಬೇಡವೋ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅತ್ಯಂತ ಘನಘೋರ ಚರ್ಚೆಗಳೂ, ಸಂವಾದಗಳೂ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಅರಸು ಮನೆತನಗಳ ಆಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ವರ್ತುಲಗಳಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಕಡೆಗೆ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಮನೆತನಗಳ ಅವಧಿಯ ಕೊನೆಗೆ ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು [[ತಾವೋ]] ಈ ಎರಡೂ ಧರ್ಮದ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, ಅನ್ಯೋನ್ಯವಾಗಿದ್ದರು. 589ರಲ್ಲಿ, [[ಸುಯಿ]] ಮನೆತನವು ದಕ್ಷಿಣದ ಕಟ್ಟ ಕಡೆಯ ವಂಶವಾಗಿದ್ದ [[ಚೆನ್]] ಮನೆತನವನ್ನು ಸೇನಾ ಬಲದಿಂದ ನಿರ್ನಾಮ ಮಾಡಿ, ಅಲ್ಲಿಗೆ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಮನೆತನಗಳ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. === ಸುಯಿ ರಾಜಮನೆತನ (ಕ್ರಿ.ಶ. 589–618) === {{Main|Sui Dynasty}} 589ರಲ್ಲಿ, ಸತತ ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳ ಒಡಕು ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ನಂತರ, [[ಸುಯಿ ರಾಜಮನೆತನ]]ವು ತಾನು ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಚೀನಾವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮರುಜೋಡಣೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪಾತ್ರ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಮಹತ್ವಕಾರಿಯಾದದ್ದು. ಸುಯಿ ಮನೆತನವು ಚೀನಾವನ್ನು ಪುನಃ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಹಲವಾರು ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ತೆರೆದು ಆ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯಾಗಿದ್ದ [[ಟಾಂಗ್]] ನ ವಾರಸುದಾರರಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಕಿನ್ ಮನೆತನದವರ ಹಾಗೆಯೇ ಸುಯಿ ಮನೆತನ ಕೂಡ ತನ್ನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಾಗೇ ಅವನತಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿತು. ಕಿನ್ ಮನೆತನದವರಂತೆಯೇ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನಾ ಇತಿಹಾಸವು ಸುಯಿ ವಂಶವನ್ನು ಅಪನಂಬಿಕೆಯ ಅರಸು ಮನೆತನವೆಂದೇ ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರಣ, ಸುಯಿ ಆಡಳಿತವು ಕಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಒತ್ತಡದ, ಒರಟುತನದ ಎರಡನೆಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ. ಆತನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜವಂಶದ ಧನಾತ್ಮಕ ಸಾಧನೆಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಕಾಳಜಿ ಅತ್ಯಲ್ಪವಾದ್ದು. === ಟಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ (ಕ್ರಿ.ಶ. 618–907) === [[ಚಿತ್ರ:Tang horse.jpg|thumb|ತ್ರಿವರ್ಣದ ಗಾಜಿನ ಪರ್ಸೆಲೆನ್ ಕುದುರೆ, ಚೀನಾದ ಟಾಂಗ್ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು ಕ್ರಿ.ಶ.700]] {{Main|Tang Dynasty}} ಜೂನ್ 18, 618ರಲ್ಲಿ [[ಗೌಜು]] ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನೇರುವುದರ ಮೂಲಕ [[ಟಾಂಗ್ ವಂಶ]]ವು ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಹೊಸದೊಂದು ಸಮೃದ್ಧಿಯ, ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳ ನವೀನ ಲೋಕವೊಂದು ಉದಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ನೆಲೆಯೂರಿದ [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]]ವು ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಧಾನ ಧರ್ಮವಾಗಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹೀ ಮನೆತನದವರೆಲ್ಲರಿಂದ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಂದಲೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆಧುನಿಕ [[ಕ್ಸಿಯಾನ್]] ಅಥವಾ [[ಚಾಂಗ್ಎನ್]], ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯು, ಪ್ರಸ್ತುತ, ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ, ಟಾಂಗ್ ಮಾತು ಹಾನ್ ಮನೆತನಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ವಂಶಗಳು ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾನ್ ನಂತೆಯೇ, ಟಾಂಗ್ ಸಹ ತನ್ನ ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಹೊರಳುವ ಹಾಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತ್ತು. ದೂರ ದೂರದ ದೇಶಗಳ ತನಕ ಚೀನಾದ ವ್ಯಾಪಾರ, ವಹಿವಾಟುಗಳು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಎಲ್ಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ವಿದೇಶೀ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರೂ ಕೂಡ ಚೀನಾದಲ್ಲೇ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದರು. [[ಸಮಾನ-ಭೂಮಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]] ಎನ್ನುವ ಹೊಸ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದು ಚೀನಾದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಟಾಂಗ್ ಮನೆತನದ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಮನಾಗಿ ಅವರವರ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ, ಯಾವ ಅಂತಸ್ತು, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೇ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಂಚಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 860ರಿಂದ ಈಚೆಗಷ್ಟೇ, ಟಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನವು ಆಂತರಿಕ ವಿರೋಧ, ಕಲಹಗಳಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು [[ನಾನ್ಜ್ಹಾವೋ ರಾಜ್ಯ]]ವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆಗೆ ಕಳಿಸಿ, ಅವನತಿಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದದ್ದು. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಹಾಸೇನಾನಿ [[ಹುಆಂಗ್ ಚಾವೋ]] ಸುಮಾರು 200,000 ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಕೊಂದು, [[ಗುಅಂಗ್ ಝೌ]] ಅನ್ನು 879ರಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇಷ್ಟಲ್ಲದೆಯೇ, ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದ ವಿದೇಶೀ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನೆಲೆಗಟ್ಟನ್ನೂ ಸಹ ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.<ref>[http://philtar.ucsm.ac.uk/encyclopedia/judaism/kaifung.html ಕೈಫಂಗ್ ಜ್ಯೂಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081028113532/http://philtar.ucsm.ac.uk/encyclopedia/judaism/kaifung.html |date=2008-10-28 }} ಕುಮ್ಬ್ರಿಯಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ</ref> 880ರ ಕೊನೆಕೊನೆಗೆ ಲುವೊಯಾಂಗ್ ನು ಆತನಿಗೆ ಶರಣಾಗಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. 881ರ ಜನವರಿ 5ರಂದು, ಹುಆಂಗ್ ಚಾವೋ [[ಚಾಂಗನ್]] ಅನ್ನು ಜಯಿಸುತ್ತಾನೆ. [[ಕ್ಸಿಜಾಂಗ್]] ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು [[ಚೆಂಗ್ಡು]]ವಿಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಲ್ಲಿ, ಹುವಾಂಗ್ ನು ಹೊಸದೊಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಾಜ್ಯಭಾರಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅದೂ ಕೂಡ ಕ್ರಮೇಣ ಟಾಂಗ್ ಸೇನಾಬಲದವರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ರಾಜಕೀಯ ನರಕವೊಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. === ಐದು ರಾಜಮನೆತನಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳು (ಕ್ರಿ.ಶ. 907–960) === {{Main|Five Dynasties and Ten Kingdoms Period}} ಟಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಾಂಗ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಜಕೀಯ ಬಿರುಕಿನ ಅವಧಿಯನ್ನೇ '[[ಪಂಚವಂಶಗಳು ಮತ್ತು ದಶದೇಶಗಳ ಅವಧಿ]]' ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರ್ಧ ಶತಮಾನ ಮಾತ್ರವಷ್ಟೇ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅವಧಿಯು 907ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡು 960ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಇಷ್ಟು ಸಣ್ಣ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಚೀನಾ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಿಂದ ಬಹು-ರಾಜ್ಯ ದೇಶವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಉತ್ತರ ಚೀನಾದ ಹೃದಯ ಭಾಗವಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹೀ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದ್ದ, ಮುಖ್ಯವಾದ ಐದು ಆಡಳಿತಗಳು ಒಂದಾದ ನಂತರ ಒಂದರಂತೆ ಅತೀ ಶೀಘ್ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಬಂದು ನಶಿಸಿಹೋದವು. ಇದೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇನ್ನೂ ಹತ್ತು ಸದೃಢ ಆಡಳಿತಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಚೀನಾದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ದಶರಾಜ್ಯಗಳ ಅವಧಿ ಎಂದೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಸಾಂಗ್, ಲಿಯಾವ್, ಜಿನ್ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಕ್ಸಿಯಾ ರಾಜಮನೆತನಗಳು (ಕ್ರಿ.ಶ. 960–1234) === [[ಚಿತ್ರ:Li Di, Homeward Oxherds in Wind and Rain.jpg|thumb|ಹೋಂವರ್ಡ್ ಅಕಸರ್ಡ್ಸ್ ಇನ್ ವಿಂಡ್ ಎಂಡ್ ರೇನ್, ಲಿ ದಿ ಯಾವ್ರಿಂದ, 12ನೆ ಶತಮಾನ]] {{Main|Song Dynasty|Liao Dynasty|Western Xia|Jin Dynasty, 1115-1234}} {{See|History of the Song Dynasty}} ಸುಮಾರು 960ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಸಾಂಗ್ ಮನೆತನ]]ದವರು ಬಹುತೇಕ ಚೀನಾದ ಮೇಲೆ ರಾಜಕೀಯ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ. [[ಕೈಫೆಂಗ್]] (ಈಗಿನ [[ಬೀಜಿಂಗ್]]) ಎಂಬಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡು, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಮೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, [[ಖಿಟಾನ್]], [[ಲಿಯಾವೊ ರಾಜಮನೆತನ]]ದವರು [[ಮಂಚೂರಿಯ]] (ಈಗಿನ [[ಮಂಗೋಲಿಯ]])ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ ಚೀನಾ]]ದ ಕೆಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. 1115ರಲ್ಲಿ [[ಜುರ್ಚೆನ್]] ಹಾಗೂ ಜಿನ್ ರಾಜಮನೆತನಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದು 10ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಯವೋ ವಂಶವನ್ನೇ ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಧ್ಯೆ, ಈಗಿನ ವಾಯುವ್ಯ ಚೀನಾದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಾದ [[ಗಾನ್ಸು]], [[ಶಾಂಕ್ಸಿ]] ಮತ್ತು [[ನಿಂಗ್ಕ್ಸಿಯಾ]]ಗಳು ಒಗ್ಗೂಡಿ, ಆಗಿರುವ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ಸಿಯಾ ವಂಶ]]ವನ್ನು [[ತಂಗುಟ್]] ಬುಡಕಟ್ಟಿನವರು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮನೆತನವು 1032ರಿಂದ 1227ವರೆಗೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಜಿನ್ ರಾಜಮನೆತನವು ಉತ್ತರ ಚೀನಾದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಗ್ ಮನೆತನದವರ ಕೈಫೆಂಗ್ ನ ಮೇಲೆ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸಿ, ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು [[ಹಾಂಗ್ ಝೌ]] ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ. (杭州) ದಕ್ಷಿಣದ ಸಾಂಗ್ ಮನೆತನವು ಸಹ ಜಿನ್ ವಂಶದವರನ್ನು ತನ್ನ ಮಹಾಪ್ರಭುಗಳು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಚೀನಾ, ಸಾಂಗ್, ಜಿನ್ ಮತ್ತು [[ತಂಗುಟ್]] [[ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ಸಿಯಾ]] ವಂಶಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರದ ಭಾಗದಿಂದ ತಾನು ಅನುಭವಿಸಿದ ಸೇನಾ ಒತ್ತಡಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಸಾಂಗ್ ಮನೆತನವು ಉತ್ತಮ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು, [[ಗನ್ ಪೌಡರ್]] ನ ಬಳಕೆ, ಆಯುಧಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಕೂಡ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗುವುದಲ್ಲದೆ, 1161ರಲ್ಲಿ ಯಂಗ್ತ್ಸೀ ನದಿಯ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಜರುಗುವ, [[ತಂಗ್ದಾವೋ ಯುದ್ಧ]] ಮತ್ತು [[ಕೈಶಿ ಯುದ್ಧ]]ಗಳಲ್ಲಿ, ಜಿನ್ ಮನೆತನದವರ ವಿರುದ್ಧ ಸಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದವರ ಸೇನಾ ವಿಜಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ, ಚೀನಾದ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಶಾಶ್ವತ [[ನೌಕಾ]] ನೆಲೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆ ಆರಂಭಗೊಂಡದ್ದು 1132ರಲ್ಲಿ, [[ದಿಂಘಯಿ]]ಯ [[ಅಡ್ಮಿರಲ್]] ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ. ಇದು ನಡೆದದ್ದು [[ಸಾಂಗ್ ಮನೆತನದ ರೆನ್ಝಾಂಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರ ಜ್ಞಾನಗಳು ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಅವಧಿ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ [[ಆಡಳಿತ-ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ]]ಗಳಾದ [[ಸು ಸಾಂಗ್]] (1020–1101) ಮತ್ತು [[ಶೇನ್ ಕುವೋ]] (1031–1095) ಅವರು ಇದ್ದದ್ದು. ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನಿಕ ಒಳ ಪಿತೂರಿಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ದ್ವೇಷಗಳು, ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಮತ್ತು ಮಡಿವಂತಿಕೆಯ ಪಂಡಿತರುಗಳ ನಡುವೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ವಾಂಗ್ ಅಂಶಿ]] ಮತ್ತು [[ಸಿಮಾ ಗುಆಂಗ್]] ರ ನಡುವೆ ಹೊಗೆಯಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು. 13ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಚೀನೀಯರು, [[ಝು-ಕ್ಸಿ]] ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದ್ದ [[ನಿಯೋ-ಕನ್ಫ್ಯುಶಿಯನ್]] ತತ್ವವನ್ನು ಅನುಸರಿಸ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಸಾಂಗ್ ಮನೆತನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆಗಳಾದುವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಜಿಜ್ಹಿ ತಾಂಗ್ ಜಿಯಾನ್]]'' ಕೂಡ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಉನ್ನತವಾಗಿದ್ದವು. ತುಂಬಾ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣವಾದ ಆಚರಣೆಗಳಾದ ''[[ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕಿಂಗ್ ಮಿಂಗ್ ಉತ್ಸವ]]'' ಮತ್ತು ''[[ನೋಮ್ಯಾಡ್ ಕೊಳಲಿನ ನಾದದ 18 ಗೀತೆಗಳ ಗಾಯನ]]'', ಇವಿಷ್ಟೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ ಬುದ್ಧಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರಾದ [[ಲಿನ್ ಟಿಂಗುಇ]] ಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದುವು. === ಯುವಾನ್ ರಾಜಮನೆತನ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1271–1368) === {{Main|Yuan Dynasty}} [[ಚಿತ್ರ:Ch'ien Hsüan 002.jpg|thumb|ಯಂಗ್ ಗುಇ ಫೇಯಿ ಕುದುರೆ ಹತ್ತುತ್ತಿರುವುದು, ಕ್ಸಿಯನ್ ಕ್ಸುವನ್ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1235-1305)]] [[ಜುರ್ಚೆನ್]] ಜನಾಂಗದವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದ [[ಜಿನ್ ಮನೆತನ]]ವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ [[ಮಂಗೋಲರು]] ದಕ್ಷಿಣದೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ಸಾಂಗ್ ಮನೆತನದವರನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘವೂ ಹೀನಾಯವೂ ಆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಆಯುಧಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಯುದ್ಧಾನಂತರದ ಅವಧಿಯನ್ನು ನಂತರ ''[[ಪ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮಂಗೋಲಿಕಾ]]'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಮಾರ್ಕೋ ಪೋಲೋ]] ಮೊದಲಾದ ಸಾಹಸಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ಯೂರೋಪಿನಿಂದ ಚೀನಾದವರೆಗೂ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚೀನಾದ ಅಚ್ಚರಿಗಳನ್ನು ಯೂರೋಪಿಗೂ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಯುವಾನ್ ರಾಜಮನೆತನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಪಂಗಡಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ: ಮೊದಲನೆಯದು ಬೆಂಗಾಡಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಬಯಸಿದ ಮಂಗೋಲರ ಒಂದು ಗುಂಪು ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ ಮಂಗೋಲರ ಇನ್ನೊಂದು ಗುಂಪು. ಚೀನಾದ ರೀತಿ-ನೀತಿ, ರಿವಾಜುಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಇರಾದೆಯಿದ್ದ, [[ಜೆಂಘಿಸ್ ಖಾನ]]ನ ಮೊಮ್ಮಗ [[ಕುಬ್ಲಾಯಿ ಖಾನ್]] ನು [[ಯುವಾನ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ. [[ಬೀಜಿಂಗ್]] ನಗರವನ್ನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇಡೀ ಚೀನಾವನ್ನು ಆಳಿದ ಮೊದಲ ಮನೆತನವೆಂದರೆ ಯುವಾನ್ ಮನೆತನ. [[ಯಾನ್ ಯುನ್ ನ ಹದಿನಾರು ಆಡಳಿತ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ]] ಜೊತೆಗೆ ಬೀಜಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಲಿಯವೋದ ವಶಕ್ಕೆ ಕ್ರಿ.ಶ. 938ರಲ್ಲೇ ಒಪ್ಪಿಸಿಬಿಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಅದು ಇಡೀ ಚೀನಾವನ್ನ ಯಾವತ್ತೂ ಆಳದ [[ಜಿನ್]] ರಾಜವಂಶದವರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಖಚಿತ ಮಾಹಿತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, [[ಮಂಗೋಲರ ದಾಳಿ]]ಗೂ ಮೊದಲು ಚೀನಾದಲ್ಲಿದ್ದ ಜನವಸತಿಯ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೧೨೦ ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು. ಆದರೆ, 1279ರ 1300 ಜನಗಣತಿಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆ ಸಂಖ್ಯೆ ಮುಟ್ಟಿದ್ದು ಕೇವಲ 60 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರನ್ನ<ref>ಪಿಂಗ್ ಟಿ ಹೋ, ಸುಂಗ್-ಚಿನ್ ಚೀನಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒಂದು ಅಂದಾಜು ವಿವರಣೆ - ''ಎಟುದೆಸ್ ಸಾಂಗ್'', ಸೀರೀಸ್ 1, ನಂ. 1, (1970) ಪು. 33-53</ref>. 14ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಭೀಕರ ಸೋಂಕು ರೂಗಗಳಾದ [[ಪ್ಲೇಗ್]], [[ಕಪ್ಪುಸಾವು (ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಡೆತ್)]]ಗಳಿಂದಾಗಿ ಚೀನಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಿಸುಮಾರು 30 ಪ್ರತಿಶತಃ ಜನರು ಬಲಿಯಾದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url = http://chip.med.nyu.edu/course/view.php?id=13&topic=1|title = Course: Plague|access-date = 2021-07-17|archive-date = 2007-11-18|archive-url = https://web.archive.org/web/20071118121009/http://chip.med.nyu.edu/course/view.php?id=13&topic=1|url-status = bot: unknown}}</ref><ref>{{cite web|url = http://www.experiencefestival.com/a/Black_Death_-_Consequences/id/617544|title = Black Death - Consequences}}</ref> === ಮಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1368–1644) === {{Main|Ming Dynasty}} {{See|History of the Ming Dynasty|Tibet during the Ming Dynasty}} [[ಚಿತ್ರ:Court Ladies of the Former Shu by Tang Yin.jpg|thumb|ಮಾಜೀ ಶು ವಂಶದ ಆಸ್ಥಾನ ಮಹಿಳೆಯರು - ಮಿಂಗ್ ಕಲಾವಿದ ಟಾಂಗ್ ಯಿನ್ (1470-1523)]] [[ಚಿತ್ರ:明太祖.jpg|left|thumb|ಮಿಂಗ್ ವಂಶದ ರೂವಾರಿ ಹಾಂಗ್ ವು ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ಒಂದು ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಕಾಲ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಯುವಾನ್ ಮನೆತನದ ಆಳ್ವಿಕೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಮಂಗೋಲರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮೃದು ಧೋರಣೆಗಳೇ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ತೀರಾ 1340ರಿಂದೀಚೆಗೆ, ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಪರಿಸರ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದಾಗಿ, ರೈತಾಪಿ ಜನರು ರೊಚ್ಚಿಗೆದ್ದು ದಂಗೆಯೇಳುವಂತಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ 1368ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಮಿಂಗ್ ವಂಶ]]ದವರಿಂದ ಯುವಾನ್ ಮನೆತನವು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕೂಲಿಕಾರರ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಭಾಗೀಕರಣದಿಂದ, ನಗರೀಕರಣವೂ ಹೆಚ್ಚತೊಡಗಿತು. [[ನಾನ್ಜಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಬೀಜಿಂಗ್]] ನಂತಹ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಖಾಸಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡತೊಡಗಿದವು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಕಾಗದ, ಸಿಲ್ಕ್, ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಸಲೆನ್ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿದವು. ಇಷ್ಟಾದರೂ, ಬಹುತೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುನರುತ್ಪತ್ತಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ನಗರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ, ಕೆಲ ನಿತ್ಯದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿದ್ದ ಪಿನ್ನುಗಳು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. [[ಅಪರಿಚಿತರ ಬಗೆಗಿನ ಭೀತಿ]] (ಕ್ಸಿನೋಫೋಬಿಯ) ಮತ್ತು ಪ್ರಖ್ಯಾತ, ನೂತನ [[ನಿಯೋ-ಕನ್ಫ್ಯುಶಿಯನಿಸ್ಮ್]] ನ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಿಂಗ್ ಮನೆತನದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಚೀನಾ ದೇಶವು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿಯಂತೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಹೊರಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗಿನ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಜಪಾನ್]] ದೇಶದೊಂದಿಗಿನ ಇತರ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದವು. [[ಜ್ಹೆಂಗ್ ಹೇ]] ನ ನೇತೃತ್ವದ ಮಹಾಯಾನದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು [[ಹಿಂದೂಮಹಾಸಾಗರ]]ವನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು, [[ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಯುವಾನ್ ಮನೆತನದ ರೂವಾರಿ [[ಝೂ ಯುವಾನ್ ಝಾಂಗ್]] ಅಥವಾ [[ಹಾಂಗ್-ವು]] ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಆಸಕ್ತಿ ಇದ್ದ, ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಆದಾಯ, ಲಾಭಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವ ಆಲೋಚನೆಗಳಿದ್ದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ವೃತ್ತಿ ಮೂಲದಿಂದ ಆತನೊಬ್ಬ ಕೃಷಿಕನಾಗಿದ್ದುದೂ ಕೂಡಾ ಮಿಂಗ್ ಆಡಳಿತವು ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆ ಕೊಡಲು ಕಾರಣವಿರಬಹುದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ, ಸಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ಮನೆತನಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಚಿತ್ರಣ ಕಂಡು ಬರದೇ, ಅವರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನೇ ನಂಬಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯನ್ನರ ಕಾಲದ ನಿಯೋ-ಫ್ಯೂಡಲ್ ಜಮೀನುದಾರತ್ವದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಮಿಂಗ್ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯ ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ವಾಪಾಸು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಜಮೀನು, ತೋಟ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುರೀತ್ಯಾ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಸರಕಾರವೇ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸಿ, ಗುತ್ತಿಗೆ ಕೊಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಖಾಸಗೀ ಜೀತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಯೋಂಗ್-ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯ ನಿಧನದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸ್ವತಂತ್ರ, ಕೃಷಿಮಾಲೀಕರುಗಳು ಚೀನಾದ ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಈ ಕೆಲ ಕೃಷಿ ಕಾನೂನುಗಳು, ಚೀನಾ ದೇಶವು ಹಿಂದಿನ ರಾಜರುಗಳ, ಮನೆತನಗಳ ಆಡಳಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದ್ದ, ಬಡತನ, ಕ್ಷಾಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Map of Ming Chinese empire 1415.jpg|left|thumb|ಮಿಂಗ್ ಚೀನಾ ಯಾನ್ಗಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ]] ಮಿಂಗ್ ಮನೆತನವು ಅತ್ಯಂತ ಸದೃಢ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ಕೇಂದ್ರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು ಇಡೀ ರಾಜ್ಯವನ್ನೇ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ, ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಝು ಯುವಾನ್ ಝಾಂಗ್ ನು ತುಂಬಾ ಅವಶ್ಯವೆನಿಸಿದ್ದ, [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಸೆಕ್ರೆಟರೀಸ್]] (内阁) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ, ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಆತನ ಆಳ್ವಿಕೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿರಂಕುಶವಾದುದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಸ್ಮಾರಕ ಸಂಬಂಧೀ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅಧಿಕಾರಶಾಹೀ ಕಾಗದಪತ್ರಗಳ, ಲಿಖಿತ ಅಹವಾಲುಗಳ, ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅನುಮೋದನಾ ಪತ್ರಗಳ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹೀ ಹುಕುಮುಗಳ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ತೆರಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ, ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಸಹಕಾರ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಿಂಗ್ ಮನೆತನದವರ ಈ ಅಧಿಕಾರಶಾಹೀ ಬುದ್ಧಿಯೇ ಮುಂದೆ ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಕೊಡದೆ, ಕ್ರಮೇಣ ಆ ಸಂತತಿಯೇ ನಶಿಸಿ ಹೋಯಿತು. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಯಂಗ್-ಲೇ ಯು ತನ್ನ ಜೊತೆಗಾರ ಅರಸರಿಗೆ ಅವರವರ ರಾಯಭಾರಿಗಳನ್ನು ಕಪ್ಪಕಾಣಿಕೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಚೀನಾಕ್ಕೆ ಕಳಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅವರನ್ನೆಲ್ಲ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿಕೊಂಡು ಚೀನಾದ ಸರಹದ್ದುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಶ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ನಾಲ್ಕು ದೊಡ್ಡ ದೊಡ ಹಡಗುಸ್ಥಂಭಗಳಿರುವ, 1500ಟನ್ ಭಾರ ಹೊರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ನೌಕಾ ಪಡೆಯೂ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಸೈನಿಕರ ಪದಾತಿದಳವೂ, (ಕೆಲ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಇದು 1.9 ದಶಲಕ್ಷ{{Who|date=March 2009}}) ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಚೀನಾ ಸೈನ್ಯವು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂನ್ನು ಜಯಿಸಿ]], ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚೀನಾ ನೌಕಾಬಲವು ಚೀನಾದ ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು ದಾಟಿ, ಹಿಂದೂ ಮಹಾ ಸಾಗರವನ್ನು ಕೂಡ ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕಡಲ ತೀರವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತಾರೆ. ಚೀನಾ [[ಪೂರ್ವ ಟರ್ಕಿಸ್ತಾನ್]] ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನೂ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಏಶಿಯಾದ ಹಲವಾರು ಕಡಲಸಂಬಂಧೀ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಚೀನಾದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಕಪ್ಪಕಾಣಿಕೆಗಳು ಹರಿದು ಬರುತ್ತವೆ. ಸ್ವದೇಶೀ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಪೈಕಿ [[ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕೆನಾಲ್]] ಅನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಅಂತರಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರತೀ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 100,000ಟನ್ ಕಬ್ಬಿಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಚೀನಾ ಸಮರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. ಚಲನೆಯ ತತ್ವವನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ ಖ್ಯಾತಿಯ ಬೀಜಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಈಗಿರುವ [[ಫಾರ್ಬಿಡನ್ ಸಿಟಿ]]ಯ ಸಧ್ಯದ ವೈಭವ ಆಗ ನಿರ್ಮಿತವಾದದ್ದು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ, ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾದ ಬಹುತೇಕ ಸದೃಢತೆಯಾ ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಳಕೆಯಾದದ್ದು. ಕೃಷಿಕರು ಹೊಸ ಹೊಸ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. ಪಾರ್ಸಲೆನ್ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ತಲೆಯೆತ್ತತೊಡಗುತ್ತವೆ. 1449ರಲ್ಲಿ [[ಎಸೆನ್ ತಾಯಿಸಿ]]ಯು [[ಒಯಿರಟ್]] ಮಂಗೋಲ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಉತ್ತರ ಚೀನಾದ ಮೇಲೆ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆ ಮೂಲಕ, [[ಟುಮು]] ವಂಶದ [[ಜ್ಹೆಂಗ್ಟಾಂಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯುತ್ತಾನೆ. 1542ರಲ್ಲಿ ಮಂಗೋಲರ ನಾಯಕ [[ಅಲ್ತಾನ್ ಖಾನ್]] ಎಂಬುವನು ಉತ್ತರ ಚೀನಾದ ಗಡಿಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ. 1550ರ ಹೊತ್ತಿಗಂತೂ ಬೀಜಿಂಗ್ ನ ಉಪಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಅವನು ತಲುಪಿಬಿಡುತ್ತಾನೆ. ಇದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಚೀನಾ ದೇಶಕ್ಕೆ [[ಜಪಾನೀ ಕಡಲುಗಳ್ಳರು]] ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದ ಕಡಲತೀರಕ್ಕೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯೂ ಇತ್ತು.<ref>"ಚೀನಾ > ಇತಿಹಾಸ > ದಿ ಮಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ > ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ > ದಿ ಡಿನಸ್ತಿಕ್ ಸಕ್ಸೆಶನ್", ''ಬ್ರಿಟಾನಿಕ ಆನ್ಲೈನ್ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ'', 2007</ref> ಈ ಕಡಲುಗಳ್ಳರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಜೆನ್ಯುಗಲ್ [[ಕಿ ಜಿಗುಅಂಗ್]] ಪಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿನದು. [[ಜಿಯಾಜಿಂಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ, ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಕೋಪಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಭಯಾನಕವಾದ ಭೂಕಂಪವೆಂದರೆ [[ಶಾಂಕ್ಸಿ ಭೂಕಂಪ]]. 1556ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಈ ಭೀಕರ ಭೂಕಂಪದ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 830,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಜೀವ ತೆರಬೇಕಾಯಿತು. ವಿದೇಶೀ ದಾಳಿಕೋರರಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಚೀನಾದ [[ಮಹಾಗೋಡೆ]]ಯ ಕಡೆಯ ಹಂತದ ಕಟ್ಟುವಿಕೆ ಆಗಿದ್ದು ಮಿಂಗ್ ರಾಜವಂಶದವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ. ಮಿಂಗ್ ಮನೆತದವರಿಗೂ ಸಾಕಷ್ಟು ಮೊದಲೇ ಚೀನಾ ಮಹಾಗೋಡೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದರೂ, ಬಹುತೇಕ ಮುಕ್ತಾಯದ ಮತ್ತು ರಿಪೇರಿ ಕೆಲಸಗಳು ಜರುಗಿದ್ದು ಮಿಂಗ್ ಅರಸರ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ. ಇವತ್ತಿನ ಗೋಡೆಯ ಸ್ವರೂಪದ ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ಮಾತೃಗಳೆಂದರೆ ಮಿಂಗ್ ಅರಸರುಗಳು. ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಮತ್ತು ಅಮೃತಶಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲಸವನ್ನು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಮರುವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು; ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ===ಕಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1644–1911)=== [[ಚಿತ್ರ:The Reception.JPG|thumb|left|ಪೆಕಿನ್ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಗೌರವ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ರಾಯಭಾರಿ (ಮಕರ್ಟ್ನೆ)ಜೇಮ್ಸ್ ಗಿಲ್ಲರಿ ರಚಿಸಿ, ಕೆತ್ತಿಸಿರುವುದು, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1792ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ.]] [[ಚಿತ್ರ:Qing china.jpg|thumb|300px|1892ರಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ ಚೀನಾದ ಉಪ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] {{Main|Qing Dynasty}} [[ಮಂಚೂಸ್]] ವಂಶದವರಿಂದ ಸೋಲುಂಡ ಬಳಿಕ ಕಡೆಯ [[ಹಾನ್ ಚೀನಾ]] [[ಮನೆತನ]]ವಾಗಿದ್ದ [[ಮಿಂಗ್]], [[ಕಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ]]ದವರಿಗೆ (1644–1911) ಅಧಿಕಾರದ ಗದ್ದುಗೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲೇಬೇಕಾಯಿತು ಮಂಚೂಸರು ಮೊದಲು ''[[ಜುರ್ಚೆನ್]]'' ಜನಾಂಗದವರೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಯಾವಾಗ ಬೀಜಿಂಗ್ 1644ರಲ್ಲಿ [[ಲಿ ಜೈಚೆಂಗ್]] ಒಕ್ಕಲಿಗ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತೋ, ಕಡೆಯ ಮಿಂಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಚೊಂಗ್ಜೆನ್]] ನು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇದಾದ ನಂತರ ಮಂಚು ಮನೆತನದವರು ಮಿಂಗ್ ನ ಗೆಂಗುಯಲ್ [[ವು ಸಂಗುಯಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು [[ಬೀಜಿಂಗ್]] ನ ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದೆ ಮುಂದೆ ಕಿಂಗ್ ಮನೆತನದವರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೀನಾ ಆಡಳಿತದ ಕನ್ಫ್ಯುಷಿಯನ್ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಮಂಚು ವಂಶದವರು ತಮ್ಮ [[ಪ್ರಾಪರ್ ಚೀನಾ]] ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮಂಚು ಜನರು ಹಾನ್ ಚೀನೀ ಜನರನ್ನು ಕ್ಯು ಆರ್ಡರ್ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷ [[ಕ್ಯು ಕೇಶವಿನ್ಯಾಸ]], ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಕ್ಕೊಳಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾನ್ ನವರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉಡುಗೆಯಾಗಿದ್ದ ''[[ಹಾನ್ಫು]]'' ವಿನ ಜಾಗಕ್ಕೀಗ ಮಂಚು-ವಿನ್ಯಾಸದ ''[[ಕಿಪಾವೋ]]'' [[ಬ್ಯಾನ್ನರಮೆನ್]] ಉಡುಗೆ ಮತ್ತು ''[[ಟ್ಯಾಂಗ್ ಝುವಾಂಗ್]]'' ಗಳು ಕಾಲಿಟ್ಟಿವೆ. [[ಕಾಂಗ್ಸ್ಕಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]]ಯು [[ಚೀನಾದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ]]ಗಳನ್ನು ಆಗಿನ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುನಾಗಿ ಸಮಗ್ರವಾಗಿಯೂ, ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿಯೂ, ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು [[ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಪದಕೋಶ]]ವೊಂದರ ರಚನೆಗೆ ಆದೇಶ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಕಿಂಗ್ ಮನೆತನವು [[ಎಂಟು ಬಾವುಟಗಳು]] ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಸೇನಾಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಲಾಂಛನವೊಂದರ ರಚನೆಗೂ ಮುಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾವುಟ ಮಾಡುವ ಕೂಲಿಕಾರರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಥವಾ ಕೈಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದಂತೆ ನಿರ್ಬಂಧ ಹೇರಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಅವರು ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇಷ್ಟಾದರೂ ಅವರನ್ನು ತುಂಬಾ ಘನವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಗುರುತಿಸಿ, ಅಗತ್ಯ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗಿತ್ತು. ವಾರ್ಷಿಕ ಪಿಂಚಣಿ, ಜಮೀನು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆ ಮೊದಲಾದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:China imperialism cartoon.jpg|left|thumb|ಫ್ರೆಂಚ್ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ 1890 ರಷ್ಟು ಹಳೆಯದು ಯುಕೆ, ಜರ್ಮನಿ, ರಷಿಯ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಗಳ ನಡುವೆ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಚೀನಾದ ಪೈ ನಕ್ಷೆಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ]] ಮುಂದಿನ ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[ಮಿಂಗ್]] ಮನೆತನದವರ ಹಿಡಿತದಲ್ಲೇ ಇದ್ದ [[ಯುನ್ನಾನ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಈಗ ಕಿಂಗ್ ವಂಶಸ್ಥರೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದರು. ಜೊತೆಗೆ, ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವದ ವಲಯವನ್ನು [[ಕ್ಸಿನ್ ಜಿಯಾಂಗ್]], [[ಟಿಬೆಟ್]] ಮತ್ತು [[ಮಂಗೋಲಿಯ]] ಗಳ ಮೇಲೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕ್ರಮೇಣ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಿಂಗ್ ನ ಹಿಡಿತ ಸಡಿಲಗೊಂಡು ಅದು ದುರ್ಬಲವಾಗತೊಡಗಿತು. [[ಓಪಿಯಂ]]ನ್ನು ಮಾರುವುದರ ಮೂಲಕ ಚೀನಾದ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧ ಕುದುರಿಸುವ ಹುನ್ನಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಿಟನ್ನಿಗೆ ಚೀನಾದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹೀ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ನಿಯಮಗಳು ಓಪಿಯಂ ಅನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಬೇಕೆನ್ನುವ ಅದರ ಆಸೆಗೆ ತಣ್ಣೀರೆರೆಚುತ್ತವೆ. ಹಾಗೆ ಶುರುವಾದ ವಿರೋಧ ಕಡೆಗೆ 1840ರಲ್ಲಿ [[ಮೊದಲ ಓಪಿಯಂ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ 1842ರಲ್ಲಿ [[ನಾನ್ಕಿಂಗ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ [[ಹಾಂಗಕಾಂಗ್]] ನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್ನಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಟಯಿಪಿಂಗ್ ರೆಬೇಲ್ಲಿಯನ್]] (1851–1864) ಎನ್ನುವುದು ಚೀನಾದ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಚಳುವಳಿ. ಚೀನಾದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಟೈಪಿಂಗ್ ತಿಯಂಗೋ ಎನ್ನುವ ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಕ್ರಿಷ್ಟಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದಂತೆ ತೋರುತ್ತಿದ್ದ, 'ಸ್ವರ್ಗದ ಅರಸು' ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ಹಾಂಗ್ ಕ್ಸಿಕ್ವ್ಯಾನ್ ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅನಂತರವೇ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಟೈಪಿನ್ಗ್ಸ್ ಜನರು ಕಡೆಗೂ ಹತ್ತಿಕ್ಕಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು. 1864ರಲ್ಲಿ [[ಮೂರನೇ ನಾನ್ಕಿಂಗ್ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಟೈಪಿಂಗ್ ಸೇನೆಯು ನಾಶವಾದದ್ದು. 15ವರ್ಷಗಳ ಬಂಡಾಯದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು 20ದಶಲಕ್ಷಗಳು.<ref name="Userserols">ಯುಸೆರ್ಸರೋಲ್ಸ್ "[http://users.erols.com/mwhite28/wars19c.htm ಯುಸೆರ್ಸೆರೋಲ್ಸ್ ]." ''19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಯುದ್ಧಗಳ, ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗಳ, ಪಾಶವೀ ಕೃತ್ಯಗಳ ಗಣತಿ '' 2007-04-11 ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಂಡಂತೆ</ref> ಇದರೊಟ್ಟಿಗೆ, ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆಯೇ, ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಕೂಡ ಈ ಬಂಡಾಯಗಳು ಮಾನವ ಜೀವಗಳನ್ನೂ ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡವು. ಈ ಬಂಡಾಯದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳೆಂದರೆ, [[ಪುಂತಿ-ಹಕ್ಕಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಯುದ್ಧ]]ಗಳು, [[ನಿಯೇನ್ ಚಳುವಳಿ]], [[ಮುಸ್ಲಿಂ ಚಳುವಳಿ]], [[ಪಾನ್ಥಾಯ್ ಚಳುವಳಿ]] ಮತ್ತು [[ಬಾಕ್ಸರ್ ಚಳುವಳಿ]].<ref>ದಮ್ಸನ್ ಹಾರ್ಪರ್, ಸ್ಟೀವ್ ಫಾಲನ್, ಕಾತ್ಜಾ ಗಸ್ಕೆಲ್, ಜೂಲೀ ಗ್ರಂದ್ವಿಗ್, ಕೆರೋಲಿನ್ ಹೆಲ್ಲರ್, ಥಾಮಸ್ ಹುಹ್ತಿ, ಬ್ರಾಡ್ಲೆ ಮೇನ್ಯೂ, ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಪಿಟ್ಸ್ ಲೋನ್ಲಿ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಚೀನಾ 9. 2005. ISBN 1-74059-687-0</ref> ಕಿಂಗ್ ಮನೆತನದವರು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಅಥವಾ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಕೊಟ್ಟ ಬಂಡಾಯದ ಅಥವಾ [[ತಾರತಮ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದ]]ಗಳ್ಯಾವುವೂ ಅವರು ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮಾಡಿದವುಗಳಲ್ಲ. ಹಲವು ಕೋನಗಳಿಂದ ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ, 19ನೆಯ ಶತಮಾನ ತಂದೊಡ್ಡಿದ ಯಾವುದೇ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಉಂಟಾದ ಅಸಮರ್ಥತೆಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರು ಈ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೊರೆ ಹೋಗಿರಬಹುದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. 1860ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, [[ಕಿನ್]] ರಾಜಮನೆತನವು ಬೆಲೆಕಟ್ಟಲಾಗದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಜೀವಗಳನ್ನೇ ಒತ್ತೆಯಿಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನೇ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಒಡ್ಡಿತಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ತೊಡಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಮುಖಾಂತರ ಆಯಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ನಾಯಕರುಗಳು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಂಡವರು [[ಸೇನಾಧಿಪತಿಗಳ ಆಳ್ವಿಕೆ]]ಯು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. [[ಸ್ವಯಂಬಲಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಚಳುವಳಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಆಧುನಿಕತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಹೊರಟ ಕಿಂಗ್ ಮನೆತನದ ಅರಸು [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಗುವಾನ್ಗ್ಕ್ಸು]] ಅನೇಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲಾ ಅದರೂ, ಕಡೆಗೆ, [[ಮಹಾರಾಣಿ ದೋವಾಗರ್ ಸಿಕ್ಸಿ]]ಯು ಚಳುವಳಿಕಾರ ಗುವಂಗ್ಗ್ಕ್ಸು ವನ್ನು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ವಸ್ಥನೆಂಬ ನೆಪದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಮನೆಗೆ ಹಾಕಿಸುತ್ತಾಳೆ. {{Citation needed|date=January 2010}} ಮಹಾರಾಣಿ ದೋವಾಗರ್ ಕೆಲ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ದಿಢೀರ್ ಸೇನಾ ದಾಳಿಯೊಂದನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ, ತುಂಬಾ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಯುವ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೇರುಸಮೇತ ಕಿತ್ತು ಹಾಕುತ್ತಾಳೆ. ಆದರೆ, ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಆಕೆಯ ಸಾವಿಗೆ ಒಂದು ದಿನ ಮೊದಲಷ್ಟೇ ಗುವಾನ್ಗ್ಕ್ಸು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. (ಆತನ ಸಾವಿಗೆ ಸಿಕ್ಸಿಯು ವಿಷವನ್ನು ತಿನ್ನಿಸಿದ್ದೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.) ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅವ್ಯವಹಾರ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಸಿನಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ ಕುಟುಂಬ ಕಲಹಗಳು, ಚೀನಾದ ಸೇನಾಡಳಿತವನ್ನು ಯಾವುದಕ್ಕೋ ಪ್ರಯೋಜನವಿರದಂತೆ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಿಂಗ್ ಮನೆತನದ [[ನ್ಯೂ ಆರ್ಮೀಸ್]] ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ [[ಸಿನೋ ಫ್ರೆಂಚ್ ಯುದ್ಧ (1883-1885)]]ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಸಿನೋ-ಜಪಾನೀಸ್ ಯುದ್ಧ (1894-1895)]]ದಲ್ಲಿ ಸೋಲು ಕಾಣುತ್ತದೆ. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ದಿ [[ಬಾಕ್ಸರ್ ರೆಬೆಲ್ಲಿಯನ್]] ಉತ್ತರ ಚೀನಾವನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ನಡುಗಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹೀ ವಿರೋಧೀ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಚೀನಾ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಮರಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾಯಶಃ ಮಹಾರಾಣಿ ದೋವಾಗರಳು ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲೆ ಸದಾ ತನ್ನ ಹಿಡಿತವಿರಲಿ ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದಲೇ ಬೀಜಿಂಗ್ ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಬಾಕ್ಸರ್ ವಂಶದವರನ್ನೂ ಸೋಲಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಇದಕ್ಕುತ್ತರವಾಗಿ, [[ಎಂಟು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ]]ವು [[ಪರಿಹಾರ ಯಾತ್ರೆ]] ಕೈಗೊಂಡು ಚೀನಾವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡುದಲ್ಲದೆ, ವಿದೇಶೀ ದೂತಾವಾಸಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿತು. ಬ್ರಿಟಿಶ್, ಜಪಾನೀಸ್, ರಷಿಯ, ಇಟಲಿ, ಜರ್ಮನ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಅಮೇರಿಕ, ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಬಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟವು, ಬಾಕ್ಸರ್ ಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಕಿಂಗ್ ಸರಕಾರವು ಮತ್ತಷ್ಟು ರಿಯಾಯತಿ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿತು. == ಆಧುನಿಕ ಯುಗ == === ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯ === {{Main|History of the Republic of China}} ಸುಧಾರಣೆಗೊಳ್ಳಲು ಸದಾ ನಿರಾಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದ ಕಿಂಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ನಿರ್ಜೀವ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಚೀನಾದ ದುರ್ಬಲತೆ ನೋಡಿ ನೋಡಿ ಬೇಸತ್ತಿದ್ದ ಯುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು - ಮುಂತಾದವರು [[ಸೂನ್ ಯಾತ್-ಸೆನ್]] ರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ, ಕಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನದ ದುರ್ಬಲ ಆಡಳಿತ ಕೊನೆಯಾಗಲೇಬೇಕೆಂದು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯವೊಂದು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬೇಕೆಂದು ಪಣ ತೊಟ್ಟರು. [[ಚಿತ್ರ:Sunyatsen1.jpg|thumb|ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಸುನ್ ಯತ್-ಸೇನ್]] 1910ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ [[ಜೀತ ಪದ್ಧತಿ]]ಯನ್ನು ಕೈ ಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url = http://www.uclan.ac.uk/facs/class/cfe/ceth/abolition/history.htm|title = Commemoration of the Abolition of Slavery Project|access-date = 2021-07-17|archive-date = 2007-11-14|archive-url = https://web.archive.org/web/20071114095017/http://www.uclan.ac.uk/facs/class/cfe/ceth/abolition/history.htm|url-status = bot: unknown}}</ref> ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಸೇನಾಡಳಿತವಾಗಿದ್ದ [[ವುಚಾಂಗ್ ನ ಉದಯ]]ವು 1911ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 10ರಂದು [[ವುಹನ್]] ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದ ಹಂಗಾಮಿ ಸರಕಾರವು 1912ರ ಮಾರ್ಚ್ 12ರಂದು, [[ಸುನ್ ಯಾತ್ ಸೇನ್]] ರ [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ]]ತೆಯಲ್ಲಿ, [[ನಾನ್ಜಿಂಗ್]] ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಸುನ್ ಅವರು ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು, ಕಿಂಗ್ ಆಡಳಿತದ [[ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]]ಯೂ, [[ನ್ಯೂ ಆರ್ಮಿ]]ಯ ನಾಯಕರೂ ಆಗಿದ್ದ [[ಯುವಾನ್ ಶಿಕಯ್]] ಅವರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯೂ ಇತ್ತು. ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಆಡಳಿತವನ್ನು [[ಕಿಂಗ್ ಅರಸು ಮನೆತನ]]ದ ಕಡೆಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಮಾತಿನಂತೆ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು. (ಈ ನಿರ್ಧಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಸುನ್ ಅವರಿಗೆ ಅಸಮಾಧಾನಗಳೂ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವೂ ಇದ್ದವು) ವರ್ಷಗಳು ಉರುಳಿದಂತೆಲ್ಲ, ಯುವಾನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಹಂಗಾಮಿ ಶಾಸನಸಭೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾಗುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ 1915ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯೆಂದು ಘೋಶಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಯುವಾನ್ ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹೀ ಗುರಿಗಳು ಆತನ ಕೈಕೆಳಗಿನ ಅಧಿಕಾರಿವರ್ಗದವರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿರೋಧಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ. ಬಂಡಾಯದ ಫಲಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಆತ ಕಡೆಗೂ 1916ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ತ್ಯಜಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದೇ ವರ್ಷದ ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ ಆತ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಅಧಿಕಾರ ಶೂನ್ಯ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಗಣರಾಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ಬುಡಸಹಿತ ಅಲ್ಲಾಡಿಸಿ ಬಿಟ್ಟಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಸಂಗತಿಗಳು ಚೀನಾ, [[ಸೇನಾಧಿಪತ್ಯದ ಯುಗ]]ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವನ್ನು ಅದಲು ಬದಲಾಗುವ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಮಿಶ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. 1919ರಲ್ಲಿ, [[ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]] ಮುಗಿಯಬೇಕೆಂಬ [[ವೆರ್ಸಲೆಸ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ವು ಚೀನಾದ ಮೇಲೆ ಹೇರಿದ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ [[ಮೇ ಫೋರ್ಥ್ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್]] ಚಳುವಳಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಶೀಘ್ರವೇ ಅದು ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಆಂತರಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳ ವಿರೋಧೀ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತದೆ. ಚೀನಾ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳ ನಡುವೆ ಇದ್ದ ಮುಕ್ತ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ತತ್ವಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಅಪನಂಬಿಕೆಯ ವಾತಾವರಣ ವಿವೇಚನೆಯ ಮೂಲ ಬೇರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲಪಂಥಗಳ ನಡುವೆ ಬಗೆಹರಿಯಲಾಗದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳು ತಲೆದೋರುತ್ತವೆ. ಇದು ಮುಂಬರುವ ಶತಮಾನವಿಡೀ ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. 1920ರಲ್ಲಿ ಸುನ್ ಯಾತ್-ಸೇನ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ತಳಪಾಯವೊಂದನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಒಡೆದಂತಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಪುನಃ ಜೋಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಸೋವಿಯೆಟ್ ರಶಿಯಾದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆತ ಫ್ಲೆದ್ಗ್ಲಿಂಗ್ ನೊಡನೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಚೀನಾದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾನೆ. 1925ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿಂದ ಸುನ್ ತೀರಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ, ಆತನ ಕೃಪಾಪೋಷಿತರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾದ [[ಚಿಯಾಂಗ್ ಕೈ-ಶೇಕ್]] ''ಕುವೊಮಿನ್ತಾಂಗ್'' ([[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷ ಅಥವಾ KMT]])ನ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿಡಿತ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಚೀನಾವನ್ನು [[ನಾರ್ತ್ರನ್ ಎಕ್ಸ್ಪೆಡಿಶನ್]] ಎಂಬ ಸೇನಾ ಚಳುವಳಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ತರುತ್ತಾರೆ. ಸೇನಾಬಲದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾದ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಚಿಯಾಂಗ್ ನು ಉತ್ತರದ ಸೇನಾ ನಾಯಕರುಗಳ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಇರುವ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಾನೆ. 1927ರಲ್ಲಿ, ಚಿಯಾಂಗ್ ನು ಯನ್ನು CPCಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ,ಅತ್ಯಂತ ನಿಷ್ಕಾರುಣವಾಗಿ CPC ಸೇನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬತ್ತಿ ಹೋಗಿ, ಅದರೆಲ್ಲ ನಾಯಕರನ್ನು ಅವರ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಸಮೇತ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. 1934ರಲ್ಲಿ, ತಂತಮ್ಮ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಮೂಲಗಳಿಂದಲೇ ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸಿದವರಂತೆ ನುಗ್ಗಿ ಬರುವ [[ಚೀನಾ-ಸೋವಿಯೆಟ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದಂತಹ CPC ಬಲಗಳು ಚೀನಾದ ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಜನ ವಸಾಹತುವಿನ ಕಡೆಗೆ [[ಲಾಂಗ್ ಮಾರ್ಚ್]] ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ, [[ಯಾನನ್]] ನ [[ಶಾಂಕ್ಸಿ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಮೂಲವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತವೆ. [[ಲಾಂಗ್ ಮಾರ್ಚ್]] ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ಮಾವೋ ಜೆಡಾಂಗ್]] (ಮಾವೋ-ತ್ಸೆ-ತುಂಗ್)ಎಂಬ ಹೊಸ ನಾಯಕನ ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟರು ಮತ್ತೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಅಣಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಚೀನಾದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಜಪಾನ್ 14ವರ್ಷಗಳ ತನಕ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೂ(1931–1945), KMT ಮತ್ತು CPCಗಳ ನಡುವಿನ ವೈಮನಸ್ಯ ವಿಷಮತೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. 1937ರಲ್ಲಿ, [[ಸಿನೋ-ಜಪಾನೀ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ(1937-1945), ಚೀನಾದ ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಒಂದು ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡು ಜಪಾನಿಗೆ ಎದಿರು ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಇದು ಮುಂದೆ [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದ ಭಾಗವಾಗುತ್ತದೆ. 1945ರಲ್ಲಿ, ಜಪಾನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಶಾಂತಿಯ, ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಮಾತುಕತೆಗಳು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ KMT ಮತ್ತು CPC ಗಳ ನಡುವೆ ಮತ್ತೆ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. 1949ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, CPC ಇಡೀ ಚೀನಾವನ್ನೇ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ''ಗಮನಿಸಿ [[ಚೀನೀಯ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್]]'' 1945ರಲ್ಲಿ WWII ಕೊನೆಗೆ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೋಲಿನ ಭಾಗವಾಗಿ, ಜಪಾನೀ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ತೈವಾನಿನಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸೇನಾಪಡೆಗಳಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತವೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಚಿಯಂಗ್ ಕೈ-ಶೇಕ್ ನಿಗೆ ತೈವಾನಿನ ಮೇಲೆ ಸೂಕ್ತ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರೀ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.taiwandocuments.org/ghq.htm ಸರೆನ್ಡರ್ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಜನರಲ್ ಹೆಡ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಜಪಾನ್] 2ನೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1945. ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ ಜಪಾನೀಸ್ ಭೂ, ನೌಕಾ, ವಾಯು ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಬಲಗಳ ಹಿರಿಯ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳು (ಮಂಚೂರಿಯವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ), ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶ ರೇಖೆಯಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ 16 ಡಿಗ್ರಿ ಇರುವ [[ಫಾರ್ಮೋಸ]], ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಇಂಡೋ ಚೈನಾ]]ಗಳು ಜನರಲ್ ಇಸ್ಸಿಮೋ ಚಿಯಂಗ್ ಕೈ-ಶೇಕ್ ನಿಗೆ ಶರಣಾಗಬೇಕು.</ref> 1949ರಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗ ಚಿಯಂಗ್ ನು ಮೇನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ CPC ಬಲಗಳಿಂದ ಸೋಲುಂಡನೋ, ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಅವನು ಅಳಿದುಳಿದ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ, ಸಣ್ಣ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಯೊಂದಿಗೆ [[ತೈವಾನ್]] ಗೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅವನೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ KMT ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಜೊತೆಗಿರುತ್ತಾರೆ. === 1949ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ === {{See also|People's Republic of China|Republic of China|Legal status of Taiwan|Political status of Taiwan}} 1949 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1 ರಂದು cpc ಯ ಜಯದೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ [[ಚೀನಾ ಜನತಂತ್ರ ದೇಶ]]ವೆಂಬ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ತೈವಾನ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಚೀನಾ ಮೇನ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, [[ಚೀನಾ ಗಣತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯ]]ದಿಂದಲೇ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಎರಡು ವಿರೋಧೀ ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವೊಂದು ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದವೂ ಜರುಗಿಲ್ಲ. 1949ರಿಂದ ಜನತಂತ್ರ ಹಾಗೂ ಗಣತಂತ್ರ ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಬೇಕೆಂದರೆ, [[ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರೆಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ]]. 1949 ರಿಂದ ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು [[ತೈವಾನ್ ನ ಮೇಲೆ ಚೀನಾದ ಗಣತಂತ್ರ]] (1949-ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ) ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. ===ಸರ್ಕಾರಗಳು ೧೯೪೯ ರಿಂದ ೨೦೧೮ === *1949ರಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಮೊದಲ 30 ವರ್ಷ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಾವೊ ಚಿಂತನೆಗಳು ಚೀನಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಿದವು. *ನಂತರದ 30 ವರ್ಷ ಡೆಂಗ್ ಕ್ಸಿಯೋ ಪಿಂಗ್ ಅವರ ಸುಧಾರಣಾ ಚಿಂತನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚೀನಾ ಮುನ್ನಡೆದು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. *ಆನಂತರ 14 ಮಾರ್ಚಿ 2013 ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕ್ಸಿ ಜಿನ್‌ ಪಿಂಗ್ ತನ್ನ ಪೂರ್ವಿಕರಿಗಿಂತ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದಿಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮುಂದಿಟ್ಟಿರುವ ಗುರಿ, 2049ರ ವೇಳೆಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಸೂಪರ್ ಪವರ್ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗುವುದು.ಇದಕ್ಕಾಗಿ 2018 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪದವಿಗೆ ಇರುವ ಎರಡು ಅವಧಿಯ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು. ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವ ಚೀನಾದ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆಗೊಂಡರೆ 64 ವರ್ಷದ ಜಿನ್ ಪಿಂಗ್, ತಾವು ಇಚ್ಛಿಸಿದರೆ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಚೀನಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2018/03/09/558402.html |title=ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮಾವೊ |access-date=2018-03-12 |archive-date=2018-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180312165110/http://www.prajavani.net/news/article/2018/03/09/558402.html |url-status=dead }}</ref> ==ಸಾವಿರ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಪತ್ತು ಪತ್ತೆ== *ಬೀಜಿಂಗ್‌: ನದಿಯಲ್ಲಿ 300 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಹತ್ತು ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಚೀನಾದ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ನಾಣ್ಯಗಳು, ಆಭರಣ ಹಾಗೂ ಕಡ್ಗ, ಭರ್ಜಿ, ಚಾಕು ಸೇರಿದಂತೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಯುಧಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. ಬೆಳ್ಳಿ, ಚಿನ್ನದ ಪಾತ್ರೆ ಹಾಗೂ ಆಭರಣಗಳಲ್ಲಿನ ಕುಸುರಿ ಕೆತ್ತನೆ ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಿಚುವಾನ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪುರಾತತ್ವ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕ ಗಾವೋ ಡಾಲನ್‌ ತಿಳಿಸಿದರು. ಸಿಚುವಾನ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮಿಂಜಿಯಾಂಗ್‌ ನದಿ ಹಾಗೂ ಜಿಂನ್‌ಜಿಯಾಂಗ್‌ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತು ದೊರೆತಿದೆ. ಉತ್ಖನನ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರಿಯುವುದಾಗಿ ತಜ್ಞರು ತಿಳಿಸಿದರು. *1,000 ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ...:1646ರಲ್ಲಿ ನಾಯಕ ಝಾಂಗ್‌ ಕ್ಸಿಯಾನ್‌ಝಾಂಗ್‌ 1,000 ದೋಣಿಗಳ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಸಂಪತ್ತು ಸಾಗಿಸುವಾಗ ಮಿಂಗ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಯೋಧರಿಂದ ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಹಣ ಹಾಗೂ ಬೆಲೆ ಬಾಳುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ದೋಣಿಗಳು ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದವು.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2017/03/20/478926.html 300 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ;ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದ ಸಾವಿರ ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಪತ್ತು ಪತ್ತೆ: ಚೀನಾ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು;ಏಜೆನ್ಸಿಸ್‌;20 Mar, 2017]</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಚೀನಾದ ಸೈನ್ಯಗಳು (ಪ್ರಿ-1911)]] * [[ಚೀನಾದ ರಕ್ಷಾಕವಚ]] * [[ಚೀನಾದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು]] * [[ಚೀನಾದ ಚರಿತ್ರೆ]] * [[ಚೀನಾದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ]] * [[ಚೀನಾದ ಅರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು]] * [[ಸಾರ್ವಭೌಮೀಯ ಚೀನಾದ ವಿದೇಶ ಸಂಬಂಧಗಳು]] * [[ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ವೃತ್ತಿಗಳು]] * [[ಹಾಂಕಾಂಗಿನ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಂನ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಮಾಕಾವ್ ನ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಚೀನಾದ ಮಹಾರಾಜರುಗಳು]] * [[ಚೀನಾದ ನಿಯೋಲಿಥಿಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು]] * [[ಚೀನಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು]] * [[ಚೀನಾದಿಂದ ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಳಿಸಿದವರು]] * [[ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹೀ ಚೀನಾದ ಕೂಡುನದಿಗಳು]] * [[ಚೀನಾದ ನೌಕಾ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ]] * [[ಚೀನಾ ಇತಿಹಾಸದ ಕಾಲರೇಖೆ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|2}} == ಗ್ರಂಥವಿವರಣ ಸೂಚಿ == === ಭೂ ನಿರೀಕ್ಷಣೆಗಳು === * ಎಬಾರ್ಹಾರಡ್, ವೊಲ್ಫ್ರಂ ''ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೈನಾ'', (2005) 380ಪುಟಗಳು, [https://books.google.com/books?id=5LgjunIn1CEC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=intitle:history+intitle:china&amp;num=30&amp;as_brr=1&amp;sig=k1CgHXYb6jQ6BgdwVpUWngov7So ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ] * ಎಬ್ರೆ, ಪಟ್ರೀಸಿಯ ಬಕ್ಲಿ, ಅಂಡ್ ಕ್ವಾಂಗ್-ಚಿಂಗ್ ಲಿಯೂ. ''ದ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೆಟೆಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ'' (1999) 352 ಪುಟಗಳು [http://www.amazon.com/Cambridge-Illustrated-History-China-Histories/dp/052166991X/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197346890&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಫೇರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಜಾನ್ ಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್, ಮೆರ್ಲೆ ''ಚೀನಾ: ಅ ನ್ಯೂ ಹಿಸ್ಟರಿ'' 2ನೆ ಆವೃತ್ತಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯು. ಪ್ರೆಸ್, (2006). 640 ಪುಟಗಳು [http://www.amazon.com/China-New-History-Second-Enlarged/dp/0674018281/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197346975&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಗರ್ನೆಟ್ ಜಾಕ್ಸ್, ಜೆ.ಆರ್. ಫಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹಾರ್ಟ್ಮನ್ ''ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೈನಾಸ್ ಸಿವಿಲಿಸೇಶನ್'' (1996), ಏಕಸಂಪುಟ ಆವೃತ್ತಿಯೆಂದು ಖ್ಯಾತಿಯಿರುವ ಅನ್ವೇಷಣ ಗ್ರಂಥ [http://www.amazon.com/History-Chinese-Civilization-Jacques-Gernet/dp/0521497817/ref=sr_1_11?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197220627&amp;sr=1-11 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಸು, ಇಮ್ಮ್ಯನುಅಲ್ ಚುಂಗ್-ಯು ''ದ ರೈಸ್ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಚೀನಾ'' 6ನೆ ಪ್ರಕಟಣೆ (ಆಕ್ಸ್ ಫಾರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್,1999), ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರಸಾರವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಗ್ರಂಥ 1644-1999, 1136ಪುಟಗಳು [http://www.amazon.com/Rise-Modern-China-Immanuel-Hsu/dp/0195125045/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197238178&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಹುವಾಂಗ್, ರೆ ''ಚೀನಾ - ಅ ಮ್ಯಾಕ್ರೋ ಹಿಸ್ಟರಿ'' (1997) 335 ಪು ಒಂದು ಪ್ರಬುದ್ಧ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನ, ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಓದುಗರಿಗಲ್ಲ. http://www.questia.com/library/book/china-a-macro-history-by-ray-huang.jsp ಆನ್ಲೈನ್ ಎಡಿಶನ್ ಫ್ರಂ ''ಕ್ವೆಸ್ಚಿಯ'' * ಕೀ ಜಾನ್ ''ಚೀನಾ: ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ'' (2009), 642 ಪು * ಲಟೋರೆಟ್, ಕೆನ್ನೆತ್ ಸ್ಕಾಟ್ ''ದ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ'' (1917) 273ಪುಟಗಳು [https://books.google.com/books?id=fSIPAAAAYAAJ&amp;dq=inauthor:latourette&amp;num=30&amp;as_brr=1 ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ ] * ಮೈಕೆಲ್, ಫ್ರಾನ್ಜ್ ''ಚೀನಾ ಥ್ರೋ ದಿ ಎಜಸ್: ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಅ ಸಿವಿಲೈಸೇಷನ್ '' (1986). 278ಪು; [http://www.questia.com/library/book/china-through-the-ages-history-of-a-civilization-by-franz-michael.jsp ಆನ್ಲೈನ್ ಎಡಿಶನ್ ಫ್ರಂ [[ಕ್ವೆಸ್ಚಿಯ]] * ಮೋಟೆ, ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ W. ''ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಚೀನಾ'', 900–1800 ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ 1999, 1,136ಪುಟಗಳು, ದಿ ಅಥಾರಿಟೆಟಿವ್ ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸಾಂಗ್, ಮಿಂಗ್, ಮತ್ತು ಕಿನ್ ಡಿನ್ಯಾಸ್ತೀಸ್; [http://www.amazon.com/Imperial-China-900-1800-F-Mote/dp/0674012127/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197237736&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಪರ್ಕಿನ್ಸ್, ಡೋರೋತಿ ''ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೆಡಿಯ ಆಫ್ ಚೀನಾ: ಡಿ ಎಸ್ಸೆನ್ಶಿಯಲ್ ರೆಫೆರೆನ್ಸ್ ಟು ಚೀನಾ, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ '' ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಆನ್ ಫೈಲ್, 1999. 62ಪುಟಗಳು [http://www.amazon.com/Encyclopedia-China-Essential-Reference-History/dp/0816043744/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197346428&amp;sr=1-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ J.A.G. ''ಅ ಕನ್ಸೈಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ'' ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯು. ಪ್ರೆಸ್, 1999. 341 ಪು. * ಶೋಪ್ಪಾ, ಆರ್. ಕೀತ್. ''ದಿ ಕೊಲಂಬಿಯ ಗೈಡ್ ಟು ಮಾಡರ್ನ್ ಚೀನಾ ಹಿಸ್ಟರಿ '' ಕೊಲಂಬಿಯ ಯು. ಪ್ರೆಸ್. 2000. 356ಪು. [http://www.questia.com/library/book/the-columbia-guide-to-modern-chinese-history-by-r-keith-schoppa.jsp ಆನ್ಲೈನ್ ಎಡಿಶನ್ ಫ್ರಂ [[ಕ್ವೆಸ್ಚಿಯ]] * ಸ್ಪೆನ್ಸ್, ಜೊನಾಥನ್ ಡಿ. ''ದಿ ಸರ್ಚ್ ಫಾರ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಚೀನಾ'' (1999), 876ಪು; 1644 ರಿಂದ 1990ರವರೆಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ, ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ರಚನೆಯಾದಂತಹ ಗ್ರಂಥ; [http://www.amazon.com/Search-Modern-China-Jonathan-Spence/dp/0393307808/ref=pd_sim_b_title_2 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] [http://www.questia.com/read/98946348 ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಎಡಿಶನ್ ಆನ್ಲೈನ್ ಎಟ್ [[Questia]] * ವೆನ್, ಹಾನ್ಸ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೆ ಎಡಿಶನ್ ''ವಾರ್ ಫೇರ್ ಇನ್ ಚಿನಾಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ '' ಇ.ಜೆ. ಬ್ರಿಲ್, 2000. 456ಪು [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=109282565 ಆನ್ಲೈನ್ ಎಡಿಶನ್] * ವಾಂಗ್, ಕೆ-ವೆನ್, ಎಡಿಶನ್ ''ಮಾಡರ್ನ್ ಚೀನಾ: ಎನ್ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಕಲ್ಚರ್, ಎಂಡ್ ನ್ಯಾಶನಲಿಸ್ಮ್ '' ಗಾರ್ಲ್ಯಂಡ್, 1998. 442ಪುಟಗಳು * ರೈಟ್, ಡೇವಿಡ್ ಕರ್ಟಿಸ್. ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ'' (2001) 257ಪು; [http://www.questia.com/library/book/the-history-of-china-by-david-curtis-wright-john-e-findling-frank-w-thackeray.jsp ಆನ್ಲೈನ್ ಎಡಿಶನ್] * [https://books.google.com/books?as_q=&amp;num=30&amp;as_brr=1&amp;btnG=Google+Search&amp;as_epq=&amp;as_oq=&amp;as_eq=&amp;as_libcat=0&amp;as_brr=1&amp;as_vt=history+china&amp;as_auth=&amp;as_pub=&amp;as_sub=&amp;as_drrb=c&amp;as_miny=&amp;as_maxy=&amp;as_isbn= ಫುಲ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಓಲ್ಡರ್ ಹಿಸ್ಟರೀಸ್ (ಪ್ರಿ 1923)] === ಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸ === * ಚಾಂಗ್, ಕ್ವಾಂಗ್-ಚಿ ''ದಿ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ಎನ್ಸಿಯೆಂಟ್ ಚೀನಾ'', ಏಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1986 * 9000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ. ಚೀನಾದ ಹೆನನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಜಿಯಾಹುವಿನಲ್ಲಿ ಬುರುಗು ಬರಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಪಾನೀಯದ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಸೇವನೆ ಡಾ. ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಈ ಮ್ಯಾಕ್ ಗವರ್ನ್, ಪೆನಿಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ-ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಚೀನಾ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನಿ. * ಚೀನಾದ ಆದಿಮಾನವರನ್ನು ಕುರಿತಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಶಾಸ್ತ್ರ - ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟೋಸ್ಟ್ರಟಿಗ್ರಾಪ್ಫಿಕ್ - ರಿಕ್ಸಿಯಾಂಗ್ ಝು, ಜ್ಹಿಷೆಂಗ್ ಯಾನ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಪೊಟ್ಸ್, ಕೆನ್ನೆತ್ ಎ. ಹಾಫ್ಮನ್. [http://www.paleomag.net/members/rixiangzhu/Earth-Sci%20Review.pdf ] * ದ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ಅರ್ಲಿ ಪಾಟರಿ ಇನ್ ಚೀನಾ - ಝಾಂಗ್ ಚಿ, ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ, ಪೀಕಿಂಗ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಚೀನಾ [http://arheologija.ff.uni-lj.si/documenta/pdf29/29chi.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070614011439/http://arheologija.ff.uni-lj.si/documenta/pdf29/29chi.pdf |date=2007-06-14 }} === ಶಾಂಗ್ ರಾಜ ಮನೆತನ === * ಡ್ಯುರಂಟ್, ಸ್ಟೀಫನ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ''ದಿ ಕ್ಲೌಡಿ ಮಿರರ್: ಟೆನ್ಶನ್ ಎಂಡ್ ಕನ್ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ ಇನ್ ದ ರೈತಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಿಮಾ ಕಿಯಾನ್'' (1995) === ಹ್ಯಾನ್ ರಾಜಮನೆತನ === * [[ಡೆ ಕ್ರೆಸ್ಪಿಗ್ನಿ, ರಾಫೆ]] 1972. ದ ಚಿಯಾಂಗ್ ಬಾರ್ಬರಿಯನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ದ ಎಂಪೈರ್ ಆಫ್ ಹಾನ್: ಅ ಸ್ಟಡಿ ಇನ್ ಫ್ರಂಟಿಯರ್ ಪಾಲಿಸಿ ''ಪೇಪರ್ಸ್ ಎನ್ ಫಾರ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' 16, ಆಸ್ಟ್ರೆಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕ್ಯಾನ್ಬೆರ್ರಾ * ಡೆ ಕ್ರೆಸ್ಪಿಗ್ನಿ, ರಾಫೆ 1984 ''ಉತ್ತರ ಫ್ರಂಟಿಯರ್ '' ''ದಿ ಪಾಲಿಸೀಸ್ ಎಂಡ್ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿಸ್ ಆಫ್ ದ ಲೇಟರ್ ಹಾನ್ ಎಂಪೈರ್'' ರಾಫೆ ಡೆ ಕ್ರೆಸ್ಪಿಗ್ನಿ 1984 ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿ ಆಫ್ ಏಶಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕ್ಯಾನ್ಬೆರ್ರಾ * ಡೆ ಕ್ರೆಸ್ಪಿಗ್ನಿ, ರಾಫೆ 1989 ನಂತರದ ಹಾನ್ ರಾಜಮನೆತನದವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾ "''ದಕ್ಷಿಣದ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಗ್ರಂಥದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಾಯ: ದ ಫೌಂಡೆಶನ್ ಎಂಡ್ ಅರ್ಲಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ತ್ರೀ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್" ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ವು'', ರಾಫೆ ಡೆ ಕ್ರೆಸ್ಪಿಗ್ನಿ, ಅಷಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಮೊನೋಗ್ರಾಫ್ಸ್ ಗ್ರಂಥದಿಂದ. ನ್ಯೂ ಸಿರೀಸ್ ನಂ.16 ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿ ಆಫ್ ಅಷಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್, ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಕ್ಯಾನ್ಬೆರ್ರಾ 1989) [http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/south_china.html ] * ಡೆ ಕ್ರೆಸ್ಪಿಗ್ನಿ, ರಾಫೆ 1996. ನಂತರದ ಹಾನ್ ಸೇನಾ ಆಡಳಿತ: ಎನ್ ಔಟ್ಲೈನ್ ಆಫ್ ದ ಸೇನಾ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೆಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೇಟರ್ ಹಾನ್ ಎಂಪೈರ್ ರಾಫೆ ಡೆ ಕ್ರೆಸ್ಪಿಗ್ನಿ 189ರಿಂದ ೨೨೦ರವರೆಗಿನ ನಂತರದ ಹಾನ್ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಹುಯಾನ್ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ಆಡಳಿತದ ಪರಿಚಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಸಿಮಾ ಗುಯಾಂಗ್ ರಚಿಸಿರುವ ಜಿಜ್ಹಿ ತಾಂಗ್ಜಿಯಾನ್ ನ 59 ಮತ್ತು 69ನೆಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಫೆ ಡೆ ಕ್ರೆಸ್ಪಿಗ್ನಿ ಅವರು ಅನುವಾದಿಸಿ, ವಿವರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಮೂಲ ಪ್ರಕಟಣೆ ಏಶಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಮೊನೋಗ್ರಫ್ಸ್, ಹೊಸ ಸರಣಿ ನಂ. 21, ಫ್ಯಾಕಲ್ಟಿ ಆಫ್ ಎಷಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್. ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೆಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಕ್ಯಾನ್ಬೆರ್ರಾ 1996 [http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/mil_org.html ] * ದಬ್ಸ್, ಹೋಮರ್ ಎಚ್. 1938 -55 ''ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಫಾರ್ಮರ್ ಹಾನ್ ದಿನ್ಯಾಸ್ತಿ ಬೈ ಪಾನ್ ಕು''. (3 ಸಂಪುಟಗಳು) * ಹಿಲ್ ಜಾನ್ ಎ. ರ ''ಜೇಡ್ ದ್ವಾರದಿಂದ ರೋಮ್ ನವರೆಗೆ: ಅ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಲ್ಕ್ ರೂಟ್ಸ್ ಡುರಿಂಗ್ ದಿ ಲೇಟರ್ ಹಾನ್ ದಿನಾಸ್ಟೀ'' 2009) ISBN 978-1-4392-2134-1. * ಹಲ್ಸೇವೆ, A. F. P. ಮತ್ತು ಲೋಎವೆ M. A. N., ಆವೃತ್ತಿಗಳು ''ಚೀನಾ ಇನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಏಶಿಯ: ದಿ ಅರ್ಲಿ ಸ್ಟೇಜ್ 125 BCE – CE 23: ಎನ್ ಅನ್ನೋಟೆಟೆಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಲೆಶನ್ ಆಫ್ ಚಾಪ್ಟರ್ಸ್ 61 ಎಂಡ್ 96 ಆಫ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಫಾರ್ಮರ್ ಹಾನ್ ದಿನಾಸ್ಟಿ''. (1979) * ಟ್ವಿಟ್ಚೆಟ್, ಡೆನಿಸ್ ಎಂಡ್ ಲೋವೆ ಮೈಕೆಲ್ ಎಡಿಶನ್ಸ್ 1986. ''ದ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ಸಂಪುಟ I, ದಿ ಚಿನ್ ಎಂಡ್ ಹಾನ್ ಎಂಪೈರ್ಸ್, 221 BCE – CE 220'' ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ === ಜಿನ್, 16 ರಾಜಮನೆತನಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಚೀನಾದ ರಾಜವಂಶಗಳು === * ಡೆ ಕ್ರೆಸ್ಪಿಗ್ನಿ, ರಾಫೆ 1991. ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜಿನ್: ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ ಇನ್ ದಿ ಥರ್ಡ್ ಸೆಂಚುರಿ AD ''ಪೂರ್ವ ಏಶಿಯಾದ ಇತಿಹಾಸ'' ಸಂ. 1ಜೂನ್ 1991 ಪು. 1-36 ಸಂ. 2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1991, ಪು. 143–164. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಕ್ಯಾನ್ಬೆರ್ರಾ [http://www.anu.edu.au/asianstudies/decrespigny/3KWJin.html ] * ಮಿಲ್ಲರ್, ಅಂದ್ರ್ಯು ''ಅಕೌಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ನಾರ್ತ್ ಚೌ ಡಿನ್ಯಾಸ್ತಿ'' (1959) === ಸುಯಿ ರಾಜಮನೆತನ === * ರೈಟ್, ಅರ್ಥರ್ ಎಫ್ 1978 ''ದಿ ಸುಯಿ ಡಿನ್ಯಾಸ್ತಿ : ದಿ ಯುನಿಫಿಕೆಶನ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''CE 581-617''. ಅಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಎ. ನಾಫ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ISBN 0-394-49187-4 ; 0-394-32332-7 (ಪ್ರ). === ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ === * ಬೆನ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ 2002. ''ಚೈನಾಸ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಏಜ್: ಎವ್ರಿಡೇ ಲೈಫ್ ಇನ್ ದಿ ಡಿನ್ಯಾಸ್ತಿ'' ಆಕ್ಸ್ ಫೋರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ISBN 0-19-517665-0. * ಶಫೆರ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್ H 1963 ''ದಿ ಗೋಲ್ಡನ್ ಪೀಚಸ್ ಆಫ್ ಸಮರ್ಕಂಡ್ : ಅ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ತಾಂಗ್ ಎಕ್ಸೋಟಿಕ್ಸ್'' ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಪ್ರೆಸ್. ಬರ್ಕ್ಲಿ ಎಂಡ್ ಲಾಸ್ ಎಂಜಲಿಸ್ 1 ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಎಡಿಶನ್ 1985. ISBN 0-520-05462-8. * ಶಫೆರ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್ H 1967. ''ದಿ ವರ್ಮೀಲಿಯನ್ ಬರ್ಡ್: ಟಾಂಗ್ ಇಮೇಜಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೌತ್ '' ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಪ್ರೆಸ್. ಬರ್ಕ್ಲಿ ಎಂಡ್ ಲಾಸ್ ಎಂಜಲಿಸ್ ರಿಪ್ರಿಂಟ್ 1985. ISBN 0-520-05462-8. * ಶಾಫಾರ್, ಲಿಂಡಾ ನೋರೆನ್ 1996. ''ಮರಿಟೈಮ್ ಸೌತ್ ಈಸ್ಟ್ ಏಶಿಯ ಟು 1500'' ಅರ್ಮೊಂಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಎಂ.ಈ. ಶಾರ್ಪ್, Inc. ISBN 1-56324-144-7. * ವ್ಯಾಂಗ್, ಜ್ಹೆನ್ಪಿಂಗ್ 1991. ತಾಂ'ಗ್ ಮರಿಟೈಮ್ ಟ್ರೇಡ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ತ್ರೆಶನ್ ವ್ಯಾಂಗ್, ಜ್ಹೆನ್ಪಿಂಗ್ ''ಏಶಿಯ ಮೇಜರ್'' ಥರ್ಡ್ ಸೀರೀಸ್ ವಲ್ಯುಂ IV, 1991, ಪು. 7–38. === ಸಾಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ === * ಎಬ್ರೆ, ಪೆಟ್ರಿಸಿಯ ''ದಿ ಇನ್ನರ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್: ಮೆರೆಜ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಲೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ ವುಮೆನ್ ಇನ್ ದಿ ಸುಂಗ್ ಪೀರಿಯಡ್'' (1990) * ಹೈಮ್ಸ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಕಾನ್ರಾಡ್, ಶಿರೋಕೌರ್, ಎದಿಶನ್ಸ್ ''ಆರ್ಡರಿಂಗ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ : ಅಪ್ಪ್ರೋಚಸ್ ಟು ಸ್ಟೇಟ್ ಎಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ದಿ ಸುಂಗ್ ಪೀರಿಯಡ್ ಚೀನಾ'', ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಪ್ರೆಸ್, 1993 [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft1000031p/?&amp;query=&amp;brand=ucpress ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ] * ಶಿಬಾ, ಯೋಶಿನೋಬು 1970. ''ಕಾಮರ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಸುಂಗ್ ಚೀನಾ '' ಜಪಾನೀ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ''ಸೊ-ಡೈ ಷೋ-ಗಯೋ--ಶಿ-ಕೆನ್ಕ್ಯು'' ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿತ ಟೋಕಿಯೋ, ಕಜ್ಮಾ ಶೋಬೋ, 1968. ಯೋಶಿನೋಬು ಶಿಬಾ ಮಾರ್ಕ್ ಎಲ್ವಿನ್ ರಿಂದ ಅನುವಾದ, ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಚೀನಾ ಸ್ಟಡೀಸ್, ಮಿಚಿಗನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ === ಮಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ === * ಬ್ರೂಕ್ ಟಿಮೊತಿ ''ದಿ ಕನ್ಫುಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಪ್ಲೆಶರ್: ಕಾಮರ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಕಲ್ಚರ್ ಇನ್ ಮಿಂಗ್ ಚೀನಾ '' (1998). [http://www.amazon.com/Confusions-Pleasure-Commerce-Culture-China/dp/0520221540/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197246164&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಬ್ರೂಕ್ ಟಿಮೊತಿ ''ದಿ ಟ್ರಬಲ್ದ್ ಎಂಪೈರ್ : ಚೀನಾ ಇನ್ ದಿ ಯುವಾನ್ ಎಂಡ್ ಮಿಂಗ್ ಡಿನಾಸ್ತಿ'' 2010) 329 ಪುಟಗಳು ಫೋಕಸ್ ಆನ್ ದಿ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಅ ಲಿಟ್ಲ್ ಐಸ್ ಏಜ್ ಆನ್ ದಿ ಎಂಪೈರ್, ಅಸ ದಿ ಎಂಪೈರ್, ಬಿಗಿನಿಂಗ್ ವಿತ್ ಅ ಶಾರ್ಪ್ ಡ್ರಾಪ್ ಇನ್ ಟೆಂಪರೇಚರಸ್ ಇನ್ ದಿ 13 ಸೆಂಚುರಿ ದ್ಯುರಿಂಗ್ ವಿಚ್ ಟೈಮ್ ಮಂಗೋಲ ಲೀಡರ್ ಕುಬ್ಲಾ ಖಾನ್ ಮೂವ್ದ್ ಸೌತ್ ಇನ್ ಟು ಚೀನಾ * ದರ್ದೆಸ್ಸ್, ಜಾನ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ''ಅ ಮಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿ : ಟೈ-ಹೋ ಕಂಟಿ, ಕಿಯನ್ಗ್ಸಿ, ಫೋರ್ತೀನ್ತ ಟು ಸೇವೆನ್ತೀಂತ್ ಸೆನ್ಚುರೀಸ್'' (1983): ಯೂಸಸ್ ನ್ಯೂ ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft2s2004qh/?&amp;query=&amp;brand=ucpress ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ] * ಫಾರ್ಮರ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ''ಝು ಯುವಾನ್ ಝಾಂಗ್ ಎಂಡ್ ಎರ್ಲಿ ಮಿಂಗ್ ಲೆಗಿಸ್ಲೆಶನ್ : ದಿ ರಿ ಅರ್ಡರಿಂಗ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ ಸೊಸೈಟಿ ಫಲೊಇನ್ಗ ದಿ ಎರ ಆಫ್ ಮಂಗೋಲ್ ರೂಲ್ '' ಇ. ಜೆ. ಬ್ರಿಲ್, 1995 * ಗೂಡ್ರಿಚ್, ಎಲ್, ಕಾರ್ರಿಂಗ್ಟನ್ ಎಂಡ್ ಚವೊಯಿಂಗ್ ಫಂಗ್ ''ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಮಿಂಗ್ ಬಯಾಗ್ರಫಿ '' (1976). * ಹುವಾಂಗ್ ರೆ ''1587, ಅ ಇಯರ್ ಆಫ್ ನೋ ಸಿಗ್ನಿಫಿಕನ್ಸ್: ದಿ ಮಿಂಗ್ ದಿನಸ್ಟಿ ಇನ್ ಡಿಕ್ಲೈನ್ '' (1981). [http://www.amazon.com/1587-Year-No-Significance-Dynasty/dp/0300028849/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197246303&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಮನ್, ಸುಸಾನ್ ''ಪ್ರೆಸಿಯಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್: ವುಮೆನ್ ಇನ್ ಚೀನಾಸ ಲಾಂಗ್ 18 ಸೆಂಚುರಿ '' (1997) * ಮೋಟೆ, ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್, ಡಬ್ಲ್ಯೂ, ಎಂಡ್ ಟ್ವಿಚೆಟ್, ಡೆನಿಸ್, ಎದಿಶನ್ಸ್ ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ಸಂ. 7: ದಿ ಮಿಂಗ್ ದಿನಾಸ್ಟಿ, 1368–1644, ಭಾಗ 1.'' (1988). 976 ಪು. * ಶೀನ್ವಿಂಡ್, ಸಾರಾ ''ಅ ಟೆಲ್ ಆಫ್ ಟು ಮೆಲೋನ್ಸ್: ಎಂಪೆರರ್ ಎಂಡ್ ಸಬ್ಜೆಕ್ಟ್ ಇನ್ ಮಿಂಗ್ ಚೀನಾ '' (2006). [http://www.amazon.com/Tale-Two-Melons-Emperor-Subject/dp/0872208249/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197246335&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ತ್ಸೈ, ಶಿಹ್-ಶಾನ್ ಹೆನ್ರಿ ''ಪರ್ಪೆಚುಅಲ್ ಹೆಪಿನೆಸ್ : ದಿ ಮಿಂಗ್ ಎಂಪೆರರ್ ಯಂಗ್ಲ್ '' (2001). [http://www.amazon.com/Perpetual-Happiness-Ming-Emperor-Yongle/dp/0295981245/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197246363&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಮೋಟೆ, ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್, ಡಬ್ಲ್ಯೂ, ಎಂಡ್ ಟ್ವಿಚೆಟ್, ಡೆನಿಸ್, ಎದಿಶನ್ಸ್ ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ಸಂ. 7: ದಿ ಮಿಂಗ್ ದಿನಾಸ್ಟಿ, 1368–1644'', ಭಾಗ 1, 1008 ಪುಟಗಳು. [https://books.google.com/books?id=tyhT9SZRLS8C ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಟ್ವಿಚೆಟ್, ಡೆನಿಸ್ ಎಂಡ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಮೋಟೆ ಎದಿಷನ್ಸ್ ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್ 8: ದಿ ಮಿಂಗ್ ದಿನ್ಯಾಸ್ತಿ, 1368–1644, ಪಾರ್ಟ್ 1.'' ** ಟ್ವಿಚೆಟ್, ಡೆನಿಸ್ ಎಂಡ್ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಮೋಟೆ ಎದಿಷನ್ಸ್ ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್ 8:ದಿ ಮಿಂಗ್ ದಿನ್ಯಾಸ್ತಿ, 1368–1644, ಪಾರ್ಟ್ 2 '' (1998). 1203ಪು === ಕಿಂಗ್ ರಾಜಮನೆತನ === * ಫೇರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಜಾನ್ ಕೆ. ಎಂಡ್ ಲಿಯೂ, ಕ್ವಾಂಗ್-ಚಿಂಗ್, ಎದಿ. ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್ 2: ಲೇಟ ಚಿಂಗ್, 1800–1911, ಪಾರ್ಟ್ 2.'' ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯು. ಪ್ರೆಸ್. 1980. 754 ಪು * ಪೀಟರ್ಸನ್, ವಿಲ್ಫ್ರೆಡ್.ಜೆ. ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್ 9: ಪಾರ್ಟ್ ೨ ಲೇಟ ಚಿಂಗ್ ಡಿನಾಸ್ತಿ 1800'' ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯು. ಪ್ರೆಸ್. 2002. 753 ಪು * ರಾವ್ಸ್ಕಿ, ಎವೆಲಿನ್ ಎಸ. ''ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಎಂಪರರ್ಸ್: ಅ ಸೋಶಿಯಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಕಿಂಗ್ ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಇನ್ಸ್ತಿತ್ಯೂಷನ್ಸ್'' (2001) [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft8d5nb4v4/?&amp;query=&amp;brand=ucpress ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ] * ಸ್ತ್ರುವ್, ಲಿಂ ಎ. ಎದಿ ''ದಿ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಇನ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಟೈಮ್ '' (2004). 412 ಪು * ಸ್ತ್ರುವ್, ಲಿಂ ಎ. ಎದಿ ದಿ ''ವೈಸಸ್ ಫ್ರಂ ದಿ ಮಿಂಗ್-ಕಿಂಗ್ ಕ್ಯಟಕ್ಲಿಸ್ಮ್: ಚೀನಾ ಇನ್ ಟೈಗರ್ಸ್ ಜಾಸ್ '' [http://www.amazon.com/Voices-Ming-Qing-Cataclysm-China-Tigers%60/dp/0300075537/ref=sr_1_3?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197220627&amp;sr=1-3 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಯಿಜ್ಹುಂಗ್, ಡಿಂಗ್ ರೆಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಕಿಂಗ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಇನ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್. ''ಚೈನೀಸ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' ವಿಂಟರ್ 2009/2010, ಸಂ. 43 ಸಂಚಿಕೆ 2, pp 92–96, ಗ್ರಂಥವು ನಾನ್ -ಹಾನ್ ಮನೆತನದವರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುತ್ತದೆ. ಮಂಚು ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಂಚು ಜನಾಂಗದ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೋಲು ಮತ್ತು ಗೆಲುವುಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಕೃತಿಯು ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ, ಕಿಂಗ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ತಮ್ಮ ಜನಾಂಗದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಗಣರಾಜ್ಯದ ಯುಗ === * ಬರ್ಗೆರ್, ಮೇರಿ ಕ್ಲೇರ್ ''ಸುನ್ ಯತ್-ಸೇನ್'' 480ಪು, ದಿ ಸ್ಟೇನ್ಡರ್ಡ್ ಬಯಾಗ್ರಫಿ * ಬೂರ್ಮನ್, ಹೊವರ್ಡ್ ಎಲ್. ''ಬಯಾಗ್ರಫಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಚೀನಾ '' (Vol. I-IV ಮತ್ತು ಪರಿವಿಡಿ 1967-1979). 600 ಚಿಕ್ಕ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಚರಿತ್ರೆಗಳು [https://books.google.com/books?id=r3AJFusMHJwC&amp;dq=+Biographical+Dictionary+of+Republican+China&amp;pg=PP1&amp;ots=2vo5nw0qS0&amp;sig=fxzwBb475KIbQBr8KGRDrkVSvl8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=4&amp;ct=result#PPA1,M1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] ** ಬೂರ್ಮನ್, ಹೊವರ್ಡ್ ಎಲ್.ಸುನ್ ಯತ್-ಸೇನ್ ಇನ್ ಬೂರ್ಮನ್ ಎದಿ ''ಬಯಾಗ್ರಫಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಚೀನಾ'' (1970) 3: 170-89, [https://books.google.com/books?id=r3AJFusMHJwC&amp;pg=PA172&amp;lpg=PA172&amp;dq=+YANG+CH'%C3%9C-Y%C3%9CN&amp;source=web&amp;ots=2vo5nB_pW4&amp;sig=z9_ba59M35GI7n85WvjZR5zS3HU&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=1&amp;ct=result#PPA170,M1 ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ] * ಡ್ರೆಯರ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಎಲ್. ''ಚೀನಾ ಎಟ್ ವಾರ್ 1901-1949'' (1995). 422 ಪು * ಈಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ಲಾಯ್ಡ್ ''ಸೀಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಡಿಸ್ತ್ರಕ್ಶನ್: ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾ ಇನ್ ವಾರ್ ಎಂಡ್ ರೆವಲೂಶನ್, 1937- 1945. '' (1984) * ಈಸ್ಟ್ ಮ್ಯಾನ್ ಲಾಯ್ಡ್ ''ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ಎರಾ ಇನ್ ಚೀನಾ 1927-1949'' (1991) [http://www.amazon.com/Nationalist-Era-China-1927-1949/dp/0521385911/ref=sr_1_2?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1204422788&amp;sr=8-2 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಫೇರ್ ಬೇಂಕ್, ಜಾನ್ ಕೆ. ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ ವಾಲ್ಯೂಮ್ 12, ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಚೀನಾ 1912-1949. '' ''ಪಾರ್ಟ್ 1.'' (1983). 1001 ಪು * ಫೇರ್ ಬೇಂಕ್, ಜಾನ್ ಕೆ. ಎಂಡ್ ಫೆವೆರ್ಕರ್ ಅಲ್ಬರ್ತ್ಸ್ ಎಡಿಶನ್ ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್ 13, ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಚೀನಾ 1912-1949. ಪಾರ್ಟ್ 2'' (1986). 1092 ಪು * ಗೊರ್ಡನ್, ಡೇವಿಡ್ ಎಂ. ''ದಿ ಚೀನಾ-ಜಪಾನ್ ವಾರ್, 1931–1945'' ''ದಿ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ'' v70#1 (2006) 137-182; ಮೇಜರ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಓವರ್ ವ್ಯೂ ಆಫ್ ಆಲ್ ಇಂಪಾರ್ಟೆಂಟ್ ಬುಕ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಇಂಟರ್ಪ್ರೆತೆಶನ್ಸ್ ಇನ್ [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸ್]] * ಸಿಯುಂಗ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಸಿ. ಎಂಡ್ ಸ್ಟೀವನ್ I ಲೆವಿನ್ ಎದಿಶನ್ಸ್ ''ಚೀನಾಸ್ ಬಿಟರ್ ವಿಕ್ಟರಿ: ದಿ ವಾರ್ ವಿಥ್ ಜಪಾನ್, 1937-1945'' (1992) ಎಸ್ಸೇಸ್ ಬೈ ಸ್ಕಾಲರ್ಸ್; [http://www.questia.com/library/book/china s-bitter-victory-the-war-with-japan-1937-1945-by-james-c-hsiung-steven-i-levine.jsp ಆನ್ಲೈನ್ ಫ್ರಂ [[Questia]]; [http://www.amazon.com/Chinas-Bitter-Victory-Japan-1937-1945/dp/156324246X/ref=sr_1_2?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1195984482&amp;sr=1-2 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಸಿ-ಶೆಂಗ್, ಚಿ ''ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾ ಎಟ್ ವಾರ್: ಮಿಲಿಟರಿ ದಿಫೀಟ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಕೊಲಾಪ್ಸ್ 1937–1945'' (1982) * ಹುಂಗ್, ಚಾಂಗ್-ಟೈ ''ವಾರ್ ಎಂಡ್ ಪಾಪುಲರ್ ಕಲ್ಚರ್: ರೇಸಿಸ್ಟನ್ಸ ಇನ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಚೀನಾ 1937-1945'' (1994) [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft829008m5/?&amp;query=&amp;brand=ucpress ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * ರುಬಿನ್ಸ್ಟೀನ್, ಮುರ್ರೆ ಎ. ಎಡಿಶನ್ ''ತೈವಾನ್: ಅ ನ್ಯೂ ಹಿಸ್ಟರಿ'' (2006), ಪು. 560 * ಶಿರೋಯಾಮ, ಟೋಮೊಕೋ ''ಚೈನಾ ದ್ಯೂರಿಂಗ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ದಿಪ್ರೇಸ್ಶನ್: ಮಾರ್ಕೆಟ್, ಸ್ಟೇಟ್, ಎಂಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಕಾನಮಿ. 1929-1937'' (2008) * ಶುಯುನ್, ಸುನ್ ''ದಿ ಲಾಂಗ್ ಮಾರ್ಚ್: ದಿ ಟ್ರೂ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಕಂಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾಸ್ ಫೌಂಡಿಂಗ್ ಮಿಥ್'' (2007) * ಟೇಲರ್, ಜೆ ''ದಿ ಜನರಲಸ್ಸಿಮೋ: ಚಿಯಂಗ್ ಕೈ-ಶೇಕ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಸ್ತ್ರಗ್ಗಲ್ ಫಾರ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಚೀನಾ '' (2009) ISBN 978-0-674-03338-2 * ವೆಸ್ತಾದ್, ಆಡ್ ಅರ್ನ್ ''ದಿಸಿಸಿವ್ ಎನ್ಕೌಂಟರ್ಸ್: ದಿ ಚೈನೀಸ್ ಸಿವಿಲ್ ವಾರ್, 1946-1950 '' (2003). 413 pp. ದಿ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಇತಿಹಾಸ === ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಯುಗ, 1949- ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ === * ಬರ್ನೋಯಿನ್, ಬಾರ್ಬರ, ಎಂಡ್ ಯು ಚಾನ್ಗೆನ್ ''ಝೌ ಎನ್ಲಾಯಿ: ಅ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಲೈಫ್'' (2005) [http://www.amazon.com/Zhou-Enlai-Political-Barbara-Barnouin/dp/9629962446/ref=sr_1_2?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1200477281&amp;sr=1-2 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಬಾಮ್, ರಿಚರ್ಡ್ ದಿ. ರೆಡ್ ಎಂಡ್ ಎಕ್ಸ್ಪರ್ಟ್: ದಿ ಪೋಲಿಟಿಕೋ-ಇಡಿಯಾಲಜಿಕಲ್ ಫೌಂದೆಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ'ಸ್ ಗ್ರೇಟ್ ಲೀಪ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್. ''ಎಷಿಯನ್ ಸರ್ವೇ''. ವಾಲ್ಯೂಮ್ 4. No. 9, ಸೇಪ್ಟ್ 1964 ) ಪುಟಗಳು 1048–1057 [http://links.jstor.org/sici?sici=0004-4687(196409)4%3A9%3C1048%3A%22AETPF%3E2.0.CO%3B2-%23 ಇನ್ JSTOR] * ಬೇಕರ್, ಜಸ್ಪರ್ ''ಹಂಗ್ರಿ ಘೋಸ್ತ್ಸ್: ಚೀನಾಸ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಫ್ಯಾಮೈನ್'' (1996) ಎನ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಲೀಪ್ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ 1950 * ಚಾಂಗ್, ಜುಂಗ್, ಅಂಡ್ ಜಾನ್ ಹಾಲ್ಲಿಡೇ ''ಮಾವೋ: ದಿ ಅನ್ನೋನ್ ಸ್ಟೋರಿ'' (2005), 814 ಪುಟಗಳು, ISBN 0-679-42271-4 * ಡಿತ್ತ್ಮರ್, ಲೋವೆಲ್. ''ಚೀನಾಸ್ ಕಂಟಿನ್ಯುಅಸ್ ರೆವಲೂಶನ್: ದಿ ಪೋಸ್ಟ್-ಲಿಬರೆಶನ್ ಎಪೋಕ್, 1949-1981'' (1989) [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft3q2nb24q/?&amp;query=&amp;brand=ucpress ಆನ್ಲೈನ್ ಫ್ರೀ]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * ದಿಯೇತ್ರಿಚ್, ಕ್ರೆಗ್ ''ಪೀಪಲ್ಸ್ ಚೀನಾ: ಅ ಬ್ರೀಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' 3ನೆ ಎಡಿಶನ್ (1997), 398 ಪುಟಗಳು. [http://www.amazon.com/Peoples-China-History-Craig-Dietrich/dp/0195106288/ref=sr_1_2?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197238522&amp;sr=8-2 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಕಿರ್ಬಿ, ವಿಲಿಯಂ ಸಿ, ಎದಿಷನ್ಸ್ ''ರೀಲ್ಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಂ ಇನ್ ಮಾಡ್ರನ್ ಚೀನಾ '' (2004). 416 ಪು * ಕಿರ್ಬಿ, ವಿಲಿಯಂ ಸಿ, ರಾಸ್ಸ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಎಸ. ಮತ್ತು ಗ್ಯಾಂಗ್, ''ನಾರ್ಮಲೈಸೆಶನ್ ಆಫ್ ಯು.ಎಸ. ಚೀನಾ ರಿಲೇಶನ್ಸ್: ಏನ್ ಇಂತರ್ನ್ಯಶನಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ. '' (2005). 376 ಪು * ಲಿ, ಕ್ಸಿಯಬಿಂಗ್ ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಮಾಡರ್ನ್ ಚೀನೀ ಆರ್ಮಿ (2007) ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್ * ಮ್ಯಾಕ್ ಫಾರ್ಕುಹರ್, ರೋದ್ರಿಕ್ ಎಂಡ್ ಫೇರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್. ಜಾನ್ ಕೆ. ಎದಿಷನ್ಸ್ ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್ 15: ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರೆಪಬ್ಲಿಕ್, ಪಾರ್ಟ್ 2: ರೆವಲೂಶನ್ಸ್ ವಿತಿನ್ ದಿ ಚೈನೀಸ್ ರೆವಲೂಶನ್ಸ್. 1966-1982 '' ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯು.ಪ್ರೆಸ್. ಪು 1108 * ಮಿಸ್ನರ್, ಮೌರಿಸ್ ''ಮಾವೊಸ್ ಚೀನಾ ಎಂಡ್ ಆಫ್ಟರ್: ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರೀಪಬ್ಲಿಕ್'', 3ನೆ ಎಡಿಶನ್ (ಫ್ರೀ ಪ್ರೆಸ್, 1999) ಡೇನ್ಸ್ ವಿಥ್ ಥಿಯರತಿಕಲ್ ಎಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅಪ್ಪ್ರೋಚ್ [http://www.amazon.com/Maos-China-After-History-Republic/dp/0684856352/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197238473&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಸ್ಪೆನ್ಸ್, ಜೋನಾತನ್ ''ಮಾವೋ ಜೆದಾಂಗ್'' (1999) [http://www.amazon.com/Mao-Zedong-Penguin-Life-Lives/dp/0670886696/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1200477500&amp;sr=1-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಶುಯುನ್, ಸುನ್ ''ದಿ ಲಾಂಗ್ ಮಾರ್ಚ್: ದಿ ಟ್ರೂ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಸ ಕಮ್ಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಚೀನಾಸ್ ಫೌಂಡಿಂಗ್ ಮಿಥ್'' (2007) * ವಾಂಗ್, ಜಿಂಗ್ ''ಹೈ ಕಲ್ಚರ್ ಫೀವರ್: ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್, ಎಸ್ಥೆತಿಕ್ಸ್, ಎಂಡ್ ಐದಿಯಾಲಜಿ ಇನ್ ಡೆಂಗ್ಸ್ ಸ್ ಚೀನಾ'' (1996) [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft0489n683/?&amp;query=&amp;brand=ucpress ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * ವೆನ್ಕಿಯನ್, ಗಾವೋ ''ಝೌ ಎನ್ಲೈ: ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ರೆವಲೂಶನರಿ'' 2007 [http://www.amazon.com/Zhou-Enlai-Last-Perfect-Revolutionary/dp/158648415X/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1200477281&amp;sr=1-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] ==== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ 1966-76 ==== * ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪಾಲ್. ''ಚೀನಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ: ಒಂದು ಇತಿಹಾಸ'' (2008), ಅ ಫೆವರಬಲ್ ಲುಕ್ ಎಟ್ ಆರ್ಟಿಸ್ಟಿಕ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ [http://www.amazon.com/Chinese-Cultural-Revolution-History/dp/0521875153/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1214281188&amp;sr=8-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಎಷೆರಿಕ್, ಜೋಸೆಫ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಪಿಕೊವಿಕ್ಜ್, ಪಾಲ್ ಜಿ, ಎಂಡ್ ವಾಲ್ದರ್, ಎಂದ್ರ್ಯೂ ಜಿ. ''ಚೈನಾಸ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ರೆವಲೂಶನ್ ಎಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ '' (2006). 382 ಪು [http://www.amazon.com/Cultural-Revolution-Shorenstein-Asia-Pacific-Research/dp/0804753504/ref=sr_1_1?ie=UTF8&amp;s=books&amp;qid=1197221379&amp;sr=1-1 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಜಿಯಾನ್, ಗುವೋ, ಸಾಂಗ್, ಯಂಗೆಯಿ, ಝೌ ಎಂಡ್ ಯುವಾನ್ ''ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ಚೀನಾ ಕಲ್ಚರಲ್ ರೆವಲೂಶನ್ '' (2006). 433 ಪು * ಮ್ಯಾಕ್ ಫಾರ್ಕುಹರ್, ರೋದ್ರಿಕ್ ಎಂಡ್ ಫೇರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಜಾನ್ ಕೆ. ''ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್. 15 : ದಿ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರೀಪಬ್ಲಿಕ್, ಪಾರ್ಟ್ 2; ರೆವಲೂಶನ್ಸ್ ವಿತಿನ್ ಚೈನಾ ರೆವಲೂಶನ್, 1966-1982.'' ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯು. ಪ್ರೆಸ್, 1992. 1108 ಪು * ಮ್ಯಾಕ್ ಫಾರ್ಕುಹರ್, ರೋದ್ರಿಕ್ ಎಂಡ್ ಮಿಷೆಲ್ ಶೊಎನ್ಹಲ್ಸ ''ಮಾವೋ ನ ಕಡೆಯ ಕ್ರಾಂತಿ '' (2006). * ಮ್ಯಾಕ್ ಫಾರ್ಕುಹರ್, ರೋದ್ರಿಕ್ ''ದಿ ಒರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಲ್ಚರಲ್ ರೆವಲೂಶನ್ '' ''ವಾಲ್ಯೂಮ್. 3: ದಿ ಕಮಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಟಕ್ಲಿಸ್ಮ್ 1961-1966.'' (1998). 733 ಪು * ಯಾನ್, ಜಿಯಾಕಿ, ಗಾವೋ, ಗಾವೋ ''ಟರ್ಬುಲೆಂಟ್ ಡೆಕೆಡ್: ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಕಲ್ಚರಲ್ ರೆವಲೂಶನ್ '' (1996). 736 ಪು === ಅರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ === * ಚೌ ಗ್ರೆಗರಿ ಸಿ. ''ಚೀನಾಸ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್'' (2nd ed. 2007)[http://www.amazon.com/Chinas-Economic-Transformation-Gregory-Chow/dp/1405156244/ref=pd_sim_b_img_3 ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸರ್ಚ್] * ಎಲ್ವಿನ್, ಮಾರ್ಕ್ ''ರಿಟ್ರೀಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಎಲಿಫನ್ಟ್ಸ್: ಏನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೈನಾ '' (2004). 564 ಪು. * ಎಲ್ವಿನ್, ಮಾರ್ಕ್, ಲಿಯೂ, ತ್ಸುಯಿ-ಜಂಗ್, ''ಸೆಡಿಮೆಂಟ್ಸ ಆಫ್ ಟೈಮ್: ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ ಎಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ಚೈನಾಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ '' (1998). 820 pp. * ಜಿ, ಜ್ಹೊವಜಿನ್, ''ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಶಾಂಘೈ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್; ದಿ ರೈಸ್ ಎಂಡ್ ಡಿಕ್ಲೈನ್ ಆಫ್ ಚಿನಾಸ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಂ'' (2003. 325 ಪು. * ನಾಟನ್, ಬಾರಿ ದಿ ಚೀನಾ ಎಕಾನಮಿ: ಟ್ರಾನ್ಸ್ಸಿಶಂಸ್ ಎಂಡ್ ಗ್ರೋತ್ (2007) * ರಾವ್ಸ್ಕಿ, ಥಾಮಸ್ ಜಿ, ಮತ್ತು ಲಿಲ್ಲಿಯನ್ ಎಂ. ಲಿ. ''ಚೈನಾಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಇನ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ತಿವ್'' : ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಪ್ರೆಸ್, 1992 [http://content.cdlib.org/ark:/13030/ft6489p0n6/?&amp;query=&amp;brand=ucpress ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * ಶೀಹನ್, ಜಾಕೀ ''ಚೀನಾ ವರ್ಕರ್ಸ್: ಅ ನ್ಯೂ ಹಿಸ್ಟರಿ '' ರೂತ್ಲೆದ್ಜ್, 1998, ಪುಟಗಳು 269 * ಸ್ಟುವರ್ಟ್-ಫಕ್ಷ್, ಮಾರ್ಟಿನ್, ''ಅ ಶಾರ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ ಎಂಡ್ ಸೌತ್ ಈಸ್ಟ್ ಎಶಿಯಾ: ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್, ಟ್ರೇಡ್ ಎಂಡ್ ಇನ್ಫ್ಲುಎನ್ಸ'' (2003). 278 ಪು === ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಲಿಂಗ === * ಎಬ್ರೆ, ಪೆತ್ರಿಸಿಯ ''ದಿ ಇನ್ನರ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್: ಮೆರೆಜ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಲೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ ವುಮೆನ್ ಇನ್ ದಿ ಸುಂಗ್ ಪೀರಿಯಡ್ '' (1990) * ಹರ್ಷಟ್ಟರ್, ಗೇಲ್ ಮತ್ತು ವಾಂಗ್ ಜ್ಹೆಂಗ್ ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸ: ಲಿಂಗ ಅಧ್ಯಯನದ ಬಗ್ಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಗ್ರಂಥ. ''ಅಮೇರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ರಿವ್ಯೂ''. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008, ಸಂ. 113, ಸಂಚಿಕೆ 5, ಪುಟಗಳು 1404 -1421 * ಹರ್ಷಟ್ಟರ್, ಗೇಲ್ ''20ನೆ ಶತಮಾನದ ಚೀನಾದ ಲಾಂಗ್ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು''. (2007) [http://escholarship.org/uc/gaia_gaia_books ಪೂರ್ತಿ ಪುಸ್ತಕ ಅಂತರ್ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ಲಭ್ಯ] * ಹರ್ಷಟ್ಟರ್, ಗೇಲ್, ಎಮಿಲಿ ಹನಿಗ್, ಸುಸಾನ್ ಮ್ಯಾನ್, ಮತ್ತು ಲೀಸಾ ರಾಫೆಲ್, ''ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ'' (1998) * ಕೋ, ದೊರೋಥಿ ''ಟೀಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಇನ್ನರ್ ಚೇಂಬರ್ಸ್: ವುಮೆನ್ ಎಂಡ್ ಕಲ್ಚರ್ ಇನ್ ಚೀನಾ 1573-1722'' (1994) * ಮನ್, ಸೂಸನ್ ''ಪ್ರೀಶಿಯಸ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್: ವುಮೆನ್ ಇನ್ ಚಿನಾಸ್ ಲಾಂಗ್ 18ಥ್ ಸೆಂಚುರಿ'' (1997) * ವಾಂಗ್, ಶುಒ ದಿ ನ್ಯೂ ಸೋಶಿಯಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಇನ್ ಚೀನಾ: ದಿ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ವುಮೆನ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ. ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಟೀಚರ್'' ಮೇ2006, ಸಂಪುಟ 39, ಸಂಚಿಕೆಗಳು 3, ಪುಟಗಳು 315–323 == ಮುಂದಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * [http://www.princeton.edu/~classbib/ ಚೀನಾ ಇತಿಹಾಸದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚರಿತ್ರೆ ] * ಅಬ್ರಮ್ಸನ್, ಮಾರ್ಕ್. ಎಸ್. 2008). ''ಎತ್ನಿಕ್ ಐಡೆನ್ಟಿಟಿ ಇನ್ ಟಾಂಗ್ ಚೀನಾ'' ಪೆನಿಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯ ISBN 978-0-8122-4052-8. * ಅನ್ಕೆರ್ಲ್ ಜಿ.ಸಿ. ''ಸಮಕಾಲೀನ ನಾಗರೀಕತೆಗಳು : ಅರಬ್, ಮುಸ್ಲಿಂ, ಭಾರತಿ, ಚೀನಾ, ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ'' INU ಪ್ರೆಸ್ ಜಿನೇವ, 2000 ISBN 2-88155-004-5. * [[ಕ್ರೀಲ್, ಹೆರ್ಲೀ ಗ್ಲೆಸ್ಸ್ನರ್]] ''ಚೀನಾದ ಹುಟ್ಟು '' 1936. * [[ಫೇರ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಜಾನ್ ಕಿಂಗ್]], ''ಚೀನಾ:ಒಂದು ಹೊಸ ಇತಿಹಾಸ'', ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಮಾಸ್, ಬೆಲ್ಕನ್ಯಪ್ ಪ್ರೆಸ್, ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, 1992 ISBN 0-674-11670-4 * [[ಫೆಯಿಸ್, ಹರ್ಬರ್ಟ್]], ''ದಿ ಚೀನಾ ಟ್ಯಾನ್ಗಲ್: ಪರ್ಲ್ ಹರ್ಬರ್ ನಿಂದ ಮಾರ್ಷಲ್ ಮಿಶನ್ ವರೆಗೆ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು'', ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1853 * [[ಹಮ್ಮಂಡ್, ಕೆನ್ನೆತ್. ಜೆ]]. [http://www.thegreatcourses.com/ttcx/coursedesclong2.aspx?cid=8320&amp;id=8320&amp;d=From+Yao+to+Mao%3A+5000+Years+of+Chinese+History&amp;pc=History%20-%20Ancient%20and%20Medieval ಯಾವೋ ನಿಂದ ಮಾವೋ ನ ವರೆಗೆ: ೫೦೦೦ವರ್ಶಗಲ ಚೀನಾ ಇತಿಹಾಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928210136/http://www.thegreatcourses.com/ttcx/coursedesclong2.aspx?cid=8320&id=8320&d=From+Yao+to+Mao%3A+5000+Years+of+Chinese+History&pc=History%20-%20Ancient%20and%20Medieval |date=2007-09-28 }} ದಿ ಟೀಚಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ, 2004 (ಡಿವಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಉಪನ್ಯಾಸ ) * [[ಗೈಲ್ಸ್, ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಆಲೆನ್]] [http://www.gutenberg.org/etext/2076 ''ಚೀನಾ ನಾಗರೀಕತೆ '' ] [[ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗುಟೆನ್ಬರ್ಗ್]] ಇ-ಪುಸ್ತಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಇತಿಹಾಸ, ಮೂಲ ಪ್ರಕಟಣೆ 1911 * [[ಗೈಲ್ಸ್, ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಆಲೆನ್]]. [http://www.gutenberg.org/files/2156/2156-h/2156-h.htm ''ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಮಂಚು ಜನಾಂಗ'' ] ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗುಟೆನ್ಬರ್ಗ್ ಇ-ಪುಸ್ತಕ 1912ರಲ್ಲಿ ಕಿಂಗ್ ಮನೆತನ ಅಳಿದು ಹೋದಾಗ, ಆ ಮನೆತನದ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದ ಪುಸ್ತಕ * [[ಕೊರೋತಯೇವ್]] ಎ. ಮಲ್ಕೊವ್ ಎ., ಖಾಲ್ಟೂರಿನ ಡಿ. ''ಮ್ಯಾಕ್ರೋ ಡೈನಮಿಕ್ಸ್ ಕುರಿತು ಪರಿಚಯ; ಸೆಕ್ಯುಲರ್ ವೃತ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಲೆನ್ನಿಯಲ್ ಟ್ರೆಂಡ್ಸ'' ಮಾಸ್ಕೋ: URSS, 2006. ISBN 5-484-00559-0 [http://urss.ru/cgi-bin/db.pl?lang=en&amp;blang=en&amp;page=Book&amp;list=14&amp;id=37484 ] (ಅಧ್ಯಾಯ 2: ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಜ್ಞಾನ]]) * [[ಲೌಫೆರ್ ಬೇರ್ತೋಲ್ದ್]] 1912. ''ಜೇಡ್: ಚೀನಾ ಪ್ರಾಚ್ಯವಸ್ತು ಮತ್ತು ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ'' ಮರುಮುದ್ರಣ: ಡೋವರ್ ಪಬ್ಲಿಷರ್ಸ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ 1974. * ಮುರ್ರೆ, ಹು, ಕ್ರಾಫಾರ್ಡ್, ಜಾನ್, ಗೊರ್ಡನ್, ಪೀಟರ್, [https://books.google.com/books?id=PJEoAAAAYAAJ&amp;printsec=frontcover ''ಚೀನಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನ'' ] ಎಡಿನ್ಬರ್ಗ್ & ಲಂಡನ್: ಆಲಿವರ್ & ಬೋಯ್ದ್, 1836, 3 ಸಂಪುಟಗಳು * ಟೆರ್ರಿಲ್ ರಾಸ್ಸ್, ''800,000,000: ದಿ ರಿಯಲ್ ಚೀನಾ'', ಬೋಸ್ಟನ್, ಲಿಟಲ್, ಬ್ರೌನ್, 1972 * ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್, ಎಂಡಿಮಿಯಾನ್ ಪಾರ್ಟಾರ್, [https://books.google.com/books?id=ERnrQq0bsPYC&amp;printsec=frontcover ''ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸ - ಒಂದು ಕೈಪಿಡಿ'' ], ಪರಿಷ್ಕೃತ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೃತ. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಮಾಸ್, ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ, ಏಶಿಯ ಸೆಂಟರ್ (ಫಾರ್ ದಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯೆಂಚಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರ), 2000, 1181 p., ISBN 0-674-00247-4; ISBN 0-674-00249-೦ == ಎಕ್ಸ್ಟರ್ನಲ್ ಲಿಂಕ್ಸ್ == {{Commons category|History of China}} * [http://www.ihp.sinica.edu.tw/database/index.htm ಚೀನಾ ಡಾಟಾಬೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161120090606/http://www.ihp.sinica.edu.tw/database/index.htm |date=2016-11-20 }} ಬೈ [[ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸಿನಿಕ]] {{zh icon}} * [http://saturn.ihp.sinica.edu.tw/~wenwu/ww.htm ಮೆನುಸ್ಕ್ರಿಪ್ತ್ ಎಂಡ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಡಾಟಾಬೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200506031332/http://saturn.ihp.sinica.edu.tw/~wenwu/ww.htm |date=2020-05-06 }} ಬೈ [[ಅಕಾಡೆಮಿಕ ಸಿನಿಕ]] {{zh icon}} * [http://www.badley.info/history/China.index.html ಚೀನಾ ಕ್ರೋನೋಲಜಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಡಾಟಾಬೇಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101108032715/http://www.badley.info/history/China.index.html |date=2010-11-08 }} * [http://www.chinaknowledge.de/History/history.htm ಅ ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಗೈಡ್ ಫಾರ್ ಚೀನಾ ಸ್ಟಡೀಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121129203455/http://www.chinaknowledge.de/History/history.htm |date=2012-11-29 }} * [http://www.ancientchinalife.com/ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಎನ್ಸಿಯಂಟ್ ಚೀನಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110207100548/http://ancientchinalife.com/ |date=2011-02-07 }} * [http://authors.history-forum.com/liang_jieming/chinesesiegewarfare/ ಚೈನೀಸ್ ಸೀಜ್ ವಾರಫೆರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070621201559/http://authors.history-forum.com/liang_jieming/chinesesiegewarfare/ |date=2007-06-21 }} - ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಅರ್ಟಿಲರೀ ಎಂಡ್ ಸೀಜ್ ವೆಪನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅನ್ತಿಕಿಟಿ - ಎನ್ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟ್ಟೆಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಬ್ರಾಟ್ ಟು ಯು ಬೈ [http://www.history-forum.com/ ಹಿಸ್ಟರಿ ಫೋರಂ] * [http://pem.org/yinyutang/ ''ಯಿನ್ ಯು ತಾಂಗ್: ಅ ಚೈನೀಸ್ ಹೋಂ'' ]. ಎಕ್ಸ್ಪ್ಲೋರ್ ದಿ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಕಂಟ್ಟೆಂಟ್ಸ ಆಫ್ ಡೊಮೆಸ್ಟಿಕ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ ದ್ಯುರಿಂಗ್ ದಿ ಕಿಂಗ್ ಡಿನ್ಯಾಸ್ತಿ ಎಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ಪರಟಿನೆನ್ಸ್ ಟು ಚೈನೀಸ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಎಂಡ್ ಕಲ್ಚರ್ * [http://www.aall.ufl.edu/EMC/ ''ಅರ್ಲಿ ಮೆಡೀವಲ್ ಚೈನಾ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060719230513/http://www.aall.ufl.edu/EMC/ |date=2006-07-19 }} - ಇದೊಂದು ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ಪತ್ರಿಕೆ. ಅಂದಾಜಾಗಿ ಹಾನ್ ನ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಟಾಂಗ್ ವಂಶದ ಆರಂಭಿಕ ಅವಧಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. * [https://web.archive.org/web/20080116175553/http://www.geocities.com/crmaozedong/index.html ಕಲ್ಚರಲ್ ರೆವೊಲೂಶನ್ ಪ್ರಾಪಗಂಡಾ ಪೋಸ್ಟರ್] * [http://www.loc.gov/today/cyberlc/feature_wdesc.php?rec=4043 ಚೀನಾ ರಿದಿಸ್ಕವರ್ಸ್ ಇಟ್ಸ್ ಓನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ] -ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸದ ಮೇಲೆ 100 ನಿಮಿಷಗಳ ಉಪನ್ಯಾಸ - ಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕ/ವಿದ್ವಾಂಸ ಯು ಯಿಂಗ್ -ಶಿಹ್, ಎಮೆರಿಟಸ್ ಪ್ರೊಫೆಸ್ಸರ್, ಈಸ್ಟ್ ಎಷಿಯನ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಟರಿ, ಪ್ರಿನ್ಸ್ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ * [http://sd71.bc.ca/sd71/school/courtmid/Library/subject_resources/socials/CHINA.htm ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080105233305/http://sd71.bc.ca/sd71/school/courtmid/Library/subject_resources/socials/CHINA.htm |date=2008-01-05 }} - ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನಯುಕ್ತ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು - 5ರಿಂದ 9ನೆ ತರಗತಿಗಳ ತನಕ - 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಲಿಂಕ್ಸ್ * ವೊಲ್ಫ್ರಂ ಎಬರ್ಹರ್ಡ್, [http://www.gutenberg.org/files/17695/17695-h/17695-h.htm ಅ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ] (ಆನ್ಲೈನ್) ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2006 [EBook #17695], ISO-8859-೧ * [http://www.pbs.org/kqed/chinainside/ ಚೀನಾ ಫ್ರಂ ದಿ ಇನ್ಸೈಡ್] - 2006 PBS ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ KQED ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಎಂಡ್ ಗ್ರಾನಡ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಫಾರ್ PBS, ಗ್ರಾನಡ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಬಿಬಿಸಿ * [http://www.ourorient.com/ ಓರಿಯಂಟಲ್ ಸ್ಟೈಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100325192112/http://www.ourorient.com/ |date=2010-03-25 }} ದಿ ಜೇನ್ಯೂನ್ ಸೌಲ್ ಆಫ್ ಎನ್ಸಿಯಂಟ್ ಚೈನೀಸ್ ಪೀಪಲ್ * [http://chinese.dsturgeon.net/ ಚೈನೀಸ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್] ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಲೆಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಚೈನೀಸ್ ವರ್ಕ್ಸ್ * [http://www.automaticfreeweb.com/index.cfm?s=ancientasianworld ಎನ್ಸಿಯಂಟ್ ಎಷಿಯನ್ ವರ್ಲ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120515023548/http://www.automaticfreeweb.com/index.cfm?s=ancientasianworld |date=2012-05-15 }} ಹಿಸ್ಟರಿ, ಕಲ್ಚರ್ ಎಂಡ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ದಿ ಎಷಿಯನ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್ ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳು * [http://www-chaos.umd.edu/history/toc.html ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಚೀನಾ : ಪರಿವಿಡಿ] - ಕೆಯೋಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ಎಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ * [http://www.history-forum.com/forum/ ಹಿಸ್ಟರಿ ಫೋರಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110712213414/http://www.history-forum.com/forum/ |date=2011-07-12 }} - [http://www.history-forum.com/ ಹಿಸ್ಟರಿ ಫೋರಂ] ನ [http://www.history-forum.com/forum/forum-1.html ಎಷಿಯಾಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512061404/http://www.history-forum.com/forum/forum-1.html |date=2013-05-12 }} ಇಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಇತಿಹಾಸ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ. * ಡೌನ್ಲೋಡೆಬಲ್ ಆರ್ಟಿಕಲ್: ಬ್ರಾನ್ಜ್ ಏಜ್ ನಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಟರಿಂ ಬೇಸಿನ್ ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ವೆಸ್ಟ್-ಈಸ್ಟ್ ಮಿಶ್ರಿತ ಜನವಸತಿ. ಲಿ ಎಟ್ ಅಲ್ ''BMC ಬಯಾಲಜಿ'' 2010, 8:15. [http://www.biomedcentral.com/content/pdf/1741-7007-8-15.pdf ] {{DEFAULTSORT:History Of China}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಚೀನಾ ಇತಿಹಾಸ]] qng6r26a02b7efusp051beoshafi441 0 32801 1374492 1348508 2026-06-01T04:23:41Z Spoorthi Rao 39512 /* ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು * 1374492 wikitext text/x-wiki {{Infobox ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿ|name=ಝೀ ಕನ್ನಡ|logo=|logo_size=250px|launch_date=|closed_date=|picture_format=|owner=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]]<br>([[ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಜೊತೆಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳಲಿದೆ)|key_people=|country=[[ಭಾರತ]]|language=[[ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ|ಕನ್ನಡ]]|area=|affiliates=|headquarters=[[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] |sister_channels=|website=|network=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]]|online_serv_1=|online_chan_1=|type=[[TV Channel]]|broadcast area=[[ಭಾರತ]]|launch=11 ಮೇ 2006 <ref>{{cite web|url=https://zeenews.india.com/home/zee-group-to-launch-kannada-channel_294322.html|title=Zee Group to launch Kannada channel|website=[[Zee News]]|date=11 May 2006|access-date=30 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022|archive-date=19 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819131857/https://zeenews.india.com/home/zee-group-to-launch-kannada-channel_294322.html|url-status=dead}}</ref>|logofile=Zee_Kannada.png|online serv 1=[[ಝೀ 5]]|online chan 1=(ಭಾರತ)|picture format={{ubl|[[1080 ಐ]] [[ಹೆಚ್ಡಿ ಟಿವಿ]]|([[ಎಸ್ಡಿ ಟಿವಿ]] ಫೀಡ್‌ಗಾಗಿ [[ಲೆಟರ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ಡ್]] [[576 ಐ]] ಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ)}}|web=[https://www.zee5.com/channels/details/zee-kannada/0-9-zeekannada ಝೀ ಕನ್ನಡ] [[ಝೀ5]] ನಲ್ಲಿ|sister names=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್#ಚಾನೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ|ಝೀ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]|logosize=250px}} '''ಝೀ ಕನ್ನಡವು''' [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಕನ್ನಡ]] ಪಾವತಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಜಿ ಈ ಸಿ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 2006 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/business/report-zee-kannada-launch-today-1028713|title=Zee Kannada launch today|date=10 May 2006|website=[[Daily News and Analysis|DNA]]}}</ref> ಇದು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಉಪಗ್ರಹ ವಾಹಿನಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.medianews4u.com/zee-kannada-marks-14-years-of-grand-success/|title=Zee Kannada marks 14 years of grand success|date=12 May 2020|publisher=Medianews4u.com}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಮೇ 2005<ref>{{Cite web|url=https://www.indiantelevision.com/headlines/y2k6/may/may134.htm|title=Zee Group launched its much anticipated Kannada channel Zee Kannada|date=11 May 2006|website=[[Indian Television]]|language=en}}</ref> ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ತೆಲುಗು ಉದ್ಯಮದ ನಂತರ [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|ಝೀ]] ಯ ಎರಡನೇ ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷಾ]] ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ 2006 ರಲ್ಲಿ Zee ಕನ್ನಡವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. 2014 ರಲ್ಲಿ, Zee ಕನ್ನಡ ತಿಳಿ ನೀಲಿ ಲೋಗೋ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/regional/zee-kannada-goes-colourful-with-new-logo-and-look-140731|title=Zee kannada goes colourful with new logo and look|date=31 July 2014|website=[[Indian Television]]}}</ref> 2018 ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗುರುತನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಡಿ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಡಾಲ್ಬಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಸ್ ಧ್ವನಿ ಗುಣಮಟ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಡಿ ಚಾನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅನಾವರಣ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಯು ಜೀ ಕನ್ನಡ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2018 ರ ಭವ್ಯ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು<ref>{{Cite web|url=http://www.zeekannadatv.com/about-us/|title=Zee Kannada – ZEE KANNADA HD – Kannada Entertainment Online – Updates & More – ZEE5|website=[[Zee5]]|access-date=2022-12-30|archive-date=2022-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221230132659/http://www.zeekannadatv.com/about-us/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/media-tv-news/zee-kannada-to-air-new-episodes-on-june-1-as-shooting-resumes-for-shows-104902.html|title=Zee Kannada to air new episodes on June 1 as shooting resumes for shows|website=Exchange4media.com}}</ref> [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|ಝೀ ಲ್]] 2022 <ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/digital-news/zee-group-launches-four-digital-regional-news-channels-for-south-india-118036.html|title=ZEE Group to launch four digital regional news channels for South India|website=Exchange4media.com}}</ref> ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ '''ಜೀ ಕನ್ನಡ ನ್ಯೂಸ್''' ಎಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುದ್ದಿ ಚಾನೆಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. == ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ==   [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] 1 ಮಾರ್ಚ್ 2020 ರಂದು ಝೀ ಕನ್ನಡದ ಸಹೋದರ ಚಾನಲ್ ''[[ ಝೀ ಪಿಚ್ಚರ್]]'' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ತಡೆರಹಿತ ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/industry-briefing-news/kannada-movie-channel-zee-picchar-to-be-launched-on-march-1-102625.html|title=Kannada movie channel Zee Picchar to be launched on March 1|website=Exchange4media}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bestmediainfo.com/2020/03/new-kannada-movie-channel-zee-picchar-to-give-viewers-a-hit-dinada-feeling/|title=New Kannada movie channel Zee Picchar to give viewers a 'Hit Dinada Feeling'|website=Bestmediainfo}}</ref> ==ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ== ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಇನ್ನೂವರೆಗೂ, ಜೀ ಕನ್ನಡ ನಿರಂತರವಾಗಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] '''ನಂ. 1''' ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ ನಾಟಕ, ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಟಾಪ್ ರೇಟೆಡ್ ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.kannadatvshows.com/trp-ratings-weekly/|title=TRP Ratings Kannada Channels 2022 – Barc Data Week 07 – Latest Rating Reports|website=Kannadatvshows.com}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.barcindia.co.in/data-insights|title=WEEK 44 - DATA: Week 44: Saturday, 30th October 2021 To Friday, 5th November 2021|website=[[Broadcast Audience Research Council]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116174716/https://www.barcindia.co.in/data-insights|archive-date=16 November 2021|access-date=16 November 2021}}</ref> [[ಪುಟ್ಟಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು (ಧಾರಾವಾಹಿ)|''ಪುಟ್ಟಕ್ಕನ'' ಮಕ್ಕಳು]], ''[[ಗಟ್ಟಿಮೇಳ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗಟ್ಟಿಮೇಳ]]'', ''[[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ |ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ ಧಾರಾವಾಹಿ]] '', [[ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|''ಜೊತೆ'' ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ]], ''[[ಜೋಡಿ ನಂ.1]]'' ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಟಿಆರ್‌ಪಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/hitler-kalyana-tops-the-trp-charts/articleshow/87664590.cms|title=Hitler Kalyana tops the TRP charts|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/puttakkana-makkalu-to-sathya-a-look-at-the-top-5-kannada-shows-of-the-week/articleshow/90434816.cms|title=Puttakkana Makkalu to Sathya; a look at the top 5 Kannada shows of the week|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/newly-launched-couple-based-reality-show-jodi-no-1-scores-well-on-the-trp-charts-host-swetha-changappa-pens-a-gratitude-note/articleshow/92453440.cms|title=Newly launched couple-based reality show Jodi No 1 scores well on the TRP charts; host Swetha Changappa pens a gratitude note|website=[[The Times of India]]}}</ref> ಇತರ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳಾದ [[ಡ್ರಾಮಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]], [[ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು]], ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಕೂಡ ಟಿ ಆರ್ ಪಿ ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಕೋರ್ ಗಳಿಸಿವೆ. == ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ !! ಹೆಸರು !! ಇದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರ |- | 9 ಮಾರ್ಚ್ 2026 | ''[[ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು]]'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] |- | 2 ಜುಲೈ 2026 | ''ಕರ್ಣ'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] '' ರಾಜಾ ಬೇಟಾ |- | 29 ಮೇ 2023 | ''[[ಅಮೃತಧಾರೆ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)]]'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[[:en:Bade Achhe Lagte Hain | ಬಡೇ ಅಚ್ಚೆ ಲಗ್ತೆ ಹೇ]]'' |- | 16 ಜನವರಿ 2024 |[[ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿವಾಸ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿವಾಸ]] | |- |17 ಜೂನ್ 2024 | ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು ೨ | |} === ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ === {| class="wikitable sortable"|- ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಸಾರ !! ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ !! ನಿರೂಪಣೆ !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇತರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 16 ಜೂನ್ 2014 | ''[[ಅಮೃತಧಾರೆ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಅಮೃತಧಾರೆ]]'' | | ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 16 ಜೂನ್ 2014 | ''ಮಹರ್ಷಿ ವಾಣಿ'' | | ಪ್ರಸ್ತುತ | | 22 ಜುಲೈ 2023 | ''ಕಪಲ್ಸ್ ಕಿಚನ್'' |ಮಾಸ್ಟರ್ ಆನಂದ್ |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 6 ಮೇ 2023 | ''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 6 ಮೇ 2023 | ''ಡಾನ್ಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಡಾನ್ಸ್ ಸೀಸನ್ 7'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 24 ಜೂನ್ 2023 | ''[[ಭರ್ಜರಿ_ಬ್ಯಾಚ್ಯುಲರ್ಸ್|ಭರ್ಜರಿ ಬಾಚುಲರ್ಸ್]]'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- |2023 |''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್'' | [[ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ]] & [[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್|ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್‌]] |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- |9 ಜೂನ್ 2023 |''[[ಜೋಡಿ_ನಂ.1_(ಕನ್ನಡ_ರಿಯಾಲಿಟೀ_ಶೋ)|ಜೋಡಿ ನಂ.1 (ಸೀಸನ್ 2)]]'' | [[ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ]] & [[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್|ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್‌]] |ಪ್ರಸ್ತುತ | |} === ಡಬ್ಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ !! ಹೆಸರು !! ಇದರಿದ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ |- | 28 ನವೆಂಬರ್ 2022 | ''ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಮುಕ್ಕುಪುದಕ'' |- | 1 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 | ''ಮನೆಮಗಳು'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಇಂತಿ ಗುತ್ತು'' |- | 8 ಮಾರ್ಚ್ 2021 | ''ತ್ರಿನಯನಿ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ತ್ರಿನಯನಿ'' |- | 30 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | ''ಪುನರ್ ವಿವಾಹ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಊಹಲು ಗುಸಗುಸಲದೆ'' |- | 11 ಜುಲೈ 2022 | ''ವೈದೇಹಿ ಪರಿಣಾಯ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ವೈದೇಹಿ ಪರಿಣಯಂ'' |- | 22 ನವೆಂಬರ್ 2021 | ''ಕಲ್ಯಾಣ ಮಸ್ತು'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಕಲ್ಯಾಣ ವೈಭೋಗಂ'' |- | 4 ಜುಲೈ 2020 | ''ಮಹಾನಾಯಕ ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ '' | ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ''ಏಕ್ ಮಹಾನಾಯಕ್ – ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್'' |- | 1 ಮೇ 2023 | ''ಸಂಧ್ಯಾ ರಾಗ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಪದ್ಮಾವತಿ ಸಂಧ್ಯಾರಾಗಂ'' |- | 22 ಮೇ 2023 | ''ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ ಭವ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಚಿರಂಜೀವಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ'' |} == ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !! ಹೆಸರು !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರ |- | 20 ಮಾರ್ಚ್ 2023 | ''[[ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ]]'' |4 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Neeli_Chatri_Waale ನೀಲಿ ಛತ್ರಿ ವಾಲೇ]'' |- | 11 ಮಾರ್ಚ್ 2019 | ''[[ಗಟ್ಟಿಮೇಳ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗಟ್ಟಿಮೇಳ]]'' |13 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2023 | [[ತೆಲುಗು]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10007794/ ವರುಧಿನಿ ಪರಿನಯನಮ್]'' |- | 9 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | ''[[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]]'' |16 ಮಾರ್ಚ್ 2024 | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Guddan_Tumse_Na_Ho_Payega ಗುಡ್ಡನ್ ತುಮ್ಸೇ ನಾ ಹೋ ಪಾಯೆಗಾ]'' |- | 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 | ''[[ಸತ್ಯ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಸತ್ಯ]]'' |10 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 | [[ಒಡಿಯಾ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10340680/ ಸಿಂಧೂರ ಬಿಂದು]'' |- | 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018 | ''[[ಪಾರು]]'' | 16 ಮಾರ್ಚ್ 2024 | [[ತೆಲುಗು]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10305866/ ಮುದ್ದ ಮಂದಾರಂ]'' |- |8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2016 |''[[ನಾಗಿಣಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ನಾಗಿಣಿ]]'' |7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 | [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ [https://en.wikipedia.org/wiki/Naagin%20(2007%20TV%20series) ನಾಗಿನ್ 2007] |- |28 ಮೇ 2018 |''ಕಮಲಿ'' |7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://www.imdb.com/title/tt10305710/ ಮುತ್ಯಾಲ ಮುಗ್ಗು]'' |- |15 ಜುಲೈ 2019 |''ರಾಧಾ ಕಲ್ಯಾಣ'' |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Maate%20Mantramu ಮಾತೆ ಮಂತ್ರಮು]'' |- |9 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2019 |''[[ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ]]'' |19 ಮೇ 2023 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Tula_Pahate_Re ತುಲಾ ಪಹತೇ ರೆ]'' |- |17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 |''[[ನಾಗಿಣಿ 2]]'' |3 ಮಾರ್ಚ್ 2023 | |- |22 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2014 |''ಶ್ರೀರಸ್ತು ಶುಭಮಸ್ತು'' |2 ಜುಲೈ 2016 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Honar%20Soon%20Mi%20Hya%20Gharchi ಹೊನಾರ್ ಸೂನ್ ಮಿ ಹ್ಯಾ ಘರ್ಚಿ]'' |- |13 ಮಾರ್ಚ್ 2017 |''ಜೋಡಿ ಹಕ್ಕಿ'' |5 ಜುಲೈ 2019 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Tujhyat%20Jeev%20Rangala ತುಜ್ಯಾತ್ ಜೀವ್ ರಂಗಾಲಾ]'' |- |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2017 |''ಪತ್ತೆದಾರಿ ಪ್ರತಿಭಾ'' |25 ಮೇ 2018 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Asmita%20(TV%20series) ಅಸ್ಮಿತಾ]'' |- |12 ಜೂನ್ 2017 |''ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸಂಸಾರ'' |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Majhya%20Navaryachi%20Bayko ಮಾಜ್ಯಾ ನವ್ರ್ಯಾಚಿ ಬಾಯ್ಕೊ]'' |- |17 ಜುಲೈ 2017 |''ನಿಗೂಢ ರಾತ್ರಿ'' |11 ಮೇ 2018 |ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Ratris%20Khel%20Chale ರಾತ್ರಿಸ್ ಖೆಳ್ ಚಲೆ]'' |- |2015 |''ಶ್ರೀಮಾನ್ ಶ್ರೀಮತಿ'' |26 ಮೇ 2017 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ '' [https://en.wikipedia.org/wiki/Bhabiji%20Ghar%20Par%20Hain! ಬಾಬಿಜಿ ಘರ್ ಪರ್ ಹೇ]'' |- |2013 |''ಪುನರ್ ವಿವಾಹ'' |1 ಆಗಸ್ಟ್ 2016 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Punar%20Vivaah%20-%20Zindagi%20Milegi%20Dobara ಪುನರ್ ವಿವಾಹ್; ಜಿಂದಗಿ ಮಿಲೇಗಿ ದುಬಾರ]'' |- |8 ಮೇ 2017 |''ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು'' |9 ಜುಲೈ 2021 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Badho%20Bahu ಬಡೋ ಬಹು]'' |- |18 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2017 |''ಯಾರೇ ನೀ ಮೋಹಿನಿ'' |4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 |[[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Yaaradi%20Nee%20Mohini%20(TV%20series) ಯಾರದಿ ನೀ ಮೋಹಿನಿ]'' |- |3 ಜನವರಿ 2011 |''ಬದುಕು ಜಟಾಕ ಬಂಡಿ'' |2015 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://www.zee5.com/tv-shows/details/bathuku-jataka-bandi/0-6-84 ಬತುಕು ಜಟಾಕ ಬಂಡಿ]'' |- |30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2017 |''ವಿದ್ಯಾ ವಿನಾಯಕ'' |12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 | |- |14 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2015 |''ಮಹಾದೇವಿ'' |30 ಆಗಸ್ಟ್ 2019 | |- |4 ಜನವರಿ 2010 |''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠ್ಠಲ'' |13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 | |- |7 ಜೂನ್ 2010 |''ಚಿ ಸೌ ಸಾವಿತ್ರಿ'' |15 ನವೆಂಬರ್ 2014 | |- |29 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |''ರಾಧಾ ಕಲ್ಯಾಣ 1'' |6 ಜೂನ್ 2015 | |- |27 ಜುಲೈ 2009 |''ಪಾರ್ವತಿ ಪರಮೇಶ್ವರ'' |27 ಜೂನ್ 2015 | |- |15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 |''ಶ್ರೀ ದಶವಾತರ'' |8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019 | |- |8 ಆಗಸ್ತ್ 2016 |''ಜನುಮದ ಜೋಡೀ'' |27 ಮೇ 2017 | |- |4 ಜುಲೈ 2016 |''ಮಹಾನದಿ'' |14 ಜುಲೈ 2017 | |- |19 ಜನವರಿ 2015 |''ಲವ್ ಲವಿಕೆ'' |1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2016 | |- |22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 |''ಶುಭವಿವಾಹ'' |7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016 | |- |16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015 |''Mr. & Mrs. ರಂಗೇಗೌಡ'' |11 ಮಾರ್ಚ್ 2016 | |- |10 ಜೂನ್ 2013 |''ಭಾರತಿ'' |24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 | |} === ಡಬ್ಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !! ಹೆಸರು !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇದರಿಂದ ಡಬ್ ಮಾಡಾಲಾಗಿದೆ |- | 22 ಜೂನ್ 2020 || ''ಪರಮಾವತಾರಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ '' || 7 ಮೇ 2021 || [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''ಪರಮಾವತಾರ್ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ'' |- | 5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 || ''ರಾಮಭಕ್ತ ಹನುಮಂತ'' || 26 ಮಾರ್ಚ್ 2021 || [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''ಕಹತ್ ಹುನುಮಾನ್ ಜೈ ಶ್ರೀ ರಾಮ್'' |- | 7 ಜೂನ್ 2021 || ''ನೇತಾಜಿ ಶುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ '' || 21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 || ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ''ನೇತಾಜಿ '' |- | 8 ಮಾರ್ಚ್ 2021 || ''ನಾಗ ಬೈರವಿ'' || 14 ನವೆಂಬರ್ 2021 || ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ''ನಾಗ ಭೈರವಿ'' |- | 17 ಮೇ 2021 || ''ಕೃಷ್ಣ ಸುಂದರಿ'' || 28 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 || ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಕೃಷ್ಣ ತುಳಸಿ'' |} == ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ == * ''ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸೀಸನ್ 1 - 19'' * ''ವೀಕೆಂಡ್ ವಿಥ್ ರಮೇಶ್ ಸೀಸನ್ 1 - 5'' * ''ಡ್ರಾಮ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ '' * ''ಸೂಪರ್ ಕ್ವೀನ್'' * ''ಗೋಲ್ಡನ್ ಕ್ವೀನ್'' * ''ಕಾಸ್‌ ಗೆ ಟಾಸ್ '' * ''ಒಗ್ಗರಣೆ ಡಬ್ಬಿ'' * ''ಡಾನ್ಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಡಾನ್ಸ್ ಸೀಸನ್ 1 - 6'' * ''ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು ಸೀಸನ್ 1 - 4'' * ''ಲೈಪ್ ಸೂಪರ್ ಗುರು'' * ''ಕುಣಿಯೋಣ ಬಾರಾ'' * ''ಯಾರಿಗುಂಟು ಯಾರಿಗಿಲ್ಲ'' * ''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಸೀಸನ್ 1 - 2'' * ''ಮನೆ ಮನೆ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ'' * ''ಜೀನ್ಸ್'' * ''ಚಾಲೆಂಜ್'' == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು == === ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡಿಗ === ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, ಕ್ರೀಡೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಜನರಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡಿಗ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.timesofindia.com/tv/news/kannada/heresthe-list-of-hemmeya-kannadigas-who-have-made-karnataka-proud/amp_articleshow/63313183.cms|title=List of Hemmeya Kannadigas who have made Karnataka proud|website=[[The Times of India]]}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಜೀ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === ಹೆಸರಾಂತ ಜೀ ಕನ್ನಡ ದೂರದರ್ಶನದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಆನ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. Zee ಕಾಲ್ಪನಿಕ ತಾರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/topic/Zee-Kutumba-awards|title=ZEE Kannada celebrates ZEE Kutumba Awards|website=[[The Times of India]]}}</ref> === ಜೀ ಕಾಮೆಡಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ === ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ವುಡ್ ನ ಹಾಸ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ರಂಗ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * ZEE5 ನಲ್ಲಿ [https://www.zee5.com/channels/details/zee-kannada/0-9-zeekannada ಜೀ ಕನ್ನಡ] * [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ]] [https://www.youtube.com/user/zeekannada ಜೀ ಕನ್ನಡ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು]] bzjdcmbd0ozkroz5gzmrgcwzmxc743b 1374493 1374492 2026-06-01T04:36:20Z Spoorthi Rao 39512 /* ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು * 1374493 wikitext text/x-wiki {{Infobox ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿ|name=ಝೀ ಕನ್ನಡ|logo=|logo_size=250px|launch_date=|closed_date=|picture_format=|owner=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]]<br>([[ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಜೊತೆಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳಲಿದೆ)|key_people=|country=[[ಭಾರತ]]|language=[[ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ|ಕನ್ನಡ]]|area=|affiliates=|headquarters=[[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] |sister_channels=|website=|network=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]]|online_serv_1=|online_chan_1=|type=[[TV Channel]]|broadcast area=[[ಭಾರತ]]|launch=11 ಮೇ 2006 <ref>{{cite web|url=https://zeenews.india.com/home/zee-group-to-launch-kannada-channel_294322.html|title=Zee Group to launch Kannada channel|website=[[Zee News]]|date=11 May 2006|access-date=30 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022|archive-date=19 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819131857/https://zeenews.india.com/home/zee-group-to-launch-kannada-channel_294322.html|url-status=dead}}</ref>|logofile=Zee_Kannada.png|online serv 1=[[ಝೀ 5]]|online chan 1=(ಭಾರತ)|picture format={{ubl|[[1080 ಐ]] [[ಹೆಚ್ಡಿ ಟಿವಿ]]|([[ಎಸ್ಡಿ ಟಿವಿ]] ಫೀಡ್‌ಗಾಗಿ [[ಲೆಟರ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ಡ್]] [[576 ಐ]] ಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ)}}|web=[https://www.zee5.com/channels/details/zee-kannada/0-9-zeekannada ಝೀ ಕನ್ನಡ] [[ಝೀ5]] ನಲ್ಲಿ|sister names=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್#ಚಾನೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ|ಝೀ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]|logosize=250px}} '''ಝೀ ಕನ್ನಡವು''' [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಕನ್ನಡ]] ಪಾವತಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಜಿ ಈ ಸಿ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 2006 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/business/report-zee-kannada-launch-today-1028713|title=Zee Kannada launch today|date=10 May 2006|website=[[Daily News and Analysis|DNA]]}}</ref> ಇದು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಉಪಗ್ರಹ ವಾಹಿನಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.medianews4u.com/zee-kannada-marks-14-years-of-grand-success/|title=Zee Kannada marks 14 years of grand success|date=12 May 2020|publisher=Medianews4u.com}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಮೇ 2005<ref>{{Cite web|url=https://www.indiantelevision.com/headlines/y2k6/may/may134.htm|title=Zee Group launched its much anticipated Kannada channel Zee Kannada|date=11 May 2006|website=[[Indian Television]]|language=en}}</ref> ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ತೆಲುಗು ಉದ್ಯಮದ ನಂತರ [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|ಝೀ]] ಯ ಎರಡನೇ ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷಾ]] ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ 2006 ರಲ್ಲಿ Zee ಕನ್ನಡವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. 2014 ರಲ್ಲಿ, Zee ಕನ್ನಡ ತಿಳಿ ನೀಲಿ ಲೋಗೋ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/regional/zee-kannada-goes-colourful-with-new-logo-and-look-140731|title=Zee kannada goes colourful with new logo and look|date=31 July 2014|website=[[Indian Television]]}}</ref> 2018 ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗುರುತನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಡಿ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಡಾಲ್ಬಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಸ್ ಧ್ವನಿ ಗುಣಮಟ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಡಿ ಚಾನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅನಾವರಣ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಯು ಜೀ ಕನ್ನಡ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2018 ರ ಭವ್ಯ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು<ref>{{Cite web|url=http://www.zeekannadatv.com/about-us/|title=Zee Kannada – ZEE KANNADA HD – Kannada Entertainment Online – Updates & More – ZEE5|website=[[Zee5]]|access-date=2022-12-30|archive-date=2022-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221230132659/http://www.zeekannadatv.com/about-us/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/media-tv-news/zee-kannada-to-air-new-episodes-on-june-1-as-shooting-resumes-for-shows-104902.html|title=Zee Kannada to air new episodes on June 1 as shooting resumes for shows|website=Exchange4media.com}}</ref> [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|ಝೀ ಲ್]] 2022 <ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/digital-news/zee-group-launches-four-digital-regional-news-channels-for-south-india-118036.html|title=ZEE Group to launch four digital regional news channels for South India|website=Exchange4media.com}}</ref> ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ '''ಜೀ ಕನ್ನಡ ನ್ಯೂಸ್''' ಎಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುದ್ದಿ ಚಾನೆಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. == ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ==   [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] 1 ಮಾರ್ಚ್ 2020 ರಂದು ಝೀ ಕನ್ನಡದ ಸಹೋದರ ಚಾನಲ್ ''[[ ಝೀ ಪಿಚ್ಚರ್]]'' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ತಡೆರಹಿತ ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/industry-briefing-news/kannada-movie-channel-zee-picchar-to-be-launched-on-march-1-102625.html|title=Kannada movie channel Zee Picchar to be launched on March 1|website=Exchange4media}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bestmediainfo.com/2020/03/new-kannada-movie-channel-zee-picchar-to-give-viewers-a-hit-dinada-feeling/|title=New Kannada movie channel Zee Picchar to give viewers a 'Hit Dinada Feeling'|website=Bestmediainfo}}</ref> ==ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ== ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಇನ್ನೂವರೆಗೂ, ಜೀ ಕನ್ನಡ ನಿರಂತರವಾಗಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] '''ನಂ. 1''' ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ ನಾಟಕ, ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಟಾಪ್ ರೇಟೆಡ್ ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.kannadatvshows.com/trp-ratings-weekly/|title=TRP Ratings Kannada Channels 2022 – Barc Data Week 07 – Latest Rating Reports|website=Kannadatvshows.com}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.barcindia.co.in/data-insights|title=WEEK 44 - DATA: Week 44: Saturday, 30th October 2021 To Friday, 5th November 2021|website=[[Broadcast Audience Research Council]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116174716/https://www.barcindia.co.in/data-insights|archive-date=16 November 2021|access-date=16 November 2021}}</ref> [[ಪುಟ್ಟಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು (ಧಾರಾವಾಹಿ)|''ಪುಟ್ಟಕ್ಕನ'' ಮಕ್ಕಳು]], ''[[ಗಟ್ಟಿಮೇಳ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗಟ್ಟಿಮೇಳ]]'', ''[[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ |ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ ಧಾರಾವಾಹಿ]] '', [[ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|''ಜೊತೆ'' ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ]], ''[[ಜೋಡಿ ನಂ.1]]'' ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಟಿಆರ್‌ಪಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/hitler-kalyana-tops-the-trp-charts/articleshow/87664590.cms|title=Hitler Kalyana tops the TRP charts|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/puttakkana-makkalu-to-sathya-a-look-at-the-top-5-kannada-shows-of-the-week/articleshow/90434816.cms|title=Puttakkana Makkalu to Sathya; a look at the top 5 Kannada shows of the week|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/newly-launched-couple-based-reality-show-jodi-no-1-scores-well-on-the-trp-charts-host-swetha-changappa-pens-a-gratitude-note/articleshow/92453440.cms|title=Newly launched couple-based reality show Jodi No 1 scores well on the TRP charts; host Swetha Changappa pens a gratitude note|website=[[The Times of India]]}}</ref> ಇತರ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳಾದ [[ಡ್ರಾಮಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]], [[ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು]], ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಕೂಡ ಟಿ ಆರ್ ಪಿ ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಕೋರ್ ಗಳಿಸಿವೆ. == ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ !! ಹೆಸರು !! ಇದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರ |- | 9 ಮಾರ್ಚ್ 2026 | ''[[ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು]]'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] |- | 2 ಜುಲೈ 2025 | ''ಕರ್ಣ'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] '' ರಾಜಾ ಬೇಟಾ |- | 29 ಮೇ 2023 | ''[[ಅಮೃತಧಾರೆ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)]]'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[[:en:Bade Achhe Lagte Hain | ಬಡೇ ಅಚ್ಚೆ ಲಗ್ತೆ ಹೇ]]'' |- | 16 ಜನವರಿ 2024 |[[ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿವಾಸ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿವಾಸ]] | |- |17 ಜೂನ್ 2024 | ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು ೨ | |} === ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ === {| class="wikitable sortable"|- ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಸಾರ !! ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ !! ನಿರೂಪಣೆ !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇತರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 16 ಜೂನ್ 2014 | ''[[ಅಮೃತಧಾರೆ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಅಮೃತಧಾರೆ]]'' | | ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 16 ಜೂನ್ 2014 | ''ಮಹರ್ಷಿ ವಾಣಿ'' | | ಪ್ರಸ್ತುತ | | 22 ಜುಲೈ 2023 | ''ಕಪಲ್ಸ್ ಕಿಚನ್'' |ಮಾಸ್ಟರ್ ಆನಂದ್ |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 6 ಮೇ 2023 | ''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 6 ಮೇ 2023 | ''ಡಾನ್ಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಡಾನ್ಸ್ ಸೀಸನ್ 7'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 24 ಜೂನ್ 2023 | ''[[ಭರ್ಜರಿ_ಬ್ಯಾಚ್ಯುಲರ್ಸ್|ಭರ್ಜರಿ ಬಾಚುಲರ್ಸ್]]'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- |2023 |''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್'' | [[ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ]] & [[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್|ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್‌]] |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- |9 ಜೂನ್ 2023 |''[[ಜೋಡಿ_ನಂ.1_(ಕನ್ನಡ_ರಿಯಾಲಿಟೀ_ಶೋ)|ಜೋಡಿ ನಂ.1 (ಸೀಸನ್ 2)]]'' | [[ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ]] & [[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್|ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್‌]] |ಪ್ರಸ್ತುತ | |} === ಡಬ್ಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ !! ಹೆಸರು !! ಇದರಿದ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ |- | 28 ನವೆಂಬರ್ 2022 | ''ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಮುಕ್ಕುಪುದಕ'' |- | 1 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 | ''ಮನೆಮಗಳು'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಇಂತಿ ಗುತ್ತು'' |- | 8 ಮಾರ್ಚ್ 2021 | ''ತ್ರಿನಯನಿ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ತ್ರಿನಯನಿ'' |- | 30 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | ''ಪುನರ್ ವಿವಾಹ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಊಹಲು ಗುಸಗುಸಲದೆ'' |- | 11 ಜುಲೈ 2022 | ''ವೈದೇಹಿ ಪರಿಣಾಯ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ವೈದೇಹಿ ಪರಿಣಯಂ'' |- | 22 ನವೆಂಬರ್ 2021 | ''ಕಲ್ಯಾಣ ಮಸ್ತು'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಕಲ್ಯಾಣ ವೈಭೋಗಂ'' |- | 4 ಜುಲೈ 2020 | ''ಮಹಾನಾಯಕ ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ '' | ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ''ಏಕ್ ಮಹಾನಾಯಕ್ – ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್'' |- | 1 ಮೇ 2023 | ''ಸಂಧ್ಯಾ ರಾಗ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಪದ್ಮಾವತಿ ಸಂಧ್ಯಾರಾಗಂ'' |- | 22 ಮೇ 2023 | ''ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ ಭವ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಚಿರಂಜೀವಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ'' |} == ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !! ಹೆಸರು !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರ |- | 20 ಮಾರ್ಚ್ 2023 | ''[[ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ]]'' |4 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Neeli_Chatri_Waale ನೀಲಿ ಛತ್ರಿ ವಾಲೇ]'' |- | 11 ಮಾರ್ಚ್ 2019 | ''[[ಗಟ್ಟಿಮೇಳ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗಟ್ಟಿಮೇಳ]]'' |13 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2023 | [[ತೆಲುಗು]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10007794/ ವರುಧಿನಿ ಪರಿನಯನಮ್]'' |- | 9 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | ''[[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]]'' |16 ಮಾರ್ಚ್ 2024 | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Guddan_Tumse_Na_Ho_Payega ಗುಡ್ಡನ್ ತುಮ್ಸೇ ನಾ ಹೋ ಪಾಯೆಗಾ]'' |- | 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 | ''[[ಸತ್ಯ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಸತ್ಯ]]'' |10 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 | [[ಒಡಿಯಾ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10340680/ ಸಿಂಧೂರ ಬಿಂದು]'' |- | 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018 | ''[[ಪಾರು]]'' | 16 ಮಾರ್ಚ್ 2024 | [[ತೆಲುಗು]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10305866/ ಮುದ್ದ ಮಂದಾರಂ]'' |- |8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2016 |''[[ನಾಗಿಣಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ನಾಗಿಣಿ]]'' |7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 | [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ [https://en.wikipedia.org/wiki/Naagin%20(2007%20TV%20series) ನಾಗಿನ್ 2007] |- |28 ಮೇ 2018 |''ಕಮಲಿ'' |7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://www.imdb.com/title/tt10305710/ ಮುತ್ಯಾಲ ಮುಗ್ಗು]'' |- |15 ಜುಲೈ 2019 |''ರಾಧಾ ಕಲ್ಯಾಣ'' |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Maate%20Mantramu ಮಾತೆ ಮಂತ್ರಮು]'' |- |9 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2019 |''[[ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ]]'' |19 ಮೇ 2023 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Tula_Pahate_Re ತುಲಾ ಪಹತೇ ರೆ]'' |- |17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 |''[[ನಾಗಿಣಿ 2]]'' |3 ಮಾರ್ಚ್ 2023 | |- |22 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2014 |''ಶ್ರೀರಸ್ತು ಶುಭಮಸ್ತು'' |2 ಜುಲೈ 2016 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Honar%20Soon%20Mi%20Hya%20Gharchi ಹೊನಾರ್ ಸೂನ್ ಮಿ ಹ್ಯಾ ಘರ್ಚಿ]'' |- |13 ಮಾರ್ಚ್ 2017 |''ಜೋಡಿ ಹಕ್ಕಿ'' |5 ಜುಲೈ 2019 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Tujhyat%20Jeev%20Rangala ತುಜ್ಯಾತ್ ಜೀವ್ ರಂಗಾಲಾ]'' |- |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2017 |''ಪತ್ತೆದಾರಿ ಪ್ರತಿಭಾ'' |25 ಮೇ 2018 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Asmita%20(TV%20series) ಅಸ್ಮಿತಾ]'' |- |12 ಜೂನ್ 2017 |''ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸಂಸಾರ'' |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Majhya%20Navaryachi%20Bayko ಮಾಜ್ಯಾ ನವ್ರ್ಯಾಚಿ ಬಾಯ್ಕೊ]'' |- |17 ಜುಲೈ 2017 |''ನಿಗೂಢ ರಾತ್ರಿ'' |11 ಮೇ 2018 |ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Ratris%20Khel%20Chale ರಾತ್ರಿಸ್ ಖೆಳ್ ಚಲೆ]'' |- |2015 |''ಶ್ರೀಮಾನ್ ಶ್ರೀಮತಿ'' |26 ಮೇ 2017 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ '' [https://en.wikipedia.org/wiki/Bhabiji%20Ghar%20Par%20Hain! ಬಾಬಿಜಿ ಘರ್ ಪರ್ ಹೇ]'' |- |2013 |''ಪುನರ್ ವಿವಾಹ'' |1 ಆಗಸ್ಟ್ 2016 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Punar%20Vivaah%20-%20Zindagi%20Milegi%20Dobara ಪುನರ್ ವಿವಾಹ್; ಜಿಂದಗಿ ಮಿಲೇಗಿ ದುಬಾರ]'' |- |8 ಮೇ 2017 |''ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು'' |9 ಜುಲೈ 2021 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Badho%20Bahu ಬಡೋ ಬಹು]'' |- |18 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2017 |''ಯಾರೇ ನೀ ಮೋಹಿನಿ'' |4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 |[[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Yaaradi%20Nee%20Mohini%20(TV%20series) ಯಾರದಿ ನೀ ಮೋಹಿನಿ]'' |- |3 ಜನವರಿ 2011 |''ಬದುಕು ಜಟಾಕ ಬಂಡಿ'' |2015 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://www.zee5.com/tv-shows/details/bathuku-jataka-bandi/0-6-84 ಬತುಕು ಜಟಾಕ ಬಂಡಿ]'' |- |30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2017 |''ವಿದ್ಯಾ ವಿನಾಯಕ'' |12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 | |- |14 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2015 |''ಮಹಾದೇವಿ'' |30 ಆಗಸ್ಟ್ 2019 | |- |4 ಜನವರಿ 2010 |''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠ್ಠಲ'' |13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 | |- |7 ಜೂನ್ 2010 |''ಚಿ ಸೌ ಸಾವಿತ್ರಿ'' |15 ನವೆಂಬರ್ 2014 | |- |29 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |''ರಾಧಾ ಕಲ್ಯಾಣ 1'' |6 ಜೂನ್ 2015 | |- |27 ಜುಲೈ 2009 |''ಪಾರ್ವತಿ ಪರಮೇಶ್ವರ'' |27 ಜೂನ್ 2015 | |- |15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 |''ಶ್ರೀ ದಶವಾತರ'' |8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019 | |- |8 ಆಗಸ್ತ್ 2016 |''ಜನುಮದ ಜೋಡೀ'' |27 ಮೇ 2017 | |- |4 ಜುಲೈ 2016 |''ಮಹಾನದಿ'' |14 ಜುಲೈ 2017 | |- |19 ಜನವರಿ 2015 |''ಲವ್ ಲವಿಕೆ'' |1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2016 | |- |22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 |''ಶುಭವಿವಾಹ'' |7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016 | |- |16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015 |''Mr. & Mrs. ರಂಗೇಗೌಡ'' |11 ಮಾರ್ಚ್ 2016 | |- |10 ಜೂನ್ 2013 |''ಭಾರತಿ'' |24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 | |} === ಡಬ್ಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !! ಹೆಸರು !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇದರಿಂದ ಡಬ್ ಮಾಡಾಲಾಗಿದೆ |- | 22 ಜೂನ್ 2020 || ''ಪರಮಾವತಾರಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ '' || 7 ಮೇ 2021 || [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''ಪರಮಾವತಾರ್ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ'' |- | 5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 || ''ರಾಮಭಕ್ತ ಹನುಮಂತ'' || 26 ಮಾರ್ಚ್ 2021 || [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''ಕಹತ್ ಹುನುಮಾನ್ ಜೈ ಶ್ರೀ ರಾಮ್'' |- | 7 ಜೂನ್ 2021 || ''ನೇತಾಜಿ ಶುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ '' || 21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 || ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ''ನೇತಾಜಿ '' |- | 8 ಮಾರ್ಚ್ 2021 || ''ನಾಗ ಬೈರವಿ'' || 14 ನವೆಂಬರ್ 2021 || ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ''ನಾಗ ಭೈರವಿ'' |- | 17 ಮೇ 2021 || ''ಕೃಷ್ಣ ಸುಂದರಿ'' || 28 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 || ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಕೃಷ್ಣ ತುಳಸಿ'' |} == ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ == * ''ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸೀಸನ್ 1 - 19'' * ''ವೀಕೆಂಡ್ ವಿಥ್ ರಮೇಶ್ ಸೀಸನ್ 1 - 5'' * ''ಡ್ರಾಮ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ '' * ''ಸೂಪರ್ ಕ್ವೀನ್'' * ''ಗೋಲ್ಡನ್ ಕ್ವೀನ್'' * ''ಕಾಸ್‌ ಗೆ ಟಾಸ್ '' * ''ಒಗ್ಗರಣೆ ಡಬ್ಬಿ'' * ''ಡಾನ್ಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಡಾನ್ಸ್ ಸೀಸನ್ 1 - 6'' * ''ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು ಸೀಸನ್ 1 - 4'' * ''ಲೈಪ್ ಸೂಪರ್ ಗುರು'' * ''ಕುಣಿಯೋಣ ಬಾರಾ'' * ''ಯಾರಿಗುಂಟು ಯಾರಿಗಿಲ್ಲ'' * ''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಸೀಸನ್ 1 - 2'' * ''ಮನೆ ಮನೆ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ'' * ''ಜೀನ್ಸ್'' * ''ಚಾಲೆಂಜ್'' == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು == === ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡಿಗ === ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, ಕ್ರೀಡೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಜನರಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡಿಗ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.timesofindia.com/tv/news/kannada/heresthe-list-of-hemmeya-kannadigas-who-have-made-karnataka-proud/amp_articleshow/63313183.cms|title=List of Hemmeya Kannadigas who have made Karnataka proud|website=[[The Times of India]]}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಜೀ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === ಹೆಸರಾಂತ ಜೀ ಕನ್ನಡ ದೂರದರ್ಶನದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಆನ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. Zee ಕಾಲ್ಪನಿಕ ತಾರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/topic/Zee-Kutumba-awards|title=ZEE Kannada celebrates ZEE Kutumba Awards|website=[[The Times of India]]}}</ref> === ಜೀ ಕಾಮೆಡಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ === ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ವುಡ್ ನ ಹಾಸ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ರಂಗ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * ZEE5 ನಲ್ಲಿ [https://www.zee5.com/channels/details/zee-kannada/0-9-zeekannada ಜೀ ಕನ್ನಡ] * [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ]] [https://www.youtube.com/user/zeekannada ಜೀ ಕನ್ನಡ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು]] rzxorzwu1h9vsta2awpi5f5cck4cw6g 1374512 1374493 2026-06-01T08:06:21Z Spoorthi Rao 39512 /* ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು * 1374512 wikitext text/x-wiki {{Infobox ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿ|name=ಝೀ ಕನ್ನಡ|logo=|logo_size=250px|launch_date=|closed_date=|picture_format=|owner=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]]<br>([[ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಜೊತೆಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳಲಿದೆ)|key_people=|country=[[ಭಾರತ]]|language=[[ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ|ಕನ್ನಡ]]|area=|affiliates=|headquarters=[[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] |sister_channels=|website=|network=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]]|online_serv_1=|online_chan_1=|type=[[TV Channel]]|broadcast area=[[ಭಾರತ]]|launch=11 ಮೇ 2006 <ref>{{cite web|url=https://zeenews.india.com/home/zee-group-to-launch-kannada-channel_294322.html|title=Zee Group to launch Kannada channel|website=[[Zee News]]|date=11 May 2006|access-date=30 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022|archive-date=19 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819131857/https://zeenews.india.com/home/zee-group-to-launch-kannada-channel_294322.html|url-status=dead}}</ref>|logofile=Zee_Kannada.png|online serv 1=[[ಝೀ 5]]|online chan 1=(ಭಾರತ)|picture format={{ubl|[[1080 ಐ]] [[ಹೆಚ್ಡಿ ಟಿವಿ]]|([[ಎಸ್ಡಿ ಟಿವಿ]] ಫೀಡ್‌ಗಾಗಿ [[ಲೆಟರ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ಡ್]] [[576 ಐ]] ಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ)}}|web=[https://www.zee5.com/channels/details/zee-kannada/0-9-zeekannada ಝೀ ಕನ್ನಡ] [[ಝೀ5]] ನಲ್ಲಿ|sister names=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್#ಚಾನೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ|ಝೀ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]|logosize=250px}} '''ಝೀ ಕನ್ನಡವು''' [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಕನ್ನಡ]] ಪಾವತಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಜಿ ಈ ಸಿ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 2006 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/business/report-zee-kannada-launch-today-1028713|title=Zee Kannada launch today|date=10 May 2006|website=[[Daily News and Analysis|DNA]]}}</ref> ಇದು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಉಪಗ್ರಹ ವಾಹಿನಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.medianews4u.com/zee-kannada-marks-14-years-of-grand-success/|title=Zee Kannada marks 14 years of grand success|date=12 May 2020|publisher=Medianews4u.com}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಮೇ 2005<ref>{{Cite web|url=https://www.indiantelevision.com/headlines/y2k6/may/may134.htm|title=Zee Group launched its much anticipated Kannada channel Zee Kannada|date=11 May 2006|website=[[Indian Television]]|language=en}}</ref> ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ತೆಲುಗು ಉದ್ಯಮದ ನಂತರ [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|ಝೀ]] ಯ ಎರಡನೇ ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷಾ]] ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ 2006 ರಲ್ಲಿ Zee ಕನ್ನಡವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. 2014 ರಲ್ಲಿ, Zee ಕನ್ನಡ ತಿಳಿ ನೀಲಿ ಲೋಗೋ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/regional/zee-kannada-goes-colourful-with-new-logo-and-look-140731|title=Zee kannada goes colourful with new logo and look|date=31 July 2014|website=[[Indian Television]]}}</ref> 2018 ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗುರುತನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಡಿ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಡಾಲ್ಬಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಸ್ ಧ್ವನಿ ಗುಣಮಟ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಡಿ ಚಾನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅನಾವರಣ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಯು ಜೀ ಕನ್ನಡ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2018 ರ ಭವ್ಯ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು<ref>{{Cite web|url=http://www.zeekannadatv.com/about-us/|title=Zee Kannada – ZEE KANNADA HD – Kannada Entertainment Online – Updates & More – ZEE5|website=[[Zee5]]|access-date=2022-12-30|archive-date=2022-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221230132659/http://www.zeekannadatv.com/about-us/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/media-tv-news/zee-kannada-to-air-new-episodes-on-june-1-as-shooting-resumes-for-shows-104902.html|title=Zee Kannada to air new episodes on June 1 as shooting resumes for shows|website=Exchange4media.com}}</ref> [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|ಝೀ ಲ್]] 2022 <ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/digital-news/zee-group-launches-four-digital-regional-news-channels-for-south-india-118036.html|title=ZEE Group to launch four digital regional news channels for South India|website=Exchange4media.com}}</ref> ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ '''ಜೀ ಕನ್ನಡ ನ್ಯೂಸ್''' ಎಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುದ್ದಿ ಚಾನೆಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. == ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ==   [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] 1 ಮಾರ್ಚ್ 2020 ರಂದು ಝೀ ಕನ್ನಡದ ಸಹೋದರ ಚಾನಲ್ ''[[ ಝೀ ಪಿಚ್ಚರ್]]'' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ತಡೆರಹಿತ ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/industry-briefing-news/kannada-movie-channel-zee-picchar-to-be-launched-on-march-1-102625.html|title=Kannada movie channel Zee Picchar to be launched on March 1|website=Exchange4media}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bestmediainfo.com/2020/03/new-kannada-movie-channel-zee-picchar-to-give-viewers-a-hit-dinada-feeling/|title=New Kannada movie channel Zee Picchar to give viewers a 'Hit Dinada Feeling'|website=Bestmediainfo}}</ref> ==ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ== ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಇನ್ನೂವರೆಗೂ, ಜೀ ಕನ್ನಡ ನಿರಂತರವಾಗಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] '''ನಂ. 1''' ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ ನಾಟಕ, ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಟಾಪ್ ರೇಟೆಡ್ ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.kannadatvshows.com/trp-ratings-weekly/|title=TRP Ratings Kannada Channels 2022 – Barc Data Week 07 – Latest Rating Reports|website=Kannadatvshows.com}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.barcindia.co.in/data-insights|title=WEEK 44 - DATA: Week 44: Saturday, 30th October 2021 To Friday, 5th November 2021|website=[[Broadcast Audience Research Council]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116174716/https://www.barcindia.co.in/data-insights|archive-date=16 November 2021|access-date=16 November 2021}}</ref> [[ಪುಟ್ಟಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು (ಧಾರಾವಾಹಿ)|''ಪುಟ್ಟಕ್ಕನ'' ಮಕ್ಕಳು]], ''[[ಗಟ್ಟಿಮೇಳ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗಟ್ಟಿಮೇಳ]]'', ''[[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ |ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ ಧಾರಾವಾಹಿ]] '', [[ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|''ಜೊತೆ'' ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ]], ''[[ಜೋಡಿ ನಂ.1]]'' ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಟಿಆರ್‌ಪಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/hitler-kalyana-tops-the-trp-charts/articleshow/87664590.cms|title=Hitler Kalyana tops the TRP charts|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/puttakkana-makkalu-to-sathya-a-look-at-the-top-5-kannada-shows-of-the-week/articleshow/90434816.cms|title=Puttakkana Makkalu to Sathya; a look at the top 5 Kannada shows of the week|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/newly-launched-couple-based-reality-show-jodi-no-1-scores-well-on-the-trp-charts-host-swetha-changappa-pens-a-gratitude-note/articleshow/92453440.cms|title=Newly launched couple-based reality show Jodi No 1 scores well on the TRP charts; host Swetha Changappa pens a gratitude note|website=[[The Times of India]]}}</ref> ಇತರ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳಾದ [[ಡ್ರಾಮಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]], [[ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು]], ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಕೂಡ ಟಿ ಆರ್ ಪಿ ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಕೋರ್ ಗಳಿಸಿವೆ. == ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ !! ಹೆಸರು !! ಇದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರ |- | 9 ಮಾರ್ಚ್ 2026 | ''ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] |- | 2 ಜುಲೈ 2025 | ''[[ಕರ್ಣ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ 2025)|ಕರ್ಣ]]'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] '' ರಾಜಾ ಬೇಟಾ |- | 29 ಮೇ 2023 | ''[[ಅಮೃತಧಾರೆ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)]]'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[[:en:Bade Achhe Lagte Hain | ಬಡೇ ಅಚ್ಚೆ ಲಗ್ತೆ ಹೇ]]'' |- | 16 ಜನವರಿ 2024 |[[ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿವಾಸ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿವಾಸ]] | |- |17 ಜೂನ್ 2024 | ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು ೨ | |} === ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ === {| class="wikitable sortable"|- ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಸಾರ !! ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ !! ನಿರೂಪಣೆ !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇತರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 16 ಜೂನ್ 2014 | ''[[ಅಮೃತಧಾರೆ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಅಮೃತಧಾರೆ]]'' | | ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 16 ಜೂನ್ 2014 | ''ಮಹರ್ಷಿ ವಾಣಿ'' | | ಪ್ರಸ್ತುತ | | 22 ಜುಲೈ 2023 | ''ಕಪಲ್ಸ್ ಕಿಚನ್'' |ಮಾಸ್ಟರ್ ಆನಂದ್ |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 6 ಮೇ 2023 | ''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 6 ಮೇ 2023 | ''ಡಾನ್ಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಡಾನ್ಸ್ ಸೀಸನ್ 7'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 24 ಜೂನ್ 2023 | ''[[ಭರ್ಜರಿ_ಬ್ಯಾಚ್ಯುಲರ್ಸ್|ಭರ್ಜರಿ ಬಾಚುಲರ್ಸ್]]'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- |2023 |''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್'' | [[ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ]] & [[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್|ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್‌]] |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- |9 ಜೂನ್ 2023 |''[[ಜೋಡಿ_ನಂ.1_(ಕನ್ನಡ_ರಿಯಾಲಿಟೀ_ಶೋ)|ಜೋಡಿ ನಂ.1 (ಸೀಸನ್ 2)]]'' | [[ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ]] & [[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್|ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್‌]] |ಪ್ರಸ್ತುತ | |} === ಡಬ್ಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ !! ಹೆಸರು !! ಇದರಿದ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ |- | 28 ನವೆಂಬರ್ 2022 | ''ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಮುಕ್ಕುಪುದಕ'' |- | 1 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 | ''ಮನೆಮಗಳು'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಇಂತಿ ಗುತ್ತು'' |- | 8 ಮಾರ್ಚ್ 2021 | ''ತ್ರಿನಯನಿ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ತ್ರಿನಯನಿ'' |- | 30 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | ''ಪುನರ್ ವಿವಾಹ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಊಹಲು ಗುಸಗುಸಲದೆ'' |- | 11 ಜುಲೈ 2022 | ''ವೈದೇಹಿ ಪರಿಣಾಯ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ವೈದೇಹಿ ಪರಿಣಯಂ'' |- | 22 ನವೆಂಬರ್ 2021 | ''ಕಲ್ಯಾಣ ಮಸ್ತು'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಕಲ್ಯಾಣ ವೈಭೋಗಂ'' |- | 4 ಜುಲೈ 2020 | ''ಮಹಾನಾಯಕ ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ '' | ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ''ಏಕ್ ಮಹಾನಾಯಕ್ – ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್'' |- | 1 ಮೇ 2023 | ''ಸಂಧ್ಯಾ ರಾಗ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಪದ್ಮಾವತಿ ಸಂಧ್ಯಾರಾಗಂ'' |- | 22 ಮೇ 2023 | ''ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ ಭವ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಚಿರಂಜೀವಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ'' |} == ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !! ಹೆಸರು !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರ |- | 20 ಮಾರ್ಚ್ 2023 | ''[[ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ]]'' |4 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Neeli_Chatri_Waale ನೀಲಿ ಛತ್ರಿ ವಾಲೇ]'' |- | 11 ಮಾರ್ಚ್ 2019 | ''[[ಗಟ್ಟಿಮೇಳ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗಟ್ಟಿಮೇಳ]]'' |13 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2023 | [[ತೆಲುಗು]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10007794/ ವರುಧಿನಿ ಪರಿನಯನಮ್]'' |- | 9 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | ''[[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]]'' |16 ಮಾರ್ಚ್ 2024 | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Guddan_Tumse_Na_Ho_Payega ಗುಡ್ಡನ್ ತುಮ್ಸೇ ನಾ ಹೋ ಪಾಯೆಗಾ]'' |- | 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 | ''[[ಸತ್ಯ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಸತ್ಯ]]'' |10 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 | [[ಒಡಿಯಾ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10340680/ ಸಿಂಧೂರ ಬಿಂದು]'' |- | 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018 | ''[[ಪಾರು]]'' | 16 ಮಾರ್ಚ್ 2024 | [[ತೆಲುಗು]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10305866/ ಮುದ್ದ ಮಂದಾರಂ]'' |- |8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2016 |''[[ನಾಗಿಣಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ನಾಗಿಣಿ]]'' |7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 | [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ [https://en.wikipedia.org/wiki/Naagin%20(2007%20TV%20series) ನಾಗಿನ್ 2007] |- |28 ಮೇ 2018 |''ಕಮಲಿ'' |7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://www.imdb.com/title/tt10305710/ ಮುತ್ಯಾಲ ಮುಗ್ಗು]'' |- |15 ಜುಲೈ 2019 |''ರಾಧಾ ಕಲ್ಯಾಣ'' |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Maate%20Mantramu ಮಾತೆ ಮಂತ್ರಮು]'' |- |9 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2019 |''[[ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ]]'' |19 ಮೇ 2023 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Tula_Pahate_Re ತುಲಾ ಪಹತೇ ರೆ]'' |- |17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 |''[[ನಾಗಿಣಿ 2]]'' |3 ಮಾರ್ಚ್ 2023 | |- |22 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2014 |''ಶ್ರೀರಸ್ತು ಶುಭಮಸ್ತು'' |2 ಜುಲೈ 2016 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Honar%20Soon%20Mi%20Hya%20Gharchi ಹೊನಾರ್ ಸೂನ್ ಮಿ ಹ್ಯಾ ಘರ್ಚಿ]'' |- |13 ಮಾರ್ಚ್ 2017 |''ಜೋಡಿ ಹಕ್ಕಿ'' |5 ಜುಲೈ 2019 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Tujhyat%20Jeev%20Rangala ತುಜ್ಯಾತ್ ಜೀವ್ ರಂಗಾಲಾ]'' |- |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2017 |''ಪತ್ತೆದಾರಿ ಪ್ರತಿಭಾ'' |25 ಮೇ 2018 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Asmita%20(TV%20series) ಅಸ್ಮಿತಾ]'' |- |12 ಜೂನ್ 2017 |''ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸಂಸಾರ'' |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Majhya%20Navaryachi%20Bayko ಮಾಜ್ಯಾ ನವ್ರ್ಯಾಚಿ ಬಾಯ್ಕೊ]'' |- |17 ಜುಲೈ 2017 |''ನಿಗೂಢ ರಾತ್ರಿ'' |11 ಮೇ 2018 |ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Ratris%20Khel%20Chale ರಾತ್ರಿಸ್ ಖೆಳ್ ಚಲೆ]'' |- |2015 |''ಶ್ರೀಮಾನ್ ಶ್ರೀಮತಿ'' |26 ಮೇ 2017 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ '' [https://en.wikipedia.org/wiki/Bhabiji%20Ghar%20Par%20Hain! ಬಾಬಿಜಿ ಘರ್ ಪರ್ ಹೇ]'' |- |2013 |''ಪುನರ್ ವಿವಾಹ'' |1 ಆಗಸ್ಟ್ 2016 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Punar%20Vivaah%20-%20Zindagi%20Milegi%20Dobara ಪುನರ್ ವಿವಾಹ್; ಜಿಂದಗಿ ಮಿಲೇಗಿ ದುಬಾರ]'' |- |8 ಮೇ 2017 |''ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು'' |9 ಜುಲೈ 2021 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Badho%20Bahu ಬಡೋ ಬಹು]'' |- |18 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2017 |''ಯಾರೇ ನೀ ಮೋಹಿನಿ'' |4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 |[[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Yaaradi%20Nee%20Mohini%20(TV%20series) ಯಾರದಿ ನೀ ಮೋಹಿನಿ]'' |- |3 ಜನವರಿ 2011 |''ಬದುಕು ಜಟಾಕ ಬಂಡಿ'' |2015 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://www.zee5.com/tv-shows/details/bathuku-jataka-bandi/0-6-84 ಬತುಕು ಜಟಾಕ ಬಂಡಿ]'' |- |30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2017 |''ವಿದ್ಯಾ ವಿನಾಯಕ'' |12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 | |- |14 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2015 |''ಮಹಾದೇವಿ'' |30 ಆಗಸ್ಟ್ 2019 | |- |4 ಜನವರಿ 2010 |''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠ್ಠಲ'' |13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 | |- |7 ಜೂನ್ 2010 |''ಚಿ ಸೌ ಸಾವಿತ್ರಿ'' |15 ನವೆಂಬರ್ 2014 | |- |29 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |''ರಾಧಾ ಕಲ್ಯಾಣ 1'' |6 ಜೂನ್ 2015 | |- |27 ಜುಲೈ 2009 |''ಪಾರ್ವತಿ ಪರಮೇಶ್ವರ'' |27 ಜೂನ್ 2015 | |- |15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 |''ಶ್ರೀ ದಶವಾತರ'' |8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019 | |- |8 ಆಗಸ್ತ್ 2016 |''ಜನುಮದ ಜೋಡೀ'' |27 ಮೇ 2017 | |- |4 ಜುಲೈ 2016 |''ಮಹಾನದಿ'' |14 ಜುಲೈ 2017 | |- |19 ಜನವರಿ 2015 |''ಲವ್ ಲವಿಕೆ'' |1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2016 | |- |22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 |''ಶುಭವಿವಾಹ'' |7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016 | |- |16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015 |''Mr. & Mrs. ರಂಗೇಗೌಡ'' |11 ಮಾರ್ಚ್ 2016 | |- |10 ಜೂನ್ 2013 |''ಭಾರತಿ'' |24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 | |} === ಡಬ್ಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !! ಹೆಸರು !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇದರಿಂದ ಡಬ್ ಮಾಡಾಲಾಗಿದೆ |- | 22 ಜೂನ್ 2020 || ''ಪರಮಾವತಾರಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ '' || 7 ಮೇ 2021 || [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''ಪರಮಾವತಾರ್ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ'' |- | 5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 || ''ರಾಮಭಕ್ತ ಹನುಮಂತ'' || 26 ಮಾರ್ಚ್ 2021 || [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''ಕಹತ್ ಹುನುಮಾನ್ ಜೈ ಶ್ರೀ ರಾಮ್'' |- | 7 ಜೂನ್ 2021 || ''ನೇತಾಜಿ ಶುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ '' || 21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 || ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ''ನೇತಾಜಿ '' |- | 8 ಮಾರ್ಚ್ 2021 || ''ನಾಗ ಬೈರವಿ'' || 14 ನವೆಂಬರ್ 2021 || ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ''ನಾಗ ಭೈರವಿ'' |- | 17 ಮೇ 2021 || ''ಕೃಷ್ಣ ಸುಂದರಿ'' || 28 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 || ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಕೃಷ್ಣ ತುಳಸಿ'' |} == ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ == * ''ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸೀಸನ್ 1 - 19'' * ''ವೀಕೆಂಡ್ ವಿಥ್ ರಮೇಶ್ ಸೀಸನ್ 1 - 5'' * ''ಡ್ರಾಮ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ '' * ''ಸೂಪರ್ ಕ್ವೀನ್'' * ''ಗೋಲ್ಡನ್ ಕ್ವೀನ್'' * ''ಕಾಸ್‌ ಗೆ ಟಾಸ್ '' * ''ಒಗ್ಗರಣೆ ಡಬ್ಬಿ'' * ''ಡಾನ್ಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಡಾನ್ಸ್ ಸೀಸನ್ 1 - 6'' * ''ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು ಸೀಸನ್ 1 - 4'' * ''ಲೈಪ್ ಸೂಪರ್ ಗುರು'' * ''ಕುಣಿಯೋಣ ಬಾರಾ'' * ''ಯಾರಿಗುಂಟು ಯಾರಿಗಿಲ್ಲ'' * ''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಸೀಸನ್ 1 - 2'' * ''ಮನೆ ಮನೆ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ'' * ''ಜೀನ್ಸ್'' * ''ಚಾಲೆಂಜ್'' == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು == === ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡಿಗ === ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, ಕ್ರೀಡೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಜನರಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡಿಗ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.timesofindia.com/tv/news/kannada/heresthe-list-of-hemmeya-kannadigas-who-have-made-karnataka-proud/amp_articleshow/63313183.cms|title=List of Hemmeya Kannadigas who have made Karnataka proud|website=[[The Times of India]]}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಜೀ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === ಹೆಸರಾಂತ ಜೀ ಕನ್ನಡ ದೂರದರ್ಶನದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಆನ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. Zee ಕಾಲ್ಪನಿಕ ತಾರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/topic/Zee-Kutumba-awards|title=ZEE Kannada celebrates ZEE Kutumba Awards|website=[[The Times of India]]}}</ref> === ಜೀ ಕಾಮೆಡಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ === ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ವುಡ್ ನ ಹಾಸ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ರಂಗ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * ZEE5 ನಲ್ಲಿ [https://www.zee5.com/channels/details/zee-kannada/0-9-zeekannada ಜೀ ಕನ್ನಡ] * [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ]] [https://www.youtube.com/user/zeekannada ಜೀ ಕನ್ನಡ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು]] 0r1fsu3uupcfas8l3qftx69h9ucye5c 1374513 1374512 2026-06-01T08:07:26Z Spoorthi Rao 39512 /* ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ 1374513 wikitext text/x-wiki {{Infobox ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿ|name=ಝೀ ಕನ್ನಡ|logo=|logo_size=250px|launch_date=|closed_date=|picture_format=|owner=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]]<br>([[ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಜೊತೆಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳಲಿದೆ)|key_people=|country=[[ಭಾರತ]]|language=[[ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ|ಕನ್ನಡ]]|area=|affiliates=|headquarters=[[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] |sister_channels=|website=|network=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]]|online_serv_1=|online_chan_1=|type=[[TV Channel]]|broadcast area=[[ಭಾರತ]]|launch=11 ಮೇ 2006 <ref>{{cite web|url=https://zeenews.india.com/home/zee-group-to-launch-kannada-channel_294322.html|title=Zee Group to launch Kannada channel|website=[[Zee News]]|date=11 May 2006|access-date=30 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022|archive-date=19 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819131857/https://zeenews.india.com/home/zee-group-to-launch-kannada-channel_294322.html|url-status=dead}}</ref>|logofile=Zee_Kannada.png|online serv 1=[[ಝೀ 5]]|online chan 1=(ಭಾರತ)|picture format={{ubl|[[1080 ಐ]] [[ಹೆಚ್ಡಿ ಟಿವಿ]]|([[ಎಸ್ಡಿ ಟಿವಿ]] ಫೀಡ್‌ಗಾಗಿ [[ಲೆಟರ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ಡ್]] [[576 ಐ]] ಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ)}}|web=[https://www.zee5.com/channels/details/zee-kannada/0-9-zeekannada ಝೀ ಕನ್ನಡ] [[ಝೀ5]] ನಲ್ಲಿ|sister names=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್#ಚಾನೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ|ಝೀ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]|logosize=250px}} '''ಝೀ ಕನ್ನಡವು''' [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಕನ್ನಡ]] ಪಾವತಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಜಿ ಈ ಸಿ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 2006 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/business/report-zee-kannada-launch-today-1028713|title=Zee Kannada launch today|date=10 May 2006|website=[[Daily News and Analysis|DNA]]}}</ref> ಇದು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಉಪಗ್ರಹ ವಾಹಿನಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.medianews4u.com/zee-kannada-marks-14-years-of-grand-success/|title=Zee Kannada marks 14 years of grand success|date=12 May 2020|publisher=Medianews4u.com}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಮೇ 2005<ref>{{Cite web|url=https://www.indiantelevision.com/headlines/y2k6/may/may134.htm|title=Zee Group launched its much anticipated Kannada channel Zee Kannada|date=11 May 2006|website=[[Indian Television]]|language=en}}</ref> ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ತೆಲುಗು ಉದ್ಯಮದ ನಂತರ [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|ಝೀ]] ಯ ಎರಡನೇ ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷಾ]] ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ 2006 ರಲ್ಲಿ Zee ಕನ್ನಡವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. 2014 ರಲ್ಲಿ, Zee ಕನ್ನಡ ತಿಳಿ ನೀಲಿ ಲೋಗೋ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/regional/zee-kannada-goes-colourful-with-new-logo-and-look-140731|title=Zee kannada goes colourful with new logo and look|date=31 July 2014|website=[[Indian Television]]}}</ref> 2018 ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗುರುತನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಡಿ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಡಾಲ್ಬಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಸ್ ಧ್ವನಿ ಗುಣಮಟ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಡಿ ಚಾನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅನಾವರಣ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಯು ಜೀ ಕನ್ನಡ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2018 ರ ಭವ್ಯ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು<ref>{{Cite web|url=http://www.zeekannadatv.com/about-us/|title=Zee Kannada – ZEE KANNADA HD – Kannada Entertainment Online – Updates & More – ZEE5|website=[[Zee5]]|access-date=2022-12-30|archive-date=2022-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221230132659/http://www.zeekannadatv.com/about-us/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/media-tv-news/zee-kannada-to-air-new-episodes-on-june-1-as-shooting-resumes-for-shows-104902.html|title=Zee Kannada to air new episodes on June 1 as shooting resumes for shows|website=Exchange4media.com}}</ref> [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|ಝೀ ಲ್]] 2022 <ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/digital-news/zee-group-launches-four-digital-regional-news-channels-for-south-india-118036.html|title=ZEE Group to launch four digital regional news channels for South India|website=Exchange4media.com}}</ref> ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ '''ಜೀ ಕನ್ನಡ ನ್ಯೂಸ್''' ಎಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುದ್ದಿ ಚಾನೆಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. == ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ==   [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] 1 ಮಾರ್ಚ್ 2020 ರಂದು ಝೀ ಕನ್ನಡದ ಸಹೋದರ ಚಾನಲ್ ''[[ ಝೀ ಪಿಚ್ಚರ್]]'' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ತಡೆರಹಿತ ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/industry-briefing-news/kannada-movie-channel-zee-picchar-to-be-launched-on-march-1-102625.html|title=Kannada movie channel Zee Picchar to be launched on March 1|website=Exchange4media}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bestmediainfo.com/2020/03/new-kannada-movie-channel-zee-picchar-to-give-viewers-a-hit-dinada-feeling/|title=New Kannada movie channel Zee Picchar to give viewers a 'Hit Dinada Feeling'|website=Bestmediainfo}}</ref> ==ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ== ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಇನ್ನೂವರೆಗೂ, ಜೀ ಕನ್ನಡ ನಿರಂತರವಾಗಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] '''ನಂ. 1''' ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ ನಾಟಕ, ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಟಾಪ್ ರೇಟೆಡ್ ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.kannadatvshows.com/trp-ratings-weekly/|title=TRP Ratings Kannada Channels 2022 – Barc Data Week 07 – Latest Rating Reports|website=Kannadatvshows.com}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.barcindia.co.in/data-insights|title=WEEK 44 - DATA: Week 44: Saturday, 30th October 2021 To Friday, 5th November 2021|website=[[Broadcast Audience Research Council]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116174716/https://www.barcindia.co.in/data-insights|archive-date=16 November 2021|access-date=16 November 2021}}</ref> [[ಪುಟ್ಟಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು (ಧಾರಾವಾಹಿ)|''ಪುಟ್ಟಕ್ಕನ'' ಮಕ್ಕಳು]], ''[[ಗಟ್ಟಿಮೇಳ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗಟ್ಟಿಮೇಳ]]'', ''[[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ |ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ ಧಾರಾವಾಹಿ]] '', [[ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|''ಜೊತೆ'' ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ]], ''[[ಜೋಡಿ ನಂ.1]]'' ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಟಿಆರ್‌ಪಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/hitler-kalyana-tops-the-trp-charts/articleshow/87664590.cms|title=Hitler Kalyana tops the TRP charts|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/puttakkana-makkalu-to-sathya-a-look-at-the-top-5-kannada-shows-of-the-week/articleshow/90434816.cms|title=Puttakkana Makkalu to Sathya; a look at the top 5 Kannada shows of the week|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/newly-launched-couple-based-reality-show-jodi-no-1-scores-well-on-the-trp-charts-host-swetha-changappa-pens-a-gratitude-note/articleshow/92453440.cms|title=Newly launched couple-based reality show Jodi No 1 scores well on the TRP charts; host Swetha Changappa pens a gratitude note|website=[[The Times of India]]}}</ref> ಇತರ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳಾದ [[ಡ್ರಾಮಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]], [[ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು]], ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಕೂಡ ಟಿ ಆರ್ ಪಿ ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಕೋರ್ ಗಳಿಸಿವೆ. == ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ !! ಹೆಸರು !! ಇದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರ |- | 9 ಮಾರ್ಚ್ 2026 | ''ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] |- | 2 ಜುಲೈ 2025 | ''[[ಕರ್ಣ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ 2025)|ಕರ್ಣ]]'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] '' ರಾಜಾ ಬೇಟಾ |- | 29 ಮೇ 2023 | ''[[ಅಮೃತಧಾರೆ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)]]'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[[:en:Bade Achhe Lagte Hain | ಬಡೇ ಅಚ್ಚೆ ಲಗ್ತೆ ಹೇ]]'' |- | 16 ಜನವರಿ 2024 |[[ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿವಾಸ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿವಾಸ]] | |- |17 ಜೂನ್ 2024 | ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು ೨ | |} === ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ === {| class="wikitable sortable"|- ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಸಾರ !! ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ !! ನಿರೂಪಣೆ !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇತರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 16 ಜೂನ್ 2014 | ''ಮಹರ್ಷಿ ವಾಣಿ'' | | ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 22 ಜುಲೈ 2023 | ''ಕಪಲ್ಸ್ ಕಿಚನ್'' |ಮಾಸ್ಟರ್ ಆನಂದ್ |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 6 ಮೇ 2023 | ''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 6 ಮೇ 2023 | ''ಡಾನ್ಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಡಾನ್ಸ್ ಸೀಸನ್ 7'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 24 ಜೂನ್ 2023 | ''[[ಭರ್ಜರಿ_ಬ್ಯಾಚ್ಯುಲರ್ಸ್|ಭರ್ಜರಿ ಬಾಚುಲರ್ಸ್]]'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- |2023 |''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್'' | [[ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ]] & [[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್|ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್‌]] |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- |9 ಜೂನ್ 2023 |''[[ಜೋಡಿ_ನಂ.1_(ಕನ್ನಡ_ರಿಯಾಲಿಟೀ_ಶೋ)|ಜೋಡಿ ನಂ.1 (ಸೀಸನ್ 2)]]'' | [[ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ]] & [[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್|ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್‌]] |ಪ್ರಸ್ತುತ | |} === ಡಬ್ಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ !! ಹೆಸರು !! ಇದರಿದ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ |- | 28 ನವೆಂಬರ್ 2022 | ''ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಮುಕ್ಕುಪುದಕ'' |- | 1 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 | ''ಮನೆಮಗಳು'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಇಂತಿ ಗುತ್ತು'' |- | 8 ಮಾರ್ಚ್ 2021 | ''ತ್ರಿನಯನಿ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ತ್ರಿನಯನಿ'' |- | 30 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | ''ಪುನರ್ ವಿವಾಹ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಊಹಲು ಗುಸಗುಸಲದೆ'' |- | 11 ಜುಲೈ 2022 | ''ವೈದೇಹಿ ಪರಿಣಾಯ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ವೈದೇಹಿ ಪರಿಣಯಂ'' |- | 22 ನವೆಂಬರ್ 2021 | ''ಕಲ್ಯಾಣ ಮಸ್ತು'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಕಲ್ಯಾಣ ವೈಭೋಗಂ'' |- | 4 ಜುಲೈ 2020 | ''ಮಹಾನಾಯಕ ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ '' | ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ''ಏಕ್ ಮಹಾನಾಯಕ್ – ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್'' |- | 1 ಮೇ 2023 | ''ಸಂಧ್ಯಾ ರಾಗ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಪದ್ಮಾವತಿ ಸಂಧ್ಯಾರಾಗಂ'' |- | 22 ಮೇ 2023 | ''ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ ಭವ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಚಿರಂಜೀವಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ'' |} == ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !! ಹೆಸರು !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರ |- | 20 ಮಾರ್ಚ್ 2023 | ''[[ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ]]'' |4 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Neeli_Chatri_Waale ನೀಲಿ ಛತ್ರಿ ವಾಲೇ]'' |- | 11 ಮಾರ್ಚ್ 2019 | ''[[ಗಟ್ಟಿಮೇಳ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗಟ್ಟಿಮೇಳ]]'' |13 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2023 | [[ತೆಲುಗು]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10007794/ ವರುಧಿನಿ ಪರಿನಯನಮ್]'' |- | 9 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | ''[[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]]'' |16 ಮಾರ್ಚ್ 2024 | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Guddan_Tumse_Na_Ho_Payega ಗುಡ್ಡನ್ ತುಮ್ಸೇ ನಾ ಹೋ ಪಾಯೆಗಾ]'' |- | 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 | ''[[ಸತ್ಯ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಸತ್ಯ]]'' |10 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 | [[ಒಡಿಯಾ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10340680/ ಸಿಂಧೂರ ಬಿಂದು]'' |- | 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018 | ''[[ಪಾರು]]'' | 16 ಮಾರ್ಚ್ 2024 | [[ತೆಲುಗು]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10305866/ ಮುದ್ದ ಮಂದಾರಂ]'' |- |8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2016 |''[[ನಾಗಿಣಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ನಾಗಿಣಿ]]'' |7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 | [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ [https://en.wikipedia.org/wiki/Naagin%20(2007%20TV%20series) ನಾಗಿನ್ 2007] |- |28 ಮೇ 2018 |''ಕಮಲಿ'' |7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://www.imdb.com/title/tt10305710/ ಮುತ್ಯಾಲ ಮುಗ್ಗು]'' |- |15 ಜುಲೈ 2019 |''ರಾಧಾ ಕಲ್ಯಾಣ'' |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Maate%20Mantramu ಮಾತೆ ಮಂತ್ರಮು]'' |- |9 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2019 |''[[ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ]]'' |19 ಮೇ 2023 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Tula_Pahate_Re ತುಲಾ ಪಹತೇ ರೆ]'' |- |17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 |''[[ನಾಗಿಣಿ 2]]'' |3 ಮಾರ್ಚ್ 2023 | |- |22 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2014 |''ಶ್ರೀರಸ್ತು ಶುಭಮಸ್ತು'' |2 ಜುಲೈ 2016 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Honar%20Soon%20Mi%20Hya%20Gharchi ಹೊನಾರ್ ಸೂನ್ ಮಿ ಹ್ಯಾ ಘರ್ಚಿ]'' |- |13 ಮಾರ್ಚ್ 2017 |''ಜೋಡಿ ಹಕ್ಕಿ'' |5 ಜುಲೈ 2019 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Tujhyat%20Jeev%20Rangala ತುಜ್ಯಾತ್ ಜೀವ್ ರಂಗಾಲಾ]'' |- |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2017 |''ಪತ್ತೆದಾರಿ ಪ್ರತಿಭಾ'' |25 ಮೇ 2018 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Asmita%20(TV%20series) ಅಸ್ಮಿತಾ]'' |- |12 ಜೂನ್ 2017 |''ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸಂಸಾರ'' |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Majhya%20Navaryachi%20Bayko ಮಾಜ್ಯಾ ನವ್ರ್ಯಾಚಿ ಬಾಯ್ಕೊ]'' |- |17 ಜುಲೈ 2017 |''ನಿಗೂಢ ರಾತ್ರಿ'' |11 ಮೇ 2018 |ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Ratris%20Khel%20Chale ರಾತ್ರಿಸ್ ಖೆಳ್ ಚಲೆ]'' |- |2015 |''ಶ್ರೀಮಾನ್ ಶ್ರೀಮತಿ'' |26 ಮೇ 2017 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ '' [https://en.wikipedia.org/wiki/Bhabiji%20Ghar%20Par%20Hain! ಬಾಬಿಜಿ ಘರ್ ಪರ್ ಹೇ]'' |- |2013 |''ಪುನರ್ ವಿವಾಹ'' |1 ಆಗಸ್ಟ್ 2016 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Punar%20Vivaah%20-%20Zindagi%20Milegi%20Dobara ಪುನರ್ ವಿವಾಹ್; ಜಿಂದಗಿ ಮಿಲೇಗಿ ದುಬಾರ]'' |- |8 ಮೇ 2017 |''ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು'' |9 ಜುಲೈ 2021 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Badho%20Bahu ಬಡೋ ಬಹು]'' |- |18 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2017 |''ಯಾರೇ ನೀ ಮೋಹಿನಿ'' |4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 |[[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Yaaradi%20Nee%20Mohini%20(TV%20series) ಯಾರದಿ ನೀ ಮೋಹಿನಿ]'' |- |3 ಜನವರಿ 2011 |''ಬದುಕು ಜಟಾಕ ಬಂಡಿ'' |2015 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://www.zee5.com/tv-shows/details/bathuku-jataka-bandi/0-6-84 ಬತುಕು ಜಟಾಕ ಬಂಡಿ]'' |- |30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2017 |''ವಿದ್ಯಾ ವಿನಾಯಕ'' |12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 | |- |14 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2015 |''ಮಹಾದೇವಿ'' |30 ಆಗಸ್ಟ್ 2019 | |- |4 ಜನವರಿ 2010 |''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠ್ಠಲ'' |13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 | |- |7 ಜೂನ್ 2010 |''ಚಿ ಸೌ ಸಾವಿತ್ರಿ'' |15 ನವೆಂಬರ್ 2014 | |- |29 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |''ರಾಧಾ ಕಲ್ಯಾಣ 1'' |6 ಜೂನ್ 2015 | |- |27 ಜುಲೈ 2009 |''ಪಾರ್ವತಿ ಪರಮೇಶ್ವರ'' |27 ಜೂನ್ 2015 | |- |15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 |''ಶ್ರೀ ದಶವಾತರ'' |8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019 | |- |8 ಆಗಸ್ತ್ 2016 |''ಜನುಮದ ಜೋಡೀ'' |27 ಮೇ 2017 | |- |4 ಜುಲೈ 2016 |''ಮಹಾನದಿ'' |14 ಜುಲೈ 2017 | |- |19 ಜನವರಿ 2015 |''ಲವ್ ಲವಿಕೆ'' |1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2016 | |- |22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 |''ಶುಭವಿವಾಹ'' |7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016 | |- |16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015 |''Mr. & Mrs. ರಂಗೇಗೌಡ'' |11 ಮಾರ್ಚ್ 2016 | |- |10 ಜೂನ್ 2013 |''ಭಾರತಿ'' |24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 | |} === ಡಬ್ಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !! ಹೆಸರು !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇದರಿಂದ ಡಬ್ ಮಾಡಾಲಾಗಿದೆ |- | 22 ಜೂನ್ 2020 || ''ಪರಮಾವತಾರಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ '' || 7 ಮೇ 2021 || [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''ಪರಮಾವತಾರ್ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ'' |- | 5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 || ''ರಾಮಭಕ್ತ ಹನುಮಂತ'' || 26 ಮಾರ್ಚ್ 2021 || [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''ಕಹತ್ ಹುನುಮಾನ್ ಜೈ ಶ್ರೀ ರಾಮ್'' |- | 7 ಜೂನ್ 2021 || ''ನೇತಾಜಿ ಶುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ '' || 21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 || ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ''ನೇತಾಜಿ '' |- | 8 ಮಾರ್ಚ್ 2021 || ''ನಾಗ ಬೈರವಿ'' || 14 ನವೆಂಬರ್ 2021 || ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ''ನಾಗ ಭೈರವಿ'' |- | 17 ಮೇ 2021 || ''ಕೃಷ್ಣ ಸುಂದರಿ'' || 28 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 || ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಕೃಷ್ಣ ತುಳಸಿ'' |} == ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ == * ''ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸೀಸನ್ 1 - 19'' * ''ವೀಕೆಂಡ್ ವಿಥ್ ರಮೇಶ್ ಸೀಸನ್ 1 - 5'' * ''ಡ್ರಾಮ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ '' * ''ಸೂಪರ್ ಕ್ವೀನ್'' * ''ಗೋಲ್ಡನ್ ಕ್ವೀನ್'' * ''ಕಾಸ್‌ ಗೆ ಟಾಸ್ '' * ''ಒಗ್ಗರಣೆ ಡಬ್ಬಿ'' * ''ಡಾನ್ಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಡಾನ್ಸ್ ಸೀಸನ್ 1 - 6'' * ''ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು ಸೀಸನ್ 1 - 4'' * ''ಲೈಪ್ ಸೂಪರ್ ಗುರು'' * ''ಕುಣಿಯೋಣ ಬಾರಾ'' * ''ಯಾರಿಗುಂಟು ಯಾರಿಗಿಲ್ಲ'' * ''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಸೀಸನ್ 1 - 2'' * ''ಮನೆ ಮನೆ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ'' * ''ಜೀನ್ಸ್'' * ''ಚಾಲೆಂಜ್'' == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು == === ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡಿಗ === ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, ಕ್ರೀಡೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಜನರಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡಿಗ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.timesofindia.com/tv/news/kannada/heresthe-list-of-hemmeya-kannadigas-who-have-made-karnataka-proud/amp_articleshow/63313183.cms|title=List of Hemmeya Kannadigas who have made Karnataka proud|website=[[The Times of India]]}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಜೀ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === ಹೆಸರಾಂತ ಜೀ ಕನ್ನಡ ದೂರದರ್ಶನದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಆನ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. Zee ಕಾಲ್ಪನಿಕ ತಾರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/topic/Zee-Kutumba-awards|title=ZEE Kannada celebrates ZEE Kutumba Awards|website=[[The Times of India]]}}</ref> === ಜೀ ಕಾಮೆಡಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ === ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ವುಡ್ ನ ಹಾಸ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ರಂಗ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * ZEE5 ನಲ್ಲಿ [https://www.zee5.com/channels/details/zee-kannada/0-9-zeekannada ಜೀ ಕನ್ನಡ] * [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ]] [https://www.youtube.com/user/zeekannada ಜೀ ಕನ್ನಡ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು]] ebrjrvok0j5twd2o9o7ae8yw3vqqslr 1374514 1374513 2026-06-01T08:10:44Z Spoorthi Rao 39512 /* ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು * 1374514 wikitext text/x-wiki {{Infobox ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿ|name=ಝೀ ಕನ್ನಡ|logo=|logo_size=250px|launch_date=|closed_date=|picture_format=|owner=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]]<br>([[ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಜೊತೆಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳಲಿದೆ)|key_people=|country=[[ಭಾರತ]]|language=[[ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ|ಕನ್ನಡ]]|area=|affiliates=|headquarters=[[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] |sister_channels=|website=|network=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]]|online_serv_1=|online_chan_1=|type=[[TV Channel]]|broadcast area=[[ಭಾರತ]]|launch=11 ಮೇ 2006 <ref>{{cite web|url=https://zeenews.india.com/home/zee-group-to-launch-kannada-channel_294322.html|title=Zee Group to launch Kannada channel|website=[[Zee News]]|date=11 May 2006|access-date=30 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022|archive-date=19 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819131857/https://zeenews.india.com/home/zee-group-to-launch-kannada-channel_294322.html|url-status=dead}}</ref>|logofile=Zee_Kannada.png|online serv 1=[[ಝೀ 5]]|online chan 1=(ಭಾರತ)|picture format={{ubl|[[1080 ಐ]] [[ಹೆಚ್ಡಿ ಟಿವಿ]]|([[ಎಸ್ಡಿ ಟಿವಿ]] ಫೀಡ್‌ಗಾಗಿ [[ಲೆಟರ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ಡ್]] [[576 ಐ]] ಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ)}}|web=[https://www.zee5.com/channels/details/zee-kannada/0-9-zeekannada ಝೀ ಕನ್ನಡ] [[ಝೀ5]] ನಲ್ಲಿ|sister names=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್#ಚಾನೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ|ಝೀ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]|logosize=250px}} '''ಝೀ ಕನ್ನಡವು''' [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಕನ್ನಡ]] ಪಾವತಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಜಿ ಈ ಸಿ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 2006 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/business/report-zee-kannada-launch-today-1028713|title=Zee Kannada launch today|date=10 May 2006|website=[[Daily News and Analysis|DNA]]}}</ref> ಇದು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಉಪಗ್ರಹ ವಾಹಿನಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.medianews4u.com/zee-kannada-marks-14-years-of-grand-success/|title=Zee Kannada marks 14 years of grand success|date=12 May 2020|publisher=Medianews4u.com}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಮೇ 2005<ref>{{Cite web|url=https://www.indiantelevision.com/headlines/y2k6/may/may134.htm|title=Zee Group launched its much anticipated Kannada channel Zee Kannada|date=11 May 2006|website=[[Indian Television]]|language=en}}</ref> ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ತೆಲುಗು ಉದ್ಯಮದ ನಂತರ [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|ಝೀ]] ಯ ಎರಡನೇ ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷಾ]] ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ 2006 ರಲ್ಲಿ Zee ಕನ್ನಡವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. 2014 ರಲ್ಲಿ, Zee ಕನ್ನಡ ತಿಳಿ ನೀಲಿ ಲೋಗೋ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/regional/zee-kannada-goes-colourful-with-new-logo-and-look-140731|title=Zee kannada goes colourful with new logo and look|date=31 July 2014|website=[[Indian Television]]}}</ref> 2018 ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗುರುತನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಡಿ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಡಾಲ್ಬಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಸ್ ಧ್ವನಿ ಗುಣಮಟ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಡಿ ಚಾನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅನಾವರಣ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಯು ಜೀ ಕನ್ನಡ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2018 ರ ಭವ್ಯ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು<ref>{{Cite web|url=http://www.zeekannadatv.com/about-us/|title=Zee Kannada – ZEE KANNADA HD – Kannada Entertainment Online – Updates & More – ZEE5|website=[[Zee5]]|access-date=2022-12-30|archive-date=2022-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221230132659/http://www.zeekannadatv.com/about-us/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/media-tv-news/zee-kannada-to-air-new-episodes-on-june-1-as-shooting-resumes-for-shows-104902.html|title=Zee Kannada to air new episodes on June 1 as shooting resumes for shows|website=Exchange4media.com}}</ref> [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|ಝೀ ಲ್]] 2022 <ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/digital-news/zee-group-launches-four-digital-regional-news-channels-for-south-india-118036.html|title=ZEE Group to launch four digital regional news channels for South India|website=Exchange4media.com}}</ref> ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ '''ಜೀ ಕನ್ನಡ ನ್ಯೂಸ್''' ಎಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುದ್ದಿ ಚಾನೆಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. == ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ==   [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] 1 ಮಾರ್ಚ್ 2020 ರಂದು ಝೀ ಕನ್ನಡದ ಸಹೋದರ ಚಾನಲ್ ''[[ ಝೀ ಪಿಚ್ಚರ್]]'' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ತಡೆರಹಿತ ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/industry-briefing-news/kannada-movie-channel-zee-picchar-to-be-launched-on-march-1-102625.html|title=Kannada movie channel Zee Picchar to be launched on March 1|website=Exchange4media}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bestmediainfo.com/2020/03/new-kannada-movie-channel-zee-picchar-to-give-viewers-a-hit-dinada-feeling/|title=New Kannada movie channel Zee Picchar to give viewers a 'Hit Dinada Feeling'|website=Bestmediainfo}}</ref> ==ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ== ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಇನ್ನೂವರೆಗೂ, ಜೀ ಕನ್ನಡ ನಿರಂತರವಾಗಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] '''ನಂ. 1''' ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ ನಾಟಕ, ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಟಾಪ್ ರೇಟೆಡ್ ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.kannadatvshows.com/trp-ratings-weekly/|title=TRP Ratings Kannada Channels 2022 – Barc Data Week 07 – Latest Rating Reports|website=Kannadatvshows.com}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.barcindia.co.in/data-insights|title=WEEK 44 - DATA: Week 44: Saturday, 30th October 2021 To Friday, 5th November 2021|website=[[Broadcast Audience Research Council]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116174716/https://www.barcindia.co.in/data-insights|archive-date=16 November 2021|access-date=16 November 2021}}</ref> [[ಪುಟ್ಟಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು (ಧಾರಾವಾಹಿ)|''ಪುಟ್ಟಕ್ಕನ'' ಮಕ್ಕಳು]], ''[[ಗಟ್ಟಿಮೇಳ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗಟ್ಟಿಮೇಳ]]'', ''[[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ |ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ ಧಾರಾವಾಹಿ]] '', [[ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|''ಜೊತೆ'' ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ]], ''[[ಜೋಡಿ ನಂ.1]]'' ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಟಿಆರ್‌ಪಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/hitler-kalyana-tops-the-trp-charts/articleshow/87664590.cms|title=Hitler Kalyana tops the TRP charts|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/puttakkana-makkalu-to-sathya-a-look-at-the-top-5-kannada-shows-of-the-week/articleshow/90434816.cms|title=Puttakkana Makkalu to Sathya; a look at the top 5 Kannada shows of the week|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/newly-launched-couple-based-reality-show-jodi-no-1-scores-well-on-the-trp-charts-host-swetha-changappa-pens-a-gratitude-note/articleshow/92453440.cms|title=Newly launched couple-based reality show Jodi No 1 scores well on the TRP charts; host Swetha Changappa pens a gratitude note|website=[[The Times of India]]}}</ref> ಇತರ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳಾದ [[ಡ್ರಾಮಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]], [[ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು]], ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಕೂಡ ಟಿ ಆರ್ ಪಿ ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಕೋರ್ ಗಳಿಸಿವೆ. == ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ !! ಹೆಸರು !! ಇದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರ |- | 9 ಮಾರ್ಚ್ 2026 | ''ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] |- | 2 ಜುಲೈ 2025 | ''[[ಕರ್ಣ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ 2025)|ಕರ್ಣ]]'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] '' ರಾಜಾ ಬೇಟಾ |- | 29 ಮೇ 2023 | ''[[ಅಮೃತಧಾರೆ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)]]'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[[:en:Bade Achhe Lagte Hain | ಬಡೇ ಅಚ್ಚೆ ಲಗ್ತೆ ಹೇ]]'' |- | 16 ಜನವರಿ 2024 |[[ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿವಾಸ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿವಾಸ]] | |- |17 ಜೂನ್ 2024 | ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು ೨ | |- | | ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಮಹಾತ್ಮೆ | |- | | ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ ೨ | |- | |ಆದಿ ಲಕ್ಶ್ಮೀ ಪುರಾಣ | |} === ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ === {| class="wikitable sortable"|- ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಸಾರ !! ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ !! ನಿರೂಪಣೆ !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇತರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 16 ಜೂನ್ 2014 | ''ಮಹರ್ಷಿ ವಾಣಿ'' | | ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 22 ಜುಲೈ 2023 | ''ಕಪಲ್ಸ್ ಕಿಚನ್'' |ಮಾಸ್ಟರ್ ಆನಂದ್ |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 6 ಮೇ 2023 | ''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 6 ಮೇ 2023 | ''ಡಾನ್ಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಡಾನ್ಸ್ ಸೀಸನ್ 7'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 24 ಜೂನ್ 2023 | ''[[ಭರ್ಜರಿ_ಬ್ಯಾಚ್ಯುಲರ್ಸ್|ಭರ್ಜರಿ ಬಾಚುಲರ್ಸ್]]'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- |2023 |''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್'' | [[ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ]] & [[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್|ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್‌]] |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- |9 ಜೂನ್ 2023 |''[[ಜೋಡಿ_ನಂ.1_(ಕನ್ನಡ_ರಿಯಾಲಿಟೀ_ಶೋ)|ಜೋಡಿ ನಂ.1 (ಸೀಸನ್ 2)]]'' | [[ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ]] & [[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್|ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್‌]] |ಪ್ರಸ್ತುತ | |} === ಡಬ್ಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ !! ಹೆಸರು !! ಇದರಿದ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ |- | 28 ನವೆಂಬರ್ 2022 | ''ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಮುಕ್ಕುಪುದಕ'' |- | 1 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 | ''ಮನೆಮಗಳು'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಇಂತಿ ಗುತ್ತು'' |- | 8 ಮಾರ್ಚ್ 2021 | ''ತ್ರಿನಯನಿ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ತ್ರಿನಯನಿ'' |- | 30 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | ''ಪುನರ್ ವಿವಾಹ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಊಹಲು ಗುಸಗುಸಲದೆ'' |- | 11 ಜುಲೈ 2022 | ''ವೈದೇಹಿ ಪರಿಣಾಯ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ವೈದೇಹಿ ಪರಿಣಯಂ'' |- | 22 ನವೆಂಬರ್ 2021 | ''ಕಲ್ಯಾಣ ಮಸ್ತು'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಕಲ್ಯಾಣ ವೈಭೋಗಂ'' |- | 4 ಜುಲೈ 2020 | ''ಮಹಾನಾಯಕ ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ '' | ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ''ಏಕ್ ಮಹಾನಾಯಕ್ – ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್'' |- | 1 ಮೇ 2023 | ''ಸಂಧ್ಯಾ ರಾಗ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಪದ್ಮಾವತಿ ಸಂಧ್ಯಾರಾಗಂ'' |- | 22 ಮೇ 2023 | ''ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ ಭವ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಚಿರಂಜೀವಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ'' |} == ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !! ಹೆಸರು !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರ |- | 20 ಮಾರ್ಚ್ 2023 | ''[[ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ]]'' |4 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Neeli_Chatri_Waale ನೀಲಿ ಛತ್ರಿ ವಾಲೇ]'' |- | 11 ಮಾರ್ಚ್ 2019 | ''[[ಗಟ್ಟಿಮೇಳ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗಟ್ಟಿಮೇಳ]]'' |13 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2023 | [[ತೆಲುಗು]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10007794/ ವರುಧಿನಿ ಪರಿನಯನಮ್]'' |- | 9 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | ''[[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]]'' |16 ಮಾರ್ಚ್ 2024 | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Guddan_Tumse_Na_Ho_Payega ಗುಡ್ಡನ್ ತುಮ್ಸೇ ನಾ ಹೋ ಪಾಯೆಗಾ]'' |- | 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 | ''[[ಸತ್ಯ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಸತ್ಯ]]'' |10 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 | [[ಒಡಿಯಾ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10340680/ ಸಿಂಧೂರ ಬಿಂದು]'' |- | 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018 | ''[[ಪಾರು]]'' | 16 ಮಾರ್ಚ್ 2024 | [[ತೆಲುಗು]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10305866/ ಮುದ್ದ ಮಂದಾರಂ]'' |- |8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2016 |''[[ನಾಗಿಣಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ನಾಗಿಣಿ]]'' |7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 | [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ [https://en.wikipedia.org/wiki/Naagin%20(2007%20TV%20series) ನಾಗಿನ್ 2007] |- |28 ಮೇ 2018 |''ಕಮಲಿ'' |7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://www.imdb.com/title/tt10305710/ ಮುತ್ಯಾಲ ಮುಗ್ಗು]'' |- |15 ಜುಲೈ 2019 |''ರಾಧಾ ಕಲ್ಯಾಣ'' |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Maate%20Mantramu ಮಾತೆ ಮಂತ್ರಮು]'' |- |9 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2019 |''[[ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ]]'' |19 ಮೇ 2023 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Tula_Pahate_Re ತುಲಾ ಪಹತೇ ರೆ]'' |- |17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 |''[[ನಾಗಿಣಿ 2]]'' |3 ಮಾರ್ಚ್ 2023 | |- |22 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2014 |''ಶ್ರೀರಸ್ತು ಶುಭಮಸ್ತು'' |2 ಜುಲೈ 2016 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Honar%20Soon%20Mi%20Hya%20Gharchi ಹೊನಾರ್ ಸೂನ್ ಮಿ ಹ್ಯಾ ಘರ್ಚಿ]'' |- |13 ಮಾರ್ಚ್ 2017 |''ಜೋಡಿ ಹಕ್ಕಿ'' |5 ಜುಲೈ 2019 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Tujhyat%20Jeev%20Rangala ತುಜ್ಯಾತ್ ಜೀವ್ ರಂಗಾಲಾ]'' |- |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2017 |''ಪತ್ತೆದಾರಿ ಪ್ರತಿಭಾ'' |25 ಮೇ 2018 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Asmita%20(TV%20series) ಅಸ್ಮಿತಾ]'' |- |12 ಜೂನ್ 2017 |''ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸಂಸಾರ'' |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Majhya%20Navaryachi%20Bayko ಮಾಜ್ಯಾ ನವ್ರ್ಯಾಚಿ ಬಾಯ್ಕೊ]'' |- |17 ಜುಲೈ 2017 |''ನಿಗೂಢ ರಾತ್ರಿ'' |11 ಮೇ 2018 |ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Ratris%20Khel%20Chale ರಾತ್ರಿಸ್ ಖೆಳ್ ಚಲೆ]'' |- |2015 |''ಶ್ರೀಮಾನ್ ಶ್ರೀಮತಿ'' |26 ಮೇ 2017 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ '' [https://en.wikipedia.org/wiki/Bhabiji%20Ghar%20Par%20Hain! ಬಾಬಿಜಿ ಘರ್ ಪರ್ ಹೇ]'' |- |2013 |''ಪುನರ್ ವಿವಾಹ'' |1 ಆಗಸ್ಟ್ 2016 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Punar%20Vivaah%20-%20Zindagi%20Milegi%20Dobara ಪುನರ್ ವಿವಾಹ್; ಜಿಂದಗಿ ಮಿಲೇಗಿ ದುಬಾರ]'' |- |8 ಮೇ 2017 |''ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು'' |9 ಜುಲೈ 2021 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Badho%20Bahu ಬಡೋ ಬಹು]'' |- |18 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2017 |''ಯಾರೇ ನೀ ಮೋಹಿನಿ'' |4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 |[[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Yaaradi%20Nee%20Mohini%20(TV%20series) ಯಾರದಿ ನೀ ಮೋಹಿನಿ]'' |- |3 ಜನವರಿ 2011 |''ಬದುಕು ಜಟಾಕ ಬಂಡಿ'' |2015 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://www.zee5.com/tv-shows/details/bathuku-jataka-bandi/0-6-84 ಬತುಕು ಜಟಾಕ ಬಂಡಿ]'' |- |30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2017 |''ವಿದ್ಯಾ ವಿನಾಯಕ'' |12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 | |- |14 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2015 |''ಮಹಾದೇವಿ'' |30 ಆಗಸ್ಟ್ 2019 | |- |4 ಜನವರಿ 2010 |''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠ್ಠಲ'' |13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 | |- |7 ಜೂನ್ 2010 |''ಚಿ ಸೌ ಸಾವಿತ್ರಿ'' |15 ನವೆಂಬರ್ 2014 | |- |29 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |''ರಾಧಾ ಕಲ್ಯಾಣ 1'' |6 ಜೂನ್ 2015 | |- |27 ಜುಲೈ 2009 |''ಪಾರ್ವತಿ ಪರಮೇಶ್ವರ'' |27 ಜೂನ್ 2015 | |- |15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 |''ಶ್ರೀ ದಶವಾತರ'' |8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019 | |- |8 ಆಗಸ್ತ್ 2016 |''ಜನುಮದ ಜೋಡೀ'' |27 ಮೇ 2017 | |- |4 ಜುಲೈ 2016 |''ಮಹಾನದಿ'' |14 ಜುಲೈ 2017 | |- |19 ಜನವರಿ 2015 |''ಲವ್ ಲವಿಕೆ'' |1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2016 | |- |22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 |''ಶುಭವಿವಾಹ'' |7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016 | |- |16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015 |''Mr. & Mrs. ರಂಗೇಗೌಡ'' |11 ಮಾರ್ಚ್ 2016 | |- |10 ಜೂನ್ 2013 |''ಭಾರತಿ'' |24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 | |} === ಡಬ್ಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !! ಹೆಸರು !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇದರಿಂದ ಡಬ್ ಮಾಡಾಲಾಗಿದೆ |- | 22 ಜೂನ್ 2020 || ''ಪರಮಾವತಾರಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ '' || 7 ಮೇ 2021 || [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''ಪರಮಾವತಾರ್ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ'' |- | 5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 || ''ರಾಮಭಕ್ತ ಹನುಮಂತ'' || 26 ಮಾರ್ಚ್ 2021 || [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''ಕಹತ್ ಹುನುಮಾನ್ ಜೈ ಶ್ರೀ ರಾಮ್'' |- | 7 ಜೂನ್ 2021 || ''ನೇತಾಜಿ ಶುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ '' || 21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 || ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ''ನೇತಾಜಿ '' |- | 8 ಮಾರ್ಚ್ 2021 || ''ನಾಗ ಬೈರವಿ'' || 14 ನವೆಂಬರ್ 2021 || ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ''ನಾಗ ಭೈರವಿ'' |- | 17 ಮೇ 2021 || ''ಕೃಷ್ಣ ಸುಂದರಿ'' || 28 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 || ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಕೃಷ್ಣ ತುಳಸಿ'' |} == ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ == * ''ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸೀಸನ್ 1 - 19'' * ''ವೀಕೆಂಡ್ ವಿಥ್ ರಮೇಶ್ ಸೀಸನ್ 1 - 5'' * ''ಡ್ರಾಮ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ '' * ''ಸೂಪರ್ ಕ್ವೀನ್'' * ''ಗೋಲ್ಡನ್ ಕ್ವೀನ್'' * ''ಕಾಸ್‌ ಗೆ ಟಾಸ್ '' * ''ಒಗ್ಗರಣೆ ಡಬ್ಬಿ'' * ''ಡಾನ್ಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಡಾನ್ಸ್ ಸೀಸನ್ 1 - 6'' * ''ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು ಸೀಸನ್ 1 - 4'' * ''ಲೈಪ್ ಸೂಪರ್ ಗುರು'' * ''ಕುಣಿಯೋಣ ಬಾರಾ'' * ''ಯಾರಿಗುಂಟು ಯಾರಿಗಿಲ್ಲ'' * ''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಸೀಸನ್ 1 - 2'' * ''ಮನೆ ಮನೆ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ'' * ''ಜೀನ್ಸ್'' * ''ಚಾಲೆಂಜ್'' == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು == === ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡಿಗ === ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, ಕ್ರೀಡೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಜನರಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡಿಗ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.timesofindia.com/tv/news/kannada/heresthe-list-of-hemmeya-kannadigas-who-have-made-karnataka-proud/amp_articleshow/63313183.cms|title=List of Hemmeya Kannadigas who have made Karnataka proud|website=[[The Times of India]]}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಜೀ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === ಹೆಸರಾಂತ ಜೀ ಕನ್ನಡ ದೂರದರ್ಶನದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಆನ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. Zee ಕಾಲ್ಪನಿಕ ತಾರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/topic/Zee-Kutumba-awards|title=ZEE Kannada celebrates ZEE Kutumba Awards|website=[[The Times of India]]}}</ref> === ಜೀ ಕಾಮೆಡಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ === ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ವುಡ್ ನ ಹಾಸ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ರಂಗ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * ZEE5 ನಲ್ಲಿ [https://www.zee5.com/channels/details/zee-kannada/0-9-zeekannada ಜೀ ಕನ್ನಡ] * [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ]] [https://www.youtube.com/user/zeekannada ಜೀ ಕನ್ನಡ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು]] d0dnbe2yk60e489qv2h9kxl1wle2kyt 1374516 1374514 2026-06-01T08:15:22Z Spoorthi Rao 39512 /* ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು * 1374516 wikitext text/x-wiki {{Infobox ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿ|name=ಝೀ ಕನ್ನಡ|logo=|logo_size=250px|launch_date=|closed_date=|picture_format=|owner=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]]<br>([[ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಜೊತೆಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳಲಿದೆ)|key_people=|country=[[ಭಾರತ]]|language=[[ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ|ಕನ್ನಡ]]|area=|affiliates=|headquarters=[[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] |sister_channels=|website=|network=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]]|online_serv_1=|online_chan_1=|type=[[TV Channel]]|broadcast area=[[ಭಾರತ]]|launch=11 ಮೇ 2006 <ref>{{cite web|url=https://zeenews.india.com/home/zee-group-to-launch-kannada-channel_294322.html|title=Zee Group to launch Kannada channel|website=[[Zee News]]|date=11 May 2006|access-date=30 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022|archive-date=19 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819131857/https://zeenews.india.com/home/zee-group-to-launch-kannada-channel_294322.html|url-status=dead}}</ref>|logofile=Zee_Kannada.png|online serv 1=[[ಝೀ 5]]|online chan 1=(ಭಾರತ)|picture format={{ubl|[[1080 ಐ]] [[ಹೆಚ್ಡಿ ಟಿವಿ]]|([[ಎಸ್ಡಿ ಟಿವಿ]] ಫೀಡ್‌ಗಾಗಿ [[ಲೆಟರ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ಡ್]] [[576 ಐ]] ಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ)}}|web=[https://www.zee5.com/channels/details/zee-kannada/0-9-zeekannada ಝೀ ಕನ್ನಡ] [[ಝೀ5]] ನಲ್ಲಿ|sister names=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್#ಚಾನೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ|ಝೀ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]|logosize=250px}} '''ಝೀ ಕನ್ನಡವು''' [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಕನ್ನಡ]] ಪಾವತಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಜಿ ಈ ಸಿ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 2006 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/business/report-zee-kannada-launch-today-1028713|title=Zee Kannada launch today|date=10 May 2006|website=[[Daily News and Analysis|DNA]]}}</ref> ಇದು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಉಪಗ್ರಹ ವಾಹಿನಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.medianews4u.com/zee-kannada-marks-14-years-of-grand-success/|title=Zee Kannada marks 14 years of grand success|date=12 May 2020|publisher=Medianews4u.com}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಮೇ 2005<ref>{{Cite web|url=https://www.indiantelevision.com/headlines/y2k6/may/may134.htm|title=Zee Group launched its much anticipated Kannada channel Zee Kannada|date=11 May 2006|website=[[Indian Television]]|language=en}}</ref> ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ತೆಲುಗು ಉದ್ಯಮದ ನಂತರ [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|ಝೀ]] ಯ ಎರಡನೇ ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷಾ]] ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ 2006 ರಲ್ಲಿ Zee ಕನ್ನಡವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. 2014 ರಲ್ಲಿ, Zee ಕನ್ನಡ ತಿಳಿ ನೀಲಿ ಲೋಗೋ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/regional/zee-kannada-goes-colourful-with-new-logo-and-look-140731|title=Zee kannada goes colourful with new logo and look|date=31 July 2014|website=[[Indian Television]]}}</ref> 2018 ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗುರುತನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಡಿ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಡಾಲ್ಬಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಸ್ ಧ್ವನಿ ಗುಣಮಟ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಡಿ ಚಾನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅನಾವರಣ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಯು ಜೀ ಕನ್ನಡ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2018 ರ ಭವ್ಯ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು<ref>{{Cite web|url=http://www.zeekannadatv.com/about-us/|title=Zee Kannada – ZEE KANNADA HD – Kannada Entertainment Online – Updates & More – ZEE5|website=[[Zee5]]|access-date=2022-12-30|archive-date=2022-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221230132659/http://www.zeekannadatv.com/about-us/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/media-tv-news/zee-kannada-to-air-new-episodes-on-june-1-as-shooting-resumes-for-shows-104902.html|title=Zee Kannada to air new episodes on June 1 as shooting resumes for shows|website=Exchange4media.com}}</ref> [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|ಝೀ ಲ್]] 2022 <ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/digital-news/zee-group-launches-four-digital-regional-news-channels-for-south-india-118036.html|title=ZEE Group to launch four digital regional news channels for South India|website=Exchange4media.com}}</ref> ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ '''ಜೀ ಕನ್ನಡ ನ್ಯೂಸ್''' ಎಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುದ್ದಿ ಚಾನೆಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. == ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ==   [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] 1 ಮಾರ್ಚ್ 2020 ರಂದು ಝೀ ಕನ್ನಡದ ಸಹೋದರ ಚಾನಲ್ ''[[ ಝೀ ಪಿಚ್ಚರ್]]'' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ತಡೆರಹಿತ ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/industry-briefing-news/kannada-movie-channel-zee-picchar-to-be-launched-on-march-1-102625.html|title=Kannada movie channel Zee Picchar to be launched on March 1|website=Exchange4media}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bestmediainfo.com/2020/03/new-kannada-movie-channel-zee-picchar-to-give-viewers-a-hit-dinada-feeling/|title=New Kannada movie channel Zee Picchar to give viewers a 'Hit Dinada Feeling'|website=Bestmediainfo}}</ref> ==ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ== ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಇನ್ನೂವರೆಗೂ, ಜೀ ಕನ್ನಡ ನಿರಂತರವಾಗಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] '''ನಂ. 1''' ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ ನಾಟಕ, ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಟಾಪ್ ರೇಟೆಡ್ ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.kannadatvshows.com/trp-ratings-weekly/|title=TRP Ratings Kannada Channels 2022 – Barc Data Week 07 – Latest Rating Reports|website=Kannadatvshows.com}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.barcindia.co.in/data-insights|title=WEEK 44 - DATA: Week 44: Saturday, 30th October 2021 To Friday, 5th November 2021|website=[[Broadcast Audience Research Council]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116174716/https://www.barcindia.co.in/data-insights|archive-date=16 November 2021|access-date=16 November 2021}}</ref> [[ಪುಟ್ಟಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು (ಧಾರಾವಾಹಿ)|''ಪುಟ್ಟಕ್ಕನ'' ಮಕ್ಕಳು]], ''[[ಗಟ್ಟಿಮೇಳ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗಟ್ಟಿಮೇಳ]]'', ''[[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ |ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ ಧಾರಾವಾಹಿ]] '', [[ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|''ಜೊತೆ'' ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ]], ''[[ಜೋಡಿ ನಂ.1]]'' ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಟಿಆರ್‌ಪಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/hitler-kalyana-tops-the-trp-charts/articleshow/87664590.cms|title=Hitler Kalyana tops the TRP charts|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/puttakkana-makkalu-to-sathya-a-look-at-the-top-5-kannada-shows-of-the-week/articleshow/90434816.cms|title=Puttakkana Makkalu to Sathya; a look at the top 5 Kannada shows of the week|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/newly-launched-couple-based-reality-show-jodi-no-1-scores-well-on-the-trp-charts-host-swetha-changappa-pens-a-gratitude-note/articleshow/92453440.cms|title=Newly launched couple-based reality show Jodi No 1 scores well on the TRP charts; host Swetha Changappa pens a gratitude note|website=[[The Times of India]]}}</ref> ಇತರ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳಾದ [[ಡ್ರಾಮಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]], [[ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು]], ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಕೂಡ ಟಿ ಆರ್ ಪಿ ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಕೋರ್ ಗಳಿಸಿವೆ. == ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ !! ಹೆಸರು !! ಇದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರ |- | 9 ಮಾರ್ಚ್ 2026 | ''ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] |- | 2 ಜುಲೈ 2025 | ''[[ಕರ್ಣ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ 2025)|ಕರ್ಣ]]'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] '' ರಾಜಾ ಬೇಟಾ |- | 29 ಮೇ 2023 | ''[[ಅಮೃತಧಾರೆ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)]]'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[[:en:Bade Achhe Lagte Hain | ಬಡೇ ಅಚ್ಚೆ ಲಗ್ತೆ ಹೇ]]'' |- | 16 ಜನವರಿ 2024 |[[ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿವಾಸ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿವಾಸ]] | |- |17 ಜೂನ್ 2024 | ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು ೨ | |- |1 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2025 | ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಮಹಾತ್ಮೆ | |- | 27 ಜನವರಿ 2025 | ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ ೨ | |- |8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |ಆದಿ ಲಕ್ಶ್ಮೀ ಪುರಾಣ | |} === ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ === {| class="wikitable sortable"|- ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಸಾರ !! ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ !! ನಿರೂಪಣೆ !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇತರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 16 ಜೂನ್ 2014 | ''ಮಹರ್ಷಿ ವಾಣಿ'' | | ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 22 ಜುಲೈ 2023 | ''ಕಪಲ್ಸ್ ಕಿಚನ್'' |ಮಾಸ್ಟರ್ ಆನಂದ್ |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 6 ಮೇ 2023 | ''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 6 ಮೇ 2023 | ''ಡಾನ್ಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಡಾನ್ಸ್ ಸೀಸನ್ 7'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 24 ಜೂನ್ 2023 | ''[[ಭರ್ಜರಿ_ಬ್ಯಾಚ್ಯುಲರ್ಸ್|ಭರ್ಜರಿ ಬಾಚುಲರ್ಸ್]]'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- |2023 |''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್'' | [[ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ]] & [[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್|ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್‌]] |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- |9 ಜೂನ್ 2023 |''[[ಜೋಡಿ_ನಂ.1_(ಕನ್ನಡ_ರಿಯಾಲಿಟೀ_ಶೋ)|ಜೋಡಿ ನಂ.1 (ಸೀಸನ್ 2)]]'' | [[ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ]] & [[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್|ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್‌]] |ಪ್ರಸ್ತುತ | |} === ಡಬ್ಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ !! ಹೆಸರು !! ಇದರಿದ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ |- | 28 ನವೆಂಬರ್ 2022 | ''ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಮುಕ್ಕುಪುದಕ'' |- | 1 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 | ''ಮನೆಮಗಳು'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಇಂತಿ ಗುತ್ತು'' |- | 8 ಮಾರ್ಚ್ 2021 | ''ತ್ರಿನಯನಿ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ತ್ರಿನಯನಿ'' |- | 30 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | ''ಪುನರ್ ವಿವಾಹ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಊಹಲು ಗುಸಗುಸಲದೆ'' |- | 11 ಜುಲೈ 2022 | ''ವೈದೇಹಿ ಪರಿಣಾಯ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ವೈದೇಹಿ ಪರಿಣಯಂ'' |- | 22 ನವೆಂಬರ್ 2021 | ''ಕಲ್ಯಾಣ ಮಸ್ತು'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಕಲ್ಯಾಣ ವೈಭೋಗಂ'' |- | 4 ಜುಲೈ 2020 | ''ಮಹಾನಾಯಕ ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ '' | ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ''ಏಕ್ ಮಹಾನಾಯಕ್ – ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್'' |- | 1 ಮೇ 2023 | ''ಸಂಧ್ಯಾ ರಾಗ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಪದ್ಮಾವತಿ ಸಂಧ್ಯಾರಾಗಂ'' |- | 22 ಮೇ 2023 | ''ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ ಭವ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಚಿರಂಜೀವಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ'' |} == ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !! ಹೆಸರು !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರ |- | 20 ಮಾರ್ಚ್ 2023 | ''[[ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ]]'' |4 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Neeli_Chatri_Waale ನೀಲಿ ಛತ್ರಿ ವಾಲೇ]'' |- | 11 ಮಾರ್ಚ್ 2019 | ''[[ಗಟ್ಟಿಮೇಳ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗಟ್ಟಿಮೇಳ]]'' |13 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2023 | [[ತೆಲುಗು]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10007794/ ವರುಧಿನಿ ಪರಿನಯನಮ್]'' |- | 9 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | ''[[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]]'' |16 ಮಾರ್ಚ್ 2024 | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Guddan_Tumse_Na_Ho_Payega ಗುಡ್ಡನ್ ತುಮ್ಸೇ ನಾ ಹೋ ಪಾಯೆಗಾ]'' |- | 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 | ''[[ಸತ್ಯ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಸತ್ಯ]]'' |10 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 | [[ಒಡಿಯಾ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10340680/ ಸಿಂಧೂರ ಬಿಂದು]'' |- | 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018 | ''[[ಪಾರು]]'' | 16 ಮಾರ್ಚ್ 2024 | [[ತೆಲುಗು]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10305866/ ಮುದ್ದ ಮಂದಾರಂ]'' |- |8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2016 |''[[ನಾಗಿಣಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ನಾಗಿಣಿ]]'' |7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 | [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ [https://en.wikipedia.org/wiki/Naagin%20(2007%20TV%20series) ನಾಗಿನ್ 2007] |- |28 ಮೇ 2018 |''ಕಮಲಿ'' |7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://www.imdb.com/title/tt10305710/ ಮುತ್ಯಾಲ ಮುಗ್ಗು]'' |- |15 ಜುಲೈ 2019 |''ರಾಧಾ ಕಲ್ಯಾಣ'' |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Maate%20Mantramu ಮಾತೆ ಮಂತ್ರಮು]'' |- |9 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2019 |''[[ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ]]'' |19 ಮೇ 2023 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Tula_Pahate_Re ತುಲಾ ಪಹತೇ ರೆ]'' |- |17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 |''[[ನಾಗಿಣಿ 2]]'' |3 ಮಾರ್ಚ್ 2023 | |- |22 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2014 |''ಶ್ರೀರಸ್ತು ಶುಭಮಸ್ತು'' |2 ಜುಲೈ 2016 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Honar%20Soon%20Mi%20Hya%20Gharchi ಹೊನಾರ್ ಸೂನ್ ಮಿ ಹ್ಯಾ ಘರ್ಚಿ]'' |- |13 ಮಾರ್ಚ್ 2017 |''ಜೋಡಿ ಹಕ್ಕಿ'' |5 ಜುಲೈ 2019 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Tujhyat%20Jeev%20Rangala ತುಜ್ಯಾತ್ ಜೀವ್ ರಂಗಾಲಾ]'' |- |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2017 |''ಪತ್ತೆದಾರಿ ಪ್ರತಿಭಾ'' |25 ಮೇ 2018 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Asmita%20(TV%20series) ಅಸ್ಮಿತಾ]'' |- |12 ಜೂನ್ 2017 |''ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸಂಸಾರ'' |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Majhya%20Navaryachi%20Bayko ಮಾಜ್ಯಾ ನವ್ರ್ಯಾಚಿ ಬಾಯ್ಕೊ]'' |- |17 ಜುಲೈ 2017 |''ನಿಗೂಢ ರಾತ್ರಿ'' |11 ಮೇ 2018 |ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Ratris%20Khel%20Chale ರಾತ್ರಿಸ್ ಖೆಳ್ ಚಲೆ]'' |- |2015 |''ಶ್ರೀಮಾನ್ ಶ್ರೀಮತಿ'' |26 ಮೇ 2017 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ '' [https://en.wikipedia.org/wiki/Bhabiji%20Ghar%20Par%20Hain! ಬಾಬಿಜಿ ಘರ್ ಪರ್ ಹೇ]'' |- |2013 |''ಪುನರ್ ವಿವಾಹ'' |1 ಆಗಸ್ಟ್ 2016 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Punar%20Vivaah%20-%20Zindagi%20Milegi%20Dobara ಪುನರ್ ವಿವಾಹ್; ಜಿಂದಗಿ ಮಿಲೇಗಿ ದುಬಾರ]'' |- |8 ಮೇ 2017 |''ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು'' |9 ಜುಲೈ 2021 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Badho%20Bahu ಬಡೋ ಬಹು]'' |- |18 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2017 |''ಯಾರೇ ನೀ ಮೋಹಿನಿ'' |4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 |[[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Yaaradi%20Nee%20Mohini%20(TV%20series) ಯಾರದಿ ನೀ ಮೋಹಿನಿ]'' |- |3 ಜನವರಿ 2011 |''ಬದುಕು ಜಟಾಕ ಬಂಡಿ'' |2015 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://www.zee5.com/tv-shows/details/bathuku-jataka-bandi/0-6-84 ಬತುಕು ಜಟಾಕ ಬಂಡಿ]'' |- |30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2017 |''ವಿದ್ಯಾ ವಿನಾಯಕ'' |12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 | |- |14 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2015 |''ಮಹಾದೇವಿ'' |30 ಆಗಸ್ಟ್ 2019 | |- |4 ಜನವರಿ 2010 |''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠ್ಠಲ'' |13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 | |- |7 ಜೂನ್ 2010 |''ಚಿ ಸೌ ಸಾವಿತ್ರಿ'' |15 ನವೆಂಬರ್ 2014 | |- |29 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |''ರಾಧಾ ಕಲ್ಯಾಣ 1'' |6 ಜೂನ್ 2015 | |- |27 ಜುಲೈ 2009 |''ಪಾರ್ವತಿ ಪರಮೇಶ್ವರ'' |27 ಜೂನ್ 2015 | |- |15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 |''ಶ್ರೀ ದಶವಾತರ'' |8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019 | |- |8 ಆಗಸ್ತ್ 2016 |''ಜನುಮದ ಜೋಡೀ'' |27 ಮೇ 2017 | |- |4 ಜುಲೈ 2016 |''ಮಹಾನದಿ'' |14 ಜುಲೈ 2017 | |- |19 ಜನವರಿ 2015 |''ಲವ್ ಲವಿಕೆ'' |1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2016 | |- |22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 |''ಶುಭವಿವಾಹ'' |7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016 | |- |16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015 |''Mr. & Mrs. ರಂಗೇಗೌಡ'' |11 ಮಾರ್ಚ್ 2016 | |- |10 ಜೂನ್ 2013 |''ಭಾರತಿ'' |24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 | |} === ಡಬ್ಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !! ಹೆಸರು !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇದರಿಂದ ಡಬ್ ಮಾಡಾಲಾಗಿದೆ |- | 22 ಜೂನ್ 2020 || ''ಪರಮಾವತಾರಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ '' || 7 ಮೇ 2021 || [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''ಪರಮಾವತಾರ್ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ'' |- | 5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 || ''ರಾಮಭಕ್ತ ಹನುಮಂತ'' || 26 ಮಾರ್ಚ್ 2021 || [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''ಕಹತ್ ಹುನುಮಾನ್ ಜೈ ಶ್ರೀ ರಾಮ್'' |- | 7 ಜೂನ್ 2021 || ''ನೇತಾಜಿ ಶುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ '' || 21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 || ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ''ನೇತಾಜಿ '' |- | 8 ಮಾರ್ಚ್ 2021 || ''ನಾಗ ಬೈರವಿ'' || 14 ನವೆಂಬರ್ 2021 || ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ''ನಾಗ ಭೈರವಿ'' |- | 17 ಮೇ 2021 || ''ಕೃಷ್ಣ ಸುಂದರಿ'' || 28 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 || ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಕೃಷ್ಣ ತುಳಸಿ'' |} == ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ == * ''ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸೀಸನ್ 1 - 19'' * ''ವೀಕೆಂಡ್ ವಿಥ್ ರಮೇಶ್ ಸೀಸನ್ 1 - 5'' * ''ಡ್ರಾಮ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ '' * ''ಸೂಪರ್ ಕ್ವೀನ್'' * ''ಗೋಲ್ಡನ್ ಕ್ವೀನ್'' * ''ಕಾಸ್‌ ಗೆ ಟಾಸ್ '' * ''ಒಗ್ಗರಣೆ ಡಬ್ಬಿ'' * ''ಡಾನ್ಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಡಾನ್ಸ್ ಸೀಸನ್ 1 - 6'' * ''ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು ಸೀಸನ್ 1 - 4'' * ''ಲೈಪ್ ಸೂಪರ್ ಗುರು'' * ''ಕುಣಿಯೋಣ ಬಾರಾ'' * ''ಯಾರಿಗುಂಟು ಯಾರಿಗಿಲ್ಲ'' * ''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಸೀಸನ್ 1 - 2'' * ''ಮನೆ ಮನೆ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ'' * ''ಜೀನ್ಸ್'' * ''ಚಾಲೆಂಜ್'' == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು == === ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡಿಗ === ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, ಕ್ರೀಡೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಜನರಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡಿಗ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.timesofindia.com/tv/news/kannada/heresthe-list-of-hemmeya-kannadigas-who-have-made-karnataka-proud/amp_articleshow/63313183.cms|title=List of Hemmeya Kannadigas who have made Karnataka proud|website=[[The Times of India]]}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಜೀ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === ಹೆಸರಾಂತ ಜೀ ಕನ್ನಡ ದೂರದರ್ಶನದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಆನ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. Zee ಕಾಲ್ಪನಿಕ ತಾರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/topic/Zee-Kutumba-awards|title=ZEE Kannada celebrates ZEE Kutumba Awards|website=[[The Times of India]]}}</ref> === ಜೀ ಕಾಮೆಡಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ === ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ವುಡ್ ನ ಹಾಸ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ರಂಗ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * ZEE5 ನಲ್ಲಿ [https://www.zee5.com/channels/details/zee-kannada/0-9-zeekannada ಜೀ ಕನ್ನಡ] * [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ]] [https://www.youtube.com/user/zeekannada ಜೀ ಕನ್ನಡ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು]] hnicisxa4friureydcilf3brmafkwgp 1374517 1374516 2026-06-01T08:16:27Z Spoorthi Rao 39512 /* ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು * 1374517 wikitext text/x-wiki {{Infobox ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿ|name=ಝೀ ಕನ್ನಡ|logo=|logo_size=250px|launch_date=|closed_date=|picture_format=|owner=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]]<br>([[ಸೋನಿ ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಜೊತೆಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳಲಿದೆ)|key_people=|country=[[ಭಾರತ]]|language=[[ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ|ಕನ್ನಡ]]|area=|affiliates=|headquarters=[[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] |sister_channels=|website=|network=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]]|online_serv_1=|online_chan_1=|type=[[TV Channel]]|broadcast area=[[ಭಾರತ]]|launch=11 ಮೇ 2006 <ref>{{cite web|url=https://zeenews.india.com/home/zee-group-to-launch-kannada-channel_294322.html|title=Zee Group to launch Kannada channel|website=[[Zee News]]|date=11 May 2006|access-date=30 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022|archive-date=19 ಆಗಸ್ಟ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819131857/https://zeenews.india.com/home/zee-group-to-launch-kannada-channel_294322.html|url-status=dead}}</ref>|logofile=Zee_Kannada.png|online serv 1=[[ಝೀ 5]]|online chan 1=(ಭಾರತ)|picture format={{ubl|[[1080 ಐ]] [[ಹೆಚ್ಡಿ ಟಿವಿ]]|([[ಎಸ್ಡಿ ಟಿವಿ]] ಫೀಡ್‌ಗಾಗಿ [[ಲೆಟರ್‌ಬಾಕ್ಸ್‌ಡ್]] [[576 ಐ]] ಗೆ ಇಳಿಸಲಾಗಿದೆ)}}|web=[https://www.zee5.com/channels/details/zee-kannada/0-9-zeekannada ಝೀ ಕನ್ನಡ] [[ಝೀ5]] ನಲ್ಲಿ|sister names=[[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್#ಚಾನೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ|ಝೀ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]|logosize=250px}} '''ಝೀ ಕನ್ನಡವು''' [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಕನ್ನಡ]] ಪಾವತಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಜಿ ಈ ಸಿ ಆಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು 2006 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/business/report-zee-kannada-launch-today-1028713|title=Zee Kannada launch today|date=10 May 2006|website=[[Daily News and Analysis|DNA]]}}</ref> ಇದು ಕನ್ನಡದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಉಪಗ್ರಹ ವಾಹಿನಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.medianews4u.com/zee-kannada-marks-14-years-of-grand-success/|title=Zee Kannada marks 14 years of grand success|date=12 May 2020|publisher=Medianews4u.com}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಮೇ 2005<ref>{{Cite web|url=https://www.indiantelevision.com/headlines/y2k6/may/may134.htm|title=Zee Group launched its much anticipated Kannada channel Zee Kannada|date=11 May 2006|website=[[Indian Television]]|language=en}}</ref> ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ತೆಲುಗು ಉದ್ಯಮದ ನಂತರ [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|ಝೀ]] ಯ ಎರಡನೇ ದಕ್ಷಿಣ [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷಾ]] ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ 2006 ರಲ್ಲಿ Zee ಕನ್ನಡವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. 2014 ರಲ್ಲಿ, Zee ಕನ್ನಡ ತಿಳಿ ನೀಲಿ ಲೋಗೋ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ನೀಲಿ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiantelevision.com/television/tv-channels/regional/zee-kannada-goes-colourful-with-new-logo-and-look-140731|title=Zee kannada goes colourful with new logo and look|date=31 July 2014|website=[[Indian Television]]}}</ref> 2018 ರಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗುರುತನ್ನು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಡಿ ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಡಾಲ್ಬಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಸ್ ಧ್ವನಿ ಗುಣಮಟ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಡಿ ಚಾನಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅನಾವರಣ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆಯು ಜೀ ಕನ್ನಡ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು 2018 ರ ಭವ್ಯ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು<ref>{{Cite web|url=http://www.zeekannadatv.com/about-us/|title=Zee Kannada – ZEE KANNADA HD – Kannada Entertainment Online – Updates & More – ZEE5|website=[[Zee5]]|access-date=2022-12-30|archive-date=2022-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20221230132659/http://www.zeekannadatv.com/about-us/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/media-tv-news/zee-kannada-to-air-new-episodes-on-june-1-as-shooting-resumes-for-shows-104902.html|title=Zee Kannada to air new episodes on June 1 as shooting resumes for shows|website=Exchange4media.com}}</ref> [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್|ಝೀ ಲ್]] 2022 <ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/digital-news/zee-group-launches-four-digital-regional-news-channels-for-south-india-118036.html|title=ZEE Group to launch four digital regional news channels for South India|website=Exchange4media.com}}</ref> ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ '''ಜೀ ಕನ್ನಡ ನ್ಯೂಸ್''' ಎಂದು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸುದ್ದಿ ಚಾನೆಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. == ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ==   [[ಝೀ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್]] 1 ಮಾರ್ಚ್ 2020 ರಂದು ಝೀ ಕನ್ನಡದ ಸಹೋದರ ಚಾನಲ್ ''[[ ಝೀ ಪಿಚ್ಚರ್]]'' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ತಡೆರಹಿತ ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/industry-briefing-news/kannada-movie-channel-zee-picchar-to-be-launched-on-march-1-102625.html|title=Kannada movie channel Zee Picchar to be launched on March 1|website=Exchange4media}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bestmediainfo.com/2020/03/new-kannada-movie-channel-zee-picchar-to-give-viewers-a-hit-dinada-feeling/|title=New Kannada movie channel Zee Picchar to give viewers a 'Hit Dinada Feeling'|website=Bestmediainfo}}</ref> ==ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ== ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಇನ್ನೂವರೆಗೂ, ಜೀ ಕನ್ನಡ ನಿರಂತರವಾಗಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ]] '''ನಂ. 1''' ವಾಹಿನಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ ನಾಟಕ, ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಟಾಪ್ ರೇಟೆಡ್ ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.kannadatvshows.com/trp-ratings-weekly/|title=TRP Ratings Kannada Channels 2022 – Barc Data Week 07 – Latest Rating Reports|website=Kannadatvshows.com}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.barcindia.co.in/data-insights|title=WEEK 44 - DATA: Week 44: Saturday, 30th October 2021 To Friday, 5th November 2021|website=[[Broadcast Audience Research Council]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20211116174716/https://www.barcindia.co.in/data-insights|archive-date=16 November 2021|access-date=16 November 2021}}</ref> [[ಪುಟ್ಟಕ್ಕನ ಮಕ್ಕಳು (ಧಾರಾವಾಹಿ)|''ಪುಟ್ಟಕ್ಕನ'' ಮಕ್ಕಳು]], ''[[ಗಟ್ಟಿಮೇಳ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗಟ್ಟಿಮೇಳ]]'', ''[[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ |ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ ಧಾರಾವಾಹಿ]] '', [[ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|''ಜೊತೆ'' ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ]], ''[[ಜೋಡಿ ನಂ.1]]'' ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಟಿಆರ್‌ಪಿ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/hitler-kalyana-tops-the-trp-charts/articleshow/87664590.cms|title=Hitler Kalyana tops the TRP charts|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/puttakkana-makkalu-to-sathya-a-look-at-the-top-5-kannada-shows-of-the-week/articleshow/90434816.cms|title=Puttakkana Makkalu to Sathya; a look at the top 5 Kannada shows of the week|website=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/newly-launched-couple-based-reality-show-jodi-no-1-scores-well-on-the-trp-charts-host-swetha-changappa-pens-a-gratitude-note/articleshow/92453440.cms|title=Newly launched couple-based reality show Jodi No 1 scores well on the TRP charts; host Swetha Changappa pens a gratitude note|website=[[The Times of India]]}}</ref> ಇತರ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳಾದ [[ಡ್ರಾಮಾ ಜೂನಿಯರ್ಸ್]], [[ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು]], ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಕೂಡ ಟಿ ಆರ್ ಪಿ ಚಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಕೋರ್ ಗಳಿಸಿವೆ. == ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ !! ಹೆಸರು !! ಇದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರ |- | 9 ಮಾರ್ಚ್ 2026 | ''ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಕು (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] |- | 2 ಜುಲೈ 2025 | ''[[ಕರ್ಣ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ 2025)|ಕರ್ಣ]]'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] '' [[:en:Rajaa Betaa | ರಾಜಾ ಬೇಟಾ]] |- | 29 ಮೇ 2023 | ''[[ಅಮೃತಧಾರೆ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)]]'' | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[[:en:Bade Achhe Lagte Hain | ಬಡೇ ಅಚ್ಚೆ ಲಗ್ತೆ ಹೇ]]'' |- | 16 ಜನವರಿ 2024 |[[ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿವಾಸ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಲಕ್ಷ್ಮೀ ನಿವಾಸ]] | |- |17 ಜೂನ್ 2024 | ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು ೨ | |- |1 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2025 | ಶ್ರೀ ರಾಘವೇಂದ್ರ ಮಹಾತ್ಮೆ | |- | 27 ಜನವರಿ 2025 | ನಾ ನಿನ್ನ ಬಿಡಲಾರೆ ೨ | |- |8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2025 |ಆದಿ ಲಕ್ಶ್ಮೀ ಪುರಾಣ | |} === ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ === {| class="wikitable sortable"|- ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಸಾರ !! ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ !! ನಿರೂಪಣೆ !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇತರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 16 ಜೂನ್ 2014 | ''ಮಹರ್ಷಿ ವಾಣಿ'' | | ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 22 ಜುಲೈ 2023 | ''ಕಪಲ್ಸ್ ಕಿಚನ್'' |ಮಾಸ್ಟರ್ ಆನಂದ್ |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 6 ಮೇ 2023 | ''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 6 ಮೇ 2023 | ''ಡಾನ್ಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಡಾನ್ಸ್ ಸೀಸನ್ 7'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 24 ಜೂನ್ 2023 | ''[[ಭರ್ಜರಿ_ಬ್ಯಾಚ್ಯುಲರ್ಸ್|ಭರ್ಜರಿ ಬಾಚುಲರ್ಸ್]]'' | |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- |2023 |''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್'' | [[ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ]] & [[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್|ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್‌]] |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- |9 ಜೂನ್ 2023 |''[[ಜೋಡಿ_ನಂ.1_(ಕನ್ನಡ_ರಿಯಾಲಿಟೀ_ಶೋ)|ಜೋಡಿ ನಂ.1 (ಸೀಸನ್ 2)]]'' | [[ಶ್ವೇತಾ ಚೆಂಗಪ್ಪ]] & [[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್|ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್‌]] |ಪ್ರಸ್ತುತ | |} === ಡಬ್ಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನ !! ಹೆಸರು !! ಇದರಿದ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ |- | 28 ನವೆಂಬರ್ 2022 | ''ಅನ್ನಪೂರ್ಣಾ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಮುಕ್ಕುಪುದಕ'' |- | 1 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 | ''ಮನೆಮಗಳು'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಇಂತಿ ಗುತ್ತು'' |- | 8 ಮಾರ್ಚ್ 2021 | ''ತ್ರಿನಯನಿ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ತ್ರಿನಯನಿ'' |- | 30 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | ''ಪುನರ್ ವಿವಾಹ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಊಹಲು ಗುಸಗುಸಲದೆ'' |- | 11 ಜುಲೈ 2022 | ''ವೈದೇಹಿ ಪರಿಣಾಯ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ವೈದೇಹಿ ಪರಿಣಯಂ'' |- | 22 ನವೆಂಬರ್ 2021 | ''ಕಲ್ಯಾಣ ಮಸ್ತು'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಕಲ್ಯಾಣ ವೈಭೋಗಂ'' |- | 4 ಜುಲೈ 2020 | ''ಮಹಾನಾಯಕ ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ '' | ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ''ಏಕ್ ಮಹಾನಾಯಕ್ – ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್'' |- | 1 ಮೇ 2023 | ''ಸಂಧ್ಯಾ ರಾಗ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಪದ್ಮಾವತಿ ಸಂಧ್ಯಾರಾಗಂ'' |- | 22 ಮೇ 2023 | ''ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ ಭವ'' | ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಚಿರಂಜೀವಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ'' |} == ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !! ಹೆಸರು !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರ |- | 20 ಮಾರ್ಚ್ 2023 | ''[[ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದ ಭಗವಂತ]]'' |4 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Neeli_Chatri_Waale ನೀಲಿ ಛತ್ರಿ ವಾಲೇ]'' |- | 11 ಮಾರ್ಚ್ 2019 | ''[[ಗಟ್ಟಿಮೇಳ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗಟ್ಟಿಮೇಳ]]'' |13 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2023 | [[ತೆಲುಗು]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10007794/ ವರುಧಿನಿ ಪರಿನಯನಮ್]'' |- | 9 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | ''[[ಹಿಟ್ಲರ್ ಕಲ್ಯಾಣ]]'' |16 ಮಾರ್ಚ್ 2024 | [[ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Guddan_Tumse_Na_Ho_Payega ಗುಡ್ಡನ್ ತುಮ್ಸೇ ನಾ ಹೋ ಪಾಯೆಗಾ]'' |- | 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 | ''[[ಸತ್ಯ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಸತ್ಯ]]'' |10 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 | [[ಒಡಿಯಾ]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10340680/ ಸಿಂಧೂರ ಬಿಂದು]'' |- | 3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018 | ''[[ಪಾರು]]'' | 16 ಮಾರ್ಚ್ 2024 | [[ತೆಲುಗು]] [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಯ]] ''[https://www.imdb.com/title/tt10305866/ ಮುದ್ದ ಮಂದಾರಂ]'' |- |8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2016 |''[[ನಾಗಿಣಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ನಾಗಿಣಿ]]'' |7 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 | [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ [https://en.wikipedia.org/wiki/Naagin%20(2007%20TV%20series) ನಾಗಿನ್ 2007] |- |28 ಮೇ 2018 |''ಕಮಲಿ'' |7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://www.imdb.com/title/tt10305710/ ಮುತ್ಯಾಲ ಮುಗ್ಗು]'' |- |15 ಜುಲೈ 2019 |''ರಾಧಾ ಕಲ್ಯಾಣ'' |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Maate%20Mantramu ಮಾತೆ ಮಂತ್ರಮು]'' |- |9 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2019 |''[[ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲಿ]]'' |19 ಮೇ 2023 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Tula_Pahate_Re ತುಲಾ ಪಹತೇ ರೆ]'' |- |17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 |''[[ನಾಗಿಣಿ 2]]'' |3 ಮಾರ್ಚ್ 2023 | |- |22 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2014 |''ಶ್ರೀರಸ್ತು ಶುಭಮಸ್ತು'' |2 ಜುಲೈ 2016 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Honar%20Soon%20Mi%20Hya%20Gharchi ಹೊನಾರ್ ಸೂನ್ ಮಿ ಹ್ಯಾ ಘರ್ಚಿ]'' |- |13 ಮಾರ್ಚ್ 2017 |''ಜೋಡಿ ಹಕ್ಕಿ'' |5 ಜುಲೈ 2019 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Tujhyat%20Jeev%20Rangala ತುಜ್ಯಾತ್ ಜೀವ್ ರಂಗಾಲಾ]'' |- |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2017 |''ಪತ್ತೆದಾರಿ ಪ್ರತಿಭಾ'' |25 ಮೇ 2018 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Asmita%20(TV%20series) ಅಸ್ಮಿತಾ]'' |- |12 ಜೂನ್ 2017 |''ಸುಬ್ಬಲಕ್ಷ್ಮೀ ಸಂಸಾರ'' |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020 |[[ಮರಾಠಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Majhya%20Navaryachi%20Bayko ಮಾಜ್ಯಾ ನವ್ರ್ಯಾಚಿ ಬಾಯ್ಕೊ]'' |- |17 ಜುಲೈ 2017 |''ನಿಗೂಢ ರಾತ್ರಿ'' |11 ಮೇ 2018 |ಮರಾಠಿ ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Ratris%20Khel%20Chale ರಾತ್ರಿಸ್ ಖೆಳ್ ಚಲೆ]'' |- |2015 |''ಶ್ರೀಮಾನ್ ಶ್ರೀಮತಿ'' |26 ಮೇ 2017 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ '' [https://en.wikipedia.org/wiki/Bhabiji%20Ghar%20Par%20Hain! ಬಾಬಿಜಿ ಘರ್ ಪರ್ ಹೇ]'' |- |2013 |''ಪುನರ್ ವಿವಾಹ'' |1 ಆಗಸ್ಟ್ 2016 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Punar%20Vivaah%20-%20Zindagi%20Milegi%20Dobara ಪುನರ್ ವಿವಾಹ್; ಜಿಂದಗಿ ಮಿಲೇಗಿ ದುಬಾರ]'' |- |8 ಮೇ 2017 |''ಬ್ರಹ್ಮಗಂಟು'' |9 ಜುಲೈ 2021 |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Badho%20Bahu ಬಡೋ ಬಹು]'' |- |18 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2017 |''ಯಾರೇ ನೀ ಮೋಹಿನಿ'' |4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 |[[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://en.wikipedia.org/wiki/Yaaradi%20Nee%20Mohini%20(TV%20series) ಯಾರದಿ ನೀ ಮೋಹಿನಿ]'' |- |3 ಜನವರಿ 2011 |''ಬದುಕು ಜಟಾಕ ಬಂಡಿ'' |2015 |[[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ''[https://www.zee5.com/tv-shows/details/bathuku-jataka-bandi/0-6-84 ಬತುಕು ಜಟಾಕ ಬಂಡಿ]'' |- |30 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2017 |''ವಿದ್ಯಾ ವಿನಾಯಕ'' |12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 | |- |14 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2015 |''ಮಹಾದೇವಿ'' |30 ಆಗಸ್ಟ್ 2019 | |- |4 ಜನವರಿ 2010 |''ಪಾಂಡುರಂಗ ವಿಠ್ಠಲ'' |13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 | |- |7 ಜೂನ್ 2010 |''ಚಿ ಸೌ ಸಾವಿತ್ರಿ'' |15 ನವೆಂಬರ್ 2014 | |- |29 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 |''ರಾಧಾ ಕಲ್ಯಾಣ 1'' |6 ಜೂನ್ 2015 | |- |27 ಜುಲೈ 2009 |''ಪಾರ್ವತಿ ಪರಮೇಶ್ವರ'' |27 ಜೂನ್ 2015 | |- |15 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 |''ಶ್ರೀ ದಶವಾತರ'' |8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019 | |- |8 ಆಗಸ್ತ್ 2016 |''ಜನುಮದ ಜೋಡೀ'' |27 ಮೇ 2017 | |- |4 ಜುಲೈ 2016 |''ಮಹಾನದಿ'' |14 ಜುಲೈ 2017 | |- |19 ಜನವರಿ 2015 |''ಲವ್ ಲವಿಕೆ'' |1 ಏಪ್ರಿಲ್ 2016 | |- |22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2014 |''ಶುಭವಿವಾಹ'' |7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016 | |- |16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2015 |''Mr. & Mrs. ರಂಗೇಗೌಡ'' |11 ಮಾರ್ಚ್ 2016 | |- |10 ಜೂನ್ 2013 |''ಭಾರತಿ'' |24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2014 | |} === ಡಬ್ಡ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !! ಹೆಸರು !! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !! ಇದರಿಂದ ಡಬ್ ಮಾಡಾಲಾಗಿದೆ |- | 22 ಜೂನ್ 2020 || ''ಪರಮಾವತಾರಿ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ '' || 7 ಮೇ 2021 || [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''ಪರಮಾವತಾರ್ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ'' |- | 5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 || ''ರಾಮಭಕ್ತ ಹನುಮಂತ'' || 26 ಮಾರ್ಚ್ 2021 || [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ''ಕಹತ್ ಹುನುಮಾನ್ ಜೈ ಶ್ರೀ ರಾಮ್'' |- | 7 ಜೂನ್ 2021 || ''ನೇತಾಜಿ ಶುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ '' || 21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2021 || ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ''ನೇತಾಜಿ '' |- | 8 ಮಾರ್ಚ್ 2021 || ''ನಾಗ ಬೈರವಿ'' || 14 ನವೆಂಬರ್ 2021 || ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ''ನಾಗ ಭೈರವಿ'' |- | 17 ಮೇ 2021 || ''ಕೃಷ್ಣ ಸುಂದರಿ'' || 28 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 || ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ಕೃಷ್ಣ ತುಳಸಿ'' |} == ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ == * ''ಸ ರಿ ಗ ಮ ಪ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಸೀಸನ್ 1 - 19'' * ''ವೀಕೆಂಡ್ ವಿಥ್ ರಮೇಶ್ ಸೀಸನ್ 1 - 5'' * ''ಡ್ರಾಮ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ '' * ''ಸೂಪರ್ ಕ್ವೀನ್'' * ''ಗೋಲ್ಡನ್ ಕ್ವೀನ್'' * ''ಕಾಸ್‌ ಗೆ ಟಾಸ್ '' * ''ಒಗ್ಗರಣೆ ಡಬ್ಬಿ'' * ''ಡಾನ್ಸ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಡಾನ್ಸ್ ಸೀಸನ್ 1 - 6'' * ''ಕಾಮಿಡಿ ಕಿಲಾಡಿಗಳು ಸೀಸನ್ 1 - 4'' * ''ಲೈಪ್ ಸೂಪರ್ ಗುರು'' * ''ಕುಣಿಯೋಣ ಬಾರಾ'' * ''ಯಾರಿಗುಂಟು ಯಾರಿಗಿಲ್ಲ'' * ''ಛೋಟಾ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಸೀಸನ್ 1 - 2'' * ''ಮನೆ ಮನೆ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮೀ'' * ''ಜೀನ್ಸ್'' * ''ಚಾಲೆಂಜ್'' == ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕಾರ್ಯಗಳು == === ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡಿಗ === ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ, ಕ್ರೀಡೆಯಂತಹ ವಿವಿಧ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕವನ್ನು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದ ಜನರಿಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಕನ್ನಡಿಗ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.timesofindia.com/tv/news/kannada/heresthe-list-of-hemmeya-kannadigas-who-have-made-karnataka-proud/amp_articleshow/63313183.cms|title=List of Hemmeya Kannadigas who have made Karnataka proud|website=[[The Times of India]]}}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಜೀ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು === ಹೆಸರಾಂತ ಜೀ ಕನ್ನಡ ದೂರದರ್ಶನದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವರ ಆನ್-ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. Zee ಕಾಲ್ಪನಿಕ ತಾರೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/topic/Zee-Kutumba-awards|title=ZEE Kannada celebrates ZEE Kutumba Awards|website=[[The Times of India]]}}</ref> === ಜೀ ಕಾಮೆಡಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ === ಸ್ಯಾಂಡಲ್ ವುಡ್ ನ ಹಾಸ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ರಂಗ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * ZEE5 ನಲ್ಲಿ [https://www.zee5.com/channels/details/zee-kannada/0-9-zeekannada ಜೀ ಕನ್ನಡ] * [[ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌|ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ]] [https://www.youtube.com/user/zeekannada ಜೀ ಕನ್ನಡ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು]] flhr2hoewpc5gdd10qt4zm47xulrr0m 0 38407 1374505 1364694 2026-06-01T07:20:09Z ~2026-32375-86 99777 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೆಲವು ೧೦೦೦ ಅಂತ ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ೧೫೦೦೦ ಎಂದು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ 1374505 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಶಲವಡಿ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type = ಪಂಚಾಯತು | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = <!--India Karnataka--> | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | latd = | latm = | lats = | latNS = N | longd = | longm = | longs = | longEW = E | coordinates_display = inline,title | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[Dharwad district|ಧಾರವಾಡ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = Languages | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[Kannada]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = 582238 | registration_plate = | website = | footnotes = }} '''ಶಲವಡಿ''' ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಯು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಧಾರವಾಡದಿಂದ ಸುಮಾರು ೫೨ ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ತಾಲ್ಲೂಕ ಕೇಂದ್ರ ನವಲಗುಂದದಿಂದ ೧೨ ಕಿ.ಮೀ. ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಶಲವಡಿ ಗ್ರಾಮವು ಅಣ್ಣಿಗೇರಿ ಹೊಬಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಇದು ಸುಮಾರು ೧೪ ಕಿ.ಮೀ. ಅಂತರದಲ್ಲಿದೆ. ಶಲವಡಿ ಗ್ರಾಮವು ಸುಮಾರು 15000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಜಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ, ಇದು ಒಂದೇ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿಯಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು ೪-೫ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಶಲವಡಿ ಗ್ರಾಮವು ಸುಮಾರು ಶೇ.೭೫ ರಷ್ಟು ಕೃಷಿಯನ್ನೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದ ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನ ಗ್ರಾಮವಾಗಿದ್ದು,ಶೇ.೨೫ ರಷ್ಟು ಜನರು ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಮೀಣ ಗುಡಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಶಲವಡಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ.೮೫ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ : ಶಲವಡಿ ಗ್ರಾ.ಪಂ. ವಿಳಾಸ : ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ ಶಲವಡಿ ತಾ:ನವಲಗುಂದ ಜಿ:ಧಾರವಾಡ ಪಿನ್ ಕೊಡ್: ೫೮೨೨೦೮ ೧. ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ೨. ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ * ಸಾವ೯ಜನಿಕ ಸುರಕ್ಷೆ - ಈ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ೩. ಶಿಕ್ಷಣ * ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆ,ಶಲವಡಿ * ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆ,ಶಲವಡಿ * ಸರಕಾರಿ ಶಾಲೆ,ಶಲವಡಿ ೪. ಆರೋಗ್ಯ * ಸಿ.ಎಹ್.ಸಿ, ನವಲಗುಂದ * ಪಿ.ಎಹ್.ಸಿ, ಶಲವಡಿ ೫. ವ್ಯವಸಾಯ * ಕೃಷಿ - ಈ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ೬. ಪಶು ಸಂಗೋಪನೆ {| class="wikitable sortable" |- ! . ಸಂ. !! ಪ್ರಾಣಿ !! ಸಂಖ್ಯೆ |- | ೧|| ಎತ್ತು || ‍‍‍---- |- | ೨ ||ಆಕಳು || ೧೦೯೮ |- | ೩ ||ಆಡು || ೫೦೦ |- | ೪ ||ಎಮ್ಮಿ || ೨೬೮ |- | ೫ ||ಕುರಿ || ೮೦೦ |- | ೬ ||ಹಾಲಿನ ಕೆಂದ್ರ || ಇದೆ |- | ೭ ||ಹಾಲಿನ ಸಂಗ್ರಹ || ೧೦೦೦ |- | ೮ || ಕೋಳಿ || ೨೫೦ |} ೭. ಸಹಕಾರ * ಕರ್ನಾಟಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿಕಾಶ ಬ್ಯಾಂಕ ಶಲವಡಿ * ವಿ.ಎಸ್.ಎಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ ಶಲವಡಿ ೮. ವಸತಿ ಯೋಜನೆ * ವಸತಿ - ಈ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿ ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] oxkmyo2huthahwkaxk28tdr5turgjre 0 49368 1374486 1345326 2026-06-01T02:51:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374486 wikitext text/x-wiki {{automatic taxobox | fossil_range = {{fossil range|Late Paleocene|Recent}} | image = Athene noctua (cropped).jpg | image caption = [[Little owl]] (''Athene noctua'') | image2 = Otus jolandae song - pone.0053712.s008.oga | image2_caption = ''[[Otus jolandae]]'' call | taxon = Strigiformes | authority = [[Johann Georg Wagler|Wagler]], 1830 | range_map = Owl range.png | range_map_caption = Range of the owl, all species. | subdivision_ranks = Families | subdivision = [[Strigidae]]<br> [[Tytonidae]]<br> [[Ogygoptyngidae]] ([[fossil]])<br> [[Palaeoglaucidae]] ([[fossil]])<br> [[Protostrigidae]] ([[fossil]])<br> [[Sophiornithidae]] ([[fossil]]) | synonyms = Strigidae <small>''sensu'' Sibley & Ahlquist</small> }} [[ಚಿತ್ರ:Athene noctua (cropped).jpg|thumb]] '''ಗೂಬೆಗಳು''' ೨೦೦ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ [[ಹಿಂಸ್ರಪಕ್ಷಿ]] [[ಪ್ರಜಾತಿ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ '''ಸ್ಟ್ರಿಜಿಫೋರ್ಮೀಸ್''' [[ಗಣ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ [[ಪಕ್ಷಿ]]ಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪು. ಬಹುತೇಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು [[ಒಂಟಿ ಪ್ರಾಣಿ|ಒಂಟಿ]] ಹಾಗು [[ಇರುಳು ಪ್ರಾಣಿ|ಇರುಳಿನ]] ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳಿವೆ (ಉದಾ. [[ಉತ್ತರ ಗಿಡುಗ ಗೂಬೆ]]). ಗೂಬೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ [[ಸಸ್ತನಿ]]ಗಳು, [[ಕೀಟ]]ಗಳು, ಮತ್ತು ಇತರ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರಜಾತಿಗಳು [[ಮೀನು]]ಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದಿವೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಸ್ಟ್ರಿಜಿಫಾರ್ಮೀಸ್ ಗಣದ ಟೈಟಾನಿಡೀ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಿಜಿಡೀ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸುಮಾರು 133 ಪ್ರಭೇದಗಳ ಹಕ್ಕಿಗಳಿಗಿರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು (ಗೂಗೆ). ಎಲ್ಲ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೂ ಸಮಾನವೆನಿಸುವ ಕೆಲವು ವಿಚಿತ್ರ ಲಕ್ಷಣಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು - ತಟ್ಟೆಯಂತೆ ಅಗಲವಾಗಿರುವ ಮುಖ, ಮುಖದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಕಣ್ಣುಗಳು, ದಪ್ಪತಲೆ, ಮೋಟು ಕತ್ತು, ಮೃದುವಾದ ತುಪ್ಪಳದಂಥ ರೆಕ್ಕೆಪುಕ್ಕಗಳು. ಗೂಬೆಗಳು ತಮ್ಮ ಕೊಕ್ಕೆಯಂಥ ಕೊಕ್ಕು ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಕಾಲುಗಳಿಂದ ಜೀವಂತ ಆಹಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿ ತಿಂದು ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇವು ಹದ್ದು, ಗಿಡುಗಗಳಂತೆಯೇ ಹಿಂಸ್ರ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅನ್ನಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಹಿಂದೆ ಇವನ್ನು ಹದ್ದು ಮತ್ತು ಗಿಡುಗಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಲಕ್ಷಣ ಹದ್ದು ಮತ್ತು ಗೂಬೆಗಳ ಸಮಾಂತರ ವಿಕಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದೇ ಹೊರತು ಇವುಗಳ ಸಂಬಂಧವನ್ನಲ್ಲ. ಗೂಬೆಗಳ ಅಂಗರಚನೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವಗಳಿಗೂ ಹದ್ದುಗಳ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೂ ಅನೇಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಹದ್ದುಗಳು ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವುವಾದರೆ ಗೂಬೆಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಗೂಬೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರವಾದ ಇಲಿ, ಹೆಗ್ಗಣಗಳು ನಿಶಾಚರಿಗಳು. ಇವು ರಾತ್ರಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವುದರಿಂದ ಗೂಬೆಗಳಿಗೆ ಬೆಳಗಿನ ಸಮಯ ಕಣ್ಣು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ ಜನರಲ್ಲಿ ಮನೆ ಮಾಡಿದೆ. ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ ಗೂಬೆಗಳಿಗೆ ಕಣ್ಣು, ಕಿವಿ ಬಹಳ ಚುರುಕಾಗಿರುತ್ತವೆ. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ]] ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಖಂಡಗಳಿಂದ ಬಲುದೂರವಿರುವ ಕೆಲವು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಗೂಬೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಪರಿಸರಗಳಿಗೂ - [[ಮರುಭೂಮಿ]]ಯ ಬಂಜರು ವಾತಾವರಣದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಉತ್ತರ ಮೇರು ಪ್ರದೇಶದ ತಂಡ್ರಾ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ [[ಉಷ್ಣವಲಯ]]ದ ಮಳೆಕಾಡುಗಳ ತೇವಪೂರಿತ ವಾತಾವರಣದ ವರೆಗೂ - ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಜೀವಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದೆ. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂತೆ ಗೂಬೆಗಳು ಟೈಟಾನಿಡೀ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಿಜಿಡೀ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಕಣಜದ ಗೂಬೆಯ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭೇದಗಳೂ (ಬಾರ್ನ್ ಔಲ್) ಎರಡನೆಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪ್ರರೂಪೀ ಗೂಬೆಗಳ (ಟಿಪಿಕಲ್ ಔಲ್ಸ್‌) ಸುಮಾರು 122 ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಟ್ರಿಜಿಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಗೂಬೆಗಳು ಪ್ರರೂಪೀ (ಟಿಪಿಕಲ್) ಬಗೆಯವು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಭೇದಗಳೂ ನಿಶಾಚರಿಗಳು. ಈ ಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವಾಗಿ ಉತ್ತರಮೇರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮಂಜಿನ ಗೂಬೆ (ನಿಕ್ಟಿಯ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿಯಾಕ್) ಮಾತ್ರ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡಬಲ್ಲದು. ಇದು ವಾಸಿಸುವ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳು ಕಾಲ ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗದೇ ಇರುವುದೇ ಇದರ ಈ ಗುಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು. ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಗೂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ನಿಶಾಚರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಚುರುಕಾದ ದೃಷ್ಟಿಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಶಬ್ದ ಗ್ರಹಣಶಕ್ತಿಗಳಿವೆ. ಗೂಬೆಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳಂತೂ ಬಲುದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದವು. ಹೊರಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಾಣುವ ಇವು ನಿಜವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದವು. 60 ಸೆಂಮೀ ಉದ್ದವಿರುವ ಮಂಜಿನ ಗೂಬೆಯ ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಯ ಗಾತ್ರ ಸರಿಸುಮಾರು ಮನುಷ್ಯನ ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಯ ಗಾತ್ರದಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಗೂಬೆಗಳ ಕಿವಿಯೂ ಬಲು ಚುರುಕು. ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಎರೆಪ್ರಾಣಿಗಳ ಓಡಾಟದ ಸದ್ದಿನ ಮೇಲೆಯೆ ಅವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆರಗಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಶಬ್ದವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗಲೆಂದೇ ಗೂಬೆಗಳ ಮುಖ ಅಗಲವಾದ ತಟ್ಟೆಯಂತಿದೆಯೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಗೂಬೆಗಳ ಕಿವಿ ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದವು; ಇವನ್ನು ಚರ್ಮದ ಮಡಿಕೆಯೊಂದು ಭಾಗಶಃ ಮುಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಗೂಬೆಗಳ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣ ನಿಶ್ಯಬ್ದ ಹಾರಾಟ. ಇವು ಹಾರುವಾಗ, ಎರೆಪ್ರಾಣಿಯ ಮೇಲೆ ಎರಗುವಾಗ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಸದ್ದು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇವುಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ಗರಿಗಳ ಬುಡದಲ್ಲಿ ಸದ್ದನ್ನು ಅಡಗಿಸುವಂಥ ಮೃದುವಾದ ತುಪ್ಪುಳಿನ ರೀತಿಯ ತಂತುಗಳಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಪ್ರರೂಪೀ ಗೂಬೆಗಳ ಹಲವಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಕೊಂಬುಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಕರಿಗಳ ಎರಡು ಗುಚ್ಚಗಳಿವೆ. ಉದಾ : ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆ (ಯುರೇಷಿಯನ್ ಔಲ್). ಗೂಬೆಗಳ ಕತ್ತು ಮೋಟಾಗಿರುವಂತೆ ಕಂಡರೂ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಉದ್ದವಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಕತ್ತಿನ ಸುತ್ತ ಉದ್ದವಾದ ಮತ್ತು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡ ಪುಕ್ಕಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಕತ್ತು ಮೋಟಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕತ್ತು ಯಾವ ಕಡೆಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ಸುಲಭವಾಗಿ (ಸುಮಾರು 2700) ಬಾಗಬಲ್ಲದು. ಗೂಬೆಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮುಖದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಗಳು ಅವುಗಳ ಗುಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಚೀಚೆ ಹೆಚ್ಚು ಚಲಿಸಲಾರವಾದ್ದ ರಿಂದಲೂ ಗೂಬೆಗಳು ತಮ್ಮ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹಿಂಭಾಗದೆಡೆ ನೋಡಬೇಕಾದರೆ ಈ ತೆರನ ಬಳುಕುವ ಕತ್ತು ಬಹಳ ಅನುಕೂಲ. ಗೂಬೆಗಳ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಕ್ರಮವೂ ವಿಚಿತ್ರವೇ. ಇವು ತಮ್ಮ ಆಹಾರವನ್ನು ಹದ್ದು, ಗಿಡುಗಗಳಂತೆ ಕಿತ್ತು ತಿನ್ನದೆ, ಇಡಿಯಾಗಿ ನುಂಗಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಇಲಿ, ಹೆಗ್ಗಣ, ಹಾವು, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಇವುಗಳ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ. ಇವುಗಳ ಜಠರರಸ ಅತ್ಯಂತ ತೀಕ್ಷ್ಣ ರೀತಿಯದಾಗಿದ್ದು ಆಹಾರದ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಜೀರ್ಣಿಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಜೀರ್ಣವಾಗದೆ ಉಳಿಯುವ ಮೂಳೆ, ತುಪ್ಪುಳು, ಗರಿ ಮುಂತಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಗುಳಿಗೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಾಯಿಂದ ಉಗುಳಿಬಿಡುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಗಳುಮುಳುಕ ಮತ್ತಿತರ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಜೀರ್ಣವಾಗದ ಎಲುಬು ಮತ್ತಿತರ ವಸ್ತುಗಳು ಸೇರಿ ಗುಳಿಗೆಗಳಾಗಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುವಂತೆ ಗಳುಮುಳುಕ ತನ್ನದೇ ಪುಕ್ಕವನ್ನು ಕಿತ್ತು ನುಂಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೂಬೆಗಳು ತಾವು ಬೇಟೆಯಾಡಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ಹಿಡಿದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ತಿನ್ನದೆ ತಮ್ಮ ಮೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ತಂದು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಜಾಗಗಳ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನೂರಾರು ವಿಸರ್ಜಿತ ಆಹಾರದ ಗುಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಂಥ ಗುಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ನೋಡಿದರೆ ಗೂಬೆಗಳ ಆಹಾರಪ್ರಾಣಿಗಳು ಯಾವುವು ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು. ಅನೇಕ ಸಲ ಈ ಶೋಧನೆಗಳು ಮಾನವನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರದಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಇರವನ್ನು ಬೆಳಕಿಗೆ ತಂದಿವೆ. ಗೂಬೆಗಳ ಕೂಗು ಬಲು ಭಯಾನಕ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಗೂಕ್ ಗೂಕ್ ಎಂದೊ ಹ್ರಸ್ವವಾಗಿ ಲೊಚಗುಟ್ಟುವಂತೆಯೊ ಗೊರಕೆ ಹೊಡೆಯುವಂತೆಯೊ ಬುಸುಗುಟ್ಟು ವಂತೆಯೊ ಹಲವಾರು ಬಗೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಚಿತ್ರವಾಗಿ ಸದ್ದುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಗೂಬೆಗಳು ಮರದ ಪೊಟರೆ, ಪ್ರಪಾತಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂದುಗಳು, ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಗುಳಿಗಳು ಮುಂತಾದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಗೂಡುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಸಲ ಗಿಡುಗ ಇಲ್ಲವೆ ಕಾಗೆಗಳಿಂದ ತೊರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಗೂಡುಗಳನ್ನೂ ಬಳಸುವು ದುಂಟು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂಥ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಅವು ಹೇಗಿರುತ್ತವೋ ಹಾಗೆಯೇ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ; ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಗೂಬೆಗಳೂ ಗುಂಡನೆಯ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸಲಕ್ಕೆ 1-7 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು. ಕಾವು ಕೊಡುವುದನ್ನು, ಮರಿಗಳ ಪಾಲನೆಯನ್ನು ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣುಗಳೆರಡೂ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರಮೇರು ಪ್ರದೇಶದ ಮಂಜಿನ ಗೂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾವುಕೊಡುವ ಕೆಲಸ ಹೆಣ್ಣಿನದು. ಹೀಗೆ ಕಾವುಕೂತ ಹೆಣ್ಣಿಗೆ ಗಂಡುಗೂಬೆ ಆಹಾರವನ್ನೊದಗಿಸುತ್ತದೆ. ==ಕಣಜದ ಗೂಬೆ== ಕಣಜದ ಗೂಬೆ ಬಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಬರುವ ಗೂಬೆ. ಮೇರು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್, ಹವಾಯ್, ಮಲಯ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಈ ಗೂಬೆ ಇದೆ. ಇದರ ಮುಖ ಗುಂಡಿಗೆಯಾಕಾರದ ತಟ್ಟೆಯಂತಿದ್ದು ಸೆಡೆತಿರುವ ಗರಿಗಳ ಅಂಚಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಮುಖದ ಬಣ್ಣ ಬಿಳಿ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಗೂಬೆಯ ಮುಖ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಕೋತಿಯ ಮುಖವನ್ನೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಗೂಬೆಗೆ ಕೋತಿಮುಖದ ಗೂಬೆ ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ಉದ್ದನೆಯ ಕಾಲುಗಳು, ಪಾದದವರೆಗೂ ಇರುವ ಗರಿಗಳು, ಮೋಟುಬಾಲ, ನಡುಬೆರಳಿನ ಮೇಲೆ ಏಣುಗಳುಳ್ಳ ಹಣಿಗೆಯಂಥ ರಚನೆ ಇರುವುದು - ಇವು ಕಣಜದ ಗೂಬೆಯ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಈ ಗೂಬೆ 35-45 ಸೆಂಮೀ ಉದ್ದ ಇರುತ್ತದೆ ; ಹೆಣ್ಣು ಗೂಬೆ ಗಂಡಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು. ದೇಹದ ಬಣ್ಣ ಬಂಗಾರ ಮತ್ತು ಬೂದಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣ. ಅಲ್ಲದೆ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಮಚ್ಚೆಗಳಿವೆ. ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಮರದ ಪೊಟರೆಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಪಾತಗಳ ಸಂದಿಗಳನ್ನೂ ಗೂಡುಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಾದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹದ್ದು, ಗಿಡುಗ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಗೂಡನ್ನು ಬಳಸುವುದುಂಟು. ಹಳೆಯ ಮನೆ, ಚರ್ಚುಗಳ ಗೋಪುರಗಳು, ಕಣಜಗಳಲ್ಲಿನ ಚಾವಣಿ ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೂ ಗೂಡು ಕಟ್ಟುವುದುಂಟು. ಪಾಳುಬಿದ್ದ ಕಟ್ಟಡಗಳಂತೂ ಇದಕ್ಕೆ ಬಲು ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳ. ಇಂಥ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಡು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡು ಕರ್ಕಶವಾಗಿ ದೀರ್ಘವಾಗಿ ಕಿರಿಚುತ್ತಲೊ, ಲೊಚಗುಟ್ಟುವಂತೆ ಇಲ್ಲವೆ ಗೊರಕೆಯಂತೆ ಕೇಳಿಸುವ ಸದ್ದುಮಾಡುತ್ತಲೊ ಇರುವುದರಿಂದ ತಾನಿರುವ ನೆಲೆಯ ಭೀಕರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ವರ್ಷ ವರ್ಷವೂ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತನ್ನ ನೆಲೆಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಗೂಬೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಲಕ್ಷಣ. ಕಣಜದ ಗೂಬೆ ಅಪ್ಪಟ ನಿಶಾಚಾರಿ. ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಇಲ್ಲ. ಮುಸ್ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆ ಬೇಟೆಗೆಂದು ಹೊರಬರುತ್ತದೆ. ಹುಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕುಳ್ಳುಪೊದೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶ ಇದರ ಅಚ್ಚು ಮೆಚ್ಚಿನ ಬೇಟೆಯ ಪ್ರದೇಶ. ಇಲಿಗಳೇ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರೈತನ ಸ್ನೇಹಿತ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಣಜದ ಗೂಬೆಗೆ ಇತರ ಗೂಬೆಗಳಂತೆಯೆ ಅತ್ಯಂತ ಚುರುಕಾದ ದೃಷ್ಟಿಯಿರುವುದಾದರೂ ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಕಿವಿಗಳನ್ನೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಕಣಜದ ಗೂಬೆಯ (ಟೈಟೊಆಲ್ಬ) ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಕಾಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. 4-7 ಗುಂಡನೆಯ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿಡುತ್ತದೆ. ಗಂಡು, ಹೆಣ್ಣುಗಳೆರಡೂ ಕಾವು ಕೊಟ್ಟು ಮರಿಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕಣಜದ ಗೂಬೆಯ ಆಯಸ್ಸು 15 ವರ್ಷಗಳು. ಈ ಜಾತಿಯ ಇನ್ನೂ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದದ ಕಣಜಗೂಬೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅವೆಂದರೆ ಗರಿಕೆ ಗೂಬೆ (ಗ್ರಾಸ್ ಔಲ್-ಟೈಟೊ ಕ್ಯಾಪೆನ್ಸಿಸ್) ಮತ್ತು ಪುರ್ವದ ಕಣಜ ಗೂಬೆ (ಓರಿಯಂಟಲ್ ಬೇ ಔಲ್ - ಫೊಡಿಲಸ್ ಬಾಡಿಯಸ್) ಗೂಬೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಗೆಗಳಿವೆ ಎಂದು ಮೊದಲೇ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಕೆಲವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆ== ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆ (ಯುರೇಷಿಯಸ್ ಈಗಲ್ಔಲ್) : ಬ್ಯೂಬೊ ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರಿನ ಗೂಬೆ ಇದು ; ಸುಮಾರು 11 ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಇದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯೂಬೊ ಬ್ಯೂಬೊ ಎಂಬ ಪ್ರಭೇದವಿದೆ. ಹದ್ದಿನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಿರುವ ಇದರ ಬಣ್ಣ ಕಂದು. ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಎರಡು ಕೊಂಬುಗಳಿವೆ. ಕಣ್ಣುಗಳು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದವು. ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಗಳ ಪೊಟರೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಸಲ ಬೃಹದ್ಗಾತ್ರದ ಮರಗಳಲ್ಲಿರುವುದುಂಟು. ಸಣ್ಣ ಸಸ್ತನಿಗಳು, ಹಕ್ಕಿಗಳು, ಇಲಿಗಳು, ಓತಿಕೇತ, ಏಡಿ, ಕೆಲವು ಬಗೆಯ ಕೀಟಗಳು ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ. ==ಮಂಜಿನಗೂಬೆ== ಮಂಜಿನಗೂಬೆ (ಸ್ನೋಯಿ ಔಲ್) : ಇದು ಉತ್ತರ ಮೇರು ಪ್ರದೇಶದ ಗೂಬೆ. ಉತ್ತರ ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯ, ರಷ್ಯದ ಉತ್ತರಭಾಗ, ಆಲಾಸ್ಕ, ಗ್ರೀನ್ಲೆಂಡಿನ ಉತ್ತರಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಪರೀತ ಚಳಿಯಿದ್ದಾಗ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯುಂಟಾಗುವುದರಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ-ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳು, ಮಧ್ಯ ರಷ್ಯ, ಜಪಾನ್, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮಧ್ಯಭಾಗ, ಜರ್ಮನಿಗಳಿಗೆ-ವಲಸೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಲೆಮಿಂಗ್ ಎಂಬ ಪ್ರಾಣಿ, ಅರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಮೊಲ ಮತ್ತು ಬಾತುಕೋಳಿಗಳು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ. ==ಮೀನು ತಿನ್ನುವ ಗೂಬೆ (ಬ್ರೌನ್ ಫಿಶ್ ಔಲ್)== ಭಾರತದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಇದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು ಕೆಟುಪ ಜೈಲೊನೆನ್ಸಿಸ್. ಕೊಂಬಿನ ಗೂಬೆಯ ಗಾತ್ರದಷ್ಟಿದೆ. ಅದರಂತೆಯೇ ಇದರ ದೇಹದ ಬಣ್ಣವೂ ಕಂದು. ನೀರ ಬಳಿ ಬೆಳೆಯುವ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಮರಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ವಾಸ. ಮೀನು, ಕಪ್ಪೆ, ಏಡಿ, ಹಕ್ಕಿಗಳು ಮುಂತಾದವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ. ==ಕುಬ್ಜಗೂಬೆ (ಪಿಗ್ಮಿ ಔಲ್)== 15-20 ಸೆಂಮೀ ಉದ್ದದ ಸಣ್ಣ ಗೂಬೆ ಇದು. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ]], [[ಆಫ್ರಿಕ]] ಮತ್ತು [[ಯುರೋಪ್‍]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. [[ಕೀಟ]]ಗಳು, ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಹಕ್ಕಿಗಳು, [[ಉರಗ]]ಗಳು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ. ಚುರುಕಾಗಿ ಹಾರಬಲ್ಲ ಇದು ಹಾರುತ್ತಿರುವ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲದು. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಗೂಬೆಗಳಲ್ಲದೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಥೀನೆ ಬ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸಿಡಿಯಂ ರೇಡಿಯೇಟಂ ಎಂಬ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರಿನ ಕಿರುಗೂಬೆಗಳೂ (ಔಲೆಟ್ಸ್‌) ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವಕ್ಕೆ ಹಾಲಹಕ್ಕಿಗಳೆಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರಿದೆ. ಗೂಬೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಹಲವು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳಿವೆ. ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇವನ್ನು ಅಪಶಕುನ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವೆಡೆ ಇದು ಶುಭವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಬೆ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಮೂಷಿಕ ಹಾಗೂ ಸರೀಸೃಪಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಒಂದು ಅಂಕೆಯಲ್ಲಿಡುವ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೊಂಡಿ, ಗೂಬೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.owlpages.com/index.php The Owl Pages] * [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/chordata/aves/strigiformes.html Animal Diversity Web Page: Owls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080906222339/http://animaldiversity.ummz.umich.edu/chordata/aves/strigiformes.html |date=2008-09-06 }} * [http://brainmaps.org/index.php?p=speciesdata&species=tyto-alba Owl Brain Atlas] * [http://www.mnh.si.edu/arctic/html/owl.html Smithsonian Snowy Owl Info] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19991127124042/http://www.mnh.si.edu/arctic/html/owl.html |date=1999-11-27 }} * [http://nature.org/initiatives/programs/birds/features/ Owls of the Harry Potter movies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090609232640/http://www.nature.org/initiatives/programs/birds/features/ |date=2009-06-09 }} – learn about the owls featured in the films, threats to the species, and conservation activities * [http://www.owls.org World Owl Trust] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060118162329/http://www.owls.org/ |date=2006-01-18 }} * [http://rg.ancients.info/owls Athenian Owl coins] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061206002037/http://rg.ancients.info/owls/ |date=2006-12-06 }} * [http://ibc.lynxeds.com/order/strigiformes Owl videos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104042018/http://ibc.lynxeds.com/order/strigiformes |date=2013-11-04 }} on the Internet Bird Collection Eurasia: * [http://www.worldofowls.com World of Owls] – Northern Ireland's only Owl, Bird of Prey and Exotic Animal Centre * [http://www.fishowls.com/ Current Blakiston's Fish Owl Research in Russia] North America: * [http://www.birdwatching-bliss.com/owl-pictures.html List of Owl Species Breeding In North American and Owl Photos] Oceania: * [http://home.iprimus.com.au/readman/owls.htm iprimus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070208222739/http://home.iprimus.com.au/readman/owls.htm |date=2007-02-08 }} info. re Australian owls and [[frogmouth]]s {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗೂಬೆ}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪಕ್ಷಿಗಳು]] [[File:Bubo ascalaphus -Kakegawa Kacho-en, Kakegawa, Shizuoka, Japan-8a.jpg|thumb|]][[File:Cuban Pygmy-owl (Glaucidium siju).jpg|thumb|]] ldmebvpy7rjwchf7ozfspdqabl4xhya 0 64200 1374487 1345411 2026-06-01T03:04:01Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374487 wikitext text/x-wiki [[Image:Galen detail.jpg|thumb|"Claude Galien". Lithograph by Pierre Roche Vigneron. (Paris: Lith de Gregoire et Deneux, ca. 1865)]] '''ಗೇಲೆನ್'''ಸು. 129-200. [[ಗ್ರೀಸ್]] ಮತ್ತು ರೋಮಿನ ವೈದ್ಯ ಹಾಗೂ ಲೇಖಕ. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ== ಏಷ್ಯಮೈನರಿನ ಮೈಸಿಯ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಪರ್ಗಮಮ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗನಾಗಿ ಜನಿಸಿದ. ಹದಿನೈದನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ [[ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನೂ 18ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇವೆರಡನ್ನೂ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿಯೇ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಈತ 146 ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಸಿಗೆ ವೈದ್ಯವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಯಲು ತೆರಳಿದ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಪೆಲಾಪ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೈದ್ಯನ ಕೈಕೆಳಗೆ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಲು ಸ್ಮರ್ನಕ್ಕೆ ಹೋದ (148). ಮುಂದೆ ಫಿನಿಷಿಯ, [[ಪ್ಯಾಲಸ್ತೀನ್]], ಕೋರಿಂಥ್, ಕ್ರೀಟ್, [[ಸೈಪ್ರಸ್]] ಮುಂತಾದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅಲೆಯುತ್ತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಕೊನೆಗೆ ಈಜಿಪ್ಟಿನ [[ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರಿಯ]] ನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಪರ್ಗಮಮಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ (157) ಅಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿ ಖಡ್ಗಮಲ್ಲರ (ಗ್ಲೇಡಿಯೇಟರ್) ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯನಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡ. ಅಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಖಡ್ಗಮಲ್ಲರಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುತ್ತ ತನ್ನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಪಾರಂಗತಿಯನ್ನು ಸಂಪುರ್ಣ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ ಸುಮಾರು 161-162 ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿಗೆ ತೆರಳಿ ಅಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯನಾಗಿ ಕೊನೆಗೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮಾರ್ಕಸ್ ಅರೇಲಿಯಸನ ಆಸ್ಥಾನವೈದ್ಯನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ. ಬಳಿಕ 167 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ. ಆದರೆ ಅದೇ ಸುಮಾರಿಗೆ (169) ಈತನಿಗೆ ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಲು ಮಾರ್ಕಸ್ ಅರೇಲಿಯಸನಿಂದ ಕರೆಬಂದಿತು. ಗೇಲೆನ್ ರೋಮಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಭಾವೀ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕಾಮೊಡಸಿನ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ತಾನು ರೋಮಿನಲ್ಲಿ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆಂಬ ನೆಪವೊಡ್ಡಿ ಯುದ್ಧರಂಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ. ಆಮೇಲೆ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ರೋಮಿನಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿದ್ದು ಸುಮಾರು 200 ರಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಸಿಸಿಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿಧನನಾದ. ==ಸಾಧನೆಗಳು== ಗೇಲೆನ್ ತನ್ನ ಪಾಠಪ್ರವಚನಗಳಿಗೂ ಲೇಖನಗಳಿಗೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದ. ಮುಖ್ಯ ವಾಗಿ [[ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಈತ ಸುಮಾರು 300 ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಪ್ರತೀತಿ. ಈ ವೈದ್ಯಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಪಲಬ್ಧವಾಗಿವೆ. ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನ ವಿಷಯ ಗ್ರಂಥಗಳು ಬಹುಪಾಲು ಕಳೆದುಹೋಗಿವೆ. ಸಿಕ್ಕಿರುವ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ 98 ಅವನೇ ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಬರೆದವೆಂದೂ 19 ಬಹುಶಃ ಅವನು ಬರೆದಿರಬಹುದೆಂದೂ 45 ಅವನ ರಚನೆಗಳೇ ಅಲ್ಲವೆಂದೂ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. 191 ರಲ್ಲಿ ರೋಮಿನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅಗ್ನಿದುರಂತದಲ್ಲಿ ಅವನ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳು ಸುಟ್ಟುಹೋದವು. ಆದರೂ ಗೇಲೆನ್ ಧೃತಿಗೆಡದೆ ತನ್ನ ಕೊನೆಯ ಕಾಲದವರೆಗೂ ಪಾಠಪ್ರವಚನಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದ. ಗೇಲೆನನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ [[ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದ ಸ್ಥಾಪಕನೆಂದು ಗಣಿಸಬಹುದು. ಹಿಪಾಕ್ರಟೀಸನ ತರುವಾಯದ ಗತಕಾಲದ ವೈದ್ಯರಲ್ಲೆಲ್ಲ ಈತನೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವ. ಮಾನವ ದೇಹದ ಅಂಗಛೇದನವನ್ನು ಇವನು ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಬೇರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಪ್ರಯತ್ನ ಮತ್ತು ಚತುರತೆಯಿಂದ ಛೇದನ ಮಾಡಿ ತಿಳಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾದ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಾಕ್ಸರಣಿಯಿಂದ ವಿವರಿಸುತ್ತ ತನ್ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದ ವೈದ್ಯಜ್ಞಾನವನ್ನೆಲ್ಲ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿ ಭದ್ರವಾದ ತಳಹದಿಯ ಮೇಲೆ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಸುಮಾರು 16ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಈತನ ವಿಚಾರಗಳು ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗದ ಅಧಿಕಾರವಾಣಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಈತನನ್ನು ವೈದ್ಯರಾಜನೆಂದೂ, ವೈದ್ಯಕೀಯದ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯೆಂದೂ ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ [[ರೋಮ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ]] ನಾಶವಾದ ಮೇಲೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಗೇಲೆನ್ ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿದ್ದ ಜ್ಞಾನ ಇಲ್ಲವಾಯಿತು. ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರಸರಿಸಿದ್ದ ಜ್ಞಾನ ಮಾತ್ರ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಅರಬ್ಬಿ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗಿ ಜೀವಂತವಾಗಿತ್ತು. ಗೇಲೆನನ ಗ್ರಂಥಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿನ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕಾಲದ ಸುಮಾರಿಗೆ (15-16ನೆಯ ಶತಮಾನ) ಥಾಮಸ್ ಲಿನೇಕರ್, ಗಿಂಟರ್ ಫಾನ್ ಅಂಡರ್ನಾಕ್ ಮುಂತಾದವರ ವ್ಯಾಸಂಗ ಭಾಷ್ಯಗಳಿಂದ ಪುನರ್ಜನ್ಮ ಪಡೆದು ಅಧಿಕಾರಯುತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದವು. ಗೇಲೆನನ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವ ಧೈರ್ಯ ಆ ಕಾಲದ ಯಾವ ವೈದ್ಯನಿಗೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ವೈದ್ಯವಿದ್ಯೆಯ ಪ್ರಗತಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಕುಂಠಿತವಾಯಿತು. ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗೇಲೆನ್ ತಿಳಿಸಿಕೊಟ್ಟ ವಿಚಾರಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ. [[ಅಭಿದಮನಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ (ಅರ್ಟರೀಸ್) ವಾಯು ಇರುವುದೆಂದು ಸುಮಾರು 400 ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರಿಯ ಪಂಥದವರು ಸಾರುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಗೇಲೆನ್ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತವೇ ಇರುತ್ತದೆಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ. [[ಮಿದುಳು]], [[ನರಗಳು]], [[ಮಿದುಳುಬಳ್ಳಿ]], [[ನಾಡಿ]] ಮುಂತಾದವುಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ಗೇಲೆನ್ ಬಹು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ. ಮಿದುಳುಬಳ್ಳಿಯನ್ನು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಛಿದ್ರಿಸಿ, ಅದರಿಂದ ಸಂವೇದನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತ್ವದಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನೂ ಸಂಯಮರಹಿತ ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನೂ ವಿವರವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ. ಮಿದುಳುಬಳ್ಳಿಯನ್ನು ಫ್ರೆನಿಕ್ ನರಗಳ ಉಗಮದಿಂದ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಛಿದ್ರಿಸಿದಾಗ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುವುದು ಏಕೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ. ಆದರೆ ಮಿದುಳುಬಳ್ಳಿಯನ್ನು ಎಡಬಲಭಾಗವಾಗಿ ಸೀಳಿದರೆ ಚಲನೆ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಅಂಶವನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ. ಗಂಟಲಿಗೆ ಒದಗುವ ನರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ದಾರದಿಂದ ಕಟ್ಟಿಬಿಟ್ಟರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೂಗುವುದನ್ನು ಇಷ್ಟಬಂದಾಗ ತಡೆಹಿಡಿಯಬಹುದು ಎಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟ. ಗುಂಡಿಗೆಯ ರಚನೆಯನ್ನೂ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ ಅದು ಮಾಂಸದ ಕೋಶವಿರಬಹುದೆಂದು ಮಾತ್ರ ನಂಬಲಿಲ್ಲ. ಗೇಲೆನ್ ಎಂದರೆ ಸಮಾಧಾನವಾಗಿರುವ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈತ ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಸೊಕ್ಕಿದ ಮತ್ತು ಉದ್ಧಟವಾದ ಮನೋವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಗುಣವಾಗಿ ಪಡೆದಿದ್ದ. ತನಗೆ ನಿಸರ್ಗದ ಅರ್ಥಪುರ್ಣತೆ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದೆಯೆಂದೂ ದೇವರ ಸೃಷ್ಟಿ ಏಕೆ ಆ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಇದೆ ಎನ್ನುವುದು ತನಗೆ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ತನಗೆ ಗೊತ್ತಾಗದೇ ಇರುವುದು ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲವೆಂದೂ ಹೇಳಹೊರಟದ್ದು ಈತನ ತಪ್ಪು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ಮಹತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಕುಂದು ತಂದುಕೊಂಡ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== [[File:Galenou Apanta.tif|thumb|''Galenou Apanta'', 1538]] * [http://classicsindex.wikispaces.com/Galen Classicsindex: Galen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081224233754/http://classicsindex.wikispaces.com/Galen |date=2008-12-24 }} * [http://cmg.bbaw.de/epubl/online/editionencmg_05.html ''Corpus Medicorum Graecorum'' editions online] * [http://www.iep.utm.edu/galen/ Galen] entry in the [[Internet Encyclopedia of Philosophy]] * [http://galen.bbaw.de/online-publications/hippokrates-und-galenbibliographie-fichtner Gerhard Fichtner, Galen bibliography] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120712011351/http://galen.bbaw.de/online-publications/hippokrates-und-galenbibliographie-fichtner |date=2012-07-12 }} * [http://www.healthsystem.virginia.edu/internet/library/historical/artifacts/antiqua/galen.cfm University of Virginia: Health Sciences Library. Galen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071210172030/http://www.healthsystem.virginia.edu/internet/library/historical/artifacts/antiqua/galen.cfm |date=2007-12-10 }} * [http://www.channel4.com/history/microsites/H/history/a-b/ancientsurgery7.html Channel 4 - History - Ancient surgery<!-- Bot generated title -->] * [http://www.uh.edu/engines/epi2097.htm Lienhard JH. Engines of our Ingenuity, Number 2097 - Constantine the African] * [http://www.britannica.com/eb/topic-223895/Galen-of-Pergamum Nutton V. Galen of Pergamum, Encyclopædia Britannica] * [http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/bio_gal.html Pearcy L. Galen: A biographical sketch. Medicina Antiqua] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130328113725/http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/bio_gal.html |date=2013-03-28 }} * [https://web.archive.org/web/20070406023427/http://www.ancientlibrary.com/medicine/0109.html Taylor HO. Greek Biology and Medicine 1922: Chapter 5 - "The Final System: Galen"] * [http://robl.de/galen/galen.htm Galenus von Pergamon - Leben und Werk. ''Includes alphabetical list of Latin Titles''] * {{fr icon}} [http://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/galien_vf.htm Galien's works] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923222338/http://www.biusante.parisdescartes.fr/histmed/medica/galien_vf.htm |date=2015-09-23 }} digitized by the [http://www.biusante.parisdescartes.fr/debut.htm BIUM (Bibliothèque interuniversitaire de médecine et d'odontologie, Paris)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111101181049/http://www.biusante.parisdescartes.fr/debut.htm |date=2011-11-01 }}, see its digital library [http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica.htm Medic@] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141007025741/http://www.bium.univ-paris5.fr/histmed/medica.htm |date=2014-10-07 }}. * [http://digital.slub-dresden.de/id337794197 Galeni opera varia - Mscr.Dresd.Db.93] Digital Version of the Manuscript at the Saxon State and University Library, Dresden (SLUB) * [http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/mm_hypertexts.html Hypertexts - Medicina Antiqua, University College London] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170826063657/http://www.ucl.ac.uk/~ucgajpd/medicina%20antiqua/mm_hypertexts.html |date=2017-08-26 }} ''(Commentary on Hippocrates' On the Nature of Man; On the Natural Faculties; Exhortation to Study the Arts: To Menodotus; On Diagnosis from Dreams)'' * [http://www.michaelservetusresearch.com/ENGLISH/works.html Michael Servetus Research] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121113223851/http://www.michaelservetusresearch.com/ENGLISH/works.html |date=2012-11-13 }} Website with a study on the ''Opera Omnia of Galen'' by the galenist Michael de Villanueva, and also the first description of the [[pulmonary circulation]] in his Manuscript of Paris in 1546. * ''Claudii Galeni opera omnia'' in ''Medicorum graecorum opera quae exstant, editionem curavit D. Carolus Gottlob Kühn, Lipsiae prostat in officina libraria Car. Cnoblochii'', 1821-1833 in [http://www2.biusante.parisdescartes.fr/livanc/?intro=galien_vf&statut=charge&fille=o&cotemere=45674 20 volumines]. * [http://www.bbc.co.uk/programmes/b03c4dys ''Discussion of Galens on BBC Radio 4's programme "In Our Time".] * [http://nbn-resolving.de/urn:nbn:de:hbz:061:2-18076 Digital edition: Galeni septima Classis (1550)] by the [[University and State Library Düsseldorf]] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಗೇಲೆನ್}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ]] [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ]] 8pu9i8zcx67av80vf71840pwh5ui7qb 2 72641 1374449 1374445 2026-05-31T13:17:23Z A826 72368 Reverted 1 edit by [[Special:Contributions/~2026-32333-68|~2026-32333-68]] ([[User talk:~2026-32333-68|talk]]) to last revision by A826(TwinkleGlobal) 1374449 wikitext text/x-wiki ನಾನು ಅನುಷಾ ನನ್ನ ಹುಟ್ಟೂರು ಬೆ೦ಗಳೂರು. ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಯೂನಿವಸಿ೯ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬಿ.ಕಾ೦.ಪದವಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಓದುವುದು ನನ್ನ ಹವ್ಯಾಸ. ಕನ್ನಡ ನನ್ನ ಇಷ್ಟವಾದ ವಿಷಯ. {{User WikiProject Education in India}} 4r5dgc0knfesb9y7lxl97z2emnzmdws 0 80812 1374478 1374412 2026-05-31T22:50:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374478 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image = CPipFm.jpg | image_caption = ''Culex pipiens'' female | image_alt = Close-up photo of a mosquito | image2 = Culex_sp..jpg | image2_caption = ''Culex'' sp. male | image2_alt = Mosquito perched on a green leaf | display_parents = 2 | taxon = Culex | authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]] | type_species = ''[[Culex pipiens]]'' | type_species_authority = [[Linnaeus]], 1758 | diversity_link = List of Culex species | diversity = Over 1,000 species }} [[File:Culex restuans larva diagram en.svg|thumb|alt=Diagram of larva body with parts labeled |Anatomy of a ''Culex'' larva]] [[File:Culex pipiens diagram en.svg|thumb|alt=Diagram of adult mosquito body with parts labeled |Anatomy of a ''Culex'' adult]] ಕ್ಯೂಲೆಕ್ಸ್ ( [[:en:Culex|Culex]] ) [[ಸೊಳ್ಳೆ]]ಯು ಡಿಪ್ಟಿರ ಗಣದ [[ಕ್ಯೂಲಿಸಿಡೀ]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಕೀಟ. [[ಚಿತ್ರ:Culex sp..jpg|thumb|right|ಕ್ಯೂಲೆ‍ಕ್ಸ್ ಸೊಳ್ಳೆ]] ==ವಿವರಣೆ== ಗಾತ್ರ ಬಲುಸಣ್ಣದು. ಇದರ ವಾಸ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ನೀರು|ನೀರಿ]]ನ ಬಳಿ. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿವೆ. ಎರಡನೆಯ ಜೊತೆ ರೆಕ್ಕೆಗಳೂ ಇದ್ದು ಇವು ಸಣ್ಣ ಕೊಡತಿಯಾಕಾರದ ಉಪಾಂಗಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಹಾಲ್ಟಿಯರ್ಸ್ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸರ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಕ್ಯೂಲೆಕ್ಸ್ ಸೊಳ್ಳೆಯ ದೇಹವನ್ನು [[ತಲೆ]], [[ಎದೆಗೂಡು|ಎದೆ]] ಮತ್ತು [[ಹೊಟ್ಟೆ]] ಎಂದು ಮೂರು ಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಗಂಡು ಸೊಳ್ಳೆಗೂ ಹೆಣ್ಣು ಸೊಳ್ಳೆಗೂ ಹಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಗಂಡು ಸೊಳ್ಳೆಯಲ್ಲಿ ಆಂಟೆನ ಮೊಟಕಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಮೇಲೆ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಕೂದಲುಗಳು ಬೆಳೆದಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಣ್ಣುಸೊಳ್ಳೆಯಲ್ಲಿ ಆಂಟೆನ ನೀಳವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಕೂದಲುಗಳಿವೆ. ಹೆಣ್ಣು ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ. ಗಂಡು ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು; ಹೂಗಳ [[ಮಕರಂದ]]ವನ್ನೊ ಸಸ್ಯಗಳ ರಸವನ್ನೊ ಕುಡಿದು ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಇವು ಸೇವಿಸುವ [[ಆಹಾರ]]ವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ವದನಾಂಗಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. ಕ್ಯೂಲೆಕ್ಸ್ ಸೊಳ್ಳೆ ಕೆಲವು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬಗೆಯ ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಾಗ ದೇಹ ಭೂಮಿಗೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಣ್ಣ ಪಾಲ್ಪಿ ಉಂಟು. ದೇಹದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಮೇಲಿನ ಕೂದಲುಗಳು ಮೂರು ಬಗೆಯಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸ್ಕುಟೆಲಂ ಎಂಬ ಏಣಿನ ಮೇಲಿದೆ. ಕ್ಯೂಲೆಕ್ಸ್ ಸೊಳ್ಳೆಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇದರ ಜೀವನಚಕ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲು ಸುಮಾರು 10-15 ದಿನಗಳು ಬೇಕು. ಇದು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನೀರಿನ ಮೇಲಿಡುತ್ತದೆ. ಅವು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಅಂಟಿಕೊಂಡು ದೋಣಿಯಾಕಾರದ ರಚನೆಯನ್ನು ತಳೆದು ನೀರಿನ ಮೇಲೆ ತೆಪ್ಪದ ಹಾಗೆ ತೇಲುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಡಿಂಬಗಳ ದೇಹದ 8ನೆಯ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಉದ್ದನೆಯ ಶ್ವಾಸನಾಳವಿದೆ. ==ರೋಗಪ್ರಸಾರ== ಕ್ಯೂಲೆಕ್ಸ್ ಸೊಳ್ಳೆಗಳು [[ಆನೆಕಾಲು ರೋಗ|ಆನೆಕಾಲುರೋಗ]]ವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಫೈಲೇರಿಯ ಹುಳುಗಳನ್ನು ಒಬ್ಬರಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಹರಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು [[ಪ್ರಭೇದ]]ಗಳು ಮಿದುಳಿನ [[ಅಂಗಾಂಶಶಾಸ್ತ್ರ|ಅಂಗಾಂಶ]]ಗಳನ್ನು ಬಾಧಿಸುವ ಎನ್‍ಸೆಫಲೈಟಿಸ್ ಎಂಬ ರೋಗಕಾರಕ [[ವೈರಾಣು|ವೈರಸ್ಸ]]ನ್ನು ಹರಡುತ್ತವೆ. ==ನೋಡಿ== *[[ಸೊಳ್ಳೆ]] * [[ನೊಣ]] * [[ಜಿರಳೆ]] * [[ಹಣ್ಣಿನ ನೊಣ]] *[[ಡೆಂಗೀ]] ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * On the [[University of Florida|UF]] / [[Institute of Food and Agricultural Sciences|IFAS]] Featured Creatures Web site * [https://web.archive.org/web/20090417192344/http://www.metapathogen.com/mosquito/culex/ ''Culex pipiens'' at MetaPathogen: facts, life cycle] * [http://entomology.ifas.ufl.edu/fasulo/vector/chapter_03.htm Mosquito Chapter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191220150543/http://entomology.ifas.ufl.edu/fasulo/vector/chapter_03.htm |date=2019-12-20 }} in the National Public Health Pesticide Applicator Training Manual == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯೂಲೆಕ್ಸ್ ಸೊಳ್ಳೆ |ಕ್ಯೂಲೆಕ್ಸ್ ಸೊಳ್ಳೆ }} {{Unreferenced}} [[ವರ್ಗ:ಕೀಟಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] j7z3zdi84gjextg6asnu5o674d8swt1 0 81267 1374477 1370893 2026-05-31T22:50:23Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374477 wikitext text/x-wiki {{cleanup|reason= copyvios - http://kannada.oneindia.com/news/international/mars-crater-once-held-massive-lake-new-curiosity-089868.html('''ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಕಾಪಿರೈಟ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲ''')}} ''''' ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯು''''' ಕಾರ್ ಗಾತ್ರದ [[ಮಂಗಳ]] ರೋವರ್ ಆಗಿದ್ದು, ನಾಸಾದ ಮಂಗಳ ಸೈನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ ಮಿಷನ್‌ನಭಾಗವಾಗಿ [[ಮಂಗಳ (ಗ್ರಹ)|ಮಂಗಳದ]] ಮೇಲೆ ಗೇಲ್ ಕುಳಿಯನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 26, 2011 ರಂದು 15:02:00 [[ಯುಟಿಸಿ+5:30|ಯುಟಿಸಿ]] ಕ್ಕೆ ಕೇಪ್ ಕೆನವೆರಲ್ನಿಂದ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2012 ರಂದು 05:17:57 [[ಯುಟಿಸಿ+5:30|ಯುಟಿಸಿ]] ರಂದು ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಗೇಲ್ ಕ್ರೇಟರ್‌ನೊಳಗಿನ ಅಯೋಲಿಸ್ ಪಾಲಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಳಿಯಿತು. ==ರೋವರ್ ಉಡಾವಣೆ== {{Quote_box| width=19em|align=|right|quote= | <center> '''<big>ಕ್ಯೂರಿಯಸಿಟಿ ರೋವರ್</big>''' </center>. [[File:Curiosity Self-Portrait at 'Big Sky' Drilling Site.jpg|thumb|ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಸ್ವಯಂ ಫೋಟೊ]] * ಉಪಗ್ರಹ :ಮಾರ್ಸ್ ಕ್ಯೂರಿಯಸಿಟಿ ರೋವರ್ * ಉಪಗ್ರಹದ ಇಂಧನ: ಪರಮಾಣು * ಕಳುಹಿಸಿದ ದೇಶ : ಅಮೇರಿಕ * ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರು : ನಾಸಾ * ಉಡಾವಣೆ ದಿನ : 26-11-2011 * ತಲುಪುವ ಗ್ರಹ : ಮಂಗಳ * ತಲುಪಿದ ದಿನ : 6-8-2012 * ಸಮಯ : 11.00 * ಕ್ರಮಿಸಿದ ದೂರ : 3500 ಲಕ್ಷ ಮೈಲಿ * ವೆಚ್ಚ : 2.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ .}} *ನಾಸಾ ಕ್ಯೂರಿಯಸಿಟಿ ರೋವರ್‍ನ್ನು ಹೊತ್ತ ನೌಕೆಯನ್ನು 8 ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಉಡಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ನೌಕೆ ಬರೋಬ್ಬರಿ 3,500 ಲಕ್ಷ ಮೈಲಿ ದೂರ ಕ್ರಮಿಸಿ 6-8-2016 ದಂದು (ಸೋಮವಾರ) ಮುಂಜಾನೆ ಮಂಗಳನ ಮೇಲೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಇಳಿಯಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ಕೆಂಪು ಕಾಯದ (ಮಂಗಳ) ಬಗೆಗಿರುವ ಕುತೂಹಲಗಳನ್ನು ಬಯಲಿಗೆಳೆಯುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ `ನಾಸಾ’ (NASA ) ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮಹತ್ವದ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ. *ಸೋಮವಾರ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಭಾರತೀಯ ಕಾಲಮಾನ 11 ಗಂಟೆಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ‘ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ರೋವರ್’ ಉಪಗ್ರಹ, ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಪದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನಾಸಾ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಡಿಸ್ಕವರಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ನೇರ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತ್ತು. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಎರಡು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರು ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು. ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪರದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. *ಮಾನವನ ಪಾಲಿಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಗ್ರಹಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆಲ್ಲ ಆಕಾಶ ಕಾಯಗಳು ಇಂದಿಗೂ ನಿಗೂಢ. ಯಾವುದನ್ನೂ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿವೆ. ಅದೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಾಸಾ ಈಗ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಈ ದಿನ 6-8-2016 ರಂದು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ==ವಿವರ== *ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ನಾಸಾದ ಮಾರ್ಸ್ ಸೈನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ ಮಿಷನ್ (ಒSಐ) ಭಾಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಸ್ ಗೇಲ್ ಕ್ರೇಟರ್ ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಒಂದು ಕಾರು ಗಾತ್ರದ ರೋಬಾಟ್ ರೋವರ್ ಆಗಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 6, 2016 ರಕ್ಕೆ, ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2012 ರಂದು ಇಳಿದ ದಿನದಿಂದ 1481 sಸೋಲ್ಗಳ (ಅಂದರೆ 1522 ಒಟ್ಟು ದಿನಗಳು)ಕಾಲ ಮಂಗಳದಲ್ಲಿದೆ. (ವಿವರ ಚಿತ್ರ:[http://www.jpl.nasa.gov/missions/mars-science-laboratory-curiosity-rover-msl/]) *ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 26, 2011 ರಂದು, 15:02 ಯುಟಿಸಿ (ಗ್ರೀ.ಮೀ.ಟೈ.) ಸಮುಯಕ್ಕೆ ಎಂಎಸ್’ಎಲ್’ ಗಗನನೌಕೆಯಲ್ಲಿ, ಕನವರೆಲ್ ಉಡಾವಣೆ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಉಡಾಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2012, ಯುಟಿಸಿ (ಗ್ರೀ.ಮೀ.ಟೈ.) ಕ್ಕೆ ಮಂಗಳದ ಮೇಲೆ ಗೇಲ್ ಕ್ರೇಟರ್ ರಲ್ಲಿ ಆಯಿಲೊಸ್ ಪಾಲಸ್ ನಲ್ಲಿ ಇಳಿಯಿತು.. [1] [12] ಬ್ರಾಡ್ಬರಿ (ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಸೈಟ್) ಇಳಿದ ಜಾಗ ನಿಲುಗಡೆ ಗುರಿಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕಿಂತ 2.4 ಕಿ.ಮಿ (1.5 ಮೈಲಿ) ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು. ಇದು ರೋವರ್ ನ 563.000.000 ಕಿ.ಮಿ (350,000,000 ಮೈಲಿ) ಪ್ರಯಾಣದ ನಂತರ ಆದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಆಗಿತ್ತು. *ರೋವರ್ ಮಂಗಳದ ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಭೂವಿಜ್ಞಾನ ತನಿಖೆಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿವೆ:; ಗೇಲ್ ಕ್ರೇಟರ್ ಒಳಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ನೀರಿನ ಪಾತ್ರ ತನಿಖೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಜೀವಿಯ ಬದುಕಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿರುವ ವಾತಾವರಣ ನೀಡಿತ್ತೇ ಎಂಬುದರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ; ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಮಾನವ ಪರಿಶೋಧನೆ ತಯಾರಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಹದ ವಾಸಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು. *ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಯೋಜನೆ ಮಂಗಳ 2020ರ ರೋವರ್ ಯಾನಕ್ಕೆ ಆಧಾರವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯ ಎರಡು ವರ್ಷದ ಮಿಷನ್ /ಕಾರ್ಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.jpl.nasa.gov/missions/mars-science-laboratory-curiosity-rover-msl/]</ref><ref>[http://edition.cnn.com/2012/08/10/us/mars-curiosity/index.html?eref=mrss_igoogle_cnn "Impressive' Curiosity landing only 1.5 miles off, NASA say]</ref><ref>[http://mars.jpl.nasa.gov/msl/mission/science/objectives/ "Overview". JPL, NASA.August 16, 2012.]</ref> ==ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಯೋಜನೆ== *ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯ ವಿನ್ಯಾಸ ಯೋಜನೆ ಮಂಗಳ 2020ರ ರೋವರ್ ಯಾನಕ್ಕೆ ಆಧಾರವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012 ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯ ಎರಡು ವರ್ಷದ ಮಿಷನ್ /ಕಾರ್ಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. *'''ವಿಶೇಷಣಗಳು''' *ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ರೋವರ್ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ರಮಿಸಿ ಮಂಗಳನ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಮೃದುವಾದ ಇಳಿತಕ್ಕೆ (ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್) ಭೂಮಿಯಿಂದ ತಲುಪಿಸುವ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶಿತಕಾರ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದ 3,893 ಕೆಜಿ (8,583 ಪೌಂಡು) ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯು, ಮಂಗಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ-ವಾಹಕದ (ಎಂ.ಎಸ್.ಎಲ್) ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಪ್ರತಿಶತ 23 (ಶೇ) ಇತ್ತು. ಎಂ.ಎಸ್.ಎಲ್ ನ ಉಳಿದ ಭಾರವನ್ನು ಸಮೂಹ ಈ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಲಿಸಸಲಾಗಿದೆ. *'''ಆಯಾಮಗಳು:''' *ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ 899 ಕೆಜಿ (1,982 ಪೌಂಡು) 80 ಕೆ.ಜಿ. (180 ಪೌಂಡು) ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಲಕರಣೆ ಸಮೂಹ ಸೇರಿದಂತೆ; ರೋವರ್ ಉದ್ದ 2.9 ಮೀ (9.5 ಅಡಿ); 2. 2 ಮೀ (7.2 ಅಡಿ) ಎತ್ತರ.. 2.7 ಮೀ (8.9 ಅಡಿ). ಅಗಲವಿದೆ; [21] ===ಶಕ್ತಿ - ಇಂಧನ=== [[File:Fueling of the MSL MMRTG 001.jpg|thumb|ಇಂಧನ ವಿಕಿರಣ ಐಸೊಟೊಪ್‍ನ ಜನರೇಟರ್ (Fueling of the MSL MMRTG 001)]] *ವಿಕಿರಣ ಐಸೋಟೋಪ್ ಶಕ್ತಿ ಮೂಲವು ಜನರೇಟರ್ ಗ್ರ್ಯಾಫೈಟ್ ಶೆಲ್ ಒಳಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಯು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದು ವಿಕಿರಣ ಐಸೋಟೋಪ್ ಥರ್ಮೋಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ಜ ನರೇಟರ್ ನಿಂದ ಪಡೆಯುವುದು. ಇದು ಹಿಂದಿನ 1976 ರ ಯಶಸ್ವಿ ವೈಕಿಂಗ್ 1 ಮತ್ತು ವೈಕಿಂಗ್ 2 ಮಾರ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡರ್ಸ್ ಹಾಗೆಯೇ ಪಡೆಯುವುದು. *ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಮಲ್ಟಿ ಮಿಷನ್ ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಐಸೋಟೋಪು ಉಷ್ಣವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಉತ್ಪಾದಕ (ಒಒಖಖಿಉ), ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆಯು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆರ್.ಟಿ.ಜಿ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧರಿಸಿ, ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ತಾಂತ್ರಕ ವಸ್ತು. ಈ ಮಿಷನ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣ ವಿದ್ಯುತ್ ಸುಮಾರು 2,000 ವ್ಯಾಟ್ ನಿಂದ 125 ವ್ಯಾಟ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ ಇಂಧನ ಕೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಎಮ್.ಎಮ್.ಆರ್.ಟಿ.ಜಿ ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ 14 ವರ್ಷಗಳು ಅದರ ಕನಿಷ್ಠ ಜೀವಮಾನ, ವಿದ್ಯುತ್ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ 100 ವ್ಯಾಟ್ ಗೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು. ವಿದ್ಯುತ್ ಮೂಲ 9 ಎಮ್ಜೆ (2.5 ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್ ಗಂಟೆಗಳ) ಪ್ರತಿ ದಿನ, ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಮಾರ್ಸ್ ಪರ್ಯಟಕಗಳ ಸೌರ ಫಲಕಗಳು, ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 2.1 ಎಮ್ಜೆ ಯಷ್ಟು (0.58 kWh ಗೆ) ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಔಟ್ಪುಟ್ ಎರಡು ರೀಚಾರ್ಜ್ ಲಿಥಿಯಂ ಅಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಬೇಡಿಕೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಜನರೇಟರ್ ನ ಸ್ಥಿರ ಔಟ್ಪುಟ್ ಮಟ್ಟ ಮೀರಿದಾಗ ರೋವರ್ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಗರಿಷ್ಠ ಶಕ್ತಿಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಶಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಬ್ಯಾಟರಿ 42 ಆಂಪಿಯರ್-ಗಂಟೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ===ಶಾಖ ನಿರಾಕರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ=== *ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ -127 ರಿಂದ 40 ಲಿ ಸಿ (-197 ಗೆ 104 ಲಿ ಈ) ಬದಲಾಗಬಹುದು; ಆದ್ದರಿಂದ, ಉಷ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಂಗಳದ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರೋವರ್ ಬೆಚ್ಚಗಾಗಲು ಸಹಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಮತೋಲನ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಡೆಯುತ್ತದೆ. ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗುವಿಕೆ? ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಾಖೋತ್ಪಾದಕಗಳನ್ನು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಗುವುದು. ; ಹಾಗು ರೋವರ್ ಶಾಖ ನಿರಾಕರಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡು. ಈ ಕ್ರಮ ರೋವರ್ ದೇಹದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ 60 ಮೀ (200 ಅಡಿ) ಕೊಳವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪಂಪ್ ದ್ರವ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ರೋವರ್ ತುಂಬಾ ಬಿಸಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವುದೋ ಆಗ ದ್ರವ ಲೂಪ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಶಾಖ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ವ್ವಸ್ಥೆಹೊಂದಿದೆ. [[File:PIA16106 - Curiosity speaks and orbiters listen.jpg|360px|right|thumb|ಭೂಮಿಗೂ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (Curiosity speaks and orbiters listen]] *'''ಕಂಪ್ಯೂಟರ್''': ಎರಡು ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ವಾಹಕ ರೋವರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಂಬ, ರೋವರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಲಿಮೆಂಟ್ ಸ್ಥಳದಿಂದ ತೀವ್ರ ವಿಕಿರಣ ಸಹಿಸಿಕೊಂಳ್ಳುವಮತಿದೆ. ವಿಕಿರಣ ಅಥವಾ ರೇಡಿಯೇಶನ್ ವಿರುದ್ಧ ರಕ್ಷಿಸಲು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮೆಮೊರಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ 256 ಕೆಬಿ ಮೆಮೊರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಮತ್ತು 2 ಜಿಬಿ ಫ್ಲಾಶ್ ಮೆಮೊರಿ ಹೊಂದಿದೆ. *'''ಸಂಪರ್ಕ:'''. ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಅನೇಕ ಸಾಧನಗಳ ಮೂಲಕ ಗಮನಾರ್ಹ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಪುನರುಕ್ತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಳವಡಿಸಿರಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಎಕ್ಷ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟರ್ ಮತ್ತು ರಿಸೀವರ್ ಭೂಮಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂವಹನ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಮಂಗಳ ಕಕ್ಷಾಗಾಮಿಗಳು ಸಂವಹಿಸಲು ಹೊಸ ಯು.ಎಚ್.ಎಫ್. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾ ಲೈಟ್ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ನಿರ್ಧಾರಿತ ರೇಡಿಯೋ ಇವೆ. ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಭೂಮಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ 32 ಕೆಬಿಟ್/ಸೆ.ನs ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಡೇಟಾ ವರ್ಗಾವಣೆ ಬೃಹತ್ ಮಂಗಳ ಬೇಹುಗಾರಿಕಾ ಪರಿಭ್ರಮಕವನ್ನು ಮತ್ತು ಒಡಿಸ್ಸಿ ಪರಿಭ್ರಮಕದ ಮೂಲಕವೇ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಬೇಕು. <ref>"Mars Science Laboratory: Mission: Rover: Brains"</ref><ref>Bajracharya, Max; Maimone, Mark W.; Helmick, Daniel (December 2008). "Autonomy for Mars rovers: past, present, and future"</ref>[http://<ref>[mars.jpl.nasa.gov/msl/mission/technology/technologiesofbroadbenefit/power/ Mars Science Laboratory – Technologies of Broad Benefit: Power".NASA/April 23, 2011.]{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಶೋಧನೆ== *ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಪಿರಮಿಡ್ ಆಕಾರದ ರಚನೆಗಳು ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರ ನಾಸಾ ಕಳುಹಿಸಿರುವ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ರೋವರ್ ನೌಕೆಯು ಕೆಂಪು ಗ್ರಹದದಲ್ಲಿ ಪಿರಮಿಡ್‌ನಂತಹ ರಚನೆ ಪತ್ತೆಮಾಡಿದ್ದು ಫೋಟೋ ರವಾನಿಸಿದೆ. ಮಂಗಳನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಜೀವಿಗಳು ಇದ್ದರಿಬಹದು ಎಂಬ ವಾದಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಇದು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡಿದೆ. ಮೇ 7ರಂದೇ ತೆಗೆದಿರುವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಇದೀಗ ಬಹಿರಂಗ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ *ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ರೋವರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಾಸ್ಟರ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಪಿರಮಿಡ್‌ನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪಿರಮಿಡ್ ಮನುಷ್ಯ ನಿರ್ಮಿತ ಹೌದೋ ಅಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಮುಂದಿನ ಸವಾಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಮೆರಿಕದ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿವೆ. ಇದುವರೆಗೂ ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿದುರುವ ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಿರಮಿಡ್ ಮಹತ್ವದ್ದು ಎಂದು ನಾಸಾ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಇದಲ್ಲೂ ಮೊದಲು ಮಂಗಳನ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಅಂಶ ಇದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ವಾತಾವರಣ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ರೋವರ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮಂಗಳಯಾನ ನಿರಂತರ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿವೆ. ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಆಗಾಗ ರವಾನಿಸುತ್ತಿವೆ. *ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಪಿರಮಿಡ್ ಹೇಗಿದೆ ವಿಡಿಯೋ ನೋಡಿ:[http://kannada.oneindia.com/news/international/nasa-spots-pyramid-like-structure-on-mars-094736.html] ==ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಕೆರೆ== *ಮಂಗಳ ಗ್ರಹ ಮಾನವ ವಾಸಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವೇ? ಎಂಬ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ನಾಸಾದ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ರೋವರ್ ಕೆಂಪು ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಕೆರೆಯೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ನಾಸಾದ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ರೋವರ್ ಕೆಂಪು ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ಕೆರೆಯೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ. ಕೆಂಪು ಗ್ರಹ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ವಾಸಯೋಗ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. 154 ಕಿ.ಮೀ. ಅಗಲದ ದೊಡ್ಡ ಕುಳಿಯೊಂದು ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದಿದೆ. ಕೆರೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿರುವ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನಂಶವಿರುವ ಕೆಸರು ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವುದು ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಪುಷ್ಠಿ ನೀಡಿದೆ. 3.5 ಶತಕೋಟಿ ವರ್ಷದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಕೆರೆ ಇದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. 2012 ರ ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮಂಗಳನ ಮೇಲೆ ಇಳಿದಿರುವ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಮುಂದೆ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪರ್ವತವೊಂದಕ್ಕೆ ತಾಗಿಕೊಂಡಂತೆ ಕೆರೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಸರಿನ ಅಂಶವು ಕಂಡುಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಮುನ್ನಡೆ ಸಿಗಲಿದೆ ಎಂದು ನಾಸಾ ತಿಳಿಸಿದೆ. *ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಜೀವ ಕಣ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಮಾಹಿತಿ ಕಲೆ ಹಾಕಲು ಭಾರತದ ಇಸ್ರೋ ನಿರ್ಮಿತ ಮಾರ್ಸ್ ಆರ್ಬಿಟರ್ ನೌಕೆ (MOM) ಮಂಗಳದ ಕಕ್ಷೆ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ನಾಸಾದ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ನೌಕೆಯಿಂದ ಸ್ವಾಗತ ಸಿಕ್ಕಿದೆ. 'ಮಾಮ್' ಯಶಸ್ಸಿಗೆ 'ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ' ಶುಭ ಹಾರೈಸಿದೆ. (ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮಂಗಳನ ಕಕ್ಷೆಗೆ ನೌಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ಇಸ್ರೋ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸಾಧನೆಗೆ ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯ ಮಹಾಪೂರ ಹರಿದು ಬಂದಿದೆ. [MOM ನಿರಾಶೆಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ)<ref>[http://kannada.oneindia.com/news/international/nasa-spots-pyramid-like-structure-on-mars-094736.html ಮಂಗಳನಲ್ಲಿ ಪಿರಮಿಡ್ ಕಂಡ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ-Thursday, June 25, 2015]</ref> [[File:PIA19912-MarsCuriosityRover-MountSharp-20151002.jpg|360px|right|thumb|ಮೌಂಟ್ ಶಾರ್ಪ್ ಕ್ಯೂ-ರೋವರ್‍ನಿಂದ ನೋಟ;]]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ== *ನಾಸಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಹೊತ್ತ ಶೋಧಕ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕೆಂಪು ಗ್ರಹ ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ತಿಂಗಳ ಪಯಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ಕೆಂಪು ಗ್ರಹದ ಮೇಲೆ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಇಳಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಾಸಾದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರ ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟಿತು. ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಮೊಬೈಲ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಹೊತ್ತ 'ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ರೋವರ್' ಮಂಗಳವಾರ (ಆ.6) ಬೆಳಗ್ಗೆ ನಿಗದಿತ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಇಳಿದಿದೆ. *ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಜೆಟ್ ಪ್ರೊಪಲ್ಶನ್ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಗಳು ಈ ಶೋಧ ನೌಕೆಯನ್ನು ಇಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಒಂದು ಟನ್ ತೂಕದ, ಆರು ಚಕ್ರಗಳಿರುವ, 17 ಕೆಮೆರಾ ಹೊಂದಿರುವ ಅಣುಶಕ್ತಿ ಚಾಲಿತ ಈ ವಾಹನವನ್ನು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಇಳಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಅಷ್ಟು ಸುಲಭದ ಮಾತಲ್ಲ. ಸುಮಾರು 2.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಈ ಯೋಜನೆ ಹಿಂದೆ ಸುಮಾರು 30 ವರ್ಷದ ಪರಿಶ್ರಮ ಅಡಗಿದೆ. ಮಂಗಳನ ವಾತಾವರಣ ನೌಕೆಯನ್ನು ಇಳಿಸಲು ಸೂಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{wide image|PIA16056hl.jpg|1600px|align-cap=center|''Curiosity'' and surrounding area as viewed by Mars Reconnaissance Orbiter|MRO/[[HiRISE]]. North is left. (August 14, 2012; Mars surface color|enhanced colors)}} {| class="wikitable sortable " |- |ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಮಂಗಳನಲ್ಲಿ ಇಳಿದ ನೆಲ;ಅದರ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶ, ಕೆಳಗಿನ ಜಾರು-ಪಟ್ಟಿ ಸರಿಸಿ ನೋಡಿ.ಎಡದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕು: ಮಂಗಳನ ಅಂಗಳ:ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಎಂ.ಆರ್.ಒ ದಿಂದ ತೆಗೆದ ಫೋಟೊ. |- |} ==ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ-ಹೊಸ ತಾಣದತ್ತ== *5 Oct, 2016 *ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನಾಸಾ ಕಳುಹಿಸಿರುವ ‘ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ’ ರೋವರ್‌, ಈಗ ಅಂಗಾರಕನ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸ್ಥಳದ ಶೋಧನೆಗೆ ಮುಂದಡಿ ಇಟ್ಟಿದೆ.ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ನಾಸಾ ಕಳುಹಿಸಿರುವ ‘ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ’ ರೋವರ್‌, ಈಗ ಅಂಗಾರಕನ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸ್ಥಳದ ಶೋಧನೆಗೆ ಮುಂದಡಿ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ಪ್ರಾಚೀನ ಜಲಭರಿತ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ಜೀವಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದತ್ತ ಅದು ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭಿಸಿದೆ. *ಹೊಸದಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶವು ರೋವರ್‌ ಈಗ ಇರುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕಿಂತ ಎರಡೂವರೆ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಖನಿಜಾಂಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ದಿಬ್ಬದ ರಚನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಆಕ್ಸೈಡ್‌, ಹೆಮಟೈಟ್‌ ಅಂಶಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಮಣ್ಣಿನ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಶಿಲಾ ಬಂಡೆಯೂ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಮೌಂಟ್‌ ಶಾರ್ಪ್‌ನ (ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ರೋವರ್‌ ಇಳಿದಿರುವ ಗೇಲ್‌ ಕುಳಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಶಿಖರ ಇದೆ) ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ರೋವರ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಶೋಧ ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಪದರ ಪದರವಾಗಿರುವ ದಿಬ್ಬಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದಾದ ವಾತಾವರಣದ ಬಗ್ಗೆ ಅದು ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. 2012ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಇಳಿದಿರುವ ‘ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ’, ಇದುವರೆಗೆ 1.80 ಲಕ್ಷ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ರವಾನಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/05/442850.html |title=ಹೊಸ ತಾಣದತ್ತ ‘ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ’ |access-date=2016-10-05 |archive-date=2016-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005124212/http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/05/442850.html |url-status=dead }}</ref> ==ಶಿಯಾಪರೆಲ್ಲಿ-ಮಂಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನಡೆ== *ಕೆಂಪು ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಗಳಿವೆಯೇ ಅಥವಾ ಅದು ಜೀವ ಪೋಷಕವಾಗಿತ್ತೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ರೋವರ್‌ ಅನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಇಎಸ್‌ಎ ಪ್ರಯೋಗಾರ್ಥವಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದ ಪುಟ್ಟ ನೌಕೆ ‘ಶಿಯಾಪರೆಲ್ಲಿ’, ಮಂಗಳನ ಮೇಲೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಇಳಿದಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಶಂಕೆ ಮೂಡಿದೆ. ನೌಕೆಗೆ ಏನಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವತಃ ಇಎಸ್‌ಎ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ. ನೌಕೆಯು ಇದುವರೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಭೂಮಿಗೆ ರವಾನಿಸಿಲ್ಲ. ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಇಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದ ‘ಶಿಯಾಪರೆಲ್ಲಿ’ ನೌಕೆ ಏಳು ತಿಂಗಳ ಪ್ರಯಾಣದ ನಂತರ ಬುಧವಾರ (ಅ.19) ಮಂಗಳನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅದು ಮಂಗಳನ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ಭೂಮಿಯ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ನೌಕೆ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಇಳಿದಿರುವುದು ದೃಢ. ಆದರೆ, ಅದು ಯಾವ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಯುರೋಪ್‌ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸೌರ ಮತ್ತು ಗ್ರಹೀಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಆ್ಯಂಡ್ರಿಯಾ ಅಕೊಮಜೊ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/21/446425.html |title=ಶಿಯಾಪರೆಲ್ಲಿ-ಮಂಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನಡೆ |access-date=2016-10-21 |archive-date=2016-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161021125436/http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/21/446425.html |url-status=dead }}</ref> ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದು== [http://kannada.oneindia.com/news/international/mars-crater-once-held-massive-lake-new-curiosity-089868.html] *ಶಿಯಾಪರೆಲ್ಲಿ;ಮಂಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನಡೆ:[http://www.prajavani.net/news/article/2016/10/21/446425.html] ==ನೋಡಿ== *[[ಮಂಗಳಯಾನ]] *[[ಚೀನಾದ ಫಾಸ್ಟ್ ಅಪರ್ಚರ್ ಗೋಲಾಕಾರದ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್]] *[[ಪೋಲಾರ್ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣಾ ವಾಹನ-ಸಿ35]] *[[ಕ್ಯಾಸಿನಿ-ಹೈಜಿನ್ಸ್]] ನಾಸಾದ ಶನಿಗ್ರಹ ಅನ್ವೇಶಣ ನೌಕೆ *[[ಸೊಯುಜ್ ಕೋಶ ಟಿಎಮ್‍ಎ-20ಎಮ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist| 2}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವೇಷಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] 7w485bes5mwlvuy91c3xq63kts4codj 0 83742 1374447 1374260 2026-05-31T12:42:56Z Amherst99 19473 /* */ 1374447 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Instagram app on smartphone (grass background) (cropped).jpg|thumb|[[ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಫೋಟೋ ಹಂಚಿಕೆ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ [[ಇನ್‌ಸ್ಟಾಗ್ರಾಮ್]]]] '''ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್''' (mobile app) ಒಂದು ತಂತ್ರಾಂಶ, ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್, [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‍]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=mobileapp >{{cite web|title=mobile app |url=http://whatis.techtarget.com/definition/mobile-app |website=whatis.techtarget.com accessdate 27 Oct 2016}}</ref>  ಮೊಬೈಲ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಇಮೇಲ್, [[ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]], ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ, ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳನ್ನು ಪ್ರಿ ಇನ್ಸ್ಟಾಲ್ ಮಾಡಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತವೆ.ಕೆಲವು ಪೂರ್ವ ಅನುಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳು ಡಿಲೀಟ್ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಮೊಬೈಲ್ ರೂಟ್ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಿ ಇನ್ಸ್ಟಾಲ್ಲ್ಡ್ ಅಲ್ಲದ ಅಪ್ಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ಗಳನ್ನು ವಿತರಣೆ ವೇದಿಕೆಗಳಾದ, ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅಂಗಡಿಗಳ(ಆಪ್ ಸ್ಟೋರ್) ಮೂಲಕ ಡೌನ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.ಇವು  2008 ರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದವು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ ಮಾಲೀಕರಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಆಪಲ್ ಆಪ್ ಸ್ಟೋರ್, ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ, ವಿಂಡೋಸ್ ಫೋನ್ ಸ್ಟೋರ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಬೆರಿ ಆಪ್ ವರ್ಲ್ಡ್. ಕೆಲವು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳು ಉಚಿತ,ಮತ್ತು ಕೆಲವುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.ಇ ಆಪ್ಗಳನ್ನು ಲ್ಯಾಪ್ಟಾಪ್ ಅಥವಾ ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳಲ್ಲೂ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.ಪದ "ಆಪ್ " "ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್"ನ ಮೊಟಕಾದ ಪದವಾಗಿದೆ.ಇದು ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು 2010 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಯಾಲೆಕ್ಟ್ ಸೊಸೈಟಿಯು '''ವರ್ಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್''' ಎಂದು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿತು. ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳು ಮೂಲತಃ [[ಇಮೇಲ್]], ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್, ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು, [[ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಮಾಹಿತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಪುನಃ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು,ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವರ್ಧಕ ಉಪಕರಣಗಳು ಲಭ್ಯತೆ ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ತಂತ್ರಾಂಶ ಪ್ಯಾಕೇಜುಗಳನ್ನು ಕ್ಷಿಪ್ರ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="ಮೊಬೈಲ್" >{{cite web|title=ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವ  ದಾರಿಗಳು |url=https://kannada.yourstory.com/read/6f4b4d8d83/10-ways-to-develop-mobile-application |website=kannada.yourstory.com accessdate 28 Oct 2016}}</ref>.<ref name=Appname >{{cite web|title=“App” voted 2010 word of the year by the American Dialect Society (UPDATED) |url=http://www.americandialect.org/app-voted-2010-word-of-the-year-by-the-american-dialect-society-updated |website=www.americandialect.org accessdate 28 Oct 2016}}</ref>  ==ಮೊಬೈಲ್ ತಂತ್ರಾಂಶ ವಿತರಣೆ ವೇದಿಕೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ== ದೊಡ್ಡ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಸ್ಟೋರ್ಸ್ಗಳೆಂದರೆ *ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ -ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್. *ಆಪ್ ಸ್ಟೋರ್-ಐಒಎಸ್. ==ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ== ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ (ಹಿಂದೆ Android ಮಾರ್ಕೆಟ್ ) Android ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಗೂಗಲ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆನ್ಲೈನ್ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಸ್ಟೋರ್  ಆಗಿದೆ. ಇದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 ರ ಜುಲೈ 2013 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂಭವಾಯಿತು, 1 ದಶಲಕ್ಷ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳು ಸಂಖ್ಯೆ ಲಭ್ಯವಿರುದ್ದು, ಗೂಗಲ್ ಪ್ಲೇ ಸ್ಟೋರ್ ಮೂಲಕ 50 ಬಿಲಿಯನ್ ಡೌನ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.  ಫೆಬ್ರವರಿ 2015, Statista ಪ್ರಕಾರ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 1.4 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೀರಿದೆ. ==ಆಪ್ ಸ್ಟೋರ್(ಐಒಎಸ್)== ಐಒಎಸ್ ಆಪಲ್ನ ಆಯ್ಪ್ ಸ್ಟೋರ್ ಇದು ಜುಲೈ 10, 2008 ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು.  ==ಇತರೆ ಆಪ್ ಸ್ಟೋರ್ಸ್== *ಅಮೆಜಾನ್ ಅಪ್ ಸ್ಟೋರ್ [[ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್]] ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್ಬೆರ್ರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಸ್ಟೋರ್ ಆಗಿದೆ. *ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಬೆರಿ ವರ್ಲ್ಡ್, ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಬೆರಿ 10 ಮತ್ತು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಬೆರಿ ಓಎಸ್ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಸ್ಟೋರ್  ಆಗಿದೆ. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ಬೆರಿ ಆಪ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಏಪ್ರಿಲ್ 2009 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. *ಓವಿ (ನೋಕಿಯಾ) ವು ನೋಕಿಯಾ ಫೋನ್ ಗಳ ಪ್ಲೇಸ್ಟೋರ್ ಆಗಿದೆ ಇದು  ಮೇ 2011 ರಲ್ಲಿ ಮೇ 2009 ರಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಮತ್ತು, ಓವಿ ಸ್ಟೋರ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011 ರಲ್ಲಿ ನೋಕಿಯಾ ಸ್ಟೋರ್ ಎಂದು  ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ನೋಕಿಯಾ ಸ್ಟೋರ್  ಜನವರಿ 2014  ರಿಂದ ತನ್ನ ಸಿಂಬಿಯಾನ್ ಮತ್ತು ಮೀಗೋ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಗಳ ಹೊಸ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮತ್ತು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ನವೀಕರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುವದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದೆ.  *ವಿಂಡೋಸ್ ಫೋನ್ ಸ್ಟೋರ್  ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012 ರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 ರಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್  ತನ್ನ ವಿಂಡೋಸ್ ಫೋನ್ ಪ್ಲಾಟ್ಫಾರ್ಮ್ ಫೋನುಗಳಿಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.  *ವಿಂಡೋಸ್ ಸ್ಟೋರ್  ತನ್ನ ವಿಂಡೋಸ್ 8 ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಆರ್ಟೀ  ವೇದಿಕೆಗಳ ಮೋಬೈಲ್ಗಳಿಗಾಗಿ ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದು ವಿಂಡೋಸ್ 8 ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡೆಸ್ಕ್ಟಾಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, "ವಿಂಡೋಸ್ ಅಂಗಡಿ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳು" ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್  ಮತ್ತು ಇತರ ಟಚ್ ಆಧಾರಿತ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಸ್ಯಾಮ್ಸಂಗ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂಗಡಿ 125 ದೇಶಗಳು ಲಭ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಂಡೋಸ್ ಮೊಬೈಲ್, ಆಂಡ್ರಾಯ್ಡ್ ಮತ್ತು ಬಡಾ ವೇದಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳು ನೀಡುತ್ತದೆ. *ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ AppWrapper ಒಟ್ಟಾಗಿ ಗೂಢಲಿಪೀಕರಣ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಖರೀದಿ ಒದಗಿಸುವ  ಮೊದಲ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ವಿತರಣೆ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ. ==ಲಾಭಗಳು== *ಬಳಸಳು ಬಹಳ ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. *ಸುಲಭ ಒಂದು ಟಚ್ ಪ್ರವೇಶ *ತತ್ಕ್ಷಣ ಅಧಿಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ==ಪ್ರತಿಕೂಲತೆ== *ಕಡಿಮೆ RAM ಇರುವ ಮೊಬೈಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಆಪ್ಲೀಕೆಶನಸ್ಗಳು ರನ್ ಆಗುವದಿಲ್ಲ. *ಜಾಹೀರಾತು ಬುಲಿಟಿನ್ ಕಿರಿಕಿರಿ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. *ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳು ಬಳಕೆದಾರರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ದುರ್ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಅರಿವು ಇಲ್ಲದೆ ವೈರಸ್ ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="ನಿಮ್ಮಮೊಬೈಲ್" >{{cite web|title=ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ವಾಲೆಟ್ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ 5 ಟಿಪ್ಸ್ |url=http://kannada.goodreturns.in/personal-finance/2016/03/5-tips-to-keep-your-mobile-wallet-safe-000555.html|website=kannada.goodreturns.in accessdate28 Oct 2016}}</ref>  *ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವೆಚ್ಚಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ" >{{cite web |title=ಮಹಿಳೆಯರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಮೊಬೈಲ್‌ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ |url=http://ec2-54-69-9-161.us-west-2.compute.amazonaws.com/kannada/news/ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ/4458/ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ-ಮೊಬೈಲ್‌-ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ |website=compute.amazonaws.com accessdate 28 Oct 2016 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆಪಲ್ನ ==ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು== <references/> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]] rpk626rzwz6tyyc46brv7h75shq0gts 0 85052 1374497 1346104 2026-06-01T05:53:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374497 wikitext text/x-wiki '''ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿ'''ಯವರು ಎಂ.ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಯ್ಯನವರ ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ಆಗತಾನೇ ಗರಿಕೆದರುತ್ತಿದ್ದ <ref>[http://kannadaparyaya.blogspot.in/2016/02/history-today-22_6.html 'ಪೊಲೀಸ್ ನ್ಯೂಸ್' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಂ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತ ಎಂ.ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಯ್ಯನವರು,೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು]</ref> ಮುಂಬಯಿನಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ, [[ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ]] ಕನ್ನಡ ದೈನಿಕಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ೨೫ ವರ್ಷಗಳ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯಪತ್ರಕರ್ತರು,ಚಿಂತಕರು. ‘ಹೊಸದಿಗಂತ’ ದೈನಿಕದ ಮೂಲಕ ಪತ್ರಿಕಾರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆಮಾಡಿದ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿಯವರು, ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲವೆಂಬ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂಬಯಿನಗರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಹಾಕಿ ಬೆಳೆಸಿದವರು. ಆ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ‘ಇದು ಭಾರತ’<ref>[http://www.karnatakamalla.com/Details.aspx?id=17185&boxid=14366 'ಇದು ಭಾರತ ಅಂಕಣ', ೨೫,ಡಿಸೆಂಬರ್, ೨೦೧೬,ಕರ್ನಾಟಕಮಲ್ಲ-ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿ.ಶಿವಾಜಿ ಸ್ಮಾರಕದ ರಾಜಕೀಯ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }},</ref> ಎಂಬ ಅಂಕಣ ಓದುಗರಿಗೆ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲಾ ಸಾಕ್ಷರತಾ ಆಂದೋಳನದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ದುಡಿದ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿಯವರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ, ರೈತ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಬೀದಿನಾಟಕಗಳಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಆಸ್ತೆಯಿದೆ. ==ಮನೆತನ,ಜನನ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== '''ಚಂದ್ರಶೇಖರರು''', ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕಿನ ಬಜತ್ತೂರು ಗ್ರಾಮದ ಕೃಷಿಕ ಪರಿವಾರದಲ್ಲಿ ಜನನ. ತಂದೆ ನೇಮಣ್ಣಗೌಡರು, ತಾಯಿ ನೀಲಮ್ಮ ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಬ್ಬರೂ ಅಕ್ಷರಸ್ಥರಲ್ಲ. ಹತ್ತಾರು ಸಂಧಿ,ಪಾಡ್ದನಗಳನ್ನು ಸರಾಗವಾಗಿ ಹೇಳಬಲ್ಲವರು. ತಾಯಿ ರೋಚಕ ಕತೆಗಾರ್ತಿ. ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ೧೯೬೧ ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೪, ರಂದು ಜನಿಸಿದ ಚಂದ್ರಶೇಖರರು,ನಾಲ್ಕನೆಯವರು. # ಅಣ್ಣಯ್ಯ # ರಾಮಣ್ಣ # ಸೇಸಮ್ಮ, # ಚಂದ್ರಶೇಖರ, # ಸೀತಮ್ಮ, # ಮೇದಪ್ಪ ವಳಾಲಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಸರಕಾರಿ ಹಿರಿಯ ಕಾಲೇಜಿನ ಶಿಕ್ಷಣ.ಐದು-ಏಳನೇ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಾಭಿನಯ. ಹೈಸ್ಕೂಲು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿ ಸರಕಾರಿ ಜೂನಿಯರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಉಪ್ಪಿನಂಗಡಿಯಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ.ಪದವಿ.ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಕಾಲೇಜಿನವರೆಗೆ ೧೦೦-೨೦೦ ಮೀಟರ್, ಓಡುವಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಹಲವಾರಿಬಾರಿ ಪಾರಿತೋಷಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ===ಆರಂಭದ ದಿನಗಳು=== '''ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿಯವರು''', ತಮ್ಮ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಆರಂಭದದಿನಗಳನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆದರು. ಎಂ.ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಯ್ಯನವರ ಸ್ವಾಮ್ಯತ್ವದಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ, ‘ಮಂಗಳೂರು ಮಿತ್ರ’ 'ಹೊಸದಿಗಂತ' ವೆಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದರು. ಮುಂಬಯಿನಗರದಿಂದ'ಉಯದೀಪ ದೈನಿಕ' ವನ್ನು ಅವರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಗೆಳೆಯರು ಕಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಕನ್ನಡ ತುಳು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕುರಿತು ವಿಶೇಷ ಆಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ==ಎಡಪಂಥೀಯ ವಿಚಾರಧಾರೆಗಳು,ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದ== ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೇ,ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಸಂಘಟನೆ ಎಸ್.ಎಫ್.ಐ.ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ರ ಎಡಪಂಥೀಯ ಧೋರಣೆಗಳು ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬಲ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದವು. ಇ.ಎಮ್.ಎಸ್.ನಂಬೂದ್ರಿಪಾದ್ ರಪುಸ್ತಕ, "ನನ್ನ ಬದುಕು", ನಿರಂಜನರ "ಚಿರಸ್ಮರಣೆ" ಮತ್ತು ಮಾಕ್ಸಿಮ್ ಗಾರ್ಕಿಯವರ ಪುಸ್ತಕ "ತಾಯಿ", ಚಂದ್ರಶೇಖರರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಅಣ್ಣ,ಎಲ್ಲಣ್ಣಗೌಡರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ವಳಾಲುಬಳಿ ರೈತರ ಸಂಘಸಭೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಆಣ್ಣನಂತಿದ್ದ ಅವರ ಅಣ್ಣಯ್ಯನವರ ಜಾಥಾಗಳಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಷೇಖರರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಭಾಷಣಸ್ಪರ್ಧೆ, ನಾಟಕ ಆಶುಭಾಷಣ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಅಣ್ಣ ಸಿ.ಪಿ.ಎಂ ಪಕ್ಷದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ’ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಿಸಾನ್ ಸಭಾದ ರೈತ ಸಂಘದ ನಾಯಕ.ಎಸ್.ಎಫ್.ಐ,ಡಿ.ವೈ.ಎಫ್.ಐ, ರೈತಸಂಘ, ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ, ಸಿ.ಐ.ಟಿ.ಯು.ವಿನಂಥಹ ಸಮ್ಮೇಳನ,ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಜಾಥಾಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಮಂಗಳೂರು,ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ,ಬಂಟ್ವಾಳ, ಸುಳ್ಯ ತಾಲೂಕಿನ ಯುವ ಯುವಜನ ಒಕ್ಕೂಟರಚನೆ ಮಾಡಿದರು.ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಕಾಸರಗೋಡುಜಿಲ್ಲಾ ಯುವಜನ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪುತ್ತೂರು ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ವಳಾಲ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಾಲೂಕುಮಟ್ಟದ ’ಪ್ರತಿಭಾ ವಿಕಾಸ’ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಬಹಳ ಬಹಳ ಹೆಸರುಮಾಡಿತು. ಪುತ್ತೂರು ತಾಲೂಕು ಯುವ ಯುವಜನ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಯುವಕ-ಯುವತಿಮಂಡಲ. ===ವೃತ್ತಿಜೀವನ=== ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಮಂಗಳೂರಿನ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ೧೯೮೫-೮೭ ರಲ್ಲಿ ಡಾ.ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್, ರಾಜ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಭಾಗದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಪ್ರಭಾವ ಮಾಡಿದರು. ಅವರೊಬ್ಬ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದಿ. ಎಂ.ಎ.ಮಾಡಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೀಡಿಕಟ್ಟುವ ಕೆಲಸ ಕಲಿತರು.ಮುಲ್ಕಿ ವಿಜಯಾ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ೨ ತಿಂಗಳು ಅರೆಕಾಲಿಕ ಉಪನ್ಯಾಸಕ ವೃತ್ತಿ. ಮಂಗಳೂರು ಮಿತ್ರ ಸಂಜೆಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ. ==ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ== ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಯ್ಯನವರ ಆಣತಿಯಂತೆ ಆಗತಾನೇ ಶುರುವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮುಂಬಯಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗದವರಲ್ಲೊಬ್ಬರಾಗಿ ಸೇರಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ ಕಚೇರಿ ನೌಕಾ ಪಡೆಯ, ಲಯನ್ ಗೇಟಿನ, ವಿ.ಬಿ.ಗಾಂಧಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿತ್ತು. ೧೯೯೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧ ರಂದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಸಭಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ ದೈನಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಾರಂಭವಿತ್ತು ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮಾಲಕರು, ಶಿಂಗೋಟೆ ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ಆಡಳಿತಗಾರರು.ಮುಂಬಯಿಗರ ಮುಖವಾಣಿಯಾಗಿರುವ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲದ ಒಡೆಯರಾದ ಶಿಂಗೋಟಿಯವರ ಪತ್ರಿಕಾ ಸಮೂಹ : ವಾರ್ತಾಹಾರ್,ಚೌಫೇರ್, ಸಂಜೆ ಮರಾಠಿ ದೈನಿಕ,ಯಶೋಭೂಮಿ ಹಿಂದಿ ದೈನಿಕ,ಪುಣ್ಯನಗರಿ ಮರಾಠಿ ದೈನಿಕ,ತಮಿಳ್ ಟೈಮ್ಸ್, ಎಂಬ ತಮಿಳು ದೈನಿಕ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಪತ್ರಿಕಾ ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಒಂದುಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗವಿದೆ.ಮಲ್ಲದಲ್ಲಿ ೩೦ಖಾಯಂ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳಲ್ಲದೆ,ವರದಿಗಾರರು, ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ. ==ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಏರುಪೇರುಗಳು== ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿಯವರು, ಕೇವಲ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮವನ್ನು ವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪತ್ರಿಕಾಜೀವನದ ಏಳುಬೀಳುಗಳು ಮುರುಳೀಧರ ಶಿಂಗೋಟೆಯವರಮಾಲಿಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಿತು. ಮಲ್ಲದ ೪ ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ ರವೀಂದ್ರ ಕಲಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ. ಪತ್ರಿಕಾಧರ್ಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲೇ ಯಾವ ತಾರತಮ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಮುನ್ನಡೆಸಾಗಿದೆ. ==ಕನ್ನಡ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆ ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ== ಶಿಕ್ಷಣ ಸುಧಾರಕ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯಿಂದ <ref>[http://kannadaparyaya.blogspot.in/2016/02/history-today-22_6.html'ಪೊಲೀಸ್ ನ್ಯೂಸ್,' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಂ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತ ಎಂ.ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಯ್ಯನವರು,೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು]</ref>,<ref>[http://kannadaparyaya.blogspot.in/2016/02/history-today-22_6.html]</ref>. ಎಂ.ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನಯ್ಯನವರು,'ಆದರ್ಶ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ' ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆ, ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ `ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ' ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ `ಮಂಗಳೂರು ಮಿತ್ರ' ಸಂಜೆ ಪತ್ರಿಕೆ ಆರಂಭಿಸಿ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆದಿದ್ದರು ಪೋಲಿಸ್ ನ್ಯೂಸ್ ಎಂಬ ಕ್ರೈಮ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಮಂಗಳೂರು ಮಿತ್ರ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದ ಧೈರ್ಯಪಡೆದು ಮುಂಬಯಿನಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಪತ್ರಿಕೆ ಆರಂಭಿಸುವ ಸಾಹಸದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟರು.ಪ್ರಸರಣ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಮಾಲೀಕ್ ಶೆಟ್ಟಿಗಾರ್ ಎಂಬುವರ ದ ೯ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಗಳು ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಮುಂಬಯಿ ಫೋರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ಎಸ್.ಕೆ.ಟೈಲರ್ಸ್ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ, ವಸಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಸುವರ್ಣ, [[ಹೇಮ ರಾಜ್ ಕರ್ಕೇರ]], ಮತ್ತು ಶೆಟ್ಟಿಗಾರ್ ನೆರವಿನಿಂದ. ಪತ್ರಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಸಮಾರಂಭ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಡಾ.ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿ, ೧೯೯೨, ಫೆಬ್ರವರಿ ೧ ರಂದು ನೆರವೇರಿತು. ==ಪರಿವಾರ== '''ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿಯವರು''', ೧೯೯೮ ಜನವರಿ ೨೩ ರಂದು ಕುಸುಮಾರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಕುಸುಮಾರವರು, ಬೆಳ್ತಂಗಡಿ ತಾಲೂಕಿನ ಪುಂಜಾಲಕಟ್ಟೆಯ ಕುಕ್ಕಳ ಗ್ರಾಮದ ಹೊಸಮನೆ ಉಗ್ಗಪ್ಪ ಗೌಡ ಮತ್ತು ಸೇಸಮ್ಮ ದಂಪತಿಗಳ ೭ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯವರು. ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿ-ಕುಸುಮ ದಂಪತಿಗಳಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳು. ಮಗಳು ದೀಪಾ, ಹಾಗೂ ಮಗ, ರೋಶನ್. ==ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ ದೈನಿಕದ ಬೆಳ್ಳಿಹಬ್ಬ== ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಬೆಳೆಸಿದ ಚೇತನವಾದ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿಯವರು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ==ಗೌರವಗಳು== # ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿ ಅವರಿಗೆ ಹಮ್ಮಿಣಿಯೊಂದನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. # ಅನೇಕ ಸಂಘ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿ ಅವರ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ===ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಹುದ್ದೆಗಳು=== * ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಕೆಲಸನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.byndoor.com/2016/09/%E0%B2%95%E0%B2%A8%E0%B3%8D%E0%B2%A8%E0%B2%A1%E0%B2%BF%E0%B2%97-%E0%B2%AA%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%95%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%B0-%E0%B2%B8%E0%B2%82%E0%B2%98-%E0%B2%AE%E0%B2%B9/ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್,೨೦೧೬, ಕನ್ನಡಿಗ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸಂಘ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ-8ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಹಾಸಭೆ; ಸದಸ್ಯರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯೇ ಸಂಘದ ಸಾರ್ಥಕತೆ: ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿ ಕನ್ನಡ ಲೇಖಕರ ಸಂಘ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ೮ನೇ ಅಧಿವೇಶನ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿ ಅವರ ಜೀವನ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ ‘ಆಪ್ತಮಿತ್ರ’ದ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಡಾ.ಜಿ.ಎನ್.ಉಪಾಧ್ಯ, ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ ಸಹಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದ ಡಾ.ಪೂರ್ಣಿಮಾ.ಎಸ್.ಶೆಟ್ಟಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಂಯೋಜಕರಾಗಿ ಕಲಾಸೌರಭದ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಕಲಾವಿದ ಪದ್ಮನಾಭ ಸಸಿಹಿತ್ಲು ಅವರು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref>[http://www.nammamumbai.com/news/mumbai/chandra-shekhar-pelathady-abhinandana-samithi/ ನಮ್ಮ ಮುಂಬಯಿ.ಕಾಂ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿಯವರಿಗೆ,ಅಭಿನಂದನಾ ಸಮಾರಂಭ== ೧೩, ಮಾರ್ಚ್, ೨೦೧೭ ರಂದು,ರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ ದೈನಿಕದ ಹಿರಿಯ ಸಂಪಾದಕ, ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿಯವರಿಗೆ <ref>[http://epaper.udayavani.com/home.php?edition=Mumbai&date=2017-03-14&pageno=3&pid=UVANI_MUM udayavani, ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿಯವರಿಗೆ ಅಭಿನಂದನ ಸಮಾರಂಭ 14-03-2017]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮುಂಬಯಿನ ಕನ್ನಡಿಗರು ಒಂದುದಿನದ ಅಭಿನಂದನಾ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿಯವರ ಅಭಿನಂದನಾ ಗ್ರಂಥ, 'ಆಪ್ತಮಿತ್ರ' (ಆತ್ಮಕಥನ) ದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು]<ref>[http://www.karnatakamalla.com/Details.aspx?id=18796&boxid=15008{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} <nowiki> ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ ಹಾಗೂ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿ ಅಭಿನಂದನ ಸಮಿತಿಯ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ "ಮಲ್ಲ"ದ ಸಂಪಾದಕ,ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿಯವರಿಗೆ ಅದ್ಧೂರಿಯ ಸನ್ಮಾನ, ಹಾಗೂ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮಾಲಕ, ಪ್ರವೀಣ್ ಶಿಂಗೋಟಿಯವರಿಗೆ ಗೌರವಾರ್ಪಣೆ] </nowiki></ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ (ಹೊರನಾಡು ಕನ್ನಡಿಗ) ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿಯವರಿಗೆ ಸನ್ಮಾನ <ref>{{Cite web |url=https://puttur.suddinews.com/archives/600470 |title=ಮುಂಬಯಿ ಪತ್ರಕರ್ತ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿ ಅವರಿಗೆ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಂದನೆ. ಸುದ್ದಿ Live News Information, ನವೆಂಬರ್,೨೨,೨೦೨೧ |access-date=2021-11-23 |archive-date=2021-11-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211123121209/https://puttur.suddinews.com/archives/600470 |url-status=dead }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== # ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿಯವರ ಜೀವನ ವಿವರಗಳ ಆಕರ : "ನಾನು..ನನ್ನ ಸ್ವಗತ"..(ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿ ಆತ್ಮ ಕಥೆ) ಪ್ರಕಟಣೆ : ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿ ಅಭಿನಂದನ ಸಮಿತಿ, ಹಾಗೂ ಮುಂಬೈ,ಕನ್ನಡವಿಭಾಗ, ಮುಂಬೈವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ # [http://www.karnatakamalla.com/imageview_13648_16331_4_137_24-12-2017_i_1_sf.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ ೨೪, ಡಿಸೆಂಬರ್, ೨೦೧೭, ಪು.೯, ಮುಂಬಯಿ ಸಾಂಸ್ಕ್ರುತಿಕ ಲೋಕದ ಚಿಣ್ಣರ ಬಿಂಬ-ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿ, 'ಇದು ಭಾರತ ಅಂಕಣ']{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} # [http://www.karnatakamalla.com/index.php?mod=1&pgnum=3&edcode=137&pagedate=2019-02-27&type= ಜನರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಬೇಕು. ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಪಾಲೆತ್ತಾಡಿ,ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ, ೨೭,ಫೆಬ್ರವರಿ, ೨೦೧೯, ಪು.೩] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮುಂಬಯಿ ಕನ್ನಡಿಗರು]] scg3k2btstbngqhiqrgbd6tzqh8k328 0 111611 1374495 1343961 2026-06-01T05:50:19Z VASANTH S.N. 728 ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1374495 wikitext text/x-wiki '''ಕ್ರಾಂತಿ''' ('''ಆಂದೋಲನ''', '''ವಿಪ್ಲವ''') ಎಂದರೆ ಒಂದು [[ದೇಶ]]ದ [[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಪದ್ಧತಿ, ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ಸಂವಿಧಾನ]] ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಹಾಗೂ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬದಲಾವಣೆ. ==ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿಧಗಳು== * ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಾಂತಿ * ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಆರ್ಥಿಕಿ ಕ್ರಾಂತಿ * ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ|ರಾಜಕೀಯ]] ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕ್ರಾಂತಿಯೆಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಆದರೆ [[ಇತಿಹಾಸ]]ದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ, [[ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ|ಆರ್ಥಿಕ]] ಹಾಗೂ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಉಂಟಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅರ್ಥ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ದು. ಅದು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಆಗುವ ಅಸಾಧಾರಣ,ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ನಗರದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ತೀವ್ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಯೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ [[ಆಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್|ಆಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ]]ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪುನರ್‍ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಈ ಶಬ್ದದ ವಿಪರ್ಯಾಸ. ಈಚೆಗೆ ಕ್ರಾಂತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ಅನೀತಿಯುತ ಆಡಳಿತ, ಲಂಚಗುಳಿತನ, ನಿರುಪಯುಕ್ತ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಜನತೆಯ ಬಂಡಾಯ, [[ವಸಾಹತು ಆಡಳಿತ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಜನರ [[ದಂಗೆ]], ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ ಅಥವಾ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರ ಬಹು ಮುಖ್ಯ. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಚಳವಳಿಯ ರೂಪವನ್ನು ತಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಜನತೆಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ವಿಚಾರಗಳ ಬದಲು ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಫಲವಾದಾಗ ಅದೂ ಕ್ರಾಂತಿ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸಲಾದ ಹೋರಾಟ ಅಥವಾ ಬಂಡಾಯವೇ ಕ್ರಾಂತಿ-ಎಂಬುದಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವೈಚಾರಿಕ ಕಂಡಾರ್ಸೆ ನೀಡಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇಂದು ಇದರ ವಾಖ್ಯೆ ಬಹಳ ವಿಸೃತವಾಗಿದೆ. [[ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಹಲವಾರು ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಆಗಿಹೋಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[ದೇಶ]]ದಲ್ಲೂ ಇಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದಾದರೂ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆಡಳಿತವರ್ಗದ ಅದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅನೀತಿಯುತ ನಡೆವಳಿಕೆಯಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದು ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಂಟಾದಾಗ ಕ್ರಾಂತಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. 1788ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿ]]ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ [[ಬರ|ಕ್ಷಾಮ]] 1789ರ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಯುದ್ಧಗಳೇ ಕಾರಣ. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಯುದ್ಧದ ತರುವಾಯವೇ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. 1905ರ ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯೂ 1914-1918ರ ಹಾಗೂ 1939-45ರ ಎರಡು [[ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳು|ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ಗಳ ಅನಂತರ ಉಂಟಾದ ಕ್ರಾಂತಿಗಳೂ ಅದರಲ್ಲಿಯೂ [[ಚೀನಾ|ಚೀನ]]ದಲ್ಲಿ ಆದ ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. ಯುದ್ಧಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ, ಜೀವ ವಿತ್ತಗಳ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅತೃಪ್ತಿಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಅತೃಪ್ತಿಯೊಡನೆ ಸೋಲಿನಿಂದುಂಟಾದ ಅವಮಾನವೂ ಸೇರಿ ಆ ದೇಶದ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಭಾವನೆಯುಂಟಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸೋಲಿನ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗೂ ಅವರು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. 1908ರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ತುರ್ಕಿಗಳು (ಯಂಗ್ ಟಕ್ರ್ಸ್) ಮತ್ತು 1952ರಲ್ಲಿ [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟಿ]]ನ ನಗೀಬ್ ಮತ್ತು ನಾಸೆರರು ಇಂಥ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕರಾಗಿ ತಂತಮ್ಮ ದೇಶಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪಿನ, ವರ್ಗದ ಅಥವಾ ಪಂಗಡದ ಜನರನ್ನು ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಕಾಣುವುದರಿಂದಲೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಾಜಕತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಆಂದೋಲನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಇತರರಂತೆ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಬಾಧ್ಯತೆಗಳು ಇಲ್ಲವೆಂಬ ಭಾವನೆಯುಂಟಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ತಾವು ಇತರರೊಡನೆ ಸಮಾನರಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಅರಿತಾಗ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತರಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿತಪಿಸಿದಾಗ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ಅಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತೋರಿದಾಗ ಅಂಥ ವರ್ಗಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತವೆ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಆಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಅರಿತುಕೊಂಡರೂ ಇತರರೊಡನೆ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕ್ರಾಂತಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಜನತೆ ಪರಂಪರಾನುಗತವಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡೆದ್ದು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸಿ ಅದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಯಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯ ನಿರ್ಮೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕ್ಷಿಪ್ರವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಅಸಾಧಾರಣವಾದವುಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಇದೂ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಎನಿಸುವುದು. [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮತ್ತು [[ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿ|ರಷ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಗಳೂ ಆಯಾ ದೇಶಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆದುಬಂದಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದುವೆ ಹೊರತು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಹಠಾತ್ತನೆ ಉಂಟಾದ ಕ್ಷೋಭೆಯಿಂದಲ್ಲ. ಒಂದು ವಸಾಹತಿನ ಜನತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗದೆ ಹೋಗಿ, ತನ್ನ ವಿದೇಶಿ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಆ ವಸಾಹತಿಗೂ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗುವ ಘರ್ಷಣೆಯೂ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸ್ವಸಂತೋಷದಿಂದ ತನ್ನ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿರುವುದು ವಿರಳ. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಮರವಾಗಿ ರೂಪಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತೆಯೇ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡ]]ಗಳ ಅನೇಕ ವಸಾಹತುಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದುವು. [[ಭಾರತ]] [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ]]ವೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಯಕರ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಗೂ ಹೆಸರಾದ ನಾಯಕರಿದ್ದು ಅವರೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖಂಡರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ದೇಶದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಜನತೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಜನತೆಗೆ ಹಬ್ಬುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಉಂಟಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಜನಾಂಗ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. 1820ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನಿ]]ನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದಾಗಿ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] ಮತ್ತು ನೇಪಲ್ಸ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯಗಳಾದುವು. 1830ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಘಟನೆಗಳು [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಪೋಲೆಂಡ್]] ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದುವು. ಇದೇ ರೀತಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾದುವು. 1947ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿದ ಭಾರತ ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿತು. ==ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳು== ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. [[File:Vladimir Lenin 1 May 1920 by Isaak Brodsky.jpg|ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭ (ನವೆಂಬರ್ 7, 1917): ಅಖಿಲ ರಷ್ಯನ್ ಸೋವಿಯೆತ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಲೆನಿನ್ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.]] ಕ್ರಾಂತಿ ತೀವ್ರಗತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅದರ ಪೂರ್ವಘಟ್ಟವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಮುಷ್ಕರಗಳು, ಸಭೆಗಳು, ಹಿಂಸಾಚಾರ, ಕಾಯಿದೆಯ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಭಂಗ ಮುಂತಾದ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಗಳು ಮುಂಬರುವ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಘಟ್ಟಗಳು. ಇವುಗಳಿಂದುಂಟಾಗುವ ಅರಾಜಕತೆಯಿಂದ ಇಂಥ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನಾಯಕರ ಗುಂಪೊಂದು ಅಧಿüಕಾರಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು. ಇದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿರಬಹುದು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪೂರ್ವ ಇಂಥ ಅನೇಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣನ್ನಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಸಹಜ. ಬಹು ದಿನಗಳ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ ತರುವಾಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು ವಿರಳ. ಚೀನದಲ್ಲಿ 1949ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ತರುವಾಯ [[ವಿಶ್ವದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳು|ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಿದರ್ಶನವುಂಟು. ಹೀಗೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕ್ರಾಂತಿಯ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೇ ವಿದೇಶಗಳು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತರ ಅಥವಾ ಕುಲೀನರ ಗುಂಪನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆದು ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರ ಮತ್ತು ಕೆಳವರ್ಗದವರ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಕ್ರಾಂತಿಯು ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲೂ ಈ ಮೂರು ಹಂತಗಳಿರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ರಷ್ಯದಲ್ಲಿ 1917ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ತರುವಾಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಬಾಲ್ಷೆವಿಕರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪೂರ್ಣವಾದ ಕೂಡಲೆ ಶಾಂತಸ್ಥಿತಿಯುಂಟಾಗಿ ತದನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆದು ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಂಥ ಚತುರ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ. ರಷ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕ [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್|ಲೆನಿನ]]ನ ಮರಣಾನಂತರ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಈಜಿಪ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಗೀಬನ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಅಧಿಕಾರದ ಅನಂತರ ನಾಸೆರ್ ಅವನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರೆಗೂ ಆ ದೇಶದ ನಾಯಕ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದ. ==ನಾಯಕತ್ವ== ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳು ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ಅವು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಪರಿಸರದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಒಂದು ಸಮಾಜದ ವರ್ಗರಚನೆಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗಕ್ಕೂ ಕಾರ್ಮಿಕವರ್ಗಕ್ಕೂ ನಡುವಣ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಳೆದವರಾಗಿದ್ದು ಅವರೇ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಜನಕರಾಗಿರುವುದುಂಟು. ಅವರು ವಿದ್ಯಾವಂತರೂ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಮಾಜದ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಅವುಗಳ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಒತ್ತಡ ಅವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಾದವರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರವಾಗಿ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕಿರಿಯ ವಕೀಲರು ಅಥವಾ [[ಸೈನ್ಯ]]ದ ಕಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳುಂಟಾಗಿರುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]], ಚೀನ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ [[ಅಮೆರಿಕ]], ಆಫ್ರಿಕ, ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯ]] ದೇಶಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕಿರಿಯ ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ]]ಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕರು, ಬರೆಹಗಾರರು ಮತ್ತು [[ಕವಿ]]ಗಳಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಇದುವರೆಗೆ ಆಗಿಹೋಗಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಒಂದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಜನರಿಂದ-ಕಾರ್ಮಿಕರು ಅಥವಾ ರೈತರು-ಉಂಟಾದವುಗಳಾಗಿವೆಯಾದರೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಇಡೀ ಜನತೆಯ ಸಹಕಾರವಿದ್ದು ಅವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿ ಹೊಂದಿರುವ ಚಳವಳಿಗಳು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಇಂಥ ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೈನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಸೈನ್ಯ]]ವನ್ನು ಮೊದಲನೆಯ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಅಥವಾ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಅವರೇ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಯೆನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕ್ಷಿಪ್ರಾಕ್ರಮಣವೆನ್ನಬಹುದು. ಹೀಗೆ ದೇಶ ಕಾಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಹಲವು ವರ್ಗಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರಾಂತಿಗಳು}} {{Unreferenced}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 7vvrsfeo9897wijmjwb6ypv7w4fy8c2 1374496 1374495 2026-06-01T05:51:40Z VASANTH S.N. 728 /* ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳು */ 1374496 wikitext text/x-wiki '''ಕ್ರಾಂತಿ''' ('''ಆಂದೋಲನ''', '''ವಿಪ್ಲವ''') ಎಂದರೆ ಒಂದು [[ದೇಶ]]ದ [[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಪದ್ಧತಿ, ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ಸಂವಿಧಾನ]] ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಹಾಗೂ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬದಲಾವಣೆ. ==ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿಧಗಳು== * ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಾಂತಿ * ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಆರ್ಥಿಕಿ ಕ್ರಾಂತಿ * ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ|ರಾಜಕೀಯ]] ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕ್ರಾಂತಿಯೆಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಆದರೆ [[ಇತಿಹಾಸ]]ದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ, [[ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ|ಆರ್ಥಿಕ]] ಹಾಗೂ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಉಂಟಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅರ್ಥ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ದು. ಅದು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಆಗುವ ಅಸಾಧಾರಣ,ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ನಗರದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ತೀವ್ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಯೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ [[ಆಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್|ಆಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ]]ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪುನರ್‍ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಈ ಶಬ್ದದ ವಿಪರ್ಯಾಸ. ಈಚೆಗೆ ಕ್ರಾಂತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ಅನೀತಿಯುತ ಆಡಳಿತ, ಲಂಚಗುಳಿತನ, ನಿರುಪಯುಕ್ತ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಜನತೆಯ ಬಂಡಾಯ, [[ವಸಾಹತು ಆಡಳಿತ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಜನರ [[ದಂಗೆ]], ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ ಅಥವಾ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರ ಬಹು ಮುಖ್ಯ. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಚಳವಳಿಯ ರೂಪವನ್ನು ತಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಜನತೆಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ವಿಚಾರಗಳ ಬದಲು ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಫಲವಾದಾಗ ಅದೂ ಕ್ರಾಂತಿ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸಲಾದ ಹೋರಾಟ ಅಥವಾ ಬಂಡಾಯವೇ ಕ್ರಾಂತಿ-ಎಂಬುದಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವೈಚಾರಿಕ ಕಂಡಾರ್ಸೆ ನೀಡಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇಂದು ಇದರ ವಾಖ್ಯೆ ಬಹಳ ವಿಸೃತವಾಗಿದೆ. [[ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಹಲವಾರು ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಆಗಿಹೋಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[ದೇಶ]]ದಲ್ಲೂ ಇಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದಾದರೂ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆಡಳಿತವರ್ಗದ ಅದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅನೀತಿಯುತ ನಡೆವಳಿಕೆಯಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದು ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಂಟಾದಾಗ ಕ್ರಾಂತಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. 1788ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿ]]ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ [[ಬರ|ಕ್ಷಾಮ]] 1789ರ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಯುದ್ಧಗಳೇ ಕಾರಣ. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಯುದ್ಧದ ತರುವಾಯವೇ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. 1905ರ ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯೂ 1914-1918ರ ಹಾಗೂ 1939-45ರ ಎರಡು [[ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳು|ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ಗಳ ಅನಂತರ ಉಂಟಾದ ಕ್ರಾಂತಿಗಳೂ ಅದರಲ್ಲಿಯೂ [[ಚೀನಾ|ಚೀನ]]ದಲ್ಲಿ ಆದ ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. ಯುದ್ಧಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ, ಜೀವ ವಿತ್ತಗಳ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅತೃಪ್ತಿಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಅತೃಪ್ತಿಯೊಡನೆ ಸೋಲಿನಿಂದುಂಟಾದ ಅವಮಾನವೂ ಸೇರಿ ಆ ದೇಶದ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಭಾವನೆಯುಂಟಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸೋಲಿನ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗೂ ಅವರು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ. 1908ರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ತುರ್ಕಿಗಳು (ಯಂಗ್ ಟಕ್ರ್ಸ್) ಮತ್ತು 1952ರಲ್ಲಿ [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟಿ]]ನ ನಗೀಬ್ ಮತ್ತು ನಾಸೆರರು ಇಂಥ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕರಾಗಿ ತಂತಮ್ಮ ದೇಶಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪಿನ, ವರ್ಗದ ಅಥವಾ ಪಂಗಡದ ಜನರನ್ನು ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಕಾಣುವುದರಿಂದಲೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಾಜಕತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಆಂದೋಲನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಇತರರಂತೆ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಬಾಧ್ಯತೆಗಳು ಇಲ್ಲವೆಂಬ ಭಾವನೆಯುಂಟಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ತಾವು ಇತರರೊಡನೆ ಸಮಾನರಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಅರಿತಾಗ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತರಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿತಪಿಸಿದಾಗ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ಅಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತೋರಿದಾಗ ಅಂಥ ವರ್ಗಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತವೆ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಆಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಅರಿತುಕೊಂಡರೂ ಇತರರೊಡನೆ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕ್ರಾಂತಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಜನತೆ ಪರಂಪರಾನುಗತವಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡೆದ್ದು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸಿ ಅದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಯಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯ ನಿರ್ಮೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕ್ಷಿಪ್ರವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಅಸಾಧಾರಣವಾದವುಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಇದೂ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಎನಿಸುವುದು. [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮತ್ತು [[ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿ|ರಷ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಗಳೂ ಆಯಾ ದೇಶಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆದುಬಂದಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದುವೆ ಹೊರತು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಹಠಾತ್ತನೆ ಉಂಟಾದ ಕ್ಷೋಭೆಯಿಂದಲ್ಲ. ಒಂದು ವಸಾಹತಿನ ಜನತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗದೆ ಹೋಗಿ, ತನ್ನ ವಿದೇಶಿ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಆ ವಸಾಹತಿಗೂ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗುವ ಘರ್ಷಣೆಯೂ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸ್ವಸಂತೋಷದಿಂದ ತನ್ನ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿರುವುದು ವಿರಳ. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಮರವಾಗಿ ರೂಪಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತೆಯೇ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡ]]ಗಳ ಅನೇಕ ವಸಾಹತುಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದುವು. [[ಭಾರತ]] [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ]]ವೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಯಕರ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಗೂ ಹೆಸರಾದ ನಾಯಕರಿದ್ದು ಅವರೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖಂಡರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ದೇಶದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಜನತೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಜನತೆಗೆ ಹಬ್ಬುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಉಂಟಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಜನಾಂಗ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. 1820ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನಿ]]ನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದಾಗಿ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] ಮತ್ತು ನೇಪಲ್ಸ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯಗಳಾದುವು. 1830ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಘಟನೆಗಳು [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಪೋಲೆಂಡ್]] ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದುವು. ಇದೇ ರೀತಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾದುವು. 1947ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿದ ಭಾರತ ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿತು. ==ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳು== ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. [[File:Vladimir Lenin 1 May 1920 by Isaak Brodsky.jpg|right|ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭ (ನವೆಂಬರ್ 7, 1917): ಅಖಿಲ ರಷ್ಯನ್ ಸೋವಿಯೆತ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಲೆನಿನ್ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.]] ಕ್ರಾಂತಿ ತೀವ್ರಗತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅದರ ಪೂರ್ವಘಟ್ಟವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಮುಷ್ಕರಗಳು, ಸಭೆಗಳು, ಹಿಂಸಾಚಾರ, ಕಾಯಿದೆಯ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಭಂಗ ಮುಂತಾದ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಗಳು ಮುಂಬರುವ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಘಟ್ಟಗಳು. ಇವುಗಳಿಂದುಂಟಾಗುವ ಅರಾಜಕತೆಯಿಂದ ಇಂಥ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನಾಯಕರ ಗುಂಪೊಂದು ಅಧಿüಕಾರಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು. ಇದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿರಬಹುದು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪೂರ್ವ ಇಂಥ ಅನೇಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣನ್ನಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಸಹಜ. ಬಹು ದಿನಗಳ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ ತರುವಾಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು ವಿರಳ. ಚೀನದಲ್ಲಿ 1949ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ತರುವಾಯ [[ವಿಶ್ವದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳು|ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಿದರ್ಶನವುಂಟು. ಹೀಗೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕ್ರಾಂತಿಯ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೇ ವಿದೇಶಗಳು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತರ ಅಥವಾ ಕುಲೀನರ ಗುಂಪನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆದು ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರ ಮತ್ತು ಕೆಳವರ್ಗದವರ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಕ್ರಾಂತಿಯು ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲೂ ಈ ಮೂರು ಹಂತಗಳಿರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ರಷ್ಯದಲ್ಲಿ 1917ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ತರುವಾಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಬಾಲ್ಷೆವಿಕರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪೂರ್ಣವಾದ ಕೂಡಲೆ ಶಾಂತಸ್ಥಿತಿಯುಂಟಾಗಿ ತದನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆದು ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಂಥ ಚತುರ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ. ರಷ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕ [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್|ಲೆನಿನ]]ನ ಮರಣಾನಂತರ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಈಜಿಪ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಗೀಬನ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಅಧಿಕಾರದ ಅನಂತರ ನಾಸೆರ್ ಅವನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರೆಗೂ ಆ ದೇಶದ ನಾಯಕ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದ. ==ನಾಯಕತ್ವ== ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳು ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ಅವು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಪರಿಸರದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಒಂದು ಸಮಾಜದ ವರ್ಗರಚನೆಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗಕ್ಕೂ ಕಾರ್ಮಿಕವರ್ಗಕ್ಕೂ ನಡುವಣ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಳೆದವರಾಗಿದ್ದು ಅವರೇ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಜನಕರಾಗಿರುವುದುಂಟು. ಅವರು ವಿದ್ಯಾವಂತರೂ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಮಾಜದ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಅವುಗಳ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಒತ್ತಡ ಅವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಾದವರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರವಾಗಿ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕಿರಿಯ ವಕೀಲರು ಅಥವಾ [[ಸೈನ್ಯ]]ದ ಕಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳುಂಟಾಗಿರುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]], ಚೀನ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ [[ಅಮೆರಿಕ]], ಆಫ್ರಿಕ, ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯ]] ದೇಶಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕಿರಿಯ ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ]]ಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕರು, ಬರೆಹಗಾರರು ಮತ್ತು [[ಕವಿ]]ಗಳಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಇದುವರೆಗೆ ಆಗಿಹೋಗಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಒಂದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಜನರಿಂದ-ಕಾರ್ಮಿಕರು ಅಥವಾ ರೈತರು-ಉಂಟಾದವುಗಳಾಗಿವೆಯಾದರೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಇಡೀ ಜನತೆಯ ಸಹಕಾರವಿದ್ದು ಅವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿ ಹೊಂದಿರುವ ಚಳವಳಿಗಳು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಇಂಥ ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೈನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಸೈನ್ಯ]]ವನ್ನು ಮೊದಲನೆಯ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಅಥವಾ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಅವರೇ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಯೆನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕ್ಷಿಪ್ರಾಕ್ರಮಣವೆನ್ನಬಹುದು. ಹೀಗೆ ದೇಶ ಕಾಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಹಲವು ವರ್ಗಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರಾಂತಿಗಳು}} {{Unreferenced}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] beigfyxf5g3pv9603wxi2b78tslur96 1374498 1374496 2026-06-01T06:05:34Z VASANTH S.N. 728 ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1374498 wikitext text/x-wiki [[File:La Liberté guidant le peuple - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures RF 129 - après restauration 2024.jpg|thumb|[[Eugène Delacroix]]'s romantic painting, ''[[Liberty Leading the People]]'' ({{langx|fr|La liberté guidant le peuple}}), is an example of a revolution in the political sense.]] '''ಕ್ರಾಂತಿ''' ('''ಆಂದೋಲನ''', '''ವಿಪ್ಲವ''') ಎಂದರೆ ಒಂದು [[ದೇಶ]]ದ [[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಪದ್ಧತಿ, ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ಸಂವಿಧಾನ]] ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಹಾಗೂ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬದಲಾವಣೆ.<ref name="Skocpol_ssr">{{Cite book |last=Skocpol |first=Theda |url=https://www.cambridge.org/core/books/states-and-social-revolutions/9481262B2BDA1BFFB3C9218DBD447190 |title=States and Social Revolutions: A Comparative Analysis of France, Russia and China |date=1979 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/cbo9780511815805|isbn=978-0-521-22439-0 }}</ref> ==ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿಧಗಳು== * ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಾಂತಿ<ref name="Goldstonet3">{{cite journal |last=Goldstone |first=Jack |author-link=Jack Goldstone |date=1980 |title=Theories of Revolutions: The Third Generation |journal=[[World Politics]] |volume=32 |issue=3 |pages=425–453 |doi=10.2307/2010111 |jstor=2010111 |s2cid=154287826}}</ref><ref name="Forantorr">{{cite journal |last=Foran |first=John |author-link=John Foran (sociologist) |date=1993 |title=Theories of Revolution Revisited: Toward a Fourth Generation |journal=[[Sociological Theory (journal)|Sociological Theory]] |volume=11 |issue=1 |pages=1–20 |doi=10.2307/201977 |jstor=201977}}</ref><ref name="Kroeber">{{cite journal |last=Kroeber |first=Clifton B. |date=1996 |title=Theory and History of Revolution |journal=[[Journal of World History]] |volume=7 |pages=21–40 |doi=10.1353/jwh.2005.0056 |s2cid=144148530 |number=1}}</ref> * ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ|ರಾಜಕೀಯ]] ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕ್ರಾಂತಿಯೆಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಆದರೆ [[ಇತಿಹಾಸ]]ದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ, [[ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ|ಆರ್ಥಿಕ]] ಹಾಗೂ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಉಂಟಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅರ್ಥ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ದು. ಅದು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಆಗುವ ಅಸಾಧಾರಣ,ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ನಗರದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ತೀವ್ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಯೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ [[ಆಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್|ಆಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ]]ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪುನರ್‍ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಈ ಶಬ್ದದ ವಿಪರ್ಯಾಸ. [[File:Europe 1848 map en.png|thumb|The [[Revolutions of 1848]] were essentially [[bourgeois revolution]]s and democratic and liberal in nature, with the aim of removing the old [[Monarchy|monarchical]] structures and creating independent [[Nation state|nation-states]].]] ಈಚೆಗೆ ಕ್ರಾಂತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ಅನೀತಿಯುತ ಆಡಳಿತ, ಲಂಚಗುಳಿತನ, ನಿರುಪಯುಕ್ತ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಜನತೆಯ ಬಂಡಾಯ, [[ವಸಾಹತು ಆಡಳಿತ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಜನರ [[ದಂಗೆ]], ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ ಅಥವಾ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರ ಬಹು ಮುಖ್ಯ. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಚಳವಳಿಯ ರೂಪವನ್ನು ತಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಜನತೆಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ವಿಚಾರಗಳ ಬದಲು ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಫಲವಾದಾಗ ಅದೂ ಕ್ರಾಂತಿ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸಲಾದ ಹೋರಾಟ ಅಥವಾ ಬಂಡಾಯವೇ ಕ್ರಾಂತಿ-ಎಂಬುದಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವೈಚಾರಿಕ ಕಂಡಾರ್ಸೆ ನೀಡಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇಂದು ಇದರ ವಾಖ್ಯೆ ಬಹಳ ವಿಸೃತವಾಗಿದೆ. [[ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಹಲವಾರು ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಆಗಿಹೋಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[ದೇಶ]]ದಲ್ಲೂ ಇಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದಾದರೂ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆಡಳಿತವರ್ಗದ ಅದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅನೀತಿಯುತ ನಡೆವಳಿಕೆಯಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದು ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಂಟಾದಾಗ ಕ್ರಾಂತಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. 1788ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿ]]ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ [[ಬರ|ಕ್ಷಾಮ]] 1789ರ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಯುದ್ಧಗಳೇ ಕಾರಣ. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಯುದ್ಧದ ತರುವಾಯವೇ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. 1905ರ ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯೂ 1914-1918ರ ಹಾಗೂ 1939-45ರ ಎರಡು [[ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳು|ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ಗಳ ಅನಂತರ ಉಂಟಾದ ಕ್ರಾಂತಿಗಳೂ ಅದರಲ್ಲಿಯೂ [[ಚೀನಾ|ಚೀನ]]ದಲ್ಲಿ ಆದ ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. ಯುದ್ಧಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ, ಜೀವ ವಿತ್ತಗಳ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅತೃಪ್ತಿಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಅತೃಪ್ತಿಯೊಡನೆ ಸೋಲಿನಿಂದುಂಟಾದ ಅವಮಾನವೂ ಸೇರಿ ಆ ದೇಶದ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಭಾವನೆಯುಂಟಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸೋಲಿನ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗೂ ಅವರು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Clarke |first=Killian |date=2023 |title=Revolutionary Violence and Counterrevolution |journal=[[American Political Science Review]] |volume=117 |issue=4 |pages=1344–1360 |doi=10.1017/S0003055422001174 |issn=0003-0554 |s2cid=254907991 |doi-access=free}}</ref> [[Autocracy|Autocracies]] that take power during revolutions tend to be exceptionally durable and long-lasting.{{Sfn|Levitsky|Way|2022|p=14}} 1908ರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ತುರ್ಕಿಗಳು (ಯಂಗ್ ಟಕ್ರ್ಸ್) ಮತ್ತು 1952ರಲ್ಲಿ [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟಿ]]ನ ನಗೀಬ್ ಮತ್ತು ನಾಸೆರರು ಇಂಥ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕರಾಗಿ ತಂತಮ್ಮ ದೇಶಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪಿನ, ವರ್ಗದ ಅಥವಾ ಪಂಗಡದ ಜನರನ್ನು ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಕಾಣುವುದರಿಂದಲೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಾಜಕತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಆಂದೋಲನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಇತರರಂತೆ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಬಾಧ್ಯತೆಗಳು ಇಲ್ಲವೆಂಬ ಭಾವನೆಯುಂಟಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ತಾವು ಇತರರೊಡನೆ ಸಮಾನರಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಅರಿತಾಗ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತರಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿತಪಿಸಿದಾಗ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ಅಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತೋರಿದಾಗ ಅಂಥ ವರ್ಗಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತವೆ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಆಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಅರಿತುಕೊಂಡರೂ ಇತರರೊಡನೆ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕ್ರಾಂತಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಜನತೆ ಪರಂಪರಾನುಗತವಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡೆದ್ದು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸಿ ಅದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಯಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯ ನಿರ್ಮೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕ್ಷಿಪ್ರವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಅಸಾಧಾರಣವಾದವುಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಇದೂ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಎನಿಸುವುದು. [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮತ್ತು [[ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿ|ರಷ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಗಳೂ ಆಯಾ ದೇಶಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆದುಬಂದಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದುವೆ ಹೊರತು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಹಠಾತ್ತನೆ ಉಂಟಾದ ಕ್ಷೋಭೆಯಿಂದಲ್ಲ. ಒಂದು ವಸಾಹತಿನ ಜನತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗದೆ ಹೋಗಿ, ತನ್ನ ವಿದೇಶಿ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಆ ವಸಾಹತಿಗೂ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗುವ ಘರ್ಷಣೆಯೂ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸ್ವಸಂತೋಷದಿಂದ ತನ್ನ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿರುವುದು ವಿರಳ. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಮರವಾಗಿ ರೂಪಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತೆಯೇ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡ]]ಗಳ ಅನೇಕ ವಸಾಹತುಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದುವು. [[ಭಾರತ]] [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ]]ವೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಯಕರ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಗೂ ಹೆಸರಾದ ನಾಯಕರಿದ್ದು ಅವರೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖಂಡರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ದೇಶದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಜನತೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಜನತೆಗೆ ಹಬ್ಬುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಉಂಟಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಜನಾಂಗ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. 1820ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನಿ]]ನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದಾಗಿ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] ಮತ್ತು ನೇಪಲ್ಸ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯಗಳಾದುವು. 1830ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಘಟನೆಗಳು [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಪೋಲೆಂಡ್]] ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದುವು. ಇದೇ ರೀತಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾದುವು. 1947ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿದ ಭಾರತ ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿತು. ==ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳು== ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. [[File:Vladimir Lenin 1 May 1920 by Isaak Brodsky.jpg|right|ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭ (ನವೆಂಬರ್ 7, 1917): ಅಖಿಲ ರಷ್ಯನ್ ಸೋವಿಯೆತ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಲೆನಿನ್ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.]] ಕ್ರಾಂತಿ ತೀವ್ರಗತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅದರ ಪೂರ್ವಘಟ್ಟವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಮುಷ್ಕರಗಳು, ಸಭೆಗಳು, ಹಿಂಸಾಚಾರ, ಕಾಯಿದೆಯ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಭಂಗ ಮುಂತಾದ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಗಳು ಮುಂಬರುವ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಘಟ್ಟಗಳು. ಇವುಗಳಿಂದುಂಟಾಗುವ ಅರಾಜಕತೆಯಿಂದ ಇಂಥ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನಾಯಕರ ಗುಂಪೊಂದು ಅಧಿüಕಾರಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು. ಇದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿರಬಹುದು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪೂರ್ವ ಇಂಥ ಅನೇಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣನ್ನಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಸಹಜ. ಬಹು ದಿನಗಳ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ ತರುವಾಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು ವಿರಳ. ಚೀನದಲ್ಲಿ 1949ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ತರುವಾಯ [[ವಿಶ್ವದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳು|ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಿದರ್ಶನವುಂಟು. ಹೀಗೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕ್ರಾಂತಿಯ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೇ ವಿದೇಶಗಳು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತರ ಅಥವಾ ಕುಲೀನರ ಗುಂಪನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆದು ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರ ಮತ್ತು ಕೆಳವರ್ಗದವರ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಕ್ರಾಂತಿಯು ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲೂ ಈ ಮೂರು ಹಂತಗಳಿರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ರಷ್ಯದಲ್ಲಿ 1917ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ತರುವಾಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಬಾಲ್ಷೆವಿಕರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪೂರ್ಣವಾದ ಕೂಡಲೆ ಶಾಂತಸ್ಥಿತಿಯುಂಟಾಗಿ ತದನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆದು ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಂಥ ಚತುರ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ. ರಷ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕ [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್|ಲೆನಿನ]]ನ ಮರಣಾನಂತರ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಈಜಿಪ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಗೀಬನ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಅಧಿಕಾರದ ಅನಂತರ ನಾಸೆರ್ ಅವನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರೆಗೂ ಆ ದೇಶದ ನಾಯಕ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದ. ==ನಾಯಕತ್ವ== ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳು ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ಅವು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಪರಿಸರದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಒಂದು ಸಮಾಜದ ವರ್ಗರಚನೆಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗಕ್ಕೂ ಕಾರ್ಮಿಕವರ್ಗಕ್ಕೂ ನಡುವಣ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಳೆದವರಾಗಿದ್ದು ಅವರೇ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಜನಕರಾಗಿರುವುದುಂಟು. ಅವರು ವಿದ್ಯಾವಂತರೂ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಮಾಜದ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಅವುಗಳ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಒತ್ತಡ ಅವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಾದವರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರವಾಗಿ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕಿರಿಯ ವಕೀಲರು ಅಥವಾ [[ಸೈನ್ಯ]]ದ ಕಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳುಂಟಾಗಿರುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]], ಚೀನ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ [[ಅಮೆರಿಕ]], ಆಫ್ರಿಕ, ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯ]] ದೇಶಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕಿರಿಯ ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ]]ಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕರು, ಬರೆಹಗಾರರು ಮತ್ತು [[ಕವಿ]]ಗಳಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಇದುವರೆಗೆ ಆಗಿಹೋಗಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಒಂದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಜನರಿಂದ-ಕಾರ್ಮಿಕರು ಅಥವಾ ರೈತರು-ಉಂಟಾದವುಗಳಾಗಿವೆಯಾದರೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಇಡೀ ಜನತೆಯ ಸಹಕಾರವಿದ್ದು ಅವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿ ಹೊಂದಿರುವ ಚಳವಳಿಗಳು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಇಂಥ ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೈನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಸೈನ್ಯ]]ವನ್ನು ಮೊದಲನೆಯ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಅಥವಾ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಅವರೇ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಯೆನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕ್ಷಿಪ್ರಾಕ್ರಮಣವೆನ್ನಬಹುದು. ಹೀಗೆ ದೇಶ ಕಾಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಹಲವು ವರ್ಗಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರಾಂತಿಗಳು}} {{Unreferenced}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 18eqqngyhzs6c2222pcz6vrzw0rdfew 1374499 1374498 2026-06-01T06:06:01Z VASANTH S.N. 728 /* ಉಲ್ಲೇಖಗಳು */ 1374499 wikitext text/x-wiki [[File:La Liberté guidant le peuple - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures RF 129 - après restauration 2024.jpg|thumb|[[Eugène Delacroix]]'s romantic painting, ''[[Liberty Leading the People]]'' ({{langx|fr|La liberté guidant le peuple}}), is an example of a revolution in the political sense.]] '''ಕ್ರಾಂತಿ''' ('''ಆಂದೋಲನ''', '''ವಿಪ್ಲವ''') ಎಂದರೆ ಒಂದು [[ದೇಶ]]ದ [[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಪದ್ಧತಿ, ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ಸಂವಿಧಾನ]] ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಹಾಗೂ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬದಲಾವಣೆ.<ref name="Skocpol_ssr">{{Cite book |last=Skocpol |first=Theda |url=https://www.cambridge.org/core/books/states-and-social-revolutions/9481262B2BDA1BFFB3C9218DBD447190 |title=States and Social Revolutions: A Comparative Analysis of France, Russia and China |date=1979 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/cbo9780511815805|isbn=978-0-521-22439-0 }}</ref> ==ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿಧಗಳು== * ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಾಂತಿ<ref name="Goldstonet3">{{cite journal |last=Goldstone |first=Jack |author-link=Jack Goldstone |date=1980 |title=Theories of Revolutions: The Third Generation |journal=[[World Politics]] |volume=32 |issue=3 |pages=425–453 |doi=10.2307/2010111 |jstor=2010111 |s2cid=154287826}}</ref><ref name="Forantorr">{{cite journal |last=Foran |first=John |author-link=John Foran (sociologist) |date=1993 |title=Theories of Revolution Revisited: Toward a Fourth Generation |journal=[[Sociological Theory (journal)|Sociological Theory]] |volume=11 |issue=1 |pages=1–20 |doi=10.2307/201977 |jstor=201977}}</ref><ref name="Kroeber">{{cite journal |last=Kroeber |first=Clifton B. |date=1996 |title=Theory and History of Revolution |journal=[[Journal of World History]] |volume=7 |pages=21–40 |doi=10.1353/jwh.2005.0056 |s2cid=144148530 |number=1}}</ref> * ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ|ರಾಜಕೀಯ]] ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕ್ರಾಂತಿಯೆಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಆದರೆ [[ಇತಿಹಾಸ]]ದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ, [[ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ|ಆರ್ಥಿಕ]] ಹಾಗೂ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಉಂಟಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅರ್ಥ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ದು. ಅದು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಆಗುವ ಅಸಾಧಾರಣ,ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ನಗರದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ತೀವ್ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಯೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ [[ಆಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್|ಆಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ]]ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪುನರ್‍ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಈ ಶಬ್ದದ ವಿಪರ್ಯಾಸ. [[File:Europe 1848 map en.png|thumb|The [[Revolutions of 1848]] were essentially [[bourgeois revolution]]s and democratic and liberal in nature, with the aim of removing the old [[Monarchy|monarchical]] structures and creating independent [[Nation state|nation-states]].]] ಈಚೆಗೆ ಕ್ರಾಂತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ಅನೀತಿಯುತ ಆಡಳಿತ, ಲಂಚಗುಳಿತನ, ನಿರುಪಯುಕ್ತ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಜನತೆಯ ಬಂಡಾಯ, [[ವಸಾಹತು ಆಡಳಿತ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಜನರ [[ದಂಗೆ]], ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ ಅಥವಾ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರ ಬಹು ಮುಖ್ಯ. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಚಳವಳಿಯ ರೂಪವನ್ನು ತಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಜನತೆಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ವಿಚಾರಗಳ ಬದಲು ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಫಲವಾದಾಗ ಅದೂ ಕ್ರಾಂತಿ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸಲಾದ ಹೋರಾಟ ಅಥವಾ ಬಂಡಾಯವೇ ಕ್ರಾಂತಿ-ಎಂಬುದಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವೈಚಾರಿಕ ಕಂಡಾರ್ಸೆ ನೀಡಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇಂದು ಇದರ ವಾಖ್ಯೆ ಬಹಳ ವಿಸೃತವಾಗಿದೆ. [[ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಹಲವಾರು ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಆಗಿಹೋಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[ದೇಶ]]ದಲ್ಲೂ ಇಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದಾದರೂ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆಡಳಿತವರ್ಗದ ಅದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅನೀತಿಯುತ ನಡೆವಳಿಕೆಯಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದು ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಂಟಾದಾಗ ಕ್ರಾಂತಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. 1788ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿ]]ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ [[ಬರ|ಕ್ಷಾಮ]] 1789ರ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಯುದ್ಧಗಳೇ ಕಾರಣ. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಯುದ್ಧದ ತರುವಾಯವೇ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. 1905ರ ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯೂ 1914-1918ರ ಹಾಗೂ 1939-45ರ ಎರಡು [[ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳು|ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ಗಳ ಅನಂತರ ಉಂಟಾದ ಕ್ರಾಂತಿಗಳೂ ಅದರಲ್ಲಿಯೂ [[ಚೀನಾ|ಚೀನ]]ದಲ್ಲಿ ಆದ ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. ಯುದ್ಧಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ, ಜೀವ ವಿತ್ತಗಳ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅತೃಪ್ತಿಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಅತೃಪ್ತಿಯೊಡನೆ ಸೋಲಿನಿಂದುಂಟಾದ ಅವಮಾನವೂ ಸೇರಿ ಆ ದೇಶದ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಭಾವನೆಯುಂಟಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸೋಲಿನ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗೂ ಅವರು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Clarke |first=Killian |date=2023 |title=Revolutionary Violence and Counterrevolution |journal=[[American Political Science Review]] |volume=117 |issue=4 |pages=1344–1360 |doi=10.1017/S0003055422001174 |issn=0003-0554 |s2cid=254907991 |doi-access=free}}</ref> [[Autocracy|Autocracies]] that take power during revolutions tend to be exceptionally durable and long-lasting.{{Sfn|Levitsky|Way|2022|p=14}} 1908ರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ತುರ್ಕಿಗಳು (ಯಂಗ್ ಟಕ್ರ್ಸ್) ಮತ್ತು 1952ರಲ್ಲಿ [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟಿ]]ನ ನಗೀಬ್ ಮತ್ತು ನಾಸೆರರು ಇಂಥ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕರಾಗಿ ತಂತಮ್ಮ ದೇಶಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪಿನ, ವರ್ಗದ ಅಥವಾ ಪಂಗಡದ ಜನರನ್ನು ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಕಾಣುವುದರಿಂದಲೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಾಜಕತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಆಂದೋಲನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಇತರರಂತೆ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಬಾಧ್ಯತೆಗಳು ಇಲ್ಲವೆಂಬ ಭಾವನೆಯುಂಟಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ತಾವು ಇತರರೊಡನೆ ಸಮಾನರಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಅರಿತಾಗ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತರಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿತಪಿಸಿದಾಗ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ಅಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತೋರಿದಾಗ ಅಂಥ ವರ್ಗಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತವೆ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಆಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಅರಿತುಕೊಂಡರೂ ಇತರರೊಡನೆ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕ್ರಾಂತಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಜನತೆ ಪರಂಪರಾನುಗತವಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡೆದ್ದು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸಿ ಅದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಯಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯ ನಿರ್ಮೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕ್ಷಿಪ್ರವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಅಸಾಧಾರಣವಾದವುಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಇದೂ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಎನಿಸುವುದು. [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮತ್ತು [[ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿ|ರಷ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಗಳೂ ಆಯಾ ದೇಶಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆದುಬಂದಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದುವೆ ಹೊರತು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಹಠಾತ್ತನೆ ಉಂಟಾದ ಕ್ಷೋಭೆಯಿಂದಲ್ಲ. ಒಂದು ವಸಾಹತಿನ ಜನತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗದೆ ಹೋಗಿ, ತನ್ನ ವಿದೇಶಿ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಆ ವಸಾಹತಿಗೂ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗುವ ಘರ್ಷಣೆಯೂ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸ್ವಸಂತೋಷದಿಂದ ತನ್ನ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿರುವುದು ವಿರಳ. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಮರವಾಗಿ ರೂಪಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತೆಯೇ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡ]]ಗಳ ಅನೇಕ ವಸಾಹತುಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದುವು. [[ಭಾರತ]] [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ]]ವೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಯಕರ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಗೂ ಹೆಸರಾದ ನಾಯಕರಿದ್ದು ಅವರೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖಂಡರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ದೇಶದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಜನತೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಜನತೆಗೆ ಹಬ್ಬುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಉಂಟಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಜನಾಂಗ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. 1820ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನಿ]]ನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದಾಗಿ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] ಮತ್ತು ನೇಪಲ್ಸ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯಗಳಾದುವು. 1830ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಘಟನೆಗಳು [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಪೋಲೆಂಡ್]] ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದುವು. ಇದೇ ರೀತಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾದುವು. 1947ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿದ ಭಾರತ ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿತು. ==ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳು== ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. [[File:Vladimir Lenin 1 May 1920 by Isaak Brodsky.jpg|right|ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭ (ನವೆಂಬರ್ 7, 1917): ಅಖಿಲ ರಷ್ಯನ್ ಸೋವಿಯೆತ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಲೆನಿನ್ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.]] ಕ್ರಾಂತಿ ತೀವ್ರಗತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅದರ ಪೂರ್ವಘಟ್ಟವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಮುಷ್ಕರಗಳು, ಸಭೆಗಳು, ಹಿಂಸಾಚಾರ, ಕಾಯಿದೆಯ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಭಂಗ ಮುಂತಾದ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಗಳು ಮುಂಬರುವ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಘಟ್ಟಗಳು. ಇವುಗಳಿಂದುಂಟಾಗುವ ಅರಾಜಕತೆಯಿಂದ ಇಂಥ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನಾಯಕರ ಗುಂಪೊಂದು ಅಧಿüಕಾರಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು. ಇದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿರಬಹುದು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪೂರ್ವ ಇಂಥ ಅನೇಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣನ್ನಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಸಹಜ. ಬಹು ದಿನಗಳ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ ತರುವಾಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು ವಿರಳ. ಚೀನದಲ್ಲಿ 1949ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ತರುವಾಯ [[ವಿಶ್ವದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳು|ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಿದರ್ಶನವುಂಟು. ಹೀಗೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕ್ರಾಂತಿಯ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೇ ವಿದೇಶಗಳು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತರ ಅಥವಾ ಕುಲೀನರ ಗುಂಪನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆದು ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರ ಮತ್ತು ಕೆಳವರ್ಗದವರ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಕ್ರಾಂತಿಯು ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲೂ ಈ ಮೂರು ಹಂತಗಳಿರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ರಷ್ಯದಲ್ಲಿ 1917ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ತರುವಾಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಬಾಲ್ಷೆವಿಕರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪೂರ್ಣವಾದ ಕೂಡಲೆ ಶಾಂತಸ್ಥಿತಿಯುಂಟಾಗಿ ತದನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆದು ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಂಥ ಚತುರ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ. ರಷ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕ [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್|ಲೆನಿನ]]ನ ಮರಣಾನಂತರ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಈಜಿಪ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಗೀಬನ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಅಧಿಕಾರದ ಅನಂತರ ನಾಸೆರ್ ಅವನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರೆಗೂ ಆ ದೇಶದ ನಾಯಕ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದ. ==ನಾಯಕತ್ವ== ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳು ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ಅವು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಪರಿಸರದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಒಂದು ಸಮಾಜದ ವರ್ಗರಚನೆಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗಕ್ಕೂ ಕಾರ್ಮಿಕವರ್ಗಕ್ಕೂ ನಡುವಣ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಳೆದವರಾಗಿದ್ದು ಅವರೇ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಜನಕರಾಗಿರುವುದುಂಟು. ಅವರು ವಿದ್ಯಾವಂತರೂ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಮಾಜದ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಅವುಗಳ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಒತ್ತಡ ಅವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಾದವರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರವಾಗಿ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕಿರಿಯ ವಕೀಲರು ಅಥವಾ [[ಸೈನ್ಯ]]ದ ಕಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳುಂಟಾಗಿರುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]], ಚೀನ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ [[ಅಮೆರಿಕ]], ಆಫ್ರಿಕ, ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯ]] ದೇಶಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕಿರಿಯ ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ]]ಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕರು, ಬರೆಹಗಾರರು ಮತ್ತು [[ಕವಿ]]ಗಳಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಇದುವರೆಗೆ ಆಗಿಹೋಗಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಒಂದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಜನರಿಂದ-ಕಾರ್ಮಿಕರು ಅಥವಾ ರೈತರು-ಉಂಟಾದವುಗಳಾಗಿವೆಯಾದರೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಇಡೀ ಜನತೆಯ ಸಹಕಾರವಿದ್ದು ಅವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿ ಹೊಂದಿರುವ ಚಳವಳಿಗಳು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಇಂಥ ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೈನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಸೈನ್ಯ]]ವನ್ನು ಮೊದಲನೆಯ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಅಥವಾ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಅವರೇ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಯೆನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕ್ಷಿಪ್ರಾಕ್ರಮಣವೆನ್ನಬಹುದು. ಹೀಗೆ ದೇಶ ಕಾಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಹಲವು ವರ್ಗಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರಾಂತಿಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] o6dx5bxxi5goh1wwbw9rm2t03psqpdq 1374500 1374499 2026-06-01T06:07:13Z VASANTH S.N. 728 /* ನಾಯಕತ್ವ */ 1374500 wikitext text/x-wiki [[File:La Liberté guidant le peuple - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures RF 129 - après restauration 2024.jpg|thumb|[[Eugène Delacroix]]'s romantic painting, ''[[Liberty Leading the People]]'' ({{langx|fr|La liberté guidant le peuple}}), is an example of a revolution in the political sense.]] '''ಕ್ರಾಂತಿ''' ('''ಆಂದೋಲನ''', '''ವಿಪ್ಲವ''') ಎಂದರೆ ಒಂದು [[ದೇಶ]]ದ [[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಪದ್ಧತಿ, ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ಸಂವಿಧಾನ]] ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಹಾಗೂ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬದಲಾವಣೆ.<ref name="Skocpol_ssr">{{Cite book |last=Skocpol |first=Theda |url=https://www.cambridge.org/core/books/states-and-social-revolutions/9481262B2BDA1BFFB3C9218DBD447190 |title=States and Social Revolutions: A Comparative Analysis of France, Russia and China |date=1979 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/cbo9780511815805|isbn=978-0-521-22439-0 }}</ref> ==ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿಧಗಳು== * ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಾಂತಿ<ref name="Goldstonet3">{{cite journal |last=Goldstone |first=Jack |author-link=Jack Goldstone |date=1980 |title=Theories of Revolutions: The Third Generation |journal=[[World Politics]] |volume=32 |issue=3 |pages=425–453 |doi=10.2307/2010111 |jstor=2010111 |s2cid=154287826}}</ref><ref name="Forantorr">{{cite journal |last=Foran |first=John |author-link=John Foran (sociologist) |date=1993 |title=Theories of Revolution Revisited: Toward a Fourth Generation |journal=[[Sociological Theory (journal)|Sociological Theory]] |volume=11 |issue=1 |pages=1–20 |doi=10.2307/201977 |jstor=201977}}</ref><ref name="Kroeber">{{cite journal |last=Kroeber |first=Clifton B. |date=1996 |title=Theory and History of Revolution |journal=[[Journal of World History]] |volume=7 |pages=21–40 |doi=10.1353/jwh.2005.0056 |s2cid=144148530 |number=1}}</ref> * ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ|ರಾಜಕೀಯ]] ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕ್ರಾಂತಿಯೆಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಆದರೆ [[ಇತಿಹಾಸ]]ದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ, [[ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ|ಆರ್ಥಿಕ]] ಹಾಗೂ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಉಂಟಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅರ್ಥ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ದು. ಅದು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಆಗುವ ಅಸಾಧಾರಣ,ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ನಗರದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ತೀವ್ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಯೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ [[ಆಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್|ಆಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ]]ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪುನರ್‍ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಈ ಶಬ್ದದ ವಿಪರ್ಯಾಸ. [[File:Europe 1848 map en.png|thumb|The [[Revolutions of 1848]] were essentially [[bourgeois revolution]]s and democratic and liberal in nature, with the aim of removing the old [[Monarchy|monarchical]] structures and creating independent [[Nation state|nation-states]].]] ಈಚೆಗೆ ಕ್ರಾಂತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ಅನೀತಿಯುತ ಆಡಳಿತ, ಲಂಚಗುಳಿತನ, ನಿರುಪಯುಕ್ತ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಜನತೆಯ ಬಂಡಾಯ, [[ವಸಾಹತು ಆಡಳಿತ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಜನರ [[ದಂಗೆ]], ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ ಅಥವಾ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರ ಬಹು ಮುಖ್ಯ. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಚಳವಳಿಯ ರೂಪವನ್ನು ತಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಜನತೆಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ವಿಚಾರಗಳ ಬದಲು ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಫಲವಾದಾಗ ಅದೂ ಕ್ರಾಂತಿ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸಲಾದ ಹೋರಾಟ ಅಥವಾ ಬಂಡಾಯವೇ ಕ್ರಾಂತಿ-ಎಂಬುದಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವೈಚಾರಿಕ ಕಂಡಾರ್ಸೆ ನೀಡಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇಂದು ಇದರ ವಾಖ್ಯೆ ಬಹಳ ವಿಸೃತವಾಗಿದೆ. [[ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಹಲವಾರು ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಆಗಿಹೋಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[ದೇಶ]]ದಲ್ಲೂ ಇಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದಾದರೂ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆಡಳಿತವರ್ಗದ ಅದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅನೀತಿಯುತ ನಡೆವಳಿಕೆಯಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದು ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಂಟಾದಾಗ ಕ್ರಾಂತಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. 1788ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿ]]ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ [[ಬರ|ಕ್ಷಾಮ]] 1789ರ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಯುದ್ಧಗಳೇ ಕಾರಣ. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಯುದ್ಧದ ತರುವಾಯವೇ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. 1905ರ ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯೂ 1914-1918ರ ಹಾಗೂ 1939-45ರ ಎರಡು [[ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳು|ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ಗಳ ಅನಂತರ ಉಂಟಾದ ಕ್ರಾಂತಿಗಳೂ ಅದರಲ್ಲಿಯೂ [[ಚೀನಾ|ಚೀನ]]ದಲ್ಲಿ ಆದ ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. ಯುದ್ಧಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ, ಜೀವ ವಿತ್ತಗಳ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅತೃಪ್ತಿಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಅತೃಪ್ತಿಯೊಡನೆ ಸೋಲಿನಿಂದುಂಟಾದ ಅವಮಾನವೂ ಸೇರಿ ಆ ದೇಶದ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಭಾವನೆಯುಂಟಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸೋಲಿನ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗೂ ಅವರು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Clarke |first=Killian |date=2023 |title=Revolutionary Violence and Counterrevolution |journal=[[American Political Science Review]] |volume=117 |issue=4 |pages=1344–1360 |doi=10.1017/S0003055422001174 |issn=0003-0554 |s2cid=254907991 |doi-access=free}}</ref> [[Autocracy|Autocracies]] that take power during revolutions tend to be exceptionally durable and long-lasting.{{Sfn|Levitsky|Way|2022|p=14}} 1908ರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ತುರ್ಕಿಗಳು (ಯಂಗ್ ಟಕ್ರ್ಸ್) ಮತ್ತು 1952ರಲ್ಲಿ [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟಿ]]ನ ನಗೀಬ್ ಮತ್ತು ನಾಸೆರರು ಇಂಥ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕರಾಗಿ ತಂತಮ್ಮ ದೇಶಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪಿನ, ವರ್ಗದ ಅಥವಾ ಪಂಗಡದ ಜನರನ್ನು ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಕಾಣುವುದರಿಂದಲೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಾಜಕತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಆಂದೋಲನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಇತರರಂತೆ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಬಾಧ್ಯತೆಗಳು ಇಲ್ಲವೆಂಬ ಭಾವನೆಯುಂಟಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ತಾವು ಇತರರೊಡನೆ ಸಮಾನರಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಅರಿತಾಗ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತರಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿತಪಿಸಿದಾಗ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ಅಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತೋರಿದಾಗ ಅಂಥ ವರ್ಗಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತವೆ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಆಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಅರಿತುಕೊಂಡರೂ ಇತರರೊಡನೆ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕ್ರಾಂತಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಜನತೆ ಪರಂಪರಾನುಗತವಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡೆದ್ದು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸಿ ಅದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಯಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯ ನಿರ್ಮೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕ್ಷಿಪ್ರವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಅಸಾಧಾರಣವಾದವುಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಇದೂ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಎನಿಸುವುದು. [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮತ್ತು [[ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿ|ರಷ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಗಳೂ ಆಯಾ ದೇಶಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆದುಬಂದಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದುವೆ ಹೊರತು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಹಠಾತ್ತನೆ ಉಂಟಾದ ಕ್ಷೋಭೆಯಿಂದಲ್ಲ. ಒಂದು ವಸಾಹತಿನ ಜನತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗದೆ ಹೋಗಿ, ತನ್ನ ವಿದೇಶಿ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಆ ವಸಾಹತಿಗೂ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗುವ ಘರ್ಷಣೆಯೂ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸ್ವಸಂತೋಷದಿಂದ ತನ್ನ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿರುವುದು ವಿರಳ. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಮರವಾಗಿ ರೂಪಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತೆಯೇ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡ]]ಗಳ ಅನೇಕ ವಸಾಹತುಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದುವು. [[ಭಾರತ]] [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ]]ವೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಯಕರ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಗೂ ಹೆಸರಾದ ನಾಯಕರಿದ್ದು ಅವರೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖಂಡರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ದೇಶದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಜನತೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಜನತೆಗೆ ಹಬ್ಬುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಉಂಟಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಜನಾಂಗ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. 1820ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನಿ]]ನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದಾಗಿ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] ಮತ್ತು ನೇಪಲ್ಸ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯಗಳಾದುವು. 1830ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಘಟನೆಗಳು [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಪೋಲೆಂಡ್]] ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದುವು. ಇದೇ ರೀತಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾದುವು. 1947ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿದ ಭಾರತ ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿತು. ==ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳು== ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. [[File:Vladimir Lenin 1 May 1920 by Isaak Brodsky.jpg|right|ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭ (ನವೆಂಬರ್ 7, 1917): ಅಖಿಲ ರಷ್ಯನ್ ಸೋವಿಯೆತ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಲೆನಿನ್ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.]] ಕ್ರಾಂತಿ ತೀವ್ರಗತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅದರ ಪೂರ್ವಘಟ್ಟವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಮುಷ್ಕರಗಳು, ಸಭೆಗಳು, ಹಿಂಸಾಚಾರ, ಕಾಯಿದೆಯ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಭಂಗ ಮುಂತಾದ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಗಳು ಮುಂಬರುವ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಘಟ್ಟಗಳು. ಇವುಗಳಿಂದುಂಟಾಗುವ ಅರಾಜಕತೆಯಿಂದ ಇಂಥ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನಾಯಕರ ಗುಂಪೊಂದು ಅಧಿüಕಾರಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು. ಇದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿರಬಹುದು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪೂರ್ವ ಇಂಥ ಅನೇಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣನ್ನಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಸಹಜ. ಬಹು ದಿನಗಳ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ ತರುವಾಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು ವಿರಳ. ಚೀನದಲ್ಲಿ 1949ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ತರುವಾಯ [[ವಿಶ್ವದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳು|ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಿದರ್ಶನವುಂಟು. ಹೀಗೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕ್ರಾಂತಿಯ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೇ ವಿದೇಶಗಳು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತರ ಅಥವಾ ಕುಲೀನರ ಗುಂಪನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆದು ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರ ಮತ್ತು ಕೆಳವರ್ಗದವರ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಕ್ರಾಂತಿಯು ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲೂ ಈ ಮೂರು ಹಂತಗಳಿರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ರಷ್ಯದಲ್ಲಿ 1917ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ತರುವಾಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಬಾಲ್ಷೆವಿಕರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪೂರ್ಣವಾದ ಕೂಡಲೆ ಶಾಂತಸ್ಥಿತಿಯುಂಟಾಗಿ ತದನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆದು ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಂಥ ಚತುರ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ. ರಷ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕ [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್|ಲೆನಿನ]]ನ ಮರಣಾನಂತರ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಈಜಿಪ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಗೀಬನ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಅಧಿಕಾರದ ಅನಂತರ ನಾಸೆರ್ ಅವನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರೆಗೂ ಆ ದೇಶದ ನಾಯಕ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದ. ==ನಾಯಕತ್ವ== ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳು ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ಅವು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಪರಿಸರದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಒಂದು ಸಮಾಜದ ವರ್ಗರಚನೆಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗಕ್ಕೂ ಕಾರ್ಮಿಕವರ್ಗಕ್ಕೂ ನಡುವಣ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಳೆದವರಾಗಿದ್ದು ಅವರೇ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಜನಕರಾಗಿರುವುದುಂಟು. ಅವರು ವಿದ್ಯಾವಂತರೂ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಮಾಜದ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಅವುಗಳ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಒತ್ತಡ ಅವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಾದವರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರವಾಗಿ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕಿರಿಯ ವಕೀಲರು ಅಥವಾ [[ಸೈನ್ಯ]]ದ ಕಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳುಂಟಾಗಿರುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]], ಚೀನ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ [[ಅಮೆರಿಕ]], ಆಫ್ರಿಕ, ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯ]] ದೇಶಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕಿರಿಯ ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ]]ಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕರು, ಬರೆಹಗಾರರು ಮತ್ತು [[ಕವಿ]]ಗಳಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಇದುವರೆಗೆ ಆಗಿಹೋಗಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಒಂದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಜನರಿಂದ-ಕಾರ್ಮಿಕರು ಅಥವಾ ರೈತರು-ಉಂಟಾದವುಗಳಾಗಿವೆಯಾದರೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಇಡೀ ಜನತೆಯ ಸಹಕಾರವಿದ್ದು ಅವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿ ಹೊಂದಿರುವ ಚಳವಳಿಗಳು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಇಂಥ ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೈನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಸೈನ್ಯ]]ವನ್ನು ಮೊದಲನೆಯ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಅಥವಾ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಅವರೇ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಯೆನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕ್ಷಿಪ್ರಾಕ್ರಮಣವೆನ್ನಬಹುದು. ಹೀಗೆ ದೇಶ ಕಾಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಹಲವು ವರ್ಗಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [[Hannah Arendt|Arendt, Hannah]] (1963). [http://www.iep.utm.edu/a/arendt.htm#H5 IEP.UTM.edu]. ''On Revolution''. Penguin Classics. New Ed edition: February 8, 1991. {{ISBN|0-14-018421-X}}. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರಾಂತಿಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 7go3sf82xkvf1iyd4kb2qh5x1pyvruh 1374501 1374500 2026-06-01T06:07:51Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ರಾಜಕೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1374501 wikitext text/x-wiki [[File:La Liberté guidant le peuple - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures RF 129 - après restauration 2024.jpg|thumb|[[Eugène Delacroix]]'s romantic painting, ''[[Liberty Leading the People]]'' ({{langx|fr|La liberté guidant le peuple}}), is an example of a revolution in the political sense.]] '''ಕ್ರಾಂತಿ''' ('''ಆಂದೋಲನ''', '''ವಿಪ್ಲವ''') ಎಂದರೆ ಒಂದು [[ದೇಶ]]ದ [[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಪದ್ಧತಿ, ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ಸಂವಿಧಾನ]] ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಹಾಗೂ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬದಲಾವಣೆ.<ref name="Skocpol_ssr">{{Cite book |last=Skocpol |first=Theda |url=https://www.cambridge.org/core/books/states-and-social-revolutions/9481262B2BDA1BFFB3C9218DBD447190 |title=States and Social Revolutions: A Comparative Analysis of France, Russia and China |date=1979 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/cbo9780511815805|isbn=978-0-521-22439-0 }}</ref> ==ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿಧಗಳು== * ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಾಂತಿ<ref name="Goldstonet3">{{cite journal |last=Goldstone |first=Jack |author-link=Jack Goldstone |date=1980 |title=Theories of Revolutions: The Third Generation |journal=[[World Politics]] |volume=32 |issue=3 |pages=425–453 |doi=10.2307/2010111 |jstor=2010111 |s2cid=154287826}}</ref><ref name="Forantorr">{{cite journal |last=Foran |first=John |author-link=John Foran (sociologist) |date=1993 |title=Theories of Revolution Revisited: Toward a Fourth Generation |journal=[[Sociological Theory (journal)|Sociological Theory]] |volume=11 |issue=1 |pages=1–20 |doi=10.2307/201977 |jstor=201977}}</ref><ref name="Kroeber">{{cite journal |last=Kroeber |first=Clifton B. |date=1996 |title=Theory and History of Revolution |journal=[[Journal of World History]] |volume=7 |pages=21–40 |doi=10.1353/jwh.2005.0056 |s2cid=144148530 |number=1}}</ref> * ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ|ರಾಜಕೀಯ]] ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕ್ರಾಂತಿಯೆಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಆದರೆ [[ಇತಿಹಾಸ]]ದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ, [[ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ|ಆರ್ಥಿಕ]] ಹಾಗೂ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಉಂಟಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅರ್ಥ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ದು. ಅದು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಆಗುವ ಅಸಾಧಾರಣ,ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ನಗರದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ತೀವ್ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಯೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ [[ಆಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್|ಆಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ]]ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪುನರ್‍ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಈ ಶಬ್ದದ ವಿಪರ್ಯಾಸ. [[File:Europe 1848 map en.png|thumb|The [[Revolutions of 1848]] were essentially [[bourgeois revolution]]s and democratic and liberal in nature, with the aim of removing the old [[Monarchy|monarchical]] structures and creating independent [[Nation state|nation-states]].]] ಈಚೆಗೆ ಕ್ರಾಂತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ಅನೀತಿಯುತ ಆಡಳಿತ, ಲಂಚಗುಳಿತನ, ನಿರುಪಯುಕ್ತ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಜನತೆಯ ಬಂಡಾಯ, [[ವಸಾಹತು ಆಡಳಿತ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಜನರ [[ದಂಗೆ]], ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ ಅಥವಾ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರ ಬಹು ಮುಖ್ಯ. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಚಳವಳಿಯ ರೂಪವನ್ನು ತಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಜನತೆಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ವಿಚಾರಗಳ ಬದಲು ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಫಲವಾದಾಗ ಅದೂ ಕ್ರಾಂತಿ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸಲಾದ ಹೋರಾಟ ಅಥವಾ ಬಂಡಾಯವೇ ಕ್ರಾಂತಿ-ಎಂಬುದಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವೈಚಾರಿಕ ಕಂಡಾರ್ಸೆ ನೀಡಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇಂದು ಇದರ ವಾಖ್ಯೆ ಬಹಳ ವಿಸೃತವಾಗಿದೆ. [[ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಹಲವಾರು ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಆಗಿಹೋಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[ದೇಶ]]ದಲ್ಲೂ ಇಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದಾದರೂ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆಡಳಿತವರ್ಗದ ಅದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅನೀತಿಯುತ ನಡೆವಳಿಕೆಯಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದು ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಂಟಾದಾಗ ಕ್ರಾಂತಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. 1788ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿ]]ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ [[ಬರ|ಕ್ಷಾಮ]] 1789ರ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಯುದ್ಧಗಳೇ ಕಾರಣ. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಯುದ್ಧದ ತರುವಾಯವೇ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. 1905ರ ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯೂ 1914-1918ರ ಹಾಗೂ 1939-45ರ ಎರಡು [[ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳು|ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ಗಳ ಅನಂತರ ಉಂಟಾದ ಕ್ರಾಂತಿಗಳೂ ಅದರಲ್ಲಿಯೂ [[ಚೀನಾ|ಚೀನ]]ದಲ್ಲಿ ಆದ ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. ಯುದ್ಧಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ, ಜೀವ ವಿತ್ತಗಳ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅತೃಪ್ತಿಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಅತೃಪ್ತಿಯೊಡನೆ ಸೋಲಿನಿಂದುಂಟಾದ ಅವಮಾನವೂ ಸೇರಿ ಆ ದೇಶದ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಭಾವನೆಯುಂಟಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸೋಲಿನ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗೂ ಅವರು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Clarke |first=Killian |date=2023 |title=Revolutionary Violence and Counterrevolution |journal=[[American Political Science Review]] |volume=117 |issue=4 |pages=1344–1360 |doi=10.1017/S0003055422001174 |issn=0003-0554 |s2cid=254907991 |doi-access=free}}</ref> [[Autocracy|Autocracies]] that take power during revolutions tend to be exceptionally durable and long-lasting.{{Sfn|Levitsky|Way|2022|p=14}} 1908ರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ತುರ್ಕಿಗಳು (ಯಂಗ್ ಟಕ್ರ್ಸ್) ಮತ್ತು 1952ರಲ್ಲಿ [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟಿ]]ನ ನಗೀಬ್ ಮತ್ತು ನಾಸೆರರು ಇಂಥ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕರಾಗಿ ತಂತಮ್ಮ ದೇಶಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪಿನ, ವರ್ಗದ ಅಥವಾ ಪಂಗಡದ ಜನರನ್ನು ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಕಾಣುವುದರಿಂದಲೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಾಜಕತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಆಂದೋಲನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಇತರರಂತೆ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಬಾಧ್ಯತೆಗಳು ಇಲ್ಲವೆಂಬ ಭಾವನೆಯುಂಟಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ತಾವು ಇತರರೊಡನೆ ಸಮಾನರಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಅರಿತಾಗ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತರಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿತಪಿಸಿದಾಗ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ಅಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತೋರಿದಾಗ ಅಂಥ ವರ್ಗಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತವೆ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಆಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಅರಿತುಕೊಂಡರೂ ಇತರರೊಡನೆ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕ್ರಾಂತಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಜನತೆ ಪರಂಪರಾನುಗತವಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡೆದ್ದು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸಿ ಅದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಯಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯ ನಿರ್ಮೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕ್ಷಿಪ್ರವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಅಸಾಧಾರಣವಾದವುಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಇದೂ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಎನಿಸುವುದು. [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮತ್ತು [[ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿ|ರಷ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಗಳೂ ಆಯಾ ದೇಶಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆದುಬಂದಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದುವೆ ಹೊರತು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಹಠಾತ್ತನೆ ಉಂಟಾದ ಕ್ಷೋಭೆಯಿಂದಲ್ಲ. ಒಂದು ವಸಾಹತಿನ ಜನತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗದೆ ಹೋಗಿ, ತನ್ನ ವಿದೇಶಿ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಆ ವಸಾಹತಿಗೂ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗುವ ಘರ್ಷಣೆಯೂ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸ್ವಸಂತೋಷದಿಂದ ತನ್ನ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿರುವುದು ವಿರಳ. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಮರವಾಗಿ ರೂಪಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತೆಯೇ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡ]]ಗಳ ಅನೇಕ ವಸಾಹತುಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದುವು. [[ಭಾರತ]] [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ]]ವೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಯಕರ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಗೂ ಹೆಸರಾದ ನಾಯಕರಿದ್ದು ಅವರೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖಂಡರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ದೇಶದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಜನತೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಜನತೆಗೆ ಹಬ್ಬುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಉಂಟಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಜನಾಂಗ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. 1820ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನಿ]]ನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದಾಗಿ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] ಮತ್ತು ನೇಪಲ್ಸ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯಗಳಾದುವು. 1830ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಘಟನೆಗಳು [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಪೋಲೆಂಡ್]] ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದುವು. ಇದೇ ರೀತಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾದುವು. 1947ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿದ ಭಾರತ ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿತು. ==ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳು== ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. [[File:Vladimir Lenin 1 May 1920 by Isaak Brodsky.jpg|right|ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭ (ನವೆಂಬರ್ 7, 1917): ಅಖಿಲ ರಷ್ಯನ್ ಸೋವಿಯೆತ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಲೆನಿನ್ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.]] ಕ್ರಾಂತಿ ತೀವ್ರಗತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅದರ ಪೂರ್ವಘಟ್ಟವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಮುಷ್ಕರಗಳು, ಸಭೆಗಳು, ಹಿಂಸಾಚಾರ, ಕಾಯಿದೆಯ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಭಂಗ ಮುಂತಾದ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಗಳು ಮುಂಬರುವ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಘಟ್ಟಗಳು. ಇವುಗಳಿಂದುಂಟಾಗುವ ಅರಾಜಕತೆಯಿಂದ ಇಂಥ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನಾಯಕರ ಗುಂಪೊಂದು ಅಧಿüಕಾರಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು. ಇದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿರಬಹುದು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪೂರ್ವ ಇಂಥ ಅನೇಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣನ್ನಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಸಹಜ. ಬಹು ದಿನಗಳ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ ತರುವಾಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು ವಿರಳ. ಚೀನದಲ್ಲಿ 1949ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ತರುವಾಯ [[ವಿಶ್ವದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳು|ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಿದರ್ಶನವುಂಟು. ಹೀಗೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕ್ರಾಂತಿಯ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೇ ವಿದೇಶಗಳು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತರ ಅಥವಾ ಕುಲೀನರ ಗುಂಪನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆದು ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರ ಮತ್ತು ಕೆಳವರ್ಗದವರ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಕ್ರಾಂತಿಯು ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲೂ ಈ ಮೂರು ಹಂತಗಳಿರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ರಷ್ಯದಲ್ಲಿ 1917ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ತರುವಾಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಬಾಲ್ಷೆವಿಕರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪೂರ್ಣವಾದ ಕೂಡಲೆ ಶಾಂತಸ್ಥಿತಿಯುಂಟಾಗಿ ತದನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆದು ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಂಥ ಚತುರ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ. ರಷ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕ [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್|ಲೆನಿನ]]ನ ಮರಣಾನಂತರ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಈಜಿಪ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಗೀಬನ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಅಧಿಕಾರದ ಅನಂತರ ನಾಸೆರ್ ಅವನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರೆಗೂ ಆ ದೇಶದ ನಾಯಕ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದ. ==ನಾಯಕತ್ವ== ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳು ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ಅವು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಪರಿಸರದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಒಂದು ಸಮಾಜದ ವರ್ಗರಚನೆಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗಕ್ಕೂ ಕಾರ್ಮಿಕವರ್ಗಕ್ಕೂ ನಡುವಣ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಳೆದವರಾಗಿದ್ದು ಅವರೇ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಜನಕರಾಗಿರುವುದುಂಟು. ಅವರು ವಿದ್ಯಾವಂತರೂ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಮಾಜದ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಅವುಗಳ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಒತ್ತಡ ಅವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಾದವರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರವಾಗಿ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕಿರಿಯ ವಕೀಲರು ಅಥವಾ [[ಸೈನ್ಯ]]ದ ಕಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳುಂಟಾಗಿರುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]], ಚೀನ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ [[ಅಮೆರಿಕ]], ಆಫ್ರಿಕ, ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯ]] ದೇಶಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕಿರಿಯ ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ]]ಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕರು, ಬರೆಹಗಾರರು ಮತ್ತು [[ಕವಿ]]ಗಳಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಇದುವರೆಗೆ ಆಗಿಹೋಗಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಒಂದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಜನರಿಂದ-ಕಾರ್ಮಿಕರು ಅಥವಾ ರೈತರು-ಉಂಟಾದವುಗಳಾಗಿವೆಯಾದರೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಇಡೀ ಜನತೆಯ ಸಹಕಾರವಿದ್ದು ಅವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿ ಹೊಂದಿರುವ ಚಳವಳಿಗಳು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಇಂಥ ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೈನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಸೈನ್ಯ]]ವನ್ನು ಮೊದಲನೆಯ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಅಥವಾ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಅವರೇ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಯೆನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕ್ಷಿಪ್ರಾಕ್ರಮಣವೆನ್ನಬಹುದು. ಹೀಗೆ ದೇಶ ಕಾಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಹಲವು ವರ್ಗಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [[Hannah Arendt|Arendt, Hannah]] (1963). [http://www.iep.utm.edu/a/arendt.htm#H5 IEP.UTM.edu]. ''On Revolution''. Penguin Classics. New Ed edition: February 8, 1991. {{ISBN|0-14-018421-X}}. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರಾಂತಿಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] h8b5vksxqoeo17gxsh3mut0ucznusng 1374502 1374501 2026-06-01T06:08:50Z VASANTH S.N. 728 /* ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿಧಗಳು */ 1374502 wikitext text/x-wiki [[File:La Liberté guidant le peuple - Eugène Delacroix - Musée du Louvre Peintures RF 129 - après restauration 2024.jpg|thumb|[[Eugène Delacroix]]'s romantic painting, ''[[Liberty Leading the People]]'' ({{langx|fr|La liberté guidant le peuple}}), is an example of a revolution in the political sense.]] '''ಕ್ರಾಂತಿ''' ('''ಆಂದೋಲನ''', '''ವಿಪ್ಲವ''') ಎಂದರೆ ಒಂದು [[ದೇಶ]]ದ [[ಸರಕಾರ|ಸರ್ಕಾರ]]ದ ಪದ್ಧತಿ, ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, [[ಸಂವಿಧಾನ]] ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅಸಾಧಾರಣ ಹಾಗೂ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಬದಲಾವಣೆ.<ref name="Skocpol_ssr">{{Cite book |last=Skocpol |first=Theda |url=https://www.cambridge.org/core/books/states-and-social-revolutions/9481262B2BDA1BFFB3C9218DBD447190 |title=States and Social Revolutions: A Comparative Analysis of France, Russia and China |date=1979 |publisher=Cambridge University Press |doi=10.1017/cbo9780511815805|isbn=978-0-521-22439-0 }}</ref> ==ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿಧಗಳು== * ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಾಂತಿ<ref name="Goldstonet3">{{cite journal |last=Goldstone |first=Jack |author-link=Jack Goldstone |date=1980 |title=Theories of Revolutions: The Third Generation |journal=[[World Politics]] |volume=32 |issue=3 |pages=425–453 |doi=10.2307/2010111 |jstor=2010111 |s2cid=154287826}}</ref><ref name="Forantorr">{{cite journal |last=Foran |first=John |author-link=John Foran (sociologist) |date=1993 |title=Theories of Revolution Revisited: Toward a Fourth Generation |journal=[[Sociological Theory (journal)|Sociological Theory]] |volume=11 |issue=1 |pages=1–20 |doi=10.2307/201977 |jstor=201977}}</ref><ref name="Kroeber">{{cite journal |last=Kroeber |first=Clifton B. |date=1996 |title=Theory and History of Revolution |journal=[[Journal of World History]] |volume=7 |pages=21–40 |doi=10.1353/jwh.2005.0056 |s2cid=144148530 |number=1}}</ref> * ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ * ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ|ರಾಜಕೀಯ]] ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕ್ರಾಂತಿಯೆಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಆದರೆ [[ಇತಿಹಾಸ]]ದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ, [[ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ|ಆರ್ಥಿಕ]] ಹಾಗೂ [[ಸಂಸ್ಕೃತಿ|ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲೂ ಉಂಟಾಗಿವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅರ್ಥ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ದು. ಅದು ಮಾನವ ಜೀವನದ ಯಾವುದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯಾದರೂ ಆಗುವ ಅಸಾಧಾರಣ,ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮತ್ತು ತೀವ್ರ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಇಟಲಿ]]ಯ ನಗರದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ತೀವ್ರ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಯೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ [[ಆಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್|ಆಲಿವರ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ]]ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪುನರ್‍ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಈ ಶಬ್ದದ ವಿಪರ್ಯಾಸ. [[File:Europe 1848 map en.png|thumb|The [[Revolutions of 1848]] were essentially [[bourgeois revolution]]s and democratic and liberal in nature, with the aim of removing the old [[Monarchy|monarchical]] structures and creating independent [[Nation state|nation-states]].]] ಈಚೆಗೆ ಕ್ರಾಂತಿ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು. ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ಅನೀತಿಯುತ ಆಡಳಿತ, ಲಂಚಗುಳಿತನ, ನಿರುಪಯುಕ್ತ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಜನತೆಯ ಬಂಡಾಯ, [[ವಸಾಹತು ಆಡಳಿತ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಜನರ [[ದಂಗೆ]], ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ ಅಥವಾ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರ ಬಹು ಮುಖ್ಯ. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರವಾಗಿ ಉಂಟಾದ ಚಳವಳಿಯ ರೂಪವನ್ನು ತಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಜನತೆಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ವಿಚಾರಗಳ ಬದಲು ಹೊಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಫಲವಾದಾಗ ಅದೂ ಕ್ರಾಂತಿ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಸಲಾದ ಹೋರಾಟ ಅಥವಾ ಬಂಡಾಯವೇ ಕ್ರಾಂತಿ-ಎಂಬುದಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ವೈಚಾರಿಕ ಕಂಡಾರ್ಸೆ ನೀಡಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಇಂದು ಇದರ ವಾಖ್ಯೆ ಬಹಳ ವಿಸೃತವಾಗಿದೆ. [[ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಹಲವಾರು ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಆಗಿಹೋಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು [[ದೇಶ]]ದಲ್ಲೂ ಇಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದಾದರೂ ಎಲ್ಲ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೂ ಕೆಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಆಡಳಿತವರ್ಗದ ಅದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಅನೀತಿಯುತ ನಡೆವಳಿಕೆಯಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದು ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಂಟಾದಾಗ ಕ್ರಾಂತಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. 1788ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸಿ]]ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ [[ಬರ|ಕ್ಷಾಮ]] 1789ರ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಯುದ್ಧಗಳೇ ಕಾರಣ. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಯುದ್ಧದ ತರುವಾಯವೇ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. 1905ರ ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯೂ 1914-1918ರ ಹಾಗೂ 1939-45ರ ಎರಡು [[ಮಹಾಯುದ್ಧಗಳು|ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ಗಳ ಅನಂತರ ಉಂಟಾದ ಕ್ರಾಂತಿಗಳೂ ಅದರಲ್ಲಿಯೂ [[ಚೀನಾ|ಚೀನ]]ದಲ್ಲಿ ಆದ ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿವೆ. ಯುದ್ಧಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ, ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆ, ಜೀವ ವಿತ್ತಗಳ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರ ಸಡಿಲವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅತೃಪ್ತಿಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಅತೃಪ್ತಿಯೊಡನೆ ಸೋಲಿನಿಂದುಂಟಾದ ಅವಮಾನವೂ ಸೇರಿ ಆ ದೇಶದ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಭಾವನೆಯುಂಟಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸೋಲಿನ ಸೇಡು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಂಥ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಗೂ ಅವರು ಸಿದ್ಧರಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Clarke |first=Killian |date=2023 |title=Revolutionary Violence and Counterrevolution |journal=[[American Political Science Review]] |volume=117 |issue=4 |pages=1344–1360 |doi=10.1017/S0003055422001174 |issn=0003-0554 |s2cid=254907991 |doi-access=free}}</ref> 1908ರಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ತುರ್ಕಿಗಳು (ಯಂಗ್ ಟಕ್ರ್ಸ್) ಮತ್ತು 1952ರಲ್ಲಿ [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟಿ]]ನ ನಗೀಬ್ ಮತ್ತು ನಾಸೆರರು ಇಂಥ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕರಾಗಿ ತಂತಮ್ಮ ದೇಶಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪಿನ, ವರ್ಗದ ಅಥವಾ ಪಂಗಡದ ಜನರನ್ನು ಪಕ್ಷಪಾತದಿಂದ ಕಾಣುವುದರಿಂದಲೂ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರಾಜಕತೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಆಂದೋಲನದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ಇತರರಂತೆ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಬಾಧ್ಯತೆಗಳು ಇಲ್ಲವೆಂಬ ಭಾವನೆಯುಂಟಾದಾಗ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ತಾವು ಇತರರೊಡನೆ ಸಮಾನರಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಅರಿತಾಗ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತರಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿತಪಿಸಿದಾಗ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮ ಅಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತೋರಿದಾಗ ಅಂಥ ವರ್ಗಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಶರಣಾಗುತ್ತವೆ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವವರು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಆಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ, ಅರಿತುಕೊಂಡರೂ ಇತರರೊಡನೆ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿದ್ಧರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಕ್ರಾಂತಿ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಜನತೆ ಪರಂಪರಾನುಗತವಾಗಿ ಬಂದಿರುವ ಆಡಳಿತ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡೆದ್ದು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸಿ ಅದರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಯಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅತೃಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯ ನಿರ್ಮೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕ್ಷಿಪ್ರವಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಅಸಾಧಾರಣವಾದವುಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಇದೂ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಎನಿಸುವುದು. [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮತ್ತು [[ರಷ್ಯಾದ ಕ್ರಾಂತಿ|ರಷ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಗಳೂ ಆಯಾ ದೇಶಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಡೆದುಬಂದಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದುವೆ ಹೊರತು ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಹಠಾತ್ತನೆ ಉಂಟಾದ ಕ್ಷೋಭೆಯಿಂದಲ್ಲ. ಒಂದು ವಸಾಹತಿನ ಜನತೆ ಸಾಕಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗದೆ ಹೋಗಿ, ತನ್ನ ವಿದೇಶಿ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ ಆ ವಸಾಹತಿಗೂ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗುವ ಘರ್ಷಣೆಯೂ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸ್ವಸಂತೋಷದಿಂದ ತನ್ನ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿರುವುದು ವಿರಳ. ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನದ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ|ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಮರವಾಗಿ ರೂಪಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತೆಯೇ ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಏಷ್ಯಾ|ಏಷ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡ]]ಗಳ ಅನೇಕ ವಸಾಹತುಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದುವು. [[ಭಾರತ]] [[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮರ]]ವೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯೇ ಆಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಯಕರ ಪಾತ್ರ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಗೂ ಹೆಸರಾದ ನಾಯಕರಿದ್ದು ಅವರೇ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖಂಡರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ದೇಶದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಜನತೆಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಜನತೆಗೆ ಹಬ್ಬುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಕಡೆ ಉಂಟಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಜನಾಂಗ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆಯಬಹುದು. 1820ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪೇನಿ]]ನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದಾಗಿ [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]] ಮತ್ತು ನೇಪಲ್ಸ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯಗಳಾದುವು. 1830ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜರುಗಿದ ಘಟನೆಗಳು [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಪೋಲೆಂಡ್]] ದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದುವು. ಇದೇ ರೀತಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಮಹಾಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾದುವು. 1947ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿದ ಭಾರತ ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿತು. ==ಕ್ರಾಂತಿಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳು== ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯೂ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. [[File:Vladimir Lenin 1 May 1920 by Isaak Brodsky.jpg|right|ರಷ್ಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭ (ನವೆಂಬರ್ 7, 1917): ಅಖಿಲ ರಷ್ಯನ್ ಸೋವಿಯೆತ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಲೆನಿನ್ ಭಾಷಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.]] ಕ್ರಾಂತಿ ತೀವ್ರಗತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಅದರ ಪೂರ್ವಘಟ್ಟವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಮುಷ್ಕರಗಳು, ಸಭೆಗಳು, ಹಿಂಸಾಚಾರ, ಕಾಯಿದೆಯ ಮತ್ತು ಶಿಸ್ತಿನ ಭಂಗ ಮುಂತಾದ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆಗಳು ಮುಂಬರುವ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಘಟ್ಟಗಳು. ಇವುಗಳಿಂದುಂಟಾಗುವ ಅರಾಜಕತೆಯಿಂದ ಇಂಥ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ನಾಯಕರ ಗುಂಪೊಂದು ಅಧಿüಕಾರಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು. ಇದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ವರೂಪದ್ದಾಗಿರಬಹುದು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪೂರ್ವ ಇಂಥ ಅನೇಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣನ್ನಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಸಹಜ. ಬಹು ದಿನಗಳ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ ತರುವಾಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದು ವಿರಳ. ಚೀನದಲ್ಲಿ 1949ರ ಕ್ರಾಂತಿಯ ತರುವಾಯ [[ವಿಶ್ವದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳು|ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷ]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಿದರ್ಶನವುಂಟು. ಹೀಗೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಶಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಕ್ರಾಂತಿಯ ಘಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಇಲ್ಲವೇ ವಿದೇಶಗಳು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದೆ. ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀಮಂತರ ಅಥವಾ ಕುಲೀನರ ಗುಂಪನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆದು ಅವರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರ ಮತ್ತು ಕೆಳವರ್ಗದವರ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಕ್ರಾಂತಿಯು ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲೂ ಈ ಮೂರು ಹಂತಗಳಿರುವುದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ. ರಷ್ಯದಲ್ಲಿ 1917ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ತರುವಾಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಿ ಬಾಲ್ಷೆವಿಕರು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪೂರ್ಣವಾದ ಕೂಡಲೆ ಶಾಂತಸ್ಥಿತಿಯುಂಟಾಗಿ ತದನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆದು ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದ ಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಂಥ ಚತುರ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬರುವುದು ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣ. ರಷ್ಯದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕ [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್|ಲೆನಿನ]]ನ ಮರಣಾನಂತರ [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ. ಈಜಿಪ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಗೀಬನ ಅಲ್ಪಕಾಲದ ಅಧಿಕಾರದ ಅನಂತರ ನಾಸೆರ್ ಅವನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬಂದು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ವರೆಗೂ ಆ ದೇಶದ ನಾಯಕ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿದ್ದ. ==ನಾಯಕತ್ವ== ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳು ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ ಅವು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಪರಿಸರದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಒಂದು ಸಮಾಜದ ವರ್ಗರಚನೆಯೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳು ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗಕ್ಕೂ ಕಾರ್ಮಿಕವರ್ಗಕ್ಕೂ ನಡುವಣ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ತಳೆದವರಾಗಿದ್ದು ಅವರೇ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಜನಕರಾಗಿರುವುದುಂಟು. ಅವರು ವಿದ್ಯಾವಂತರೂ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೂ ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ಸಮಾಜದ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಅವುಗಳ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಒತ್ತಡ ಅವರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವಯಸ್ಸಾದವರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರವಾಗಿ ಇರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉನ್ನತ ವ್ಯಾಸಂಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕಿರಿಯ ವಕೀಲರು ಅಥವಾ [[ಸೈನ್ಯ]]ದ ಕಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಜನತೆಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಥ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳುಂಟಾಗಿರುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದು. [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]], ಚೀನ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ [[ಅಮೆರಿಕ]], ಆಫ್ರಿಕ, ಏಷ್ಯ ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯ]] ದೇಶಗಳ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಕಿರಿಯ ವಕೀಲರು ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳು ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಬುದ್ಧಿಜೀವಿ]]ಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕರು, ಬರೆಹಗಾರರು ಮತ್ತು [[ಕವಿ]]ಗಳಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದವುಗಳಾಗಿವೆ. ಇದುವರೆಗೆ ಆಗಿಹೋಗಿರುವ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಒಂದೇ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಜನರಿಂದ-ಕಾರ್ಮಿಕರು ಅಥವಾ ರೈತರು-ಉಂಟಾದವುಗಳಾಗಿವೆಯಾದರೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಇಡೀ ಜನತೆಯ ಸಹಕಾರವಿದ್ದು ಅವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿ ಹೊಂದಿರುವ ಚಳವಳಿಗಳು. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು ಇಂಥ ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಅಥವಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೈನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಸೈನ್ಯ]]ವನ್ನು ಮೊದಲನೆಯ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಅಥವಾ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಅವರೇ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಯೆನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕ್ಷಿಪ್ರಾಕ್ರಮಣವೆನ್ನಬಹುದು. ಹೀಗೆ ದೇಶ ಕಾಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಸಮಾಜದ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಹಲವು ವರ್ಗಗಳ ಗುಂಪುಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗಳ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [[Hannah Arendt|Arendt, Hannah]] (1963). [http://www.iep.utm.edu/a/arendt.htm#H5 IEP.UTM.edu]. ''On Revolution''. Penguin Classics. New Ed edition: February 8, 1991. {{ISBN|0-14-018421-X}}. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ರಾಂತಿಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕೀಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] 6k3v30vk7b44mn64ndx8sa3dgwmhr3g 0 112931 1374451 1341800 2026-05-31T15:36:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374451 wikitext text/x-wiki =='''ಕಾಂತಪುರಂ ಎ ಪಿ ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಮುಸ್ಲಿಯಾರ್'''== {{Ref improve}} {{Unref}} ಕಾಂತಪುರಂ ಎ.ಪಿ ಅಬೂಬಕರ್ ಮುಸ್ಲಿಯಾರ್<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kanthapuram_A.P._Aboobacker_Musliyar </ref> ಇವರನ್ನು ಶೈಖ್ ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಅಹ್ಮದ್, ಎ.ಪಿ ಉಸ್ತಾದ್ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವರು [[ಭಾರತ]]ದ ಎ. ಪಿ ಪಂಗಡ ಸುನ್ನಿ[[ ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಮುಖಂಡರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಭಾರತ]]ದ ಗ್ರಾಂಡ್ ಮುಫ್ತಿ ಎಂದು ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. (ಭಾರತೀಯ ಎ.ಪಿ ಸುನ್ನೀ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಪರಮೋನ್ನತ ನಾಯಕ) ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಸಂಘದ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ (ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಸುನ್ನಿ ಜಂ-ಇಯ್ಯತುಲ್ ಉಲಮಾ) ಸುನ್ನಿ ಯುವಜನ ಸಂಘ (ಎಸ್.ವೈ.ಎಸ್) ಮತ್ತು ಸುನ್ನೀ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ ಫೆಡರೇಶನ್ (ಎಸ್.ಎಸ್.ಎಫ್) ಇದರ ನಿರ್ದೇಕರು. ಎರಡು ಸಾವಿರದಷ್ಟು ಮದ್ರಸಗಳಿಗೆ ನೇತೃತ್ವ ನೀಡುವ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಎಜುಕೇಷನಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಕೋಶಾಧಿಕಾರಿ ಹಾಗೂ [[ಕೇರಳ]]ದ ಕೋಯಿಕ್ಕೋಡಿನ ಕಾರಂದೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಮರ್ಕಝ್<ref>https://www.markaz.in/{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು [[ಕುಲಪತಿ]]ಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ===ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ=== ಕಾಂತಪುರಂ ಎಪಿ ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಮುಸ್ಲಿಯಾರ್<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kanthapuram_A.P._Aboobacker_Musliyar</ref> [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಕೋಝಿಕ್ಕೋಡ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಾಂತಪುರಂ ಎಂಬಲ್ಲಿ 22 ಮಾರ್ಚ್ 1939ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ಪತ್ನಿ ಝೈನಬ. ಮಗ ಡಾ.ಎಪಿ ಅಬ್ದುಲ್ ಹಕೀಮ್ ಅಝ್ಹರಿ. ತಾಯಿಯ ಕುನ್ಹೀಮ ಹಜ್ಜುಮ್ಮ. ತಂದೆ ಮೌತರಯಿಲ್ ಅಹ್ಮದ್ ಹಾಜಿ. ತಮಿಳುನಾಡಿನ ವೆಲ್ಲೂರಿನ ಬಾಕಿಯಾತು ಸ್ವಾಲಿಯಾತು ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಇವರು ಬಾಖವಿ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ===ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೇವೆ=== ಎ.ಪಿ ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಮುಸ್ಲಿಯಾರ್ ಮರ್ಕಝ್<ref>{{Cite web |url=https://www.markaz.in/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-03-02 |archive-date=2019-02-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190202143533/http://markaz.in/ |url-status=dead }}</ref> ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮರ್ಕಝ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಸಿಟಿ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Markaz_Knowledge_City</ref>, ಮರ್ಕಝ್ ಯುನಾನಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜು, ಮರ್ಕಝ್ ಕಾನೂನು ಮಹಾ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಇವರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. ದೇಶ-ವಿದೇಶಗಳ ಸಾವಿರಾರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ===ಧಾರ್ಮಿಕ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು=== ಕಾಂತಪುರಂ ಎಪಿ ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಮುಸ್ಲಿಯಾರ್ [[ಕೇರಳ]]ದ [[ಮುಸಲ್ಮಾನ]]ರ ಪ್ರಭಾವಿ ನಾಯಕ. ಅವರು ದೇಶ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ಕೇರಳ]]ದ ಕೋಯಿಕ್ಕೋಡಿನ ಕಾರಂದೂರ್ ಮರ್ಕಝ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಎಪಿ ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಮುಸ್ಲಿಯಾರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮರ್ಕಝ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ 2,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತಿದ್ದಾರೆ. ಮರ್ಕಝ್ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ [[ದೇಶ]]ದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[ಕೇರಳ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]], [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], [[ಗುಜರಾತ್]], [[ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]], ಉತ್ತರಾಖಂಡ್, [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ]], [[ಮಣಿಪುರ]] ಮತ್ತು ಅರಬ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ದುಬೈನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮರ್ಕಝ್ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಮರ್ಕಝ್ ಯುನಾನಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು<ref>http://markazunanimedicalcollege.org/</ref> (ಕೇರಳದ ಪ್ರಥಮ ಯುನಾನಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಕಾಲೇಜು) ಮರ್ಕಝ್ ಕಾನೂನು ಮಹಾ ವಿದ್ಯಾಲಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಮರ್ಕಝ್ ಕಲ್ಯಾಣ ಸೇವೆಗಳಿಗೂ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉನ್ನತ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗಾಗಿ ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮರ್ಕಝ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉನ್ನತ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಈಜಿಪ್ಟ್, ರಷ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಉನ್ನತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಮರ್ಕಝ್ ಧನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[ಕೇರಳ]] ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮರ್ಕಝ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದಲ್ಲಿ [[ಶಿಕ್ಷಣ]]ದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮರ್ಕಝ್ ವಿಶೇಷ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿದೆ. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ [[ಅಧ್ಯಯನ]]ದಲ್ಲಿ ಮರ್ಕಝ್ ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಮೌಲವೀ ಫಾಝಿಲ್ ಸಖಾಫಿ ಮತ್ತು ಮೌಲವೀ ಫಾಝಿಲ್ ಖಾಮಿಲ್ ಸಖಾಫಿ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ [[ಅಧ್ಯಯನ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯಾಗಿದೆ. ಮರ್ಕಝ್ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಸುಮಾರು 15,000ದಷ್ಟು ಧಾರ್ಮಿಕ [[ವಿದ್ವಾಂಸ]]ರು ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]], [[ಯುಕೆ]], [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]], [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]], [[ಈಜಿಫ್ಟ್]] ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಉದ್ದೇಶಿತ ಮರ್ಕಝ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಸಿಟಿ ಅಥವಾ [[ಜ್ಞಾನ]] ನಗರ [[ಕೇರಳ]]ದ ಕೋಝಿಕೋಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಮರ್ಕಝ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಯೋಜನಾ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 2012 ರಂದು ಸಮಸ್ತ ಕೇರಳ ಸುನ್ನಿ ಜಂ-ಇಯತುಲ್ ಉಲಮಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ತಾಜುಲ್ ಉಲಮಾ ಅಸ್ಸಯ್ಯದ್ ಅಬ್ದುರ್ರಹ್ಮಾನ್ ಅಲ್ ಬುಖಾರಿ ತಂಙಳ್ ಹಾಕಿದರು. ಯೋಜನೆಯ ವೆಚ್ಚವು 10 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ 40 ಕೋಟಿ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿ ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ===ಶಅರೇ ಮುಬಾರಕ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮಸ್ಜಿದ್=== ಶಅರೇ ಮುಬಾರಕ್ ಮಸೀದಿ<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Shahre_Mubarak_Grand_Masjid</ref> ಅಥವಾ ಶಅರೇ ಮುಬಾರಕ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮಸ್ಜಿದ್. [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಮರ್ಕಝ್ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಕಾಂತಪುರಂ ಎಪಿ ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಅಹ್ಮದ್ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಮಸೀದಿಯಾಗಿದೆ. 12ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಸಿಟಿ ಜೊತೆಗೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 40 ಕೋಟಿ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿರುವ ಈ ಮಸೀದಿಯು [[ಭಾರತ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ [[ಮಸೀದಿ]]ಯಾಗಲಿದೆ. ಈ [[ಮಸೀದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 25000 ಜನರು ಒಂದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ನಮಾಝ್ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಮೊಘಲ್]] ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ [[ಮಸೀದಿ]]ಯು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತು [[ಹಸಿರು]] [[ಕಟ್ಟಡ]]ದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ವಿಶಾಲವಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭಾಂಗಣದ ಜೊತೆಗೆ ಸೆಮಿನಾರ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲು ವಿಶಾಲವಾದ ಸಭಾಂಗಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಂದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ 1000 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಶಅರೇ ಮುಬಾರಕ್ [[ಮಸೀದಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಇರಲಿದೆ. [[ಮಸೀದಿ]] ಕಟ್ಟಡವು ಎಂಟು ಎಕರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಎಕರೆ [[ಹಸಿರು]] ಬೆಲ್ಟ್ ಮತ್ತು[[ ತೋಟ]]ದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಶಅರೇ ಮುಬಾರಕ್ ಮಸೀದಿಯು ಮರ್ಕಝ್ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವಾದಿ ಮುಹಮ್ಮದರ ಕೇಶವೆಂದು ಆಧಾರ ರಹಿತವಾಗಿ ವಾದಿಸುವ ಕೇಶವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತಿದೆ. ===ಎ.ಪಿ ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಮುಸ್ಲಿಯಾರ್ ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳು=== ===ಅರಬಿಕ್ ಕೃತಿಗಳು=== • ಇಸ್ಮತುಲ್ ಅಂಬಿಯಾ • ಅಸ್ಸಿಯಾಸತುಲ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಯ್ಯಾ • ಅಲ್-ವಹದತುಲ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಯ್ಯಾ • ಅಲ್-ಇತಿಬಾಹು ವಲ್-ಇಬತಿದಾಹು • ರಿಯಾಲಹುತ್ತ್ವಾಲಿಬೀನ್ • ಇದ್ಹಾರುಲ್ ಫರ್ರ್ಹಾ ವಸುರ್ರೂರ್ ಬಿ ಮೀಲಾದಿನ್ನಬಿಯ್ಯಿ ಮಬ್ರೂರ್ • ಅಲ್-ಮೌಲಿದು ರವಿಯ್ಯ್ • ದಹ್‍ದೀಮುಲ್ ಅಖಾಬಿರ್ ವಹತಿರಾಮು ಶಾಹಿರ್ • ಫೈದಾನುಲ್ ಮುಸಾಲಾತ್ ಫೀ ಬಯಾನಿ ಇಜಾಝತ್ ಅಲ್-ಮತದಾವಿಲಿಯ್ಯಾ • ತರ್ಕೀಕತು ತಸವ್ವುಫ್ • ಅಲ್-ಬರಾಹಿನುಲ್ ಕ್ವತಿಯ್ಯಾ ಫಿರ್ ರಾದ್ದಿ ಅಲಲ್ ಖ್ವಾದಿಯಾನಿಯ್ಯಾ • ಅದೀಲತು ಸಲಾಲತಿ ತರಾವೀಹ್ • ಇಯಾಸುತ್ತವಾಬಿಲ್ ಇಂಕಾಝಿಲ್ ಮಿನ್ ಅಲ್ ಇಕಾಬ್ ===ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕೃತಿಗಳು=== • ತಾಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ವರ್ಲ್ • ಆನ್ ಇಂಟ್ರಡಕ್ಷನ್ ಟು ದಿ ಸ್ಡಡೀ ಆಫ್ ಇಸ್ಲಾಂ • ದಿ ಹಜ್ಜ್ • ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಡೈರಿ • ದಿ ಹೋಲಿ ಪ್ರೊಫೆಟ್ಸ್ • ಕಾಂಗ್ರೆಗೇಶನಲ್ ಪ್ರೆಯರ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ • ಉಮೆನ್ ಅಂಡ್ ಫ್ರೈಡೇ ಪ್ರೆಯರ್ • ತರೀಕತ್- ಅ ಸ್ಟಡೀ ===ಗೌರವಗಳು, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆ=== ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕøತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಸೇವೆಗಾಗಿ ಜಿದ್ದಾ ಮೂಲದ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪಾರಂಪರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ 2008 ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ. ಜೋರ್ಡಾನಿನ ಓಐಸಿ ಟುಡೇ ಸಂಸ್ಥೆಯು 2016ರಲ್ಲಿ “ಜ್ಯುವೆಲ್ ಆಫ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ವರ್ಲ್ ಬಿಝ್” ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಜೋರ್ಡಾನಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ “ರೋಯಲ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿಕ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಸೆಂಟರ್” ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ವಿಶ್ವದ ಐನೂರು ಪ್ರಭಾವಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ನಾಯಕರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} ibih6kfaup6pau9qlzl4554p1c6uadx 0 112945 1374520 1347592 2026-06-01T10:22:01Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374520 wikitext text/x-wiki =='''ಜಾಮಿಯಾ ಮರ್ಕಝ್'''== {{Advert}} ಮರ್ಕಝುಸ್ಸಖಾಫತಿ [[ಸುನ್ನಿ]]ಯಾ<ref>https://www.markaz.in/{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, ಮರ್ಕಝ್<ref>https://www.markaz.in/{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, ಜಾಮಿಯಾ ಮರ್ಕಝ್, ಅಥವಾ [[ಸುನ್ನಿ]] ಮರ್ಕಝ್, ಇದು [[ಕೇರಳ]]ದ ಕೋಝಿಕೋಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿದೆ. ಮರ್ಕಝ್ [[ವಿಶ್ವ]]ವಿದ್ಯಾಲಯವು ಕೋಝಿಕೋಡ್ [[ನಗರ]]ದಿಂದ 14 [[ಕಿಲೋಮೀಟರ್]] (8.70 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಇದೆ. [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ದ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿದ್ವಾಂಸ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲವೀ ಅಲ್-ಮಾಲಿಕಿ ಅವರು ಕನ್ನಿಯತ್ ಅಹ್ಮದ್ ಮುಸ್ಲಿಯಾರ್ ಮತ್ತು ಇ.ಕೆ. ಅಬೂಬಕರ್ ಮುಸ್ಲಿಯಾರ್ ಅವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ [[ಅಡಿಪಾಯ]]ವನ್ನು ಹಾಕಿದರು. ಮರ್ಕಝ್ ಮಹಾ ವಿದ್ಯಾನಿಲಯವನ್ನು ಭಾರತದ [[ಮುಸಲ್ಮಾನ]]ರ ಗ್ರಾಂಡ್ ಮುಫ್ತಿ ಅಖಿಲ [[ಭಾರತ]] ಸುನ್ನೀ ಜಂ-ಇಯತುಲ್ ಉಲಮಾದ [[ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ]] ಸುಲ್ತಾನುಲ್ ಉಲಮಾ ಕಾಂತಪುರಂ ಎಪಿ ಅಬೂಬಕ್ಕರ್ ಮುಸ್ಲಿಯಾರ್<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Kanthapuram_A.P._Aboobacker_Musliyar</ref> ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಅಧ್ಯಯನ, [[ಕಲೆ]], [[ವಿಜ್ಞಾನ]], ವಾಣಿಜ್ಯ, ತಾಂತ್ರಿಕ, ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಲೌಕಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ [[ಶಿಕ್ಷಣ]]ವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು ಸುಮಾರು 20,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮರ್ಕಝ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಮರ್ಕಝ್ [[ಭಾರತ]]ದ ಅತ್ಯುನ್ನತ [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, [[ಭಾರತ]]ದ ವಿವಿಧ [[ರಾಜ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲದೆ ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ದುಬೈ ಚಾರಿಟಬಲ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯ ಮೆಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮರ್ಕಝ್ ಅರಬ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ದುಬೈಯಲ್ಲಿ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ದುಬೈ ಮರ್ಕಝ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ದುಬೈ ಮರ್ಕಝ್‍ನಲ್ಲೂ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಕೋರ್ಸುಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. [[ನವದೆಹಲಿ]]ಯ ಜಾಮಿಯಾ ನಿಝಾಮುದ್ದೀನ್ ಕೂಡ ಮರ್ಕಝ್‍ನ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ==ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು== ಮರ್ಕಝ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ಆರೋಗ್ಯ]] ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಪಸ್ [[ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರ ತಂಡವು [[ಆರೋಗ್ಯ]] ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅನಾರೋಗ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ [[ಚಿಕಿತ್ಸೆ]] ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷ [[ಆಸ್ಪತ್ರೆ]] ಕೂಡ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರಥಮ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಂಡವೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ==ಕಲ್ಯಾಣ ಸೇವೆಗಳು== ಮರ್ಕಝ್ [[ಕಲ್ಯಾಣ]] ಸೇವೆಗಳಿಗೂ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉನ್ನತ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗಾಗಿ ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮರ್ಕಝ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉನ್ನತ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಈಜಿಪ್ಟ್, [[ರಷ್ಯಾ]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಉನ್ನತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಶಿಕ್ಷಣ]]ವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಮರ್ಕಝ್ ಧನ ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮರ್ಕಝ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ದೆಹಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮರ್ಕಝ್ ವಿಶೇಷ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿದೆ. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಮರ್ಕಝ್ ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಮೌಲವೀ ಫಾಝಿಲ್ ಸಖಾಫಿ ಮತ್ತು ಮೌಲವೀ ಫಾಝಿಲ್ ಖಾಮಿಲ್ ಸಖಾಫಿ ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯಾಗಿದೆ. ಮರ್ಕಝ್ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಸುಮಾರು 15,000ದಷ್ಟು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಜಗತ್ತಿನ ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ [[ಆಫ್ರಿಕಾ]], [[ಯುಕೆ]], ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್, [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]], [[ಈಜಿಫ್ಟ್]] ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆಗಳು== ಮರ್ಕಝ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವು [[ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳ ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಹಲವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಯಲಗಳಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.ಮರ್ಕಝ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಈಜಿಫ್ಟ್‍ನ ಖೈರೋದ ಅಲ್-ಅಝ್ಹರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಯಲದ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಅಲ್-ಅಝ್ಹರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಯದಲ್ಲಿ ನೀಡುವ ಅಝ್ಹರಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಮರ್ಕಝ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಯದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಮರ್ಕಝ್ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಇತರ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು== • ತುರ್ಕಿ - ಫತಿಹ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ • [[ಮಲೇಷಿಯಾ]] – ಐ.ಐ.ಯು.ಎಮ್ • ಯುಎಇ - ಅಲ್ ಕ್ವಾಸಿಮಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ • [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] - ಅಲ್ ಅಝ್ಹರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ • [[ಜೋರ್ಡಾನ್]] - ವಿಶ್ವ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ • ಯುಕೆ - ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ • ಯೆಮೆನ್ - ದರ್ ಅಲ್-ಮುಸ್ತಫಾ ==ರೂಬಿ ಜುಬೀಲಿ== ಮರ್ಕಝ್ ರೂಬಿ ಜುಬಿಲಿ ಜಾಮಿಯಾ ಮರ್ಕಝ್‍ನ ನಲವತ್ತನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ. ಮಾಣಿಕ್ಯ ಮಹೋತ್ಸವದ ಆಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ, ಮರ್ಕಝ್ ಅನೇಕ ವಿಚಾರಗೋಷ್ಠಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ. ಇದು ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮತ್ತು [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಪ್ರಪಂಚದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದೆ. 2018 [[ಜನವರಿ]] 4ರಿಂ27ರವರೆಗೆ ರೂಬಿ ಜುಬೀಲಿ ನಡೆಯಿತು. ==ಮರ್ಕಝ್ ರೂಬೀ ಜುಬೀಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು== ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾವೇಶ ಶೈಖ್ ಝಾಯಿದ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಂತಿ ಸಮಾವೇಶ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕೀಕರಣ ಸಮಾವೇಶ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಉದ್ಘಾಟನೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಸಮಾವೇಶ ==ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು, ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು== • ಮರ್ಕಝ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಸಿಟಿ • ಶಹರೇ ಮುಬಾರಕ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮಸೀದಿ • ಮರ್ಕಝ್ ಆಟ್ರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ • ಮರ್ಕಝ್ ಲಾ ಕಾಲೇಜ್ • ಮರ್ಕಝ್ ದುಬೈ • ಇಶತ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ==ಮರ್ಕಝ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಸಿಟಿ== ಮರ್ಕಝ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಸಿಟಿ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನ ನಗರ ಕೇರಳದ ಕೋಝಿಕೋಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಮರ್ಕಝ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಯೋಜನಾ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 2012 ರಂದು ಸಮಸ್ತ ಕೇರಳ ಸುನ್ನಿ ಜಂ-ಇಯತುಲ್ ಉಲಮಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ತಾಜುಲ್ ಉಲಮಾ ಅಸ್ಸಯ್ಯದ್ ಅಬ್ದುರ್ರಹ್ಮಾನ್ ಅಲ್ ಬುಖಾರಿ ತಂಙಳ್ ಹಾಕಿದರು. ಯೋಜನೆಯ ವೆಚ್ಚವು 10 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಸ್ಥಳ== ಮರ್ಕಝ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಸಿಟಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 766ರ ಕೈದಪೊಯಿಲ್ ಎನ್ನುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== ಮರ್ಕಝ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಸಿಟಿ [[ಹೋಟೆಲ್]] ಮತ್ತು ಕನ್ವೆನ್ಶನ್ ಸೆಂಟರ್, ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಾಲ್, ಮತ್ತು ಸೈಬೊಲ್ಯಾಂಡ್ ಐಟಿ ಪಾರ್ಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ==ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ== ಮರ್ಕಝ್ ಯುನಾನಿ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ]] ಕಾಲೇಜು<ref>http://markazunanimedicalcollege.org/</ref> ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಪತ್ರೆ]] ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಿಸುತ್ತಿದೆ. ==ಶಿಕ್ಷಣ== ಮರ್ಕಝ್ ಕಾನೂನು ಮಹಾ ವಿದ್ಯಾಲ<ref>{{Cite web |url=https://www.markaz.in/institutes/markaz-law-college/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2019-03-02 |archive-date=2020-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200812181002/https://www.markaz.in/institutes/markaz-law-college/ |url-status=dead }}</ref>ಯವು ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ನಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಈ ಕಾಲೇಜು ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಬಾರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ==ಇತರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು== ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ವಿಜ್ಞಾನ, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ ಮರ್ಕಝ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಲೆ ಮರ್ಕಝ್ ವಿಶೇಷ ಶಾಲೆ ==ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ== ಮರ್ಕಝ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಸಿಟಿ [[ಪಶ್ಚಿಮ]]ದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ [[ನಗರ]]ದಿಂದ ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ]] ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ತಾಮರಶ್ಶೇರಿ ಪಟ್ಟಣದ ಮೂಲಕ [[ಭಾರತ]]ದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ [[ಸಂಖ್ಯೆ]] 66 ಕೋಯಿಕ್ಕೋಡ್ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ [[ಮಂಗಳೂರು]], [[ಗೋವಾ]] ಮತ್ತು [[ಮುಂಬೈ]]ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ]]ದ ಕೊಚ್ಚಿ, ಮತ್ತು ತಿರುವನಂತಪುರಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪೂರ್ವ]]ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆ 54 ಆದಿವರಾಮ್ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಈ ರಸ್ತೆಯು ಕಲ್ಪೆಟ, ಮೈಸೂರು ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಕಣ್ಣೂರು ಮತ್ತು ಕೋಯಿಕ್ಕೋಡ್ ಹತ್ತಿರದ ರೈಲ್ವೇ ಸ್ಟೇಷನ್ ಕೋಯಿಕ್ಕೋಡಿನಲ್ಲಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} tfn43s1rljx26iouvbcvq63g8zuyubn 0 124011 1374452 1342319 2026-05-31T17:19:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374452 wikitext text/x-wiki [[File:Jardin potager 001.JPG|thumb|[[ಫ್ರೆಂಚ್]] ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[:en:scarecrow|ಸ್ಕೇರ್ಕ್ರೊ]] ಹೊಂದಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪೊಟಾಗರ್ ([[:en:French intensive gardening|ಫ್ರೆಂಚ್ ತೀವ್ರ ತೋಟಗಾರಿಕೆ]])]] [[File:Vegetable garden at Ham House Estate - geograph.org.uk - 4530.jpg|thumb|ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಕಿತ್ತಳೆ]] ಲಂಡನ್‌ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ [[:en:Ham House|ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್]] ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.]] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ '''ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್''', '''ತರಕಾರಿ ತೋಟ''', ಇದನ್ನು '''ಪೊಟಾಗರ್''' (ಫ್ರೆಂಚ್ ಜಾರ್ಡಿನ್ ಪೊಟೇಜರ್ ನಿಂದ) ಅಥವಾ [[ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] '''ಕೈಲ್ಯಾರ್ಡ್'''<ref>[[Scots language|Scots]] "kailyaird" or "kailyard", means a small cabbage patch (see [[kale]]) or kitchen garden, usually adjacent to a cottage.--Cuddon, J. A. (1977) ''A Dictionary of Literary Terms''. London: André Deutsch; p. 343.</ref> ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವಸತಿ ಉದ್ಯಾನದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. [[:en:ornamental plants|ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು]] ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಹಾಸಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಇದನ್ನು [[:en:edible plants|ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಸಸ್ಯಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳಾಗಿ]] ಬೆಳೆಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು [[ಗೃಹ]] ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಕಾಲೋಚಿತ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ವಿವಿಧ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[:en:market garden|ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಉದ್ಯಾನ]] (ಅಥವಾ ತೋಟ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಅದರ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಅದರ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಹಂಚಿಕೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಖಾಸಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಅಥವಾ ವಾಸಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. ಅಡುಗೆಮನೆಯ ತೋಟವನ್ನು ಅಡುಗೆಯವರು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[Image:HerbalPatch Lippensgoed Bulskampveld.jpg|thumb|right|[[:en:Beernem|ಬೀರ್ನೆಮ್]], [[ಬೆಲ್ಜಿಯಂ|ಬೆಲ್ಜಿಯಂನಲ್ಲಿರುವ]] ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಉದ್ಯಾನ.]] ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ತೋಟಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಡಿಗೆ ತೋಟಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ, ದೊಡ್ಡ ಹಳ್ಳಿಯ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಿಗೆ ತೋಟವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಆಯತಾಕಾರ, [[ಗೋಡೆ]] ಅಥವಾ [[ಬೇಲಿ|ಬೇಲಿಯಿಂದ]] ಆವೃತವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |title=Flower garden - History of Early American Landscape Design |url=https://heald.nga.gov/mediawiki/index.php/Flower_garden |access-date=2023-09-22 |website=heald.nga.gov}}</ref> ಗೋಡೆಗಳು [[:en:fruit trees|ಹಣ್ಣಿನ ಮರಗಳಿಗೆ]] ಗಾಳಿಯಿಂದ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಅಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, [[ಹಸಿರುಮನೆ|ಹಸಿರುಮನೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಕೋಮಲ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಕುಲುಮೆ-ಬಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಹಾಟ್ಹೌಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಹೂವುಗಳು ಸೇರಿವೆ. [[ಕಿತ್ತಳೆ]] ಹಣ್ಣು ಅಂತಿಮ ವಿಧವಾಗಿತ್ತು. ದೊಡ್ಡ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮನೆಯ ಹಿಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಬದಿಗೆ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗದ ನೋಟಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಕತ್ತರಿಸಲು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಹೂವುಗಳನ್ನು [[:en:flower garden|ಹೂವಿನ ತೋಟದಲ್ಲಿ]] ಬೆಳೆಸುವ ಬದಲು ಹೊರಗೆ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಹಳ್ಳಿಯ ಮನೆ ಯಾವುದೇ [[ತರಕಾರಿ|ತರಕಾರಿಗಳು]], [[ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ಔಷಧಿ|ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು]] ಅಥವಾ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ]] [[:en:Croome Court|ಕ್ರೂಮ್ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ]] ಗೋಡೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯು ಏಳು ಎಕರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ<ref>{{Citation|ref=none |author=BBC News |date=23 August 2014 |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-hereford-worcester-28911154 |title=Croome Court Georgian walled garden opens for first time | publisher=BBC}}</ref> ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನಗಳು [[:en:Roman Temple|ರೋಮನ್ ದೇವಾಲಯದ]] ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ದೊಡ್ಡ "ಟೆಂಪಲ್ ಗ್ರೀನ್ ಹೌಸ್" ಅನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಮನೆಯ ಸಂಕೇತವಾದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅಡಿಗೆ ತೋಟಗಳು ಆರಂಭಿಕ [[ಅಮೆರಿಕಾ|ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ಗೃಹ ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ]], ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಬ್ರಿಟನ್|ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ]], [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿನ ತೊಂದರೆಗಳು ಸರ್ಕಾರದ [[:en:Ministry of Food|ಆಹಾರ ಸಚಿವಾಲಯದ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದೊಂದಿಗೆ ಸಣ್ಣ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್, ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾದರೂ ಏರಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆಧುನಿಕ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಉದ್ಯಾನದೊಳಗೆ ಆಹಾರ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಹಣ್ಣಿನ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಅಡುಗೆ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಇದರ ಸರಳ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ==ಗೋಚರತೆ== [[File:Potager du Roi.jpg|thumb|ವರ್ಸೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ''ಪೊಟಾಗರ್ ಡು ರೊಯಿಯ'' ಒಂದು ಭಾಗವು, ಕೆಳಗಿನ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಏರಲು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.]] [[File:Luftaufnahme Orangerie und Küchengarten (Gera).jpg|thumb|[[:en:Gera|ಗೆರಾದಲ್ಲಿ]], ಬರೊಕ್ [[:en::de:Orangerie (Gera)|ಕಿತ್ತಳೆಯ]] ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ [[:en::de:Küchengarten (Gera)|ಕುಚೆಂಗಾರ್ಟನ್]] (ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್) ಹಾಗೂ ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಾನವಾಗಿದೆ.]] ದೊಡ್ಡ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಮನೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ, ಗೋಡೆಗಳು ಅಡಿಗೆ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಮರೆಮಾಡಲು "ಮೂಲ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ", ಇದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಹಣ್ಣಿನ ತೋಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ತೋಟಗಾರರು ಋತುವಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಮಾಲೀಕರು, [[ಕುಟುಂಬ|ಕುಟುಂಬದವರು]] ಮತ್ತು ಅತಿಥಿಗಳು ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವ ದಿನದ ಸಾಕಷ್ಟು ಊಹಿಸಬಹುದಾದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಎಲ್ಲೋ ಒಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[[David Jacques|Jacques, David]], ''Gardens of Court and Country: English Design 1630-1730'', p. 62, 2017, Yale University Press, ISBN 9780300222012</ref> ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಸಂದರ್ಶಕರು ರಜೆಯಿಲ್ಲದೆ ಉದ್ಯಾನದಿಂದ ಹೋಗಲು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಕೆಲವು ಮಾಲೀಕರು, [[:en:Louis XIV|ಲೂಯಿಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಐವಿಯಿಂದ]] ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ, ಅತಿಥಿಳು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದು ಅಡಿಗೆ ತೋಟವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. [[:en: gardens of Versailles|ವರ್ಸೈಲ್ಸ್‌ನ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ]], ಮುಖ್ಯ ಉದ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದ ಅಗಾಧವಾದ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಪ್ರದೇಶವು, ಕೋಟೆಯ ಕದನಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ರಾಜನು ಉತ್ತಮ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲು ಸಾಕಷ್ಟು ದಪ್ಪವಾದ ಗೋಡೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>Mukerji, Chandra, ''Territorial ambitions and the gardens of Versailles'', pp. 64-65, 1997, Cambridge University Press, ISBN 9780521599597, 0521599598, [https://books.google.com/books?id=TpJvLySgrDwC&pg=PA64 google books]</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== [[ಫ್ರೆಂಚ್]] [[ವೈದ್ಯ]] ಮತ್ತು ಮುದ್ರಕರಾದ [[:en:Charles Estienne|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎಸ್ಟಿಯೆನ್]], ''ಮೈಸನ್ ರಸ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ'' ೧೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಭಾಷೆ|ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]] ಲೇಖಕರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಸಂತೋಷದ ಉದ್ಯಾನಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅದನ್ನು ದಟ್ಟವಾದ ಬೇಲಿ ಅಥವಾ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಎಸ್ಟಿಯೆನ್ ಬೇಲಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ, ವೆಚ್ಚದಾಯಕ, ದುರಸ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸುಲಭವೆಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ, ಕನಿಷ್ಠ ನಂತರದ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ, ಗೋಡೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಕೆಲವು ಬಿಸಿ ಗೋಡೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಕೇಂದ್ರ ಕುಳಿಯನ್ನು ಕುಲುಮೆಗಳಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬಿಸಿಮಾಡಲಾಯಿತು. ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಗೋಡೆಗಳು ಉದ್ಯಾನ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುರುಹುಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಬೇಲಿಯನ್ನು [[ಕೆಂಪು]] ಮತ್ತು ಬಿಳಿ [[:en: gooseberry|ನೆಲ್ಲಿಕಾಯಿ]] ಪೊದೆಗಳು, [[:en:medlar|ಮೆಡ್ಲರ್]] ಮತ್ತು [[ಆಲಿವ್]] ಮರಗಳು, [[:en:woodbine|ವುಡ್‌ಬೈನ್]], ವೈಟ್ಥಾರ್ನ್, ಕಾಡು ಸೇಬುಗಳು, ಬ್ರಾಂಬಲ್ಗಳು ಮತ್ತು [[:en:eglantiness|ಎಗ್ಲಾಂಟಿನೆಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] ನೆಡಬಹುದು ಎಂದು ಎಸ್ಟಿಯೆನ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸುಟ್ಟ [[ಓಕ್]] ಮರದಿಂದ ಬಲಪಡಿಸಲಾದ [[:en:juniper|ಜುನಿಪರ್]] ಕಂಬಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸದ ಹೊರತು, [[:en:willow|ವಿಲ್ಲೋ]] ಕೊಂಬೆಗಳಿಂದ ಜಾಲಿಗಳನ್ನು ನೇಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನವೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಯುಗದಲ್ಲಿ, ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಮನೆಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆವರಣವಾಗಿತ್ತು. [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌ನ]] [[:en:Covent Garden|ಕೋವೆಂಟ್ ಗಾರ್ಡನ್]] ಪ್ರದೇಶವು [[:en:Westminster Abbey|ವೆಸ್ಟ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಅಬ್ಬೆಯ]] ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಎಂದು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ, [[ಅಬ್ಬೆ|ಅಬ್ಬೆಯಿಂದ]] ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅಡಿಗೆ ತೋಟವು ಮನೆಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದರೆ, ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅನೇಕರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವ ಸೇವಾ ರಸ್ತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ದೂರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Uglow, 234</ref> ವರ್ಸೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ದಾಟಬೇಕಾಗಿದೆ. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ, ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಥವಾ ಕೌಂಟಿ ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿನ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು, ಸಮಾಜಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಯು ತಜ್ಞ ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ಜನಪ್ರಿಯ ರೂಪವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು (ಮತ್ತು ಉಳಿದಿದೆ). ಕೆಲವು ತೋಟಗಾರರು ಕೇವಲ ಗಾತ್ರದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಇದು [[:en:leeks|ಲೀಕ್‌ಗಳಂತಹ]] ತರಕಾರಿಗಳ ರಾಕ್ಷಸ (ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರುಚಿಯಿಲ್ಲದ) ತಳಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹೊಸ ಹಂಚಿಕೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಅಥವಾ ದತ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಭೂಮಿಯ ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳು, ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬೆಳೆಸಬೇಕು ಎಂದು ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref>Uglow, 193-199, and see index</ref> ==ಸಸ್ಯಗಳು== [[File:KarottenZwiebeln 266.JPG|thumb|ಕ್ಯಾರೆಟ್ ಮತ್ತು [[ಈರುಳ್ಳಿ|ಈರುಳ್ಳಿಯ]] [[:en:Companion planting|ಒಡನಾಡಿ ನೆಡುವಿಕೆ]].]] ಎಸ್ಟಿಯೆನ್‌ರವರ ಪ್ರಕಾರ, ನೆಟ್ಟ ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ, [[ಟರ್ನಿಪ್|ಟರ್ನಿಪ್‌ಗಳಿಗೆ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ [[:en:coleworts|ಕೋಲ್ವರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು]] ನೆಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[:en:sorrel|ಸೋರೆಲ್]], [[:en:arugula|ಅರುಗುಲಾ]], [[:en:parsley|ಪಾರ್ಸ್ಲಿ]], [[ಪಾಲಕ್]], [[ಬೀಟ್]] ಮತ್ತು [[:en:orach|ಓರಾಕ್‌ನ]] ಪ್ಲಾಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ, ಸೊಪ್ಪುಗಳಿಂದ [[ಬೇರು]] [[ತರಕಾರಿ|ತರಕಾರಿಗಳು]], [[ಲೀಕ್|ಲೀಕ್‌ಗಳು]], [[ಈರುಳ್ಳಿ]], [[ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ]], [[:en:carrots|ಕ್ಯಾರೆಟ್]] ಮತ್ತು [[:en:scallions|ಸ್ಕಾಲಿಯನ್‌ಗಳಿಗೆ]] ಮತ್ತೊಂದು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು [[:en:thyme|ಥೈಮ್‌ನಂತಹ]] ಚಳಿಗಾಲದ ಪೋಥರ್ಬ್‌ಗಳಿಗೆ, ಸೇಜ್, [[ಲ್ಯಾವೆಂಡರ್]], [[ರೋಸ್‌ಮರಿ]], [[:en:hyssop|ಹೈಸೊಪ್]], [[:en:southern wormwood|ದಕ್ಷಿಣ ವರ್ಮ್ವುಡ್]], [[:en:savoury|ಸೇವರಿ]], [[:en:lemon balm|ಲೆಮನ್ ಬಾಮ್]], [[ತುಳಸಿ]], [[:en:costmary|ಕಾಸ್ಟ್ಮರಿ]], [[:en:spikenard|ಸ್ಪೈಕಾರ್ಡ್]], [[:en:chamomile|ಕ್ಯಾಮೊಮೈಲ್]] ಮತ್ತು [[:en:pennyroyal|ಪೆನ್ನಿರೋಯಲ್]] ಸೇರಿವೆ. [[ಚೆಂಡು ಹೂ|ಚೆಂಡು ಹೂಗಳನ್ನು]] [[ಉಳುಮೆ]] ಮಾಡಿದ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ [[ರಸ]], ಹೂವುಗಳು, [[ಕಣ್ಣು|ಕಣ್ಣಿನ]] ಕಿರಿಕಿರಿಯನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು [[ಹಲ್ಲು]] ನೋವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [[ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ]] ರಸ ಮತ್ತು ವೈನ್ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ವದಂತಿಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಎಸ್ಟಿಯೆನ್‌ರವರ ಪ್ರಕಾರ, [[ಬೆರ್ರಿ ಹಣ್ಣು|ಬೆರ್ರಿಗಳಿಗೆ]] "ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರಮ ಅಥವಾ ಉಳುಮೆಯ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ". ಕಡಿಮೆ ಉಳುಮೆಯು ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ [[ಕಳೆ]] ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧಕರು ಅಧ್ಯಯನ ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |last=McDermott |first=Laura |title=Optimizing Strawberry Production With A Reduced Tillage System |website=Cornell University Cooperative Extension |url=http://www.hort.cornell.edu/expo/proceedings/2013/Berries/Berries%20McDermott%20Reduced%20Tillage.pdf}}</ref> ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳು: [[ಶತಾವರಿ]], [[ಆರ್ಟಿಚೋಕ್]], [[:en:sow thistle|ಬಿತ್ತನೆ ಥಿಸ್ಟಿಲ್]], [[:en:endive|ಎಂಡಿವ್]], [[:en:chicory|ಚಿಕೋರಿ]], [[:en:watercress|ವಾಟರ್ಕ್ರೆಸ್]], [[:en:scallions|ಸ್ಕಾಲಿಯನ್ಸ್]], [[:en:chives|ಚಿವ್ಸ್]], [[:en:parsnips|ಪಾರ್ಸ್ನಿಪ್ಸ್]], [[:en:purslane|ಪರ್ಸ್ಲೇನ್]], [[:en:smallage|ಸ್ಮಾಲೇಜ್]], [[:en:tarragon|ಟಾರ್ಗಾನ್]], [[:en:borage|ಬೋರೇಜ್]], [[:en:bugloss|ಬಗ್ಲೋಸ್]], [[ಮೂಲಂಗಿ]], [[:en:rapeseed|ರಾಪ್ಸೀಡ್]], [[:en:skirret|ಸ್ಕರ್ರೆಟ್]], [[ಗಸಗಸೆ]], [[ಸಾಸಿವೆ]], [[ಸೌತೆಕಾಯಿ]] ಮತ್ತು [[ಸೋರೆಕಾಯಿ]]. ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಅವುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬಹುದಾದಷ್ಟು [[:en:Citrus|ಸಿಟ್ರಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ|ಕಲ್ಲಂಗಡಿಗಳು]] ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಬಹುದು. ===ಆಧುನಿಕ ಪೊಟೇಜರ್ ಉದ್ಯಾನ=== [[File:Chateau de Villandry 3 sept 2016 f12.jpg|thumb|ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಹಳೆಯ ಔಪಚಾರಿಕ ಹೂವಿನ ಹಾಸಿಗೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತರಕಾರಿಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದ್ದು, ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.]] ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ಉದ್ಯಾನಗಳಲ್ಲಿ, ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ತಿನ್ನಬಹುದಾದ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ಔಷಧಿ|ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು]] ನೆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣಿನ ಮರಗಳು ಇದನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|last1=Titmarsh|first1=Alan|title=Grow your veggies in style! How to create a kitchen garden|url=http://www.express.co.uk/life-style/garden/455185/Alan-Titchmarsh-on-creating-a-style-statement-kitchen-garden|access-date=May 9, 2017|work=The Express|date=January 26, 2014}}</ref> ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ರೂಪಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|last1=Hendry|first1=Ann Marie|title=How to Design a Potager Garden|url=https://www.growveg.co.uk/guides/how-to-design-a-potager-garden/|publisher=growveg.co.uk|access-date=May 9, 2017}}</ref> ಅನೇಕರಿಗೆ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಲು ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ [[ಕುಂಬಾರ]] ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಮನೆಗೆ ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸಿದ ಹೂವುಗಳು ಮತ್ತು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬಹುದು. ಕುಂಬಾರರು ಮನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನು [[:en:cottage garden|ಕಾಟೇಜ್ ಉದ್ಯಾನದಿಂದ]] ಹಿಡಿದು [[:en:knot garden|ಗಂಟು ಉದ್ಯಾನದ]] ಔಪಚಾರಿಕತೆಯವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಮರೆಮಾಚಬಹುದು. [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] [[:en:Loire chateaux|ಲೊಯಿರ್ ಚಾಟೌಕ್ಸ್‌ನ]] ಮಾಲೀಕರಾದ [[:en: Château de Villandry|ಚಾಟೌ ಡಿ ವಿಲ್ಲಾಂಡ್ರಿ]] ಅನೇಕ ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ, [[:en:French formal garden|ಫ್ರೆಂಚ್ ಔಪಚಾರಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು]] ಕಡಿಮೆ ಬೇಲಿಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಹಾಸಿಗೆಗಳ ವಿಸ್ತಾರವಾದ [[ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ ದ್ಯುತಿಶಾಸ್ರ್ತ|ಜ್ಯಾಮಿತೀಯ]] ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮರುಸೃಷ್ಟಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಸಸ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನೆಡಲಾಯಿತು (ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತರಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನೆಡಲಾಗಿಲ್ಲ). ಈ ಗಮನಾರ್ಹ ಯೋಜನೆಯು ಉದ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿಲ್ಲ. ==ತರಕಾರಿ ತೋಟ== [[Image:vegetable.garden.jpg|thumb|ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ [[:en:Austin, Texas|ಆಸ್ಟಿನ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್]] ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತರಕಾರಿ ತೋಟ.]] [[Image:Starflower 1.jpg|thumb|right|[[:en:Borage|ಬೋರೇಜ್]] ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಹೂವುಗಳನ್ನು [[:en:garnish (food)|ಅಲಂಕಾರವಾಗಿ]] ಬಳಸಬಹುದು.]] [[File:The Physic Garden - Cowbridge - geograph.org.uk - 1263591.jpg|thumb|right|[[:en:Cowbridge Physic Garden|ಕೌಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಫಿಸಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್]], [[:en:Wales|ವೇಲ್ಸ್]]]] [[File:Green_lettuce_in_a_kitchen_garden.jpg|thumb|right|[[:en:Laos|ಲಾವೋಸ್‌ನಲ್ಲಿನ]] [[:en:Stilts (architecture)|ಸ್ಟಿಲ್ಟ್ಸ್]] ಹಸಿರು ಲೆಟಿಸ್ ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದೃಶ್ಯ.]] '''ತರಕಾರಿ ತೋಟವು''' (ತರಕಾರಿ ಪ್ಯಾಚ್ ಅಥವಾ ತರಕಾರಿ ಪ್ಲಾಟ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಮಾನವನ ಬಳಕೆಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಉದ್ಯಾನವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ [[ಸೌಂದರ್ಯ|ಸೌಂದರ್ಯದ]] ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ [[:en:flower garden|ಹೂವಿನ ತೋಟಕ್ಕೆ]] ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|last1=Komar|first1=Stephen|title=Some tips as you prepare your spring vegetable garden|url=http://www.njherald.com/20170507/some-tips-as-you-prepare-your-spring-vegetable-garden|access-date=May 9, 2017|work=New Jersey Herald|publisher=njherald.com|date=May 7, 2017|archive-date=May 7, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170507065009/http://www.njherald.com/20170507/some-tips-as-you-prepare-your-spring-vegetable-garden|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Planning a vegetable garden|url=https://www.rhs.org.uk/advice/beginners-guide/vegetable-basics/planning-a-vegetable-garden|publisher=rhs.org.uk|access-date=May 9, 2017}}</ref> ಇದು [[:en:vegetable growing|ತರಕಾರಿ ಬೆಳೆಯುವ]] ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರೂಪವಾಗಿದೆ. ತರಕಾರಿ ತೋಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[:en:compost heap|ಮಿಶ್ರಗೊಬ್ಬರದ ರಾಶಿ]] ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪ್ಲಾಟ್‌ಗಳು ವಿಭಜಿತ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಪ್ಲಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ಲಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ತರಕಾರಿಗಳ ವಿಂಗಡಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಲುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂಭಾಗದ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. [[ಯುಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕಾ|ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ವಯಸ್ಕರು ಖಾಸಗಿ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯ ಅಡುಗೆಮನೆ ಅಥವಾ ತರಕಾರಿ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/uk-18094945|title='Rising numbers' growing own food|work=BBC News |date=May 17, 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.farmerfoodshare.org/farmer-foodshare/2017/6/15/gardening-boom-1-in-3-american-households-grow-food|title=Gardening Boom: 1 in 3 American Households Grow Food|website=Farmer Foodshare|access-date=March 20, 2019|archive-date=July 28, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728180259/http://www.farmerfoodshare.org/farmer-foodshare/2017/6/15/gardening-boom-1-in-3-american-households-grow-food|url-status=dead}}</ref> [[ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]], ಅನೇಕ ಜನರು "[[:en:victory garden|ವಿಜಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವನ್ನು" ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅದು ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite book |author=Pack, Charles Lathrop |title=War Gardens Victorious |publisher=J. B. Lippincott |date=1919 |page=15}}</ref> ಹದಗೆಡುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು, ಸಾವಯವ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಆಸಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಅನೇಕ ಜನರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ತರಕಾರಿ [[ತೋಟಗಾರಿಕೆ|ತೋಟಗಾರಿಕೆಯತ್ತ]] ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಿಂಭಾಗದ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಆಹಾರವು [[ಹಡಗು]] ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಯಾವುದೇ [[ಇಂಧನ|ಇಂಧನವನ್ನು]] ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ನಿಖರವಾಗಿ ಏನನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬೆಳೆಗಾರರು ಖಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಆಹಾರದ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರ ಸ್ವಂತ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕ ಕೃಷಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ಹಸಿರುಮನೆ|ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ]] ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದು ಆಹಾರ ಮೈಲಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಹಾರವು ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ದೂರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |last1=Li |first1=Mengyu |title=Global food-miles account for nearly 20% of total food-systems emissions |journal=Nature Food |date=20 June 2022 |volume=3 |issue=6 |pages=445–453 |doi=10.1038/s43016-022-00531-w |pmid=37118044 |url=https://www.nature.com/articles/s43016-022-00531-w#citeas |access-date=21 February 2024}}</ref> ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ) ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ನಡವಳಿಕೆ, ಭಾವನೆಗಳು ಅಥವಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಗುಂಪು ಅಥವಾ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಹರಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |last1=Shur-Ofry |first1=Michal |last2=Malcai |first2=Ofer |title=Collective action and social contagion: Community gardens as a case study |journal=Regulation and Governance |date=17 June 2019 |volume=15 |issue=1 |pages=63–81 |doi=10.1111/rego.12256 |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/rego.12256 |access-date=17 February 2024}}</ref> ೨೦೧೯ ರ ಅಧ್ಯಯನವು ನಗರ ಸ್ಥಳ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ತರಕಾರಿ ತೋಟಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯು ನೆರೆಹೊರೆಯವರು ತಮ್ಮ ಬಳಿ ತರಕಾರಿ ತೋಟಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬೆಳೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಒಂದು ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ನಂತರ, ಸಮುದಾಯವು ಒಂದು ತುದಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಹೊಸ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ೨೦೧೮ ರ ಅಧ್ಯಯನವು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇವಲ ೨೫ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಜನರು ನಡವಳಿಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |last1=Centola |first1=Damon |last2=Becker |first2=Joshua |last3=Brackbill |first3=Devon |title=Experimental evidence for tipping points in social convention |journal=Science |date=8 Jun 2018 |volume=360 |issue=6393 |pages=1116–1119 |doi=10.1126/science.aas8827 |pmid=29880688 |bibcode=2018Sci...360.1116C |url=https://www.science.org/doi/10.1126/science.aas8827 |access-date=17 February 2024}}</ref> [[:en:Organic horticulture|ಸಾವಯವ ತೋಟಗಾರಿಕೆ]] ಅಥವಾ ಆಧುನಿಕ ಮನೆ ತೋಟಗಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|last1=Buckland|first1=Toby|title=The beginner's guide to starting a veg garden|url=https://www.telegraph.co.uk/gardening/how-to-grow/the-beginners-guide-to-starting-a-veg-garden/|newspaper=The Telegraph|date=May 6, 2016 |access-date=May 9, 2017}}</ref> ==ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ತೋಟ== '''ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಉದ್ಯಾನವು''' ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಸ್ಯಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಂಪಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವು ಸಸ್ಯಗಳ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ತುಣುಕುಗಳಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬಹುದು. [[:en:knot garden|ಗಂಟು ತೋಟದಲ್ಲಿರುವಂತೆ]] ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸುವ ಹಂತದಲ್ಲೂ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಉದ್ಯಾನವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದು, ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರದೆ. ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಪರಿಮಳಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವುಗಳನ್ನು [[ಕೀಟ|ಕೀಟಗಳನ್ನು]] ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸುವುದು, ಆಹ್ಲಾದಕರ ಪರಿಮಳಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು, ಅಥವಾ ಔಷಧೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ([[:en:physic garden|ಭೌತಿಕ ಉದ್ಯಾನದಂತಹ]]) ಪೂರೈಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಇತರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಬಹುದು. ಚಲನಶೀಲತೆಯ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಯೋಜನದೊಂದಿಗೆ ಮಡಕೆಗಳು ಅಥವಾ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳನ್ನು ನೆಡುವ ಮೂಲಕ ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಅನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಮಡಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯದಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಇತರರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಸುವಾಸನೆಯುಕ್ತ ಆದರೆ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಯಾದ [[ಪುದೀನಾ]], ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನೆಡಲು ಸಲಹೆ ನೀಡುವ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದು ಇಡೀ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|title=Gardening Design|url=https://www.neta-ginun.co.il/|date=May 24, 2020|website=Neta Design}}</ref><ref>{{cite web|url=http://vegetablegardenhub.com/mint-and-the-home-vegetable-garden |title=Mint and the Home Vegetable Garden |publisher=VegetableGardenHub.com |access-date=May 19, 2012}}</ref><ref>{{cite web| url=https://www.igardener.co.il/ |title= Gardening Guide }} Sunday, March 15, 2020</ref> ==ಉಳಿದುಕೊಂಡ ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಗೋಡೆಗಳು== ಇವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿವೆ. * [[:en:Croome Court|ಕ್ರೂಮ್ ಕೋರ್ಟ್]] * [[:en:Gibside|ಗಿಬ್ಸೈಡ್]], ಎನ್‌ಟಿ, ಕೆಲವು ಈಗ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಹಂಚಿಕೆಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * [[:en:Ham House|ಹ್ಯಾಮ್ ಹೌಸ್]], ಎನ್‌ಟಿ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತರಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * [[:en:Clumber Park|ಕ್ಲಂಬರ್ ಪಾರ್ಕ್]] ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[:en:List of garden types|ಉದ್ಯಾನ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[:en:The Victorian Kitchen Garden|ದಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಕಿಚನ್ ಗಾರ್ಡನ್]], ಟಿವಿ ಸರಣಿ. * [[:en:Subsistence agriculture|ಜೀವನಾಧಾರ ಕೃಷಿ]] ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== * Uglow, Jenny, ''A Little History of British Gardening'', 2004, Chatto & Windus, {{ISBN|0701169281}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಮತ್ತಷ್ಟು ಓದಿ== *{{cite book | last = Bartley | first = Jennifer R. | title =Designing the New Kitchen Garden: An American Potager Handbook | publisher = Timber Press | location = Portland | year = 2006 | isbn = 978-0-88192-772-6 }} * Davies, Jennifer (1987). ''The Victorian Kitchen Garden''. London: BBC Books. {{ISBN|978-0-563-20442-8}}. * M. D. (1901) "Formation of the Fruit and Kitchen Garden", in: Thompson, Robert ''The Gardener's Assistant''; new edition, revised... under the direction and general editorship of [[William Watson (botanist)|William Watson]]. Vol. IV, pp.&nbsp;1–32. London: Gresham Publishing Company. * [[Dorothy Giles|Giles, Dorothy]] (1926). [https://books.google.com/books?id=RNdBAAAAIAAJ ''The Little Kitchen Garden'']. Boston: Little, Brown & Co. * Shewell-Cooper, W. E. (1947) ''The A.B.C. of Vegetable Gardening'' London: English Universities Press (first published 1937). * Wilson, C. A. (ed.) (1998). ''The Country House Kitchen Garden 1600–1950: How Produce Was Grown and How it Was Used''. Sutton Publishing. {{ISBN|978-0-7509-1423-9}}. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.geturbanleaf.com/blog Urban Leaf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210620001643/https://geturbanleaf.com/blog/ |date=2021-06-20 }}: A useful knowledge base for aspiring gardeners with a lot of information about getting started * [http://www.kgi.org/ Kitchen Gardeners International] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160929002937/http://www.kgi.org/ |date=2016-09-29 }}: A nonprofit group promoting kitchen gardens worldwide * [http://www.walledgardens.net/ Walled Kitchen Gardens Network] * [https://www.loc.gov/rr/scitech/tracer-bullets/kitchengardenstb.html Kitchen Gardens], Science Tracer Bullet, Library of Congress * [http://exhibits.mannlib.cornell.edu/kitchengardens/ The History of Kitchen Gardens in America], Cornell University, Mann Library * [http://www.herbsociety.org/ Herb Society of America] * [http://www.usna.usda.gov/Gardens/collections/herb.html National Herb Garden] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180222120605/http://www.usna.usda.gov/Gardens/collections/herb.html |date=February 22, 2018 }}, [[United States National Arboretum]] * [https://web.archive.org/web/20081223101826/http://nnlm.gov/pnr/uwmhg/ Medicinal Herb Garden], [[University of Washington]], USA {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] or7f2z4z43r8d501a3evb87szngbu3p 0 124452 1374456 1370869 2026-05-31T17:52:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374456 wikitext text/x-wiki {{Infobox sportsperson | name = | image = | caption = | fullname = Nameirakpam Devi Kunjarani | nickname = Nameirakpam Jani Devi | birth_date = {{birth date and age|1966|03|01|df=y}} | birth_place = [[Imphal]], [[Manipur]], India | death_date = | death_place = | nationality = Indian | residence = | years_active = | weight = {{convert|48|kg|lb|abbr=on}} | website = | country = {{flagu|India}} | sport = [[Olympic weightlifting|Weightlifting]] | weight_class = 48 kg | pb = | club = | team = National team | coach = | retired = | show-medals = | medaltemplates = {{MedalCountry | {{IND}} }} {{MedalCompetition|[[World Weightlifting Championships|World Championships]]}} {{MedalSilver|[[1989 World Weightlifting Championships|1989 Manchester]]| 44 kg}} {{MedalSilver|[[1991 World Weightlifting Championships|1991 Donaueschingen]]| 44 kg}} {{MedalSilver|[[1992 World Weightlifting Championships|1992 Varna]]| 44 kg}} {{MedalSilver|[[1994 World Weightlifting Championships|1994 Istanbul]]| 46 kg}} {{MedalSilver|[[1995 World Weightlifting Championships|1995 Warsaw]]| 46 kg}} {{MedalSilver|[[1996 World Weightlifting Championships|1996 Guangzhou]]| 46 kg}} {{MedalSilver|[[1997 World Weightlifting Championships|1997 Chiang Mai]]| 46 kg}} {{MedalCompetition|[[Asian Games]]}} {{MedalBronze| [[1990 Asian Games|1990 Beijing]] | [[Weightlifting at the 1990 Asian Games – Women's 44 kg|44 kg]]}} {{MedalBronze| [[1994 Asian Games|1994 Hiroshima]] | [[Weightlifting at the 1994 Asian Games – Women's 46 kg|46 kg]]}} {{MedalCompetition | [[Weightlifting at the Commonwealth Games|Commonwealth Games]] }} {{MedalGold| [[2002 Commonwealth Games|2002 Manchester]] | [[Weightlifting at the 2002 Commonwealth Games - Women's 48 kg|48 kg]]}} {{MedalGold| [[2006 Commonwealth Games|2006 Melbourne]] | [[Weightlifting at the 2006 Commonwealth Games - Women's 48 kg|48 kg]]}} | height = 148cm | hometown = | training = }} ವೇಟ್ ಲಿಪ್ಟಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾರತೀಯ ಕ್ರೀಡಾಪಟು. ನೇಮಿ ರಾಕ್ಟಮ್ ಕುಂಜರಾನಿ ಜನನ 1 ಮಾರ್ಚ್ 1968 ರಂದು ಮಣಿಪುರದ ಇಂಫಾಲನ್ ಕೈರಾಂಕ್ ಮಾಯೈ ಲಿಕೈನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕುಂಜರಾನಿ ದೇವಿ 1978ರಲ್ಲಿ ಇಂಫಾಲ್ ನ ಸಿಂಡಮ್ ಸಿನ್ ಶಾಂಗ್ ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಹೈಸ್ಕೂಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕ್ರೀಢೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಇಂಫಾಲನ್ ಮಹರಾಜ ಭೋದಚಂದ್ರ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಪದವಿ ಮುಗಿಸುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವೇಟ್ ಲಿಪ್ಟಿಂಗ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಅವರು ಕೇಂದ್ರ ಮೀಸಲು ಪೋಲೀಸ್ ಪಡೆಗೆ ಸೇರಿದರು. ನಂತರ ಪೋಲೀಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಲೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1996 ರಿಂದ 1998ರ ವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಪೋಲಿಸ್ ತಂಡದ ನಾಯಕಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ..<ref>http://www.mapsofindia.com/who-is-who/sports/n-kunjarani-devi.html</ref> ==ಕ್ರೀಡಾ ಇತಿಹಾಸ== 1985 ರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇಟ್ ಲಿಫ್ಟಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ 44,46,48ಕಿಲೋಗ್ರಾಂವರೆಗೆ ಪದಕ ಗೆಲ್ಲಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.1987 ರಲ್ಲಿ ತಿರುವನಂತಪುರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೊಸ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ತನ್ನ ತೊಕ ವಿಭಾಗವನ್ನು 46 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡ ಅವರು 1994 ರಲ್ಲಿ ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಗೆದ್ದರು. ಆದರೆ 4 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮಣಿಪುರದಲ್ಲಿ 48 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿಗೆ ಕೆಳಗಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>https://web.archive.org/web/20071028023001/http://sportal.nic.in/legenddetails.asp?sno=722&moduleid=&maincatid=48&subid=0&comid=55</ref> ಅವರ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಮಹಿಳಾ ವೇಟ್ ಲಿಪ್ಟಿಂಗ್ ಚಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್1989 ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು 3 ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕಗಳ ಬಹುಮಾನವು ಅವರ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.ಅಂದಿನಿಂದ ಅವರು ಸತತ ಏಳು ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 1993 ರಲ್ಲಿ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರತುಡಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಪರ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ.ಹೇಗಾದರೂ, ಅವರು ಯಾವಾಗಲು ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂತೃಪ್ತರಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. 1990 ರಲ್ಲಿ ಬೀಜಿಂಗ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1994 ರಲ್ಲಿ ಹಿರೋಶಿಮದಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಂಚಿನ ಪದಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 1998ರ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪದಕ ಪಡೆಯಲು ಅವರು ವಿಫಲರಾದರು. ಏಷ್ಯನ್ ವೇಟ್ ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಕುಂಜರಾನಿ ನಿಯಮಿತ ಸಂದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 1989ರ ಶಾಂಗೈ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಎರಡು ಕಂಚಿನ ಪದಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಅವರು 1991ರ ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ 44 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. 1992 ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು 1993 ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು 1995 ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ತೋರಿದರು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== #1990 ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ #ಕೆಕೆ ಬಿರ್ಲಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ #2011 [http://ಪದ್ಮಶ್ರೀ%20ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<ref>http://www.athens2004.com/en/ParticipantsAthletes/newParticipants?pid=9003801{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಕುಂಜರಾನಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳು== {| class="wikitable sortable " | '''ವರ್ಷ''' || '''ಸ್ಥಳ''' || '''ತೂಕ''' |- | 1989 || ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ || 44 ಕೆಜಿ |- | 1991 || ಡೋನೌ ಸ್ಟಿಂಗನ್ || 44 ಕೆಜಿ |- | 1992 || ವರ್ಣ || 44 ಕೆಜಿ |- | 1994 || ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್ || 46 ಕೆಜಿ |- | 1995 || ವಾರ್ಸಾ || ೪೬ಕೆಜಿ |- | 1996 || ಗುವಾಂಗ್ ಹೌ || 46 ಕೆಜಿ |- | 1997 || ಚಿಯಾಂಗ್ ಮಾಯ್|| 46 ಕೆಜಿ |- |} ==ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿ== ಕುಂಜರಾನಿ ಕೇಂದ್ರ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆ (ಸಿಆರ್ ಪಿಎಫ್) ಯಲ್ಲಿ ಕಮಾಂಡೆಂಟ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ 2014 ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಖೇಲ್ ರತ್ನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಗ್ಲಾಸ್ಗೊದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2014 ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳಾ ವೇಟ್ ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ ತಂಡದ ತರಬೇತುದಾರ ರಾಗಿದ್ದರು. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <References /> {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ]] 5otx1mn2je7sc81v46cmktw2nc6147q 0 145755 1374469 1342779 2026-05-31T18:36:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374469 wikitext text/x-wiki '''ಕುಶಾನ್ ಕಲೆ''', ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಕುಷಾಣ ರಾಜವಂಶ|ಕುಶಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಕಲೆ, ೧ ನೇ ಮತ್ತು ೪ ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ನಡುವೆ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಇದು [[ಗಾಂಧಾರ|ಗಾಂಧಾರದ]] ಗ್ರೀಕೋ-ಬೌದ್ಧ ಕಲೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿತು, ಹೆಲೆನಿಸ್ಟಿಕ್ ಕಲಾತ್ಮಕ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಮಥುರಾದ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯ ಕಲೆ.<ref name="AH">{{Cite book|url=https://archive.org/details/ArtHistory5thEditionCH10ArtOfSouthAndSoutheastAsiaBefore1200|title=Art History (5th Edition) Chapter 10: Art Of South And Southeast Asia Before 1200|last=Stokstad|first=Marilyn|last2=Cothren|first2=Michael W.|date=2013|publisher=Pearson|isbn=978-0205873487|pages=[https://archive.org/details/ArtHistory5thEditionCH10ArtOfSouthAndSoutheastAsiaBefore1200/page/n12 306]–308|language=English}}</ref> ಕುಶಾನ್ ಕಲೆಯು ಗ್ರೀಕೋ-ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೆಲೆನಿಸ್ಟಿಕ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಗ್ರೀಕ್ ಕಲೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ೩ ನೇ ಶತಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ನಡುವೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು ಮತ್ತು ನಂತರದ ಇಂಡೋ-ಸಿಥಿಯನ್ ಕಲೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವ ಮೊದಲು ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು, ಕುಶಾನರು ವಾಯುವ್ಯ [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾದಿಂದ]] ವಲಸೆ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಈ [[ಮಧ್ಯ ಏಶಿಯಾ|ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ]] ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಗ್ರೀಕ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರೀಕ್ ಕಲೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಪಿಗಳು: [[ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆ|ಗ್ರೀಕ್]] ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯನ್, ಅವರು ಭಾರತೀಯ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ|ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯೊಂದಿಗೆ]] ಬಳಸಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=RZGi_RRZ6EIC&pg=PA136|title=Thundering Zeus: The Making of Hellenistic Bactria|last=Holt|first=Frank Lee|date=1999|publisher=University of California Press|isbn=9780520920095|page=136|language=en}}</ref> ೪ ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಕುಶಾನರ ನಿಧನದೊಂದಿಗೆ, ಭಾರತೀಯ [[ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು]] ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ಗುಪ್ತ ಕಲೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು. ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು [[ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ|ಅರೇಬಿಯನ್]] ಸಮುದ್ರದವರೆಗೆ ಮಧ್ಯ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ಭಾರತದ ವಿಶಾಲ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿತು, ಕುಶಾನರ ಹಿಂದಿನ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗುಪ್ತ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=hqKaBAAAQBAJ&pg=PT279|title=World History|last=Duiker|first=William J.|last2=Spielvogel|first2=Jackson J.|date=2015|publisher=Cengage Learning|isbn=9781305537781|page=279|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=uYXDB2gIYbwC&pg=PA142|title=The Gupta Empire|last=Mookerji|first=Radhakumud|date=1997|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=9788120804401|page=143|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=AOiBLjroszoC&pg=PA172|title=Ancient India: History and Culture|last=Gokhale|first=Balkrishna Govind|date=1995|publisher=Popular Prakashan|isbn=9788171546947|pages=171–173|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=w5m5wyAvSq0C&pg=PA53|title=The Civilization of Ancient India and Southeast Asia|last=Lowenstein|first=Tom|date=2012|publisher=The Rosen Publishing Group, Inc|isbn=9781448885077|page=53|language=en}}</ref> == ಕುಶಾನರ ರಾಜವಂಶದ ಕಲೆ == ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಸೊಗ್ಡಿಯಾನಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುಶಾನರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಕೆಲವು ಕುರುಹುಗಳು ಉಳಿದಿವೆ. ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ರಚನೆಗಳನ್ನು ತಖ್ತ್-ಐ-ಸಂಗಿನ್, ಸುರ್ಖ್ ಕೋಟಾಲ್ (ಸ್ಮಾರಕ ದೇವಾಲಯ) ಮತ್ತು ಖಲ್ಚಾಯನ್ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುದುರೆ-ಸವಾರಿ ಬಿಲ್ಲುಗಾರರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ವಿವಿಧ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ರೈಜ್‌ಗಳು ತಿಳಿದಿವೆ, ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಕೃತಕವಾಗಿ ವಿರೂಪಗೊಂಡ ತಲೆಬುರುಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುರುಷರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಖಲ್ಚಾಯನ್‌ನ ಕುಶಾನ್ ರಾಜಕುಮಾರ (ಅಲೆಮಾರಿ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸಿದ ಅಭ್ಯಾಸ). === ಖಲ್ಚಾಯನ್ (೧ನೇ ಶತಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲು) === <div class="thumb tmulti tright"><div class="thumbinner multiimageinner" style="width:292px;max-width:292px"><div class="trow"><div class="theader">ಖಲ್ಚಾಯನ್ ನಲ್ಲಿ ಕುಶನ್ ಕಲೆ <small>(೧ನೇ ಶತಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲು)</small></div></div><div class="trow"><div class="tsingle" style="width:157px;max-width:157px"><div class="thumbimage" style="height:177px;overflow:hidden">[[File:KushanHead.jpg|alt=|177x177px]]</img></div><div class="thumbcaption text-align-center">[[Yuezhi|ಯುಯೆಜಿ]] ರಾಜಕುಮಾರನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ (ಖಾಲ್ಚಾಯನ್ ಅರಮನೆ, [[Uzbekistan|ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್]] ).<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation book cs1">[http://www.iranicaonline.org/articles/khalchayan#prettyPhoto%5bcontent%5d/0/ ''KHALCHAYAN – Encyclopaedia Iranica'']. p.&nbsp;</cite></ref><ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation web cs1">[http://warfare.tk/Ancient/Khaltchayan-Armour_bearer.htm "View in real colors"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200610164034/http://warfare.tk/Ancient/Khaltchayan-Armour_bearer.htm |date=2020-06-10 }}.</cite></ref></div></div><div class="tsingle" style="width:131px;max-width:131px"><div class="thumbimage" style="height:177px;overflow:hidden">[[File:Saka_warrior_Termez_Achaeological_Museum.jpg|alt=|178x178px]]</img></div><div class="thumbcaption text-align-center">[[Saka|ಸಾಕಾ]] ಯೋಧನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ, ಯುಯೆಜಿ, ಖಲ್ಚಾಯನ್‌ನ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶತ್ರು.<ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation journal cs1" id="CITEREFAbdullaev2007">Abdullaev, Kazim (೨೦೦೭). </cite></ref><ref><templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles><cite class="citation book cs1">[http://www.iranicaonline.org/articles/greece-viii#prettyPhoto%5bcontent%5d/7/ ''Greek Art in Central Asia, Afghan – Encyclopaedia Iranica''].</cite>[https://i.pinimg.com/originals/bf/c2/42/bfc242271c38d714044837d179faab53.jpg Also a Saka according to this source]</ref></div></div></div></div></div> ೨ನೇ-೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲು ಅಂತ್ಯದ ಖಲ್ಚಾಯನ್ ಕಲೆ ಬಹುಶಃ ಕುಶಾನ್ ಕಲೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="BR">{{Cite journal|last=Rowland|first=Benjamin|title=Graeco-Bactrian Art and Gandhāra: Khalchayan and the Gandhāra Bodhisattvas|journal=Archives of Asian Art|date=1971|volume=25|pages=29–35|jstor=20111029|issn=0066-6637}}</ref> ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹೆಲೆನಿಸ್ಟಿಕ್ ಕಲೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಐ-ಖಾನೂಮ್ ಮತ್ತು ನೈಸಾ ನಗರಗಳ ಕಲೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಖಲ್ಚಾಯನ್ ನಲ್ಲಿ, ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಟೆರಾಕೋಟಾ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಸಾಲುಗಳು ಕುಶಾನ ರಾಜಕುಮಾರರನ್ನು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವರ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿದವು, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ದೃಶ್ಯಗಳು ಕುಶಾನರು ಶಕಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವುದನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="KA" /> ಯುಯೆಜಿಗಳನ್ನು ಭವ್ಯವಾದ ವರ್ತನೆಯೊಂದಿಗೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಸಕಾಗಳನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸೈಡ್- ವಿಸ್ಕರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಶೀಲ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="KA">"The knights in chain-mail armour have analogies in the Khalchayan reliefs depicting a battle of the Yuezhi against a Saka tribe (probably the Sakaraules).</ref> ಬೆಂಜಮಿನ್ ರೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಕಾರ, ಕಲ್ಚಾಯನ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶೈಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಪ್ರಕಾರವು ನಂತರದ ಗಾಂಧಾರ ಕಲೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿಯೂ ಇದ್ದಿರಬಹುದು.<ref name="BR"/> ಖಲ್ಚಾಯನ್ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಾರ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾವಚಿತ್ರದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಜನಾಂಗೀಯ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಹೋಲಿಕೆಗೆ ರೋಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite journal|last=Rowland|first=Benjamin|title=Graeco-Bactrian Art and Gandhāra: Khalchayan and the Gandhāra Bodhisattvas|journal=Archives of Asian Art|date=1971|volume=25|pages=29–35|jstor=20111029|issn=0066-6637}}.</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬೋಧಿಸತ್ವನ ಗಾಂಧಾರನ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ, ಖಲ್ಚಾಯನ್‌ನ ಯುಯೆಜಿ ರಾಜಕುಮಾರನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಾರನ್ ಬೋಧಿಸತ್ವರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ನಡುವೆ ರೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಬಹಳ ಸಾಮೀಪ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಗಾಂಧಾರ ಬೋಧಿಸತ್ವ ಮತ್ತು ಕುಶಾನ ದೊರೆ ಹೆರಾಯೊಸ್‌ನ ಭಾವಚಿತ್ರದ ಹೋಲಿಕೆಯು ಸಹ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ರೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಕಾರ, [[ಕುಷಾಣ ರಾಜವಂಶ|ಖಲ್ಚಾಯನ್ನ]] ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯನ್ ಕಲೆಯು ಗಾಂಧಾರ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವದ ಮೂಲಕ ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ, ಕುಶಾನರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. === ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ ಮತ್ತು ಭಾರತ (೧ನೇ-೨ನೇ ಶತಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ) === ಅವರ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ರಾಜವಂಶದ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ, ಕುಶಾನರು ರಾಜಮನೆತನದ ಭಾವಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಒಲವು ತೋರಿದರು.<ref name="AH306"/> ರಾಜ [[ಕನಿಷ್ಕ|ಕನಿಷ್ಕ ೧]] ರ ಸ್ಮಾರಕ ಶಿಲ್ಪವು ಉತ್ತರ ಭಾರತದ [[ಮಥುರಾ|ಮಥುರಾದಲ್ಲಿ]] ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ಇದು ತನ್ನ ಕತ್ತಿ ಮತ್ತು ಗದೆಯನ್ನು ದೃಢವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿರುವುದರಿಂದ ಅದರ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಸಮರ ನಿಲುವುಗಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="AH306" /> ಅವರ ಹೆವಿ ಕೋಟ್ ಮತ್ತು ರೈಡಿಂಗ್ ಬೂಟುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲೆಮಾರಿ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದವು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಭಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="AH306" /> ಅವನ ಕೋಟ್ ನೂರಾರು ಮುತ್ತುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಇದು ಬಹುಶಃ ಅವನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="AH306" /> ಅವನ ಭವ್ಯವಾದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು [[ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿ|ಬ್ರಾಹ್ಮಿ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ]] ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ: "ಮಹಾರಾಜ, ರಾಜರ ರಾಜ, ದೇವರ ಮಗ, ಕನಿಷ್ಕ".<ref name="AH306" /><ref name="India under the Kushāṇas">{{Cite book|title=India under the Kushāṇas |date=1965 |publisher=Bharatiya Vidya Bhavan |url=https://books.google.com/books?id=bxZuAAAAMAAJ |language=en|last=Puri|first=Baij Nath}}</ref> ಕುಶಾನರು ಕ್ರಮೇಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ, ಅವರ ಉಡುಗೆ ಕ್ರಮೇಣ ಹಗುರವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವು ಕಡಿಮೆ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಲೆಮಾರಿ ಉಡುಪಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಬೂಟುಗಳು, ಭಾರವಾದ ಟ್ಯೂನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೆವಿ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು.{{Fact|date=May 2021}}<gallery> ಚಿತ್ರ:Heraios_profile.jpg|ಆರಂಭಿಕ ಕುಶಾನ್ ದೊರೆ [[Heraios|ಹೆರಾಯೊಸ್]] (೧-೩೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ), ಅವನ ನಾಣ್ಯದಿಂದ. ಚಿತ್ರ:Panel with the god Zeus-Serapis-Ohrmazd and worshiper, ca 3rd century CE Kushan.jpg|[[Zeus|ಜೀಯಸ್]] / [[Serapis|ಸೆರಾಪಿಸ್]] / [[Ohrmazd|ಓಹ್ರ್ಮಾಜ್ಡ್]], [[Bactria|ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯಾ]], ೩ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ) ದೇವತೆಯೊಂದಿಗೆ ಕುಶಾನ್ ಆರಾಧಕ. ಚಿತ್ರ:WimaKadphisesCoin.jpg|[[Vima Kadphises|ವಿಮಾ ಕಾಡ್ಫಿಸೆಸ್]] ಅವರು ಗ್ರೀಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಡುಗೆಯಲ್ಲಿ, ೧ ನೇ ಶತಮಾನ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ) ಚಿತ್ರ:Vima_Kadphises_statue_Mathura_Museum.jpg|[[Vima Kadphises|ವಿಮಾ ಕಾಡ್ಫಿಸೆಸ್ನ]] ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರತಿಮೆ, ೧ ನೇ ಶತಮಾನ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ) ಚಿತ್ರ:Kushan king or prince.jpg|ಕುಶನ್ ರಾಜ ಅಥವಾ ರಾಜಕುಮಾರ, [[Huvishka|ಹುವಿಷ್ಕ]] (೧೫೦-೧೮೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ), [[Gandhara art|ಗಾಂಧಾರ ಕಲೆ]] ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿತ್ರ:Kushan ruler and attendants, Bactria 74-258 CE.jpg|ಕುಶಾನ್ ಆಡಳಿತಗಾರನ ಚಿತ್ರಕಲೆ (ಬಹುಶಃ [[Huvishka|ಹುವಿಷ್ಕ]], ಕುಳಿತಿರುವ) ಮತ್ತು ಪರಿಚಾರಕರು, ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯಾ (೭೪ -೨೫೮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ) </gallery> == ಕುಶಾನರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಾರ ಕಲೆ == [[ಚಿತ್ರ:Loriya_Tangai_standing_Buddha.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8d/Loriya_Tangai_standing_Buddha.jpg/170px-Loriya_Tangai_standing_Buddha.jpg|thumb| [[ಕನಿಷ್ಕ|ಕನಿಷ್ಕ ೧]] ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ೧೪೨ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಲೋರಿಯನ್ ತಂಗೈ ಬುದ್ಧನ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು. ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ತಡವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅವನತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ : ಡ್ರೆಪರಿ ಈಗಾಗಲೇ ಮೂರು-ಆಯಾಮದಂತಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ತಲೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ-ದವಡೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="ref1" />]] ಕುಶಾನ್ ಕಲೆಯು [[ಗಾಂಧಾರ|ಗಾಂಧಾರದ]] ಗ್ರೀಕೋ-ಬೌದ್ಧ ಕಲೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿತು, ಹೆಲೆನಿಸ್ಟಿಕ್ ಕಲಾತ್ಮಕ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮಥುರಾದ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯ ಕಲೆ.<ref name="AH"/> ಗಾಂಧಾರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗ್ರೀಕೋ-ಬೌದ್ಧ ಕಲೆಯನ್ನು ಕುಶಾನರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="AH306"/> ಕುಶಾನರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರಸಂಗ್ರಹಿಗಳಾಗಿದ್ದರು, ಅವರ ನಾಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಇರಾನಿನ, ಗ್ರೀಕ್ ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿಂದ ಹತ್ತಾರು ದೇವರುಗಳನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="AH306">{{Cite book|url=https://archive.org/details/ArtHistory5thEditionCH10ArtOfSouthAndSoutheastAsiaBefore1200|title=Art History 5th Edition CH 10 Art Of South And Southeast Asia Before 1200|last=Stokstad|first=Marilyn|last2=Cothren|first2=Michael W.|date=2014|publisher=Pearson|isbn=978-0205873470|pages=[https://archive.org/details/ArtHistory5thEditionCH10ArtOfSouthAndSoutheastAsiaBefore1200/page/n12 306]–308|language=English}}</ref> ಈ ಸಹಿಷ್ಣು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಾತಾವರಣವು ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಮುಕ್ತತೆಯೊಂದಿಗೆ [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ]], [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧ]] ಮತ್ತು [[ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೈದಿಕ ಧರ್ಮ|ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ನವೀನ ಆಕೃತಿಯ ಕಲೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="AH306" /> ಬುದ್ಧನನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಭಾರತೀಯ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಸಾಂಚಿಯ ಬೌದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕಗಳು|ಸಾಂಚಿ]] ಅಥವಾ ಭಾರುತ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಕೇತಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಬುದ್ಧನ ಮೊದಲ ನಿರೂಪಣೆಗಳು ಕುಶಾನರ ಆಗಮನದ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು, ಬಿಮಾರನ್ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಬೌದ್ಧ ಕಲೆಯು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಕುಶಾನರ ಈ ಅವಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref name="AH306" /> ಬುದ್ಧನನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಆರಂಭಿಕ ಕುಶಾನ ಕಲೆಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ದಿನಾಂಕದ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ೧೪೩ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಕಾಲದ ಶಾಸನಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಂತಿರುವ ಬುದ್ಧನ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಮೆಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಲೋರಿಯನ್ ತಂಗೈ ಬುದ್ಧ, ಆ ಕಾಲದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ತಡವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ಷೀಣಿಸಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಬುದ್ಧನ ಆಕೃತಿಯು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಚಿಕ್ಕದಾದ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ, ಡ್ರಪರಿಯು ಈಗಾಗಲೇ ಮೂರು-ಆಯಾಮದಂತಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ತಲೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ-ದವಡೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="ref1">{{Cite book|url=http://www.carc.ox.ac.uk/PublicFiles/media/Final%20e-version%20Problems%20of%20Chronology%20in%20Gandharan%20Art.pdf|title=Problems of Chronology in Gandharan Art|last=Rhi|first=Juhyung|date=2018|publisher=Archaeopress Archaeology|pages=40–41}}</ref> ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕುಶಾನ ಭಕ್ತರು, ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ವೇಷಭೂಷಣದೊಂದಿಗೆ, ಗಾಂಧಾರ ಮತ್ತು ಮಥುರಾದ ಬೌದ್ಧ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಬಹುದು:<gallery> ಚಿತ್ರ:Gandhara, testa di bodhisattva, 190-210 dc ca..JPG|[[ಬೋಧಿಸತ್ವದ]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥ, [[ಖಲ್ಚಾಯನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಕಂಡುಬರುವ ಕುಶಾನ್ ರಾಜರ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಪುನರುತ್ಪಾದಿಸಲು ಹೇಳಿದರು. [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್]] Cross-legged Bodhisattva, Mardan, Pakistan, Kushan dynasty, 100s-200s AD, schist - Tokyo National Museum - Tokyo, Japan.jpg|ಮೈತ್ರೇಯ, ಕುಶಾನ ಭಕ್ತ ದಂಪತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಪಾದದ ಬಳಿ. ೨ನೇ ಶತಮಾನ, [[ಮರ್ದನ]], [[ಗಾಂಧಾರ]]. ಚಿತ್ರ:Kushans&Maitreya.JPG|ಮೈತ್ರೇಯ, ಕುಶಾನ ಭಕ್ತರೊಂದಿಗೆ, ಎಡ ಮತ್ತು ಬಲ. ೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಗಾಂಧಾರ ಚಿತ್ರ:Kanishka casket, Asia, G33 South Asia.jpg|"[[ಕಾನಿಷ್ಕ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ]]," ಬುದ್ಧನ ಸುತ್ತಲೂ [[ಬ್ರಹ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ಇಂದ್ರ]], ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಕಾನಿಷ್ಕ]], ೧೨೭ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ. ಚಿತ್ರ:Buddhist Triad Peshawar Museum.jpg|[[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್ ಬುದ್ಧನಂತೆಯೇ]] [[ಸಹರ್-ಇ-ಬಹ್ಲೋಲ್‌ನಿಂದ]] ಕುಳಿತಿರುವ ಬುದ್ಧ ತ್ರಿಕೋನ, ಪ್ರಾಯಶಃ ೧೩೨ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ದಿನಾಂಕವಾಗಿದೆ.[೬] [[ಪೇಶಾವರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]].[೭][೮]. <ref name="GF">{{cite journal|last1=FUSSMAN|first1=Gérard|title=Documents Epigraphiques Kouchans|journal=Bulletin de l'École Française d'Extrême-Orient|date=1974|volume=61|pages=54–57|doi=10.3406/befeo.1974.5193|issn=0336-1519|jstor=43732476 }}</ref> [[Peshawar Museum]].<ref>{{cite book|last1=Rhi|first1=Juhyung|title=Identifying Several Visual Types of Gandharan Buddha Images. Archives of Asian Art 58 (2008).|pages=53–56|url=https://www.academia.edu/7976078|language=en}}</ref><ref>{{cite book|last1=The Classical Art Research Centre|first1=University of Oxford|title=Problems of Chronology in Gandhāran Art: Proceedings of the First International Workshop of the Gandhāra Connections Project, University of Oxford, 23rd-24th March, 2017|date=2018|publisher=Archaeopress|page=[https://archive.org/details/ProblemsOfChronologyInGandharanArt/page/n52 45], notes 28, 29|url=https://archive.org/details/ProblemsOfChronologyInGandharanArt}}</ref> </gallery> == ಕುಶಾನರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಥುರಾದ ಕಲೆ == [[ಚಿತ್ರ:Bala_Bodhisattva_with_shaft_and_umbrella.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/05/Bala_Bodhisattva_with_shaft_and_umbrella.jpg/170px-Bala_Bodhisattva_with_shaft_and_umbrella.jpg|thumb| ಶಾಫ್ಟ್ ಮತ್ತು ''ಛತ್ರ'' ಛತ್ರಿಯೊಂದಿಗೆ " ಬಾಲ ಬೋಧಿಸತ್ವ ", "ಸಹೋದರ ( ''ಭಿಕ್ಷು'' ) ಬಾಲ" ಅವರಿಂದ " [[ಕನಿಷ್ಕ|ಕನಿಷ್ಕನ]] ವರ್ಷ ೩" (ಸುಮಾರು ೧೩೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ ) ದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾರನಾಥ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ನಮಸ್ಕಾರದ ಸಂಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಬಲಗೈ ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿರುತ್ತಿತ್ತು. ]] ವಿಮಾ ಕಾಡ್ಫಿಸೆಸ್ ಅಥವಾ [[ಕನಿಷ್ಕ|ಕನಿಷ್ಕ ೧]] ರ ಕಾಲದಿಂದ ಕುಶಾನರು ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಮಥುರಾ|ಮಥುರಾದಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಥುರಾ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ ಕುಶಾನರು ಅದರ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೌದ್ಧ ಕಲೆಯ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref name="AH306"/> ಬುದ್ಧನ ಕೆಲವು ಶಿಲ್ಪಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ " ಇಸಾಪುರ್ ಬುದ್ಧ " ಮಥುರಾದಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೫ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ ಯಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ, ಕುಶಾನರ ಆಗಮನದ ಮುಂಚೆಯೇ, ಉತ್ತರ ಸತ್ರಾಪ್ ಸೋಡಸ ಇನ್ನೂ ಮಥುರಾದಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಕೇತ ಈ ಆರಂಭಿಕ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಇನ್ನೂ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="SRQ199">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=X7Cb8IkZVSMC&pg=PA199|title=History of Early Stone Sculpture at Mathura: Ca. 150 BCE - 100 CE|last=Quintanilla|first=Sonya Rhie|date=2007|publisher=BRILL|isbn=9789004155374|pages=199–206|language=en}}</ref> ಕುಶಾನರು ಈ ಆರಂಭಿಕ ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಸಾಂಕೇತಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದರು, ಅವುಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref name="SRQ199" /><ref name="RS439">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8MFnDwAAQBAJ&pg=PA439|title=The Greek Experience of India: From Alexander to the Indo-Greeks|last=Stoneman|first=Richard|date=2019|publisher=Princeton University Press|isbn=9780691185385|pages=439–440|language=en}}</ref> === ಬೋಧಿಸತ್ವರು === ಮಥುರಾದಲ್ಲಿನ ಬೋಧಿಸತ್ವರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಶೈಲಿಯು ಹಿಂದಿನ ಸ್ಮಾರಕ [[ಯಕ್ಷ]] ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ಹಿಂದಿನದು. [[ಗಾಂಧಾರ|ಗಾಂಧಾರದ]] ಗ್ರೀಕೋ-ಬೌದ್ಧ ಕಲೆ, ಕುಶಾನರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರೂ, ಈ ಸೃಷ್ಟಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸೀಮಿತ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.tepotech.com/Art_Bulletin/192794JuneCoomaraswamyOriginoftheBuddhaImage.pdf|title=Origin of the Buddha Image, June Coomaraswamy, p.300-301|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220145624/http://www.tepotech.com/Art_Bulletin/192794JuneCoomaraswamyOriginoftheBuddhaImage.pdf|archive-date=2016-12-20|access-date=2019-11-04}}</ref> ಕೆಲವು ಲೇಖಕರು ಹೆಲೆನಿಸ್ಟಿಕ್ ಪ್ರಭಾವವು ಜೀವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನೈಜ ವಿವರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ ( ಮೌರ್ಯ ಕಲೆಯ ಠೀವಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ವಿಕಸನ), ೧೫೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲಿನಿಂದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಬಳಕೆ, ಗಂಟು ಮತ್ತು ಹೆರಾಕಲ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ನಂತಹ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿವರಗಳು, ಉಡುಗೆಗಳ ಅಲೆಅಲೆಯಾದ ಮಡಿಕೆಗಳು, ಅಥವಾ ಬಚನಾಲಿಯನ್ ದೃಶ್ಯಗಳ ಚಿತ್ರಣ.<ref name="RS436">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8MFnDwAAQBAJ&pg=PA436|title=The Greek Experience of India: From Alexander to the Indo-Greeks|last=Stoneman|first=Richard|date=2019|publisher=Princeton University Press|isbn=9780691185385|pages=436–437|language=en}}</ref><ref name="JB112">John Boardman, "The Diffusion of Classical Art in Antiquity", Princeton University Press, 1993, p.112</ref> ಮಥುರಾ ಕಲೆಯು ಭಾರತದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಯಿತು ಮತ್ತು "ಎರಡನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗದ ಮೊದಲಿನಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ".<ref name="RS436" /><gallery> ಚಿತ್ರ:Kimbell_seated_Buddha_with_attendants,_Mathura.jpg|" [[Kanishka I|ಕಾನಿಷ್ಕನ]] ೪ ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ" ಎಂಬ ಶಾಸನದೊಂದಿಗೆ ''[[Kimbell seated Bodhisattva|ಕಿಂಬೆಲ್ ಬೋಧಿಸತ್ವನನ್ನು ಕೂರಿಸಿದನು]]''. ಚಿತ್ರ:Seated Buddha, Ramnagar Ahicchatra (Mathurā). National Museum-New Delhi Dated year 32.jpg|ಕುಳಿತಿರುವ ಬೋಧಿಸತ್ವ, [[Kanishka|ಕಾನಿಷ್ಕ]] (೧೫೯ ಸಾಮನ್ಯ ಯುಗ ), ಮಥುರಾದ "ವರ್ಷ ೩೨" ಎಂದು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರ:Seated Buddha.jpg|ಕುಳಿತಿರುವ ಬೋಧಿಸತ್ವ, ಶಾಸನರಹಿತ. ಚಿತ್ರ:MathuraBuddha.JPG|ಬೋಧಿಸತ್ವ, ೨ನೇ ಶತಮಾನ, ಮಥುರಾ ಚಿತ್ರ:Sanchi Buddha piedestal inscribed Year 22 of Vaskushana.jpg|ಬುದ್ಧನ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಬೋಧಿಸತ್ವದ ಸುತ್ತಲೂ ಕುಶಾನ ಭಕ್ತರು. [[Vāsishka|ವಸಿಷ್ಕ]] ಆಳ್ವಿಕೆ, ಮಥುರಾ, ಸುಮಾರು ೨೫೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ. </gallery> === ನಿಂತಿರುವ ಬುದ್ಧರು === [[ಚಿತ್ರ:Buddha_in_Abhaya_Mudra_-_Circa_2nd_Century_CE_-_ACCN_00-A-4_-_Government_Museum_-_Mathura_2013-02-23_5692.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ee/Buddha_in_Abhaya_Mudra_-_Circa_2nd_Century_CE_-_ACCN_00-A-4_-_Government_Museum_-_Mathura_2013-02-23_5692.JPG/170px-Buddha_in_Abhaya_Mudra_-_Circa_2nd_Century_CE_-_ACCN_00-A-4_-_Government_Museum_-_Mathura_2013-02-23_5692.JPG|thumb| ಮಥುರಾ ನಿಂತಿರುವ ಬುದ್ಧ, ಸುಮಾರು ೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ, ಮಥುರಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] ಮಥುರಾ ನಿಂತಿರುವ ಬುದ್ಧನು ಬಾಲ ಬೋಧಿಸತ್ವದ ಪ್ರಕಾರದ ಬೋಧಿಸತ್ವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ ೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಗುಪ್ತ ಕಲೆಯ]] ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿರುವ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಒಲವು ತೋರುತ್ತವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬುದ್ಧನ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ತೆಳುವಾದ ಉಡುಗೆ. ಆದರೆ ನಿಂತಿರುವ ಬುದ್ಧನ ಈ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು [[ಗಾಂಧಾರ|ಗಾಂಧಾರದ]] ಗ್ರೀಕ್-ಬೌದ್ಧ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಒಲವು ತೋರುತ್ತವೆ: ಬುದ್ಧನ ತಲೆಯು [[ಪ್ರಭಾಮಂಡಲ|ಪ್ರಭಾವಲಯದಿಂದ]] ಸುತ್ತುವರೆದಿದದ್ದು, ಬಟ್ಟೆಯು ಎರಡೂ ಭುಜಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಎಡಗೈಯು ಗೌನ್ ಅನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬುದ್ಧನು ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ [[ಮುದ್ರೆ (ಭಾರತೀಯ ಧರ್ಮ)|ಅಭಿಯ ಮುದ್ರೆಯನ್ನು]] ರೂಪಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಮಡಿಕೆಗಳು ಗಾಂಧಾರನ್ ಶೈಲಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ.<ref name="Banerjee">[https://books.google.com/books?id=mCtKn4J1n38C&pg=PA97 Hellenism in Ancient India, Gauranga Nath Banerjee, p.96-98]</ref> ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ, ಮಥುರಾದ ನಿಂತಿರುವ ಬುದ್ಧ ಗಾಂಧಾರದ ಗ್ರೀಕ್-ಬೌದ್ಧ ಕಲೆಯಿಂದ ಬುದ್ಧರ ಹೆಲೆನಿಸ್ಟಿಕ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಯಕ್ಷ|ಯಕ್ಷರು]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Banerjee"/> === ಇತರ ಶಿಲ್ಪ ಕೃತಿಗಳು === ಮಥುರಾ ಶಿಲ್ಪಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆದರ್ಶವಾದಿ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯಂತಹ ಅನೇಕ ಹೆಲೆನಿಸ್ಟಿಕ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗುಂಗುರು ಕೂದಲು ಮತ್ತು ಮಡಿಸಿದ ಬಟ್ಟೆಯಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ವಿನ್ಯಾಸ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಥುರಾನ್ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳು ಬಟ್ಟೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ದ್ರವತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಇದು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಎರಡರ ಬದಲಿಗೆ ಒಂದು ಭುಜವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಮುಖದ ಪ್ರಕಾರಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯವಾಗುತ್ತವೆ. ''ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಲೆನಿಸಂನಲ್ಲಿ'' ಬ್ಯಾನರ್ಜಿಯವರು "ಮಥುರಾ ಶಾಲೆಯ ಮಿಶ್ರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಾವು ಒಂದು ಕಡೆ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ, ಹಳೆಯ ಭಾರತೀಯ ಕಲೆಯಾದ ಬರ್ಹುತ್ ಮತ್ತು [[ಸಾಂಚಿಯ ಬೌದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕಗಳು|ಸಾಂಚಿಯ]] ನೇರ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಗಾಂಧಾರದಿಂದ ಪಡೆದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಭಾವ" ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>Banerjee, ''Hellenism in ancient India''</ref> ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಾರ ಕಲೆಯಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಹ ಅನುಭವಿಸಬಹುದು, " ಮಥುರಾ ಹೆರಾಕಲ್ಸ್ ", ನೆಮಿಯನ್ ಸಿಂಹವನ್ನು ಕತ್ತು ಹಿಸುಕುವ ಹೆರಾಕಲ್ಸ್ನ ಹೆಲೆನಿಸ್ಟಿಕ್ ಪ್ರತಿಮೆ, ಮಥುರಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಈಗ [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೊಲ್ಕೋಟಾದ]] ಭಾರತೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ., ಹಾಗೆಯೇ ಬಚ್ಚನಾಲಿಯನ್ ದೃಶ್ಯಗಳು.<ref>Aspects of Indian Art, by J.E. Van Lohuizen-De Leuve, published by Pratapaditya Pal</ref><ref>Hellenism in Ancient India by Gauranga Nath Banerjee [https://books.google.com/books?id=mCtKn4J1n38C&pg=PA90 p.90]</ref><ref>Art of India by Vincent Arthur Smith [https://books.google.com/books?id=s3elCgAAQBAJ&pg=PT98 p.98]</ref> ಗಾಂಧಾರ ಕಲೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದ್ದರೂ, ಹೆರಾಕಲ್ಸ್‌ನ ಭಾವಚಿತ್ರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಿಷಯದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಹೆರಾಕಲ್ಸ್ ಅವರು ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಿಂಹದ ಚರ್ಮವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಧರಿಸಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>History of Early Stone Sculpture at Mathura: Ca. 150 BCE - 100 CE by Sonya Rhie Quintanilla [https://books.google.com/books?id=X7Cb8IkZVSMC&pg=PA158 p.158]</ref><ref>The Dynastic Arts of the Kushans by John M. Rosenfield [https://books.google.com/books?id=udnBkQhzHH4C&pg=PR9 p.9]</ref><gallery> ಚಿತ್ರ:Vasantsena (cropped).jpg|[[Bacchanalian|ಬಚನಾಲಿಯನ್]] ದೃಶ್ಯ. ಮಥುರಾ ಚಿತ್ರ:17. Bacchanalian scene-2nd century CE-Mathura Uttar Pradesh-Spotted red sandstone -Sculptural Gallery- Indian Museum-Kolkata-M1.jpg|ಬಚನಾಲಿಯನ್, ಗ್ರೀಕ್ ಉಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರೊಂದಿಗೆ. ಮಥುರಾ ಚಿತ್ರ:Corner Railing Pillar with Drinking Scenes, Yakshis, and Musicians Mathura Kushan period circa 100 CE (angle and two sides).jpg|ಕಾರ್ನರ್ ರೇಲಿಂಗ್ ಪಿಲ್ಲರ್ ಕುಡಿಯುವ ದೃಶ್ಯಗಳು, ಯಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರು, ಹೆಲೆನಿಸ್ಟಿಕ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮಥುರಾ, ಕುಶಾನರ ಕಾಲ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ. ಚಿತ್ರ:Bhutesvara_Yakshis_Mathura_reliefs_2nd_century_CE_front.jpg|[[Bhutesvara Yakshis|ಭೂತೇಶ್ವರ ಯಕ್ಷಿಯರು]], ಮಥುರಾ ಸಿಎ.೨ನೇ ಶತಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ. ಚಿತ್ರ:Life of the Buddha Mathura.jpg|ಬುದ್ಧನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮಥುರಾ ಪರಿಹಾರ, ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಸಾವಿನವರೆಗೆ. ಉಡುಪು ಗಾಂಧಾರಣ. ಚಿತ್ರ:Mathura Herakles.jpg|[[Mathura Herakles|ಮಥುರಾ ಹೆರಾಕಲ್ಸ್]]. ಮಥುರಾದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ [[Nemean lion|ನೆಮಿಯನ್ ಸಿಂಹದ]] ಕತ್ತು ಹಿಸುಕಿದ [[Herakles|ಹೆರಾಕಲ್ಸ್]] ಪ್ರತಿಮೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಫೋಟೋಗಾಗಿ ನೋಡಿ. ೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ. </gallery> === ಕುಶಾನರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಥುರಾದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಕಲೆ === ಹಿಂದೂ ಕಲೆಯು ೧ ರಿಂದ ೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ ವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ.<ref name="PPG125">{{Cite journal|last=Paul|first=Pran Gopal|last2=Paul|first2=Debjani|title=Brahmanical Imagery in the Kuṣāṇa Art of Mathurā: Tradition and Innovations|journal=East and West|date=1989|volume=39|issue=1/4|page=125|issn=0012-8376|jstor=29756891}}</ref> ಹಿಂದೂ ಕಲೆಯ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಮೊದಲ ನಿದರ್ಶನಗಳು ಮಥುರಾ ಮತ್ತು [[ಗಾಂಧಾರ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xJ-lzU_nj_MC&pg=PA103|title=Hindu Art|last=Blurton|first=T. Richard|date=1993|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-39189-5|page=103|language=en}}</ref> ಹಿಂದೂ ಕಲೆಯು ಮಥುರಾದ ಬೌದ್ಧ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಮೂರು ವೈದಿಕ ದೇವರುಗಳಾದ [[ಇಂದ್ರ]], [[ಬ್ರಹ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ಸೂರ್ಯ (ದೇವ)|ಸೂರ್ಯ]] ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬೌದ್ಧ ಶಿಲ್ಪದಲ್ಲಿ ೨ ನೇ-೧ ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ ಮೊದಲಿನಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬುದ್ಧನ ಜೀವನವನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿ, ಬುದ್ಧನನ್ನು ಇನ್ನೂ ಮಾನವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸದಿದ್ದರೂ ಸಹ. ಅವನ ಜನ್ಮದ ದೃಶ್ಯಗಳು, ತ್ರಯಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ವರ್ಗದಿಂದ ಅವನೋಹಣ ಅಥವಾ ಇಂದ್ರಸಾಲ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಅವನ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆಯಂತಹ ಅವನ ಚಿಹ್ನೆಗಳು.<ref name="PPG125" /> ಕುಶಾನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂ ಕಲೆಯು ಬೌದ್ಧ ಕಲೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ಸರಳತೆಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಮೂಲ ಹಿಂದೂ ಶೈಲಿಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅಂಶಗಳ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿತು. ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಶೈಲಿಗಿಂತ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=qGb4pyoseH4C&pg=PP244|title=A World History of Art|last=Honour|first=Hugh|last2=Fleming|first2=John|date=2005|publisher=Laurence King Publishing|isbn=978-1-85669-451-3|page=244|language=en}}</ref> ಕುಶಾನರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಥುರಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣಿತ ರೂಪವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ: ==== ವಾಸುದೇವನ ಆರಾಧನಾ ಚಿತ್ರಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:Vishnu_statuette,_3rd-4th_century_CE,_Udayagiri,_Vidisha_District.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f8/Vishnu_statuette%2C_3rd-4th_century_CE%2C_Udayagiri%2C_Vidisha_District.jpg/110px-Vishnu_statuette%2C_3rd-4th_century_CE%2C_Udayagiri%2C_Vidisha_District.jpg|left|thumb|ಮೂರು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ವಾಸುದೇವ-ಕೃಷ್ಣ, ಒಂದು ನಮಸ್ಕಾರದ ಸೂಚಕ, ಮತ್ತು ಆರಿಯೊಲ್ ಇಲ್ಲದೆ, ಟೆರಾಕೋಟಾ.]] ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವನ ಆರಾಧನಾ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಈ ಮಥುರಾನ್ ದೇವತೆಯ ಆರಾಧನೆಯು ೪ ನೇ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿನ]] ಆರಾಧನೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು.<ref name="CS" /> ೨ನೇ ಮತ್ತು ೩ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಪ್ರಾಯಶಃ ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳ ವಾಸುದೇವ ತನ್ನ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಂತಿರುವಂತೆ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಚಕ್ರ, ಗದೆ ಮತ್ತು ಶಂಖ, ಅವನ ಬಲಗೈ ''ಅಭಯ ಮುದ್ರೆಯಲ್ಲಿ'' ನಮಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಗುಪ್ತರ ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ, [[ವಿಷ್ಣು|ವಿಷ್ಣುವಿನ]] ಆರಾಧನೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು, ವಾಸುದೇವನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಂತೆಯೇ ಅದೇ ಪ್ರತಿಮಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಭುಜಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಅರೆಯೋಲ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="CS">For English summary, see page 80 {{Cite journal|last=Schmid|first=Charlotte|title=Les Vaikuṇṭha gupta de Mathura : Viṣṇu ou Kṛṣṇa?|journal=Arts Asiatiques|volume=52|date=1997|pages=60–88|doi=10.3406/arasi.1997.1401|url=https://halshs.archives-ouvertes.fr/halshs-02555783/file/Charlotte%20Schmid_Les%20Vaiku%E1%B9%87%E1%B9%ADha%20gupta%20de%20Mathur%C4%81.pdf}}</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಮ್ಮಿಲನಗೊಂಡ [[ಕೃಷ್ಣ|ಕೃಷ್ಣನ]] ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾದ ಗೋಪಾಲ-ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಮಥುರಾದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಇದು ಗುಪ್ತರ ಅವಧಿಯ (೬ ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ) ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈ ಆರಾಧನೆಯ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-qoeAAAAIAAJ&pg=PA128|title=Kalādarśana: American Studies in the Art of India|last=Srinivasan|first=Doris|date=1981|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-06498-0|pages=128–129|language=en}}</ref> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಶಿಲ್ಪಗಳು ''" ಚತುರ್-ವ್ಯೂಹ "'' ("ವಾಸುದೇವನ ನಾಲ್ಕು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಗಳು") ದ ಚಿತ್ರಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ "ವ್ಯೂಹ ಸಿದ್ಧಾಂತ" ''(ವ್ಯೂಹದ'', "ಹೊರಬರುವ ಸಿದ್ಧಾಂತ") ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="US439">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Pq2iCwAAQBAJ&pg=PA439|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|last=Singh|first=Upinder|date=2008|publisher=Pearson Education India|isbn=978-81-317-1677-9|page=439|language=en}}</ref> ಮಥುರಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸಿದ್ಧ "ಕಾತುರ್ವ್ಯೂಹ" ಪ್ರತಿಮೆಯು ಒಂದು ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ದೇವತೆಯಾಗಿ ತೋರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಅವನಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಪಂಚರಾತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೃಷ್ಣಿ ಕುಲದ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು: ಸಂಕರ್ಷನ, ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಮತ್ತು [[ಅನಿರುದ್ಧ]], [[ಸಾಂಬ (ಕೃಷ್ಣನ ಮಗ)|ಸಾಂಬ]] ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="DS39">{{Cite journal|last=Srinivasan|first=Doris|title=Early Vaiṣṇava Imagery: Caturvyūha and Variant Forms|journal=Archives of Asian Art|date=1979|volume=32|pages=39–40|issn=0066-6637|jstor=20111096}}</ref> ಉಬ್ಬುಚಿತ್ರದ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಕದಂಬ ಮರ|ಕದಂಬ ಮರದ]] ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ, ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ವಿವಿಧ ದೇವತೆಗಳ ವಂಶಾವಳಿಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಸುದೇವ ಮತ್ತು ನಂತರ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಚಿತ್ರಣವು ಶ್ರೀಮಂತ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಂಕೃತವಾದ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಬೋಧಿಸತ್ವರ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಸ್ಟೈಲಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಆಗಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref name="CBP2013">{{Cite journal|last=Bautze-Picron|first=Claudine|title=A neglected Aspect of the Iconography of Viṣṇu and other Gods and Goddesses|journal=Journal of the Indian Society of Oriental Arts|date=2013|volume=XXVIII-XXIX|pages=81–92|url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-00753613v2/document}}</ref>{{Clear}}<gallery> ಚಿತ್ರ:Surya - Kushan Period - Kankali Mound - ACCN 12-269 - Government Museum - Mathura 2013-02-23 5839.JPG|ಸೂರ್ಯ ದೇವರು [[Surya|ಸೂರ್ಯ]], ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಕುಶಾನ ಅವಧಿ Shiva Linga worshipped by Kushan devotees Mathura circa 2nd century CE.jpg|ಇಂಡೋ-ಸಿಥಿಯನ್, ಅಥವಾ ಕುಶಾನ್ [[Linga|ಭಕ್ತರಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಿವಲಿಂಗ]] [[Shiva|,]] ೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ. ಚಿತ್ರ:Karttikeya and Agni - Circa 1st Century CE - Katra Keshav Dev - ACCN 40-2883 - Government Museum - Mathura 2013-02-23 5717.JPG|ಯುದ್ಧದ ದೇವರು [[Karttikeya|ಕಾರ್ತ್ತಿಕೇಯ]] ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ ದೇವರು [[Agni|ಅಗ್ನಿ]], ಕುಶಾನ ಅವಧಿ, ೧ನೇ ಶತಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ ಚಿತ್ರ:The Hindu God Shiva LACMA M.69.15.1 (3 of 3).jpg|ಹಿಂದೂ ದೇವರು ಶಿವ, ೩ನೇ ಶತಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ. ಮಥುರಾ ಅಥವಾ ಅಹಿಚ್ಛತ್ರ. ಚಿತ್ರ:Standing Goddess Sashti Between Two Warriors Skanda and Visakha - Circa 2nd Century CE - ACCN 00-F-13 - Government Museum - Mathura 2013-02-23 5789.JPG|[[Kartikeya|ಸ್ಕಂದ]] ಮತ್ತು [[Shashthi|ವಿಶಾಖದ]] ನಡುವಿನ [[Vishakha|ಷಷ್ಠಿಯ]] ಕುಶಾನ-ಯುಗದ ಚಿತ್ರ, ಸಿ. ೨ನೇ ಶತಮಾನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ ಚಿತ್ರ:CoinOfHuvishkaWithOisho.JPG|[[Oesho|ಹುವಿಷ್ಕ]] ನಾಣ್ಯದ ಮೇಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[Shiva|ಶಿವನೊಂದಿಗೆ]] ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೂರು-ಮುಖದ ನಾಲ್ಕು ತೋಳುಗಳ [[Huvishka|ಓಶೋ]]. </gallery> === ಜೈನ ಕಲೆ === [[ಮಥುರಾ|ಮಥುರಾದಲ್ಲಿ]] ಪತ್ತೆಯಾದ ಜೈನ ಪ್ರತಿಮೆಯ ತುಣುಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಖರ್ಜೂರಗಳೊಂದಿಗೆ ವಾಸುದೇವ ೧ ನಂತಹ ಕುಶಾನ ರಾಜರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಮರ್ಪಣೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.121005/page/n417/mode/2up|title=Epigraphia Indica Vol.-i|last=Burgess|first=Jas|page=392}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Dowson|first=J.|last2=Cunningham|first2=A.|title=Ancient Inscriptions from Mathura|journal=The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland|date=1871|volume=5|issue=1|page=194|url=https://www.jstor.org/stable/44012780|issn=0035-869X}}</ref><gallery> ಚಿತ್ರ:Mathura (Uttar pradesh), tirthankara parshvanatha, II sec.JPG|[[Parshvanatha|ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ]], ಕುಶಾನ ಕಾಲ ಚಿತ್ರ:Goat-faced God Harinaigamesha - Kushan Period - ACCN 2547 - Government Museum - Mathura 2013-02-24 5995.JPG|ಮೇಕೆ ಮುಖದ ದೇವರು [[Harinaigamesha|ಹರಿನೈಗಮೇಶ]], ಕುಶಾನ ಕಾಲ, ಮಥುರಾ ಚಿತ್ರ:Goat-headed God Naigamesha Presiding Deity of Childbirth among Ancient Jainas - ACCN 15-1115 - Government Museum - Mathura 2013-02-24 6067.JPG|ಹೆರಿಗೆಯ ಜೈನ ದೇವರು [[Naigamesha|ನೈಗಮೇಶ]], ೧ನೇ-೩ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ. ಚಿತ್ರ:Zina in Meditation - Kushan Period - ACCN 00-863 - Government Museum - Mathura 2013-02-24 5978.JPG|ಧ್ಯಾನದಲ್ಲಿ [[Arihant (Jainism)|ಜಿನ]], ಕುಶಾನ ಅವಧಿ, ಮಥುರಾ ಚಿತ್ರ:Tirthankara Head - Kushan Period - ACCN 18-1536 - Government Museum - Mathura 2013-02-24 6040.JPG|[[Tirthankara|ತೀರ್ಥಂಕರ]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥ, ಕುಶಾನ ಕಾಲ, ಮಥುರಾ ಚಿತ್ರ:Uttar pradesh, epoca kusana, testa di tirthankara, 150-200 ca..JPG|[[Tirthankara|ತೀರ್ಥಂಕರ]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥ, ಕುಶಾನ ಕಾಲ, ಮಥುರಾ </gallery> == ಕಾಲಗಣನೆ == [[ಚಿತ್ರ:Coin_of_Kanishka_I.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/48/Coin_of_Kanishka_I.jpg/220px-Coin_of_Kanishka_I.jpg|thumb| ಗ್ರೀಕ್ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ [[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ|ಬುದ್ಧ]] ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟ್ರಿಯನ್ ದಂತಕಥೆಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದೊಂದಿಗೆ [[ಕನಿಷ್ಕ|ಕನಿಷ್ಕ ೧]] ರ ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯ: ಬಿΟΔΔΟ "ಬುದ್ಧ" ಗಾಗಿ "ಬೊಡ್ಡೋ", ಸಿ. ೧೨೭-೧೨೭ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ]] ಕುಶನ್ ಕಲೆಯ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮವು ಪ್ರದೇಶದ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಮತ್ತು ಕುಶಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ಆಡಳಿತಗಾರರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಶೈಲಿಯ ವಿಕಸನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯವು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ, [[ಕನಿಷ್ಕ|ಕಾನಿಷ್ಕ ೧]] ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ "ಬುದ್ಧ" ನಾಣ್ಯಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇದು ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ (ಸಿ.೧೨೭-೧೫೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ) ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಈಗಾಗಲೇ ನಿಂತಿರುವ ರೂಪವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಬುದ್ಧ, ಬಹುಶಃ ಪೂರ್ವ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಮೆಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಕುಶಾನ್ ಪ್ರತಿಮೆಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಶೈಲಿಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಚ್ಚಾವೆನಿಸಿದರೂ, ನಂತರದ, ಹೆಚ್ಚು ಅಲಂಕೃತವಾದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೩ನೇ-೪ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಾಮಾನ್ಯಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್ ಬುದ್ಧವು ದಿನಾಂಕದ ಶಾಸನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅಪರೂಪದ ಗಾಂಧಾರನ್ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು "ವರ್ಷ ೫" ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಬಹುಶಃ ಕಾನಿಷ್ಕ ಯುಗವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ೧೩೨ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ.<ref name="PCGA">{{Cite book|url=https://archive.org/details/ProblemsOfChronologyInGandharanArt|title=Problems of Chronology in Gandhāran Art: Proceedings of the First International Workshop of the Gandhāra Connections Project, University of Oxford, 23rd-24th March, 2017|last=The Classical Art Research Centre|first=University of Oxford|date=2018|publisher=Archaeopress|pages=[https://archive.org/details/ProblemsOfChronologyInGandharanArt/page/n50 43]–44}}</ref> ಅದು ಅಲ್ಲದೇ, ಅದರ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಶೈಲಿಯು ಕೆಲವು ಲೇಖಕರು ದಿನಾಂಕದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಕ್ಕೆ ನಂತರದ ಯುಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. {| class="wikitable sortable " align="center" cellpadding="3" style="font-size: 80%; width: 100%;" | colspan="2" align="center" style="background:#C0C0C0; font-size: 100%;" |'''ಕುಶಾನರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದ ಕಲೆ'''<br /><br />(೩೦-೩೭೫ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ) |- | colspan="2" align="center" style="background:#CDCDCD; font-size: 100%;" |'''ಗಾಂಧಾರ ಪ್ರದೇಶ''' |- | <gallery mode="packed" heights="150px"> ಚಿತ್ರ:KujulaKadphisesCoinAugustusImitation.jpg|{{center|'''೪೦-೮೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ'''<br>ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಅಗಸ್ಟಸ್]] ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ [[ಕುಜುಲ ಕಡ್ಫಿಸೆಸ್]] ನಾಣ್ಯ }} ಚಿತ್ರ:Kanishka casket, Asia, G33 South Asia.jpg|{{center|'''೧೨೭ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ'''<br>[[ಕಾನಿಷ್ಕ ಪೆಟ್ಟಿಗೆ]], "ಕಾನಿಷ್ಕನ ವರ್ಷ ೧" ಎಂದು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ (೧೨೭ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ)}} ಚಿತ್ರ:Kanishka Buddha detail.jpg|{{center|'''೧೨೭-೧೫೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ'''<br>ಕಾನಿಷ್ಕ ೧: ನಾಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಾರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ [[ಬುದ್ಧ]]}} ಚಿತ್ರ:Buddhist Triad Peshawar Museum.jpg|<div class="center">'''೧೩೨ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ'''<br>[[ಸಹರ್-ಇ-ಬಹ್ಲೋಲ್‌ನಿಂದ]] ಗಾಂಧಾರ ಬೌದ್ಧ ಟ್ರಯಡ್, ದಿನಾಂಕದ [[ಬ್ರಸೆಲ್ಸ್ ಬುದ್ಧ]], "ವರ್ಷ 5", ಸಿರ್ಕಾ ೧೩೨ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ.[೨] ಪೇಶಾವರ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ.[೩][೪]. [[ಪೇಶಾವರ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]].</div> ಚಿತ್ರ:Loriya Tangai Buddha.jpg|<div class="center">'''೧೪೩ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ'''<br>[[ಕಾನಿಷ್ಕ ೧]]:ಯವನ ಯುಗದ (೧೪೩ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ) "ವರ್ಷ ೩೧೮" ಶಾಸನದೊಂದಿಗೆ ಲೋರಿಯನ್ ತಂಗೈನಿಂದ ಬುದ್ಧ.<ref name="PC"/></div> ಚಿತ್ರ:Hashtnagar Buddha and piedestal.jpg|<div class="center">'''೨೦೯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ'''<br>[[ವಾಸುದೇವ ೧]]:[[ಯವನ ಯುಗದ]] "ವರ್ಷ ೩೮೪" ನೊಂದಿಗೆ ಹ್ಯಾಷ್ಟ್‌ನಗರ ಬುದ್ಧ(ಸಿ.೨೦೯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ ).<ref name="PC">{{cite book|last1=Rhi|first1=Juhyung|title=Problems of Chronology in Gandharan. Positioning Gandharan Buddhas in Chronology|date=2017|publisher=Archaeopress Archaeology|location=Oxford|pages=35–51|url=http://www.carc.ox.ac.uk/PublicFiles/media/Final%20e-version%20Problems%20of%20Chronology%20in%20Gandharan%20Art.pdf}}</ref></div> Mamane Dheri sculpture Year 89.jpg|<div class="center">'''೨೧೬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ'''<br>[[ವಾಸುದೇವ ೧]]:<br>ಬಹುಶಃ [[ಕಾನಿಷ್ಕ]] ಯುಗದ ಮಾಮನೆ ಧೇರಿ ಬುದ್ಧ, "ವರ್ಷ 89" ಎಂದು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ, (೨೧೬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ).<ref name="PC"/></div> ಚಿತ್ರ:Skarah Dheri Hariti inscribed Year 399.jpg|<div class="center">'''೨೪೪ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ'''<br>[[ಕಾನಿಷ್ಕ ೨]]:<br>ಯವನ ಯುಗದ "ವರ್ಷ ೩೯೯" [[ಗಾಂಧಾರದಿಂದ]] [[ಹರಿತಿಯ]] ಪ್ರತಿಮೆ(೨೪೪ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ).<ref name="PC"/></div> </gallery> |- | colspan="2" align="center" style="background:#CDCDCD; font-size: 100%;" |'''Mathura region''' |- | <gallery mode="packed" heights="150px"> ಚಿತ್ರ:Vima_Kadphises_statue_Mathura_Museum.jpg|{{center|'''೯೦-೧೦೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ'''<br>ಶಾಸನದೊಂದಿಗೆ[[ವಿಮಾ ಕಡ್ಫಿಸೆಸ್ನ]] ರಾಜವಂಶದ ಪ್ರತಿಮೆ, ಶಾಸನದೊಂದಿಗೆ. ಮಥುರಾ}} ಚಿತ್ರ:Kanishka_enhanced.jpg|{{center|'''೧೨೭-೧೫೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ'''<br>[[ಕಾನಿಷ್ಕ ೧]]:<br>ಶಾಸನದೊಂದಿಗೆ ಕಾನಿಷ್ಕನ ರಾಜವಂಶದ ಪ್ರತಿಮೆ (೧೨೭-೧೫೧ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ)}} ಚಿತ್ರ:Standing Bodhisattva Dedicated by Buddhamitra Year 2 of Kanishka.jpg|<div class="center">'''೧೨೯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ'''<br>[[ಕಾನಿಷ್ಕ ೧]]:<br>[[ಕೊಸಾಂಬಿ]] ಬೋಧಿಸತ್ವ, "ಕಾನಿಷ್ಕನ ವರ್ಷ 2" ಎಂದು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. (೧೨೯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ).<ref>Early History of Kausambi [https://archive.org/stream/earlyhistoryofka035153mbp#page/n25/mode/2up/search/Bhikkhuni p.xxi]</ref></div> ಚಿತ್ರ:Bodhisattva dedicated by Bhikshu Bala at Sarnath 123 CE.jpg|<div class="center">'''೧೩೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ'''<br>[[ಕಾನಿಷ್ಕಾ ೧]]:<br>[[ಬಾಲ ಬೋಧಿಸತ್ವ]], [[ಸಾರನಾಥ]], [["ಕಾನಿಷ್ಕನ ವರ್ಷ ೩"]] (೧೩೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ).<ref>[https://archive.org/stream/EpigraphiaIndica/Epigraphia_Indica#page/n235/mode/2up Epigraphia Indica 8 p.179]</ref></div> ಚಿತ್ರ:Kimbell seated Buddha with attendants, Mathura.jpg|<div class="center">'''೧೩೧ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ'''<br>ಕಾನಿಷ್ಕ ೧:<br>[["ಕಾನಿಷ್ಕನ ವರ್ಷ ೪"]] ಎಂಬ ಶಾಸನದೊಂದಿಗೆ [[ಕಿಂಬೆಲ್ ಕುಳಿತ ಬುದ್ಧ]]"(೧೩೧ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ).</div> ಚಿತ್ರ:Nāga between two Nāgīs, inscribed in the year 8 of Emperor Kanishka 135 CE.jpg|<div class="center">'''೧೩೫ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ'''<br>ಎರಡು ನಾಗಿಗಳ ನಡುವಿನ ನಾಗನ ಚಿತ್ರ, "ಕನಿಷ್ಕ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ೮ ನೇ ವರ್ಷ" ಎಂದು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ೧೩೫ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ.<ref>{{cite book |last1=Sircar |first1=Dineschandra |title=Studies in the Religious Life of Ancient and Medieval India |date=1971 |publisher=Motilal Banarsidass Publ. |isbn=978-81-208-2790-5 |url=https://books.google.com/books?id=mh1y1eMgGBMC&pg=PA134 |language=en}}</ref><ref>{{cite book |last1=Sastri |first1=H. krishna |title=Epigraphia Indica Vol-17 |date=1923 |pages=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.70170/page/n31 11]–15 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.70170}}</ref><ref>{{cite book |last1=Luders |first1=Heinrich |title=Mathura Inscriptions |date=1961 |pages=[https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201093/page/n148 148]–149 |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.201093}}</ref></div> ಚಿತ್ರ:Seated Buddha, Ramnagar Ahicchatra (Mathurā). National Museum-New Delhi Dated year 32.jpg|<div class="center">'''೧೫೯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ'''<br>ಕುಳಿತಿರುವ ಬೋಧಿಸತ್ವ, [[ಕನಿಷ್ಕ]] (೧೫೯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ), ಮಥುರಾದ "ವರ್ಷ ೩೨" ಎಂದು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.</div> ಚಿತ್ರ:Naga statue with inscription from the reign of Huvishka. Mathura Museum.jpg|{{center|'''೧೪೦-೧೮೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ'''<br>[[ಹುವಿಷ್ಕಾ]]: ಹುವಿಷ್ಕ (೧೪೦-೧೮೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ) ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಶಾಸನದೊಂದಿಗೆ [[ನಾಗ]] ಪ್ರತಿಮೆ}} ಚಿತ್ರ:Sanchi Bodhisattva with inscription of Year 28 of Kushan King Vasishka.jpg|{{center|'''ಸಿ.೨೭೦ ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ'''<br>ಮಥುರಾದ ಕಲೆಯಾದ ಕುಶಾನ ರಾಜ [[ವಸಿಷ್ಕನ]] ವರ್ಷದ ೨೮ ರ ಶಾಸನದೊಂದಿಗೆ ಬೋಧಿಸತ್ವವು [[ಸಾಂಚಿಯಲ್ಲಿ]] ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.}} </gallery> |} == ಕುಶಾನ್ ನಾಣ್ಯ == ಕುಶಾನರ ನಾಣ್ಯವು ಹೇರಳವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಕುಶಾನ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಾರದ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Sen">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=BHN_DwAAQBAJ&pg=PA205|title=Ganges: The Many Pasts of an Indian River|last=Sen|first=Sudipta|date=2019|publisher=Yale University Press|isbn=9780300119169|page=205|language=en}}</ref> ಕುಶಾನ್ ನಾಣ್ಯಗಳ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ''ದಿನಾರಾ'', ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರೋಮನ್ ಹೆಸರಿನ ''ಡೆನಾರಿಯಸ್ ಔರೆಸ್ನಿಂದ'' ಬಂದಿತು.<ref name="Sen" /><ref>"Known by the term [[Dinar]]s in early Gupta inscriptions, their gold coinage was based on the weight standard of the Kushans i.e. 8 gms/120 grains.</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=uYXDB2gIYbwC&pg=PA31|title=The Gupta Empire|last=Mookerji|first=Radhakumud|date=1997|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=9788120804401|page=31|language=en}}</ref> ಕುಶಾನರ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಕುಶಾನೋ-ಸಸಾನಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ [[ಬಾಂಗ್ಲಾ (ಬಙ್ಗ)|ಬಂಗಾಳದ]] ಸಮತಾತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದವರೆಗೆ ನಕಲಿಸಲಾಯಿತು. [[ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಗುಪ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕುಶಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಾಣ್ಯದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಸಮುದ್ರಗುಪ್ತ|ಸಮುದ್ರಗುಪ್ತನ]] ವಿಜಯದ ನಂತರ ಅದರ ತೂಕದ ಮಾನದಂಡ, ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>Gupta inscriptions using the term "Dinara" for money: No 5-9, 62, 64 in {{Cite book|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.463254/page/n229|title=Inscriptions Of The Early Gupta Kings And Their Successors|last=Fleet|first=John Faithfull|date=1960}}</ref><ref name="RM">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=uYXDB2gIYbwC&pg=PA30|title=The Gupta Empire|last=Mookerji|first=Radhakumud|date=1997|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=9788120804401|page=30|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=H1c1UIEVH9gC&pg=PA82|title=Encyclopedia of Ancient Asian Civilizations|last=Higham|first=Charles|date=2014|publisher=Infobase Publishing|isbn=9781438109961|page=82|language=en}}</ref> ಗುಪ್ತ ನಾಣ್ಯಗಳ ಮೇಲಿನ ಚಿತ್ರಣವು ಹಿಂದಿನ ರಾಜವಂಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ವಿಷಯ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಭಾರತೀಯವಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗ್ರೀಕ್-ರೋಮನ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="RM" /><ref>Pal, 78</ref><ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/indiansculpturec00losa|title=Indian Sculpture: Circa 500 B.C.-A.D. 700|last=Art|first=Los Angeles County Museum of|last2=Pal|first2=Pratapaditya|date=1986|publisher=University of California Press|isbn=9780520059917|page=[https://archive.org/details/indiansculpturec00losa/page/73 73]|language=en|url-access=registration}}</ref> == ಪಾರ್ಥಿಯನ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಭಾವ == [[ಚಿತ್ರ:King_cornucopia_Louvre_Sb7302.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/93/King_cornucopia_Louvre_Sb7302.jpg/220px-King_cornucopia_Louvre_Sb7302.jpg|thumb| ಪಾರ್ಥಿಯನ್ ರಾಜ ಹೆರಾಕಲ್ಸ್ ದೇವರಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ - ವೆರೆತ್ರಾಗ್ನಾ. ಮಸ್ಜಿದ್-ಇ ಸುಲೇಮಾನ್, [[ಇರಾನ್]]. ೨ನೇ-೩ನೇ ಶತಮಾನ ಕ್ರಿ.ಶ. ಲೌವ್ರೆ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಎಸ್‌ಬಿ ೭೩೦೪.<ref>{{Cite web|url=https://www.louvre.fr/oeuvre-notices/bas-relief|title=Louvre Museum Sb 7302|access-date=2022-10-09|archive-date=2021-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20210526112906/https://www.louvre.fr/oeuvre-notices/bas-relief|url-status=dead}}</ref>]] ಜಾನ್ ಎಂ. ರೋಸೆನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಪ್ರಕಾರ, ಕುಶಾನರ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಪಾರ್ಥಿಯನ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ಕಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="JMR">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=udnBkQhzHH4C&pg=PA170|title=The Dynastic Arts of the Kushans|last=Rosenfield|first=John M.|date=1967|publisher=University of California Press|pages=170–173|language=en}}</ref> ಬಟ್ಟೆ, ಅಲಂಕಾರಿಕ ಅಂಶಗಳು ಅಥವಾ ಭಂಗಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳು ಹಲವಾರು, ಇದು ಬೃಹತ್ ಮತ್ತು ಮುಂಭಾಗದ ಒಲವು, ಪಾದಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚೆಲ್ಲುತ್ತವೆ.<ref name="JMR" /> ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿರುವ ಹತ್ರದ ಪ್ರತಿಮೆಯು ಅಂತಹ ಹೋಲಿಕೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="JMR" /> ಇದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕುಶಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಡುವಿನ ನೇರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿನಿಮಯದಿಂದಾಗಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾರ್ಥಿಯನ್ ಕಲಾತ್ಮಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.<ref name="JMR" /><gallery> ಚಿತ್ರ:Parthian King Vologases at Behistun.jpg|[[Mount Behistun|ಬೆಹಿಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪಾರ್ಥಿಯನ್ ರಾಜನ [[Vologases's relief|ರಾಕ್ ರಿಲೀಫ್]], ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[Vologases III|ವೊಲೊಗಾಸೆಸ್ ೩]] ( ''ಆರ್''. ಸಿ.&nbsp;೧೧೦-೧೪೭&nbsp;ಎಡಿ) ಚಿತ್ರ:Relief of Sanatruk I.jpg|[[Sanatruq I|ಸನಾತ್ರುಕ್ ೧]] ರ ವಿಜಯ ಪರಿಹಾರ. ಅವನು ತನ್ನ ಪಾದಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬಲಿಪೀಠವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಚಿತ್ರ:Military commander from the city of Hatra. National Museum of Iraq (closeup).jpg|ಹತ್ರಾ ನಗರದ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಮಾಂಡರ್. [[National Museum of Iraq|ಇರಾಕ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] Ancient Parthian relief carving of the god Nergal from Hatra.jpg|[[Nergal|ನೆರ್ಗಲ್]] ದೇವರ ಹತ್ರ ರಿಲೀಫ್. </gallery> == ಸಹ ನೋಡಿ == * [[ಶಕ|ಇಂಡೋ-ಸಿಥಿಯನ್ಸ್]] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 7oz48a9eimgi1cxq3inlcsz7gcwdev7 0 146105 1374457 1372828 2026-05-31T18:21:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374457 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Kumar Mangalam Birla|image=Kumar Mangalam Birla.jpg|caption=Birla in 2019|birth_date={{birth date and age|1967|06|14|df=y}}|birth_place=[[Calcutta]], [[West Bengal]], India|death_date=|alma_mater=[[University of Mumbai]] ([[BCom]])<br>[[London Business School]] (MBA)<br>[[Institute of Chartered Accountants of India]] (Chartered Accountant)|occupation=|title=Chairman, [[Aditya Birla Group]]|spouse={{marriage| Neerja Birla |1989}}|children=3 (including [[Ananya Birla]], [[Aryaman Birla]])|parents=[[Aditya Vikram Birla]] and [[Rajashree Birla]]}} '''ಕುಮಾರ್ ಮಂಗಳಂ ಬಿರ್ಲಾ''' (ಜನನ ೧೪ ಜೂನ್ ೧೯೬೭) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಬಿಲಿಯನೇರ್ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ, ಲೋಕೋಪಕಾರಿ, [[ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್]] ಮತ್ತು [[ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಗ್ರೂಪ್|ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇದು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಾಗತಿಕ [[ಸಂಘಟಿತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ (ಕಂಪನಿ)|ಸಂಘಟಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅವರು ಬಿರ್ಲಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ & ಸೈನ್ಸ್‌ನ ಕುಲಪತಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=http://indianexpress.com/article/education/kumar-mangalam-birla-appointed-as-new-chairman-of-iim-a-3097993/|title=Kumar Mangalam Birla appointed as ne''w chairman of IIM-A|date=23 October 2016|work=[[The Indian Express]]}}</ref> ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೨ ರಂತೆ US $೧೪ ಶತಕೋಟಿ ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ == ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಬಿರ್ಲಾ ಕುಟುಂಬದ ನಾಲ್ಕನೇ ತಲೆಮಾರಿನ ಸದಸ್ಯ, ಕುಮಾರ್ ಬಿರ್ಲಾ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆತ್ತವರಾದ ಆದಿತ್ಯ ವಿಕ್ರಮ್ ಬಿರ್ಲಾ ಮತ್ತು [[ರಾಜಶ್ರೀ ಬಿರ್ಲಾ]] ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ ವಾಸವದತ್ತಾ ಬಿರ್ಲಾ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ ಅವಿಭಕ್ತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು.<ref name="Forbes profile">{{Cite web|url=https://www.forbes.com/profile/kumar-birla/|title=Forbes Profile: Kumar Birla|website=Forbes.com|access-date=4 October 2021}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.forbes.com/profile/kumar-birla/ "Forbes Profile: Kumar Birla"]. ''Forbes.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">4 October</span> 2021</span>.</cite></ref><ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/money/slide-show/slide-show-1-the-story-of-the-first-couple-of-the-birla-empire/20110706.htm|title=The story of the first couple of the Birla empire|website=Rediff.com|access-date=6 February 2019}}</ref> ಅವರು ಸಿಡೆನ್‌ಹ್ಯಾಮ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ತಮ್ಮ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು [[ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಮುಂಬೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ಎಚ್‌ಆರ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಅವರು ಲಂಡನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ [[ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಆಫ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್‌|ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್]] ಅನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು LBS ನಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="corporate">{{Cite web|url=http://www.adityabirla.com/the_group/km_birla_profile.htm|title=Mr. Kumar Mangalam Birla - Chairman of the Aditya Birla Group|archive-url=https://web.archive.org/web/20121110201120/http://www.adityabirla.com/the_group/km_birla_profile.htm|archive-date=10 ನವೆಂಬರ್ 2012|access-date=27 December 2016|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">. Archived from [http://www.adityabirla.com/the_group/km_birla_profile.htm the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121110201120/http://www.adityabirla.com/the_group/km_birla_profile.htm |date=2012-11-10 }} on 10 November 2012<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">27 December</span> 2016</span>.</cite></ref> ಅವರು ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ [[ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್|ಚಾರ್ಟರ್ಡ್]] ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಿಂದ (ICAI) ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಅಕೌಂಟೆಂಟ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.adityabirla.com/about-us/leadership/kumar-mangalam-birla|title=Mr. Kumar Mangalam Birla|website=abg.com}}</ref> == ವೃತ್ತಿ == ಬಿರ್ಲಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆ ಆದಿತ್ಯ ವಿಕ್ರಮ್ ಬಿರ್ಲಾ ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ೨೮ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite news|url=https://www.indiaherald.com/Politics/Read/342384/Kumar-Mangalam-Birla-History-Maker-Founder-of-Aditya-Birla-Group|title=Kumar Mangalam Birla History Maker Founder of Aditya Birla Group|work=APHerald [Andhra Pradesh Herald]|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.indiatoday.in/magazine/anniversary/story/20210104-i-had-no-choice-but-to-grow-up-fast-1753013-2020-12-26|title=I had no choice but to grow up fast: Kumar Mangalam Birla|access-date=}}</ref> ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಗುಂಪಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ವಹಿವಾಟು ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ US$೨ ಶತಕೋಟಿಯಿಂದ೨೦೨೧ <ref>{{Cite web|url=https://www.business-standard.com/article/companies/aditya-birla-group-of-challenges-and-opportunities-112090900061_1.html|title=Aditya Birla Group: Of challenges and opportunities|date=24 January 2013|website=Business Standard|access-date=25 July 2022}}</ref> US$೪೫ ಶತಕೋಟಿಗೆ ಏರಿತು. ಇಂದು, ಗುಂಪು ಆರು ಖಂಡಗಳಾದ್ಯಂತ ೩೬ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಆದಾಯದ ೫೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/banking/finance/banking/aditya-birla-group-invests-undisclosed-sum-in-zand-in-uae/articleshow/89595716.cmsl|title=Aditya Birla Group invests undisclosed sum in Zand in UAE|date=15 February 2022|website=Economic Times|access-date=25 July 2022}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ == ೧೯೯೫-೨೯೯೫ ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ, ಕುಮಾರ್ ಮಂಗಲಂ ಬಿರ್ಲಾ ಕುಟುಂಬದ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಡ್ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಗುಂಪು ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು - ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಗ್ರೂಪ್ (ABG) ಕ್ರೋಢೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.rediff.com/money/2005/sep/19spec.htm|title=Kumar Mangalam: The biggest Birla|date=19 September 2005|website=Rediff|access-date=1 March 2022}}</ref> ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಬಿರ್ಲಾ ಅವರ ABG ಯ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಹಿಂಡಾಲ್ಕೊ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಿಫ್ಟಿ ಕಾಪರ್ ಮೈನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಗ್ರೂಪ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೌಂಟ್ ಗಾರ್ಡನ್ ತಾಮ್ರದ ಗಣಿಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/hindalco-to-acquire-nifty-copper-mine-in-australia/articleshow/35377714.cms|title=Hindalco to acquire Nifty copper mine in Australia|date=24 January 2003|website=Times Of India|access-date=1 March 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/archive/birla-copper-buys-aussie-mining-firm/71399/|title=Birla Copper Buys Aussie Mining Firm|date=25 January 2003|website=Financial Express|access-date=1 March 2022}}</ref> ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಬಿರ್ಲಾ L&T ಸಿಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಪಾಲನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಅಲ್ಟ್ರಾಟೆಕ್ ಸಿಮೆಂಟ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-corporate/article28886849.ece|title=L&T Cement is now UltraTech Cement|date=14 October 2004|website=The Hindu Businessline|access-date=1 March 2022}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಬಿರ್ಲಾ ನೇತೃತ್ವದ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂಡಾಲ್ಕೊ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಭಾರತೀಯ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಕಂಪನಿಯ (ಇಂಡಾಲ್) ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/business-empires-the-birlas/av-birla-group/indal/indals-metals-businesses-to-be-merged-with-hindalco/articleshow/907010.cms?|title=Indal's metals businesses to be merged with Hindalco|date=24 August 2004|website=The Economic Times|access-date=1 March 2022}}</ref> <nowiki></br></nowiki>'''2005-2015''' ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಹಿಂಡಾಲ್ಕೊದಿಂದ ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ರೋಲ್ಡ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕರಾದ ಅಟ್ಲಾಂಟಾ ಮೂಲದ ನೋವೆಲಿಸ್ ಇಂಕ್ ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಬಿರ್ಲಾ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india/hindalco-buys-us-based-novelis-inc-for-6-billion/story-ewOSGIxUarxJKacMDITWEL.html|title=Hindalco buys US-based Novelis Inc for $6 billion|date=17 February 2007|website=Hindustan Times|access-date=1 March 2022}}</ref> ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ, ಬಿರ್ಲಾ ಅವರ ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ನುವೋ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಫ್ಯೂಚರ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಪ್ಯಾಂಟಲೂನ್ ರಿಟೇಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Companies/7gYxcYC8xH8OjggQWmIfAJ/Aditya-Birla-to-buy-Pantaloons-retail-chain.html|title=Aditya Birla to buy Pantaloons retail chain|date=1 May 2012|website=Livemint|access-date=1 March 2022}}</ref> ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್, ಬಿರ್ಲಾ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸೋಲಾರಿಸ್ ಕೆಮ್ಟೆಕ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ನ ಕ್ಲೋರ್-ಕ್ಷಾರ ಮತ್ತು ಫಾಸ್ಪರಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Home-Page/B2xairAeMOhSwU3Xi1tzGN/Aditya-Birla-Chem-to-acquire-Solaris-Chemtech-unit.html|title=Aditya Birla Chem to acquire Solaris Chemtech unit|date=31 May 2013|website=Livemint|access-date=1 March 2022}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಹಂಚಿಕೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಿರ್ಲಾ ಅವರ ಹೆಸರು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಅದು ೨೦೦೪ ಮತ್ತು ೨೦೦೯ <ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/archive/kumar-mangalam-birla-embroiled-in-coalgate-case-with-cbi-filing-14th-fir/1183040/|title=Kumar Mangalam Birla embroiled in Coalgate case with CBI filing 14th FIR|date=16 October 2013|website=www.financialexpress.com}}</ref> ನಡುವಿನ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಅದರ ಮೂಲವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ. ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಐ ಬಿರ್ಲಾ ವಿರುದ್ಧ ಮುಚ್ಚಳಿಕೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=https://m.businesstoday.in/story/cbi-closure-report-against-kumar-mangalam-birla-coal-scam/1/209815.html|title=CBI files closure report against Kumar Mangalam Birla in coal block allocation scam|website=m.businesstoday.in|language=en|access-date=2022-10-16|archive-date=2020-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029163717/https://m.businesstoday.in/story/cbi-closure-report-against-kumar-mangalam-birla-coal-scam/1/209815.html|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಗ್ರೂಪ್ ತನ್ನ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಪ್ಯಾಂಟಲೂನ್ಸ್ ಫ್ಯಾಶನ್ ಮತ್ತು ರಿಟೇಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡೆಡ್ ಉಡುಪು ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಫ್ಯಾಶನ್ & ರಿಟೇಲ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು, ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಳಿಗೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಭಾರತದ ಅಗ್ರ ಬ್ರಾಂಡ್ ಬಟ್ಟೆ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Companies/Tkmkh24tHNUfX21ngDTgTP/Aditya-Birla-Group-to-merge-Madura-Garments-with-Pantaloon-R.htm|title=Aditya Birla Group to merge apparel business units|date=4 May 2015|website=Livemint|access-date=1 March 2022}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <nowiki></br></nowiki>'''2016-ಪ್ರಸ್ತುತ''' ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಕುಮಾರ್ ಬಿರ್ಲಾ ಅವರು [[ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಗ್ರೂಪ್|ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಗ್ರೂಪ್‌ಗಾಗಿ]] ಹೊಸ ಲೋಗೋವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/aditya-birla-group-logo-gets-a-young-makeover/articleshow/54258423.cms|title=Aditya Birla Group logo gets a young makeover|date=10 September 2016|website=Times of India|access-date=1 March 2022}}</ref> ಜೂನ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಬಿರ್ಲಾ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಟ್ರಾಟೆಕ್ ಸಿಮೆಂಟ್ ಐದು ಗ್ರೈಂಡಿಂಗ್ ಘಟಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೈಪ್ರಕಾಶ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್‌ನ ಆರು ಸಿಮೆಂಟ್ ಸ್ಥಾವರಗಳ ಸ್ವಾಧೀನವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/indl-goods/svs/cement/ultratech-completes-acquisition-of-jaiprakash-group-cement-business/articleshow/59372842.cms?from=mdr|title=UltraTech completes acquisition of Jaiprakash group cement business|date=29 June 2017|website=Times of India|access-date=1 March 2022}}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಬಿರ್ಲಾ ಅವರು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಡ್ರಾಮಾ ಸರಣಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಮಾಧ್ಯಮ, ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಐಪಿ ರಚನೆ ಸ್ಟುಡಿಯೊವಾದ ಅಪ್ಲಾಸ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿದರು. ಬಾಲಾಜಿ ಟೆಲಿಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಸಿಇಒ ಸಮೀರ್ ನಾಯರ್, ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಉದ್ಯಮದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/Companies/gcAeHpIUwsSH0mfx612uUM/Kumar-Mangalam-Birla-revives-Applause-Entertainment-for-cont.html|title=Kumar Mangalam Birla revives Applause Entertainment for content play|date=17 August 2017|website=Livemint|access-date=1 March 2022}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಗ್ರೂಪ್ ಒಡೆತನದ ಐಡಿಯಾ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಅನ್ನು ವೊಡಾಫೋನ್ ಇಂಡಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು - ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಟೆಲಿಕಾಂ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರ - ವೊಡಾಫೋನ್ ಐಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್. ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಬಿರ್ಲಾ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಅಲ್ಟ್ರಾಟೆಕ್ ಸಿಮೆಂಟ್ ಸೆಂಚುರಿ ಟೆಕ್ಸ್‌ಟೈಲ್ಸ್‌ನ ಸಿಮೆಂಟ್ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಬಿನಾನಿ ಸಿಮೆಂಟ್ ಅಲ್ಟ್ರಾಟೆಕ್ ಸಿಮೆಂಟ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/ultratech-to-buy-centurys-cement-biz-in-rs-8621cr-deal/articleshow/64249959.cms|title=UltraTech to buy Century’s cement business in Rs 8,621 crore deal|date=21 May 2018|website=Times of India|access-date=1 March 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/binani-cement-becomes-ultratechs-subsidiary/article25559146.ece|title=Binani Cement becomes UltraTech’s subsidiary|date=21 November 2018|website=The Hindu Businessline|access-date=1 March 2022}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಬಿರ್ಲಾ ನೇತೃತ್ವದ ನೋವೆಲಿಸ್ ಅಲೆರಿಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ೨.೮ ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.business-standard.com/article/companies/hindalco-s-subsidiary-novelis-completes-2-8-bn-acquisition-of-aleris-120041401583_1.html|title=Hindalco's subsidiary Novelis completes $2.8 bn acquisition of Aleris|date=14 April 2020|website=Business Standard|access-date=1 March 2022}}</ref> ಬಿರ್ಲಾ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಫ್ಯಾಶನ್ ಮತ್ತು ರಿಟೇಲ್ (ABFRL) ಜೇಪೋರ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ೨೦೧೯ ರಲ್ಲಿ ಡಿಸೈನರ್ ವೇರ್ ಲೇಬಲ್ ಶಾಂತನು ಮತ್ತು ನಿಖಿಲ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಫಿನೆಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಸೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ೫೧% ಪಾಲನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/industry/retail/aditya-birla-fashion-and-retail-set-to-expand-jaypore-shantanu-nikhil-brand-1565410899228.html|title=Aditya Birla Fashion and Retail set to expand Jaypore, Shantanu & Nikhil brand|date=10 August 2019|website=Livemint|access-date=1 March 2022}}</ref> ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ವಾಲ್‌ಮಾರ್ಟ್ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ INR ೧೫೦೦ ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಫ್ಯಾಶನ್ ಮತ್ತು ರಿಟೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ ೭.೮% ಪಾಲನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/tech/funding/flipkart-to-invest-rs-1500-crore-in-aditya-birla-fashion-retail/articleshow/78822695.cms|title=Flipkart to invest Rs 1,500 crore in Aditya Birla Fashion & Retail|date=23 October 2020|website=Economic Times|access-date=1 March 2022}}</ref> ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಜಾಗತಿಕ ಸಂಘಟಿತ [[ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಗ್ರೂಪ್|ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನ]] ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಯಾದ ಗ್ರಾಸಿಮ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ INR ೫೦೦೦ ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೇಂಟ್ಸ್ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/indl-goods/svs/paper-/-wood-/-glass/-plastic/-marbles/grasim-approves-rs-5000-crore-capex-for-paints-business/articleshow/85688010.cms?|title=Grasim approves Rs 5,000-crore capex for paints business|date=28 August 2021|website=Economic Times|access-date=1 March 2022}}</ref> ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ರಿಟೇಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ABFRL) ಡಿಸೈನರ್ ಬ್ರಾಂಡ್ ಸಬ್ಯಸಾಚಿಯಲ್ಲಿ ೫೧% ಪಾಲನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅದೇ ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಬಿರ್ಲಾ ನೇತೃತ್ವದ ABFRL ಡಿಸೈನರ್ ತರುಣ್ ತಹಿಲಿಯಾನಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರೀಬಾಕ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡಾ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಜೀವನಶೈಲಿ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ABFRL ಅಥೆಂಟಿಕ್ ಬ್ರಾಂಡ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/companies/news/abfrl-expects-10-15-of-revenue-from-online-first-brands-in-5-years-11644924927973.html|title=ABFRL planning portfolio of up to 30 internet first brands|date=16 February 2022|website=Economic Times|access-date=1 March 2022}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ಬಿರ್ಲಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಐಡಿಯಾ ಸೆಲ್ಯುಲರ್ ಮತ್ತು ವೊಡಾಫೋನ್ ಇಂಡಿಯಾ ನಡುವಿನ ೨೦೧೮ ರ ವಿಲೀನದಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡ ಟೆಲಿಕಾಂ ಸಂಸ್ಥೆ ವೊಡಾಫೋನ್ ಐಡಿಯಾದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಲ್ಲದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.business-standard.com/article/companies/kumar-mangalam-birla-steps-down-from-vodafone-idea-board-after-stake-offer-121080500040_1.html|title=Kumar Mangalam Birla steps down from Vodafone Idea board after stake offer|date=5 August 2021|website=Business Standard|access-date=1 March 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fortuneindia.com/enterprise/kumar-mangalam-birla-as-acquisitive-as-ever/102494|title=Kumar Mangalam Birla: As acquisitive as ever|date=24 September 2018|website=Fortune India|access-date=1 March 2022}}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ABFRL ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಮಸಾಬಾ ಲೈಫ್‌ಸ್ಟೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ೫೧% ಪಾಲನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.businessinsider.in/business/ecommerce/news/aditya-birla-fashion-retail-d2c-unit-will-sell-ethnic-and-wedding-wear-from-top-designers/articleshow/89347587.cms|title=Birla has the best wedding suits stacked up and he wants them displayed on your phone|date=4 February 2022|website=Business Insider|access-date=1 March 2022|archive-date=17 ಮಾರ್ಚ್ 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220317053204/https://www.businessinsider.in/business/ecommerce/news/aditya-birla-fashion-retail-d2c-unit-will-sell-ethnic-and-wedding-wear-from-top-designers/articleshow/89347587.cms|url-status=dead}}</ref> == ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ == ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ನ "CEO ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಿರ್ಲಾ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ US ಇಂಡಿಯಾ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ "ಗ್ಲೋಬಲ್ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಅವಾರ್ಡ್"; ೧೦೦೩ ಮತ್ತು ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ "ಬಿಸಿನೆಸ್ ಲೀಡರ್ ಅವಾರ್ಡ್"; ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಅವಾರ್ಡ್ - ಫ್ಲ್ಯಾಗ್‌ಶಿಪ್ ಅವಾರ್ಡ್ “ವರ್ಷದ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ ೨೦೧೨; NDTV ಪ್ರಾಫಿಟ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್ ೨೦೧೨, "ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕ ನಾಯಕ"; CNBCTV18 IBLA "ಭಾರತವನ್ನು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ವ್ಯಾಪಾರ ನಾಯಕ ೨೦೧೨"; CNN-IBN "ವರ್ಷದ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೧೦"; JRD ಟಾಟಾ "ನಾಯಕತ್ವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೮"; NDTVಯ “ಗ್ಲೋಬಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲೀಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ೨೦೦೭”.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiaherald.com/Politics/Read/342384/Kumar-Mangalam-Birla-History-Maker-Founder-of-Aditya-Birla-Group|title=Kumar Mangalam Birla History Maker Founder of Aditya Birla Group|website=indiaherald.com}}</ref> ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ, ಬಿರ್ಲಾ ಬಿರ್ಲಾ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ & ಸೈನ್ಸ್ (BITS) ಮತ್ತು BITS ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ (BITSoM) ನ ಕುಲಪತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ದೆಹಲಿ|ಐಐಟಿ ದೆಹಲಿ]], ಐಐಎಂ ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕಾಗಿ ರೋಡ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಲಂಡನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸಹವರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://businesswireindia.com/news/news-details/london-business-school-honours-mr-kumar-mangalam-birla/1370|title=London Business School Honours Mr Kumar Mangalam Birla|website=Businesswireindia.com|access-date=6 February 2019|archive-date=27 ಜನವರಿ 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190127035008/https://businesswireindia.com/news/news-details/london-business-school-honours-mr-kumar-mangalam-birla/1370|url-status=dead}}</ref> == ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು == * ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಸಮೂಹ. * ಚಾನ್ಸೆಲರ್, ಬಿಟ್ಸ್, ಪಿಲಾನಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಗೋವಾ ಮತ್ತು ದುಬೈ.<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/education/news/bits-pilani-to-invest-rs-1-500-crore-for-new-b-school-in-mumbai-km-birla-11611827972092.html|title=BITS Pilani to invest ₹1,500 cr to set up B-school in Mumbai|date=28 January 2021|website=Livemint|access-date=26 May 2022}}</ref> * ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ, BITS ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ (BITSoM).<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/services/education/bitsom-to-collaborate-with-london-business-school-for-global-immersions-executive-education/articleshow/82767941.cms|title=BITSoM to collaborate with London Business School for global immersions, executive education|date=19 May 2021|website=Economic Times|access-date=26 May 2022}}</ref> * ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್, ಅಹಮದಾಬಾದ್. * ಸದಸ್ಯ, ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ, ಲಂಡನ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ (LBS). * ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ರೋಡ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ. * ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಜಿಡಿ ಬಿರ್ಲಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ.<ref name="hindustantimes.com">{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/kumar-mangalam-birla-a-top-notch-industry-man-with-a-passion-to-educate/story-bn5jfWS7hOPzEMBWj7oQCP.html|title=Kumar Mangalam Birla, a top-notch industry man with a passion to educate|date=24 November 2019|website=Hindustan Times|access-date=26 May 2022}}</ref> * ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಐಐಟಿ ದೆಹಲಿ.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/education/kumar-mangalam-birla-named-new-chairman-of-iit-delhi-board/story-bbhYwpujGYsTOpSxaT1QcN.html|title=Kumar Mangalam Birla named new chairman of IIT Delhi Board|date=21 January 2016|website=Hindustan Times|access-date=26 May 2022}}</ref> * ಮಾಜಿ ನಿರ್ದೇಶಕರು, ಕೇಂದ್ರೀಯ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್.<ref>{{Cite web|url=https://www.business-standard.com/article/finance/kumar-birla-premji-on-rbi-central-board-106062900038_1.html|title=Kumar Birla, Premji on RBI central board|date=19 January 2013|website=Hindustan Times|access-date=26 May 2022}}</ref> * ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ, ಕಂಪನಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ. * ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸ್ಚೇಂಜ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (SEBI) ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಆಡಳಿತದ ಸಮಿತಿ. * ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರೇಡ್, ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಚಿವಾಲಯ. * ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, SEBI ನ ಒಳಗಿನ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಮಿತಿ.<ref>{{Cite web|url=https://www.financialexpress.com/archive/sebi-notifies-strict-amendments-to-insider-trading-regulations/38490|title=Sebi notifies strict amendments to insider trading regulations|date=23 February 2002|website=Financial Express|access-date=26 May 2022}}</ref> * ಮಾಜಿ ಕನ್ವೀನರ್, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸರಳೀಕರಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆ. * ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಭಾರತದ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ.<ref name="hindustantimes.com"/> == ಗೌರವಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == {| class="wikitable sortable " |+ |'''ವರ್ಷ''' | '''ಹೆಸರು''' | '''ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆ''' | '''Ref.''' |- | 2001 | ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದ್ಯಮಿ | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಜಾಲ | <ref>{{Cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/Reverse-brain-drain-trend-Birla/articleshow/1549660664.cms|title=Times of India}}</ref> |- | 2003 | ವರ್ಷದ ವ್ಯಾಪಾರ ನಾಯಕ | [[ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್|ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] | <ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/business/india-business/parekh-gets-et-lifetime-achievement-award/articleshow/183255.cms|title=Times of India}}</ref> |- | 2003 | ವರ್ಷದ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮ್ಯಾನ್ | ವ್ಯಾಪಾರ ಭಾರತ | <ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/kumar-mangalam-birla-named-businessman-of-the-year/articleshow/375293.cms?from=mdr|title=Economic Times}}</ref> |- | 2004 | ಯುವ ಜಾಗತಿಕ ನಾಯಕ | ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆ (ದಾವೋಸ್) | <ref>{{Cite web|url=https://www.indiaonline.in/about/personalities/businessmenandentrepreneurs/kumar-mangalam-birla|title=IndiaOnline}}</ref> |- | 2004 | ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಲಿಟರೇಚರ್ (ಹಾನೊರಿಸ್ ಕಾಸಾ) | [[ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] | <ref>{{Cite web|url=https://thehinduimages.com/details-page.php?id=3465546|title=The Hindu Group|access-date=2022-10-16|archive-date=2021-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20211002210415/https://thehinduimages.com/details-page.php?id=3465546|url-status=dead}}</ref> |- | 2005 | ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಯುವ ಉದ್ಯಮಿ - ಭಾರತ | [[ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್|ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ & ಯಂಗ್]] | <ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/business/india-business/kumar-mangalam-birla-bags-ernst-young-award/articleshow/1293141.cms|title=Time of India}}</ref> |- | 2007 | ಗ್ಲೋಬಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಲೀಡರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ | NDTV | <ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/video/shows/ndtv-special-ndtv-profit/ndtv-profit-business-leadership-awards-2010-161934|title=ndtv.com}}</ref> |- | 2008 | JRD ಟಾಟಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ನಾಯಕತ್ವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | AIMA | <ref>{{Cite web|url=https://www.aima.in/content/events/aima-awards/aima-jrd-tata-corporate-leadership-award|title=AIMA Website}}</ref> |- | 2008 | ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಲಿಟರೇಚರ್ | SRM ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ | <ref>{{Cite web|url=https://www.srmist.edu.in/9th_convocation/honarary_degree.php|title=SRM University Website|access-date=2022-10-16|archive-date=2021-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20211029174612/https://www.srmist.edu.in/9th_convocation/honarary_degree.php|url-status=dead}}</ref> |- | 2011 | ವರ್ಷದ GQ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಲೀಡರ್ | ಕಾಂಡೆ ನಾಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಪ್ರೈ. ಲಿಮಿಟೆಡ್ | <ref>{{Cite web|url=https://www.gqindia.com/content/men-year-2011-winners|title=GQ India}}</ref> |- | 2012 | ವರ್ಷದ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ | ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಅವಾರ್ಡ್ (FILA) | <ref>{{Cite web|url=https://www.forbesindia.com/article/leaderhip-award-2012/kumar-mangalam-birla-a-man-for-all-seasons/33839/1|title=Forbes India}}</ref> |- | 2012 | ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕ ನಾಯಕ | NDTV | <ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/video/business/news/inspiring-business-leader-kumar-mangalam-birla-270942|title=NDTV Profit}}</ref> |- | 2012 | ಭಾರತವನ್ನು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಉದ್ಯಮ ನಾಯಕ | CNBCTV18 | <ref>{{Cite web|url=https://www.indiatimes.com/lifestyle/work-and-life/high-life-with-kumar-mangalam-birla-106716.html|title=India Times}}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | 2012 | ಗ್ಲೋಬಲ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಲೀಡರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | NASSCOM | <ref>{{Cite web|url=https://www.prnewswire.co.uk/news-releases/nasscom-announces-the-8th-annual-global-leadership-awards-144554955.html|title=NASSCOM}}</ref> |- | 2012 | ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ (ಹಾನೊರಿಸ್ ಕಾಸಾ) | ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ | <ref>{{Cite web|url=https://m.timesofindia.com/home/education/news/girls-outshine-boys-bag-top-ranks/articleshow/12589636.cms|title=Times of India}}</ref> |- | 2013 | ವರ್ಷದ ವ್ಯಾಪಾರ ನಾಯಕ | [[ದಿ ಎಕನಾಮಿಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್|ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] | <ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/company/corporate-trends/et-awards-2012-13-meet-the-8-magnificent-leaders-who-changed-india-with-their-determination/articleshow/23064290.cms#:~:text=With%20these%20attributes%20in%20mind,Business%20Leader%20of%20the%20Year|title=Economic Times}}</ref> |- | 2013 | ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ CEO ಸ್ಥಾನ | ಎಕನಾಮಿಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಇಂಡಿಯಾದ 100 CEO ಗಳ ಡೆಫಿನಿಟಿವ್ ಪವರ್ ಪೋಸ್ಟಿಂಗ್ | <ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/most-powerful-ceos-2013-what-the-2030-list-may-look-like/articleshow/21018954.cms?from=mdr|title=Most Powerful CEOs 2013: What the 2030 list may look like}}</ref> |- | 2014 | ಗೌರವ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರು | ರೋಟರಿ ಕ್ಲಬ್ ಆಫ್ ಮುಂಬೈ | <ref>{{Cite web|url=https://rotaryclubofbombay.org/rotarians-captivated-by-kumar-mangalam-birla/|title=ROTARIANS CAPTIVATED BY KUMAR MANGALAM BIRLA}}</ref> |- | 2016 | ವರ್ಷದ CEO | ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಡ್ವರ್ಟೈಸಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ | <ref>{{Cite web|url=https://www.business-standard.com/article/companies/k-m-birla-bharat-patel-felicitated-at-ad-awards-show-116031400019_1.html|title=K M Birla, Bharat Patel felicitated at ad awards show}}</ref> |- | 2017 | ವರ್ಷದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದ್ಯಮಿ | CNBC-TV18 - IBLA | <ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/business/cnbc-tv18-hosts-13th-edition-of-india-business-leader-awards-kumar-mangalam-birla-named-outstanding-businessman-of-the-year-4421635.html|title=CNBC-TV18 hosts 13th edition of India Business Leader Awards; Kumar Mangalam Birla named Outstanding Businessman of the Year}}</ref> |- | 2017 | GIL ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ನಾಯಕತ್ವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಫ್ರಾಸ್ಟ್ & ಸುಲ್ಲಿವಾನ್ | <ref>{{Cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/business-wire/frost-amp-sullivan-to-honor-global-icon-and-indian-industrialist-mr-kumar-mangalam-birla-at-its-growth-innovation-amp-leadership-gil-india-2017-summit/article9854134.ece|title=The Hindu Business Online}}</ref> |- | 2019 | ಗ್ಲೋಬಲ್ ಏಷ್ಯನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ | ಎಬಿಎಲ್ಎಫ್ | <ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/news/india/kumar-mangalam-birla-conferred-ablf-global-asian-award-11573135159201.html|title=Kumar Mangalam Birla conferred ABLF Global Asian award}}</ref> |- | 2021 | ವ್ಯಾಪಾರ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಜಾಗತಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿ | ಸಿಂಧೂ ಉದ್ಯಮಿಗಳು (TiE) | <ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/company/corporate-trends/kumar-mangalam-birla-receives-global-entrepreneur-of-the-year-award-from-tie/articleshow/88323326.cms|title=Kumar Mangalam Birla receives Global Entrepreneur of the Year Award from TiE}}</ref> |} == ಪರೋಪಕಾರ == ಎಡೆಲ್‌ಗಿವ್ ಹುರುನ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲೋಕೋಪಕಾರಿ ಪಟ್ಟಿ ೨೦೨೧ ರ ಪ್ರಕಾರ, ಕುಮಾರ್ ಮಂಗಳಂ ಬಿರ್ಲಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಲೋಕೋಪಕಾರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/photos/india/edelgive-hurun-india-philanthropy-list-2021-top-10-most-generous-people-in-india-7644081-11.html|title=EdelGive Hurun India Philanthropy List 2021 Top 10 most generous people in India|date=28 October 2021|website=Moneycontrol|access-date=24 January 2022}}</ref> ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಗ್ರೂಪ್ ರೂ. ಕೋವಿಡ್ ಪರಿಹಾರ ಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ೫೦೦ ಕೋಟಿ ರೂ. ಇದರಲ್ಲಿ ರೂ. PM-CARES ನಿಧಿಗೆ ೪೦೦ ಕೋಟಿ ರೂ.<ref>{{Cite web|url=https://www.indiatoday.in/business/story/covid-19-aditya-birla-group-donates-rs-500-crores-in-pm-cares-fund-1663117-2020-04-04|title=Covid-19: Aditya Birla Group donates Rs 500 crores in PM-CARES fund|website=India Today|access-date=24 January 2022}}</ref> ಕುಮಾರ್ ಮಂಗಳಂ ಬಿರ್ಲಾ ಅವರು ಲಂಡನ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ೧೦ ಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ MBA ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ೧೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಪೌಂಡ್ ದತ್ತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿಕೆ ಬಿರ್ಲಾ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಬಿರ್ಲಾ ಅವರ ದಿವಂಗತ ಅಜ್ಜ ಬಸಂತ್ ಕುಮಾರ್ ಬಿರ್ಲಾ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಯುರೋಪಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಶಾಲೆಗೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ದತ್ತಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/company/corporate-trends/london-business-school-gets-a-15-million-pound-endowed-scholarship-gift-from-km-birla-to-honour-bk-birlas-legacy/articleshow/70177558.cms|title=London Business School gets a 15 million pound endowed scholarship gift from KM Birla to honour BK Birla's legacy|website=Economic Times|access-date=24 January 2022}}</ref> ಬಿರ್ಲಾ ಕುಟುಂಬವು ಬಿಟ್ಸ್ ಪಿಲಾನಿ ಮತ್ತು ಬಿರ್ಲಾ ಮಂದಿರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/economy/explained-why-are-top-business-leaders-betting-big-on-education-institutes-6491051.html|title=Explained: Why are top business leaders betting big on education institutes?|website=Moneycontrol|access-date=24 January 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.fortuneindia.com/people/the-conscious-capitalist-with-nationalism-at-heart/103371|title=B.K. Birla: The conscious capitalist with nationalism at heart|website=Moneycontrol|access-date=24 January 2022}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜನರ ಪಟ್ಟಿ * ಭಾರತೀಯ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಹಂಚಿಕೆ ಹಗರಣ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] 66j3m0x9l75o3ekluix95wzmdzhh4mm 0 177136 1374472 1343846 2026-05-31T22:10:01Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374472 wikitext text/x-wiki  {{Infobox musical artist | name = ಕೌಶಿಕಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ | image = Kaushiki Chakraborty bharat-s-tiwari-photography-IMG 0183 January 11, 2018-2.jpg | caption = | honorific_prefix = ವಿದುಷಿ | background = ಗಾಯಕಿ | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|df=y|1980|10|24}} | origin = [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ]], ಭಾರತ | occupation = [[Hindustani Classical]] Vocalist, Carnatic Classical Vocalist | spouse = Parthasarathi Desikan (m.2004) | website = {{URL|https://www.kaushikismusicandus.com/}} | instrument = | genre = [[Hindustani classical music]] }} '''ಕೌಶಿಕಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ದೇಶಿಕನ್''' (ಜನನ ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೮೦) ಪಟಿಯಾಲ ಘರಾನಾದ ಭಾರತೀಯ [[ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ|ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]] ಸಂಗೀತದ ಗಾಯಕಿ. ಅವರ ಸಂಗೀತ ಗಾಯನವು ಶುದ್ಧ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ, [[ಖ್ಯಾಲ್|''ಖಯಾಲ್‌ಗಳು, ದಾದ್ರಾಗಳು, ಠುಮ್ರಿಗಳು, ಭಜನ್‌ಗಳು'']] ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅವರು ಏಷ್ಯಾ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ೨೦೦೫ ರ ಬಿಬಿಸಿ ರೇಡಿಯೋ ೩ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕ [[ಅಜಯ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ಅವರ ಪುತ್ರಿ. ಕೌಶಿಕಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಕರ್ನಾಟಕ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕಿಯೂ ಹೌದು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಕೌಶಿಕಿ ೧೯೮೦ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೪ ರಂದು [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಚಂದನಾ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮತ್ತು [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] ಪುರಸ್ಕೃತ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕ [[ಅಜಯ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] ಅವರ ಪುತ್ರಿ. ಅವರಿಗೆ ಎರಡು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ವಿಶ್ವ ಪ್ರವಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರು. ಅವರು ೭ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ರೋಯಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಸ್ತುತಿ-ಒಂದು ''[[ತರಾನ|ತರಾನಾ-]]'' ಹಾಡಿದರು. <ref name="Dual">{{Cite web |date=11 September 2012 |title=Kaushiki's dual role |url=http://www.telegraphindia.com/1120911/jsp/entertainment/story_15960400.jsp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304125045/http://www.telegraphindia.com/1120911/jsp/entertainment/story_15960400.jsp |archive-date=4 March 2016 |access-date=15 January 2016 |website=The Telegraph |location=Kolkota}}</ref> ಹತ್ತು ವರ್ಷದವಳಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಗುರುಗಳಾದ [[ಜ್ಞಾನ ಪ್ರಕಾಶ್ ಘೋಷ್]] ಅವರ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಅವರು೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಐಟಿಸಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಶೋಧನಾ ಅಕಾಡೆಮಿಗೆ ಸೇರಿ ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. <ref name="Hall">{{Cite web |date=16 October 2015 |title=Kaushiki Chakraborty's Sakhi:Women in Indian Music |url=http://www.carnegiehall.org/Calendar/2015/10/16/0830/PM/Kaushiki-Chakrabortys-Sakhi/ |access-date=15 January 2016 |publisher=Carnegiehall Organization |archive-date=4 ಜೂನ್ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150604031942/http://www.carnegiehall.org/Calendar/2015/10/16/0830/PM/Kaushiki-Chakrabortys-Sakhi/ |url-status=dead }}</ref> <ref name="Lusk">{{Cite web |last=Lusk |first=Jon |year=2005 |title=Winner 2005 Kaushiki Chakraborty (India) |url=http://www.bbc.co.uk/radio3/world/awards2005/profile_kaushikichakraborty.shtml |access-date=14 January 2016 |publisher=BBC News}}</ref> <ref name="Banerjee" /> ಹಾಗೂ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಶ್ರುತಿನಂದನ್ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆಯಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ''ಖಯಾಲ್‌ಗಳು'' ಮತ್ತು ''ಠುಮ್ರಿಗಳನ್ನು'' ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ೨೦೦೨ ರಿಂದ ವಿದ್ವಾನ್ [[ಎಂ. ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ|ಬಾಲಮುರಳಿ ಕೃಷ್ಣ]] ಅವರಿಂದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ|ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತವನ್ನೂ]] ಕಲಿತಿದ್ದಾರೆ. <ref name="Lusk" /> <ref name="Banerjee">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Banerjee |first=Meena |date=29 May 2009 |title=Thinking of khayal in Bengal |url=http://www.hindu.com/fr/2009/05/29/stories/2009052950150300.htm |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130411024052/http://www.hindu.com/fr/2009/05/29/stories/2009052950150300.htm |archive-date=11 April 2013 |access-date=14 January 2016 |work=[[The Hindu]]}}</ref> ಅವರು [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ]] ಪಾಠ ಭವನ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ [[ಕಲ್ಕತ್ತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ]] ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಜೋಗಮಯ ದೇವಿ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ [[ಜಾದವ್ಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಜಾದವ್‌ಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ]] ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಸಹ ಪಡೆದರು. <ref name="Taan">{{Cite web |date=25 September 2010 |title=The Girl with the Runaway Taan: Tehelka Magazine, Vol 7, Issue 38 |url=http://archive.tehelka.com/story_main46.asp?filename=hub250910The_Gril.asp |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160216031319/http://archive.tehelka.com/story_main46.asp?filename=hub250910The_Gril.asp |archive-date=16 February 2016 |access-date=14 January 2016 |website=Tehelka Magazine}}</ref> <ref>{{Cite web |title=History of the College |url=http://jogamayadevicollege.org/history.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726210012/http://www.jogamayadevicollege.org/history.htm |archive-date=26 July 2011 |access-date=14 January 2016 |publisher=Jogmayadevi College}}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ''ಖಯಾಲ್‌ಗಳನ್ನು'' ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಪಾಪ್ ಸಂಗೀತದ ಸಮಕಾಲೀನ ರೂಪವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <ref name="Music">{{Cite web |title=Kaushiki Chakraborty: Artist Biography |url=http://www.allmusic.com/artist/kaushiki-chakraborty-mn0000769140 |access-date=15 January 2016 |publisher=AllMusic.com}}</ref> ಅವರು ೨೦ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಡೋವರ್ ಲೇನ್ ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಅವರ ಗಾಯನಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮೂರುವರೆ ಅಷ್ಟಮಗಳಲ್ಲಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತ <nowiki><i id="mwUw">ತಾನ್‌ಗಳಿಂದ</i></nowiki> ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ಲಯಬದ್ಧವಾದ ಸ್ವಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="Taan"/> ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೪, ೨೦೧೧ ರಂದು [[ಪುಣೆ|ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ಗಾಯಕಿ [[ಕಿಶೋರಿ ಅಮೋನ್ಕರ್|ಕಿಶೋರಿ ಅಮೋಂಕರ್]] ಅವರು ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ೬೦ವರ್ಷಗಳ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಚಕ್ರವರ್ತಿ ''ತೋಡಿ'' ರಾಗವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ಜೈಪುರ-ಅತ್ರೌಲಿ ಘರಾನಾದ ಪಂಡಿತ್ [[ಕುಮಾರ ಗಂಧರ್ವ|ಕುಮಾರ್ ಗಂಧರ್ವ]] ಮತ್ತು ನಂದಿನಿ ಬೇಡೇಕರ್ ಅವರ ಪುತ್ರಿ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಯೆ ಕಲಾಪಿನಿ ಕೊಮ್ಕಲಿ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಕಲಾವಿದರು ಬೆಳಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರಾಗದಲ್ಲಿ ''ಬಂದಿಶ್‌ಗಳನ್ನು'' ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. [[ತಬಲಾ|ತಬಲಾದಲ್ಲಿ]] ಭರತ್ ಕಾಮತ್ ಮತ್ತು ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂನಲ್ಲಿ ಸುಯೋಗ್ ಕುಂದಲ್ಕರ್ ಮೂವರು ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು. <ref>{{Cite web |title=History of the College |url=http://jogamayadevicollege.org/history.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726210012/http://www.jogamayadevicollege.org/history.htm |archive-date=26 July 2011 |access-date=14 January 2016 |publisher=Jogmayadevi College}}</ref> ಮುಂಬೈನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ (NCPA) ಆಯೋಜಿಸಿದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಗೀತ ಆಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೮, ೨೦೧೧ ರಂದು ಕೌಶಿಕಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ಉಲ್ಲಾಸ್ ಕಶಾಲ್ಕರ್ ಮತ್ತು [[ದೇವಕಿ ಪಂಡಿತ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂವರು ಗಾಯಕರು ವಿಭಿನ್ನ ಸಮಯ ಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''ರಾಗಗಳನ್ನು'' ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ಈ ನಿರೂಪಣೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಜೆಯ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ರಾಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ರಾಗಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಸಮಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಂಜಾನೆಯಿಂದ ಸಂಜೆಯವರೆಗೆ ಹಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. <ref>{{Cite web |title=History of the College |url=http://jogamayadevicollege.org/history.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726210012/http://www.jogamayadevicollege.org/history.htm |archive-date=26 July 2011 |access-date=14 January 2016 |publisher=Jogmayadevi College}}</ref> ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ, ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ, ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು, ಇದನ್ನು "ಪ್ಯೂರ್" ಎಂಬ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂನಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರು. <ref name="Music"/> ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಐಟಿಸಿ ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನ, ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ (ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ), ಸವಾಯಿ ಗಂಧರ್ವ ಭೀಮಸೇನ ಸಂಗೀತ ಮಹೋತ್ಸವ ಮತ್ತು "ಪರಂಪರ"ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ (ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್) ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. <ref name="Mathur">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Mathur |first=Barkha |date=6 December 2015 |title=Classical vocalist Kaushiki Chakraborty to perform in city today |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/Classical-vocalist-Kaushiki-Chakraborty-to-perform-in-city-today/articleshow/50059515.cms |access-date=14 January 2016 |work=The Times of India}}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗಾಗಿ "ಪಟಿಯಾಲ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕಿ" ಎಂದು ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref name="Desikan">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Biswas |first=Jaya |date=4 August 2014 |title=Are Kaushiki and Parthasarathi back together? |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/music/Are-Kaushiki-and-Parthasarathi-back-together/articleshow/39609459.cms |work=[[The Times of India]]}}</ref> === ಟಾಕ್ ಶೋ === ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಮನರಂಜನಾ ಚಾನೆಲ್ ರೂಪೋಶಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದಲ್ಲಿ ಗಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಸಂವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಗಾನ್-ಗೋಲ್ಪೋ ಆರ್ ಗಾನ್" (ಹಾಡುಗಳು, ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಾಡುಗಳು) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಈ ಸಂವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಭಾನುವಾರ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಗಾಸಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಅವರು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ, ರವೀಂದ್ರ ಸಂಗೀತ, [[ನಝ್ರುಲ್ ಗೀತಿ|ನಜ್ರುಲ್‌ಗೀತಿ]], [[ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತ]], ಟೊಪ್ಪಾ, ಅಧುನಿಕ್, ಬಾಂಗ್ಲಾ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು, ಚಲನಚಿತ್ರ ಗೀತೆಗಳು ಮತ್ತು ರೀಮಿಕ್ಸ್‌ಗಳಂತಹ ಬಂಗಾಳಿ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅವರ ಅತಿಥಿಗಳು ಬನಶ್ರೀ ಸೇನ್‌ಗುಪ್ತಾ, ಸುಭಮಿತಾ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ, [[ಲೋಪಾಮುದ್ರ ಮಿತ್ರ|ಲೋಪಮುದ್ರ ಮಿತ್ರ]], ಜಾಯ್ ಸರ್ಕಾರ್, ಅವರ ತಂದೆ [[ಅಜಯ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ|ಅಜೋಯ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ]] . <ref>{{Cite web |title=History of the College |url=http://jogamayadevicollege.org/history.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726210012/http://www.jogamayadevicollege.org/history.htm |archive-date=26 July 2011 |access-date=14 January 2016 |publisher=Jogmayadevi College}}</ref> === ಸಂಗೀತ ಗುಂಪು === ಚಕ್ರವರ್ತಿ "ಸಖಿ" (ಅರ್ಥ, ಸ್ನೇಹಿತ) ಎಂಬ ವಿಶೇಷ ಮಹಿಳಾ ಸಂಗೀತ ತಂಡವನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ "ಸ್ತ್ರೀತ್ವವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು" ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪೌರಾಣಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹಿಳೆ - [[ಗಂಗಾ]], [[ಸರಸ್ವತಿ]], [[ದುರ್ಗೆ|ದುರ್ಗಾ]], [[ಲಕ್ಷ್ಮಿ]], [[ದ್ರೌಪದಿ]], [[ಕುಂತಿ]], [[ಸೀತೆ|ಸೀತಾ]], [[ರಾಧೆ|ರಾಧಾ]] ಮತ್ತು [[ಮೀರಾಬಾಯಿ|ಮೀರಾ]] ಅವರಿಗೆ ಸಮರ್ಪಣೆಯಾಗಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಗುಂಪಿನ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಜನವರಿ ೨೦,೨೦೧೫ ರಂದು [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬೈನ]] ಕಲಾ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಗಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಈ ಗುಂಪಿನ ಇತರ ಸದಸ್ಯರು ತಬಲಾದಲ್ಲಿ ಶಾವೋನಿ ತಲ್ವಾಲ್ಕರ್, ಪಖ್ವಾಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಿಮಾ ಉಪಾಧ್ಯಾಯ, ಕೊಳಲಿನಲ್ಲಿ ದೇಬೋಪ್ರಿಯಾ ಚಟರ್ಜಿ, ಪಿಟೀಲುನಲ್ಲಿ [[ನಂದಿನಿ ಶಂಕರ್|ನಂದಿನಿ ಶಂಕರ್ ಮತ್ತು]] [[ಕಥಕ್]] ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಭಕ್ತಿ ದೇಶಪಾಂಡೆ ಅವರಿಂದ. ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಶಿಷ್ಯರು. <ref name="Chowdhury">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Chowdhury |first=Tathagata Ray |date=19 January 2015 |title=Kaushiki Chakraborty forms first all women's classical band, Sakhi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/bengali/music/Kaushiki-Chakraborty-forms-first-all-womens-classical-band-Sakhi/articleshow/45940344.cms |access-date=14 January 2016 |work=The Times of India}}</ref> ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಈ ಸಂಗೀತ ತಂಡವನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನೆಗೀ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು; ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ೯೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. <ref name="Hall"/> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆಗಳು == ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಜಾದು ಭಟ್ಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ೨೭ ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ ಐಟಿಸಿ ಸಂಗೀತ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆರಂಭಿಕ ಹಾಡಿನ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬಹುವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದರು. ೨೦೦೦ ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ೨೫ ವರ್ಷದವಳಿದ್ದಾಗ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಬಿಬಿಸಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೫) ಪಡೆದರು. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು "ಭಾರತೀಯ ಗಾಯನ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕಲಾವಿದೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು" ಎಂದು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕ ಕೆನ್ ಹಂಟ್ ಹೇಳಿದಂತೆ "ನಾವು ಅತಿಶಯೋಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ". <ref name="Music"/> <ref name="Taan"/> <ref name="Lusk"/> ಬಿಬಿಸಿ ಅವರ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕಿರುಚಿತ್ರವನ್ನು ಸಹ ಮಾಡಿತು - ಇದು ಅವರ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜನರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. <ref name="Taan" /> ಅವರು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗಾಯನ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ|ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿಯ]] ಉಸ್ತಾದ್ ಬಿಸ್ಮಿಲ್ಲಾ ಖಾನ್ ಪುರಸ್ಕಾರ ೨೦೧೦, <ref>{{Cite web |title=History of the College |url=http://jogamayadevicollege.org/history.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726210012/http://www.jogamayadevicollege.org/history.htm |archive-date=26 July 2011 |access-date=14 January 2016 |publisher=Jogmayadevi College}}</ref> ಮತ್ತು ೨೦೧೩ ರ ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಕಲಾಕಿರಣ್ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಸಹ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref name="Hall"/> ಅವರು ಎಬಿಪಿ ಆನಂದದಿಂದ "ಶೇರಾ ಬಂಗಾಲಿ ಸಮ್ಮಾನ್ ೨೦೧೭" ಅನ್ನು ಸಹ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಕೌಶಿಕಿ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕ ಪಾರ್ಥಸಾರಥಿ ದೇಶಿಕನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ರಿಷಿತ್ ದೇಶಿಕನ್ ಎಂಬ ಮಗನಿದ್ದಾನೆ. <ref name="Desikan"/> == ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು == ಚಕ್ರವರ್ತಿಯವರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಯು ೧೯೯೮ ರಲ್ಲಿ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಚೊಚ್ಚಲ "ಫುಟ್‌ಸ್ಟೆಪ್ಸ್" ಮತ್ತು "ಎ ಜರ್ನಿ ಬಿಗಿನ್ಸ್" (೨೦೦೨) ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅವರ ಆಲ್ಬಮ್ "ಪ್ಯೂರ್" ಆಗಸ್ಟ್ ೩೦, ೨೦೦೩ ರಂದು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರದರ್ಶನದ ದಾಖಲೆಯಾಗಿತ್ತು <ref name="Lusk"/> ಅವರು ಎಂಟಿವಿ ಕೋಕ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ''[[ಕೀರ್ತನೆ|ಕೀರ್ತನೆಯನ್ನು]]'' ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ - ಸೀಸನ್ 2 - ಹಾಡಿನ ಹೆಸರು - ಲಗಿ ಲಗಿ -ಶಾಂತನು ಮೊಯಿತ್ರಾ ಮತ್ತು ಸ್ವಾನಂದ್ ಕಿರ್ಕಿರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ . <ref name="Mathur"/> ಅವರ ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು ''ವಾಟರ್'', ''ತಿರುಮನಮ್ ಎನುಮ್ ನಿಕ್ಕಾ'' (೨೦೧೪) ಮತ್ತು ''ಕುಟ್ಟಿ ಪುಲಿ'' (೨೦೧೩) ಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite web |title=History of the College |url=http://jogamayadevicollege.org/history.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726210012/http://www.jogamayadevicollege.org/history.htm |archive-date=26 July 2011 |access-date=14 January 2016 |publisher=Jogmayadevi College}}</ref> ಚಕ್ರವರ್ತಿಗೆ ತಮ್ಮ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವಂತೆ ರಿತುಪರ್ಣೋ ಘೋಷ್ ಕೌಶಿಕಿಯವರ ತಂದೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದರು ಆದರೆ ಅದು ಅವರ ಸಂಗೀತ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವರು ''ಚಿತ್ರಾಂಗದ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಅದನ್ನು ಅವರೇ ಹಾಡಿದರು. ಅವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ''ಚಾಪ್ಲಿನ್'' ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಮೊದಲ ಹಾಡು, ''ತೀನ್ ಕನ್ಯಾ ,'' ''ಪಾಂಚ್ ಅಧ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ'' ''ರಹೂನ್ ತೇರೆ ಪೀಚ್ಛೆ'' ಹಿಂದಿ ಹಾಡು, ''[[ಗುಲಾಬ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗುಲಾಬ್ ಗ್ಯಾಂಗ್]] .'' ಅವರ ಅಭಿನಯದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: "ಆದರೆ ನಾನು ಎಂದಿಗೂ ೬೦ವರ್ಷದವಳಂತೆ ನಟಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ಹಾಗಲ್ಲ. ಅತಿಯಾದ ಗಂಭೀರತೆಯು ಕೇವಲ ನಟನೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ನಾನಲ್ಲ. ನಾನು ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ನನ್ನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೊಂದಿಗೆ ಚಾಟ್ ಮಾಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ, ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ ನನ್ನನ್ನು ದೂರವಿಡಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ." <ref name="Dual"/> ಕೌಶಿಕಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ ೩೧, ೨೦೨೪ ರಂದು ನೀತಾ ಮುಖೇಶ್ ಅಂಬಾನಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ [[ಅರುಣ ಸಾಯಿರಾಮ್|ಅರುಣಾ ಸಾಯಿರಾಮ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ' ''ರಿಮೆಂಬರಿಂಗ್ ದಿವಾಸ್''' ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ಈ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಸ್ತುತಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು- [[ಗೌಹರ್ ಜಾನ್]], [[ಬೇಗಂ ಅಖ್ತರ್]], [[ಎಂ.ಎಸ್.ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ|ಎಂಎಸ್ ಸುಬ್ಬುಲಕ್ಷ್ಮಿ]], [[ಶೋಭಾ ಗುರ್ಟು|ಶೋಭಾ ಗುರ್ತು]], ನೂರ್ ಜಹಾನ್, [[ಕಿಶೋರಿ ಅಮೋನ್ಕರ್|ಕಿಶೋರಿ ಅಮೋಂಕರ್]] <ref>{{Cite web |title=History of the College |url=http://jogamayadevicollege.org/history.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726210012/http://www.jogamayadevicollege.org/history.htm |archive-date=26 July 2011 |access-date=14 January 2016 |publisher=Jogmayadevi College}}</ref> <ref>{{Cite web |title=History of the College |url=http://jogamayadevicollege.org/history.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726210012/http://www.jogamayadevicollege.org/history.htm |archive-date=26 July 2011 |access-date=14 January 2016 |publisher=Jogmayadevi College}}</ref> ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಯಿತು. ಚಕ್ರವರ್ತಿ, [[ಶ್ರೇಯಾ ಘೋಷಾಲ್]], [[ಸೋನು ನಿಗಮ್]], [[ಶಂಕರ್ ಮಹಾದೇವನ್]] ಮತ್ತು [[ಹರಿಹರನ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ ಅನಂತ್ ಅಂಬಾನಿ ಮತ್ತು ರಾಧಿಕಾ ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಅವರ ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು <ref>{{Cite web |title=History of the College |url=http://jogamayadevicollege.org/history.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726210012/http://www.jogamayadevicollege.org/history.htm |archive-date=26 July 2011 |access-date=14 January 2016 |publisher=Jogmayadevi College}}</ref> == ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳು == ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಲ್ಬಂ ಅನ್ನು " ''ದಿ ಬೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೌಶಿಕಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.'' <ref>{{Cite web |title=History of the College |url=http://jogamayadevicollege.org/history.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726210012/http://www.jogamayadevicollege.org/history.htm |archive-date=26 July 2011 |access-date=14 January 2016 |publisher=Jogmayadevi College}}</ref> ಅವರ ಇತರ ಕೆಲವು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಆಡಿಯೋ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ಗಳೆಂದರೆ: [[ಪೂರ್ವಿ]] ರಾಗದಲ್ಲಿ [[ಧ್ರುಪದ್]] ಆಲಾಪ್, ಪೂರ್ವಿ ರಾಗದಲ್ಲಿ ದ್ರುಪದ್, [[ಬಾಗೇಶ್ರೀ]] ರಾಗದಲ್ಲಿ ಖಯಾಲ್ ( ತೀನ್ ತಾಲ್ ನಲ್ಲಿ), ಬಾಗೇಶ್ರೀ ರಾಗದಲ್ಲಿ [[ವರ್ಣಮ್|ಖಯಾಲ್]] ಮತ್ತುಸ್ವರಾಶ್ಟ್ರಮ ರಾಗದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಂ <ref>{{Cite web |title=History of the College |url=http://jogamayadevicollege.org/history.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726210012/http://www.jogamayadevicollege.org/history.htm |archive-date=26 July 2011 |access-date=14 January 2016 |publisher=Jogmayadevi College}}</ref> {| class="wikitable" |- style="background:#b0c4de; text-align:center;" !Year !Song !Film !Co-singer !Composer !Lyricist |- |2022 |Keno Rong Dile Mohey |Bismillah |None |Indraadip Dasgupta |Srijato |- |2020 |Teri Arzoo Mein |Shikara |Papon |Sandesh Shandilya |Irshad Kamil |- | rowspan="2" |2018 |Naanaagiya Nadhimoolamae (Tamil)/Tu Srotu Hai (Hindi) |''Vishwaroopam II'' |[[ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್|Kamal Haasan]], Master Karthik Suresh Iyer |Ghibran |[[ಕಮಲ್ ಹಾಸನ್|Kamal Haasan]] (Tamil)/Prasoon Joshi (Hindi) |- |Ruthey Naina |Ek Je Chhilo Raja |None |Indraadip Dasgupta |Srijato |- |2017 |Bharoto Bhagyo Bidhata |Rajkahini |Kabir Suman, Rupankar Bagchi, Lopamudra Mitra |Rabindranath Tagore |Rabindranath Tagore |- |- | rowspan="1" |2015 |Kichu Kichu Kotha |''Lorai'' |Arijit Singh |Indradeep Dasgupta |Prasen and Srijato |- | rowspan="5" |2014 |Thuli Thuliyay |''Ramanujan'' |Ramesh Vinayakam |Ramesh Vinayakam |Na. Muthukumar |- |Jaa Urey |''Hrid Majharey'' |None |Mayookh Bhaumik |Kaushik Ganguly |- |Dheemi Dheemi Si |''[[ಗುಲಾಬ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|Gulaab Gang]]'' |Malabika Brahma |Soumik Sen and Sadhu Sushil Tiwari |[[Neha Saraf]] |- |Ankhiyaan |''[[ಗುಲಾಬ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|Gulaab Gang]]'' |None |Soumik Sen and Sadhu Sushil Tiwari |[[Neha Saraf]] |- |Rang Si Hui |''[[ಗುಲಾಬ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|Gulaab Gang]]'' |None |Soumik Sen and Sadhu Sushil Tiwari |[[Neha Saraf]] |- | rowspan="6" |2013 |Basonar Gaan |''Goynar Baksho'' |None |[[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್|Rabindranath Tagore]] / Debojyoti Mishra |[[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್|Rabindranath Tagore]] / Debojyoti Mishra |- |Chillendra Chillendra |''Thirumanam Ennum Nikkah'' |Sundar Narayana Rao |Ghibran |Kaathal Mathi, Munna Shauqat Ali |- |Hridoy Aamar Nache Re |''Shunyo Awnko'' |None |[[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್|Rabindranath Tagore]] |[[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್|Rabindranath Tagore]] |- |Aloy Alokmoy Kore |''Shunyo Awnko'' |None |[[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್|Rabindranath Tagore]] |[[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್|Rabindranath Tagore]] |- |Emoni Barasha Chhilo Sedin |''Shunyo Awnko'' |None |Kamal Dasgupta |Pranab Roy |- |Rabso Neha Laage ([[ಬಿಲಾವಲ್|Bilaval]] Bandish) |''Shunyo Awnko'' |[[ಅಜಯ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ|Ajoy Chakraborty]] |Gautam Ghose |Gautam Ghose |- | rowspan="3" |2012 |Bhalobashi |''Teen Kanya'' |None |Indradeep Dasgupta |Srijato |- |Rahoon Tere Peechhe Peechhe |''Paanch Adhyay'' |None |Shantanu Moitra |Swanand Kirkire |- |Bodhu kon alo laglo chokhe |''Chitrangada: The Crowning Wish'' |None |[[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್|Rabindranath Tagore]] |[[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್|Rabindranath Tagore]] |- | rowspan="2" |2011 |Paata Jhora Brishti |''Chaplin'' |[[ಶಾನ್|Shaan]] |Indradeep Dasgupta |Srijato |- |Phire Ja Re Mon Ja |''Jaani Dyakha Hawbe'' |None |Indradeep Dasgupta |Srijato |- | rowspan="1" |2005 |Vaishnava Jana To |''Water'' |[[ಅಜಯ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ|Ajoy Chakraborty]] |[[ಎ. ಆರ್. ರಹಮಾನ್|A. R. Rahman]] (Arranger) |Poet-Saint Narsinh Mehta |} == ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು == * ೨೦೦೨ – ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣ ಆರಂಭ * ೨೦೦೫ – ಹಮಾರೋ ಪ್ರಣಾಮ್ * ೨೦೦೫ – ವಾಟರ್ * ೨೦೦೭ – ರಾಗೇಶ್ರಿ * ೨೦೦೭ – ಪ್ಯೂರ್ * ೨೦೦೮ – ಝನಕ್ * ೨೦೧೦ – ಜಗ್ ದೋ ದಿನ್ ಕಾ ಮೇಳ * ೨೦೧೧ – ಮನೋಮೇ * ೨೦೧೧ – ಕೌಶಿಕಿ * ೨೦೧೧ – ಜಾನಿ ದ್ಯಾಖಾ ಹವ್ಬೆ * ೨೦೧೧_ ಯಾತ್ರೆ ೨: ಪ್ರಯಾಣ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ * ೨೦೧೨ - ಪಾಂಚ್ ಅಧ್ಯಾಯ್ (ಮೂಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ಧ್ವನಿಪಥ) * ೨೦೧೩ – ಬೂನ್ * ೨೦೧೩ – ಹನುಮಾನ್.ಕಾಮ್ * ೨೦೧೩ - ಶೂನ್ಯ ಆಂಕೊ * ೨೦೧೩- ತಿರುಮಾನಂ ಎನುಮ್ ನಿಕ್ಕಾ * ೨೦೧೪ – ಪರಪಾರ್ (ಮೂಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ಧ್ವನಿಪಥ) * ೨೦೧೪ – ಗುಲಾಬ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ * ೨೦೧೪ – ರಾಮಾನುಜನ್ * ೨೦೧೪ -- ಸೋಂಧೇ ನಾಮರ್ ಆಗೇ (ಮೂಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ಧ್ವನಿಪಥ) * ೨೦೧೪ - ಹೃದ್ ಮಜಾರೆ (ಮೂಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ಧ್ವನಿಪಥ) * ೨೦೧೫ – ಕರ್ವಾನ್ * ೨೦೧೫ – ಕಾದಂಬರಿ (ಮೂಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ) * ೨೦೧೫ – ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆಲ್ಬಮ್ (ಮೂಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ಧ್ವನಿಪಥಗಳು) * ೨೦೧೬ – ಮಿರ್ಜಿಯಾ * ೨೦೧೭ – ಕೌಶಿಕಿಸ್ ಸಖಿ * ೨೦೧೭ - ಅರಾನಿ ತಖೋನ್ (ಮೂಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ಧ್ವನಿಪಥ) * ೨೦೧೭ – ಗಾಯೇಜಾ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://kaushikichakraborty.com/ Official website] * [http://www.atlantadunia.com/dunia/News/N223.htm Georgia World Congress Center] * [https://web.archive.org/web/20140625035621/http://imusti.com/#!/artists/info/26268/Kaushiki Musical Collections of Kaushiki Chakraborty] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೮೦ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಗಾಯಕಿಯರು]] n0fckpw6i5stdvwv72v40js2bl8jfa2 0 179139 1374450 1374166 2026-05-31T14:55:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374450 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian political party|name=ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಗತಿ ಪಕ್ಷ|abbreviation=ಕೆಆರ್ ಪಿಪಿ|merged=[[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ]]|dissolution={{start date and years ago|2024|03|25|df=y|p=y}}|symbol=[[File:Indian Election Symbol football.jpg|150px]]|logo=[[File:Kalyana Rajya Pragathi Paksha logo.jpg|130px]]|eci=ನೋಂದಾಯಿತ|headquarters=49/48, ಕ್ಯಾಲಸನಹಳ್ಳಿ, ಕೊತ್ತನೂರು ಅಂಚೆ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ 560077|colours={{colour box|{{party color|Kalyana Rajya Pragathi Paksha}}}} [[ನೀಲಿ ಬಣ್ಣ|ನೀಲಿ]]|leader=[[ಜಿ. ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ]]|colorcode=Blue|president=*ಜೆ. ರಾಮಣ್ಣ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ) *[[ಜಿ. ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ]] (ರಾಜ್ಯ)|founder=[[ಜಿ. ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ]]|foundation={{start date and years ago|2022|12|25|df=y|p=y}}|ideology=[[ಪ್ರಗತಿಪರತೆ]]}} '''ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಗತಿ ಪಕ್ಷ'''ವು 25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 ರಂದು ಜಿ. ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿಯವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಿತ್ತು, ಇದು 25 ಮಾರ್ಚ್ 2024 ರಂದು ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |last=Udayavani |title='Kalyana Rajya Pragathi Paksha': Janardhana Reddy launches new party |url=https://www.udayavani.com/english-news/kalyana-rajya-pragathi-paksha-janardhana-reddy-launches-new-party |access-date=2023-05-13 |website=Udayavani |language=kn}}</ref><ref>{{Cite news |date=2022-12-25 |title=Janardhana Reddy announces new party, to contest 2023 Karnataka polls |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/janardhana-reddy-announces-new-party-to-contest-2023-karnataka-polls/articleshow/96494485.cms?from=mdr |access-date=2023-05-13 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref><ref>{{Cite web |title=कर्नाटक BJP में फूट!: खनन व्यवसायी और पूर्व मंत्री गली जनार्दन रेड्डी ने बनाई नई पार्टी, चुनाव लड़ने का एलान |url=https://www.amarujala.com/india-news/karnataka-former-minister-gali-janardhana-reddy-announces-his-new-party-kalyana-rajya-pragati-paksha-news-in |access-date=2023-05-13 |website=Amar Ujala |language=hi}}</ref>[https://twitter.com/NewsArenaIndia/status/1772130765637054798?t=nLJFLF2J7_6XkgTUZHgVSw&s=19] ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು.<ref>{{Cite news |date=2023-05-13 |title=Kalyana Rajya Pragati Paksha {{!}} Janardhan Reddy's upstart party wins its first seat in Karnataka |url=https://www.thehindu.com/elections/karnataka-assembly/kalyana-rajya-pragati-paksha-janardhan-reddy-party-2023-karnataka-assembly-elections/article66845818.ece |access-date=2023-05-13 |newspaper=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last=एजेंसी |first=एबीपी न्यूज |date=2022-12-25 |title=बीजेपी से नाराज कर्नाटक के पूर्व मंत्री जनार्दन रेड्डी ने बनाई नई पार्टी |url=https://www.abplive.com/news/india/former-karnataka-minister-janardhan-reddy-formed-a-new-party-said-will-travel-across-the-state-2291126 |access-date=2023-05-13 |website=www.abplive.com |language=hi}}</ref><ref>{{Cite web |title=Karnataka News पूर्व मंत्री जनार्दन रेड्डी ने बनाई अपनी नई पार्टी लड़ेंगे 2023 का विधानसभा चुनाव - Former Karnataka Minister Janardhana Reddy announces new party to contest 2023 Karnataka polls |url=https://www.jagran.com/politics/national-former-karnataka-minister-janardhana-reddy-announces-new-party-to-contest-2023-karnataka-polls-23271117.html |access-date=2023-05-13 |website=Jagran |language=hi}}</ref> ಈ ಪಕ್ಷವು [[೨೦೨೩ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ|2023ರ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಬಳ್ಳಾರಿ]], [[ಕೊಪ್ಪಳ]], [[ವಿಜಯನಗರ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=2023-05-12 |title=Gangavathi Election Results LIVE {{!}} KRPP opens account in Karnataka, Janardhan Reddy defeats Iqbal Ansari |url=https://www.cnbctv18.com/politics/gangavathi-election-results-entry-of-janardhan-reddy-may-pose-a-challenge-for-bjps-paranna-eshwarappa-16611001.htm |access-date=2023-05-13 |website=cnbctv18.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-05-13 |title=Mining baron Gali Janardhana Reddy emerges victorious in Gangavathi |url=https://www.thenewsminute.com/article/mining-baron-gali-janardhana-reddy-emerges-victorious-gangavathi-177143 |access-date=2023-05-13 |website=The News Minute |language=en}}</ref> ಇದರ ಚುನಾವಣಾ ಚಿಹ್ನೆ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=5 May 2023 |title=क्या जनार्दन रेड्डी की 'फुटबॉल' दिखाएगी कमाल? शहर बल्लारी में क्या है माहौल |url=https://www.jansatta.com/elections/karnataka-elections-2023-will-janardhan-reddy-football-show-wonders-what-is-the-atmosphere-in-the-city-ballari/2795563/ |access-date=2023-05-13 |website=Jansatta |language=hi}}</ref> ಪಕ್ಷದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು [[ಗಂಗಾವತಿ|ಗಂಗಾವತಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಿಂದ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |date=2023-05-13 |title=LIVE Gangawati Karnataka Election 2023: गंगावती सीट पर KRPP के जनार्दन रेड्डी का कब्‍जा, BJP के पराना ईश्वरप्पा मुनावल्ली हारे, देखें र‍िजल्‍ट |url=https://hindi.news18.com/news/nation/gangawati-assembly-election-2023-karnataka-chunav-winner-looser-gali-janardhana-reddy-paranna-eshwarappa-munavalli-iqbal-ansari-hr-channakeshava-6148845.html |access-date=2023-05-13 |website=News18 हिंदी |language=hi |archive-date=2023-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513142235/https://hindi.news18.com/news/nation/gangawati-assembly-election-2023-karnataka-chunav-winner-looser-gali-janardhana-reddy-paranna-eshwarappa-munavalli-iqbal-ansari-hr-channakeshava-6148845.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Singh |first=Dhrishti |date=2023-05-13 |title=पूर्व मंत्री की नई पार्टी ने पहले ही चुनाव में दर्ज की जीत |url=https://biharbandhu.in/national/karnataka/former-ministers-new-party-has-already-registered-victory-in-the-election/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513150137/https://biharbandhu.in/national/karnataka/former-ministers-new-party-has-already-registered-victory-in-the-election/ |archive-date=13 May 2023 |access-date=2023-05-13 |website=BiharBandhu.in |language=en-US}}</ref> 2024ರ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗೂ ಮುನ್ನ, 25 ಮಾರ್ಚ್ 2024 ರಂದು ಜಿ. ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ ತಮ್ಮ ಕೆಆರ್‌ಪಿಪಿಯನ್ನು ಬಿಜೆಪಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="Karnataka MLA Janardhana Reddy merges his party with BJP">{{cite news |last1=The Hindu |first1= |date=25 March 2024 |title=Karnataka MLA Janardhana Reddy merges his party with BJP |url=https://www.thehindu.com/elections/lok-sabha/janardhan-reddy-merges-his-party-with-bjp/article67990283.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325081705/https://www.thehindu.com/elections/lok-sabha/janardhan-reddy-merges-his-party-with-bjp/article67990283.ece |archive-date=25 March 2024 |access-date=25 March 2024 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |title=ಕೆಆರ್‌ಪಿಪಿ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಬಿಜೆಪಿಯಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದ ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ |url=https://www.prajavani.net/karnataka-news/janardhan-reddy-merges-his-krpp-party-with-bjp-1114562.html |website=Prajavani |language=kn }}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಸಿದ್ಧಾಂತ == ಕೆಆರ್‌ಪಿಪಿ [[ಬಸವಣ್ಣ]]ನವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಿದೆ ಎಂದು [[ಜಿ. ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ]] ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref name=":1">{{Cite web |title=Janardhana Reddy New Party- ಜನಾರ್ಧನ ರೆಡ್ಡಿ ಹೊಸ ಪಕ್ಷ 'ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಗತಿ ಪಕ್ಷ' ಉದಯ: ಬಿಜೆಪಿ ನಂಟು ಕಡಿದುಕೊಂಡ ಗಣಿಧಣಿ |url=https://vijaykarnataka.com/news/bengaluru-city/janardhana-reddy-announces-new-party-kalyana-rajya-pragathi-paksha/articleshow/96494188.cms |access-date=2023-03-12 |website=Vijay Karnataka |language=kn}}</ref> ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಅವರ ಪಕ್ಷದ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ, ಶ್ರೀ ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ರಾಜ್ಯದ [[ಕಲ್ಯಾಣ-ಕರ್ನಾಟಕ]] ಭಾಗದ [[ಗಂಗಾವತಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಿಂದ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |date=2023-03-27 |title=Karnataka elections: Football for Gali Janardhan Reddy's KRPP party |url=https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/karnataka-elections-football-for-gali-janardhan-reddy-s-krpp-party-101679908574550.html |access-date=2023-04-26 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಐದು ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು. [[ಸಿರುಗುಪ್ಪ]], [[ಕನಕಗಿರಿ]], [[ನಾಗಠಾಣ]], [[ಸಿಂಧನೂರು]], [[ಹಿರಿಯೂರು]] ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಗತಿ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |date=2023-02-21 |title=Janardhana Reddy's Kalyana Rajya Pragati Paksha Party Attracts Local Leaders |url=https://www.news18.com/news/elections/karnataka-ex-minister-janardhana-reddy-announces-candidates-for-5-seats-7132225.html |access-date=2023-04-26 |website=News18 |language=en}}</ref> == ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಪಟ್ಟಿ == {|class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !rowspan=2 style="background-color:#22409A;color:white"|ಸಂಖ್ಯೆ !rowspan=2 style="background-color:#22409A;color:white"|ಭಾವಚಿತ್ರ !rowspan=2 style="background-color:#22409A;color:white"|ಹೆಸರು<br />{{small|(ಜನನ-ಮರಣ)}} !colspan=3 style="background-color:#22409A;color:white"|ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ |- !style="background-color:#22409A;color:white"|ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು !style="background-color:#22409A;color:white"|ಅಧಿಕಾರ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದು !style="background-color:#22409A;color:white"|ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯ |- !1 | |'''ಜೆ. ರಾಮಣ್ಣ'''<br /><small>(ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ)</small> |25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 |25 ಮಾರ್ಚ್ 2024 |{{age in years and days|2022|12|25|2024|03|25}} |} == ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಪಟ್ಟಿ == {|class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !rowspan=2 style="background-color:#22409A;color:white"|ಸಂಖ್ಯೆ !rowspan=2 style="background-color:#22409A;color:white"|ಭಾವಚಿತ್ರ !rowspan=2 style="background-color:#22409A;color:white"|ಹೆಸರು<br />{{small|(ಜನನ-ಮರಣ)}} !colspan=3 style="background-color:#22409A;color:white"|ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ |- !style="background-color:#22409A;color:white"|ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು !style="background-color:#22409A;color:white"|ಅಧಿಕಾರ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದು !style="background-color:#22409A;color:white"|ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮಯ |- !1 | '''ಗಾಳಿ ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ''' |'''[[ಜಿ. ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ|ಗಾಳಿ ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ]]'''<br /><small>(1967–)</small> |25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 |25 ಮಾರ್ಚ್ 2024 |{{age in years and days|25 December 2022|25 March 2024}} |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ]] bb0a8ww6vwfejkfv9dv0ii5glt4amjg 0 179140 1374527 1373596 2026-06-01T10:46:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374527 wikitext text/x-wiki {{short description|ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಉದ್ಯಮಿ (ಜನನ 1967)}} {{Hatnote|ಇದು ಒಂದು [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ|ತೆಲುಗು ಹೆಸರು]]; ಮನೆತನದ ಹೆಸರು ''ಗಾಳಿ''.}} {{use Indian English|date=May 2014}} {{Use dmy dates|date=August 2020}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = ಗಾಳಿ ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ | honorific_suffix = | image = | image_size = | caption = | order = | office = [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ]]ಯ ಸದಸ್ಯರು | term_start = 13 ಮೇ 2023 | term_end = | predecessor = [[ಪರಣ್ಣ ಮುನವಳ್ಳಿ]] | successor = ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಿದೆ | constituency = [[ಗಂಗಾವತಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ|ಗಂಗಾವತಿ]] | order2 = | office2 = ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವರು | term_start2 = 30 ಮೇ 2008 | term_end2 = 3 ಆಗಸ್ಟ್ 2011 | predecessor2 = [[ಬಿ. ಶ್ರೀರಾಮುಲು]] | successor2 = [[ಆನಂದ್ ಸಿಂಗ್]] | constituency2 = [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತು|ಬಳ್ಳಾರಿ]] | order3 = | office3 = [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತು|ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರು]] | term_start3 = 18 ಜೂನ್ 2006 | term_end3 = ಮೇ 2011 | predecessor3 = | successor3 = | constituency3 = [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ತು]] | birth_date = {{Birth date and age|1967|1|11|df=y}} | birth_place = [[ಬಳ್ಳಾರಿ]], [[ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ]] (ಇಂದಿನ [[ಕರ್ನಾಟಕ]]), [[ಭಾರತ]] | birth_name = | spouse = ಗಾಳಿ ಅರುಣಾ ಲಕ್ಷ್ಮಿ<ref name="Ballari: Janardhana Reddy’s wife stirs the pot in close battle of mining moneybags">{{cite news |title=Ballari: Janardhana Reddy's wife stirs the pot in close battle of mining moneybags |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/ballari-janardhana-reddys-wife-stirs-the-pot-in-close-battle-of-mining-moneybags/articleshow/99896794.cms |access-date=6 May 2025 |publisher=The Times of India |date=1 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506175154/https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/ballari-janardhana-reddys-wife-stirs-the-pot-in-close-battle-of-mining-moneybags/articleshow/99896794.cms |archive-date=6 May 2025}}</ref><ref name="Janardhan Reddy fields wife in Ballari seat {{!}} Janardhan Reddy fields wife in Ballari seat">{{cite news |last1= |first1= |title=Janardhan Reddy fields wife in Ballari seat {{!}} Janardhan Reddy fields wife in Ballari seat |url=https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/010223/janardhan-reddy-fields-wife-in-ballari-seat.html |access-date=6 May 2025 |work= |publisher=Deccan Chronicle |date=1 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506175436/https://www.deccanchronicle.com/nation/politics/010223/janardhan-reddy-fields-wife-in-ballari-seat.html |archive-date=6 May 2025 |language=en}}</ref> | children = ಬ್ರಹ್ಮಿಣಿ,<ref name="Janardhana Reddy’s daughter’s wedding: Shocking details about bride Brahmani’s wedding trousseau! {{!}}">{{cite news |title=Janardhana Reddy's daughter's wedding: Shocking details about bride Brahmani's wedding trousseau! {{!}} India.com |url=https://www.india.com/lifestyle/janardhana-reddys-daughters-wedding-shocking-details-about-bride-brahmanis-wedding-trousseau-1658116/ |access-date=6 May 2025 |work= |publisher=India.com |date=24 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506175616/https://www.india.com/lifestyle/janardhana-reddys-daughters-wedding-shocking-details-about-bride-brahmanis-wedding-trousseau-1658116/ |archive-date=6 May 2025 |language=en}}</ref> ಕಿರೀಟಿ<ref name="‘RRR’ director SS. Rajamouli launches Gali Janardhan Reddy’s son's film.">{{cite news |title='RRR' director SS. Rajamouli launches Gali Janardhan Reddy's son's film. |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/rrr-director-ss-rajamouli-launches-gali-janardhan-reddys-sons-film-/articleshow/89992334.cms |access-date=6 May 2025 |publisher=The Times of India |date=4 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506175734/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movies/news/rrr-director-ss-rajamouli-launches-gali-janardhan-reddys-sons-film-/articleshow/89992334.cms |archive-date=6 May 2025}}</ref> | alma_mater = | occupation = ಉದ್ಯಮಿ (ಜಿಜೆಆರ್ ಗ್ರೂಪ್ ಸಿಎಂಡಿ) | website = [http://www.galijanardhanreddy.com ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] | footnotes = | relatives = {{bulleted list |[[ಜಿ. ಕರುಣಾಕರ ರೆಡ್ಡಿ]] (ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ) |[[ಜಿ. ಸೋಮಶೇಖರ ರೆಡ್ಡಿ]] (ಕಿರಿಯ ಸಹೋದರ) | ಜಿ. ರಾಜೇಶ್ವರಿ ರೆಡ್ಡಿ (ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರಿ) }} | party = [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ]] }} '''ಗಾಳಿ ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ''' (ಜನನ 11 ಜನವರಿ 1967) ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ<ref name=":0">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/spectacular-rise-steep-fall-of-g-janardhana-reddy/articleshow/66583333.cms|title=Spectacular rise & steep fall of mining baron Janardhana Reddy - Times of India|website=The Times of India|date=12 November 2018 |access-date=2019-04-23}}</ref><ref>{{Cite web |last=Singh |first=Dhrishti |date=2023-05-13 |title=पूर्व मंत्री की नई पार्टी ने पहले ही चुनाव में दर्ज की जीत |url=https://biharbandhu.in/national/karnataka/former-ministers-new-party-has-already-registered-victory-in-the-election/ |access-date=2023-05-13 |website=BiharBandhu.in |language=en-US |archive-date=13 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513150137/https://biharbandhu.in/national/karnataka/former-ministers-new-party-has-already-registered-victory-in-the-election/ |url-status=dead }}</ref>. ಇವರು 13 ಮೇ 2023 ರಿಂದ [[ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಗತಿ ಪಕ್ಷ]]ದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡು [[ಗಂಗಾವತಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರ]]ದಿಂದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ]]ಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು 25 ಮಾರ್ಚ್ 2024 ರಂದು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ]]ಗೆ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ, ಶಿಕ್ಷಣ == ರೆಡ್ಡಿಯವರು 11 ಜನವರಿ 1967 ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಇವರಿಗೆ ಜಿ. ಕರುಣಾಕರ ರೆಡ್ಡಿ, ಜಿ. ಸೋಮಶೇಖರ ರೆಡ್ಡಿ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು, ರಾಜೇಶ್ವರಿ ಎಂಬ ಓರ್ವ ಅಕ್ಕ ಇದ್ದಾರೆ. ಇವರು, ಇವರ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ಬಳ್ಳಾರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ರುಕ್ಮಿಣಮ್ಮ, ಪೊಲೀಸ್ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೇಬಲ್ ಆಗಿದ್ದ ಚೆಂಗಾ ರೆಡ್ಡಿಯವರಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="NYT-aug2010">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/08/19/world/asia/19india.html|title=Despite Swirl of Scandals, Indian Mining Bosses Thrive|last=Yardley|first=Jim|date=18 August 2010|work=[[The New York Times]]|access-date=19 August 2010}}</ref> ಇವರ ಕುಟುಂಬವು ಮೂಲತಃ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ [[ಚಿತ್ತೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿದೆ.<ref>https://thesouthfirst.com/karnataka/mining-baron-gali-janardhana-reddy-and-his-tryst-with-bjp-rise-fall-exile-and-return/</ref> ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಪದವಿಪೂರ್ವ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಉದ್ಯಮಿ, ರಾಜಕಾರಣಿ ಎರಡೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ, ಇವರು ಚಿನ್ನದ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. === ಉದ್ಯಮಿಯಾಗಿ === 21 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ರೆಡ್ಡಿಯವರು 1989 ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎನ್ನೋಬಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸೇವಿಂಗ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಂಪನಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಎಂಬ ಶೇಷ ಬ್ಯಾಂಕೇತರ ಹಣಕಾಸು ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದಾದ್ಯಂತ ಈ ಕಂಪನಿಯು 350 ಕೋಟಿ ವಹಿವಾಟಿನೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟು 125 ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕಂಪನಿಯು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, 2003 ರಿಂದ ಠೇವಣಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿತ್ತು. 'ದಿ ಹಿಂದೂ' ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಆರ್‌ಬಿಐ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಇವರು ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರವನ್ನು [[ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್|ಆರ್‌ಬಿಐ]]ಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದರು<ref>{{cite news|url=https://www.rbi.org.in/|title=Bellary barons, Karnataka kings|date=8 November 2009|publisher=The Telegraph, Calcutta, India}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tehelka.com/story_main39.asp?filename=Ne140608thereddyflag.asp|title=The Reddy Flag Over Bangalore|publisher=Tehelka|access-date=28 May 2011|archive-date=22 September 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120922072927/http://www.tehelka.com/story_main39.asp?filename=Ne140608thereddyflag.asp|url-status=dead}}</ref> ಜಾಹೀರಾತಿನ ಸಾರಾಂಶ ಹೀಗಿತ್ತು, "ಬಳ್ಳಾರಿ -583 101 ರ ರಾಧಿಕಾ ಥಿಯೇಟರ್ ಎದುರು, ರಾಘವಾಚಾರಿ ರಸ್ತೆಯ 6(4) ರಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿತ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೆಸರ್ಸ್ ಎನ್ನೋಬಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸೇವಿಂಗ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಂ. ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಠೇವಣಿಗಳ ಸ್ವೀಕಾರ, ಅನುಮೋದಿತ ಭದ್ರತೆಗಳಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗೆ ನಿಗದಿತ ರಿಟರ್ನ್ಸ್ ಸಲ್ಲಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಿರ್ದೇಶನಗಳ ವಿವಿಧ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ. ಕಂಪನಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯು ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿಲ್ಲ, ಅದರ ನಿವ್ವಳ ಒಡೆತನದ ನಿಧಿ ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 05, 1998 ರಿಂದ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ಹಾಲಿ ಠೇವಣಿದಾರರು/ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಹೊಂದಿರುವವರು ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಂಪನಿಯು ನಡೆಸುವ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಗೆ ಚಂದಾದಾರಿಕೆಗಳು/ಕಂತುಗಳ ಮೂಲಕ, ಠೇವಣಿ ನವೀಕರಣದ ಮೂಲಕ, ಇನ್ನಾವುದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಠೇವಣಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ." 2001 ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಓಬಳಾಪುರಂ ಮೈನಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು (OMCPL) ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆಪಾದಿತವಾಗಿ ಇವರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವು 2004 ರಲ್ಲಿ [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]]ದ [[ಅನಂತಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ 10760 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿಲ್ಲ, ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು 2013 ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |last=Service |first=Express News |date=2013-04-26 |title=Government cancels 10,760 acre land allotment to Brahmani |url=https://www.newindianexpress.com/states/andhra-pradesh/2013/Apr/26/government-cancels-10760-acre-land-allotment-to-brahmani-471551.html |access-date=2024-07-10 |website=The New Indian Express |language=en}}</ref> === ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿ === 1999 ರ [[ಲೋಕಸಭೆ]] ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ರೆಡ್ಡಿ ಸಹೋದರರು [[ಸುಷ್ಮಾ ಸ್ವರಾಜ್]] ಅವರ ಪ್ರಚಾರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮುನ್ನೆಲೆಗೆ ಬಂದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ವರಾಜ್ ಅವರು ಸಂಸದರಾಗಲು [[ಬಳ್ಳಾರಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]]ಗೆ ಸೇರಿದ [[ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ]] ವಿರುದ್ಧ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ]] (ಬಿಜೆಪಿ) ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದರು. ಸ್ವರಾಜ್ ವಿಫಲರಾದರೂ ಅವರು ರೆಡ್ಡಿಗಳ ಪೋಷಕರಾಗಿಯೇ ಉಳಿದರು, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬಳ್ಳಾರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಹಗರಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ರೆಡ್ಡಿ ಸಹೋದರರ ಮೇಲೆ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾದ ನಂತರ ಸ್ವರಾಜ್ ಅವರಿಂದ ದೂರ ಸರಿದರು. ರೆಡ್ಡಿ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪಗಳು [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಕೆಟ್ಟ ಹೆಸರನ್ನು ತಂದವು, ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅವಕಾಶವಾದಿ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಬಯಲು ಮಾಡಿದವು.<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/india/south/story/sushma-distances-herself-from-reddys-140414-2011-09-04|title=Once 'her sons', Sushma now distances herself from Reddys|publisher=India Today}}</ref> 2006 ರಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ - ಜಾತ್ಯತೀತ ಜನತಾ ದಳ (ಜೆಡಿಎಸ್) ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರ್ಕಾರ, ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ [[ಬಿ. ಶ್ರೀರಾಮುಲು]] ಅವರನ್ನು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬಳ್ಳಾರಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿನ ಇವರ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ 2006 ರಲ್ಲಿ ರೆಡ್ಡಿಯವರನ್ನು ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/people/who-is-janardhana-reddy-466707|title=Who is Janardhana Reddy?|website=NDTV.com|access-date=2019-04-23}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ಹೆಚ್.ಡಿ.ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ|ಎಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ]]ಯವರೊಂದಿಗೆ ಜಗಳವಾಡಿದರು, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು, ಇದು ಇವರ ಅಮಾನತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಎಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿಯವರು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು [[ಬಿ. ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪ]]ನವರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ [[ಡಿ. ವಿ. ಸದಾನಂದ ಗೌಡ]], ಬಿ. ಎಸ್. ಯಡಿಯೂರಪ್ಪನವರು ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಅಮಾನತನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದರು, ನಂತರ ಇವರು 2008 ರ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಪರವಾಗಿ ಯಡಿಯೂರಪ್ಪನವರ ಜೊತೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು. ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬಿಜೆಪಿ 110 ಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು, 5 ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಾಸಕರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಿಜೆಪಿ ಸ್ವಂತ ಬಲದಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿತು. ನಂತರ ರೆಡ್ಡಿಯವರನ್ನು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಸಚಿವರನ್ನಾಗಿ, ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸಚಿವರನ್ನಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು,<ref name="outlook-oct2009">{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?262756|title=karnataka: Reddys vs BSY: BSY looks cornered, Reddy's muscle in|publisher=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook Magazine]]}}</ref> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ, ಬಳ್ಳಾರಿಗೆ ಅನೇಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?262754|title=Politics: BJP: Shobha Karandlaje, BSY's points-woman, is central to the crisis|publisher=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook Magazine]]}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?266354|title=A Rich Vein of Avarice: Older hands shaped the cunning bluster of Jaganmohan, the Reddys|publisher=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook Magazine]]}}</ref> ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪಗಳು, ಇವರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನದ ಅವಧಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಜನಪ್ರಿಯ ರಾಜಕಾರಣಿಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ, ಇದನ್ನು 29 ಜನವರಿ 2017 ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಅರಮನೆ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹೇಮವೇಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಸ್ತೋಮದಿಂದ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಎದ್ದುನಿಂತು ಗೌರವ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ ರಾಜ್ಯವು ಕಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.dailypioneer.com/215531/Rosaiah-gets-Janardhana-Reddy-handle-to-beat-Jagan.html|title=Rosaiah gets Janardhana Reddy to handle to beat Jagan|publisher=[[The Pioneer (Indian newspaper)|The Pioneer]]|access-date=17 ಮೇ 2026|archive-date=26 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101026203201/http://www.dailypioneer.com/215531/Rosaiah-gets-Janardhana-Reddy-handle-to-beat-Jagan.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?261668|title=The Man From Kadappa|publisher=[[Outlook (Indian magazine)|The Outlook]]}}</ref> ರೆಡ್ಡಿಯವರು 2018 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಿಲ್ಲ; ಆದಾಗ್ಯೂ ಇವರ ಸಹೋದರರು, ಶ್ರೀರಾಮುಲು, ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಆಪ್ತರಾದ ಇತರ ನಾಲ್ವರು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಬಿಜೆಪಿ ಟಿಕೆಟ್ ಪಡೆದರು. 25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 ರಂದು ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಬಿಜೆಪಿಯನ್ನು ತೊರೆದರು, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ "ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಗತಿ ಪಕ್ಷ" ಎಂಬ ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |date=2022-12-25 |title=Mining baron Janardhana Reddy launches new party 'Kalyana Rajya Pragati Paksha' |url=https://www.deccanherald.com/state/karnataka-politics/mining-baron-janardhana-reddy-launches-new-party-kalyana-rajya-pragati-paksha-1174888.html |access-date=2022-12-25 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2022-12-25 |title=Karnataka mining baron Gali Janardhan Reddy floats his own party: 'New episode' |url=https://www.hindustantimes.com/cities/bengaluru-news/karnataka-mining-baron-gali-janardhan-reddy-floats-his-own-party-new-episode-101671956950127.html |access-date=2022-12-25 |website=Hindustan Times |language=en}}</ref> ಕರ್ನಾಟಕದ 2023 ರ ಮೇ ತಿಂಗಳ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಗತಿ ಪಕ್ಷದ ಟಿಕೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಗಂಗಾವತಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪುನರಾಗಮನ ಮಾಡಿದರು. 25 ಮಾರ್ಚ್ 2024 ರಂದು ಇವರು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷವಾದ ಕಲ್ಯಾಣ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಗತಿ ಪಕ್ಷವನ್ನು [[೨೦೨೪ರ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ|2024 ರ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ]]ಯ ಮೊದಲು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ|ಬಿಜೆಪಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="Karnataka MLA Janardhana Reddy merges his party with BJP">{{cite news |last1=The Hindu |first1= |title=Karnataka MLA Janardhana Reddy merges his party with BJP |url=https://www.thehindu.com/elections/lok-sabha/janardhan-reddy-merges-his-party-with-bjp/article67990283.ece |access-date=25 March 2024 |date=25 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240325081705/https://www.thehindu.com/elections/lok-sabha/janardhan-reddy-merges-his-party-with-bjp/article67990283.ece |archive-date=25 March 2024 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-03-25|title=Karnataka MLA Janardhana Reddy joins BJP, says 'don't need any positions'|url=https://www.indiatoday.in/india/story/g-janardhana-reddy-bengaluru-karnataka-mla-joins-bjp-lok-sabha-polls-2519074-2024-03-25}}</ref> == ಸಮಾಜ ಸೇವೆ == ರೆಡ್ಡಿಯವರು 1997 ರಿಂದ [[ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯರು|ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯ]] [[ಮಕ್ಕಳು|ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ]] ಶಾಲೆಯನ್ನು, 2004 ರಿಂದ ಸ್ವಂತ ಹಣದಿಂದ [[ವೃದ್ಧಾಶ್ರಮ]]ವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |last=Ram |first=Theja |date=2017-11-16 |title=A quiet burial for some of the mining cases against Janardhana Reddy? |url=https://www.thenewsminute.com/karnataka/quiet-burial-some-mining-cases-against-janardhana-reddy-71694 |access-date=2024-07-10 |website=The News Minute |language=en}}</ref> == ವಿವಾದಗಳು == ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಅನೇಕ ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದಾರೆ. ===ಆಪರೇಷನ್ ಕಮಲ=== {{Excerpt|ಆಪರೇಷನ್ ಕಮಲ|fragment=lead section}} === ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ === ಜುಲೈ 2011 ರಲ್ಲಿ [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ಲೋಕಾಯುಕ್ತ]], [[ಸಂತೋಷ್ ಹೆಗ್ಡೆ]] ಬಳ್ಳಾರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ನಡೆಸಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಂಚನೆ ಮಾಡಿದ ಆರೋಪ ರೆಡ್ಡಿ ಮೇಲಿತ್ತು. ತೆರಿಗೆ ವಂಚನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು [[ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ತನಿಖಾ ಮಹಾನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ]]ದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಕಂಪನಿಯ ಆದಾಯ ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುವಿಕೆಯನ್ನು ಮರೆಮಾಚಲು ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಸಿಂಗಾಪುರದ ಒಂದು-ಡಾಲರ್ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ತಿಳುವಳಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಅವರು ಇತರ ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಸ್ಥಳದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ವರದಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು, ಇದು ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ವರದಿಗೆ ಆಧಾರವಾಯಿತು. ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ "ಶೂನ್ಯ-ಅಪಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ"ಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಇವರು ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಶಾಮೀಲಿನೊಂದಿಗೆ ಅನಧಿಕೃತ, ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ಸಿಗದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ತಡೆರಹಿತವಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಿದರು. ಇವರ ಕಮಾಂಡ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರು ಮಾಫಿಯಾದ ಆಡಳಿತವನ್ನು "ಬಳ್ಳಾರಿ ಗಣರಾಜ್ಯ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಥವಾ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/in-the-republic-of-bellary-a-ministers/825181/|title=In the 'Republic of Bellary', a minister's 'muscle power'|date=1 August 2011|work=The Indian Express}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/states/karnataka/article2302226.ece|title=Report details Reddys' rule over 'Republic of Bellary'|date=28 July 2011|work=The Hindu|location=Chennai, India}}</ref> === ಲಂಚಕೋರತನ === ಓಬಳಾಪುರಂ ಮೈನಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಜಾಮೀನು ಪಡೆಯಲು ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು (ಜಿ. ಸೋಮಶೇಖರ್ ರೆಡ್ಡಿ, ಎಚ್. ಸುರೇಶ್ ಬಾಬು) [[ಹೈದರಾಬಾದ್]] ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ಟಿ. ಪಟ್ಟಾಭಿರಾಮ ರಾವ್ ಅವರಿಗೆ ಲಂಚ ನೀಡಿದ್ದಾರೆಂಬ ಆರೋಪದ ಬಗ್ಗೆ ಸಿಬಿಐ ತನಿಖೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಸಿಬಿಐನ ಹೆಚ್ಚಿನ ತನಿಖೆಗಳು ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಟಿ.ವಿ. ಚಲಪತಿ ರಾವ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರರನ್ನು "ನಗದುಗಾಗಿ ಜಾಮೀನು" ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಸಿದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.deccanherald.com/content/254293/cbi-intensifies-probe-reddy-bail.html|title=CBI intensifies probe into Reddy bail scandal|work=The Deccan Herald|date=3 June 2012}}</ref> ಐಟಿ ಇಲಾಖೆಯು ನೋಟಿಸ್‌ಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು, ರೆಡ್ಡಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು, ಆದರೆ ಈ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಸಿಐಟಿ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದವು. ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯ ಐಟಿಎಟಿ ಮುಂದೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು, ಮಾನ್ಯ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು ಐಟಿ ಇಲಾಖೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿಲುವನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇವರ ಪರವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/states/andhra-pradesh/article3540297.ece|title=Larger design in cash-for-bail scam?|date=18 June 2012|work=The Hindu|location=Chennai, India}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/national/article3540225.ece|title=How mining mafia established a "Republic of Fear" in Bellary|last=Mondal|first=Sudipto|date=18 June 2012|work=The Hindu|location=Chennai, India}}</ref> 132456821541 === ಮಗಳ ವಿವಾಹ === [[ಬೆಂಗಳೂರು ಅರಮನೆ|ಬೆಂಗಳೂರು ಅರಮನೆ ಮೈದಾನ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಗಳು ಬ್ರಹ್ಮಿಣಿಯ ಅದ್ದೂರಿ ವಿವಾಹದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ರೆಡ್ಡಿಯವರು ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಮಗಳ ಮದುವೆಗೆ 500 ಕೋಟಿ ($71 ಮಿಲಿಯನ್) ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಿಣಿಯು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]], [[ಟಾಂಜಾನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಗಳನ್ನು, [[ಟರ್ಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಮಾರ್ಬಲ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಬಂದ 23 ವರ್ಷದ ಎಂಬಿಎ ಪದವೀಧರನನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-india-37996554|title=Images of India's huge and controversial wedding|work=BBC News|date=16 November 2016}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2016/11/16/janardhana-reddy-lavish-wedding-for-indian-politicians-daughter/|title=Lavish wedding for Indian politician's daughter causes uproar|newspaper=The Telegraph|date=16 November 2016|last1=Molloy|first1=Mark}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ndtv.com/photos/news/in-pics-the-big-fat-reddy-wedding-in-bengaluru-23291|title=In Pics: The Big Fat Reddy Wedding in Bengaluru, Photo Gallery}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/lavish-setting-for-reddys-daughters-wedding/article9346607.ece|title=Lavish setting for Reddy's daughter's wedding|last=Deepika|first=K. c|date=15 November 2016|work=The Hindu}}</ref> == ಬಂಧನ, ಶಿಕ್ಷೆ == ರೆಡ್ಡಿಯವರನ್ನು 5 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011 ರಂದು [[ಕೇಂದ್ರೀಯ ತನಿಖಾ ದಳ|ಸಿಬಿಐ]] ಬಂಧಿಸಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಹೈದರಾಬಾದ್‌ಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/national/article2426436.ece?homepage=true | location=Chennai, India | work=The Hindu | first=Our | last=Bureaus | title=In pre-dawn swoop, CBI arrests Janardhan Reddy, kin in Bellary}}</ref> ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಬಳ್ಳಾರಿ]], ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ [[ಅನಂತಪುರ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ|ಅನಂತಪುರ]]ದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ಅದಿರಿನ ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವ ಆರೋಪ ಇವರ ಮೇಲಿದೆ. ಈ ತನಿಖೆಯು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ [[ಕೆ. ರೋಶಯ್ಯ]] ಅವರು ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ, ಸಿಬಿಐಗೆ ಮಾಡಿದ ಶಿಫಾರಸಿನ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಲೋಕಾಯುಕ್ತ ಸಂತೋಷ್ ಹೆಗ್ಡೆ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web| url=http://www.mid-day.com/news/2011/sep/050911-cbi-arrests-janardhana-reddy.htm|title=Karnataka mining baron Janardhana Reddy arrested |publisher=Mid Day}}</ref> ಒಮ್ಮೆ ಸಿಬಿಐ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ವಕೀಲರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಇವರನ್ನು ಇವರ ಭಾವ ಬಿ. ವಿ. ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಜೊತೆಗೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿ [[ಚಂಚಲಗೂಡ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರಾಗೃಹ]]ಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/states/karnataka/article2425782.ece|title=CBI arrests Janardhana Reddy, Srinivas Reddy |work=The Hindu| location=Chennai, India|date=5 September 2011}}</ref> ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ತನಿಖೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಐ ಹಿರಿಯ [[ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆ|ಐಎಎಸ್]], [[ಭಾರತೀಯ ಕಂದಾಯ ಸೇವೆ|ಐಆರ್‌ಎಸ್]] ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-andhrapradesh/article2713127.ece|title= Rajagopal has role in 'benami' mining: CBI|work=The Hindu| location=Chennai, India|date=14 December 2011}}</ref><ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/article2678413.ece|title= Srilakshmi sent to Chanchalguda jail|work=The Hindu| location=Chennai, India|date=2 December 2011}}</ref><ref>{{cite news| url=http://www.thehindu.com/todays-paper/article2654668.ece|title= Rajagopal, Sri Lakshmi accused of fraud|work=The Hindu| location=Chennai, India|date=24 November 2011}}</ref> 4 ಆಗಸ್ಟ್ 2012 ರಂದು, ಸಿಬಿಐ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತರಾದ ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ, ಇತರ ನಾಲ್ವರ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನವನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7 ರವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.<ref>{{cite news| url= http://www.thehindu.com/news/states/karnataka/article3727096.ece|title= Janardhana Reddy's judicial custody extended to Sept. 7| date= 4 August 2012 | location=Chennai, India| work=The Hindu}}</ref> 21 ಜನವರಿ 2015 ರಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಇವರಿಗೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡಿತು. 24 ಮೇ 2021 ರಂದು ಬಳ್ಳಾರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಮೇಲ್ಮನವಿಯನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news| url= https://hospet.online/sc-agrees-to-hear-janardhana-reddys-appeal-to-visit-ballari/|title= The Supreme court agreed to hear Janardhana Reddy's appeal| date= 24 May 2012 | location=Ballari, India| work=Hospet.online}}</ref> ಓಬಳಾಪುರಂ ಮೈನಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ (ಒಎಂಸಿ) ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ 6 ಮೇ 2025 ರಂದು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನ ಸಿಬಿಐ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಗಾಳಿ ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ, ಇತರ ಮೂವರನ್ನು ದೋಷಿಗಳೆಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ಸುದೀರ್ಘ 13 ವರ್ಷಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರಿಗೆ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ 10,000 ರೂಪಾಯಿ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು.<ref name="Ex-Karnataka minister Gali Janardhan Reddy sentenced to 7 years' imprisonment in Obulapuram mining case">{{cite news |title=Ex-Karnataka minister Gali Janardhan Reddy sentenced to 7 years' imprisonment in Obulapuram mining case {{!}} Today News |url=https://www.livemint.com/news/exkarnataka-minister-gali-janardhan-reddy-sentenced-to-7-years-imprisonment-in-obulapuram-mining-case-11746529502027.html |access-date=6 May 2025 |work= |publisher=Mint |date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506174416/https://www.livemint.com/news/exkarnataka-minister-gali-janardhan-reddy-sentenced-to-7-years-imprisonment-in-obulapuram-mining-case-11746529502027.html |archive-date=6 May 2025 |language=en}}</ref><ref name="Illegal Mining Verdict: Gali Janardhan Reddy Gets 7 Years in OMC Case">{{cite news |title=Illegal Mining Verdict: Gali Janardhan Reddy Gets 7 Years in OMC Case |url=https://www.deccanherald.com/india/former-karnataka-minister-gali-janardhan-reddy-found-guilty-in-omc-illegal-mining-case-3527000 |access-date=6 May 2025 |publisher=Deccan Herald |date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250506174554/https://www.deccanherald.com/india/former-karnataka-minister-gali-janardhan-reddy-found-guilty-in-omc-illegal-mining-case-3527000 |archive-date=6 May 2025 |language=en}}</ref><ref name="CBI special court sentences Gali Janardhan Reddy, three others to seven-year jail term in illegal mining case">{{cite news |last1= |first1= |title=CBI special court sentences Gali Janardhan Reddy, three others to seven-year jail term in illegal mining case |url=https://www.thehindu.com/news/national/cbi-special-court-sentences-gali-janardhan-reddy-three-others-to-seven-year-jail-term-in-illegal-mining-case/article69545714.ece |access-date=7 May 2025 |publisher=The Hindu |date=6 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250507112027/https://www.thehindu.com/news/national/cbi-special-court-sentences-gali-janardhan-reddy-three-others-to-seven-year-jail-term-in-illegal-mining-case/article69545714.ece |archive-date=7 May 2025 |language=en-IN}}</ref><ref>{{Cite web |title=ಅಕ್ರಮ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ | ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ ಅಪರಾಧಿ; 7 ವರ್ಷ ಜೈಲು: CBI ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶ |url=https://www.prajavani.net/news/karnataka-news/illegal-mining-case-gali-janardhan-reddy-cbi-verdict-3275634 |website=Prajavani |language=kn |date=6 May 2025}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == *[http://kla.kar.nic.in/mlc%27list/Sri%20Janardhana%20Reddy.htm ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಧಾನಸಭೆ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿ. ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿ] *[https://www.nytimes.com/slideshow/2010/08/04/world/asia/20100805-INDIA-MINE-6.html ಎನ್‌ವೈಟಿ ಸ್ಲೈಡ್‌ಶೋನಲ್ಲಿ ಜನಾರ್ದನ ರೆಡ್ಡಿಯವರ ಭಾವಚಿತ್ರ] {{DEFAULTSORT:ರೆಡ್ಡಿ, ಜಿ. ಜನಾರ್ದನ}} [[ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತೆಲುಗು ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] 0q58mfzxsqbk5oaxfudmhw1f8giu1bz 0 179209 1374473 1374206 2026-05-31T22:28:33Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374473 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = Caracal | italic_title = no | image = Caracal_on_the_road,_early_morning_in_Kgalagadi_(36173878220) (cropped).jpg | image_caption = Caracal in [[Kgalagadi Transfrontier Park]] | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |title=''Caracal caracal'' |name-list-style=amp |author=Avgan, B. |author2=Henschel, P. |author3=Ghoddousi, A. |year=2016 |errata=2016 |article-number=e.T3847A102424310 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-2.RLTS.T3847A50650230.en |access-date=15 January 2022}}</ref> | status2 = CITES_A1 | status2_system = CITES | status2_ref = <ref name=iucn/>{{NoteTag|Only populations of Asia. All other populations are included in Appendix II.}} | genus = Caracal | species = caracal | authority = ([[Johann Christian Daniel von Schreber|Schreber]], 1776) | subdivision_ranks = Subspecies | subdivision = See text | range_map = Caracal Geographical Range.svg | range_map_caption = Distribution of caracal, 2016<ref name=iucn/> | synonyms = {{collapsible list| *''C. bengalensis'' {{small|(J. B. Fischer, 1829)}} *''C. melanotis'' {{small|[[John Edward Gray|Gray]], 1843}} *''C. melanotix'' {{small|Gray, 1843}} *''C. berberorum'' {{small|Matschie, 1892}} *''C. corylinus'' {{small|(Matschie, 1912)}} *''C. medjerdae'' {{small|(Matschie, 1912)}} *''C. aharonii'' {{small|([[Paul Matschie|Matschie]], 1912)}} *''C. spatzi'' {{small|(Matschie, 1912)}} *''C. roothi'' {{small|(Roberts, 1926)}} *''C. coloniae'' {{small|[[Oldfield Thomas|Thomas]], 1926}} *''C. michaelis'' {{small|Heptner, 1945}} | synonyms_ref = <ref name=MSW3/> }} }} '''ಕ್ಯಾರಕ್ಯಾಲ್''' ಕಾರ್ನಿವೊರ ಗಣದ ಫೆಲಿಡಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಯಾದ ಚತುಷ್ಟಾದ [[ಪ್ರಾಣಿ|ಪ್ರಾಣಿ.]]ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ 1776 ರಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನ್]] ಪ್ರಕೃತಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜೋಹಾನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡೇನಿಯಲ್ ವಾನ್ ಶ್ರೆಬರ್ ವಿವರಿಸಿದರು. ಇದರ ಮೂರು ಉಪಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು== ಫೆಲಿಸ್ ಅಥವಾ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಕ್ಯಾರಕ್ಯಾಲ್ ಎಂಬುದು ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು. ಪರ್ಶಿಯನ್ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಎಂದೂ ಇದನ್ನು ಕರೆಯುವುದಿದೆ. ==ಹೆಸರು== 'ಕ್ಯಾರಕಲ್' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು 1761 ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ಸ್ ಬಫನ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು, ಅವರು ಅದರ [[ಟರ್ಕಿ|ಟರ್ಕಿಶ್]] ಹೆಸರು 'ಕರ್ರಾ-ಕುಲಕ್' ಅಥವಾ 'ಕಾರ-ಕೌಲಾಕ್' ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು, ಇದರರ್ಥ 'ಕಪ್ಪು ಕಿವಿ'.<ref>{{cite book |last1=Buffon |first1=G.-L. L. |year=1761 |chapter=Le Caracal |pages=262–267 |chapter-url=https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k1067248h/f324.item |title=Histoire naturelle, générale et particulière, avec la description du Cabinet du Roi |publisher=L'Imprimerie Royale |location=Paris |volume=IX}}</ref> ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು [[ಮರುಭೂಮಿ]] ಲಿಂಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |title=Carnivores: Meat-eating Mammals |first1=J. P. |last1=Rafferty |publisher=The Rosen Publishing Group |location=New York |year=2011 |isbn=978-1-61530-340-3 |page=117 |chapter=Caracals |chapter-url=https://books.google.com/books?id=EMui7zVOqeUC&pg=PA117}}</ref> ಗ್ರೀಕರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರ 'ಲಿಂಕ್ಸ್' ಬಹುಶ ಇದೇ ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಆಗಿರಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 'ಲಿಂಕ್ಸ್' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಇನ್ನೂ ಇದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈಗಿನ ಜ್ಞಾನದಂತೆ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕುಲವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book |contribution=[[s:Encyclopædia Britannica, Ninth Edition/The Caracal|The Caracal]] |title=Encyclopædia Britannica |edition=9th |volume=V |editor-last=Baynes |editor-first=T. S. |publisher=Charles Scribner's Sons |location=New York |date=1878 |pages=80–81}}</ref> ==ಆವಾಸ== [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕ]] ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಏಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೆಚ್ಚು.ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್ [[ಸಹಾರಾ ಮರುಭೂಮಿ|ಸಹಾರಾ]]ದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದೆ , ಆದರೆ ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ, ಇದು [[ಅರೇಬಿಯನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ]] , [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯಪ್ರಾಚ್ಯ]], [[ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್]] , [[ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ಥಾನ್|ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್]] ನಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಕಾಡು]]ಗಳು, ಸವನ್ನಾಗಳು , ಜೌಗು ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಅರೆ ಮರುಭೂಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೊದೆಸಸ್ಯ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ , ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಹೊದಿಕೆಯ ಲಭ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ ಒಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ಇತಿಯೋಪಿಯ|ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್]] ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಂತಹ ಮಲೆನಾಡಿನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ , ಇದು 3,000 ಮೀ (9,800 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. <ref name=kingdon>{{cite book |last1=Kingdon |first1=J. |year=1997 |title=The Kingdon Field Guide to African Mammals |publisher=Bloomsbury Publishing Plc |location=London, UK |isbn=978-1472-912-367 |pages=174–179 |edition=2nd}}</ref> ಇಥಿಯೋಪಿಯಾದ ಡೆಗುವಾ ಟೆಂಬಿಯನ್ ಮಾಸಿಫ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ರಸ್ತೆಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಣಬಹುದು.<ref name=Aerts2019>{{cite book |last1=Aerts |first1=R. |chapter=Forest and woodland vegetation in the highlands of Dogu'a Tembien |title=Geo-trekking in Ethiopia's Tropical Mountains. The Dogu'a Tembien District |date=2019 |editor1=Nyssen J. |editor2=Jacob, M. |editor3=Frankl, A. |publisher=Springer International Publishing |location=Switzerland |series=GeoGuide |isbn=978-3-030-04954-6 |url=https://www.springer.com/gp/book/9783030049546 |pages=261–277}}</ref> [[ಅಬು ಧಾಬಿ|ಅಬುಧಾಬಿ]] ಎಮಿರೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ , 2019 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ ಐನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಜೆಬೆಲ್ ಹಫೀತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಟ್ರಾಪ್‌ಗಳಿಂದ ಗಂಡು ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಮಾಡಲಾಯಿತು <ref>{{cite journal |author1=Gubiani, R. |name-list-style=amp |author2=Zaabi, R.A. |author3=Chuven, J. |author4=Soorae, P. |year=2020 |title=Rediscovery of Caracal ''Caracal caracal'' (Schreber, 1776) (Mammalia: Carnivora: Felidae) in Abu Dhabi Emirate, UAE |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=12 |issue=16 |pages=17194–17202 |doi=10.11609/jott.5856.12.16.17194-17202 |doi-access=free}}</ref> , ಇದು 1980 ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ನಂತರ ಮೊದಲ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ. ಫುಜೈರಾ ಎಮಿರೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ , ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ವಾಡಿ ವುರಾಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು <ref>{{cite web |work=Emirates Nature WWF, United Arab Emirates |title=World Habitat Day: Arabian Caracal rediscovered in UAE's Wadi Wurayah National Park |url=https://www.emiratesnaturewwf.ae/en/press-release/42-world-habitat-day-arabian-caracal-rediscovered-in-uaes-wadi-wurayah-national-park |date=2025 |access-date=2025-11-08}}</ref>. ನೈಋತ್ಯ [[ಟರ್ಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ , ಆಂಟಲ್ಯ ಮತ್ತು ಮುಗ್ಲಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ವನ್ಯಜೀವಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾರಕಲ್‌ಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಇದನ್ನು ಮನರಂಜನಾ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.sozcu.com.tr/hayatim/yasam-haberleri/nesli-tukenme-tehlikesi-altindaki-karakulak-muglada-goruldu/|title=Nesli tükenme tehlikesi altındaki karakulak Muğla'da görüldü|website=sozcu.com.tr|publisher=[[Sözcü]]|date=22 January 2023}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author1=Ünal, Y. |name-list-style=amp |author2=Pekin, B. K. |author3=Oğurlu, I. |author4=Süel, H. |author5=Koca, A. |year=2020 |title=Human, domestic animal, Caracal (''Caracal caracal''), and other wildlife species interactions in a Mediterranean forest landscape |journal=European Journal of Wildlife Research |volume=66 |issue=1 |page=5 |doi=10.1007/s10344-019-1343-x |bibcode=2020EJWR...66....5U |s2cid=209339807 |url=https://www.researchgate.net/publication/337930166}}</ref> ಉಜ್ಬೇಕಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್‌ಗಳನ್ನು ಉಸ್ಟಿಯುರ್ಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಕೈಜಿಲ್ಕಮ್ ಮರುಭೂಮಿಯ [[ಮರುಭೂಮಿ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ . 2000 ಮತ್ತು 2017 ರ ನಡುವೆ, 15 ಕ್ಯಾರಕಲ್‍ಗಳನ್ನು ಜೀವಂತವಾಗಿ ನೋಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 11 ಕ್ಯಾರಕಲ್‍ನ್ನು ಕುರಿಗಾಹಿಗಳು ಕೊಂದರು. <ref name=Gritsina2019>{{cite journal |last1=Gritsina |first1=M. |year=2019 |title=The Caracal ''Caracal caracal'' Schreber, 1776 (Mammalia: Carnivora: Felidae) in Uzbekistan |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=11 |issue=4 |pages=13470–13477 |doi=10.11609/jott.4375.11.4.13470-13477 |doi-access=free}}</ref> [[ಇರಾನ್|ಇರಾನ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್ ಅನ್ನು ಅಬ್ಬಾಸ್‌ಬಾಬಾದ್ ನೈನ್ ರಿಸರ್ವ್, ಬಹ್ರಾಮ್‌ಗುರ್ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ, ಕವಿರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಯಾಜ್ದ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ <ref>{{cite journal |last1=Farhadinia |first1=M. S. |last2=Akbari |first2=H. |last3=Beheshti |first3=M. |last4=Sadeghi |first4=A. |name-list-style=amp |year=2007 |title=Ecology and status of the Caracal, ''Caracal caracal'', in Abbasabad Naein Reserve, Iran |journal=Zoology in the Middle East |volume=41 |issue=1 |pages=5–9 |doi=10.1080/09397140.2007.10638221|s2cid=84982794 }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Farhadinia |first1=M. S. |last2=Akbari |first2=H. |last3=Beheshti |first3=M. |last4=Sadeghi |first4=A. |last5=Halvani |first5=M. R. |name-list-style=amp |year=2008 |title=Felids of the Abbasabad Naein Reserve, Iran |journal=Cat News |issue=48 |pages=14–16}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Ghoddousi |first1=A. |last2=Ghadirian |first2=T. |last3=Fahimi |first3=H. |name-list-style=amp |year=2009 |title=Status of caracal in Bahram'gur Protected Area, Iran |journal=Cat News |issue=50 |pages=10–13 |url=https://www.researchgate.net/publication/281447280}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Mousavi |first1=M. |year=2010 |title=Survey of ''Caracal caracal'' in Kavir National Park in Iran |journal=Journal of Environmental Research and Development |volume=4 |issue=3 |pages=793–795}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Akbari |first1=H. |last2=Azizi |first2=M. |last3=Poor Chitsaz |first3=A. |last4=Nooranian |first4=S. R. |name-list-style=amp |year=2016 |title=Distribution, abundance and activity pattern of caracal (''Caracal caracal'') in Yazd, Iran |journal=Experimental Animal Biology |volume=15 |pages=71–78}}</ref>. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾರಕಲ್ [[ಸರಿಸ್ಕಾ ಹುಲಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ|ಸರಿಸ್ಕಾ ಟೈಗರ್ ರಿಸರ್ವ್]] ಮತ್ತು [[ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ರಣಥಂಬೋರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ <ref name=Mukherjee_al2004>{{cite journal |author1=Mukherjee, S. |name-list-style=amp |author2=Goyal, S.P. |author3=Johnsingh, A.J.T. |author4=Pitman, M.L. |year=2004 |title=The importance of rodents in the diet of jungle cat (''Felis chaus''), caracal (''Caracal caracal'') and golden jackal (''Canis aureus'') in Sariska Tiger Reserve, Rajasthan, India |journal=Journal of Zoology |volume=262 |issue=4 |pages=405–411 |doi=10.1017/S0952836903004783 |bibcode=2004JZoo..262..405M |url=http://procarnivoros.org.br/pdfs/Shomita_JZool.pdf |access-date=29 March 2020 |archive-date=11 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170811105043/http://procarnivoros.org.br/pdfs/Shomita_JZool.pdf }}</ref><ref>{{cite journal |author1=Singh, R. |name-list-style=amp |author2=Qureshi, Q. |author3=Sankar, K. |author4=Krausman, P.R. |author5=Goyal, S.P. |year=2014 |title=Population and habitat characteristics of caracal in semi-arid landscape, western India |journal=Journal of Arid Environments |volume=103 |pages=92–95 |doi=10.1016/j.jaridenv.2014.01.004|bibcode=2014JArEn.103...92S}}</ref>. ಇದರ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿತರಣೆಯು [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]] , [[ಗುಜರಾತ್]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]]ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದೆ <ref name=Khandal_al2020>{{cite journal |author1=Khandal, D. |author2=Dhar, I. |name-list-style=amp |author3=Reddy, G.V. |year=2020 |title=Historical and current extent of occurrence of the Caracal ''Caracal caracal'' (Schreber, 1776) (Mammalia: Carnivora: Felidae) in India |journal=Journal of Threatened Taxa |volume=12 |issue=16 |pages=17173–17193 |doi=10.11609/jott.6477.12.16.17173-17193 |doi-access=free}}</ref>. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 100 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬಹುದು.<ref>{{cite news |url=https://news.mongabay.com/2024/05/ridiculously-rare-photo-catches-asian-caracal-swimming-a-river-in-india/ |title=Ridiculously rare photo catches Asian caracal swimming a river in India |author=Hance, J. |work=Mongabay |date=2024 |access-date=20 May 2024}}</ref> ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ [[ತೋಳ]]ಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು. ದೇಹದ ಬಣ್ಣ ಅಚ್ಚಕಂದು ಅಥವಾ ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸದ ಕೆಂಪು. ಕಣ್ನಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿಯಬಣ್ಣದ ಒಂದು ಚುಕ್ಕೆ ಇದೆ. [[ಕಿವಿ]]ಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದವಾದ ಕಪ್ಪು ಕೂದಲಿನ ಗೊಂಚಲು ಇದೆ. ಕ್ಯಾರಕ್ಯಾಲ್ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ರೂರಿ. ಹುಲ್ಲು ಪೊದೆ ಮುಂತಾದೆಡೆ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಭುಜದ ಬಳಿ 40–50 ಸೆಂ.ಮೀ (16–20 ಇಂಚು) ಉದ್ದವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 8–19 ಕೆಜಿ (18–42 ಪೌಂಡ್) ತೂಗುತ್ತದೆ. ==ಆಹಾರ== ಸಣ್ಣ [[ಜಿಂಕೆ]]ಗಳು, [[ಮೊಲ]], [[ಕಾಡುಕೋಳಿ]] ಮೊದಲಾದವು ಇದರ ಮೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ. ==ಉಪಯೋಗ== ಈ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಪಳಗಿಸಿ ಚಿಕ್ಕ ಚತುಷ್ಪಾದಿಗಳನ್ನೂ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನೂ ಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Cite web |publisher=IUCN Cat Specialist Group |title=Caracal |url=http://www.catsg.org/index.php?id=111 |access-date=7 April 2015 |archive-date=11 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180911151831/http://www.catsg.org/index.php?id=111 |url-status=dead }} * {{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20161016020102/http://conservationcatalyst.com/the-caracal-project Caracal Project]}} * [https://www.catsforafrica.co.za/caracal-caracal-caracal/caracal-distribution/ Cats for Africa: Caracal Distribution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210106203008/https://www.catsforafrica.co.za/caracal-caracal-caracal/caracal-distribution/ |date=2021-01-06 }} * {{cite news |work=The National |location=Abu Dhabi |title=Arabian caracal spotted for first time in Abu Dhabi in 35 years |url=https://www.thenationalnews.com/uae/environment/arabian-caracal-spotted-for-first-time-in-abu-dhabi-in-35-years-1.829133 |date=24 February 2019 |orig-date=23 February 2019 |access-date=2019-02-23}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 6rq7l1kf4rmtfo6fpvyf0ugjx1dxvyg 0 179213 1374453 1374370 2026-05-31T17:22:23Z ~2026-32435-46 99769 /* ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ */ 1374453 wikitext text/x-wiki {{ಅಳಿಸುವಿಕೆ|1={{Advert|date=May 2026}}}} ಡಾ. ರಾಜಶೇಖರ ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ ಇವರ ಪೂರ್ಣಹೆಸರು '''ರಾಜಶೇಖರ ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ (ಡಾ.ರಾಜಶೇಖರ ಸಿ.ಡಿ)'''. [[ಹಾವೇರಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಸವಣೂರು]] ತಾಲೂಕಿನ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ [[ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ]] ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೂಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿ, [[ಹತ್ತಿಮತ್ತೂರ]]ಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು [[ಹಾವೇರಿ]]ಯ ಎಸ್.ಜೆ.ಎಂ ಹೊಸಮಠದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿ.ಎ ಪದವಿಯನ್ನು [[ಸವಣೂರ]] ನಗರದ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಬಿ.ಇಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು [[ಬೆಳಗಾವಿ]]ಯ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದರು. ಮುಂದೆ [[ಧಾರವಾಡದ]] ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ [[ಜಾನಪದ]] ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ಡಿಪ್ಲೋಮಾವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಂಡು, [[ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಆರ್. ದುರ್ಗಾದಾಸ]] ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ '''“ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ”'''(೨೦೧೮) ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧವನ್ನು [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, [[ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕರು, ಕವಿ-ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಗಾಯಕರು, ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಆಗಿ ಸೃಜನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರು ಸದ್ಯ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ== |ಹೆಸರು : ಡಾ. ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ ರಾಜಶೇಖರ |ಊರು : ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ |ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ : 01-07-1978 |ತಂದೆಯ ಹೆಸರು : ಚಂದ್ರಶೇಖರ |ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು : ರತ್ನವ್ವ |ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರು : ತನುಜಾ ==ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ== 1. [[ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್]], [[ಜೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಇವರು ನಡೆಸಿದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] [[ಸಮ್ಮೇಳನ]]ದಲ್ಲಿ `[[ಗಾದೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ’ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಫೆ.2010 2. [[ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ವಿಭಾಗ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]], ಬೆಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ `ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯ ಕುರಿತ ಕಮ್ಮಟ ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯದ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2011 3. [[ಹಿಂದಿ]] ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, [[ರಾಯಬಾಗ]] ಇವರು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಯು.ಜಿ.ಸಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ `ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ-ಕನ್ನಡ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೆ ದಲಿತ ಸಂವೇದನಾ’ ವಿಷಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ]]ದಲ್ಲಿ `[[ಕನ್ನಡ]] [[ಕಾದಂಬರಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ದಲಿತ]]ರು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಸೆ.2011 4. [[Puducherry Institute of Linguistics and Culture]], [[Puducherry]] & [[Folklore Society of South Indian Languages]] ([[FOSSILS]]), [[Thiruvananthpurm]] ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `[[ಚಿತ್ರಕಲೆ]]-[[ಧರ್ಮ]]-[[ಬಳೆಗಾರ ವೃತ್ತಿ]]’ ವಿಷಯದ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2012 5. [[ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ]] ಹಾಗೂ [[ಶ್ರೀ ಶಿವಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಹಿಳಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಹಾವೇರಿ]] ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ’ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಎ.2013 6. [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಧಾರವಾಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ]]., [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೃಶ್ಯಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ]], [[ಧಾರವಾಡ]]., [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಜಾನಪದ ಸಂಘ]], [[ತ್ರಿವೇಂದ್ರಮ್]] ([[FOSSILS]]) ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನ’ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ: ಜನಪದ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮೇ.2013 7. ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಹಾಗೂ [[ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೀ. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಧಾರವಾಡ ಇವುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ದೇವೇಂದ್ರಕುಮಾರ ಹಕಾರಿ ದತ್ತಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `[[ಜಾನಪದ ಭಂಡಾರ]]’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಅ.2013 8. [[Karnatak University]], [[Dept. of Dr.B.R.Ambedkar Studies]] & [[Sera Jey Monastic University]], [[Bylakuppe]], Mysore ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ‘Creating Better World : [[Dr.B.R.Ambedkar]] Vision and Perspectives’ ಎಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟಿçÃಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `[[ಅಂಬೇಡ್ಕರ]] ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಣಾಶಕ್ತಿ : ಶ್ರೀಮತಿ [[ರಮಾಬಾಯಿ]]’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.- ಅ.2016 9. [[ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಸವಣೂರ ಶಹರದ [[ದೊಡ್ಡಹುಣಸೆ]] ಕಲ್ಮಠದ [[ಲಿಂ.ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಚೋಟೇಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿ]]ಗಳ 44ನೇ ಸ್ಮರಣೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ‘ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮಾರಂಭ’ದಲ್ಲಿ ‘ಶರಣರ ವಿಶ್ವ ಭ್ರಾತೃತ್ವ’ ವಿಷಯದ ಉಪನ್ಯಾಸ.-28 ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ. 2021 10. [[ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ., [[ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]]., [[ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ]], [[ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಚೆನ್ನೈ]] ಇವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಆನ್ಲೈನ್ [[ಇಫ್ರೋ]] ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ’ ಎಂಬ ಎರಡು ದಿನದ –ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ವೆಬಿನಾರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದರು ಕಂಡ ಕಾಡುಹಣ್ಣುಗಳು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-29 ನೇ ಜುಲೈ.2021 ==ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ/ಕಥೆ/ಕವಿತೆ/ಕೃತಿ== 1. ಜಾಹೀರಾತುಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ಇಂದು ನನ್ನ ಪಾಳಿ’-ಅಂಕಣ, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ -2003 2. ದೀಪದಡಿಯ ಗದ್ದುಗೆ-ಕವಿತೆ, ಯುವಕವಿ ಕಾವ್ಯ ಸಂಪುಟ, ಕ.ಸಾ.ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು-2003 3. ನಮ್ಮಲೇಕೆ ಕಂದರ..?!-ಕವಿತೆ, ಕನ್ನಡ ಕನ್ನಡಿ-ಕವನ ಸಂಕಲನ, ಶಾರದಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ,ಚೌ.ದಾನಪುರ-2003 4. ಮನಸ್ಸು-ಭಾವಗೀತೆ ಪ್ರಸಾರ, `ಭಾವಸಂಗಮ’ ತಿಂಗಳ ಹಾಡು, ಆಕಾಶವಾಣಿ ಧಾರವಾಡ-2004 5. ಕವಿತೆ, ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟ, ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ2004-05 6. ಕವಿತೆ ಪ್ರಕಟ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 7. ದುರಂತ-ಕಥೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 8. ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ-ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ.ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 9. ಕಲಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವರು-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ. ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 10. ಪರಾಂಜಪೆಯವರ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣಗಳು-ಲೇಖನ, `ಚೈತ್ರಾಂಗಣ’-ನರಸಿAಹ ಪರಾಂಜಪೆ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ. ಧಾರವಾಡ-ಅ.2014 11. ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 12. ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 13. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಪುಟ-26, ಸಂಚಿಕೆ-2, ಪ್ರಸಾರಾAಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2015-16 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 14. ಉಳವಿ ಬಳೆಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಪುಟ-24, ಸಂಚಿಕೆ-3, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 15. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ ಸಾರಾಂಶ-ಲೇಖನ, ಚಿಂತನಶೀಲ ಸಮಾಜಮುಖಿ, ಸಂಪುಟ-2, ಸಂಚಿಕೆ-07, ನಂ.111, 4ನೇ ಮಹಡಿ, ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಕಾಂಪೌAಡ್, ಲಾಲ್ಬಾಗ್ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು-ಜುಲೈ.2019 (ISBN-2581-7299) 16. ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಭಜಂತ್ರಿ(ಹೆಡಿಗ್ಗೊAಡ) : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 17ನೇ ಮೇ. 2021 17. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ಪುರಾತತ್ವ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ, ಮೈಸೂರು-2021 18. ಮುಖವೀಣೆ-ಲೇಖನ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 21ನೇ ಮೇ. 2021 19. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬಿ.ಮಾನ್ಪಡೆ : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 06ನೇ ಜೂನ್. 2021 20. ಶರಣರ ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವ-ಲೇಖನ, ಲಿಂಗಾಯತ ದರ್ಶನ, ಸಂಪುಟ-08, ಸಂಚಿಕೆ-08, ವಚನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ನಾಗನೂರು ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಮಠ, ಬೆಳಗಾವಿ-ಆ.2021 (ISBN-2456-6837) 21. ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಗೌರಿ ಹೂವು-ಲೇಖನ : ಸುಧಾ, ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ, 25ನೇ ಆಗಷ್ಟ್, 2022 22. ಇದು ಅಂತಿAಥ ಹೂವಲ್ಲ, ಗೌರಿ ಹೂ-ಲೇಖನ : ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ, ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ, 04ನೇ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್, 2022 23. ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು-ಲೇಖನ : ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾಲೂಕು ದರ್ಶನ : ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು. ಜ.2023 24. ಮುಖವೀಣೆ ಎಂಬ ಸುಂದರಿ-ಲೇಖನ : Vol.9, Issue.1 & Vol.9, Issue.2, ಜಾನಪದ ಜಗಲಿ, ಕ.ಜಾ.ವಿ.ವಿ, ಗೊಟಗೋಡಿ, 2023 (ISBN-2320-6616) 25. ‘ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಡು ಹಣ್ಣುಗಳು’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 26. ‘ಮುಖವೀಣೆ : ಜನಪದ ವಾದ್ಯ ವಿಶೇಷ’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 27. ‘ಜನಪದರಲ್ಲಿ ವೀಳ್ಯೆದೆಲೆಯ ಮಹತ್ವ’ : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 28. ಕರಿ ನೆರಳಲ್ಲಿ ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವವರ’ ಬದುಕು : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 29. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 30. ‘ಶಹನಾಯಿ ರಾಜ ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಹೆಡಿಗ್ಗೊಂಡ’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 31. ‘ಕಲ್ಗಿ-ತುರಾಯಿ ಪದಗಳು’- ಸಂಗ್ರಹ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 32. ‘ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಕರಡುಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿದೆ. 33. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟ-2026 == ಸದಸ್ಯತ್ವ == 1. Indian Folklore Researcher’s Organisation(IFRO), (No.18, Dt.08-07-2015). ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 2. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ, ಧಾರವಾಡ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2017 ರಿಂದ. 3. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು : ನಂ.327208/04-01-2019, ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 4. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ (ರಿ), ಶಿಗ್ಗಾಂವ (DRHR/SOR/784/2019-20) ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2019 ರಿಂದ. 5. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖಕ ಸದಸ್ಯತ್ವ, 2017 ರಿಂದ. 6. ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ), ಕೃಷಿ ನಗರ, ಗೊಟಗೋಡಿ, ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ-581 205 ನೋಂ.ಸಂ.101/2020-21 ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, 2020 ರಿಂದ. == ನೂತನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ == ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕ (05.10.2024), ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು(ರಿ), ರಾಜ್ಯ ಘಟಕ, ಗದಗ. == ಬ್ಲಾಗ್ ತಾಣ == ರಾಜನಪದ (dcrajashekhar.blogspot.com) ಎಂಬ ಬ್ಲಾಗ್ತಾಣದಿಂದ ಜಾನಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದAತೆ ನಾನು ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಕಟಿತ, ಅಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು, ವರದಿಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. == YouTube ವಾಹಿನಿ == RAJANAPADA /ರಾಜನಪದ (http://www.youtube.com/@Rjajanapada) ಹಾಗೂ RWORLD (http://www.youtube.com/@RWORLD2025) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ YouTube ವಾಹಿನಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ ದೇಸೀಯ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ಕುಣಿತ, ಗೀತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿ & ವಿಡಿಯೋ, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ, ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ವಾಹಿನಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿರುವ ವಿಡಿಯೋಗಳು : 1)‘ತಲೆ ದಂಡ’ ನಾಟಕದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-05. 2)‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ’ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು-28. 3)ಶ್ರೀ.ಶೇಕಪ್ಪ ಯಲಿಗಾರ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ‘ಭಜನಾ ಪದಗಳು’-06. 4)‘ಗೊಂದಲಿಗರು : ಹಾಡು’-ಕಥೆ’ ಶ್ರೀ. ವೆಂಕಪ್ಪ ಅಂಬಾಜಿ ಸುಗತೇಕರ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದ ಸಂಚಿಕೆಗಳು-08. 5)‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಲೆ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. 6)‘ದೊಡ್ಡಾಟದ ಕಥೆಗಾರ ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ಅವರ ವಹುವ್ವರಿ ಬದುಕು’ : ಶ್ರೀ. ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ತಳವಾರ ಅವರ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಶನ-03. 7)‘ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-03. 8)ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಗ್ರಾಮದ ಮೊಹರಂ ಪದಗಳು-16. 9)‘ಕರ್ಣ ಪರ್ವ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-04. 10)ಶ್ರೀಮತಿ. ರಾಧಾಭಾಯಿ ಮಾದರ ಹಾಡಿರುವ ‘ಚೌಡಕಿ ಪದಗಳು’-08. 11)‘ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-02. 12)‘ಅಂಗುಲಿಮಾಲ’ ದೊಡ್ಡಾಟ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು. 13)ಬಹುರೂಪಿ ಗಾಯನ : ಹಗಲುವೇಷಗಾರರ ಕುರಿತು ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾಡುಗಳು-12. 14)‘ಚಿತ್ರಪಟ ರಾಮಾಯಣ’ ನಾಟಕ : YouTube series-07 15)‘ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ-ಲಕ್ಷೆö್ಮÃಶ್ವರ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. 9ekfurpofq01ogxvr7at4g7pv4crenw 1374454 1374453 2026-05-31T17:24:57Z ~2026-32435-46 99769 /* ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ */ 1374454 wikitext text/x-wiki {{ಅಳಿಸುವಿಕೆ|1={{Advert|date=May 2026}}}} ಡಾ. ರಾಜಶೇಖರ ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ ಇವರ ಪೂರ್ಣಹೆಸರು '''ರಾಜಶೇಖರ ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ (ಡಾ.ರಾಜಶೇಖರ ಸಿ.ಡಿ)'''. [[ಹಾವೇರಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಸವಣೂರು]] ತಾಲೂಕಿನ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ [[ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ]] ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೂಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿ, [[ಹತ್ತಿಮತ್ತೂರ]]ಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು [[ಹಾವೇರಿ]]ಯ ಎಸ್.ಜೆ.ಎಂ ಹೊಸಮಠದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿ.ಎ ಪದವಿಯನ್ನು [[ಸವಣೂರ]] ನಗರದ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಬಿ.ಇಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು [[ಬೆಳಗಾವಿ]]ಯ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದರು. ಮುಂದೆ [[ಧಾರವಾಡದ]] ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ [[ಜಾನಪದ]] ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ಡಿಪ್ಲೋಮಾವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಂಡು, [[ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಆರ್. ದುರ್ಗಾದಾಸ]] ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ '''“ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ”'''(೨೦೧೮) ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧವನ್ನು [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, [[ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕರು, ಕವಿ-ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಗಾಯಕರು, ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಆಗಿ ಸೃಜನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರು ಸದ್ಯ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ== |ಹೆಸರು : ಡಾ. ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ ರಾಜಶೇಖರ |ಊರು : ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ |ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ : 01-07-1978 |ತಂದೆಯ ಹೆಸರು : ಚಂದ್ರಶೇಖರ |ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು : ರತ್ನವ್ವ |ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರು : ತನುಜಾ ==ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ== 1.[[ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್]], [[ಜೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಇವರು ನಡೆಸಿದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] [[ಸಮ್ಮೇಳನ]]ದಲ್ಲಿ `[[ಗಾದೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ’ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಫೆ.2010 2.[[ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ವಿಭಾಗ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]], ಬೆಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ `ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯ ಕುರಿತ ಕಮ್ಮಟ ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯದ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2011 3.[[ಹಿಂದಿ]] ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, [[ರಾಯಬಾಗ]] ಇವರು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಯು.ಜಿ.ಸಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ `ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ-ಕನ್ನಡ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೆ ದಲಿತ ಸಂವೇದನಾ’ ವಿಷಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ]]ದಲ್ಲಿ `[[ಕನ್ನಡ]] [[ಕಾದಂಬರಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ದಲಿತ]]ರು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಸೆ.2011 4.[[Puducherry Institute of Linguistics and Culture]], [[Puducherry]] & [[Folklore Society of South Indian Languages]] ([[FOSSILS]]), [[Thiruvananthpurm]] ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `[[ಚಿತ್ರಕಲೆ]]-[[ಧರ್ಮ]]-[[ಬಳೆಗಾರ ವೃತ್ತಿ]]’ ವಿಷಯದ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2012 5.[[ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ]] ಹಾಗೂ [[ಶ್ರೀ ಶಿವಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಹಿಳಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಹಾವೇರಿ]] ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ’ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಎ.2013 6.[[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಧಾರವಾಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ]]., [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೃಶ್ಯಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ]], [[ಧಾರವಾಡ]]., [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಜಾನಪದ ಸಂಘ]], [[ತ್ರಿವೇಂದ್ರಮ್]] ([[FOSSILS]]) ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನ’ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ: ಜನಪದ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮೇ.2013 7.ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಹಾಗೂ [[ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೀ. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಧಾರವಾಡ ಇವುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ದೇವೇಂದ್ರಕುಮಾರ ಹಕಾರಿ ದತ್ತಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `[[ಜಾನಪದ ಭಂಡಾರ]]’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಅ.2013 8.[[Karnatak University]], [[Dept. of Dr.B.R.Ambedkar Studies]] & [[Sera Jey Monastic University]], [[Bylakuppe]], Mysore ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ‘Creating Better World : [[Dr.B.R.Ambedkar]] Vision and Perspectives’ ಎಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `[[ಅಂಬೇಡ್ಕರ]] ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಣಾಶಕ್ತಿ : ಶ್ರೀಮತಿ [[ರಮಾಬಾಯಿ]]’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.- ಅ.2016 9.[[ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಸವಣೂರ ಶಹರದ [[ದೊಡ್ಡಹುಣಸೆ]] ಕಲ್ಮಠದ [[ಲಿಂ.ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಚೋಟೇಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿ]]ಗಳ 44ನೇ ಸ್ಮರಣೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ‘ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮಾರಂಭ’ದಲ್ಲಿ ‘ಶರಣರ ವಿಶ್ವ ಭ್ರಾತೃತ್ವ’ ವಿಷಯದ ಉಪನ್ಯಾಸ.-28 ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ. 2021 10.[[ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ., [[ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]]., [[ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ]], [[ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಚೆನ್ನೈ]] ಇವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಆನ್ಲೈನ್ [[ಇಫ್ರೋ]] ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ’ ಎಂಬ ಎರಡು ದಿನದ –ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ವೆಬಿನಾರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದರು ಕಂಡ ಕಾಡುಹಣ್ಣುಗಳು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-29 ನೇ ಜುಲೈ.2021 ==ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ/ಕಥೆ/ಕವಿತೆ/ಕೃತಿ== 1. ಜಾಹೀರಾತುಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ಇಂದು ನನ್ನ ಪಾಳಿ’-ಅಂಕಣ, ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ -2003 2. ದೀಪದಡಿಯ ಗದ್ದುಗೆ-ಕವಿತೆ, ಯುವಕವಿ ಕಾವ್ಯ ಸಂಪುಟ, ಕ.ಸಾ.ಅಕಾಡೆಮಿ, ಬೆಂಗಳೂರು-2003 3. ನಮ್ಮಲೇಕೆ ಕಂದರ..?!-ಕವಿತೆ, ಕನ್ನಡ ಕನ್ನಡಿ-ಕವನ ಸಂಕಲನ, ಶಾರದಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ,ಚೌ.ದಾನಪುರ-2003 4. ಮನಸ್ಸು-ಭಾವಗೀತೆ ಪ್ರಸಾರ, `ಭಾವಸಂಗಮ’ ತಿಂಗಳ ಹಾಡು, ಆಕಾಶವಾಣಿ ಧಾರವಾಡ-2004 5. ಕವಿತೆ, ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟ, ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ2004-05 6. ಕವಿತೆ ಪ್ರಕಟ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 7. ದುರಂತ-ಕಥೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 8. ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ-ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ.ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 9. ಕಲಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವರು-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ. ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 (ISBN-978-93-83872-05-03). 10. ಪರಾಂಜಪೆಯವರ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣಗಳು-ಲೇಖನ, `ಚೈತ್ರಾಂಗಣ’-ನರಸಿAಹ ಪರಾಂಜಪೆ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ. ಧಾರವಾಡ-ಅ.2014 11. ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 12. ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 (ISBN-978-93-82095-40-8) 13. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಪುಟ-26, ಸಂಚಿಕೆ-2, ಪ್ರಸಾರಾAಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2015-16 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 14. ಉಳವಿ ಬಳೆಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಪುಟ-24, ಸಂಚಿಕೆ-3, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 (ISBN-2277-31ಔಘಿ) 15. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ ಸಾರಾಂಶ-ಲೇಖನ, ಚಿಂತನಶೀಲ ಸಮಾಜಮುಖಿ, ಸಂಪುಟ-2, ಸಂಚಿಕೆ-07, ನಂ.111, 4ನೇ ಮಹಡಿ, ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಕಾಂಪೌAಡ್, ಲಾಲ್ಬಾಗ್ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು-ಜುಲೈ.2019 (ISBN-2581-7299) 16. ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಭಜಂತ್ರಿ(ಹೆಡಿಗ್ಗೊAಡ) : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 17ನೇ ಮೇ. 2021 17. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ಪುರಾತತ್ವ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ, ಮೈಸೂರು-2021 18. ಮುಖವೀಣೆ-ಲೇಖನ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 21ನೇ ಮೇ. 2021 19. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬಿ.ಮಾನ್ಪಡೆ : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 06ನೇ ಜೂನ್. 2021 20. ಶರಣರ ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವ-ಲೇಖನ, ಲಿಂಗಾಯತ ದರ್ಶನ, ಸಂಪುಟ-08, ಸಂಚಿಕೆ-08, ವಚನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ, ನಾಗನೂರು ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಮಠ, ಬೆಳಗಾವಿ-ಆ.2021 (ISBN-2456-6837) 21. ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಗೌರಿ ಹೂವು-ಲೇಖನ : ಸುಧಾ, ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ, 25ನೇ ಆಗಷ್ಟ್, 2022 22. ಇದು ಅಂತಿAಥ ಹೂವಲ್ಲ, ಗೌರಿ ಹೂ-ಲೇಖನ : ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ, ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ, 04ನೇ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್, 2022 23. ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು-ಲೇಖನ : ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾಲೂಕು ದರ್ಶನ : ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಬೆಂಗಳೂರು. ಜ.2023 24. ಮುಖವೀಣೆ ಎಂಬ ಸುಂದರಿ-ಲೇಖನ : Vol.9, Issue.1 & Vol.9, Issue.2, ಜಾನಪದ ಜಗಲಿ, ಕ.ಜಾ.ವಿ.ವಿ, ಗೊಟಗೋಡಿ, 2023 (ISBN-2320-6616) 25. ‘ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಡು ಹಣ್ಣುಗಳು’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 26. ‘ಮುಖವೀಣೆ : ಜನಪದ ವಾದ್ಯ ವಿಶೇಷ’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 27. ‘ಜನಪದರಲ್ಲಿ ವೀಳ್ಯೆದೆಲೆಯ ಮಹತ್ವ’ : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 28. ಕರಿ ನೆರಳಲ್ಲಿ ‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವವರ’ ಬದುಕು : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 29. ‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 30. ‘ಶಹನಾಯಿ ರಾಜ ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಹೆಡಿಗ್ಗೊಂಡ’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 31. ‘ಕಲ್ಗಿ-ತುರಾಯಿ ಪದಗಳು’- ಸಂಗ್ರಹ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 32. ‘ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಕರಡುಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿದೆ. 33. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟ-2026 == ಸದಸ್ಯತ್ವ == 1. Indian Folklore Researcher’s Organisation(IFRO), (No.18, Dt.08-07-2015). ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 2. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ, ಧಾರವಾಡ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2017 ರಿಂದ. 3. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು : ನಂ.327208/04-01-2019, ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 4. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ (ರಿ), ಶಿಗ್ಗಾಂವ (DRHR/SOR/784/2019-20) ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2019 ರಿಂದ. 5. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖಕ ಸದಸ್ಯತ್ವ, 2017 ರಿಂದ. 6. ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ), ಕೃಷಿ ನಗರ, ಗೊಟಗೋಡಿ, ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ-581 205 ನೋಂ.ಸಂ.101/2020-21 ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, 2020 ರಿಂದ. == ನೂತನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ == ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕ (05.10.2024), ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು(ರಿ), ರಾಜ್ಯ ಘಟಕ, ಗದಗ. == ಬ್ಲಾಗ್ ತಾಣ == ರಾಜನಪದ (dcrajashekhar.blogspot.com) ಎಂಬ ಬ್ಲಾಗ್ತಾಣದಿಂದ ಜಾನಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದAತೆ ನಾನು ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಕಟಿತ, ಅಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು, ವರದಿಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. == YouTube ವಾಹಿನಿ == RAJANAPADA /ರಾಜನಪದ (http://www.youtube.com/@Rjajanapada) ಹಾಗೂ RWORLD (http://www.youtube.com/@RWORLD2025) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ YouTube ವಾಹಿನಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ ದೇಸೀಯ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ಕುಣಿತ, ಗೀತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿ & ವಿಡಿಯೋ, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ, ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ವಾಹಿನಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿರುವ ವಿಡಿಯೋಗಳು : 1)‘ತಲೆ ದಂಡ’ ನಾಟಕದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-05. 2)‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ’ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು-28. 3)ಶ್ರೀ.ಶೇಕಪ್ಪ ಯಲಿಗಾರ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ‘ಭಜನಾ ಪದಗಳು’-06. 4)‘ಗೊಂದಲಿಗರು : ಹಾಡು’-ಕಥೆ’ ಶ್ರೀ. ವೆಂಕಪ್ಪ ಅಂಬಾಜಿ ಸುಗತೇಕರ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದ ಸಂಚಿಕೆಗಳು-08. 5)‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಲೆ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. 6)‘ದೊಡ್ಡಾಟದ ಕಥೆಗಾರ ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ಅವರ ವಹುವ್ವರಿ ಬದುಕು’ : ಶ್ರೀ. ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ತಳವಾರ ಅವರ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಶನ-03. 7)‘ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-03. 8)ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಗ್ರಾಮದ ಮೊಹರಂ ಪದಗಳು-16. 9)‘ಕರ್ಣ ಪರ್ವ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-04. 10)ಶ್ರೀಮತಿ. ರಾಧಾಭಾಯಿ ಮಾದರ ಹಾಡಿರುವ ‘ಚೌಡಕಿ ಪದಗಳು’-08. 11)‘ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-02. 12)‘ಅಂಗುಲಿಮಾಲ’ ದೊಡ್ಡಾಟ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು. 13)ಬಹುರೂಪಿ ಗಾಯನ : ಹಗಲುವೇಷಗಾರರ ಕುರಿತು ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾಡುಗಳು-12. 14)‘ಚಿತ್ರಪಟ ರಾಮಾಯಣ’ ನಾಟಕ : YouTube series-07 15)‘ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ-ಲಕ್ಷೆö್ಮÃಶ್ವರ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. 9axqulnu5s1xz4jac8eokzlm0lb1ap4 1374455 1374454 2026-05-31T17:34:22Z ~2026-32435-46 99769 /* ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ/ಕಥೆ/ಕವಿತೆ/ಕೃತಿ */ 1374455 wikitext text/x-wiki {{ಅಳಿಸುವಿಕೆ|1={{Advert|date=May 2026}}}} ಡಾ. ರಾಜಶೇಖರ ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ ಇವರ ಪೂರ್ಣಹೆಸರು '''ರಾಜಶೇಖರ ಚಂ.ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ (ಡಾ.ರಾಜಶೇಖರ ಸಿ.ಡಿ)'''. [[ಹಾವೇರಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಸವಣೂರು]] ತಾಲೂಕಿನ ಪುಟ್ಟ ಗ್ರಾಮ [[ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ]] ಇವರ ಹುಟ್ಟೂರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೂಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿ, [[ಹತ್ತಿಮತ್ತೂರ]]ಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ, ಪದವಿ ಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು [[ಹಾವೇರಿ]]ಯ ಎಸ್.ಜೆ.ಎಂ ಹೊಸಮಠದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಿ.ಎ ಪದವಿಯನ್ನು [[ಸವಣೂರ]] ನಗರದ ಸರಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ಬಿ.ಇಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು [[ಬೆಳಗಾವಿ]]ಯ ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಪಡೆದರು. ಮುಂದೆ [[ಧಾರವಾಡದ]] ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ [[ಜಾನಪದ]] ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ಡಿಪ್ಲೋಮಾವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮುಂದೆ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್.ಡಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೈಗೊಂಡು, [[ಪ್ರೊ.ಕೆ.ಆರ್. ದುರ್ಗಾದಾಸ]] ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ '''“ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ”'''(೨೦೧೮) ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಮಹಾಪ್ರಬಂಧವನ್ನು [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, [[ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಜಾನಪದ ಸಂಶೋಧಕರು, ಕವಿ-ಸಾಹಿತಿಗಳು, ಗಾಯಕರು, ಚಿತ್ರಕಲಾವಿದರು ಆಗಿ ಸೃಜನಶೀಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರು ಸದ್ಯ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿ== |ಹೆಸರು : ಡಾ. ಡೊಂಬರಮತ್ತೂರ ರಾಜಶೇಖರ |ಊರು : ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ |ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ : 01-07-1978 |ತಂದೆಯ ಹೆಸರು : ಚಂದ್ರಶೇಖರ |ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು : ರತ್ನವ್ವ |ಪತ್ನಿಯ ಹೆಸರು : ತನುಜಾ ==ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ== 1.[[ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್]], [[ಜೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಇವರು ನಡೆಸಿದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] [[ಸಮ್ಮೇಳನ]]ದಲ್ಲಿ `[[ಗಾದೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ’ ಎಂಬ ವಿಷಯ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಫೆ.2010 2.[[ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ, ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ವಿಭಾಗ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]], ಬೆಂಗಳೂರು ಹಾಗೂ ಕನ್ನಡ ಸಂಶೋಧನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ `ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯ ಕುರಿತ ಕಮ್ಮಟ ಮತ್ತು ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ’ ವಿಷಯದ ಪತ್ರಿಕೆ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2011 3.[[ಹಿಂದಿ]] ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕಲಾ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ, [[ರಾಯಬಾಗ]] ಇವರು ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಯು.ಜಿ.ಸಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿತ `ಆಧುನಿಕ ಹಿಂದಿ-ಕನ್ನಡ ಗದ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮೆ ದಲಿತ ಸಂವೇದನಾ’ ವಿಷಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣ]]ದಲ್ಲಿ `[[ಕನ್ನಡ]] [[ಕಾದಂಬರಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ದಲಿತ]]ರು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಸೆ.2011 4.[[Puducherry Institute of Linguistics and Culture]], [[Puducherry]] & [[Folklore Society of South Indian Languages]] ([[FOSSILS]]), [[Thiruvananthpurm]] ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ `[[ಚಿತ್ರಕಲೆ]]-[[ಧರ್ಮ]]-[[ಬಳೆಗಾರ ವೃತ್ತಿ]]’ ವಿಷಯದ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮಾ.2012 5.[[ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ]] ಹಾಗೂ [[ಶ್ರೀ ಶಿವಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಮಹಿಳಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಹಾವೇರಿ]] ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ವ’ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಎ.2013 6.[[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಧಾರವಾಡ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ]]., [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೃಶ್ಯಕಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ]], [[ಧಾರವಾಡ]]., [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಜಾನಪದ ಸಂಘ]], [[ತ್ರಿವೇಂದ್ರಮ್]] ([[FOSSILS]]) ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ `ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಜಾನಪದ ಸಮ್ಮೇಳನ’ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ: ಜನಪದ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಮೇ.2013 7.ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಹಾಗೂ [[ಕೆ.ಎಲ್.ಇ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶ್ರೀ. ಮೃತ್ಯುಂಜಯ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಧಾರವಾಡ ಇವುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಡಾ. ದೇವೇಂದ್ರಕುಮಾರ ಹಕಾರಿ ದತ್ತಿ ಉಪನ್ಯಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `[[ಜಾನಪದ ಭಂಡಾರ]]’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-ಅ.2013 8.[[Karnatak University]], [[Dept. of Dr.B.R.Ambedkar Studies]] & [[Sera Jey Monastic University]], [[Bylakuppe]], Mysore ಇವರ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದ್ದ ‘Creating Better World : [[Dr.B.R.Ambedkar]] Vision and Perspectives’ ಎಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣದಲ್ಲಿ `[[ಅಂಬೇಡ್ಕರ]] ಅವರ ಸಾಧನೆಯ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರೇರಣಾಶಕ್ತಿ : ಶ್ರೀಮತಿ [[ರಮಾಬಾಯಿ]]’ ವಿಷಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.- ಅ.2016 9.[[ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಸವಣೂರ ಶಹರದ [[ದೊಡ್ಡಹುಣಸೆ]] ಕಲ್ಮಠದ [[ಲಿಂ.ಶ್ರೀ ಗುರು ರಾಚೋಟೇಶ್ವರ ಮಹಾಸ್ವಾಮಿ]]ಗಳ 44ನೇ ಸ್ಮರಣೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ ‘ಶರಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮಾರಂಭ’ದಲ್ಲಿ ‘ಶರಣರ ವಿಶ್ವ ಭ್ರಾತೃತ್ವ’ ವಿಷಯದ ಉಪನ್ಯಾಸ.-28 ನೇ ಫೆಬ್ರವರಿ. 2021 10.[[ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ., [[ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಶಿವಮೊಗ್ಗ]]., [[ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ]], [[ಮದ್ರಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಚೆನ್ನೈ]] ಇವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ ಆನ್ಲೈನ್ [[ಇಫ್ರೋ]] ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಅದರ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ’ ಎಂಬ ಎರಡು ದಿನದ –ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ವೆಬಿನಾರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ‘ಜನಪದರು ಕಂಡ ಕಾಡುಹಣ್ಣುಗಳು’ ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧ ಮಂಡನೆ.-29 ನೇ ಜುಲೈ.2021 ==ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ/ಕಥೆ/ಕವಿತೆ/ಕೃತಿ== 1. [[ಜಾಹೀರಾತುಗಳು]]-ಲೇಖನ, ‘[[ಇಂದು ನನ್ನ ಪಾಳಿ]]’-ಅಂಕಣ, [[ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ]] ದಿನಪತ್ರಿಕೆ -2003 2. ದೀಪದಡಿಯ ಗದ್ದುಗೆ-ಕವಿತೆ, ಯುವಕವಿ ಕಾವ್ಯ ಸಂಪುಟ, [[ಕ.ಸಾ.ಅಕಾಡೆಮಿ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು]]-2003 3. ನಮ್ಮಲೇಕೆ ಕಂದರ..?!-ಕವಿತೆ, ಕನ್ನಡ ಕನ್ನಡಿ-ಕವನ ಸಂಕಲನ, [[ಶಾರದಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶನ]],[[ಚೌ.ದಾನಪುರ]]-2003 4. ಮನಸ್ಸು-ಭಾವಗೀತೆ ಪ್ರಸಾರ, `ಭಾವಸಂಗಮ’ ತಿಂಗಳ ಹಾಡು, [[ಆಕಾಶವಾಣಿ ಧಾರವಾಡ]]-2004 5. ಕವಿತೆ, ಲೇಖನ ಪ್ರಕಟ, ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ2004-05 6. ಕವಿತೆ ಪ್ರಕಟ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, [[ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ]]-2009 7. ದುರಂತ-ಕಥೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ, ಸಂಪುಟ-20, ಸಂಚಿಕೆ-1, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 8. ಬಳೆ ತಯಾರಿಕೆ-ಜನಪದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ [[ಡಾ.ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ]] ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 9. ಕಲಿಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದವರು-ಲೇಖನ, `ದೇಶಿ ಸಂಪದ ಶಾಲಿನಿ’ ಡಾ. ಶಾಲಿನಿ ರಘುನಾಥ ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ, ಧಾರವಾಡ-2013 10. ಪರಾಂಜಪೆಯವರ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣಗಳು-ಲೇಖನ, `ಚೈತ್ರಾಂಗಣ’-[[ನರಸಿಂಹ ಪರಾಂಜಪೆ]] ಅಭಿನಂದನ ಗ್ರಂಥ. ಧಾರವಾಡ-ಅ.2014 11. ಗಾದೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀತಿ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 12. ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಕಲಾ ಪರಂಪರೆ-ಲೇಖನ, ಜಾನಪದ ಝರಿ, ಅನ್ನಪೂರ್ಣ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು-2015 13. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, ‘[[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ]]’, ಸಂಪುಟ-26, ಸಂಚಿಕೆ-2, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2015-16 14. ಉಳವಿ ಬಳೆಗಳು-ಲೇಖನ, ‘ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಭಾರತಿ’, ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಪುಟ-24, ಸಂಚಿಕೆ-3, ಪ್ರಸಾರಾಂಗ, ಕ.ವಿ.ವಿ ಧಾರವಾಡ-2009 15. ‘ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ [[ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ]] ಸಾರಾಂಶ-ಲೇಖನ, ಚಿಂತನಶೀಲ [[ಸಮಾಜಮುಖಿ]], ಸಂಪುಟ-2, ಸಂಚಿಕೆ-07, ನಂ.111, 4ನೇ ಮಹಡಿ, ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ ಕಾಂಪೌಂಡ್, ಲಾಲ್ಬಾಗ್ ರಸ್ತೆ, ಬೆಂಗಳೂರು-ಜುಲೈ.2019 16. [[ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಭಜಂತ್ರಿ(ಹೆಡಿಗ್ಗೊಂಡ)]] : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 17ನೇ ಮೇ. 2021 17. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ-ಲೇಖನ, [[ಪುರಾತತ್ವ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ ಇಲಾಖೆ]], [[ಮೈಸೂರು]]-2021 18. ಮುಖವೀಣೆ-ಲೇಖನ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 21ನೇ ಮೇ. 2021 19. [[ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬಿ.ಮಾನ್ಪಡೆ]] : ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ, ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ, 06ನೇ ಜೂನ್. 2021 20. ಶರಣರ ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವ-ಲೇಖನ, ಲಿಂಗಾಯತ ದರ್ಶನ, ಸಂಪುಟ-08, ಸಂಚಿಕೆ-08, [[ವಚನ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ]], [[ನಾಗನೂರು ರುದ್ರಾಕ್ಷಿಮಠ]], [[ಬೆಳಗಾವಿ]]-ಆ.2021 21. ಗಣೇಶನ ಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಗೌರಿ ಹೂವು-ಲೇಖನ : [[ಸುಧಾ, ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆ]], 25ನೇ ಆಗಷ್ಟ್, 2022 22. ಇದು ಅಂತಿAಥ ಹೂವಲ್ಲ, ಗೌರಿ ಹೂ-ಲೇಖನ : [[ಸಂಯುಕ್ತ ಕರ್ನಾಟಕ]], ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆ, 04ನೇ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್, 2022 23. ಸ್ಥಳನಾಮಗಳು-ಲೇಖನ : ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾಲೂಕು ದರ್ಶನ : [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]], ಬೆಂಗಳೂರು. ಜ.2023 24. [[ಮುಖವೀಣೆ]] ಎಂಬ ಸುಂದರಿ-ಲೇಖನ : Vol.9, Issue.1 & Vol.9, Issue.2, ಜಾನಪದ ಜಗಲಿ, ಕ.ಜಾ.ವಿ.ವಿ, ಗೊಟಗೋಡಿ, 2023 25. ‘ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಡು ಹಣ್ಣುಗಳು’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 26. ‘[[ಮುಖವೀಣೆ]] : ಜನಪದ ವಾದ್ಯ ವಿಶೇಷ’ ಕೃತಿಯ ಬರೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 27. ‘ಜನಪದರಲ್ಲಿ [[ವೀಳ್ಯೆದೆಲೆ]]ಯ ಮಹತ್ವ’ : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 28. ಕರಿ ನೆರಳಲ್ಲಿ ‘[[ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವವರ’ ಬದುಕು]] : ಅಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ. 29. ‘[[ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು]]’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 30. ‘[[ಶಹನಾಯಿ ರಾಜ]] [[ಪಂ.ಬಸವರಾಜ ಹೆಡಿಗ್ಗೊಂಡ]]’ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 31. ‘ಕಲ್ಗಿ-ತುರಾಯಿ ಪದಗಳು’- ಸಂಗ್ರಹ : ಕರಡು ಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. 32. ‘[[ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ]]’ [[ದೊಡ್ಡಾಟ]]ದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯ ಕರಡುಪ್ರತಿ ಸಿದ್ಧತೆಯಲ್ಲಿದೆ. 33. ‘[[ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನಪದ ಚಿತ್ರಕಲೆ : ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ]]’ ಕೃತಿ ಪ್ರಕಟ-2026 == ಸದಸ್ಯತ್ವ == 1. Indian Folklore Researcher’s Organisation(IFRO), (No.18, Dt.08-07-2015). ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 2. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ, ಧಾರವಾಡ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2017 ರಿಂದ. 3. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು : ನಂ.327208/04-01-2019, ಆಜೀವ ಸದಸ್ಯತ್ವ. 4. ಜಾನಪದ ಪದವೀಧರರ ಸಂಘ (ರಿ), ಶಿಗ್ಗಾಂವ (DRHR/SOR/784/2019-20) ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ 2019 ರಿಂದ. 5. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಲೇಖಕ ಸದಸ್ಯತ್ವ, 2017 ರಿಂದ. 6. ಕರ್ನಾಟಕ ಏಕೀಕರಣ ಟ್ರಸ್ಟ್ (ರಿ), ಕೃಷಿ ನಗರ, ಗೊಟಗೋಡಿ, ಶಿಗ್ಗಾವಿ ತಾ. ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲೆ-581 205 ನೋಂ.ಸಂ.101/2020-21 ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ, 2020 ರಿಂದ. == ನೂತನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ == ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು, ಹಾವೇರಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕ (05.10.2024), ದಲಿತ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು(ರಿ), ರಾಜ್ಯ ಘಟಕ, ಗದಗ. == ಬ್ಲಾಗ್ ತಾಣ == ರಾಜನಪದ (dcrajashekhar.blogspot.com) ಎಂಬ ಬ್ಲಾಗ್ತಾಣದಿಂದ ಜಾನಪದಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದAತೆ ನಾನು ಬರೆದಿರುವ ಪ್ರಕಟಿತ, ಅಪ್ರಕಟಿತ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು, ವರದಿಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು, ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. == YouTube ವಾಹಿನಿ == RAJANAPADA /ರಾಜನಪದ (http://www.youtube.com/@Rjajanapada) ಹಾಗೂ RWORLD (http://www.youtube.com/@RWORLD2025) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ YouTube ವಾಹಿನಿಗಳ ಮುಖಾಂತರ ದೇಸೀಯ ಜನಪದ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಕಲೆ, ಕುಣಿತ, ಗೀತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬAಧಿಸಿದ ಧ್ವನಿ & ವಿಡಿಯೋ, ಸ್ಥಿರಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿ ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿ, ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ, ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಬಿತ್ತರಿಸುವ ಮುಖಾಂತರ ಜಾನಪದ ವಿಷಯದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ವಾಹಿನಿಯ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಸಾರಗೊಂಡಿರುವ ವಿಡಿಯೋಗಳು : 1)‘ತಲೆ ದಂಡ’ ನಾಟಕದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-05. 2)‘ಸೋಬಾನೆ ರಮೇಶ’ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ಸೋಬಾನೆ ಪದಗಳು-28. 3)ಶ್ರೀ.ಶೇಕಪ್ಪ ಯಲಿಗಾರ ಅವರು ಹಾಡಿರುವ ‘ಭಜನಾ ಪದಗಳು’-06. 4)‘ಗೊಂದಲಿಗರು : ಹಾಡು’-ಕಥೆ’ ಶ್ರೀ. ವೆಂಕಪ್ಪ ಅಂಬಾಜಿ ಸುಗತೇಕರ ಅವರ ಸಂದರ್ಶನದ ಸಂಚಿಕೆಗಳು-08. 5)‘ಕಂಬಳಿ ಕರೆ ಕಟ್ಟುವ ಕಲೆ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. 6)‘ದೊಡ್ಡಾಟದ ಕಥೆಗಾರ ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ಅವರ ವಹುವ್ವರಿ ಬದುಕು’ : ಶ್ರೀ. ಗೋವಿಂದಪ್ಪ ತಳವಾರ ಅವರ ಪರಿಚಯಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಶನ-03. 7)‘ಗಿರಿಜಾ ಕಲ್ಯಾಣ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-03. 8)ಈಚಲಯಲ್ಲಾಪುರ ಗ್ರಾಮದ ಮೊಹರಂ ಪದಗಳು-16. 9)‘ಕರ್ಣ ಪರ್ವ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-04. 10)ಶ್ರೀಮತಿ. ರಾಧಾಭಾಯಿ ಮಾದರ ಹಾಡಿರುವ ‘ಚೌಡಕಿ ಪದಗಳು’-08. 11)‘ಶ್ರೀ ರಾಮಚಂದ್ರ’ ದೊಡ್ಡಾಟದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು-02. 12)‘ಅಂಗುಲಿಮಾಲ’ ದೊಡ್ಡಾಟ ಪ್ರಸಂಗದ ವಿಡಿಯೋ ತುಣುಕುಗಳು. 13)ಬಹುರೂಪಿ ಗಾಯನ : ಹಗಲುವೇಷಗಾರರ ಕುರಿತು ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಅವರ ಹಾಡುಗಳು-12. 14)‘ಚಿತ್ರಪಟ ರಾಮಾಯಣ’ ನಾಟಕ : YouTube series-07 15)‘ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ-ಲಕ್ಷೆö್ಮÃಶ್ವರ’ : ಸಾಕ್ಷö್ಯಚಿತ್ರ. r6bqnsnaos6qj3b2du1zazqmo2y0f3v 0 179222 1374474 1374298 2026-05-31T22:32:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374474 wikitext text/x-wiki [[File:Calico Sample.JPG|thumb|The weave of calico sample from a [[shopping bag]] shown against a [[centimetre]] scale]] '''ಕ್ಯಾಲಿಕೊ''' [[ಭಾರತ]]ದಿಂದ ವಿದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಾದಾ ಅಥವಾ ಮುದ್ರಿತ ಹತ್ತಿಯ ಬಟ್ಟೆಗೆ ಆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಹೆಸರು. [[ಕಲ್ಲಿಕೋಟೆ]] (ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್) ಮತ್ತು [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕಲ್ಕತ್ತಾ]] ಎರಡೂ ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಆ ಹೆಸರುಗಳ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಗಿ ಕ್ಯಾಲಿಕೊ ಬಂದಿರಬಹುದು. ಗೃಹಕೃತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬಟ್ಟೆಯ ವಿಶೇಷ ಉಪಯೋಗ ಉಂಟು. ಕ್ಯಾಲಿಕೊ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಚಲುವೆ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ; ಇಲ್ಲವೇ ಮುದ್ರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಸರಳ ನೇಯ್ಗೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ , ಫೈಬರ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಪಿಷ್ಟದ ಶೇಷದಿಂದಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ನೋಟವನ್ನು '''ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ''' , ಇವು ಬಿಳುಪುಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಬಣ್ಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುದ್ರಿಸಬಹುದು. ==ಇತಿಹಾಸ== ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು , ಅಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು 11 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲೇ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು . ಫ್ರೆಂಚ್ ಪದ ''ಕ್ಯಾಲಿಕಾಟ್ ಕ್ಯಾಲಿಕಟ್ (ಈಗ'' ಕೋಝಿಕೋಡ್ ಅಥವಾ ಕೋಳಿಕ್ಕೋಡು) ನಗರದಿಂದ ಬಂದಿದೆ <ref name=eb-calico>''Encyclopædia Britannica'' (2008). [https://www.britannica.com/topic/calico-textile "calico"].</ref>, ಇದು ನೈಋತ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, [[ಕೇರಳ|ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯ]]ದಲ್ಲಿದೆ , ಅಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಕೊವನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ನೇಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು<ref>{{cite book |first=Jill |last=Condra |title=The Greenwood Encyclopedia of Clothing Through World History: 1801 to the Present |year=2008 |volume= 3 |publisher=Greenwood Press |isbn=9780313336652 |url=https://books.google.com/books?id=q6FI2czFz6MC&q=calico+calicut}}</ref> . ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಮತ್ತು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಮುದ್ರಣಗಳು 17 ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು , ಇದು ಚಿಂಟ್ಜ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು . ಕ್ಯಾಲಿಕೊ ಮಕ್ಕಳ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಣಕು-ಅಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಮದುವೆಯ ದಿರಿಸುಗಳು ಅಥವಾ ಉತ್ತಮ ಉಡುಪು ವಿನ್ಯಾಸಗಳಂತಹ ವಿಶೇಷ ಉಡುಪುಗಳ ಮೂಲಮಾದರಿಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಅಗ್ಗದ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ , ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಂತಿಮ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಮೊದಲು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಇದು ಸೋಫಾಗಳು , ತೋಳುಕುರ್ಚಿಗಳು , ಕುರ್ಚಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ "ಬಿಳಿ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸುವಿಕೆ"ಗೆ ಬಳಸುವ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. == ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == ಕ್ಯಾಲಿಕೊವನ್ನು ಕಾರ್ಡೆಡ್ ಹತ್ತಿ ನೂಲುಗಳಿಂದ ನೇಯಲಾಗುತ್ತದೆ ; ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮೇಲ್ಮೈ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿ ಮತ್ತು [[ಪಾಲಿಯೆಸ್ಟರ್]] ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಕ್ಯಾಲಿಕೊ ಕೂಡ ಇದೆ . ಕ್ಯಾಲಿಕೊ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಬಟ್ಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಅಥವಾ ಡೆನಿಮ್ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾಗಿದೆ . ಇದರ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ (100 % ಹತ್ತಿ), ಇದು ಗಡಸುತನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೊಳೆಯುವಾಗ ಕುಗ್ಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಲಿಕೊ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದಿರಲಿ ಅಥವಾ ಮುದ್ರಿಸಿರಲಿ, ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ತೊಳೆಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಅದು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಮಸುಕಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ತನ್ನ ಹೊಳಪನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. == ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ನೀತಿ == [[File:Calico printing Wellcome L0011294.jpg|thumb|Calico printing (1835)]] 18 ನೇ ಶತಮಾನ , [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ತನ್ನ [[ಉಣ್ಣೆ]] ಮತ್ತು ವರ್ಸ್ಟೆಡ್ ಉಣ್ಣೆಯ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು . ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ನಾರ್ವಿಚ್‌ನಂತಹ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದ ಈ ಉದ್ಯಮವು ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಅಸೂಯೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹತ್ತಿ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿತ್ತು: 1701 ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 900,775 ಕಿಲೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಕಚ್ಚಾ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1730 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಇದು 701,014 ಕೆಜಿಗೆ ಇಳಿದಿತ್ತು. ಉಣ್ಣೆ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಶಾಸನದಿಂದಾಗಿ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿತು. <ref name=E296>{{Harvnb|Espinasse|1874|p=296}}</ref> ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್ ( ಭಾರತ ) ದಿಂದ [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ]] ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಅಗ್ಗದ ಕ್ಯಾಲಿಕೊ ಮುದ್ರಣಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು . ಆದಾಗ್ಯೂ, 1700 ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಹತ್ತಿ ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು, ಭಾರತ, [[ಚೀನಾ]] ಅಥವಾ ಪರ್ಷಿಯಾದಿಂದ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದ ಅಥವಾ ಮುದ್ರಿತ ಕ್ಯಾಲಿಕೊಗಳ ಆಮದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿತು. ಇದು ಬೇಡಿಕೆಯು ಅಪೂರ್ಣ ಬಣ್ಣ ಬಳಿದ ಅಥವಾ ಮುದ್ರಿತ ಕ್ಯಾಲಿಕೊಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಬೂದು ಬಟ್ಟೆಗೆ ಬದಲಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು . ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಲಂಕಾಷೈರ್ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಲಿನಿನ್ ವಾರ್ಪ್ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿ ನೇಯ್ಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೂದು ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಫಸ್ಟಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ , ನಂತರ ಅವರು ಅದನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು . <ref name="E296" /><ref name="E296" />ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಹತ್ತಿಯ ಆಮದು ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 1720 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಹುತೇಕ 1701 ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಮರಳಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕವೆಂಟ್ರಿ ಉಣ್ಣೆಯ ತಯಾರಕರು ಆಮದುಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಂದ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Harvnb|Espinasse|1874|p=298}}</ref> 1720 ರ ಉತ್ಪಾದಕರ ಕಾಯಿದೆಯು ಮುದ್ರಿತ ಅಥವಾ ಬಣ್ಣ ಹಾಕಿದ ಕ್ಯಾಲಿಕೊ ಮಸ್ಲಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಯಾರಿಗಾದರೂ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು , ಟೈಗಳು ಮತ್ತು ಫಸ್ಟಿಯನ್ ಅನ್ನು ವಿನಾಯಿತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಲಂಕಾಷೈರ್ ತಯಾರಕರು ಈ ವಿನಾಯಿತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು 1736 ರ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಕಾಯಿದೆಯು ಲಿನಿನ್ ವಾರ್ಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಬಣ್ಣದ ಹತ್ತಿ ನೇಯ್ಗೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅನುಮತಿಸಿತು. ೧೭೬೪ ರಲ್ಲಿ, ೧,೭೫೫,೫೮೦ ಕೆಜಿ ಕಚ್ಚಾ ಹತ್ತಿಯನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಸರಕುಗಳ ಆಮದಿನ ನಿರ್ಬಂಧದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬಳಕೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿನ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು, ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಜವಳಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಕೇವಲ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಇಳಿಸಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ೧೭೫೭ ರ ನಂತರ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದವು ಮತ್ತು [[ಜವಾಹರ‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು|ನೆಹರು]] ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಇದನ್ನು ' ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ ಕಡಿತ' ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು . ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *{{cite book|last=Espinasse|first=Francis|author-link=Francis Espinasse|title=Lancashire Worthies|url=https://archive.org/stream/lancashireworthi00espi#page/322/mode/2up|access-date=2010-12-01|year=1874|publisher=Simpkin, Marshall, & Co.|location= London}} *{{Cite NSRW|wstitle=Calico}} * Charles O'Neill (1869) [http://lhldigital.lindahall.org/cdm/ref/collection/color/id/24565 ''A dictionary of dyeing and calico printing''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170808125909/http://lhldigital.lindahall.org/cdm/ref/collection/color/id/24565 |date=2017-08-08 }} – digital facsimile from the [[Linda Hall Library]] * William Crookes (1874) [http://lhldigital.lindahall.org/cdm/ref/collection/color/id/13351 ''A practical handbook of dyeing and calico-printing''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170729055002/http://lhldigital.lindahall.org/cdm/ref/collection/color/id/13351 |date=29 July 2017 }}. Illustrated with period fabric swatches. – digital facsimile from the Linda Hall Library * Baba Gee Calico Printing [https://babageecalicoprinting.com/ ''A calico Printing store''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210916214621/https://babageecalicoprinting.com/ |date=16 September 2021 }}. where design fabric with calico technique. * Deazley, R. (2008) 'Commentary on the Calico Printers' Act 1787', in Primary Sources on Copyright (1450–1900), eds L. Bently & M. Kretschmer,[https://www.copyrighthistory.org/cam/commentary/uk_1787/uk_1787_com_1072007131417.html Copyright History 1787 Calico Printers' Act] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಬಟ್ಟೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] ox4myzzp722p112q8hbhwrxmsimg516 0 179230 1374475 1374400 2026-05-31T22:45:53Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374475 wikitext text/x-wiki {{Infobox mineral | name = Calcite | category = [[Carbonate mineral]] | boxwidth = | boxbgcolor = #d4d1cd | image = Calcite Variation.png | imagesize = | caption = Clockwise from top left: scalenohedral, rhomboedral, stalactitic, and botryoidal calcite | formula = CaCO<sub>3</sub> | IMAsymbol = Cal | molweight = | strunz = 5.AB.05 | system = [[Trigonal]] | class = Hexagonal scalenohedral ({{overline|3}}m) <br/>[[H-M symbol]]: ({{overline|3}} 2/m) | symmetry = ''R''{{overline|3}}c | unit cell = ''a'' = 4.9896(2)&nbsp;[[Ångstrom|Å]], <br/>''c'' = 17.0610(11)&nbsp;Å; ''Z''&nbsp;=&nbsp;6 | color = Typically colorless or creamy white - may have shades of brownish colors | habit = Botryoidal, concretionary, druse, globular, granular, massive, rhombohedral, scalenohedral, stalactitic | twinning = Common by four twin laws | cleavage = Perfect on {10{{overline|1}}1} three directions with angle of 74° 55'<ref>{{cite book |last1=Klein |first1=Cornelis |last2=Hurlbut | first2=Cornelius S. Jr. |title=Manual of mineralogy: (after James D. Dana) |date=1993 |publisher=Wiley |location=New York |isbn=0-471-57452-X |edition=21st |page=405}}</ref> | fracture = Conchoidal | tenacity = Brittle | mohs = 3 (defining mineral) | luster = Vitreous to pearly on cleavage surfaces | refractive = ''n''<sub>ω</sub> = 1.640–1.660{{br}} ''n''<sub>ε</sub> = 1.486 | opticalprop = Uniaxial (−); low [[Optical relief|relief]] | birefringence = ''δ'' = 0.154–0.174 | pleochroism = | streak = White | gravity = 2.71 | density = | melt = | fusibility = Infusible (decrepitates energetically)<ref name=Sinkankas1964>{{cite book |last1=Sinkankas |first1=John |title=Mineralogy for amateurs. |date=1964 |publisher=Van Nostrand |location=Princeton, N.J. |isbn=0-442-27624-9 |pages=359–364}}</ref> | diagnostic = | solubility = Soluble in dilute acids | diaphaneity = Transparent to translucent | other = May fluoresce red, blue, yellow, and other colors under either SW and LW UV; phosphorescent | references = <ref name=HOM>{{cite book |editor1=Anthony, John W. |editor2=Bideaux, Richard A. |editor3=Bladh, Kenneth W. |editor4=Nichols, Monte C. |title=Handbook of Mineralogy |publisher=Mineralogical Society of America |place=Chantilly, VA, US |chapter-url=http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/calcite.pdf |chapter=Calcite |isbn=978-0-9622097-4-1 |series=Vol. V (Borates, Carbonates, Sulfates) |year=2003 |access-date=2026-05-29 |archive-date=2012-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120405102713/http://rruff.geo.arizona.edu/doclib/hom/calcite.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |last1=Barthelmy |first1=Dave |title=Calcite Mineral Data |url=http://webmineral.com/data/Calcite.shtml |website=webmineral.com |access-date=6 May 2018}}</ref> }} ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ಎಂಬುದು [[ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್]] (CaCO3 <sub>)</sub> ನಿಂದ ಕೂಡಿದ [[ಖನಿಜ]]ವಾಗಿದ್ದು , ಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಮತ್ತು ನೈಟ್ರೇಟ್ ಖನಿಜಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ . ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ , ಆದಾಗ್ಯೂ '''ಇದು''' ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು ಒಂದು [[ಬಂಡೆ]]ಯಾಗಿದೆ , ಖನಿಜವಲ್ಲ. ಇದರ ಹೆಸರು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದ ''* ಕ್ಯಾಲ್ಕ್ಸ್'' * ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ, ಇದರರ್ಥ ''ಕ್ವಿಕ್‌ಲೈಮ್'' . ಒಂದೇ [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೂತ್ರ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆದರೆ ವಿಭಿನ್ನ [[ಸ್ಫಟಿಕ]] ರಚನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ಎರಡು ಪಾಲಿಮಾರ್ಫ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಸ್ಥಿರವಾದ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್ ಖನಿಜವಾಗಿದೆ : ಅರಗೊನೈಟ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಟರೈಟ್ <ref>{{cite journal |author1=Yoshioka S. |author2=Kitano Y. |title=Transformation of aragonite to calcite through heating |url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/geochemj1966/19/4/19_4_245/_pdf |journal=Geochemical Journal |volume=19 |issue=4 |pages=24–249 |year= 1985|doi=10.2343/geochemj.19.245 |bibcode=1985GeocJ..19..245Y |doi-access=free }}</ref><ref>{{cite journal |author1=Staudigel P. T. |author2=Swart P. K. |title=Isotopic behavior during the aragonite-calcite transition: Implications for sample preparation and proxy interpretation |journal=Chemical Geology |volume=442 |pages=130–138 |year= 2016|doi=10.1016/j.chemgeo.2016.09.013 |bibcode=2016ChGeo.442..130S }}</ref>, ಇವು ಹೆಚ್ಚು ಅಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಕರಗಬಲ್ಲವು. ==ವಿತರಣೆ== [[Image:Calcite.png|thumb|left|upright|Crystal structure of calcite]] ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಹದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಭೂಮಿಯ ಹೊರಪದರದ&nbsp; ತೂಕದ ಸರಿಸುಮಾರು 4% ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ . ==ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇದು ಅಗಾಧವಾದ ಆಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಗಡಸುತನ ( ಮೊಹ್ಸ್ ಮಾಪಕದಲ್ಲಿ 3 ) ಮತ್ತು [[ವಿನಿಗರ್|ವಿನೆಗರ್‌]]ನಂತಹ ದುರ್ಬಲ [[ಆಮ್ಲ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹ ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆಯಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಹೊಂದಿರಬಹುದಾದ ಲೋಹೀಯ [[ಅಯಾನು]]ಗಳ ಕಲ್ಮಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ತಿಳಿಸಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಜನೆಯ ಜೊತೆಗೆ - ನೂರಾರು ಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಗುಣವೆಂದರೆ ಆಮ್ಲ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಖನಿಜವು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಮ್ಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಮರಳುಗಲ್ಲು ಮತ್ತು ಸಂಘಟಿತ ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿನ [[ಸಿಮೆಂಟ್]] ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ಆಗಿದೆಯೇ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಇದನ್ನು ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು . ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ: :: CaCO <sub>3</sub> + 2H <sup>+</sup> → Ca <sup>2+</sup> + H <sub>2</sub> O + CO <sub>2</sub> (ಅನಿಲ) ಅಲ್ಲಿ [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]] ಅನಿಲವಾಗಿ ಹೊರಬರುವಾಗ ಗುಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಆಮ್ಲವು ಈ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದ [[ಹೈಡ್ರೊಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ|ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಅಥವಾ ವಿನೆಗರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. [[ಡಾಲಮೈಟ್|ಡಾಲಮೈಟ್‌]]ನಂತಹ ಇತರ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್‌ಗಳು ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ. == ವೈವಿಧ್ಯಗಳು == ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ಎಂಬುದು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ-[[ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್]] ಘನ ದ್ರಾವಣ ಸರಣಿಯ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಅಂತ್ಯವಾಗಿದ್ದು , ಇನ್ನೊಂದು ತುದಿ ರೋಡೋಕ್ರೋಸೈಟ್ (MnCO3 <sub>)</sub> . ಈ ಸರಣಿಯ ಖನಿಜಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್‌ನ ವಿಧಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಧಗಳಿದ್ದು, ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿವರಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ, ಆದರೂ ಕೆಲವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪ, ಸ್ಕೇಲ್‌ನೋಹೆಡ್ರಲ್ ಸ್ಫಟಿಕ, ಇದನ್ನು ನಾಯಿ ಹಲ್ಲು ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ , ಇದು ಕ್ಯಾನಿಡ್‌ಗಳ ಹಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಡೈಪಿರಮಿಡ್‌ನ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅದರ ಹೆಸರು. ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಓನಿಕ್ಸ್ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ಆಗಿದ್ದು , ಇದನ್ನು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಸಣ್ಣ [[ಪ್ರತಿಮೆ]]ಗಳು, [[ಹೂದಾನಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೆತ್ತಬಹುದು. ಇದನ್ನು ನಿಜವಾದ ಓನಿಕ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲಗೊಳಿಸಬಾರದು , ಇದು ಅರೆ-ಅಮೂಲ್ಯ ವಿಧದ ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧವೆಂದರೆ ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಪಾರ್ , ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಣ್ಣರಹಿತ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಬಸಾಲ್ಟಿಕ್ ಕುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೈರ್‌ಫ್ರಿಂಗನ್ಸ್ ಅಥವಾ ಡಬಲ್ [[ವಕ್ರೀಭವನ]]ದ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ . == ಹೊರತೆಗೆಯುವ ಪರಿಸರ == ಇದರ ಹರಳುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಚಿತ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಇತರ ಅನೇಕ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬದಲಿ ಖನಿಜವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಬೃಹತ್ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಅದರ ಹರಳುಗಳು ಗೋಚರಿಸದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ , ಅಲ್ಲಿ ಇದು ಈ ಬಂಡೆಯ ಮೂಲಭೂತ ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಏಕೈಕ ಖನಿಜ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ರಾಸಾಯನಿಕ ಸೆಡಿಮೆಂಟರಿ ನಿಕ್ಷೇಪವಾಗಿ, ಇದು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಬೈಕಾರ್ಬನೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ದ್ರಾವಣಗಳ ಆವಿಯಾಗುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ''ರಾಸಾಯನಿಕ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಕಾರ್ಬೋನೇಟ್‌ನ'' ಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದಲೂ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವು ಸತ್ತಾಗ ಅವು ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಇದು ''ಆರ್ಗನೊಜೆನಿಕ್ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲುಗಳು'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ . ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಸಂಪರ್ಕ ರೂಪಾಂತರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್‌ನ ಮರು[[ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣ]]ದ ಮೂಲಕ [[ಅಮೃತಶಿಲೆ]]ಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಿರಳವಾಗಿ [[ಅಗ್ನಿಶಿಲೆ]]ಗಳನ್ನು ( ಕಾರ್ಬೊನಾಟೈಟ್‌ಗಳು ) ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಸ್ಟ್ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ [[ಗುಹೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ , ಸ್ಟ್ಯಾಲ್ಯಾಕ್ಟೈಟ್‌ಗಳು , ಸ್ಟ್ಯಾಲಾಗ್ಮಿಟ್‌ಗಳು , ಕಾಲಮ್‌ಗಳು , ಟ್ರಾವರ್ಟೈನ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬಹಳ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ . ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ [[ಕ್ಯಾಲ್ಶಿಯಮ್|ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ]] ಹೊಂದಿರುವ ನೀರನ್ನು [[ಗಡಸು ನೀರು]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೆ, ನೀರು ಸೋಪಿನ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ನೊರೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ . == ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್‌ನ ಸ್ಥಳ, ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಗಳು == ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಕಲ್ಲುಗಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಖನಿಜಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ: ಸೈಡರೈಟ್ , ಸ್ಫಟಿಕ ಶಿಲೆ , ಪೈರೈಟ್ , ಪ್ರಿಹ್ನೈಟ್ , ಫ್ಲೋರೈಟ್ , ಡಾಲಮೈಟ್ ಮತ್ತು ಬರೈಟ್ . ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮಾಡಲಾದ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲನ್ನು ಸಿಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಗಾರೆ ತಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಅಮೃತಶಿಲೆ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಜಲ್ಲಿಕಲ್ಲು ಉತ್ಪಾದನೆ , ಅತಿಯಾದ ಆಮ್ಲೀಯ ಮಣ್ಣಿಗೆ ಕೃಷಿ [[ರಸಗೊಬ್ಬರ|ರಸಗೊಬ್ಬರಗ]]ಳು<ref>{{cite journal |last1=Mujah |first1=D. |last2=Shahin |first2=M. A. |last3=Cheng |first3=L. |title=State-of-the-Art Review of Biocementation by Microbially Induced Calcite Precipitation (MICP) for Soil Stabilization. |journal=Geomicrobiology Journal |date=2017 |volume=34 |issue=6 |pages=524–537 |doi=10.1080/01490451.2016.1225866 |bibcode=2017GmbJ...34..524M |s2cid=88584080}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Castro-Alonso |first1=M. J. |last2=Montañez-Hernandez |first2=L. E. |last3=Sanchez-Muñoz |first3=M. A. |last4=Macias Franco |first4=M. R. |last5=Narayanasamy |first5=R. |last6=Balagurusamy |first6=N. |title=Microbially induced calcium carbonate precipitation (MICP) and its potential in bioconcrete: microbiological and molecular concepts. |journal=Frontiers in Materials |date=2019 |volume=6 |page=126 |doi=10.3389/fmats.2019.00126 |bibcode=2019FrMat...6..126C |doi-access=free }}</ref> ಮತ್ತು [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕ|ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ]]ಗಳಿಗೆ ಧ್ರುವೀಕರಣ ಪ್ರಿಸ್ಮ್‌ಗಳಾಗಿ ಆಪ್ಟಿಕಲ್ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪಾರದರ್ಶಕ ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯವರೆಗೆ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಬಳಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ . ಕರಗಿದ ಸುಣ್ಣದ ಕಲ್ಲನ್ನು [[ಉಕ್ಕು|ಉಕ್ಕಿ]]ನ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು [[ಗಾಜು|ಗಾಜಿ]]ನ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಹೆಚ್ಚಿನ ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಪಾರ್ ಹರಳುಗಳು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]ದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ<ref> {{cite web |last1=Hudson Institute of Mineralogy |title=Santa Eulalia Mining District, Aquiles Serdán Municipality, Chihuahua, Mexico. |url=https://www.mindat.org/loc-2311.html|website=mindat.org. |access-date=17 February 2023}}</ref> . ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಹರಳು ಮಾದರಿಗಳು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] <ref name=NASA>{{cite web |title=Calcite Quarry, Michigan. |url=https://earthobservatory.nasa.gov/images/6813/calcite-quarry-michigan#:~:text=These%20carbonate%20rocks%20are%20mined,active%20for%20over%2085%20years. |website=Earth observatory | date=7 August 2006 |access-date=17 February 2023}}</ref> , ಸ್ಯಾಕ್ಸೋನಿ ( ಜರ್ಮನಿ )<ref name =AZo>{{cite web |last1=AZoMining |title=Calcite – occurrence, properties, and distribution. |url=https://www.azomining.com/Article.aspx?ArticleID=964 |website=azomining.com |date=15 October 2013 |access-date=17 February 2023}}</ref> , [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] , ಗ್ವಾನಾಜುವಾಟೊ (ಮೆಕ್ಸಿಕೊ), ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲ್ ( ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ), [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ ಅನೇಕ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ . ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಖನಿಜಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅನೇಕ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ರೂಪಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಮತ್ತು ಸುಂದರವಾದ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಸಂಗ್ರಹಕಾರರು ಅವುಗಳ ಡಬಲ್ ವಕ್ರೀಭವನ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಣ್ಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೃದುತ್ವ ಮತ್ತು ಹೊಳಪನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅದು ಅದನ್ನು ಮರಳಿನ ಸಣ್ಣ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಬಹುದು. ಅದರ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದಾಗಿ, ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ಅನ್ನು ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲು ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ಮತ್ತು ವಕ್ರೀಭವನಗೊಳಿಸುವ ಬೆಳಕಿನ ಎರಡು ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕ್ಲಿಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಿನ್‌ಗಳಂತಹ ಸಣ್ಣ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದೃಶ್ಯತೆಯ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಾಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಛಾಯಾಂಕಣ== <gallery> Image:Calcit2-G-EmpireTheWorldOfGems.jpg|ಕೆತ್ತಿದ ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ (ಅಂಡಾಕಾರದ ಕಟ್) (ಮೆಕ್ಸಿಕೊ).. Image:Calcite jaune.jpg|ಬೈಪಿರಮಿಡಲ್ ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ಸ್ಫಟಿಕ ("ನಾಯಿಯ ಹಲ್ಲು"). Image:Erbenochile eye.JPG|ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್‌ನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಟ್ರೈಲೋಬೈಟ್ ಕಣ್ಣು. Image:CalciteEchinosphaerites.jpg|ಮಧ್ಯ ಆರ್ಡೋವಿಷಿಯನ್ ಸಿಸ್ಟಾಯ್ಡ್ ( ಈಶಾನ್ಯ ಎಸ್ಟೋನಿಯಾ ) ಒಳಗೆ ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ಹರಳುಗಳು Image:Calcite-HUGE.jpg|ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ರೋಂಬಾಯ್ಡ್ ( ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಪಾರ್ ) (ಡಿಕ್ಸನ್, ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಬೈರ್‌ಫ್ರಿಂಗೆನ್ಸ್ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ ) Image:MississippianMarbleUT.JPG|[[Mármol]]ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ಅಮೃತಶಿಲೆ (ಬಿಗ್ ಕಾಟನ್ವುಡ್ ಕಣಿವೆ, ಉತಾಹ್ ). Image:GeopetalCarboniferousNV.jpg|ಬೈವಾಲ್ವ್ ಶೆಲ್ ಒಳಗೆ ಮರುಸ್ಫಟಿಕೀಕರಿಸಿದ ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್. Image:Calcite_Nb_Medford.jpg|ನಿಯೋಬಿಯಂ ಹೊಂದಿರುವ ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ (ವಿಶಿಷ್ಟ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದೊಂದಿಗೆ) (ಮೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಕ್ವಾರಿ, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ). Image:Calcite-tch21c.jpg|ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ರೋಂಬೋಹೆಡ್ರಲ್ ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ (ಕಬ್ಬಿಣದ ಅಂಶ) (ಚೀನಾ). Image:Calcite LongWaveUV HAGAM.jpg|ನೇರಳಾತೀತ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೋರೊಸೆಂಟ್ ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ Image:Calcite ShortwaveUV HAGAM.jpg|ನೇರಳಾತೀತ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಫ್ಲೋರೊಸೆಂಟ್ ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ Image:Calcite 1 6.png|ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್‌ನ ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳು. </gallery> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾಲ್ಸೈಟ್}} [[ವರ್ಗ:ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಖನಿಜಗಳು]] 2hi3sggrmlbuam4dl5lnh00ge2505kr 0 179231 1374476 1374399 2026-05-31T22:46:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374476 wikitext text/x-wiki [[File:Kaschmirschal 1.jpg|thumb|Cashmere scarves]] '''ಕ್ಯಾಶ್ಮೀಯರ್''' [[ಕಾಶ್ಮೀರ]], [[ಟಿಬೆಟ್]] ಮೊದಲಾದ [[ಹಿಮಾಲಯ]] ಪ್ರದೇಶಗಳ [[ಮೇಕೆ]]ಗಳ [[ಉಣ್ಣೆ]]ಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬಟ್ಟೆ. ಕಾಶ್ಮೀರಿಗಳು ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಈ ಹೆಸರಿನ ಶಾಲುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವು ವಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದವು ಹಾಗೂ ಪ್ಯಾಷ್ಮಿನ ಉಣ್ಣೆಯಿಂದ ತಯಾರಾದ ಕೈನೂಲಿನ [[ಕೈಮಗ್ಗ]]ದ [[ಬಟ್ಟೆ]]ಗಳು. [[ನೆಯ್ಗೆ|ನೇಯ್ಗೆ]]ಯ ಕ್ರಮ ಸಾದಾ ಅಥವಾ ಮೂಲೆ ನೇಯ್ಗೆ. ಶಾಲನ್ನು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ವರ್ಣರಂಜಿತ, ಅತ್ಯಾಕರ್ಷಕ, ಸುಂದರ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಕಸೂತಿ ಹೊಲಿಗೆ|ಕಸೂತಿ]] ಹೊಲಿಗೆಯ ವೈವಿಧ್ಯದಿಂದ ಶೃಂಗರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಾಸಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಾರಗಳು, ಹೊಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಾರ ಎಂಬೀ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೇಯ್ದಿರುತ್ತಾರೆ. ಶಾಲುಗಳನ್ನು ಗೌನುಗಳಿಗೂ ಕೆಲವು ಧಾರಣವಸ್ತ್ರಗಳಿಗೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. '''ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಉಣ್ಣೆ''' , ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ , ಇದು ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಆಡುಗಳು , ಪಶ್ಮಿನಾ ಆಡುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲವು ಮೇಕೆ ತಳಿಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ನಾರು . ಇದನ್ನು ನೂರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ [[ನೂಲು]] , ಜವಳಿ ಮತ್ತು [[ಬಟ್ಟೆ]]ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ . ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಕಾಶ್ಮೀರ ಶಾಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ, "ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್" ಎಂಬ ಪದವು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಕಾಶ್ಮೀರ ಶಾಲು]] [[ಯುರೋಪ್]] ಅನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಆಂಗ್ಲೀಕರಣದಿಂದ ಬಂದಿದೆ . ಮೃದುವಾದ ಅಂಡರ್‌ಕೋಟ್ ಮತ್ತು ಗಾರ್ಡ್ ಕೂದಲು ಎರಡನ್ನೂ ಬಳಸಬಹುದು; ಮೃದುವಾದ ಕೂದಲನ್ನು ಜವಳಿಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಒರಟಾದ ಗಾರ್ಡ್ ಕೂದಲನ್ನು ಬ್ರಷ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಒಂದು ಹೈಗ್ರೊಸ್ಕೋಪಿಕ್ ಫೈಬರ್ ಆಗಿದ್ದು, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಗಾಳಿಯಿಂದ ನೀರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |title=The Exothermic Effects of Textile Fibers during Changes in Environmental Humidity: A Comparison between ISO:16533 and Dynamic Hot Plate Test Method |last2=Faisal |first2=Abedin |last1=Emiel |first1=DenHartog |journal=Fibers |date=2023 |volume=11 |issue=5 |page=47 |doi=10.3390/fib11050047|doi-access=free }}</ref> ==ತಯಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು== ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳು ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಆದರೆ [[ಚೀನಾ]] ಮತ್ತು [[ಮಂಗೋಲಿಯ|ಮಂಗೋಲಿಯಾ]] 2019 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]] ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=AP |date=2015-05-10 |title=Afghanistan's goat farmers find luxury niche in cashmere |url=https://www.dawn.com/news/1181116 |url-status=live |access-date=2021-08-27 |website=[[Dawn (newspaper)|Dawn]] |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20150514142151/http://www.dawn.com/news/1181116 |archive-date=2015-05-14 }}</ref><ref>{{Cite web |last= |title=Taliban Takeover Puts Afghanistan's Cashmere, Silk Industries at Risk |url=https://newsvot.com/2021/08/25/taliban-takeover-puts-afghanistans-cashmere-silk-industries-at-risk/ |url-status=live |access-date=2021-08-27 |website=Newsvot |language=en-US |archive-url=https://web.archive.org/web/20210827022333/https://newsvot.com/2021/08/25/taliban-takeover-puts-afghanistans-cashmere-silk-industries-at-risk/ |archive-date=2021-08-27}}</ref> ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾದ ಕೆಲವು ನೂಲುಗಳು ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಫೈಬರ್ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆಯೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚು ಕಠಿಣ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೋರಲಾಗಿದೆ.<ref name="Lanham">{{cite web |url=https://www.natlawreview.com/article/yarn-spun-advertising-not-tailored-to-lanham-act-claim |title=A Yarn Spun, But Advertising Not Tailored to a Lanham Act Claim |publisher=[[The National Law Review]] |last=Browning |first=John |date=October 21, 2015 |access-date=August 10, 2019}}</ref><ref name="Crackdown">{{cite news |url=https://www.wsj.com/articles/SB110375854829407721 |title=The Cashmere Police Crack Down |publisher=[[The Wall Street Journal]] |last1=Beatty |last2=Choi |first1=Sally |first2=Hae Won |date=December 23, 2004 |access-date=August 10, 2019}}</ref> ಕಳಪೆ ಭೂ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ನಾರಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅತಿಯಾಗಿ ಮೇಯಿಸುವುದರಿಂದ [[ಏಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]]ಗಳು [[ಮರುಭೂಮಿ]]ಗಳಾಗಿ ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಸ್ಥಳೀಯ [[ತಾಪಮಾನ]] ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ]] ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು [[ಕೆನಡಾ]] ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ವರೆಗೆ ಹರಡಿದೆ. .<ref name="Chinadesert">{{cite news |url=https://www.chicagotribune.com/chi-china-cashmere-htmlstory-htmlstory.html |title=Your cheap sweater's real cost |publisher=[[Chicago Tribune]] |last=Osnos |first=Evan |date=December 16, 2006 |access-date=August 10, 2019}}</ref><ref name="Grassland">{{cite news |url=https://www.npr.org/sections/parallels/2016/12/09/504118819/how-your-cashmere-sweater-is-decimating-mongolias-grasslands |title=How Your Cashmere Sweater Is Decimating Mongolia's Grasslands |last=Schmitz |first=Rob |work=[[NPR]] |date=December 9, 2016 |access-date=August 10, 2019}}</ref> == ಮೂಲಗಳು == ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ, ಉತ್ತಮ ಕೂದಲಿನ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಪ್ರಾ ಹಿರ್ಕಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ,. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವುಗಳನ್ನು ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇಶೀಯ ಮೇಕೆ ಉಪಜಾತಿಗಳಾದ ''ಕ್ಯಾಪ್ರಾ ಏಗಾಗ್ರಸ್ ಹಿರ್ಕಸ್'' ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯ ಆವೃತ್ತಿಯ ''ಹಿರ್ಕಸ್ ಬ್ಲೈಥಿ ಗೋಟ್‌ನ'' ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಮೇಕೆಗಳು ಎರಡು ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ, ಇದು ತೆಳುವಾದ, ಮೃದುವಾದ ಅಂಡರ್‌ಕೋಟ್ ಅಥವಾ ಗಾರ್ಡ್ ಹೇರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೂದಲಿನ ನೇರ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಒರಟಾದ ಹೊರ ಲೇಪನದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತ ಕೂದಲಿನ ಒಳಪದರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ . ಈ ಅಂಡರ್‌ಕೋಟ್ ಅನ್ನು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮೇಕೆಯನ್ನು ಶೀತ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗಿಡುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉತ್ತಮವಾದ ಅಂಡರ್‌ಡೌನ್ ಅನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು, ಅದನ್ನು ಕೂದಲಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಬೇಕು. ಡಿ-ಹೇರಿಂಗ್ ಎನ್ನುವುದು ಒರಟಾದ ಕೂದಲನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೂದಲಿನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ. ಡಿ-ಹೇರಿಂಗ್ ನಂತರ, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಅನ್ನು ಬಣ್ಣ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಜವಳಿ ನೂಲು, ಬಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಡುಪುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ಕೋಟ್ ಅನ್ನು ಶೇವ್ ಮಾಡುವ ಬದಲು, ಅಂಡರ್ ಕೋಟ್ ಅನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ತೆಗೆಯುವ ಮೂಲಕ ಕೂದಲಿನ ತೆಗೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಸುಲಭಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ, ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಫೈಬರ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. == ಸಂಗ್ರಹಣೆ == [[File:cashmeregoat shearing.png|thumb|right|Cashmere shearing. [[Corindhap, Victoria|Corindhap]], Australia.]] ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು [[ವಸಂತ (ಋತು)|ವಸಂತಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಟಿಂಗ್ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಡುಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಚಳಿಗಾಲದ ಮೇಲಂಗಿಯನ್ನು ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ , ಆಡುಗಳು ಮಾರ್ಚ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೇ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಟಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಳ ಮತ್ತು ಒರಟಾದ ಕೂದಲಿನ ಮಿಶ್ರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಬಾಚಣಿಗೆಯನ್ನು ಉಣ್ಣೆಯ ಮೂಲಕ ಕುಯ್ಯುವಾಗ ಪ್ರಾಣಿಯಿಂದ ನಾರಿನ ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನದಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ನಾರು, ಅದನ್ನು ತೊಳೆದು ಕೂದಲು ತೆಗೆದ ನಂತರ, ಕತ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ನಾರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶುದ್ಧ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಇಳುವರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಉದ್ದವಾದ, ಒರಟಾದ ಕಾವಲು ಕೂದಲನ್ನು ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಯಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬ್ರಷ್‌ಗಳು, ಇಂಟರ್‌ಫೇಸಿಂಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲದ ಬಳಕೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಇರಾನ್]] , ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ , [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ , ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒರಟಾದ ಕೂದಲಿನ ಅಂಶ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಶುದ್ಧ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಇಳುವರಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ, ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಬಾಚಣಿಗೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಎರಡು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನಾರು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಕಣ್ಣಿಟ್ಟು, ಸುಮಾರು ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ನಾರುಗಳನ್ನು ಬಾಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. "ಬೇಬಿ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕಿರಿಯ ಮೇಕೆಗಳಿಂದ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿದ ನಾರುಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಮೃದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. == ಉತ್ಪಾದನೆ == [[File:Shawl makers in Kashmir (1867).jpg|thumb|right|An 1867 [[William Simpson (Scottish artist)|William Simpson]] painting depicting men manufacturing [[shawl]]s using pashm wool]] [[File:Cashmere Factory Gobi 26.JPG|thumb|Cashmere factory in [[Ulaanbaatar]]]] ಚೀನಾ ಕಚ್ಚಾ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, 2016 ರಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 19,200 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ (ಕೂದಲಿನಲ್ಲಿ) ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. 2016 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಂಗೋಲಿಯಾ 8,900 ಟನ್ (ಕೂದಲಿನಲ್ಲಿ) ನೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ,<ref>[http://nso.mn National Statistical Office of Mongolia], 2015.</ref> while [[Afghanistan]], [[Iran]], [[Turkey]], [[Kyrgyzstan]]<ref>{{cite news |last1=Toigonbaev |first1=Sabyr |title=The finer, the better |url=https://www.dandc.eu/en/article/cashmere-kyrgyzstan-distributed-global-scale-primary-producers-however-do-not-get-fair-price |work=D+C Development and Cooperation |volume=42 |issue=4 |date=18 March 2015 |access-date=9 June 2015}}</ref> ಆದರೆ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ , ಇರಾನ್ , [[ಟರ್ಕಿ]] , [[ಕಿರ್ಗಿಸ್ಥಾನ್|ಕಿರ್ಗಿಸ್ತಾನ್]] ಮತ್ತು ಇತರ [[ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ವಿಶ್ವ ಕಚ್ಚಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 15,000 ರಿಂದ 20,000 ಟನ್ (13,605 ಮತ್ತು 18,140 ಟನ್) (ಕೂದಲಿನಲ್ಲಿ) ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉಣ್ಣೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗ್ರೀಸ್, ಕೊಳಕು ಮತ್ತು ಒರಟಾದ ಕೂದಲನ್ನು ತೆಗೆದ ನಂತರ ಶುದ್ಧ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಅನ್ನು 6,500 ಟನ್ (5,895 ಟನ್) ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಟ್ರಾ-ಫೈನ್ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಅಥವಾ ಪಶ್ಮಿನಾವನ್ನು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಸಮುದಾಯಗಳು ಇನ್ನೂ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಅದರ ಅಪರೂಪತೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಮೂಲವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಮೇಕೆಯ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ 150 ಗ್ರಾಂ (0.33 ಪೌಂಡ್) ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಶುದ್ಧ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಅನ್ನು ಬಣ್ಣ ಹಾಕಿ ನೂಲುಗಳಾಗಿ ನೂಲಬಹುದು ಮತ್ತು ಜಂಪರ್‌ಗಳು (ಸ್ವೆಟರ್‌ಗಳು), ಟೋಪಿಗಳು , ಕೈಗವಸುಗಳು , ಸಾಕ್ಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಬಟ್ಟೆಗಳಾಗಿ ಹೆಣೆಯಬಹುದು ಅಥವಾ ಬಟ್ಟೆಗಳಾಗಿ ನೇಯಬಹುದು ಮತ್ತು ನಂತರ ಕತ್ತರಿಸಿ ಜೋಡಿಸಿ ಹೊರ ಕೋಟುಗಳು , ಜಾಕೆಟ್‌ಗಳು , ಪ್ಯಾಂಟ್‌ಗಳು (ಪ್ಯಾಂಟ್‌ಗಳು), ಪೈಜಾಮಾಗಳು , ಸ್ಕಾರ್ಫ್‌ಗಳು , ಕಂಬಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಂತಹ ಉಡುಪುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್ , ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಉಡುಪು ಉತ್ಪಾದಕರು ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನಾಯಕರು ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬಟ್ಟೆಯ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ಉಣ್ಣೆಯಿಂದ ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕತ್ವ ಅಥವಾ ರೇಷ್ಮೆಯಿಂದ ಹೊಳಪಿನಂತಹ ಅವುಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಅನ್ನು ಇತರ ನಾರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಬಹುದು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಉಕ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಪಟ್ಟಣವು ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಉಣ್ಣೆ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಒಂದು ಇನ್ಕ್ಯುಬೇಟರ್ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ಉಣ್ಣೆಗಾಗಿ ಮೊದಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಗ್ಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು " ಸ್ಯಾಟಿನೆಟ್‌ಗಳ " ಮೊದಲ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಪ್ರಾನ್ ಮಿಲ್ 1820 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಿದ್ಯುತ್ ಮಗ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ಜುಲೈ 21, 2007 ರಂದು ಬರ್ನಾಟ್ ಮಿಲ್ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, 1939 ರ US ಉಣ್ಣೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಲೇಬಲಿಂಗ್ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ , ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾದ (15 US ಕೋಡ್ ಸೆಕ್ಷನ್ 68b(a)(6)), ಉಣ್ಣೆ ಅಥವಾ ಜವಳಿ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಬಹುದು: * ''ಅಂತಹ ಉಣ್ಣೆಯ ಉತ್ಪನ್ನವು ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಮೇಕೆ ( ಕ್ಯಾಪ್ರಾ ಹಿರ್ಕಸ್ ಲ್ಯಾನಿಗರ್'' ) ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸೂಕ್ಷ್ಮ (ಕೂದಲು ತೆಗೆಯದ) ಅಂಡರ್‌ಕೋಟ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳಾಗಿವೆ ; * ಅಂತಹ ಉಣ್ಣೆಯ ಉತ್ಪನ್ನದ ನಾರಿನ ಸರಾಸರಿ ವ್ಯಾಸವು 19 ಮೈಕ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಮೀರುವುದಿಲ್ಲ ; ಮತ್ತು * ಅಂತಹ ಉಣ್ಣೆಯ ಉತ್ಪನ್ನವು ಸರಾಸರಿ ವ್ಯಾಸ 30 ಮೈಕ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಫೈಬರ್‌ಗಳ ಶೇಕಡಾ 3 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು (ತೂಕದಿಂದ) ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. * ಸರಾಸರಿ ಫೈಬರ್ ವ್ಯಾಸವು ಸರಾಸರಿಯ ಸುತ್ತ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಗುಣಾಂಕಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರಬಹುದು<ref>{{cite web |title=Wool Products Labeling Act of 1939 (15 U.S.C. § 68) |url=https://www.ftc.gov/node/119457 |website=Federal Trade Commission |access-date=13 January 2009}}</ref> , ಅದು 24 ಪ್ರತಿಶತವನ್ನು ಮೀರಬಾರದು. == ಫೈಬರ್ ವಿಧಗಳು == * ಕಚ್ಚಾ - ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಪಡೆದ ನಾರು. * ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ - ಕೂದಲು ತೆಗೆಯುವಿಕೆ, ತೊಳೆಯುವಿಕೆ, ಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿದ ಮತ್ತು ನೂಲುವ ಅಥವಾ ಹೆಣೆಯಲು/ಕ್ರೋಶಾ ಮಾಡಲು/ನೇಯ್ಗೆ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಫೈಬರ್. * ವರ್ಜಿನ್ - ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನೂಲುಗಳು, ಬಟ್ಟೆಗಳು ಅಥವಾ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಹೊಸ ನಾರು. * ಮರುಬಳಕೆ - ಈ ಹಿಂದೆ ನೇಯ್ದ ಅಥವಾ ಫೆಲ್ಟ್ ಮಾಡಿದ ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಪ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಬಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಮರುಪಡೆಯಲಾದ ನಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರು ಈ ಹಿಂದೆ ಬಳಸಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಬಳಸದೇ ಇರಬಹುದು. == ವಿಶ್ವ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಉದ್ಯಮ == ಮಂಗೋಲಿಯಾ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 9,600 ಟನ್ ಕಚ್ಚಾ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಅನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಮಂಗೋಲಿಯಾ ಪೂರೈಸುವ ಒಟ್ಟು ಕಚ್ಚಾ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್‌ನ 15% ಅನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಉಳಿದ 85% ಅನ್ನು ಅರೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಂಗೋಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಳಸುವ ಒಟ್ಟು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ 70% ಅನ್ನು ಗೋಬಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಉಳಿದ 30% ಅನ್ನು ಮಂಗೋಲಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಉತ್ಪಾದಕರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |title=Mongolian Cashmere - Amicus Travel Mongolia |url=https://www.amicusmongolia.com/mongolian-cashmere.html |access-date=July 9, 2025 |website=Amicus Mongolia |language=en}}</ref> ಜಾಗತಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಐಷಾರಾಮಿ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಬಟ್ಟೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು 2025 ರಲ್ಲಿ US$4.2 ಬಿಲಿಯನ್ ತಲುಪುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ, ಇದು 2018 ಮತ್ತು 2025 ರ ನಡುವೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 3.86% ರಷ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ದರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == [[File:Boy's Frock LACMA M.2007.211.88 (1 of 10).jpg|thumb|right|A boy's [[frock]] produced {{circa|1855}} in [[Kashmir]]; cashmere wool [[twill]] with silk embroidery and silk tassels.]] ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಮಂಗೋಲಿಯಾ , ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ . ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕೈಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಶಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ನಾರನ್ನು ''ಪಾಶ್ಮ್'' ( ಉಣ್ಣೆಗೆ ಪರ್ಷಿಯನ್ ) ಅಥವಾ ''ಪಾಶ್ಮಿನಾ (ಪಾಶ್ಮ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಪರ್ಷಿಯನ್/ಉರ್ದು ಪದ) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Encyclopædia Britannica (2008). ''cashmere''.</ref> '' ಕ್ರಿ.ಪೂ 3 ನೇ ಶತಮಾನ ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ 11 ನೇ ಶತಮಾನದ ನಡುವೆ ಉಳಿದಿರುವ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಣ್ಣೆಯ ಶಾಲುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name=ebpasm>Encyclopædia Britannica (2008). ''kashmir shawl''.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯೆಂದರೆ, 15 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಆಡಳಿತಗಾರ ''ಜೈನ್'' -ಉಲ್-ಅಬಿದಿನ್ , ತುರ್ಕಿಸ್ತಾನ್‌ನಿಂದ ನೇಕಾರರನ್ನು ಕರೆತರುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಉಣ್ಣೆ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು <ref name=ebpasm /> . ಮತ್ತೊಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು 14 ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂತ ಮೀರ್ ಸಯ್ಯದ್ ಅಲಿ ಹಮದಾನಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳ ಸ್ಥಾಪಕನನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೆ <ref>Sheraza Number (2004). Kashmir Academy Arts and Culture.(ed.), Jeelani Allaie</ref>, ಅವರು ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ, ಪರ್ಷಿಯಾದಿಂದ ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ 700 ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳನ್ನು ಕರೆತಂದರು. ಅಲಿ ಹಮದಾನಿ ಲಡಾಖ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಅವರು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಲಡಾಖ್ ಮೇಕೆ ಉಣ್ಣೆಯ ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. <ref name="Zutshi">{{cite book |last1=Zutshi |first1=Chitralekha |title=Kashmir's Contested Pasts: Narratives, Geographies, and the Historical Imagination |date=2014 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0199089369}}</ref> ಅವನು ಕೆಲವು ಮೇಕೆ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬಾಚಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಕೈಗಳಿಂದ ಒಂದು ಜೋಡಿ ಸಾಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ನಂತರ ಅವನು ಆ ಸಾಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಕಾಶ್ಮೀರದ ರಾಜ ಸುಲ್ತಾನ್ ಕುತುಬ್ದೀನ್ (ಕ್ರಿ.ಶ. 1374-89) ಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.<ref>Rafiabadi, Hamid Naseem (2005). ''Saints and Saviours of Islam''. Sarup & Sons. {{ISBN|8176255556}}.</ref> ಸುಲ್ತಾನನು ಅವುಗಳ ಬಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಿಂದ ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತನಾದನು. ಅಲಿ ಹಮದಾನಿ ಲಡಾಖ್‌ನಿಂದ ಕೆಲವು ಕಚ್ಚಾ ಮೇಕೆ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ತಂದು ರಾಜನಿಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಶಾಲು ನೇಯ್ಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದನು. ಅದು ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಉಣ್ಣೆಯ ಬಳಕೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತವಾಗಿತ್ತು. [[ಏಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ನಡುವೆ ಕಚ್ಚಾ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್‌ನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರವು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಲೂವಿಯರ್ಸ್‌ನ ವ್ಯಾಲೆರಿ ಆಡ್ರೆಸ್ಸೆಟ್ SA ಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಇದು ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಅನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ನೂಲುವ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Mcgregor">{{cite report |author=McGregor, Bruce Allan |title=Australian Cashmere Attributes and Processing |date=August 2002 |publisher=Rural Industries Research and Development Corporation |page=10 |url=https://rirdc.infoservices.com.au/downloads/02-112.pdf |access-date=2008-07-21 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090926170119/https://rirdc.infoservices.com.au/downloads/02-112.pdf |archive-date=2009-09-26 |archivedate=2009-09-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090926170119/https://rirdc.infoservices.com.au/downloads/02-112.pdf }}</ref> ಡೌನ್ ಅನ್ನು ಟಿಬೆಟ್‌ನಿಂದ ರಷ್ಯಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ವೋಲ್ಗಾದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಕಜನ್ ಮೂಲಕ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನುಕರಣೆ ನೇಯ್ದ ಶಾಲುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕಾಶ್ಮೀರ ಶಾಲುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಶಾಲುಗಳು ಪ್ರತಿ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="NAC">{{cite encyclopedia |editor=[[George Ripley (transcendentalist)|George Ripley]] and [[Charles Anderson Dana|Charles A. Dana]] |encyclopedia=[[The New American Cyclopedia]] |title=Cashmere |url=https://books.google.com/books?id=i4oT9yX-KeMC&q=cashmere+weaving&pg=PA514 |access-date=August 17, 2010 |year=1861 |publisher=[[D. Appleton & Company]] |volume=IV |location=New York |pages=514}}</ref> ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಅನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಜರಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹರಡಿ ನಾರುಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಮತ್ತು ಕೊಳೆಯನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ಕೋಲುಗಳಿಂದ ಹೊಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತೆರೆದ ನಂತರ, ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಅನ್ನು ತೊಳೆಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಒರಟಾದ ಕೂದಲನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಡೌನ್ ಅನ್ನು ಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ನೂಲುವ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ಅದೇ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಬಾಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು<ref>Newton, W. (1836). ''The London Journal of Arts and Sciences and Repertory of Arts And Sciences and Repertory of Patent Inventions''. p.423.</ref><ref>Gilroy, Clinton G. (1844). ''The Art of Weaving, by Hand and by Power, With an Introductory Account of Its Rise and Progress in Ancient and Modern Times''. New York: George D. Baldwin. pp. 270–71.</ref> . 18 ನೇ ಮತ್ತು 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಕಾಶ್ಮೀರ]] (ಆಗ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು) ಟಿಬೆಟ್ ಮತ್ತು ಟಾರ್ಟರಿಯಿಂದ [[ಲಡಾಖ್]] ಮೂಲಕ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಮೇಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಶಾಲುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು<ref>Bell, James (1829). ''A System of Geography Popular and Scientific or a Physical, Political and Statistical Account of the World and Its Various Divisions''. London.</ref>. ಹಿಂದಿನ ಯುದ್ಧಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾದ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಂದ ಕೆಳಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಯಿತು ಜನರಲ್ [[ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಬೋನಪಾರ್ತ್|ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಬೊನಪಾರ್ಟೆ]] [[ಒಟ್ಟೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಒಟ್ಟೋಮನ್]] [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಅಭಿಯಾನದಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ಗೆ ಶಾಲುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿಗೆ ಶಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು<ref>"Cashmere", ''The New American Cyclopedia'', IV (1861), p.514.</ref>. ಶಾಲಿನ ಆಗಮನವು ತಕ್ಷಣದ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. 1799 ರಲ್ಲಿ, ನೆಪೋಲಿಯನ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಉಣ್ಣೆಯ ಬಟ್ಟೆ ತಯಾರಕರಾದ ವಿಲಿಯಂ-ಲೂಯಿಸ್ ಟೆರ್ನಾಕ್ಸ್ , ರೀಮ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ , ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಮೆರಿನೊ ಕುರಿಗಳ ಉಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅನುಕರಣೆ ಭಾರತೀಯ ಶಾಲುಗಳನ್ನು ( ''ಕ್ಯಾಚೆಮಿಯರ್‌ಗಳು'' ) ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1811 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಸರ್ಕಾರದ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ, ಟೆರ್ನಾಕ್ಸ್ ಅವರು ''ಲೈನೆ ಡಿ ಪರ್ಸೆ'' ಎಂದು ಕರೆಯುವ, ಅಂದರೆ ಟಿಬೆಟಿಯನ್-ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಮೇಕೆಗಳ ಡೌನ್ ( ''ಡುವೆಟ್ ) ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಿಜವಾದ ಭಾರತೀಯ ಶಾಲುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು..<ref>Ternaux, William (1819). "Notice sur l'importation en France des chèvres à laine de cachemire, originaires du Thibet", ''Bulletin de la société pour l'industrie,'' XVIII.</ref> '' 1818 ರಲ್ಲಿ, ಟೆರ್ನಾಕ್ಸ್ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಮೇಕೆಗಳ ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಓರಿಯೆಂಟಲಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪಿಯರೆ ಅಮೆಡೀ ಜೌಬರ್ಟ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪರ್ಷಿಯಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾಗಶಃ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಿತು. ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡ 1,500 ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಿಂಡಿನಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ 256 ಪ್ರಾಣಿಗಳು 1819 ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರೈಮಿಯಾ ಮೂಲಕ ಮಾರ್ಸಿಲ್ಲೆಸ್ ಮತ್ತು ಟೌಲನ್‌ಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಬಂದವು. ನಂತರ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರವು ಸುಮಾರು 100 ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಮೇಕೆಗಳನ್ನು (ತಲಾ 2,000 ಫ್ರಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ) ಖರೀದಿಸಿ ಪೆರ್ಪಿಗ್ನಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಯಲ್ ಕುರಿ ಫಾರ್ಮ್‌ಗೆ ಕಳುಹಿಸಿತು. ಉಳಿದವು, ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 180, ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ ಹೊರಗಿನ ಸೇಂಟ್-ಔಯೆನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಟೆರ್ನಾಕ್ಸ್‌ನ ಆಸ್ತಿಗೆ ಹೋದವು. ಸಣ್ಣ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಕುರಿ ಹಿಂಡುಗಳಿಗೆ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಟೆರ್ನಾಕ್ಸ್‌ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಯಶಸ್ಸು ಸಿಗದಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ಶ್ರೀಮಂತ ಭೂಮಾಲೀಕರು ಮೇಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಟೆರ್ನಾಕ್ಸ್‌ನ ಹಿಂಡನ್ನು 1823 ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಎಸೆಕ್ಸ್‌ನ ವೀಲ್ಡ್ ಹಾಲ್‌ನ CTTower ನೋಡಿತು. ಟವರ್ ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಎರಡು ಗಂಡು ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸಿತು, ಅಲ್ಲಿ 1828 ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ದಿ ಪ್ರೊ ⁇ ಜ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್, ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಕಾಮರ್ಸ್‌ನಿಂದ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್‌ಗಳ ಹಿಂಡನ್ನು ಸಾಕಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಟೆರ್ನಾಕ್ಸ್‌ನ ಕೆಲವು ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ವರ್ಸೈಲ್ಸ್ ಬಳಿಯ ಗ್ರಿಗ್ನಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಾದರಿ ಫಾರ್ಮ್‌ಗಾಗಿ ಖರೀದಿಸಲಾಯಿತು, ಇದನ್ನು ಎಂ. ಪೊಲೊನ್ಸಿಯೊ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನೂಲುವ ಮತ್ತು ನೇಯ್ಗೆಗಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ಸುಧಾರಿಸಲು ಪೊಲೊನ್ಸಿಯೊ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್‌ಗಳನ್ನು ಅಂಗೋರಾ ಆಡುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರತಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್-ಅಂಗೋರಾ ಹಿಂಡನ್ನು 1828 ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌]]ನ ವಿಲಿಯಂ ರೈಲಿ ನೋಡಿದರು, ಮತ್ತು 1831 ರಲ್ಲಿ ರೈಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಸಾಗಣೆಗಾಗಿ ಹದಿಮೂರು ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದಾಗ ನೋಡಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪೊಲೊನ್ಸಿಯೊ ಹಿಂಡಿನ ಸರಾಸರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 16 ಔನ್ಸ್ (500 ಗ್ರಾಂ) ಕೆಳಗೆ ಇತ್ತು. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿ 1833 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದಾಗ ಸೇಂಟ್ ಔಯೆನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಟೆರ್ನಾಕ್ಸ್‌ನ ಹಿಂಡಿನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ 150 ಇತ್ತು. ಪೆರ್ಪಿಗ್ನಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂಡು 1829 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸತ್ತುಹೋಯಿತು.<ref>Southey, Thomas (1851). ''The Rise, Progress and Present State of Colonial Sheep & Wools''. London: Effingham Wilson.</ref><ref>"On the Cashmere-Angora Shawl Goat", in ''American Journal of Science and Art'', vol 25 (January 1834)</ref><ref>"Cashmere Shawls, Part II", ''Saturday Magazine'', Vol 19 (London 1841), 13–14.</ref> ೧೮೩೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ನೂಲಿನಿಂದ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಶಾಲುಗಳನ್ನು ನೇಯುವುದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಉದ್ಯಮವಾಯಿತು. ಕಲೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಮಂಡಳಿಯ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳು ಫ್ರೆಂಚ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಅನ್ನು ನೂಲಬಲ್ಲ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ೩೦೦ [[ಪೌಂಡ್ ಸ್ಟರ್ಲಿಂಗ್]] ಬಹುಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಟುವರ್ಟ್ ಕೊಕ್ರೇನ್ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್‌]]ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೮೩೧ ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ [[ಪೇಟೆಂಟ್]] ಪಡೆದರು. ೧೮೩೧ ರ [[ಶರತ್ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಪೇಟೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಹೆನ್ರಿ ಹೌಲ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲ್ಯಾಸ್ಗೋದ ಪುತ್ರರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು. ೧೮೩೨ ರಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರಿ ಹೌಲ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ಮತ್ತು ಪುತ್ರರು ನೂಲು ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೮೩೩ ರಲ್ಲಿ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="Scotland">{{cite book |author=The Ministers of the respective parishes |title=The New Statistical Account of Scotland, Volume VI |publisher=William Blackwood & sons |location=Edinburgh and London |year=1854 |page=168 |url=https://books.google.com/books?id=RaICAAAAMAAJ&q=Cochrane+cashmere&pg=PA168}}</ref> ಡಾಸನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ 1890 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೂದಲು ತೆಗೆಯುವ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು 1906 ರಿಂದ ಅವರು ಚೀನಾದಿಂದ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು, ಆದರೆ 1978 ರವರೆಗೆ [[ಬೀಜಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಟಿಯಾಂಜಿನ್‌]]ನಿಂದ ಫೈಬರ್ ಖರೀದಿಸಲು ಸೀಮಿತರಾಗಿದ್ದರು. 1978 ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಉದಾರೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಡಾಸನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಂದ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Mcgregor" /> ಅಮೇರಿಕನ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅನೇಕ ಆರಂಭಿಕ ಜವಳಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ಲಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಕಣಿವೆ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು. ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಉಕ್ಸ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಪಟ್ಟಣವು ಬ್ಲಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಜವಳಿ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು, ಇದು ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಉಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಟಿನ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. 1947 ರಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡು [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಕ್ಕೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಅನ್ನು ತಂದ ಕೀರ್ತಿ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]]ದ ಜವಳಿ ತಯಾರಕ ಬರ್ನ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಆಲ್ಟ್‌ಮನ್‌ಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ..<ref>{{cite web |title=Vintage Fashion Guild : Label Resource : Altmann, Bernhard |url=https://vintagefashionguild.org/resources/item/label/altmann-bernhard/ |work=vintagefashionguild.org}}</ref> 2010 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಮೇಕೆಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಎಂದು ಟೀಕಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Walker |first=Tim |date=2016-01-21 |title=Men who spent $6m on goats: US's failed cashmere plot in Afghanistan revealed |url=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-cashmere-plot-pentagon-s-6m-project-to-introduce-rare-goats-to-afghanistan-failed-to-stimulate-economy-a6826251.html |url-status=live |access-date=2021-08-27 |website=The Independent |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20210610085829/http://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-cashmere-plot-pentagon-s-6m-project-to-introduce-rare-goats-to-afghanistan-failed-to-stimulate-economy-a6826251.html |archive-date=2021-06-10}}</ref><ref>{{Cite web |last=Gault |first=Matthew |date=2016-04-20 |title=Afghanistan's Failed Goat Farm Is the Perfect American Disaster |url=https://medium.com/war-is-boring/afghanistan-s-failed-goat-farm-is-the-perfect-american-disaster-ed2114523b44 |access-date=2021-08-27 |website=Medium |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Toosi |first=Nahal |title='The Donald Trump of inspectors general' |url=http://politi.co/2isbCvY |access-date=2021-08-27 |website=[[Politico]] |date=May 2016 |language=en}}</ref> == ಉದ್ಯಮದ ಟೀಕೆ == ಹಿಂಡುಗಳನ್ನು ಸಾಕುವುದರಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿಕಾರಕ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಉಣ್ಣೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಲಾಗಿದೆ . ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಡಿಕೆಯು ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಲು, ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಲು ಮತ್ತು ಹಿಂಡುಗಳು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="Chinadesert" /><ref name="Grassland" /> ಅಲಶಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಕಾರಖಾನೆ|ಕಾರ್ಖಾನೆ]]ಗಳು ನೀರಿನ ಪಡಿತರದಿಂದಾಗಿ ವಾರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ದಿನಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ಮರುಭೂಮಿಗಳು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 400 ಚದರ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Chinadesert" /> 2016 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ 65% ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳ ಅವನತಿಯು ಮಂಗೋಲಿಯಾದ [[ತಾಪಮಾನ]]ದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಡಿಗ್ರಿ ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ಇದು ವಿಶ್ವದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಮೂರು ಡಿಗ್ರಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ವಹಣೆಯೊಂದಿಗೆ, ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದು, ಮೇಯಿಸುವಿಕೆ ನಿಷೇಧಗಳು, ಮೇಕೆಗಳಿಗೆ ಕೈಯಿಂದ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯನ್ ದನಗಾಹಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ಮೇಕೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಯಾಕ್ ಅಥವಾ [[ಒಂಟೆ]]ಗಳನ್ನು ಸಾಕಲು ಮನವೊಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದು ಸೇರಿವೆ , ಏಕೆಂದರೆ ಈ [[ಪ್ರಾಣಿ]]ಗಳ ಕೂದಲು ಸಹ ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳ ಪ್ರಭಾವ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. <ref name="Chinadesert" /><ref name="Grassland" /> ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು|ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ]]ನ್ನು ಸುಡುವುದರಿಂದ ವಾತಾವರಣದ ಕಣಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ವಾಯು ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಮಂಗೋಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮರುಭೂಮಿ ಧೂಳಿನ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ]]ವನ್ನು ದಾಟಿ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೆನಡಾ, ಚೀನಾ, ಮಂಗೋಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್‌ನ ಆರೋಗ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಗಾಳಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ನಾರಿನ ಬೇಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ಕೆಲವು ಮಾರಾಟಗಾರರು, ತಿಳಿದೋ ಅಥವಾ ತಿಳಿಯದೆಯೋ, ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಂದಿರದ ನೂಲುಗಳು ಅಥವಾ ಜವಳಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದಾರೆ <ref name="Lanham" /> . ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್‌ನಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ನಾರುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಜ್ಜ ತಯಾರಕರು ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಿದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟೋರ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಅಂಶವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ನಂತರ ತಪ್ಪಾಗಿ ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಿದ ದೂರುಗಳನ್ನು ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಮತ್ತು ಒಂಟೆ ಕೂದಲು ತಯಾರಕರ ಸಂಸ್ಥೆ ಫೆಡರಲ್ ಟ್ರೇಡ್ ಕಮಿಷನ್‌ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ <ref name="Crackdown" />, ಇದು ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಹೆಚ್ಚು ಕಠಿಣ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://ssa.nls.uk/film.cfm?fid=0578 Cashmere is Scottish (1973)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120713000255/http://ssa.nls.uk/film.cfm?fid=0578 |date=2012-07-13 }}, an archive film featuring [[Joanna Lumley]]. From the [[Scottish Screen#The Archive|Scottish Screen Archive]] at [[National Library of Scotland]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾಶ್ಮೀಯರ್}} [[ವರ್ಗ:ಬಟ್ಟೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬಟ್ಟೆಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು]] n5u40u126brcrsirvvu16fmdq34ylkz 10 179242 1374458 2026-05-31T18:27:57Z Gshguru 9726 ಹೊಸ ಪುಟ: {{#if:{{{hangul|{{{1|}}}}}}|{{#ifeq:{{lc:{{{labels|yes}}}}}|no |{{lang|ko-Hang|{{{hangul|{{{1|}}}}}}}}{{#if:{{{hanja|{{{2|}}}}}}|&#59; {{lang|ko-Hani|{{{hanja|{{{2|}}}}}}}} }}{{#if:{{{rr|{{{3|}}}}}}|&#59; {{Transliteration|ko|{{{rr|{{{3|}}}}}}}} }}{{#if:{{{mr|{{{4|}}}}}}|&#59; {{Transliteration|ko|{{{mr|{{{4|}}}}}}}} }} |{{#ifeq:{{lc:{{{links|yes}}}}}|no |Korean&#58;&nbsp;{{lang|ko-Hang|{{{hangul|{{{1|}}}}}}}}{{#if:{{{hanja|{{{2|}}}}}}|&#59; Hanja&#58;&nbsp;{{... 1374458 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{hangul|{{{1|}}}}}}|{{#ifeq:{{lc:{{{labels|yes}}}}}|no |{{lang|ko-Hang|{{{hangul|{{{1|}}}}}}}}{{#if:{{{hanja|{{{2|}}}}}}|&#59; {{lang|ko-Hani|{{{hanja|{{{2|}}}}}}}} }}{{#if:{{{rr|{{{3|}}}}}}|&#59; {{Transliteration|ko|{{{rr|{{{3|}}}}}}}} }}{{#if:{{{mr|{{{4|}}}}}}|&#59; {{Transliteration|ko|{{{mr|{{{4|}}}}}}}} }} |{{#ifeq:{{lc:{{{links|yes}}}}}|no |Korean&#58;&nbsp;{{lang|ko-Hang|{{{hangul|{{{1|}}}}}}}}{{#if:{{{hanja|{{{2|}}}}}}|&#59; Hanja&#58;&nbsp;{{lang|ko-Hani|{{{hanja|{{{2|}}}}}}}} }}{{#if:{{{rr|{{{3|}}}}}}|&#59; {{abbr|RR|Revised Romanization of Korean}}&#58;&nbsp;{{Transliteration|ko|{{{rr|{{{3|}}}}}}}} }}{{#if:{{{mr|{{{4|}}}}}}|&#59; {{abbr|MR|McCune–Reischauer}}&#58;&nbsp;{{Transliteration|ko|{{{mr|{{{4|}}}}}}}} }} |[[Korean language|Korean]]&#58;&nbsp;{{lang|ko-Hang|{{{hangul|{{{1|}}}}}}}}{{#if:{{{hanja|{{{2|}}}}}}|&#59; [[Hanja{{!}}{{#switch:{{{context|}}}|north=Hancha|#default=Hanja}}]]&#58;&nbsp;{{lang|ko-Hani|{{{hanja|{{{2|}}}}}}}} }}{{#if:{{{rr|{{{3|}}}}}}|&#59; [[Revised Romanization of Korean|RR]]&#58;&nbsp;{{Transliteration|ko|{{{rr|{{{3|}}}}}}}} }}{{#if:{{{mr|{{{4|}}}}}}|&#59; [[McCune–Reischauer|MR]]&#58;&nbsp;{{Transliteration|ko|{{{mr|{{{4|}}}}}}}} }} }} }}|<span class="error"><code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">[[Template:Korean]] requires {{para|hangul}} parameter.</code></span>}}{{#if: {{{lit|}}}|&#59; {{abbr|lit.|literal translation}}&nbsp;{{gloss|{{{lit}}}}}}}{{category handler |main=[[Category:Articles containing Korean-language text]]}}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> p30uuzivm3r7bwyt2v9i8zsvnh6qa1k 1374470 1374458 2026-05-31T18:40:36Z Gshguru 9726 1374470 wikitext text/x-wiki {{#if:{{{hangul|{{{1|}}}}}}|{{#ifeq:{{lc:{{{labels|yes}}}}}|no |{{lang|ko-Hang|{{{hangul|{{{1|}}}}}}}}{{#if:{{{hanja|{{{2|}}}}}}|&#59; {{lang|ko-Hani|{{{hanja|{{{2|}}}}}}}} }}{{#if:{{{rr|{{{3|}}}}}}|&#59; {{Transliteration|ko|{{{rr|{{{3|}}}}}}}} }}{{#if:{{{mr|{{{4|}}}}}}|&#59; {{Transliteration|ko|{{{mr|{{{4|}}}}}}}} }} |{{#ifeq:{{lc:{{{links|yes}}}}}|no |ಕೊರಿಯನ್&#58;&nbsp;{{lang|ko-Hang|{{{hangul|{{{1|}}}}}}}}{{#if:{{{hanja|{{{2|}}}}}}|&#59; ಹಾಂಜಾ&#58;&nbsp;{{lang|ko-Hani|{{{hanja|{{{2|}}}}}}}} }}{{#if:{{{rr|{{{3|}}}}}}|&#59; {{abbr|RR|Revised Romanization of Korean}}&#58;&nbsp;{{Transliteration|ko|{{{rr|{{{3|}}}}}}}} }}{{#if:{{{mr|{{{4|}}}}}}|&#59; {{abbr|MR|McCune–Reischauer}}&#58;&nbsp;{{Transliteration|ko|{{{mr|{{{4|}}}}}}}} }} |[[ಕೊರಿಯನ್ ಭಾಷೆ|ಕೊರಿಯನ್]]&#58;&nbsp;{{lang|ko-Hang|{{{hangul|{{{1|}}}}}}}}{{#if:{{{hanja|{{{2|}}}}}}|&#59; [[ಹಾಂಜಾ{{!}}{{#switch:{{{context|}}}|north=ಹಾಂಚಾ|#default=ಹಾಂಜಾ}}]]&#58;&nbsp;{{lang|ko-Hani|{{{hanja|{{{2|}}}}}}}} }}{{#if:{{{rr|{{{3|}}}}}}|&#59; [[ಪರಿಷ್ಕೃತ ಕೊರಿಯನ್ ರೋಮನೀಕರಣ|RR]]&#58;&nbsp;{{Transliteration|ko|{{{rr|{{{3|}}}}}}}} }}{{#if:{{{mr|{{{4|}}}}}}|&#59; [[ಮೆಕ್ಯುನ್-ರೈಶಾವರ್|MR]]&#58;&nbsp;{{Transliteration|ko|{{{mr|{{{4|}}}}}}}} }} }} }}|<span class="error"><code style="color:inherit; border:inherit; padding:inherit;">[[ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:Korean]] ಗೆ {{para|hangul}} ನಿಯತಾಂಕದ (parameter) ಅಗತ್ಯವಿದೆ.</code></span>}}{{#if: {{{lit|}}}|&#59; {{abbr|lit.|ಶಾಬ್ದಿಕ ಅನುವಾದ}}&nbsp;{{gloss|{{{lit}}}}}}}{{category handler |main=[[ವರ್ಗ:ಕೊರಿಯನ್ ಭಾಷೆಯ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲೇಖನಗಳು]]}}<noinclude>{{documentation}}</noinclude> 05huz3x5o9zmb3wg0fw4ymqcsdo16bj 10 179243 1374459 2026-05-31T18:28:25Z Gshguru 9726 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Documentation subpage}} {{COinS safe|n}} {{High-use}} {{Template shortcut|ko}} ==Purpose== This template organizes Korean scripts and romanizations for use within article prose. It formats Korean [[Hangul]] and [[hanja]] using [[Template:Lang]] to ensure that web browsers use appropriate fonts, and screen readers use correct pronunciation. It also uses [[Template:Transliteration]] to mark romanizations as belonging in the "latinx" class of [[MediaWiki:Common.css]].... 1374459 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{COinS safe|n}} {{High-use}} {{Template shortcut|ko}} ==Purpose== This template organizes Korean scripts and romanizations for use within article prose. It formats Korean [[Hangul]] and [[hanja]] using [[Template:Lang]] to ensure that web browsers use appropriate fonts, and screen readers use correct pronunciation. It also uses [[Template:Transliteration]] to mark romanizations as belonging in the "latinx" class of [[MediaWiki:Common.css]]. ==Usage== ===Parameters=== Only the first parameter is required ;<code>hangul</code>:Required ;<code>hanja</code>:Optional ;<code>rr</code>:The [[Revised Romanization of Korean|Revised Romanization]] ;<code>mr</code>:[[McCune–Reischauer]] romanization; to be used in place of {{para|rr}} in articles about [[North Korean standard language|North Korea]] ;<code>context=north</code>:For use in articles about North Korea; displayed "Hancha" instead of "Hanja". ;<code>labels</code>:Set to <code>no</code> to remove all labels. This is useful if the template is used multiple times in quick succession. ;<code>links</code>:Set to <code>no</code> to remove the wikilinks from labels. This reduces overlinking in an article (see [[WP:OLINK]]) ;<code>lit</code>:Allows for the inclusion of a literal English translation; should not be used for people's names '''Note:''' This template should generally be placed in parentheses (see [[MOS:TEXT#Foreign terms|MOS:TEXT]]) ===Full parameter set=== :<code><nowiki>{{Korean|hangul=|hanja=|rr=|mr=|links=|labels=|lit=}}</nowiki></code> Typical usage: :<code><nowiki>{{Korean|hangul=|hanja=|rr=}}</nowiki></code> Example: :<code><nowiki>{{Korean|hangul=대청황제공덕비|hanja=大淸皇帝功德碑|rr=Daechong Hwangje Gongdeokbi}}</nowiki></code> will produce: :{{Korean|hangul=대청황제공덕비|hanja=大淸皇帝功德碑|rr=Daechong Hwangje Gongdeokbi}} Alternatively, the template can be used without labels. This will produce the same output as above, but be careful to put the Hangul, hanja, and romanizations in the same order as you would if you were using the labels. ===Label options=== Add {{para|labels|no}} anywhere in the template to disable labels, so only the text supplied as parameters appears, separated by semicolons. This minimises the length of the template, and can be used when the template is used more than once to lessen its impact. Disabling labels also suppresses links. :{{tlx|Korean | 대청황제공덕비 | 大淸皇帝功德碑 | Daechong Hwangje Gongdeokbi | labels{{=}}no}} :{{Korean | 대청황제공덕비 | 大淸皇帝功德碑 | Daechong Hwangje Gongdeokbi | labels=no}} Add {{para|links|no}} anywhere in the template to suppress label links. This is for preventing [[WP:overlinking|overlinking]] in an article or section where the template is used repeatedly. :{{tlx|Korean | 대청황제공덕비 | 大淸皇帝功德碑 | Daechong Hwangje Gongdeokbi | links{{=}}no}} :{{Korean | 대청황제공덕비 | 大淸皇帝功德碑 | Daechong Hwangje Gongdeokbi | links=no}} == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "labels": { "label": "Labels", "description": "Labels", "autovalue": "no", "example": "no", "type": "string" }, "links": { "label": "Links", "description": "Links", "autovalue": "no", "example": "no", "type": "string" }, "context": { "label": "Context", "description": "Context", "example": "north", "deprecated": true }, "hangul": { "label": "Korean characters", "type": "string", "suggested": true, "description": "Korean characters", "aliases": [ "1" ] }, "hanja": { "label": "Chinese characters", "type": "string", "suggested": true, "description": "Chinese characters", "aliases": [ "2" ] }, "mr": { "description": "McCune–Reischauer Romanization", "type": "string", "suggested": true, "label": "McCune–Reischauer Romanization", "aliases": [ "4" ] }, "rr": { "description": "Revised Romanization", "type": "string", "suggested": true, "label": "Revised Romanization", "aliases": [ "3" ] }, "lit": { "label": "Literal English translation", "description": "Literal English translation", "type": "string" } }, "description": "A template to facilitiate consistent layout, proper formatting, categorisation and language labelling of Korean text", "paramOrder": [ "hangul", "hanja", "rr", "mr", "labels", "links", "context", "lit" ], "format": "inline" } </templatedata> ==See also== * [[Template:Infobox Korean name]] * [[Template:Hanja]] * [[Template:Hangugeo foot]] ===Similar templates=== {{CJKV/All inline language templates}} {{Unicode templates}} <includeonly>{{Sandbox other|| [[Category:Korean name templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Korean multilingual support templates|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> dfuoneig47si5qyjpt3qv5o4mszew3j 10 179244 1374460 2026-05-31T18:30:09Z Gshguru 9726 ಹೊಸ ಪುಟ: <includeonly>{{#invoke:Korean|ko}}</includeonly><noinclude> {{documentation}}</noinclude> 1374460 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#invoke:Korean|ko}}</includeonly><noinclude> {{documentation}}</noinclude> grs0hpmwgx42cz1raf926zclpcw1ayp 10 179245 1374461 2026-05-31T18:30:32Z Gshguru 9726 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Documentation subpage}} {{High-use}} {{COinS safe|n}} {{Template shortcut|ko/auto}} {{Lua|Module:Korean}} == Purpose == This template is designed to organize Korean-language text and romanizations for use within article prose. It also wraps text in {{tl|Lang}} and {{tl|Transliteration}} as needed ([[Template:Lang#Rationale|reasoning]]). This template is designed to eventually replace its predecessor and parent {{tl|Korean}}. It is capable of doing everything its pre... 1374461 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{High-use}} {{COinS safe|n}} {{Template shortcut|ko/auto}} {{Lua|Module:Korean}} == Purpose == This template is designed to organize Korean-language text and romanizations for use within article prose. It also wraps text in {{tl|Lang}} and {{tl|Transliteration}} as needed ([[Template:Lang#Rationale|reasoning]]). This template is designed to eventually replace its predecessor and parent {{tl|Korean}}. It is capable of doing everything its predecessor did (in mostly identical user-facing syntax) and also has new features. === New features === * Semi-automatic romanization (both RR and MR) using [[Module:Ko-translit]] * Can change the display order of terms * Can add both English and Korean [[International Phonetic Alphabet|IPA]] pronunciations * Can have one term be separated from the others by parentheses * Can add individual references to Hangul, Hanja, English IPA, Korean IPA, or literal translations * Removed parameter {{para|context}}, which was already deprecated == Syntax and usage == === Quick examples === {{markup|title=Examples|<nowiki>{{Korean/auto|hangul=방|hanja=房|rr=yes|mr=yes|lit=room}}</nowiki>|{{Korean/auto|hangul=방|hanja=房|rr=yes|mr=yes|lit=room}}|<nowiki>{{Korean/auto|hangul=방|hangulref={{efn|Explanation}}|hanja=房|hanjaref=<ref>ref1</ref>|rr=yes|mr=yes|lit=room|ko_ipa=paŋ|ko_iparef=<ref>ref2</ref>|labels=no}}</nowiki>|{{Korean/auto|hangul=방|hangulref={{efn|Explanation}}|hanja=房|hanjaref=<ref>ref1</ref>|rr=yes|mr=yes|lit=room|ko_ipa=paŋ|ko_iparef=<ref>ref2</ref>|labels=no}}|<nowiki>{{Korean/auto|hangul=%홍길동|hanja=洪吉同|mr=yes|rr=yes|order=mzhr|out=yes|labels=no}}</nowiki>|{{Korean/auto|hangul=%홍길동|hanja=洪吉同|mr=yes|rr=yes|order=mzhr|out=yes|labels=no}}}} '''Notes''' {{notelist}} '''References''' {{reflist}} === Parameters === ; {{para|hangul}}: Required. [[Hangul]] text, possibly with [[Module:Ko-translit|symbols to adjust automatic romanization]]. Symbols won't appear when the Hangul is displayed. ; {{para|hangulref}}: Optional. Reference or footnote for Hangul. ; {{para|hanja}}: Optional. [[Hanja]] text. ; {{para|hanjaref}}: Optional. Reference or footnote for Hanja. See [[MOS:HANJAREF]]; avoid using Chinese-language sources for this. ; {{para|rr}}: Optional, default <code>no</code>. Set it to <code>yes</code> to show semi-automatic [[Revised Romanization of Korean|Revised Romanization]]. The romanization can/may need to be altered using [[Module:Ko-translit|symbols]] that you should place in the Hangul. ; {{para|mr}}: Optional, default <code>no</code>. Set it to <code>yes</code> to show semi-automatic [[McCune–Reischauer]]. Can/may need to be adjusted with symbols in Hangul. ; {{para|lit}}: Optional. English translation of term. ; {{para|litref}}: Optional. Reference for translation. ; {{para|en_ipa}}: Optional. [[International Phonetic Alphabet|IPA]] pronunciation for English term. Don't have slashes or square brackets around it. ; {{para|en_iparef}}: Optional. Reference for English IPA. ; {{para|ko_ipa}}: Optional. IPA for Korean term. Don't have slashes or square brackets around it. ; {{para|ko_iparef}}: Optional. Reference for Korean IPA. ; {{para|labels}}: Optional, default <code>yes</code>. Set it to <code>no</code> to hide language and IPA labels. Especially useful when [[MOS:KO-REPEATLABEL|labels are repeated or obvious]]. ; {{para|links}}: Optional, default <code>yes</code>. Set it to <code>no</code> to turn off links, especially when they are [[MOS:REPEATLINK|repeats of previous links]]. ; {{para|namemode}}: Optional, default <code>no</code>. Set it to <code>yes</code> to romanize <code>hangul</code> input as if it's a person's name. Equivalent to adding <code>%</code> to the beginning of <code>hangul</code>.<br>This parameter is mostly appropriate for when <code>hangul</code> only contains a typical person's name (1 surname character). If the name is atypical or <code>hangul</code> contains other text besides a name, consider not using this parameter and instead inserting symbols manually into <code>hangul</code>. ; {{para|capitalize}}: Optional, default <code>no</code>. Set it to <code>yes</code> to capitalize romanizations of <code>hangul</code>. Equivalent to adding <code>^</code> to the beginning of <code>hangul</code>. ; {{para|order}}: Optional. String that modifies what order to show terms in. Default ordering: <code>ehzrmkl</code> (see [[#Ordering]] for more info). ; {{para|out}}: Optional, default <code>no</code>. Set to <code>yes</code> to put everything after the first term in parentheses. ; {{para|en_out}}: Optional, default <code>no</code>. Shortcut param; if you set this to <code>yes</code>, it's equivalent to setting <code>out=yes</code> and <code>order=lehzrmk</code>. You can still set an order if you wish, but <code>l</code> must come first. === Ordering === Terms can be reordered by giving a string of letters. Each letter represents a term. References are assumed to always follow just after the relevant term. {| class="wikitable" |+ !Letter !Term |- |<code>e</code> |English IPA |- |<code>h</code> |Hangul |- |<code>z</code> |Hanja |- |<code>r</code> |Revised Romanization |- |<code>m</code> |McCune–Reischauer |- |<code>k</code> |Korean IPA |- |<code>l</code> |Literal English translation |} By default, if no {{para|order}} is given, the template uses one of these two orderings: # In most cases, it uses <code>ehzrmkl</code> #* <code>en_ipa[en_ipa]; hangul[hangulref]; hanja[hanjaref]; rr; mr; ko_ipa[ko_iparef]; lit[litref]</code> # If <code>en_out=yes</code>, it uses <code>lehzrmk</code> #* <code>lit[litref] (en_ipa[en_iparef]; hangul[hangulref]; hanja[hanjaref]; rr; mr; ko_ipa[ko_iparef])</code> The above default orderings attempt to abide by the ordering specified in [[MOS:KO-LEAD]]. If you do provide your own ordering, we recommend you have letters for all parameters that you want to be displayed. There are several possible several optional letters (<code>k</code> and <code>l</code> default to being placed at end if not provided, and <code>e</code> either first or second depending on <code>en_out</code>), but it's clearer to others if you just show all letters you use. == TemplateData == {{TemplateData header}} <templatedata> { "params": { "hangul": { "label": "Hangul", "description": "Hangul. May need symbols to adjust automatic romanization. See [[Module:Ko-translit]] for a guide on the symbols. Quick guide: ^ to capitalize the next letter, % to activate name mode.", "type": "string", "suggested": true, "aliases": [ "1" ] }, "hangulref": { "label": "Hangul reference", "description": "Hangul reference or footnote", "type": "string", "suggested": false }, "hanja": { "label": "Hanja", "description": "Hanja", "type": "string", "suggested": true, "aliases": [ "2" ] }, "hanjaref": { "label": "Hanja reference", "description": "Hanja reference or footnote", "type": "string", "suggested": true }, "rr": { "label": "Revised Romanization", "description": "Revised Romanization (semi-automatic). May need to add symbols to the Hangul adjust the romanization.", "type": "boolean", "autovalue": "yes", "suggestedvalues": [ "yes", "no" ] }, "mr": { "label": "McCune–Reischauer", "description": "McCune–Reischauer (semi-automatic). May need to add symbols to the Hangul adjust the romanization.", "type": "boolean", "autovalue": "yes", "suggestedvalues": [ "yes", "no" ] }, "lit": { "label": "English translation", "description": "English translation", "type": "string" }, "litref": { "label": "English translation reference", "description": "English translation reference or footnote", "type": "string" }, "en_ipa": { "label": "English term IPA", "description": "IPA for English term", "type": "string" }, "en_iparef": { "label": "English IPA reference", "description": "IPA for English term reference or footnote", "type": "string" }, "ko_ipa": { "label": "Korean IPA", "description": "IPA for Korean term", "type": "string" }, "ko_iparef": { "label": "Korean IPA reference", "description": "IPA for Korean term reference or footnote", "type": "string" }, "namemode": { "label": "Name mode", "description": "Romanize Hangul as if it's a person's name? Equivalent to putting % at front of Hangul.", "type": "boolean", "autovalue": "yes", "suggestedvalues": [ "no", "yes" ] }, "capitalize": { "label": "Capitalize romanization", "description": "Capitalize first letter of romanizations? Equivalent to putting ^ at front of Hangul.", "type": "boolean", "autovalue": "yes", "suggestedvalues": [ "no", "yes" ] }, "order": { "label": "Order", "description": "Order to display terms. Each term represented by a letter. See template docs for key.", "default": "ehzrmkl", "type": "string", "example": "zh" }, "labels": { "label": "Labels", "description": "Show labels?", "autovalue": "no", "type": "boolean", "suggestedvalues": [ "yes", "no" ] }, "links": { "label": "Links", "description": "Show labels but without links?", "autovalue": "no", "type": "boolean", "suggestedvalues": [ "yes", "no" ] }, "out": { "label": "Bring out first term?", "description": "Whether to put parentheses around every term after the first", "type": "boolean", "autovalue": "yes", "suggestedvalues": [ "yes", "no" ] }, "en_out": { "label": "Bring out first English term?", "description": "Shortcut; equivalent to setting out=yes and order=lehzrmk", "type": "boolean", "autovalue": "yes", "suggestedvalues": [ "yes", "no" ] } }, "description": "For wrapping and appropriately formatting Korean text. Also allows for semi-automatic romanization.", "paramOrder": [ "hangul", "hangulref", "hanja", "hanjaref", "rr", "mr", "lit", "litref", "en_ipa", "en_iparef", "ko_ipa", "ko_iparef", "labels", "links", "namemode", "capitalize", "order", "out", "en_out" ], "format": "inline" } </templatedata> ==See also== * [[Template:Infobox Korean name/auto]] ===Similar templates=== {{CJKV/All inline language templates}} {{Unicode templates}} <includeonly>{{Sandbox other|| [[Category:Korean name templates|{{PAGENAME}}]] [[Category:Korean multilingual support templates|{{PAGENAME}}]] }}</includeonly> toosrz4p0aadyc6lbzxcf3uxihr9fgt 828 179246 1374462 2026-05-31T18:31:25Z Gshguru 9726 ಹೊಸ ಪುಟ: local p = {} local find = mw.ustring.find local gsub = mw.ustring.gsub local m_data = require('Module:Ko-translit/data') local m_utils = require('Module:Ko-utils') local get_args = require('Module:Arguments').getArgs --[[ IMPORTANT NOTE before editing this module: 1. Make sure that you use a font that displays the following characters differently, and that you know the differences of them: ᄀ (U+1100) ᆨ (U+11A8) ㄱ (U+3131) 2. When dealing with decomposed Hangul... 1374462 Scribunto text/plain local p = {} local find = mw.ustring.find local gsub = mw.ustring.gsub local m_data = require('Module:Ko-translit/data') local m_utils = require('Module:Ko-utils') local get_args = require('Module:Arguments').getArgs --[[ IMPORTANT NOTE before editing this module: 1. Make sure that you use a font that displays the following characters differently, and that you know the differences of them: ᄀ (U+1100) ᆨ (U+11A8) ㄱ (U+3131) 2. When dealing with decomposed Hangul, a. [ᄀ-ᄒ] should not be directly followed by [ᅡ-ᅵ] because MediaWiki uses Unicode Normalization Form C (NFC), which converts any sequence of [ᄀ-ᄒ][ᅡ-ᅵ] into a precomposed character; write ᄀ[ᅡ] or ᄀ(ᅡ) b. ᄀ[ᅡ] or ᄀ(ᅡ) at the end of a pattern is equivalent to not just 가 but [가-갛] in precomposed form. To match a syllabic block without a final consonant at the end of a pattern, use both vowel + [^ᆨ-ᇂ] and vowel + $ For example, to only match 가 (and not [각-갛]) at the end of a pattern, use both ᄀ[ᅡ][^ᆨ-ᇂ] and ᄀ[ᅡ]$ --]] local function gsub_iterate(text, table) for _, entry in ipairs(table) do text = gsub(text, entry[1], entry[2]) end return text end local function remove_links_and_markup(text) -- these either are unnecessary or interfere with assimilation -- remove bold/italic -- it is not impossible to allow bold/italic when it does not interfere with assimilation, but determining when to allow or disallow that adds complication for little practical gain text = gsub(text, "'''", "") text = gsub(text, "''", "") -- remove HTML tags (except br) text = gsub(text, "<[Bb][Rr] */?>", "&#10;") text = gsub(text, "</?[A-Za-z][^>]->", "") text = gsub(text, "&#10;", "<br>") -- remove wikilinks text = gsub(text, "%[%[[^%|]+%|(..-)%]%]", "%1") text = gsub(gsub(text, "%[%[", ""), "%]%]", "") text = mw.text.killMarkers(text) return text end local function disallow_invalid_input(text) -- very first step -- Hangul status: precomposed (한) -- input must contain Hangul if not m_utils.contains_hangul(text) then error("Input must contain Hangul") end -- no direct insertion of reference or footnote if m_utils.contains_reference(text) then error("Input cannot contain references") end -- if input contains Hangul not supported by RR and MR, change text to "N/A" and skip everything if find(text, "[ᄓ-ᅠᅶ-ᆧᇃ-ᇿ〮〯ㅤ-ㆎꥠ-꥿ힰ-퟿]") then text = "N/A" return text end text = gsub_iterate(text, m_data.escaped_to_html_enc) -- replacing escaped special chars with placeholders -- various validations of input if find(text, "[ᄀ-ᄒ]") or find(text, "[ᅡ-ᅵᆨ-ᇂ]") then error("Do not input conjoining Hangul jamo directly") elseif find(text, "`%*") then error("Use *` instead of `*") elseif find(text, "@%*") then error("Use *@ instead of @*") elseif find(text, "%^[^가-힣]") then error("^ must be immediately followed by Hangul syllabic block") elseif find(text, "[^%*0-9A-Za-z]`") or find(text, "[^0-9A-Za-z]%*`") or find(text, "`[^가-깋다-딯바-빟자-짛]") then error("Found invalid sequence containing `") elseif find(text, "[^%*ㄹ가-힣]@") or find(text, "[^가-힣]%*@") or find(text, "%*@[^가-깋다-딯바-빟자-짛]") or find(text, "ㄹ@[^가-깋다-딯바-빟사-싷자-짛]") or find(text, "@[^가-깋다-딯라-맇바-빟사-싷야-얳여-옣요-욯유-윶윸-윻이-잍잏자-짛하-힣]") then error("Found invalid sequence containing @") elseif find(text, "[^가-힣]%$") or find(text, "%$[^아어에엔엘여요으은을음읍의이인일임입]") then error("Found invalid sequence containing $") elseif find(text, "%%$") then error("Remove final %") elseif find(text, "[ _][ _]") then error("No two or more consecutive space characters") elseif find(text, "^[%$%*@_`]") or find(text, "^%%[^_가-힣]") or find(text, "[ _]%*") or find(text, "%*[ %*%-_]") or find(text, "%-%*") or find(text, "[﷐-﷒]") or find(text, "%%_$") or find(text, "[%$%*@%^`]$") then error("Invalid input") end return text end local function check_invalid_seq(text) -- validity check after removing links and markups (before decomposing Hangul) -- Hangul status: precomposed (한) if find(text, "[ _][ _]") then error("No two or more consecutive space characters") elseif find(text, "^[%$%*@_`]") or find(text, "[ _]%*") or find(text, "%*[ %*%-_]") or find(text, "%-%*") or find(text, "[%$%*@%^_`]$") then error("Invalid input") end return text end local function check_invalid_seq_decomposed_hangul(text) -- validity check after decomposing Hangul -- Hangul status: decomposed (ᄒ+ᅡ+ᆫ) if find(text, "[ᆨ-ᆪᆬ-ᆮᆴ-ᆶᆸᆹᆻᆽ-ᇂ]%*?﷐?@﷐?[ᄀᄃᄇᄉᄌ]") or find(text, "ᆰ%*?﷐?@﷐?[ᄀ-ᄊᄌ-ᄑ]") or find(text, "ᆲ﷐?@﷐?[ᄀ-ᄊᄌ-ᄑ]") or find(text, "ᆺ%*@[ᄀᄇ]") or find(text, "ᆺ%*?﷐?@﷐?[ᄁ-ᄆᄈ-ᄊᄌ-ᄑ]") or find(text, "[ᅡ-ᅵᆨ-ᆪᆬ-ᇂ]﷐?@﷐?ᄅ") or find(text, "[ᅡ-ᅵ]﷐?@﷐?ᄋ") or find(text, "[ᅡ-ᅵᆫ-ᆭᆯᆱ-ᆷᆼ]﷐?@﷐?ᄒ") then error("Found invalid sequence containing @") elseif find(text, "[ᅡ-ᅵᆨᆫᆭ-ᆯᆶ-ᆸᆼ]﷐?%$") then error("Found invalid sequence containing $") end return text end local function parse_name(text) -- processing people names -- Hangul status: precomposed (한) local hanja_readings_final_L = "갈걸결골괄굴궐귤글길날녈놜눌닐달돌랄렬률말멸몰물밀발벌별불살설솔술슬실알얼열올왈울월율을일절졸줄즐질찰철촬출칠탈팔필할헐혈홀활훌휼흘힐" local hanja_readings_init_DSJ = "다단달담답당대댁덕도독돈돌동두둔득등사삭산살삼삽상새색생서석선설섬섭성세소속손솔송쇄쇠수숙순술숭쉬슬습승시식신실심십자작잔잠잡장재쟁저적전절점접정제조족존졸종좌죄주죽준줄중즉즐즙증지직진질짐집징" -- note: internally uses 3 noncharacters -- ﷐ (U+FDD0): mostly for given name in RR -- ﷑ (U+FDD1): marks beginning of name -- ﷒ (U+FDD2): marks end of name -- change % to U+FDD1 and U+FDD2 (end of string also terminates name mode) text = gsub(text, "%%([^%%]*)%%", "﷑%1﷒") text = gsub(text, "%%([^%%]*)$", "﷑%1﷒") -- disallow invalid input for name if find(text, "﷑_?﷒") then error("Name cannot be empty") elseif find(text, "﷑[^﷑﷒]*[^가-힣_ ][^﷑﷒]*﷒") then error("Invalid character in name") elseif find(text, "﷑ ") then error("Name cannot begin with space") elseif find(text, " ﷒") then error("Name cannot end with space") elseif find(text, "﷑[^﷒]*[ _][^﷒]*[ _][^﷒]*﷒") then error("No more than two components in name") elseif find(text, "﷑[가-힣]_") then error("No _ after one-syllable surname") elseif find(text, "﷑[^﷒]*[" .. hanja_readings_final_L .. "]@[" .. hanja_readings_init_DSJ .. "][^﷒]*﷒") then error("Contains unnecessary @ in name") -- see below end -- separate surname and given name -- if input contains _ or space, separate there text = gsub(text, "﷑([가-힣%$@]+)_﷒", "﷑^%1_﷒") -- for surname-only string text = gsub(text, "﷑_([가-힣%$@]+)﷒", "﷑_^%1﷒") -- for mononym text = gsub(text, "﷑([가-힣%$@]+)[ _]([가-힣%$@]+)﷒", "﷑^%1_^%2﷒") -- otherwise, separate after first syllabic block text = gsub(text, "﷑([가-힣])﷒", "﷑^%1_﷒") -- for surname-only string text = gsub(text, "﷑([가-힣])([가-힣%$@]+)﷒", "﷑^%1_^%2﷒") -- check invalid input after separating surname and given name if find(text, "﷑[^﷒]*_%^[%$@][^﷒]*﷒") then error("No @ or $ between surname and given name") end -- tensification of ㄹ + {ㄷ, ㅅ, ㅈ} (needed for MR; e.g. 홍길동 [홍길똥], 을지문덕 [을찌문덕]) -- does not occur when same syllable is repeated (e.g. 구구절절 [구구절절], not [구구절쩔]); just using U+FDD0 here too for i = 1, mw.ustring.len(text) do text = gsub(text, "﷑([^﷒]*)([달돌살설솔술슬실절졸줄즐질])%2([^﷒]*)﷒", "﷑%1%2﷐%2%3﷒") end -- now apply tensification for i = 1, mw.ustring.len(text) do text = gsub(text, "﷑([^﷒]*)([" .. hanja_readings_final_L .. "])([" .. hanja_readings_init_DSJ .. "])([^﷒]*)﷒", "﷑%1%2@%3%4﷒") end -- insert U+FDD0 in given name (needed for RR; e.g. 한복남 Han Boknam, not Han Bongnam) for i = 1, mw.ustring.len(text) do text = gsub(text, "﷑([^﷒]*)_%^([^﷒]*)([가-힣%$@])([가-힣%$@])([^﷒]*)﷒", "﷑%1_^%2%3﷐%4%5﷒") end -- remove _ which was needed for surname-only string and mononym text = gsub(text, "_﷒", "﷒") text = gsub(text, "﷑_%^", "﷑^") text = gsub(text, "[﷑﷒]", "") -- remove U+FDD1 and U+FDD2 return text end local function final_processing(text) -- final processing for RR and MR -- result should not contain Hangul if m_utils.contains_hangul(text) then error("Result contains Hangul; debugging required") end text = gsub_iterate(text, m_data.html_enc_to_ascii) -- convert HTML encodings back to ASCII -- if result is nothing (e.g. when input is just ㅇ) if text == "" then text = "—" end return text end -- Convert to Revised Romanization function p.rr(frame) return p._rr(get_args(frame)) end function p._rr(args) local text = args[1] text = disallow_invalid_input(text) if text == "N/A" then return text end text = parse_name(text) text = remove_links_and_markup(text) text = check_invalid_seq(text) text = gsub(text, "`", "") -- ignore ` (only needed for MR; not needed for RR) text = gsub_iterate(text, m_data.enclosed_hangul) text = m_utils.decompose_hangul(text) -- decompose Hangul text = check_invalid_seq_decomposed_hangul(text) text = gsub(text, "%*", "-") -- * for additional hyphen in romanization only text = gsub_iterate(text, m_data.preprocessing) text = gsub(text, "ᇂᄉ", "ᄉ") -- convert remaining ㅎ combination text = gsub_iterate(text, m_data.neutralize_syl_final_consonants) -- neutralization of syl-final consonants text = gsub_iterate(text, m_data.at_dollar_irregularities) -- @ for ㄴㄹ pronounced [ㄴㄴ], $ for 절음 법칙 text = gsub_iterate(text, m_data.at_irregularities_additional_rr) -- @ for ㄱㅎ/ㄷㅎ/ㅂㅎ → k/t/p text = gsub_iterate(text, m_data.consonant_assimilations) -- consonant assimilations text = gsub(text, "ᆯᄅ", "ᆯl") -- ㄹㄹ is ll text = gsub_iterate(text, m_data.drop_y) -- drop y after {ㅈ, ㅉ, ㅊ} text = gsub_iterate(text, m_data.vowels_rr) -- replace Hangul vowels with romanized text text = gsub(text, "'([ᄋㅇ]+)'", "&#39;%1&#39;") -- to prevent input like 'ㅇ' (with ') from becoming italic markup (as [ᄋㅇ] is simply removed later) text = gsub_iterate(text, m_data.single_consonants_rr) -- replace single consonants with romanized text text = gsub(text, "﷐", "") -- now remove U+FDD0 that was needed for converting each syllabic block in given name separately (e.g. 한복남 Han Boknam, not Han Bongnam) -- ^ for capitalization text = gsub(text, "%^[a-eg-km-pr-uwy]", mw.ustring.upper) text = gsub(text, "%^", "") text = final_processing(text) return text end -- Convert to McCune–Reischauer function p.mr(frame) return p._mr(get_args(frame)) end function p._mr(args) local text = args[1] text = disallow_invalid_input(text) if text == "N/A" then return text end text = parse_name(text) text = gsub(text, "﷐", "") -- remove U+FDD0 (only needed for RR; not needed for MR) text = remove_links_and_markup(text) text = check_invalid_seq(text) text = gsub_iterate(text, m_data.enclosed_hangul) text = m_utils.decompose_hangul(text) -- decompose Hangul text = check_invalid_seq_decomposed_hangul(text) text = gsub(text, "([ᄀᄁᄃ-ᄊᄌ-ᄑ])ᅴ", "%1ᅵ") -- syl-init consonant + ㅢ → syl-init consonant + ㅣ (except 의, 늬, 희) text = gsub_iterate(text, m_data.preprocessing) text = gsub_iterate(text, m_data.before_neutralizing_syl_final_consonants_mr) -- should be done before neutralization of syl-final consonants text = gsub_iterate(text, m_data.neutralize_syl_final_consonants) -- neutralization of syl-final consonants text = gsub(text, "([ᅡ-ᅵᆫᆷᆼ])@ᄉ", "%1ᄊ") -- @ for tensification text = gsub_iterate(text, m_data.at_dollar_irregularities) -- @ for ㄴㄹ pronounced [ㄴㄴ], $ for 절음 법칙 text = gsub_iterate(text, m_data.gdbj_mr) -- cases where ㄱ, ㄷ, ㅂ, ㅈ become voiced consonants text = gsub(text, "ᆯ%*ᄅ", "ᆯ-l") -- ㄹ-ㄹ should probably be l-l rather than l-r text = gsub(text, "%*", "-") -- * for additional hyphen in romanization only text = gsub(text, "@", "") -- consonant assimilations text = gsub_iterate(text, m_data.consonant_assimilations) text = gsub_iterate(text, m_data.consonant_assimilations_additional_mr) text = gsub_iterate(text, m_data.drop_y) -- drop y after {ㅈ, ㅉ, ㅊ} text = gsub_iterate(text, m_data.vowels_mr) -- replace Hangul vowels with romanized text text = gsub(text, "([ao])ᄋe", "%1ë") -- ㅏ에 (aë) and ㅗ에 (oë) text = gsub(text, "'([ᄋㅇ]+)'", "&#39;%1&#39;") -- to prevent input like 'ㅇ' (with ') from becoming italic markup (as [ᄋㅇ] is simply removed later) text = gsub_iterate(text, m_data.single_consonants_mr) -- replace single consonants with romanized text -- replace ' with &#39; when followed by another ' or at end of string (to avoid possible clashes with bold/italic markup) text = gsub(text, "([hkpt])''", "%1&#39;'") text = gsub(text, "([hkpt])'$", "%1&#39;") -- ^ for capitalization text = gsub(text, "%^[acehikm-pr-uwyŏŭ]", mw.ustring.upper) text = gsub(text, "%^", "") text = final_processing(text) return text end -- Removing special chars (except for escaped ones) function p.clean_hangul(frame) return p._clean_hangul(get_args(frame)) end function p._clean_hangul(args) local text = args[1] -- input must contain Hangul if not m_utils.contains_hangul(text) then error("Input must contain Hangul") end -- no direct insertion of reference or footnote if m_utils.contains_reference(text) then error("Input cannot contain references") end -- symbol should not appear within single syllabic block if find(text, "[ᄀ-ᅟꥠ-ꥼ][%$%%%*@%^_`][ᅠ-ᆧힰ-ퟆ]") or find(text, "[ᅠ-ᆧ가개갸걔거게겨계고과괘괴교구궈궤귀규그긔기까깨꺄꺠꺼께껴꼐꼬꽈꽤꾀꾜꾸꿔꿰뀌뀨끄끠끼나내냐냬너네녀녜노놔놰뇌뇨누눠눼뉘뉴느늬니다대댜댸더데뎌뎨도돠돼되됴두둬뒈뒤듀드듸디따때땨떄떠떼뗘뗴또똬뙈뙤뚀뚜뚸뛔뛰뜌뜨띄띠라래랴럐러레려례로롸뢔뢰료루뤄뤠뤼류르릐리마매먀먜머메며몌모뫄뫠뫼묘무뭐뭬뮈뮤므믜미바배뱌뱨버베벼볘보봐봬뵈뵤부붜붸뷔뷰브븨비빠빼뺘뺴뻐뻬뼈뼤뽀뽜뽸뾔뾰뿌뿨쀄쀠쀼쁘쁴삐사새샤섀서세셔셰소솨쇄쇠쇼수숴쉐쉬슈스싀시싸쌔쌰썌써쎄쎠쎼쏘쏴쐐쐬쑈쑤쒀쒜쒸쓔쓰씌씨아애야얘어에여예오와왜외요우워웨위유으의이자재쟈쟤저제져졔조좌좨죄죠주줘줴쥐쥬즈즤지짜째쨔쨰쩌쩨쪄쪠쪼쫘쫴쬐쬬쭈쭤쮀쮜쮸쯔쯰찌차채챠챼처체쳐쳬초촤쵀최쵸추춰췌취츄츠츼치카캐캬컈커케켜켸코콰쾌쾨쿄쿠쿼퀘퀴큐크킈키타태탸턔터테텨톄토톼퇘퇴툐투퉈퉤튀튜트틔티파패퍄퍠퍼페펴폐포퐈퐤푀표푸풔풰퓌퓨프픠피하해햐햬허헤혀혜호화홰회효후훠훼휘휴흐희히ힰ-ퟆ][%$%%%*@%^_`][ᆨ-ᇿퟋ-ퟻ]") then error("Do not insert symbol within single syllabic block") end text = gsub_iterate(text, m_data.escaped_to_html_enc) -- replacing escaped special chars with placeholders text = gsub(text, "[%$%%%*@%^_`]", "") -- removing non-escaped special chars text = gsub_iterate(text, m_data.html_enc_to_ascii) -- convert HTML encodings back to ASCII text = mw.text.unstrip(text) -- unstripping test return text end return p 8wha7e7xkmtgi5k81g40q0pu60eouhm 828 179247 1374463 2026-05-31T18:31:42Z Gshguru 9726 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Module rating|beta}} {{Lua|Module:Arguments}} This module automatically romanizes Korean text (Hangul). It supports the [[Revised Romanization of Korean|Revised Romanization]] (RR) and [[McCune–Reischauer]] (MR) romanization systems. * Example: {{lang|ko|독립}} (pronounced [{{lang|ko|동닙}}]) → ''dongnip'' (RR), ''tongnip'' (MR) Due to the nature of both systems, users will sometimes need to input symbols to instruct the system on how to correctly handle vari... 1374463 wikitext text/x-wiki {{Module rating|beta}} {{Lua|Module:Arguments}} This module automatically romanizes Korean text (Hangul). It supports the [[Revised Romanization of Korean|Revised Romanization]] (RR) and [[McCune–Reischauer]] (MR) romanization systems. * Example: {{lang|ko|독립}} (pronounced [{{lang|ko|동닙}}]) → ''dongnip'' (RR), ''tongnip'' (MR) Due to the nature of both systems, users will sometimes need to input symbols to instruct the system on how to correctly handle various edge cases. These input symbols do not appear in the output; they are only used to output the correct romanization per the rules of each system. See also: [[Module talk:Ko-translit|Module Q&A]] ==Quick guide== # Personal names ## For names with one-character surnames, prepend <code>%</code> to the ''full'' name (e.g. <code>%홍길동</code>). ##* If the surname is longer than one syllable, insert <code>_</code> or space between the surname and the given name (e.g. <code>%선우_진</code> or <code>%선우 진</code>). ## If there is no surname (e.g. a [[mononym]]), add <code>%_</code> to the start of the name (e.g. <code>%_복남</code>). # Capitalization for proper nouns #* Prepend <code>^</code> to the proper noun (e.g. <code>^압구정</code>). # [[WP:ROMANKO#Hyphenation 2|Mandatory hyphens in RR]] (for separating an administrative unit) #* Place <code>*</code> where the hyphen should go (e.g. <code>^양주*군</code>). # Unpredictable pronunciation (cannot be predicted from the Hangul spelling and regular pronunciation rules) ## Use <code>$</code> for neutralization + resyllabification (절음 법칙; e.g. <code>웃$어른</code> [우더른]). ## Otherwise, use <code>@</code> (e.g. <code>손@등</code> [손뜽], <code>색@연필</code> [생년필], etc.). ==Full guide== * Note: When adding <code>@</code>, <code>$</code> or <code>`</code>, it is recommend that you state why the symbol is needed. ** Example: <code>물@고기&lt;!--pronounced [물꼬기]--&gt;</code> {| class="wikitable" ! Symbol !! RR !! MR !! Without symbol !! Note |- | rowspan="5" | <code>@</code> || rowspan="2" | N/A || unpredictable tensification<br>(e.g. <code>손@등</code> [손뜽] ''sontŭng'') || 전등 [전등] ''chŏndŭng'' || 싫증 [실쯩] ''siljeung''/''silchŭng'' is automatically handled (i.e. does not need <code>@</code>). |- | written epenthic ㅅ + ㄱ/ㅂ<br>(e.g. <code>바닷@가</code> [바다까~바닫까] ''padakka'') || 옷걸이 [옫꺼리] ''otkŏri'' || |- | colspan="2" | ㄴ-addition<br>(e.g. <code>색@연필</code> [생년필] ''saengnyeonpil''/''saengnyŏnp'il'', <code>물@엿</code> [물렫] ''mullyeot''/''mullyŏt'') || 입양 [이뱡] ''ibyang'' || ㄴ-addition before 윷 and 잎 is automatically applied. For example, words like 가락윷 [가랑뉻] ''garangnyut''/''karangnyut'' and 깻잎 [깬닙] ''kkaennip'' do not need <code>@</code>. |- | colspan="2" | ㄴㄹ pronounced [ㄴㄴ]<br>(e.g. <code>음운@론</code> [으문논] ''eumunnon''/''ŭmunnon'') || 난리 [날리] ''nalli'' || rowspan="2" | |- | ''k''/''t''/''p'' for ㄱㅎ/ㄷㅎ/ㅂㅎ in words that are not nouns, pronouns, and numerals<br>(e.g. <code>잡@혀</code> [자펴] ''japyeo'') || N/A || 낙하산 ''nakhasan'' |- | <code>$</code> || colspan="2" | neutralization + resyllabification ("N+R"; 절음 법칙)<br>(e.g. <code>웃$어른</code> [우더른] ''udeoreun''/''udŏrŭn'') || 웃어라 [우서라] ''useora''/''usŏra'' || Most N+R is automatically applied. For example, words like 맛없다 [마덥따] ''madeopda''/''madŏpta'' do not need <code>$</code>. Manual N+R is needed only before the syllabic blocks 아, 어, 에, 엔, 엘, 여, 요, 으, 은, 을, 음, 읍, 의, 이, 인, 일, 임, and 입. |- | <code>`</code> || N/A || voicing of syllable-initial ㄱ/ㄷ/ㅂ/ㅈ after a non-Hangul character<br>(e.g. <code>1`번</code> [일번/한번] ''1bŏn'') || 6번 [육뻔/여섣뻔] ''6pŏn'' || only between a non-Hangul character and a Hangul syllabic block beginning with ㄱ/ㄷ/ㅂ/ㅈ<br><br>Currently, the "non-Hangul character" is limited to ASCII digits and alphabet letters (<code>[0-9A-Za-z]</code>). This can be broadened later if needed. |- | <code>_</code> || colspan="2" | 1. adds an additional space not in Hangul text<br>2. in the personal name mode (see <code>%</code> below), used when the length of the surname is not one syllable || rowspan="5" | || |- | <code>*</code> || colspan="2" | adds an additional hyphen not in Hangul text<br>(e.g. <code>^양주*군</code> ''Yangju-gun'') || needed for a mandatory hyphen (for separating an administrative unit) in RR |- | <code>^</code> || colspan="2" | capitalizes the following letter || must be immediately followed by a Hangul syllabic block |- | <code>%</code> || colspan="2" | personal name mode || 1. By default, this mode assumes that the first syllabic block is the surname and the remaining syllabic blocks are the given name.<br>(e.g. <code>%홍길동</code> → surname 홍, given name 길동)<br>2. To specify a different segmentation, insert <code>_</code> or space between the components.<br>(e.g. surname 선우 + given name 진: <code>%선우_진</code> or <code>%선우 진</code>)<br>3. For a mononym (personal name that does not have a surname, or any case where only the given name is needed), precede the name with <code>%_</code>.<br>(e.g. <code>%_복남</code>)<br>4. For a surname-only name (personal name that only consists of a surname, or any case where only the surname is needed), if it is<br>4.1. two or more syllables long, <code>_</code> is needed after it.<br>(e.g. <code>%남궁_</code>)<br>4.2. just one syllable long, do not add <code>_</code> after it.<br>(e.g. <code>%최</code>)<br>5. If a personal name is followed by non–personal name text, put the personal name between two <code>%</code>.<br>(e.g. <code>국립 %홍길동% 기념관</code>)<br>6. Names of obviously non-Korean origin: for such surnames, do not use a <code>%</code>; instead place a <code>^</code> before them. For such given names, insert a <code>%_</code> before them. (e.g. Esther Smith → <code>%_에스더% ^스미스</code>)<br><br>Note: This mode does '''not''' support<br>1. the "given name + surname" order (e.g. 제임스 홍).<br>2. a name consisting of three or more components. |- | <code>\</code> || colspan="2" | escape character<br>(e.g. <code>\@</code> → @) || for outputting literal @, $, etc. |} <includeonly>{{#ifeq:{{SUBPAGENAME}}|sandbox | | <!-- Categories below this line, please; interwikis at Wikidata --> [[Category:Language-related modules]] }}</includeonly> <noinclude> [[Category:Module documentation pages]] </noinclude> klzwxcuxislosgwm4uh3gmwa9j75xv4 828 179248 1374464 2026-05-31T18:33:32Z Gshguru 9726 ಹೊಸ ಪುಟ: require('strict'); local p = {} -- common label prepping to make loop more readable local function prep_label(result, label, show_labels, out, i) if show_labels ~= 'no' then -- labels for every case except for optional first term outside parentheses if (out ~= 'yes') or (out == 'yes' and i > 1) then table.insert(result, label) end end return result end -- function to generate error message local function format_error(message) local result = { '<span cla... 1374464 Scribunto text/plain require('strict'); local p = {} -- common label prepping to make loop more readable local function prep_label(result, label, show_labels, out, i) if show_labels ~= 'no' then -- labels for every case except for optional first term outside parentheses if (out ~= 'yes') or (out == 'yes' and i > 1) then table.insert(result, label) end end return result end -- function to generate error message local function format_error(message) local result = { '<span class="error" style="border:inherit; padding:inherit;">{{[[Template:Korean/auto|Korean/auto]]}} error. ', message, ' ([[Template:Korean/auto|Help]])</span>', '[[Category:Korean/auto template errors]]' } return table.concat(result) end function p.ko(frame) local getArgs = require('Module:Arguments').getArgs return p._ko(getArgs(frame)) end function p._ko(args) local lang_module = require('Module:Lang') -- for wrapping non-English text local utils_module = require('Module:Ko-utils') -- for a function to check hangul local translit = require('Module:Ko-translit') -- for automatic romanization local ipa_module = require('Module:IPA') -- for IPA (duh) local template = 'Korean' -- assign positional params local hangul, hanja if args['hangul'] then hangul = args['hangul'] else hangul = args[1] end if args['hanja'] then hanja = args['hanja'] else hanja = args[2] end -- assign named params local lit, rr, mr = args['lit'], args['rr'], args['mr'] local hangulref, hanjaref, en_iparef, ko_iparef, litref = args['hangulref'], args['hanjaref'], args['en_iparef'], args['ko_iparef'], args['litref'] local en_ipa, ko_ipa = args['en_ipa'], args['ko_ipa'] local out, en_out, order = args['out'], args['en_out'], args['order'] local show_labels, show_links = args['labels'], args['links'] local capitalize, namemode = args['capitalize'], args['namemode'] -- validate input if not hangul then return format_error('<code>hangul</code> must not be empty.') end if not utils_module.contains_hangul(hangul) then return format_error('<code>hangul</code> must contain at least one Hangul character.') end if utils_module.contains_reference(hangul) then return format_error('<code>hangul</code> should not contain a reference; use <code>hangulref</code> for that.') end if utils_module.hangul_contains_syntax(hangul) and not (rr or mr) then return format_error('<code>hangul</code> contains special syntax but romanization not enabled; remove or escape (<code>\\</code>) special syntax.') end if hanjaref and not hanja then return format_error('<code>hanja</code> cannot be empty when <code>hanjaref</code> is given.') end if en_iparef and not en_ipa then return format_error('<code>en_ipa</code> cannot be empty when <code>en_iparef</code> is given.') end if ko_iparef and not ko_ipa then return format_error('<code>ko_ipa</code> cannot be empty when <code>ko_iparef</code> is given.') end if litref and not lit then return format_error('<code>lit</code> cannot be empty when <code>litref</code> is given.') end if ((out == "yes" or en_out == "yes") and not (lit or rr or mr or en_ipa or ko_ipa)) then return format_error('If <code>out=yes</code>, a parameter other than <code>hangul</code> or <code>hangulref</code> must be provided.') end if en_out == 'yes' then if out == 'no' then return format_error('If <code>en_out=yes</code>, <code>out</code> cannot be <code>no</code>') end if en_out == 'yes' then out = 'yes' end -- set out if it wasn't already specified if not lit then return format_error('<code>en_out</code> specified but no <code>lit</code> was provided.') end if (order and string.sub(order, 1, 1) ~= 'l') then return format_error('If giving both <code>en_out</code> and <code>order</code>, <code>l</code> should come first in <code>order</code>.') end end if (namemode == 'yes' and not (rr or mr)) then return format_error('If <code>namemode=yes</code>, <code>rr</code> or <code>mr</code> should be <code>yes</code>.') end if (namemode == 'yes' and string.sub(hangul, 1, 1) == "%") then return format_error('If <code>namemode=yes</code>, <code>%</code> is not needed at beginning of <code>hangul</code> input.') end if (capitalize == 'yes' and not (rr or mr)) then return format_error('If <code>capitalize=yes</code>, <code>rr</code> or <code>mr</code> should be <code>yes</code>.') end if (capitalize == 'yes' and string.sub(hangul, 1, 1) == "^") then return format_error('If <code>capitalize=yes</code>, <code>^</code> is not needed at beginning of <code>hangul</code> input.') end -- apply name mode if namemode == 'yes' then hangul = '%' .. hangul end -- apply capitalization if capitalize == 'yes' then hangul = '^' .. hangul end -- romanize local rr_out if rr == 'yes' then rr_out = translit.rr({hangul}) -- generate automatic RR rr_out = lang_module._xlit({'ko', 'rr', rr_out, ['template']=template}) -- wrap in {{translit|ko|rr}} end local mr_out if mr == 'yes' then mr_out = translit.mr({hangul}) mr_out = lang_module._xlit({'ko', 'mr', mr_out, ['template']=template}) end -- prep hangul for display hangul = translit.clean_hangul({hangul}) -- remove syntax characters hangul = lang_module._lang({'ko', hangul, ['template']=template}) -- wrap in lang template -- prep hanja for display if hanja then hanja = lang_module._lang({'ko', hanja, ['template']=template}) end -- prep ipas local ipa_label if ko_ipa or en_ipa then if show_labels ~= 'no' then ipa_label = 'pronounced' else ipa_label = '' end end if ko_ipa then ko_ipa = ipa_module._main({'ko', ko_ipa, ['label'] = ipa_label}) end if en_ipa then en_ipa = ipa_module._main({'en', en_ipa, ['label'] = ipa_label}) end -- prep display order string if order then -- for en_out mode, add english ipa after literal if wasn't specified if (en_out == 'yes' and en_ipa and not string.find(order, 'e')) then order = string.sub(order, 1, 1) .. 'e' .. string.sub(order, 2, #order) end -- check if order is malformed if not string.match(order, '^[hzrmkle]+$') then return format_error('<code>order</code> contains invalid characters.') end -- check if any characters duplicated for _, c in ipairs({'h', 'z', 'r', 'm', 'e', 'k', 'l'}) do local _, count = string.gsub(order, c, '') if count > 1 then return format_error('<code>order</code> contains more than one <code>"' .. c .. '"</code>.') end end if not string.find(order, 'h') then return format_error('<code>order</code> is missing "<code>h</code>".') end if (hanja and not string.find(order, 'z')) or (not hanja and string.find(order, 'z')) then return format_error('<code>order</code> is missing "<code>z</code>" or <code>hanja</code> is empty.') end if (rr == 'yes' and not string.find(order, 'r')) then return format_error('<code>order</code> is missing "<code>r</code>".') end if (rr ~= 'yes' and string.find(order, 'r')) then return format_error('<code>order</code> contains "<code>r</code>" but <code>rr</code> is not <code>yes</code>.') end if (mr == 'yes' and not string.find(order, 'm')) then return format_error('<code>order</code> is missing "<code>m</code>".') end if (mr ~= 'yes' and string.find(order, 'm')) then return format_error('<code>order</code> contains "<code>m</code>" but <code>mr</code> is not <code>yes</code>.') end -- "i" and "l" are optional to specify, so only check if order is given but not value if (string.find(order, 'e') and not en_ipa) then return format_error('<code>order</code> has "<code>e</code>" but <code>en_ipa</code> is empty.') end if (string.find(order, 'k') and not ko_ipa) then return format_error('<code>order</code> has "<code>k</code>" but <code>ko_ipa</code> is empty.') end if (string.find(order, 'l') and not lit) then return format_error('<code>order</code> has "<code>l</code>" but <code>lit</code> is empty.') end elseif en_out == 'yes' then -- if no order was provided but en_out was given, build default order -- lit[litref] (en_ipa[en_iparef]; hangul[hangulref]; hanja[hanjaref]; rr; mr; ko_ipa[ko_iparef]) order = 'l' if en_ipa then order = order .. 'eh' else order = order .. 'h' end -- hangul also added here if hanja then order = order .. 'z' end if rr_out then order = order .. 'r' end if mr_out then order = order .. 'm' end if ko_ipa then order = order .. 'k' end else -- default order -- en_ipa[en_ipa]; hangul[hangulref]; hanja[hanjaref]; rr; mr; ko_ipa[ko_iparef]; lit[litref] if en_ipa then order = 'eh' else order = 'h' end -- hangul also added here if hanja then order = order .. 'z' end if rr_out then order = order .. 'r' end if mr_out then order = order .. 'm' end if ko_ipa then order = order .. 'k' end if lit then order = order .. 'l' end end -- add optional order parameters (k, l) to end if not already there if (ko_ipa and not string.find(order, 'k')) then order = order .. 'k' end if (lit and not string.find(order, 'l')) then order = order .. 'l' end -- iterate through the order and add elements to output local result = {} local c, label for i = 1, #order do c = string.sub(order, i, i) -- hangul processing if c == 'h' then -- language label insertion (more complicated conditionals in function) if show_links == 'no' then label = 'Korean: ' else label = '[[Korean language|Korean]]: ' end result = prep_label(result, label, show_labels, out, i) -- hangul insertion table.insert(result, hangul) -- hangul ref insertion if hangulref then table.insert(result, hangulref) end end -- hanja processing if c == 'z' then if show_links == 'no' then label = 'Hanja: ' else label = '[[Hanja]]: ' end result = prep_label(result, label, show_labels, out, i) table.insert(result, hanja) if hanjaref then table.insert(result, hanjaref) end end -- rr processing if c == 'r' then if show_links == 'no' then label = '<abbr title="Revised Romanization of Korean">RR</abbr>: ' else label = '[[Revised Romanization of Korean|RR]]: ' end result = prep_label(result, label, show_labels, out, i) table.insert(result, rr_out) end -- mr processing if c == 'm' then if show_links == 'no' then label = '<abbr title="McCune–Reischauer">MR</abbr>: ' else label = '[[McCune–Reischauer|MR]]: ' end result = prep_label(result, label, show_labels, out, i) table.insert(result, mr_out) end -- en_ipa processing if c == 'e' then table.insert(result, en_ipa) table.insert(result, en_iparef) end -- ko_ipa processing if c == 'k' then table.insert(result, ko_ipa) table.insert(result, ko_iparef) end -- literal translation processing if c == 'l' then label = '<abbr style="font-size:85%;" title="literal translation">lit.</abbr> ' lit = "'" .. lit .. "'" -- single quotes around gloss result = prep_label(result, label, show_labels, out, i) table.insert(result, lit) table.insert(result, litref) end -- add semicolon if i < #order then if not (out == 'yes' and i == 1) then table.insert(result, '; ') end end -- add parentheses if needed if (i == 1 and out == 'yes') then table.insert(result, ' (') end if (i == #order and out == 'yes') then table.insert(result, ')') end end return unpack(result) end return p a5owoa97sp2xcdi2hjfd9gzrqs83n3c 828 179249 1374465 2026-05-31T18:33:56Z Gshguru 9726 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Lua|Module:Arguments|Module:Lang|Module:Ko-utils|Module:Ko-translit|Module:IPA}} This module provides the logic for {{tl|Korean/auto}}. For an overview of the parameters and logic, see that template's documentation. == Usage == This module can be called by other Lua modules (use <code><nowiki>p._ko()</nowiki></code>) and can be invoked <code><nowiki>{{</nowiki>#invoke:Korean|ko|''args_here''<nowiki>}}</nowiki></code>. <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories b... 1374465 wikitext text/x-wiki {{Lua|Module:Arguments|Module:Lang|Module:Ko-utils|Module:Ko-translit|Module:IPA}} This module provides the logic for {{tl|Korean/auto}}. For an overview of the parameters and logic, see that template's documentation. == Usage == This module can be called by other Lua modules (use <code><nowiki>p._ko()</nowiki></code>) and can be invoked <code><nowiki>{{</nowiki>#invoke:Korean|ko|''args_here''<nowiki>}}</nowiki></code>. <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories below this line; interwikis at Wikidata --> }}</includeonly> <noinclude> [[Category:Module documentation pages]] </noinclude> fq9zb1povb98j50aop5kg2s8envtp6y 828 179250 1374466 2026-05-31T18:34:21Z Gshguru 9726 ಹೊಸ ಪುಟ: local p = {} local find = mw.ustring.find local hanja_ranges = "[〇㐀-䶿一-鿿﨎﨏﨑﨓﨔﨟﨡﨣﨤﨧-﨩𠀀-𪛟𪜀-𮹟𰀀-𲎯]" -- Iteratively applies gsub text replacements to a given piece of text -- table should contain pairs of search patterns and replacements function p.gsub_iterate(text, table) for _, entry in ipairs(table) do text = mw.ustring.gsub(text, entry[1], entry[2]) end return text end -- Decomposes Hangul into jamo (e.g. 한 (U+... 1374466 Scribunto text/plain local p = {} local find = mw.ustring.find local hanja_ranges = "[〇㐀-䶿一-鿿﨎﨏﨑﨓﨔﨟﨡﨣﨤﨧-﨩𠀀-𪛟𪜀-𮹟𰀀-𲎯]" -- Iteratively applies gsub text replacements to a given piece of text -- table should contain pairs of search patterns and replacements function p.gsub_iterate(text, table) for _, entry in ipairs(table) do text = mw.ustring.gsub(text, entry[1], entry[2]) end return text end -- Decomposes Hangul into jamo (e.g. 한 (U+D55C) → ᄒ (U+1112), ᅡ (U+1161), ᆫ (U+11AB)) function p.decompose_hangul(text) return mw.ustring.gsub(text, "[가-힣]", mw.ustring.toNFD) end -- Returns boolean on whether input contains any Hangul text at all function p.contains_hangul(text) local hangul_ranges = "[ᄀ-ᇿ〮〯ㄱ-ㆎ㈀-㈞㉠-㉾ꥠ-꥿가-힣ힰ-퟿]" return text ~= nil and text ~= "" and find(text, hangul_ranges) end -- Returns boolean on whether input Hangul contains any special chars used by Module:Ko-translit function p.hangul_contains_syntax(text) -- check if string empty if text == nil or text == "" then return false end -- check if first char of string is a special char if mw.ustring.match(mw.ustring.sub(text, 1, 1), "[%$%%%*@%^_`]") then return true end -- check if the rest of the chars are special return find(text, "[^\\][%$%%%*@%^_`]") end -- Returns boolean on whether input contains any Hanja text at all function p.contains_hanja(text) return text ~= nil and text ~= "" and find(text, hanja_ranges) end -- Returns boolean on whether input only contains Hanja text function p.all_hanja(text) for i = 1, #text do local c = text:sub(i, i) if not find(c, hanja_ranges) then return false end end return true end -- Returns boolean on whether input directly contains a Wikipedia reference function p.contains_reference(text) return find(text, "'\"`UNIQ--") or find(text, "-QINU`\"'") end return p n16hhqu2yornqkdhzdgrhk7bzquztsy 828 179251 1374467 2026-05-31T18:34:35Z Gshguru 9726 ಹೊಸ ಪುಟ: {{Module rating|beta}} This module contains various functions that are potentially useful for the processing of Korean text ([[Hangul]] or [[Hanja]]), especialy the various modules and templates that use [[Module:Ko-translit]]. == Usage == <code><nowiki>{{</nowiki>#invoke:Ko-utils|''function_name''<nowiki>}}</nowiki></code> <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories below this line; interwikis at Wikidata --> }}</includeonly> <noinclude> Category:Module docume... 1374467 wikitext text/x-wiki {{Module rating|beta}} This module contains various functions that are potentially useful for the processing of Korean text ([[Hangul]] or [[Hanja]]), especialy the various modules and templates that use [[Module:Ko-translit]]. == Usage == <code><nowiki>{{</nowiki>#invoke:Ko-utils|''function_name''<nowiki>}}</nowiki></code> <includeonly>{{Sandbox other|| <!-- Categories below this line; interwikis at Wikidata --> }}</includeonly> <noinclude> [[Category:Module documentation pages]] </noinclude> dk27yd3rku3zzuntl8gvv01atjcld38 828 179252 1374468 2026-05-31T18:35:45Z Gshguru 9726 ಹೊಸ ಪುಟ: local p = {} --[[ IMPORTANT NOTE before editing this module: 1. Make sure that you use a font that displays the following characters differently, and that you know the differences of them: ᄀ (U+1100) ᆨ (U+11A8) ㄱ (U+3131) 2. When dealing with decomposed Hangul, a. [ᄀ-ᄒ] should not be directly followed by [ᅡ-ᅵ] because MediaWiki uses Unicode Normalization Form C (NFC), which converts any sequence of [ᄀ-ᄒ][ᅡ-ᅵ] into a precomposed character; writ... 1374468 Scribunto text/plain local p = {} --[[ IMPORTANT NOTE before editing this module: 1. Make sure that you use a font that displays the following characters differently, and that you know the differences of them: ᄀ (U+1100) ᆨ (U+11A8) ㄱ (U+3131) 2. When dealing with decomposed Hangul, a. [ᄀ-ᄒ] should not be directly followed by [ᅡ-ᅵ] because MediaWiki uses Unicode Normalization Form C (NFC), which converts any sequence of [ᄀ-ᄒ][ᅡ-ᅵ] into a precomposed character; write ᄀ[ᅡ] or ᄀ(ᅡ) b. ᄀ[ᅡ] or ᄀ(ᅡ) at the end of a pattern is equivalent to not just 가 but [가-갛] in precomposed form. To match a syllabic block without a final consonant at the end of a pattern, use both vowel + [^ᆨ-ᇂ] and vowel + $ For example, to only match 가 (and not [각-갛]) at the end of a pattern, use both ᄀ[ᅡ][^ᆨ-ᇂ] and ᄀ[ᅡ]$ --]] --[[ pre-processing that applies to both RR and MR IMPORTANT: Before adding a replacement, be sure to check if it can ALWAYS be applied in ALL contexts. Good example: 싫증 → 실@증 Bad example: 문자 → 문@자 (affects words like 방문자 (pronounced [방문자], not [방문짜])) --]] p.preprocessing = { -- _ for additional space in romanization only {"_", " "}, -- converting Compatibility Jamo (U+31xx) to Hangul Jamo (U+11xx) -- as decomposed Compatibility Jamo do not differentiate between initial/final, -- we convert only several jamo where initial/final is a relevant distinction {"ㄴ([ᄀ-ᄒ])", "ᆫ%1"}, -- -ㄴ다 {"ㄹ([ᄀ-ᄒ])", "ᆯ%1"}, -- -ㄹ까, -ㄹ래 {"ㄹ@([ᄀᄃᄇᄉᄌ])", "ᆯ@%1"}, -- -ㄹ지 {"ㅁ([ᄀ-ᄒ])", "ᆷ%1"}, {"ㅂ([ᄀ-ᄒ])", "ᆸ%1"}, -- -ㅂ니다, -ㅂ시다 -- ㄴ-addition always occurs before 윷 and 잎 {"([ᆨ-ᇂ])ᄋ(ᅲᆾ)", "%1ᄂ%2"}, {"([ᆨ-ᇂ])ᄋ(ᅵᇁ)", "%1ᄂ%2"}, -- 곧이어 [고디어] {"(ᄀ[ᅩ])ᆮᄋ(ᅵᄋ[ᅥ][^ᆨ-ᇂ])", "%1ᄃ%2"}, {"(ᄀ[ᅩ])ᆮᄋ(ᅵᄋ[ᅥ])$", "%1ᄃ%2"}, -- 싫증 [실쯩] {"(ᄉ[ᅵ])ᆶ(ᄌ[ᅳ]ᆼ)", "%1ᆯ@%2"}, -- 여덟 + particle (tensification does not occur) {"(ᄋ[ᅧ]ᄃ[ᅥ])ᆲ([ᄀᄃᄇᄉᄌ])", "%1ᆯ%2"}, -- cases where ㄺㄱ is pronounced [ㄱㄲ] -- not including very rarely used words such as 삼시욹, 안찱, 우줅거리다, etc. {"([ᄃᄉᄐ]ᅡ)ᆰᄀ", "%1ᆨᄀ"}, -- 닭, 삵, 수탉/암탉 {"([ᄉᄒ]ᅳ)ᆰᄀ", "%1ᆨᄀ"}, -- 기슭, 흙 {"(ᄎ[ᅵ])ᆰᄀ", "%1ᆨᄀ"}, -- 칡 -- otherwise, ㄺㄱ is pronounced [ㄹㄲ] (usually verb/adjective stem ending in ㄺ + ending/suffix beginning with ㄱ (맑고 [말꼬], 긁개 [글깨])) {"ᆰᄀ", "ᆯ@ᄀ"}, -- palatalization and ㅈ + -히- {"ᆮᄋ(ᅵ[ᆫᆯᆷᆸ])", "ᄌ%1"}, -- 해돋이 [해도지] {"ᆮᄋ(ᅵ[^ᆨ-ᇂ])", "ᄌ%1"}, {"ᆮᄋ(ᅵ)$", "ᄌ%1"}, {"[ᆮᆽ]ᄒ(ᅧᆻ)", "ᄎ%1"}, -- 굳히다 [구치다], 꽂히다 [꼬치다] {"[ᆮᆽ]ᄒ(ᅵ[ᆫᆯᆷᆸ])", "ᄎ%1"}, {"[ᆮᆽ]ᄒ([ᅧᅵ][^ᆨ-ᇂ])", "ᄎ%1"}, {"[ᆮᆽ]ᄒ([ᅧᅵ])$", "ᄎ%1"}, {"ᆴᄋ(ᅧᆻ)", "ᆯᄎ%1"}, -- 훑이다 [훌치다] {"ᆴᄋ(ᅵ[ᆫᆯᆷᆸ])", "ᆯᄎ%1"}, {"ᆴᄋ([ᅧᅵ][^ᆨ-ᇂ])", "ᆯᄎ%1"}, {"ᆴᄋ([ᅧᅵ])$", "ᆯᄎ%1"}, {"ᇀᄋ(ᅧᆻ)", "ᄎ%1"}, -- 붙이다 [부치다] {"ᇀᄋ(ᅵ[ᆫᆯᆷᆸ])", "ᄎ%1"}, {"ᇀᄋ([ᅧᅵ][^ᆨ-ᇂ])", "ᄎ%1"}, {"ᇀᄋ([ᅧᅵ])$", "ᄎ%1"}, -- {ㄵ, ㄺ, ㄼ} + -히- {"ᆬᄒ(ᅧᆻ)", "ᆫᄎ%1"}, -- 앉히다 [안치다] {"ᆬᄒ(ᅵ[ᆫᆯᆷᆸ])", "ᆫᄎ%1"}, {"ᆬᄒ([ᅧᅵ][^ᆨ-ᇂ])", "ᆫᄎ%1"}, {"ᆬᄒ([ᅧᅵ])$", "ᆫᄎ%1"}, {"ᆰᄒ(ᅧᆻ)", "ᆯᄏ%1"}, -- 밝히다 [발키다] {"ᆰᄒ(ᅵ[ᆫᆯᆷᆸ])", "ᆯᄏ%1"}, {"ᆰᄒ([ᅧᅵ][^ᆨ-ᇂ])", "ᆯᄏ%1"}, {"ᆰᄒ([ᅧᅵ])$", "ᆯᄏ%1"}, {"ᆲᄒ(ᅧᆻ)", "ᆯᄑ%1"}, -- 넓히다 [널피다], 밟히다 [발피다] {"ᆲᄒ(ᅵ[ᆫᆯᆷᆸ])", "ᆯᄑ%1"}, {"ᆲᄒ([ᅧᅵ][^ᆨ-ᇂ])", "ᆯᄑ%1"}, {"ᆲᄒ([ᅧᅵ])$", "ᆯᄑ%1"}, -- cases where 넓- is pronounced [넙] before consonant {"(ᄂ[ᅥ])ᆲ([ᄁᄄ-ᄈᄊᄍ-ᄒ])", "%1ᆸ%2"}, {"(ᄂ[ᅥ])ᆲ(ᄃ[ᅡ]ᄃ[ᅳ]ᆷ)", "%1ᆸ%2"}, -- 넓다듬이 {"(ᄂ[ᅥ])ᆲ(ᄃ[ᅮ]ᆼ)", "%1ᆸ%2"}, -- 넓둥글다 {"(ᄂ[ᅥ])ᆲ(ᄉ[ᅡ]ᆯᄆ[ᅮ]ᆫ)", "%1ᆸ%2"}, -- 넓살문 {"(ᄂ[ᅥ])ᆲ(ᄌ[ᅥᅮ]ᆨ)", "%1ᆸ%2"}, -- 넓적-, 넓죽- -- 밟- is [밥] before consonant (except null-init consonant ㅇ) {"(ᄇ[ᅡ])ᆲ([^ᄋ])", "%1ᆸ%2"}, {"(ᄇ[ᅡ])ᆲ$", "%1ᆸ"}, -- ㄵ, ㄼ, ㄾ cause tensification of following consonant -- do not add ㄻ; does not always cause tensification (굶기다 [굼기다], 삶조차 [삼조차]) {"([ᆬᆲᆴ])([ᄀᄃᄌ])", "%1@%2"}, -- automatic 절음 법칙 {"(ᄋ[ᅥ])ᆹᄋ(ᅢ[ᆫᆯᆷᆸᆻ])", "%1ᆸᄉ%2"}, -- except 없애다 [업쌔다] {"(ᄋ[ᅥ])ᆹᄋ(ᅢ[^ᆨ-ᇂ])", "%1ᆸᄉ%2"}, {"(ᄋ[ᅥ])ᆹᄋ(ᅢ)$", "%1ᆸᄉ%2"}, {"(ᄆ[ᅡᅥ])ᆺᄋ(ᅵᆻ)", "%1ᄉ%2"}, -- except 맛있다 and 멋있다 which are usually pronounced [마싣따] and [머싣따] respectively {"([ᆩᆪᆬᆰ-ᆵᆹ-ᆻᆽ-ᇂ])(ᄋ[ᅡᅥᅧ][ᆨ-ᆺᆼ-ᇂ])", "%1$%2"}, -- except 아, 았, 어, 었, 여, 였 {"([ᆩᆪᆬᆰ-ᆵᆹ-ᆻᆽ-ᇂ])(ᄋ[ᅦ][ᆨ-ᆪᆬ-ᆮᆰ-ᇂ])", "%1$%2"}, -- except 에, 엔, 엘 {"([ᆩᆪᆬᆰ-ᆵᆹ-ᆻᆽ-ᇂ])(ᄋ[ᅭᅴ][ᆨ-ᇂ])", "%1$%2"}, -- except 요, 의 (w/o final consonant) {"([ᆩᆪᆬᆰ-ᆵᆹ-ᆻᆽ-ᇂ])(ᄋ[ᅳᅵ][ᆨ-ᆪᆬ-ᆮᆰ-ᆶᆹ-ᇂ])", "%1$%2"}, -- except 으, 은, 을, 음, 읍, 이, 인, 일, 임, 입 {"([ᆩᆪᆬᆰ-ᆵᆹ-ᆻᆽ-ᇂ])(ᄋ[ᅢ-ᅤᅨ-ᅬᅮ-ᅲ])", "%1$%2"}, -- @ for ㄴ-addition {"([ᆨ-ᇂ])@ᄋ([ᅣᅤᅧᅨᅭᅲᅵ])", "%1ᄂ%2"}, -- 색연필 [생년필], 물엿 [물렫] -- for null-init consonant ㅇ (resyllabification; 연음) {"ᆨᄋ", "ᄀ"}, {"ᆩᄋ", "ᄁ"}, {"ᆪᄋ", "ᆨᄉ"}, {"ᆬᄋ", "ᆫᄌ"}, {"ᆮᄋ", "ᄃ"}, {"[ᆯᆶ]ᄋ", "ᄅ"}, {"ᆰᄋ", "ᆯᄀ"}, {"ᆱᄋ", "ᆯᄆ"}, {"ᆲᄋ", "ᆯᄇ"}, {"ᆳᄋ", "ᆯᄉ"}, {"ᆴᄋ", "ᆯᄐ"}, {"ᆵᄋ", "ᆯᄑ"}, {"ᆸᄋ", "ᄇ"}, {"ᆹᄋ", "ᆸᄉ"}, {"ᆺᄋ", "ᄉ"}, {"ᆻᄋ", "ᄊ"}, {"ᆽᄋ", "ᄌ"}, {"ᆾᄋ", "ᄎ"}, {"ᆿᄋ", "ᄏ"}, {"ᇀᄋ", "ᄐ"}, {"ᇁᄋ", "ᄑ"}, {"ᇂᄋ", "ᄋ"}, -- silent; 좋아 [조아] -- convert ㅎ combinations -- trivia: {ㄶ, ㅀ, ㅎ} + ㅂ doesn't actually exist, but added for completeness (syl-final ㅎ is for aspiration anyway) {"ᆭᄀ", "ᆫᄏ"}, {"ᆭᄃ", "ᆫᄐ"}, {"ᆭᄇ", "ᆫᄑ"}, {"ᆭᄌ", "ᆫᄎ"}, {"ᆶᄀ", "ᆯᄏ"}, {"ᆶᄃ", "ᆯᄐ"}, {"ᆶᄇ", "ᆯᄑ"}, {"ᆶᄌ", "ᆯᄎ"}, {"ᇂᄀ", "ᄏ"}, {"ᇂᄃ", "ᄐ"}, {"ᇂᄇ", "ᄑ"}, {"ᇂᄌ", "ᄎ"} } -- should be done before neutralization of syl-final consonants (MR only) p.before_neutralizing_syl_final_consonants_mr = { -- additional ㅎ combinations {"[ᆬᆭ]ᄉ", "ᆫᄊ"}, {"[ᆲᆴᆶ]ᄉ", "ᆯᄊ"}, {"ᇂᄉ", "ᄊ"}, -- @ for written epenthetic ㅅ + ㄱ/ㅂ {"ᆺ@ᄀ", "ᄁ"}, {"ᆺ@ᄇ", "ᄈ"} } -- neutralization of syl-final consonants p.neutralize_syl_final_consonants = { {"[ᆩᆪᆰᆿ]", "ᆨ"}, {"[ᆬᆭ]", "ᆫ"}, {"[ᆺᆻᆽᆾᇀᇂ]", "ᆮ"}, {"[ᆲᆳᆴᆶ]", "ᆯ"}, {"ᆱ", "ᆷ"}, {"[ᆵᆹᇁ]", "ᆸ"} } -- @ for ㄴㄹ pronounced [ㄴㄴ], $ for 절음 법칙 -- other irregularities documented are automatically handled p.at_dollar_irregularities = { {"ᆫ@ᄅ", "ᆫᄂ"}, -- 음운론 [으문논] {"ᆨ%$ᄋ", "ᄀ"}, {"ᆮ%$ᄋ", "ᄃ"}, -- 웃어른 [우더른] {"ᆯ%$ᄋ", "ᄅ"}, {"ᆸ%$ᄋ", "ᄇ"}, {"%$", ""} } -- @ for ㄱㅎ/ㄷㅎ/ㅂㅎ → k/t/p for RR only p.at_irregularities_additional_rr = { {"ᆨ@ᄒ", "ᄏ"}, {"ᆮ@ᄒ", "ᄐ"}, {"ᆸ@ᄒ", "ᄑ"}, {"@", ""} } -- cases where ㄱ, ㄷ, ㅂ, ㅈ become voiced consonants (MR only) p.gdbj_mr = { {"ᆫᄀ", "ᆫ'`ᄀ"}, -- n'g {"([ᅡ-ᅵᆫᆯᆷᆼ])([ᄀᄃᄇᄌ])", "%1`%2"}, {"([ᅡ-ᅵᆫᆯᆷᆼ])%*([ᄀᄃᄇᄌ])", "%1-`%2"} -- * is for additional hyphen in romanization only (voicing is retained after hyphen) } p.consonant_assimilations = { {"[ᆨᆼ][ᄂᄅ]", "ᆼᄂ"}, {"ᆨᄆ", "ᆼᄆ"}, {"ᆫᄅ", "ᆯᄅ"}, {"ᆮ[ᄂᄅ]", "ᆫᄂ"}, {"ᆮᄆ", "ᆫᄆ"}, {"ᆯᄂ", "ᆯᄅ"}, {"[ᆷᆸ][ᄂᄅ]", "ᆷᄂ"}, {"ᆸᄆ", "ᆷᄆ"} } -- additional consonant assimilations that apply to MR only p.consonant_assimilations_additional_mr = { -- no {kkk, ttt, ppp, sss/ts/tss, ttch} {"ᆨᄁ", "ᄁ"}, {"ᆮᄄ", "ᄄ"}, {"ᆸᄈ", "ᄈ"}, {"ᆮ[ᄉᄊ]", "ᄊ"}, {"ᆮᄍ", "ᄍ"}, -- other misc conversions {"ᆯᄅ", "ᆯl"}, {"ᆯᄒ", "rᄒ"}, {"ᄉ[ᅱ]", "shᅱ"} } -- drop y after {ㅈ, ㅉ, ㅊ} p.drop_y = { {"([ᄌ-ᄎ])ᅣ", "%1ᅡ"}, {"([ᄌ-ᄎ])ᅤ", "%1ᅢ"}, {"([ᄌ-ᄎ])ᅧ", "%1ᅥ"}, {"([ᄌ-ᄎ])ᅨ", "%1ᅦ"}, {"([ᄌ-ᄎ])ᅭ", "%1ᅩ"}, {"([ᄌ-ᄎ])ᅲ", "%1ᅮ"} } -- vowels to romanized text for RR p.vowels_rr = { {"[ᅡㅏ]", "a"}, {"[ᅢㅐ]", "ae"}, {"[ᅣㅑ]", "ya"}, {"[ᅤㅒ]", "yae"}, {"[ᅥㅓ]", "eo"}, {"[ᅦㅔ]", "e"}, {"[ᅧㅕ]", "yeo"}, {"[ᅨㅖ]", "ye"}, {"[ᅩㅗ]", "o"}, {"[ᅪㅘ]", "wa"}, {"[ᅫㅙ]", "wae"}, {"[ᅬㅚ]", "oe"}, {"[ᅭㅛ]", "yo"}, {"[ᅮㅜ]", "u"}, {"[ᅯㅝ]", "wo"}, {"[ᅰㅞ]", "we"}, {"[ᅱㅟ]", "wi"}, {"[ᅲㅠ]", "yu"}, {"[ᅳㅡ]", "eu"}, {"[ᅴㅢ]", "ui"}, {"[ᅵㅣ]", "i"} } -- vowels to romanized text for MR p.vowels_mr = { {"[ᅡㅏ]", "a"}, {"[ᅢㅐ]", "ae"}, {"[ᅣㅑ]", "ya"}, {"[ᅤㅒ]", "yae"}, {"[ᅥㅓ]", "ŏ"}, {"[ᅦㅔ]", "e"}, {"[ᅧㅕ]", "yŏ"}, {"[ᅨㅖ]", "ye"}, {"[ᅩㅗ]", "o"}, {"[ᅪㅘ]", "wa"}, {"[ᅫㅙ]", "wae"}, {"[ᅬㅚ]", "oe"}, {"[ᅭㅛ]", "yo"}, {"[ᅮㅜ]", "u"}, {"[ᅯㅝ]", "wŏ"}, {"[ᅰㅞ]", "we"}, {"[ᅱㅟ]", "wi"}, {"[ᅲㅠ]", "yu"}, {"[ᅳㅡ]", "ŭ"}, {"[ᅴㅢ]", "ŭi"}, {"[ᅵㅣ]", "i"} } -- single consonants to romanized text for RR p.single_consonants_rr = { {"[ᄀㄱ]", "g"}, {"[ᄁㄲ]", "kk"}, {"ㄳ", "ks"}, {"[ᄂᆫㄴ]", "n"}, {"ㄵ", "nj"}, {"ㄶ", "nh"}, {"[ᄃㄷ]", "d"}, {"[ᄄㄸ]", "tt"}, {"[ᄅㄹ]", "r"}, {"ᆯ", "l"}, {"ㄺ", "lg"}, {"ㄻ", "lm"}, {"ㄼ", "lb"}, {"ㄽ", "ls"}, {"ㄾ", "lt"}, {"ㄿ", "lp"}, {"ㅀ", "lh"}, {"[ᄆᆷㅁ]", "m"}, {"[ᄇㅂ]", "b"}, {"[ᄈㅃ]", "pp"}, {"ㅄ", "ps"}, {"[ᄉㅅ]", "s"}, {"[ᄊㅆ]", "ss"}, {"[ᄋㅇ]", ""}, {"ᆼ", "ng"}, {"[ᄌㅈ]", "j"}, {"[ᄍㅉ]", "jj"}, {"[ᄎㅊ]", "ch"}, {"[ᄏᆨㅋ]", "k"}, {"[ᄐᆮㅌ]", "t"}, {"[ᄑᆸㅍ]", "p"}, {"[ᄒㅎ]", "h"} } -- single consonants to romanized text for MR p.single_consonants_mr = { {"`ᄀ", "g"}, {"`ᄃ", "d"}, {"`ᄇ", "b"}, {"`ᄌ", "j"}, {"`", ""}, {"[ᄀᆨㄱ]", "k"}, {"[ᄁㄲ]", "kk"}, {"ㄳ", "ks"}, {"[ᄂᆫㄴ]", "n"}, {"ㄵ", "nj"}, {"ㄶ", "nh"}, {"[ᄃᆮㄷ]", "t"}, {"[ᄄㄸ]", "tt"}, {"[ᄅㄹ]", "r"}, {"ᆯ", "l"}, {"ㄺ", "lg"}, {"ㄻ", "lm"}, {"ㄼ", "lb"}, {"ㄽ", "ls"}, {"ㄾ", "lt'"}, {"ㄿ", "lp'"}, {"ㅀ", "rh"}, {"[ᄆᆷㅁ]", "m"}, {"[ᄇᆸㅂ]", "p"}, {"[ᄈㅃ]", "pp"}, {"ㅄ", "ps"}, {"[ᄉㅅ]", "s"}, {"[ᄊㅆ]", "ss"}, {"[ᄋㅇ]", ""}, {"ᆼ", "ng"}, {"[ᄌㅈ]", "ch"}, {"[ᄍㅉ]", "tch"}, {"[ᄎㅊ]", "ch'"}, {"[ᄏㅋ]", "k'"}, {"[ᄐㅌ]", "t'"}, {"[ᄑㅍ]", "p'"}, {"[ᄒㅎ]", "h"} } -- unwrapping enclosed Hangul text -- actually not very necessary, but these are also classified as Hangul chars in Unicode -- no distinction is made between parenthesized and circled chars -- needs to be executed before decomposing Hangul p.enclosed_hangul = { {"[㈀㉠]", "(기역)"}, {"[㈁㉡]", "(니은)"}, {"[㈂㉢]", "(디귿)"}, {"[㈃㉣]", "(리을)"}, {"[㈄㉤]", "(미음)"}, {"[㈅㉥]", "(비읍)"}, {"[㈆㉦]", "(시옷)"}, {"[㈇㉧]", "(이응)"}, {"[㈈㉨]", "(지읒)"}, {"[㈉㉩]", "(치읓)"}, {"[㈊㉪]", "(키읔)"}, {"[㈋㉫]", "(티읕)"}, {"[㈌㉬]", "(피읖)"}, {"[㈍㉭]", "(히읗)"}, {"[㈎㉮]", "(가)"}, {"[㈏㉯]", "(나)"}, {"[㈐㉰]", "(다)"}, {"[㈑㉱]", "(라)"}, {"[㈒㉲]", "(마)"}, {"[㈓㉳]", "(바)"}, {"[㈔㉴]", "(사)"}, {"[㈕㉵]", "(아)"}, {"[㈖㉶]", "(자)"}, {"[㈗㉷]", "(차)"}, {"[㈘㉸]", "(카)"}, {"[㈙㉹]", "(타)"}, {"[㈚㉺]", "(파)"}, {"[㈛㉻]", "(하)"}, {"㈜", "(주)"}, {"㈝", "(오전)"}, {"㈞", "(오후)"}, {"㉼", "(참고)"}, {"㉽", "(주의)"}, {"㉾", "(우)"} } -- converting escaped special chars to HTML tags to preserve them p.escaped_to_html_enc = { {"\\%$", "&#36;"}, {"\\%%", "&#37;"}, {"\\%*", "&#42;"}, {"\\@", "&#64;"}, {"\\%^", "&#94;"}, {"\\_", "&#95;"}, {"\\`", "&#96;"} } -- converting HTML tags back to unescaped chars p.html_enc_to_ascii = { {"&#36;", "$"}, {"&#37;", "%%"}, {"&#42;", "*"}, {"&#64;", "@"}, {"&#94;", "^"}, {"&#95;", "_"}, {"&#96;", "`"} } return p 68z6sb3di7faxfrqkb34os7jlyq0djg 0 179253 1374488 2026-06-01T03:47:34Z VASANTH S.N. 728 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1374488 wikitext text/x-wiki '''ಕ್ರಾಂತ''' ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡು, ಆಕ್ರಮಿಸು, ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗು, ದಾಟು, ಸಂಬಂಧಿಸು ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಶಬ್ದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ. ''ಕ್ರಮುಪಾದವಿಕ್ಷೇಪೇ'' ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದಿದು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ==ಪುರಾಣಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ== {{blockquote|<poem>ಮನಸೀಂದುಂ ದಿಶಃ ಶ್ರೋತ್ರೇ ಕ್ರಾಂತೇ ವಿಷ್ಣುಂ ಬಲೇ ಹರಂ| ವಾಚ್ಯಗ್ನಿಂ ಮಿತ್ರಮುತ್ಸರ್ಗೇ ಪ್ರಜನೇ ಚ ಪ್ರಜಾಪತಿಂ|| .</poem> |'' ಮನುಸ್ಮೃತಿ'', }} ಎಂದು ಮನುಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ ಪಾದೇಂದ್ರಿಯಕ್ಕೆ (ಕ್ರಾಂತಕ್ಕೆ) ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಧಾನನಾದವ. ತೈತ್ತಿರೀಯಾರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ {{blockquote|<poem>ಅಶ್ವಕ್ರಾಂತೇ ರಥಕ್ರಾಂತೇ ವಿಷ್ಣುಕ್ರಾಂತೇ ವಸುಂಧರಾ| ಶಿರಸಾ ಧಾರಿತಾ ದೇವಿ ರಕ್ಷಸ್ವ ಮಾಂ ಪದೇಪದೇ|||| .</poem> |'' ತೈತ್ತಿರೀಯಾರಣ್ಯಕ'', }} ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತ [[ಶಬ್ದ]]ದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇದು [[ಸ್ನಾನ]]ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೃತ್ತನ್ನು (ಮಣ್ಣನ್ನು) ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಧರಿಸುವಾಗ ಹೇಳುವ [[ಮಂತ್ರ]]. [[ಕುದುರೆ|ಅಶ್ವ]], [[ರಥ]], [[ವಿಷ್ಣು]]- ಈ ಮೂರರಿಂದಾದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸಹಿಸಿ ಸಹನಶೀಲೆಯಾಗಿರುವ ವಸುಂಧರೆಯೇ ನನ್ನಿಂದ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು ಎಂದು ಈ ಮಂತ್ರದ ಅರ್ಥ. ==ಅಶ್ವಕ್ರಾಂತ ಮೂರು ಬಗೆ== ಅಗ್ನಿಚಯನದಲ್ಲಿ ಉಖಾ (ಅಗ್ನಿಕುಂಡ) ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಭೂಮಿ]]ಯನ್ನು ಅಗೆಯುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಅಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಅಶ್ವವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುವುದು; ವ್ಯಾಪಕನಾದ ಪುರುಷೋತ್ತಮನಿಂದ ಕ್ರಾಂತವಾದದ್ದು (ವ್ಯಾಪ್ತವಾದದ್ದು); ಗಮನಶೀಲ ಹಯಗ್ರೀವನಿಂದ ಕ್ರಾಂತವಾದದ್ದು-ಹೀಗೆ. ==ರಥಕ್ರಾಂತ ಎರಡು ಬಗೆಯದು== ಯಜ್ಞಭೂಮಿಯ ಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ರಥವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುವುದು; [[ಅರ್ಜುನ]]ಸಾರಥಿಯಾದ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನಿಂದ ಅಧಿಷ್ಠಿತವಾದುದು. ==ವಿಷ್ಣುಕ್ರಾಂತ== [[ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಾವತಾರ]]ದಲ್ಲಿ [[ವಾಮನಾವತಾರ|ವಾಮನ]]ರೂಪಧಾರಿ ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಕ್ರಾಂತವಾದ ಭೂಮಿ ವಿಷ್ಣುಕ್ರಾಂತ. ಇದು ಭಾಷ್ಯಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. [[ಜ್ಯೋತಿಷ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಜ್ಯೋತಿಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ]]ದಂತೆ [[ಸೂರ್ಯ]] [[ಕುಜ]] [[ಶನಿ]] [[ರಾಹು]] [[ಕೇತು]] ಈ ಪಾಪ ಗ್ರಹಗಳಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ನಿತ್ಯನಕ್ಷತ್ರವಾದಾಗ, ಪಾಪಗ್ರಹಕ್ರಾಂತವಾದ ಆ ನಕ್ಷತ್ರ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತವಲ್ಲ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 0ahxs6obxjxjdk4kpz0d303bdreskce 1374489 1374488 2026-06-01T03:48:27Z VASANTH S.N. 728 1374489 wikitext text/x-wiki {{ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ}} '''ಕ್ರಾಂತ''' ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡು, ಆಕ್ರಮಿಸು, ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗು, ದಾಟು, ಸಂಬಂಧಿಸು ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಶಬ್ದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ. ''ಕ್ರಮುಪಾದವಿಕ್ಷೇಪೇ'' ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದಿದು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ==ಪುರಾಣಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ== {{blockquote|<poem>ಮನಸೀಂದುಂ ದಿಶಃ ಶ್ರೋತ್ರೇ ಕ್ರಾಂತೇ ವಿಷ್ಣುಂ ಬಲೇ ಹರಂ| ವಾಚ್ಯಗ್ನಿಂ ಮಿತ್ರಮುತ್ಸರ್ಗೇ ಪ್ರಜನೇ ಚ ಪ್ರಜಾಪತಿಂ|| .</poem> |'' ಮನುಸ್ಮೃತಿ'', }} ಎಂದು ಮನುಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ ಪಾದೇಂದ್ರಿಯಕ್ಕೆ (ಕ್ರಾಂತಕ್ಕೆ) ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಧಾನನಾದವ. ತೈತ್ತಿರೀಯಾರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ {{blockquote|<poem>ಅಶ್ವಕ್ರಾಂತೇ ರಥಕ್ರಾಂತೇ ವಿಷ್ಣುಕ್ರಾಂತೇ ವಸುಂಧರಾ| ಶಿರಸಾ ಧಾರಿತಾ ದೇವಿ ರಕ್ಷಸ್ವ ಮಾಂ ಪದೇಪದೇ|||| .</poem> |'' ತೈತ್ತಿರೀಯಾರಣ್ಯಕ'', }} ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತ [[ಶಬ್ದ]]ದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇದು [[ಸ್ನಾನ]]ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೃತ್ತನ್ನು (ಮಣ್ಣನ್ನು) ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಧರಿಸುವಾಗ ಹೇಳುವ [[ಮಂತ್ರ]]. [[ಕುದುರೆ|ಅಶ್ವ]], [[ರಥ]], [[ವಿಷ್ಣು]]- ಈ ಮೂರರಿಂದಾದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸಹಿಸಿ ಸಹನಶೀಲೆಯಾಗಿರುವ ವಸುಂಧರೆಯೇ ನನ್ನಿಂದ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು ಎಂದು ಈ ಮಂತ್ರದ ಅರ್ಥ. ==ಅಶ್ವಕ್ರಾಂತ ಮೂರು ಬಗೆ== ಅಗ್ನಿಚಯನದಲ್ಲಿ ಉಖಾ (ಅಗ್ನಿಕುಂಡ) ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಭೂಮಿ]]ಯನ್ನು ಅಗೆಯುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಅಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಅಶ್ವವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುವುದು; ವ್ಯಾಪಕನಾದ ಪುರುಷೋತ್ತಮನಿಂದ ಕ್ರಾಂತವಾದದ್ದು (ವ್ಯಾಪ್ತವಾದದ್ದು); ಗಮನಶೀಲ ಹಯಗ್ರೀವನಿಂದ ಕ್ರಾಂತವಾದದ್ದು-ಹೀಗೆ. ==ರಥಕ್ರಾಂತ ಎರಡು ಬಗೆಯದು== ಯಜ್ಞಭೂಮಿಯ ಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ರಥವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುವುದು; [[ಅರ್ಜುನ]]ಸಾರಥಿಯಾದ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನಿಂದ ಅಧಿಷ್ಠಿತವಾದುದು. ==ವಿಷ್ಣುಕ್ರಾಂತ== [[ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಾವತಾರ]]ದಲ್ಲಿ [[ವಾಮನಾವತಾರ|ವಾಮನ]]ರೂಪಧಾರಿ ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಕ್ರಾಂತವಾದ ಭೂಮಿ ವಿಷ್ಣುಕ್ರಾಂತ. ಇದು ಭಾಷ್ಯಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. [[ಜ್ಯೋತಿಷ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಜ್ಯೋತಿಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ]]ದಂತೆ [[ಸೂರ್ಯ]] [[ಕುಜ]] [[ಶನಿ]] [[ರಾಹು]] [[ಕೇತು]] ಈ ಪಾಪ ಗ್ರಹಗಳಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ನಿತ್ಯನಕ್ಷತ್ರವಾದಾಗ, ಪಾಪಗ್ರಹಕ್ರಾಂತವಾದ ಆ ನಕ್ಷತ್ರ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತವಲ್ಲ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== 11x7c5jswvqreek18kjr90l22ju0d7y 1374490 1374489 2026-06-01T03:48:54Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1374490 wikitext text/x-wiki {{ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ}} '''ಕ್ರಾಂತ''' ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡು, ಆಕ್ರಮಿಸು, ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗು, ದಾಟು, ಸಂಬಂಧಿಸು ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಶಬ್ದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ. ''ಕ್ರಮುಪಾದವಿಕ್ಷೇಪೇ'' ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದಿದು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ==ಪುರಾಣಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ== {{blockquote|<poem>ಮನಸೀಂದುಂ ದಿಶಃ ಶ್ರೋತ್ರೇ ಕ್ರಾಂತೇ ವಿಷ್ಣುಂ ಬಲೇ ಹರಂ| ವಾಚ್ಯಗ್ನಿಂ ಮಿತ್ರಮುತ್ಸರ್ಗೇ ಪ್ರಜನೇ ಚ ಪ್ರಜಾಪತಿಂ|| .</poem> |'' ಮನುಸ್ಮೃತಿ'', }} ಎಂದು ಮನುಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ ಪಾದೇಂದ್ರಿಯಕ್ಕೆ (ಕ್ರಾಂತಕ್ಕೆ) ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಧಾನನಾದವ. ತೈತ್ತಿರೀಯಾರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ {{blockquote|<poem>ಅಶ್ವಕ್ರಾಂತೇ ರಥಕ್ರಾಂತೇ ವಿಷ್ಣುಕ್ರಾಂತೇ ವಸುಂಧರಾ| ಶಿರಸಾ ಧಾರಿತಾ ದೇವಿ ರಕ್ಷಸ್ವ ಮಾಂ ಪದೇಪದೇ|||| .</poem> |'' ತೈತ್ತಿರೀಯಾರಣ್ಯಕ'', }} ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತ [[ಶಬ್ದ]]ದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇದು [[ಸ್ನಾನ]]ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೃತ್ತನ್ನು (ಮಣ್ಣನ್ನು) ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಧರಿಸುವಾಗ ಹೇಳುವ [[ಮಂತ್ರ]]. [[ಕುದುರೆ|ಅಶ್ವ]], [[ರಥ]], [[ವಿಷ್ಣು]]- ಈ ಮೂರರಿಂದಾದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸಹಿಸಿ ಸಹನಶೀಲೆಯಾಗಿರುವ ವಸುಂಧರೆಯೇ ನನ್ನಿಂದ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು ಎಂದು ಈ ಮಂತ್ರದ ಅರ್ಥ. ==ಅಶ್ವಕ್ರಾಂತ ಮೂರು ಬಗೆ== ಅಗ್ನಿಚಯನದಲ್ಲಿ ಉಖಾ (ಅಗ್ನಿಕುಂಡ) ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಭೂಮಿ]]ಯನ್ನು ಅಗೆಯುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಅಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಅಶ್ವವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುವುದು; ವ್ಯಾಪಕನಾದ ಪುರುಷೋತ್ತಮನಿಂದ ಕ್ರಾಂತವಾದದ್ದು (ವ್ಯಾಪ್ತವಾದದ್ದು); ಗಮನಶೀಲ ಹಯಗ್ರೀವನಿಂದ ಕ್ರಾಂತವಾದದ್ದು-ಹೀಗೆ. ==ರಥಕ್ರಾಂತ ಎರಡು ಬಗೆಯದು== ಯಜ್ಞಭೂಮಿಯ ಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ರಥವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುವುದು; [[ಅರ್ಜುನ]]ಸಾರಥಿಯಾದ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನಿಂದ ಅಧಿಷ್ಠಿತವಾದುದು. ==ವಿಷ್ಣುಕ್ರಾಂತ== [[ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಾವತಾರ]]ದಲ್ಲಿ [[ವಾಮನಾವತಾರ|ವಾಮನ]]ರೂಪಧಾರಿ ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಕ್ರಾಂತವಾದ ಭೂಮಿ ವಿಷ್ಣುಕ್ರಾಂತ. ಇದು ಭಾಷ್ಯಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. [[ಜ್ಯೋತಿಷ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಜ್ಯೋತಿಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ]]ದಂತೆ [[ಸೂರ್ಯ]] [[ಕುಜ]] [[ಶನಿ]] [[ರಾಹು]] [[ಕೇತು]] ಈ ಪಾಪ ಗ್ರಹಗಳಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ನಿತ್ಯನಕ್ಷತ್ರವಾದಾಗ, ಪಾಪಗ್ರಹಕ್ರಾಂತವಾದ ಆ ನಕ್ಷತ್ರ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತವಲ್ಲ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] hkr6zlqdnmd1te9cz2g6hr9iuvat6w9 1374491 1374490 2026-06-01T03:49:24Z VASANTH S.N. 728 added [[Category:ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳು]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1374491 wikitext text/x-wiki {{ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ}} '''ಕ್ರಾಂತ''' ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡು, ಆಕ್ರಮಿಸು, ವ್ಯಾಪ್ತವಾಗು, ದಾಟು, ಸಂಬಂಧಿಸು ಎಂಬ ಅರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಶಬ್ದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ. ''ಕ್ರಮುಪಾದವಿಕ್ಷೇಪೇ'' ಎಂಬ ಧಾತುವಿನಿಂದಿದು ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ==ಪುರಾಣಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ== {{blockquote|<poem>ಮನಸೀಂದುಂ ದಿಶಃ ಶ್ರೋತ್ರೇ ಕ್ರಾಂತೇ ವಿಷ್ಣುಂ ಬಲೇ ಹರಂ| ವಾಚ್ಯಗ್ನಿಂ ಮಿತ್ರಮುತ್ಸರ್ಗೇ ಪ್ರಜನೇ ಚ ಪ್ರಜಾಪತಿಂ|| .</poem> |'' ಮನುಸ್ಮೃತಿ'', }} ಎಂದು ಮನುಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ ಪಾದೇಂದ್ರಿಯಕ್ಕೆ (ಕ್ರಾಂತಕ್ಕೆ) ವಿಷ್ಣು ಪ್ರಧಾನನಾದವ. ತೈತ್ತಿರೀಯಾರಣ್ಯಕದಲ್ಲಿ {{blockquote|<poem>ಅಶ್ವಕ್ರಾಂತೇ ರಥಕ್ರಾಂತೇ ವಿಷ್ಣುಕ್ರಾಂತೇ ವಸುಂಧರಾ| ಶಿರಸಾ ಧಾರಿತಾ ದೇವಿ ರಕ್ಷಸ್ವ ಮಾಂ ಪದೇಪದೇ|||| .</poem> |'' ತೈತ್ತಿರೀಯಾರಣ್ಯಕ'', }} ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತ [[ಶಬ್ದ]]ದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಇದು [[ಸ್ನಾನ]]ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೃತ್ತನ್ನು (ಮಣ್ಣನ್ನು) ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಧರಿಸುವಾಗ ಹೇಳುವ [[ಮಂತ್ರ]]. [[ಕುದುರೆ|ಅಶ್ವ]], [[ರಥ]], [[ವಿಷ್ಣು]]- ಈ ಮೂರರಿಂದಾದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸಹಿಸಿ ಸಹನಶೀಲೆಯಾಗಿರುವ ವಸುಂಧರೆಯೇ ನನ್ನಿಂದ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಪಾಡು ಎಂದು ಈ ಮಂತ್ರದ ಅರ್ಥ. ==ಅಶ್ವಕ್ರಾಂತ ಮೂರು ಬಗೆ== ಅಗ್ನಿಚಯನದಲ್ಲಿ ಉಖಾ (ಅಗ್ನಿಕುಂಡ) ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಭೂಮಿ]]ಯನ್ನು ಅಗೆಯುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ, ಅಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಅಶ್ವವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುವುದು; ವ್ಯಾಪಕನಾದ ಪುರುಷೋತ್ತಮನಿಂದ ಕ್ರಾಂತವಾದದ್ದು (ವ್ಯಾಪ್ತವಾದದ್ದು); ಗಮನಶೀಲ ಹಯಗ್ರೀವನಿಂದ ಕ್ರಾಂತವಾದದ್ದು-ಹೀಗೆ. ==ರಥಕ್ರಾಂತ ಎರಡು ಬಗೆಯದು== ಯಜ್ಞಭೂಮಿಯ ಶುದ್ಧ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ರಥವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುವುದು; [[ಅರ್ಜುನ]]ಸಾರಥಿಯಾದ [[ಕೃಷ್ಣ]]ನಿಂದ ಅಧಿಷ್ಠಿತವಾದುದು. ==ವಿಷ್ಣುಕ್ರಾಂತ== [[ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಾವತಾರ]]ದಲ್ಲಿ [[ವಾಮನಾವತಾರ|ವಾಮನ]]ರೂಪಧಾರಿ ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಕ್ರಾಂತವಾದ ಭೂಮಿ ವಿಷ್ಣುಕ್ರಾಂತ. ಇದು ಭಾಷ್ಯಕಾರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. [[ಜ್ಯೋತಿಷ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಜ್ಯೋತಿಶ್ಯಾಸ್ತ್ರ]]ದಂತೆ [[ಸೂರ್ಯ]] [[ಕುಜ]] [[ಶನಿ]] [[ರಾಹು]] [[ಕೇತು]] ಈ ಪಾಪ ಗ್ರಹಗಳಿರುವ ನಕ್ಷತ್ರ ನಿತ್ಯನಕ್ಷತ್ರವಾದಾಗ, ಪಾಪಗ್ರಹಕ್ರಾಂತವಾದ ಆ ನಕ್ಷತ್ರ ಶುಭಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತವಲ್ಲ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳು]] 1jtiktx0vqnsu58sh54z4vue1ikjz9f 0 179254 1374503 2026-06-01T07:04:56Z Spoorthi Rao 39512 ಪುಟ ನಿರ್ಮಾಣ 1374503 wikitext text/x-wiki '''ಕರ್ಣ''' ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುವ [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ]]ಯ ದೈನಂದಿನ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು 2 ಜುಲೈ 2025 ರಂದು ಝೀ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಶುಕ್ರವಾರದವರೆಗೆ ಸಂಜೆ 8.00 ಗಂಟೆಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ರಾಜಾ ಬೇಠಾ ಅಧಿಕೃತ ರೀಮೆಕ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡತಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಕನ್ನಡತಿ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ಕಿರಣ್ ರಾಜ್, [[ಗೀತಾ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗೀತಾ ಧಾರಾವಾಹಿ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ಭವ್ಯ ಗೌಡ, [[ಮಂಗಳ ಗೌರಿ ಮದುವೆ|ಪುಟ್ಟಗೌರಿ ಮದುವೆ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ನಮೃತಾ ಗೌಡ, ಟಿ.ಎಸ್ ನಾಗಾಭರಣ ಮತ್ತು ಆಶಾಲತ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. {{Infobox television | image = | name = | caption = | native_name = | genre = | creator = | based_on = | inspired_by = | developer = | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | starring = | theme_music_composer = | music = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = ಭಾರತ | language = ಕನ್ನಡ | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | producer = | location = | cinematography = | editor = | camera = | runtime = | company = | distributor = | budget = | network = ಝೀ ಕನ್ನಡ | picture_format = | audio_format = | first_aired = | last_aired = | preceded_by = | followed_by = | related = }} ==ಕಥಾ ವಸ್ತು== ಡಾ. ಕರ್ಣ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ. ಅವನ ಕುಟುಂಬದವರು ಅವನ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವನು ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಣನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಧಿ ಕರ್ಣನ ಸ್ನೇಹಿತೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ಅವಳನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾನೆ. ನಿಧಿ ಕರ್ಣನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತು ಅವಳು ಕರ್ಣನ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಿಧಿಯ ಅಕ್ಕ ನಿತ್ಯಾ ಕರ್ಣನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ==ಕಲಾವಿದರು== *ಕಿರಣ್ ರಾಜ್: ಕಥಾ ನಾಯಕ ಕರ್ಣನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. *ಭವ್ಯಾ ಗೌಡ: ಕಥಾ ನಾಯಕಿ ನಿಧಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. * ನಮೃತಾ ಗೌಡ <ref>{{cite web |title= ನಿತ್ಯಾ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಸಿಗುವ ದ್ವೇಷದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾನಾಡಿದ ನಮೃತಾ ಗೌಡ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/namratha-gowda-faces-online-hate-after-karna-serial-twist-actress-exposes-trolls-targeting-her-and-mother/articleshow/124409067.cms |publisher= ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ |access-date= 9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 }}</ref> : ನಿತ್ಯಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. *ಕೆ.ಎಸ್ ನಾಗಭರಣ: ರಮೇಶ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ** ಅಭೀಜಿತ್ *ಶ್ಯಾಮ್ ಸಿಮ್ರನ್: ==ರೂಪಾಂತರಗಳು== {|class="wikitable sortable " style="text-align:left;" !style="background:LightSteelBlue;"|ಬಾಷೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ಶೀರ್ಷಿಕೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ವಾಹಿನಿ(ಗಳು) !style="background:LightSteelBlue;"|ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !style="background:LightSteelBlue;"|ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | [[ಹಿಂದಿ]] | ''[[:en:Rajaa Betaa | ರಾಜಾ ಬೇಟಾ]]'' <br> राजा बेटा | 15 ಜನವರಿ 2019 | [[:en:Zee TV | ಝೀ ಟಿವಿ]] | 1 ನವೆಂಬರ್ 2019 | ಮೂಲ |- | [[ಕನ್ನಡ]] | ''ಕರ್ಣ'' <br> | 2 ಜುಲೈ 2025 | [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] | ಪ್ರಸ್ತುತ | ರೀಮೇಕ್ |} ==ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://www.zee5.com/tv-shows/details/karna/0-6-4z5765779 ಕರ್ಣ @ ] [[ಝೀ5]] ಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಝೀ ಕನ್ನಡದ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ]] [[ವರ್ಗ: ಕಿರುತೆರೆ]] szcrv86cpjcob2th53vanq3vvh8k6ou 1374504 1374503 2026-06-01T07:09:18Z Spoorthi Rao 39512 ಅಪ್ಡೇಟ್ 1374504 wikitext text/x-wiki '''ಕರ್ಣ''' ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುವ [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ]]ಯ ದೈನಂದಿನ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು 2 ಜುಲೈ 2025 ರಂದು ಝೀ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಶುಕ್ರವಾರದವರೆಗೆ ಸಂಜೆ 8.00 ಗಂಟೆಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ [[:en:Rajaa Betaa | ರಾಜಾ ಬೇಟಾ]] ದ ಅಧಿಕೃತ ರೀಮೆಕ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡತಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಕನ್ನಡತಿ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ಕಿರಣ್ ರಾಜ್, [[ಗೀತಾ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗೀತಾ ಧಾರಾವಾಹಿ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ಭವ್ಯ ಗೌಡ, [[ಮಂಗಳ ಗೌರಿ ಮದುವೆ|ಪುಟ್ಟಗೌರಿ ಮದುವೆ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ನಮೃತಾ ಗೌಡ, ಟಿ.ಎಸ್ ನಾಗಾಭರಣ ಮತ್ತು ಆಶಾಲತ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. {{Infobox television | image = | name = | caption = | native_name = | genre = | creator = | based_on = | inspired_by = | developer = | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | starring = | theme_music_composer = | music = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | producer = | location = | cinematography = | editor = | camera = | runtime = | company = | distributor = | budget = | network = [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] | picture_format = | audio_format = | first_aired = 2 ಜುಲೈ 2025 | last_aired = ಪ್ರಸ್ತುತ | preceded_by = | followed_by = | related = }} ==ಕಥಾ ವಸ್ತು== ಡಾ. ಕರ್ಣ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ. ಅವನ ಕುಟುಂಬದವರು ಅವನ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವನು ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಣನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಧಿ ಕರ್ಣನ ಸ್ನೇಹಿತೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ಅವಳನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾನೆ. ನಿಧಿ ಕರ್ಣನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತು ಅವಳು ಕರ್ಣನ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಿಧಿಯ ಅಕ್ಕ ನಿತ್ಯಾ ಕರ್ಣನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ==ಕಲಾವಿದರು== *ಕಿರಣ್ ರಾಜ್: ಕಥಾ ನಾಯಕ ಡಾ.ಕರ್ಣನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. *ಭವ್ಯಾ ಗೌಡ: ಕಥಾ ನಾಯಕಿ ಡಾ.ನಿಧಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. * ನಮೃತಾ ಗೌಡ <ref>{{cite web |title= ನಿತ್ಯಾ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಸಿಗುವ ದ್ವೇಷದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾನಾಡಿದ ನಮೃತಾ ಗೌಡ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/namratha-gowda-faces-online-hate-after-karna-serial-twist-actress-exposes-trolls-targeting-her-and-mother/articleshow/124409067.cms |publisher= ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ |access-date= 9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 }}</ref> : ನಿತ್ಯಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. *ಟಿ.ಎಸ್ ನಾಗಭರಣ: ರಮೇಶ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ** ಅಭೀಜಿತ್ *ಶ್ಯಾಮ್ ಸಿಮ್ರನ್: *ಆಶಾ ಲತಾ: ಕರ್ಣನ ಅಜ್ಜಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ==ರೂಪಾಂತರಗಳು== {|class="wikitable sortable " style="text-align:left;" !style="background:LightSteelBlue;"|ಬಾಷೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ಶೀರ್ಷಿಕೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ವಾಹಿನಿ(ಗಳು) !style="background:LightSteelBlue;"|ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !style="background:LightSteelBlue;"|ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | [[ಹಿಂದಿ]] | ''[[:en:Rajaa Betaa | ರಾಜಾ ಬೇಟಾ]]'' <br> राजा बेटा | 15 ಜನವರಿ 2019 | [[:en:Zee TV | ಝೀ ಟಿವಿ]] | 1 ನವೆಂಬರ್ 2019 | ಮೂಲ |- | [[ಕನ್ನಡ]] | ''ಕರ್ಣ'' <br> | 2 ಜುಲೈ 2025 | [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] | ಪ್ರಸ್ತುತ | ರೀಮೇಕ್ |} ==ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://www.zee5.com/tv-shows/details/karna/0-6-4z5765779 ಕರ್ಣ @ ] [[ಝೀ5]] ಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಝೀ ಕನ್ನಡದ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ]] [[ವರ್ಗ: ಕಿರುತೆರೆ]] edux37cn6gwcdnq9yvaydiv80wm889d 1374507 1374504 2026-06-01T07:49:06Z Spoorthi Rao 39512 /* ಕಲಾವಿದರು * 1374507 wikitext text/x-wiki '''ಕರ್ಣ''' ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುವ [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ]]ಯ ದೈನಂದಿನ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು 2 ಜುಲೈ 2025 ರಂದು ಝೀ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಶುಕ್ರವಾರದವರೆಗೆ ಸಂಜೆ 8.00 ಗಂಟೆಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ [[:en:Rajaa Betaa | ರಾಜಾ ಬೇಟಾ]] ದ ಅಧಿಕೃತ ರೀಮೆಕ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡತಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಕನ್ನಡತಿ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ಕಿರಣ್ ರಾಜ್, [[ಗೀತಾ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗೀತಾ ಧಾರಾವಾಹಿ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ಭವ್ಯ ಗೌಡ, [[ಮಂಗಳ ಗೌರಿ ಮದುವೆ|ಪುಟ್ಟಗೌರಿ ಮದುವೆ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ನಮೃತಾ ಗೌಡ, ಟಿ.ಎಸ್ ನಾಗಾಭರಣ ಮತ್ತು ಆಶಾಲತ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. {{Infobox television | image = | name = | caption = | native_name = | genre = | creator = | based_on = | inspired_by = | developer = | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | starring = | theme_music_composer = | music = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | producer = | location = | cinematography = | editor = | camera = | runtime = | company = | distributor = | budget = | network = [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] | picture_format = | audio_format = | first_aired = 2 ಜುಲೈ 2025 | last_aired = ಪ್ರಸ್ತುತ | preceded_by = | followed_by = | related = }} ==ಕಥಾ ವಸ್ತು== ಡಾ. ಕರ್ಣ ಒಬ್ಬ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ. ಅವನ ಕುಟುಂಬದವರು ಅವನ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವನು ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಣನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಧಿ ಕರ್ಣನ ಸ್ನೇಹಿತೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ಅವಳನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾನೆ. ನಿಧಿ ಕರ್ಣನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತು ಅವಳು ಕರ್ಣನ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಿಧಿಯ ಅಕ್ಕ ನಿತ್ಯಾ ಕರ್ಣನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ==ಕಲಾವಿದರು== *ಕಿರಣ್ ರಾಜ್: ಕಥಾ ನಾಯಕ ಡಾ.ಕರ್ಣನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. *ಭವ್ಯಾ ಗೌಡ: ಕಥಾ ನಾಯಕಿ ಡಾ.ನಿಧಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. * ನಮೃತಾ ಗೌಡ <ref>{{cite web |title= ನಿತ್ಯಾ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಸಿಗುವ ದ್ವೇಷದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾನಾಡಿದ ನಮೃತಾ ಗೌಡ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/namratha-gowda-faces-online-hate-after-karna-serial-twist-actress-exposes-trolls-targeting-her-and-mother/articleshow/124409067.cms |publisher= ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ |access-date= 9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 }}</ref> : ನಿತ್ಯಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. *ಟಿ.ಎಸ್ ನಾಗಭರಣ: ರಮೇಶ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ** ಅಭೀಜಿತ್ *ಶ್ಯಾಮ್ ಸಿಮ್ರನ್: *ಆಶಾ ಲತಾ: ಕರ್ಣನ ಅಜ್ಜಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ==ರೂಪಾಂತರಗಳು== {|class="wikitable sortable " style="text-align:left;" !style="background:LightSteelBlue;"|ಬಾಷೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ಶೀರ್ಷಿಕೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ವಾಹಿನಿ(ಗಳು) !style="background:LightSteelBlue;"|ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !style="background:LightSteelBlue;"|ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | [[ಹಿಂದಿ]] | ''[[:en:Rajaa Betaa | ರಾಜಾ ಬೇಟಾ]]'' <br> राजा बेटा | 15 ಜನವರಿ 2019 | [[:en:Zee TV | ಝೀ ಟಿವಿ]] | 1 ನವೆಂಬರ್ 2019 | ಮೂಲ |- | [[ಕನ್ನಡ]] | ''ಕರ್ಣ'' <br> | 2 ಜುಲೈ 2025 | [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] | ಪ್ರಸ್ತುತ | ರೀಮೇಕ್ |} ==ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://www.zee5.com/tv-shows/details/karna/0-6-4z5765779 ಕರ್ಣ @ ] [[ಝೀ5]] ಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಝೀ ಕನ್ನಡದ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ]] [[ವರ್ಗ: ಕಿರುತೆರೆ]] iotd6d65k816msbrx9csxr6wz5tnnwd 1374508 1374507 2026-06-01T07:50:03Z Spoorthi Rao 39512 /* ಕಥಾ ವಸ್ತು * 1374508 wikitext text/x-wiki '''ಕರ್ಣ''' ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುವ [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ]]ಯ ದೈನಂದಿನ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು 2 ಜುಲೈ 2025 ರಂದು ಝೀ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಶುಕ್ರವಾರದವರೆಗೆ ಸಂಜೆ 8.00 ಗಂಟೆಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ [[:en:Rajaa Betaa | ರಾಜಾ ಬೇಟಾ]] ದ ಅಧಿಕೃತ ರೀಮೆಕ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡತಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಕನ್ನಡತಿ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ಕಿರಣ್ ರಾಜ್, [[ಗೀತಾ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗೀತಾ ಧಾರಾವಾಹಿ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ಭವ್ಯ ಗೌಡ, [[ಮಂಗಳ ಗೌರಿ ಮದುವೆ|ಪುಟ್ಟಗೌರಿ ಮದುವೆ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ನಮೃತಾ ಗೌಡ, ಟಿ.ಎಸ್ ನಾಗಾಭರಣ ಮತ್ತು ಆಶಾಲತ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. {{Infobox television | image = | name = | caption = | native_name = | genre = | creator = | based_on = | inspired_by = | developer = | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | starring = | theme_music_composer = | music = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | producer = | location = | cinematography = | editor = | camera = | runtime = | company = | distributor = | budget = | network = [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] | picture_format = | audio_format = | first_aired = 2 ಜುಲೈ 2025 | last_aired = ಪ್ರಸ್ತುತ | preceded_by = | followed_by = | related = }} ==ಕಥಾ ವಸ್ತು== ಡಾ. ಕರ್ಣ ಒಬ್ಬ ಹೆರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ. ಅವನ ಕುಟುಂಬದವರು ಅವನ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವನು ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಣನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಧಿ ಕರ್ಣನ ಸ್ನೇಹಿತೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ಅವಳನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾನೆ. ನಿಧಿ ಕರ್ಣನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತು ಅವಳು ಕರ್ಣನ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಿಧಿಯ ಅಕ್ಕ ನಿತ್ಯಾ ಕರ್ಣನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ==ಕಲಾವಿದರು== *ಕಿರಣ್ ರಾಜ್: ಕಥಾ ನಾಯಕ ಡಾ.ಕರ್ಣನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. *ಭವ್ಯಾ ಗೌಡ: ಕಥಾ ನಾಯಕಿ ಡಾ.ನಿಧಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. * ನಮೃತಾ ಗೌಡ <ref>{{cite web |title= ನಿತ್ಯಾ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಸಿಗುವ ದ್ವೇಷದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾನಾಡಿದ ನಮೃತಾ ಗೌಡ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/namratha-gowda-faces-online-hate-after-karna-serial-twist-actress-exposes-trolls-targeting-her-and-mother/articleshow/124409067.cms |publisher= ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ |access-date= 9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 }}</ref> : ನಿತ್ಯಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. *ಟಿ.ಎಸ್ ನಾಗಭರಣ: ರಮೇಶ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ** ಅಭೀಜಿತ್ *ಶ್ಯಾಮ್ ಸಿಮ್ರನ್: *ಆಶಾ ಲತಾ: ಕರ್ಣನ ಅಜ್ಜಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ==ರೂಪಾಂತರಗಳು== {|class="wikitable sortable " style="text-align:left;" !style="background:LightSteelBlue;"|ಬಾಷೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ಶೀರ್ಷಿಕೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ವಾಹಿನಿ(ಗಳು) !style="background:LightSteelBlue;"|ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !style="background:LightSteelBlue;"|ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | [[ಹಿಂದಿ]] | ''[[:en:Rajaa Betaa | ರಾಜಾ ಬೇಟಾ]]'' <br> राजा बेटा | 15 ಜನವರಿ 2019 | [[:en:Zee TV | ಝೀ ಟಿವಿ]] | 1 ನವೆಂಬರ್ 2019 | ಮೂಲ |- | [[ಕನ್ನಡ]] | ''ಕರ್ಣ'' <br> | 2 ಜುಲೈ 2025 | [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] | ಪ್ರಸ್ತುತ | ರೀಮೇಕ್ |} ==ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://www.zee5.com/tv-shows/details/karna/0-6-4z5765779 ಕರ್ಣ @ ] [[ಝೀ5]] ಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಝೀ ಕನ್ನಡದ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ]] [[ವರ್ಗ: ಕಿರುತೆರೆ]] aq9o69akpy3y37nvgdhk6umr71k935k 1374510 1374508 2026-06-01T08:00:43Z Spoorthi Rao 39512 ಅಪ್ಡೇಟ್ 1374510 wikitext text/x-wiki '''ಕರ್ಣ''' ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುವ [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ]]ಯ ದೈನಂದಿನ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು 2 ಜುಲೈ 2025 ರಂದು ಝೀ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಶುಕ್ರವಾರದವರೆಗೆ ಸಂಜೆ 8.00 ಗಂಟೆಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ [[:en:Rajaa Betaa | ರಾಜಾ ಬೇಟಾ]] ದ ಅಧಿಕೃತ ರೀಮೆಕ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡತಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಕನ್ನಡತಿ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ಕಿರಣ್ ರಾಜ್, [[ಗೀತಾ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗೀತಾ ಧಾರಾವಾಹಿ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ಭವ್ಯ ಗೌಡ, [[ಮಂಗಳ ಗೌರಿ ಮದುವೆ|ಪುಟ್ಟಗೌರಿ ಮದುವೆ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ನಮೃತಾ ಗೌಡ, ಟಿ.ಎಸ್ ನಾಗಾಭರಣ ಮತ್ತು ಆಶಾಲತ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. {{Infobox television | image = [[ಚಿತ್ರ:Karna-Serial-01.jpeg|thumb| ಟೈಟಲ್ ಕಾರ್ಡ್]] | name = | caption = | native_name = | genre = | creator = | based_on = | inspired_by = | developer = | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | starring = | theme_music_composer = | music = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | producer = | location = | cinematography = | editor = | camera = | runtime = | company = | distributor = | budget = | network = [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] | picture_format = | audio_format = | first_aired = 2 ಜುಲೈ 2025 | last_aired = ಪ್ರಸ್ತುತ | preceded_by = | followed_by = | related = }} ==ಕಥಾ ವಸ್ತು== ಡಾ. ಕರ್ಣ ಒಬ್ಬ ಹೆರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ. ಅವನ ಕುಟುಂಬದವರು ಅವನ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವನು ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಣನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಧಿ ಕರ್ಣನ ಸ್ನೇಹಿತೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ಅವಳನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾನೆ. ನಿಧಿ ಕರ್ಣನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತು ಅವಳು ಕರ್ಣನ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಿಧಿಯ ಅಕ್ಕ ನಿತ್ಯಾ ಕರ್ಣನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ==ಕಲಾವಿದರು== *ಕಿರಣ್ ರಾಜ್: ಕಥಾ ನಾಯಕ ಡಾ.ಕರ್ಣನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. *ಭವ್ಯಾ ಗೌಡ: ಕಥಾ ನಾಯಕಿ ಡಾ.ನಿಧಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. * ನಮೃತಾ ಗೌಡ <ref>{{cite web |title= ನಿತ್ಯಾ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಸಿಗುವ ದ್ವೇಷದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾನಾಡಿದ ನಮೃತಾ ಗೌಡ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/namratha-gowda-faces-online-hate-after-karna-serial-twist-actress-exposes-trolls-targeting-her-and-mother/articleshow/124409067.cms |publisher= ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ |access-date= 9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 }}</ref> : ನಿತ್ಯಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. *ಟಿ.ಎಸ್ ನಾಗಭರಣ: ರಮೇಶ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ** ಅಭೀಜಿತ್ *ಶ್ಯಾಮ್ ಸಿಮ್ರನ್: *ಆಶಾ ಲತಾ: ಕರ್ಣನ ಅಜ್ಜಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ==ರೂಪಾಂತರಗಳು== {|class="wikitable sortable " style="text-align:left;" !style="background:LightSteelBlue;"|ಬಾಷೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ಶೀರ್ಷಿಕೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ವಾಹಿನಿ(ಗಳು) !style="background:LightSteelBlue;"|ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !style="background:LightSteelBlue;"|ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | [[ಹಿಂದಿ]] | ''[[:en:Rajaa Betaa | ರಾಜಾ ಬೇಟಾ]]'' <br> राजा बेटा | 15 ಜನವರಿ 2019 | [[:en:Zee TV | ಝೀ ಟಿವಿ]] | 1 ನವೆಂಬರ್ 2019 | ಮೂಲ |- | [[ಕನ್ನಡ]] | ''ಕರ್ಣ'' <br> | 2 ಜುಲೈ 2025 | [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] | ಪ್ರಸ್ತುತ | ರೀಮೇಕ್ |} ==ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://www.zee5.com/tv-shows/details/karna/0-6-4z5765779 ಕರ್ಣ @ ] [[ಝೀ5]] ಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಝೀ ಕನ್ನಡದ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ]] [[ವರ್ಗ: ಕಿರುತೆರೆ]] 6aunnqoy7oj6y2yftnupp9im082esk5 1374518 1374510 2026-06-01T08:27:21Z Spoorthi Rao 39512 ಅಪ್ಡೇಟ್ 1374518 wikitext text/x-wiki '''ಕರ್ಣ''' ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುವ [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ]]ಯ ದೈನಂದಿನ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು 2 ಜುಲೈ 2025 ರಂದು ಝೀ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಶುಕ್ರವಾರದವರೆಗೆ ಸಂಜೆ 8.00 ಗಂಟೆಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ [[:en:Rajaa Betaa | ರಾಜಾ ಬೇಟಾ]] ದ ಅಧಿಕೃತ ರೀಮೆಕ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡತಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಕನ್ನಡತಿ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ಕಿರಣ್ ರಾಜ್, [[ಗೀತಾ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗೀತಾ ಧಾರಾವಾಹಿ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ಭವ್ಯ ಗೌಡ, [[ಮಂಗಳ ಗೌರಿ ಮದುವೆ|ಪುಟ್ಟಗೌರಿ ಮದುವೆ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ನಮೃತಾ ಗೌಡ, ಟಿ.ಎಸ್ ನಾಗಾಭರಣ ಮತ್ತು ಆಶಾಲತ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. {{Infobox television | image = [[ಚಿತ್ರ:Karna-Serial-01.jpeg|thumb| ಟೈಟಲ್ ಕಾರ್ಡ್]] | name = | caption = | native_name = | genre = | creator = | based_on = | inspired_by = | developer = | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | starring = | theme_music_composer = | music = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | producer = | location = | cinematography = | editor = | camera = | runtime = | company = | distributor = | budget = | network = [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] | picture_format = | audio_format = | first_aired = 2 ಜುಲೈ 2025 | last_aired = ಪ್ರಸ್ತುತ | preceded_by = | followed_by = | related = }} ==ಕಥಾ ವಸ್ತು== ಡಾ. ಕರ್ಣ ಒಬ್ಬ ಹೆರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ. ಅವನ ಕುಟುಂಬದವರು ಅವನ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವನು ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಣನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಧಿ ಕರ್ಣನ ಸ್ನೇಹಿತೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ಅವಳನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾನೆ. ನಿಧಿ ಕರ್ಣನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತು ಅವಳು ಕರ್ಣನ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಿಧಿಯ ಅಕ್ಕ ನಿತ್ಯಾ ಕರ್ಣನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ==ಪ್ರಸಾರ== ಕರ್ಣ ಧಾರಾವಾಹಿ ಜೂನ್‌ 16ರಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿ 8ಗಂಟೆಗೆ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ನಟಿ ಭವ್ಯಾ ಗೌಡ ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ನಟಿಸಿದ್ದ ವಾಹಿನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಪ್ಪಂದದ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವ ಮುನ್ನವೇ ಬೇರೆ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕೆ. ಆ ವಾಹಿನಿ ಕರ್ಣ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಸ್ಟೇ ಆರ್ಡರ್‌ ತಂದಿದ್ದ ಕಾರಣ ಧಾರಾವಾಹಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜುಲೈ 2ರಂದು ಕರ್ಣ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಮೊದಲ ಎಪಿಸೋಡ್‌ ಜೀ5ನಲ್ಲಿ ಅಪ್ಲೋಡ್‌ ಆಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಎಪಿಸೋಡ್‌ ಒಟ್ಟು 34 ನಿಮಿಷ 48 ಸೆಕೆಂಡ್‌‌ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು <ref>{{cite web |title= ಕರ್ಣʼ ಧಾರಾವಾಹಿ ಶುರುವಾಯ್ತು..ಮೊದಲ ಎಪಿಸೋಡ್‌ ಪ್ರಸಾರವೂ ಆಯ್ತು; ಆದರೆ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ |url=https://kannada.timesnownews.com/entertainment/karna-kannada-serial-is-now-streaming-on-the-zee5-app-when-will-telecast-in-tv-article-152199666. |publisher= ಟೈಮ್ಸ್ ನವೌ ಕನ್ನಡ |access-date= 2 ಜುಲೈ 2025 }}</ref> ==ಕಲಾವಿದರು== *ಕಿರಣ್ ರಾಜ್: ಕಥಾ ನಾಯಕ ಡಾ.ಕರ್ಣನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. *ಭವ್ಯಾ ಗೌಡ: ಕಥಾ ನಾಯಕಿ ಡಾ.ನಿಧಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. * ನಮೃತಾ ಗೌಡ <ref>{{cite web |title= ನಿತ್ಯಾ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಸಿಗುವ ದ್ವೇಷದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾನಾಡಿದ ನಮೃತಾ ಗೌಡ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/namratha-gowda-faces-online-hate-after-karna-serial-twist-actress-exposes-trolls-targeting-her-and-mother/articleshow/124409067.cms |publisher= ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ |access-date= 9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 }}</ref> : ನಿತ್ಯಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. *ಟಿ.ಎಸ್ ನಾಗಭರಣ: ರಮೇಶ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ** ಅಭೀಜಿತ್ *ಶ್ಯಾಮ್ ಸಿಮ್ರನ್: *ಆಶಾ ಲತಾ: ಕರ್ಣನ ಅಜ್ಜಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ==ರೂಪಾಂತರಗಳು== {|class="wikitable sortable " style="text-align:left;" !style="background:LightSteelBlue;"|ಬಾಷೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ಶೀರ್ಷಿಕೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ವಾಹಿನಿ(ಗಳು) !style="background:LightSteelBlue;"|ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !style="background:LightSteelBlue;"|ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | [[ಹಿಂದಿ]] | ''[[:en:Rajaa Betaa | ರಾಜಾ ಬೇಟಾ]]'' <br> राजा बेटा | 15 ಜನವರಿ 2019 | [[:en:Zee TV | ಝೀ ಟಿವಿ]] | 1 ನವೆಂಬರ್ 2019 | ಮೂಲ |- | [[ಕನ್ನಡ]] | ''ಕರ್ಣ'' <br> | 2 ಜುಲೈ 2025 | [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] | ಪ್ರಸ್ತುತ | ರೀಮೇಕ್ |} ==ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://www.zee5.com/tv-shows/details/karna/0-6-4z5765779 ಕರ್ಣ @ ] [[ಝೀ5]] ಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಝೀ ಕನ್ನಡದ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ]] [[ವರ್ಗ: ಕಿರುತೆರೆ]] j9ru4tu8d9r5g62ob2j92y9gi0wspw3 1374519 1374518 2026-06-01T08:32:57Z Spoorthi Rao 39512 /* ಕಲಾವಿದರು 1374519 wikitext text/x-wiki '''ಕರ್ಣ''' ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿರುವ [[ಭಾರತೀಯ]] [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ]]ಯ ದೈನಂದಿನ ಧಾರಾವಾಹಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು 2 ಜುಲೈ 2025 ರಂದು ಝೀ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ಸೋಮವಾರದಿಂದ ಶುಕ್ರವಾರದವರೆಗೆ ಸಂಜೆ 8.00 ಗಂಟೆಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯು [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ [[:en:Rajaa Betaa | ರಾಜಾ ಬೇಟಾ]] ದ ಅಧಿಕೃತ ರೀಮೆಕ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡತಿ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಕನ್ನಡತಿ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ಕಿರಣ್ ರಾಜ್, [[ಗೀತಾ (ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಗೀತಾ ಧಾರಾವಾಹಿ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ಭವ್ಯ ಗೌಡ, [[ಮಂಗಳ ಗೌರಿ ಮದುವೆ|ಪುಟ್ಟಗೌರಿ ಮದುವೆ]] ಖ್ಯಾತಿಯ ನಮೃತಾ ಗೌಡ, ಟಿ.ಎಸ್ ನಾಗಾಭರಣ ಮತ್ತು ಆಶಾಲತ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. {{Infobox television | image = [[ಚಿತ್ರ:Karna-Serial-01.jpeg|thumb| ಟೈಟಲ್ ಕಾರ್ಡ್]] | name = | caption = | native_name = | genre = | creator = | based_on = | inspired_by = | developer = | writer = | screenplay = | story = | director = | creative_director = | starring = | theme_music_composer = | music = | open_theme = | end_theme = | composer = | country = [[ಭಾರತ]] | language = [[ಕನ್ನಡ]] | num_seasons = | num_episodes = | list_episodes = | producer = | location = | cinematography = | editor = | camera = | runtime = | company = | distributor = | budget = | network = [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] | picture_format = | audio_format = | first_aired = 2 ಜುಲೈ 2025 | last_aired = ಪ್ರಸ್ತುತ | preceded_by = | followed_by = | related = }} ==ಕಥಾ ವಸ್ತು== ಡಾ. ಕರ್ಣ ಒಬ್ಬ ಹೆರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಸ್ತ್ರೀರೋಗ ತಜ್ಞ. ಅವನ ಕುಟುಂಬದವರು ಅವನ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷ ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವನು ಅವರ ಎಲ್ಲಾ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಾನೆ. ಕರ್ಣನನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಿಧಿ ಕರ್ಣನ ಸ್ನೇಹಿತೆ, ಮತ್ತು ಅವನು ಅವಳನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾನೆ. ನಿಧಿ ಕರ್ಣನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಮತ್ತು ಅವಳು ಕರ್ಣನ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೇಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾಳೆ. ನಿಧಿಯ ಅಕ್ಕ ನಿತ್ಯಾ ಕರ್ಣನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಾಳೆ. ==ಪ್ರಸಾರ== ಕರ್ಣ ಧಾರಾವಾಹಿ ಜೂನ್‌ 16ರಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ರಾತ್ರಿ 8ಗಂಟೆಗೆ ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ನಟಿ ಭವ್ಯಾ ಗೌಡ ಅವರು ಈ ಹಿಂದೆ ನಟಿಸಿದ್ದ ವಾಹಿನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಪ್ಪಂದದ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವ ಮುನ್ನವೇ ಬೇರೆ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕೆ. ಆ ವಾಹಿನಿ ಕರ್ಣ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಸ್ಟೇ ಆರ್ಡರ್‌ ತಂದಿದ್ದ ಕಾರಣ ಧಾರಾವಾಹಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜುಲೈ 2ರಂದು ಕರ್ಣ ಧಾರಾವಾಹಿಯ ಮೊದಲ ಎಪಿಸೋಡ್‌ ಜೀ5ನಲ್ಲಿ ಅಪ್ಲೋಡ್‌ ಆಗಿದೆ. ಮೊದಲ ಎಪಿಸೋಡ್‌ ಒಟ್ಟು 34 ನಿಮಿಷ 48 ಸೆಕೆಂಡ್‌‌ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು <ref>{{cite web |title= ಕರ್ಣʼ ಧಾರಾವಾಹಿ ಶುರುವಾಯ್ತು..ಮೊದಲ ಎಪಿಸೋಡ್‌ ಪ್ರಸಾರವೂ ಆಯ್ತು; ಆದರೆ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ |url=https://kannada.timesnownews.com/entertainment/karna-kannada-serial-is-now-streaming-on-the-zee5-app-when-will-telecast-in-tv-article-152199666. |publisher= ಟೈಮ್ಸ್ ನವೌ ಕನ್ನಡ |access-date= 2 ಜುಲೈ 2025 }}</ref> ==ಕಲಾವಿದರು== *ಕಿರಣ್ ರಾಜ್: ಕಥಾ ನಾಯಕ ಡಾ.ಕರ್ಣನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. *ಭವ್ಯಾ ಗೌಡ <ref>{{cite web |title= ಕರ್ಣ ಧಾರಾವಾಹಿ ಪ್ರಸಾರ ಆಗದಂತೆ ತಡೆದಿದ್ದು ಯಾರು? ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿದ್ದು ಯಾಕೆ ಕಿರಣ್‌ ರಾಜ್‌? |url=https://kannada.timesnownews.com/entertainment/kiran-raj-karna-serial-not-telecast-due-to-bhavya-gowda-agreement-article-152006932 |publisher= ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ |access-date= 17 ಜೂನ್ 2025}}</ref> : ಕಥಾ ನಾಯಕಿ ಡಾ.ನಿಧಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. * ನಮೃತಾ ಗೌಡ <ref>{{cite web |title= ನಿತ್ಯಾ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಸಿಗುವ ದ್ವೇಷದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾನಾಡಿದ ನಮೃತಾ ಗೌಡ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/namratha-gowda-faces-online-hate-after-karna-serial-twist-actress-exposes-trolls-targeting-her-and-mother/articleshow/124409067.cms |publisher= ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ |access-date= 9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2025 }}</ref> : ನಿತ್ಯಾ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ. *ಟಿ.ಎಸ್ ನಾಗಭರಣ: ರಮೇಶ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ** ಅಭೀಜಿತ್ *ಶ್ಯಾಮ್ ಸಿಮ್ರನ್: *ಆಶಾ ಲತಾ: ಕರ್ಣನ ಅಜ್ಜಿ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ==ರೂಪಾಂತರಗಳು== {|class="wikitable sortable " style="text-align:left;" !style="background:LightSteelBlue;"|ಬಾಷೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ಶೀರ್ಷಿಕೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ಮೂಲ ಬಿಡುಗಡೆ !style="background:LightSteelBlue;"|ವಾಹಿನಿ(ಗಳು) !style="background:LightSteelBlue;"|ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !style="background:LightSteelBlue;"|ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | [[ಹಿಂದಿ]] | ''[[:en:Rajaa Betaa | ರಾಜಾ ಬೇಟಾ]]'' <br> राजा बेटा | 15 ಜನವರಿ 2019 | [[:en:Zee TV | ಝೀ ಟಿವಿ]] | 1 ನವೆಂಬರ್ 2019 | ಮೂಲ |- | [[ಕನ್ನಡ]] | ''ಕರ್ಣ'' <br> | 2 ಜುಲೈ 2025 | [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] | ಪ್ರಸ್ತುತ | ರೀಮೇಕ್ |} ==ಬಾಹ್ಯಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://www.zee5.com/tv-shows/details/karna/0-6-4z5765779 ಕರ್ಣ @ ] [[ಝೀ5]] ಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಝೀ ಕನ್ನಡದ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ]] [[ವರ್ಗ: ಕನ್ನಡ]] [[ವರ್ಗ: ಕಿರುತೆರೆ]] 1cynzaylbjdptguixyopybut54c6j7h 6 179255 1374509 2026-06-01T07:58:30Z Spoorthi Rao 39512 ==ಸಾರಾಂಶ== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |ಉಚಿತವಲ್ಲದ ಬಳಕೆಯ ತಾರ್ಕಿಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆ-ಕಾರ್ಡ್ |- |ಲೇಖನ | |- |ಮಾಲೀಕ | [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] |- |ಮೂಲ | [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] |- |ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ | |} == ಪರವಾನಗಿ == {{non-free television screenshot|image has rationale=yes}} ಈ ಚಿತ್ರದ ಹಕ್ಕು [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವರು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. 1374509 wikitext text/x-wiki == ಸಾರಾಂಶ == ==ಸಾರಾಂಶ== {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |ಉಚಿತವಲ್ಲದ ಬಳಕೆಯ ತಾರ್ಕಿಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆ-ಕಾರ್ಡ್ |- |ಲೇಖನ | |- |ಮಾಲೀಕ | [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] |- |ಮೂಲ | [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] |- |ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ | |} == ಪರವಾನಗಿ == {{non-free television screenshot|image has rationale=yes}} ಈ ಚಿತ್ರದ ಹಕ್ಕು [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವರು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. 1m2vtxf3m8jfrcb9rgppo7zn4tgvnq2 1374511 1374509 2026-06-01T08:03:13Z Spoorthi Rao 39512 ಅಪ್ಡೇಟ್ 1374511 wikitext text/x-wiki == ಸಾರಾಂಶ == {| class="wikitable" |+ ! colspan="2" |ಉಚಿತವಲ್ಲದ ಬಳಕೆಯ ತಾರ್ಕಿಕ ಶೀರ್ಷಿಕೆ-ಕಾರ್ಡ್ |- |ಲೇಖನ | [[ಕರ್ಣ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ 2025)]] |- |ಮಾಲೀಕ | [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] |- |ಮೂಲ | [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] |- |ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ | [[ಕರ್ಣ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ 2025)]] |} == ಪರವಾನಗಿ == {{non-free television screenshot|image has rationale=yes}} ಈ ಚಿತ್ರದ ಹಕ್ಕು [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]] ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದವರು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ejvuvmpf3730okw66sp3544z1xiixtn 0 179256 1374521 2026-06-01T10:27:28Z Pavanaja 5 ಹೊಸ ಲೇಖನ 1374521 wikitext text/x-wiki ಇಲ್ಲಿ 'ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ'ದ ಲೇಖನವನ್ನು ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ (Wikitext) ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ನೀವು ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದು: ```wikitext {{Infobox holiday | holiday_name = ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ | nickname = ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗೌರವ ದಿವಸ | observedby = [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಸಮುದಾಯ | date = ಜೂನ್ 1 | frequency = ವಾರ್ಷಿಕ | significance = [[ಚಾಣಕ್ಯ|ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯ]]ರ ಜನ್ಮದಿನದ ಸ್ಮರಣೆ | establishment = 2021 }} '''ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ''' (Viswa Brahmin Diwas) ಅಥವಾ 'ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿವಸ'ವು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜೂನ್ 1 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ಜನ್ಮದಿನದ ಅಂಗವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>{{cite web |title=1 जून को मनाया जाएगा विश्व ब्राह्मण दिवस |url=https://www.livehindustan.com/uttar-pradesh/bareilly/story-world-brahmin-day-will-be-celebrated-on-june-1-4076395.html |website=Hindustan |language=hi}}</ref>. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == 2021 ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು "ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ"ವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು. ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ನಿಖರವಾದ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಜೂನ್ 1 ಅನ್ನು ಅವರ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಜನ್ಮದಿನವಾಗಿ (ಚಾಣಕ್ಯ ಜನ್ಮೋತ್ಸವ) ಪರಿಗಣಿಸಿ ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು<ref>{{cite web |title=ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯ کا علامتی یوم پیدائش منایا گیا |url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/bareilly-acharya-chanakya-symbolic-birth-anniversary-celebrated-21699745.html |website=Dainik Jagran |language=hi |access-date=1 June 2024}}</ref>. ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಆದರ್ಶವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ರಾಜಕಾರಣಿ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ, ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಂಥವಾದ '[[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಗ್ರಂಥ)|ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]'ದ ಲೇಖಕರು. ಅವರ ಅಗಾಧ ಜ್ಞಾನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು 'ಕೌಟಿಲ್ಯ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆಚರಣೆಗಳು == ಈ ದಿನದಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ದಿನದಂದು ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ನೀತಿಗಳು, [[ಭಾರತ]]ವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕಲ್ಯಾಣದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ<ref>{{cite web |title=Celebrating Knowledge, Culture, and Service: A Tribute to India's Spiritual Heritage |url=https://www.mid-day.com/brand-media/article/celebrating-knowledge-culture-and-service-a-tribute-to-indias-spiritual-heritage-23351915 |website=Mid-Day |language=en}}</ref>. * '''ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು:''' ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಶುರಾಮ ಚಾಲೀಸಾ, ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾ ಪಠಣ, ಹವನ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * '''ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು:''' ಸಮಾಜದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ 'ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ' ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ರಕ್ತದಾನ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>{{cite web |title=अनाथ हुए बच्चों की शिक्षा का खर्चा उठाएगी ब्राह्मण महासभा |url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/kanpur/brahmin-mahasabha-will-bear-the-cost-of-education-of-orphaned-children-kanpur-news-knp4649832177 |website=Amar Ujala |language=hi |access-date=1 June 2024}}</ref>. * '''ಇತರೆ:''' ಕೆಲವು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಂಡಾರ (ಅನ್ನದಾನ) ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ<ref>{{cite web |title=मां नर्मदा की महाआरती कर मनाया विश्व ब्राह्मण दिवस |url=https://www.naidunia.com/madhya-pradesh/jabalpur-world-brahmin-day-celebrated-by-performing-maha-aarti-of-maa-narmada-7548962 |website=Nai Dunia |language=hi |access-date=1 June 2024}}</ref>. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜೂನ್ ಆಚರಣೆಗಳು]] ``` fux3uol3gct9n2umjiv1nd8tl88usnl 1374522 1374521 2026-06-01T10:27:49Z Pavanaja 5 1374522 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | holiday_name = ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ | nickname = ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗೌರವ ದಿವಸ | observedby = [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಸಮುದಾಯ | date = ಜೂನ್ 1 | frequency = ವಾರ್ಷಿಕ | significance = [[ಚಾಣಕ್ಯ|ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯ]]ರ ಜನ್ಮದಿನದ ಸ್ಮರಣೆ | establishment = 2021 }} '''ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ''' (Viswa Brahmin Diwas) ಅಥವಾ 'ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿವಸ'ವು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜೂನ್ 1 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ಜನ್ಮದಿನದ ಅಂಗವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>{{cite web |title=1 जून को मनाया जाएगा विश्व ब्राह्मण दिवस |url=https://www.livehindustan.com/uttar-pradesh/bareilly/story-world-brahmin-day-will-be-celebrated-on-june-1-4076395.html |website=Hindustan |language=hi}}</ref>. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == 2021 ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು "ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ"ವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು. ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ನಿಖರವಾದ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಜೂನ್ 1 ಅನ್ನು ಅವರ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಜನ್ಮದಿನವಾಗಿ (ಚಾಣಕ್ಯ ಜನ್ಮೋತ್ಸವ) ಪರಿಗಣಿಸಿ ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು<ref>{{cite web |title=ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯ کا علامتی یوم پیدائش منایا گیا |url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/bareilly-acharya-chanakya-symbolic-birth-anniversary-celebrated-21699745.html |website=Dainik Jagran |language=hi |access-date=1 June 2024}}</ref>. ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಆದರ್ಶವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ರಾಜಕಾರಣಿ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ, ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಂಥವಾದ '[[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಗ್ರಂಥ)|ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]'ದ ಲೇಖಕರು. ಅವರ ಅಗಾಧ ಜ್ಞಾನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು 'ಕೌಟಿಲ್ಯ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆಚರಣೆಗಳು == ಈ ದಿನದಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ದಿನದಂದು ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ನೀತಿಗಳು, [[ಭಾರತ]]ವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕಲ್ಯಾಣದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ<ref>{{cite web |title=Celebrating Knowledge, Culture, and Service: A Tribute to India's Spiritual Heritage |url=https://www.mid-day.com/brand-media/article/celebrating-knowledge-culture-and-service-a-tribute-to-indias-spiritual-heritage-23351915 |website=Mid-Day |language=en}}</ref>. * '''ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು:''' ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಶುರಾಮ ಚಾಲೀಸಾ, ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾ ಪಠಣ, ಹವನ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * '''ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು:''' ಸಮಾಜದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ 'ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ' ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ರಕ್ತದಾನ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>{{cite web |title=अनाथ हुए बच्चों की शिक्षा का खर्चा उठाएगी ब्राह्मण महासभा |url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/kanpur/brahmin-mahasabha-will-bear-the-cost-of-education-of-orphaned-children-kanpur-news-knp4649832177 |website=Amar Ujala |language=hi |access-date=1 June 2024}}</ref>. * '''ಇತರೆ:''' ಕೆಲವು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಂಡಾರ (ಅನ್ನದಾನ) ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ<ref>{{cite web |title=मां नर्मदा की महाआरती कर मनाया विश्व ब्राह्मण दिवस |url=https://www.naidunia.com/madhya-pradesh/jabalpur-world-brahmin-day-celebrated-by-performing-maha-aarti-of-maa-narmada-7548962 |website=Nai Dunia |language=hi |access-date=1 June 2024}}</ref>. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜೂನ್ ಆಚರಣೆಗಳು]] ``` ipc5j458a4uf0nbm73mgg94vi3ysay0 1374523 1374522 2026-06-01T10:31:01Z Pavanaja 5 1374523 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | holiday_name = ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ | nickname = ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗೌರವ ದಿವಸ | observedby = [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಸಮುದಾಯ | date = ಜೂನ್ ೧ | frequency = ವಾರ್ಷಿಕ | significance = [[ಚಾಣಕ್ಯ|ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯ]]ರ ಜನ್ಮದಿನದ ಸ್ಮರಣೆ | establishment = 2021 }} '''ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ''' (Viswa Brahmin Diwas) ಅಥವಾ 'ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿವಸ'ವು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜೂನ್ ೧ ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ಜನ್ಮದಿನದ ಅಂಗವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>{{cite web |title=1 जून को मनाया जाएगा विश्व ब्राह्मण दिवस |url=https://www.livehindustan.com/uttar-pradesh/bareilly/story-world-brahmin-day-will-be-celebrated-on-june-1-4076395.html |website=Hindustan |language=hi}}</ref>. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು "ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ"ವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು. ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ನಿಖರವಾದ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಜೂನ್ ೧ ಅನ್ನು ಅವರ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಜನ್ಮದಿನವಾಗಿ (ಚಾಣಕ್ಯ ಜನ್ಮೋತ್ಸವ) ಪರಿಗಣಿಸಿ ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು<ref>{{cite web |title=ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯ کا علامتی یوم پیدائش منایا گیا |url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/bareilly-acharya-chanakya-symbolic-birth-anniversary-celebrated-21699745.html |website=Dainik Jagran |language=hi |access-date=1 June 2024}}</ref>. ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಆದರ್ಶವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ರಾಜಕಾರಣಿ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ, ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಂಥವಾದ '[[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಗ್ರಂಥ)|ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]'ದ ಲೇಖಕರು. ಅವರ ಅಗಾಧ ಜ್ಞಾನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು 'ಕೌಟಿಲ್ಯ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆಚರಣೆಗಳು == ಈ ದಿನದಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ದಿನದಂದು ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ನೀತಿಗಳು, [[ಭಾರತ]]ವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕಲ್ಯಾಣದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ<ref>{{cite web |title=Celebrating Knowledge, Culture, and Service: A Tribute to India's Spiritual Heritage |url=https://www.mid-day.com/brand-media/article/celebrating-knowledge-culture-and-service-a-tribute-to-indias-spiritual-heritage-23351915 |website=Mid-Day |language=en}}</ref>. * '''ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು:''' ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಶುರಾಮ ಚಾಲೀಸಾ, ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾ ಪಠಣ, ಹವನ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * '''ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು:''' ಸಮಾಜದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ 'ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ' ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ರಕ್ತದಾನ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>{{cite web |title=अनाथ हुए बच्चों की शिक्षा का खर्चा उठाएगी ब्राह्मण महासभा |url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/kanpur/brahmin-mahasabha-will-bear-the-cost-of-education-of-orphaned-children-kanpur-news-knp4649832177 |website=Amar Ujala |language=hi |access-date=1 June 2024}}</ref>. * '''ಇತರೆ:''' ಕೆಲವು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಂಡಾರ (ಅನ್ನದಾನ) ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ<ref>{{cite web |title=मां नर्मदा की महाआरती कर मनाया विश्व ब्राह्मण दिवस |url=https://www.naidunia.com/madhya-pradesh/jabalpur-world-brahmin-day-celebrated-by-performing-maha-aarti-of-maa-narmada-7548962 |website=Nai Dunia |language=hi |access-date=1 June 2024}}</ref>. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದು]] alw1d8975gzqufl0tfhvz2a3vx4u097 1374524 1374523 2026-06-01T10:31:26Z Pavanaja 5 1374524 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | holiday_name = ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ | nickname = ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗೌರವ ದಿವಸ | observedby = [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಸಮುದಾಯ | date = ಜೂನ್ ೧ | frequency = ವಾರ್ಷಿಕ | significance = [[ಚಾಣಕ್ಯ|ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯ]]ರ ಜನ್ಮದಿನದ ಸ್ಮರಣೆ | establishment = 2021 }} '''ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ''' (Viswa Brahmin Diwas) ಅಥವಾ 'ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿವಸ'ವು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜೂನ್ ೧ ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ಜನ್ಮದಿನದ ಅಂಗವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>{{cite web |title=1 जून को मनाया जाएगा विश्व ब्राह्मण दिवस |url=https://www.livehindustan.com/uttar-pradesh/bareilly/story-world-brahmin-day-will-be-celebrated-on-june-1-4076395.html |website=Hindustan |language=hi}}</ref>. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು "ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ"ವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು. ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ನಿಖರವಾದ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಜೂನ್ ೧ ಅನ್ನು ಅವರ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಜನ್ಮದಿನವಾಗಿ (ಚಾಣಕ್ಯ ಜನ್ಮೋತ್ಸವ) ಪರಿಗಣಿಸಿ ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು<ref>{{cite web |title=ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯ کا علامتی یوم پیدائش منایا گیا |url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/bareilly-acharya-chanakya-symbolic-birth-anniversary-celebrated-21699745.html |website=Dainik Jagran |language=hi |access-date=1 June 2024}}</ref>. ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಆದರ್ಶವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ರಾಜಕಾರಣಿ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ, ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಂಥವಾದ '[[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಗ್ರಂಥ)|ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]'ದ ಲೇಖಕರು. ಅವರ ಅಗಾಧ ಜ್ಞಾನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು 'ಕೌಟಿಲ್ಯ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆಚರಣೆಗಳು == ಈ ದಿನದಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ದಿನದಂದು ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ನೀತಿಗಳು, [[ಭಾರತ]]ವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕಲ್ಯಾಣದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ<ref>{{cite web |title=Celebrating Knowledge, Culture, and Service: A Tribute to India's Spiritual Heritage |url=https://www.mid-day.com/brand-media/article/celebrating-knowledge-culture-and-service-a-tribute-to-indias-spiritual-heritage-23351915 |website=Mid-Day |language=en}}</ref>. * '''ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು:''' ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಶುರಾಮ ಚಾಲೀಸಾ, ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾ ಪಠಣ, ಹವನ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * '''ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು:''' ಸಮಾಜದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ 'ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ' ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ರಕ್ತದಾನ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>{{cite web |title=अनाथ हुए बच्चों की शिक्षा का खर्चा उठाएगी ब्राह्मण महासभा |url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/kanpur/brahmin-mahasabha-will-bear-the-cost-of-education-of-orphaned-children-kanpur-news-knp4649832177 |website=Amar Ujala |language=hi |access-date=1 June 2024}}</ref>. * '''ಇತರೆ:''' ಕೆಲವು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಂಡಾರ (ಅನ್ನದಾನ) ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ<ref>{{cite web |title=मां नर्मदा की महाआरती कर मनाया विश्व ब्राह्मण दिवस |url=https://www.naidunia.com/madhya-pradesh/jabalpur-world-brahmin-day-celebrated-by-performing-maha-aarti-of-maa-narmada-7548962 |website=Nai Dunia |language=hi |access-date=1 June 2024}}</ref>. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳು]] hxc5rumh5lt2dj62uln9hh4jmxrfhyp 1374525 1374524 2026-06-01T10:33:24Z Pavanaja 5 1374525 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | holiday_name = ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ | nickname = ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗೌರವ ದಿವಸ | observedby = [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಸಮುದಾಯ | date = ಜೂನ್ ೧ | frequency = ವಾರ್ಷಿಕ | significance = [[ಚಾಣಕ್ಯ|ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯ]]ರ ಜನ್ಮದಿನದ ಸ್ಮರಣೆ | establishment = 2021 }} '''ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ''' ([[:en:Viswa Brahmin Diwas|Viswa Brahmin Diwas]]) ಅಥವಾ 'ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿವಸ'ವು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜೂನ್ ೧ ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ಜನ್ಮದಿನದ ಅಂಗವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>{{cite web |title=1 जून को मनाया जाएगा विश्व ब्राह्मण दिवस |url=https://www.livehindustan.com/uttar-pradesh/bareilly/story-world-brahmin-day-will-be-celebrated-on-june-1-4076395.html |website=Hindustan |language=hi}}</ref>. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು "ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ"ವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು. ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ನಿಖರವಾದ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಜೂನ್ ೧ ಅನ್ನು ಅವರ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಜನ್ಮದಿನವಾಗಿ (ಚಾಣಕ್ಯ ಜನ್ಮೋತ್ಸವ) ಪರಿಗಣಿಸಿ ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು<ref>{{cite web |title=ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯ کا علامتی یوم پیدائش منایا گیا |url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/bareilly-acharya-chanakya-symbolic-birth-anniversary-celebrated-21699745.html |website=Dainik Jagran |language=hi |access-date=1 June 2024}}</ref>. ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಆದರ್ಶವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ರಾಜಕಾರಣಿ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ, ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಂಥವಾದ '[[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಗ್ರಂಥ)|ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]'ದ ಲೇಖಕರು. ಅವರ ಅಗಾಧ ಜ್ಞಾನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು 'ಕೌಟಿಲ್ಯ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆಚರಣೆಗಳು == ಈ ದಿನದಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ದಿನದಂದು ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ನೀತಿಗಳು, [[ಭಾರತ]]ವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕಲ್ಯಾಣದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ<ref>{{cite web |title=Celebrating Knowledge, Culture, and Service: A Tribute to India's Spiritual Heritage |url=https://www.mid-day.com/brand-media/article/celebrating-knowledge-culture-and-service-a-tribute-to-indias-spiritual-heritage-23351915 |website=Mid-Day |language=en}}</ref>. * '''ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು:''' ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಶುರಾಮ ಚಾಲೀಸಾ, ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾ ಪಠಣ, ಹವನ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * '''ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು:''' ಸಮಾಜದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ 'ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ' ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ರಕ್ತದಾನ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>{{cite web |title=अनाथ हुए बच्चों की शिक्षा का खर्चा उठाएगी ब्राह्मण महासभा |url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/kanpur/brahmin-mahasabha-will-bear-the-cost-of-education-of-orphaned-children-kanpur-news-knp4649832177 |website=Amar Ujala |language=hi |access-date=1 June 2024}}</ref>. * '''ಇತರೆ:''' ಕೆಲವು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಂಡಾರ (ಅನ್ನದಾನ) ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ<ref>{{cite web |title=मां नर्मदा की महाआरती कर मनाया विश्व ब्राह्मण दिवस |url=https://www.naidunia.com/madhya-pradesh/jabalpur-world-brahmin-day-celebrated-by-performing-maha-aarti-of-maa-narmada-7548962 |website=Nai Dunia |language=hi |access-date=1 June 2024}}</ref>. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳು]] hmu9y8z2q0h9woykvjzu58zqf5hah9w 1374526 1374525 2026-06-01T10:34:52Z Pavanaja 5 1374526 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday | holiday_name = ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ | nickname = ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಗೌರವ ದಿವಸ | observedby = [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಸಮುದಾಯ | date = ಜೂನ್ ೧ | frequency = ವಾರ್ಷಿಕ | significance = [[ಚಾಣಕ್ಯ|ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯ]]ರ ಜನ್ಮದಿನದ ಸ್ಮರಣೆ | establishment = 2021 }} '''ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ''' ([[:en:Viswa Brahmin Diwas|Viswa Brahmin Diwas]]) ಅಥವಾ 'ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿವಸ'ವು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಮ್ಮೆಯನ್ನು ಸಾರುವ ಮತ್ತು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಜೂನ್ ೧ ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದಿನವನ್ನು [[ಭಾರತೀಯ]] ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ರಾಜನೀತಿಜ್ಞ ಆಚಾರ್ಯ [[ಚಾಣಕ್ಯ|ಚಾಣಕ್ಯರ]] ಜನ್ಮದಿನದ ಅಂಗವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>{{cite web |title=1 जून को मनाया जाएगा विश्व ब्राह्मण दिवस |url=https://www.livehindustan.com/uttar-pradesh/bareilly/story-world-brahmin-day-will-be-celebrated-on-june-1-4076395.html |website=Hindustan |language=hi}}</ref>. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == ೨೦೨೧ ರಲ್ಲಿ, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಸಂಘಟನೆಗಳು ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು "ವಿಶ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ದಿನ"ವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು. ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ನಿಖರವಾದ ಜನ್ಮ ದಿನಾಂಕ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ, ಜೂನ್ ೧ ಅನ್ನು ಅವರ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಜನ್ಮದಿನವಾಗಿ (ಚಾಣಕ್ಯ ಜನ್ಮೋತ್ಸವ) ಪರಿಗಣಿಸಿ ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು<ref>{{cite web |title=ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯ کا علامتی یوم پیدائش منایا گیا |url=https://www.jagran.com/uttar-pradesh/bareilly-acharya-chanakya-symbolic-birth-anniversary-celebrated-21699745.html |website=Dainik Jagran |language=hi |access-date=1 June 2024}}</ref>. ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಆದರ್ಶವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಥ ರಾಜಕಾರಣಿ, ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ, ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಗ್ರಂಥವಾದ '[[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಗ್ರಂಥ)|ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]'ದ ಲೇಖಕರು. ಅವರ ಅಗಾಧ ಜ್ಞಾನದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು 'ಕೌಟಿಲ್ಯ' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆಚರಣೆಗಳು == ಈ ದಿನದಂದು ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸನಾತನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಈ ದಿನದಂದು ಆಚಾರ್ಯ ಚಾಣಕ್ಯರ ನೀತಿಗಳು, [[ಭಾರತ]]ವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕಲ್ಯಾಣದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತವೆ<ref>{{cite web |title=Celebrating Knowledge, Culture, and Service: A Tribute to India's Spiritual Heritage |url=https://www.mid-day.com/brand-media/article/celebrating-knowledge-culture-and-service-a-tribute-to-indias-spiritual-heritage-23351915 |website=Mid-Day |language=en}}</ref>. * '''ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು:''' ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಶುರಾಮ ಚಾಲೀಸಾ, ಹನುಮಾನ್ ಚಾಲೀಸಾ ಪಠಣ, ಹವನ ಮತ್ತು ಯಜ್ಞಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * '''ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು:''' ಸಮಾಜದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ 'ಚಾಣಕ್ಯ ನೀತಿ' ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೆಡೆ ರಕ್ತದಾನ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>{{cite web |title=अनाथ हुए बच्चों की शिक्षा का खर्चा उठाएगी ब्राह्मण महासभा |url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/kanpur/brahmin-mahasabha-will-bear-the-cost-of-education-of-orphaned-children-kanpur-news-knp4649832177 |website=Amar Ujala |language=hi |access-date=1 June 2024}}</ref>. * '''ಇತರೆ:''' ಕೆಲವು ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾಭಂಡಾರ (ಅನ್ನದಾನ) ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಜನರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ<ref>{{cite web |title=मां नर्मदा की महाआरती कर मनाया विश्व ब्राह्मण दिवस |url=https://www.naidunia.com/madhya-pradesh/jabalpur-world-brahmin-day-celebrated-by-performing-maha-aarti-of-maa-narmada-7548962 |website=Nai Dunia |language=hi |access-date=1 June 2024}}</ref>. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂ ಹಬ್ಬಗಳು]] h7d4684qdfr48mlxutmxlzwjtsfsgzn