ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 8546 1374854 1366995 2026-06-08T03:18:21Z ~2026-33821-82 99892 /* ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಉಗಮ */ 1374854 wikitext text/x-wiki '''ಸಿಂಧೂ ನದಿ''' (ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ '''ಸಿಂಧು''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದದ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮಾನಸ ಸರೋವರದ ಸಮೀಪದ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮೂಲದ, ನದಿ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಲಡಾಖ್ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ, ಗಿಲ್ಗಿಟ್-ಬಾಲ್ಟಿಸ್ತಾನ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದುಕುಶ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕಡೆಗೆ ಕೋರ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳಲು ದಕ್ಷಿಣದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಸಿಂಧ್ನಬಂದರು ನಗರ ಕರಾಚಿ ಬಳಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ.   ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಉದ್ದದ ನದಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನದಿಯಾಗಿದೆ. *{{ನದಿ/ಸಿಂಧೂ}} ==ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಉಗಮ== ಸಿಂಧೂ ನದಿ ([[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ]]: ಇಂಡಸ್ ; [[ಟಿಬೆಟ್]] ಭಾಷೆ: ಸೆಂಗೆ ಚೂ;) [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತ|ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಹರಿಯುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನದಿ. [[ಟಿಬೆಟ್|ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ]] [[ಮಾನಸಸರೋವರ]]ದ ಹತ್ತಿರ ಉಗಮಿಸುವ ಈ ನದಿ [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ|ಕಾಶ್ಮೀರ]]ದ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹರಿದು, ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಮುಖಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿ ಇಡಿ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ ಉದ್ದಕ್ಕೆ ಹರಿದು, [[ಕರಾಚಿ]] ನಗರದ ಬಳಿ [[ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ|ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರವನ್ನು]] ಸೇರುತ್ತದೆ. ==ನದಿಯ ಅಗಾಧತೆ== *ಲೇಖನ:[[ಭಾರತದ ನದಿಗಳು]] *ಸಿಂಧೂ ನದಿ, ಟಿಬೆಟನ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತದ ಸಿಂಧು ಸಿಂಧಿ ಸಿಂಧು ಅಥವಾ ಮೆಹರಾನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹಿಮಾಲಯ-ಉಗಮ ನದಿ. ಇದು 2,000 ಮೈಲಿ (3,200 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ಜಗತ್ತಿನ ಅತೀ ಉದ್ದದ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಒಟ್ಟು ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ 4,50,000 ಚದರ ಮೈಲಿ (11,65,000 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.), ಇದರಲ್ಲಿ 1,75,000 ಚದರ ಮೈಲಿ (4,53,000 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ) ಪ್ರದೇಶ ಹಿಮಾಲಯದ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಕುಶ್ ಮತ್ತು ಕಾರಕೋರಂ ಶ್ರೇಣಿಯ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲಲ್ಲಿ ಇರುವುದು. ; ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ನದಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಹರಿವು 58 ಘನ ಮೈಲಿ (243 ಘನ ಕಿ.ಮೀ); ನೈಲ್ ನದಿಯ ಎರಡರಷ್ಟು ಮತ್ತು [[ಟೈಗ್ರಿಸ್]] ಮತ್ತು ಯೂಫ್ರಟಿಸ್ ನದಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಹರಿವಿನ ಮೂರರಷ್ಟು. ಆರಂಭಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ, ಸುಮಾರು 1500 ಕ್ರಿ.ಪೂ.ದ ಋಗ್ವೇದದ ಆರ್ಯನ್ ಜನರು ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ,ಸಿಂಧೂ ನದಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ.ಅದೇ ದೇಶದ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವಾಗಿದೆ, [[File:Acre foot.svg|thumb|ಒಂದು ಎಕರೆ ಘನಅಡಿ:Acre foot]] *ಐದು ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂ ನದಿ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಅವು ಝೀಲಂ, ಚೆನಾಬ್ ರವಿ, ಬಿಯಾಸ್,ಮತ್ತು ಸಟ್ಲೆಜ್; ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಈ 3 ಸಣ್ಣ ನದಿಗಳು - ಸೋನ್, ಹ್ಯಾರೋ ಮತ್ತು ಸೋನ್ ಸಹ ಸಿಂಧೂಗೆ ಸೇರುವುದು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ನದಿಗಳು ಸಿಂಧೂಗೆ ಸೇರುವುವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಬೂಲ್ ದೊಡ್ಡ ನದಿ. ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಉಪನದಿಗಳು ಅದೆಂದರೆ ಸ್ವಾತ್, ಪಂಜಕೊರ ಮತ್ತು ಕುನಾರ್. ಅಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ತೊರೆಗಳೂ ಬಲಭಾಗದಿಂದ ಸಿಂಧೂವನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ *ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಒಟ್ಟು ಹಿನ್ನೀರಿನ ಪ್ರದೇಶವು 3,74,700 ಚದರ ಮೈಲಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 56% ಅಂದರೆ 2,04,300 ಚದರ ಮೈಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಸಿಂಧೂ ನದಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನದಿಗಳು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸರಾಸರಿ ಸುಮಾರು 154 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ ಅಡಿ(ಘನಅಡಿ) ನೀರಿನ್ನು ತರುತ್ತವೆ^@. ಇದರಲ್ಲಿ ಈ ಮೂರು ಪಶ್ಚಿಮ ನದಿಗಳಿಂದ 144,91 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ ಅಡಿ(ಘನಅಡಿ) ಮತ್ತು 9,14 ಎಂ.ಎ.ಎಫ್ ಪೂರ್ವ ನದಿಗಳಿಂದ ಬರುವುವು. ಈ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀರನ್ನು ಎಂದರೆ 104,73 ಎಂ.ಎ.ಎಫ್ ನೀರಾವರಿ ಬಗ್ಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ, 39,94 ಎಂ.ಎ.ಎಫ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಗ್ಗೆ 9,9 ಎಂ.ಎ.ಎಫ್ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ ಸೇರಿದಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಷ್ಟದಿಂದ ಹೋಗುವುದು.<ref>[https://www.britannica.com/place/Indus-River#ref1028145 Irrigation; Indus Waters Treaty]</ref><ref>[http://www.pmfias.com/indus-river-system-jhelum-chenab-ravi-beas-satluj/ indus-river-system]</ref> *@: MAF of water=ಎಂ.ಎ.ಎಫ್.ನೀರು.:154 ಮಿಲಿಯನ್ ಎಕರೆ ಅಡಿ(ಘನಅಡಿ)ನೀರು = 15 ಕೋಟಿ 4 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆಯ ಮೇಲೆ 1 ಅಡಿ ಎತ್ತರ ನಿಲ್ಲುವಷ್ಟು ನೀರು. *[[:en: Acre-foot|1 Acre-foot]] = an acre-foot is 43,560 cubic feet(ಘನಅಡಿ) (1,233 m³)1,233 ಘನಮೀಟರ್. ==ಸಿಂಧೂನದಿಯ ಮುಖ್ಯ ಉಪನದಿಗಳ ವಿವರ== {| class="wikitable" |- !ನದಿಗಳು || ಉಗಮ || ಉದ್ದ ||ಸೇರುವ ಸ್ಥಳ |- |ಸಿಂಧೂ || ಮಾನಸ ಸರೋವರದ ಹತ್ತಿರ ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತ ||3180 ಕಿ.ಮೀ.;1114 (710?) ಕಿಮೀ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ||ಸಿಂಧ್ ಬಳಿ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ |- |ಜೀಲಮ್ ||ವೆರಿನಾಗ್ || 725ಕಿ.ಮೀ. ||ಝಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಚೆನಾಬ್‍ಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ) |- |ಚೀನಾಬ್ || ಬಾರ ಲೇಚ ಪಾಸ್ || 960 ಕಿ.ಮೀ.||ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂ ಜೊತೆ ಒಂದಾಗಿಸುತ್ತದೆ |- |ರಾವಿ || ರೊಹತಾಂಗ್ ಪಾಸ್ ಹತ್ತಿರ || 720 ಕಿ.ಮೀ. || ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಚೆನಾಬ್‍ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ |- |ಬಿಯಾಸ್ ||ರೊಹತಾಂಗ್ ಪಾಸ್ ಹತ್ತಿರ || 470 ಕಿ.ಮೀ. ||ಪಂಜಾಬ್ನಲ್ಲಿ ಸಟ್ಲೆಜ್ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ |- |ಸೆಟ್ಲೆಜ್ ||1450 ಕಿ.ಮೀ. 1050 ಕಿ.ಮೀ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ||1500 ಕಿ.ಮೀ|| ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಬಿಯಾಸ್ ನದಿಸೇರಿ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. |- |} <ref>{{Cite web |url=http://www.indianewsbulletin.com/names-and-details-of-all-major-rivers-of-india-ganga-yamuna-brahmaputra-godavari-narmada-krishna-etc |title=The Indus River System |access-date=2016-10-09 |archive-date=2016-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161006082903/http://www.indianewsbulletin.com/names-and-details-of-all-major-rivers-of-india-ganga-yamuna-brahmaputra-godavari-narmada-krishna-etc |url-status=dead }}</ref> === ಉಪನದಿಗಳು === {{Div col|cols=3}} * ಬಿಯಾಸ್ ನದಿ * ಚೆನಾಬ್ ನದಿ * ಗಾರ್ ನದಿ * ಗಿಲ್ಗಿಟ್ ನದಿ * ಗೋಮಾಲ್ ನದಿ * ಹುನ್ಜ ನದಿಯ * ಝೀಲಂ ನದಿ * ಕಾಬೂಲ್ ನದಿ * ಕುನಾರ್ ನದಿ * ಕುರ್ರಂ ನದಿ * ಪಂಚನದ್ ನದಿ * ರಾವಿ ನದಿ * ಶೈಯೊಕ್ ನದಿ * ಸೋನ್ ನದಿ * ಸುರು ನದಿಯ * ಸಟ್ಲೆಜ್ ನದಿ * ಸ್ವಾತ್ ನದಿ * ಜನಸ್ಕಾರ್ ನದಿ * ಜೋಅಬ್ ನದಿ {{Div end}} (<ref>https://www.britannica.com/place/Indus-River</ref> ==ವಿವರ== [[File:Indus river near Leh.jpg|thumb|ಲೆಹದ ಹತ್ತಿರ ಸಿಂಧೂ ನದಿ]] *ಸಿಂಧೂ ನದಿ 18,000 ಅಡಿ (5,500 ಮೀಟರ್) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಲೇಕ್ ಮಾಪಮ್ ಬಳಿ ಚೀನಾದ ನೈಋತ್ಯ ಟಿಬೆಟ್ ನ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಪ್ರದೇಶ ದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೂಲ ಸೆಂಜ್ ಖಬಾಬ್ ಅಥವಾ "ಲಯನ್ ಮೌತ್", ಒಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಚಿಲುಮೆ, ಪವಿತ್ರ ಮೌಂಟ್ ಕೈಲಾಶ್ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ದೀರ್ಘ ಪರ್ವತ ಸ್ರೇಣಿಗಳ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸೆಂಜ್ ಖಬಾಬ್ ಒಂದು ಹರಿಯುವ ತೊರೆ. ಹತ್ತಿರದ ಹಲವಾರು ಉಪನದಿಗಳು, ದೊಡ್ಡವಾದರೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಎಲ್ಲವೂ ಹಿಮಕರಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಆದರೆ ಸೆಂಜ್ ಖಬಾಬ್ ನೀರಿನ ಹೊಳೆ. ಲಡಾಖ್‍ನಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂವಿಗೆ ಸೇರವ ಜನಸ್ಕಾರ್ ನದಿ, ಸ್ವತಃ ಆ ಸಿಂಧೂನದಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೀರಿನ ಹರಿವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. *ಸುಮಾರು 200 ಮೈಲಿ (320 ಕಿ.ಮೀ.) ಇದು ಸುಮಾರು 15,000 ಅಡಿ (4,600 ಮೀಟರ್) ವಿವಾದಿತ ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರದೇಶದ ಅಗ್ನೇಯ ಗಡಿ ದಾಟಿ ವಾಯುವ್ಯದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಲೆಹ್ ದಾಟಿ ಚಿಕ್ಕ ದಾಗಿ ಲಡಾಖ್ (ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಭಾರತದ-ಆಡಳಿತವಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ), ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿ ಜನಸ್ಕಾರ್ ನದಿಯು ಎಡದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ-ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ 150 ಮೈಲುಗಳ (240 ಕಿ.ಮೀ.) ಮುಂದುವರಿದು, ಸಿಂಧೂ ಅದರ ಗಮನಾರ್ಹ ಉಪನದಿ ಶೈಯೊಕ್ ನದಿಯು ಅದರ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮುಂದೆ ಹರಿದು ಕೊಹಿಸ್ತಾನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ. ದೂರದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಖೈಬರ್ ಪಖ್ತೂನ್ಖ್ವಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವುದು. ಇದು ಕಾರಕೋರಮ್ ಪರ್ವತ ಸ್ರೇಣಿ, ನಂಗಾ ಪರ್ವತ ಶೃಂಗಶ್ರೇಣಿ, ಮತ್ತು ಕೊಹಿಸ್ತಾನ್ ಎತ್ತರದ ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ (ಅತಿದೊಡ್ಡ) ಹಿಮನದಿಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತವೆ, ಶೈಯೊಕ್, ಶಿಗಾರ್, [[ಗಿಲ್ಗಿಟ್]], ಮತ್ತು ಬೇರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು ಹಿಮಪ್ರವಾಹದ (ಗ್ಲೇಶಿಯಲ್) ಕರಗುವಿಕೆಯ ನೀರೂ ಸಹ ಸಿಂಧೂ ನದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ *ಶಿಗಾರ್ ನದಿ ಬಾಲ್ತಿಸ್ತಾನ್ ದ ಸ್ಕಾರ್ದು ಬಳಿ ಬಲದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂ ನದಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ದೂರದ ಪ್ರವಾಹದ ಗಿಲ್ಗಿಟ್ ನದಿಯ ಮತ್ತೊಂದು ಬಲ ದಂಡೆಯ ಉಪನದಿ. ಇದು ಭುಂಜಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರುವುದು. ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟರ್ ನದಿ, ನಂಗಾ ಪರ್ವತ ಪೂರ್ವ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರವಾಹದ ವೇಗವಾಗಿ ಹರಿದು ಈ ಉಪನದಿ ಎಡ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದು.. ಸಿಂಧೂ ನಂತರ ಪಶ್ಚಿಮ ಹರಿದು ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವುದು. ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹರಿಯುವುದು. ಅಲ್ಲಿ ಖೈಬರ್ ಪಖ್ತೂನ್ಖ್ವಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು. (15,000 17,000 ಅಡಿ ಆಳ ತಲುಪಲು ನಂಗಾ ಪರ್ವತ ಶಿಖರಪಂಕ್ತಿಯ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 26,660 ಅಡಿ [8.126 ಮೀಟರ್])ಆಳದ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ನೈರುತ್ಯ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. 4,600 - 5,200 ಮೀಟರ್ ಮತ್ತು 12 ರಿಂದ 16 ಮೈಲುಗಳು (19 - 26 ಕಿಮೀ) ಅಗಲ ಹರಿಯುವುದು.. ಮುಂದೆ 4,000 5,000 ಅಡಿ (1,200 1,500 ಮೀಟರ್) ಎತ್ತರದಿಂದ ನದಿ ವೇಗವಾಗಿ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಭಸವಾಗಿ ಇಳಿಯುವುದು. *ಇದು ತರೆಬಲ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಜಲಾಶಯ ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಈ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ, ಸಿಂಧೂ ನದಿ ಖೈಬರ್‍ನ ಪಖ್ತೂನ್ಖ್ವಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸ್ವಾತ್ ನದಿ ಮತ್ತು ಹಜಾರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾದ ಪರ್ವತ ಓಡುವ ನದಿಯಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಸಿಂಧೂ ನದಿಯನ್ನು ಕಾಬೂಲ್ ನದಿ ಅಟ್ಟಾಕ್ ನ ಮೇಲಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂ 2,000 ಅಡಿ (600 ಮೀಟರ್) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಬರುವುದು. ಅಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ರೈಲು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಸೇತುವೆಯ ಮೂಲಕ ದಾಟಿ ಬರುವುದು., ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಇದು ಸಾಲ್ಟ್ ಶ್ರೇಣಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಂಜಾಬ್ ನ ಮೈದಾನವನ್ನು ಸೀಳಿ ಕಾಲಾಭಾಗ್ ಬಳಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು. {{wide image|Indus Valley near Leh.jpg|850px|ಲಡಕ್ ಹತ್ತಿರ ಲೆಹದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಸಿಂಧೂ [Ladakh), India|center}} *ಸಿಂಧೂ ನದಿ ತನ್ನ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬ್ ನ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಉಪನದಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಐದು ನದಿಗಳಾದ ಝೀಲಂ, ಚೆನಾಬ್, ರಆವಿ, ಬಿಯಾಸ್, ಮತ್ತು ಸಟ್ಲೆಜ್ ಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪಂಜಾಬ್ ( "ಐದು ನದಿಗಳು") -ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಈ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳ ನಡುವೆ ಹಂಚಿ ಹೋಗಿದೆ.<ref>[https://www.britannica.com/place/Indus-River Indus River PHYSICAL FEATURES]</ref> ==ಜಲಪೂರಣ ಪ್ರದೇಶ== [[File:Bhakra Dam Aug 15 2008.JPG|200px|right|thumb|ಪಂಜಾಬ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯ ಭಾಕ್ರಾದಲ್ಲಿ ಸಟ್ಲೇಜ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಏಷ್ಯಾದ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಎತ್ತರ 225.55 ಮೀ (740 ಅಡಿ) 261m ಮತ್ತು ಉದ್ದ 518.25 ಮೀ ಇದ್ದು "ಗೋವಿಂದ ಸಾಗರ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜಲಾಶಯ,9.34 ಶತಕೋಟಿ ಘನ ಮೀಟರ್ ವರೆಗೆ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ.(Bhakra Dam Aug 15 2008)]] Drainage area (sq. km) {| class="wikitable" |- ! ರಾಜ್ಯ || ಜಲಪೂರಣ ಪ್ರದೇಶ (ಚದರ. ಕಿಮೀ) |- | ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ || 193,762 |- | ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ || 51,356 |- | ಪಂಜಾಬ್ || 50,304 |- | ರಾಜಸ್ಥಾನ || 15,814 |- | ಹರಿಯಾಣ || 9,939 |- | ಚಂಡೀಘಢ || 114 |- | ಒಟ್ಟು || 321,289 |- |} <ref>{{Cite web |url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Indus_(Up_to_border) |title=Drainage area (sq. km) |access-date=2016-10-16 |archive-date=2016-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161210111250/http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Indus_(Up_to_border) |url-status=dead }}</ref> ==ಸಿಂಧೂ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು (ಗಡಿ ವರೆಗೆ)== {| class="wikitable" |- ! ವಿವರ||ಅಂಕೆ-ಅಂಶ |- |ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಉದ್ದ ( (3,200 ಕಿಮೀ) || 1114 (ಭಾರತದಲ್ಲಿ) (ಕಿಮಿ) |- | ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಪ್ರದೇಶ || 321289(Sq.km.) |- | ಸರಾಸರಿ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಂಭಾವ್ಯ (ಎಂಸಿಎಂ) || 73310 (MCM) |- | ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಮೇಲ್ಮೈ ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ (ಎಂಸಿಎಂ) || 46000(MCM) |- | ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಯೋಜನೆಗಳು ಉಪಯುಕ್ತ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (ಎಂಸಿಎಂ) || 16222.0(MCM) |- | ನಿರ್ಮಾಣ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಉಪಯುಕ್ತ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (ಎಂಸಿಎಂ) ||100.00(MCM) |- | ಯೋಜನೆಗಳು ಒಟ್ಟು ಉಪಯುಕ್ತ ಶೇಖರಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ (ಎಂಸಿಎಂ) || 16322.00(MCM) |- | ಜಲವಿಜ್ಞಾನದ ವೀಕ್ಷಣೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು CWC ಯವು, ಸಂಖ್ಯೆ || 26 |- |ಪ್ರವಾಹ ಮುನ್ಸೂಚನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸಂಖ್ಯೆ || 0 |- !MCM = ಮಿಲಿಯನ್ ಕುಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ -ದಶಲಕ್ಷ ಘನಮೀಟರು.|| |- |} <ref>{{Cite web |url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Indus_(Up_to_border) |title=Salient Features of Indus Basin |access-date=2016-10-16 |archive-date=2016-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161210111250/http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Indus_(Up_to_border) |url-status=dead }}</ref> ==ಹೆಸರು== *ಈ ನದಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಸಿಂಧು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಅದನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಇರಾನಿಯನ್ನರು 'ಹಿಂದೂ' ಎಂದೂ, ಅಸಿರಿಯಾದ ( 7 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಮಾಹಿತಿ) ಸಿಂದ ಎಂದು, ಅಬ್-ಇ-ಸಿಂಧ್ ಎಂದೂ, ಪರ್ಷಿಯನ್, ಗ್ರೀಕರು ಗೆ ಇಂಡಸ್ ಎಂದೂ, ಸಿಂಧೂ, ಪಸ್ತೂನರು ಅಲ್ ಸಿಂಧ್ ಎಂದೂ, ಅರಬ್ಬರು ಅ ಸಿಂಧೂ ಎಂದು ಚೀನೀ ಯರು ಸಿಂಟೊವ್, ರೋಮನ್ನರು ಇಂಡಸ್ ಎಂದೂಕರಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಿಂಧು ಅರ್ಥ "ನದಿ, ಹಳ್ಳ " ಆದರೆ ಅದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಿಂಧೂ ನದಿಯನ್ನೇ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. *ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದ "ಸಿಂಧೂ" ಹಳೆಯ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಪದ "ಹಿಂದೂ", ಎರವಲು ಪದದ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಪದ ಇಂಡೊಸ್ ರೋಮನೀಕರಣಗೊಂಡ ರೂಪ. ಪರ್ಶಿಯನ್ನರ ಹಿಂದೂ ಪದ ಆ ನದಿಯ ಆಚೆ ಇರುವವರೆಲ್ಲಾ ಹಿಂದೂಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಗ್ರೀಕರು ಆ ನದಿಗೆ ಇಂಡಸ್ ಎಂದುದು ಆ ನದಿಯ ಆಚೆ ಇರುವವರನ್ನು ಇಂಡಿಯನರು ಎಂದರು. ಹೀಗೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಿಂದೂ ದೇಶ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಾ ದೇಶ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿತು.<ref>G.P. Malalasekera 2003, p. 1137.</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== *ಪ್ರಾಚೀನ ಶಿಲಾಯುಗದ ನಿವೇಶನಗಳು,ಆ ಸೋಅನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಜಧಾನಿ ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್ ಬಳಿ ಪೊತೋಹಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿವೆ. ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್ ಹತ್ತಿರ ಪುರಾತನ ಗಾಂಧಾರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ 15,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಗುಹೆಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಇದ್ದ ಸಾಕ್ಷಿ ಮರ್ದನ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.. [[File:IVC Map.png|thumb|[[ಸಿಂಧೂತಟದ ನಾಗರೀಕತೆ]]IVC Map]] *ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರೀಕತೆಯ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ [[ಹರಪ್ಪ]] ಮತ್ತು [[ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೋ]], ಸುಮಾರು 3300 ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಕಾಲದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ಪ್ರಪಂಚದ ದೊಡ್ಡ ಮಾನವ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರೀಕತೆಯು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ದ ಮತ್ತು ವಾಯವ್ಯ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಝೀಲಂ ನದಿಯ ಪೂರ್ವ ರೋಪರ್ ಸಟ್ಲೆಜ್ ನ ಮೇಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ವರೆಗೆ, ವ್ಯಾಪಿಸಿತ್ತು. ಕರಾವಳಿ ನೆಲೆಗಳು ಸುತಕಾಗನ್ ದೋರ್ ನಿಂದ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಗುಜರಾತ್ ಕಚ್ ವರೆಗೆ, ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು. ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪ್ರಾಚೀನ ಹಿಂದೂ-ಆರ್ಯನ್ನರ ಗಾಂಧಾರ ಸಮಾಧಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನೆಲೆಗಳು 1700 ಕ್ರಿ.ಪೂ. 600 ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿತ್ತೆಂದೂ, ಯಾವಾಗ ಗಾಂಧಾರ ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದಿತೋ, ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೋ ಮತ್ತು ಹರಪ್ಪ ವಸತಿಗಳನ್ನು ಅಷ್ಟು ಸಮಯಕ್ಕಾಗಲೇ ಕೈಬಿಡಲಾಗಿತ್ತೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. *ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಕೆಳಗಿನ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಇರಾನಿನ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ನಡುವೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದವು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು [[ಬಲೂಚಿಸ್ಥಾನ]], ಖೈಬರ್ ಪಖ್ತೂನ್ ಖ್ವಾ, ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು [[ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ಥಾನ]] ದೇಶಗಳ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಸೈನಿಕರು ಈ ಭಾಗವನ್ನು ದಾಟಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಮೆಸಿಡೋನಿಯನ್ನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವನ್ನು ಹೆಲ್ಲೆನಿಕ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಏಷ್ಯನ್ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಮಾರ್ಗ ಹಿಡಿದು, ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಸಿಂಧೂ ಬಯಲು ಪರ್ಷಿಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಂತರ ಕುಶನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ನಂತರ ಹಲವಾರು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಬಿನ್ ಕಾಸಿಮ್, ಘಜ್ನಿ ಮಹಮೂದ್, ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಘೋರಿ, ತೈಮರಲೇನ (ತೈಮೂರ ಲಂಗ್?) ಮತ್ತು ಬಾಬರ ಮೊದಲಾದ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಇವರ ಸೇನೆಗಳು ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ದೂರದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಒಳಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನದಿ ದಾಟಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದರು.<ref>ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ ಭಾಗ೧ -ಲೇಖಕ ಫಾಲಾಕ್ಷ.</ref> ===ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಹರಿವು=== [[ಚಿತ್ರ:Indus river.svg|260px|right|thumb|ಸಿಂಧೂ ನದಿ]] *'''ಸಿಂಧೂ ನದಿ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಕೆಸರು ಕಾಯಗಳನ್ನು, ಅಂದರೆ -ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಪರ್ವತಗಳ ಕೊರೆತದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು, ಸುಮಾರು 5 ದಶಲಕ್ಷ ಘನ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ಗಳಷ್ಟು ಮರಳು ಮಣ್ಣು ಕಲ್ಲು ಇತ್ಯಾದಿ ವಸ್ತುಗಳನ್ನುನ್ನು ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಜಲಾವೃತ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ತುಂಬುತ್ತದೆ.''' ಅವು ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪಂಜಾಬ್’ನ (ಝೀಲಂ, ರವಿ, ಚೆನಾಬ್, ಬಿಯಾಸ್ ಹಾಗು ಸಟ್ಲೆಜ್) ದೊಡ್ಡ ನದಿಗಳು ಈ ವಸ್ತುಗಳ, ದೊಡ್ಡ ಕೊಡುಗೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಮೂಲ. *ಐದು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಿಂಧೂ ಈ ಪಂಜಾಬ್ ನದಿಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ, ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದ ಬದಲಿಗೆ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಗಂಗಾಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ 45 ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಪಶ್ಚಿಮ ಟಿಬೆಟ್ ಮರಳು ಮತ್ತು ಹೂಳು ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುತ್ತಿತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಹಿಂದಿನ ಹರಿವಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕುರುಹು ಕಾಣುವುದು. ಈ ಮೂಲ-ಸಿಂಧು ನದಿಯ ಮುಖಜ ಭೂಮಿ ತರುವಾಯ ಅಫಘಾನ್-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕತವಾಜ ಮುಖಜ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ (ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ) ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. *ನವೆಂಬರ್ 2011 ರಲ್ಲಿ, ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರಗಳು ಸಿಂಧು ನದಿಯು ಭಾರತವನ್ನು ವಿಶಾಲ ಕಚ್ ನ ರಣ್ ನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಕಿರಿಯ ಕಛ್ ನ ರಣ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಬಳಿ ಇರುವ ನಾಲ್ ಸರೋವರಕ್ಕೆ, ಮರು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ತೋರಿಸಿತು. ಭಾರಿ ಮಳೆ ಮಂಚಾರ್, ಹೇಮಲ್ ಮತ್ತು ಕಾಲರಿ ಸರೋವರಗಳನ್ನು (ಎಲ್ಲಾ ಆಧುನಿಕ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿದೆ) ಮುಳುಗಿಸಿದೆ. ಈ ಘಟನೆ ಸಿಂಧು ನದಿಯ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಎರಡು ಶತಮಾನಗಳ ನಂತರ ಮತ್ತು ಜೊತೆಗೆ 1819 ಕಚ್ ನ ರಣ್ ಭೂಕಂಪದಿಂದ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ಹರಿವು ಪಡೆದ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸಿದೆ.<ref>[http://indiatoday.intoday.in/story/indus-river-re-enters-india/1/158976.html Indus re-enters India after two centuries, feeds Little Rann, Nal Sarovar]</ref> ===ನದೀ ಹರಿವು=== *ಸಿಂಧೂ ನದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು ಹಿಮದಿಂದ ಪೂರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಹರಿವು ವರ್ಷದ ವಿವಿಧ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ: ನದೀ ಹರಿವು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ ಡಿಸೆಂಬರ್) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಆಗಿರುತ್ತದೆ; ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ (ಜೂನ್ ಮಾರ್ಚ್) ನೀರಿನ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ; ಪ್ರವಾಹಗಳು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ (ಜುಲೈನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್) ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವಿನಾಶಕಾರಿ ತತ್ಕ್ಷಣದ ಪ್ರವಾಹ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಿಂಧೂ ಹಾಗೂ ಅದರ ಉಪನದಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಗ್ರಹಾಗಾರಗಳ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿನ ಭಾಗಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ನೀರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವುಗಳ ಭರಪೂರ ಹರಿವು ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ; ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಲಪೂರಣ ಮತ್ತು ಬಾಷ್ಪೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸೋರುವಿಕೆಯಿಂದ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಮೇಲ್ಮೈ ಹರಿವಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆ. ನೀರಿನ ಮುಂಗಾರು ತಿಂಗಳ ನಂತರದ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ನವೆಂಬರ್`ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಮೂಲಕ ಹರಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಂಧೂವಿನ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯ ದಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮಧ್ಯದವರೆಗೆ ಹರಿವು ಕಡಿಮೆ ಆಗುವುದು. ಈ ನಂತರ ನದಿ, ಮಾರ್ಚ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ತದನಂತರ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್`ನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಏರಲು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ನದಿ ನಂತರ ಕ್ರಮೇಣ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ವೇಗವಾಗಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಝೀಲಂ, ಚೆನಾಬ್ ರವಿ, ಬಿಯಾಸ್, ಸಟ್ಲಜ್ ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಉಪನದಿಗಳು. ==ಜೀವ ಜಾಲ== *ಅಲೆಗ್ಜಾಂಡರನು ಬಂದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂನದಿಯ ಬಯಲಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಇತ್ತು ಎಂದಿದ್ದಾನೆ. ಬಾಬರ ಅವನ 'ಬಾಬರ್ ನಾಮಾ'ದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಡು ಮತ್ತು ಘೇಂಡಾಮೃಗಗಳಿದ್ದವು ಎಂದಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಏನೂ ಉಳಿದಿಲ್ಲ. ನೀರಾವರಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರಾ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುವುದು. ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಡೂ ನಾಶವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮಳೆಯೂ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ. ಆದರೆ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರಾ ವಿಶೇಷ ಜೀವ ಜಾಲವಿದೆ. ಸಿಂಧೂ ನದಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಲಾನಯನ ಶ್ರೀಮಂತ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಇಂದು ಸಿಂಧೂ ನದಿಯಲ್ಲಿ 25 ಉಭಯಚರಗಳ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು 147 ವಿವಿಧ ಜಾತಿಗಳ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ 22 ಜಾತಿಗಳು ಸಿಂಧೂ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವುವು. *'ಕುರುಡು ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಡಾಲ್ಫಿನ್' (Platanista ಚಿಕ್ಕ ಇಂಡಿಕಸ್) ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಒಂದು ಉಪ ಜಾತಿಯು ಕೇವಲ ಸಿಂಧೂ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಉಪನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ವಿಶ್ವ ವನ್ಯಜೀವ ನಿಧಿ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ 1,000 ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಇದ್ದು, ಇದು ಇನ್ನೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಬೆದರಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಸಿಟಾಸಿಯಾನ್‍ (ದೊಡ್ಡಜಲಚರ)ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. *ಎಲ್ಲಾ ಕೆಳ ಸಿಂಧ್ ಹಾಡಿಯಲ್ಲಿ -ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳು ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚು. ಸಕ್ಕೂರು, ಥತ್ತಾ ಮತ್ತು ಕೊತ್ರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಇವೆ. ಕರಾಚಿಯ, ದೊಡ್ಡ ಡೆಲ್ಟಾ ವಿಶ್ವದ ಸಂರಕ್ಷಣಕಾರರಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಸರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.unwater.org/downloads/worldstop10riversatriskfinalmarch13_1.pdf |title="Indus River" (PDF). |access-date=2016-10-14 |archive-date=2013-05-25 |archive-url=https://www.webcitation.org/6GsC7TTei?url=http://www.unwater.org/downloads/worldstop10riversatriskfinalmarch13_1.pdf |url-status=dead }}</ref> ==ಸಿಂಧೂನದಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಪತ್ತು== *'''[[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ''' ಹಲವಾರು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು, ಬ್ಯಾರೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಲಿಂಕ್ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ '''ಪೂರ್ವ-ಸಿಂಧೂ ಉಪನದಿಗಳ ನೀರನ್ನು ವಿತರಿಸಲು''' ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಿಯಾಸ್ ಮತ್ತು ಸಟ್ಲೇಜ್ ಒಂದುಗೂಡುವಲ್ಲಿರುವ ಹರಕೆ ಬ್ಯಾರೇಜು (ಆಣೆಕಟ್ಟು) ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಕಾಲುವೆಗೆ ನೀರು ಹರಿಸುವುದು, ಅದು 400 ಮೈಲುಗಳ (640 ಕಿಮೀ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ನೈಋತ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮರುಭೂಮಿಯ ಸುಮಾರು 1.5 ದಶಲಕ್ಷ ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ (607,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್) ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮುಖ್ಯ ಕಾಲುವೆ 1987 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. *'''[[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದಲ್ಲಿ'''ಸಿಂಧೂ ನದಿ ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಸಿಂಧ್ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ‘ಜಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ’ ಪೂರೈಕೆದಾರ. ಇದು [[ಪಾಕೀಸ್ತಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಬೆನ್ನೆಲುಬು ಎನ್ನಬಹುದು. ನದಿ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜೀವನಾಧಾರ; ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಳ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕಡಿಮೆ - ಅತ್ಯಲ್ಪ. [[ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರೀಕತೆ]]ಯ ಜನರು ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಕುಶಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮತ್ತು ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಗಳು ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.. ಆಧುನಿಕ ನೀರಾವರಿಯು 1850 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ರಚಿಯಿಸಲಾಯಿತು. ಹಳೆಯ ಕಾಲುವೆಗಳ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಜೊತೆ ಜೊತೆಗೆ, ಆಧುನಿಕ ಕಾಲುವೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ನೀರಾವರಿ ಜಾಲಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡರು. ಸಕ್ಕೂರು, ಜಕೊಬಾಬಾದ್ ಲರ್ಖಾನಾ ಮತ್ತು ಕಾಲತ್ ನೀರಾವರಿ - ಗುಡ್ಡು ಅಣೆಕಟ್ಟೆ (ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸೆ)್ಥ 1.350 ಮೀ (4,430 ಅಡಿ) ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. ಸಕ್ಕೂರು ಆಣೆಕಟ್ಟು 20,000 ಚದರ ಕಿ.ಮಿ.(7,700 ಚ ಮೈಲಿ) ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ನೀರಾವರಿಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[File:Tarbela Dam during the 2010 floods.jpg|420px|right|thumb|ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ರಾವಲ್ಪಿಂಡಿಯ ಸಮೀಪ ತರಬೆಲಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು 2010 ರ ಅತಿವೃಷ್ಟಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ]] *ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ, 1960 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಡುವೆ ನೀರಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸಿಂಧೂ ನದಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಎರಡು ಉಪನದಿಗಳು ಝೀಲಂ ಮತ್ತು ಜೆನಾಬ್, ಈ ನದಿಗಳ ಭಾರತದ ಮೇಲುಭಾಗದ ನದಿಯ ಪೂರ್ಣ ನೀರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಸಿಂಧೂ, [[ಝೇಲಮ್|ಝೇಲಂ]] ಮತ್ತು [[ಚೀನಾಬ್|ಚಿನಾಬ್‌]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಕ್ಕು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ನದಿಗಳ ಮೂಲ ಇರುವುದು ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ. ಹಾಗಾಗಿ ಇವುಗಳ ನೀರಿನ ಶೇ 20ರಷ್ಟನ್ನು ಭಾರತ ಬಳಸಬಹುದು. ಈ ನದಿಗಳಿಂದ 13.32 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆಗೆ ನೀರಾವರಿ, 18,600 ಮೆಗಾವಾಟ್‌ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಭಾರತ 8 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ್ದು 3,034 ಮೆಗಾವಾಟ್‌ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಮಾತ್ರಾ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ==ಆಣೆಕಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ== *ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸಿಂಧೂ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶ ಯೋಜನೆಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮುಖ್ಯ ಎರಡು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿತು. ಝೀಲಂ ನದಿಗೆ ಮಂಗಳಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಸಿಂಧೂ ನದಿಗೆ ತರಬೇಲಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಅದರ ಉಪ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. [16] ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ವಾಟರ್ ಎಂಡ್ ಪವರ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಅಥೋರಿಟಿಯು ಸಿಂಧೂ ನೀರಿನ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಚಸ್ಮಾ -ಝೀಲಂ ಲಿಂಕ್ ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕೈಗೊಂಡರು. ಚಸ್ಮಾ ಮತ್ತು ಝೀಲಂ ನದಿಗಳ ಲಿಂಕ್ ಕಾಲುವೆಗಳು - ಬಹವಾಲ್ಪುರ್ ಮತ್ತು ಮುಲ್ತಾನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ '''ರಾವಲ್ಪಿಂಡಿಯ ಸಮೀಪ ತರಬಲಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು''' ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ; ಅದು - 2,743 ಮೀಟರ್ (9,000 ಅಡಿ) ಉದ್ದ ಮತ್ತು 143 ಮೀಟರ್ (470 ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿದ್ದು 80 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (50 ಮೈಲಿ) ಉದ್ದದ ಜಲಾಶಯ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[https://www.britannica.com/topic/Mangla-Dam Mangla Dam]</ref> ==ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್== *ಭಾರತ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಮತೆ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಹರ್ಯಾಣ, ಪಂಜಾಬ್, ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಈ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 69 ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ 39 ಅಣೆಕಟ್ಟೆಗಳಿವೆ; 18 ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಯದು; 6 ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿಯದು, 15 ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ / ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ವಿವಿದೋದ್ದೇಶ ಯೋಜನೆಯದು.<ref>{{Cite web |url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Indus_(Up_to_border) |title=india-wris.nrsc.gov.in Dams in Indus Basin |access-date=2016-10-16 |archive-date=2016-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161210111250/http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Indus_(Up_to_border) |url-status=dead }}</ref> ===ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶ=== *ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂನದಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೀರಾವರಿಗೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯ ಯೋಜನೆಗಳಿವೆ; ಸಿಂಧೂ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರಮುಖ ಮಧ್ಯಮ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು, ಸಿಂಧೂ ಬೇಸಿನ್, ಬಾಂದು ಅಥವಾ ಬ್ಯರೇಜು ಯೋಜನೆಗಳು, ಸಿಂಧೂ ಜಲಾನಯನ ಸಣ್ನ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು, ಇಂಡಸ್ ಜಲಾನಯನ ಏತ (ಲಿಫ್ಟ್) ಯೊಜನೆಕೇಂದ್ರಗಳು. *ಸಿಂಧ್ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತ -Iರ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ (CCA) (ಹ ನೇ) 25.9 ಸಾವಿರ ಹೆಕ್ಟೇರು ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆ. ಸಿಂಧ್ ಹಂತ - II ನೇ ಪ್ರಮುಖ ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ 98.251 ಸಾವಿರ ಹೆಕ್ಟೇರು ನೀರಾವರಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ. ಇನ್ನೂ ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Sindh_Phase_-_II_Major_Irrigation_Project_JI00993 |title=Sindh Phase - II Major Irrigation Project |access-date=2017-01-08 |archive-date=2018-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180803194408/http://india-wris.nrsc.gov.in/wrpinfo/index.php?title=Sindh_Phase_-_II_Major_Irrigation_Project_JI00993 |url-status=dead }}</ref> ==ನದಿನೀರಿನ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಪ್ರದೇಶ== *ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಸ್ತಾನಗಳ ನಡುವೆ, ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಭಾರತದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೂಲಕ ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರ ಸೇರುವ ಸಿಂಧೂ ಮತ್ತು ಅದರ ಜಲಾನಯನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಝೇಲಂ, ಚೀನಾಬ್‌, ರಾವಿ, ಬಿಯಾಸ್‌, ಸಟ್ಲೇಜ್‌ ನದಿಗಳ ನೀರನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ 1960 ರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಸಿಂಧೂ, ಝೇಲಂ ಮತ್ತು ಚಿನಾಬ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಆ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಕ್ಕು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ನದಿಗಳ ಮೂಲ ಇರುವುದು ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ. ಹಾಗಾಗಿ ಇವುಗಳ ನೀರಿನ ಶೇ 20ರಷ್ಟನ್ನು ಭಾರತ ಬಳಸಬಹುದು. ಈ ನದಿಗಳಿಂದ 13.32 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆಗೆ ನೀರಾವರಿ, 18,600 ಮೆಗಾವಾಟ್‌ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಆದರೆ ಈಗ 8 ಲಕ್ಷ ಎಕರೆ ಮಾತ್ರ ನೀರಾವರಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ್ದು 3,034 ಮೆಗಾವಾಟ್‌ ವಿದ್ಯುತ್‌ ಮಾತ್ರಾ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. *ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು, ಬ್ಯರೇಜುಗಳು, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಲಿಂಕ್ ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಸಿಂಧೂ ಉಪನದಿಗಳ ನೀರನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಬಿಯಾಸ್ ಮತ್ತು ಸಟ್ಲೇಜ್ ನದಿಗಳು ಸೇರುವಲ್ಲಿರುವ ಹರಿಕೆ ದಂಡೆ-ಆಣೆಕಟ್ಟು, 400 ಮೈಲುಗಳ (640 ಕಿಮೀ) ಉದ್ದದ, ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಕಾಲುವೆ ವಾಹಿನಿಗಳ ಮೂಲಕ ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸಲು ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನೈಋತ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮರುಭೂಮಿಯ ಕೆಲವು 1.5 ದಶಲಕ್ಷ ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು (607,000 ಹೆಕ್ಟೇರ್)ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು. ಈ ಮುಖ್ಯ ಕಾಲುವೆ 1987 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.^[೪] ===ಒಪ್ಪಂದ=== *ಸಿಂಧೂ ನದಿ ನೀರು ಅನಾದಿಕಾಲದಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಕೃಷಿಯ ಯಶಸ್ವಿ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ನೀರಾವರಿ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೆಲಸ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 1850 ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು, ಆಗ ದೊಡ್ಡ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಹಳೆಯ ಕಾಲುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಧ್ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಗರದ ವಾಹಿನಿಗಳು ಪುನಶ್ಚೇತನ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕೀಕರಣಗೊಂಡವು. ಹೀಗಾಗಿ, ಸಿಂಧೂ ಕಾಲುವೆ ವಿಶ್ವದ ನೀರಾವರಿಯ ಮಹಾನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಧ್ಯೆ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಡಿಯ ಮಧ್ಯೆ ಪಶ್ಚಿಮ ದೋಆಬ್ ಮತ್ತು ಸಟ್ಲೆಜ್ ವ್ಯಾಲಿ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಎಂದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳು ಎಂದು (ಮೂಲತಃ ಒಂದು ಯೋಜನೆ-ಒಳಗೆ) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ಆಗ. ಪ್ರಧಾನ ಕೆಲಸ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದು, ಕಾಲುವೆಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವಂತೆ ಆಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು ಸರಬರಾಜಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ವಿವಾದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಮುಂದುವರಿದು ಕೊನೆಗೆ ವಿಶ್ವಬ್ಯಾಂಕ್ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತಗಳ (1960) ನಡುವೆ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಬಂದವು.ಇದು ‘ಸಿಂಧೂ ನದಿ ನೀರಿನ ಒಪ್ಪಂದ 'ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಸಲಾಯಿತು. *ಆ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ, ಸಿಂಧೂ ಜಲಾನಯನದ -ಸಿಂಧೂ, ಝೀಲಂ, ಮತ್ತು ಚೆನಾಬ್ ನದಿ- ಈ ಮೂರು ಪಶ್ಚಿಮ ನದಿಗಳ ಹರಿವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಮಗ್ರವಾಗಿ (ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯವು ಬಳಸುವ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ), ಮೂರು ಪೂರ್ವ ನದಿಗಳ ಹರಿವನ್ನು ಅಂದರೆ, ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ರಾವಿ, ಬಿಯಾಸ್ ಮತ್ತು ಸಟ್ಲೆಜ್‍ಗಳ ನೀರನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ.[೪] ==ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಿಂಧೂ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ== *1960 ಒಪ್ಪಂದದ ಘೋಷಣೆ ನಂತರ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಾಟರ್ ಎಂಡ್ ಪವರ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಅಥೋರಿಟಿ ಪೂರ್ವದ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಪಶ್ಚಿಮದ ನದಿಗಳ ನೀರನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವ ಹಲವಾರು ಲಿಂಕ್ ಕಾಲುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾರೇಜುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಸೇರುವ ಚಾಸ್ಮಾ-ಝೀಲಂ ಲಿಂಕ್ ಕಾಲುವೆ, ಆ ಕಾಲುವೆಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ದೊಡ್ಡದು ಅದು ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಕೆಲವು 21,700 ಘನ ಅಡಿಯಷ್ಟು (615 ಘನ ಮೀಟರ್) ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಝೀಲಂ ನದಿಯ ಕಾಲುವೆ ಆಗಿದೆ. ಆ ಕಾಲುವೆ ನೀರನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಪಂಜಾಬ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸುವ ಹವೇಲಿ ಕಾಲುವೆ ಮತ್ತು ಸಿದ್ದನಾಯ್ – ಮೈಲಸಿ - ಬಹವಾಲ್ ಲಿಂಕ್ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೀರು ಪೂರೈಸುವುದು. [[File:Mangla Dam PowerHouse.jpg|460px|thumb|ಮಂಗಳಾ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ವಿದ್ಯತ್ ಆಗಾರದ ಟರ್ಬೈನ್]] *ಸಿಂಧೂ ನೀರಿನ ಒಪ್ಪಂದವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸಿತು. ಝೀಲಂ ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಝೀಲಂ ನದಿಯ ಮಂಗಳಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು - ವಿಶ್ವದ ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣು ದಂಡೆಯ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು 10.300 ಅಡಿ (3,140 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದ ಮತ್ತು 480 ಅಡಿ (146 ಮೀಟರ್) ಎತ್ತರ ಇದೆ. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟಿ 2009 ರಲ್ಲಿ ಮಂಗ್ಲಾ ಜಲಾಶಯವನ್ನು 30 ಅಡಿ (9 ಮೀಟರ್) ಎತ್ತರಿಸಿ -ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿದೆ. ಒಂದು ಮಂಗ್ಲಾ ಜಲಾಶಯದ ಗರಿಷ್ಠ ಎತ್ತರದಿಂದ ಅದು, 40 ಮೈಲಿ (64 ಕಿ.ಮೀ.) ಉದ್ದ ಮತ್ತು 100 ಚದರ ಮೈಲಿ (260 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.) ಮೇಲ್ಮೈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು 1,000 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ಗಳಷ್ಟು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಜಲಾಶಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರವೂ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಯೂ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಧಾಮವೂ ಆಗಿರುವಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. [[File:Tarbela Dam USAID.jpg| 460px|right|thumb|ಜನರೇಟರ್ ತರ್ಬಾಲ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ.]] *ಎರಡನೇ ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಯೋಜನೆಯು ಸಿಂಧೂ ನದಿಗೆ ಕಟ್ಟಿದ, ತರಬೇಲಾ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ಇದು ರಾವಲ್ಪಿಂಡಿ ವಾಯವ್ಯದ 50 ಮೈಲಿ (80 ಕಿಮೀ) ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಅಣೆಕಟ್ಟು. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟು, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲು ಸೇರಿ ಕಟ್ಟಿದ ರೀತಿಯ, 9,000 ಅಡಿ (2,700 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದ ಮತ್ತು 470 ಅಡಿ (143 ಮೀಟರ್) ಎತ್ತರ, ಉಳ್ಳದ್ದು. ಅದರ ಜಲಾಶಯ 50 ಮೈಲಿ (80 ಕಿಮೀ) ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. ಅಣೆಕಟ್ಟುನ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಂಗ್ಲಾ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ ಮೂರು ಪಟ್ಟು 3000 (ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ಗ್) ಹಾಗೂ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಭಾವ್ಯ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು. *ಮೂರನೇಯ ಪ್ರಮುಖ ರಚನೆ 2004 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು, ಅದು ಘಾಜಿ ಬರೋತಾ ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆ. ಸಿಂಧೂ ನದಿಯನ್ನು ಭಾಗಶಃ ತಿರುಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದರಿಂದ 1,450 ಮೆಗಾವ್ಯಾಟ್ಗಳಷ್ಟು ವಿದ್ಯುತ್ ಅತ್ಪಾದನೆ ಆಗುವುದು.^[೪] ===ಇತರ ಯೊಜನೆಗಳು=== [[File:Kabulriverinjaa.jpg|460px|right|thumb|ಕಾಬೂಲ್ ನದಿ ಜಾದಲ್ಲಿ (jaa)]] *ಸಿಂಧೂ ಕೆಳ ಬಯಲಿನ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ ಮುಖ್ಯವಾದ ಹಲವು ಬ್ಯಾರೇಜುಗಳು ಅಥವಾ ಅಣೆಕಟ್ಟೆಗಳು ಇವೆ. ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂ ನದಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರಧಾನ ಜಲಮಾರ್ಗ ಒದಗಿಸುವುದು ಸ್ವಾತ್ ನದಿ, ಕಾಬುಲ್ ನದಿಯ ಉಪನದಿಯಾದ ಇದರ ಹರಿವು ಸ್ವಾತ್ ಕಾಲುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವುದು. ಆ ಕಾಲುವೆಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಗೋಧಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸುವುದು.) ಪೆಷಾವರ್‍ನ ವಾಯವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 12 ಮೈಲುಗಳು (19 ಕಿಮೀ) ದೂರದ ಕಾಬೂಲ್ ನದಿಯ, ವಾರ್ ಸೆಕ್ ವಿವಿಧೋದ್ದೇಶ ಯೋಜನೆಯು ಪೇಶಾವರ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನ ತೋಟಗಳಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು 240,000 ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್ಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು. ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ 1949 ರ ಕಾಲಾಬಾಗ್ ಅಥವಾ ಜಿನ್ನಾ ಆಣೆಕಟ್ಟು ತಾಲ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ನ ಕಾಲುವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹತೋಟಿ ಮಾಡುವುದು. ಹಿಂದೆ ಮರುಭೂಮಿಯಾಗಿದ್ದ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ iಯೊಜನೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದು ಕೃಷಿ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳ ವಸಾಹತು ಪ್ರಚಾರ ಗುರಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಮುಂದೆ ದೂರದ ಚಾಸ್ಮಾ ಆಣೆಕಟ್ಟು ಇದೆ. ಇನ್ನೂ ದೂರದಲ್ಲಿ ತವುನ್ಸಾ ಆಣೆಕಟ್ಟು ದೇರಾ ಘಾಜಿ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಮುಜಾಫರಗರ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಭೂಮಿಗೆ ನೀರಾವರಿ ಒದಗಿಸಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅದು ಸುಮಾರು 100,000 ಕಿಲೋವ್ಯಾಟ್ಗಳ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಹ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಂಧ್ ಒಳಗೆ ಸಿಂಧೂ-ಗುಡ್ಡು, ಸಕ್ಕೂರು ಮತ್ತು ಕೊತ್ರಿ, ಅಥವಾ ಗುಲಾಮ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಈ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾರೇಜುಗಳಿವೆ. ಗುಡ್ಡು ಆಣೆಕಟ್ಟು ಕೇವಲ ಸಿಂಧ್ ಗಡಿಯ ಒಳಗಡೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ 4,450 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು (1,356 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದ ಇದೆ. ಇದು ಸಕ್ಕೂರು, ಜಕಬಾಬದ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಗೆ ವೀರು ಒದಗಿಸುವುದು. ಲಾರ್ಕಾನಾ ಮತ್ತು ಕಾಲತ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಭಾಗಗಳಿಗತ್ನೀರ ಕೊಡುವುದು.. ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕಿ ಕೃಷಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಹತ್ತಿ ನದಿಯ ಎಡದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ನಗದು ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಅಕ್ಕಿಬೆಳೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದೆ. ಈ ಸಕ್ಕೂರು ಆಣೆಕಟ್ಟನ್ನು 1932 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದು 1 ಮೈಲಿ ಉದ್ದವಿದೆ (1.6 ಕಿ.ಮೀ). ಇದರ ಮೂಲದ ಕಾಲುವೆಗಳು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಹಣದ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಎರಡೂ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಸುಮಾರು 5 ದಶಲಕ್ಷ ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು (2 ಮಿಲಿಯನ್ ಹೆಕ್ಟೇರ್) ಭೂಮಿಗೆ ನೀರು ಒದಗಿಸುವುದು. ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶದ ವಿಸ್ತರಣೆಗಾಗಿ ಗುಲಾಮ್ ಮೆಹಮ್ಮದ್ ಆಣೆಕಟ್ಟು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ. ಕೊತ್ರಿ ಆಣೆಕಟ್ಟು 1955 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 3,000 ಅಡಿ (900 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದವಾಗಿದೆ. ಬಲ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಾಲುವೆ ಕರಾಚಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಬ್ಬು ಕೃಷಿ ಬೆಳೆಗೆ ನೀರಾವರಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಗೋಧಿ ಇಳುವರಿಗಳನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ. ==ಅತಿ ಜಲಪೂರಣ ಸಮಸ್ಯೆ== *ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇರೆಡೆಯ ಅನುಭವವು ತಿಳಿಸುವುದು ಏನೆಂದರೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗದ ಹೊರತು ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಾಲುವೆ ನೀರಾವರಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಎಂದು ತೋರಿಸಿದೆ. ನೇರವಲ್ಲದ ಕಾಲುವೆಗಳು ನೀರಿನ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂಲಕ ಹರಿದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಆಗ ನೀರು ಹೀರಲ್ಪಟ್ಟು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಅಂತರ ಜಲಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿ ಜವಳು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಕೃಷಿ ನೀರು ಕುಡಿದು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಅನುಪಯುಕ್ತ ಆಗುತ್ತದೆ. ಸಿಂಧೂ ಹಾಗೂ ಅದರ ಉಪನದಿಗಳ ಕಾಲುವೆಗಳ ಮೂಲಕ ನೀರಾವರಿ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ, ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಜಲ ಹೆಚ್ಚಿ ಆಳವಿಲ್ಲದ ಸರೋವರಗಳಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡಿದೆ. ಬೇರೆಡೆ ಮೇಲ್ಮೈ ತೀವ್ರ ಬೇಸಿಗೆ ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಆವಿಯಾದ ನೀರು ಮೇಲೆ ಉಪ್ಪಿನ ಪದರಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಯಲು ಅಸಾಧ್ಯ ಮಾಡಿದೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನೀರು ಮತ್ತು ಉಪ್ಪು ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು.^[೪] ==ನೋಡಿ== *[[ಸಿಂಧೂ ನೀರು ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ]] *[[ಸಿಂಧೂತಟದ ನಾಗರೀಕತೆ]] ==ಹೊರ ಸಂಪರ್ಕ== *[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/indus-river-threat-pakistan-615353.html ಸಿಂಧು ನದಿ - ಪ್ರಾಮೂಖ್ಯತೆ: ಇದು ಪಾಕ್‌ ಪಾಲಿನ ಜೀವನಾಡಿ–ಜೀವಭಯ, ಭಾರತಕ್ಕಿರುವ ಕೊನೆಯ ಅಸ್ತ್ರ;;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ;;: 17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019,] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆ]] qamkha6464pyr8hm7ewzrap8nia0xfg 3 9188 1374844 1373874 2026-06-07T17:25:26Z MediaWiki message delivery 17558 /* Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1374844 wikitext text/x-wiki ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ, ಇತಿಯೋಪಿಯದ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪುಟವನ್ನು Format ಮಾಡುವಾಗ ತಪ್ಪಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಅನಿಸುತ್ಥಿದೆ.ದಯವಿಟ್ಟು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿ. ಅಂತೆಯೇ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹಾಕುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಡಾ ಮಾಹಿತಿ ಕೊಡಿ. ```` :: ಇತಿಯೋಪಿಯ ಲೇಖನದ formatting ಅನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿರುವೆ, ಬಹುಶಃ ಅನವಶ್ಯಕ white spaces ಇದ್ದಿರಿಂದ ಹಾಗಾಯಿತೆನಿಸುತ್ತದೆ. ಈಗ ಲೇಖನ ಸರಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು, ನೀವು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಅಪ್ಲೋಡ್ ಮಾಡಬೇಕು. ಅದಕ್ಕೆ side-panelನಲ್ಲಿರುವ ಫೈಲ್ ಅಪ್ಲೋಡ್ ಲಿಂಕ್ ಬಳಸಿ. ಇದಲ್ಲದೆ, [http://commons.wikimedia.org/wiki/Main_Page ವಿಕಿಮೀಡೀಯ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ] ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ refer ಮಾಡಬಹುದು. ಚಿತ್ರಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಯ [http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:How_to_edit_a_page#Images ಈ ಪುಟ] ನೋಡಿರಿ. ಇನ್ನೇನಾದರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ಚರ್ಚೆಪುಟದಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿರಿ. -- [[User:Naveenbm|<b style="color:blue;">ನವೀನ್</b>]] ^{<i>([[User_talk:Naveenbm|ಚರ್ಚೆ]])</i>} ೦೪:೦೩, ೧೯ December ೨೦೦೬ (UTC) I've been absent for a while, but now I remember why I used to love this site. Thank you, I'll try and check back more frequently. How frequently you update your site? deeacfbgkddddcbk ==ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಪದಗಳು== ನಮಸ್ಕಾರ ವಸಂತ್ ಅವರೆ,<br/> ತಾವು ಗಮನಿಸಿರಬಹುದಾದಂತೆ ಕೆಲವು ಮೂಲಧಾತು ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು {{tl|ಮೂಲಧಾತು}} infobox ಅನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿರುವೆ. ಆದರೆ ಈ infoboxನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪದಗಳನ್ನು ನನಗೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಲು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ "Chemical series", "Period", "Block", "Oxidation states" ಇತ್ಯಾದಿ. ತಮಗೆ ಈ ಪದಗಳ ಅನುವಾದ ತಿಳಿದಿದ್ದಲ್ಲಿ ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಸಹಕರಿಸುವಿರ? ಧನ್ಯವಾದಗಳು. [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] ^{\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]} ೦೪:೦೦, ೧೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೮ (UTC) ತಾವು ಮೂಲಧಾತು ಟೆಂಪ್ಲೇಟನ್ನು ಬಹಳ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅನುವಾದಿಸಿರುವಿರಿ. ಅಭಿನಂದನೆಗಳು. ವಿಕಿಪೀಡಿಯದಲ್ಲಿ ಮೂಲಧಾತುಗಳ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವಂತಹ ಒಂದು ಟೆಂಪ್ಲೇಟನ್ನು {{tl|ಮೂಲಧಾತುಗಳ ಬಣ್ಣದ ಆಖ್ಯಾನ}} ಎಂಬಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವೆ. ತಮಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲವಾದಾಗ ಇದನ್ನು ಅನುವಾದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವೆ? ಧನ್ಯವಾದಗಳು. [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] ^{\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]} ೦೧:೨೪, ೨೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೮ (UTC) == ಮರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳು, ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಅಳವಡಿಕೆ == ಮೂಲಧಾತುಗಳ ಲೇಖನ ಸರಣಿ ಮುಗಿಸಿದಕ್ಕೆ ಅಭಿನಂದನೆಗಳು. ತಾವು ಈಗ ಸಸ್ಯವರ್ಗದ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಹರ್ಷದಾಯಕ. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಆದಷ್ಟು ಸಹಕರಿಸುವೆ. ನಾನು ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಸ್ತನಿ ವರ್ಗಗಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚುಟುಕು ಲೇಖನ ಸರಣಿಯನ್ನು ಶುರು ಮಾಡಬೇಕೆಂದಿರುವೆ. ಮರಗಳ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲು {{tl|Taxobox}} ಎಂಬ ಟೆಂಪ್ಲೇಟ್ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದು ಮೂಲಧಾತು ಟೆಂಪ್ಲೇಟಿನಷ್ಟು ಕಷ್ಟದಾಯಕವಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವೂ ಆಸಕ್ತಿಯಿದ್ದರೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು. ನೇರವಾಗಿ ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಇಲ್ಲಿ copy ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಕು ಅದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ಟೆಂಪ್ಲೇಟನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪದಗಳು ತಿಳಿಯದಿದ್ದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಆಂಗ್ಲದಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟಿರುವೆ. ಸಮಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೂ ಅನುವಾದಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೋರುತ್ತೇನೆ. [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] ^{\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]} ೦೪:೪೪, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೮ (UTC) ([[ಸದಸ್ಯ:Radhatanaya|sunkadavar]] ೧೩:೫೦, ೧೨ ಜೂನ್ ೨೦೦೮ (UTC)) ಪ್ರೀತಿಯ ವಸಂತ್ ರವರೆ, ನಾನು ರಾಧಾತನಯ ; ತಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತೇನೆ. ದಯಮಾಡಿ ಈ ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ನನಗೆ ಬರೆಯಿರಿ. hrl.venkatesh@gmail.com == ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ == {{tl|Infobox ವಿಜ್ಞಾನಿ}} ತುಂಬಾ ಹಿಂದೆಯೇ ನಾನು ರಚಿಸಿದ್ದೆ. ಉಪಯೋಗದ ಉದಾಹರಣೆ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್]] ಪುಟದಲ್ಲಿದೆ. {{tl|Infobox ಕಲಾವಿದ}} ಈಗ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವೆ. <br/> ಲೇಖನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಗತಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ನಿಜ. ಹಿಂದೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ [[ಸದಸ್ಯ:kssheshadri|ಶೇಷಾದ್ರಿ]] ಅವರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಮುಂಚೆ ದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ, ಅಥವ ಮೂಲಧಾತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಬೇಗನೆ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಕೈಗೂಡಿಸಬಹುದಾದಂತ ಸರಣಿಯೊಂದನ್ನು ಹುಡುಕಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಆ ರೀತಿಯ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೆ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಬಹುದೇನೋ... ನಿಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೇನು? [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] ^{\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]} ೦೧:೩೫, ೨೪ ಜೂನ್ ೨೦೦೮ (UTC) == ಮುಖ್ಯ ವರ್ಗಗಳ ಉಪಯೋಗ == ವಸಂತ್ ಅವರೆ, ತಾವು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವರ್ಗ ಗೊತ್ತುಮಾಡುವಾಗ ಆದಷ್ಟು higher level ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದಿರುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಲೇಖನಗಳನ್ನು "ವಿಜ್ಞಾನ" ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವುದು optimum ಅಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಈ ಮುಖ್ಯ ವರ್ಗಗಳು ನೂರಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವಂತಾಗಿ ಅವುಗಳ ಒಳಗೆ browse ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಎಂಬುದು ಅದರ ಉಪವರ್ಗವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಉಪವರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಹುಡುಕುವುದು ಸುಲಭ. [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] ^{\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]} ೦೭:೪೪, ೨೯ ಜುಲೈ ೨೦೦೮ (UTC) == ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಮೂಲಧಾತುಗಳು == ಮಿತ್ರ ವಸಂತ್, ವಿಕಿರಣಶೀಲ ಮೂಲಧಾತುಗಳ (Radioactive elements) ಬಗ್ಗೆ ತಾವು ಅಳವಡಿಸಿರುವ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ '''''half life''''' ಪದಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ '''''ಅರ್ದಾಯುಷ್ಯ''''' ಎಂಬ ಪದ ಬಳಸಿರುವಿರಿ. ಬಹುಶ ಇದು '''''ಅರ್ಧಾಯುಷ್ಯ''''' ಎಂದಿರಬೇಕೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಸರಿಯೆನಿಸಿದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ. ವಂದನೆಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:Kssheshadri|ಶೇಷಾದ್ರಿ]] ೧೪:೨೪, ೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೮ (UTC) == RE:ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖನಗಳು == ತಾವು ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಬಹಳ ಹರ್ಷದಾಯಕ. ನಾನು ವಿಜ್ಞಾನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಆಂಗ್ಲ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪದಗಳ ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ ತಿಳಿದಿರುವುದು ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ. ಈ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ನಾನು ಸ್ವಲ್ಪ ನಿರತವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಪಾದನೆ ಮಾಡಬಲ್ಲೆ. ಆಗ ಮುಂಚೆ ನಾವು ಮೂಲಧಾತುಗಳಿಗೆ ಮಾಡಿದಂತೆ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬೇರೆ ಏನನ್ನಾದರೂ ಶುರು ಮಾಡಬಹುದು.... [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] ^{\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]} ೦೫:೨೬, ೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೮ (UTC) == ಡಾರ್ವಿನ್ ಲೇಖನ == ನಮಸ್ಕಾರ ವಸಂತ್ ಅವರೆ,<br/> [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್]] ಅವರ ೨೦೦ನೇ ಜನ್ಮ ದಿನಾಚರಣೆ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೨ರಂದು ಬರಲಿದೆ. ಈ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನವನ್ನು ಮುಖ್ಯ ಪುಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹಾಕಲು ಅದನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿರುವೆ. ತಾವು ಮುಂಚೆ ಅನೇಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತಾವೂ ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ನನ್ನ ಕೋರಿಕೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] ^{\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]} ೧೪:೦೧, ೨೫ ಜನವರಿ ೨೦೦೯ (UTC) == ಲಾಗಿನ್ ತೊಂದರೆಗಳು == ನಮಸ್ಕಾರ ವಸಂತ್ ಅವರೆ<br/> I can't seem to think of any reason as to why you are getting this problem. I have checked the block logs and your name or IP address are not in them. I'd suggest that you first make sure that it is not some weird caching problem in your browser. Use Ctrl+F5 to clear your cache. If that doesn't work, maybe you can try a different browser if it is installed on your computer. Or try from a different computer. If none of these work, you might have to ask for help at metawiki at [[:meta:Help_talk:Unified_login|this page]]. [[ಸದಸ್ಯ:ಶುಶ್ರುತ|ಶುಶ್ರುತ]] ^{\[[User talk:ಶುಶ್ರುತ|ಮಾತು]] \[[Special:Contributions/ಶುಶ್ರುತ|ಕತೆ]]} ೧೫:೦೮, ೨೯ ಮೇ ೨೦೦೯ (UTC) == [[:ವರ್ಗ:ಮೂಲಧಾತುಗಳು]] == Hi, Vasanth. Could you please tell me if [[:ವರ್ಗ:ಮೂಲಧಾತುಗಳು]] is the equivalent to "Category:Chemical elements"? Thank you, [[ಸದಸ್ಯ:Malafaya|Malafaya]] ೧೦:೩೭, ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೧ (UTC) == ಅಕಿರ ಯೋಶಿಝವ == [[ಅಕಿರ ಯೋಶಿಝವ]]ಲೇಖನದ ಮತ್ತೊಂದು ಅನುವಾದ ಇರುವುದಾಗಿ ಕಾಮೆಂಟಿಸಿದ್ದೀರಿ. ಅದರ ಕೊಂಡಿಯನ್ನೂ ಜೊತೆಗೇ ನೀಡಿದ್ದರೆ ಉತ್ತಮ ~ [[User:Omshivaprakash|ಓಂಶಿವಪ್ರಕಾಶ್]]^{/[[User talk:Omshivaprakash|ಚರ್ಚೆ]]/[[Special:Contributions/Omshivaprakash|ಕಾಣಿಕೆಗಳು]]} ೦೨:೪೪, ೨೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೨ (UTC) == ಅಳಿಸ ಬೇಕಿರುವ ಪುಟಗಳು == {{refimprove|date=September 2011}} ನಮಸ್ಕಾರ ವಸಂತ್. ಯಾವುದಾದರು ಪುಟವನ್ನು ಅಳಿಸಬೇಕಾದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು [[:ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಅಳಿಸುವಿಕೆ|ಅಳಿಸುವಿಕೆ]] ಟೆಂಪ್ಲೇಟನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ. [[User:Nayvik|ವಿನಯ್]]^{[[User Talk:Nayvik|ಚರ್ಚೆ]]} ೧೨:೨೨, ೩೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೨ (UTC) == ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟಾರ್ == {{ಅವಿಶ್ರಾಂತ ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟಾರ್| ವಸಂತ್, ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅವಿಶ್ರಾಂತ ಕಾಣಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ನಿಮಗಿದೊ ಒಂದು '''ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟಾರ್'''. ನಿಮ್ಮ ಕಾಣಿಕೆಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಇನ್ನಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳಯಲಿ.-- [[User:Teju2friends|ತೇಜಸ್]] ^{/ [[User Talk:Teju2friends|ಚರ್ಚೆ]]/} ೧೨:೧೧, ೩೧ ಮೇ ೨೦೧೨ (UTC)}} [[ವರ್ಗ:ಅವಿಶ್ರಾಂತ ಬಾರ್ನ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಸದಸ್ಯ]] {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Soudha.jpg|125px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ [[wmin:WikiMeetups/Bangalore/Bangalore52|ಸಮ್ಮಿಲನ #52]] @ ಬೆಂಗಳೂರು''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikidata-logo-en.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |ನಿಮ್ಮನ್ನು '''[[meta:Wikidata|ವಿಕಿಡೇಟಾ]]''' ಬಗ್ಗೆ '''[[w:User:Lydia_Pintscher_(WMDE)|ಲೈಡಾ ಪಿನ್ಟ್‌ಶರ್(Lydia Pintscher)]]''' ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೦೨, ೨೦೧೨ ರಂದು ನೀಡಲಿರುವ ಉಪನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ '''ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಖುದ್ದಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು''' ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. <br> [[wmin:WikiMeetups/Bangalore/Bangalore52|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]](ಸಮ್ಮಿಲನದ ಪುಟ) ಸಂಜೆ 3:೦೦ಕ್ಕೆ. ನೀವು ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ '''ಯೂಟ್ಯೂಬ್ ಲೈವ್ ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್''' ಮೂಲಕ ಭಾಗವಹಿಸಬಹುದು. <br> ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳು [[wmin:WikiMeetups/Bangalore/Bangalore52|ಸಮ್ಮಿಲನದ ಪುಟದಲ್ಲಿದೆ]]. ದಯವಿಟ್ಟು "ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು (Virtual participation)" ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ.<br> ''' ಬೆಂಗಳೂರಿನ ವಿಕಿಪೀಡಿಯನ್ನರ ಪರವಾಗಿ''' [[User:Omshivaprakash|ಓಂಶಿವಪ್ರಕಾಶ್]] ([[User talk:Omshivaprakash|<span class="signature-talk">ಚರ್ಚೆ</span>]]) |- |} == Wikidata weekly summary #47 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** Extended diff view to include references now ** Fixed bug where incorrect statements revision was shown in diff view ** Added first version of Linked Data interface (RDF/XML); will be accessible from Special:EntityData ** Updated the [http://wikidata-test-repo.wikimedia.de/ demo system] ** More work towards using Solr for our search ** More investigation and fixes of search issues ** Fixed several bugs in the entity selector and improved its behavior ** Worked on refactoring of how our widgets use the toolbar ** Worked on implementation of missing data model components in JavaScript ** A lot of bug fixing * [[m:Wikidata/Events|Events]] ** Wikipedia Day NYC ** upcoming: [[meta:Metrics and activities meetings/2013-03-07|Wikimedia metrics and activities meeting]] ** upcoming: office hour (German) * Other Noteworthy Stuff ** Rollout of phase 1 (language links) on all remaining Wikipedias is still planned for March 6 ** Next update on wikidata.org is also planned for March 6. This will have bugfixes and if all goes well string as a new available data type. ** Proposal was made to the Hungarian, Hebrew and Italian Wikipedias to be the first batch to use phase 2 of Wikidata (infoboxes). Scheduled timeframe for this is end of March ** [[d:Wikidata:Database reports]] has some useful reports like the list of most used properties ** The interwiki shortcut :d was changed to always use www in the resulting link (to prevent editing issues on other URLs). ** The [[d:Wikidata:List of properties|list of available properties]] is growing and [[d:Wikidata:Property proposal|a whole bunch of new ones are being discussed]] ** [http://toolserver.org/~magnus/ts2/reasonator/?q=Q1339 Reasonator] gives you a nice adapted view of an item about a person ** [[d:User:Bene*/Items by cat|Items by cat]] helps you find missing items in a certain Wikipedia category ** A few more additions to [[d:Wikidata:Tools]] that you should have a look at if you’re editing statements ** We now have more than 2600 active users on Wikidata. Thanks for being awesome. <3 * Open Tasks for You ** Help bring the content of [[:en:Wikipedia:Wikidata]] to the remaining Wikipedias that will get phase 1 on March 6 ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 03 01|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೦೨:೨೭, ೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0371 --> ==increasing the number of wikipedians== We have made a banner in tamil wikipedia which appears in every page. (Mediawiki:sitenotice).. That shows "we are writing articles. Why don't you write articles?". New users have joined due to this. Why dont you show such messages in kannada wiki. I think that message can be placed below the yellow box. Eventhough majority of them read kn wiki, vast majority of them are unaware of the fact that anyone can edit in wikipedia. Thanks. -[[ಸದಸ್ಯ:தமிழ்க்குரிசில்|தமிழ்க்குரிசில்]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:தமிழ்க்குரிசில்|talk]]) ೦೭:೪೭, ೪ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ (UTC) == Wikidata weekly summary #48 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** More work on widget to add language links on the Wikipedias directly without having to go to Wikidata ** Bug fixes for Wikipedias, including: *** don't show edit link when noexternallanglinks magic word suppresses Wikidata links ([[bugzilla:45037]]) *** use Q## links instead of linking to Special:ItemByTitle for “edit links” link ([[bugzilla:44536]]) *** preference for showing Wikidata edits by default in watchlist ([[bugzilla:44973]]) ** Catching up on writing tests for untested functionality ** More work on the Lua support for accessing data from the repository (wikidata.org) on the Wikipedias ** Updated Wikidata’s Vagrant development machine ** Created initial QueryStore interface ** Created initial setup code for the SQL QueryStore ** Discussed and created initial schema for the SQL QueryStore ** Simplified code for client settings, including which namespaces can have Wikidata links. The default is now all namespaces, without needing to explicitly specify them in the settings ** Improved code for sorting interwiki links in the clients, with step towards allowing the communities to specify custom sort orders per Wikipedia ** Improved handling of deleted properties ** Further work on replacement for current search box ** More work on improving error reporting and edit summaries in the API ** Tim and Aaron killed the mystery bug that caused corrupt login tokens ([[bugzilla:41586]]) * Discussions/Press ** [http://news.ycombinator.com/item?id=5328472 Hacker News noticed we exist] ** [[d:Wikidata:Requests for comment/Opting out of Global sysops|RFC about opting out of global sysops or not]] (more RFCs [[d:Wikidata:Requests for comment]]) ** Asked the Italian, Hebrew and Hungarian Wikipedias if they want to be the first to use phase 2 (will ask a few more to join the first batch later today) * [[m:Wikidata/Events|Events]] ** [[m:Metrics and activities meetings/2013-03-07|WMF Metrics and Activities meeting]] (recording is linked there) ** office hour in German ** upcoming: Bibliothek & Information ** upcoming: Wikidata trifft Achäologie * Other Noteworthy Stuff ** [http://blog.wikimedia.de/2013/03/06/wikidata-now-live-on-all-wikipedias/ We’re now live on all Wikipedias with phase 1] \o/ ** [[d:Wikidata:Project chat#Phase_1_live_on_all_remaining_Wikipedias_and_bugfixes.2Fnew_feature_here|Deployed bugfixes and a new data type (string) to wikidata.org]] ** [http://www.quora.com/Wikipedia/How-will-the-Wikidata-1-project-impact-Wikipedia How will Wikidata impact Wikipedia?] ** [[d:Wikidata:Database reports|More useful database reports]] (more are being requested on the discussion page) ** [[d:Wikidata:List of properties|Quite a few new properties that make use of the new string data type now]] and [[d:Wikidata:Property proposal|more are being proposed]] ** [[d:Wikidata:Project chat#Usability_Testing_on_wikidata.org|Lukas wants to work with us to improve usability]] ** New user scripts at [[d:Wikidata:Tools]] *Did you know? ** Is a specific bug report really important to you? If you have an account on bugs.wikimedia.org you can easily add yourself to the CC list of the bug and then receive updates about its status via email ** Wikidata is also on [https://twitter.com/wikidata Twitter], [https://identi.ca/wikidata identi.ca], [https://www.facebook.com/Wikidata Facebook] and [https://plus.google.com/105776413863749545202/posts Google+] ** There is an IRC channel too: #wikimedia-wikidata on freenode * Open Tasks for You ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] ** Continue being awesome </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 03 08|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೧೮:೫೭, ೮ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0375 --> == Wikidata weekly summary #49 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> ** Development ** Design improvements to the SetClaim API module ** More work on implementing the [[m:Wikidata/Notes/Inclusion syntax|simple inclusion syntax]] that will be 1 way to access Wikidata data on Wikipedia ** More work on Lua (the second way to access Wikidata data on Wikipedia) ** Added parser page property to hold entity id in client. This fixes: *** [[bugzilla:45037]] - don’t show edit link if noexternallanglinks has suppressed all Wikidata links *** [[bugzilla:44536]] - have the edit link go directly to the Q### pages, instead of Special:ItemByTitle which shall make the link be more reliable and work for all namespaces ** Selenium tests for deleted-property-handling ** Selenium tests for multiline references ** Selenium tests for add-sitelinks-from-client ** Selenium tests for Entity-Selector-as-Searchbox ** Selenium tests for language-table ** Implemented in-process caching for entities ** Lua support to access the repo data and implement getEntity (so you can use stuff like entity = mw.wikibase.getEntity("Q1459") in Lua modules) ** rebuildTermSearchKey is now ready for production (this still needs to be run but once done it will make search case-insensitive) ** Improved error reports from the API ** Ground work for better edit summaries from the API ** Added a table of content to item pages ** Added debug functionality to be able to investigate why it takes longer than it should for Wikidata changes to show up on recent changes and watchlists on Wikipedia ** Finished implementation of References-UI ** Implemented GUID generator in JavaScript ** Worked on fixing a bug related to deleted properties where the UI would display wrong information ** Minor fixes/additions to the JS datamodel implementation ** Minor bugfixes in Statements-UI ** More work on RDF export * Discussions/Press ** [[d:Wikidata:Project chat#10_edits_for_autoconfirmed|When to autoconfirm users]] ** [[d:Wikidata:Property proposal|More property proposals]] * [[m:Wikidata/Events|Events]] ** Bibliothek und Information ** 3rd Media Web Symposium ** upcoming: Wikidata trifft Archäologie ** upcoming: SMWCon ** [[m:IRC office hours/Office hours 2013-03-08|Log of latest office hour on IRC]] (in German) ** We’ll be at the [[mw:Amsterdam Hackathon 2013|Amsterdam Hackathon]] * Other Noteworthy Stuff ** New features/bugfixes on wikidata.org are planned for March 20 ** Lua roll-out! You’ll be able to use it soon to access Wikidata data on Wikipedia. Here's two introductory blogposts: [https://blog.wikimedia.org/2013/03/11/lua-templates-faster-more-flexible-pages/] [http://blog.wikimedia.org/2013/03/14/what-lua-scripting-means-wikimedia-open-source/] ** [[d:Q450675&action=history|The new pope didn’t go unnoticed on Wikidata either]] ** Someone sent the dev team [http://file3.status.net/i/identica/wikidata-20130315T113320-s3l7v4r.jpeg a cake]! <3 ** Want an easy way to add authority control data? Check [[d:Wikidata:Tools#authority_control.js|this]] ** We crossed item ID 7000000 ** We now have over 4000 active editors \o/ ** [[d:Wikidata:Statistics|Some more stats]] based on a database dump from end of February ** [http://toolserver.org/~magnus/ts2/reasonator/?q=Q254 Reasonator got a few more goodies] * Did you know? ** If you add a Babel box to your user page Wikidata will show you items and descriptions in other languages you speak as well without you having to switch the language ** Want to know which items use a certain property? Try the “what links here” link on a property page * Open Tasks for You ** Help translate [[m:Wikidata/Deployment Questions]] ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 03 15|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೧೮:೪೪, ೧೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0383 --> ==Tell_us_about_Kannada_Wikipedia== there are some pages in meta wiki called tell us about your wikipedia. It is sad that it doesnot exist for kannada eventhough available for other wikipedias. kindly [http://meta.wikimedia.org/wiki/Tell_us_about_Kannada_Wikipedia ctreate this page]. Use [http://meta.wikimedia.org/wiki/Tell_us_about_Telugu_Wikipedia telugu] page for reference and fill the questionare. Thanks. -[[ಸದಸ್ಯ:தமிழ்க்குரிசில்|தமிழ்க்குரிசில்]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:தமிழ்க்குரிசில்|talk]]) ೧೩:೪೭, ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ (UTC) == Wikidata weekly summary #50 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** Rolled out new code on wikidata.org. The new stuff you probably care about is: *** Improved references. They can now have multiple lines. This should make references much more useful. You can now have one reference with for example values for each of the properties "book", "author", "page" to describe one source. *** Fixed the prev/next links in diff view ([[bugzilla:45821]]) *** [[d:Special:EntitiesWithoutLabel]] now lets you filter by language and entity type ** Widget to add language links on the Wikipedias directly: added setting to enable/disable it per wiki and made it available for logged-in users only ** Widget to add language links on the Wikipedias directly: improved layout / size ** Made it so that the “edit links” link on Wikipedia is also shown when the corresponding item only has a link to this one language and no other languages ** Submitted improved Apache config patch to make wikidata.org always redirect to www.wikidata.org, which is awaiting code review and deployment. ** Improved the script that is responsible for taking Wikidata changes to the Wikipedias ** Added a few ways to better debug the script responsible for taking Wikidata changes to the Wikipedias. This should help with investigating why some changes take way to long to show up on the Wikipedias. ** Started work on automatically adding edited items to the user’s watchlist (according to preferences) ** Finished script for rebuilding search keys, so we can finally get case insensitive matches in a lot of places ** Support for multi-line references in diff view ** Selenium tests for inclusion syntax ** Improved parser function (that will be used to access Wikidata data on the Wikipedias) to accept property ID or label ** Increased isolation of data model component to increase clarity and visibility of bad dependencies ** Worked on schema access in the SQLStore (of the query component) * Discussions/Press ** [http://blog.wikimedia.de/2013/03/19/some-data-on-wikidata/ Denny had a look at some data about Wikidata] * [[m:Wikidata/Events|Events]] ** 3rd Media Web Symposium 2013 ** Wikidata trifft Archäologie ** SMWCon Spring NYC * Other Noteworthy Stuff ** [[d:Wikidata:Project_chat#Amsterdam_.2B_Wikimania_hackathon_.2B_Wikimania|Join us for the Amsterdam and Wikimania hackathon and Wikimania]] ** Too many items with the same label and no description? [http://toolserver.org/~magnus/wd_terminator.php Terminator] helps you hunt them all down and clean them up. Also check out the [http://toolserver.org/~magnus/wd_terminator.php?list top 1000] ** Interested in the distribution of books by genre on Wikidata and similar things? [http://toolserver.org/~magnus/ts2/wdstats/?q={%22r%22:%5B{%22p%22:31,%22i%22:5398426}%5D,%22p%22:%22p136%22} WikidataStats] can help ** [[d:Wikidata:Requests for permissions/Bot]] needs input from more people ** [[d:Wikidata:Bots by function|Detailed list of bots]] ** [[d:Wikidata:Creating a bot|Collecting information about creating a bot]] ** We’ve crossed Q8000000 * Did you know? ** When you edit a statement there is a little wheel in front of the text field. This lets you choose between “custom value”, “unknown value” and “no value”. “No value” means that we know that the given property has no value, e.g. Elizabeth I of England had no spouse. “Unknown value” means that the property has a value, but it is unknown which one -- e.g. Pope Linus most certainly had a year of birth, but it is unknown to us. * Open Tasks for You ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] ** Still looking for the right way to contribute for you? Have a look at [[d:Wikidata:Contribute]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 03 22|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೦೦:೨೭, ೨೩ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0392 --> == Wikidata weekly summary #51 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** The [http://blog.wikimedia.de/2013/03/27/you-can-have-all-the-data/ first 11 Wikipedias can now include data from Wikidata] in their articles (If you want to see it in action see the infobox at [[:it:Torino]]) ** Worked on automatic summaries for statements ** Worked on making properties accessible from the client using their label so you can use <nowiki>{{#property:executive director}}</nowiki> instead of <nowiki>{{#property:p169}}</nowiki> for example ** Made qualifiers ready for the next deployment (Please test. See details further down.) ** Selenium tests for qualifiers ** Fixed some issues related to QUnit testing ** Worked on improved handling and code design of multiple snak lists in the UI (qualifiers, references) * Discussions/Press ** Denny wrote down how we’re planning to support [[m:Wikidata/Development/Queries|queries]] on Wikidata. Feedback welcome. ** Proposal for a [[d:Wikidata:Vandalism|vandalism policy]] ** Now that improvements for references have been deployed here’s a [[d:Wikidata talk:Sources|discussion]] on the best way to use them. (You can see an example of how it could be used in the source for “CAS registry number” on [[d:Q153]]) ** [[d:Wikidata:Project chat#Featured Items|Should Wikidata have featured items?]] ** [[d:Wikidata:Requests for comment/Restrict_creation_of_properties_to_some_users|RFC about restricting the ability to create properties to some users]] ** [http://www.heise.de/newsticker/meldung/Wikipedia-Datenfundus-Wikidata-geht-in-die-zweite-Runde-1832031.html Heise.de reporting] about deployment of phase 2 on the first 11 Wikipedias ** [http://blog.wikimedia.de/2013/03/28/die-digitalen-romer-wikidata-trifft-archaologie/ Report] about a collaboration event between Wikipedians and archeologists * [[m:Wikidata/Events|Events]] ** Newline 2013 * Other Noteworthy Stuff ** We’re currently carefully monitoring performance after the deployment of phase 2 on the first 11 Wikipedias. There seem to be a few small issues. As soon as they are resolved we'll deploy on English Wikipedia. All other Wikipedias are planned to follow very soon after that. ** Bye and a big thank you to Anja, Silke, Jens and John who are leaving the development team at the end of the month and will work on other cool things. You’ll be missed! ** Ever had any doubt about the possibilities of Wikidata? Talk to [http://toolserver.org/~magnus/thetalkpage/ Wiri]! ** We worked on reducing the time it takes for Wikidata edits to show up in the Wikipedias and made some progress. Daniel posted an [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata-l/2013-March/001940.html analysis] ** We started running a script on the database in order to make search on Wikidata case-insensitive. This should be finished in a few days and then search should be more useful. ** In addition to the above we have rolled out a new search box that suggests items. This should also make finding things on Wikidata a lot easier for you. ** We’re making some progress with Internet Explorer 8 support but there are a lot of issues with it (some outside our control). It’s unclear at the moment how much we can improve it still without spending an unjustified amount of time on it. You can follow the progress at [[bugzilla:44228]] ** Edits are now auto-confirmed for users with more than 50 edits and account age 4 days: [[bugzilla:46461]] ** Do you need old-style interwiki links for a sister project for example? [http://toolserver.org/~legoktm/cgi-bin/wikidata/copypaste.py This] is for you ** The Wikimedia Foundation applied as a mentoring organisation for Google Summer of Code again. We have proposed some [[mw:GSoC|Wikidata projects]] for students to take up if the Foundation is accepted again. At least 2 other organisations that applied also propose Wikidata ideas. More details on that once we know which organisations are accepted. ** Denny hacked together a [http://simia.net/treeoflife/ tree of life] based on data from Wikidata ** Wikidata was added to [http://wikipulse.herokuapp.com/ wikipulse] ** A [[d:Q8478926|template]] to retrieve data from Wikidata if no local value is set * Did you know? ** If you need to merge two items [[d:Help:Merge]] explains how * Open Tasks for You ** See note at the end of this weekly summary ** Help test qualifiers ([[m:Wikidata/Notes/Data model primer#Qualifiers]] - see also example statements there) on the [http://wikidata-test-repo.wikimedia.de/wiki test wiki] so we can roll it out with the next release ** Did you file a bug report for Wikidata or did someone else do it for you? Please take a minute to check if it is still valid. (Thanks for filing it btw!) ** Add some missing descriptions to those [http://toolserver.org/~magnus/wd_terminator.php?list items with the same label]? ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] </div> Could I have 2 mins of your time? As I’ll be working on some other projects for Wikimedia Germany as well from now on the time I can spend on Wikidata will be reduced. This means I’ll have to figure out what is useful to spend time on. If you’re reading this could you let me know for example on [[m:Talk:Wikidata/Status updates/2013 03 29|this discussion page]]? Also if you have ideas how to improve the weekly summaries please post them. --[[d:User:Lydia Pintscher (WMDE)|Lydia Pintscher (WMDE)]] ([[d:User talk:Lydia Pintscher (WMDE)|talk]]) <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 03 29|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೨೦:೪೪, ೨೯ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0394 --> == Wikidata weekly summary #52 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** The first year is over. Thank you everyone for being amazing and helping to build Wikidata and making it more than we could possibly have hoped for already. <3 ** Put a lot of work into improved support for Internet Explorer 8 ** Worked on improving recent changes code in client ** Finished valueview refactoring. Created new extension “ValueView” ** Implemented string formatter * Discussions/Press ** [[d:Wikidata:Requests for comment/Defining_bureaucrats|RFC for defining the bureaucrats role on Wikidata]] ** [[d:Wikidata:Requests for comment/Softwarestatements|RFC about statements for items related to software]] * [[m:Wikidata/Events|Events]] ** upcoming: GLAM-Wiki 2013 * Other Noteworthy Stuff ** Deployment of phase 2 on English Wikipedia is currently planned for April 8. The remaining Wikipedias are scheduled for April 10. As usual this might change if we run into problems along the way. ** There is now a [[d:Special:DispatchStats|page showing the current lag for changes propagating to the Wikipedias]] so they can show up in watchlists and recent changes for example. This should ideally be in the range of a few minutes. Right now it is higher because of some abnormally high bot activity but decreasing. Should be down to a few minutes soon. ** There’s now a [[:en:Template:Wikidata|badge]] you can add to Wikipedia articles to indicate there is data about it on Wikidata ** We hit [[d:Q10000000|Q10000000]] ** [http://goo.gl/maps/DyrsA A Wikidata item in the wild] ;-) * Did you know? ** There are a number of [[d:Wikidata:Task forces|task forces]] that take care of specific jobs or topics on Wikidata ** You can get [[d:Wikidata:Database download|database dumps]] to play with ** There are a lot of stats about Wikidata on http://stats.wikimedia.org * Open Tasks for You ** Hit a [[d:Special:Random|random item]] and add a missing source? ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] </div> Based on feedback for last week’s call for comments we will continue this newsletter. However more community help will be needed. From now on they’ll be drafted at [[d:Wikidata:Status updates/Next]] and your help is very welcome. <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 03 29|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೦೨:೩೭, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0400 --> == Wikidata weekly summary #53 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** Got some external professional review of our code and architecture and started working on their feedback ** Worked on reducing the [[d:Special:DispatchStats|dispatch lag]] (the time it takes for changes on Wikidata to be sent to the Wikipedias for display in watchlist, recent changes and to purge affected pages) ** Worked on using Redis for job queue to improve the lag situation even further ** Created new Wikibase Query extension for phase 3 functionality ** Autocomments & Autosummaries for SetClaim module ** Worked on the GeoCoordinate parser * [[m:Wikidata/Events|Events]]/Press ** right now: GLAM-WIKI 2013 * Discussions ** The [[d:Wikidata:Requests for comment/Defining bureaucrats|RFC about bureaucrats]] was closed ** [[d:Wikidata:Requests for comment/Adopt metawiki policy for translation administrators|RfC about policy for translation admins]] ** We need feedback from contributors working on references addition or having tried to add references to statements. Please comment about your problems or your trials at [[d:Help:Sources]] * Other Noteworthy Stuff ** Deployment of phase 2 on the remaining Wikipedias was delayed because of a high lag of changes being propagated to the Wikipedias. The lag has been reduced considerably now and is going down even more. The new date for deployment will not be next week because there are other large changes on Wikimedia infrastructure scheduled that we do not want to interfere with. It will hopefully happen very soon after that though. ** Next code update on wikidata.org is planned for Wednesday. This should include [[m:Wikidata/Notes/Data model primer#Qualifiers|qualifiers]] and bugfixes. ** There will probably be a short outage/read-only for wikidata.org on Tuesday (database is being switched to MariaDB) ** If you're a student and interested in coding on Wikidata [[d:Wikidata:GSoC|consider applying for Google Summer of Code]]. ** There is a new user right: [[d:Wikidata:Property creators|property creators]] ** There is now a page to [[d:Wikidata:Properties for deletion|request deletion of a property]] ** We now have [[Wikidata:Bureaucrats|Bureaucrats]] ** [http://toolserver.org/~magnus/ts2/reasonator/ Reasonator] was improved and extended ([http://toolserver.org/~magnus/ts2/reasonator/?q=92642 1] [http://toolserver.org/~magnus/ts2/reasonator/?q=4504 2]) * Open Tasks for You ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] ** Help draft the [[d:Wikidata:Status updates/Next|next weekly summary]] </div> Based on feedback for last week’s call for comments we will continue this newsletter. However more community help will be needed. From now on they’ll be drafted at [[d:Wikidata:Status updates/Next]] and your help is very welcome. <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 04 12|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೨೩:೩೪, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0412 --> == Wikidata weekly summary #54 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** [[d:Special:DispatchStats|Dispatch lag]] is now down to 0 so changes should show up very quickly on the Wikipedias in watchlists and recent changes ** wikidata.org now always redirects to www.wikidata.org. This should among other things solve the issue where people were not able to edit when on wikidata.org ([[bugzilla:45005]]) ** Fixed weird blocked-user/protected-page handling in UI ([[bugzilla:45140]]) ** Final meetings for the external professional review of our code and architecture. They were quite happy with the quality of the codebase and gave useful tips for improvements ** Worked on automatic summaries for editing claims ** Investigation of different JavaScript frameworks dealing with date and time ** Worked on using Redis and the job queue for change notifications to clients ** Work on the storage code for answering queries * [[m:Wikidata/Events|Events]]/Press ** GLAM-WIKI 2013 ** upcoming: office hour on IRC about sources ** upcoming: Opensource Treffen ** upcoming: intro to Wikidata at the British Library * Discussions ** [[d:Wikidata:Requests for comment/References and sources|RfC about references and sources]] ** [[d:Wikidata:Requests for comment/Defining oversighters|RfC about local oversighters]] * Other Noteworthy Stuff ** Deployment of phase 2 (infoboxes) on English Wikipedia is planned for April 22. All remaining Wikipedias are planned for April 24. ** Qualifiers are available now. In the same update several bugs have been fixed mainly related to Internet Explorer 8. At the same time search has been made case-insensitive. More details [[d:Wikidata:Project chat#Qualifiers.2C_bug_fixes.2C_improved_search_-_all_in_one_night.21|here]]. ** [[d:Wikidata:Notability]] has been completely rewritten ** Cool task force page: [[d:Wikidata:Video games task force]] ** [http://bots.wmflabs.org/~addshore/addbot/index.php List of Wikipedia articles that still have language links in the wiki text] * Open Tasks for You ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 04 19|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೨೨:೫೮, ೧೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0417 --> == Wikidata weekly summary #55 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** Started working on support for the Time data type in the frontend (editing/displaying of time values) ** Fixed copyright tooltip’s issues where it was not possible to dismiss it ** Started work for making it possible to track where on the client a property is used ** Work on dispatching changes to Wikipedias via the redis job queue ** Introducing core hooks to allow us to avoid page re-rendering when language links are changed ** Implemented automatic comments for setClaim (adding/setting claim, adding/removing/changing qualifiers) ** Investigated issue where edit conflicts are detected in error ** Fixed wrong revision shown in history-view * [[m:Wikidata/Events|Events]]/Press ** A lot of articles about the deployment of phase 2 on all Wikipedias among them: [http://www.heise.de/newsticker/meldung/Wikipedia-Datenfundus-Wikidata-geht-in-den-Regelbetrieb-1849208.html Wikipedia-Datenfundus Wikidata geht in den Regelbetrieb], [http://www.h-online.com/open/news/item/Wikidata-goes-live-worldwide-1849479.html Wikidata goes live worldwide], [http://www.mynewsdesk.com/se/view/pressrelease/wikidata-revolutionen-aer-haer-moejliggoer-strukturerade-data-paa-wikipedia-859762 Wikidata-revolutionen är här: Möjliggör strukturerade data på Wikipedia] ** Wikimedia switching to MariaDB in ''c'T'' (German): [http://www.heise.de/ct/meldung/Wikipedia-wechselt-von-MySQL-auf-MariaDB-1848140.html Wikipedia wechselt von MySQL auf MariaDB] ** Office hour about references ([[m:IRC office hours/Office hours 2013-04-25|log]]) ** Introduction to Wikidata - talk at the British Library ** OpensourceTreffen in Munich ** Upcoming: Hypertext 2013 * Discussions ** RfC about [[d:Wikidata:Requests_for_comment/Wikidata:Vandalism|vandalism]] ** RfP for [[d:Wikidata:Requests_for_permissions/Oversight|oversighters]] ** RfC about [[m:Requests for comment/Interproject links interface|interproject links interface]] ** RfC about [[m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|inactive administrators]] ** RfC about [[d:Wikidata:Requests for comment/Abusefilter-view-private and abusefilter-log-private for rollbackers|permissions for rollbackers regarding vandalism]] ** RfC about [[d:Wikidata:Requests for comment/Kinship|Kinship]] * Other Noteworthy Stuff ** Phase 2 has been [http://blog.wikimedia.de/2013/04/22/and-that-makes-12/ deployed on English Wikipedia] and [http://blog.wikimedia.de/2013/04/24/wikidata-all-around-the-world/ all remaining ones] ** Deployed a widget that makes it easier to add language links when there is only one language link on Wikidata so far ** Page to collect information about [[d:Help:Phase 2 on Wikipedia|phase 2 on the Wikipedias]] ** [[d:Special:Statistics|Page edits]] have passed 31 million. ** [[d:Help:Shortcut]] lists shortcuts for frequently used pages ** [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata-l/2013-April/002165.html Nice interaction of local data and data from Wikidata] on English Wikipedias * Did you know? ** Item [[d:Q12000000|Q12000000]] is is the Czech Wiki entry about "Výškové horolezectví" or "high altitude climbing" ** Newest properties are: [[d:Property:P466|occupant]], [[d:Property:P465|color (hex triplet)]], [[d:Property:P464|NOR]], [[d:Property:P463|member of]], [[d:Property:P462|color (item)]], [[d:Property:P461|opposite of]], [[d:Property:P460|said to be the same as]], [[d:Property:P458|IMO ship number]], [[d:Property:P457|foundational text]], [[d:Property:P455|Emporis ID]], [[d:Property:P454|Structurae ID]], [[d:Property:P452|industry]], [[d:Property:P451|cohabitant]], [[d:Property:P450|astronaut's missions]], [[d:Property:P449|original network]], [[d:Property:P448|launch site]] ** Newest qualifiers are: [[d:Property:P459|determination method]], [[d:Property:P453|role]] ** Properties merged: [[d:Property:P9|sister]] and [[d:Property:P7|brother]] ([[d:Wikidata:Project chat#Merging Property:P7 and Property:P9|discussion]]) * Open Tasks for You ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] ** Translate the [[d:Wikidata:List of properties#Table of properties|Table of properties]] into your language ** [[d:Wikidata:Property proposal|Review]] a proposal for a qualifier property ** Respond to a "Request for Comment" ** If fixing a particular bug is especially important for you then please consider voting for it in Bugzilla to help the development team prioritize. A list of all of the currently open ones is [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?emailcc1=1&list_id=151540&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org here]. </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 04 26|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೨೨:೦೦, ೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0433 --> == Wikidata weekly summary #56 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** Worked with students on their Google Summer of Code proposals ** Worked on time data type editing in the frontend ** Worked on improving the DataTypes system ** Working on better Continuous Integration strategy ** Moving Selenium tests to Cloudbees & Saucelabs ** Catching up with Selenium tests * [[m:Wikidata/Events|Events]]/Press ** Hypertext 2013 ** upcoming: Treffen der Redaktion Chemie * Discussions **[[d:Wikidata:Requests for comment/Enable flood flag|RFC to enable the "flood flag"]] **[[d:Wikidata:Requests for comment/Lables and descriptions in language variants|RFC about "labels in uncommon language variants"]] **[[d:Wikidata:Requests for comment/Items for Wikimedia projects besides Wikipedia|RFC to create "Items for Wikimedia projects besides Wikipedia"]] **7 users [[d:Wikidata:Requests for permissions/Oversight|requesting access to the oversight permission]] * Other Noteworthy Stuff **Bugfixes were deployed on wikidata.org. The ones you probably care about are: *** when clicking "edit links" on a Wikipedia article the user is automatically taken to the language links part of the item. Hopefully it is now more obvious how to change the links. *** fixed a few cases where edit conflicts where detected in error *** added automatic edit summaries for adding qualifiers and claims *** fixed wrong revision being shown in div history **Translators can now sign up to receive translation notifications at [[d:Special:TranslatorSignup]] **[http://toolserver.org/~magnus/ts2/wdq/ Visual query interface for Wikidata] **3 Wikimania submissions that could use your vote at the bottom: [http://wikimania2013.wikimedia.org/wiki/Submissions/State_of_Wikidata State of Wikidata], [http://wikimania2013.wikimedia.org/wiki/Submissions/The_Technology_Behind_Wikidata The Technology Behind Wikidata], [http://wikimania2013.wikimedia.org/wiki/Submissions/Ask_Us_Anything_About_Wikidata Ask Us Anything About Wikidata] * Did you know? **Newest properties: [[d:Property:P483|Recorded at (studio)]], [[d:Property:P482|Supporting actor/actress]], [[d:Property:P481|Palissy identifier]], [[d:Property:P480|Filmaffinity number]], [[d:Property:P479|input device]], [[d:Property:P478|Volume (collections)]], [[d:Property:P477|Historic Places identifier]], [[d:Property:P476|CELEX number]], [[d:Property:P474|country calling code]], [[d:Property:P473|local dialing code]], [[d:Property:P470|eight banner register]], [[d:Property:P469|lakes on river]], [[d:Property:P468|dan/kyu rank]], [[d:Property:P467|legislated by]] **Newest task forces: [[d:Wikidata:Pokémon task force|Pokémon task force]], [[d:Wikidata:Cultural heritage task force|Cultural heritage task force]], [[d:Wikidata:Space task force|Space task force]] * Open Tasks for You ** [[d:Wikidata:Property proposal|Review a proposal for a qualifier or property]] ** [[d:Wikidata:Requests for comment|Respond to a "Request for Comment"]] ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 05 03|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೦೫:೧೦, ೪ ಮೇ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0442 --> == ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕನ್ನಡದ ಸದಸ್ಯರ ಸಮ್ಮಿಲನ ಈ ತಿಂಗಳು ಐ.‌ಆರ್.ಸಿ ಯಲ್ಲಿ == ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕನ್ನಡದ ಸದಸ್ಯರ ಸಮ್ಮಿಲನ ಈ ತಿಂಗಳು ಐ.‌ಆರ್.ಸಿ ಯಲ್ಲಿ ಮೇ ೭, ೨೦೧೩ , ರಾತ್ರಿ ೯:೩೦ ರಿಂದ ೧೧:೩೦ ಐ.‌ಆರ್.ಸಿ ಚಾನೆಲ್ ಐ.‌ಆರ್.ಸಿಯನ್ನು ಇದುವರೆಗೆ ಬಳಸಿ ಅಭ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದವರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವೆಬ್‌ಚಾಟ್ ಲಿಂಕ್ ಬಳಸಬಹುದು. ವೆಬ್‌ಚಾಟ್ - ಫ್ರೀನೋಡ್ - [http://webchat.freenode.net/?channels=wikipedia-kn ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕನ್ನಡ ಚಾನಲ್] ಸಮ್ಮಿಲನದ ಉದ್ದೇಶ ೧) ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸುತ್ತ ನಾವು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಕೆಲಸಗಳು ೨) ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ೩) ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ೪) ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಹತ್ತನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ತಯಾರಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಈ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/೧೦|ಕೊಂಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ --[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|Pavanaja]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|talk]]) ೧೨:೩೪, ೬ ಮೇ ೨೦೧೩ (UTC) == ''This Month in GLAM'': April 2013 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | <center>[[File:This month in GLAM logo.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]</center><br/> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume III, Issue IV, April 2013</span>]]</div> <hr /><br /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;"> |- style="text-align: center;" | <font style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</font> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; -moz-column-count:2; -moz-column-width:28em; -webkit-column-count:2; -webkit-column-width:28em;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/From the team|From the team]]: Some personal thoughts on GLAM * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Australia and New Zealand report|Australia and New Zealand report]]: Wikipedia in academia and libraries in Australia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Denmark report|Denmark report]]: Upcoming Edit-a-thon 1864 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Finland report|Finland report]]: WLPA; GLAM Sessions; Funding * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/France report|France report]]: Brest * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Germany report|Germany report]]: Hamburg Museum; Museum August Kestner * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Hungary report|Hungary report]]: Article writing contest about statistics and related sciences * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Italy report|Italy report]]: Wikipedia workshop; Editathon on women's biographies * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Fotofestín activities; DIY scanner project progress and Winners of the Holy Week in Mexico photo contest at ITESM Campus Ciudad de Mexico * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: GLAM WIKI UK; Wiki loves Sound; Wikipedian in Residence; Wiki loves Libraries; Wikipedia Training National Museum of Ethnology * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Spain report|Spain report]]: Longest edit-a-thon ever at Fundació Joan Miró in Barcelona * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Sweden report|Sweden report]]: GLAM handbook version 3; conferences; hackathons and Wiki Loves Public Art * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss Federal Archives looking for a Wikipedian in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Taiwan report|Taiwan report]]: Taiwan Government Data Portal Launched * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/UK report|UK report]]: GLAM-Wiki; new and departing Wikipedians in Residence * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/USA report|USA report]]: First GLAM Boot Camp; Consortium meeting; GLAMout; plus workshops and editathon * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Special story|Special story]]: Intersections between GLAM and Wikinews * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Open Access report|Open Access report]]: Featured content; Wikimania sessions * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-size: 10pt; font-family: Times New Roman; text-align: center;" | <center><small>[[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2013/Single|Single-page]]</small></center> |- | valign="top" colspan="2" style="padding: 0.5em; font-family: Times New Roman; text-align: center; font-size: 85%; " | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೨೧:೫೯, ೮ ಮೇ ೨೦೧೩ (UTC)</div> <!-- EdwardsBot 0445 --> == Wikidata weekly summary #57 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Development ** Implemented basic editing of Time values ** Worked on advanced editing of Time values (having a preview, defining precision and calendar model while editing the value) ** Work on RDF mapping/export ** ~=[,,_,,]:3 ** Solving issues with WMF Jenkins ** Migrating Selenium test from RSpec to Cucumber * [[m:Wikidata/Events|Events]]/Press ** [http://www.dradio.de/dlf/sendungen/computer/2096865/ Interview on dradio.de] ** PHP Unconference Europe 2013 ** PHP Days 1013 Berlin ** Treffen der Redaktion Chemie * Discussions ** [[d:Wikidata:Requests for comment/Bureaucrats' role in removal of permissions|RfC: Bureaucrats' role in removal of permissions]] ** [[d:Wikidata:Requests for comment/Disambiguation pages guidelines|RfC: Disambiguation pages guidelines]] * Other Noteworthy Stuff ** [http://blog.wikimedia.de/2013/05/06/the-wikidata-tool-ecosystem/ Blog post by Magnus Manske about the Wikidata tool ecosystem] ** [https://lists.wikimedia.org/mailman/listinfo/wikidata-tech New mailing list for discussion of development of Wikidata] * Did you know? ** Newest properties: [[d:Property:P498|ISO 4217]], [[d:Property:P497|CBDB ID]], [[d:Property:P496|ORCID]], [[d:Property:P495|country of origin]], [[d:Property:P494|ICD-10]], [[d:Property:P493|ICD-9]], [[d:Property:P492|OMIM ID]], [[d:Property:P491|orbit diagram]], [[d:Property:P490|provisional designation (astronomy)]], [[d:Property:P489|currency symbol description]], [[d:Property:P488|chairperson]], [[d:Property:P487|Unicode character]], [[d:Property:P486|MeSH ID]], [[d:Property:P485|archives at]], [[d:Property:P484|IMA Number]] ** Newest task forces: [[d:Wikidata:Baseball task force|Baseball]] * Open Tasks for You ** [[d:Wikidata:Property proposal|Review a proposal for a qualifier or property]] ** [[d:Wikidata:Requests for comment|Respond to a "Request for Comment"]] ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 05 10|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೧೫:೩೫, ೧೦ ಮೇ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0447 --> == Wikidata weekly summary #58 == [[File:Wikidata-logo-en.svg|150px|right]] <div style="margin-top:10px; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">''Here's your quick overview of what has been happening around Wikidata over the last week.''</div> <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Discussions ** What should be done with the property [[d:Wikidata:Property proposal/Generic#Version (rename 'Stable Version')|stable Version]]? ** [http://hangingtogether.org/?p=2877 Sex Ratios in Wikidata, Wikipedias, and VIAF] ** [http://hangingtogether.org/?p=2878 The Ropebridges: Authority Control in Wikidata] * [[m:Wikidata/Events|Events]]/Press ** [http://wikimania2013.wikimedia.org/wiki/Category:Wikidata A lot of Wikidata-related submissions have been accepted for Wikimania] ** Treffen der Redaktion Chemie ** upcoming: MediaWiki hackathon in Amsterdam ** upcoming: Linked Data in Business * Other Noteworthy Stuff ** [[d:Help:Lua]] is now the place for all things Lua on Wikidata ** Item [[d:Q13000000]] is Devarakonda, a village in India. ** The geographic relation "exclave of" is the [[d:Property:P500|property with the ID 500]]. ** [[:w:en:Wikipedia:Requests for comment/Wikidata Phase 2|English Wikipedia discussion closes allowing for use of Wikidata]] ** [[d:Template:Tree|Template to display a tree based in Wikidata data]] ** Deployed new bugfixes on wikidata.org including a fix for pages not being added to the watchlist automatically plus the first version of the RDF exort ** The ability to include data using the property label is planned to be deployed on English Wikipedia on Monday and all others on Wednesday (You can then for example use <nowiki>{{#property:logo image}}</nowiki> in addition to <nowiki>{{#property:P154}}</nowiki>.) * Did you know? ** Newest properties: exclave of, enclave within, HURDAT identifier, ISO standard, home port, general manager, ISO 15924, Swedish county code, BNFC Thesaurus, cause of death, brother-in-law (sister's husband), honorific prefix, academic degree, birth name, interleaves with, state, phase, powerplant, interaction, part concerned, armament, scheduled service destination, type of orbit, temporal range start, temporal range end, Swedish municipality code, located on island, consists of ** <nowiki>{{Property|123}}</nowiki> can be used on Wikidata to get the label of the given property (P123) in the readers language. <nowiki>{{label|Q123}}</nowiki> does the same for items. * Development ** Simplified the [[m:Wikidata/Notes/Inclusion syntax v0.4|inclusion syntax]] (this is one way how you access data from Wikidata in a Wikipedia article - the other one is via Lua) ** [http://lists.wikimedia.org/pipermail/wikidata-tech/2013-May/000006.html Result of the external codebase review has been published] ** Worked on implementation of editable time values in frontend ** Selenium tests for false edit-conflicts and old-revision-view ** Jenkins setup improvements ** Made many improvements to the unit test configuration and bootstrapping code in Ask, Diff, DataValues, WikibaseQueryEngine and WikibaseDatabase ** Automatic class loading based on PSR-0 convention in Ask, Diff and WikibaseQueryEngine ** Added new array comparison code and started work on merging diffs together in Diff ** Progress on the SQLStore ** Improved many unit tests by removing unneeded dependencies they had ** Bug fixing ** Made property parser function code more robust ** Worked on EntityPerPage rebuild script, to enable it to run for Wikidata to fill in missing entities in the wb_entity_per_page table ** Making the Settings system more robust, preparing split of client and repo settings ** Work on RDF mapping and serialization ** Work on content negotiation for Special:EntityData * Open Tasks for You ** [[d:Wikidata:Database_reports/Constraint_violations|Help fix formatting and value issues]] for a property ** [[d:Wikidata:Tools/Array properties gadget|Determine statements to add to Wikidata based on Wikipedia categories]] ** [[d:Wikidata:Task forces|Map a Wikipedia infobox to Wikidata properties]] ([[Wikidata:Chemistry_task_force/Properties|advanced sample]]) ** [[d:Wikidata:Database reports/Constraint violations/Summary|Select a rarely used property]] and add values to Wikidata: either manually, through "[[Wikidata:Tools/Array properties gadget|array properties]]", through a [[Wikidata:Bot requests|bot request]], with [[Wikidata:Tools#Wikidata_useful|Wikidata useful]], or by operating your own bot ** [[d:Wikidata:Requests for comment|Respond to a "Request for Comment"]] ** Hack on one of [https://bugzilla.wikimedia.org/buglist.cgi?keywords=need-volunteer%2C%20&keywords_type=allwords&emailcc1=1&resolution=---&emailtype1=exact&emailassigned_to1=1&query_format=advanced&email1=wikidata-bugs%40lists.wikimedia.org&list_id=162515 these] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[m:Wikidata/Status updates/2013 05 17|Read the full report]]''' &middot; [[m:Global message delivery/Targets/Wikidata|Unsubscribe]] &middot; [[m:Global message delivery|Global message delivery]] ೨೨:೩೧, ೧೭ ಮೇ ೨೦೧೩ (UTC) </div> <!-- EdwardsBot 0451 --> == Article requests == Hi! Do you do article requests? [[ಸದಸ್ಯ:WhisperToMe|WhisperToMe]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:WhisperToMe|talk]]) ೨೨:೩೨, ೧೫ ಜುಲೈ ೨೦೧೩ (UTC) --[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಕೆ.ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dr.K.Soubhagyavathi|talk]]) ೦೩:೧೪, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ (UTC)ನಮಸ್ಕಾರ ಸರ್, ನಿಮ್ಮ ಅವಿರತ ಕನ್ನಡ ಸೇವೆಗೆ ಅಭಿನಂದನೆಗಳು. ನನ್ನ ಅಪ್ಸರೆಯರು ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಚೆಂದದ ಚಿತ್ರ ಹಾಕಿರುವುದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಹಾಗೇಯೆ ನಿಮ್ಮ ಚಿತ್ರ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲೇನಾದರೂ ಐರಾವತ ಚಿತ್ರ, ಒಡೆಯರ ಲಾಂಛನದ ಚಿತ್ರಗಳಿದ್ದರೆ ಅವನ್ನು ನನ್ನ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ ಉಪಕರಿಸ ಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. --[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಕೆ.ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dr.K.Soubhagyavathi|talk]]) ೦೧:೩೪, ೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)ನಮಸ್ತೆ ಸರ್, ಶುಭೋದಯ. ನೀವು ನನ್ನ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಅಪರೂಪದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಲೇಖನವನ್ನು ಶೋಭಾಯಮಾನವಾಗಿ ಮಾಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ವಂದನೆಗಳು. --[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಕೆ.ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dr.K.Soubhagyavathi|talk]]) ೦೮:೪೩, ೧೨ ಜನವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)ನಮಸ್ತೆ ಸರ್, ನೀವು ನನ್ನ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಹೃತ್ಪೂರ್ವಕ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. (suMkadavar ೦೪:೧೧, ೨ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೪ (UTC)) ಸರ್, ನಾನು ರಾಧಾತನಯ ಅಂತ. ೨೦೦೫ ರಿಂದ ಬರೀತಾಇದೀನಿ. ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಲೇಖನ ಅಷ್ಟೆ ಅಂತಹ ಮಹತ್ವದ್ದೇನೂ ಅಲ್ಲ. ನನಗೆ ತಮ್ಮ ಇ. ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸ ಬೇಕು. ಒಂದೇ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುವ ಮಂದಿ ನಿಮ್ಮ ಸಹಾಯ ನನಗೆ ಬೇಕು. ನನ್ನ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಜ್ಞಾನ ತೀರಾಕಡಿಮೆ. ನನ್ನ ಇ-ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ. : hrl.venkatesh@gmail.com ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಹುದು. ಆದರೆ ನಾನು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದೆ. ಆಂಜಿಯೋಪ್ಲಾಸ್ಘ್ಟ್ ಆಯಿತು. ೩ವಾಲ್ವ್ ಬಹಳ ಮುಚ್ಚಿತ್ತು. (೮೫%, ೯೦%) ಹೇಗೋ ಉಳಿದುಕೊಂಡೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ವಲ್ಪದಿನ ಬೇಡ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ನಮಸ್ಕಾರ. == Kannada Wikipedia instructional videos == Dear Vasanth, apologies for posting this messages in English. My name is Subha and I work for the Access To Knowledge at the Centre for Internet and Society, a program that is working to support the initiatives for Wikimedia projects in Indic languages. I hope you might be aware of the recently released Kannada Wikipedia learning tutorials that were released. They are available [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Learn_to_edit_Kannada_Wikipedia here on Commons]. I am planning to write a blog about these tutorials and how they could be used for the other languages and also could be enhanced by taking feedback from other Wikipedians. I would like to request you to go through the tutorials and share your feedback here. Thanks a lot in advance. --[[ಸದಸ್ಯ:Psubhashish|ಸುಭಾಸಿಸ ಪಾಣಿಗಾಹಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ_ಚರ್ಚೆಪುಟ:Psubhashish|ವಾರ್ತಾ]]) ೦೭:೩೫, ೩ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೪ (UTC) --[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಕೆ.ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dr.K.Soubhagyavathi|talk]]) ೦೩:೩೩, ೨೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ (UTC)ನಮಸ್ತೆ ಸರ್, ನಿಮ್ಮ ಡಾ.ಸಿ.ಆರ್. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಅವರ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಕರಣ ದೋಷ ತಿದ್ದಲು ಹೋಗಿ, ಕರೆಕ್ಸನ್ ಮಾಡಿ, ಪುಟವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದರೆ, ಅದರ ಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನನ್ನಿಂದ ಏನಾದರೂ ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದರೆ ದಯವಿಟ್ಟು ಕ್ಷಮಿಸಿ. ಆ ಲೇಖನವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಮೊದಲಿದ್ದಂತೆ ಮಾಡಿ. ==ಅಗ್ಗಳ== ಅಗ್ಗಳ ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ 2ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಜೈನಕವಿ. ಚಂದ್ರಪ್ರಭಪುರಾಣ ಎಂಬ ಕಾವ್ಯದ ಕರ್ತೃ. ಬಿಜಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಂಗಳೇಶ್ವರ ಇವನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ. ತಂದೆ ಶಾಂತೀಶ, ತಾಯಿ ಪೋಚಾಂಬಿಕೆ, ತ್ರೈವಿದ್ಯಶ್ರುತಕೀರ್ತಿದೇವ ಗುರು. ಕವಿಗೆ ಭಾರತೀಭಾಳನೇತ್ರ, ಸಾಹಿತ್ಯವಿದ್ಯಾವಿನೋದ ಎಂಬ ಬಿರುದುಗಳು ಇವೆ. ಪೂರ್ವಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಪ, ಪೊನ್ನ, ರನ್ನ-ಇವರುಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾನೆ. *ಮಾನ್ಯರೇ' -[[ಪಂಪ]], [[ಪೊನ್ನ]], [[ರನ್ನ]]- ಇವರುಗಳನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾನೆ -ಎಂದರೆ ಇವನು ೧೦ನೇಶತಮಾನದ ನಂತರದವನಿರಬೇಕಲ್ಲವೇ?-ಕೈತಪ್ಪಿನಿಂದ ೨ನೆಯ ಎಂದು ಬಿದ್ದಿರಬಹುದು -ಸರಿಪಡಿಸಿ.ನಿಮ್ಮವ, Bschandrasgr ೧೧:೦೨, ೨೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೪ (UTC) [[ಸದಸ್ಯ:Bschandrasgr/ಪರಿಚಯ]] *೧೨-೧೧-೨೦೧೪ -[[*೧೨-೧೧-೨೦೧೪ -[[ಕಮಲಾದಾಸ್]] *ಇವರ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಕವನದ ೪ ಸಾಲು ಹಿಂದೆ ಹಾಕಿದ್ದು ; ಅದಕ್ಕೆ ಭಾವಾನುವಾದ ಹಾಕಿದ್ದೇನೆ -ಇಷ್ಟವಾಗದಿದ್ದರೆ ತೆಗೆಯಿರಿ.Bschandrasgr ೧೭:೩೬, ೧೨ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ (UTC) ==[[ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್]]== ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ಯಾರೋ ವಿಳಾಸ ಕೊಡದ ವ್ಯಕ್ತಿ -ದುರುದ್ದೇಶದ- ಅನಾಮಧೇಯ -ಫುರ್ವಾಗ್ರಹವಿದ್ದಂತೆ ತೋರುವ -(ದುರುಪಯೋಗದ ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆ)ಗೆ ಸೇರಿರುವವರು "ನಾಶ ಮಾಡಿ ಅಸಂಬದ್ಧವಾಕ್ಯಗಳುಳ್ಳ ಲೇಖನವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಬಗೆಯ ದುರುಪಯೋಗ ತಡೆಯಿರಿ, ಉತ್ತಮ ಲೇಖನವನ್ನು ನಾಶಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.ದಯವಿಟ್ಟು, ಹಿಂದಿನ ಉತ್ತಮ ಲೇಖನವನ್ನು ಪುನಹ ಹಾಕಿ.Bschandrasgr ೦೪:೪೪, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ (UTC) * ಇಷ್ಟು ಬೇಗ ಸರಿಪಡಿಸಿ ಪುನಹ ಲೇಖನ ಹಾಕಿದ್ದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಳು.Bschandrasgr ೧೧:೧೯, ೧೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ (UTC) ==ಭಾರತದ ನಕಾಶೆ== ವಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನಕಾಶೆಯನ್ನು ಟೆಂಪ್ಲೇಟುಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಬಳಸಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ( ಉದಾಹರಣೆ - ಬಿಜಾಪುರ). ಈ ನಕಾಶೆಯಲ್ಲಿ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹಲವು ತುಣುಕುಗಳಾಗಿ ಹಾಗೂ ಹಲವು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸರಿ ಎಂದೆನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಈ ಬಗ್ಗೆ ಕೊಂಚ ಗಮನ ಹರಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. - [[ಸದಸ್ಯ:Anamika|ಅನಾಮಿಕ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Anamika|talk]]) ೧೫:೩೨, ೨೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೪ (UTC) --[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಕೆ.ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dr.K.Soubhagyavathi|talk]]) ೦೮:೨೨, ೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೫ (UTC)ನಮಸ್ತೆ ಸರ್, 'ವಿಶ್ವಕೋಶಗಳು' ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿರುವುದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --(suMkadavar ೧೨:೫೨, ೨೦ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೫ (UTC)) ವಸಂತರವರೆ, ನೀವು ನನ್ನ ಲೇಖನಕ್ಕೆ ಚಿತ್ರ ಒದಗಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಸರ್. ನನಗೆ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಕಾಮನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ಪಡೆಯುವುದು ಹೇಗೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ. ಯಾಕೋ ಆ ವೀಡಿಯೋ ನನಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ತೀರ ಹಳೆಯ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹೇಗೆ ಸಾಗಬೇಕು, ಎನ್ನುವ ಮಾಹಿತಿ ವಿವರಿಸಿ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ನನ್ನ ಇ-ಮೇಲ್ ಐಡಿ : hrl.venkatesh@gmail.com suMkadavar ೦೬:೩೦, ೨೧ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೫ (UTC)) 'ಎಡ್ಮಂಡ್ ಕಾರ್ಟರ್ ಪುಟದಲ್ಲಿ ತಾವು ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಲಿಂಕ್ ಡಾ. ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಕಾರ್ಟ್ ರೈಟ್ ರವರದು. ಅದು ಸರಿಯಾದ ಲಿಂಕ್ ಅಲ್ಲ. ದಯಮಾಡಿ ಅಳಿಸಿಹಾಕಿ. Dr Edward Cartwright Reader in Economics School of Economics, Keynes College, B1.06 == Translating the interface in your language, we need your help == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Hello VASANTH S.N., thanks for working on this wiki in your language. [http://laxstrom.name/blag/2015/02/19/prioritizing-mediawikis-translation-strings/ We updated the list of priority translations] and I write you to let you know. The language used by this wiki (or by you in your preferences) needs [[translatewiki:Translating:Group_statistics|about 100 translations or less]] in the priority list. You're almost done! [[Image:Translatewiki.net logo.svg|frame|link=translatewiki:|{{int:translateinterface}}]] Please [[translatewiki:Special:MainPage|register on translatewiki.net]] if you didn't yet and then '''[[translatewiki:Special:Translate/core-0-mostused|help complete priority translations]]''' (make sure to select your language in the language selector). With a couple hours' work or less, you can make sure that nearly all visitors see the wiki interface fully translated. [[User:Nemo_bis|Nemo]] ೧೪:೦೭, ೨೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೫ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Nemo bis@metawiki using the list at http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Meta:Sandbox&oldid=12031713 --> --[[ಸದಸ್ಯ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಕೆ.ಸೌಭಾಗ್ಯವತಿ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dr.K.Soubhagyavathi|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೮, ೨೩ ಮೇ ೨೦೧೫ (UTC) ನಮಸ್ತೆ ಸರ್, ಈಗ ನಾನು ಬರೆದಿರುವ ಹೆಚ್ ಎಸ್ವಿ ಅವರ ಲೇಖನವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಇರುವ ಲೇಖನದೊಂದಿಗೆ ದಯವಿಟ್ಟು ವಿಲೀನಗೋಲಿಸಿ. ವಂದನೆಗಳು == ವಿಕಿಪೀಡಿಯ - ಸಮ್ಮಿಲನ - ೧೯ == ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು, ಹಲವು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು, ಹಾಗೂ ಅತೀ ಅಗತ್ಯದ ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕ ಸಮುದಾಯವು ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೩, ೨೦೧೫ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೆಡೆ ಸೇರುತ್ತಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನೋಂದಣಿಗೆ ಈ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/೧೯|ಪುಟಕ್ಕೆ]] ಭೇಟಿ ನೀಡಿ. ದಯವಿಟ್ಟು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|Pavanaja]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೧, ೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ (UTC) ನೀವು ತುಳು ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ಸಕ್ರೀಯ ಸದಸ್ಯರು ಆಗಿರುವುದರಿಂದ ತುಳುವಿನಲ್ಲೂ ನಿಮ್ಮ ಸಂಪಾದನೆ ಸೇವೆ ಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತೇವೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೨೩, ೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) === ಹದಿಮೂರನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕಾಚರಣೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ತಮಗೆ ಈ ಆಹ್ವಾನ === {| style="background-color: #DACEE3; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:St. Aloysius College.jpg|125px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ|ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ]] @ ಮಂಗಳೂರು''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikipedia-logo-v2-kn.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯವು ಹದಿಮೂರನೆಯ ಫಲಪ್ರದ ವರ್ಷಗಳ ಸಂಭ್ರಮದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯ ಸಂತಸವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಎಲ್ಲ ವಿಕಿಪೀಡಿಯನ್ನರನ್ನು ಈ ಮೂಲಕ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೩, ೨೦೧೬ರಂದು ಶನಿವಾರ '''ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಫೋಟೋ ನಡಿಗೆ''' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು '''ಬಂಟ್ವಾಳ''' ಅಥವಾ '''ಪಿಲಿಕುಳ'''ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೪, ೨೦೧೬ರಂದು ಭಾನುವಾರ ಹದಿಮೂರನೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆಯನ್ನು, [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನ]] [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು|ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಕಾಲೇಜಿನ]], '''ಎರಿಕ್ ಮಥಾಯಿಸ್ ಸಭಾಂಗಣ'''ದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುವುದೆಂದು ದಿನ ನಿರ್ಧಾರ ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿರುವ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯದ ೧೩ನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ]] ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯದ ಸರ್ವರೂ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಹದಿಮೂರನೆಯ ವರ್ಷಾಚರಣೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಜ್ವಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಈಗಾಗಲೇ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆ ನಡೆದ [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವಗಳು|ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರುವ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಸಂಪಾದಕರನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ವೇದಿಕೆಯಾಗಲಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಸಮುದಾಯದ ಮಂಗಳೂರಿನ [[ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜು ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗ|ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಕನ್ನಡ ವಿಭಾಗದ]] ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಮುದಾಯದ ಪರವಾಗಿ ನಿಮಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Vishwanatha Badikana|Vishwanatha Badikana]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vishwanatha Badikana|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೦೪, ೧೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) |} == Geographical Indications in India Edit-a-thon == Hello,<br/>[[File:Geographical Indications in India collage.jpg|right|200px]] ''Sorry for writing in English''<br/> CIS-A2K is going to organize an edit-a-thon between 25 and 31 January this year. The aim of this edit-a-thon is creating and improving [[:en:Geographical Indications in India|List of Geographical Indications in India]] related articles. We welcome all of you to join this edit-a-thon.<br/> Please see the event and add your name as a participant: '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon]]''' Feel free to ask if you have question(s).<br/> Regards. --[[ಸದಸ್ಯ:Titodutta|Titodutta]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Titodutta|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೧೨, ೨೨ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) == Geographical Indications in India Edit-a-thon starts in 24 hours == Hello, <br/> [[File:2010-07-20 Black windup alarm clock face.jpg|right|150px]]Thanks a lot for signing up as a participant in the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|Geographical Indications in India Edit-a-thon]]. We want to inform you that this edit-a-thon will start in next 24 hours or so (25 January 0:00 UTC). Here are a few handy tips: * ⓵ Before starting you may check the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Rules|rules of the edit-a-thon]] once again. * ⓶ A resource section has been started, you may check it [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Resources|here]]. * ⓷ Report the articles you are creating and expanding. If a local event page has been created on your Wikipedia you may report it there, or you may report it on the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon/Participants|Meta Wiki event page]] too. This is how you should add an article— go to the <code>"participants"</code> section where you have added you name, and beside that add the articles like this: <code>[[User:Example|Example]] ([[User talk:Example|talk]]) (Articles: Article1, Article2, Article3, Article4).</code> You '''don't''' need to update both on Meta and on your Wikipedia, update at any one place you want. * ⓸ If you are posting about this edit-a-thon- on Facebook or Twitter, you may use the hashtag <span style="color: blue">#GIIND2016</span> * ⓹ Do you have any question or comment? Do you want us to clarify something? Please ask it [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]]. Thank you and happy editing. [[File:Face-smile.svg|20px]] --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೩೨, ೨೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/GI_participants&oldid=15268365 --> == GI edit-a-thon 2016 updates == Geographical Indications in India Edit-a-thon 2016 has started, here are a few updates: # More than 80 Wikipedians have joined this edit-a-thon # More than 35 articles have been created/expanded already (this may not be the exact number, see "Ideas" section #1 below) # [[:en:Template:Infobox geographical indication|Infobox geographical indication]] has been started on English Wikipedia. You may help to create a similar template for on your Wikipedia. [[File:Spinning Ashoka Chakra.gif|right|150px]] ; Become GI edit-a-thon language ambassador If you are an experienced editor, [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Ambassadors|become an ambassador]]. Ambassadors are community representatives and they will review articles created/expanded during this edit-a-thon, and perform a few other administrative tasks. ; Translate the Meta event page Please translate [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|this event page]] into your own language. Event page has been started in [[:bn:উইকিপিডিয়া:অনলাইন এডিটাথন/২০১৬/ভারতীয় ভৌগোলিক স্বীকৃতি এডিটাথন|Bengali]], [[:en:Wikipedia:WikiProject India/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|English]] and [[:te:వికీపీడియా:వికీప్రాజెక్టు/జాగ్రఫికల్ ఇండికేషన్స్ ఇన్ ఇండియా ఎడిట్-అ-థాన్|Telugu]], please start a similar page on your event page too. ; Ideas # Please report the articles you are creating or expanding [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]] (or on your local Wikipedia, if there is an event page here). It'll be difficult for us to count or review articles unless you report it. # These articles may also be created or expanded: :* Geographical indication ([[:en:Geographical indication]]) :* List of Geographical Indications in India ([[:en:List of Geographical Indications in India]]) :* Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999 ([[:en:Geographical Indications of Goods (Registration and Protection) Act, 1999]]) See more ideas and share your own [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Ideas|here]]. ; Media coverages Please see a few media coverages on this event: [http://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/Wikipedia-initiative-Celebrating-legacy-of-Bangalore-Blue-grapes-online/articleshow/50739468.cms The Times of India], [http://indiaeducationdiary.in/Shownews.asp?newsid=37394 IndiaEducationDiary], [http://www.thehindu.com/news/cities/Kochi/gitagged-products-to-get-wiki-pages/article8153825.ece The Hindu]. ; Further updates Please keep checking [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|the Meta-Wiki event page]] for latest updates. All the best and keep on creating and expanding articles. :) --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೪೬, ೨೭ ಜನವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15282198 --> == 7 more days to create or expand articles == [[File:Seven 7 Days.svg|right|250px]] Hello, thanks a lot for participating in [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|Geographical Indications in India Edit-a-thon]]. We understand that perhaps 7 days (i.e. 25 January to 31 January) were not sufficient to write on a topic like this, and/or you may need some more time to create/improve articles, so let's extend this event for a few more days. '''The edit-a-thon will continue till 10 February 2016''' and that means you have got 7 more days to create or expand articles (or imprpove the articles you have already created or expanded). ; Rules The [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon#Rules|rules]] remain unchanged. Please [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|report your created or expanded articles]]. ; Joining now Editors, who have not joined this edit-a-thon, may [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Participants|also join now]]. [[File:Original Barnstar Hires.png|150px|right]] ; Reviewing articles Reviewing of all articles should be done before the end of this month (i.e. February 2016). We'll keep you informed. You may also [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|check the event page]] for more details. ; Prizes/Awards A special barnstar will be given to all the participants who will create or expand articles during this edit-a-thon. The editors, who will perform exceptionally well, may be given an Indic [[:en:List of Geographical Indications in India|Geographical Indication product or object]]. However, please note, nothing other than the barnstar has been finalized or guaranteed. We'll keep you informed. ; Questions? Feel free to ask question(s) [[:meta:Talk:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon|here]]. -- [[User:Titodutta]] ([[:meta:User talk:Titodutta|talk]]) sent using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೦೮, ೨ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15282198 --> == GI edit-a-thon updates == [[File:Geographical Indications in India collage.jpg|right|200px]] Thank you for participating in the [[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|Geographical Indications in India]] edit-a-thon. The review of the articles have started and we hope that it'll finish in next 2-3 weeks. # '''Report articles:''' Please report all the articles you have created or expanded during the edit-a-thon '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical_Indications_in_India_Edit-a-thon|here]]''' before 22 February. # '''Become an ambassador''' You are also encouraged to '''[[:meta:CIS-A2K/Events/Geographical Indications in India Edit-a-thon/Ambassadors|become an ambassador]]''' and review the articles submitted by your community. ; Prizes/Awards Prizes/awards have not been finalized still. These are the current ideas: # A special barnstar will be given to all the participants who will create or expand articles during this edit-a-thon; # GI special postcards may be sent to successful participants; # A selected number of Book voucher/Flipkart/Amazon coupons will be given to the editors who performed exceptionally during this edit-a-thon. We'll keep you informed. ; Train-a-Wikipedian [[File:Biology-icon.png|20px]] We also want to inform you about the program '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian|Train-a-Wikipedian]]'''. It is an empowerment program where groom Wikipedians and help them to become better editors. This trainings will mostly be online, we may conduct offline workshops/sessions as well. More than 10 editors from 5 Indic-language Wikipedias have already joined the program. We request you to have a look and '''[[:meta:CIS-A2K/Train-a-Wikipedian#Join_now|consider joining]]'''. -- [[User:Titodutta|Titodutta (CIS-A2K)]] using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೦೧, ೧೭ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೧೬ (UTC) <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Titodutta/lists/GI_participants&oldid=15355753 --> == ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಲೇಖನಗಳ ಎರಡನೇ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೧೬ == ೨೦೧೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೯,೧೦ ರಂದು ಆಯೋಜಿಸಿರುವ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಕೋರಿಕೆ. ವಿವರ ಇಲ್ಲಿದೆ: [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವಗಳು/ವಿಜ್ಞಾನ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಲೇಖನಗಳ ಎರಡನೇ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೧೬]] --[[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೨೧, ೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೬ (UTC) == ಈ ತಿಂಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕ == [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ಈ ತಿಂಗಳ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಸಂಪಾದಕ ಲೇಖನವನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವಾಗ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಯಾಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. --<span style="font-family:Segoe print; color:purple; text-shadow:gray 0.2em 0.2em 0.4em;">ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಎ</span> [[User talk:Gopala Krishna A|<span style="color:#228B22">''(ಚರ್ಚೆ)''</span>]] ೦೪:೦೯, ೧೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೬ (UTC) [[suMkadavar ೧೧:೧೧, ೨೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೬ (UTC)]] ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಶುಭವಾಗಲಿ. == Rio Olympics Edit-a-thon == Dear Friends & Wikipedians, Celebrate the world's biggest sporting festival on Wikipedia. The Rio Olympics Edit-a-thon aims to pay tribute to Indian athletes and sportsperson who represent India at Olympics. Please find more details '''[[:m:WMIN/Events/India At Rio Olympics 2016 Edit-a-thon/Articles|here]]'''. The Athlete who represent their country at Olympics, often fail to attain their due recognition. They bring glory to the nation. Let's write articles on them, as a mark of tribute. For every 20 articles created collectively, a tree will be planted. Similarly, when an editor completes 20 articles, a book will be awarded to him/her. Check the main page for more details. Thank you. [[:en:User:Abhinav619|Abhinav619]] <small>(sent using [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೪, ೧೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೬ (UTC), [[:m:User:Abhinav619/UserNamesList|subscribe/unsubscribe]])</small> <!-- Message sent by User:Titodutta@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Abhinav619/UserNamesList&oldid=15842813 --> ಹಲೋ, https://kn.wikipedia.org/s/15ef ಇದು ನಿಮ್ಮ ಪುಟ.. ಇದು ಭಕ್ತ ಆಂಬರೀಷನ ಪುಟವೇ? ನನ್ನ ಪುಟದೊಂದಿಗೆ (https://kn.wikipedia.org/s/1mkt) ಇದನ್ನ ಮಿಳಿತ ಮಾಡಬಹುದೇ? ಹೌದು. ಇದನ್ನು ಮಿಳಿತ ಮಾಡಬಹುದು.--[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೨೭, ೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೬ (UTC) == Om namah shivaya == Hi, I have seen that you had translated Om namah Shivaya page to kannada. I am grateful for your effort. Could you please translate the page again? [[ಸದಸ್ಯ:शिव साहिल|शिव साहिल]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:शिव साहिल|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೨:೩೩, ೨೮ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೮ (UTC) == ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿ.ವಿ. ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆ == ನಮಸ್ಕಾರ, ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ವಿ.ವಿ. ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆಯಅಂಗವಾಗಿ ತಯಾರದ ಲೇಖನಗಳ ಪಟ್ಟಿ, ಈ [https://kn.wikipedia.org/wiki/ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ಟ್_ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ_ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು_ಸಂಪಾದಿಸಿದ_ಲೇಖನಗಳು ವರ್ಗದಲ್ಲಿ] ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಈ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ರಚಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವು ಸಮುದಾಯದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಇಲ್ಲ. ಈ ಲೇಖನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡ ಬೇಕೆಂದು ಕೋರುತ್ತೇನೆ.--[[ಸದಸ್ಯ:Ananth subray|Ananth subray]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Ananth subray|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೨೪, ೭ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೯ (UTC) == ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ == ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇನೆ. ದಯಮಾಡಿ ನನ್ನ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. https://meta.wikimedia.org/wiki/Growing_Local_Language_Content_on_Wikipedia_(Project_Tiger_2.0)/Support/Manjappabg [[ಸದಸ್ಯ:Manjappabg|Manjappabg]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Manjappabg|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೨೬, ೧೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC) == ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯಾದ ತಿಂಗಳು == {{clear}} {| class="wikitable" style="background-color: #b0c4d9; border: 2px solid #000; padding: 5px 5px 5px 5px; " |- |[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|50px|link=[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ_ಏಷ್ಯನ್_ತಿಂಗಳು_೨೦೨೦]]]] |ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯಾದ ತಿಂಗಳು ವಾರ್ಷಿಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಯ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾದ ವಿಷಯದ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿನ ಆನ್ಲೈನ್ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ_ಏಷ್ಯನ್_ತಿಂಗಳು_೨೦೨೦|ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ/ಭಾಗವಹಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ]]. |- !colspan="2"|ಈ ಎಡಿಟ್-ಅ-ಥಾನ್ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ,ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="background: linear-gradient(to right, #D1DBCB, ivory, #F3F3EA); letter-spacing: 1.5px;">[[User:ಅನೂಪ್|★ Ano]][[User talk:ಅನೂಪ್|op✉]]</span> |} --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ (UTC) {{clear}} <!-- Message sent by User:ಅನೂಪ್@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:%E0%B2%85%E0%B2%A8%E0%B3%82%E0%B2%AA%E0%B3%8D/messagelist&oldid=1015909 --> == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ಸಮ == Hi, I am writing this message to bring you attention to the discussion at ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಅರಳಿ_ಕಟ್ಟೆ#ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ_ಫೌಂಡೇಶನ್%E2%80%8Cನ_ಆಡಳಿತ_ಮಂಡಳಿಯ_ಟ್ರಸ್ಟಿಗಳ_ಆಯ್ಕೆ_ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ_ಬಗ್ಗೆ_ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ_ಸಮ]]''. Thank you, [[ಸದಸ್ಯ:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:KCVelaga (WMF)|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೨, ೧೭ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೨೧ (UTC) == ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಚುನಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ಸಮುದ == ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 14 ರ ನಡುವೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗೆ (ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್) ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವಂತೆ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ವಿನಂತಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ತುಳು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ 22 ಫೆಬ್ರವರಿ (ಸೋಮವಾರ) ಸಂಜೆ 3 ರಿಂದ 4:30 ರ ವರೆಗೆ ಸಭೆ ನಡೆಯಲಿದೆ. ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಈ ಕೊಂಡಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಸಭೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಬಹುದು https://meet.google.com/pnd-sqdv-odw ಹಾಗೂ ನಿಮ್ಮ ಗೂಗಲ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ಗೆ [https://calendar.google.com/event?action=TEMPLATE&tmeid=NDhoa2Y2b2hmcGs5Nm5qZHFwbThjNHFjNjgga2N2ZWxhZ2EtY3RyQHdpa2ltZWRpYS5vcmc&tmsrc=kcvelaga-ctr%40wikimedia.org ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು]. [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], ೧೫:೧೬, ೨೦ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Kannada_and_Tulu_volunteers&oldid=21133101 --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], ೦೬:೩೪, ೨೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774789 --> == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಮರೆಯಬೇಡಿ == ಆತ್ಮೀಯ VASANTH S.N., ನೀವು ಈ ಇಮೇಲ್ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಯಾಕೆಂದರೆ, ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಈ ಚುನಾವಣೆಯು ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2021ರಂದು ಶುರುವಾಗಿದ್ದು, ಆಗಸ್ಟ್ 31, 2021ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ತರಹದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬೋರ್ಡ್, ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ನಿರ್ಣಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ಈ ವರ್ಷ, ಸಮುದಾಯ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ 19 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ನಮ್ಮ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ 70,000 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಮತದಾನ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೋರಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ನೀವೂ ಒಬ್ಬರು! ಆಗಸ್ಟ್ 31ರ 23:59 UTC ತನಕ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''ಈ ಕೂಡಲೇ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ SecurePollನಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿ''']]. ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರೆ, ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇಮೇಲನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಳಿ ಎಷ್ಟೇ ಖಾತೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಒಂದು ಸಲ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ಈ ಚುನಾವಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಿರಿ]]. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೭, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21946184 --> == Translate Uthiyur == https://en.wikipedia.org/wiki/Uthiyur I dont know Kannada. Please translate the above English article to Kannada.It is good article and translation is needed. Name of the town is Uthiyur (Tamil: ஊதியூர், romanized: Ūthiyūr). Please be careful with name using english phonetics. Also try to translate https://en.wikipedia.org/wiki/Kongu_Vellalar == WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open == Dear Wikimedian, We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. We also have exciting updates about the Program and Scholarships. The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. ‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೫೫, ೧೬ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24082246 --> == WikiConference India 2023: Help us organize! == Dear Wikimedian, You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೦:೫೧, ೧೮ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) (on behalf of the WCI Organizing Committee) <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24094749 --> == WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline == Dear Wikimedian, Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]]. COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call * '''WCI 2023 Open Community Call''' * '''Date''': 3rd December 2022 * '''Time''': 1800-1900 (IST) * '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೧:೫೧, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) On Behalf of, WCI 2023 Core organizing team. <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&oldid=24083503 --> == WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 == Dear Wikimedian, As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call. * [WCI 2023] Open Community Call * Date: 18 December 2022 * Time: 1900-2000 [7 pm to 8 pm] (IST) * Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೪೧, ೧೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <small> On Behalf of, WCI 2023 Organizing team </small> <!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&oldid=24099166 --> == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ&#124; Vikas Hegde]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Vikashegde|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೫೨, ೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೩ (IST) == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == Translation request == Hello. Can you create the article [[:en:Laacher See]], which is the third most powerful volcano in Europe after Campi Flegrei and Santorini, in Kannada Wikipedia? Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Multituberculata|Multituberculata]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Multituberculata|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೩:೪೯, ೧೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೩ (IST) :As per your request en:Laacher See article translated to Kannada and published. Please see kn:ಲಾಚರ್ ಸೀ. Thank you. [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೩೩, ೧೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೩ (IST) ::Thank you very much for the new article! [[ಸದಸ್ಯ:Multituberculata|Multituberculata]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Multituberculata|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೫೦, ೧೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೩ (IST) == Invitation to Rejoin the [https://mdwiki.org/wiki/WikiProjectMed:Translation_task_force Healthcare Translation Task Force] == [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|right|frameless|125px]] You have been a [https://mdwiki.toolforge.org/prior/index.php medical translators within Wikipedia]. We have recently relaunched our efforts and invite you to [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php join the new process]. Let me know if you have questions. Best [[User:Doc James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] ([[User talk:Doc James|talk]] · [[Special:Contributions/Doc James|contribs]] · [[Special:EmailUser/Doc James|email]]) 12:34, 13 August 2023 (UTC) <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_translators/60&oldid=25451603 --> == Translation request == Hello, VASANTH S.N.. Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Kannada Wikipedia? Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Oirattas|Oirattas]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Oirattas|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೩೮, ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) == Translation request == Hello, VASANTH S.N.. Can you create the article [[:en:Phlegraean Fields]], which is Europe's only [[:en:supervolcano|supervolcano]] and which is [[:simple:Dormant volcano|dormant]], in Kannada Wikipedia? Can you use (and transliterate) the Italian title, ''Campi Flegrei'', not the English title of the article, since the volcano is not located in an English-speaking country? Yours sincerely, [[ಸದಸ್ಯ:Oirattas|Oirattas]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Oirattas|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೪೪, ೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) == Thank you for being a medical contributors! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {| style="background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" |'''The 2024 Cure Award''' |- | style="vertical-align: middle; padding: 3px;" |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs. Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating]. |} Thanks again :-) -- [[mdwiki:User:Doc_James|<span style="color:#0000f1">'''Doc James'''</span>]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' ೧೧:೫೪, ೨೬ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) </div> <!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&oldid=28172893 --> == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == ನೀವು U4C ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರಬಹುದು. == <section begin="announcement-content" /> ನೀವು [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|ಜಾಗತೀಕ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಮಿತಿ (U4C)]] ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರಿಂದ ನಾನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ನೀವು ಪ್ರಸ್ತುತ U4C ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿರಬಹುದು, ಇದು ಈಗ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ೨ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ ರಂದು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನೀವು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|ಮೆಟಾದಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣಾ ಪುಟದಲ್ಲಿ]] ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ನೀವು ಮತ ​​ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮ್ಮ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ವಿಕಿಮೀಡಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಮತದಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಲು ನೀವು ವ್ಯಹಿಸಿದ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರಶಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. --U4C ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> [[m:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ೨೨:೪೬, ೨೦ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30569826 --> == Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to congratulate the Local Winners of '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Local Winners are participants who achieved top rankings within their respective language communities through their valuable contributions to documenting folklore, women's history, culture, traditions, and related knowledge on Wikimedia projects in their local languages. Your efforts have helped enrich Wikimedia content, preserve cultural heritage, and improve the representation of diverse communities and knowledge systems across the movement. We sincerely appreciate your dedication and contribution to the success of the campaign. === Appreciation Form === As a token of appreciation to receive prizes, all Local Winners are requested to complete the following form by '''22 June 2026'''. '''Form link''' - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdGU7vkzANkB8P1k2X-NPwOwqBoTZafzgUZ-23wnVCeW2cj3g/viewform here] ; Deadline : 22 June 2026 Please ensure that all information provided in the form is accurate and complete. This information will be used for the appreciation process. === Thank you === We extend our heartfelt thanks to all Local Winners for their outstanding contributions and continued support of free knowledge. Your work has strengthened local-language content and helped make knowledge about folklore and women more accessible to communities around the world. Congratulations once again on your achievement. —''Feminism and Folklore International Organizing Team'' </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೫೫, ೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30649454 --> bsw9ev31g809ogkdjd5up1to9am2jdp 0 9844 1374873 1368634 2026-06-08T11:10:13Z Cmariejoseph 913 ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. 1374873 wikitext text/x-wiki {{ಉಲ್ಲೇಖ}} [[ಚಿತ್ರ:Hampana -.JPG|thumb|right |ಸಾಹಿತಿಗಳು-ಭಾಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರು]] {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> |name = ಹಂಪ ನಾಗರಾಜಯ್ಯ – Hampa Nagarajayya |image = |pseudonym = Hampana – ಹಂಪನಾ |birth_date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೭, ೧೯೩೬ |birth_place = ಹಂಪಸಂದ್ರ, [[ಗೌರಿಬಿದನೂರು]] ತಾಲ್ಲೂಕು, [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ ಜಿಲ್ಲೆ]], ಕರ್ನಾಟಕ |occupation = ಸಾಹಿತಿ, ಕನ್ನಡ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು |nationality = [[ಭಾರತ]] |subject = ಕನ್ನಡ |influenced =[[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು]] |notableworks=ವಡ್ಡಾರಾಧನೆ ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನ|relations=[[ಕಮಲಾ ಹಂಪನಾ]]|awards=[[ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಜಾನಪದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರ, ಚಾವುಂಡರಾಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಕಾವ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, [[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], ಶಾಸನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, [[ಚಿ.ನ.ಮಂಗಳಾ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ}} '''ಹಂ.ಪ.ನಾಗರಾಜಯ್ಯನವರು''' ಕನ್ನಡ ಸಾರಸ್ವತ ಲೋಕದಲ್ಲಿ '<nowiki/>'''ಹಂಪನಾ'''' ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತರು. ಇವರು ಇಂದಿನ [[ಚಿಕ್ಕಬಳ್ಳಾಪುರ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ಗೌರಿಬಿದನೂರು]] ತಾಲೂಕಿನ ಹಂಪಸಂದ್ರ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೭, ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.  ಇವರ ತಂದೆ ಶಾನುಬೋಗ ಪದ್ಮನಾಭಯ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಪದ್ಮಾವತಮ್ಮನವರು. ತಂದೆಯವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಪ್ರವಚನಗಳು ಹಂಪನಾ ಅವರ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದವು. ==ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== ಹಂ ಪ ನಾಗರಾಜಯ್ಯನವರು [[ಮಂಡ್ಯ]], [[ಗೌರಿಬಿದನೂರು]], [[ಮಧುಗಿರಿ]], [[ತುಮಕೂರು]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜುವರೆಗಿನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿದರು. ಆಮೇಲೆ ಮೈಸೂರು [[ಮಹಾರಾಜ ಕಾಲೇಜು]]ನಲ್ಲಿ ಬಿ.ಎ.(ಆನರ್ಸ್) ಪದವಿ ಪಡೆದು ಎಂ.ಎ. ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿ [[ಕುವೆಂಪು]], [[ತೀ. ನಂ. ಶ್ರೀಕಂಠಯ್ಯ]], [[ಡಿ. ಎಲ್. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್ಯ|ಡಿ. ಎಲ್‌. ನರಸಿಂಹಾಚಾರ್]], [[ಎಸ್. ವಿ. ಪರಮೇಶ್ವರ ಭಟ್ಟ]], [[ಕೆ. ವೆಂಕಟರಾಮಪ್ಪ]], [[ದೇ. ಜವರೇಗೌಡ]] ಮುಂತಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ದಿಗ್ಗಜಗಳ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದರು. [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಎಂಎ ಪದವಿಯನ್ನೂ, ''ವಡ್ಡಾರಾಧನೆ ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನ''ಕ್ಕಾಗಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಪದವಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದರು. == ವೃತ್ತಿ == ೧೯೫೯ರಿಂದ ೧೯೭೦ರವರೆಗೆ ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಣಿ ಕಾಲೇಜು, ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಕಾಲೇಜು, ಮಂಡ್ಯ, ದಾವಣಗೆರೆ, ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಪದವಿ ತರಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ವಿಷಯವನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು. ಆಮೇಲೆ ಇವರು ೧೯೭೦ರಿಂದ ೧೯೯೬ರವರೆಗೆ ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪನ ವೃತ್ತಿ ಕೈಗೊಂಡು ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರರಿಗೆ ಬೋಧಿಸಿದರು. ಬೆಂಗಳೂರು ವಿವಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ಕಲಾವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ, ಕನ್ನಡ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿಯೂ ದುಡಿದರು. ವಿವಿಧ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೈನ ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರ, ಜೈನ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಕನ್ನಡ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ==ಪ್ರವೃತ್ತಿ== *ನಾಡಿನ ಪರಮೋಚ್ಛ ಸಾಹಿತ್ಯ ದೇಗುಲವಾದ [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು|ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿ]]ಗೆ ೧೯೭೮ರಿಂದ ೧೯೮೬ರ ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಗೆ ಇವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ೧೯೬೬ರಿಂದ ೧೯೭೪ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿಯೂ ದುಡಿದಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಿಧ ಲೇಖಕರ ಸುಮಾರು ಮುನ್ನೂರು ಮೌಲಿಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಚಿನ್ನದಹಬ್ಬದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತು |url=https://kannadasahithyaparishattu.in/ |access-date=27 January 2022 |website=Kannadasahithyaparishattu.in}}</ref> *ಹಾಗೆಯೇ [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]]ದವರು ೧೯೭೯ನೇ ವರ್ಷವನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ವರ್ಷವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಶಿಶುಸಾಹಿತ್ಯದ ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪರಿಷನ್ಮಂದಿರದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಸುವರ್ಣ ಮಹೋತ್ಸವ ಭವನ ತಲೆಯೆತ್ತಿತು. *ಹಂಪನಾ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಾಪನ ವೃತ್ತಿಯ ಜೊತೆಜೊತೆಗೇ [[ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಮಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕುವೆಂಪು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಮುಂಬಯಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಮದರಾಸು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ಮಧುರೈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. *ದೇಶವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹತ್ತಾರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಟೊರೊಂಟೊ, [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್]], ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್, [[ಲಂಡನ್]], [[ನವದೆಹಲಿ]] ಹಾಗೂ [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. *ಹಂಪನಾ ಅವರು ದೇಶವಿದೇಶಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕನ್ನಡಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಜೈನಪರಂಪರೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಪ್ರತಿಮ ವಿದ್ವತ್ತನ್ನು ಹಂಚಿದ್ದಾರೆ. ಹಂಪನಾ ಅವರ ಜ್ಞಾನಸಂಪದವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಯಾದಿ ಇಲ್ಲಿದೆ. <ref>{{cite web |title=Hampanā |url=http://www.jainworld.com/society/speaksch/Hampanāg.htm |access-date=26 June 2007 |website=Jainworld.com}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಇನ್ಸ್‌ಬ್ರುಕ್‌ ಕ್ಲಿನಿಕೆನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಲಿಯೊಬೆನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಈಟ್ವಾಸ್ ಲೊರಾಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕೆನಡಾದ ಟೊರೊಂಟೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಮೆಕ್‌ಮಾಸ್ಟರ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಜರ್ಮನಿಯ ಬಾನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ದಿಷ್ಯೂನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಸೊರ್‌ ಬೋನ್ನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಯುಎಸ್‌ಎ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಚಿಕಾಗೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಡೇವಿಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲಿಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಯುಕೆ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಡರ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಲಂಡನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾ ಸಂಡಲಯ ಮತ್ತು ಸಂಡರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಗೆರಿಯ ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. *ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು "ನಿಚ್ಚಂ‌ ಪೊಸತು"<ref>{{Cite web |title=ನಿಚ್ಚಂ ಪೊಸತು |url=https://www.youtube.com/watch?v=JcRbzyV2bMg}}</ref> ಎಂಬ ತಮ್ಮದೇ ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ ಚಾನೆಲ್‌ ಮೂಲಕ ಹಳಗನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅನುಪಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==ಸಾರ್ಥಕ ಜೀವನ== *ಅವರ ಪತ್ನಿ [[ಕಮಲಾ ಹಂಪನಾ]] ಅವರೂ ಸಾಹಿತ್ಯವೇತ್ತರು, ಉತ್ತಮ ವಾಗ್ಮಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಭಾಜನರಾದವರು. ಈ ದಂಪತಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಮಗ ಇದ್ದಾರೆ. ಹಂಪನಾ ಅವರು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅವಿರತವಾಗಿ ದುಡಿದಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡದ ಮಹಾನ್ ಶಿಕ್ಷಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಅದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ದಾಟಿಸಿದ ಹಿರಿಮೆ ಇವರದು. ಯಾವುದೇ ಲಾಬಿಗಳನ್ನು ಒಣಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಎಂದೂ ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇರಿದವರಲ್ಲ. *ನಾಗೇಂದ್ರಪ್ಪ ದಾಗಿನಕಟ್ಟೆ ಹಾಗೂ ಬಾಳೇಶ ಲಕ್ಸೆಟ್ಟಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹಂಪನಾ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹಂಪನಾ ಕೃತಿಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಷಯವನ್ನಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು [[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಕಲಬುರ್ಗಿ ವಿವಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಡಾ [[ಚೆನ್ನಣ್ಣ ವಾಲೀಕಾರ]] ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಡಾ. ನಾಗಪ್ಪ ಚಲವಾದಿಯವರು ಡಾಕ್ಟರೆಟ್ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. *ಹಂಪನಾ ಅವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರು ಶ್ರಮಣ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಕನ್ನಡಿಗರ ಮುಂದೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು [[ಪಾಳಿ ಭಾಷೆ]], [[ಪ್ರಾಕೃತ|ಪ್ರಾಕೃತ ಭಾಷೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಪ್ರಾಚೀನ ಲೋಕದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕನ್ನಡ ನಾಡಿನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಒಳಹುನ್ನಾರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅಳಿಸಿಹಾಕಿದ್ದ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸದ್ದಿಲ್ಲದೆ ತುಂಬಿ ಕೊಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. *ಭಾವಹಿಂಸೆಯೂ ಪಾಪ ಎಂಬ ಪರಂಪರೆಯ ಹಂಪನಾ ಎಂದೂ ಯಾರನ್ನೂ ಕಟುವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿ ನೋಯಿಸಿದವರಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾಡೋಜ ಹಂಪನಾ ಅವರು ಸೃಜನಶೀಲತೆ, ವಿದ್ವತ್ತು, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಭಾಷಾವಿಜ್ಞಾನದ ಅಪಾರ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪರಿಣತಿಯೂ ಉಳ್ಳ ಅಪರೂಪದ ವಿದ್ವಾಂಸ. == ಕೃತಿಗಳು == ಹಂಪನಾ ಅವರು ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ತೋರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಲೇಖನಿಯಿಂದ ೧೧೫ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ. ಅವನ್ನು ಈ ರೀತಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. # [[ಭಾಷಾ ವಿಜ್ಞಾನ]](೬), # [[ಸಂಶೋಧನೆ]](೧೩), # [[ಮಹಾಕಾವ್ಯ]](ಚಾರುವಸಂತ). ಇದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ತರ್ಜುಮೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=27 December 2021 |title=Hampana's Charu-Vasantha translated into English |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/hampanas-charu-vasantha-translated-into-english/article38044967.ece |access-date=27 January 2022 |website=Thehindu.com}}</ref> # [[ಗ್ರಂಥ ಸಂಪಾದನೆ]](೧೫), # [[ಜಾನಪದ]](೫), # [[ಅನುವಾದ]](೪), # [[ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ]](೮), # [[ಮಕ್ಕಳ ಸಾಹಿತ್ಯ]](೬), # [[ವಿಮರ್ಶೆ]](೨), # [[ಕಾದಂಬರಿ]](ನಾಗಶ್ರೀ, ಸವ್ಯಸಾಚಿ ಪಂಪ), # ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಕಲನ(೨), # ಪ್ರಚಾರೋಪನ್ಯಾಸ ಮಾಲೆ(೪), # ಸಂಪಾದಿತ (೧೧) ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಇವಿಷ್ಟು ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲದೆ ಇವರು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿಯೂ ಇಪ್ಪತ್ತು ಮೌಲಿಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದಿದ್ದಾರೆ. # ಇವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪುಸ್ತಕ Spectrum of Classical Literature in Karnataka<ref>{{Cite web |title=ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಪಸರಿಸುವ ಕೆಲಸವಾಗಬೇಕು - ಬಿ.ಪಿ. ವೀರಭದ್ರಪ್ಪ |url=https://www.bookbrahma.com/news/nnu-vishwadellede-pasarisuva-kelasavagabeku-b-p-veerabhadrappa |website=www.bookbrahma.com}}</ref> ಇದು ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾವ್ಯಗಳ ಸಿಂಹಾವಲೋಕನವಾಗಿದೆ. ==ಸಂಭಾವನಾ ಗ್ರಂಥಗಳು== {{citation needed}} # ಪಚ್ಚೆತೆನೆ – ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಸಂ: ಟಿ ಕೆ ಮಹಮೂದ್ ಮತ್ತು ಶಾ ಮಂ ಕೃಷ್ಣರಾಯ # ಸಂಕೃತಿ – ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಸಂ: ಡಾ ಎಚ್ ಜೆ ಲಕ್ಕಪ್ಪಗೌಡ ಮತ್ತು ಪ್ರೊ. ಸುಕನ್ಯಾ ಮಾರುತಿ # ಸಂಕರ್ಷಣ – ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಸಂ: ಜೆ ಜ್ಞಾನಾನಂದ ಮತ್ತು ಡಾ. ಸಂಜೀವ ಕೆ ಶೆಟ್ಟಿ # ಬರಹ ಬಾಗಿನ – ೧೯೯೬ ಸಂ: ಎಚ್ ವಿ ನಾಗೇಶ್ # ಹಂಗ್ರಂಥಾವಳಿ – ೧೯೯೭ ಸಂ: ಸ್ಮಿತಾರೆಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ತಮಿಳ್ ಸೆಲ್ವಿ # ಹಂಪನಾ ವಾಙ್ಮಯ – ೨೦೦೭ ಸಂ: ಡಾ. ಎಂ ಭೈರೇಗೌಡ ಮತ್ತು ಬಿ ಆರ್ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು== {{citation needed}} ಹಂಪನಾ ಅವರಿಗೆ[[ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ [[ನಾಡೋಜ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news|title=Nadoja for Kinhanna Rai, Sarojini Mahishi, Ham. Pa. Na., two others|url=http://www.hindu.com/2006/11/26/stories/2006112618510100.htm|accessdate=December 15, 2010|newspaper=The Hindu|date=November 26, 2006|archive-date=ಜುಲೈ 7, 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070707072331/http://www.hindu.com/2006/11/26/stories/2006112618510100.htm|url-status=deviated}}</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಅವರನ್ನು ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂದಿವೆ. ಅವು, # ೧೯೯೩-೯೪ರ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ೧೯೯೫ರ ಜಾನಪದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ಶಿಶುಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುರಸ್ಕಾರ ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ # ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ [[ಚಾಮುಂಡರಾಯ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಕಾವ್ಯಾನಂದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ [[ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] # ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ # [[ಅತ್ತಿಮಬ್ಬೆ]] ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದ [[ಚಿ.ನ.ಮಂಗಳಾ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ # ಆಚಾರ್ಯ ಕುಂದಕುಂದ ಜ್ಞಾನಪೀಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ<ref>{{Cite web |title=कुन्दकुन्द ज्ञानपीठ, इन्दौर |url=http://www.kundkundgyanpeeth.org/ |website=www.kundkundgyanpeeth.org |access-date=2024-07-03 |archive-date=2023-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528101412/http://www.kundkundgyanpeeth.org/ |url-status=dead }}</ref> # ಶೀಮೊಗ್ಗೆ ನಾಗರಿಕ ಸಮುದಾಯವು ನೀಡಿದ ಸಾಹಿತ್ಯಸಿಂಧು ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಭಾಸ್ಕರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು. # ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ [[ಪಂಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<ref>{{Cite news |date=12 January 2017 |title=Hampa Nagarajaiah bags prestigious Pampa award |website=[[The Times of India]] |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/hampa-nagarajaiah-bags-prestigious-pampa-award/articleshow/56492922.cms |access-date=2023-07-21|url-status=dead}}</ref> # ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಮನ್ನಣೆ.<ref>{{Cite web |date=15 August 2019 |title=Hegde, Hampana chosen for President's Certificate |url=https://www.deccanherald.com/state/hegde-hampana-chosen-for-presidents-certificate-754600.html |website=Deccan Herald}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಹಿತಿಗಳು]] tqitk57s9opopukswem558yy8ymjhp5 0 20584 1374876 1344035 2026-06-08T11:22:49Z VASANTH S.N. 728 ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1374876 wikitext text/x-wiki ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ- ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಈಗ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಷ ತಿಂಗಳು ದಿವಸಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಈರ). ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 15-8-1972 ಎಂದರೆ ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತ ಮುಹೂರ್ತದಿಂದ ತೊಡಗಿ 1971 ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು 7 ತಿಂಗಳುಗಳು ಸಂದ ಬಳಿಕ ಬರುವ 15ನೆಯ ದಿವಸ ಎಂದು ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ. == ಹಿನ್ನೆಲೆ == [[File:Austria Klagenfurt Dome 12.jpg|thumb|''Anno Domini'' inscription at [[Klagenfurt Cathedral]], [[Austria]]]] ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ನಜರೆತ್ ನ ಯೇಸುವಿನ ಜನ್ಮದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು, ಕ್ರಿಸ್ತಶಕವನ್ನು ಆ ಘಟನೆಯಿಂದ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ಎಂಬುದು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶೂನ್ಯವರ್ಷವಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ. ೧ ವರ್ಷವು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ೧ ವರ್ಷದ ನಂತರ ಕೂಡಲೇ ಆರಂಭ. ಈ ವರ್ಷಗಣನೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು 525 ರಲ್ಲಿ ಸೈಥಿಯಾ ಮೈನರ್ ನ ಡಿಯೊನಿಯಿಸಿಯಸ್ ಎಕ್ಸಿಗ್ಯೂಸ್ (ಸು. 496-540) ಎಂಬ ಇಟಲಿ ದೇಶದ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ ಪಾದ್ರಿ ಅವರು ರೂಪಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಇದು 800 ರ ವರೆಗೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ.ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಈತನೇ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ. ಡಯೊನೀಸಿಯಸನ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲ ಗುರುಗಳೂ ಎಲ್ಲ ಪಂಥಗಳವರೂ ಒಡನೆಯೇ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ : ಸಾಕಷ್ಟು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಹುಟ್ಟಿನ - ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕದ - ಆರಂಭದ ದಿವ¸ ಮತ್ತು ವರ್ಷವನ್ನು ಕುರಿತು ವಿವಾದ ಮುಂದುವರಿದಿತ್ತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ 676ರಲ್ಲಿ ಡಯೊನೀಸಿಯಸ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದಿತು. ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದಲ್ಲಿ ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪಸರಿಸಿದ್ದು 11ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅನಂತರ; ಗ್ರೀಕ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಕಾಲೂರಿದ್ದು 15ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ. == ಕ್ರಿ.ಶ ( ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ) ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಪೂ. (ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ) == ಜೂಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ ( ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ) ( ಇಂಗ್ಲೀಶಿನಲ್ಲಿ AD - ಅಂದರೆ anno Domini <ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/anno-domini |title=anno Domini |encyclopedia=Collins English Dictionary }}</ref><ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=anno%20Domini |encyclopedia=[[American Heritage Dictionary]] |title=anno Domini |publisher=[[Houghton Mifflin Harcourt]] }}</ref> ) ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಪೂ. (ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ) ( ಇಂಗ್ಲೀಶಿನಲ್ಲಿ BC - (before Christ<ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/bc |title=BC |encyclopedia=[[Collins English Dictionary]] }}</ref><ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=before%20Christ |encyclopedia=[[American Heritage Dictionary]] |title=before Christ |publisher=Houghton Mifflin Harcourt }}</ref><ref>{{cite encyclopedia |url=http://www.merriam-webster.com/dictionary/bc|title=BC |encyclopedia=[[Merriam Webster Online Dictionary]] }}</ref> ) ಪದಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ತಪೂರ್ವ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನ್ನೊ ಡೊಮಿನಿ ಎಂಬ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯ ಪದದ ಅರ್ಥ 'ಪ್ರಭುವಿನ ವರ್ಷ' ಎಂದರ್ಥ ಇದನ್ನು "ನಮ್ಮ ಪ್ರಭುವಿನ ವರ್ಷದ" ಎಂದೂ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. BC ಎಂಬುದು Before Christ ( ಕ್ರಿಸ್ತನ ಮುಂಚೆ ) ಎಂಬುದರ [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಎಡಿ ಎಂದರೆ After Death (ಯೇಸುವಿನ ಮರಣಾನಂತರ ) ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅನೇಕಸಲ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾದಲ್ಲಿ ಯೇಸುವಿನ ಜೀವಿತದ ಅಂದಾಜು 33 ವರ್ಷಗಳು ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. ಸಮಯದ ಅಳತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ನಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ "AD" ನಂತರ ವರ್ಷದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೊದಲಿಗೂ ಬಿ.ಸಿ ಯನ್ನು ವರ್ಷದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನಂತರವೂ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: AD 2017, ಆದರೆ 68 BC), == ಈಗಿನ ಬಳಕೆ == ಇಂದು ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಎಲ್ಲ [[ನಾಗರಿಕ]]ರಿಗೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಅರ್ಥವೂ ಆಗುವುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ವರ್ಷ]], [[ತಿಂಗಳು]], ದಿವಸಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಧದ ಏಕತೆ ಒದಗಿದೆ. [[ಗ್ರೆಗೋರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್]] ಆಗಿದೆ. ದಶಕಗಳವರೆಗೆ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂವಹನ, ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಏಕೀಕರಣದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಅನಧಿಕೃತ ಜಾಗತಿಕ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಂತಹ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಕ್ರಿ.ಶ ( AD ) ವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಶಕ ವರ್ಷ ( ಇಂಗ್ಲೀಷಿನಲ್ಲಿ Current or Common Era -ಹ್ರಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ CE ) ಎಂದೂ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳನ್ನು Before the Common or Current Era (BCE) ಎಂದೂ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಕೆಲವರು ಹೆಚ್ಚು ತಟಸ್ಥವಾಗಿಯೂ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನೇತರ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆಯೂ ನೋಡುತ್ತಾರೆ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ವರ್ಷ ಸಂಖ್ಯಾಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಐಎಸ್ಒ 8601 ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪದಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಕ್ಷೇಪಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ==ನೋಡಿ== *[[ಸಾಮಾನ್ಯ ಯುಗ]] *[https://kn.wikisource.org/s/1ds5 ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜನವರಿ] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕ}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಕಾಲ]] kavovlexc58ztz7lkqtx7d47idovvt6 0 22104 1374866 1372304 2026-06-08T08:20:29Z Successalltime87 90571 1374866 wikitext text/x-wiki {{About|ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ|ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ|ಅಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್}}{{Otheruses}} {{drugbox | verifiedrevid = 306739290 | | IUPAC_name = 2-oxo-L-threo-hexono-1,4- lactone-2,3-enediol<br />''or''<br />(''R'')-3,4-dihydroxy-5-((''S'')- 1,2-dihydroxyethyl)furan-2(5''H'')-one | image = L-Ascorbic_acid.svg | width = 200px | image2 = Ascorbic-acid-from-xtal-1997-3D-balls.png | width2 = 200px | CASNo_Ref = {{cascite}} | CAS_number = 50-81-7 | CAS_supplemental = | ATC_prefix = A | ATC_suffix = 11G | ATC_supplemental = | PubChem = 5785 | DrugBank = | chemical_formula = |C=6|H=8|O=6 | molecular_weight = 176.14 grams per mol | smiles = | synonyms = <small>L</small>-ascorbate | density = | melting_point = 190 | melting_high = 192 | melting_notes = ''decomposes'' | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = | bioavailability = rapid & complete | protein_bound = negligible | metabolism = | elimination_half-life = 30 minutes <!-- As it states further down in the article, vitamin-c's half-life is _30 minutes_, not 16 days, etc. --> | excretion = renal | licence_EU = <!-- EMEA requires brand name --> | licence_US = <!-- FDA may use generic name --> | pregnancy_AU = <!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --> | pregnancy_US = <!-- A / B / C / D / X --> | pregnancy_category= A | legal_AU = <!-- Unscheduled / S2 / S3 / S4 / S5 / S6 / S7 / S8 / S9 --> | legal_CA = <!-- / Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> | legal_UK = <!-- GSL / P / POM / CD / Class A, B, C --> | legal_US = <!-- OTC / Rx-only / Schedule I, II, III, IV, V --> | legal_status = general public availability | routes_of_administration = oral }} {{Double image stack|right|Ascorbic acid structure.png|Dehydroascorbic acid.png|150|[[ascorbic acid]]<br />([[reducing agent|reduced form]])|[[dehydroascorbic acid]]<br />([[oxidizing agent|oxidized form]])}} '''C ಜೀವಸತ್ವ''' ಅಥವಾ '''L-ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ''' ವು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಜೀವಸತ್ವವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ (ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಅಯಾನು) ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಅಥವಾ ಕೈರೋಪ್ಟೆರಾ (ಬಾವಲಿಗಳು) ಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಥ್ರೊಪೊಯಡಿಯ (ಹ್ಯಾಪ್ಲೋರಿನಿ) (ಕಾಡುಪಾಪ, ಮಂಗಗಳು ಮತ್ತು ವಾನರಗಳು) ಉಪಗಣಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿದೆ. ಗಿನಿಇಲಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳಿಗೂ ಇದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಈ ಜೀವಸತ್ವದ ಕೊರತೆಯು ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="UKFSA">{{cite web |url=http://www.eatwell.gov.uk/healthydiet/nutritionessentials/vitaminsandminerals/vitaminc/ |title=Vitamin C |accessdate=2007-02-19 |publisher=Food Standards Agency (UK) }}</ref><ref name="UMM">{{cite web |url=http://www.umm.edu/ency/article//002404.htm |title=Vitamin C |accessdate=2008-03-31 |month=January | year=2007 |author= |publisher=University of Maryland Medical Center }}</ref><ref name="OSU">{{cite web |url=http://lpi.oregonstate.edu/infocenter/vitamins/vitaminC/|title=Vitamin C |accessdate=2007-03-07 |date=2006-01-31 |first=Jane, Ph.D. |last= Higdon |publisher=Oregon State University, Micronutrient Information Center}}</ref> ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಹಾರ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿಯ‌ೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="McCluskey1985">{{cite journal |last=McCluskey |first=Elwood S. |year=1985 |title=Which Vertebrates Make Vitamin C? |journal=Origins |volume=12 |issue=2 |pages=96–100 |url=http://www.grisda.org/origins/12096.pdf |format=PDF |access-date=2009-12-29 |archive-date=2009-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090320140709/http://www.grisda.org/origins/12096.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ [[ಅಯಾನು]] C ಜೀವಸತ್ವದ ಫಾರ್ಮಕೊಫೋರ್ ಆಗಿದೆ. ಸಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡದಿಂದ<ref name="Padayatty">{{cite journal |author=Padayatty S, Katz A, Wang Y, Eck P, Kwon O, Lee J, Chen S, Corpe C, Dutta A, Dutta S, Levine M |title=Vitamin C as an Antioxidant: evaluation of its role in disease prevention |url=http://www.jacn.org/cgi/reprint/22/1/18.pdf |journal=J Am Coll Nutr |volume=22 |issue=1 |pages=18–35 |year=2003 |pmid=12569111 |format=PDF |access-date=2009-12-29 |archive-date=2009-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090929003945/http://www.jacn.org/cgi/reprint/22/1/18.pdf |url-status=dead }}</ref> ದೇಹವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಎಂಜೈಮ್‌ನಿಂದಾಗುವ ಅನೇಕ ಜೈವಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಹಾಯಕ ಅಂಶ (=ಕೊಫ್ಯಾಕ್ಟರ್)ವಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="UKFSA Risk" /> ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವು ತುಂಬ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೇ ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವ ಕಾಯಿಲೆ. ಇದು ತಾಜಾ ಸಸ್ಯಾಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಂದು ಪ್ರಪಂಚದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದ ಜನರು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕಾಪಡೆಯು 1795ರಲ್ಲಿ ನಾವಿಕರಿಗೆ ನಿಂಬೆರಸವನ್ನು ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Wilson, 1975">, ವಿಲ್ಸನ್ LG. ದ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಡೆಫಿನಿಶನ್ ಆಫ್ ಸ್ಕರ್ವಿ ಆಂಡ್ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ವಿಟಮಿನ್ C J ಹಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡ್ 1975;40-60.</ref> ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1933ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ, 1934ರಲ್ಲಿ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಯಿತು. C ಜೀವಸತ್ವದ ಉಪಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸೇವಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಖರತೆ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, RDI 45ರಿಂದ 95&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ. ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣ ಸೇವಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ 200ನಿಂದ 2000 ಮಿಗ್ರಾಂ ತನಕದಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಒಟ್ಟು 232,606 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಬಗೆಗಿನ 68 ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಯೋಚಿಸಿದಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Bjelakovic G, et al. |title=Mortality in randomized trials of antioxidant supplements for primary and secondary prevention: systematic review and meta-analysis |journal=JAMA |volume=297 |issue=8 |pages=842–57 |year=2007 |pmid=17327526 |doi=10.1001/jama.297.8.842}}</ref> ==ಜೈವಿಕ ಮಹತ್ವ== {{further|[[ascorbic acid]]}} C ಜೀವಸತ್ವವು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ [[L-ಎನ್ಯಾಂಟಿಮರ್(=ಅಸಮ್ಮಿತ ಅಣುವೊಂದರ ಕನ್ನಡಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ರೂಪದ ಅಣು)|<small>L</small>-ಎನ್ಯಾಂಟಿಮರ್(=ಅಸಮ್ಮಿತ ಅಣುವೊಂದರ ಕನ್ನಡಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ರೂಪದ ಅಣು)]]; ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ [[D-ಎನ್ಯಾಂಟಿಮರ್|<small>D</small>-ಎನ್ಯಾಂಟಿಮರ್]] ಯಾವುದೇ ದೈಹಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳೂ ಒಂದೇ ಅಣು ರಚನೆಯ [[ದರ್ಪಣ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ]]ದಂತಿವೆ. [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಬಲ ಅಂಶ|[[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ]] ಪ್ರಬಲ ಅಂಶ]]ವಾದ <small>L</small>-ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್, ಆ ಕ್ರಿಯೆ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ [[L-ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್|<small>L</small>-ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್]] ಆಗಿ ಅದರ [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕೃತ]] ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="UKFSA Risk">{{cite web |url=http://www.food.gov.uk/multimedia/pdfs/evm_c.pdf |title=Vitamin C – Risk Assessment |accessdate=2007-02-19 |publisher=UK Food Standards Agency |format=PDF |archive-date=2007-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071129082537/http://www.food.gov.uk/multimedia/pdfs/evm_c.pdf |url-status=dead }}</ref> <small>L</small>-ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ನಂತರ ದೇಹದಲ್ಲಿ [[ಎಂಜೈಮ್‌]] ಮತ್ತು [[ಗ್ಲುತಾತಿಯೋನ್]]‌ನಿಂದಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ <small>L</small>-ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Meister A |title=Glutathione-ascorbic acid antioxidant system in animals |url=http://www.jbc.org/cgi/reprint/269/13/9397.pdf |journal=J Biol Chem |volume=269 |issue=13 |pages=9397–400 |year=1994 |pmid=8144521 |format=PDF |access-date=2009-12-29 |archive-date=2009-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090914171031/http://www.jbc.org/cgi/reprint/269/13/9397.pdf |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುವಾಗ ಸೆಮಿಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ರಾಡಿಕಲ್‌(=ಮೂಲಸ್ವರೂಪ) ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ರಹಿತ ರಾಡಿಕಲ್ ಆಮ್ಲಜನಕದೊಂದಿಗೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂಪರ್‌ಆಕ್ಸೈಡ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಎರಡು ಸೆಮಿಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ರಾಡಿಕಲ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿ ಒಂದು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಗ್ಲುಟಾಥಿಯೋನ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಡಿಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮತ್ತೆ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Nualart et al., 2003">, ನ್ವಲರ್ಟ್ FJ, ರಿವಾಸ್ CI, ಮೋಂಟೆಸಿನಸ್ VP, ಮತ್ತು ಇತರರು. ಭಾಗವಹಿಸದಿರುವ ಪರಿಣಾಮದೊಂದಿಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಪುನಃಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದು. J ಬಯೋಲ್ ಕೆಮ್ 2003; 278:10128–10133.</ref> ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿ ರಕ್ತದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಗ್ಲುಟಾಥಿಯೋನ್‌ ಇರಬೇಕಾದ್ದು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>ಗ್ರೋಪ್ಪರ್ SS, ಸ್ಮಿತ್ JL, ಗ್ರೋಡ್ JL. 2004. ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಮೆಟಾಬೋಲಿಸಮ್. ನಾಲ್ಕನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಥಾಮ್ಸನ್ ವರ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್, ಬೆಲ್ಮೋಂಟ್ CA. USA. ಪುಟಗಳು 260-275.</ref> ಇದಿಲ್ಲದೆ ಡಿಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮತ್ತೆ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ [[ಗ್ಲುಕೋಸ್]]‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುವ <small>L</small>-ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಒಂದು [[ದುರ್ಬಲ]] [[ಶರ್ಕರ ಆಮ್ಲ]]. ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ [[ಜಲಜನಕ ಅಯಾನಿನೊಂದಿಗೆ]] ಸೇರಿ [[ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ [[ಲೋಹದ ಅಯಾನಿನೊಂದಿಗೆ]] ಜತೆಗೂಡಿ [[ಖನಿಜ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್]] ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ===ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ=== [[File:Ascorbic-acid-3D-vdW.png|thumb|left|C ಜೀವಸತ್ವ ಅಣುವಿನ ಮಾದರಿ. ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ್ದು ಇಂಗಾಲ, ಕೆಂಪಿನದು ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ್ದು ಜಲಜನಕ]] ತಮಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ತಾವೇ ತಾವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು ಹೊಂದಿವೆ. [[ಎಂಜೈಮ್‌]]-ನಡೆಸುವ ನಾಲ್ಕು ಅನುಕ್ರಮ ಹಂತಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಗ್ಲುಕೋಸ್]] C ಜೀವಸತ್ವವಾಗಿ ‌ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="UKFSA Risk" /> ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ([[ಸಸ್ತನಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಹಾರಬಲ್ಲ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ]]) [[ಗ್ಲೈಕೋಜನ್]]ನಿಂದ ಬರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತದೆ; ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಗ್ಲೈಕೋಜನ್-ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.<ref>{{cite journal |author=Bánhegyi G, Mándl J |title=The hepatic glycogenoreticular system |journal=Pathol Oncol Res |volume=7 |issue=2 |pages=107–10 |year=2001 |pmid=11458272 |doi=10.1007/BF03032575}}</ref> [[ಸರೀಸೃಪಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಈ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು [[ಮೂತೃಪಿಂಡ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ವಾನರ ಜಾತಿಗಳು]] (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮಾನವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ [[ಹ್ಯಾಪ್ಲೋರಿನಿ]] ಉಪಗಣ), [[ಗಿನಿಇಲಿ]]ಗಳು,[[ಪ್ಯಾಸರಿಫಾರ್ಮಿಸ್(=ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಗಾತ್ರದ ಕೆಲ ಪಕ್ಷಿ)ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ]] ಪಕ್ಷಿಗಳ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜಾತಿಗಳು (ಆದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲ-ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯವು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಹೋಗಿದೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆಗಳಿವೆ), ಹಾಗೂ ಕೀಟ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು-ತಿನ್ನುವ ಬಾವಲಿ ವರ್ಗಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಹೆಚ್ಚಿನ (ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ) ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜೀವಿಗಳು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ, C ಜೀವಸತ್ವದ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯವಿರುವ [[L-ಗುಲೊನೊಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್|<small>L</small>-ಗುಲೊನೊಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್]] (GULO) ಎಂಜೈಮ್‌ನ ಕೊರತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಎಂಜೈಮ್‌‌ಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಜೀನ್‌ನ ದೋಷಯುಕ್ತ ರೂಪವನ್ನು ([[ಸ್ಯೂಡೊಜೀನ್]] ΨGULO) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book | title = Ascorbic Acid: Subcellular Biochemistry | author = Harris, J. Robin | publisher = Springer | isbn = 0306451484 | year = 1996 | pages = 35 | oclc = 34307319 46753025}}</ref> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು (ಮಾನವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು) ಅವುಗಳ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಿಂದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕೃತ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite journal |title=How Humans Make Up For An 'Inborn' Vitamin C Deficiency |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2008/03/080320120726.htm }}</ref> ಬಹುತೇಕ [[ವಾನರ ಜಾತಿಗಳು|<span class="goog-gtc-fnr-highlight">ವಾನರ ಜಾತಿಗಳು</span>]] ಮಾನವರಿಗೆ ಸರಕಾರ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ 10ರಿಂದ 20 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಕಬಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Milton K |title=Nutritional characteristics of wild primate foods: do the diets of our closest living relatives have lessons for us? |journal=Nutrition |volume=15 |issue=6 |pages=488–98 |year=1999 |month=June |pmid=10378206 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0899-9007(99)00078-7 |doi=10.1016/S0899-9007(99)00078-7}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಹಾರಕ್ರಮದ ಸೂಚನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚರ್ಚೆಗೆ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಮಾನವರು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮರು ಹಾಗೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯಿಂದಲೇ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಇತರ ವಾನರ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿರುವಷ್ಟೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸರಿದೂಗಿಸಬಲ್ಲರು ಎಂಬ ಪ್ರತಿವಾದ ಮಂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. C ಜೀವಸತ್ವ-ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯಾದ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದ [[ಆಡೊಂದು]] ಸಹಜ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀದಿನ 13 ಗ್ರಾಂಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು "ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು" ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.seanet.com/~alexs/ascorbate/197x/stone-i-orthomol_psych-1979-v8-n2-p58.htm |title=Eight Decades of Scurvy. The Case History of a Misleading Dietary Hypothesis |accessdate=2007-04-06 |last=Stone |first=Irwin |authorlink=Irwin Stone |coauthors= |date=July 16, 1978 |work= |publisher= |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote=''Biochemical research in the 1950’s showed that the lesion in scurvy is the absence of the enzyme, L-Gulonolactone oxidase (GLO) in the human liver (Burns, 1959). This enzyme is the last enzyme in a series of four which converts blood sugar, glucose, into ascorbate in the mammalian liver. This liver metabolite, ascorbate, is produced in an unstressed goat for instance, at the rate of about 13,000 mg per day per 150 pounds body weight (Chatterjee, 1973). A mammalian feedback mechanism increases this daily ascorbate production many fold under stress (Subramanian et al., 1973)}}</ref> ಆಘಾತಕರ ದೈಹಿಕ ಪೆಟ್ಟು ಅಥವಾ ಗಾಯವು ಮಾನವರಲ್ಲಿಯೂ C ಜೀವಸತ್ವದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಳಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal| author = C. Long, et al. | title = Ascorbic acid dynamics in the seriously ill and injured | journal = Journal of Surgical Research | volume = 109 | issue = 2 | pages= 144–148| doi = 10.1016/S0022-4804(02)00083-5 | year = 2003| pmid = 12643856}}</ref> ''[[ಸಚ್ಚಾರೊಮೈಸಸ್ ಸೆರೆವಿಸಿಯೆ]]'' ಯೀಸ್ಟ್‌(=ಕಿಣ್ವ)ನಂತಹ ಕೆಲವು [[ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿಗಳು]] [[ಸರಳ ಶರ್ಕರ]]ದಿಂದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಲ್ಲವು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="yeastAA">{{cite web |url=http://www.scri.ac.uk/scri/file/individualreports/2002/20Ascorb.pdf |title=Ascorbic acid biosynthesis in higher plants and micro-organisms |accessdate=2007-02-20 |author=R.D. Hancock & R. Viola |publisher=Scottish Crop Research Institute |format=PDF |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719022912/http://www.scri.ac.uk/scri/file/individualreports/2002/20Ascorb.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal|author=Hancock RD, Galpin JR, Viola R.|title=Biosynthesis of L-ascorbic acid (vitamin C) by Saccharomyces cerevisiae|accessdate=2007-02-19|journal=FEMS Microbiol Lett.|volume=186|issue=2|pages=245–50|url=http://www.sciencedirect.com/science?_ob=MImg&_imagekey=B6T2W-405SX5F-M-3&_cdi=4929&_user=308069&_orig=search&_coverDate=05%2F05%2F2000&_sk=998139997&view=c&wchp=dGLbVzb-zSkzS&md5=d38569a901eecfe57b39eafa00a1d738&ie=/sdarticle.pdf|pmid=10802179|format=PDF|year=2000}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ವಿಕಸನದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವ=== ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮೊದಲು ಸಸ್ಯ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿತು, ಇದು ಸುಮಾರು 500 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಸ್ಯಗಳು ನದಿಗಳ ಖನಿಜ ಕೊರತೆಯುಳ್ಳ ನದೀಮುಖದ ತಾಜಾ-ನೀರಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಕಂಡುಬಂದಿತು ಎಂದು ವೆಂಚುರಿ ಮತ್ತು ವೆಂಚುರಿ<ref>ವೆಂಚುರಿ S, ವೆಂಚುರಿ M. ವೆಂಚುರಿ ಆಫ್ ಡೈಯಟರಿ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಡೆಫೆನ್ಸಸ್. ಯುರೋಪಿಯನ್ EPI-ಮಾರ್ಕರ್. 2007, 11, 3 :1-7. http://web.tiscali.it/iodio/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080408062214/http://web.tiscali.it/iodio/ |date=2008-04-08 }}</ref><ref>ವೆಂಚುರಿ S, ಡೊನಾಟಿ FM, ವೆಂಚುರಿ A, ವೆಂಚುರಿ M. 2000. ಎನ್ವೈರ್ನ್‍‌ಮೆಂಟಲ್ ಅಯೋಡಿನ್ ಡಿಫೀಶಿಯೆನ್ಸಿ: ಎ ಚಾಲೆಂಜ್ ಟು ದ ಎವಲ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ಟೆರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಲೈಫ್? ಥೈರಾಯ್ಡ್‌ 10 (8):727-9.</ref> ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಕಶೇರುಕಗಳು ನದೀಮುಖ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ನೈಪುಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡವು ಎಂದು ಕೆಲವು ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಪುರ್ವೆಸ್ WK, ಸಾದವ D, ಒರಿಯನ್ಸ್ GH, ಹೆಲ್ಲರ್ HC. 1998. ಲೈಫ್.ದ ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಬಯೋಲಜಿ. ವಿಭಾಗ 4: ದ ಎವಲ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ. ಚಾಪ್ಟರ್ 5.</ref> ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, 400-300 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ [[ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] ಸಮುದ್ರದಿಂದ ನದಿ ಮತ್ತು ನೆಲದ ಕಡೆಗೆ ಸರಿಯಲು ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಪರಿಸರೀಯ [[ಅಯೋಡಿನ್ ಕೊರತೆ]]ಯು ಭೂಜೀವಿಗಳ [[ವಿಕಾಸ]]ಕ್ಕೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ವೆಂಚುರಿ S, ವೆಂಚುರಿ M. 1999. ಅಯೋಡಿನ್, ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಟೊಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಸಿನೊಜೆನೆಸಿಸ್: ಎವಲ್ಯೂಶನರಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಎ ಪ್ರಿಮಿಟಿವ್ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್? ಯ‌ೂರ್ J ಎಂಡೊಕ್ರಿನೋಲ್. 140:371-372.</ref> ಸಸ್ಯ, ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಆಹಾರ ಕ್ರಮವು [[ಅಯೋಡಿನ್]], [[ಸೆಲೆನಿಯಮ್]], [[ಸತು]], [[ತಾಮ್ರ]], [[ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್]], [[ಕಬ್ಬಿಣ]], ಮುಂತಾದ ಸಮುದ್ರ ಮೂಲದ [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ]]ದ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಯಿತು. ತಾಜಾನೀರಿನ [[ಆಲ್ಗೆ]] ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಸಸ್ಯಗಳು ಸಮುದ್ರದ [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ]]ಗಳ ಬದಲಿ ಬಳಕೆಗಾಗಿ [[ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ]], [[ಪಾಲಿಫಿನಾಲ್‌ಗಳು]], [[ಕ್ಯಾರೆಟಿನೋಯ್ಡ್‌ಗಳು]], [[ಫ್ಲೇವೊನೋಯ್ಡ್‌ಗಳು]], [[ಟೋಕೊಫೆರಾಲ್‌ಗಳು]] ಮೊದಲಾದ ಇತರ [[ಆಂತರಿಕ]] ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭೂಜೀವಿಗಳ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕ “[[ಜೀವಸತ್ವ]]”ಗಳಾದವು (C, A, E, ಇತ್ಯಾದಿ ಜೀವಸತ್ವಗಳು). [[ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಅಥವಾ C ಜೀವಸತ್ವವು ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಾಲಜನ್(= ಮೃದ್ವಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರೊಟೀನು)]] ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಂಜೈಮಿಕ [[ಸಹಾಯಕ ಅಂಶ]]ವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ]] ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಅಂಶ, ಇದು ಅಸಂಖ್ಯಾತ [[ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕ ತಳಿ]]ಗಳನ್ನು (ROS) ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಶೇಖರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತಾಜಾ ನೀರಿನ [[ಟೆಲಿಯೋಸ್ಟ್]] ಉಪವರ್ಗದ ಮೀನುಗಳು ಅವುಗಳ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳೂ ಸ್ಕರ್ವಿ (ಹಾರ್ಡಿ ಮತ್ತು ಇತರರು, 1991) ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತವೆ. [[ಸ್ಕೋಲಿಯೋಸಿಸ್ (=ಬೆನ್ನುಹುರಿಯು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬಾಗುವುದು)]], [[ಲೋರ್ಡೋಸಿಸ್ (=ಗೂನು ಅಥವಾ ಬೆನ್ನು ಮೂಳೆ ಮುಂದ್ಕಕೆ ಬಾಗಿಕೊಂಡಿರುವುದು)]] ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣ ಗಾಢವಾಗುವಿಕೆ-ಇವೆಲ್ಲಾ C ಜೀವಸತ್ವದ ಕೊರತೆಯಿಂದ,ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು. ಇದರ ಕೊರತೆಯಿಂದ ನೆಲಭಾಗದ ತಾಜಾನೀರಿನ [[ಸಾಲ್ಮೋನಿಡ್]]‌ಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ [[ಕಾಲಜನ್]] ರಚನೆ, ಆಂತರಿಕವಾಗಿ/ಈಜುರೆಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವಕ್ಕೆ, ಬೆನ್ನೆಲುಬಿನ ಬಾಗುವಿಕೆಗೆ ಮೊದಲಾದವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೀನುಗಳು ಆಲ್ಗೆ ಮತ್ತು ಫೈಟೊಪ್ಲಾಂಕ್ಟಾನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಮುದ್ರದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇತರ ಹೆಚ್ಚು ಪುರಾತನ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಅಂಶಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಬಹುದಾದ ಸಂಭಾವ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಜೀವಸತ್ವ ಪೂರೈಕೆಯು ನಗಣ್ಯವೆನಿಸಿದೆ.<ref>ಹಾರ್ಡಿ LJ, ಫ್ಲೆಚರ್ TC, ಸೆಕಂಬಸ್ C.J.1991. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಯಾಲ್ಮೋನ್‌ನ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪರಿಣಾಮ. ಅಕ್ವಕಲ್ಚರ್ 95:201–214</ref> C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗಿದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿಯೇ ವಾನರ ಜಾತಿಯು ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಾಗಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದಲು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಭಿಮತ.<ref>ಚಲ್ಲೆಮ್, JJ, ಟೈಲರ್, EW. 1998. ಹೋಮೋ ಸೇಪಿಯನ್ಸ್‌ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿನ ರೆಟ್ರೋವೈರಸ್, ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು. ಫ್ರೀ ರಾಡಿಕಲ್ ಬಯೋಲಜಿ ಆಂಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್. 25(1):130-132.</ref><ref>ಬೆನೇಗ್ಯಿ, G. 1997. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮೆಟಾಬೋಲಿಸಮ್ ಆಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ ಇನ್ ಆನಿಮಲ್ಸ್. ಫ್ರೀ ರಾಡಿಕಲ್ ಬಯೋಲಜಿ ಆಂಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್. 23(5):793-803.</ref><ref>ಸ್ಟೋನ್ I. 1979. ಹೋಮೊ ಸೇಪಿಯನ್ಸ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕಸ್, ಎ ಬಯೋಕೆಮಿಕಲಿ ಕರೆಕ್ಟೆಡ್ ರೋಬಸ್ಟ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಮ್ಯುಟೆಂಟ್. ಮೆಡಿಕಲ್ ಹೈಪೋಥೆಸಿಸ್. 5(6):711-721</ref> ವಿಕಾಸದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಅಥವಾ ವಾನರ ಕುಲದ ಕಪಿಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬಹುಹಿಂದೆಯೇ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಾನರ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ [[ಹ್ಯಾಪ್ಲೋರಿನಿ]] (C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದವು) ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಅದರ ಸಹೋದರಿ ಏಕಮೂಲ ವರ್ಗವಾದ [[ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಸಿರಿನಿ]] (="ತೊಯ್ದ-ಉದ್ದಮ‌ೂಗಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರ ಕುಲ")(=ಪ್ರೈಮೇಟುಗಳು) ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಸುಮಾರು 63 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ([[Mya]]) ಇವು ಎರಡು ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ವಿಕಾಸದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಅವಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸ ಬಹುದಾದ, ಸರಿಸುಮಾರು 5 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ (58 Mya), ಕಾಡುಪಾಪ ([[ಟಾರ್ಸಿಡೆ]]) ವಂಶವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ [[ಟಾರ್ಸಿಫೋರ್ಮ್ಸ್]] ವರ್ಗವು ಇತರ ಹ್ಯಾಪ್ಲೋರಿನ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಡುಪಾಪಗಳೂ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾರವು, ಆದ್ದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರವು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ನಡೆದಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಇದು ಈ ಎರಡು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವರ್ಷಗಳ (63ರಿಂದ 58 Mya) ನಡುವೆಯೇ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ [[ಯ‌ೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]]ವು ತನ್ನ ಕೆಲಸ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಯ‌ೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಎರಡೂ [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಬಲ ಅಂಶಗಳು]]. ಇದು ಉನ್ನತ ವರ್ಗದ ವಾನರಗಳಲ್ಲಿ ಯ‌ೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತಾನೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Proctor P |title=Similar functions of uric acid and ascorbate in man? |journal=Nature |volume=228 |issue=5274 |pages=868 |year=1970 |pmid=5477017|doi=10.1038/228868a0}}</ref> ===ಹೀರಿಕೆ, ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆ=== ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಸರಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೀರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮೈಗೂಡುತ್ತದೆ. ಸೋಡಿಯಮ್ ಅವಲಂಬಿತ ಸಕ್ರಿಯ ಸಾಗಣೆ - ಸೋಡಿಯಮ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಸಹಸಾಗಣೆ (SVCT) ಮತ್ತು ಹೆಕ್ಸೋಸ್ ಸಾಗಿಸುವವು (GLUT)- ಇವೆರಡೂ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಎರಡು ಸಾಗಣೆಯ ಸಾಧನಗಳು. ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಒಳಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ ಸಂಕುಚಿತ ರೂಪಗಳೆಂದರೆ - SVCT1 ಮತ್ತು SVCT2.<ref name="ReferenceA">ಸ್ಯಾವಿನಿ, I., ರೋಸಿ, A., ಪೈರೊ, C., ಮತ್ತು ಇತರರು. SVCT1 ಆಂಡ್ SVCT2: ಕೀ ಪ್ರೋಟೀನ್ಸ್ ಫಾರ್ ವಿಟಮಿನ್ C ಅಪ್ಟೇಕ್. ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳು 2008; 34: 347–355</ref> GLUT1 ಮತ್ತು GLUT3 ಇವೆರಡು ಗ್ಲುಕೋಸ್ ಸಾಗಣೆಗಾರರಾಗಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಇವು C ಜೀವಸತ್ವದ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ ರೂಪವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ರಮ್ಸಿ SC, ಕ್ವೋನ್ O, Xu GW, ಮತ್ತು ಇತರರು. ಗ್ಲುಕೋಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟರ್ ಐಸೊಫಾರ್ಮ್ಸ್ GLUT1 ಆಂಡ್ GLUT3 ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್. J ಬಯೋಲ್ ಕೆಮ್ 1997; 272:18982–18989.</ref> ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೀರಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಜೀವಕೋಶಗಳು ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಮೇ J. M., ಕ್ಯು, Z. C., ನೀಲ್, D. R., ಮತ್ತು ಲಿ, X. ಮಾನವನ ಎಂಡೋಥೀಲಿಯಲ್ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅದರ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ರೂಪದಿಂದ ಪುನಃಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದು. ಬಯೋಕಿಮ್ ಬಯೋಫಿಸ್ ಆಕ್ಟ 2003; 1640(2-3):153-161</ref><ref>ಪ್ಯಾಕರ್, L. (1997) ವಿಟಮಿನ್ C ಆಂಡ್ ರಿಡಾಕ್ಸ್ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ಸ್. ಇನ್: ಪ್ಯಾಕರ್ L, F. J. (ed). ವಿಟಮಿನ್ C ಇನ್ ಹೆಲ್ತ್ ಆಂಡ್ ಡಿಸೀಸ್, ಮಾರ್ಸೆಲ್ ಡೆಕ್ಕರ್ ಇಂಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ಶರೀರದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ SVCTಗಳದ್ದು ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ SVCT2 ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ,<ref name="ReferenceA" /> ಆದರೆ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ SVCT ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿವೆ.<ref>ಜೇಮ್ಸ್ M. ಮೇ, ಜಿ-ಚಾವೊ ಕುವ, ಹ್ವಾನ್ ಕಿಯಾವೊ ಆಂಡ್ ಮಾರ್ಕ್ J. ಕೌರ್ಯ. ಮೆಚುರೇಶನಲ್ ಲಾಸ್ ಆಫ್ ದ ವಿಟಮಿನ್ C ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟರ್ ಇನ್ ಎರಿಥ್ರೋಸೈಟ್ಸ್. ಬಯೋಕೆಮ್ ಬಯೋಫಿಸ್ ರೆಸ್ ಕಾಮನ್. 2007; 360:295-298.</ref> ಹುಟ್ಟಿದಾಕ್ಷಣ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪುವಂಥ ಏಟು ತಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು SVCT2 ಕೊರತೆಯಿಂದ ಸಾಯುತ್ತವೆ,<ref>ಸೊಟಿರಿಯು, S., ಗಿಸ್ಪರ್ಟ್, S., ಚೆಂಗ್, J., ವಾಂಗ್, Y., ಚೆನ್, A., ಹೂಗ್‌ಸ್ಟ್ರೇಟನ್-ಮಿಲ್ಲರ್, S., ಮಿಲ್ಲರ್, G. F., ಕ್ವೋನ್, O., ಲೆವಿನ್, M., ಗುಟ್ಟನ್‌ಟ್ಯಾಗ್, S. H., ಮತ್ತು ನುಸ್ಬೌಮ್, R. L. (2002) ನಾಟ್ ಮೆಡ್, 8:514-517</ref> ಇದು SVCT2-ನಡೆಸುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸಾಗಣೆಯು ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅತೀ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮ ಬದ್ಧವಾದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ 70ರಿಂದ 95%ನಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸೇವನೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆಲ್ಲಾ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಯ (12ಗ್ರಾಂ) ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು 16%ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯದ್ದಾದರೆ; ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಯಲ್ಲಿ (<20&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ) ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣವು 98%ನಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.<ref>ಲೆವಿನ್ M, ಮತ್ತು ಇತರರು. ವಿಟಮಿನ್ C ಫಾರ್ಮಕೊಕೈನೆಟಿಕ್ಸ್ ಇನ್ ಹೆಲ್ತಿ ವಾಲಿಂಟಿಯರ್ಸ್: ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಎ ರೆಕಮೆಂಡೆಡ್ ಡೈಯಟರಿ ಅಲೋವೆನ್ಸ್. ಪ್ರೋಕ್ ನಟ್ಲ್ ಅಕ್ಯಾಡ್ ಸ್ಕಿ USA. 1996; 93:3704–3709.</ref> ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಮರುಹೀರಿಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಮ‌ೂತ್ರಕ್ಕೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ಹರಿದು, ವಿಸರ್ಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ (ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನೂರು ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನ) ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಮಟ್ಟವು ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಮರುಹೀರಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಶೇಖರವಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಮಿತಿಯು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1.5&nbsp;mg/dL ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ 1.3&nbsp;mg/dLನಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಮಟ್ಟದ ಪ್ಲಾಸ್ಮದಲ್ಲಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯು (ದೇಹದ ಆರ್ದ್ರ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ) ಸುಮಾರು 30 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮ‌ೂತ್ರದ ಮ‌ೂಲಕ ಅತೀಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳಲ್ಲೇ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ C ಜೀವಸತ್ವವು ಶರೀರದಲ್ಲಿನ ಇದರ ಸಂಗ್ರಹವು ಖಾಲಿಯಾದ ಹಾಗೆ ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ರೀನಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ರೀಶನ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್: ಎಫೆಕ್ಟ್ ಆಪ್ ಏಜ್ ಆಂಡ್ ಸೆಕ್ಸ್. D. G. ಒರಿಯೊಪೌಲಸ್, R. D. ಲಿಂಡೆಮ್ಯಾನ್, D. J. ವಾಂಡರ್‌ಜಾಗ್ಟ್, A. H. ಟ್ಜಾಮಲೋಕಸ್, H. N. ಭಗವಾನ್ ಮತ್ತು P. J. ಗ್ಯಾರಿ. ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್, ಸಂಪುಟ 12, ಸಂಚಿಕೆ 5 537-542.</ref> ರಕ್ತದ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಶರೀರದಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವ ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ರಕ್ತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ C ಜೀವಸತ್ವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಹಲವಾರು ಅಂಗಾಂಶಗಳಿವೆ. [[ಅಡ್ರೀನಲ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳು]], [[ಪಿಟ್ಯೂಟರಿ]], [[ತೈಮಸ್ ಗ್ರಂಥಿ]], [[ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂಟಿಯಮ್]], ಮತ್ತು [[ರೆಟಿನ]]ರಕ್ತ ಪ್ಲಾಸ್ಮದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ 100 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ [[ಜೈವಿಕ ಅಂಗಾಂಶ]]ಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Hediger MA |title=New view at C |journal=Nat. Med. |volume=8 |issue=5 |pages=445–6 |year=2002 |month=May |pmid=11984580 |doi=10.1038/nm0502-445 |url=http://www.nature.com/nm/journal/v8/n5/full/nm0502-445.html}}</ref> [[ಮಿದುಳು]], [[ಗುಲ್ಮ(=ಸ್ಪ್ಲೀನ್)]], [[ಶ್ವಾಸಕೋಶ]], [[ವೃಷಣ]], [[ದುಗ್ಧಗ್ರಂಥಿ]], [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]], [[ಥೈರಾಯ್ಡ್]], [[ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿನ]] [[ಲೋಳೆಪೊರೆ]], [[ಬಿಳಿ ರಕ್ತ ಕಣ]], [[ಮೇದೋಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿ]], [[ಮ‌ೂತ್ರ ಪಿಂಡ]] ಮತ್ತು [[ಲಾಲಾಗ್ರಂಥಿ]]- ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಪ್ಲಾಸ್ಮಕ್ಕಿಂತ 10ರಿಂದ 50 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಸತ್ವ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ [[L-ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್]] ಎಂಬ ಎಂಜೈಮ್‌‌ನಿಂದ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ]]. ದೇಹದ ಆರ್ದ್ರ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಇತರ ದೈಹಿಕ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ ನಾಶವಾದಾಗ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುವ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಈ ಎಂಜೈಮ್‌ನಿಂದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಂಡು, ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ===ಕೊರತೆ=== {{Main|Scurvy}} [[ಸ್ಕರ್ವಿ]] ಎಂಬುದು C ಜೀವಸತ್ವದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬರುವ ಒಂದು [[ವಿಟಮಿನ್ ರೋಗ]]. ಸಂಯೋಜನೆಯಾದ [[ಕಾಲಜನ್]] C ಜೀವಸತ್ವವಿಲ್ಲದೆ ಅದರ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸ್ಥಿರವಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ರೋಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗದಿಂದ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಗುಳ್ಳೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ, ಒಸಡಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ತೂತುಗಳಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ [[ಲೋಳೆ ಸುರಿಸುವ ಪೊರೆ]]ಗಳಿಂದ ರಕ್ತ ಸ್ರಾವವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲೆಗಳು ತೊಡೆ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಈ ವ್ಯಾಧಿಯಿಂದ ಬಾಧಿತನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬಿಳಿಚಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ, ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದಿರುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಆಂಶಿಕ ನಿಶ್ಚಲತೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವು ಉಲ್ಬಣಿಸಿದಾಗ ಮೈ ಮೇಲೆ [[ಕೀವು ತುಂಬಿದ ವ್ರಣ]]ಗಳುಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಹಲ್ಲುಗಳು]] ಉದುರಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಮಾನವನ ದೇಹಕ್ಕೆ<ref name="MedlinePlus" /> ಹೊಸದಾಗಿ ಅದರ ಪೂರೈಕೆ ಆಗುತ್ತಿರಬೇಕು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅದು ಬೇಗನೆ ಬರಿದಾಗುತ್ತದೆ. ರಕ್ತದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕವಿರುವ ಧೂಮಪಾನಿಗಳಿಗಿಂತ ಅಲ್ಪಾಂಶ C ಜೀವಸತ್ವ ಇರುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲಿನ ಶ್ವಾಸಕೋಶ-ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಯ ಗಂಡಾಂತರ ಅಧಿಕ ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/901196.stm|title=The influence of smoking on Vitamin C status in adults|accessdate=2007-12-12 |date=2000-09-31|publisher=BBC news and Cambridge University}}</ref> ರಕ್ತದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ([[ದೀರ್ಘಕಾಲದ]] ಸ್ಕರ್ವಿ), [[ಅಪಧಮನಿ ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ(=ಅತೆರೋಸ್‌ಕ್ಲೆರೋಸಿಸ್)]] ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ [[ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್]] ಮತ್ತು ಡಾ. G. C. ವಿಲ್ಲಿಸ್ ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಕರ್ವಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. 19 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಕೆನಡಾದ ಪುರುಷರು 133&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರು 120&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನಕ್ಕೆ, C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಆಹಾರದ ಮ‌ೂಲಕ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು 2004ರಲ್ಲಿ [http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/pubs/cchs-nutri-escc/tab11_vitc-eng.php ಕೆನಡಿಯನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸರ್ವೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಯು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ,<ref name="StatCdn">[http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/pubs/cchs-nutri-escc/tab11_vitc-eng.php]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಸ್ಟ್ರಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕೆನಡಾ, ಕೆನಡಿಯನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸರ್ವೆ, ಸೈಕಲ್ 2.2, ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್ (2004)</ref> ಇದು RDA ಶಿಪಾರಸು ಮಾಡಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸ್ಕರ್ವಿಯ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ದಿನ 10 ಮಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಮಾನವನ ಆಹಾರ ಸೇವನಾ ಕ್ರಮದ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಸೋಂಕು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂಗಾಂಶ ದುರಸ್ಥಿ (ಸುಟ್ಟ ಗಾಯದಂಥದ್ದು) ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸೇವನೆ ಪ್ರಮಾಣ ಸ್ಕರ್ವಿಯನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ==ಮಾನವನ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಇತಿಹಾಸ== [[File:James lind.jpg|right|thumb|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಯಲ್ ನೇವಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ತಜ್ಞ ಜೇಮ್ಸ್ ಲಿಂಡ್. ಮೊದಲು ದಾಖಲಾದ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಯೋಗ ಎನ್ನಲಾದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅವನು 1747ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಹಣ್ಣಿನ ಗುಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.]] ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ತಾಜಾ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪದಾರ್ಥ ಅಥವಾ ಹಸಿ ಮಾಂಸದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಆಂಶ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲದ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು ಇದನ್ನು ಔಷಧೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡರು. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉಷ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ರೂಸ್ ಮರ(=ಪಿಸಿಯ ಕುಲದ ಮರ)ದ ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬರ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮರಗಳ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಜಾಕ್ವೆಸ್ ಕಾರ್ಟಿಯರ್]] [[ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ನದಿ]]ಯನ್ನು 1536ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪರಿಶೋಧಕ ಕಾರ್ಯನಿರತನಾದಾಗ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗದಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ಜನರ ಪ್ರಾಣ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡನು. ಅವನು [[ನಿತ್ಯಪರ್ಣಿ]] ಮರಗಳ ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಕುದಿಸಿ ಚಹಾ ಮಾಡಿದನು. ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಂ 50 ಮಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬುದು ನಂತರ ತಿಳಿದುಬಂತು.<ref>{{cite web |url=http://www3.sympatico.ca/goweezer/canada/z00cartier3.htm |title=Jacques Cartier's Second Voyage - 1535 - Winter & Scurvy |accessdate=2007-02-25 |archive-date=2007-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070212063742/http://www3.sympatico.ca/goweezer/canada/z00cartier3.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal |pmid=12422875 |title=Jacques Cartier witnesses a treatment for scurvy |month=June | year=2002 |author=Martini E. |journal=Vesalius |volume=8 |issue=1 |pages=2–6}}</ref> ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಸ್ಯಾಹಾರದ ಪ್ರಯೋಜನವು ಅಧಿಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನಿಯೋಜಿತನಾದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಜ್ಞ [[ಜಾನ್ ವುಡಾಲ್]] 1617ರಲ್ಲಿ ಅವನ ಪುಸ್ತಕ "ದ ಸರ್ಜನ್ಸ್‌ ಮೇಟ್"‌ನಲ್ಲಿ [[ನಿಂಬೆ]] ರಸವನ್ನು ರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಉಪಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ''"ತಾಜಾ ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೊಪ್ಪಿನ ಅಂಶ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಿಂದ ಸಂಪುರ್ಣವಾಗಿ ದೂರ ಉಳಿದರೆ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗ ಬರುತ್ತದೆ; ಇದೊಂದೇ ಈ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ" ಎಂದು [[ಡಚ್]] ಬರಹಗಾರ [[ಜೊಹಾನ್ ಬ್ಯಾಚ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮ್]] 1734ರಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.'' [[ಸ್ಕರ್ವಿ]] ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ [[ಹಿಪ್ಪೊಕ್ರೇಟ್ಸ್]] ಕ್ರಿ.ಪೂ. 400ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಆದೇ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ರಾಯಲ್ ನೇವಿಯ]] ಹಡಗಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಜ್ಞ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಲಿಂಡ್ ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಮೊದಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವನು]]. ತಾಜಾ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವ ಬಡವರಲ್ಲಿ, ದೂರದೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುವ [[ನಾವಿಕರು]] ಮತ್ತು [[ಸೈನಿಕ]]ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. 1747ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರದ ಕೆಲವು ನಾವಿಕ ತಂಡದವರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಎರಡು ಕಿತ್ತಳೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ನಿಂಬೆ ಹಣ್ಣನ್ನು ಲಿಂಡ್ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಇತರರು ಅವರ ನಿತ್ಯದ ಆಹಾರದೊಂದಿಗೆ [[ಸೇಬುಮದ್ಯ]], [[ವಿನೆಗರ್]], [[ಗಂಧಕಾಮ್ಲ]] ಅಥವಾ [[ಸಮುದ್ರ ನೀರು]] ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳೂ ಸಮನಾಗಿದ್ದು, ಜನಾಂಗದ ಗುಂಪೊಂದನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಒಂದೊಂದು ಗುಂಪಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತಿನಿಸು ನೀಡಿ ಕೊನೆಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಫಲಶೃತಿಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಲಾದ ಇಂಥ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಯೋಗ [[ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಟ್ರಸ್ ಹಣ್ಣುಗಳು ಈ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿದವು ಎಂದು ಫಲಿತಾಂಶವು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ''ಟ್ರೀಟಿಸ್ ಆನ್ ದ ಸ್ಕರ್ವಿ'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಡ್ ಈ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು 1753ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ.<ref name="lind_james">{{cite book|author=Lind, James|title=A Treatise of the Scurvy|publisher=A. Millar|location=London|year=1753}}</ref> [[File:Ambersweet oranges.jpg|left|thumb|ಹಡಗಿನ ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೊದಲ ಮ‌ೂಲಗಳಾದ ಸಿಟ್ರಸ್ ಹಣ್ಣುಗಳು.]] ಲಿಂಡ್‌ನ ''ಈ ಅಧ್ಯಯನ ಗ್ರಂಥ'' ವು ಆರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅವನು ನೀಡಿದ ನಿಂಬೆ ರಸದ ಸಲಹೆ "ಕದ್ದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು, ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವನ ಕಾರ್ಯವು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರಲು ನಿಧಾನವಾಯಿತು.<ref name="Singh2008">{{cite book | last = Singh | first = Simon | authorlink = Simon Singh | coauthors = [[Edzard Ernst]] | title = [[Trick or Treatment|Trick of Treatment: The Undeniable Facts about Alternative Medicine]] | publisher = WW Norton & Company | date = 2008 | location = | pages = 15–18 | url = | doi = | id = | isbn = 9780393066616 }}</ref> ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯುವುದು ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿಯಾದುದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಪಾನೀಯ ತಯಾರಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವ ಸುಲಭ ಉಪಾಯವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಆದರೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿನ ಜೀವಸತ್ವವು ಇಲ್ಲದಂತಾಯಿತು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಾಮ್ರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದಾಗ).<ref name="Oxford" /> ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅಥವಾ ಗುಣಪಡಿಸಲು ಆ ಪಾನೀಯಗಳು ವಿಫಲವಾದ್ದರಿಂದ ಲಿಂಡ್‌ನ ಇತರ ಸಲಹೆಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದುದಲ್ಲ ಎಂದು ಹಡಗಿನ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ಗಳು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. 1795ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ [[ಗಜನಿಂಬೆ]] ಅಥವಾ [[ನಿಂಬೆ ಹಣ್ಣು]]ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೇವಿಸ ಬೇಕೆಂಬ ಕಟ್ಟುಪಾಡನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ನಿಂಬೆಹಣ್ಣುಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕಾಲನಿಯಲ್ಲಿ ವಿಫುಲವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಗಜನಿಂಬೆಗಳು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಧಿಪತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಅವು ಭಾರೀ ತುಟ್ಟಿ ಎನಿಸಿದ್ದವು. ಈ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾವು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರನ್ನು [["ಲೈಮಿ"]] ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುವಂತಾಯಿತು. [[ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಕುಕ್]] ಅವನ ನಾವಿಕರಲ್ಲಿ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲಿ ಸಾಯದೆ ಇರುವ ಹಾಗೆ ನೋಡಿಕೊಂಡು [[ಹವಾಯಿಯನ್ ದ್ವೀಪ]]ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಚೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಮ‌ೂಲಕ, ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ [["ಸಾರ್‌ಕ್ರಾಟ್(=ಕತ್ತರಿಸಿದ ಕೋಸುಗಡ್ಡೆಯ ಒಂದು ಬಗೆಯ ತಿನಿಸು)"]]ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ನಿರೂಪಿಸಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite book |last=Cook |first=James |authorlink=James Cook |coauthors=Philip Edwards |title=The Journals of Captain Cook |pages=38 |year=1999 |publisher=Penguin Books |location= |isbn=0140436472 |oclc=42445907}}</ref> ಕಂಡು ಕೇಳರಿಯದ ತಿನಿಸೊಂದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕಾಧಿಪತ್ಯವು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎನ್ನಲಾದ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಹದಿನೆಂಟನೇ ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ "ಆಂಟಿಸ್ಕೋರ್ಬುಟಿಕ್(=ವಸಡುರೋಗ ನಿವಾರಕ)" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಗಳು ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೂ ಈ ಪದ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಬರಿಯ ಗಜನಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲದೆ ಸಾರ್‌ಕ್ರಾಟ್, ಕೋಸು, [[ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಸಿದ ಧಾನ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಸಾರು]] ಮೊದಲಾದವುಗಳೂ ಸೇರಿತ್ತು. ನಾರ್ವೆಯ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ನೌಕಾತಂಡದಲ್ಲಿನ ನಾವಿಕರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ [[ಬೆರಿಬೆರಿ]] ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು 1907ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು [[ನಾರ್ವೆಯ]] ವೈದ್ಯರುಗಳಾದ [[ಆಕ್ಸೆಲ್ ಹೋಲ್ಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ತಿಯೋಡರ್ ಫ್ರೋಲಿಚ್ ಅವರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಪಾರಿವಾಳ]]ಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಬೇರೆ ಒಂದು ಸಸ್ತನಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದರು. ಮೊದಲು ಅವರ ಪಾರಿವಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರಿಬೆರಿ ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗದ ಆಹಾರವನ್ನು [[ಗಿನಿಇಲಿ]]ಗೆ ತಿನ್ನಿಸಿದರು. ಅದು ಇಲಿಯಲ್ಲಿ ಬೆರಿಬೆರಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದುದಕ್ಕೆ ಅವರು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು. ಅದುವರೆಗೆ ಸ್ಕರ್ವಿಯು ಮಾನವರ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಮಾನವರಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾದ ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿ ರೋಗವಿದು ಎಂದೇ ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ===ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಆವಿಷ್ಕಾರ=== [[File:Albert Szent-Györgyi.jpg|thumb|right|ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಜೆಂಟ್-ಗ್ಯೋರ್ಗ್ಯಿಯ 1948ರ ಭಾವಚಿತ್ರ. "C ಜೀವಸತ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಫ್ಯೂಮರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ವೇಗವರ್ಧನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಿದ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ದಹನ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗಾಗಿ" ಅವನು ಔಷಧಿಯಲ್ಲಿ 1937ರ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅವನು ಅನೇಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಚಕ್ರದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹಾನ್ಸ್ ಅಡೋಲ್ಫ್ ಕ್ರೆಬ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.]] 1912ರಲ್ಲಿ [[ಪೋಲೆಂಡ್-ಅಮೇರಿಕಾ]] ಜೀವ-ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಕ್ಯಾಸಿಮಿರ್ ಫಂಕ್]], ಕೊರತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಲವಣಾಂಶವಿಲ್ಲದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಜೀವಸತ್ವ]]ಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದರು. ಇದು ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವುರಿಂದ "ಜೀವಧಾರಕ"ದ ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲವೂ ರಾಸಾಯನಿಕ [[ಅಮೀನ್]]‌ಗಳು ಎಂದು ಫಂಕ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದರಿಂದ "ಅಮೀನ್‌"ಗಳ ಸಂಮ್ಮಿಶ್ರವಾಗಿದೆ. "ಜೀವಸತ್ವ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಆಂಟಿ-ಸ್ಕೋರ್ಬುಟಿಕ್ ಅಂಶ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ, ಹಿಂದೆ ತಾಜಾ ಸಸ್ಯಾಂಶಕ್ಕೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಧಿಕ ಮಾಂಸಾಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಕಟಿಕ್ ಪರಿಶೋಧಕರು ರೋಗದ ಬಾಧೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದಾರಾದರೂ,[[ಎಸ್ಕಿಮೊ]]ಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಸ್ಯಾಹಾರವನ್ನೂ ಸೇವಿಸದೆ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ 1928ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಕಟಿಕ್ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ವಿಲ್ಜಾಲ್ಮರ್ ಸ್ಟೆಫಾನ್ಸನ್]] ಸಿದ್ಧಾಂತವೊಂದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಸ್ಥಳೀಯರು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ತಾಜಾ ಮಾಂಸದಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸ್ಟೆಫಾನ್ಸನ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ. 1928ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಅವನು ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬನ ಜೊತೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಮಾಂಸಾಹಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿಂದು ಜೀವಿಸಿ, ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದರು. (ಉತ್ತರ ಕೆನಡಾದ [[ಯುಕೋನ್]], [[ಐನ್ಯೂಟ್]] ಮತ್ತು ಮೆಟಿಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ-ಹಸಿಯಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವು ಪರಿಮಾಣವಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾದ ನಂತರ ನಡೆಸಿದ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನ ಸೇವಿಸುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವು 52ರಿಂದ 62&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನಕ್ಕೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿವೆ. ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಸರಿಸುಮಾರು [[ಡೈಯಟರಿ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಇನ್ಟೇಕ್]]‌ (DRI)ನಷ್ಟಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅವರು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಸ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಅಷ್ಟೇ ಇತ್ತು.)<ref>{{cite journal |author=Kuhnlein HV, Receveur O, Soueida R, Egeland GM |title=Arctic indigenous peoples experience the nutrition transition with changing dietary patterns and obesity |journal=J Nutr. |volume=134 |issue=6 |pages=1447–53 |date=1 June 2004|pmid=15173410 |url=http://jn.nutrition.org/cgi/content/full/134/6/1447 }}</ref> 1928ರಿಂದ 1933ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಜೋಸೆಫ್ L ಸ್ವಿರ್ಬೆಲಿ [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಜೆಂಟ್ ಗ್ಯೋರ್ಗೈ]] ಇವರ [[ಹಂಗೇರಿಯಾ]] ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ [[ಅಮೇರಿಕಾದ]] [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗ್ಲೆನ್ ಕಿಂಗ್]]ತಂಡ-ಎರಡೂ ಸೇರಿ ಆಂಟಿ-ಸ್ಕೋರ್ಬುಟಿಕ್ ಅಂಶವನ್ನು ಅದರ ಜೀವಸತ್ವ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯಿಂದಾಗಿ "ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ" ಎಂದು ಕರೆದು ಮೊದಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದರು. ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಅಮೀನ್ ''ಆಗಿಯೂ ಅಲ್ಲದೆ'', ಯಾವುದೇ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಅಂಶವನ್ನೂ ಅದು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಈ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಸ್ಜೆಂಟ್-ಗ್ಯೋರ್ಗೈಗೆ 1937ರ [[ಔಷಧದಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. "C ಜೀವಸತ್ವ ಮತ್ತು ವೇಗವರ್ಧಕ ಫ್ಯೂಮರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಜೈವಿಕ ದಹನ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಅವನ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗಾಗಿ" ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.pitt.edu/history/1932.html |title=Pitt History - 1932: Charles Glen King |accessdate=2007-02-21 |quote=In recognition of this medical breakthrough, some scientists believe that King deserved a Nobel Prize. |publisher=[[University of Pittsburgh]] |archive-date=2006-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060916012310/http://www.pitt.edu/history/1932.html |url-status=dead }}</ref> 1933 ಮತ್ತು 1934ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಸರ್ [[ವಾಲ್ಟರ್ ನೋರ್ಮನ್ ಹ್ಯಾವರ್ತ್]] ಮತ್ತು ಸರ್ [[ಎಡ್ಮಂಡ್ ಹರ್ಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪೋಲೆಂಡ್ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಟಾಡಿಯಸ್ ರೈಚ್‌ಸ್ಟೈನ್]] ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಕೃತಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ಥಾನ. ಆ ಕಾಲ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದ ಇದು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಯಿತು. ಹ್ಯಾವರ್ತ್ ಮಾತ್ರ ಅವನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ 1937ರ [[ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದ, ಆದರೆ "ರೈಚ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ"ಯು ರೈಚ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಿತು. 1933ರಲ್ಲಿ [[ಹೋಪ್‌ಮ್ಯಾನ್-ಲಾ ರೊಚೆ]]ಯು [[Redoxon(=ರೆಡೊಕ್ಸಾನ್)]] ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಸರಿನಡಿ ಕೃತಕ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಔಷಧೀಯ ಕಂಪೆನಿ ಎನಿಸಿತು. [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]]ವು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ [[ಎಂಜೈಮ್‌]] [[L-ಗುಲೊನೊಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್|<small>L</small>-ಗುಲೊನೊಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್]] ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಅಸಮರ್ಥತೆ ಕೆಲವು ಸಸ್ತನಿಗಳು ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗಕ್ಕೀಡಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಎಂದು 1957ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ J.J. ಬರ್ನ್ಸ್ ತೋರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟ. C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ನಾಲ್ಕು ಎಂಜೈಮ್‌‌ಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಎಂಜೈಮ್‌ ಕೊನೆಯದು.<ref>{{cite journal |author=BURNS JJ, EVANS C |title=The synthesis of L-ascorbic acid in the rat from D-glucuronolactone and L-gulonolactone |journal=J Biol Chem. |volume=223 |issue=2 |pages=897–905 |date=1 December 1956 |pmid=13385237 |url=http://www.jbc.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=13385237 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite journal |author=Burns JJ, Moltz A, Peyser P |title=Missing step in guinea pigs required for the biosynthesis of L-ascorbic acid |journal=Science |volume=124 |issue=3232 |pages=1148–9 |year=1956 |month=December |pmid=13380431 |url=http://www.sciencemag.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=13380431 |doi=10.1126/science.124.3232.1148-a}}</ref> C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅದರ ಆಹಾರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಗುಣಲಕ್ಷಗಣಳಿಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದವನು ಅಮೆರಿಕಾದ ಜೀವ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಇರ್ವಿನ್ ಸ್ಟೋನ್]]. ಮಾನವರು <small>L</small>-ಗುಲೊನೊಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ಸಂಕೇತ ನೀಡುವ ತಳಿಯ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂತರ ಅವನು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರೈಮೇಟುಗಳಲ್ಲಿ, ಆಕ್ಸಿಡೀಕೃತ L-ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು (DHA) ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುವ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಶರೀರದಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು [[ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣ]]ಗಳು ವ್ಯೂಹವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ [[ಮೋಂಟ್‌ಪೆಲ್ಲಿಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಸಂಶೋಧಕರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2008/03/080320120726.htm|title=How Humans Make Up For An 'Inborn' Vitamin C Deficiency|date=March 21, 2008|work=ScienceDaily |publisher=Cell Press |accessdate=2009-02-24}}</ref> ==ದೈಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆ== ಮಾನವರಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವು ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಅತೀ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಬಹಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ನಿಗ್ರಹ]]ವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದಿಂದ ಆಗುವ ಒತ್ತಡ]]ವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ [[ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಪೆರಾಕ್ಸಿಡೇಸ್]] ತಲಾಧಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುವ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref name="OSU" /> ಇದು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ [[ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ]]ಗೆ ಎಂಜೈಮ್‌ [[ಸಹಾಯಕ ಅಂಶ]]ವಾಗಿದೆ. C ಜೀವಸತ್ವವು ಪ್ರಮುಖ [[ಎಂಜೈಮ್‌]]‌ಗಳಿಗೆ [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಪೂರೈಸುವ ಅಂಶ]]ವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ:<ref name="LevineM">{{cite book |author=Levine M, Rumsey SC, Wang Y, Park JB, Daruwala R |chapter=Vitamin C |editor=Stipanuk MH |title=Biochemical and physiological aspects of human nutrition |publisher=W.B. Saunders |location=Philadelphia |year=2000 |pages=541–67 |isbn=0-7216-4452-X }}</ref> ===ಕಾಲಜನ್, ಕಾರ್ನಿಟೈನ್ ಮತ್ತು ತೈರೋಸಿನ್ ಸಂಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಮೈಕ್ರೊಸೋಮ್‌ನ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ=== {{Confusing|date=May 2009}} ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಮಾನವನ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. [[ಕಾಲಜನ್]], [[ಕಾರ್ನಿಟೈನ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂರೊಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟರ್ (=ನರಸಂವಾಹಕ)]] ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ, [[ತೈರೋಸಿನ್]]‌ನ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು [[ಅಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ]] ಹಾಗೂ [[ಮೈಕ್ರೊಸೋಮ್]]‌ನ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>(ಗ್ರೋಪ್ಪರ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, 2005)</ref> ಈ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಸಂಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ (ಅಂದರೆ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ) ಅಂಶವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಈ ಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. C ಜೀವಸತ್ವವು ಎಂಟು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[ಎಂಜೈಮ್‌]]‌ಗಳಿಗೆ''' [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಪೂರೈಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ]]:''' <ref name="LevineM" /> * [[ಕಾಲಜನ್]] [[ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಶನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಮ‌ೂರು ಎಂಜೈಮ್‌ಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Prockop DJ, Kivirikko KI |title=Collagens: molecular biology, diseases, and potentials for therapy |journal=Annu Rev Biochem. |volume=64 |pages=403–34 |year=1995 |pmid=7574488 |doi=10.1146/annurev.bi.64.070195.002155 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Peterkofsky B |title=Ascorbate requirement for hydroxylation and secretion of procollagen: relationship to inhibition of collagen synthesis in scurvy |journal=Am J Clin Nutr. |volume=54 |issue=6 Suppl |pages=1135S–1140S |date=1 December 1991|pmid=1720597 |url=http://www.ajcn.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=1720597 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Kivirikko KI, Myllylä R |title=Post-translational processing of procollagens |journal=Ann. N. Y. Acad. Sci. |volume=460 |issue= |pages=187–201 |year=1985 |pmid=3008623 |url=http://www3.interscience.wiley.com/resolve/openurl?genre=article&sid=nlm:pubmed&issn=0077-8923&date=1985&volume=460&spage=187 |doi=10.1111/j.1749-6632.1985.tb51167.x }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳು [[ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲ್ ಗುಂಪು]]ಗಳನ್ನು ಕಾಲಜನ್ ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ ಅಮೀನೊ ಆಮ್ಲಗಳಾದ [[ಪ್ರೋಲಿನ್]] ಅಥವಾ [[ಲೈಸಿನ್]]‌ಗೆ [[ಪ್ರೊಲೈಲ್ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಸ್]] ಮತ್ತು [[ಲೈಸಿಲ್ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಸ್]] ಮ‌ೂಲಕ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡಕ್ಕೂ C ಜೀವಸತ್ವವು [[ಸಹಾಯಕ ಅಂಶ]]ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಶನ್ ಕಾಲಜನ್ ಅಣುವಿಗೆ ಅದರ ತ್ರಿ[[ಹೆಲಿಕ್ಸ್]] ರಚನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ [[ಗಾಯದ ಅಂಗಾಂಶ]], [[ರಕ್ತ ನಾಳಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಮೃಧ್ವಸ್ಥಿ]]ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅವಶ್ಯಕ ಅಂಶವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="MedlinePlus">{{MedlinePlus|002404|Ascorbic acid}}</ref> *2 ಎಂಜೈಮ್‌ಗಳು [[ಕಾರ್ನಿಟೈನ್]] ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ.<ref name="Ascorbicacidcarnitine">{{cite journal |author=Rebouche CJ |title=Ascorbic acid and carnitine biosynthesis |url=http://www.ajcn.org/cgi/reprint/54/6/1147S.pdf |journal=Am J Clin Nutr |volume=54 |issue=6 Suppl |pages=1147S–1152S |year=1991 |pmid=1962562|format=PDF}}</ref><ref name="Carnitinebiosynthesis">{{cite journal |author=Dunn WA, Rettura G, Seifter E, Englard S |title=Carnitine biosynthesis from gamma-butyrobetaine and from exogenous protein-bound 6-N-trimethyl-L-lysine by the perfused guinea pig liver. Effect of ascorbate deficiency on the in situ activity of gamma-butyrobetaine hydroxylase |url=http://www.jbc.org/cgi/reprint/259/17/10764.pdf |journal=J Biol Chem |volume=259 |issue=17 |pages=10764–70 |year=1984 |pmid=6432788 |format=PDF |access-date=2009-12-29 |archive-date=2009-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090320140801/http://www.jbc.org/cgi/reprint/259/17/10764.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ATP]] ಉತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ [[ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ]]ಗಳಿಗೆ [[ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ]]ಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ಕಾರ್ನಿಟೈನ್ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ. * ಉಳಿದ ಮ‌ೂರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಸದಾ ಇದೇ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ: **[[ಡೋಪಮೀನ್]]‌ನಿಂದ [[ನೋರೆಪೈನ್‌ಫ್ರೈನ್]]‍‌ಅನ್ನು ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಡೋಪಮೀನ್ ಬೀಟಾ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಸ್‌ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.|ಡೋಪಮೀನ್ ಬೀಟಾ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಸ್‌ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Levine M, Dhariwal KR, Washko P, ''et al.'' |title=Ascorbic acid and reaction kinetics in situ: a new approach to vitamin requirements |journal=J Nutr Sci Vitaminol. |volume=Spec No |issue= |pages=169–72 |year=1992 |pmid=1297733 }}</ref><ref name="Kaufman S 1974 303–16">{{cite journal |author=Kaufman S |title=Dopamine-beta-hydroxylase |journal=J Psychiatr Res |volume=11 |pages=303–16 |year=1974 |pmid=4461800 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/0022-3956(74)90112-5 |doi=10.1016/0022-3956(74)90112-5}}</ref>]][[ಸಿ ಜೀವ ಸತ್ವ#cite note-59|<span class="mw-reflink-text">[59]</span>]]<ref name="Kaufman S 1974 303–16"/> ** ಮತ್ತೊಂದು ಎಂಜೈಮ್‌ [[ಅಮೈಡ್]] ಗುಂಪುಗಳನ್ನು [[ಪೆಪ್ಟೈಡ್ ಹಾರ್ಮೋನು]]ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Eipper BA, Milgram SL, Husten EJ, Yun HY, Mains RE |title=Peptidylglycine alpha-amidating monooxygenase: a multifunctional protein with catalytic, processing, and routing domains |journal=Protein Sci. |volume=2 |issue=4 |pages=489–97 |year=1993 |month=April |pmid=8518727 |pmc=2142366 |doi=10.1002/pro.5560020401 |doi_brokendate=2009-11-29}}</ref><ref>{{cite journal |author=Eipper BA, Stoffers DA, Mains RE |title=The biosynthesis of neuropeptides: peptide alpha-amidation |journal=Annu Rev Neurosci. |volume=15 |issue= |pages=57–85 |year=1992 |pmid=1575450 |doi=10.1146/annurev.ne.15.030192.000421 }}</ref> ** ಒಂದು [[ತೈರೋಸಿನ್]] ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Englard S, Seifter S |title=The biochemical functions of ascorbic acid |journal=Annu. Rev. Nutr. |volume=6 |issue= |pages=365–406 |year=1986 |pmid=3015170 |doi=10.1146/annurev.nu.06.070186.002053}}</ref><ref>{{cite journal |author=Lindblad B, Lindstedt G, Lindstedt S |title=The mechanism of enzymic formation of homogentisate from p-hydroxyphenylpyruvate |journal=J Am Chem Soc. |volume=92 |issue=25 |pages=7446–9 |year=1970 |month=December |pmid=5487549 |doi=10.1021/ja00728a032 }}</ref> ===ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ=== ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಅದರ [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಂಶವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು [[ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಡಿಕಲ್]]‌ಗಳಿದ್ದರೆ (= ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು), ಮಾನವನು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.<ref name="mc">ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರೆಗರ್ GP, ಬೈಸಾಲ್ಕಿ HK. ರೇಶನಲ ಆಂಡ್ ಇಂಪಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ವಿಟಮಿನ್ C ಇನ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್. ಕುರ್ರ್ ಓಪಿನ್ ಕ್ಲಿನ್ ನ್ಯೂಟ್ರ್ ಮೆಟ್ಯಾಬ್ ಕರೆ 2006; 9:697–703</ref> ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಹೃದಯ ರಕ್ತನಾಳದ ಕಾಯಿಲೆ, ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ತೀವ್ರ ಉರಿಯ‌ೂತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಧುಮೇಹ ಮೊದಲಾದ ರೋಗಗಳು ಅಡರಿ ಬರುತ್ತವೆ.<ref>ಕೆಲ್ಲಿ FJ. ಯ‌ೂಸ್ ಆಫ್ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಪ್ರಿವೆನ್ಶನ್ ಆಂಡ್ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಿಸೀಸ್. J ಇಂಟ್ ಫೆಡ್ ಕ್ಲಿನ್ ಕೆಮ್ 1998; 10:21–23</ref><ref>ಮಯ್ನೆ ST. ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಯಂಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಕ್ರೋನಿಕ್ ಡಿಸೀಸ್: ಯ‌ೂಸ್ ಆಫ್ ಬಯೋಮಾರ್ಕರ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಸರ್ ಆಂಡ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಇನ್ ಎಪಿಡಮಯೋಲಜಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್. J ನ್ಯೂಟ್ರ್ 2003; 133 (ಪುರವಣಿ 3):933S–940S</ref><ref>ಟ್ಯಾಕ್ PP, ಜ್ವೈಫ್ಲರ್ NJ, ಗ್ರೀನ್ DR, ಫೈರ್‍‌‌ಸ್ಟೈನ್ GS. ರೆಮಟೋಯ್ಡ್ ಆರ್ಥ್ರಿಟಿಸ್ ಆಂಡ್ p53: ಹೌ ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಮೈಟ್ ಆಲ್ಟರ್ ದ ಕೋರ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಫ್ಲಮೇಟರಿ ಡಿಸೀಸಸ್. ಇಮ್ಯುನಾಲ್ ಟುಡೆ 2000; 21:78–82.</ref><ref>ಗುಡ್‌ಯಿಯರ್-ಬ್ರೂಚ್ C, ಪಿಯರ್ಸ್ JD. ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಇನ್ ಕ್ರಿಟಿಕಲಿ ಇಲ್ ಪೇಶಂಟ್ಸ್. ಆಮ್ J ಕ್ರಿಟ್ ಕರೆ 2002; 11:543–551; ಕ್ವಿಜ್ 552–543.</ref> ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡವಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣವು (45 µmol/Lಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ) ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ (61.4-80 µmol/L) ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>ಸ್ಕೊರಾಹ್ CJ, ಡೌವ್ನಿಂಗ್ C, ಪಿರಿಪಿಟ್ಸಿ A ಮತ್ತು ಇತರರು. ಟೋಟಲ್ ವಿಟಮಿನ್ C, ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಆಂಡ್ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಕಾನ್ಸೆಂಟ್ರೇಶನ್ ಇನ್ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಆಫ್ ಕ್ರಿಟಿಕಲಿ ಇಲ್ ಪೇಶಂಟ್ಸ್ ಆಮ್ J ಕ್ಲಿನ್ ನ್ಯೂಟ್ರ್ 1996; 63:760–765.</ref> ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರುವವರ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರಿಗರ್ ಮತ್ತು ಬೈಸಾಲ್ಕಿಯವರ (2006)<ref name="mc" /> ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡವಿರುವ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌‌ ಫಾರ್ಮಕೊಕೈನೆಟಿಕ್ಸ್ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ===ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಸಮರ್ಥಕ=== ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ಪರವಾಗಿಯ‌ೂ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref name="mc" /> ವಿಟ್ರೊದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನಿಂದ ಡಿಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಸಂಕ್ರಮಣ(=ಟ್ರಾನ್ಸಿಶನ್) ಲೋಹಗಳನ್ನು ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಿತು, ಇದು ಕ್ಯುಪ್ರಿಕ್ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು (Cu²⁺) ಕ್ಯುಪ್ರಸ್‌‌ (Cu¹⁺) ಆಗಿ ಮತ್ತು ಫೆರಿಕ್ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು (Fe³⁺) ಫೆರಸ್ (Fe²⁺) ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>ಸತೋಹ್ K, ಸಕಗಮಿ H. ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಮೆಟಲ್ ಅಯಾನ್ಸ್ ಆನ್ ರಾಡಿಕಲ್ ಇಂಟೆನ್ಸಿಟಿ ಆಂಡ್ ಸೈಟೋಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಆಫ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್. ಆಂಟಿಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೆಸ್ 1997; 17:1125–1129.</ref> ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸೂಪರ್‌ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ROSಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಆದರೆ ಶರೀರದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಕ್ರಮಣ ಧಾತುಗಳು ಇರುವ ಸಂಭವವಿಲ್ಲ.<ref name="mc" /> ಆರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ದಿನನಿತ್ಯ 7.5ಗ್ರಾಂನಷ್ಟು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ಅನ್ನು ಅಭಿಧಮನಿಯ ಮುಖಾಂತರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಿದರೂ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ;<ref>ಮುಹ್ಲ್‌‌ಹೋಪರ್ A, ಮ್ರೋಸೆಕ್ S, ಸ್ಕ್ಲೆಜೆಲ್ B ಮತ್ತು ಇತರರು. ಹೈ-ಡೋಸ್ ಇಂಟ್ರಾವೀನಸ್ ವಿಟಮಿನ್ C ಈಸ್ ನಾಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ವಿತ್ ಆನ್ ಇನ್ಕ್ರೀಸ್ ಆಫ್ ಪ್ರೊ-ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಬಯೋಮಾರ್ಕರ್ಸ್. ಯ‌ೂರ್ J ಕ್ಲಿನ್ ನ್ಯೂಟ್ರ್ 2004; 58:1151–1158.</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್, ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ಪರವಾಗಿ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ROS ರಚಿಸುವ ಉತ್ಸುಕತೆ ತೋರುವ ಒರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ. ==ನಿತ್ಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆ== 90 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು ಆದರೆ ಅದು 2 ಗ್ರಾಂ ಮೀರದಂತೆ (ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೆ 2000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ) ಪ್ರತಿದಿನ ಸೇವಿಸಲು [[ನಾರ್ತ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌]] [[ಡಯಟರಿ ರೆಫರೆನ್ಸ್‌ ಇನ್ಟೇಕ್]] ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.<ref name="US RDA">{{cite web |url=http://www.iom.edu/Object.File/Master/7/296/webtablevitamins.pdf |title=US Recommended Dietary Allowance (RDA) |accessdate=2007-02-19 |date= |author= |publisher= |format=PDF |archive-date=2008-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080529070818/http://www.iom.edu/Object.File/Master/7/296/webtablevitamins.pdf |url-status=dead }}</ref> C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವ ಹಾಗೂ [[ಹೊರಗಡೆಯಿಂದ]] ಪಡೆಯುವ ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ತಳಿಗಳು ಈ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ 20ರಿಂದ 80 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="Primates" /><ref name="paulingevolution">{{cite journal |title=Evolution and the need for ascorbic acid |pmc=283405 |journal=Proc Natl Acad Sci U S a |volume=67 |issue=4 |pages=1643–8 |first=Linus |last=Pauling |authorlink= Linus Pauling |pmid=5275366 |doi=10.1073/pnas.67.4.1643 |year=1970 }}</ref> ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಮಾನವರು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ (ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆ) ನಿಖರವಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.<ref name="PR Newswire">{{cite web |url=http://www.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=109&STORY=/www/story/07-06-2004/0002204911 |title=Linus Pauling Vindicated; Researchers Claim RDA For Vitamin C is Flawed |accessdate=2007-02-20 |date=6 July 2004 |publisher=PR Newswire }}</ref> ಸರಾಸರಿ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಎಷ್ಟು ಬೇಕೋ ಅಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಗರ್ಭಿಣಿಯರು, ಧ‌‌ೂಮಪಾನ ಮಾಡುವವರು ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರುವವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸೇವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿತವಾಗಿರುವ ಅಂಶ.<ref name="US RDA" /> ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವಯಸ್ಕರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ (ಸಾವಿರಾರು ಮಿಲಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು) ಸೇವಿಸಿದರೆ ಅದು [[ಭೇದಿ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. [[ಭೇದಿ]] ಉಂಟಾಗುವುದು ಶರೀರದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಎಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧಿಯ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಆರ್ತೊಮೋಲಿಕ್ಯುಲಾರ್ ಔಷಧಿ]]) ಪ್ರತಿಪಾದಕರು<ref name="Cathcart">{{cite web |url=http://www.orthomed.com/titrate.htm |title=Vitamin C, Titrating To Bowel Tolerance, Anascorbemia, and Acute Induced Scurvy |accessdate=2007-02-22 |year=1994 |first=Robert |last= Cathcart |publisher=Orthomed }}</ref> ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಸತ್ವವು ಕರಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಪ್ರಯೋಜಕವಾದ್ದನ್ನು ಹೊರ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭೇದಿಯ ತೀವ್ರತೆ/ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಇರುತ್ತೆ ಎಂಬುದು ಜೀವಸತ್ವ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಆದರೂ ಇದಿನ್ನೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ದೃಢವಾಗಬೇಕಿದೆ. {| class="wikitable" align="right" |- ! align="center" colspan="2"| ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ನಿಗದಿ ಮಾಡಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವ ಸೇವನೆ<ref name="US RDA" /> |- | ಸೂಚಿಸಲಾದ ನಿಗದಿತ ಸೇವನೆ (ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷ) | ದಿನಕ್ಕೆ 90 [[ಮಿಗ್ರಾಂ]] |- | ಸೂಚಿಸಲಾದ ನಿಗದಿತ ಸೇವನೆ (ವಯಸ್ಕ ಮಹಿಳೆ) | ದಿನಕ್ಕೆ 75 [[ಮಿಗ್ರಾಂ]] |- | ಸಹಿಸಬಹುದಾದ ಸೇವನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ (ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷ) | ದಿನಕ್ಕೆ 2,000 [[ಮಿಗ್ರಾಂ]] |- | ಸಹಿಸಬಹುದಾದ ಸೇವನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ (ವಯಸ್ಕ ಮಹಿಳೆ) | ದಿನಕ್ಕೆ 2,000 [[ಮಿಗ್ರಾಂ]] |- |} ===ಸರಕಾರ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿರುವ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣ=== C ಜೀವಸತ್ವದ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೀಡಿದ ಸಲಹೆಗಳು: *ದಿನಕ್ಕೆ 75 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನ [[ಫುಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ]]<ref name=" UKFSA" /> *ದಿನಕ್ಕೆ 45 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]<ref>{{cite web |url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2004/9241546123_chap7.pdf |title=Vitamin and mineral requirements in human nutrition, 2nd edition |accessdate=2007-02-20 |year=2004 |publisher=World Health Organization |format=PDF |archive-date=2007-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071129082535/http://whqlibdoc.who.int/publications/2004/9241546123_chap7.pdf |url-status=dead }}</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 60&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/: ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ 2007<ref>[http://www.hc-sc.gc.ca/dhp-mps/prodnatur/applications/licen-prod/monograph/mono_vitamin_c_e.html http://www.hc-sc.gc.ca/dhp-mps/prodnatur/applications/licen-prod/monograph/mono_vitamin_c_e.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516004147/http://www.hc-sc.gc.ca/dhp-mps/prodnatur/applications/licen-prod/monograph/mono_vitamin_c_e.html |date=2008-05-16 }} ''hc-sc.gc.ca''</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 60–95 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ:ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್]].<ref name="US RDA " /> 25-ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ [[ಸಹಿಸಬಹುದಾದ ಸೇವನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ]]ವು ದಿನಕ್ಕೆ 2,000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಅರ್ಥೈಸಿದೆ. ===ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಸಲಹೆಗಳು=== C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುವ ಸಸ್ತನಿಗಳ ರಕ್ತಸಾರ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಲು ವಯಸ್ಕ ಮಾನವನಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಆಹಾರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕೆಲವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಶೋಧಕರು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ: *ದಿನಕ್ಕೆ 400 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: [[ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]].<ref>{{cite web |url=http://lpi.oregonstate.edu/infocenter/vitamins/vitaminC/index.html#lpi_recommend|title=Linus Pauling Institute Recommendations |accessdate=2007-04-11 |last=Higdon |first=Jane |authorlink= |coauthors= |date= |format= |work= |publisher=Oregon State University |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote= }}</ref> *ಪ್ರತಿ 12 ಗಂಟೆಗೆ 500 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ [[ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಡಿಕಲ್]]‌ಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ [[ರಾಕ್ ಆರ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್]].<ref>{{cite web |url=http://www.beloit.edu/~nutritio/vitCdose.htm |title=The Scientific Basis Of The Vitamin C Dosage Of Nutrition Investigator |accessdate=2007-02-22 |author=Roc Ordman |publisher=Beloit College }}</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 3,000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ''(ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 30,000&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ)'' : [[ವಿಟಮಿನ್ C ಫೌಂಡೇಶನ್]].<ref>{{cite web | url=http://www.vitamincfoundation.org/vitcrda.htm | title=Vitamin C Foundation's RDA | accessdate=2007-02-12 | archive-date=2007-02-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070208132806/http://www.vitamincfoundation.org/vitcrda.htm | url-status=dead }}</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 6,000–12,000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: ಥೋಮಸ್ E. ಲೇವಿ, ಕೊಲೊರಾಡೊ ಇಂಟೆಗ್ರೇಟಿವ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್.<ref>{{cite book |last=Levy |first=Thomas E. |coauthors= |title=Vitamin C Infectious Diseases, & Toxins |year=2002 |publisher=Xlibris |location= |isbn=1401069630 |oclc=123353969}} ಚಾಪ್ಟರ್ 5 - ವಿಟಮಿನ್ C ಆಪ್ಟಿಡೋಸಿಂಗ್.</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 6,000–18,000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: [[ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್]]‌ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆ.<ref name="Pauling book">{{cite book |first=Linus |last=Pauling |authorlink= Linus Pauling|title=How to Live Longer and Feel Better |year=1986 |publisher=W. H. Freeman and Company |isbn=0-380-70289-4 |oclc=154663991 15690499 }}</ref> ==ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಬಳಕೆಗಳು== [[ಸ್ಕರ್ವಿ]] ರೋಗದ ನಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. [[ಅಪೌಷ್ಠಿಕತೆ]]ಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಇತರ ಕಾಯಿಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಕರ್ವಿಯು ಸಹರೋಗಸೂಚಕವಾಗಿದೆ; ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಕರ್ವಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ C ಜೀವಸತ್ವವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite paper | author=[[World Health Organization|WHO]] | title=Area of work: nutrition. Progress report 2000 | url=http://www.who.int//mipfiles/2299/MIP_01_APR_SDE_3.en.pdf | format=PDF | date=June 4, 2001 | access-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 29, 2009 | archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 16, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20061216095355/http://www.who.int//mipfiles/2299/MIP_01_APR_SDE_3.en.pdf | url-status=dead }}</ref><ref name="pmid16911372">{{cite journal |author=Olmedo JM, Yiannias JA, Windgassen EB, Gornet MK |title=Scurvy: a disease almost forgotten |journal=Int. J. Dermatol. |volume=45 |issue=8 |pages=909–13 |year=2006 |month=August |pmid=16911372 |doi=10.1111/j.1365-4632.2006.02844.x |url=}}</ref><ref name="pmid18459013">{{cite journal |author=Velandia B, Centor RM, McConnell V, Shah M |title=Scurvy is still present in developed countries |journal=J Gen Intern Med |volume=23 |issue=8 |pages=1281–4 |year=2008 |month=August |pmid=18459013 |doi=10.1007/s11606-008-0577-1 |url= |pmc=2517958}}</ref> C ಜೀವಸತ್ವವು [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ]]ಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಯು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕ, ಆದರೆ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="pmid16376462">{{cite journal |author=Shenkin A |title=The key role of micronutrients |journal=Clin Nutr |volume=25 |issue=1 |pages=1–13 |year=2006 |pmid=16376462 |doi=10.1016/j.clnu.2005.11.006}}</ref><ref name="pmid16313697">{{cite journal |author=Woodside J, McCall D, McGartland C, Young I |title=Micronutrients: dietary intake v. supplement use |journal=Proc Nutr Soc |volume=64 |issue=4 |pages=543–53 |year=2005 |pmid=16313697 |doi=10.1079/PNS2005464}}</ref><ref name="pmid15153272">{{cite journal |author=Stanner SA, Hughes J, Kelly CN, Buttriss J |title=A review of the epidemiological evidence for the 'antioxidant hypothesis' |journal=Public Health Nutr |volume=7 |issue=3 |pages=407–22 |year=2004 |pmid=15153272 |doi=10.1079/PHN2003543}}</ref><ref name="Rivers1987">{{Cite journal | last = Rivers | first = Jerry M | year = 1987 | title = Safety of High-level Vitamin C Ingestion | journal = Annals of the New York Academy of Sciences | volume = 498 | pages = 445 | doi = 10.1111/j.1749-6632.1987.tb23780.x | pmid = 3304071}}</ref> ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರ ರೂಪರಚನೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವ ಸೇವನೆಯು ಸೀಸ-ಚೋದಿತ ನರ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯು ವೈಪತರಿತ್ಯಕ್ಕೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ, "ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವ" ಬೀರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid12818354">{{cite journal |author=Hasan MY, Alshuaib WB, Singh S, Fahim MA |title=Effects of ascorbic acid on lead induced alterations of synaptic transmission and contractile features in murine dorsiflexor muscle |journal=Life Sci. |volume=73 |issue=8 |pages=1017–25 |year=2003 |pmid=12818354 |doi=10.1016/S0024-3205(03)00374-6}}</ref><ref>{{cite journal |author=Dawson E, Evans D, Harris W, Teter M, McGanity W |title=The effect of ascorbic acid supplementation on the blood lead levels of smokers |journal=J Am Coll Nutr |volume=18 |issue=2 |pages=166–70 |year=1999 |pmid=10204833}}</ref><ref name="pmid10386552">{{cite journal |author=Simon JA, Hudes ES |title=Relationship of ascorbic acid to blood lead levels |journal=JAMA |volume=281 |issue=24 |pages=2289–93 |year=1999 |pmid=10386552 |doi=10.1001/jama.281.24.2289}}</ref> ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಡೀಕೃತ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪವಾದ ಡಿಹೈಡ್ರೋಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಅದರ ರಕ್ತ-ಮಿದುಳು ಪ್ರತಿಬಂಧಕವನ್ನು ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ನರಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿನಿಂದ [[ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಹೊಡೆತ]] ಉಂಟಾಗುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ "ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ (AA) ಅಥವಾ C ಜೀವಸತ್ವವು ರಕ್ತ-ಮಿದುಳು ಪ್ರತಿಬಂಧಕವನ್ನು ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಒಳನುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ".<ref name="ascorBBB"> {{cite journal |author=Huang J, Agus DB, Winfree CJ, Kiss S, Mack WJ, McTaggart RA, Choudhri TF, Kim LJ, Mocco J, Pinsky DJ, Fox WD, Israel RJ, Boyd TA, Golde DW, Connolly ES Jr. |title=Dehydroascorbic acid, a blood-brain barrier transportable form of vitamin C, mediates potent cerebroprotection in experimental stroke |doi= 10.1073/pnas.171325998 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=98 |issue=20 |pages=11720–4 |year=2001 |pmid=11573006 |last12=Israel |first12=RJ |last13=Boyd |first13=TA |last14=Golde |first14=DW |last15=Connolly Es |first15=Jr |pmc=58796}}</ref> [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೀತದ ಮೇಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಭಾವ]]ವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ===C ಜೀವಸತ್ವದ ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದ ಬಳಕೆ=== {{Main|Vitamin C megadosage}} ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಗಳು ನಡೆಯದಿದ್ದರೂ, [[ವಿಟ್ರೊ]] ಮತ್ತು <ref name="Vitamin C for Preventing and Treati">{{cite journal|year=2005|title= Vitamin C for Preventing and Treating the Common Cold|journal=PLoS Medicine|volume= 2|issue=6|pages=e168|doi=10.1371/journal.pmed.0020168|pmid=15971944|last1=Douglas|first1=RM|last2=Hemilä|first2=H|pmc=1160577}}</ref> ಪೂರ್ವಾಧ್ಯಯನದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ<ref name="Vitamin C for Preventing and Treati"/> ಹಲವಾರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ರೋಬರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಥ್‌ಕಾರ್ಟ್, [[ಇವಾನ್ ಕ್ಯಾಮರಾನ್]], ಸ್ಟೀವ್ ಹಿಕೆ, [[ಇರ್ವಿನ್ ಸ್ಟೋನ್]], [[ಮ್ಯಾಥಿಯಸ್ ರ‌್ಯಾಥ್]] ಮತ್ತು [[ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್]]-ಈ ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು [[ಡೈಯಟರಿ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಟೇಕ್]]‌ಗಿಂತ (DRI) ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸೇವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಳಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಸಲಹೆಗಳು ವಾನರಗಳ ಆಹಾರ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಚರಿತ್ರ ಪೂರ್ವ ಮಾನವರ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಆಹಾರ ಪದ್ಥತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ C ಜೀವಸತ್ವ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದೆ ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಅದನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೆ 2500 [[kcal]]ನಷ್ಟು ಬೇಕಾಗುವ ಮಾನವರಿಗೆ ದಿನನಿತ್ಯಕ್ಕೆ 2,300 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರೈಮೇಟುಗಳ<ref name="Primates">{{cite journal |author=Milton K |title=Micronutrient intakes of wild primates: are humans different? |journal=Comp Biochem Physiol a Mol Integr Physiol |volume=136 |issue=1 |pages=47–59 |year=2003 |pmid=14527629 |doi=10.1016/S1095-6433(03)00084-9}}</ref> ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ (ಜೀನ್ ವಿಕೃತಿಯಾದಾಗ ನಮ್ಮ [[ಪೂರ್ವಜ]]ರು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ) ಸ್ಟೋನ್<ref>{{cite book |first=Irwin |last= Stone |title=The Healing Factor: Vitamin C Against Disease |year=1972 |publisher=Grosset and Dunlap |url=http://www.vitamincfoundation.org/stone/ |isbn=0-448-11693-6 |oclc=3967737 }}</ref> ಮತ್ತು ಪಾಲಿಂಗ್<ref name="paulingevolution"/> ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. [[ಸ್ಕರ್ವಿ]]ಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮಾತ್ರ RDA ದೃಢಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಾಕಾಗುವುದೇ ಹೊರತು ಸದೃಢ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪಾಲಿಂಗ್ ಖಂಡಿಸಿದನು.<ref name="Pauling book" /> ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವು ರಕ್ತಸಾರ [[ಯ‌ೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಮಟ್ಟವನ್ನು ಇಳಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ [[ಸಂಧಿವಾತ]]ಪ್ರಮಾಣ ತಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಪಾತ್ರ ತಳಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite journal|last=Choi, MD, DrPH|first=Hyon K.|coauthors=Xiang Gao, MD, PhD; Gary Curhan, MD, ScD |date=March 9, 2009|title=Vitamin C Intake and the Risk of Gout in Men|journal=Archives of Internal Medicine. |volume= 169 |issue= 5|pages=502–507|url=http://archinte.ama-assn.org/cgi/content/abstract/169/5/502|doi=10.1001/archinternmed.2008.606|pmid=19273781|last1=Choi|first1=HK|last2=Gao|first2=X|last3=Curhan|first3=G|pmc=2767211}}</ref> ಅನೇಕ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವು ಬಹಳ ಪರಿಣಾಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದ್ಧೇಶಿತ ಪ್ರಯೋಜನ ಸಾಧಿಸಲು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, [[ಬಾಯಿಯ ಮ‌ೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ]] ಅಗತ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಭಿಧಮನಿಯೊಳಗೆ ಹಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ರೋಗಗಳೆಂದರೆ: [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೀತ]],<ref name="pmid17636648">{{cite journal |author=Douglas RM, Hemilä H, Chalker E, Treacy B |title=Vitamin C for preventing and treating the common cold |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=3 |pages=CD000980 |year=2007 |pmid=17636648 |doi=10.1002/14651858.CD000980.pub3 |url=}}</ref><ref name="Rath_pat" /> [[ನ್ಯುಮೋನಿಯ]],<ref name="pmid17253561">{{cite journal |author=Hemilä H, Louhiala P |title=Vitamin C for preventing and treating pneumonia |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=1 |pages=CD005532 |year=2007 |pmid=17253561 |doi=10.1002/14651858.CD005532.pub2 |url=}}</ref> [[ಹಕ್ಕಿ ಜ್ವರ]],<ref name="pmid14613951" /> [[SARS]],<ref name="pmid14613951">{{cite journal |author=Hemilä H |title=Vitamin C and SARS coronavirus |journal=J Antimicrob Chemother |volume=52 |issue=6 |pages=1049–50 |year=2003 |pmid=14613951 |doi= 10.1093/jac/dkh002}}</ref> [[ಹೃದ್ರೋಗ]],<ref name="Rath_pat">ರ‌್ಯಾಥ್ MW, ಪಾಲಿಂಗ್ LC. {{US patent|5278189}}{{US patent|5278189}}ಲಿಪೊಪ್ರೋಟೀನ್ ಬಂಧಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನಿಂದ ಹೃದಯನಾಳದ ರೋಗದ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ(a). USPTO. 11 ಜನವರಿ 1994.</ref><ref>[[ಅಮೇರಿಕನ್ ಹಾರ್ಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]]‌ನ [http://www.americanheart.org/presenter.jhtml?identifier=4788 ವಿಟಮಿನ್ ಆಂಡ್ ಮಿನರಲ್ ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟ್ಸ್]</ref> [[AIDS]],<ref>{{cite web |url=http://allafrica.com/stories/200605220885.html |title=Nigeria: Vitamin C Can Suppress HIV/Aids Virus |accessdate=2006-06-16 |date=2006-05-22 |author= |publisher=allAfrica.com }}</ref><ref>{{cite news | url = https://www.theguardian.com/aids/story/0,7369,1483821,00.html |title=Discredited doctor's 'cure' for Aids ignites life-and-death struggle in South Africa | accessdate=2007-02-21 |date=2005-05-14 |author= Boseley, Sarah | publisher = [[The Guardian]] }}</ref> [[ಸ್ವಮಗ್ನತಾ ಭ್ರಾಂತಿ ಎಂಬ ಮನೋವಿಕಲತೆ,]],<ref>{{cite journal |journal= Ment Retard Dev Disabil Res Rev |year= 2005 |volume= 11 |issue= 2 |pages= 131–42 |title= Novel treatments for autistic spectrum disorders |author= Levy SE, Hyman SL |doi= 10.1002/mrdd.20062 |pmid= 15977319}}</ref> [[ಅಲ್ಪ ವೀರ್ಯಾಣು ]],<ref>{{cite journal |author=Akmal M, Qadri J, Al-Waili N, Thangal S, Haq A, Saloom K |title=Improvement in human semen quality after oral supplementation of vitamin C |journal=J Med Food |volume=9 |issue=3 |pages=440–2 |year=2006 |pmid=17004914 |doi=10.1089/jmf.2006.9.440}}</ref> ವಯೋ ಸಂಬಂಧೀ[[ಕಪ್ಪುಕಲೆಯ ರಚನೆ]],<ref name="pmid16625532">{{cite journal |author=Evans JR |title=Antioxidant vitamin and mineral supplements for slowing the progression of age-related macular degeneration |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=2 |pages=CD000254 |year=2006 |pmid=16625532 |doi=10.1002/14651858.CD000254.pub2 |url= |last2=Evans |first2=Jennifer R}}</ref><ref name="pmid18425071">{{cite journal |author=Evans J |title=Antioxidant supplements to prevent or slow down the progression of AMD: a systematic review and meta-analysis |journal=Eye |volume=22 |issue=6 |pages=751–60 |year=2008 |month=June |pmid=18425071 |doi=10.1038/eye.2008.100 |url=}}</ref> [[ತೀವ್ರತ ಅನಾರೋಗ್ಯ]],<ref name="pmid19273551">{{cite journal |author=Baillie JK, Thompson AA, Irving JB, ''et al.'' |title=Oral antioxidant supplementation does not prevent acute mountain sickness: double blind, randomized placebo-controlled trial |journal=QJM |volume= 102|issue= 5|pages= 341–8|year=2009 |month=March |pmid=19273551 |doi=10.1093/qjmed/hcp026 |url=}}</ref> [[ಬಸಿರಿನ ನಂಜು]],<ref name="pmid18254042">{{cite journal |author=Rumbold A, Duley L, Crowther CA, Haslam RR |title=Antioxidants for preventing pre-eclampsia |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=1 |pages=CD004227 |year=2008 |pmid=18254042 |doi=10.1002/14651858.CD004227.pub3 |url=}}</ref> [[ಅಮೈಯೋಟ್ರೋಫಿಕ್ ಲ್ಯಾಟರಲ್ ಸ್ಕ್ಲೈರೋಸಿಸ್]],<ref name="pmid17253482">{{cite journal |author=Orrell RW, Lane RJ, Ross M |title=Antioxidant treatment for amyotrophic lateral sclerosis / motor neuron disease |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=1 |pages=CD002829 |year=2007 |pmid=17253482 |doi=10.1002/14651858.CD002829.pub4 |url=}}</ref> [[ಅಸ್ತಮ]],<ref name="pmid19160185">{{cite journal |author=Kaur B, Rowe BH, Arnold E |title=Vitamin C supplementation for asthma |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=1 |pages=CD000993 |year=2009 |pmid=19160185 |doi=10.1002/14651858.CD000993.pub3 |url=}}</ref> [[ಧನುರ್ವಾಯು]],<ref name="pmid18425960">{{cite journal |author=Hemilä H, Koivula TT |title=Vitamin C for preventing and treating tetanus |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=2 |pages=CD006665 |year=2008 |pmid=18425960 |doi=10.1002/14651858.CD006665.pub2 |url=}}</ref> ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]].<ref>[http://www.quackwatch.org/01QuackeryRelatedTopics/Cancer/c.html ಹೈ ಡೋಸಸ್ ಆಫ್ ವಿಟಮಿನ್ C ಆರ್ ನಾಟ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಆಸ್ ಎ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.physorg.com/news87833644.html |title=FDA OKs vitamin C trial for cancer |accessdate=2007-04-06 |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date=January 12, 2007 |work= |publisher=[[Physorg.com]] |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote=Federal approval of a clinical trial on intravenous vitamin C as a cancer treatment lends credence to alternative cancer care, U.S. researchers said.}}</ref><ref name="pmid17297243">{{cite journal |author=Yeom CH, Jung GC, Song KJ |title=Changes of terminal cancer patients' health-related quality of life after high dose vitamin C administration |journal=J. Korean Med. Sci. |volume=22 |issue=1 |pages=7–11 |year=2007 |pmid=17297243 |doi=10.3346/jkms.2007.22.1.7 |pmc=2693571 }}</ref><ref>https://www.sciencedaily.com/releases/2008/08/080804190645.htm - ಸೈನ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್, ''ವಿಟಮಿನ್ C ಇಂಜೆಕ್ಶನ್ಸ್ ಸ್ಲೋ ಟ್ಯೂಮರ್ ಗ್ರೋಥ್ ಇನ್ ಮೈಸ್'' - ಸೈನ್ಸ್‌ಡೈಲಿಯಲ್ಲಿ 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್ 5ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.</ref> ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = Vitamin C (Ascorbic acid) | work = MedLine Plus | publisher = National Institute of Health | date = 2006-08-01 | url = http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/natural/patient-vitaminc.html | accessdate = 2007-08-03 }}</ref><ref>[http://www.cancer.org/docroot/ETO/content/ETO_5_3X_Vitamin_C.asp?sitearea=ETO ವಿಟಮಿನ್ C] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061202202626/http://www.cancer.org/docroot/ETO/content/ETO_5_3X_Vitamin_C.asp?sitearea=ETO |date=2006-12-02 }} - [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೊಸೈಟಿ]]</ref><ref name="Cochrane08">{{cite journal |author=Bjelakovic G, Nikolova D, Gluud LL, Simonetti RG, Gluud C |title=Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=2 |pages=CD007176 |year=2008 |pmid=18425980 |doi=10.1002/14651858.CD007176 |url=}}</ref><ref name="pmid17764205">{{cite journal |author=Huang HY, Caballero B, Chang S, ''et al.'' |title=Multivitamin/mineral supplements and prevention of chronic disease |journal=Evid Rep Technol Assess (Full Rep) |volume= |issue=139 |pages=1–117 |year=2006 |month=May |pmid=17764205 |doi= |url=http://www.ahrq.gov/downloads/pub/evidence/pdf/multivit/multivit.pdf |access-date=2009-12-29 |archive-date=2008-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916040502/http://www.ahrq.gov/downloads/pub/evidence/pdf/multivit/multivit.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="pmid18414768">{{cite journal |author=Brzozowska A, Kaluza J, Knoops KT, de Groot LC |title=Supplement use and mortality: the SENECA study |journal=Eur J Nutr |volume=47 |issue=3 |pages=131–7 |year=2008 |month=April |pmid=18414768 |doi=10.1007/s00394-008-0706-y |url=}}</ref> ==ಶರೀರರದಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮಟ್ಟದ ಪರಿಶೀಲನೆ== [[ಮ‌ೂತ್ರ]], [[ರಕ್ತಸಾರ]] ಅಥವಾ [[ರಕ್ತ ಪ್ಲಾಸ್ಮ]]ದಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಲು ಸರಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು [[DCPIP]]ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವ ಮಟ್ಟವನ್ನಲ್ಲ.<ref name="UKFSA Risk" /> ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಅಂಶದ [[ಲಿಕ್ವಿಡ್‌ ಕ್ರೋಮಟೊಗ್ರಫಿಯ ಬಳಸಿ ದುಗ್ಧಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶ|ಲಿಕ್ವಿಡ್‌ ಕ್ರೋಮಟೊಗ್ರಫಿಯ ಬಳಸಿ [[ದುಗ್ಧಕೋಶದಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಂಗಾಂಶ]]]]ಗಳಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸಂಗ್ರಹ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ರಕ್ತಸಾರ ಅಥವಾ ರಕ್ತದ ಪ್ಲಾಸ್ಮದಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವು ಆಹಾರ ಕ್ರಮ ಬದಲಾದ ಹಾಗೆ [[ದಿನಕೊಮ್ಮೆ]] ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತಾ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅಂಗಾಂಶಗಳೊಳಗಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವವು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಅಂತಹ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಕೆಲವೇ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಹಾಗೂ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯೋಗ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.<ref>{{cite journal | author = Emadi-Konjin P, Verjee Z, Levin A, Adeli K | title = Measurement of intracellular vitamin C levels in human lymphocytes by reverse phase high performance liquid chromatography (HPLC) | url = http://www.sciencedirect.com/science?_ob=MImg&_imagekey=B6TDD-4FMHSY9-2-1&_cdi=5196&_user=308069&_orig=search&_coverDate=05%2F31%2F2005&_sk=999619994&view=c&wchp=dGLzVzz-zSkWW&md5=05a80321d3767c0cdfd386ef7121a781&ie=/sdarticle.pdf | journal = Clinical Biochemistry | volume = 38 | issue = 5 | pages = 450–6 | year = 2005 | pmid = 15820776 | doi = 10.1016/j.clinbiochem.2005.01.018 | format = PDF | access-date = 2021-08-23 | archive-date = 2009-01-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090109030755/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=MImg&_imagekey=B6TDD-4FMHSY9-2-1&_cdi=5196&_user=308069&_orig=search&_coverDate=05%2F31%2F2005&_sk=999619994&view=c&wchp=dGLzVzz-zSkWW&md5=05a80321d3767c0cdfd386ef7121a781&ie=%2Fsdarticle.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal | author= Yamada H, Yamada K, Waki M, Umegaki K. | title= Lymphocyte and Plasma Vitamin C Levels in Type 2 Diabetic Patients With and Without Diabetes Complications | journal= Diabetes Care | year=2004 | volume=27 | issue = 10| pages=2491–2 | url= http://care.diabetesjournals.org/cgi/reprint/27/10/2491.pdf | format=PDF |pmid=15451922 | doi = 10.2337/diacare.27.10.2491}}</ref> ==ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳು== ===ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳು=== C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಸೇವನೆಯು [[ಅಜೀರ್ಣ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಖಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ. C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಆರೋಗ್ಯವಂತರಲ್ಲೂ [[ಅತಿಸಾರ]]ಕ್ಕೆ ಎಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. 6 ಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು 29 ಶಿಶುಗಳಿಗೆ, ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿನ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ವಯಸ್ಸಿನ 93 ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಾಗೂ 20 ವಯಸ್ಕರಿಗೆ 1400 ದಿನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪ್ರಯೋಗವೊಂದರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಐವರು ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿ ನಂಜಿನ ಕುರುಹು ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಹೊಟ್ಟೆ ತೊಳಸುವಿಕೆ, ವಾಂತಿ, ಭೇದಿ, ಮುಖದ ಕೆಂಪೇರುವಿಕೆ, ತಲೆನೋವು, ಆಯಾಸ, ಮತ್ತು ಗಾಢವಲ್ಲದ ನಿದ್ರೆ-ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿತ್ತು. ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಸಾಲುಗುಳ್ಳೆಗಳು ಎದ್ದವು.<ref>{{cite web |url=http://www.inchem.org/documents/jecfa/jecmono/v05je20.htm |title=Toxicological evaluation of some food additives including anticaking agents, antimicrobials, antioxidants, emulsifiers and thickening agents |accessdate=2007-04-13 |date=4 July 1973 |author= |publisher=World Health Organization }}</ref> ===ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಡ್ಡ-ಪರಿಣಾಮಗಳು=== C ಜೀವಸತ್ವವು ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶದ ಹೆಚ್ಚು ಹೀರುವುದರಿಂದ,<ref name="pmid12450906">{{cite journal | author = Fleming DJ, Tucker KL, Jacques PF, Dallal GE, Wilson PW, Wood RJ | title = Dietary factors associated with the risk of high iron stores in the elderly Framingham Heart Study cohort | journal = Am. J. Clin. Nutr. | volume = 76 | issue = 6 | pages = 1375–84 | year = 2002 | pmid = 12450906 | url = http://www.ajcn.org/cgi/reprint/76/6/1375.pdf|format=PDF}}</ref> ಕೆಲವರಲ್ಲಿ [[ಅತಿ ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶದಿಂದ ನಂಜು]] ಉಂಟಾಗುವ ಅಪರೂಪದ [[ಹೀಮೊಕ್ರೊಮಾಟೊಸಿಸ್]]‌ನಂಥ [[ಮಿತಿಮೀರಿದ ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶ ಕಾಯಿಲೆ]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. [[ಗ್ಲುಕೋಸ್-6-ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್]] (G6PD) ಎಂಜೈಮ್‌ ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದೆ ಬಳಲುವವರಿಗೆ ಆಕ್ಸಿಡೀಕಾರಕ ಅಂಶವಾದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದರೆ [[ಹೀಮೊಲಿಟಿಕ್ ಅನೀಮಿಯ]] ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.<ref name="pmid11124756">{{cite journal | author = Cook JD, Reddy MB | title = Effect of ascorbic acid intake on nonheme-iron absorption from a complete diet | journal = Am. J. Clin. Nutr. | volume = 73 | issue = 1 | pages = 93–8 | year = 2001 | pmid = 11124756 | url=http://www.ajcn.org/cgi/reprint/73/1/93.pdf|format=PDF}}</ref> C ಜೀವಸತ್ವದಿಂದ ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೊಂದು ನಂಬಿಕೆ ಬಹುಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ.ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಅಧಾರವೇನಿಲ್ಲ.<ref name="BattlingQuackery">{{cite journal |author=Goodwin JS, Tangum MR |title=Battling quackery: attitudes about micronutrient supplements in American academic medicine |journal=Arch. Intern. Med. |volume=158 |issue=20 |pages=2187–91 |year=1998 |month=November |pmid=9818798 |doi=10.1001/archinte.158.20.2187 |url=http://archinte.ama-assn.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9818798 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆದರೂ, ಮಿತಿಮೀರಿದ [[ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಸೇವನೆಯಿಂದ [[ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು]] ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ಥಿರಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲಕ್ಕೂ ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಲ್ಲಿಗೂ ಇರುವ ನಂಟೊಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿವೆ.<ref name="pmid15987848">{{cite journal | author = Massey LK, Liebman M, Kynast-Gales SA | title = Ascorbate increases human oxaluria and kidney stone risk | journal = J. Nutr. | volume = 135 | issue = 7 | pages = 1673–7 | year = 2005 | pmid = 15987848 | url=http://jn.nutrition.org/cgi/reprint/135/7/1673.pdf |format=PDF}}</ref> ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಆಕ್ಸಲೇಟ್ ಸಂಗ್ರಹ ಹೆಚ್ಚಾದ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ವರದಿಗಳಿವೆ. ಇವೆರಡರ ನಡುವಿನ ಸಂಭವನೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal | author = S. Mashour, MD, J. F. Turner Jr., MD, FCCP, and R. Merrell, MD | title = Acute Renal Failure, Oxalosis, and Vitamin C Supplementation* A Case Report and Review of the Literature | journal = Chest | volume = 118 | year = 2000 | page = 561| url=http://www.chestjournal.org/content/118/2/561.long | doi = 10.1378/chest.118.2.561}}</ref> ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವು [[ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂತಿಯಮ್]]‍‌ನಿಂದ [[ಪ್ರೊಜೆಸ್ಟೆರಾನ್]] ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗರ್ಭಧರಿಸಿದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref name="pmid4467736">{{cite journal | author = Ovcharov R, Todorov S | title = [The effect of vitamin C on the estrus cycle and embryogenesis of rats] | language = Bulgarian | journal = Akusherstvo i ginekologii͡a | volume = 13 | issue = 3 | pages = 191–5 | year = 1974 | pmid = 4467736 | doi = }}</ref> ಗರ್ಭಧರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಆರಂಭದ ಕೆಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ, ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಪ್ರೊಜೆಸ್ಟೆರಾನ್ಅನ್ನು ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂತಿಯಮ್‌ ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತದೆ, ಪ್ಲಸೆಂಟಾ ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ. ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂತಿಯಮ್‌ನ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವು (1000+ ಮಿಗ್ರಾಂ) ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಮ‌ೂರನೇ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂತಾನೇ ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, 'ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುವುದು ಎಂಬುದು ಆಧಾರ ರಹಿತ' ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="pmid988001">{{cite journal | author = Vobecky JS, Vobecky J, Shapcott D, Cloutier D, Lafond R, Blanchard R | title = Vitamins C and E in spontaneous abortion | journal = International journal for vitamin and nutrition research. Internationale Zeitschrift für Vitamin- und Ernährungsforschung. Journal international de vitaminologie et de nutrition | volume = 46 | issue = 3 | pages = 291–6 | year = 1976 | pmid = 988001 | doi = }}</ref> ಅನೈಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸಬಲದ ಗರ್ಭಪಾತದಿಂದ ಭಯಗ್ರಸ್ತರಾದ 79 ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಜಾವರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ (1943), ಬಯೋಫ್ಲೇವನೋಯ್ಡ್ ಮತ್ತು [[ಜೀವಸತ್ವ K]] ಒಂದಿಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ 33 ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಮ‌ೂರು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಗರ್ಭಪಾತವಾದರೂ 91%ನಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಜೀವಸತ್ವ ಪಡೆಯದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ 46 ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಗರ್ಭಪಾತವಾಯಿತು.<ref>{{cite journal | author = Javert CT, Stander HJ | title = Plasma Vitamin C and Prothrombin Concentration in Pregnancy and in Threatened, Spontaneous, and Habitual Abortion | journal = Surgery, Gynecology, and Obstetrics | volume = 76 | issue = | pages = 115–122 | year = 1943 | pmid = | doi = }}</ref> C ಜೀವಸತ್ವದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಯು ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿ, ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="mitochondria">{{cite journal|title=Oral administration of vitamin C decreases muscle mitochondrial biogenesis and hampers training-induced adaptations in endurance performance|author=Mari-Carmen Gomez-Cabrera et al.|journal=American Journal of Clinical Nutrition|date=2008-01|volume=87|number=1|pages=142–9|pmid=18175748|issue=1}}</ref> ===ಮಿತಿಮೀರಿದ ಬಳಕೆಯ ಆಕಸ್ಮಿಕ=== ಈ ಹಿಂದೆ ಚರ್ಚಿಸಿದಂತೆ, C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಆಗಬಹುದಾದ ನಂಜು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ್ದು. ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ [[LD50|LD₅₀]] (ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 50%ನಷ್ಟು ಸಾಯಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣ) ಪ್ರಮಾಣವು ಬಾಯಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸುವುದಾದರೆ ಪ್ರತೀ ಒಂದು ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ದೇಹ ತೂಕಕ್ಕೆ 11.9 ಗ್ರಾಂನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Oxford">{{cite web |url=http://physchem.ox.ac.uk/MSDS/AS/ascorbic_acid.html |title=Safety (MSDS) data for ascorbic acid |accessdate=2007-02-21 |date=2005-10-09 |publisher=[[Oxford University]] |archive-date=2007-02-09 |archive-url=https://archive.today/20070209221915/http://physchem.ox.ac.uk/MSDS/AS/ascorbic_acid.html |url-status=dead }}</ref> ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುವಂಥ ಪ್ರಾಯೋಗಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿನ LD50|ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ[[ಯಿಂದಾಗಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿನ LD₅₀]]]] ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲಾಗಿಲ್ಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದಾಗಿ, LD₅₀ಅನ್ನು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರೀ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಆಂಶ ಇನ್ನೂ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ==ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸಿದ ಆಹಾರದ ಮ‌ೂಲಗಳು== [[File:Rosa_rubiginosa_hips.jpg|right|thumb|ರೋಸ್ ಹಿಪ್ಸ್, ಇವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಮ‌ೂಲಗಳು.]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನೈಸಸರ್ಗಿಕ ಮ‌ೂಲಗಳೆಂದರೆ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಕಡು ಪ್ಲಮ್(=ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಣ್ಣು)]] ಮತ್ತು [[ಕಮು ಕಮು]] ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಮಾಂಸದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯ‌ೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದಲ್ಲಿ, ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪಾನೀಯಗಳು, ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್‌ಗಳೊಳಗಿನ ಹರಳುಗಳು ಅಥವಾ ಕಾಳಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು ಇವುಗಳ ಮುಖಾಂತರ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು [[ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವಾಗಿ ಪೂರೈಕೆ]] ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ಸಣ್ಣಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ಸೋಡಿಯಮ್-ಅಯಾನು ಅವಲಂಬಿತ ವಾಹಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು C ಜೀವಸತ್ವವು ಹೀರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಲುಕೋಸ್-ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಮತ್ತು ಗ್ಲುಕೋಸ್-ಅಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಈ ಎರಡೂ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮ‌ೂಲಕವೂ ಇದು ಸಣ್ಣಕರುಳಿಗೆ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣಕರುಳಿನಲ್ಲಿನ ಅಥವಾ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಶರ್ಕರಾಂಶವಿದ್ದರೆ ಇದರ ಹೀರುವಿಕೆ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Wilson JX |title=Regulation of vitamin C transport |journal=Annu. Rev. Nutr. |volume=25 |issue= |pages=105–25 |year=2005 |pmid=16011461 |doi=10.1146/annurev.nutr.25.050304.092647}}</ref> ===ಸಸ್ಯ ಮ‌ೂಲಗಳು=== ಸಸ್ಯಗಳು C ಜೀವಸತ್ವದ ಉತ್ತಮ ಮ‌ೂಲಗಳಾಗಿವೆ, ಸಸ್ಯಾಹಾರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣವು ಈ ಮುಂದೆ ಹೇಳುವವುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ: ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದ, ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣ, ಸಸ್ಯ ಬೆಳೆಯುವ ಹವಾಗುಣ, ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಮಯ, ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ರೀತಿ ಹಾಗೂ ತಯಾರು ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳು.<ref>{{cite web |url=http://www.uk.foedevarestyrelsen.dk/Nutrition/Vitamin_mineral_content_is_stable/forside.htm |title=The vitamin and mineral content is stable |accessdate=2007-03-07 |publisher=Danish Veterinary and Food Administration |archive-date=2011-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014053424/http://www.uk.foedevarestyrelsen.dk/Nutrition/Vitamin_mineral_content_is_stable/forside.htm |url-status=dead }}</ref> ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಹಸಿ ಸಸ್ಯ ಮ‌ೂಲಗಳಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂದಾಜನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search/ |title=National Nutrient Database |accessdate=2007-03-07 |publisher=Nutrient Data Laboratory of the US Agricultural Research Service |archive-date=2015-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150303184216/http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.healthyeatingclub.com/info/books-phds/books/foodfacts/html/data/data4i.html |title=Vitamin C Food Data Chart |accessdate=2007-03-07 |publisher=Healthy Eating Club |archive-date=2007-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070305183325/http://www.healthyeatingclub.com/info/books-phds/books/foodfacts/html/data/data4i.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.naturalhub.com/natural_food_guide_fruit_vitamin_c.htm |title=Natural food-Fruit Vitamin C Content |accessdate=2007-03-07 |date= |author= |publisher=The Natural Food Hub |archive-date=2007-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070307160608/http://www.naturalhub.com/natural_food_guide_fruit_vitamin_c.htm |url-status=dead }}</ref> ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹಸಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ (ಇದರಿಂದ C ಜೀವಸತ್ವದಂಥ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುಮಾಡುವುದು) ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹೋಲಿಸಲು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಂ ಹಣ್ಣು ಅಥವಾ ತರಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮಿಲಿಗ್ರಾಂಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವಸನೀಯ ಮ‌ೂಲಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸರಿಸುಮಾರು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ: <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಸಸ್ಯ ‌ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ / 100ಗ್ರಾಂ) |- | [[ಕಕಡು ಪ್ಲಮ್]] | 3100 |- | [[ಕಮು ಕಮು]] | 2800 |- | [[ರೋಸ್ ಹಿಪ್]] | 2000 |- | [[ಅಸೆರೋಲ]] | 1600 |- | [[ಸೀಬಕ್ತೋರ್ನ್]] | 695 |- | [[ಜುಜುಬೆ]] | 500 |- | [[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಗೂಸ್‌ಬೆರಿ]] | 445 |- | [[ಬಯೋಬಾಬ್]] | 400 |- | [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಕರಂಟ್]] | 200 |- | [[ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು]] | 190 |- | [[ಪಾರ್ಸ್‌ಲಿ]] | 130 |- | [[ಸೀಬೆಹಣ್ಣು(ಪೇರಲ ಹಣ್ಣು)]] | 100 |- | [[ಕಿವಿ ಹಣ್ಣು]] | 90 |- | [[ಬ್ರಾಕಲಿ(=ಚಳಿ ಸಹಿಷ್ಣು ಹೂಕೋಸು)]] | 90 |- | [[ಲೋಗನ್‌ಬೆರಿ]] | 80 |- | [[ಕೆಂಪುದ್ರಾಕ್ಷಿ]] | 80 |- | [[ಬ್ರಸಲ್ಸ್ ಮೊಗ್ಗು]]ಗಳು | 80 |- | [[ವೋಲ್ಫ್‌ಬೆರಿ]] (ಗೊಜಿ) | 73 † |- | [[ಲಿಚ್ಛಿ]] | 70 |- | [[ಕ್ಲೌಡ್‌ಬೆರಿ]] | 60 |- | [[ಎಲ್ಡರ್‌ಬೆರಿ]] | 60 |- | [[ಪರ್ಸಿಮನ್]] | 60 |} † 3 ಮ‌ೂಲಗಳ ಸರಾಸರಿ; ಒಣಗಿಸಿದ </div> <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಸಸ್ಯ ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ / 100ಗ್ರಾ) |- | [[ಪಪಾಯ]] | 60 |- | [[ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ]] | 60 |- | [[ಕಿತ್ತಳೆ]] | 50 |- | [[ಗಜನಿಂಬೆ]] | 40 |- | [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ]], ಕ್ಯಾಂಟಲೌಪ್ | 40 |- | [[ಹೂಕೋಸು]] | 40 |- | [[ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ]] | 31 |- | [[ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಹಣ್ಣು]] | 30 |- | [[ರಾಸ್‌ಬೆರಿ]] | 30 |- | [[ಟಾಂಜರಿನ್]] | 30 |- | [[ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಕಿತ್ತಳೆ]] | 30 |- | [[ಪ್ಯಾಶನ್ ಹಣ್ಣು]] | 30 |- | [[ಸ್ಪಿನಾಚ್]] | 30 |- | [[ಎಲೆಕೋಸು]] ಹಸಿ | 30 |- | [[ನಿಂಬೆ]] | 30 |- | [[ಮಾವು]] | 28 |- | [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ]] | 21 |- | [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]] | 20 |- | [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಜೇನುಕರಬೂಜ)]] | 20 |- | [[ಕ್ರ್ಯಾನ್‌ಬೆರಿ]] | 13 |- | [[ಟೊಮ್ಯಾಟೊ]] | 10 |- | [[ಬ್ಲೂಬೆರಿ]] | 10 |- | [[ಅನಾನಾಸ್ ಹಣ್ಣು]] | 10 |- | [[ಪಪಾಯ]] | 10 |} </div> <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಸಸ್ಯ ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ/ 100ಗ್ರಾಂ) |- | [[ದ್ರಾಕ್ಷಿ]] | 10 |- | [[ಏಪ್ರಿಕಾಟ್(=ಸಕ್ಕರೆ ಬಾದಾಮಿ)]] | 10 |- | [[ಪ್ಲಮ್]] | 10 |- | [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ]] | 10 |- | [[ಬಾಳೆಹಣ್ಣು]] | 9 |- | [[ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ (=ಗಜ್ಜರಿ)]] | 9 |- | [[ಆವಕಾಡೊ]] | 8 |- | [[ಹುಳಿಸೇಬು]] | 8 |- | [[ಪರ್ಸಿಮನ್]] - ತಾಜಾ | 7 |- | [[ಚೆರ್ರಿ ಹಣ್ಣು]] | 7 |- | [[ಪೀಚ್ ಹಣ್ಣು]] | 7 |- | [[ಸೇಬು]] | 6 |- | [[ಆಸ್ಪರಾಗಸ್]] | 6 |- | [[ಬೀಟ್‌ರೂಟ್]] | 5 |- | [[ಚೋಕ್‌ಚೆರ್ರಿ]] | 5 |- | [[ಪೇರು ಹಣ್ಣು]] | 4 |- | [[ಲೆಟಿಸ್]] | 4 |- | [[ಸೌತೆಕಾಯಿ]] | 3 |- | [[ನೆಲ ಗುಳ್ಳ]] | 2 |- | [[ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ]] | 2 |- | [[ಅಂಜ‌ೂರ]] | 2 |- | [[ಬಿಲ್‌ಬೆರಿ]] | 1 |- | [[ಹಾರ್ನ್ಡ್ ಮೆಲನ್‌]] | 0.5 |- | [[ಮೆಡ್ಲರ್]] | 0.3 |} </div> ===ಪ್ರಾಣಿ ಮ‌ೂಲಗಳು=== [[File:Goat.jpg|thumb|ಆಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸರಿಸುಮಾರು 70 ಕೆಜಿ ತೂಕವಿರುವ ಒಂದು ಬೆಳೆದ ಆಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೆ 13,000 ಮಿಗ್ರಾಂಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದರೆ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣವು ಅನೇಕಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=Chatterjee_IB>[279]</ref><ref name=Stone_scurvy>[280]</ref>]] ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು ತಾವೇತಾವಾಗಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಬಹುತೇಕ ಸಸ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು C ಜೀವಸತ್ವದ ಮ‌ೂಲವಾಗಿವೆ. C ಜೀವಸತ್ವವು ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಮಾಂಸದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಮಾಂಸಾಹಾರ ಪಾಶ್ಚ್ಯಾತ್ಯರ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದು ಅದರಿಂದ ಜೀವಸತ್ವ ಸಿಕ್ಕೇಸಿಗುತ್ತದೆಂಬ ನಿಖರತೆ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನವು ‌ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಜೀವಸತ್ವದ ಮ‌ೂಲವಲ್ಲ. C ಜೀವಸತ್ವವು [[ತಾಯಿಯ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ]] ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದರೆ, [[ಹಸುವಿನ ಹಸಿ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ]] ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಅಲ್ಪವೂ, [[ಪಾಶ್ಚರೀಸಿಕರಿಸಿದ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ]] ಅತ್ಯಲ್ಪ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. C ಜೀವಸತ್ವದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಮ‌ೂತ್ರದ ಮ‌ೂಲಕ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಆಹಾರದಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಂ ಆಹಾರದಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮಿಲಿಗ್ರಾಂಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ: <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಪ್ರಾಣಿ ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ / 100ಗ್ರಾಂ) |- | [[ಕರುವಿನ]] [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]] (ಹಸಿ) | 36 |- | [[ಹಸುವಿನ]] ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ (ಹಸಿ) | 31 |- | [[ಓಯಸ್ಟರ್(=ಸಿಂಪಿ)]] (ಹಸಿ) | 30 |- | [[ಕಾಡ್]] [[ರಾಯ್(=ಮೀನಾಂಡಗಳು)]] (ಕರಿದದ್ದು) | 26 |- | [[ಹಂದಿ]] ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ (ಹಸಿ) | 23 |- | [[ಕುರಿಮರಿ]] [[ಮಿದುಳು]] (ಬೇಯಿಸಿದ್ದು) | 17 |- | [[ಕೋಳಿ ಮರಿಯ]] ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ(ಕರಿದದ್ದು) | 13 |} </div> <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಪ್ರಾಣಿ ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ / 100ಗ್ರಾಂ) |- | ಕುರಿಮರಿ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ (ಕರಿದ) | 12 |- | [[ಕರುವಿನ]] [[ಅಡ್ರೀನಲ್]] (ಹಸಿ) | 11<ref name="Toutain">{{cite journal|last=Toutain|first=P. L.|coauthors=D. Béchu, and M. Hidiroglou|date=November 1997|title=Ascorbic acid disposition kinetics in the plasma and tissues of calves|journal=Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol|volume=273,|issue=5, R1585-R1597|url=http://ajpregu.physiology.org/cgi/content/full/273/5/R1585|pmid=9374798|pages=1585|access-date=2009-12-29|archive-date=2010-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20100727042818/http://ajpregu.physiology.org/cgi/content/full/273/5/R1585|url-status=dead}}</ref> |- | ಕುರಿಮರಿ [[ಹೃದಯ]] (ಹುರಿದದ್ದು) | 11 |- | ಕುರಿಮರಿ [[ನಾಲಗೆ]] (ಬೇಯಿಸಿದ್ದು) | 6 |- | [[ಮಾನವನ ಹಾಲು]] (ತಾಜಾ) | 4 |- | ಆಡಿನ ಹಾಲು (ತಾಜಾ) | 2 |- | ದನದ ಹಾಲು (ತಾಜಾ) | 2 |} </div> ===ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆ=== C ಜೀವಸತ್ವವು ಕೆಲವು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ [[ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ]], ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಯಿಸುವಾಗ ಇದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವು ಅವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವ ತಾಪಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದಿನ ಕಳೆದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ರೋಯಗ್ MG, ರಿವೆರ ZS, ಕೆನೆಡಿ JF. ಎ ಮಾಡೆಲ್ ಸ್ಟಡಿ ಆನ್ ರೇಟ್ ಆಫ್ ಡಿಗ್ರಡೇಶನ್ ಆಫ್ L-ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ಪ್ರಾಸೆಸಿಂಗ್ ಯೂಸಿಂಗ್ ಹೋಮ್-ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸ್ಡ್ ಜ್ಯೂಸ್ ಕಾನ್ಸಂಟ್ರೇಟ್ಸ್. ಇಂಟ್ J ಫುಡ್ ಸ್ಕಿ ನ್ಯೂಟ್ರ್. 1995 ಮೇ;46(2):107-15.</ref> ಕುದಿಯುವ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಎಂಜೈಮ್‌ಗಳು ಬಹು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾಶಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಿದಾಗ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವು 60%ನಷ್ಟು ತಗ್ಗುತ್ತದೆ.<ref>ಅಲೆನ್ MA, ಬರ್ಜೆಸ್ SG. ದ ಲಾಸಸ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ದ ಲಾರ್ಜ್-ಸ್ಕೇಲ್ ಕುಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಗ್ರೀನ್ ವೆಜಿಟೇಬಲ್ಸ್ ಬೈ ಡಿಫರೆಂಟ್ ಮೆಥಡ್ಸ್. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್ (1950), 4 : 95-100</ref> ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಬೇಯಿಸುವುದರಿಂದ ಅದರಲ್ಲೂ ತಾಮ್ರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸುವುದರಿಂದ ವಿಭಜನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ [[ವೇಗ ವರ್ಧಿಸು]]ತ್ತದೆ.<ref name="Oxford" /> ಆಹಾರವನ್ನು [[ಬೇಯಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಸೋಸಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದಾಗಲೂ]] C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವು ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಬಸಿದು ತೆಗೆದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಸತ್ವ ಕರಗಿರುತ್ತದೆ. ಸತ್ವಭರಿತ ನೀರನ್ನು ಚೆಲ್ಲಲಾಗುವುದರಿಂದ ಅಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ ದಕ್ಕದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, C ಜೀವಸತ್ವವು ಎಲ್ಲಾ ತರಕಾರಿಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಸರಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬೇರೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ [[ಬ್ರಾಕಲಿ(=ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹೂಕೋಸು)]]ಯು ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಸತ್ವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Combs">ಕೋಂಬ್ಸ್ GF. ದ ವಿಟಮಿನ್ಸ್, ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ ಆಸ್ಪೆಕ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್ ಆಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್. 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಸ್ಯಾನ್ ಡೈಗೊ, CA: ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರೆಸ್, 2001:245–272</ref> ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ರೆಫ್ರಿಜರೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವುದರಿಂದ ಅವು ಪ್ರಮುಖ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.webmd.com/content/article/123/115022.htm |title=Fresh-Cut Fruit May Keep Its Vitamins |accessdate=2007-02-25 |date=2 June 2006 |first=Miranda |last=Hitti |publisher=WebMD }}</ref> ===C ಜೀವಸತ್ವದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಗಳು=== [[File:RedoxonVitaminC.jpg|thumb|right|C ಜೀವಸತ್ವವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹುಡಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ರೆಡಕ್ಸಾನ್ ಬ್ರಾಂಡ್, C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿದುದು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದ ಇದನ್ನು ಹೋಫ್‌ಮ್ಯಾನ್-ಲಾ ರೊಚೆಯು 1934ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದನು.|link=Special:FilePath/RedoxonVitaminC.jpg]] ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.thedietchannel.com/Vitamin-C.htm ದ ಡಯಟ್ ಚಾನೆಲ್] C ಜೀವಸತ್ವವು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೀವಸತ್ವವಾಗಿದೆ.</ref> [[ಕ್ಯಾಪ್ಲೆಟ್]]‌ಗಳು, ಗುಳಿಗೆಗಳು, ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್‌ಗಳು, ಕುಡಿಯುವ ಮಿಶ್ರಣಗಳು, ಹಲವು-ಜೀವಸತ್ವ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಆಕ್ಸಿಡೀಕಾರಕ-ವಿರೋಧಿ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹರಳಿನಾಕಾರಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಕ್ವೆರ್ಸೆಟಿನ್, ಹೆಸ್ಪರಿಡಿನ್ ಮತ್ತು ರುಟಿನ್‌ನಂತಹ [[ಬಯೋಫ್ಲವನೋಡ್]]‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿಯ‌ೂ ಇರುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ವ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವಂಥ ಗುಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್‌ಗಳೂ ಇವೆ. 25 ಮಿಗ್ರಾಂನಿಂದ 1500&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದವರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 300 ಗ್ರಾಂನಿಂದ 1 ಕೆಜಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸೀಸೆಗಳಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ (ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ಸಣ್ಣ ಹರಳಿನ ಹುಡಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.(ಒಂದು ಟೀ ಚಮಚ ಹರಳಿನಲ್ಲಿ 5,000&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂಗೆ ಸಮನಾದ C ಜೀವಸತ್ವ ಇರುತ್ತದೆ.) ===ಕೃತಕ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು=== C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು [[ಗ್ಲುಕೋಸ್]]‌ನಿಂದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. 1930ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ [[ರೈಚ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಕ್ರಿಯೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಿಣ್ವನಜ (=ಫರ್ಮೆಂಟೇಶನ್) ಪೂರ್ವದ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು-ಹಂತಗಳುಳ್ಳ ಆಧುನಿಕ [[ಫರ್ಮೆಂಟೇಶನ್]] ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು 1960ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಚೀನಾ]]ದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಂದೊದಗುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಹಂತಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಫರ್ಮೆಂಟೇಶನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ಎರಡೂ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 60%ನಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.competition-commission.org.uk/rep_pub/reports/2001/fulltext/456a4.2.pdf |title=The production of vitamin C |accessdate=2007-02-20 |year=2001 |publisher=Competition Commission |format=PDF |archive-date=2012-01-19 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20120119194657/http://www.competition-commission.org.uk/rep_pub/reports/2001/fulltext/456a4.2.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ಗ್ಯಾಲಕ್ಟೋಸ್]]‌ನಿಂದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಫರ್ಮೆಂಟೇಶನ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುವ ಯೀಸ್ಟ್‌ ತಳಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ [[ಸ್ಕೋಟಿಶ್ ಕ್ರಾಪ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="yeastAA" /> ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಸ್ತುತ C ಜೀವಸತ್ವದ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಸುಮಾರು 110,000 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ. [[BASF]]/[[ಟಕೇಡ]], [[DSM]], [[ಮರ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ]]ದ ಚೀನಾ ಫಾರ್ಮಸಿಟಿಕಲ್ ಗ್ರೂಪ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಮೊದಲಾದವು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. US ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗಿಂತಲೂ ಅಗ್ಗದ ದರದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚೀನಾ, ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಧಿಕ C ಜೀವಸತ್ವ ಪೂರೈಸುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nutraingredients.com/news/ng.asp?n=63349-dsm-vitamin-c |title=DSM makes last stand against Chinese vitamin C |accessdate=2007-02-20 |date=2005-10-20 |first=Dominique |last=Patton |publisher=nutraingredients |archive-date=2008-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424043337/http://www.nutraingredients.com/news/ng.asp?n=63349-dsm-vitamin-c |url-status=dead }}</ref> 2008ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ದರ ಸಮರದ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಒಡ್ಡಿದ್ದು ಸ್ಕೋಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ DSM ಕಾರ್ಖಾನೆಯೊಂದು ಮಾತ್ರ.<ref>[http://www.nutraingredients.com/news/ng.asp?n=86166-dsm-carbon-foot-printing-quali-c DSM ವಿಟಮಿನ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಗೈನ್ಸ್ ಗ್ರೀನ್ ಥಂಬ್ಸ್-ಅಪ್]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಶೇನ್ ಸ್ಟಾರ್ಲಿಂಗ್, ಡಿಸಿಸನ್ ನ್ಯೂಸ್ ಮೀಡಿಯ SAS, 26-ಜೂನ್-2008. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್ ಜುಲೈ 2008</ref> ಮ‌ೂಲಭೂತ ಆಹಾರದ ದರ ಹೆಚ್ಚಾದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದಿಮೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದುದರ ಫಲವಾಗಿ [[ಬೀಜಿಂಗ್]] ಹತ್ತಿರದ [[ಶಿಜಿಯಾಜ್ವಂಗ್]]‌ನಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಸ್ಥಗಿತವಾಗುವ ಸಂಭವಗಳು ಕಾಣಿಸಿದ್ದರಿಂದ, 2008ರಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ದರವು ತೀವ್ರ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>[http://www.flex-news-food.com/pages/17441/China/Vitamin/vitamin-distruptions-production-china-maintain-firm-market.html ವಿಟಮಿನ್ C: ಡಿಸ್ಟ್ರಪ್ಶನ್ಸ್ ಟು ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಇನ್ ಚೀನಾ ಟು ಮೆಂಟೈನ್ ಫರ್ಮ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್] FLEXNEWS, 30/06/2008, ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್ ಜುಲೈ 2008</ref> ===ಆಹಾರದ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ವರ್ಧನೆ=== ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‍‌ನಿಂದ ಆಹಾರದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ವರ್ಧಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ, 2005, ಎಂಬ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಲವಣ ಮತ್ತು ಜೀವಸತ್ವಗಳ ಸೇರಿಸುವುದರ ಪರಿಣಾಮ ಕುರಿತು ಮೌಲ್ಯ ಮಾಪನ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/nutrition/vitamin/fortification_final_doc_1-eng.php |title=ಅಡಿಶನ್ ಆಫ್ ವಿಟಮಿನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಮಿನರಲ್ಸ್ ಟು ಫುಡ್, 2005 |access-date=2009-12-29 |archive-date=2010-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217131736/http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/nutrition/vitamin/fortification_final_doc_1-eng.php |url-status=dead }}</ref> ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾವು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ಅನ್ನು ‘ಅಪಾಯ ವಿಭಾಗದ A ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ’ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ. ಇದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಯು ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಭರಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಿತಿ ಇದೆ' ಮಿತಿಮೀರಿದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ,ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಭೀರ ಗಂಡಾಂತರ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಭವವೂ ಇಲ್ಲ. C ಜೀವಸತ್ವದ ಮ‌ೂಲ ಎಂದು ಆಹಾರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾದರೆ ಕನಿಷ್ಠ 3 ಮಿಗ್ರಾಂ ಅಥವಾ RDIಯ 5%ನಷ್ಟು ಹಾಗೂ "ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮ‌ೂಲ" ಎನ್ನಲು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ 12&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ (RDIಯ 20 %ನಷ್ಟು ) ಇರಬೇಕೆಂದು ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== {{portal|Food}} {{portal|Health}} {{portal|Pharmacy and Pharmacology|Tabletten.JPG}} ;ಪುಸ್ತಕಗಳು *{{cite book |last=Pauling |first=Linus |authorlink=Linus Pauling |coauthors= |title=Vitamin C, the Common Cold, and the Flu |year=1976 |publisher=W H Freeman & Co |location= |isbn=0716703610 |oclc=2388395}} *{{cite book |last=Cameron |first=Ewan |authorlink=Ewan Cameron (Vitamin C) |coauthors=[[Linus Pauling]], |title=Cancer and Vitamin C |year=1979|publisher=Pauling Institute of Science and Medicine|location= |isbn=0393500004 |oclc=5788147 |unused_data=|Ewan Cameron}} *{{cite book |last=Clemetson |first=C.A.B |coauthors= |title=Vitamin C |year=1989 |publisher=CRC Press |location=Boca Raton, Florida |isbn=0-8493-4841-2 |oclc=165609070 17918592 }} ಮೋನೊಗ್ರಾಫ್ - ಸಂಪುಟಗಳು I, II, III. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{pauling|id=vitamins/vitaminC|title=Vitamin C|author=Jane Higdon}} * {{US patent|5278189}} — "ಲಿಪೊಪ್ರೋಟೀನ್ ಬಂಧಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನಿಂದ [[ಹೃದಯನಾಳದ ರೋಗ]]ದ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ(a)", ಅನ್ವೇಷಕರು: ಮ್ಯಾಥಿಯಸ್ W. ರ‌್ಯಾತ್ ಮತ್ತು ಲಿನಸ್ C. ಪಾಲಿಂಗ್ * [http://www.eatwell.gov.uk/healthydiet/nutritionessentials/vitaminsandminerals/vitaminc/ C ವಿಟಮಿನ್] - [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಫುಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ]] * {{cite journal |author=Naidu KA |title=Vitamin C in human health and disease is still a mystery? An overview |journal=Nutrition journal |volume=2 |issue= |pages=7 |year=2003 |pmid=14498993 |doi=10.1186/1475-2891-2-7 |url=http://www.nutritionj.com/content/2/1/7 |pmc=201008}} * [http://www.acu-cell.com/vitc.html C ವಿಟಮಿನ್ ರಿಕ್ವೈರ್ಮೆಂಟ್ಸ್: ಆಪ್ಟಿಮಲ್ ಆರೋಗ್ಯ ಬೆನಿಫಿಟ್ಸ್ vs ಓವರ್‌ಡೋಸ್] — ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮರ್ಥನೆ ನೀಡುವ ಸೈಟ್ *[http://www.nlm.nih.gov/MEDLINEPLUS/ency/article/002404.htm C ವಿಟಮಿನ್] ಮಾಹಿತಿ [http://medlineplus.gov/ U.S. ಮೆಡ್‌ಲೈನ್‌ಪ್ಲಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಇನ್ಫೋರ್ಮೇಶನ್] {{Vitamin}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರಕ್ರಮದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗಾಲದ ಆಮ್ಲಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ತೊಮೋಲಿಕ್ಯುಲಾರ್ ಔಷಧಿ]] [[ವರ್ಗ:ಆಮ್ಲಜನಕ ಹೆಟಿರೊಸೈಕಲ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಶರ್ಕರ ಆಮ್ಲಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಸತ್ವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಹ-ಎಂಜೈಮ್‌‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉಪಶಾಮಕ-ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು]] pdv70pftxlc4f06fnqd5v48wq9eebaa 1374867 1374866 2026-06-08T08:24:03Z Successalltime87 90571 1374867 wikitext text/x-wiki {{About|ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ|ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ|ಅಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್}}{{Otheruses}} {{drugbox | verifiedrevid = 306739290 | | IUPAC_name = 2-oxo-L-threo-hexono-1,4- lactone-2,3-enediol<br />''or''<br />(''R'')-3,4-dihydroxy-5-((''S'')- 1,2-dihydroxyethyl)furan-2(5''H'')-one | image = L-Ascorbic_acid.svg | width = 200px | image2 = Ascorbic-acid-from-xtal-1997-3D-balls.png | width2 = 200px | CASNo_Ref = {{cascite}} | CAS_number = 50-81-7 | CAS_supplemental = | ATC_prefix = A | ATC_suffix = 11G | ATC_supplemental = | PubChem = 5785 | DrugBank = | chemical_formula = |C=6|H=8|O=6 | molecular_weight = 176.14 grams per mol | smiles = | synonyms = <small>L</small>-ascorbate | density = | melting_point = 190 | melting_high = 192 | melting_notes = ''decomposes'' | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = | bioavailability = rapid & complete | protein_bound = negligible | metabolism = | elimination_half-life = 30 minutes <!-- As it states further down in the article, vitamin-c's half-life is _30 minutes_, not 16 days, etc. --> | excretion = renal | licence_EU = <!-- EMEA requires brand name --> | licence_US = <!-- FDA may use generic name --> | pregnancy_AU = <!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --> | pregnancy_US = <!-- A / B / C / D / X --> | pregnancy_category= A | legal_AU = <!-- Unscheduled / S2 / S3 / S4 / S5 / S6 / S7 / S8 / S9 --> | legal_CA = <!-- / Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> | legal_UK = <!-- GSL / P / POM / CD / Class A, B, C --> | legal_US = <!-- OTC / Rx-only / Schedule I, II, III, IV, V --> | legal_status = general public availability | routes_of_administration = oral }} {{Double image stack|right|Ascorbic acid structure.png|Dehydroascorbic acid.png|150|[[ascorbic acid]]<br />([[reducing agent|reduced form]])|[[dehydroascorbic acid]]<br />([[oxidizing agent|oxidized form]])}} '''C ಜೀವಸತ್ವ''' ಅಥವಾ '''L-ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ''' ವು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಜೀವಸತ್ವವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ (ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಅಯಾನು) ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಅಥವಾ ಕೈರೋಪ್ಟೆರಾ (ಬಾವಲಿಗಳು) ಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಥ್ರೊಪೊಯಡಿಯ (ಹ್ಯಾಪ್ಲೋರಿನಿ) (ಕಾಡುಪಾಪ, ಮಂಗಗಳು ಮತ್ತು ವಾನರಗಳು) ಉಪಗಣಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿದೆ. ಗಿನಿಇಲಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳಿಗೂ ಇದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಈ ಜೀವಸತ್ವದ ಕೊರತೆಯು ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="UKFSA">{{cite web |url=http://www.eatwell.gov.uk/healthydiet/nutritionessentials/vitaminsandminerals/vitaminc/ |title=Vitamin C |accessdate=2007-02-19 |publisher=Food Standards Agency (UK) }}</ref><ref name="UMM">{{cite web |url=http://www.umm.edu/ency/article//002404.htm |title=Vitamin C |accessdate=2008-03-31 |month=January | year=2007 |author= |publisher=University of Maryland Medical Center }}</ref><ref name="OSU">{{cite web |url=http://lpi.oregonstate.edu/infocenter/vitamins/vitaminC/|title=Vitamin C |accessdate=2007-03-07 |date=2006-01-31 |first=Jane, Ph.D. |last= Higdon |publisher=Oregon State University, Micronutrient Information Center}}</ref> ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಹಾರ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿಯ‌ೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="McCluskey1985">{{cite journal |last=McCluskey |first=Elwood S. |year=1985 |title=Which Vertebrates Make Vitamin C? |journal=Origins |volume=12 |issue=2 |pages=96–100 |url=http://www.grisda.org/origins/12096.pdf |format=PDF |access-date=2009-12-29 |archive-date=2009-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090320140709/http://www.grisda.org/origins/12096.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ [[ಅಯಾನು]] C ಜೀವಸತ್ವದ ಫಾರ್ಮಕೊಫೋರ್ ಆಗಿದೆ. ಸಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡದಿಂದ<ref name="Padayatty">{{cite journal |author=Padayatty S, Katz A, Wang Y, Eck P, Kwon O, Lee J, Chen S, Corpe C, Dutta A, Dutta S, Levine M |title=Vitamin C as an Antioxidant: evaluation of its role in disease prevention |url=http://www.jacn.org/cgi/reprint/22/1/18.pdf |journal=J Am Coll Nutr |volume=22 |issue=1 |pages=18–35 |year=2003 |pmid=12569111 |format=PDF |access-date=2009-12-29 |archive-date=2009-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090929003945/http://www.jacn.org/cgi/reprint/22/1/18.pdf |url-status=dead }}</ref> ದೇಹವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಎಂಜೈಮ್‌ನಿಂದಾಗುವ ಅನೇಕ ಜೈವಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಹಾಯಕ ಅಂಶ (=ಕೊಫ್ಯಾಕ್ಟರ್)ವಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="UKFSA Risk" /> ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವು ತುಂಬ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೇ ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವ ಕಾಯಿಲೆ. ಇದು ತಾಜಾ ಸಸ್ಯಾಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಂದು ಪ್ರಪಂಚದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದ ಜನರು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕಾಪಡೆಯು 1795ರಲ್ಲಿ ನಾವಿಕರಿಗೆ ನಿಂಬೆರಸವನ್ನು ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Wilson, 1975">, ವಿಲ್ಸನ್ LG. ದ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಡೆಫಿನಿಶನ್ ಆಫ್ ಸ್ಕರ್ವಿ ಆಂಡ್ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ವಿಟಮಿನ್ C J ಹಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡ್ 1975;40-60.</ref> ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1933ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ, 1934ರಲ್ಲಿ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಯಿತು. C ಜೀವಸತ್ವದ ಉಪಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸೇವಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಖರತೆ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, RDI 45ರಿಂದ 95&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ. ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣ ಸೇವಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ 200ನಿಂದ 2000 ಮಿಗ್ರಾಂ ತನಕದಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಒಟ್ಟು 232,606 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಬಗೆಗಿನ 68 ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಯೋಚಿಸಿದಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Bjelakovic G, et al. |title=Mortality in randomized trials of antioxidant supplements for primary and secondary prevention: systematic review and meta-analysis |journal=JAMA |volume=297 |issue=8 |pages=842–57 |year=2007 |pmid=17327526 |doi=10.1001/jama.297.8.842}}</ref> ==ಜೈವಿಕ ಮಹತ್ವ== {{further|[[ascorbic acid]]}} C ಜೀವಸತ್ವವು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ <small>L</small>-ಎನ್ಯಾಂಟಿಮರ್(=ಅಸಮ್ಮಿತ ಅಣುವೊಂದರ ಕನ್ನಡಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ರೂಪದ ಅಣು); ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ <small>D</small>-ಎನ್ಯಾಂಟಿಮರ್ ಯಾವುದೇ ದೈಹಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳೂ ಒಂದೇ ಅಣು ರಚನೆಯ ದರ್ಪಣ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಂತಿವೆ. <nowiki>[[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಬಲ ಅಂಶ|ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಬಲ ಅಂಶ]]</nowiki>ವಾದ <small>L</small>-ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್, ಆ ಕ್ರಿಯೆ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ <small>L</small>-ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗಿ ಅದರ ಆಕ್ಸಿಡೀಕೃತ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="UKFSA Risk">{{cite web |url=http://www.food.gov.uk/multimedia/pdfs/evm_c.pdf |title=Vitamin C – Risk Assessment |accessdate=2007-02-19 |publisher=UK Food Standards Agency |format=PDF |archive-date=2007-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071129082537/http://www.food.gov.uk/multimedia/pdfs/evm_c.pdf |url-status=dead }}</ref> <small>L</small>-ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ನಂತರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎಂಜೈಮ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ಲುತಾತಿಯೋನ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ <small>L</small>-ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Meister A |title=Glutathione-ascorbic acid antioxidant system in animals |url=http://www.jbc.org/cgi/reprint/269/13/9397.pdf |journal=J Biol Chem |volume=269 |issue=13 |pages=9397–400 |year=1994 |pmid=8144521 |format=PDF |access-date=2009-12-29 |archive-date=2009-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090914171031/http://www.jbc.org/cgi/reprint/269/13/9397.pdf |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುವಾಗ ಸೆಮಿಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ರಾಡಿಕಲ್‌(=ಮೂಲಸ್ವರೂಪ) ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ರಹಿತ ರಾಡಿಕಲ್ ಆಮ್ಲಜನಕದೊಂದಿಗೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂಪರ್‌ಆಕ್ಸೈಡ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಎರಡು ಸೆಮಿಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ರಾಡಿಕಲ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿ ಒಂದು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಗ್ಲುಟಾಥಿಯೋನ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಡಿಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮತ್ತೆ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Nualart et al., 2003">, ನ್ವಲರ್ಟ್ FJ, ರಿವಾಸ್ CI, ಮೋಂಟೆಸಿನಸ್ VP, ಮತ್ತು ಇತರರು. ಭಾಗವಹಿಸದಿರುವ ಪರಿಣಾಮದೊಂದಿಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಪುನಃಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದು. J ಬಯೋಲ್ ಕೆಮ್ 2003; 278:10128–10133.</ref> ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿ ರಕ್ತದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಗ್ಲುಟಾಥಿಯೋನ್‌ ಇರಬೇಕಾದ್ದು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>ಗ್ರೋಪ್ಪರ್ SS, ಸ್ಮಿತ್ JL, ಗ್ರೋಡ್ JL. 2004. ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಮೆಟಾಬೋಲಿಸಮ್. ನಾಲ್ಕನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಥಾಮ್ಸನ್ ವರ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್, ಬೆಲ್ಮೋಂಟ್ CA. USA. ಪುಟಗಳು 260-275.</ref> ಇದಿಲ್ಲದೆ ಡಿಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮತ್ತೆ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ [[ಗ್ಲುಕೋಸ್]]‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುವ <small>L</small>-ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಒಂದು ದುರ್ಬಲ ಶರ್ಕರ ಆಮ್ಲ. ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಜಲಜನಕ ಅಯಾನಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಲೋಹದ ಅಯಾನಿನೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿ ಖನಿಜ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ===ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ=== [[File:Ascorbic-acid-3D-vdW.png|thumb|left|C ಜೀವಸತ್ವ ಅಣುವಿನ ಮಾದರಿ. ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ್ದು ಇಂಗಾಲ, ಕೆಂಪಿನದು ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ್ದು ಜಲಜನಕ]] ತಮಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ತಾವೇ ತಾವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು ಹೊಂದಿವೆ. ಎಂಜೈಮ್‌-ನಡೆಸುವ ನಾಲ್ಕು ಅನುಕ್ರಮ ಹಂತಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಗ್ಲುಕೋಸ್]] C ಜೀವಸತ್ವವಾಗಿ ‌ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="UKFSA Risk" /> ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ([[ಸಸ್ತನಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಾರಬಲ್ಲ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ) ಗ್ಲೈಕೋಜನ್ನಿಂದ ಬರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತದೆ; ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಗ್ಲೈಕೋಜನ್-ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.<ref>{{cite journal |author=Bánhegyi G, Mándl J |title=The hepatic glycogenoreticular system |journal=Pathol Oncol Res |volume=7 |issue=2 |pages=107–10 |year=2001 |pmid=11458272 |doi=10.1007/BF03032575}}</ref> ಸರೀಸೃಪಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಮೂತೃಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಾನರ ಜಾತಿಗಳು (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮಾನವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಹ್ಯಾಪ್ಲೋರಿನಿ ಉಪಗಣ), ಗಿನಿಇಲಿಗಳು,ಪ್ಯಾಸರಿಫಾರ್ಮಿಸ್(=ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಗಾತ್ರದ ಕೆಲ ಪಕ್ಷಿ)ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜಾತಿಗಳು (ಆದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲ-ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯವು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಹೋಗಿದೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆಗಳಿವೆ), ಹಾಗೂ ಕೀಟ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು-ತಿನ್ನುವ ಬಾವಲಿ ವರ್ಗಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಹೆಚ್ಚಿನ (ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ) ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜೀವಿಗಳು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ, C ಜೀವಸತ್ವದ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯವಿರುವ <small>L</small>-ಗುಲೊನೊಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ (GULO) ಎಂಜೈಮ್‌ನ ಕೊರತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಎಂಜೈಮ್‌‌ಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಜೀನ್‌ನ ದೋಷಯುಕ್ತ ರೂಪವನ್ನು (ಸ್ಯೂಡೊಜೀನ್ ΨGULO) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book | title = Ascorbic Acid: Subcellular Biochemistry | author = Harris, J. Robin | publisher = Springer | isbn = 0306451484 | year = 1996 | pages = 35 | oclc = 34307319 46753025}}</ref> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು (ಮಾನವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು) ಅವುಗಳ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಿಂದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕೃತ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite journal |title=How Humans Make Up For An 'Inborn' Vitamin C Deficiency |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2008/03/080320120726.htm }}</ref> ಬಹುತೇಕ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ವಾನರ ಜಾತಿಗಳು</span> ಮಾನವರಿಗೆ ಸರಕಾರ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ 10ರಿಂದ 20 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಕಬಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Milton K |title=Nutritional characteristics of wild primate foods: do the diets of our closest living relatives have lessons for us? |journal=Nutrition |volume=15 |issue=6 |pages=488–98 |year=1999 |month=June |pmid=10378206 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0899-9007(99)00078-7 |doi=10.1016/S0899-9007(99)00078-7}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಹಾರಕ್ರಮದ ಸೂಚನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚರ್ಚೆಗೆ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಮಾನವರು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮರು ಹಾಗೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯಿಂದಲೇ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಇತರ ವಾನರ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿರುವಷ್ಟೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸರಿದೂಗಿಸಬಲ್ಲರು ಎಂಬ ಪ್ರತಿವಾದ ಮಂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. C ಜೀವಸತ್ವ-ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯಾದ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದ ಆಡೊಂದು ಸಹಜ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀದಿನ 13 ಗ್ರಾಂಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು "ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು" ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.seanet.com/~alexs/ascorbate/197x/stone-i-orthomol_psych-1979-v8-n2-p58.htm |title=Eight Decades of Scurvy. The Case History of a Misleading Dietary Hypothesis |accessdate=2007-04-06 |last=Stone |first=Irwin |authorlink=Irwin Stone |coauthors= |date=July 16, 1978 |work= |publisher= |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote=''Biochemical research in the 1950’s showed that the lesion in scurvy is the absence of the enzyme, L-Gulonolactone oxidase (GLO) in the human liver (Burns, 1959). This enzyme is the last enzyme in a series of four which converts blood sugar, glucose, into ascorbate in the mammalian liver. This liver metabolite, ascorbate, is produced in an unstressed goat for instance, at the rate of about 13,000 mg per day per 150 pounds body weight (Chatterjee, 1973). A mammalian feedback mechanism increases this daily ascorbate production many fold under stress (Subramanian et al., 1973)}}</ref> ಆಘಾತಕರ ದೈಹಿಕ ಪೆಟ್ಟು ಅಥವಾ ಗಾಯವು ಮಾನವರಲ್ಲಿಯೂ C ಜೀವಸತ್ವದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಳಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal| author = C. Long, et al. | title = Ascorbic acid dynamics in the seriously ill and injured | journal = Journal of Surgical Research | volume = 109 | issue = 2 | pages= 144–148| doi = 10.1016/S0022-4804(02)00083-5 | year = 2003| pmid = 12643856}}</ref> ''ಸಚ್ಚಾರೊಮೈಸಸ್ ಸೆರೆವಿಸಿಯೆ'' ಯೀಸ್ಟ್‌(=ಕಿಣ್ವ)ನಂತಹ ಕೆಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿಗಳು ಸರಳ ಶರ್ಕರದಿಂದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಲ್ಲವು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="yeastAA">{{cite web |url=http://www.scri.ac.uk/scri/file/individualreports/2002/20Ascorb.pdf |title=Ascorbic acid biosynthesis in higher plants and micro-organisms |accessdate=2007-02-20 |author=R.D. Hancock & R. Viola |publisher=Scottish Crop Research Institute |format=PDF |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719022912/http://www.scri.ac.uk/scri/file/individualreports/2002/20Ascorb.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal|author=Hancock RD, Galpin JR, Viola R.|title=Biosynthesis of L-ascorbic acid (vitamin C) by Saccharomyces cerevisiae|accessdate=2007-02-19|journal=FEMS Microbiol Lett.|volume=186|issue=2|pages=245–50|url=http://www.sciencedirect.com/science?_ob=MImg&_imagekey=B6T2W-405SX5F-M-3&_cdi=4929&_user=308069&_orig=search&_coverDate=05%2F05%2F2000&_sk=998139997&view=c&wchp=dGLbVzb-zSkzS&md5=d38569a901eecfe57b39eafa00a1d738&ie=/sdarticle.pdf|pmid=10802179|format=PDF|year=2000}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ವಿಕಸನದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವ=== ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮೊದಲು ಸಸ್ಯ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿತು, ಇದು ಸುಮಾರು 500 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಸ್ಯಗಳು ನದಿಗಳ ಖನಿಜ ಕೊರತೆಯುಳ್ಳ ನದೀಮುಖದ ತಾಜಾ-ನೀರಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಕಂಡುಬಂದಿತು ಎಂದು ವೆಂಚುರಿ ಮತ್ತು ವೆಂಚುರಿ<ref>ವೆಂಚುರಿ S, ವೆಂಚುರಿ M. ವೆಂಚುರಿ ಆಫ್ ಡೈಯಟರಿ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಡೆಫೆನ್ಸಸ್. ಯುರೋಪಿಯನ್ EPI-ಮಾರ್ಕರ್. 2007, 11, 3 :1-7. http://web.tiscali.it/iodio/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080408062214/http://web.tiscali.it/iodio/ |date=2008-04-08 }}</ref><ref>ವೆಂಚುರಿ S, ಡೊನಾಟಿ FM, ವೆಂಚುರಿ A, ವೆಂಚುರಿ M. 2000. ಎನ್ವೈರ್ನ್‍‌ಮೆಂಟಲ್ ಅಯೋಡಿನ್ ಡಿಫೀಶಿಯೆನ್ಸಿ: ಎ ಚಾಲೆಂಜ್ ಟು ದ ಎವಲ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ಟೆರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಲೈಫ್? ಥೈರಾಯ್ಡ್‌ 10 (8):727-9.</ref> ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಕಶೇರುಕಗಳು ನದೀಮುಖ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ನೈಪುಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡವು ಎಂದು ಕೆಲವು ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಪುರ್ವೆಸ್ WK, ಸಾದವ D, ಒರಿಯನ್ಸ್ GH, ಹೆಲ್ಲರ್ HC. 1998. ಲೈಫ್.ದ ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಬಯೋಲಜಿ. ವಿಭಾಗ 4: ದ ಎವಲ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ. ಚಾಪ್ಟರ್ 5.</ref> ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, 400-300 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ [[ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] ಸಮುದ್ರದಿಂದ ನದಿ ಮತ್ತು ನೆಲದ ಕಡೆಗೆ ಸರಿಯಲು ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಪರಿಸರೀಯ [[ಅಯೋಡಿನ್ ಕೊರತೆ]]ಯು ಭೂಜೀವಿಗಳ [[ವಿಕಾಸ]]ಕ್ಕೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ವೆಂಚುರಿ S, ವೆಂಚುರಿ M. 1999. ಅಯೋಡಿನ್, ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಟೊಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಸಿನೊಜೆನೆಸಿಸ್: ಎವಲ್ಯೂಶನರಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಎ ಪ್ರಿಮಿಟಿವ್ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್? ಯ‌ೂರ್ J ಎಂಡೊಕ್ರಿನೋಲ್. 140:371-372.</ref> ಸಸ್ಯ, ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಆಹಾರ ಕ್ರಮವು [[ಅಯೋಡಿನ್]], [[ಸೆಲೆನಿಯಮ್]], [[ಸತು]], [[ತಾಮ್ರ]], [[ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್]], [[ಕಬ್ಬಿಣ]], ಮುಂತಾದ ಸಮುದ್ರ ಮೂಲದ [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ]]ದ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಯಿತು. ತಾಜಾನೀರಿನ [[ಆಲ್ಗೆ]] ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಸಸ್ಯಗಳು ಸಮುದ್ರದ [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ]]ಗಳ ಬದಲಿ ಬಳಕೆಗಾಗಿ [[ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ]], [[ಪಾಲಿಫಿನಾಲ್‌ಗಳು]], [[ಕ್ಯಾರೆಟಿನೋಯ್ಡ್‌ಗಳು]], [[ಫ್ಲೇವೊನೋಯ್ಡ್‌ಗಳು]], [[ಟೋಕೊಫೆರಾಲ್‌ಗಳು]] ಮೊದಲಾದ ಇತರ [[ಆಂತರಿಕ]] ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭೂಜೀವಿಗಳ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕ “[[ಜೀವಸತ್ವ]]”ಗಳಾದವು (C, A, E, ಇತ್ಯಾದಿ ಜೀವಸತ್ವಗಳು). [[ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಅಥವಾ C ಜೀವಸತ್ವವು ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಾಲಜನ್(= ಮೃದ್ವಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರೊಟೀನು)]] ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಂಜೈಮಿಕ [[ಸಹಾಯಕ ಅಂಶ]]ವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ]] ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಅಂಶ, ಇದು ಅಸಂಖ್ಯಾತ [[ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕ ತಳಿ]]ಗಳನ್ನು (ROS) ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಶೇಖರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತಾಜಾ ನೀರಿನ [[ಟೆಲಿಯೋಸ್ಟ್]] ಉಪವರ್ಗದ ಮೀನುಗಳು ಅವುಗಳ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳೂ ಸ್ಕರ್ವಿ (ಹಾರ್ಡಿ ಮತ್ತು ಇತರರು, 1991) ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತವೆ. [[ಸ್ಕೋಲಿಯೋಸಿಸ್ (=ಬೆನ್ನುಹುರಿಯು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬಾಗುವುದು)]], [[ಲೋರ್ಡೋಸಿಸ್ (=ಗೂನು ಅಥವಾ ಬೆನ್ನು ಮೂಳೆ ಮುಂದ್ಕಕೆ ಬಾಗಿಕೊಂಡಿರುವುದು)]] ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣ ಗಾಢವಾಗುವಿಕೆ-ಇವೆಲ್ಲಾ C ಜೀವಸತ್ವದ ಕೊರತೆಯಿಂದ,ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು. ಇದರ ಕೊರತೆಯಿಂದ ನೆಲಭಾಗದ ತಾಜಾನೀರಿನ [[ಸಾಲ್ಮೋನಿಡ್]]‌ಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ [[ಕಾಲಜನ್]] ರಚನೆ, ಆಂತರಿಕವಾಗಿ/ಈಜುರೆಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವಕ್ಕೆ, ಬೆನ್ನೆಲುಬಿನ ಬಾಗುವಿಕೆಗೆ ಮೊದಲಾದವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೀನುಗಳು ಆಲ್ಗೆ ಮತ್ತು ಫೈಟೊಪ್ಲಾಂಕ್ಟಾನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಮುದ್ರದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇತರ ಹೆಚ್ಚು ಪುರಾತನ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಅಂಶಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಬಹುದಾದ ಸಂಭಾವ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಜೀವಸತ್ವ ಪೂರೈಕೆಯು ನಗಣ್ಯವೆನಿಸಿದೆ.<ref>ಹಾರ್ಡಿ LJ, ಫ್ಲೆಚರ್ TC, ಸೆಕಂಬಸ್ C.J.1991. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಯಾಲ್ಮೋನ್‌ನ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪರಿಣಾಮ. ಅಕ್ವಕಲ್ಚರ್ 95:201–214</ref> C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗಿದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿಯೇ ವಾನರ ಜಾತಿಯು ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಾಗಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದಲು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಭಿಮತ.<ref>ಚಲ್ಲೆಮ್, JJ, ಟೈಲರ್, EW. 1998. ಹೋಮೋ ಸೇಪಿಯನ್ಸ್‌ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿನ ರೆಟ್ರೋವೈರಸ್, ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು. ಫ್ರೀ ರಾಡಿಕಲ್ ಬಯೋಲಜಿ ಆಂಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್. 25(1):130-132.</ref><ref>ಬೆನೇಗ್ಯಿ, G. 1997. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮೆಟಾಬೋಲಿಸಮ್ ಆಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ ಇನ್ ಆನಿಮಲ್ಸ್. ಫ್ರೀ ರಾಡಿಕಲ್ ಬಯೋಲಜಿ ಆಂಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್. 23(5):793-803.</ref><ref>ಸ್ಟೋನ್ I. 1979. ಹೋಮೊ ಸೇಪಿಯನ್ಸ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕಸ್, ಎ ಬಯೋಕೆಮಿಕಲಿ ಕರೆಕ್ಟೆಡ್ ರೋಬಸ್ಟ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಮ್ಯುಟೆಂಟ್. ಮೆಡಿಕಲ್ ಹೈಪೋಥೆಸಿಸ್. 5(6):711-721</ref> ವಿಕಾಸದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಅಥವಾ ವಾನರ ಕುಲದ ಕಪಿಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬಹುಹಿಂದೆಯೇ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಾನರ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ [[ಹ್ಯಾಪ್ಲೋರಿನಿ]] (C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದವು) ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಅದರ ಸಹೋದರಿ ಏಕಮೂಲ ವರ್ಗವಾದ [[ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಸಿರಿನಿ]] (="ತೊಯ್ದ-ಉದ್ದಮ‌ೂಗಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರ ಕುಲ")(=ಪ್ರೈಮೇಟುಗಳು) ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಸುಮಾರು 63 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ([[Mya]]) ಇವು ಎರಡು ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ವಿಕಾಸದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಅವಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸ ಬಹುದಾದ, ಸರಿಸುಮಾರು 5 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ (58 Mya), ಕಾಡುಪಾಪ ([[ಟಾರ್ಸಿಡೆ]]) ವಂಶವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ [[ಟಾರ್ಸಿಫೋರ್ಮ್ಸ್]] ವರ್ಗವು ಇತರ ಹ್ಯಾಪ್ಲೋರಿನ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಡುಪಾಪಗಳೂ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾರವು, ಆದ್ದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರವು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ನಡೆದಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಇದು ಈ ಎರಡು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವರ್ಷಗಳ (63ರಿಂದ 58 Mya) ನಡುವೆಯೇ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ [[ಯ‌ೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]]ವು ತನ್ನ ಕೆಲಸ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಯ‌ೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಎರಡೂ [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಬಲ ಅಂಶಗಳು]]. ಇದು ಉನ್ನತ ವರ್ಗದ ವಾನರಗಳಲ್ಲಿ ಯ‌ೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತಾನೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Proctor P |title=Similar functions of uric acid and ascorbate in man? |journal=Nature |volume=228 |issue=5274 |pages=868 |year=1970 |pmid=5477017|doi=10.1038/228868a0}}</ref> ===ಹೀರಿಕೆ, ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆ=== ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಸರಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೀರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮೈಗೂಡುತ್ತದೆ. ಸೋಡಿಯಮ್ ಅವಲಂಬಿತ ಸಕ್ರಿಯ ಸಾಗಣೆ - ಸೋಡಿಯಮ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಸಹಸಾಗಣೆ (SVCT) ಮತ್ತು ಹೆಕ್ಸೋಸ್ ಸಾಗಿಸುವವು (GLUT)- ಇವೆರಡೂ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಎರಡು ಸಾಗಣೆಯ ಸಾಧನಗಳು. ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಒಳಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ ಸಂಕುಚಿತ ರೂಪಗಳೆಂದರೆ - SVCT1 ಮತ್ತು SVCT2.<ref name="ReferenceA">ಸ್ಯಾವಿನಿ, I., ರೋಸಿ, A., ಪೈರೊ, C., ಮತ್ತು ಇತರರು. SVCT1 ಆಂಡ್ SVCT2: ಕೀ ಪ್ರೋಟೀನ್ಸ್ ಫಾರ್ ವಿಟಮಿನ್ C ಅಪ್ಟೇಕ್. ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳು 2008; 34: 347–355</ref> GLUT1 ಮತ್ತು GLUT3 ಇವೆರಡು ಗ್ಲುಕೋಸ್ ಸಾಗಣೆಗಾರರಾಗಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಇವು C ಜೀವಸತ್ವದ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ ರೂಪವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ರಮ್ಸಿ SC, ಕ್ವೋನ್ O, Xu GW, ಮತ್ತು ಇತರರು. ಗ್ಲುಕೋಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟರ್ ಐಸೊಫಾರ್ಮ್ಸ್ GLUT1 ಆಂಡ್ GLUT3 ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್. J ಬಯೋಲ್ ಕೆಮ್ 1997; 272:18982–18989.</ref> ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೀರಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಜೀವಕೋಶಗಳು ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಮೇ J. M., ಕ್ಯು, Z. C., ನೀಲ್, D. R., ಮತ್ತು ಲಿ, X. ಮಾನವನ ಎಂಡೋಥೀಲಿಯಲ್ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅದರ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ರೂಪದಿಂದ ಪುನಃಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದು. ಬಯೋಕಿಮ್ ಬಯೋಫಿಸ್ ಆಕ್ಟ 2003; 1640(2-3):153-161</ref><ref>ಪ್ಯಾಕರ್, L. (1997) ವಿಟಮಿನ್ C ಆಂಡ್ ರಿಡಾಕ್ಸ್ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ಸ್. ಇನ್: ಪ್ಯಾಕರ್ L, F. J. (ed). ವಿಟಮಿನ್ C ಇನ್ ಹೆಲ್ತ್ ಆಂಡ್ ಡಿಸೀಸ್, ಮಾರ್ಸೆಲ್ ಡೆಕ್ಕರ್ ಇಂಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ಶರೀರದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ SVCTಗಳದ್ದು ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ SVCT2 ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ,<ref name="ReferenceA" /> ಆದರೆ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ SVCT ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿವೆ.<ref>ಜೇಮ್ಸ್ M. ಮೇ, ಜಿ-ಚಾವೊ ಕುವ, ಹ್ವಾನ್ ಕಿಯಾವೊ ಆಂಡ್ ಮಾರ್ಕ್ J. ಕೌರ್ಯ. ಮೆಚುರೇಶನಲ್ ಲಾಸ್ ಆಫ್ ದ ವಿಟಮಿನ್ C ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟರ್ ಇನ್ ಎರಿಥ್ರೋಸೈಟ್ಸ್. ಬಯೋಕೆಮ್ ಬಯೋಫಿಸ್ ರೆಸ್ ಕಾಮನ್. 2007; 360:295-298.</ref> ಹುಟ್ಟಿದಾಕ್ಷಣ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪುವಂಥ ಏಟು ತಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು SVCT2 ಕೊರತೆಯಿಂದ ಸಾಯುತ್ತವೆ,<ref>ಸೊಟಿರಿಯು, S., ಗಿಸ್ಪರ್ಟ್, S., ಚೆಂಗ್, J., ವಾಂಗ್, Y., ಚೆನ್, A., ಹೂಗ್‌ಸ್ಟ್ರೇಟನ್-ಮಿಲ್ಲರ್, S., ಮಿಲ್ಲರ್, G. F., ಕ್ವೋನ್, O., ಲೆವಿನ್, M., ಗುಟ್ಟನ್‌ಟ್ಯಾಗ್, S. H., ಮತ್ತು ನುಸ್ಬೌಮ್, R. L. (2002) ನಾಟ್ ಮೆಡ್, 8:514-517</ref> ಇದು SVCT2-ನಡೆಸುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸಾಗಣೆಯು ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅತೀ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮ ಬದ್ಧವಾದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ 70ರಿಂದ 95%ನಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸೇವನೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆಲ್ಲಾ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಯ (12ಗ್ರಾಂ) ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು 16%ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯದ್ದಾದರೆ; ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಯಲ್ಲಿ (<20&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ) ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣವು 98%ನಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.<ref>ಲೆವಿನ್ M, ಮತ್ತು ಇತರರು. ವಿಟಮಿನ್ C ಫಾರ್ಮಕೊಕೈನೆಟಿಕ್ಸ್ ಇನ್ ಹೆಲ್ತಿ ವಾಲಿಂಟಿಯರ್ಸ್: ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಎ ರೆಕಮೆಂಡೆಡ್ ಡೈಯಟರಿ ಅಲೋವೆನ್ಸ್. ಪ್ರೋಕ್ ನಟ್ಲ್ ಅಕ್ಯಾಡ್ ಸ್ಕಿ USA. 1996; 93:3704–3709.</ref> ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಮರುಹೀರಿಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಮ‌ೂತ್ರಕ್ಕೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ಹರಿದು, ವಿಸರ್ಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ (ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನೂರು ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನ) ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಮಟ್ಟವು ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಮರುಹೀರಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಶೇಖರವಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಮಿತಿಯು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1.5&nbsp;mg/dL ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ 1.3&nbsp;mg/dLನಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಮಟ್ಟದ ಪ್ಲಾಸ್ಮದಲ್ಲಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯು (ದೇಹದ ಆರ್ದ್ರ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ) ಸುಮಾರು 30 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮ‌ೂತ್ರದ ಮ‌ೂಲಕ ಅತೀಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳಲ್ಲೇ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ C ಜೀವಸತ್ವವು ಶರೀರದಲ್ಲಿನ ಇದರ ಸಂಗ್ರಹವು ಖಾಲಿಯಾದ ಹಾಗೆ ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ರೀನಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ರೀಶನ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್: ಎಫೆಕ್ಟ್ ಆಪ್ ಏಜ್ ಆಂಡ್ ಸೆಕ್ಸ್. D. G. ಒರಿಯೊಪೌಲಸ್, R. D. ಲಿಂಡೆಮ್ಯಾನ್, D. J. ವಾಂಡರ್‌ಜಾಗ್ಟ್, A. H. ಟ್ಜಾಮಲೋಕಸ್, H. N. ಭಗವಾನ್ ಮತ್ತು P. J. ಗ್ಯಾರಿ. ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್, ಸಂಪುಟ 12, ಸಂಚಿಕೆ 5 537-542.</ref> ರಕ್ತದ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಶರೀರದಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವ ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ರಕ್ತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ C ಜೀವಸತ್ವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಹಲವಾರು ಅಂಗಾಂಶಗಳಿವೆ. [[ಅಡ್ರೀನಲ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳು]], [[ಪಿಟ್ಯೂಟರಿ]], [[ತೈಮಸ್ ಗ್ರಂಥಿ]], [[ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂಟಿಯಮ್]], ಮತ್ತು [[ರೆಟಿನ]]ರಕ್ತ ಪ್ಲಾಸ್ಮದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ 100 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ [[ಜೈವಿಕ ಅಂಗಾಂಶ]]ಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Hediger MA |title=New view at C |journal=Nat. Med. |volume=8 |issue=5 |pages=445–6 |year=2002 |month=May |pmid=11984580 |doi=10.1038/nm0502-445 |url=http://www.nature.com/nm/journal/v8/n5/full/nm0502-445.html}}</ref> [[ಮಿದುಳು]], [[ಗುಲ್ಮ(=ಸ್ಪ್ಲೀನ್)]], [[ಶ್ವಾಸಕೋಶ]], [[ವೃಷಣ]], [[ದುಗ್ಧಗ್ರಂಥಿ]], [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]], [[ಥೈರಾಯ್ಡ್]], [[ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿನ]] [[ಲೋಳೆಪೊರೆ]], [[ಬಿಳಿ ರಕ್ತ ಕಣ]], [[ಮೇದೋಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿ]], [[ಮ‌ೂತ್ರ ಪಿಂಡ]] ಮತ್ತು [[ಲಾಲಾಗ್ರಂಥಿ]]- ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಪ್ಲಾಸ್ಮಕ್ಕಿಂತ 10ರಿಂದ 50 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಸತ್ವ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ [[L-ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್]] ಎಂಬ ಎಂಜೈಮ್‌‌ನಿಂದ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ]]. ದೇಹದ ಆರ್ದ್ರ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಇತರ ದೈಹಿಕ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ ನಾಶವಾದಾಗ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುವ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಈ ಎಂಜೈಮ್‌ನಿಂದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಂಡು, ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ===ಕೊರತೆ=== {{Main|Scurvy}} [[ಸ್ಕರ್ವಿ]] ಎಂಬುದು C ಜೀವಸತ್ವದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬರುವ ಒಂದು [[ವಿಟಮಿನ್ ರೋಗ]]. ಸಂಯೋಜನೆಯಾದ [[ಕಾಲಜನ್]] C ಜೀವಸತ್ವವಿಲ್ಲದೆ ಅದರ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸ್ಥಿರವಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ರೋಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗದಿಂದ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಗುಳ್ಳೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ, ಒಸಡಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ತೂತುಗಳಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ [[ಲೋಳೆ ಸುರಿಸುವ ಪೊರೆ]]ಗಳಿಂದ ರಕ್ತ ಸ್ರಾವವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲೆಗಳು ತೊಡೆ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಈ ವ್ಯಾಧಿಯಿಂದ ಬಾಧಿತನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬಿಳಿಚಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ, ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದಿರುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಆಂಶಿಕ ನಿಶ್ಚಲತೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವು ಉಲ್ಬಣಿಸಿದಾಗ ಮೈ ಮೇಲೆ [[ಕೀವು ತುಂಬಿದ ವ್ರಣ]]ಗಳುಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಹಲ್ಲುಗಳು]] ಉದುರಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಮಾನವನ ದೇಹಕ್ಕೆ<ref name="MedlinePlus" /> ಹೊಸದಾಗಿ ಅದರ ಪೂರೈಕೆ ಆಗುತ್ತಿರಬೇಕು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅದು ಬೇಗನೆ ಬರಿದಾಗುತ್ತದೆ. ರಕ್ತದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕವಿರುವ ಧೂಮಪಾನಿಗಳಿಗಿಂತ ಅಲ್ಪಾಂಶ C ಜೀವಸತ್ವ ಇರುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲಿನ ಶ್ವಾಸಕೋಶ-ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಯ ಗಂಡಾಂತರ ಅಧಿಕ ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/901196.stm|title=The influence of smoking on Vitamin C status in adults|accessdate=2007-12-12 |date=2000-09-31|publisher=BBC news and Cambridge University}}</ref> ರಕ್ತದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ([[ದೀರ್ಘಕಾಲದ]] ಸ್ಕರ್ವಿ), [[ಅಪಧಮನಿ ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ(=ಅತೆರೋಸ್‌ಕ್ಲೆರೋಸಿಸ್)]] ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ [[ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್]] ಮತ್ತು ಡಾ. G. C. ವಿಲ್ಲಿಸ್ ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಕರ್ವಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. 19 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಕೆನಡಾದ ಪುರುಷರು 133&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರು 120&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನಕ್ಕೆ, C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಆಹಾರದ ಮ‌ೂಲಕ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು 2004ರಲ್ಲಿ [http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/pubs/cchs-nutri-escc/tab11_vitc-eng.php ಕೆನಡಿಯನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸರ್ವೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಯು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ,<ref name="StatCdn">[http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/pubs/cchs-nutri-escc/tab11_vitc-eng.php]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಸ್ಟ್ರಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕೆನಡಾ, ಕೆನಡಿಯನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸರ್ವೆ, ಸೈಕಲ್ 2.2, ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್ (2004)</ref> ಇದು RDA ಶಿಪಾರಸು ಮಾಡಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸ್ಕರ್ವಿಯ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ದಿನ 10 ಮಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಮಾನವನ ಆಹಾರ ಸೇವನಾ ಕ್ರಮದ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಸೋಂಕು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂಗಾಂಶ ದುರಸ್ಥಿ (ಸುಟ್ಟ ಗಾಯದಂಥದ್ದು) ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸೇವನೆ ಪ್ರಮಾಣ ಸ್ಕರ್ವಿಯನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ==ಮಾನವನ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಇತಿಹಾಸ== [[File:James lind.jpg|right|thumb|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಯಲ್ ನೇವಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ತಜ್ಞ ಜೇಮ್ಸ್ ಲಿಂಡ್. ಮೊದಲು ದಾಖಲಾದ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಯೋಗ ಎನ್ನಲಾದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅವನು 1747ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಹಣ್ಣಿನ ಗುಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.]] ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ತಾಜಾ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪದಾರ್ಥ ಅಥವಾ ಹಸಿ ಮಾಂಸದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಆಂಶ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲದ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು ಇದನ್ನು ಔಷಧೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡರು. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉಷ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ರೂಸ್ ಮರ(=ಪಿಸಿಯ ಕುಲದ ಮರ)ದ ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬರ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮರಗಳ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಜಾಕ್ವೆಸ್ ಕಾರ್ಟಿಯರ್]] [[ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ನದಿ]]ಯನ್ನು 1536ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪರಿಶೋಧಕ ಕಾರ್ಯನಿರತನಾದಾಗ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗದಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ಜನರ ಪ್ರಾಣ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡನು. ಅವನು [[ನಿತ್ಯಪರ್ಣಿ]] ಮರಗಳ ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಕುದಿಸಿ ಚಹಾ ಮಾಡಿದನು. ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಂ 50 ಮಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬುದು ನಂತರ ತಿಳಿದುಬಂತು.<ref>{{cite web |url=http://www3.sympatico.ca/goweezer/canada/z00cartier3.htm |title=Jacques Cartier's Second Voyage - 1535 - Winter & Scurvy |accessdate=2007-02-25 |archive-date=2007-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070212063742/http://www3.sympatico.ca/goweezer/canada/z00cartier3.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal |pmid=12422875 |title=Jacques Cartier witnesses a treatment for scurvy |month=June | year=2002 |author=Martini E. |journal=Vesalius |volume=8 |issue=1 |pages=2–6}}</ref> ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಸ್ಯಾಹಾರದ ಪ್ರಯೋಜನವು ಅಧಿಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನಿಯೋಜಿತನಾದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಜ್ಞ [[ಜಾನ್ ವುಡಾಲ್]] 1617ರಲ್ಲಿ ಅವನ ಪುಸ್ತಕ "ದ ಸರ್ಜನ್ಸ್‌ ಮೇಟ್"‌ನಲ್ಲಿ [[ನಿಂಬೆ]] ರಸವನ್ನು ರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಉಪಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ''"ತಾಜಾ ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೊಪ್ಪಿನ ಅಂಶ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಿಂದ ಸಂಪುರ್ಣವಾಗಿ ದೂರ ಉಳಿದರೆ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗ ಬರುತ್ತದೆ; ಇದೊಂದೇ ಈ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ" ಎಂದು [[ಡಚ್]] ಬರಹಗಾರ [[ಜೊಹಾನ್ ಬ್ಯಾಚ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮ್]] 1734ರಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.'' [[ಸ್ಕರ್ವಿ]] ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ [[ಹಿಪ್ಪೊಕ್ರೇಟ್ಸ್]] ಕ್ರಿ.ಪೂ. 400ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಆದೇ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ರಾಯಲ್ ನೇವಿಯ]] ಹಡಗಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಜ್ಞ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಲಿಂಡ್ ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಮೊದಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವನು]]. ತಾಜಾ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವ ಬಡವರಲ್ಲಿ, ದೂರದೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುವ [[ನಾವಿಕರು]] ಮತ್ತು [[ಸೈನಿಕ]]ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. 1747ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರದ ಕೆಲವು ನಾವಿಕ ತಂಡದವರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಎರಡು ಕಿತ್ತಳೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ನಿಂಬೆ ಹಣ್ಣನ್ನು ಲಿಂಡ್ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಇತರರು ಅವರ ನಿತ್ಯದ ಆಹಾರದೊಂದಿಗೆ [[ಸೇಬುಮದ್ಯ]], [[ವಿನೆಗರ್]], [[ಗಂಧಕಾಮ್ಲ]] ಅಥವಾ [[ಸಮುದ್ರ ನೀರು]] ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳೂ ಸಮನಾಗಿದ್ದು, ಜನಾಂಗದ ಗುಂಪೊಂದನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಒಂದೊಂದು ಗುಂಪಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತಿನಿಸು ನೀಡಿ ಕೊನೆಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಫಲಶೃತಿಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಲಾದ ಇಂಥ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಯೋಗ [[ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಟ್ರಸ್ ಹಣ್ಣುಗಳು ಈ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿದವು ಎಂದು ಫಲಿತಾಂಶವು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ''ಟ್ರೀಟಿಸ್ ಆನ್ ದ ಸ್ಕರ್ವಿ'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಡ್ ಈ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು 1753ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ.<ref name="lind_james">{{cite book|author=Lind, James|title=A Treatise of the Scurvy|publisher=A. Millar|location=London|year=1753}}</ref> [[File:Ambersweet oranges.jpg|left|thumb|ಹಡಗಿನ ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೊದಲ ಮ‌ೂಲಗಳಾದ ಸಿಟ್ರಸ್ ಹಣ್ಣುಗಳು.]] ಲಿಂಡ್‌ನ ''ಈ ಅಧ್ಯಯನ ಗ್ರಂಥ'' ವು ಆರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅವನು ನೀಡಿದ ನಿಂಬೆ ರಸದ ಸಲಹೆ "ಕದ್ದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು, ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವನ ಕಾರ್ಯವು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರಲು ನಿಧಾನವಾಯಿತು.<ref name="Singh2008">{{cite book | last = Singh | first = Simon | authorlink = Simon Singh | coauthors = [[Edzard Ernst]] | title = [[Trick or Treatment|Trick of Treatment: The Undeniable Facts about Alternative Medicine]] | publisher = WW Norton & Company | date = 2008 | location = | pages = 15–18 | url = | doi = | id = | isbn = 9780393066616 }}</ref> ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯುವುದು ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿಯಾದುದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಪಾನೀಯ ತಯಾರಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವ ಸುಲಭ ಉಪಾಯವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಆದರೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿನ ಜೀವಸತ್ವವು ಇಲ್ಲದಂತಾಯಿತು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಾಮ್ರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದಾಗ).<ref name="Oxford" /> ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅಥವಾ ಗುಣಪಡಿಸಲು ಆ ಪಾನೀಯಗಳು ವಿಫಲವಾದ್ದರಿಂದ ಲಿಂಡ್‌ನ ಇತರ ಸಲಹೆಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದುದಲ್ಲ ಎಂದು ಹಡಗಿನ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ಗಳು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. 1795ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ [[ಗಜನಿಂಬೆ]] ಅಥವಾ [[ನಿಂಬೆ ಹಣ್ಣು]]ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೇವಿಸ ಬೇಕೆಂಬ ಕಟ್ಟುಪಾಡನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ನಿಂಬೆಹಣ್ಣುಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕಾಲನಿಯಲ್ಲಿ ವಿಫುಲವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಗಜನಿಂಬೆಗಳು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಧಿಪತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಅವು ಭಾರೀ ತುಟ್ಟಿ ಎನಿಸಿದ್ದವು. ಈ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾವು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರನ್ನು [["ಲೈಮಿ"]] ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುವಂತಾಯಿತು. [[ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಕುಕ್]] ಅವನ ನಾವಿಕರಲ್ಲಿ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲಿ ಸಾಯದೆ ಇರುವ ಹಾಗೆ ನೋಡಿಕೊಂಡು [[ಹವಾಯಿಯನ್ ದ್ವೀಪ]]ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಚೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಮ‌ೂಲಕ, ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ [["ಸಾರ್‌ಕ್ರಾಟ್(=ಕತ್ತರಿಸಿದ ಕೋಸುಗಡ್ಡೆಯ ಒಂದು ಬಗೆಯ ತಿನಿಸು)"]]ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ನಿರೂಪಿಸಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite book |last=Cook |first=James |authorlink=James Cook |coauthors=Philip Edwards |title=The Journals of Captain Cook |pages=38 |year=1999 |publisher=Penguin Books |location= |isbn=0140436472 |oclc=42445907}}</ref> ಕಂಡು ಕೇಳರಿಯದ ತಿನಿಸೊಂದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕಾಧಿಪತ್ಯವು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎನ್ನಲಾದ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಹದಿನೆಂಟನೇ ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ "ಆಂಟಿಸ್ಕೋರ್ಬುಟಿಕ್(=ವಸಡುರೋಗ ನಿವಾರಕ)" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಗಳು ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೂ ಈ ಪದ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಬರಿಯ ಗಜನಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲದೆ ಸಾರ್‌ಕ್ರಾಟ್, ಕೋಸು, [[ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಸಿದ ಧಾನ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಸಾರು]] ಮೊದಲಾದವುಗಳೂ ಸೇರಿತ್ತು. ನಾರ್ವೆಯ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ನೌಕಾತಂಡದಲ್ಲಿನ ನಾವಿಕರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ [[ಬೆರಿಬೆರಿ]] ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು 1907ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು [[ನಾರ್ವೆಯ]] ವೈದ್ಯರುಗಳಾದ [[ಆಕ್ಸೆಲ್ ಹೋಲ್ಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ತಿಯೋಡರ್ ಫ್ರೋಲಿಚ್ ಅವರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಪಾರಿವಾಳ]]ಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಬೇರೆ ಒಂದು ಸಸ್ತನಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದರು. ಮೊದಲು ಅವರ ಪಾರಿವಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರಿಬೆರಿ ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗದ ಆಹಾರವನ್ನು [[ಗಿನಿಇಲಿ]]ಗೆ ತಿನ್ನಿಸಿದರು. ಅದು ಇಲಿಯಲ್ಲಿ ಬೆರಿಬೆರಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದುದಕ್ಕೆ ಅವರು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು. ಅದುವರೆಗೆ ಸ್ಕರ್ವಿಯು ಮಾನವರ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಮಾನವರಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾದ ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿ ರೋಗವಿದು ಎಂದೇ ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ===ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಆವಿಷ್ಕಾರ=== [[File:Albert Szent-Györgyi.jpg|thumb|right|ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಜೆಂಟ್-ಗ್ಯೋರ್ಗ್ಯಿಯ 1948ರ ಭಾವಚಿತ್ರ. "C ಜೀವಸತ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಫ್ಯೂಮರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ವೇಗವರ್ಧನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಿದ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ದಹನ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗಾಗಿ" ಅವನು ಔಷಧಿಯಲ್ಲಿ 1937ರ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅವನು ಅನೇಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಚಕ್ರದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹಾನ್ಸ್ ಅಡೋಲ್ಫ್ ಕ್ರೆಬ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.]] 1912ರಲ್ಲಿ [[ಪೋಲೆಂಡ್-ಅಮೇರಿಕಾ]] ಜೀವ-ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಕ್ಯಾಸಿಮಿರ್ ಫಂಕ್]], ಕೊರತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಲವಣಾಂಶವಿಲ್ಲದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಜೀವಸತ್ವ]]ಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದರು. ಇದು ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವುರಿಂದ "ಜೀವಧಾರಕ"ದ ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲವೂ ರಾಸಾಯನಿಕ [[ಅಮೀನ್]]‌ಗಳು ಎಂದು ಫಂಕ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದರಿಂದ "ಅಮೀನ್‌"ಗಳ ಸಂಮ್ಮಿಶ್ರವಾಗಿದೆ. "ಜೀವಸತ್ವ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಆಂಟಿ-ಸ್ಕೋರ್ಬುಟಿಕ್ ಅಂಶ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ, ಹಿಂದೆ ತಾಜಾ ಸಸ್ಯಾಂಶಕ್ಕೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಧಿಕ ಮಾಂಸಾಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಕಟಿಕ್ ಪರಿಶೋಧಕರು ರೋಗದ ಬಾಧೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದಾರಾದರೂ,[[ಎಸ್ಕಿಮೊ]]ಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಸ್ಯಾಹಾರವನ್ನೂ ಸೇವಿಸದೆ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ 1928ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಕಟಿಕ್ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ವಿಲ್ಜಾಲ್ಮರ್ ಸ್ಟೆಫಾನ್ಸನ್]] ಸಿದ್ಧಾಂತವೊಂದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಸ್ಥಳೀಯರು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ತಾಜಾ ಮಾಂಸದಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸ್ಟೆಫಾನ್ಸನ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ. 1928ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಅವನು ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬನ ಜೊತೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಮಾಂಸಾಹಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿಂದು ಜೀವಿಸಿ, ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದರು. (ಉತ್ತರ ಕೆನಡಾದ [[ಯುಕೋನ್]], [[ಐನ್ಯೂಟ್]] ಮತ್ತು ಮೆಟಿಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ-ಹಸಿಯಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವು ಪರಿಮಾಣವಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾದ ನಂತರ ನಡೆಸಿದ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನ ಸೇವಿಸುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವು 52ರಿಂದ 62&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನಕ್ಕೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿವೆ. ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಸರಿಸುಮಾರು [[ಡೈಯಟರಿ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಇನ್ಟೇಕ್]]‌ (DRI)ನಷ್ಟಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅವರು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಸ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಅಷ್ಟೇ ಇತ್ತು.)<ref>{{cite journal |author=Kuhnlein HV, Receveur O, Soueida R, Egeland GM |title=Arctic indigenous peoples experience the nutrition transition with changing dietary patterns and obesity |journal=J Nutr. |volume=134 |issue=6 |pages=1447–53 |date=1 June 2004|pmid=15173410 |url=http://jn.nutrition.org/cgi/content/full/134/6/1447 }}</ref> 1928ರಿಂದ 1933ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಜೋಸೆಫ್ L ಸ್ವಿರ್ಬೆಲಿ [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಜೆಂಟ್ ಗ್ಯೋರ್ಗೈ]] ಇವರ [[ಹಂಗೇರಿಯಾ]] ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ [[ಅಮೇರಿಕಾದ]] [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗ್ಲೆನ್ ಕಿಂಗ್]]ತಂಡ-ಎರಡೂ ಸೇರಿ ಆಂಟಿ-ಸ್ಕೋರ್ಬುಟಿಕ್ ಅಂಶವನ್ನು ಅದರ ಜೀವಸತ್ವ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯಿಂದಾಗಿ "ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ" ಎಂದು ಕರೆದು ಮೊದಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದರು. ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಅಮೀನ್ ''ಆಗಿಯೂ ಅಲ್ಲದೆ'', ಯಾವುದೇ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಅಂಶವನ್ನೂ ಅದು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಈ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಸ್ಜೆಂಟ್-ಗ್ಯೋರ್ಗೈಗೆ 1937ರ [[ಔಷಧದಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. "C ಜೀವಸತ್ವ ಮತ್ತು ವೇಗವರ್ಧಕ ಫ್ಯೂಮರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಜೈವಿಕ ದಹನ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಅವನ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗಾಗಿ" ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.pitt.edu/history/1932.html |title=Pitt History - 1932: Charles Glen King |accessdate=2007-02-21 |quote=In recognition of this medical breakthrough, some scientists believe that King deserved a Nobel Prize. |publisher=[[University of Pittsburgh]] |archive-date=2006-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060916012310/http://www.pitt.edu/history/1932.html |url-status=dead }}</ref> 1933 ಮತ್ತು 1934ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಸರ್ [[ವಾಲ್ಟರ್ ನೋರ್ಮನ್ ಹ್ಯಾವರ್ತ್]] ಮತ್ತು ಸರ್ [[ಎಡ್ಮಂಡ್ ಹರ್ಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪೋಲೆಂಡ್ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಟಾಡಿಯಸ್ ರೈಚ್‌ಸ್ಟೈನ್]] ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಕೃತಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ಥಾನ. ಆ ಕಾಲ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದ ಇದು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಯಿತು. ಹ್ಯಾವರ್ತ್ ಮಾತ್ರ ಅವನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ 1937ರ [[ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದ, ಆದರೆ "ರೈಚ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ"ಯು ರೈಚ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಿತು. 1933ರಲ್ಲಿ [[ಹೋಪ್‌ಮ್ಯಾನ್-ಲಾ ರೊಚೆ]]ಯು [[Redoxon(=ರೆಡೊಕ್ಸಾನ್)]] ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಸರಿನಡಿ ಕೃತಕ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಔಷಧೀಯ ಕಂಪೆನಿ ಎನಿಸಿತು. [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]]ವು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ [[ಎಂಜೈಮ್‌]] [[L-ಗುಲೊನೊಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್|<small>L</small>-ಗುಲೊನೊಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್]] ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಅಸಮರ್ಥತೆ ಕೆಲವು ಸಸ್ತನಿಗಳು ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗಕ್ಕೀಡಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಎಂದು 1957ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ J.J. ಬರ್ನ್ಸ್ ತೋರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟ. C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ನಾಲ್ಕು ಎಂಜೈಮ್‌‌ಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಎಂಜೈಮ್‌ ಕೊನೆಯದು.<ref>{{cite journal |author=BURNS JJ, EVANS C |title=The synthesis of L-ascorbic acid in the rat from D-glucuronolactone and L-gulonolactone |journal=J Biol Chem. |volume=223 |issue=2 |pages=897–905 |date=1 December 1956 |pmid=13385237 |url=http://www.jbc.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=13385237 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite journal |author=Burns JJ, Moltz A, Peyser P |title=Missing step in guinea pigs required for the biosynthesis of L-ascorbic acid |journal=Science |volume=124 |issue=3232 |pages=1148–9 |year=1956 |month=December |pmid=13380431 |url=http://www.sciencemag.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=13380431 |doi=10.1126/science.124.3232.1148-a}}</ref> C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅದರ ಆಹಾರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಗುಣಲಕ್ಷಗಣಳಿಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದವನು ಅಮೆರಿಕಾದ ಜೀವ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಇರ್ವಿನ್ ಸ್ಟೋನ್]]. ಮಾನವರು <small>L</small>-ಗುಲೊನೊಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ಸಂಕೇತ ನೀಡುವ ತಳಿಯ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂತರ ಅವನು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರೈಮೇಟುಗಳಲ್ಲಿ, ಆಕ್ಸಿಡೀಕೃತ L-ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು (DHA) ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುವ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಶರೀರದಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು [[ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣ]]ಗಳು ವ್ಯೂಹವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ [[ಮೋಂಟ್‌ಪೆಲ್ಲಿಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಸಂಶೋಧಕರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2008/03/080320120726.htm|title=How Humans Make Up For An 'Inborn' Vitamin C Deficiency|date=March 21, 2008|work=ScienceDaily |publisher=Cell Press |accessdate=2009-02-24}}</ref> ==ದೈಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆ== ಮಾನವರಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವು ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಅತೀ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಬಹಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ನಿಗ್ರಹ]]ವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದಿಂದ ಆಗುವ ಒತ್ತಡ]]ವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ [[ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಪೆರಾಕ್ಸಿಡೇಸ್]] ತಲಾಧಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುವ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref name="OSU" /> ಇದು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ [[ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ]]ಗೆ ಎಂಜೈಮ್‌ [[ಸಹಾಯಕ ಅಂಶ]]ವಾಗಿದೆ. C ಜೀವಸತ್ವವು ಪ್ರಮುಖ [[ಎಂಜೈಮ್‌]]‌ಗಳಿಗೆ [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಪೂರೈಸುವ ಅಂಶ]]ವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ:<ref name="LevineM">{{cite book |author=Levine M, Rumsey SC, Wang Y, Park JB, Daruwala R |chapter=Vitamin C |editor=Stipanuk MH |title=Biochemical and physiological aspects of human nutrition |publisher=W.B. Saunders |location=Philadelphia |year=2000 |pages=541–67 |isbn=0-7216-4452-X }}</ref> ===ಕಾಲಜನ್, ಕಾರ್ನಿಟೈನ್ ಮತ್ತು ತೈರೋಸಿನ್ ಸಂಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಮೈಕ್ರೊಸೋಮ್‌ನ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ=== {{Confusing|date=May 2009}} ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಮಾನವನ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. [[ಕಾಲಜನ್]], [[ಕಾರ್ನಿಟೈನ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂರೊಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟರ್ (=ನರಸಂವಾಹಕ)]] ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ, [[ತೈರೋಸಿನ್]]‌ನ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು [[ಅಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ]] ಹಾಗೂ [[ಮೈಕ್ರೊಸೋಮ್]]‌ನ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>(ಗ್ರೋಪ್ಪರ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, 2005)</ref> ಈ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಸಂಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ (ಅಂದರೆ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ) ಅಂಶವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಈ ಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. C ಜೀವಸತ್ವವು ಎಂಟು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[ಎಂಜೈಮ್‌]]‌ಗಳಿಗೆ''' [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಪೂರೈಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ]]:''' <ref name="LevineM" /> * [[ಕಾಲಜನ್]] [[ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಶನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಮ‌ೂರು ಎಂಜೈಮ್‌ಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Prockop DJ, Kivirikko KI |title=Collagens: molecular biology, diseases, and potentials for therapy |journal=Annu Rev Biochem. |volume=64 |pages=403–34 |year=1995 |pmid=7574488 |doi=10.1146/annurev.bi.64.070195.002155 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Peterkofsky B |title=Ascorbate requirement for hydroxylation and secretion of procollagen: relationship to inhibition of collagen synthesis in scurvy |journal=Am J Clin Nutr. |volume=54 |issue=6 Suppl |pages=1135S–1140S |date=1 December 1991|pmid=1720597 |url=http://www.ajcn.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=1720597 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Kivirikko KI, Myllylä R |title=Post-translational processing of procollagens |journal=Ann. N. Y. Acad. Sci. |volume=460 |issue= |pages=187–201 |year=1985 |pmid=3008623 |url=http://www3.interscience.wiley.com/resolve/openurl?genre=article&sid=nlm:pubmed&issn=0077-8923&date=1985&volume=460&spage=187 |doi=10.1111/j.1749-6632.1985.tb51167.x }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳು [[ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲ್ ಗುಂಪು]]ಗಳನ್ನು ಕಾಲಜನ್ ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ ಅಮೀನೊ ಆಮ್ಲಗಳಾದ [[ಪ್ರೋಲಿನ್]] ಅಥವಾ [[ಲೈಸಿನ್]]‌ಗೆ [[ಪ್ರೊಲೈಲ್ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಸ್]] ಮತ್ತು [[ಲೈಸಿಲ್ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಸ್]] ಮ‌ೂಲಕ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡಕ್ಕೂ C ಜೀವಸತ್ವವು [[ಸಹಾಯಕ ಅಂಶ]]ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಶನ್ ಕಾಲಜನ್ ಅಣುವಿಗೆ ಅದರ ತ್ರಿ[[ಹೆಲಿಕ್ಸ್]] ರಚನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ [[ಗಾಯದ ಅಂಗಾಂಶ]], [[ರಕ್ತ ನಾಳಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಮೃಧ್ವಸ್ಥಿ]]ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅವಶ್ಯಕ ಅಂಶವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="MedlinePlus">{{MedlinePlus|002404|Ascorbic acid}}</ref> *2 ಎಂಜೈಮ್‌ಗಳು [[ಕಾರ್ನಿಟೈನ್]] ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ.<ref name="Ascorbicacidcarnitine">{{cite journal |author=Rebouche CJ |title=Ascorbic acid and carnitine biosynthesis |url=http://www.ajcn.org/cgi/reprint/54/6/1147S.pdf |journal=Am J Clin Nutr |volume=54 |issue=6 Suppl |pages=1147S–1152S |year=1991 |pmid=1962562|format=PDF}}</ref><ref name="Carnitinebiosynthesis">{{cite journal |author=Dunn WA, Rettura G, Seifter E, Englard S |title=Carnitine biosynthesis from gamma-butyrobetaine and from exogenous protein-bound 6-N-trimethyl-L-lysine by the perfused guinea pig liver. Effect of ascorbate deficiency on the in situ activity of gamma-butyrobetaine hydroxylase |url=http://www.jbc.org/cgi/reprint/259/17/10764.pdf |journal=J Biol Chem |volume=259 |issue=17 |pages=10764–70 |year=1984 |pmid=6432788 |format=PDF |access-date=2009-12-29 |archive-date=2009-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090320140801/http://www.jbc.org/cgi/reprint/259/17/10764.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ATP]] ಉತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ [[ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ]]ಗಳಿಗೆ [[ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ]]ಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ಕಾರ್ನಿಟೈನ್ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ. * ಉಳಿದ ಮ‌ೂರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಸದಾ ಇದೇ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ: **[[ಡೋಪಮೀನ್]]‌ನಿಂದ [[ನೋರೆಪೈನ್‌ಫ್ರೈನ್]]‍‌ಅನ್ನು ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಡೋಪಮೀನ್ ಬೀಟಾ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಸ್‌ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.|ಡೋಪಮೀನ್ ಬೀಟಾ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಸ್‌ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Levine M, Dhariwal KR, Washko P, ''et al.'' |title=Ascorbic acid and reaction kinetics in situ: a new approach to vitamin requirements |journal=J Nutr Sci Vitaminol. |volume=Spec No |issue= |pages=169–72 |year=1992 |pmid=1297733 }}</ref><ref name="Kaufman S 1974 303–16">{{cite journal |author=Kaufman S |title=Dopamine-beta-hydroxylase |journal=J Psychiatr Res |volume=11 |pages=303–16 |year=1974 |pmid=4461800 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/0022-3956(74)90112-5 |doi=10.1016/0022-3956(74)90112-5}}</ref>]][[ಸಿ ಜೀವ ಸತ್ವ#cite note-59|<span class="mw-reflink-text">[59]</span>]]<ref name="Kaufman S 1974 303–16"/> ** ಮತ್ತೊಂದು ಎಂಜೈಮ್‌ [[ಅಮೈಡ್]] ಗುಂಪುಗಳನ್ನು [[ಪೆಪ್ಟೈಡ್ ಹಾರ್ಮೋನು]]ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Eipper BA, Milgram SL, Husten EJ, Yun HY, Mains RE |title=Peptidylglycine alpha-amidating monooxygenase: a multifunctional protein with catalytic, processing, and routing domains |journal=Protein Sci. |volume=2 |issue=4 |pages=489–97 |year=1993 |month=April |pmid=8518727 |pmc=2142366 |doi=10.1002/pro.5560020401 |doi_brokendate=2009-11-29}}</ref><ref>{{cite journal |author=Eipper BA, Stoffers DA, Mains RE |title=The biosynthesis of neuropeptides: peptide alpha-amidation |journal=Annu Rev Neurosci. |volume=15 |issue= |pages=57–85 |year=1992 |pmid=1575450 |doi=10.1146/annurev.ne.15.030192.000421 }}</ref> ** ಒಂದು [[ತೈರೋಸಿನ್]] ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Englard S, Seifter S |title=The biochemical functions of ascorbic acid |journal=Annu. Rev. Nutr. |volume=6 |issue= |pages=365–406 |year=1986 |pmid=3015170 |doi=10.1146/annurev.nu.06.070186.002053}}</ref><ref>{{cite journal |author=Lindblad B, Lindstedt G, Lindstedt S |title=The mechanism of enzymic formation of homogentisate from p-hydroxyphenylpyruvate |journal=J Am Chem Soc. |volume=92 |issue=25 |pages=7446–9 |year=1970 |month=December |pmid=5487549 |doi=10.1021/ja00728a032 }}</ref> ===ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ=== ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಅದರ [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಂಶವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು [[ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಡಿಕಲ್]]‌ಗಳಿದ್ದರೆ (= ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು), ಮಾನವನು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.<ref name="mc">ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರೆಗರ್ GP, ಬೈಸಾಲ್ಕಿ HK. ರೇಶನಲ ಆಂಡ್ ಇಂಪಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ವಿಟಮಿನ್ C ಇನ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್. ಕುರ್ರ್ ಓಪಿನ್ ಕ್ಲಿನ್ ನ್ಯೂಟ್ರ್ ಮೆಟ್ಯಾಬ್ ಕರೆ 2006; 9:697–703</ref> ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಹೃದಯ ರಕ್ತನಾಳದ ಕಾಯಿಲೆ, ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ತೀವ್ರ ಉರಿಯ‌ೂತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಧುಮೇಹ ಮೊದಲಾದ ರೋಗಗಳು ಅಡರಿ ಬರುತ್ತವೆ.<ref>ಕೆಲ್ಲಿ FJ. ಯ‌ೂಸ್ ಆಫ್ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಪ್ರಿವೆನ್ಶನ್ ಆಂಡ್ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಿಸೀಸ್. J ಇಂಟ್ ಫೆಡ್ ಕ್ಲಿನ್ ಕೆಮ್ 1998; 10:21–23</ref><ref>ಮಯ್ನೆ ST. ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಯಂಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಕ್ರೋನಿಕ್ ಡಿಸೀಸ್: ಯ‌ೂಸ್ ಆಫ್ ಬಯೋಮಾರ್ಕರ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಸರ್ ಆಂಡ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಇನ್ ಎಪಿಡಮಯೋಲಜಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್. J ನ್ಯೂಟ್ರ್ 2003; 133 (ಪುರವಣಿ 3):933S–940S</ref><ref>ಟ್ಯಾಕ್ PP, ಜ್ವೈಫ್ಲರ್ NJ, ಗ್ರೀನ್ DR, ಫೈರ್‍‌‌ಸ್ಟೈನ್ GS. ರೆಮಟೋಯ್ಡ್ ಆರ್ಥ್ರಿಟಿಸ್ ಆಂಡ್ p53: ಹೌ ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಮೈಟ್ ಆಲ್ಟರ್ ದ ಕೋರ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಫ್ಲಮೇಟರಿ ಡಿಸೀಸಸ್. ಇಮ್ಯುನಾಲ್ ಟುಡೆ 2000; 21:78–82.</ref><ref>ಗುಡ್‌ಯಿಯರ್-ಬ್ರೂಚ್ C, ಪಿಯರ್ಸ್ JD. ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಇನ್ ಕ್ರಿಟಿಕಲಿ ಇಲ್ ಪೇಶಂಟ್ಸ್. ಆಮ್ J ಕ್ರಿಟ್ ಕರೆ 2002; 11:543–551; ಕ್ವಿಜ್ 552–543.</ref> ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡವಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣವು (45 µmol/Lಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ) ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ (61.4-80 µmol/L) ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>ಸ್ಕೊರಾಹ್ CJ, ಡೌವ್ನಿಂಗ್ C, ಪಿರಿಪಿಟ್ಸಿ A ಮತ್ತು ಇತರರು. ಟೋಟಲ್ ವಿಟಮಿನ್ C, ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಆಂಡ್ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಕಾನ್ಸೆಂಟ್ರೇಶನ್ ಇನ್ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಆಫ್ ಕ್ರಿಟಿಕಲಿ ಇಲ್ ಪೇಶಂಟ್ಸ್ ಆಮ್ J ಕ್ಲಿನ್ ನ್ಯೂಟ್ರ್ 1996; 63:760–765.</ref> ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರುವವರ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರಿಗರ್ ಮತ್ತು ಬೈಸಾಲ್ಕಿಯವರ (2006)<ref name="mc" /> ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡವಿರುವ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌‌ ಫಾರ್ಮಕೊಕೈನೆಟಿಕ್ಸ್ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ===ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಸಮರ್ಥಕ=== ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ಪರವಾಗಿಯ‌ೂ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref name="mc" /> ವಿಟ್ರೊದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನಿಂದ ಡಿಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಸಂಕ್ರಮಣ(=ಟ್ರಾನ್ಸಿಶನ್) ಲೋಹಗಳನ್ನು ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಿತು, ಇದು ಕ್ಯುಪ್ರಿಕ್ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು (Cu²⁺) ಕ್ಯುಪ್ರಸ್‌‌ (Cu¹⁺) ಆಗಿ ಮತ್ತು ಫೆರಿಕ್ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು (Fe³⁺) ಫೆರಸ್ (Fe²⁺) ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>ಸತೋಹ್ K, ಸಕಗಮಿ H. ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಮೆಟಲ್ ಅಯಾನ್ಸ್ ಆನ್ ರಾಡಿಕಲ್ ಇಂಟೆನ್ಸಿಟಿ ಆಂಡ್ ಸೈಟೋಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಆಫ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್. ಆಂಟಿಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೆಸ್ 1997; 17:1125–1129.</ref> ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸೂಪರ್‌ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ROSಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಆದರೆ ಶರೀರದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಕ್ರಮಣ ಧಾತುಗಳು ಇರುವ ಸಂಭವವಿಲ್ಲ.<ref name="mc" /> ಆರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ದಿನನಿತ್ಯ 7.5ಗ್ರಾಂನಷ್ಟು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ಅನ್ನು ಅಭಿಧಮನಿಯ ಮುಖಾಂತರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಿದರೂ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ;<ref>ಮುಹ್ಲ್‌‌ಹೋಪರ್ A, ಮ್ರೋಸೆಕ್ S, ಸ್ಕ್ಲೆಜೆಲ್ B ಮತ್ತು ಇತರರು. ಹೈ-ಡೋಸ್ ಇಂಟ್ರಾವೀನಸ್ ವಿಟಮಿನ್ C ಈಸ್ ನಾಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ವಿತ್ ಆನ್ ಇನ್ಕ್ರೀಸ್ ಆಫ್ ಪ್ರೊ-ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಬಯೋಮಾರ್ಕರ್ಸ್. ಯ‌ೂರ್ J ಕ್ಲಿನ್ ನ್ಯೂಟ್ರ್ 2004; 58:1151–1158.</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್, ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ಪರವಾಗಿ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ROS ರಚಿಸುವ ಉತ್ಸುಕತೆ ತೋರುವ ಒರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ. ==ನಿತ್ಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆ== 90 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು ಆದರೆ ಅದು 2 ಗ್ರಾಂ ಮೀರದಂತೆ (ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೆ 2000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ) ಪ್ರತಿದಿನ ಸೇವಿಸಲು [[ನಾರ್ತ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌]] [[ಡಯಟರಿ ರೆಫರೆನ್ಸ್‌ ಇನ್ಟೇಕ್]] ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.<ref name="US RDA">{{cite web |url=http://www.iom.edu/Object.File/Master/7/296/webtablevitamins.pdf |title=US Recommended Dietary Allowance (RDA) |accessdate=2007-02-19 |date= |author= |publisher= |format=PDF |archive-date=2008-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080529070818/http://www.iom.edu/Object.File/Master/7/296/webtablevitamins.pdf |url-status=dead }}</ref> C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವ ಹಾಗೂ [[ಹೊರಗಡೆಯಿಂದ]] ಪಡೆಯುವ ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ತಳಿಗಳು ಈ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ 20ರಿಂದ 80 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="Primates" /><ref name="paulingevolution">{{cite journal |title=Evolution and the need for ascorbic acid |pmc=283405 |journal=Proc Natl Acad Sci U S a |volume=67 |issue=4 |pages=1643–8 |first=Linus |last=Pauling |authorlink= Linus Pauling |pmid=5275366 |doi=10.1073/pnas.67.4.1643 |year=1970 }}</ref> ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಮಾನವರು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ (ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆ) ನಿಖರವಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.<ref name="PR Newswire">{{cite web |url=http://www.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=109&STORY=/www/story/07-06-2004/0002204911 |title=Linus Pauling Vindicated; Researchers Claim RDA For Vitamin C is Flawed |accessdate=2007-02-20 |date=6 July 2004 |publisher=PR Newswire }}</ref> ಸರಾಸರಿ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಎಷ್ಟು ಬೇಕೋ ಅಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಗರ್ಭಿಣಿಯರು, ಧ‌‌ೂಮಪಾನ ಮಾಡುವವರು ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರುವವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸೇವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿತವಾಗಿರುವ ಅಂಶ.<ref name="US RDA" /> ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವಯಸ್ಕರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ (ಸಾವಿರಾರು ಮಿಲಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು) ಸೇವಿಸಿದರೆ ಅದು [[ಭೇದಿ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. [[ಭೇದಿ]] ಉಂಟಾಗುವುದು ಶರೀರದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಎಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧಿಯ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಆರ್ತೊಮೋಲಿಕ್ಯುಲಾರ್ ಔಷಧಿ]]) ಪ್ರತಿಪಾದಕರು<ref name="Cathcart">{{cite web |url=http://www.orthomed.com/titrate.htm |title=Vitamin C, Titrating To Bowel Tolerance, Anascorbemia, and Acute Induced Scurvy |accessdate=2007-02-22 |year=1994 |first=Robert |last= Cathcart |publisher=Orthomed }}</ref> ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಸತ್ವವು ಕರಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಪ್ರಯೋಜಕವಾದ್ದನ್ನು ಹೊರ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭೇದಿಯ ತೀವ್ರತೆ/ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಇರುತ್ತೆ ಎಂಬುದು ಜೀವಸತ್ವ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಆದರೂ ಇದಿನ್ನೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ದೃಢವಾಗಬೇಕಿದೆ. {| class="wikitable" align="right" |- ! align="center" colspan="2"| ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ನಿಗದಿ ಮಾಡಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವ ಸೇವನೆ<ref name="US RDA" /> |- | ಸೂಚಿಸಲಾದ ನಿಗದಿತ ಸೇವನೆ (ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷ) | ದಿನಕ್ಕೆ 90 [[ಮಿಗ್ರಾಂ]] |- | ಸೂಚಿಸಲಾದ ನಿಗದಿತ ಸೇವನೆ (ವಯಸ್ಕ ಮಹಿಳೆ) | ದಿನಕ್ಕೆ 75 [[ಮಿಗ್ರಾಂ]] |- | ಸಹಿಸಬಹುದಾದ ಸೇವನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ (ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷ) | ದಿನಕ್ಕೆ 2,000 [[ಮಿಗ್ರಾಂ]] |- | ಸಹಿಸಬಹುದಾದ ಸೇವನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ (ವಯಸ್ಕ ಮಹಿಳೆ) | ದಿನಕ್ಕೆ 2,000 [[ಮಿಗ್ರಾಂ]] |- |} ===ಸರಕಾರ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿರುವ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣ=== C ಜೀವಸತ್ವದ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೀಡಿದ ಸಲಹೆಗಳು: *ದಿನಕ್ಕೆ 75 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನ [[ಫುಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ]]<ref name=" UKFSA" /> *ದಿನಕ್ಕೆ 45 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]<ref>{{cite web |url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2004/9241546123_chap7.pdf |title=Vitamin and mineral requirements in human nutrition, 2nd edition |accessdate=2007-02-20 |year=2004 |publisher=World Health Organization |format=PDF |archive-date=2007-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071129082535/http://whqlibdoc.who.int/publications/2004/9241546123_chap7.pdf |url-status=dead }}</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 60&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/: ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ 2007<ref>[http://www.hc-sc.gc.ca/dhp-mps/prodnatur/applications/licen-prod/monograph/mono_vitamin_c_e.html http://www.hc-sc.gc.ca/dhp-mps/prodnatur/applications/licen-prod/monograph/mono_vitamin_c_e.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516004147/http://www.hc-sc.gc.ca/dhp-mps/prodnatur/applications/licen-prod/monograph/mono_vitamin_c_e.html |date=2008-05-16 }} ''hc-sc.gc.ca''</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 60–95 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ:ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್]].<ref name="US RDA " /> 25-ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ [[ಸಹಿಸಬಹುದಾದ ಸೇವನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ]]ವು ದಿನಕ್ಕೆ 2,000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಅರ್ಥೈಸಿದೆ. ===ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಸಲಹೆಗಳು=== C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುವ ಸಸ್ತನಿಗಳ ರಕ್ತಸಾರ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಲು ವಯಸ್ಕ ಮಾನವನಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಆಹಾರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕೆಲವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಶೋಧಕರು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ: *ದಿನಕ್ಕೆ 400 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: [[ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]].<ref>{{cite web |url=http://lpi.oregonstate.edu/infocenter/vitamins/vitaminC/index.html#lpi_recommend|title=Linus Pauling Institute Recommendations |accessdate=2007-04-11 |last=Higdon |first=Jane |authorlink= |coauthors= |date= |format= |work= |publisher=Oregon State University |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote= }}</ref> *ಪ್ರತಿ 12 ಗಂಟೆಗೆ 500 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ [[ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಡಿಕಲ್]]‌ಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ [[ರಾಕ್ ಆರ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್]].<ref>{{cite web |url=http://www.beloit.edu/~nutritio/vitCdose.htm |title=The Scientific Basis Of The Vitamin C Dosage Of Nutrition Investigator |accessdate=2007-02-22 |author=Roc Ordman |publisher=Beloit College }}</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 3,000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ''(ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 30,000&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ)'' : [[ವಿಟಮಿನ್ C ಫೌಂಡೇಶನ್]].<ref>{{cite web | url=http://www.vitamincfoundation.org/vitcrda.htm | title=Vitamin C Foundation's RDA | accessdate=2007-02-12 | archive-date=2007-02-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070208132806/http://www.vitamincfoundation.org/vitcrda.htm | url-status=dead }}</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 6,000–12,000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: ಥೋಮಸ್ E. ಲೇವಿ, ಕೊಲೊರಾಡೊ ಇಂಟೆಗ್ರೇಟಿವ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್.<ref>{{cite book |last=Levy |first=Thomas E. |coauthors= |title=Vitamin C Infectious Diseases, & Toxins |year=2002 |publisher=Xlibris |location= |isbn=1401069630 |oclc=123353969}} ಚಾಪ್ಟರ್ 5 - ವಿಟಮಿನ್ C ಆಪ್ಟಿಡೋಸಿಂಗ್.</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 6,000–18,000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: [[ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್]]‌ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆ.<ref name="Pauling book">{{cite book |first=Linus |last=Pauling |authorlink= Linus Pauling|title=How to Live Longer and Feel Better |year=1986 |publisher=W. H. Freeman and Company |isbn=0-380-70289-4 |oclc=154663991 15690499 }}</ref> ==ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಬಳಕೆಗಳು== [[ಸ್ಕರ್ವಿ]] ರೋಗದ ನಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. [[ಅಪೌಷ್ಠಿಕತೆ]]ಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಇತರ ಕಾಯಿಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಕರ್ವಿಯು ಸಹರೋಗಸೂಚಕವಾಗಿದೆ; ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಕರ್ವಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ C ಜೀವಸತ್ವವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite paper | author=[[World Health Organization|WHO]] | title=Area of work: nutrition. Progress report 2000 | url=http://www.who.int//mipfiles/2299/MIP_01_APR_SDE_3.en.pdf | format=PDF | date=June 4, 2001 | access-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 29, 2009 | archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 16, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20061216095355/http://www.who.int//mipfiles/2299/MIP_01_APR_SDE_3.en.pdf | url-status=dead }}</ref><ref name="pmid16911372">{{cite journal |author=Olmedo JM, Yiannias JA, Windgassen EB, Gornet MK |title=Scurvy: a disease almost forgotten |journal=Int. J. Dermatol. |volume=45 |issue=8 |pages=909–13 |year=2006 |month=August |pmid=16911372 |doi=10.1111/j.1365-4632.2006.02844.x |url=}}</ref><ref name="pmid18459013">{{cite journal |author=Velandia B, Centor RM, McConnell V, Shah M |title=Scurvy is still present in developed countries |journal=J Gen Intern Med |volume=23 |issue=8 |pages=1281–4 |year=2008 |month=August |pmid=18459013 |doi=10.1007/s11606-008-0577-1 |url= |pmc=2517958}}</ref> C ಜೀವಸತ್ವವು [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ]]ಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಯು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕ, ಆದರೆ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="pmid16376462">{{cite journal |author=Shenkin A |title=The key role of micronutrients |journal=Clin Nutr |volume=25 |issue=1 |pages=1–13 |year=2006 |pmid=16376462 |doi=10.1016/j.clnu.2005.11.006}}</ref><ref name="pmid16313697">{{cite journal |author=Woodside J, McCall D, McGartland C, Young I |title=Micronutrients: dietary intake v. supplement use |journal=Proc Nutr Soc |volume=64 |issue=4 |pages=543–53 |year=2005 |pmid=16313697 |doi=10.1079/PNS2005464}}</ref><ref name="pmid15153272">{{cite journal |author=Stanner SA, Hughes J, Kelly CN, Buttriss J |title=A review of the epidemiological evidence for the 'antioxidant hypothesis' |journal=Public Health Nutr |volume=7 |issue=3 |pages=407–22 |year=2004 |pmid=15153272 |doi=10.1079/PHN2003543}}</ref><ref name="Rivers1987">{{Cite journal | last = Rivers | first = Jerry M | year = 1987 | title = Safety of High-level Vitamin C Ingestion | journal = Annals of the New York Academy of Sciences | volume = 498 | pages = 445 | doi = 10.1111/j.1749-6632.1987.tb23780.x | pmid = 3304071}}</ref> ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರ ರೂಪರಚನೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವ ಸೇವನೆಯು ಸೀಸ-ಚೋದಿತ ನರ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯು ವೈಪತರಿತ್ಯಕ್ಕೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ, "ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವ" ಬೀರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid12818354">{{cite journal |author=Hasan MY, Alshuaib WB, Singh S, Fahim MA |title=Effects of ascorbic acid on lead induced alterations of synaptic transmission and contractile features in murine dorsiflexor muscle |journal=Life Sci. |volume=73 |issue=8 |pages=1017–25 |year=2003 |pmid=12818354 |doi=10.1016/S0024-3205(03)00374-6}}</ref><ref>{{cite journal |author=Dawson E, Evans D, Harris W, Teter M, McGanity W |title=The effect of ascorbic acid supplementation on the blood lead levels of smokers |journal=J Am Coll Nutr |volume=18 |issue=2 |pages=166–70 |year=1999 |pmid=10204833}}</ref><ref name="pmid10386552">{{cite journal |author=Simon JA, Hudes ES |title=Relationship of ascorbic acid to blood lead levels |journal=JAMA |volume=281 |issue=24 |pages=2289–93 |year=1999 |pmid=10386552 |doi=10.1001/jama.281.24.2289}}</ref> ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಡೀಕೃತ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪವಾದ ಡಿಹೈಡ್ರೋಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಅದರ ರಕ್ತ-ಮಿದುಳು ಪ್ರತಿಬಂಧಕವನ್ನು ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ನರಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿನಿಂದ [[ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಹೊಡೆತ]] ಉಂಟಾಗುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ "ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ (AA) ಅಥವಾ C ಜೀವಸತ್ವವು ರಕ್ತ-ಮಿದುಳು ಪ್ರತಿಬಂಧಕವನ್ನು ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಒಳನುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ".<ref name="ascorBBB"> {{cite journal |author=Huang J, Agus DB, Winfree CJ, Kiss S, Mack WJ, McTaggart RA, Choudhri TF, Kim LJ, Mocco J, Pinsky DJ, Fox WD, Israel RJ, Boyd TA, Golde DW, Connolly ES Jr. |title=Dehydroascorbic acid, a blood-brain barrier transportable form of vitamin C, mediates potent cerebroprotection in experimental stroke |doi= 10.1073/pnas.171325998 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=98 |issue=20 |pages=11720–4 |year=2001 |pmid=11573006 |last12=Israel |first12=RJ |last13=Boyd |first13=TA |last14=Golde |first14=DW |last15=Connolly Es |first15=Jr |pmc=58796}}</ref> [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೀತದ ಮೇಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಭಾವ]]ವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ===C ಜೀವಸತ್ವದ ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದ ಬಳಕೆ=== {{Main|Vitamin C megadosage}} ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಗಳು ನಡೆಯದಿದ್ದರೂ, [[ವಿಟ್ರೊ]] ಮತ್ತು <ref name="Vitamin C for Preventing and Treati">{{cite journal|year=2005|title= Vitamin C for Preventing and Treating the Common Cold|journal=PLoS Medicine|volume= 2|issue=6|pages=e168|doi=10.1371/journal.pmed.0020168|pmid=15971944|last1=Douglas|first1=RM|last2=Hemilä|first2=H|pmc=1160577}}</ref> ಪೂರ್ವಾಧ್ಯಯನದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ<ref name="Vitamin C for Preventing and Treati"/> ಹಲವಾರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ರೋಬರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಥ್‌ಕಾರ್ಟ್, [[ಇವಾನ್ ಕ್ಯಾಮರಾನ್]], ಸ್ಟೀವ್ ಹಿಕೆ, [[ಇರ್ವಿನ್ ಸ್ಟೋನ್]], [[ಮ್ಯಾಥಿಯಸ್ ರ‌್ಯಾಥ್]] ಮತ್ತು [[ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್]]-ಈ ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು [[ಡೈಯಟರಿ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಟೇಕ್]]‌ಗಿಂತ (DRI) ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸೇವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಳಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಸಲಹೆಗಳು ವಾನರಗಳ ಆಹಾರ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಚರಿತ್ರ ಪೂರ್ವ ಮಾನವರ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಆಹಾರ ಪದ್ಥತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ C ಜೀವಸತ್ವ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದೆ ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಅದನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೆ 2500 [[kcal]]ನಷ್ಟು ಬೇಕಾಗುವ ಮಾನವರಿಗೆ ದಿನನಿತ್ಯಕ್ಕೆ 2,300 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರೈಮೇಟುಗಳ<ref name="Primates">{{cite journal |author=Milton K |title=Micronutrient intakes of wild primates: are humans different? |journal=Comp Biochem Physiol a Mol Integr Physiol |volume=136 |issue=1 |pages=47–59 |year=2003 |pmid=14527629 |doi=10.1016/S1095-6433(03)00084-9}}</ref> ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ (ಜೀನ್ ವಿಕೃತಿಯಾದಾಗ ನಮ್ಮ [[ಪೂರ್ವಜ]]ರು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ) ಸ್ಟೋನ್<ref>{{cite book |first=Irwin |last= Stone |title=The Healing Factor: Vitamin C Against Disease |year=1972 |publisher=Grosset and Dunlap |url=http://www.vitamincfoundation.org/stone/ |isbn=0-448-11693-6 |oclc=3967737 }}</ref> ಮತ್ತು ಪಾಲಿಂಗ್<ref name="paulingevolution"/> ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. [[ಸ್ಕರ್ವಿ]]ಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮಾತ್ರ RDA ದೃಢಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಾಕಾಗುವುದೇ ಹೊರತು ಸದೃಢ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪಾಲಿಂಗ್ ಖಂಡಿಸಿದನು.<ref name="Pauling book" /> ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವು ರಕ್ತಸಾರ [[ಯ‌ೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಮಟ್ಟವನ್ನು ಇಳಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ [[ಸಂಧಿವಾತ]]ಪ್ರಮಾಣ ತಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಪಾತ್ರ ತಳಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite journal|last=Choi, MD, DrPH|first=Hyon K.|coauthors=Xiang Gao, MD, PhD; Gary Curhan, MD, ScD |date=March 9, 2009|title=Vitamin C Intake and the Risk of Gout in Men|journal=Archives of Internal Medicine. |volume= 169 |issue= 5|pages=502–507|url=http://archinte.ama-assn.org/cgi/content/abstract/169/5/502|doi=10.1001/archinternmed.2008.606|pmid=19273781|last1=Choi|first1=HK|last2=Gao|first2=X|last3=Curhan|first3=G|pmc=2767211}}</ref> ಅನೇಕ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವು ಬಹಳ ಪರಿಣಾಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದ್ಧೇಶಿತ ಪ್ರಯೋಜನ ಸಾಧಿಸಲು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, [[ಬಾಯಿಯ ಮ‌ೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ]] ಅಗತ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಭಿಧಮನಿಯೊಳಗೆ ಹಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ರೋಗಗಳೆಂದರೆ: [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೀತ]],<ref name="pmid17636648">{{cite journal |author=Douglas RM, Hemilä H, Chalker E, Treacy B |title=Vitamin C for preventing and treating the common cold |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=3 |pages=CD000980 |year=2007 |pmid=17636648 |doi=10.1002/14651858.CD000980.pub3 |url=}}</ref><ref name="Rath_pat" /> [[ನ್ಯುಮೋನಿಯ]],<ref name="pmid17253561">{{cite journal |author=Hemilä H, Louhiala P |title=Vitamin C for preventing and treating pneumonia |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=1 |pages=CD005532 |year=2007 |pmid=17253561 |doi=10.1002/14651858.CD005532.pub2 |url=}}</ref> [[ಹಕ್ಕಿ ಜ್ವರ]],<ref name="pmid14613951" /> [[SARS]],<ref name="pmid14613951">{{cite journal |author=Hemilä H |title=Vitamin C and SARS coronavirus |journal=J Antimicrob Chemother |volume=52 |issue=6 |pages=1049–50 |year=2003 |pmid=14613951 |doi= 10.1093/jac/dkh002}}</ref> [[ಹೃದ್ರೋಗ]],<ref name="Rath_pat">ರ‌್ಯಾಥ್ MW, ಪಾಲಿಂಗ್ LC. {{US patent|5278189}}{{US patent|5278189}}ಲಿಪೊಪ್ರೋಟೀನ್ ಬಂಧಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನಿಂದ ಹೃದಯನಾಳದ ರೋಗದ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ(a). USPTO. 11 ಜನವರಿ 1994.</ref><ref>[[ಅಮೇರಿಕನ್ ಹಾರ್ಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]]‌ನ [http://www.americanheart.org/presenter.jhtml?identifier=4788 ವಿಟಮಿನ್ ಆಂಡ್ ಮಿನರಲ್ ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟ್ಸ್]</ref> [[AIDS]],<ref>{{cite web |url=http://allafrica.com/stories/200605220885.html |title=Nigeria: Vitamin C Can Suppress HIV/Aids Virus |accessdate=2006-06-16 |date=2006-05-22 |author= |publisher=allAfrica.com }}</ref><ref>{{cite news | url = https://www.theguardian.com/aids/story/0,7369,1483821,00.html |title=Discredited doctor's 'cure' for Aids ignites life-and-death struggle in South Africa | accessdate=2007-02-21 |date=2005-05-14 |author= Boseley, Sarah | publisher = [[The Guardian]] }}</ref> [[ಸ್ವಮಗ್ನತಾ ಭ್ರಾಂತಿ ಎಂಬ ಮನೋವಿಕಲತೆ,]],<ref>{{cite journal |journal= Ment Retard Dev Disabil Res Rev |year= 2005 |volume= 11 |issue= 2 |pages= 131–42 |title= Novel treatments for autistic spectrum disorders |author= Levy SE, Hyman SL |doi= 10.1002/mrdd.20062 |pmid= 15977319}}</ref> [[ಅಲ್ಪ ವೀರ್ಯಾಣು ]],<ref>{{cite journal |author=Akmal M, Qadri J, Al-Waili N, Thangal S, Haq A, Saloom K |title=Improvement in human semen quality after oral supplementation of vitamin C |journal=J Med Food |volume=9 |issue=3 |pages=440–2 |year=2006 |pmid=17004914 |doi=10.1089/jmf.2006.9.440}}</ref> ವಯೋ ಸಂಬಂಧೀ[[ಕಪ್ಪುಕಲೆಯ ರಚನೆ]],<ref name="pmid16625532">{{cite journal |author=Evans JR |title=Antioxidant vitamin and mineral supplements for slowing the progression of age-related macular degeneration |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=2 |pages=CD000254 |year=2006 |pmid=16625532 |doi=10.1002/14651858.CD000254.pub2 |url= |last2=Evans |first2=Jennifer R}}</ref><ref name="pmid18425071">{{cite journal |author=Evans J |title=Antioxidant supplements to prevent or slow down the progression of AMD: a systematic review and meta-analysis |journal=Eye |volume=22 |issue=6 |pages=751–60 |year=2008 |month=June |pmid=18425071 |doi=10.1038/eye.2008.100 |url=}}</ref> [[ತೀವ್ರತ ಅನಾರೋಗ್ಯ]],<ref name="pmid19273551">{{cite journal |author=Baillie JK, Thompson AA, Irving JB, ''et al.'' |title=Oral antioxidant supplementation does not prevent acute mountain sickness: double blind, randomized placebo-controlled trial |journal=QJM |volume= 102|issue= 5|pages= 341–8|year=2009 |month=March |pmid=19273551 |doi=10.1093/qjmed/hcp026 |url=}}</ref> [[ಬಸಿರಿನ ನಂಜು]],<ref name="pmid18254042">{{cite journal |author=Rumbold A, Duley L, Crowther CA, Haslam RR |title=Antioxidants for preventing pre-eclampsia |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=1 |pages=CD004227 |year=2008 |pmid=18254042 |doi=10.1002/14651858.CD004227.pub3 |url=}}</ref> [[ಅಮೈಯೋಟ್ರೋಫಿಕ್ ಲ್ಯಾಟರಲ್ ಸ್ಕ್ಲೈರೋಸಿಸ್]],<ref name="pmid17253482">{{cite journal |author=Orrell RW, Lane RJ, Ross M |title=Antioxidant treatment for amyotrophic lateral sclerosis / motor neuron disease |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=1 |pages=CD002829 |year=2007 |pmid=17253482 |doi=10.1002/14651858.CD002829.pub4 |url=}}</ref> [[ಅಸ್ತಮ]],<ref name="pmid19160185">{{cite journal |author=Kaur B, Rowe BH, Arnold E |title=Vitamin C supplementation for asthma |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=1 |pages=CD000993 |year=2009 |pmid=19160185 |doi=10.1002/14651858.CD000993.pub3 |url=}}</ref> [[ಧನುರ್ವಾಯು]],<ref name="pmid18425960">{{cite journal |author=Hemilä H, Koivula TT |title=Vitamin C for preventing and treating tetanus |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=2 |pages=CD006665 |year=2008 |pmid=18425960 |doi=10.1002/14651858.CD006665.pub2 |url=}}</ref> ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]].<ref>[http://www.quackwatch.org/01QuackeryRelatedTopics/Cancer/c.html ಹೈ ಡೋಸಸ್ ಆಫ್ ವಿಟಮಿನ್ C ಆರ್ ನಾಟ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಆಸ್ ಎ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.physorg.com/news87833644.html |title=FDA OKs vitamin C trial for cancer |accessdate=2007-04-06 |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date=January 12, 2007 |work= |publisher=[[Physorg.com]] |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote=Federal approval of a clinical trial on intravenous vitamin C as a cancer treatment lends credence to alternative cancer care, U.S. researchers said.}}</ref><ref name="pmid17297243">{{cite journal |author=Yeom CH, Jung GC, Song KJ |title=Changes of terminal cancer patients' health-related quality of life after high dose vitamin C administration |journal=J. Korean Med. Sci. |volume=22 |issue=1 |pages=7–11 |year=2007 |pmid=17297243 |doi=10.3346/jkms.2007.22.1.7 |pmc=2693571 }}</ref><ref>https://www.sciencedaily.com/releases/2008/08/080804190645.htm - ಸೈನ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್, ''ವಿಟಮಿನ್ C ಇಂಜೆಕ್ಶನ್ಸ್ ಸ್ಲೋ ಟ್ಯೂಮರ್ ಗ್ರೋಥ್ ಇನ್ ಮೈಸ್'' - ಸೈನ್ಸ್‌ಡೈಲಿಯಲ್ಲಿ 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್ 5ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.</ref> ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = Vitamin C (Ascorbic acid) | work = MedLine Plus | publisher = National Institute of Health | date = 2006-08-01 | url = http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/natural/patient-vitaminc.html | accessdate = 2007-08-03 }}</ref><ref>[http://www.cancer.org/docroot/ETO/content/ETO_5_3X_Vitamin_C.asp?sitearea=ETO ವಿಟಮಿನ್ C] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061202202626/http://www.cancer.org/docroot/ETO/content/ETO_5_3X_Vitamin_C.asp?sitearea=ETO |date=2006-12-02 }} - [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೊಸೈಟಿ]]</ref><ref name="Cochrane08">{{cite journal |author=Bjelakovic G, Nikolova D, Gluud LL, Simonetti RG, Gluud C |title=Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=2 |pages=CD007176 |year=2008 |pmid=18425980 |doi=10.1002/14651858.CD007176 |url=}}</ref><ref name="pmid17764205">{{cite journal |author=Huang HY, Caballero B, Chang S, ''et al.'' |title=Multivitamin/mineral supplements and prevention of chronic disease |journal=Evid Rep Technol Assess (Full Rep) |volume= |issue=139 |pages=1–117 |year=2006 |month=May |pmid=17764205 |doi= |url=http://www.ahrq.gov/downloads/pub/evidence/pdf/multivit/multivit.pdf |access-date=2009-12-29 |archive-date=2008-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916040502/http://www.ahrq.gov/downloads/pub/evidence/pdf/multivit/multivit.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="pmid18414768">{{cite journal |author=Brzozowska A, Kaluza J, Knoops KT, de Groot LC |title=Supplement use and mortality: the SENECA study |journal=Eur J Nutr |volume=47 |issue=3 |pages=131–7 |year=2008 |month=April |pmid=18414768 |doi=10.1007/s00394-008-0706-y |url=}}</ref> ==ಶರೀರರದಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮಟ್ಟದ ಪರಿಶೀಲನೆ== [[ಮ‌ೂತ್ರ]], [[ರಕ್ತಸಾರ]] ಅಥವಾ [[ರಕ್ತ ಪ್ಲಾಸ್ಮ]]ದಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಲು ಸರಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು [[DCPIP]]ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವ ಮಟ್ಟವನ್ನಲ್ಲ.<ref name="UKFSA Risk" /> ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಅಂಶದ [[ಲಿಕ್ವಿಡ್‌ ಕ್ರೋಮಟೊಗ್ರಫಿಯ ಬಳಸಿ ದುಗ್ಧಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶ|ಲಿಕ್ವಿಡ್‌ ಕ್ರೋಮಟೊಗ್ರಫಿಯ ಬಳಸಿ [[ದುಗ್ಧಕೋಶದಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಂಗಾಂಶ]]]]ಗಳಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸಂಗ್ರಹ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ರಕ್ತಸಾರ ಅಥವಾ ರಕ್ತದ ಪ್ಲಾಸ್ಮದಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವು ಆಹಾರ ಕ್ರಮ ಬದಲಾದ ಹಾಗೆ [[ದಿನಕೊಮ್ಮೆ]] ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತಾ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅಂಗಾಂಶಗಳೊಳಗಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವವು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಅಂತಹ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಕೆಲವೇ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಹಾಗೂ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯೋಗ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.<ref>{{cite journal | author = Emadi-Konjin P, Verjee Z, Levin A, Adeli K | title = Measurement of intracellular vitamin C levels in human lymphocytes by reverse phase high performance liquid chromatography (HPLC) | url = http://www.sciencedirect.com/science?_ob=MImg&_imagekey=B6TDD-4FMHSY9-2-1&_cdi=5196&_user=308069&_orig=search&_coverDate=05%2F31%2F2005&_sk=999619994&view=c&wchp=dGLzVzz-zSkWW&md5=05a80321d3767c0cdfd386ef7121a781&ie=/sdarticle.pdf | journal = Clinical Biochemistry | volume = 38 | issue = 5 | pages = 450–6 | year = 2005 | pmid = 15820776 | doi = 10.1016/j.clinbiochem.2005.01.018 | format = PDF | access-date = 2021-08-23 | archive-date = 2009-01-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090109030755/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=MImg&_imagekey=B6TDD-4FMHSY9-2-1&_cdi=5196&_user=308069&_orig=search&_coverDate=05%2F31%2F2005&_sk=999619994&view=c&wchp=dGLzVzz-zSkWW&md5=05a80321d3767c0cdfd386ef7121a781&ie=%2Fsdarticle.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal | author= Yamada H, Yamada K, Waki M, Umegaki K. | title= Lymphocyte and Plasma Vitamin C Levels in Type 2 Diabetic Patients With and Without Diabetes Complications | journal= Diabetes Care | year=2004 | volume=27 | issue = 10| pages=2491–2 | url= http://care.diabetesjournals.org/cgi/reprint/27/10/2491.pdf | format=PDF |pmid=15451922 | doi = 10.2337/diacare.27.10.2491}}</ref> ==ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳು== ===ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳು=== C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಸೇವನೆಯು [[ಅಜೀರ್ಣ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಖಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ. C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಆರೋಗ್ಯವಂತರಲ್ಲೂ [[ಅತಿಸಾರ]]ಕ್ಕೆ ಎಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. 6 ಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು 29 ಶಿಶುಗಳಿಗೆ, ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿನ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ವಯಸ್ಸಿನ 93 ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಾಗೂ 20 ವಯಸ್ಕರಿಗೆ 1400 ದಿನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪ್ರಯೋಗವೊಂದರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಐವರು ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿ ನಂಜಿನ ಕುರುಹು ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಹೊಟ್ಟೆ ತೊಳಸುವಿಕೆ, ವಾಂತಿ, ಭೇದಿ, ಮುಖದ ಕೆಂಪೇರುವಿಕೆ, ತಲೆನೋವು, ಆಯಾಸ, ಮತ್ತು ಗಾಢವಲ್ಲದ ನಿದ್ರೆ-ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿತ್ತು. ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಸಾಲುಗುಳ್ಳೆಗಳು ಎದ್ದವು.<ref>{{cite web |url=http://www.inchem.org/documents/jecfa/jecmono/v05je20.htm |title=Toxicological evaluation of some food additives including anticaking agents, antimicrobials, antioxidants, emulsifiers and thickening agents |accessdate=2007-04-13 |date=4 July 1973 |author= |publisher=World Health Organization }}</ref> ===ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಡ್ಡ-ಪರಿಣಾಮಗಳು=== C ಜೀವಸತ್ವವು ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶದ ಹೆಚ್ಚು ಹೀರುವುದರಿಂದ,<ref name="pmid12450906">{{cite journal | author = Fleming DJ, Tucker KL, Jacques PF, Dallal GE, Wilson PW, Wood RJ | title = Dietary factors associated with the risk of high iron stores in the elderly Framingham Heart Study cohort | journal = Am. J. Clin. Nutr. | volume = 76 | issue = 6 | pages = 1375–84 | year = 2002 | pmid = 12450906 | url = http://www.ajcn.org/cgi/reprint/76/6/1375.pdf|format=PDF}}</ref> ಕೆಲವರಲ್ಲಿ [[ಅತಿ ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶದಿಂದ ನಂಜು]] ಉಂಟಾಗುವ ಅಪರೂಪದ [[ಹೀಮೊಕ್ರೊಮಾಟೊಸಿಸ್]]‌ನಂಥ [[ಮಿತಿಮೀರಿದ ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶ ಕಾಯಿಲೆ]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. [[ಗ್ಲುಕೋಸ್-6-ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್]] (G6PD) ಎಂಜೈಮ್‌ ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದೆ ಬಳಲುವವರಿಗೆ ಆಕ್ಸಿಡೀಕಾರಕ ಅಂಶವಾದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದರೆ [[ಹೀಮೊಲಿಟಿಕ್ ಅನೀಮಿಯ]] ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.<ref name="pmid11124756">{{cite journal | author = Cook JD, Reddy MB | title = Effect of ascorbic acid intake on nonheme-iron absorption from a complete diet | journal = Am. J. Clin. Nutr. | volume = 73 | issue = 1 | pages = 93–8 | year = 2001 | pmid = 11124756 | url=http://www.ajcn.org/cgi/reprint/73/1/93.pdf|format=PDF}}</ref> C ಜೀವಸತ್ವದಿಂದ ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೊಂದು ನಂಬಿಕೆ ಬಹುಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ.ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಅಧಾರವೇನಿಲ್ಲ.<ref name="BattlingQuackery">{{cite journal |author=Goodwin JS, Tangum MR |title=Battling quackery: attitudes about micronutrient supplements in American academic medicine |journal=Arch. Intern. Med. |volume=158 |issue=20 |pages=2187–91 |year=1998 |month=November |pmid=9818798 |doi=10.1001/archinte.158.20.2187 |url=http://archinte.ama-assn.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9818798 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆದರೂ, ಮಿತಿಮೀರಿದ [[ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಸೇವನೆಯಿಂದ [[ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು]] ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ಥಿರಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲಕ್ಕೂ ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಲ್ಲಿಗೂ ಇರುವ ನಂಟೊಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿವೆ.<ref name="pmid15987848">{{cite journal | author = Massey LK, Liebman M, Kynast-Gales SA | title = Ascorbate increases human oxaluria and kidney stone risk | journal = J. Nutr. | volume = 135 | issue = 7 | pages = 1673–7 | year = 2005 | pmid = 15987848 | url=http://jn.nutrition.org/cgi/reprint/135/7/1673.pdf |format=PDF}}</ref> ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಆಕ್ಸಲೇಟ್ ಸಂಗ್ರಹ ಹೆಚ್ಚಾದ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ವರದಿಗಳಿವೆ. ಇವೆರಡರ ನಡುವಿನ ಸಂಭವನೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal | author = S. Mashour, MD, J. F. Turner Jr., MD, FCCP, and R. Merrell, MD | title = Acute Renal Failure, Oxalosis, and Vitamin C Supplementation* A Case Report and Review of the Literature | journal = Chest | volume = 118 | year = 2000 | page = 561| url=http://www.chestjournal.org/content/118/2/561.long | doi = 10.1378/chest.118.2.561}}</ref> ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವು [[ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂತಿಯಮ್]]‍‌ನಿಂದ [[ಪ್ರೊಜೆಸ್ಟೆರಾನ್]] ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗರ್ಭಧರಿಸಿದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref name="pmid4467736">{{cite journal | author = Ovcharov R, Todorov S | title = [The effect of vitamin C on the estrus cycle and embryogenesis of rats] | language = Bulgarian | journal = Akusherstvo i ginekologii͡a | volume = 13 | issue = 3 | pages = 191–5 | year = 1974 | pmid = 4467736 | doi = }}</ref> ಗರ್ಭಧರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಆರಂಭದ ಕೆಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ, ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಪ್ರೊಜೆಸ್ಟೆರಾನ್ಅನ್ನು ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂತಿಯಮ್‌ ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತದೆ, ಪ್ಲಸೆಂಟಾ ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ. ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂತಿಯಮ್‌ನ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವು (1000+ ಮಿಗ್ರಾಂ) ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಮ‌ೂರನೇ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂತಾನೇ ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, 'ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುವುದು ಎಂಬುದು ಆಧಾರ ರಹಿತ' ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="pmid988001">{{cite journal | author = Vobecky JS, Vobecky J, Shapcott D, Cloutier D, Lafond R, Blanchard R | title = Vitamins C and E in spontaneous abortion | journal = International journal for vitamin and nutrition research. Internationale Zeitschrift für Vitamin- und Ernährungsforschung. Journal international de vitaminologie et de nutrition | volume = 46 | issue = 3 | pages = 291–6 | year = 1976 | pmid = 988001 | doi = }}</ref> ಅನೈಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸಬಲದ ಗರ್ಭಪಾತದಿಂದ ಭಯಗ್ರಸ್ತರಾದ 79 ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಜಾವರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ (1943), ಬಯೋಫ್ಲೇವನೋಯ್ಡ್ ಮತ್ತು [[ಜೀವಸತ್ವ K]] ಒಂದಿಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ 33 ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಮ‌ೂರು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಗರ್ಭಪಾತವಾದರೂ 91%ನಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಜೀವಸತ್ವ ಪಡೆಯದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ 46 ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಗರ್ಭಪಾತವಾಯಿತು.<ref>{{cite journal | author = Javert CT, Stander HJ | title = Plasma Vitamin C and Prothrombin Concentration in Pregnancy and in Threatened, Spontaneous, and Habitual Abortion | journal = Surgery, Gynecology, and Obstetrics | volume = 76 | issue = | pages = 115–122 | year = 1943 | pmid = | doi = }}</ref> C ಜೀವಸತ್ವದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಯು ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿ, ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="mitochondria">{{cite journal|title=Oral administration of vitamin C decreases muscle mitochondrial biogenesis and hampers training-induced adaptations in endurance performance|author=Mari-Carmen Gomez-Cabrera et al.|journal=American Journal of Clinical Nutrition|date=2008-01|volume=87|number=1|pages=142–9|pmid=18175748|issue=1}}</ref> ===ಮಿತಿಮೀರಿದ ಬಳಕೆಯ ಆಕಸ್ಮಿಕ=== ಈ ಹಿಂದೆ ಚರ್ಚಿಸಿದಂತೆ, C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಆಗಬಹುದಾದ ನಂಜು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ್ದು. ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ [[LD50|LD₅₀]] (ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 50%ನಷ್ಟು ಸಾಯಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣ) ಪ್ರಮಾಣವು ಬಾಯಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸುವುದಾದರೆ ಪ್ರತೀ ಒಂದು ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ದೇಹ ತೂಕಕ್ಕೆ 11.9 ಗ್ರಾಂನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Oxford">{{cite web |url=http://physchem.ox.ac.uk/MSDS/AS/ascorbic_acid.html |title=Safety (MSDS) data for ascorbic acid |accessdate=2007-02-21 |date=2005-10-09 |publisher=[[Oxford University]] |archive-date=2007-02-09 |archive-url=https://archive.today/20070209221915/http://physchem.ox.ac.uk/MSDS/AS/ascorbic_acid.html |url-status=dead }}</ref> ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುವಂಥ ಪ್ರಾಯೋಗಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿನ LD50|ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ[[ಯಿಂದಾಗಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿನ LD₅₀]]]] ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲಾಗಿಲ್ಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದಾಗಿ, LD₅₀ಅನ್ನು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರೀ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಆಂಶ ಇನ್ನೂ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ==ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸಿದ ಆಹಾರದ ಮ‌ೂಲಗಳು== [[File:Rosa_rubiginosa_hips.jpg|right|thumb|ರೋಸ್ ಹಿಪ್ಸ್, ಇವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಮ‌ೂಲಗಳು.]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನೈಸಸರ್ಗಿಕ ಮ‌ೂಲಗಳೆಂದರೆ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಕಡು ಪ್ಲಮ್(=ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಣ್ಣು)]] ಮತ್ತು [[ಕಮು ಕಮು]] ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಮಾಂಸದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯ‌ೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದಲ್ಲಿ, ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪಾನೀಯಗಳು, ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್‌ಗಳೊಳಗಿನ ಹರಳುಗಳು ಅಥವಾ ಕಾಳಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು ಇವುಗಳ ಮುಖಾಂತರ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು [[ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವಾಗಿ ಪೂರೈಕೆ]] ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ಸಣ್ಣಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ಸೋಡಿಯಮ್-ಅಯಾನು ಅವಲಂಬಿತ ವಾಹಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು C ಜೀವಸತ್ವವು ಹೀರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಲುಕೋಸ್-ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಮತ್ತು ಗ್ಲುಕೋಸ್-ಅಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಈ ಎರಡೂ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮ‌ೂಲಕವೂ ಇದು ಸಣ್ಣಕರುಳಿಗೆ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣಕರುಳಿನಲ್ಲಿನ ಅಥವಾ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಶರ್ಕರಾಂಶವಿದ್ದರೆ ಇದರ ಹೀರುವಿಕೆ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Wilson JX |title=Regulation of vitamin C transport |journal=Annu. Rev. Nutr. |volume=25 |issue= |pages=105–25 |year=2005 |pmid=16011461 |doi=10.1146/annurev.nutr.25.050304.092647}}</ref> ===ಸಸ್ಯ ಮ‌ೂಲಗಳು=== ಸಸ್ಯಗಳು C ಜೀವಸತ್ವದ ಉತ್ತಮ ಮ‌ೂಲಗಳಾಗಿವೆ, ಸಸ್ಯಾಹಾರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣವು ಈ ಮುಂದೆ ಹೇಳುವವುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ: ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದ, ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣ, ಸಸ್ಯ ಬೆಳೆಯುವ ಹವಾಗುಣ, ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಮಯ, ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ರೀತಿ ಹಾಗೂ ತಯಾರು ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳು.<ref>{{cite web |url=http://www.uk.foedevarestyrelsen.dk/Nutrition/Vitamin_mineral_content_is_stable/forside.htm |title=The vitamin and mineral content is stable |accessdate=2007-03-07 |publisher=Danish Veterinary and Food Administration |archive-date=2011-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014053424/http://www.uk.foedevarestyrelsen.dk/Nutrition/Vitamin_mineral_content_is_stable/forside.htm |url-status=dead }}</ref> ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಹಸಿ ಸಸ್ಯ ಮ‌ೂಲಗಳಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂದಾಜನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search/ |title=National Nutrient Database |accessdate=2007-03-07 |publisher=Nutrient Data Laboratory of the US Agricultural Research Service |archive-date=2015-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150303184216/http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.healthyeatingclub.com/info/books-phds/books/foodfacts/html/data/data4i.html |title=Vitamin C Food Data Chart |accessdate=2007-03-07 |publisher=Healthy Eating Club |archive-date=2007-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070305183325/http://www.healthyeatingclub.com/info/books-phds/books/foodfacts/html/data/data4i.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.naturalhub.com/natural_food_guide_fruit_vitamin_c.htm |title=Natural food-Fruit Vitamin C Content |accessdate=2007-03-07 |date= |author= |publisher=The Natural Food Hub |archive-date=2007-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070307160608/http://www.naturalhub.com/natural_food_guide_fruit_vitamin_c.htm |url-status=dead }}</ref> ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹಸಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ (ಇದರಿಂದ C ಜೀವಸತ್ವದಂಥ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುಮಾಡುವುದು) ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹೋಲಿಸಲು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಂ ಹಣ್ಣು ಅಥವಾ ತರಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮಿಲಿಗ್ರಾಂಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವಸನೀಯ ಮ‌ೂಲಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸರಿಸುಮಾರು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ: <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಸಸ್ಯ ‌ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ / 100ಗ್ರಾಂ) |- | [[ಕಕಡು ಪ್ಲಮ್]] | 3100 |- | [[ಕಮು ಕಮು]] | 2800 |- | [[ರೋಸ್ ಹಿಪ್]] | 2000 |- | [[ಅಸೆರೋಲ]] | 1600 |- | [[ಸೀಬಕ್ತೋರ್ನ್]] | 695 |- | [[ಜುಜುಬೆ]] | 500 |- | [[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಗೂಸ್‌ಬೆರಿ]] | 445 |- | [[ಬಯೋಬಾಬ್]] | 400 |- | [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಕರಂಟ್]] | 200 |- | [[ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು]] | 190 |- | [[ಪಾರ್ಸ್‌ಲಿ]] | 130 |- | [[ಸೀಬೆಹಣ್ಣು(ಪೇರಲ ಹಣ್ಣು)]] | 100 |- | [[ಕಿವಿ ಹಣ್ಣು]] | 90 |- | [[ಬ್ರಾಕಲಿ(=ಚಳಿ ಸಹಿಷ್ಣು ಹೂಕೋಸು)]] | 90 |- | [[ಲೋಗನ್‌ಬೆರಿ]] | 80 |- | [[ಕೆಂಪುದ್ರಾಕ್ಷಿ]] | 80 |- | [[ಬ್ರಸಲ್ಸ್ ಮೊಗ್ಗು]]ಗಳು | 80 |- | [[ವೋಲ್ಫ್‌ಬೆರಿ]] (ಗೊಜಿ) | 73 † |- | [[ಲಿಚ್ಛಿ]] | 70 |- | [[ಕ್ಲೌಡ್‌ಬೆರಿ]] | 60 |- | [[ಎಲ್ಡರ್‌ಬೆರಿ]] | 60 |- | [[ಪರ್ಸಿಮನ್]] | 60 |} † 3 ಮ‌ೂಲಗಳ ಸರಾಸರಿ; ಒಣಗಿಸಿದ </div> <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಸಸ್ಯ ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ / 100ಗ್ರಾ) |- | [[ಪಪಾಯ]] | 60 |- | [[ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ]] | 60 |- | [[ಕಿತ್ತಳೆ]] | 50 |- | [[ಗಜನಿಂಬೆ]] | 40 |- | [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ]], ಕ್ಯಾಂಟಲೌಪ್ | 40 |- | [[ಹೂಕೋಸು]] | 40 |- | [[ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ]] | 31 |- | [[ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಹಣ್ಣು]] | 30 |- | [[ರಾಸ್‌ಬೆರಿ]] | 30 |- | [[ಟಾಂಜರಿನ್]] | 30 |- | [[ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಕಿತ್ತಳೆ]] | 30 |- | [[ಪ್ಯಾಶನ್ ಹಣ್ಣು]] | 30 |- | [[ಸ್ಪಿನಾಚ್]] | 30 |- | [[ಎಲೆಕೋಸು]] ಹಸಿ | 30 |- | [[ನಿಂಬೆ]] | 30 |- | [[ಮಾವು]] | 28 |- | [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ]] | 21 |- | [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]] | 20 |- | [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಜೇನುಕರಬೂಜ)]] | 20 |- | [[ಕ್ರ್ಯಾನ್‌ಬೆರಿ]] | 13 |- | [[ಟೊಮ್ಯಾಟೊ]] | 10 |- | [[ಬ್ಲೂಬೆರಿ]] | 10 |- | [[ಅನಾನಾಸ್ ಹಣ್ಣು]] | 10 |- | [[ಪಪಾಯ]] | 10 |} </div> <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಸಸ್ಯ ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ/ 100ಗ್ರಾಂ) |- | [[ದ್ರಾಕ್ಷಿ]] | 10 |- | [[ಏಪ್ರಿಕಾಟ್(=ಸಕ್ಕರೆ ಬಾದಾಮಿ)]] | 10 |- | [[ಪ್ಲಮ್]] | 10 |- | [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ]] | 10 |- | [[ಬಾಳೆಹಣ್ಣು]] | 9 |- | [[ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ (=ಗಜ್ಜರಿ)]] | 9 |- | [[ಆವಕಾಡೊ]] | 8 |- | [[ಹುಳಿಸೇಬು]] | 8 |- | [[ಪರ್ಸಿಮನ್]] - ತಾಜಾ | 7 |- | [[ಚೆರ್ರಿ ಹಣ್ಣು]] | 7 |- | [[ಪೀಚ್ ಹಣ್ಣು]] | 7 |- | [[ಸೇಬು]] | 6 |- | [[ಆಸ್ಪರಾಗಸ್]] | 6 |- | [[ಬೀಟ್‌ರೂಟ್]] | 5 |- | [[ಚೋಕ್‌ಚೆರ್ರಿ]] | 5 |- | [[ಪೇರು ಹಣ್ಣು]] | 4 |- | [[ಲೆಟಿಸ್]] | 4 |- | [[ಸೌತೆಕಾಯಿ]] | 3 |- | [[ನೆಲ ಗುಳ್ಳ]] | 2 |- | [[ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ]] | 2 |- | [[ಅಂಜ‌ೂರ]] | 2 |- | [[ಬಿಲ್‌ಬೆರಿ]] | 1 |- | [[ಹಾರ್ನ್ಡ್ ಮೆಲನ್‌]] | 0.5 |- | [[ಮೆಡ್ಲರ್]] | 0.3 |} </div> ===ಪ್ರಾಣಿ ಮ‌ೂಲಗಳು=== [[File:Goat.jpg|thumb|ಆಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸರಿಸುಮಾರು 70 ಕೆಜಿ ತೂಕವಿರುವ ಒಂದು ಬೆಳೆದ ಆಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೆ 13,000 ಮಿಗ್ರಾಂಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದರೆ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣವು ಅನೇಕಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=Chatterjee_IB>[279]</ref><ref name=Stone_scurvy>[280]</ref>]] ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು ತಾವೇತಾವಾಗಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಬಹುತೇಕ ಸಸ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು C ಜೀವಸತ್ವದ ಮ‌ೂಲವಾಗಿವೆ. C ಜೀವಸತ್ವವು ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಮಾಂಸದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಮಾಂಸಾಹಾರ ಪಾಶ್ಚ್ಯಾತ್ಯರ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದು ಅದರಿಂದ ಜೀವಸತ್ವ ಸಿಕ್ಕೇಸಿಗುತ್ತದೆಂಬ ನಿಖರತೆ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನವು ‌ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಜೀವಸತ್ವದ ಮ‌ೂಲವಲ್ಲ. C ಜೀವಸತ್ವವು [[ತಾಯಿಯ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ]] ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದರೆ, [[ಹಸುವಿನ ಹಸಿ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ]] ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಅಲ್ಪವೂ, [[ಪಾಶ್ಚರೀಸಿಕರಿಸಿದ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ]] ಅತ್ಯಲ್ಪ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. C ಜೀವಸತ್ವದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಮ‌ೂತ್ರದ ಮ‌ೂಲಕ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಆಹಾರದಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಂ ಆಹಾರದಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮಿಲಿಗ್ರಾಂಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ: <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಪ್ರಾಣಿ ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ / 100ಗ್ರಾಂ) |- | [[ಕರುವಿನ]] [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]] (ಹಸಿ) | 36 |- | [[ಹಸುವಿನ]] ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ (ಹಸಿ) | 31 |- | [[ಓಯಸ್ಟರ್(=ಸಿಂಪಿ)]] (ಹಸಿ) | 30 |- | [[ಕಾಡ್]] [[ರಾಯ್(=ಮೀನಾಂಡಗಳು)]] (ಕರಿದದ್ದು) | 26 |- | [[ಹಂದಿ]] ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ (ಹಸಿ) | 23 |- | [[ಕುರಿಮರಿ]] [[ಮಿದುಳು]] (ಬೇಯಿಸಿದ್ದು) | 17 |- | [[ಕೋಳಿ ಮರಿಯ]] ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ(ಕರಿದದ್ದು) | 13 |} </div> <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಪ್ರಾಣಿ ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ / 100ಗ್ರಾಂ) |- | ಕುರಿಮರಿ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ (ಕರಿದ) | 12 |- | [[ಕರುವಿನ]] [[ಅಡ್ರೀನಲ್]] (ಹಸಿ) | 11<ref name="Toutain">{{cite journal|last=Toutain|first=P. L.|coauthors=D. Béchu, and M. Hidiroglou|date=November 1997|title=Ascorbic acid disposition kinetics in the plasma and tissues of calves|journal=Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol|volume=273,|issue=5, R1585-R1597|url=http://ajpregu.physiology.org/cgi/content/full/273/5/R1585|pmid=9374798|pages=1585|access-date=2009-12-29|archive-date=2010-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20100727042818/http://ajpregu.physiology.org/cgi/content/full/273/5/R1585|url-status=dead}}</ref> |- | ಕುರಿಮರಿ [[ಹೃದಯ]] (ಹುರಿದದ್ದು) | 11 |- | ಕುರಿಮರಿ [[ನಾಲಗೆ]] (ಬೇಯಿಸಿದ್ದು) | 6 |- | [[ಮಾನವನ ಹಾಲು]] (ತಾಜಾ) | 4 |- | ಆಡಿನ ಹಾಲು (ತಾಜಾ) | 2 |- | ದನದ ಹಾಲು (ತಾಜಾ) | 2 |} </div> ===ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆ=== C ಜೀವಸತ್ವವು ಕೆಲವು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ [[ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ]], ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಯಿಸುವಾಗ ಇದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವು ಅವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವ ತಾಪಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದಿನ ಕಳೆದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ರೋಯಗ್ MG, ರಿವೆರ ZS, ಕೆನೆಡಿ JF. ಎ ಮಾಡೆಲ್ ಸ್ಟಡಿ ಆನ್ ರೇಟ್ ಆಫ್ ಡಿಗ್ರಡೇಶನ್ ಆಫ್ L-ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ಪ್ರಾಸೆಸಿಂಗ್ ಯೂಸಿಂಗ್ ಹೋಮ್-ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸ್ಡ್ ಜ್ಯೂಸ್ ಕಾನ್ಸಂಟ್ರೇಟ್ಸ್. ಇಂಟ್ J ಫುಡ್ ಸ್ಕಿ ನ್ಯೂಟ್ರ್. 1995 ಮೇ;46(2):107-15.</ref> ಕುದಿಯುವ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಎಂಜೈಮ್‌ಗಳು ಬಹು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾಶಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಿದಾಗ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವು 60%ನಷ್ಟು ತಗ್ಗುತ್ತದೆ.<ref>ಅಲೆನ್ MA, ಬರ್ಜೆಸ್ SG. ದ ಲಾಸಸ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ದ ಲಾರ್ಜ್-ಸ್ಕೇಲ್ ಕುಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಗ್ರೀನ್ ವೆಜಿಟೇಬಲ್ಸ್ ಬೈ ಡಿಫರೆಂಟ್ ಮೆಥಡ್ಸ್. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್ (1950), 4 : 95-100</ref> ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಬೇಯಿಸುವುದರಿಂದ ಅದರಲ್ಲೂ ತಾಮ್ರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸುವುದರಿಂದ ವಿಭಜನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ [[ವೇಗ ವರ್ಧಿಸು]]ತ್ತದೆ.<ref name="Oxford" /> ಆಹಾರವನ್ನು [[ಬೇಯಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಸೋಸಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದಾಗಲೂ]] C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವು ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಬಸಿದು ತೆಗೆದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಸತ್ವ ಕರಗಿರುತ್ತದೆ. ಸತ್ವಭರಿತ ನೀರನ್ನು ಚೆಲ್ಲಲಾಗುವುದರಿಂದ ಅಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ ದಕ್ಕದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, C ಜೀವಸತ್ವವು ಎಲ್ಲಾ ತರಕಾರಿಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಸರಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬೇರೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ [[ಬ್ರಾಕಲಿ(=ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹೂಕೋಸು)]]ಯು ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಸತ್ವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Combs">ಕೋಂಬ್ಸ್ GF. ದ ವಿಟಮಿನ್ಸ್, ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ ಆಸ್ಪೆಕ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್ ಆಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್. 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಸ್ಯಾನ್ ಡೈಗೊ, CA: ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರೆಸ್, 2001:245–272</ref> ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ರೆಫ್ರಿಜರೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವುದರಿಂದ ಅವು ಪ್ರಮುಖ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.webmd.com/content/article/123/115022.htm |title=Fresh-Cut Fruit May Keep Its Vitamins |accessdate=2007-02-25 |date=2 June 2006 |first=Miranda |last=Hitti |publisher=WebMD }}</ref> ===C ಜೀವಸತ್ವದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಗಳು=== [[File:RedoxonVitaminC.jpg|thumb|right|C ಜೀವಸತ್ವವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹುಡಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ರೆಡಕ್ಸಾನ್ ಬ್ರಾಂಡ್, C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿದುದು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದ ಇದನ್ನು ಹೋಫ್‌ಮ್ಯಾನ್-ಲಾ ರೊಚೆಯು 1934ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದನು.|link=Special:FilePath/RedoxonVitaminC.jpg]] ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.thedietchannel.com/Vitamin-C.htm ದ ಡಯಟ್ ಚಾನೆಲ್] C ಜೀವಸತ್ವವು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೀವಸತ್ವವಾಗಿದೆ.</ref> [[ಕ್ಯಾಪ್ಲೆಟ್]]‌ಗಳು, ಗುಳಿಗೆಗಳು, ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್‌ಗಳು, ಕುಡಿಯುವ ಮಿಶ್ರಣಗಳು, ಹಲವು-ಜೀವಸತ್ವ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಆಕ್ಸಿಡೀಕಾರಕ-ವಿರೋಧಿ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹರಳಿನಾಕಾರಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಕ್ವೆರ್ಸೆಟಿನ್, ಹೆಸ್ಪರಿಡಿನ್ ಮತ್ತು ರುಟಿನ್‌ನಂತಹ [[ಬಯೋಫ್ಲವನೋಡ್]]‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿಯ‌ೂ ಇರುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ವ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವಂಥ ಗುಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್‌ಗಳೂ ಇವೆ. 25 ಮಿಗ್ರಾಂನಿಂದ 1500&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದವರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 300 ಗ್ರಾಂನಿಂದ 1 ಕೆಜಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸೀಸೆಗಳಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ (ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ಸಣ್ಣ ಹರಳಿನ ಹುಡಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.(ಒಂದು ಟೀ ಚಮಚ ಹರಳಿನಲ್ಲಿ 5,000&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂಗೆ ಸಮನಾದ C ಜೀವಸತ್ವ ಇರುತ್ತದೆ.) ===ಕೃತಕ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು=== C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು [[ಗ್ಲುಕೋಸ್]]‌ನಿಂದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. 1930ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ [[ರೈಚ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಕ್ರಿಯೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಿಣ್ವನಜ (=ಫರ್ಮೆಂಟೇಶನ್) ಪೂರ್ವದ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು-ಹಂತಗಳುಳ್ಳ ಆಧುನಿಕ [[ಫರ್ಮೆಂಟೇಶನ್]] ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು 1960ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಚೀನಾ]]ದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಂದೊದಗುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಹಂತಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಫರ್ಮೆಂಟೇಶನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ಎರಡೂ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 60%ನಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.competition-commission.org.uk/rep_pub/reports/2001/fulltext/456a4.2.pdf |title=The production of vitamin C |accessdate=2007-02-20 |year=2001 |publisher=Competition Commission |format=PDF |archive-date=2012-01-19 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20120119194657/http://www.competition-commission.org.uk/rep_pub/reports/2001/fulltext/456a4.2.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ಗ್ಯಾಲಕ್ಟೋಸ್]]‌ನಿಂದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಫರ್ಮೆಂಟೇಶನ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುವ ಯೀಸ್ಟ್‌ ತಳಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ [[ಸ್ಕೋಟಿಶ್ ಕ್ರಾಪ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="yeastAA" /> ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಸ್ತುತ C ಜೀವಸತ್ವದ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಸುಮಾರು 110,000 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ. [[BASF]]/[[ಟಕೇಡ]], [[DSM]], [[ಮರ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ]]ದ ಚೀನಾ ಫಾರ್ಮಸಿಟಿಕಲ್ ಗ್ರೂಪ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಮೊದಲಾದವು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. US ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗಿಂತಲೂ ಅಗ್ಗದ ದರದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚೀನಾ, ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಧಿಕ C ಜೀವಸತ್ವ ಪೂರೈಸುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nutraingredients.com/news/ng.asp?n=63349-dsm-vitamin-c |title=DSM makes last stand against Chinese vitamin C |accessdate=2007-02-20 |date=2005-10-20 |first=Dominique |last=Patton |publisher=nutraingredients |archive-date=2008-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424043337/http://www.nutraingredients.com/news/ng.asp?n=63349-dsm-vitamin-c |url-status=dead }}</ref> 2008ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ದರ ಸಮರದ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಒಡ್ಡಿದ್ದು ಸ್ಕೋಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ DSM ಕಾರ್ಖಾನೆಯೊಂದು ಮಾತ್ರ.<ref>[http://www.nutraingredients.com/news/ng.asp?n=86166-dsm-carbon-foot-printing-quali-c DSM ವಿಟಮಿನ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಗೈನ್ಸ್ ಗ್ರೀನ್ ಥಂಬ್ಸ್-ಅಪ್]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಶೇನ್ ಸ್ಟಾರ್ಲಿಂಗ್, ಡಿಸಿಸನ್ ನ್ಯೂಸ್ ಮೀಡಿಯ SAS, 26-ಜೂನ್-2008. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್ ಜುಲೈ 2008</ref> ಮ‌ೂಲಭೂತ ಆಹಾರದ ದರ ಹೆಚ್ಚಾದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದಿಮೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದುದರ ಫಲವಾಗಿ [[ಬೀಜಿಂಗ್]] ಹತ್ತಿರದ [[ಶಿಜಿಯಾಜ್ವಂಗ್]]‌ನಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಸ್ಥಗಿತವಾಗುವ ಸಂಭವಗಳು ಕಾಣಿಸಿದ್ದರಿಂದ, 2008ರಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ದರವು ತೀವ್ರ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>[http://www.flex-news-food.com/pages/17441/China/Vitamin/vitamin-distruptions-production-china-maintain-firm-market.html ವಿಟಮಿನ್ C: ಡಿಸ್ಟ್ರಪ್ಶನ್ಸ್ ಟು ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಇನ್ ಚೀನಾ ಟು ಮೆಂಟೈನ್ ಫರ್ಮ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್] FLEXNEWS, 30/06/2008, ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್ ಜುಲೈ 2008</ref> ===ಆಹಾರದ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ವರ್ಧನೆ=== ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‍‌ನಿಂದ ಆಹಾರದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ವರ್ಧಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ, 2005, ಎಂಬ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಲವಣ ಮತ್ತು ಜೀವಸತ್ವಗಳ ಸೇರಿಸುವುದರ ಪರಿಣಾಮ ಕುರಿತು ಮೌಲ್ಯ ಮಾಪನ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/nutrition/vitamin/fortification_final_doc_1-eng.php |title=ಅಡಿಶನ್ ಆಫ್ ವಿಟಮಿನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಮಿನರಲ್ಸ್ ಟು ಫುಡ್, 2005 |access-date=2009-12-29 |archive-date=2010-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217131736/http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/nutrition/vitamin/fortification_final_doc_1-eng.php |url-status=dead }}</ref> ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾವು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ಅನ್ನು ‘ಅಪಾಯ ವಿಭಾಗದ A ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ’ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ. ಇದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಯು ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಭರಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಿತಿ ಇದೆ' ಮಿತಿಮೀರಿದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ,ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಭೀರ ಗಂಡಾಂತರ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಭವವೂ ಇಲ್ಲ. C ಜೀವಸತ್ವದ ಮ‌ೂಲ ಎಂದು ಆಹಾರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾದರೆ ಕನಿಷ್ಠ 3 ಮಿಗ್ರಾಂ ಅಥವಾ RDIಯ 5%ನಷ್ಟು ಹಾಗೂ "ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮ‌ೂಲ" ಎನ್ನಲು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ 12&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ (RDIಯ 20 %ನಷ್ಟು ) ಇರಬೇಕೆಂದು ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== {{portal|Food}} {{portal|Health}} {{portal|Pharmacy and Pharmacology|Tabletten.JPG}} ;ಪುಸ್ತಕಗಳು *{{cite book |last=Pauling |first=Linus |authorlink=Linus Pauling |coauthors= |title=Vitamin C, the Common Cold, and the Flu |year=1976 |publisher=W H Freeman & Co |location= |isbn=0716703610 |oclc=2388395}} *{{cite book |last=Cameron |first=Ewan |authorlink=Ewan Cameron (Vitamin C) |coauthors=[[Linus Pauling]], |title=Cancer and Vitamin C |year=1979|publisher=Pauling Institute of Science and Medicine|location= |isbn=0393500004 |oclc=5788147 |unused_data=|Ewan Cameron}} *{{cite book |last=Clemetson |first=C.A.B |coauthors= |title=Vitamin C |year=1989 |publisher=CRC Press |location=Boca Raton, Florida |isbn=0-8493-4841-2 |oclc=165609070 17918592 }} ಮೋನೊಗ್ರಾಫ್ - ಸಂಪುಟಗಳು I, II, III. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{pauling|id=vitamins/vitaminC|title=Vitamin C|author=Jane Higdon}} * {{US patent|5278189}} — "ಲಿಪೊಪ್ರೋಟೀನ್ ಬಂಧಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನಿಂದ [[ಹೃದಯನಾಳದ ರೋಗ]]ದ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ(a)", ಅನ್ವೇಷಕರು: ಮ್ಯಾಥಿಯಸ್ W. ರ‌್ಯಾತ್ ಮತ್ತು ಲಿನಸ್ C. ಪಾಲಿಂಗ್ * [http://www.eatwell.gov.uk/healthydiet/nutritionessentials/vitaminsandminerals/vitaminc/ C ವಿಟಮಿನ್] - [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಫುಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ]] * {{cite journal |author=Naidu KA |title=Vitamin C in human health and disease is still a mystery? An overview |journal=Nutrition journal |volume=2 |issue= |pages=7 |year=2003 |pmid=14498993 |doi=10.1186/1475-2891-2-7 |url=http://www.nutritionj.com/content/2/1/7 |pmc=201008}} * [http://www.acu-cell.com/vitc.html C ವಿಟಮಿನ್ ರಿಕ್ವೈರ್ಮೆಂಟ್ಸ್: ಆಪ್ಟಿಮಲ್ ಆರೋಗ್ಯ ಬೆನಿಫಿಟ್ಸ್ vs ಓವರ್‌ಡೋಸ್] — ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮರ್ಥನೆ ನೀಡುವ ಸೈಟ್ *[http://www.nlm.nih.gov/MEDLINEPLUS/ency/article/002404.htm C ವಿಟಮಿನ್] ಮಾಹಿತಿ [http://medlineplus.gov/ U.S. ಮೆಡ್‌ಲೈನ್‌ಪ್ಲಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಇನ್ಫೋರ್ಮೇಶನ್] {{Vitamin}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರಕ್ರಮದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗಾಲದ ಆಮ್ಲಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ತೊಮೋಲಿಕ್ಯುಲಾರ್ ಔಷಧಿ]] [[ವರ್ಗ:ಆಮ್ಲಜನಕ ಹೆಟಿರೊಸೈಕಲ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಶರ್ಕರ ಆಮ್ಲಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಸತ್ವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಹ-ಎಂಜೈಮ್‌‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉಪಶಾಮಕ-ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು]] 91646b5sfmjwb5kt4s7bfy0n1u8zqj9 1374868 1374867 2026-06-08T08:27:04Z Successalltime87 90571 1374868 wikitext text/x-wiki {{About|ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ|ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ|ಅಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್}}{{Otheruses}} {{drugbox | verifiedrevid = 306739290 | | IUPAC_name = 2-oxo-L-threo-hexono-1,4- lactone-2,3-enediol<br />''or''<br />(''R'')-3,4-dihydroxy-5-((''S'')- 1,2-dihydroxyethyl)furan-2(5''H'')-one | image = L-Ascorbic_acid.svg | width = 200px | image2 = Ascorbic-acid-from-xtal-1997-3D-balls.png | width2 = 200px | CASNo_Ref = {{cascite}} | CAS_number = 50-81-7 | CAS_supplemental = | ATC_prefix = A | ATC_suffix = 11G | ATC_supplemental = | PubChem = 5785 | DrugBank = | chemical_formula = |C=6|H=8|O=6 | molecular_weight = 176.14 grams per mol | smiles = | synonyms = <small>L</small>-ascorbate | density = | melting_point = 190 | melting_high = 192 | melting_notes = ''decomposes'' | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = | bioavailability = rapid & complete | protein_bound = negligible | metabolism = | elimination_half-life = 30 minutes <!-- As it states further down in the article, vitamin-c's half-life is _30 minutes_, not 16 days, etc. --> | excretion = renal | licence_EU = <!-- EMEA requires brand name --> | licence_US = <!-- FDA may use generic name --> | pregnancy_AU = <!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --> | pregnancy_US = <!-- A / B / C / D / X --> | pregnancy_category= A | legal_AU = <!-- Unscheduled / S2 / S3 / S4 / S5 / S6 / S7 / S8 / S9 --> | legal_CA = <!-- / Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> | legal_UK = <!-- GSL / P / POM / CD / Class A, B, C --> | legal_US = <!-- OTC / Rx-only / Schedule I, II, III, IV, V --> | legal_status = general public availability | routes_of_administration = oral }} {{Double image stack|right|Ascorbic acid structure.png|Dehydroascorbic acid.png|150|[[ascorbic acid]]<br />([[reducing agent|reduced form]])|[[dehydroascorbic acid]]<br />([[oxidizing agent|oxidized form]])}} '''C ಜೀವಸತ್ವ''' ಅಥವಾ '''L-ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ''' ವು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಜೀವಸತ್ವವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ (ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಅಯಾನು) ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಅಥವಾ ಕೈರೋಪ್ಟೆರಾ (ಬಾವಲಿಗಳು) ಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಥ್ರೊಪೊಯಡಿಯ (ಹ್ಯಾಪ್ಲೋರಿನಿ) (ಕಾಡುಪಾಪ, ಮಂಗಗಳು ಮತ್ತು ವಾನರಗಳು) ಉಪಗಣಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿದೆ. ಗಿನಿಇಲಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳಿಗೂ ಇದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಈ ಜೀವಸತ್ವದ ಕೊರತೆಯು ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="UKFSA">{{cite web |url=http://www.eatwell.gov.uk/healthydiet/nutritionessentials/vitaminsandminerals/vitaminc/ |title=Vitamin C |accessdate=2007-02-19 |publisher=Food Standards Agency (UK) }}</ref><ref name="UMM">{{cite web |url=http://www.umm.edu/ency/article//002404.htm |title=Vitamin C |accessdate=2008-03-31 |month=January | year=2007 |author= |publisher=University of Maryland Medical Center }}</ref><ref name="OSU">{{cite web |url=http://lpi.oregonstate.edu/infocenter/vitamins/vitaminC/|title=Vitamin C |accessdate=2007-03-07 |date=2006-01-31 |first=Jane, Ph.D. |last= Higdon |publisher=Oregon State University, Micronutrient Information Center}}</ref> ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಹಾರ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿಯ‌ೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="McCluskey1985">{{cite journal |last=McCluskey |first=Elwood S. |year=1985 |title=Which Vertebrates Make Vitamin C? |journal=Origins |volume=12 |issue=2 |pages=96–100 |url=http://www.grisda.org/origins/12096.pdf |format=PDF |access-date=2009-12-29 |archive-date=2009-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090320140709/http://www.grisda.org/origins/12096.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ [[ಅಯಾನು]] C ಜೀವಸತ್ವದ ಫಾರ್ಮಕೊಫೋರ್ ಆಗಿದೆ. ಸಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡದಿಂದ<ref name="Padayatty">{{cite journal |author=Padayatty S, Katz A, Wang Y, Eck P, Kwon O, Lee J, Chen S, Corpe C, Dutta A, Dutta S, Levine M |title=Vitamin C as an Antioxidant: evaluation of its role in disease prevention |url=http://www.jacn.org/cgi/reprint/22/1/18.pdf |journal=J Am Coll Nutr |volume=22 |issue=1 |pages=18–35 |year=2003 |pmid=12569111 |format=PDF |access-date=2009-12-29 |archive-date=2009-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090929003945/http://www.jacn.org/cgi/reprint/22/1/18.pdf |url-status=dead }}</ref> ದೇಹವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಎಂಜೈಮ್‌ನಿಂದಾಗುವ ಅನೇಕ ಜೈವಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಹಾಯಕ ಅಂಶ (=ಕೊಫ್ಯಾಕ್ಟರ್)ವಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="UKFSA Risk" /> ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವು ತುಂಬ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೇ ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವ ಕಾಯಿಲೆ. ಇದು ತಾಜಾ ಸಸ್ಯಾಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಂದು ಪ್ರಪಂಚದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದ ಜನರು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕಾಪಡೆಯು 1795ರಲ್ಲಿ ನಾವಿಕರಿಗೆ ನಿಂಬೆರಸವನ್ನು ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Wilson, 1975">, ವಿಲ್ಸನ್ LG. ದ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಡೆಫಿನಿಶನ್ ಆಫ್ ಸ್ಕರ್ವಿ ಆಂಡ್ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ವಿಟಮಿನ್ C J ಹಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡ್ 1975;40-60.</ref> ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1933ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ, 1934ರಲ್ಲಿ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಯಿತು. C ಜೀವಸತ್ವದ ಉಪಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸೇವಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಖರತೆ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, RDI 45ರಿಂದ 95&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ. ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣ ಸೇವಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ 200ನಿಂದ 2000 ಮಿಗ್ರಾಂ ತನಕದಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಒಟ್ಟು 232,606 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಬಗೆಗಿನ 68 ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಯೋಚಿಸಿದಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Bjelakovic G, et al. |title=Mortality in randomized trials of antioxidant supplements for primary and secondary prevention: systematic review and meta-analysis |journal=JAMA |volume=297 |issue=8 |pages=842–57 |year=2007 |pmid=17327526 |doi=10.1001/jama.297.8.842}}</ref> ==ಜೈವಿಕ ಮಹತ್ವ== {{further|[[ascorbic acid]]}} C ಜೀವಸತ್ವವು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ <small>L</small>-ಎನ್ಯಾಂಟಿಮರ್(=ಅಸಮ್ಮಿತ ಅಣುವೊಂದರ ಕನ್ನಡಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ರೂಪದ ಅಣು); ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ <small>D</small>-ಎನ್ಯಾಂಟಿಮರ್ ಯಾವುದೇ ದೈಹಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳೂ ಒಂದೇ ಅಣು ರಚನೆಯ ದರ್ಪಣ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಂತಿವೆ. <nowiki>[[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಬಲ ಅಂಶ|ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಬಲ ಅಂಶ]]</nowiki>ವಾದ <small>L</small>-ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್, ಆ ಕ್ರಿಯೆ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ <small>L</small>-ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗಿ ಅದರ ಆಕ್ಸಿಡೀಕೃತ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="UKFSA Risk">{{cite web |url=http://www.food.gov.uk/multimedia/pdfs/evm_c.pdf |title=Vitamin C – Risk Assessment |accessdate=2007-02-19 |publisher=UK Food Standards Agency |format=PDF |archive-date=2007-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071129082537/http://www.food.gov.uk/multimedia/pdfs/evm_c.pdf |url-status=dead }}</ref> <small>L</small>-ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ನಂತರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎಂಜೈಮ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ಲುತಾತಿಯೋನ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ <small>L</small>-ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Meister A |title=Glutathione-ascorbic acid antioxidant system in animals |url=http://www.jbc.org/cgi/reprint/269/13/9397.pdf |journal=J Biol Chem |volume=269 |issue=13 |pages=9397–400 |year=1994 |pmid=8144521 |format=PDF |access-date=2009-12-29 |archive-date=2009-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090914171031/http://www.jbc.org/cgi/reprint/269/13/9397.pdf |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುವಾಗ ಸೆಮಿಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ರಾಡಿಕಲ್‌(=ಮೂಲಸ್ವರೂಪ) ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ರಹಿತ ರಾಡಿಕಲ್ ಆಮ್ಲಜನಕದೊಂದಿಗೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂಪರ್‌ಆಕ್ಸೈಡ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಎರಡು ಸೆಮಿಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ರಾಡಿಕಲ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿ ಒಂದು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಗ್ಲುಟಾಥಿಯೋನ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಡಿಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮತ್ತೆ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Nualart et al., 2003">, ನ್ವಲರ್ಟ್ FJ, ರಿವಾಸ್ CI, ಮೋಂಟೆಸಿನಸ್ VP, ಮತ್ತು ಇತರರು. ಭಾಗವಹಿಸದಿರುವ ಪರಿಣಾಮದೊಂದಿಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಪುನಃಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದು. J ಬಯೋಲ್ ಕೆಮ್ 2003; 278:10128–10133.</ref> ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿ ರಕ್ತದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಗ್ಲುಟಾಥಿಯೋನ್‌ ಇರಬೇಕಾದ್ದು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>ಗ್ರೋಪ್ಪರ್ SS, ಸ್ಮಿತ್ JL, ಗ್ರೋಡ್ JL. 2004. ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಮೆಟಾಬೋಲಿಸಮ್. ನಾಲ್ಕನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಥಾಮ್ಸನ್ ವರ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್, ಬೆಲ್ಮೋಂಟ್ CA. USA. ಪುಟಗಳು 260-275.</ref> ಇದಿಲ್ಲದೆ ಡಿಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮತ್ತೆ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ [[ಗ್ಲುಕೋಸ್]]‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುವ <small>L</small>-ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಒಂದು ದುರ್ಬಲ ಶರ್ಕರ ಆಮ್ಲ. ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಜಲಜನಕ ಅಯಾನಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಲೋಹದ ಅಯಾನಿನೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿ ಖನಿಜ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ===ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ=== [[File:Ascorbic-acid-3D-vdW.png|thumb|left|C ಜೀವಸತ್ವ ಅಣುವಿನ ಮಾದರಿ. ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ್ದು ಇಂಗಾಲ, ಕೆಂಪಿನದು ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ್ದು ಜಲಜನಕ]] ತಮಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ತಾವೇ ತಾವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು ಹೊಂದಿವೆ. ಎಂಜೈಮ್‌-ನಡೆಸುವ ನಾಲ್ಕು ಅನುಕ್ರಮ ಹಂತಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಗ್ಲುಕೋಸ್]] C ಜೀವಸತ್ವವಾಗಿ ‌ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="UKFSA Risk" /> ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ([[ಸಸ್ತನಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಾರಬಲ್ಲ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ) ಗ್ಲೈಕೋಜನ್ನಿಂದ ಬರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತದೆ; ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಗ್ಲೈಕೋಜನ್-ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.<ref>{{cite journal |author=Bánhegyi G, Mándl J |title=The hepatic glycogenoreticular system |journal=Pathol Oncol Res |volume=7 |issue=2 |pages=107–10 |year=2001 |pmid=11458272 |doi=10.1007/BF03032575}}</ref> ಸರೀಸೃಪಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಮೂತೃಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಾನರ ಜಾತಿಗಳು (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮಾನವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಹ್ಯಾಪ್ಲೋರಿನಿ ಉಪಗಣ), ಗಿನಿಇಲಿಗಳು,ಪ್ಯಾಸರಿಫಾರ್ಮಿಸ್(=ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಗಾತ್ರದ ಕೆಲ ಪಕ್ಷಿ)ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜಾತಿಗಳು (ಆದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲ-ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯವು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಹೋಗಿದೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆಗಳಿವೆ), ಹಾಗೂ ಕೀಟ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು-ತಿನ್ನುವ ಬಾವಲಿ ವರ್ಗಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಹೆಚ್ಚಿನ (ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ) ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜೀವಿಗಳು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ, C ಜೀವಸತ್ವದ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯವಿರುವ <small>L</small>-ಗುಲೊನೊಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ (GULO) ಎಂಜೈಮ್‌ನ ಕೊರತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಎಂಜೈಮ್‌‌ಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಜೀನ್‌ನ ದೋಷಯುಕ್ತ ರೂಪವನ್ನು (ಸ್ಯೂಡೊಜೀನ್ ΨGULO) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book | title = Ascorbic Acid: Subcellular Biochemistry | author = Harris, J. Robin | publisher = Springer | isbn = 0306451484 | year = 1996 | pages = 35 | oclc = 34307319 46753025}}</ref> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು (ಮಾನವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು) ಅವುಗಳ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಿಂದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕೃತ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite journal |title=How Humans Make Up For An 'Inborn' Vitamin C Deficiency |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2008/03/080320120726.htm }}</ref> ಬಹುತೇಕ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ವಾನರ ಜಾತಿಗಳು</span> ಮಾನವರಿಗೆ ಸರಕಾರ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ 10ರಿಂದ 20 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಕಬಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Milton K |title=Nutritional characteristics of wild primate foods: do the diets of our closest living relatives have lessons for us? |journal=Nutrition |volume=15 |issue=6 |pages=488–98 |year=1999 |month=June |pmid=10378206 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0899-9007(99)00078-7 |doi=10.1016/S0899-9007(99)00078-7}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಹಾರಕ್ರಮದ ಸೂಚನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚರ್ಚೆಗೆ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಮಾನವರು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮರು ಹಾಗೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯಿಂದಲೇ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಇತರ ವಾನರ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿರುವಷ್ಟೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸರಿದೂಗಿಸಬಲ್ಲರು ಎಂಬ ಪ್ರತಿವಾದ ಮಂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. C ಜೀವಸತ್ವ-ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯಾದ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದ ಆಡೊಂದು ಸಹಜ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀದಿನ 13 ಗ್ರಾಂಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು "ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು" ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.seanet.com/~alexs/ascorbate/197x/stone-i-orthomol_psych-1979-v8-n2-p58.htm |title=Eight Decades of Scurvy. The Case History of a Misleading Dietary Hypothesis |accessdate=2007-04-06 |last=Stone |first=Irwin |authorlink=Irwin Stone |coauthors= |date=July 16, 1978 |work= |publisher= |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote=''Biochemical research in the 1950’s showed that the lesion in scurvy is the absence of the enzyme, L-Gulonolactone oxidase (GLO) in the human liver (Burns, 1959). This enzyme is the last enzyme in a series of four which converts blood sugar, glucose, into ascorbate in the mammalian liver. This liver metabolite, ascorbate, is produced in an unstressed goat for instance, at the rate of about 13,000 mg per day per 150 pounds body weight (Chatterjee, 1973). A mammalian feedback mechanism increases this daily ascorbate production many fold under stress (Subramanian et al., 1973)}}</ref> ಆಘಾತಕರ ದೈಹಿಕ ಪೆಟ್ಟು ಅಥವಾ ಗಾಯವು ಮಾನವರಲ್ಲಿಯೂ C ಜೀವಸತ್ವದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಳಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal| author = C. Long, et al. | title = Ascorbic acid dynamics in the seriously ill and injured | journal = Journal of Surgical Research | volume = 109 | issue = 2 | pages= 144–148| doi = 10.1016/S0022-4804(02)00083-5 | year = 2003| pmid = 12643856}}</ref> ''ಸಚ್ಚಾರೊಮೈಸಸ್ ಸೆರೆವಿಸಿಯೆ'' ಯೀಸ್ಟ್‌(=ಕಿಣ್ವ)ನಂತಹ ಕೆಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿಗಳು ಸರಳ ಶರ್ಕರದಿಂದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಲ್ಲವು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="yeastAA">{{cite web |url=http://www.scri.ac.uk/scri/file/individualreports/2002/20Ascorb.pdf |title=Ascorbic acid biosynthesis in higher plants and micro-organisms |accessdate=2007-02-20 |author=R.D. Hancock & R. Viola |publisher=Scottish Crop Research Institute |format=PDF |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719022912/http://www.scri.ac.uk/scri/file/individualreports/2002/20Ascorb.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal|author=Hancock RD, Galpin JR, Viola R.|title=Biosynthesis of L-ascorbic acid (vitamin C) by Saccharomyces cerevisiae|accessdate=2007-02-19|journal=FEMS Microbiol Lett.|volume=186|issue=2|pages=245–50|url=http://www.sciencedirect.com/science?_ob=MImg&_imagekey=B6T2W-405SX5F-M-3&_cdi=4929&_user=308069&_orig=search&_coverDate=05%2F05%2F2000&_sk=998139997&view=c&wchp=dGLbVzb-zSkzS&md5=d38569a901eecfe57b39eafa00a1d738&ie=/sdarticle.pdf|pmid=10802179|format=PDF|year=2000}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ವಿಕಸನದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವ=== ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮೊದಲು ಸಸ್ಯ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿತು, ಇದು ಸುಮಾರು 500 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಸ್ಯಗಳು ನದಿಗಳ ಖನಿಜ ಕೊರತೆಯುಳ್ಳ ನದೀಮುಖದ ತಾಜಾ-ನೀರಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಕಂಡುಬಂದಿತು ಎಂದು ವೆಂಚುರಿ ಮತ್ತು ವೆಂಚುರಿ<ref>ವೆಂಚುರಿ S, ವೆಂಚುರಿ M. ವೆಂಚುರಿ ಆಫ್ ಡೈಯಟರಿ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಡೆಫೆನ್ಸಸ್. ಯುರೋಪಿಯನ್ EPI-ಮಾರ್ಕರ್. 2007, 11, 3 :1-7. http://web.tiscali.it/iodio/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080408062214/http://web.tiscali.it/iodio/ |date=2008-04-08 }}</ref><ref>ವೆಂಚುರಿ S, ಡೊನಾಟಿ FM, ವೆಂಚುರಿ A, ವೆಂಚುರಿ M. 2000. ಎನ್ವೈರ್ನ್‍‌ಮೆಂಟಲ್ ಅಯೋಡಿನ್ ಡಿಫೀಶಿಯೆನ್ಸಿ: ಎ ಚಾಲೆಂಜ್ ಟು ದ ಎವಲ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ಟೆರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಲೈಫ್? ಥೈರಾಯ್ಡ್‌ 10 (8):727-9.</ref> ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಕಶೇರುಕಗಳು ನದೀಮುಖ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ನೈಪುಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡವು ಎಂದು ಕೆಲವು ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಪುರ್ವೆಸ್ WK, ಸಾದವ D, ಒರಿಯನ್ಸ್ GH, ಹೆಲ್ಲರ್ HC. 1998. ಲೈಫ್.ದ ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಬಯೋಲಜಿ. ವಿಭಾಗ 4: ದ ಎವಲ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ. ಚಾಪ್ಟರ್ 5.</ref> ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, 400-300 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ನದಿ ಮತ್ತು ನೆಲದ ಕಡೆಗೆ ಸರಿಯಲು ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಪರಿಸರೀಯ ಅಯೋಡಿನ್ ಕೊರತೆಯು ಭೂಜೀವಿಗಳ [[ವಿಕಾಸ]]ಕ್ಕೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ವೆಂಚುರಿ S, ವೆಂಚುರಿ M. 1999. ಅಯೋಡಿನ್, ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಟೊಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಸಿನೊಜೆನೆಸಿಸ್: ಎವಲ್ಯೂಶನರಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಎ ಪ್ರಿಮಿಟಿವ್ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್? ಯ‌ೂರ್ J ಎಂಡೊಕ್ರಿನೋಲ್. 140:371-372.</ref> ಸಸ್ಯ, ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಆಹಾರ ಕ್ರಮವು ಅಯೋಡಿನ್, [[ಸೆಲೆನಿಯಮ್]], ಸತು, [[ತಾಮ್ರ]], [[ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್]], [[ಕಬ್ಬಿಣ]], ಮುಂತಾದ ಸಮುದ್ರ ಮೂಲದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಯಿತು. ತಾಜಾನೀರಿನ [[ಆಲ್ಗೆ]] ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಸಸ್ಯಗಳು ಸಮುದ್ರದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಗಳ ಬದಲಿ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ಪಾಲಿಫಿನಾಲ್‌ಗಳು, ಕ್ಯಾರೆಟಿನೋಯ್ಡ್‌ಗಳು, ಫ್ಲೇವೊನೋಯ್ಡ್‌ಗಳು, ಟೋಕೊಫೆರಾಲ್‌ಗಳು ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಆಂತರಿಕ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭೂಜೀವಿಗಳ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕ “ಜೀವಸತ್ವ”ಗಳಾದವು (C, A, E, ಇತ್ಯಾದಿ ಜೀವಸತ್ವಗಳು). ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಅಥವಾ C ಜೀವಸತ್ವವು ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಜನ್(= ಮೃದ್ವಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರೊಟೀನು) ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಂಜೈಮಿಕ ಸಹಾಯಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಅಂಶ, ಇದು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕ ತಳಿಗಳನ್ನು (ROS) ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಶೇಖರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತಾಜಾ ನೀರಿನ ಟೆಲಿಯೋಸ್ಟ್ ಉಪವರ್ಗದ ಮೀನುಗಳು ಅವುಗಳ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳೂ ಸ್ಕರ್ವಿ (ಹಾರ್ಡಿ ಮತ್ತು ಇತರರು, 1991) ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತವೆ. ಸ್ಕೋಲಿಯೋಸಿಸ್ (=ಬೆನ್ನುಹುರಿಯು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬಾಗುವುದು), ಲೋರ್ಡೋಸಿಸ್ (=ಗೂನು ಅಥವಾ ಬೆನ್ನು ಮೂಳೆ ಮುಂದ್ಕಕೆ ಬಾಗಿಕೊಂಡಿರುವುದು) ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣ ಗಾಢವಾಗುವಿಕೆ-ಇವೆಲ್ಲಾ C ಜೀವಸತ್ವದ ಕೊರತೆಯಿಂದ,ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು. ಇದರ ಕೊರತೆಯಿಂದ ನೆಲಭಾಗದ ತಾಜಾನೀರಿನ ಸಾಲ್ಮೋನಿಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ [[ಕಾಲಜನ್]] ರಚನೆ, ಆಂತರಿಕವಾಗಿ/ಈಜುರೆಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವಕ್ಕೆ, ಬೆನ್ನೆಲುಬಿನ ಬಾಗುವಿಕೆಗೆ ಮೊದಲಾದವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೀನುಗಳು ಆಲ್ಗೆ ಮತ್ತು ಫೈಟೊಪ್ಲಾಂಕ್ಟಾನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಮುದ್ರದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇತರ ಹೆಚ್ಚು ಪುರಾತನ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಅಂಶಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಬಹುದಾದ ಸಂಭಾವ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಜೀವಸತ್ವ ಪೂರೈಕೆಯು ನಗಣ್ಯವೆನಿಸಿದೆ.<ref>ಹಾರ್ಡಿ LJ, ಫ್ಲೆಚರ್ TC, ಸೆಕಂಬಸ್ C.J.1991. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಯಾಲ್ಮೋನ್‌ನ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪರಿಣಾಮ. ಅಕ್ವಕಲ್ಚರ್ 95:201–214</ref> C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗಿದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿಯೇ ವಾನರ ಜಾತಿಯು ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಾಗಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದಲು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಭಿಮತ.<ref>ಚಲ್ಲೆಮ್, JJ, ಟೈಲರ್, EW. 1998. ಹೋಮೋ ಸೇಪಿಯನ್ಸ್‌ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿನ ರೆಟ್ರೋವೈರಸ್, ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು. ಫ್ರೀ ರಾಡಿಕಲ್ ಬಯೋಲಜಿ ಆಂಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್. 25(1):130-132.</ref><ref>ಬೆನೇಗ್ಯಿ, G. 1997. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮೆಟಾಬೋಲಿಸಮ್ ಆಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ ಇನ್ ಆನಿಮಲ್ಸ್. ಫ್ರೀ ರಾಡಿಕಲ್ ಬಯೋಲಜಿ ಆಂಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್. 23(5):793-803.</ref><ref>ಸ್ಟೋನ್ I. 1979. ಹೋಮೊ ಸೇಪಿಯನ್ಸ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕಸ್, ಎ ಬಯೋಕೆಮಿಕಲಿ ಕರೆಕ್ಟೆಡ್ ರೋಬಸ್ಟ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಮ್ಯುಟೆಂಟ್. ಮೆಡಿಕಲ್ ಹೈಪೋಥೆಸಿಸ್. 5(6):711-721</ref> ವಿಕಾಸದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಅಥವಾ ವಾನರ ಕುಲದ ಕಪಿಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬಹುಹಿಂದೆಯೇ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಾನರ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ [[ಹ್ಯಾಪ್ಲೋರಿನಿ]] (C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದವು) ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಅದರ ಸಹೋದರಿ ಏಕಮೂಲ ವರ್ಗವಾದ [[ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಸಿರಿನಿ]] (="ತೊಯ್ದ-ಉದ್ದಮ‌ೂಗಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರ ಕುಲ")(=ಪ್ರೈಮೇಟುಗಳು) ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಸುಮಾರು 63 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ([[Mya]]) ಇವು ಎರಡು ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ವಿಕಾಸದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಅವಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸ ಬಹುದಾದ, ಸರಿಸುಮಾರು 5 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ (58 Mya), ಕಾಡುಪಾಪ ([[ಟಾರ್ಸಿಡೆ]]) ವಂಶವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ [[ಟಾರ್ಸಿಫೋರ್ಮ್ಸ್]] ವರ್ಗವು ಇತರ ಹ್ಯಾಪ್ಲೋರಿನ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಡುಪಾಪಗಳೂ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾರವು, ಆದ್ದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರವು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ನಡೆದಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಇದು ಈ ಎರಡು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವರ್ಷಗಳ (63ರಿಂದ 58 Mya) ನಡುವೆಯೇ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ [[ಯ‌ೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]]ವು ತನ್ನ ಕೆಲಸ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಯ‌ೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಎರಡೂ [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಬಲ ಅಂಶಗಳು]]. ಇದು ಉನ್ನತ ವರ್ಗದ ವಾನರಗಳಲ್ಲಿ ಯ‌ೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತಾನೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Proctor P |title=Similar functions of uric acid and ascorbate in man? |journal=Nature |volume=228 |issue=5274 |pages=868 |year=1970 |pmid=5477017|doi=10.1038/228868a0}}</ref> ===ಹೀರಿಕೆ, ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆ=== ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಸರಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೀರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮೈಗೂಡುತ್ತದೆ. ಸೋಡಿಯಮ್ ಅವಲಂಬಿತ ಸಕ್ರಿಯ ಸಾಗಣೆ - ಸೋಡಿಯಮ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಸಹಸಾಗಣೆ (SVCT) ಮತ್ತು ಹೆಕ್ಸೋಸ್ ಸಾಗಿಸುವವು (GLUT)- ಇವೆರಡೂ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಎರಡು ಸಾಗಣೆಯ ಸಾಧನಗಳು. ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಒಳಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ ಸಂಕುಚಿತ ರೂಪಗಳೆಂದರೆ - SVCT1 ಮತ್ತು SVCT2.<ref name="ReferenceA">ಸ್ಯಾವಿನಿ, I., ರೋಸಿ, A., ಪೈರೊ, C., ಮತ್ತು ಇತರರು. SVCT1 ಆಂಡ್ SVCT2: ಕೀ ಪ್ರೋಟೀನ್ಸ್ ಫಾರ್ ವಿಟಮಿನ್ C ಅಪ್ಟೇಕ್. ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳು 2008; 34: 347–355</ref> GLUT1 ಮತ್ತು GLUT3 ಇವೆರಡು ಗ್ಲುಕೋಸ್ ಸಾಗಣೆಗಾರರಾಗಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಇವು C ಜೀವಸತ್ವದ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ ರೂಪವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ರಮ್ಸಿ SC, ಕ್ವೋನ್ O, Xu GW, ಮತ್ತು ಇತರರು. ಗ್ಲುಕೋಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟರ್ ಐಸೊಫಾರ್ಮ್ಸ್ GLUT1 ಆಂಡ್ GLUT3 ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್. J ಬಯೋಲ್ ಕೆಮ್ 1997; 272:18982–18989.</ref> ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೀರಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಜೀವಕೋಶಗಳು ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಮೇ J. M., ಕ್ಯು, Z. C., ನೀಲ್, D. R., ಮತ್ತು ಲಿ, X. ಮಾನವನ ಎಂಡೋಥೀಲಿಯಲ್ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅದರ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ರೂಪದಿಂದ ಪುನಃಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದು. ಬಯೋಕಿಮ್ ಬಯೋಫಿಸ್ ಆಕ್ಟ 2003; 1640(2-3):153-161</ref><ref>ಪ್ಯಾಕರ್, L. (1997) ವಿಟಮಿನ್ C ಆಂಡ್ ರಿಡಾಕ್ಸ್ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ಸ್. ಇನ್: ಪ್ಯಾಕರ್ L, F. J. (ed). ವಿಟಮಿನ್ C ಇನ್ ಹೆಲ್ತ್ ಆಂಡ್ ಡಿಸೀಸ್, ಮಾರ್ಸೆಲ್ ಡೆಕ್ಕರ್ ಇಂಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ಶರೀರದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ SVCTಗಳದ್ದು ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ SVCT2 ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ,<ref name="ReferenceA" /> ಆದರೆ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ SVCT ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿವೆ.<ref>ಜೇಮ್ಸ್ M. ಮೇ, ಜಿ-ಚಾವೊ ಕುವ, ಹ್ವಾನ್ ಕಿಯಾವೊ ಆಂಡ್ ಮಾರ್ಕ್ J. ಕೌರ್ಯ. ಮೆಚುರೇಶನಲ್ ಲಾಸ್ ಆಫ್ ದ ವಿಟಮಿನ್ C ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟರ್ ಇನ್ ಎರಿಥ್ರೋಸೈಟ್ಸ್. ಬಯೋಕೆಮ್ ಬಯೋಫಿಸ್ ರೆಸ್ ಕಾಮನ್. 2007; 360:295-298.</ref> ಹುಟ್ಟಿದಾಕ್ಷಣ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪುವಂಥ ಏಟು ತಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು SVCT2 ಕೊರತೆಯಿಂದ ಸಾಯುತ್ತವೆ,<ref>ಸೊಟಿರಿಯು, S., ಗಿಸ್ಪರ್ಟ್, S., ಚೆಂಗ್, J., ವಾಂಗ್, Y., ಚೆನ್, A., ಹೂಗ್‌ಸ್ಟ್ರೇಟನ್-ಮಿಲ್ಲರ್, S., ಮಿಲ್ಲರ್, G. F., ಕ್ವೋನ್, O., ಲೆವಿನ್, M., ಗುಟ್ಟನ್‌ಟ್ಯಾಗ್, S. H., ಮತ್ತು ನುಸ್ಬೌಮ್, R. L. (2002) ನಾಟ್ ಮೆಡ್, 8:514-517</ref> ಇದು SVCT2-ನಡೆಸುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸಾಗಣೆಯು ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅತೀ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮ ಬದ್ಧವಾದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ 70ರಿಂದ 95%ನಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸೇವನೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆಲ್ಲಾ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಯ (12ಗ್ರಾಂ) ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು 16%ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯದ್ದಾದರೆ; ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಯಲ್ಲಿ (<20&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ) ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣವು 98%ನಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.<ref>ಲೆವಿನ್ M, ಮತ್ತು ಇತರರು. ವಿಟಮಿನ್ C ಫಾರ್ಮಕೊಕೈನೆಟಿಕ್ಸ್ ಇನ್ ಹೆಲ್ತಿ ವಾಲಿಂಟಿಯರ್ಸ್: ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಎ ರೆಕಮೆಂಡೆಡ್ ಡೈಯಟರಿ ಅಲೋವೆನ್ಸ್. ಪ್ರೋಕ್ ನಟ್ಲ್ ಅಕ್ಯಾಡ್ ಸ್ಕಿ USA. 1996; 93:3704–3709.</ref> ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಮರುಹೀರಿಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಮ‌ೂತ್ರಕ್ಕೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ಹರಿದು, ವಿಸರ್ಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ (ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನೂರು ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನ) ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಮಟ್ಟವು ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಮರುಹೀರಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಶೇಖರವಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಮಿತಿಯು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1.5&nbsp;mg/dL ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ 1.3&nbsp;mg/dLನಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಮಟ್ಟದ ಪ್ಲಾಸ್ಮದಲ್ಲಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯು (ದೇಹದ ಆರ್ದ್ರ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ) ಸುಮಾರು 30 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮ‌ೂತ್ರದ ಮ‌ೂಲಕ ಅತೀಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳಲ್ಲೇ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ C ಜೀವಸತ್ವವು ಶರೀರದಲ್ಲಿನ ಇದರ ಸಂಗ್ರಹವು ಖಾಲಿಯಾದ ಹಾಗೆ ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ರೀನಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ರೀಶನ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್: ಎಫೆಕ್ಟ್ ಆಪ್ ಏಜ್ ಆಂಡ್ ಸೆಕ್ಸ್. D. G. ಒರಿಯೊಪೌಲಸ್, R. D. ಲಿಂಡೆಮ್ಯಾನ್, D. J. ವಾಂಡರ್‌ಜಾಗ್ಟ್, A. H. ಟ್ಜಾಮಲೋಕಸ್, H. N. ಭಗವಾನ್ ಮತ್ತು P. J. ಗ್ಯಾರಿ. ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್, ಸಂಪುಟ 12, ಸಂಚಿಕೆ 5 537-542.</ref> ರಕ್ತದ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಶರೀರದಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವ ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ರಕ್ತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ C ಜೀವಸತ್ವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಹಲವಾರು ಅಂಗಾಂಶಗಳಿವೆ. [[ಅಡ್ರೀನಲ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳು]], [[ಪಿಟ್ಯೂಟರಿ]], [[ತೈಮಸ್ ಗ್ರಂಥಿ]], [[ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂಟಿಯಮ್]], ಮತ್ತು [[ರೆಟಿನ]]ರಕ್ತ ಪ್ಲಾಸ್ಮದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ 100 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ [[ಜೈವಿಕ ಅಂಗಾಂಶ]]ಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Hediger MA |title=New view at C |journal=Nat. Med. |volume=8 |issue=5 |pages=445–6 |year=2002 |month=May |pmid=11984580 |doi=10.1038/nm0502-445 |url=http://www.nature.com/nm/journal/v8/n5/full/nm0502-445.html}}</ref> [[ಮಿದುಳು]], [[ಗುಲ್ಮ(=ಸ್ಪ್ಲೀನ್)]], [[ಶ್ವಾಸಕೋಶ]], [[ವೃಷಣ]], [[ದುಗ್ಧಗ್ರಂಥಿ]], [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]], [[ಥೈರಾಯ್ಡ್]], [[ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿನ]] [[ಲೋಳೆಪೊರೆ]], [[ಬಿಳಿ ರಕ್ತ ಕಣ]], [[ಮೇದೋಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿ]], [[ಮ‌ೂತ್ರ ಪಿಂಡ]] ಮತ್ತು [[ಲಾಲಾಗ್ರಂಥಿ]]- ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಪ್ಲಾಸ್ಮಕ್ಕಿಂತ 10ರಿಂದ 50 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಸತ್ವ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ [[L-ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್]] ಎಂಬ ಎಂಜೈಮ್‌‌ನಿಂದ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ]]. ದೇಹದ ಆರ್ದ್ರ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಇತರ ದೈಹಿಕ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ ನಾಶವಾದಾಗ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುವ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಈ ಎಂಜೈಮ್‌ನಿಂದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಂಡು, ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ===ಕೊರತೆ=== {{Main|Scurvy}} [[ಸ್ಕರ್ವಿ]] ಎಂಬುದು C ಜೀವಸತ್ವದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬರುವ ಒಂದು [[ವಿಟಮಿನ್ ರೋಗ]]. ಸಂಯೋಜನೆಯಾದ [[ಕಾಲಜನ್]] C ಜೀವಸತ್ವವಿಲ್ಲದೆ ಅದರ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸ್ಥಿರವಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ರೋಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗದಿಂದ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಗುಳ್ಳೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ, ಒಸಡಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ತೂತುಗಳಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ [[ಲೋಳೆ ಸುರಿಸುವ ಪೊರೆ]]ಗಳಿಂದ ರಕ್ತ ಸ್ರಾವವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲೆಗಳು ತೊಡೆ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಈ ವ್ಯಾಧಿಯಿಂದ ಬಾಧಿತನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬಿಳಿಚಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ, ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದಿರುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಆಂಶಿಕ ನಿಶ್ಚಲತೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವು ಉಲ್ಬಣಿಸಿದಾಗ ಮೈ ಮೇಲೆ [[ಕೀವು ತುಂಬಿದ ವ್ರಣ]]ಗಳುಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಹಲ್ಲುಗಳು]] ಉದುರಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಮಾನವನ ದೇಹಕ್ಕೆ<ref name="MedlinePlus" /> ಹೊಸದಾಗಿ ಅದರ ಪೂರೈಕೆ ಆಗುತ್ತಿರಬೇಕು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅದು ಬೇಗನೆ ಬರಿದಾಗುತ್ತದೆ. ರಕ್ತದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕವಿರುವ ಧೂಮಪಾನಿಗಳಿಗಿಂತ ಅಲ್ಪಾಂಶ C ಜೀವಸತ್ವ ಇರುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲಿನ ಶ್ವಾಸಕೋಶ-ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಯ ಗಂಡಾಂತರ ಅಧಿಕ ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/901196.stm|title=The influence of smoking on Vitamin C status in adults|accessdate=2007-12-12 |date=2000-09-31|publisher=BBC news and Cambridge University}}</ref> ರಕ್ತದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ([[ದೀರ್ಘಕಾಲದ]] ಸ್ಕರ್ವಿ), [[ಅಪಧಮನಿ ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ(=ಅತೆರೋಸ್‌ಕ್ಲೆರೋಸಿಸ್)]] ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ [[ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್]] ಮತ್ತು ಡಾ. G. C. ವಿಲ್ಲಿಸ್ ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಕರ್ವಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. 19 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಕೆನಡಾದ ಪುರುಷರು 133&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರು 120&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನಕ್ಕೆ, C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಆಹಾರದ ಮ‌ೂಲಕ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು 2004ರಲ್ಲಿ [http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/pubs/cchs-nutri-escc/tab11_vitc-eng.php ಕೆನಡಿಯನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸರ್ವೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಯು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ,<ref name="StatCdn">[http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/pubs/cchs-nutri-escc/tab11_vitc-eng.php]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಸ್ಟ್ರಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕೆನಡಾ, ಕೆನಡಿಯನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸರ್ವೆ, ಸೈಕಲ್ 2.2, ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್ (2004)</ref> ಇದು RDA ಶಿಪಾರಸು ಮಾಡಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸ್ಕರ್ವಿಯ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ದಿನ 10 ಮಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಮಾನವನ ಆಹಾರ ಸೇವನಾ ಕ್ರಮದ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಸೋಂಕು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂಗಾಂಶ ದುರಸ್ಥಿ (ಸುಟ್ಟ ಗಾಯದಂಥದ್ದು) ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸೇವನೆ ಪ್ರಮಾಣ ಸ್ಕರ್ವಿಯನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ==ಮಾನವನ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಇತಿಹಾಸ== [[File:James lind.jpg|right|thumb|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಯಲ್ ನೇವಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ತಜ್ಞ ಜೇಮ್ಸ್ ಲಿಂಡ್. ಮೊದಲು ದಾಖಲಾದ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಯೋಗ ಎನ್ನಲಾದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅವನು 1747ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಹಣ್ಣಿನ ಗುಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.]] ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ತಾಜಾ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪದಾರ್ಥ ಅಥವಾ ಹಸಿ ಮಾಂಸದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಆಂಶ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲದ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು ಇದನ್ನು ಔಷಧೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡರು. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉಷ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ರೂಸ್ ಮರ(=ಪಿಸಿಯ ಕುಲದ ಮರ)ದ ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬರ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮರಗಳ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಜಾಕ್ವೆಸ್ ಕಾರ್ಟಿಯರ್]] [[ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ನದಿ]]ಯನ್ನು 1536ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪರಿಶೋಧಕ ಕಾರ್ಯನಿರತನಾದಾಗ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗದಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ಜನರ ಪ್ರಾಣ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡನು. ಅವನು [[ನಿತ್ಯಪರ್ಣಿ]] ಮರಗಳ ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಕುದಿಸಿ ಚಹಾ ಮಾಡಿದನು. ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಂ 50 ಮಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬುದು ನಂತರ ತಿಳಿದುಬಂತು.<ref>{{cite web |url=http://www3.sympatico.ca/goweezer/canada/z00cartier3.htm |title=Jacques Cartier's Second Voyage - 1535 - Winter & Scurvy |accessdate=2007-02-25 |archive-date=2007-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070212063742/http://www3.sympatico.ca/goweezer/canada/z00cartier3.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal |pmid=12422875 |title=Jacques Cartier witnesses a treatment for scurvy |month=June | year=2002 |author=Martini E. |journal=Vesalius |volume=8 |issue=1 |pages=2–6}}</ref> ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಸ್ಯಾಹಾರದ ಪ್ರಯೋಜನವು ಅಧಿಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನಿಯೋಜಿತನಾದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಜ್ಞ [[ಜಾನ್ ವುಡಾಲ್]] 1617ರಲ್ಲಿ ಅವನ ಪುಸ್ತಕ "ದ ಸರ್ಜನ್ಸ್‌ ಮೇಟ್"‌ನಲ್ಲಿ [[ನಿಂಬೆ]] ರಸವನ್ನು ರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಉಪಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ''"ತಾಜಾ ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೊಪ್ಪಿನ ಅಂಶ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಿಂದ ಸಂಪುರ್ಣವಾಗಿ ದೂರ ಉಳಿದರೆ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗ ಬರುತ್ತದೆ; ಇದೊಂದೇ ಈ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ" ಎಂದು [[ಡಚ್]] ಬರಹಗಾರ [[ಜೊಹಾನ್ ಬ್ಯಾಚ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮ್]] 1734ರಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.'' [[ಸ್ಕರ್ವಿ]] ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ [[ಹಿಪ್ಪೊಕ್ರೇಟ್ಸ್]] ಕ್ರಿ.ಪೂ. 400ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಆದೇ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ರಾಯಲ್ ನೇವಿಯ]] ಹಡಗಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಜ್ಞ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಲಿಂಡ್ ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಮೊದಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವನು]]. ತಾಜಾ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವ ಬಡವರಲ್ಲಿ, ದೂರದೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುವ [[ನಾವಿಕರು]] ಮತ್ತು [[ಸೈನಿಕ]]ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. 1747ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರದ ಕೆಲವು ನಾವಿಕ ತಂಡದವರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಎರಡು ಕಿತ್ತಳೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ನಿಂಬೆ ಹಣ್ಣನ್ನು ಲಿಂಡ್ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಇತರರು ಅವರ ನಿತ್ಯದ ಆಹಾರದೊಂದಿಗೆ [[ಸೇಬುಮದ್ಯ]], [[ವಿನೆಗರ್]], [[ಗಂಧಕಾಮ್ಲ]] ಅಥವಾ [[ಸಮುದ್ರ ನೀರು]] ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳೂ ಸಮನಾಗಿದ್ದು, ಜನಾಂಗದ ಗುಂಪೊಂದನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಒಂದೊಂದು ಗುಂಪಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತಿನಿಸು ನೀಡಿ ಕೊನೆಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಫಲಶೃತಿಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಲಾದ ಇಂಥ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಯೋಗ [[ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಟ್ರಸ್ ಹಣ್ಣುಗಳು ಈ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿದವು ಎಂದು ಫಲಿತಾಂಶವು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ''ಟ್ರೀಟಿಸ್ ಆನ್ ದ ಸ್ಕರ್ವಿ'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಡ್ ಈ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು 1753ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ.<ref name="lind_james">{{cite book|author=Lind, James|title=A Treatise of the Scurvy|publisher=A. Millar|location=London|year=1753}}</ref> [[File:Ambersweet oranges.jpg|left|thumb|ಹಡಗಿನ ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೊದಲ ಮ‌ೂಲಗಳಾದ ಸಿಟ್ರಸ್ ಹಣ್ಣುಗಳು.]] ಲಿಂಡ್‌ನ ''ಈ ಅಧ್ಯಯನ ಗ್ರಂಥ'' ವು ಆರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅವನು ನೀಡಿದ ನಿಂಬೆ ರಸದ ಸಲಹೆ "ಕದ್ದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು, ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವನ ಕಾರ್ಯವು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರಲು ನಿಧಾನವಾಯಿತು.<ref name="Singh2008">{{cite book | last = Singh | first = Simon | authorlink = Simon Singh | coauthors = [[Edzard Ernst]] | title = [[Trick or Treatment|Trick of Treatment: The Undeniable Facts about Alternative Medicine]] | publisher = WW Norton & Company | date = 2008 | location = | pages = 15–18 | url = | doi = | id = | isbn = 9780393066616 }}</ref> ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯುವುದು ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿಯಾದುದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಪಾನೀಯ ತಯಾರಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವ ಸುಲಭ ಉಪಾಯವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಆದರೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿನ ಜೀವಸತ್ವವು ಇಲ್ಲದಂತಾಯಿತು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಾಮ್ರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದಾಗ).<ref name="Oxford" /> ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅಥವಾ ಗುಣಪಡಿಸಲು ಆ ಪಾನೀಯಗಳು ವಿಫಲವಾದ್ದರಿಂದ ಲಿಂಡ್‌ನ ಇತರ ಸಲಹೆಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದುದಲ್ಲ ಎಂದು ಹಡಗಿನ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ಗಳು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. 1795ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ [[ಗಜನಿಂಬೆ]] ಅಥವಾ [[ನಿಂಬೆ ಹಣ್ಣು]]ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೇವಿಸ ಬೇಕೆಂಬ ಕಟ್ಟುಪಾಡನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ನಿಂಬೆಹಣ್ಣುಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕಾಲನಿಯಲ್ಲಿ ವಿಫುಲವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಗಜನಿಂಬೆಗಳು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಧಿಪತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಅವು ಭಾರೀ ತುಟ್ಟಿ ಎನಿಸಿದ್ದವು. ಈ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾವು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರನ್ನು [["ಲೈಮಿ"]] ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುವಂತಾಯಿತು. [[ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಕುಕ್]] ಅವನ ನಾವಿಕರಲ್ಲಿ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲಿ ಸಾಯದೆ ಇರುವ ಹಾಗೆ ನೋಡಿಕೊಂಡು [[ಹವಾಯಿಯನ್ ದ್ವೀಪ]]ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಚೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಮ‌ೂಲಕ, ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ [["ಸಾರ್‌ಕ್ರಾಟ್(=ಕತ್ತರಿಸಿದ ಕೋಸುಗಡ್ಡೆಯ ಒಂದು ಬಗೆಯ ತಿನಿಸು)"]]ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ನಿರೂಪಿಸಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite book |last=Cook |first=James |authorlink=James Cook |coauthors=Philip Edwards |title=The Journals of Captain Cook |pages=38 |year=1999 |publisher=Penguin Books |location= |isbn=0140436472 |oclc=42445907}}</ref> ಕಂಡು ಕೇಳರಿಯದ ತಿನಿಸೊಂದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕಾಧಿಪತ್ಯವು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎನ್ನಲಾದ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಹದಿನೆಂಟನೇ ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ "ಆಂಟಿಸ್ಕೋರ್ಬುಟಿಕ್(=ವಸಡುರೋಗ ನಿವಾರಕ)" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಗಳು ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೂ ಈ ಪದ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಬರಿಯ ಗಜನಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲದೆ ಸಾರ್‌ಕ್ರಾಟ್, ಕೋಸು, [[ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಸಿದ ಧಾನ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಸಾರು]] ಮೊದಲಾದವುಗಳೂ ಸೇರಿತ್ತು. ನಾರ್ವೆಯ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ನೌಕಾತಂಡದಲ್ಲಿನ ನಾವಿಕರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ [[ಬೆರಿಬೆರಿ]] ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು 1907ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು [[ನಾರ್ವೆಯ]] ವೈದ್ಯರುಗಳಾದ [[ಆಕ್ಸೆಲ್ ಹೋಲ್ಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ತಿಯೋಡರ್ ಫ್ರೋಲಿಚ್ ಅವರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಪಾರಿವಾಳ]]ಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಬೇರೆ ಒಂದು ಸಸ್ತನಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದರು. ಮೊದಲು ಅವರ ಪಾರಿವಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರಿಬೆರಿ ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗದ ಆಹಾರವನ್ನು [[ಗಿನಿಇಲಿ]]ಗೆ ತಿನ್ನಿಸಿದರು. ಅದು ಇಲಿಯಲ್ಲಿ ಬೆರಿಬೆರಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದುದಕ್ಕೆ ಅವರು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು. ಅದುವರೆಗೆ ಸ್ಕರ್ವಿಯು ಮಾನವರ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಮಾನವರಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾದ ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿ ರೋಗವಿದು ಎಂದೇ ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ===ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಆವಿಷ್ಕಾರ=== [[File:Albert Szent-Györgyi.jpg|thumb|right|ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಜೆಂಟ್-ಗ್ಯೋರ್ಗ್ಯಿಯ 1948ರ ಭಾವಚಿತ್ರ. "C ಜೀವಸತ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಫ್ಯೂಮರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ವೇಗವರ್ಧನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಿದ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ದಹನ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗಾಗಿ" ಅವನು ಔಷಧಿಯಲ್ಲಿ 1937ರ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅವನು ಅನೇಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಚಕ್ರದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹಾನ್ಸ್ ಅಡೋಲ್ಫ್ ಕ್ರೆಬ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.]] 1912ರಲ್ಲಿ [[ಪೋಲೆಂಡ್-ಅಮೇರಿಕಾ]] ಜೀವ-ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಕ್ಯಾಸಿಮಿರ್ ಫಂಕ್]], ಕೊರತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಲವಣಾಂಶವಿಲ್ಲದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಜೀವಸತ್ವ]]ಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದರು. ಇದು ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವುರಿಂದ "ಜೀವಧಾರಕ"ದ ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲವೂ ರಾಸಾಯನಿಕ [[ಅಮೀನ್]]‌ಗಳು ಎಂದು ಫಂಕ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದರಿಂದ "ಅಮೀನ್‌"ಗಳ ಸಂಮ್ಮಿಶ್ರವಾಗಿದೆ. "ಜೀವಸತ್ವ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಆಂಟಿ-ಸ್ಕೋರ್ಬುಟಿಕ್ ಅಂಶ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ, ಹಿಂದೆ ತಾಜಾ ಸಸ್ಯಾಂಶಕ್ಕೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಧಿಕ ಮಾಂಸಾಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಕಟಿಕ್ ಪರಿಶೋಧಕರು ರೋಗದ ಬಾಧೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದಾರಾದರೂ,[[ಎಸ್ಕಿಮೊ]]ಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಸ್ಯಾಹಾರವನ್ನೂ ಸೇವಿಸದೆ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ 1928ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಕಟಿಕ್ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ವಿಲ್ಜಾಲ್ಮರ್ ಸ್ಟೆಫಾನ್ಸನ್]] ಸಿದ್ಧಾಂತವೊಂದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಸ್ಥಳೀಯರು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ತಾಜಾ ಮಾಂಸದಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸ್ಟೆಫಾನ್ಸನ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ. 1928ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಅವನು ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬನ ಜೊತೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಮಾಂಸಾಹಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿಂದು ಜೀವಿಸಿ, ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದರು. (ಉತ್ತರ ಕೆನಡಾದ [[ಯುಕೋನ್]], [[ಐನ್ಯೂಟ್]] ಮತ್ತು ಮೆಟಿಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ-ಹಸಿಯಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವು ಪರಿಮಾಣವಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾದ ನಂತರ ನಡೆಸಿದ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನ ಸೇವಿಸುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವು 52ರಿಂದ 62&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನಕ್ಕೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿವೆ. ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಸರಿಸುಮಾರು [[ಡೈಯಟರಿ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಇನ್ಟೇಕ್]]‌ (DRI)ನಷ್ಟಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅವರು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಸ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಅಷ್ಟೇ ಇತ್ತು.)<ref>{{cite journal |author=Kuhnlein HV, Receveur O, Soueida R, Egeland GM |title=Arctic indigenous peoples experience the nutrition transition with changing dietary patterns and obesity |journal=J Nutr. |volume=134 |issue=6 |pages=1447–53 |date=1 June 2004|pmid=15173410 |url=http://jn.nutrition.org/cgi/content/full/134/6/1447 }}</ref> 1928ರಿಂದ 1933ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಜೋಸೆಫ್ L ಸ್ವಿರ್ಬೆಲಿ [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಜೆಂಟ್ ಗ್ಯೋರ್ಗೈ]] ಇವರ [[ಹಂಗೇರಿಯಾ]] ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ [[ಅಮೇರಿಕಾದ]] [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗ್ಲೆನ್ ಕಿಂಗ್]]ತಂಡ-ಎರಡೂ ಸೇರಿ ಆಂಟಿ-ಸ್ಕೋರ್ಬುಟಿಕ್ ಅಂಶವನ್ನು ಅದರ ಜೀವಸತ್ವ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯಿಂದಾಗಿ "ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ" ಎಂದು ಕರೆದು ಮೊದಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದರು. ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಅಮೀನ್ ''ಆಗಿಯೂ ಅಲ್ಲದೆ'', ಯಾವುದೇ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಅಂಶವನ್ನೂ ಅದು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಈ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಸ್ಜೆಂಟ್-ಗ್ಯೋರ್ಗೈಗೆ 1937ರ [[ಔಷಧದಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. "C ಜೀವಸತ್ವ ಮತ್ತು ವೇಗವರ್ಧಕ ಫ್ಯೂಮರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಜೈವಿಕ ದಹನ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಅವನ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗಾಗಿ" ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.pitt.edu/history/1932.html |title=Pitt History - 1932: Charles Glen King |accessdate=2007-02-21 |quote=In recognition of this medical breakthrough, some scientists believe that King deserved a Nobel Prize. |publisher=[[University of Pittsburgh]] |archive-date=2006-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060916012310/http://www.pitt.edu/history/1932.html |url-status=dead }}</ref> 1933 ಮತ್ತು 1934ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಸರ್ [[ವಾಲ್ಟರ್ ನೋರ್ಮನ್ ಹ್ಯಾವರ್ತ್]] ಮತ್ತು ಸರ್ [[ಎಡ್ಮಂಡ್ ಹರ್ಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪೋಲೆಂಡ್ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಟಾಡಿಯಸ್ ರೈಚ್‌ಸ್ಟೈನ್]] ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಕೃತಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ಥಾನ. ಆ ಕಾಲ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದ ಇದು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಯಿತು. ಹ್ಯಾವರ್ತ್ ಮಾತ್ರ ಅವನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ 1937ರ [[ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದ, ಆದರೆ "ರೈಚ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ"ಯು ರೈಚ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಿತು. 1933ರಲ್ಲಿ [[ಹೋಪ್‌ಮ್ಯಾನ್-ಲಾ ರೊಚೆ]]ಯು [[Redoxon(=ರೆಡೊಕ್ಸಾನ್)]] ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಸರಿನಡಿ ಕೃತಕ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಔಷಧೀಯ ಕಂಪೆನಿ ಎನಿಸಿತು. [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]]ವು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ [[ಎಂಜೈಮ್‌]] [[L-ಗುಲೊನೊಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್|<small>L</small>-ಗುಲೊನೊಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್]] ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಅಸಮರ್ಥತೆ ಕೆಲವು ಸಸ್ತನಿಗಳು ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗಕ್ಕೀಡಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಎಂದು 1957ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ J.J. ಬರ್ನ್ಸ್ ತೋರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟ. C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ನಾಲ್ಕು ಎಂಜೈಮ್‌‌ಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಎಂಜೈಮ್‌ ಕೊನೆಯದು.<ref>{{cite journal |author=BURNS JJ, EVANS C |title=The synthesis of L-ascorbic acid in the rat from D-glucuronolactone and L-gulonolactone |journal=J Biol Chem. |volume=223 |issue=2 |pages=897–905 |date=1 December 1956 |pmid=13385237 |url=http://www.jbc.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=13385237 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite journal |author=Burns JJ, Moltz A, Peyser P |title=Missing step in guinea pigs required for the biosynthesis of L-ascorbic acid |journal=Science |volume=124 |issue=3232 |pages=1148–9 |year=1956 |month=December |pmid=13380431 |url=http://www.sciencemag.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=13380431 |doi=10.1126/science.124.3232.1148-a}}</ref> C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅದರ ಆಹಾರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಗುಣಲಕ್ಷಗಣಳಿಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದವನು ಅಮೆರಿಕಾದ ಜೀವ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಇರ್ವಿನ್ ಸ್ಟೋನ್]]. ಮಾನವರು <small>L</small>-ಗುಲೊನೊಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ಸಂಕೇತ ನೀಡುವ ತಳಿಯ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂತರ ಅವನು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರೈಮೇಟುಗಳಲ್ಲಿ, ಆಕ್ಸಿಡೀಕೃತ L-ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು (DHA) ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುವ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಶರೀರದಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು [[ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣ]]ಗಳು ವ್ಯೂಹವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ [[ಮೋಂಟ್‌ಪೆಲ್ಲಿಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಸಂಶೋಧಕರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2008/03/080320120726.htm|title=How Humans Make Up For An 'Inborn' Vitamin C Deficiency|date=March 21, 2008|work=ScienceDaily |publisher=Cell Press |accessdate=2009-02-24}}</ref> ==ದೈಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆ== ಮಾನವರಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವು ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಅತೀ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಬಹಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ನಿಗ್ರಹ]]ವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದಿಂದ ಆಗುವ ಒತ್ತಡ]]ವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ [[ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಪೆರಾಕ್ಸಿಡೇಸ್]] ತಲಾಧಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುವ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref name="OSU" /> ಇದು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ [[ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ]]ಗೆ ಎಂಜೈಮ್‌ [[ಸಹಾಯಕ ಅಂಶ]]ವಾಗಿದೆ. C ಜೀವಸತ್ವವು ಪ್ರಮುಖ [[ಎಂಜೈಮ್‌]]‌ಗಳಿಗೆ [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಪೂರೈಸುವ ಅಂಶ]]ವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ:<ref name="LevineM">{{cite book |author=Levine M, Rumsey SC, Wang Y, Park JB, Daruwala R |chapter=Vitamin C |editor=Stipanuk MH |title=Biochemical and physiological aspects of human nutrition |publisher=W.B. Saunders |location=Philadelphia |year=2000 |pages=541–67 |isbn=0-7216-4452-X }}</ref> ===ಕಾಲಜನ್, ಕಾರ್ನಿಟೈನ್ ಮತ್ತು ತೈರೋಸಿನ್ ಸಂಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಮೈಕ್ರೊಸೋಮ್‌ನ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ=== {{Confusing|date=May 2009}} ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಮಾನವನ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. [[ಕಾಲಜನ್]], [[ಕಾರ್ನಿಟೈನ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂರೊಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟರ್ (=ನರಸಂವಾಹಕ)]] ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ, [[ತೈರೋಸಿನ್]]‌ನ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು [[ಅಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ]] ಹಾಗೂ [[ಮೈಕ್ರೊಸೋಮ್]]‌ನ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>(ಗ್ರೋಪ್ಪರ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, 2005)</ref> ಈ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಸಂಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ (ಅಂದರೆ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ) ಅಂಶವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಈ ಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. C ಜೀವಸತ್ವವು ಎಂಟು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[ಎಂಜೈಮ್‌]]‌ಗಳಿಗೆ''' [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಪೂರೈಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ]]:''' <ref name="LevineM" /> * [[ಕಾಲಜನ್]] [[ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಶನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಮ‌ೂರು ಎಂಜೈಮ್‌ಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Prockop DJ, Kivirikko KI |title=Collagens: molecular biology, diseases, and potentials for therapy |journal=Annu Rev Biochem. |volume=64 |pages=403–34 |year=1995 |pmid=7574488 |doi=10.1146/annurev.bi.64.070195.002155 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Peterkofsky B |title=Ascorbate requirement for hydroxylation and secretion of procollagen: relationship to inhibition of collagen synthesis in scurvy |journal=Am J Clin Nutr. |volume=54 |issue=6 Suppl |pages=1135S–1140S |date=1 December 1991|pmid=1720597 |url=http://www.ajcn.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=1720597 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Kivirikko KI, Myllylä R |title=Post-translational processing of procollagens |journal=Ann. N. Y. Acad. Sci. |volume=460 |issue= |pages=187–201 |year=1985 |pmid=3008623 |url=http://www3.interscience.wiley.com/resolve/openurl?genre=article&sid=nlm:pubmed&issn=0077-8923&date=1985&volume=460&spage=187 |doi=10.1111/j.1749-6632.1985.tb51167.x }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳು [[ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲ್ ಗುಂಪು]]ಗಳನ್ನು ಕಾಲಜನ್ ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ ಅಮೀನೊ ಆಮ್ಲಗಳಾದ [[ಪ್ರೋಲಿನ್]] ಅಥವಾ [[ಲೈಸಿನ್]]‌ಗೆ [[ಪ್ರೊಲೈಲ್ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಸ್]] ಮತ್ತು [[ಲೈಸಿಲ್ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಸ್]] ಮ‌ೂಲಕ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡಕ್ಕೂ C ಜೀವಸತ್ವವು [[ಸಹಾಯಕ ಅಂಶ]]ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಶನ್ ಕಾಲಜನ್ ಅಣುವಿಗೆ ಅದರ ತ್ರಿ[[ಹೆಲಿಕ್ಸ್]] ರಚನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ [[ಗಾಯದ ಅಂಗಾಂಶ]], [[ರಕ್ತ ನಾಳಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಮೃಧ್ವಸ್ಥಿ]]ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅವಶ್ಯಕ ಅಂಶವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="MedlinePlus">{{MedlinePlus|002404|Ascorbic acid}}</ref> *2 ಎಂಜೈಮ್‌ಗಳು [[ಕಾರ್ನಿಟೈನ್]] ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ.<ref name="Ascorbicacidcarnitine">{{cite journal |author=Rebouche CJ |title=Ascorbic acid and carnitine biosynthesis |url=http://www.ajcn.org/cgi/reprint/54/6/1147S.pdf |journal=Am J Clin Nutr |volume=54 |issue=6 Suppl |pages=1147S–1152S |year=1991 |pmid=1962562|format=PDF}}</ref><ref name="Carnitinebiosynthesis">{{cite journal |author=Dunn WA, Rettura G, Seifter E, Englard S |title=Carnitine biosynthesis from gamma-butyrobetaine and from exogenous protein-bound 6-N-trimethyl-L-lysine by the perfused guinea pig liver. Effect of ascorbate deficiency on the in situ activity of gamma-butyrobetaine hydroxylase |url=http://www.jbc.org/cgi/reprint/259/17/10764.pdf |journal=J Biol Chem |volume=259 |issue=17 |pages=10764–70 |year=1984 |pmid=6432788 |format=PDF |access-date=2009-12-29 |archive-date=2009-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090320140801/http://www.jbc.org/cgi/reprint/259/17/10764.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ATP]] ಉತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ [[ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ]]ಗಳಿಗೆ [[ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ]]ಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ಕಾರ್ನಿಟೈನ್ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ. * ಉಳಿದ ಮ‌ೂರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಸದಾ ಇದೇ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ: **[[ಡೋಪಮೀನ್]]‌ನಿಂದ [[ನೋರೆಪೈನ್‌ಫ್ರೈನ್]]‍‌ಅನ್ನು ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಡೋಪಮೀನ್ ಬೀಟಾ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಸ್‌ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.|ಡೋಪಮೀನ್ ಬೀಟಾ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಸ್‌ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Levine M, Dhariwal KR, Washko P, ''et al.'' |title=Ascorbic acid and reaction kinetics in situ: a new approach to vitamin requirements |journal=J Nutr Sci Vitaminol. |volume=Spec No |issue= |pages=169–72 |year=1992 |pmid=1297733 }}</ref><ref name="Kaufman S 1974 303–16">{{cite journal |author=Kaufman S |title=Dopamine-beta-hydroxylase |journal=J Psychiatr Res |volume=11 |pages=303–16 |year=1974 |pmid=4461800 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/0022-3956(74)90112-5 |doi=10.1016/0022-3956(74)90112-5}}</ref>]][[ಸಿ ಜೀವ ಸತ್ವ#cite note-59|<span class="mw-reflink-text">[59]</span>]]<ref name="Kaufman S 1974 303–16"/> ** ಮತ್ತೊಂದು ಎಂಜೈಮ್‌ [[ಅಮೈಡ್]] ಗುಂಪುಗಳನ್ನು [[ಪೆಪ್ಟೈಡ್ ಹಾರ್ಮೋನು]]ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Eipper BA, Milgram SL, Husten EJ, Yun HY, Mains RE |title=Peptidylglycine alpha-amidating monooxygenase: a multifunctional protein with catalytic, processing, and routing domains |journal=Protein Sci. |volume=2 |issue=4 |pages=489–97 |year=1993 |month=April |pmid=8518727 |pmc=2142366 |doi=10.1002/pro.5560020401 |doi_brokendate=2009-11-29}}</ref><ref>{{cite journal |author=Eipper BA, Stoffers DA, Mains RE |title=The biosynthesis of neuropeptides: peptide alpha-amidation |journal=Annu Rev Neurosci. |volume=15 |issue= |pages=57–85 |year=1992 |pmid=1575450 |doi=10.1146/annurev.ne.15.030192.000421 }}</ref> ** ಒಂದು [[ತೈರೋಸಿನ್]] ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Englard S, Seifter S |title=The biochemical functions of ascorbic acid |journal=Annu. Rev. Nutr. |volume=6 |issue= |pages=365–406 |year=1986 |pmid=3015170 |doi=10.1146/annurev.nu.06.070186.002053}}</ref><ref>{{cite journal |author=Lindblad B, Lindstedt G, Lindstedt S |title=The mechanism of enzymic formation of homogentisate from p-hydroxyphenylpyruvate |journal=J Am Chem Soc. |volume=92 |issue=25 |pages=7446–9 |year=1970 |month=December |pmid=5487549 |doi=10.1021/ja00728a032 }}</ref> ===ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ=== ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಅದರ [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಂಶವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು [[ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಡಿಕಲ್]]‌ಗಳಿದ್ದರೆ (= ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು), ಮಾನವನು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.<ref name="mc">ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರೆಗರ್ GP, ಬೈಸಾಲ್ಕಿ HK. ರೇಶನಲ ಆಂಡ್ ಇಂಪಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ವಿಟಮಿನ್ C ಇನ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್. ಕುರ್ರ್ ಓಪಿನ್ ಕ್ಲಿನ್ ನ್ಯೂಟ್ರ್ ಮೆಟ್ಯಾಬ್ ಕರೆ 2006; 9:697–703</ref> ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಹೃದಯ ರಕ್ತನಾಳದ ಕಾಯಿಲೆ, ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ತೀವ್ರ ಉರಿಯ‌ೂತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಧುಮೇಹ ಮೊದಲಾದ ರೋಗಗಳು ಅಡರಿ ಬರುತ್ತವೆ.<ref>ಕೆಲ್ಲಿ FJ. ಯ‌ೂಸ್ ಆಫ್ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಪ್ರಿವೆನ್ಶನ್ ಆಂಡ್ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಿಸೀಸ್. J ಇಂಟ್ ಫೆಡ್ ಕ್ಲಿನ್ ಕೆಮ್ 1998; 10:21–23</ref><ref>ಮಯ್ನೆ ST. ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಯಂಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಕ್ರೋನಿಕ್ ಡಿಸೀಸ್: ಯ‌ೂಸ್ ಆಫ್ ಬಯೋಮಾರ್ಕರ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಸರ್ ಆಂಡ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಇನ್ ಎಪಿಡಮಯೋಲಜಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್. J ನ್ಯೂಟ್ರ್ 2003; 133 (ಪುರವಣಿ 3):933S–940S</ref><ref>ಟ್ಯಾಕ್ PP, ಜ್ವೈಫ್ಲರ್ NJ, ಗ್ರೀನ್ DR, ಫೈರ್‍‌‌ಸ್ಟೈನ್ GS. ರೆಮಟೋಯ್ಡ್ ಆರ್ಥ್ರಿಟಿಸ್ ಆಂಡ್ p53: ಹೌ ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಮೈಟ್ ಆಲ್ಟರ್ ದ ಕೋರ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಫ್ಲಮೇಟರಿ ಡಿಸೀಸಸ್. ಇಮ್ಯುನಾಲ್ ಟುಡೆ 2000; 21:78–82.</ref><ref>ಗುಡ್‌ಯಿಯರ್-ಬ್ರೂಚ್ C, ಪಿಯರ್ಸ್ JD. ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಇನ್ ಕ್ರಿಟಿಕಲಿ ಇಲ್ ಪೇಶಂಟ್ಸ್. ಆಮ್ J ಕ್ರಿಟ್ ಕರೆ 2002; 11:543–551; ಕ್ವಿಜ್ 552–543.</ref> ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡವಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣವು (45 µmol/Lಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ) ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ (61.4-80 µmol/L) ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>ಸ್ಕೊರಾಹ್ CJ, ಡೌವ್ನಿಂಗ್ C, ಪಿರಿಪಿಟ್ಸಿ A ಮತ್ತು ಇತರರು. ಟೋಟಲ್ ವಿಟಮಿನ್ C, ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಆಂಡ್ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಕಾನ್ಸೆಂಟ್ರೇಶನ್ ಇನ್ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಆಫ್ ಕ್ರಿಟಿಕಲಿ ಇಲ್ ಪೇಶಂಟ್ಸ್ ಆಮ್ J ಕ್ಲಿನ್ ನ್ಯೂಟ್ರ್ 1996; 63:760–765.</ref> ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರುವವರ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರಿಗರ್ ಮತ್ತು ಬೈಸಾಲ್ಕಿಯವರ (2006)<ref name="mc" /> ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡವಿರುವ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌‌ ಫಾರ್ಮಕೊಕೈನೆಟಿಕ್ಸ್ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ===ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಸಮರ್ಥಕ=== ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ಪರವಾಗಿಯ‌ೂ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref name="mc" /> ವಿಟ್ರೊದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನಿಂದ ಡಿಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಸಂಕ್ರಮಣ(=ಟ್ರಾನ್ಸಿಶನ್) ಲೋಹಗಳನ್ನು ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಿತು, ಇದು ಕ್ಯುಪ್ರಿಕ್ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು (Cu²⁺) ಕ್ಯುಪ್ರಸ್‌‌ (Cu¹⁺) ಆಗಿ ಮತ್ತು ಫೆರಿಕ್ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು (Fe³⁺) ಫೆರಸ್ (Fe²⁺) ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>ಸತೋಹ್ K, ಸಕಗಮಿ H. ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಮೆಟಲ್ ಅಯಾನ್ಸ್ ಆನ್ ರಾಡಿಕಲ್ ಇಂಟೆನ್ಸಿಟಿ ಆಂಡ್ ಸೈಟೋಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಆಫ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್. ಆಂಟಿಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೆಸ್ 1997; 17:1125–1129.</ref> ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸೂಪರ್‌ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ROSಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಆದರೆ ಶರೀರದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಕ್ರಮಣ ಧಾತುಗಳು ಇರುವ ಸಂಭವವಿಲ್ಲ.<ref name="mc" /> ಆರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ದಿನನಿತ್ಯ 7.5ಗ್ರಾಂನಷ್ಟು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ಅನ್ನು ಅಭಿಧಮನಿಯ ಮುಖಾಂತರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಿದರೂ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ;<ref>ಮುಹ್ಲ್‌‌ಹೋಪರ್ A, ಮ್ರೋಸೆಕ್ S, ಸ್ಕ್ಲೆಜೆಲ್ B ಮತ್ತು ಇತರರು. ಹೈ-ಡೋಸ್ ಇಂಟ್ರಾವೀನಸ್ ವಿಟಮಿನ್ C ಈಸ್ ನಾಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ವಿತ್ ಆನ್ ಇನ್ಕ್ರೀಸ್ ಆಫ್ ಪ್ರೊ-ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಬಯೋಮಾರ್ಕರ್ಸ್. ಯ‌ೂರ್ J ಕ್ಲಿನ್ ನ್ಯೂಟ್ರ್ 2004; 58:1151–1158.</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್, ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ಪರವಾಗಿ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ROS ರಚಿಸುವ ಉತ್ಸುಕತೆ ತೋರುವ ಒರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ. ==ನಿತ್ಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆ== 90 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು ಆದರೆ ಅದು 2 ಗ್ರಾಂ ಮೀರದಂತೆ (ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೆ 2000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ) ಪ್ರತಿದಿನ ಸೇವಿಸಲು [[ನಾರ್ತ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌]] [[ಡಯಟರಿ ರೆಫರೆನ್ಸ್‌ ಇನ್ಟೇಕ್]] ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.<ref name="US RDA">{{cite web |url=http://www.iom.edu/Object.File/Master/7/296/webtablevitamins.pdf |title=US Recommended Dietary Allowance (RDA) |accessdate=2007-02-19 |date= |author= |publisher= |format=PDF |archive-date=2008-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080529070818/http://www.iom.edu/Object.File/Master/7/296/webtablevitamins.pdf |url-status=dead }}</ref> C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವ ಹಾಗೂ [[ಹೊರಗಡೆಯಿಂದ]] ಪಡೆಯುವ ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ತಳಿಗಳು ಈ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ 20ರಿಂದ 80 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="Primates" /><ref name="paulingevolution">{{cite journal |title=Evolution and the need for ascorbic acid |pmc=283405 |journal=Proc Natl Acad Sci U S a |volume=67 |issue=4 |pages=1643–8 |first=Linus |last=Pauling |authorlink= Linus Pauling |pmid=5275366 |doi=10.1073/pnas.67.4.1643 |year=1970 }}</ref> ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಮಾನವರು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ (ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆ) ನಿಖರವಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.<ref name="PR Newswire">{{cite web |url=http://www.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=109&STORY=/www/story/07-06-2004/0002204911 |title=Linus Pauling Vindicated; Researchers Claim RDA For Vitamin C is Flawed |accessdate=2007-02-20 |date=6 July 2004 |publisher=PR Newswire }}</ref> ಸರಾಸರಿ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಎಷ್ಟು ಬೇಕೋ ಅಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಗರ್ಭಿಣಿಯರು, ಧ‌‌ೂಮಪಾನ ಮಾಡುವವರು ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರುವವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸೇವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿತವಾಗಿರುವ ಅಂಶ.<ref name="US RDA" /> ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವಯಸ್ಕರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ (ಸಾವಿರಾರು ಮಿಲಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು) ಸೇವಿಸಿದರೆ ಅದು [[ಭೇದಿ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. [[ಭೇದಿ]] ಉಂಟಾಗುವುದು ಶರೀರದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಎಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧಿಯ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಆರ್ತೊಮೋಲಿಕ್ಯುಲಾರ್ ಔಷಧಿ]]) ಪ್ರತಿಪಾದಕರು<ref name="Cathcart">{{cite web |url=http://www.orthomed.com/titrate.htm |title=Vitamin C, Titrating To Bowel Tolerance, Anascorbemia, and Acute Induced Scurvy |accessdate=2007-02-22 |year=1994 |first=Robert |last= Cathcart |publisher=Orthomed }}</ref> ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಸತ್ವವು ಕರಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಪ್ರಯೋಜಕವಾದ್ದನ್ನು ಹೊರ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭೇದಿಯ ತೀವ್ರತೆ/ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಇರುತ್ತೆ ಎಂಬುದು ಜೀವಸತ್ವ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಆದರೂ ಇದಿನ್ನೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ದೃಢವಾಗಬೇಕಿದೆ. {| class="wikitable" align="right" |- ! align="center" colspan="2"| ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ನಿಗದಿ ಮಾಡಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವ ಸೇವನೆ<ref name="US RDA" /> |- | ಸೂಚಿಸಲಾದ ನಿಗದಿತ ಸೇವನೆ (ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷ) | ದಿನಕ್ಕೆ 90 [[ಮಿಗ್ರಾಂ]] |- | ಸೂಚಿಸಲಾದ ನಿಗದಿತ ಸೇವನೆ (ವಯಸ್ಕ ಮಹಿಳೆ) | ದಿನಕ್ಕೆ 75 [[ಮಿಗ್ರಾಂ]] |- | ಸಹಿಸಬಹುದಾದ ಸೇವನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ (ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷ) | ದಿನಕ್ಕೆ 2,000 [[ಮಿಗ್ರಾಂ]] |- | ಸಹಿಸಬಹುದಾದ ಸೇವನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ (ವಯಸ್ಕ ಮಹಿಳೆ) | ದಿನಕ್ಕೆ 2,000 [[ಮಿಗ್ರಾಂ]] |- |} ===ಸರಕಾರ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿರುವ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣ=== C ಜೀವಸತ್ವದ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೀಡಿದ ಸಲಹೆಗಳು: *ದಿನಕ್ಕೆ 75 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನ [[ಫುಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ]]<ref name=" UKFSA" /> *ದಿನಕ್ಕೆ 45 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]<ref>{{cite web |url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2004/9241546123_chap7.pdf |title=Vitamin and mineral requirements in human nutrition, 2nd edition |accessdate=2007-02-20 |year=2004 |publisher=World Health Organization |format=PDF |archive-date=2007-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071129082535/http://whqlibdoc.who.int/publications/2004/9241546123_chap7.pdf |url-status=dead }}</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 60&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/: ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ 2007<ref>[http://www.hc-sc.gc.ca/dhp-mps/prodnatur/applications/licen-prod/monograph/mono_vitamin_c_e.html http://www.hc-sc.gc.ca/dhp-mps/prodnatur/applications/licen-prod/monograph/mono_vitamin_c_e.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516004147/http://www.hc-sc.gc.ca/dhp-mps/prodnatur/applications/licen-prod/monograph/mono_vitamin_c_e.html |date=2008-05-16 }} ''hc-sc.gc.ca''</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 60–95 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ:ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್]].<ref name="US RDA " /> 25-ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ [[ಸಹಿಸಬಹುದಾದ ಸೇವನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ]]ವು ದಿನಕ್ಕೆ 2,000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಅರ್ಥೈಸಿದೆ. ===ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಸಲಹೆಗಳು=== C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುವ ಸಸ್ತನಿಗಳ ರಕ್ತಸಾರ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಲು ವಯಸ್ಕ ಮಾನವನಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಆಹಾರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕೆಲವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಶೋಧಕರು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ: *ದಿನಕ್ಕೆ 400 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: [[ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]].<ref>{{cite web |url=http://lpi.oregonstate.edu/infocenter/vitamins/vitaminC/index.html#lpi_recommend|title=Linus Pauling Institute Recommendations |accessdate=2007-04-11 |last=Higdon |first=Jane |authorlink= |coauthors= |date= |format= |work= |publisher=Oregon State University |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote= }}</ref> *ಪ್ರತಿ 12 ಗಂಟೆಗೆ 500 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ [[ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಡಿಕಲ್]]‌ಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ [[ರಾಕ್ ಆರ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್]].<ref>{{cite web |url=http://www.beloit.edu/~nutritio/vitCdose.htm |title=The Scientific Basis Of The Vitamin C Dosage Of Nutrition Investigator |accessdate=2007-02-22 |author=Roc Ordman |publisher=Beloit College }}</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 3,000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ''(ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 30,000&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ)'' : [[ವಿಟಮಿನ್ C ಫೌಂಡೇಶನ್]].<ref>{{cite web | url=http://www.vitamincfoundation.org/vitcrda.htm | title=Vitamin C Foundation's RDA | accessdate=2007-02-12 | archive-date=2007-02-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070208132806/http://www.vitamincfoundation.org/vitcrda.htm | url-status=dead }}</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 6,000–12,000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: ಥೋಮಸ್ E. ಲೇವಿ, ಕೊಲೊರಾಡೊ ಇಂಟೆಗ್ರೇಟಿವ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್.<ref>{{cite book |last=Levy |first=Thomas E. |coauthors= |title=Vitamin C Infectious Diseases, & Toxins |year=2002 |publisher=Xlibris |location= |isbn=1401069630 |oclc=123353969}} ಚಾಪ್ಟರ್ 5 - ವಿಟಮಿನ್ C ಆಪ್ಟಿಡೋಸಿಂಗ್.</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 6,000–18,000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: [[ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್]]‌ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆ.<ref name="Pauling book">{{cite book |first=Linus |last=Pauling |authorlink= Linus Pauling|title=How to Live Longer and Feel Better |year=1986 |publisher=W. H. Freeman and Company |isbn=0-380-70289-4 |oclc=154663991 15690499 }}</ref> ==ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಬಳಕೆಗಳು== [[ಸ್ಕರ್ವಿ]] ರೋಗದ ನಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. [[ಅಪೌಷ್ಠಿಕತೆ]]ಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಇತರ ಕಾಯಿಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಕರ್ವಿಯು ಸಹರೋಗಸೂಚಕವಾಗಿದೆ; ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಕರ್ವಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ C ಜೀವಸತ್ವವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite paper | author=[[World Health Organization|WHO]] | title=Area of work: nutrition. Progress report 2000 | url=http://www.who.int//mipfiles/2299/MIP_01_APR_SDE_3.en.pdf | format=PDF | date=June 4, 2001 | access-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 29, 2009 | archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 16, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20061216095355/http://www.who.int//mipfiles/2299/MIP_01_APR_SDE_3.en.pdf | url-status=dead }}</ref><ref name="pmid16911372">{{cite journal |author=Olmedo JM, Yiannias JA, Windgassen EB, Gornet MK |title=Scurvy: a disease almost forgotten |journal=Int. J. Dermatol. |volume=45 |issue=8 |pages=909–13 |year=2006 |month=August |pmid=16911372 |doi=10.1111/j.1365-4632.2006.02844.x |url=}}</ref><ref name="pmid18459013">{{cite journal |author=Velandia B, Centor RM, McConnell V, Shah M |title=Scurvy is still present in developed countries |journal=J Gen Intern Med |volume=23 |issue=8 |pages=1281–4 |year=2008 |month=August |pmid=18459013 |doi=10.1007/s11606-008-0577-1 |url= |pmc=2517958}}</ref> C ಜೀವಸತ್ವವು [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ]]ಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಯು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕ, ಆದರೆ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="pmid16376462">{{cite journal |author=Shenkin A |title=The key role of micronutrients |journal=Clin Nutr |volume=25 |issue=1 |pages=1–13 |year=2006 |pmid=16376462 |doi=10.1016/j.clnu.2005.11.006}}</ref><ref name="pmid16313697">{{cite journal |author=Woodside J, McCall D, McGartland C, Young I |title=Micronutrients: dietary intake v. supplement use |journal=Proc Nutr Soc |volume=64 |issue=4 |pages=543–53 |year=2005 |pmid=16313697 |doi=10.1079/PNS2005464}}</ref><ref name="pmid15153272">{{cite journal |author=Stanner SA, Hughes J, Kelly CN, Buttriss J |title=A review of the epidemiological evidence for the 'antioxidant hypothesis' |journal=Public Health Nutr |volume=7 |issue=3 |pages=407–22 |year=2004 |pmid=15153272 |doi=10.1079/PHN2003543}}</ref><ref name="Rivers1987">{{Cite journal | last = Rivers | first = Jerry M | year = 1987 | title = Safety of High-level Vitamin C Ingestion | journal = Annals of the New York Academy of Sciences | volume = 498 | pages = 445 | doi = 10.1111/j.1749-6632.1987.tb23780.x | pmid = 3304071}}</ref> ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರ ರೂಪರಚನೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವ ಸೇವನೆಯು ಸೀಸ-ಚೋದಿತ ನರ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯು ವೈಪತರಿತ್ಯಕ್ಕೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ, "ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವ" ಬೀರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid12818354">{{cite journal |author=Hasan MY, Alshuaib WB, Singh S, Fahim MA |title=Effects of ascorbic acid on lead induced alterations of synaptic transmission and contractile features in murine dorsiflexor muscle |journal=Life Sci. |volume=73 |issue=8 |pages=1017–25 |year=2003 |pmid=12818354 |doi=10.1016/S0024-3205(03)00374-6}}</ref><ref>{{cite journal |author=Dawson E, Evans D, Harris W, Teter M, McGanity W |title=The effect of ascorbic acid supplementation on the blood lead levels of smokers |journal=J Am Coll Nutr |volume=18 |issue=2 |pages=166–70 |year=1999 |pmid=10204833}}</ref><ref name="pmid10386552">{{cite journal |author=Simon JA, Hudes ES |title=Relationship of ascorbic acid to blood lead levels |journal=JAMA |volume=281 |issue=24 |pages=2289–93 |year=1999 |pmid=10386552 |doi=10.1001/jama.281.24.2289}}</ref> ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಡೀಕೃತ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪವಾದ ಡಿಹೈಡ್ರೋಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಅದರ ರಕ್ತ-ಮಿದುಳು ಪ್ರತಿಬಂಧಕವನ್ನು ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ನರಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿನಿಂದ [[ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಹೊಡೆತ]] ಉಂಟಾಗುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ "ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ (AA) ಅಥವಾ C ಜೀವಸತ್ವವು ರಕ್ತ-ಮಿದುಳು ಪ್ರತಿಬಂಧಕವನ್ನು ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಒಳನುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ".<ref name="ascorBBB"> {{cite journal |author=Huang J, Agus DB, Winfree CJ, Kiss S, Mack WJ, McTaggart RA, Choudhri TF, Kim LJ, Mocco J, Pinsky DJ, Fox WD, Israel RJ, Boyd TA, Golde DW, Connolly ES Jr. |title=Dehydroascorbic acid, a blood-brain barrier transportable form of vitamin C, mediates potent cerebroprotection in experimental stroke |doi= 10.1073/pnas.171325998 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=98 |issue=20 |pages=11720–4 |year=2001 |pmid=11573006 |last12=Israel |first12=RJ |last13=Boyd |first13=TA |last14=Golde |first14=DW |last15=Connolly Es |first15=Jr |pmc=58796}}</ref> [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೀತದ ಮೇಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಭಾವ]]ವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ===C ಜೀವಸತ್ವದ ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದ ಬಳಕೆ=== {{Main|Vitamin C megadosage}} ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಗಳು ನಡೆಯದಿದ್ದರೂ, [[ವಿಟ್ರೊ]] ಮತ್ತು <ref name="Vitamin C for Preventing and Treati">{{cite journal|year=2005|title= Vitamin C for Preventing and Treating the Common Cold|journal=PLoS Medicine|volume= 2|issue=6|pages=e168|doi=10.1371/journal.pmed.0020168|pmid=15971944|last1=Douglas|first1=RM|last2=Hemilä|first2=H|pmc=1160577}}</ref> ಪೂರ್ವಾಧ್ಯಯನದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ<ref name="Vitamin C for Preventing and Treati"/> ಹಲವಾರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ರೋಬರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಥ್‌ಕಾರ್ಟ್, [[ಇವಾನ್ ಕ್ಯಾಮರಾನ್]], ಸ್ಟೀವ್ ಹಿಕೆ, [[ಇರ್ವಿನ್ ಸ್ಟೋನ್]], [[ಮ್ಯಾಥಿಯಸ್ ರ‌್ಯಾಥ್]] ಮತ್ತು [[ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್]]-ಈ ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು [[ಡೈಯಟರಿ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಟೇಕ್]]‌ಗಿಂತ (DRI) ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸೇವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಳಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಸಲಹೆಗಳು ವಾನರಗಳ ಆಹಾರ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಚರಿತ್ರ ಪೂರ್ವ ಮಾನವರ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಆಹಾರ ಪದ್ಥತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ C ಜೀವಸತ್ವ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದೆ ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಅದನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೆ 2500 [[kcal]]ನಷ್ಟು ಬೇಕಾಗುವ ಮಾನವರಿಗೆ ದಿನನಿತ್ಯಕ್ಕೆ 2,300 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರೈಮೇಟುಗಳ<ref name="Primates">{{cite journal |author=Milton K |title=Micronutrient intakes of wild primates: are humans different? |journal=Comp Biochem Physiol a Mol Integr Physiol |volume=136 |issue=1 |pages=47–59 |year=2003 |pmid=14527629 |doi=10.1016/S1095-6433(03)00084-9}}</ref> ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ (ಜೀನ್ ವಿಕೃತಿಯಾದಾಗ ನಮ್ಮ [[ಪೂರ್ವಜ]]ರು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ) ಸ್ಟೋನ್<ref>{{cite book |first=Irwin |last= Stone |title=The Healing Factor: Vitamin C Against Disease |year=1972 |publisher=Grosset and Dunlap |url=http://www.vitamincfoundation.org/stone/ |isbn=0-448-11693-6 |oclc=3967737 }}</ref> ಮತ್ತು ಪಾಲಿಂಗ್<ref name="paulingevolution"/> ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. [[ಸ್ಕರ್ವಿ]]ಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮಾತ್ರ RDA ದೃಢಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಾಕಾಗುವುದೇ ಹೊರತು ಸದೃಢ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪಾಲಿಂಗ್ ಖಂಡಿಸಿದನು.<ref name="Pauling book" /> ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವು ರಕ್ತಸಾರ [[ಯ‌ೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಮಟ್ಟವನ್ನು ಇಳಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ [[ಸಂಧಿವಾತ]]ಪ್ರಮಾಣ ತಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಪಾತ್ರ ತಳಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite journal|last=Choi, MD, DrPH|first=Hyon K.|coauthors=Xiang Gao, MD, PhD; Gary Curhan, MD, ScD |date=March 9, 2009|title=Vitamin C Intake and the Risk of Gout in Men|journal=Archives of Internal Medicine. |volume= 169 |issue= 5|pages=502–507|url=http://archinte.ama-assn.org/cgi/content/abstract/169/5/502|doi=10.1001/archinternmed.2008.606|pmid=19273781|last1=Choi|first1=HK|last2=Gao|first2=X|last3=Curhan|first3=G|pmc=2767211}}</ref> ಅನೇಕ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವು ಬಹಳ ಪರಿಣಾಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದ್ಧೇಶಿತ ಪ್ರಯೋಜನ ಸಾಧಿಸಲು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, [[ಬಾಯಿಯ ಮ‌ೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ]] ಅಗತ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಭಿಧಮನಿಯೊಳಗೆ ಹಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ರೋಗಗಳೆಂದರೆ: [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೀತ]],<ref name="pmid17636648">{{cite journal |author=Douglas RM, Hemilä H, Chalker E, Treacy B |title=Vitamin C for preventing and treating the common cold |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=3 |pages=CD000980 |year=2007 |pmid=17636648 |doi=10.1002/14651858.CD000980.pub3 |url=}}</ref><ref name="Rath_pat" /> [[ನ್ಯುಮೋನಿಯ]],<ref name="pmid17253561">{{cite journal |author=Hemilä H, Louhiala P |title=Vitamin C for preventing and treating pneumonia |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=1 |pages=CD005532 |year=2007 |pmid=17253561 |doi=10.1002/14651858.CD005532.pub2 |url=}}</ref> [[ಹಕ್ಕಿ ಜ್ವರ]],<ref name="pmid14613951" /> [[SARS]],<ref name="pmid14613951">{{cite journal |author=Hemilä H |title=Vitamin C and SARS coronavirus |journal=J Antimicrob Chemother |volume=52 |issue=6 |pages=1049–50 |year=2003 |pmid=14613951 |doi= 10.1093/jac/dkh002}}</ref> [[ಹೃದ್ರೋಗ]],<ref name="Rath_pat">ರ‌್ಯಾಥ್ MW, ಪಾಲಿಂಗ್ LC. {{US patent|5278189}}{{US patent|5278189}}ಲಿಪೊಪ್ರೋಟೀನ್ ಬಂಧಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನಿಂದ ಹೃದಯನಾಳದ ರೋಗದ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ(a). USPTO. 11 ಜನವರಿ 1994.</ref><ref>[[ಅಮೇರಿಕನ್ ಹಾರ್ಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]]‌ನ [http://www.americanheart.org/presenter.jhtml?identifier=4788 ವಿಟಮಿನ್ ಆಂಡ್ ಮಿನರಲ್ ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟ್ಸ್]</ref> [[AIDS]],<ref>{{cite web |url=http://allafrica.com/stories/200605220885.html |title=Nigeria: Vitamin C Can Suppress HIV/Aids Virus |accessdate=2006-06-16 |date=2006-05-22 |author= |publisher=allAfrica.com }}</ref><ref>{{cite news | url = https://www.theguardian.com/aids/story/0,7369,1483821,00.html |title=Discredited doctor's 'cure' for Aids ignites life-and-death struggle in South Africa | accessdate=2007-02-21 |date=2005-05-14 |author= Boseley, Sarah | publisher = [[The Guardian]] }}</ref> [[ಸ್ವಮಗ್ನತಾ ಭ್ರಾಂತಿ ಎಂಬ ಮನೋವಿಕಲತೆ,]],<ref>{{cite journal |journal= Ment Retard Dev Disabil Res Rev |year= 2005 |volume= 11 |issue= 2 |pages= 131–42 |title= Novel treatments for autistic spectrum disorders |author= Levy SE, Hyman SL |doi= 10.1002/mrdd.20062 |pmid= 15977319}}</ref> [[ಅಲ್ಪ ವೀರ್ಯಾಣು ]],<ref>{{cite journal |author=Akmal M, Qadri J, Al-Waili N, Thangal S, Haq A, Saloom K |title=Improvement in human semen quality after oral supplementation of vitamin C |journal=J Med Food |volume=9 |issue=3 |pages=440–2 |year=2006 |pmid=17004914 |doi=10.1089/jmf.2006.9.440}}</ref> ವಯೋ ಸಂಬಂಧೀ[[ಕಪ್ಪುಕಲೆಯ ರಚನೆ]],<ref name="pmid16625532">{{cite journal |author=Evans JR |title=Antioxidant vitamin and mineral supplements for slowing the progression of age-related macular degeneration |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=2 |pages=CD000254 |year=2006 |pmid=16625532 |doi=10.1002/14651858.CD000254.pub2 |url= |last2=Evans |first2=Jennifer R}}</ref><ref name="pmid18425071">{{cite journal |author=Evans J |title=Antioxidant supplements to prevent or slow down the progression of AMD: a systematic review and meta-analysis |journal=Eye |volume=22 |issue=6 |pages=751–60 |year=2008 |month=June |pmid=18425071 |doi=10.1038/eye.2008.100 |url=}}</ref> [[ತೀವ್ರತ ಅನಾರೋಗ್ಯ]],<ref name="pmid19273551">{{cite journal |author=Baillie JK, Thompson AA, Irving JB, ''et al.'' |title=Oral antioxidant supplementation does not prevent acute mountain sickness: double blind, randomized placebo-controlled trial |journal=QJM |volume= 102|issue= 5|pages= 341–8|year=2009 |month=March |pmid=19273551 |doi=10.1093/qjmed/hcp026 |url=}}</ref> [[ಬಸಿರಿನ ನಂಜು]],<ref name="pmid18254042">{{cite journal |author=Rumbold A, Duley L, Crowther CA, Haslam RR |title=Antioxidants for preventing pre-eclampsia |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=1 |pages=CD004227 |year=2008 |pmid=18254042 |doi=10.1002/14651858.CD004227.pub3 |url=}}</ref> [[ಅಮೈಯೋಟ್ರೋಫಿಕ್ ಲ್ಯಾಟರಲ್ ಸ್ಕ್ಲೈರೋಸಿಸ್]],<ref name="pmid17253482">{{cite journal |author=Orrell RW, Lane RJ, Ross M |title=Antioxidant treatment for amyotrophic lateral sclerosis / motor neuron disease |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=1 |pages=CD002829 |year=2007 |pmid=17253482 |doi=10.1002/14651858.CD002829.pub4 |url=}}</ref> [[ಅಸ್ತಮ]],<ref name="pmid19160185">{{cite journal |author=Kaur B, Rowe BH, Arnold E |title=Vitamin C supplementation for asthma |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=1 |pages=CD000993 |year=2009 |pmid=19160185 |doi=10.1002/14651858.CD000993.pub3 |url=}}</ref> [[ಧನುರ್ವಾಯು]],<ref name="pmid18425960">{{cite journal |author=Hemilä H, Koivula TT |title=Vitamin C for preventing and treating tetanus |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=2 |pages=CD006665 |year=2008 |pmid=18425960 |doi=10.1002/14651858.CD006665.pub2 |url=}}</ref> ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]].<ref>[http://www.quackwatch.org/01QuackeryRelatedTopics/Cancer/c.html ಹೈ ಡೋಸಸ್ ಆಫ್ ವಿಟಮಿನ್ C ಆರ್ ನಾಟ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಆಸ್ ಎ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.physorg.com/news87833644.html |title=FDA OKs vitamin C trial for cancer |accessdate=2007-04-06 |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date=January 12, 2007 |work= |publisher=[[Physorg.com]] |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote=Federal approval of a clinical trial on intravenous vitamin C as a cancer treatment lends credence to alternative cancer care, U.S. researchers said.}}</ref><ref name="pmid17297243">{{cite journal |author=Yeom CH, Jung GC, Song KJ |title=Changes of terminal cancer patients' health-related quality of life after high dose vitamin C administration |journal=J. Korean Med. Sci. |volume=22 |issue=1 |pages=7–11 |year=2007 |pmid=17297243 |doi=10.3346/jkms.2007.22.1.7 |pmc=2693571 }}</ref><ref>https://www.sciencedaily.com/releases/2008/08/080804190645.htm - ಸೈನ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್, ''ವಿಟಮಿನ್ C ಇಂಜೆಕ್ಶನ್ಸ್ ಸ್ಲೋ ಟ್ಯೂಮರ್ ಗ್ರೋಥ್ ಇನ್ ಮೈಸ್'' - ಸೈನ್ಸ್‌ಡೈಲಿಯಲ್ಲಿ 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್ 5ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.</ref> ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = Vitamin C (Ascorbic acid) | work = MedLine Plus | publisher = National Institute of Health | date = 2006-08-01 | url = http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/natural/patient-vitaminc.html | accessdate = 2007-08-03 }}</ref><ref>[http://www.cancer.org/docroot/ETO/content/ETO_5_3X_Vitamin_C.asp?sitearea=ETO ವಿಟಮಿನ್ C] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061202202626/http://www.cancer.org/docroot/ETO/content/ETO_5_3X_Vitamin_C.asp?sitearea=ETO |date=2006-12-02 }} - [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೊಸೈಟಿ]]</ref><ref name="Cochrane08">{{cite journal |author=Bjelakovic G, Nikolova D, Gluud LL, Simonetti RG, Gluud C |title=Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=2 |pages=CD007176 |year=2008 |pmid=18425980 |doi=10.1002/14651858.CD007176 |url=}}</ref><ref name="pmid17764205">{{cite journal |author=Huang HY, Caballero B, Chang S, ''et al.'' |title=Multivitamin/mineral supplements and prevention of chronic disease |journal=Evid Rep Technol Assess (Full Rep) |volume= |issue=139 |pages=1–117 |year=2006 |month=May |pmid=17764205 |doi= |url=http://www.ahrq.gov/downloads/pub/evidence/pdf/multivit/multivit.pdf |access-date=2009-12-29 |archive-date=2008-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916040502/http://www.ahrq.gov/downloads/pub/evidence/pdf/multivit/multivit.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="pmid18414768">{{cite journal |author=Brzozowska A, Kaluza J, Knoops KT, de Groot LC |title=Supplement use and mortality: the SENECA study |journal=Eur J Nutr |volume=47 |issue=3 |pages=131–7 |year=2008 |month=April |pmid=18414768 |doi=10.1007/s00394-008-0706-y |url=}}</ref> ==ಶರೀರರದಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮಟ್ಟದ ಪರಿಶೀಲನೆ== [[ಮ‌ೂತ್ರ]], [[ರಕ್ತಸಾರ]] ಅಥವಾ [[ರಕ್ತ ಪ್ಲಾಸ್ಮ]]ದಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಲು ಸರಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು [[DCPIP]]ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವ ಮಟ್ಟವನ್ನಲ್ಲ.<ref name="UKFSA Risk" /> ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಅಂಶದ [[ಲಿಕ್ವಿಡ್‌ ಕ್ರೋಮಟೊಗ್ರಫಿಯ ಬಳಸಿ ದುಗ್ಧಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶ|ಲಿಕ್ವಿಡ್‌ ಕ್ರೋಮಟೊಗ್ರಫಿಯ ಬಳಸಿ [[ದುಗ್ಧಕೋಶದಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಂಗಾಂಶ]]]]ಗಳಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸಂಗ್ರಹ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ರಕ್ತಸಾರ ಅಥವಾ ರಕ್ತದ ಪ್ಲಾಸ್ಮದಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವು ಆಹಾರ ಕ್ರಮ ಬದಲಾದ ಹಾಗೆ [[ದಿನಕೊಮ್ಮೆ]] ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತಾ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅಂಗಾಂಶಗಳೊಳಗಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವವು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಅಂತಹ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಕೆಲವೇ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಹಾಗೂ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯೋಗ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.<ref>{{cite journal | author = Emadi-Konjin P, Verjee Z, Levin A, Adeli K | title = Measurement of intracellular vitamin C levels in human lymphocytes by reverse phase high performance liquid chromatography (HPLC) | url = http://www.sciencedirect.com/science?_ob=MImg&_imagekey=B6TDD-4FMHSY9-2-1&_cdi=5196&_user=308069&_orig=search&_coverDate=05%2F31%2F2005&_sk=999619994&view=c&wchp=dGLzVzz-zSkWW&md5=05a80321d3767c0cdfd386ef7121a781&ie=/sdarticle.pdf | journal = Clinical Biochemistry | volume = 38 | issue = 5 | pages = 450–6 | year = 2005 | pmid = 15820776 | doi = 10.1016/j.clinbiochem.2005.01.018 | format = PDF | access-date = 2021-08-23 | archive-date = 2009-01-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090109030755/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=MImg&_imagekey=B6TDD-4FMHSY9-2-1&_cdi=5196&_user=308069&_orig=search&_coverDate=05%2F31%2F2005&_sk=999619994&view=c&wchp=dGLzVzz-zSkWW&md5=05a80321d3767c0cdfd386ef7121a781&ie=%2Fsdarticle.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal | author= Yamada H, Yamada K, Waki M, Umegaki K. | title= Lymphocyte and Plasma Vitamin C Levels in Type 2 Diabetic Patients With and Without Diabetes Complications | journal= Diabetes Care | year=2004 | volume=27 | issue = 10| pages=2491–2 | url= http://care.diabetesjournals.org/cgi/reprint/27/10/2491.pdf | format=PDF |pmid=15451922 | doi = 10.2337/diacare.27.10.2491}}</ref> ==ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳು== ===ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳು=== C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಸೇವನೆಯು [[ಅಜೀರ್ಣ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಖಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ. C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಆರೋಗ್ಯವಂತರಲ್ಲೂ [[ಅತಿಸಾರ]]ಕ್ಕೆ ಎಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. 6 ಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು 29 ಶಿಶುಗಳಿಗೆ, ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿನ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ವಯಸ್ಸಿನ 93 ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಾಗೂ 20 ವಯಸ್ಕರಿಗೆ 1400 ದಿನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪ್ರಯೋಗವೊಂದರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಐವರು ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿ ನಂಜಿನ ಕುರುಹು ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಹೊಟ್ಟೆ ತೊಳಸುವಿಕೆ, ವಾಂತಿ, ಭೇದಿ, ಮುಖದ ಕೆಂಪೇರುವಿಕೆ, ತಲೆನೋವು, ಆಯಾಸ, ಮತ್ತು ಗಾಢವಲ್ಲದ ನಿದ್ರೆ-ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿತ್ತು. ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಸಾಲುಗುಳ್ಳೆಗಳು ಎದ್ದವು.<ref>{{cite web |url=http://www.inchem.org/documents/jecfa/jecmono/v05je20.htm |title=Toxicological evaluation of some food additives including anticaking agents, antimicrobials, antioxidants, emulsifiers and thickening agents |accessdate=2007-04-13 |date=4 July 1973 |author= |publisher=World Health Organization }}</ref> ===ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಡ್ಡ-ಪರಿಣಾಮಗಳು=== C ಜೀವಸತ್ವವು ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶದ ಹೆಚ್ಚು ಹೀರುವುದರಿಂದ,<ref name="pmid12450906">{{cite journal | author = Fleming DJ, Tucker KL, Jacques PF, Dallal GE, Wilson PW, Wood RJ | title = Dietary factors associated with the risk of high iron stores in the elderly Framingham Heart Study cohort | journal = Am. J. Clin. Nutr. | volume = 76 | issue = 6 | pages = 1375–84 | year = 2002 | pmid = 12450906 | url = http://www.ajcn.org/cgi/reprint/76/6/1375.pdf|format=PDF}}</ref> ಕೆಲವರಲ್ಲಿ [[ಅತಿ ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶದಿಂದ ನಂಜು]] ಉಂಟಾಗುವ ಅಪರೂಪದ [[ಹೀಮೊಕ್ರೊಮಾಟೊಸಿಸ್]]‌ನಂಥ [[ಮಿತಿಮೀರಿದ ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶ ಕಾಯಿಲೆ]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. [[ಗ್ಲುಕೋಸ್-6-ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್]] (G6PD) ಎಂಜೈಮ್‌ ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದೆ ಬಳಲುವವರಿಗೆ ಆಕ್ಸಿಡೀಕಾರಕ ಅಂಶವಾದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದರೆ [[ಹೀಮೊಲಿಟಿಕ್ ಅನೀಮಿಯ]] ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.<ref name="pmid11124756">{{cite journal | author = Cook JD, Reddy MB | title = Effect of ascorbic acid intake on nonheme-iron absorption from a complete diet | journal = Am. J. Clin. Nutr. | volume = 73 | issue = 1 | pages = 93–8 | year = 2001 | pmid = 11124756 | url=http://www.ajcn.org/cgi/reprint/73/1/93.pdf|format=PDF}}</ref> C ಜೀವಸತ್ವದಿಂದ ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೊಂದು ನಂಬಿಕೆ ಬಹುಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ.ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಅಧಾರವೇನಿಲ್ಲ.<ref name="BattlingQuackery">{{cite journal |author=Goodwin JS, Tangum MR |title=Battling quackery: attitudes about micronutrient supplements in American academic medicine |journal=Arch. Intern. Med. |volume=158 |issue=20 |pages=2187–91 |year=1998 |month=November |pmid=9818798 |doi=10.1001/archinte.158.20.2187 |url=http://archinte.ama-assn.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9818798 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆದರೂ, ಮಿತಿಮೀರಿದ [[ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಸೇವನೆಯಿಂದ [[ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು]] ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ಥಿರಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲಕ್ಕೂ ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಲ್ಲಿಗೂ ಇರುವ ನಂಟೊಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿವೆ.<ref name="pmid15987848">{{cite journal | author = Massey LK, Liebman M, Kynast-Gales SA | title = Ascorbate increases human oxaluria and kidney stone risk | journal = J. Nutr. | volume = 135 | issue = 7 | pages = 1673–7 | year = 2005 | pmid = 15987848 | url=http://jn.nutrition.org/cgi/reprint/135/7/1673.pdf |format=PDF}}</ref> ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಆಕ್ಸಲೇಟ್ ಸಂಗ್ರಹ ಹೆಚ್ಚಾದ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ವರದಿಗಳಿವೆ. ಇವೆರಡರ ನಡುವಿನ ಸಂಭವನೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal | author = S. Mashour, MD, J. F. Turner Jr., MD, FCCP, and R. Merrell, MD | title = Acute Renal Failure, Oxalosis, and Vitamin C Supplementation* A Case Report and Review of the Literature | journal = Chest | volume = 118 | year = 2000 | page = 561| url=http://www.chestjournal.org/content/118/2/561.long | doi = 10.1378/chest.118.2.561}}</ref> ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವು [[ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂತಿಯಮ್]]‍‌ನಿಂದ [[ಪ್ರೊಜೆಸ್ಟೆರಾನ್]] ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗರ್ಭಧರಿಸಿದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref name="pmid4467736">{{cite journal | author = Ovcharov R, Todorov S | title = [The effect of vitamin C on the estrus cycle and embryogenesis of rats] | language = Bulgarian | journal = Akusherstvo i ginekologii͡a | volume = 13 | issue = 3 | pages = 191–5 | year = 1974 | pmid = 4467736 | doi = }}</ref> ಗರ್ಭಧರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಆರಂಭದ ಕೆಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ, ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಪ್ರೊಜೆಸ್ಟೆರಾನ್ಅನ್ನು ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂತಿಯಮ್‌ ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತದೆ, ಪ್ಲಸೆಂಟಾ ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ. ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂತಿಯಮ್‌ನ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವು (1000+ ಮಿಗ್ರಾಂ) ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಮ‌ೂರನೇ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂತಾನೇ ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, 'ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುವುದು ಎಂಬುದು ಆಧಾರ ರಹಿತ' ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="pmid988001">{{cite journal | author = Vobecky JS, Vobecky J, Shapcott D, Cloutier D, Lafond R, Blanchard R | title = Vitamins C and E in spontaneous abortion | journal = International journal for vitamin and nutrition research. Internationale Zeitschrift für Vitamin- und Ernährungsforschung. Journal international de vitaminologie et de nutrition | volume = 46 | issue = 3 | pages = 291–6 | year = 1976 | pmid = 988001 | doi = }}</ref> ಅನೈಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸಬಲದ ಗರ್ಭಪಾತದಿಂದ ಭಯಗ್ರಸ್ತರಾದ 79 ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಜಾವರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ (1943), ಬಯೋಫ್ಲೇವನೋಯ್ಡ್ ಮತ್ತು [[ಜೀವಸತ್ವ K]] ಒಂದಿಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ 33 ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಮ‌ೂರು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಗರ್ಭಪಾತವಾದರೂ 91%ನಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಜೀವಸತ್ವ ಪಡೆಯದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ 46 ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಗರ್ಭಪಾತವಾಯಿತು.<ref>{{cite journal | author = Javert CT, Stander HJ | title = Plasma Vitamin C and Prothrombin Concentration in Pregnancy and in Threatened, Spontaneous, and Habitual Abortion | journal = Surgery, Gynecology, and Obstetrics | volume = 76 | issue = | pages = 115–122 | year = 1943 | pmid = | doi = }}</ref> C ಜೀವಸತ್ವದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಯು ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿ, ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="mitochondria">{{cite journal|title=Oral administration of vitamin C decreases muscle mitochondrial biogenesis and hampers training-induced adaptations in endurance performance|author=Mari-Carmen Gomez-Cabrera et al.|journal=American Journal of Clinical Nutrition|date=2008-01|volume=87|number=1|pages=142–9|pmid=18175748|issue=1}}</ref> ===ಮಿತಿಮೀರಿದ ಬಳಕೆಯ ಆಕಸ್ಮಿಕ=== ಈ ಹಿಂದೆ ಚರ್ಚಿಸಿದಂತೆ, C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಆಗಬಹುದಾದ ನಂಜು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ್ದು. ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ [[LD50|LD₅₀]] (ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 50%ನಷ್ಟು ಸಾಯಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣ) ಪ್ರಮಾಣವು ಬಾಯಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸುವುದಾದರೆ ಪ್ರತೀ ಒಂದು ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ದೇಹ ತೂಕಕ್ಕೆ 11.9 ಗ್ರಾಂನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Oxford">{{cite web |url=http://physchem.ox.ac.uk/MSDS/AS/ascorbic_acid.html |title=Safety (MSDS) data for ascorbic acid |accessdate=2007-02-21 |date=2005-10-09 |publisher=[[Oxford University]] |archive-date=2007-02-09 |archive-url=https://archive.today/20070209221915/http://physchem.ox.ac.uk/MSDS/AS/ascorbic_acid.html |url-status=dead }}</ref> ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುವಂಥ ಪ್ರಾಯೋಗಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿನ LD50|ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ[[ಯಿಂದಾಗಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿನ LD₅₀]]]] ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲಾಗಿಲ್ಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದಾಗಿ, LD₅₀ಅನ್ನು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರೀ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಆಂಶ ಇನ್ನೂ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ==ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸಿದ ಆಹಾರದ ಮ‌ೂಲಗಳು== [[File:Rosa_rubiginosa_hips.jpg|right|thumb|ರೋಸ್ ಹಿಪ್ಸ್, ಇವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಮ‌ೂಲಗಳು.]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನೈಸಸರ್ಗಿಕ ಮ‌ೂಲಗಳೆಂದರೆ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಕಡು ಪ್ಲಮ್(=ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಣ್ಣು)]] ಮತ್ತು [[ಕಮು ಕಮು]] ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಮಾಂಸದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯ‌ೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದಲ್ಲಿ, ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪಾನೀಯಗಳು, ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್‌ಗಳೊಳಗಿನ ಹರಳುಗಳು ಅಥವಾ ಕಾಳಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು ಇವುಗಳ ಮುಖಾಂತರ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು [[ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವಾಗಿ ಪೂರೈಕೆ]] ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ಸಣ್ಣಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ಸೋಡಿಯಮ್-ಅಯಾನು ಅವಲಂಬಿತ ವಾಹಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು C ಜೀವಸತ್ವವು ಹೀರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಲುಕೋಸ್-ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಮತ್ತು ಗ್ಲುಕೋಸ್-ಅಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಈ ಎರಡೂ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮ‌ೂಲಕವೂ ಇದು ಸಣ್ಣಕರುಳಿಗೆ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣಕರುಳಿನಲ್ಲಿನ ಅಥವಾ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಶರ್ಕರಾಂಶವಿದ್ದರೆ ಇದರ ಹೀರುವಿಕೆ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Wilson JX |title=Regulation of vitamin C transport |journal=Annu. Rev. Nutr. |volume=25 |issue= |pages=105–25 |year=2005 |pmid=16011461 |doi=10.1146/annurev.nutr.25.050304.092647}}</ref> ===ಸಸ್ಯ ಮ‌ೂಲಗಳು=== ಸಸ್ಯಗಳು C ಜೀವಸತ್ವದ ಉತ್ತಮ ಮ‌ೂಲಗಳಾಗಿವೆ, ಸಸ್ಯಾಹಾರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣವು ಈ ಮುಂದೆ ಹೇಳುವವುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ: ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದ, ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣ, ಸಸ್ಯ ಬೆಳೆಯುವ ಹವಾಗುಣ, ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಮಯ, ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ರೀತಿ ಹಾಗೂ ತಯಾರು ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳು.<ref>{{cite web |url=http://www.uk.foedevarestyrelsen.dk/Nutrition/Vitamin_mineral_content_is_stable/forside.htm |title=The vitamin and mineral content is stable |accessdate=2007-03-07 |publisher=Danish Veterinary and Food Administration |archive-date=2011-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014053424/http://www.uk.foedevarestyrelsen.dk/Nutrition/Vitamin_mineral_content_is_stable/forside.htm |url-status=dead }}</ref> ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಹಸಿ ಸಸ್ಯ ಮ‌ೂಲಗಳಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂದಾಜನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search/ |title=National Nutrient Database |accessdate=2007-03-07 |publisher=Nutrient Data Laboratory of the US Agricultural Research Service |archive-date=2015-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150303184216/http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.healthyeatingclub.com/info/books-phds/books/foodfacts/html/data/data4i.html |title=Vitamin C Food Data Chart |accessdate=2007-03-07 |publisher=Healthy Eating Club |archive-date=2007-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070305183325/http://www.healthyeatingclub.com/info/books-phds/books/foodfacts/html/data/data4i.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.naturalhub.com/natural_food_guide_fruit_vitamin_c.htm |title=Natural food-Fruit Vitamin C Content |accessdate=2007-03-07 |date= |author= |publisher=The Natural Food Hub |archive-date=2007-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070307160608/http://www.naturalhub.com/natural_food_guide_fruit_vitamin_c.htm |url-status=dead }}</ref> ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹಸಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ (ಇದರಿಂದ C ಜೀವಸತ್ವದಂಥ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುಮಾಡುವುದು) ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹೋಲಿಸಲು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಂ ಹಣ್ಣು ಅಥವಾ ತರಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮಿಲಿಗ್ರಾಂಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವಸನೀಯ ಮ‌ೂಲಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸರಿಸುಮಾರು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ: <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಸಸ್ಯ ‌ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ / 100ಗ್ರಾಂ) |- | [[ಕಕಡು ಪ್ಲಮ್]] | 3100 |- | [[ಕಮು ಕಮು]] | 2800 |- | [[ರೋಸ್ ಹಿಪ್]] | 2000 |- | [[ಅಸೆರೋಲ]] | 1600 |- | [[ಸೀಬಕ್ತೋರ್ನ್]] | 695 |- | [[ಜುಜುಬೆ]] | 500 |- | [[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಗೂಸ್‌ಬೆರಿ]] | 445 |- | [[ಬಯೋಬಾಬ್]] | 400 |- | [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಕರಂಟ್]] | 200 |- | [[ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು]] | 190 |- | [[ಪಾರ್ಸ್‌ಲಿ]] | 130 |- | [[ಸೀಬೆಹಣ್ಣು(ಪೇರಲ ಹಣ್ಣು)]] | 100 |- | [[ಕಿವಿ ಹಣ್ಣು]] | 90 |- | [[ಬ್ರಾಕಲಿ(=ಚಳಿ ಸಹಿಷ್ಣು ಹೂಕೋಸು)]] | 90 |- | [[ಲೋಗನ್‌ಬೆರಿ]] | 80 |- | [[ಕೆಂಪುದ್ರಾಕ್ಷಿ]] | 80 |- | [[ಬ್ರಸಲ್ಸ್ ಮೊಗ್ಗು]]ಗಳು | 80 |- | [[ವೋಲ್ಫ್‌ಬೆರಿ]] (ಗೊಜಿ) | 73 † |- | [[ಲಿಚ್ಛಿ]] | 70 |- | [[ಕ್ಲೌಡ್‌ಬೆರಿ]] | 60 |- | [[ಎಲ್ಡರ್‌ಬೆರಿ]] | 60 |- | [[ಪರ್ಸಿಮನ್]] | 60 |} † 3 ಮ‌ೂಲಗಳ ಸರಾಸರಿ; ಒಣಗಿಸಿದ </div> <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಸಸ್ಯ ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ / 100ಗ್ರಾ) |- | [[ಪಪಾಯ]] | 60 |- | [[ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ]] | 60 |- | [[ಕಿತ್ತಳೆ]] | 50 |- | [[ಗಜನಿಂಬೆ]] | 40 |- | [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ]], ಕ್ಯಾಂಟಲೌಪ್ | 40 |- | [[ಹೂಕೋಸು]] | 40 |- | [[ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ]] | 31 |- | [[ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಹಣ್ಣು]] | 30 |- | [[ರಾಸ್‌ಬೆರಿ]] | 30 |- | [[ಟಾಂಜರಿನ್]] | 30 |- | [[ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಕಿತ್ತಳೆ]] | 30 |- | [[ಪ್ಯಾಶನ್ ಹಣ್ಣು]] | 30 |- | [[ಸ್ಪಿನಾಚ್]] | 30 |- | [[ಎಲೆಕೋಸು]] ಹಸಿ | 30 |- | [[ನಿಂಬೆ]] | 30 |- | [[ಮಾವು]] | 28 |- | [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ]] | 21 |- | [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]] | 20 |- | [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಜೇನುಕರಬೂಜ)]] | 20 |- | [[ಕ್ರ್ಯಾನ್‌ಬೆರಿ]] | 13 |- | [[ಟೊಮ್ಯಾಟೊ]] | 10 |- | [[ಬ್ಲೂಬೆರಿ]] | 10 |- | [[ಅನಾನಾಸ್ ಹಣ್ಣು]] | 10 |- | [[ಪಪಾಯ]] | 10 |} </div> <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಸಸ್ಯ ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ/ 100ಗ್ರಾಂ) |- | [[ದ್ರಾಕ್ಷಿ]] | 10 |- | [[ಏಪ್ರಿಕಾಟ್(=ಸಕ್ಕರೆ ಬಾದಾಮಿ)]] | 10 |- | [[ಪ್ಲಮ್]] | 10 |- | [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ]] | 10 |- | [[ಬಾಳೆಹಣ್ಣು]] | 9 |- | [[ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ (=ಗಜ್ಜರಿ)]] | 9 |- | [[ಆವಕಾಡೊ]] | 8 |- | [[ಹುಳಿಸೇಬು]] | 8 |- | [[ಪರ್ಸಿಮನ್]] - ತಾಜಾ | 7 |- | [[ಚೆರ್ರಿ ಹಣ್ಣು]] | 7 |- | [[ಪೀಚ್ ಹಣ್ಣು]] | 7 |- | [[ಸೇಬು]] | 6 |- | [[ಆಸ್ಪರಾಗಸ್]] | 6 |- | [[ಬೀಟ್‌ರೂಟ್]] | 5 |- | [[ಚೋಕ್‌ಚೆರ್ರಿ]] | 5 |- | [[ಪೇರು ಹಣ್ಣು]] | 4 |- | [[ಲೆಟಿಸ್]] | 4 |- | [[ಸೌತೆಕಾಯಿ]] | 3 |- | [[ನೆಲ ಗುಳ್ಳ]] | 2 |- | [[ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ]] | 2 |- | [[ಅಂಜ‌ೂರ]] | 2 |- | [[ಬಿಲ್‌ಬೆರಿ]] | 1 |- | [[ಹಾರ್ನ್ಡ್ ಮೆಲನ್‌]] | 0.5 |- | [[ಮೆಡ್ಲರ್]] | 0.3 |} </div> ===ಪ್ರಾಣಿ ಮ‌ೂಲಗಳು=== [[File:Goat.jpg|thumb|ಆಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸರಿಸುಮಾರು 70 ಕೆಜಿ ತೂಕವಿರುವ ಒಂದು ಬೆಳೆದ ಆಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೆ 13,000 ಮಿಗ್ರಾಂಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದರೆ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣವು ಅನೇಕಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=Chatterjee_IB>[279]</ref><ref name=Stone_scurvy>[280]</ref>]] ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು ತಾವೇತಾವಾಗಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಬಹುತೇಕ ಸಸ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು C ಜೀವಸತ್ವದ ಮ‌ೂಲವಾಗಿವೆ. C ಜೀವಸತ್ವವು ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಮಾಂಸದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಮಾಂಸಾಹಾರ ಪಾಶ್ಚ್ಯಾತ್ಯರ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದು ಅದರಿಂದ ಜೀವಸತ್ವ ಸಿಕ್ಕೇಸಿಗುತ್ತದೆಂಬ ನಿಖರತೆ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನವು ‌ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಜೀವಸತ್ವದ ಮ‌ೂಲವಲ್ಲ. C ಜೀವಸತ್ವವು [[ತಾಯಿಯ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ]] ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದರೆ, [[ಹಸುವಿನ ಹಸಿ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ]] ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಅಲ್ಪವೂ, [[ಪಾಶ್ಚರೀಸಿಕರಿಸಿದ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ]] ಅತ್ಯಲ್ಪ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. C ಜೀವಸತ್ವದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಮ‌ೂತ್ರದ ಮ‌ೂಲಕ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಆಹಾರದಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಂ ಆಹಾರದಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮಿಲಿಗ್ರಾಂಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ: <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಪ್ರಾಣಿ ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ / 100ಗ್ರಾಂ) |- | [[ಕರುವಿನ]] [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]] (ಹಸಿ) | 36 |- | [[ಹಸುವಿನ]] ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ (ಹಸಿ) | 31 |- | [[ಓಯಸ್ಟರ್(=ಸಿಂಪಿ)]] (ಹಸಿ) | 30 |- | [[ಕಾಡ್]] [[ರಾಯ್(=ಮೀನಾಂಡಗಳು)]] (ಕರಿದದ್ದು) | 26 |- | [[ಹಂದಿ]] ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ (ಹಸಿ) | 23 |- | [[ಕುರಿಮರಿ]] [[ಮಿದುಳು]] (ಬೇಯಿಸಿದ್ದು) | 17 |- | [[ಕೋಳಿ ಮರಿಯ]] ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ(ಕರಿದದ್ದು) | 13 |} </div> <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಪ್ರಾಣಿ ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ / 100ಗ್ರಾಂ) |- | ಕುರಿಮರಿ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ (ಕರಿದ) | 12 |- | [[ಕರುವಿನ]] [[ಅಡ್ರೀನಲ್]] (ಹಸಿ) | 11<ref name="Toutain">{{cite journal|last=Toutain|first=P. L.|coauthors=D. Béchu, and M. Hidiroglou|date=November 1997|title=Ascorbic acid disposition kinetics in the plasma and tissues of calves|journal=Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol|volume=273,|issue=5, R1585-R1597|url=http://ajpregu.physiology.org/cgi/content/full/273/5/R1585|pmid=9374798|pages=1585|access-date=2009-12-29|archive-date=2010-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20100727042818/http://ajpregu.physiology.org/cgi/content/full/273/5/R1585|url-status=dead}}</ref> |- | ಕುರಿಮರಿ [[ಹೃದಯ]] (ಹುರಿದದ್ದು) | 11 |- | ಕುರಿಮರಿ [[ನಾಲಗೆ]] (ಬೇಯಿಸಿದ್ದು) | 6 |- | [[ಮಾನವನ ಹಾಲು]] (ತಾಜಾ) | 4 |- | ಆಡಿನ ಹಾಲು (ತಾಜಾ) | 2 |- | ದನದ ಹಾಲು (ತಾಜಾ) | 2 |} </div> ===ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆ=== C ಜೀವಸತ್ವವು ಕೆಲವು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ [[ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ]], ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಯಿಸುವಾಗ ಇದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವು ಅವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವ ತಾಪಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದಿನ ಕಳೆದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ರೋಯಗ್ MG, ರಿವೆರ ZS, ಕೆನೆಡಿ JF. ಎ ಮಾಡೆಲ್ ಸ್ಟಡಿ ಆನ್ ರೇಟ್ ಆಫ್ ಡಿಗ್ರಡೇಶನ್ ಆಫ್ L-ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ಪ್ರಾಸೆಸಿಂಗ್ ಯೂಸಿಂಗ್ ಹೋಮ್-ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸ್ಡ್ ಜ್ಯೂಸ್ ಕಾನ್ಸಂಟ್ರೇಟ್ಸ್. ಇಂಟ್ J ಫುಡ್ ಸ್ಕಿ ನ್ಯೂಟ್ರ್. 1995 ಮೇ;46(2):107-15.</ref> ಕುದಿಯುವ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಎಂಜೈಮ್‌ಗಳು ಬಹು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾಶಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಿದಾಗ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವು 60%ನಷ್ಟು ತಗ್ಗುತ್ತದೆ.<ref>ಅಲೆನ್ MA, ಬರ್ಜೆಸ್ SG. ದ ಲಾಸಸ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ದ ಲಾರ್ಜ್-ಸ್ಕೇಲ್ ಕುಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಗ್ರೀನ್ ವೆಜಿಟೇಬಲ್ಸ್ ಬೈ ಡಿಫರೆಂಟ್ ಮೆಥಡ್ಸ್. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್ (1950), 4 : 95-100</ref> ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಬೇಯಿಸುವುದರಿಂದ ಅದರಲ್ಲೂ ತಾಮ್ರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸುವುದರಿಂದ ವಿಭಜನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ [[ವೇಗ ವರ್ಧಿಸು]]ತ್ತದೆ.<ref name="Oxford" /> ಆಹಾರವನ್ನು [[ಬೇಯಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಸೋಸಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದಾಗಲೂ]] C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವು ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಬಸಿದು ತೆಗೆದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಸತ್ವ ಕರಗಿರುತ್ತದೆ. ಸತ್ವಭರಿತ ನೀರನ್ನು ಚೆಲ್ಲಲಾಗುವುದರಿಂದ ಅಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ ದಕ್ಕದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, C ಜೀವಸತ್ವವು ಎಲ್ಲಾ ತರಕಾರಿಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಸರಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬೇರೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ [[ಬ್ರಾಕಲಿ(=ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹೂಕೋಸು)]]ಯು ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಸತ್ವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Combs">ಕೋಂಬ್ಸ್ GF. ದ ವಿಟಮಿನ್ಸ್, ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ ಆಸ್ಪೆಕ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್ ಆಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್. 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಸ್ಯಾನ್ ಡೈಗೊ, CA: ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರೆಸ್, 2001:245–272</ref> ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ರೆಫ್ರಿಜರೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವುದರಿಂದ ಅವು ಪ್ರಮುಖ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.webmd.com/content/article/123/115022.htm |title=Fresh-Cut Fruit May Keep Its Vitamins |accessdate=2007-02-25 |date=2 June 2006 |first=Miranda |last=Hitti |publisher=WebMD }}</ref> ===C ಜೀವಸತ್ವದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಗಳು=== [[File:RedoxonVitaminC.jpg|thumb|right|C ಜೀವಸತ್ವವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹುಡಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ರೆಡಕ್ಸಾನ್ ಬ್ರಾಂಡ್, C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿದುದು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದ ಇದನ್ನು ಹೋಫ್‌ಮ್ಯಾನ್-ಲಾ ರೊಚೆಯು 1934ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದನು.|link=Special:FilePath/RedoxonVitaminC.jpg]] ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.thedietchannel.com/Vitamin-C.htm ದ ಡಯಟ್ ಚಾನೆಲ್] C ಜೀವಸತ್ವವು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೀವಸತ್ವವಾಗಿದೆ.</ref> [[ಕ್ಯಾಪ್ಲೆಟ್]]‌ಗಳು, ಗುಳಿಗೆಗಳು, ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್‌ಗಳು, ಕುಡಿಯುವ ಮಿಶ್ರಣಗಳು, ಹಲವು-ಜೀವಸತ್ವ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಆಕ್ಸಿಡೀಕಾರಕ-ವಿರೋಧಿ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹರಳಿನಾಕಾರಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಕ್ವೆರ್ಸೆಟಿನ್, ಹೆಸ್ಪರಿಡಿನ್ ಮತ್ತು ರುಟಿನ್‌ನಂತಹ [[ಬಯೋಫ್ಲವನೋಡ್]]‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿಯ‌ೂ ಇರುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ವ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವಂಥ ಗುಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್‌ಗಳೂ ಇವೆ. 25 ಮಿಗ್ರಾಂನಿಂದ 1500&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದವರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 300 ಗ್ರಾಂನಿಂದ 1 ಕೆಜಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸೀಸೆಗಳಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ (ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ಸಣ್ಣ ಹರಳಿನ ಹುಡಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.(ಒಂದು ಟೀ ಚಮಚ ಹರಳಿನಲ್ಲಿ 5,000&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂಗೆ ಸಮನಾದ C ಜೀವಸತ್ವ ಇರುತ್ತದೆ.) ===ಕೃತಕ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು=== C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು [[ಗ್ಲುಕೋಸ್]]‌ನಿಂದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. 1930ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ [[ರೈಚ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಕ್ರಿಯೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಿಣ್ವನಜ (=ಫರ್ಮೆಂಟೇಶನ್) ಪೂರ್ವದ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು-ಹಂತಗಳುಳ್ಳ ಆಧುನಿಕ [[ಫರ್ಮೆಂಟೇಶನ್]] ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು 1960ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಚೀನಾ]]ದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಂದೊದಗುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಹಂತಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಫರ್ಮೆಂಟೇಶನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ಎರಡೂ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 60%ನಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.competition-commission.org.uk/rep_pub/reports/2001/fulltext/456a4.2.pdf |title=The production of vitamin C |accessdate=2007-02-20 |year=2001 |publisher=Competition Commission |format=PDF |archive-date=2012-01-19 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20120119194657/http://www.competition-commission.org.uk/rep_pub/reports/2001/fulltext/456a4.2.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ಗ್ಯಾಲಕ್ಟೋಸ್]]‌ನಿಂದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಫರ್ಮೆಂಟೇಶನ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುವ ಯೀಸ್ಟ್‌ ತಳಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ [[ಸ್ಕೋಟಿಶ್ ಕ್ರಾಪ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="yeastAA" /> ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಸ್ತುತ C ಜೀವಸತ್ವದ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಸುಮಾರು 110,000 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ. [[BASF]]/[[ಟಕೇಡ]], [[DSM]], [[ಮರ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ]]ದ ಚೀನಾ ಫಾರ್ಮಸಿಟಿಕಲ್ ಗ್ರೂಪ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಮೊದಲಾದವು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. US ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗಿಂತಲೂ ಅಗ್ಗದ ದರದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚೀನಾ, ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಧಿಕ C ಜೀವಸತ್ವ ಪೂರೈಸುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nutraingredients.com/news/ng.asp?n=63349-dsm-vitamin-c |title=DSM makes last stand against Chinese vitamin C |accessdate=2007-02-20 |date=2005-10-20 |first=Dominique |last=Patton |publisher=nutraingredients |archive-date=2008-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424043337/http://www.nutraingredients.com/news/ng.asp?n=63349-dsm-vitamin-c |url-status=dead }}</ref> 2008ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ದರ ಸಮರದ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಒಡ್ಡಿದ್ದು ಸ್ಕೋಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ DSM ಕಾರ್ಖಾನೆಯೊಂದು ಮಾತ್ರ.<ref>[http://www.nutraingredients.com/news/ng.asp?n=86166-dsm-carbon-foot-printing-quali-c DSM ವಿಟಮಿನ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಗೈನ್ಸ್ ಗ್ರೀನ್ ಥಂಬ್ಸ್-ಅಪ್]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಶೇನ್ ಸ್ಟಾರ್ಲಿಂಗ್, ಡಿಸಿಸನ್ ನ್ಯೂಸ್ ಮೀಡಿಯ SAS, 26-ಜೂನ್-2008. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್ ಜುಲೈ 2008</ref> ಮ‌ೂಲಭೂತ ಆಹಾರದ ದರ ಹೆಚ್ಚಾದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದಿಮೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದುದರ ಫಲವಾಗಿ [[ಬೀಜಿಂಗ್]] ಹತ್ತಿರದ [[ಶಿಜಿಯಾಜ್ವಂಗ್]]‌ನಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಸ್ಥಗಿತವಾಗುವ ಸಂಭವಗಳು ಕಾಣಿಸಿದ್ದರಿಂದ, 2008ರಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ದರವು ತೀವ್ರ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>[http://www.flex-news-food.com/pages/17441/China/Vitamin/vitamin-distruptions-production-china-maintain-firm-market.html ವಿಟಮಿನ್ C: ಡಿಸ್ಟ್ರಪ್ಶನ್ಸ್ ಟು ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಇನ್ ಚೀನಾ ಟು ಮೆಂಟೈನ್ ಫರ್ಮ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್] FLEXNEWS, 30/06/2008, ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್ ಜುಲೈ 2008</ref> ===ಆಹಾರದ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ವರ್ಧನೆ=== ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‍‌ನಿಂದ ಆಹಾರದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ವರ್ಧಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ, 2005, ಎಂಬ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಲವಣ ಮತ್ತು ಜೀವಸತ್ವಗಳ ಸೇರಿಸುವುದರ ಪರಿಣಾಮ ಕುರಿತು ಮೌಲ್ಯ ಮಾಪನ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/nutrition/vitamin/fortification_final_doc_1-eng.php |title=ಅಡಿಶನ್ ಆಫ್ ವಿಟಮಿನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಮಿನರಲ್ಸ್ ಟು ಫುಡ್, 2005 |access-date=2009-12-29 |archive-date=2010-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217131736/http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/nutrition/vitamin/fortification_final_doc_1-eng.php |url-status=dead }}</ref> ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾವು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ಅನ್ನು ‘ಅಪಾಯ ವಿಭಾಗದ A ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ’ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ. ಇದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಯು ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಭರಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಿತಿ ಇದೆ' ಮಿತಿಮೀರಿದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ,ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಭೀರ ಗಂಡಾಂತರ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಭವವೂ ಇಲ್ಲ. C ಜೀವಸತ್ವದ ಮ‌ೂಲ ಎಂದು ಆಹಾರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾದರೆ ಕನಿಷ್ಠ 3 ಮಿಗ್ರಾಂ ಅಥವಾ RDIಯ 5%ನಷ್ಟು ಹಾಗೂ "ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮ‌ೂಲ" ಎನ್ನಲು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ 12&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ (RDIಯ 20 %ನಷ್ಟು ) ಇರಬೇಕೆಂದು ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== {{portal|Food}} {{portal|Health}} {{portal|Pharmacy and Pharmacology|Tabletten.JPG}} ;ಪುಸ್ತಕಗಳು *{{cite book |last=Pauling |first=Linus |authorlink=Linus Pauling |coauthors= |title=Vitamin C, the Common Cold, and the Flu |year=1976 |publisher=W H Freeman & Co |location= |isbn=0716703610 |oclc=2388395}} *{{cite book |last=Cameron |first=Ewan |authorlink=Ewan Cameron (Vitamin C) |coauthors=[[Linus Pauling]], |title=Cancer and Vitamin C |year=1979|publisher=Pauling Institute of Science and Medicine|location= |isbn=0393500004 |oclc=5788147 |unused_data=|Ewan Cameron}} *{{cite book |last=Clemetson |first=C.A.B |coauthors= |title=Vitamin C |year=1989 |publisher=CRC Press |location=Boca Raton, Florida |isbn=0-8493-4841-2 |oclc=165609070 17918592 }} ಮೋನೊಗ್ರಾಫ್ - ಸಂಪುಟಗಳು I, II, III. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{pauling|id=vitamins/vitaminC|title=Vitamin C|author=Jane Higdon}} * {{US patent|5278189}} — "ಲಿಪೊಪ್ರೋಟೀನ್ ಬಂಧಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನಿಂದ [[ಹೃದಯನಾಳದ ರೋಗ]]ದ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ(a)", ಅನ್ವೇಷಕರು: ಮ್ಯಾಥಿಯಸ್ W. ರ‌್ಯಾತ್ ಮತ್ತು ಲಿನಸ್ C. ಪಾಲಿಂಗ್ * [http://www.eatwell.gov.uk/healthydiet/nutritionessentials/vitaminsandminerals/vitaminc/ C ವಿಟಮಿನ್] - [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಫುಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ]] * {{cite journal |author=Naidu KA |title=Vitamin C in human health and disease is still a mystery? An overview |journal=Nutrition journal |volume=2 |issue= |pages=7 |year=2003 |pmid=14498993 |doi=10.1186/1475-2891-2-7 |url=http://www.nutritionj.com/content/2/1/7 |pmc=201008}} * [http://www.acu-cell.com/vitc.html C ವಿಟಮಿನ್ ರಿಕ್ವೈರ್ಮೆಂಟ್ಸ್: ಆಪ್ಟಿಮಲ್ ಆರೋಗ್ಯ ಬೆನಿಫಿಟ್ಸ್ vs ಓವರ್‌ಡೋಸ್] — ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮರ್ಥನೆ ನೀಡುವ ಸೈಟ್ *[http://www.nlm.nih.gov/MEDLINEPLUS/ency/article/002404.htm C ವಿಟಮಿನ್] ಮಾಹಿತಿ [http://medlineplus.gov/ U.S. ಮೆಡ್‌ಲೈನ್‌ಪ್ಲಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಇನ್ಫೋರ್ಮೇಶನ್] {{Vitamin}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರಕ್ರಮದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗಾಲದ ಆಮ್ಲಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ತೊಮೋಲಿಕ್ಯುಲಾರ್ ಔಷಧಿ]] [[ವರ್ಗ:ಆಮ್ಲಜನಕ ಹೆಟಿರೊಸೈಕಲ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಶರ್ಕರ ಆಮ್ಲಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಸತ್ವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಹ-ಎಂಜೈಮ್‌‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉಪಶಾಮಕ-ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು]] 2bwitccdkx56us6zqgz3f50ehhwllof 1374869 1374868 2026-06-08T08:35:34Z Successalltime87 90571 1374869 wikitext text/x-wiki {{About|ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ|ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ|ಅಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್}}{{Otheruses}} {{drugbox | verifiedrevid = 306739290 | | IUPAC_name = 2-oxo-L-threo-hexono-1,4- lactone-2,3-enediol<br />''or''<br />(''R'')-3,4-dihydroxy-5-((''S'')- 1,2-dihydroxyethyl)furan-2(5''H'')-one | image = L-Ascorbic_acid.svg | width = 200px | image2 = Ascorbic-acid-from-xtal-1997-3D-balls.png | width2 = 200px | CASNo_Ref = {{cascite}} | CAS_number = 50-81-7 | CAS_supplemental = | ATC_prefix = A | ATC_suffix = 11G | ATC_supplemental = | PubChem = 5785 | DrugBank = | chemical_formula = |C=6|H=8|O=6 | molecular_weight = 176.14 grams per mol | smiles = | synonyms = <small>L</small>-ascorbate | density = | melting_point = 190 | melting_high = 192 | melting_notes = ''decomposes'' | boiling_point = | boiling_notes = | solubility = | specific_rotation = | sec_combustion = | bioavailability = rapid & complete | protein_bound = negligible | metabolism = | elimination_half-life = 30 minutes <!-- As it states further down in the article, vitamin-c's half-life is _30 minutes_, not 16 days, etc. --> | excretion = renal | licence_EU = <!-- EMEA requires brand name --> | licence_US = <!-- FDA may use generic name --> | pregnancy_AU = <!-- A / B1 / B2 / B3 / C / D / X --> | pregnancy_US = <!-- A / B / C / D / X --> | pregnancy_category= A | legal_AU = <!-- Unscheduled / S2 / S3 / S4 / S5 / S6 / S7 / S8 / S9 --> | legal_CA = <!-- / Schedule I, II, III, IV, V, VI, VII, VIII --> | legal_UK = <!-- GSL / P / POM / CD / Class A, B, C --> | legal_US = <!-- OTC / Rx-only / Schedule I, II, III, IV, V --> | legal_status = general public availability | routes_of_administration = oral }} {{Double image stack|right|Ascorbic acid structure.png|Dehydroascorbic acid.png|150|[[ascorbic acid]]<br />([[reducing agent|reduced form]])|[[dehydroascorbic acid]]<br />([[oxidizing agent|oxidized form]])}} '''C ಜೀವಸತ್ವ''' ಅಥವಾ '''L-ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ''' ವು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಜೀವಸತ್ವವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ (ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಅಯಾನು) ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಅಥವಾ ಕೈರೋಪ್ಟೆರಾ (ಬಾವಲಿಗಳು) ಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಂಥ್ರೊಪೊಯಡಿಯ (ಹ್ಯಾಪ್ಲೋರಿನಿ) (ಕಾಡುಪಾಪ, ಮಂಗಗಳು ಮತ್ತು ವಾನರಗಳು) ಉಪಗಣಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿದೆ. ಗಿನಿಇಲಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಕೆಲವು ಜಾತಿಗಳಿಗೂ ಇದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಈ ಜೀವಸತ್ವದ ಕೊರತೆಯು ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="UKFSA">{{cite web |url=http://www.eatwell.gov.uk/healthydiet/nutritionessentials/vitaminsandminerals/vitaminc/ |title=Vitamin C |accessdate=2007-02-19 |publisher=Food Standards Agency (UK) }}</ref><ref name="UMM">{{cite web |url=http://www.umm.edu/ency/article//002404.htm |title=Vitamin C |accessdate=2008-03-31 |month=January | year=2007 |author= |publisher=University of Maryland Medical Center }}</ref><ref name="OSU">{{cite web |url=http://lpi.oregonstate.edu/infocenter/vitamins/vitaminC/|title=Vitamin C |accessdate=2007-03-07 |date=2006-01-31 |first=Jane, Ph.D. |last= Higdon |publisher=Oregon State University, Micronutrient Information Center}}</ref> ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಹಾರ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿಯ‌ೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="McCluskey1985">{{cite journal |last=McCluskey |first=Elwood S. |year=1985 |title=Which Vertebrates Make Vitamin C? |journal=Origins |volume=12 |issue=2 |pages=96–100 |url=http://www.grisda.org/origins/12096.pdf |format=PDF |access-date=2009-12-29 |archive-date=2009-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090320140709/http://www.grisda.org/origins/12096.pdf |url-status=dead }}</ref> ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ [[ಅಯಾನು]] C ಜೀವಸತ್ವದ ಫಾರ್ಮಕೊಫೋರ್ ಆಗಿದೆ. ಸಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡದಿಂದ<ref name="Padayatty">{{cite journal |author=Padayatty S, Katz A, Wang Y, Eck P, Kwon O, Lee J, Chen S, Corpe C, Dutta A, Dutta S, Levine M |title=Vitamin C as an Antioxidant: evaluation of its role in disease prevention |url=http://www.jacn.org/cgi/reprint/22/1/18.pdf |journal=J Am Coll Nutr |volume=22 |issue=1 |pages=18–35 |year=2003 |pmid=12569111 |format=PDF |access-date=2009-12-29 |archive-date=2009-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090929003945/http://www.jacn.org/cgi/reprint/22/1/18.pdf |url-status=dead }}</ref> ದೇಹವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಎಂಜೈಮ್‌ನಿಂದಾಗುವ ಅನೇಕ ಜೈವಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಹಾಯಕ ಅಂಶ (=ಕೊಫ್ಯಾಕ್ಟರ್)ವಾಗಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="UKFSA Risk" /> ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವು ತುಂಬ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೇ ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವ ಕಾಯಿಲೆ. ಇದು ತಾಜಾ ಸಸ್ಯಾಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಂದು ಪ್ರಪಂಚದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದ ಜನರು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕಾಪಡೆಯು 1795ರಲ್ಲಿ ನಾವಿಕರಿಗೆ ನಿಂಬೆರಸವನ್ನು ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Wilson, 1975">, ವಿಲ್ಸನ್ LG. ದ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಡೆಫಿನಿಶನ್ ಆಫ್ ಸ್ಕರ್ವಿ ಆಂಡ್ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ವಿಟಮಿನ್ C J ಹಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡ್ 1975;40-60.</ref> ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1933ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ, 1934ರಲ್ಲಿ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಯಿತು. C ಜೀವಸತ್ವದ ಉಪಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಸೇವಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಖರತೆ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು, RDI 45ರಿಂದ 95&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ. ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣ ಸೇವಿಸಲು ಸಲಹೆ ನೀಡುವವರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದಿನಕ್ಕೆ 200ನಿಂದ 2000 ಮಿಗ್ರಾಂ ತನಕದಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಒಟ್ಟು 232,606 ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಬಗೆಗಿನ 68 ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಯೋಚಿಸಿದಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಲ್ಲ ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Bjelakovic G, et al. |title=Mortality in randomized trials of antioxidant supplements for primary and secondary prevention: systematic review and meta-analysis |journal=JAMA |volume=297 |issue=8 |pages=842–57 |year=2007 |pmid=17327526 |doi=10.1001/jama.297.8.842}}</ref> ==ಜೈವಿಕ ಮಹತ್ವ== {{further|[[ascorbic acid]]}} C ಜೀವಸತ್ವವು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ <small>L</small>-ಎನ್ಯಾಂಟಿಮರ್(=ಅಸಮ್ಮಿತ ಅಣುವೊಂದರ ಕನ್ನಡಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ರೂಪದ ಅಣು); ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ <small>D</small>-ಎನ್ಯಾಂಟಿಮರ್ ಯಾವುದೇ ದೈಹಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳೂ ಒಂದೇ ಅಣು ರಚನೆಯ ದರ್ಪಣ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಂತಿವೆ. <nowiki>[[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಬಲ ಅಂಶ|ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಬಲ ಅಂಶ]]</nowiki>ವಾದ <small>L</small>-ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್, ಆ ಕ್ರಿಯೆ ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ <small>L</small>-ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗಿ ಅದರ ಆಕ್ಸಿಡೀಕೃತ ರೂಪಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="UKFSA Risk">{{cite web |url=http://www.food.gov.uk/multimedia/pdfs/evm_c.pdf |title=Vitamin C – Risk Assessment |accessdate=2007-02-19 |publisher=UK Food Standards Agency |format=PDF |archive-date=2007-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071129082537/http://www.food.gov.uk/multimedia/pdfs/evm_c.pdf |url-status=dead }}</ref> <small>L</small>-ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ನಂತರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎಂಜೈಮ್‌ ಮತ್ತು ಗ್ಲುತಾತಿಯೋನ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ <small>L</small>-ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Meister A |title=Glutathione-ascorbic acid antioxidant system in animals |url=http://www.jbc.org/cgi/reprint/269/13/9397.pdf |journal=J Biol Chem |volume=269 |issue=13 |pages=9397–400 |year=1994 |pmid=8144521 |format=PDF |access-date=2009-12-29 |archive-date=2009-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090914171031/http://www.jbc.org/cgi/reprint/269/13/9397.pdf |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುವಾಗ ಸೆಮಿಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ರಾಡಿಕಲ್‌(=ಮೂಲಸ್ವರೂಪ) ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ರಹಿತ ರಾಡಿಕಲ್ ಆಮ್ಲಜನಕದೊಂದಿಗೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಸೂಪರ್‌ಆಕ್ಸೈಡ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಎರಡು ಸೆಮಿಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ರಾಡಿಕಲ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿ ಒಂದು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಗ್ಲುಟಾಥಿಯೋನ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಡಿಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮತ್ತೆ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Nualart et al., 2003">, ನ್ವಲರ್ಟ್ FJ, ರಿವಾಸ್ CI, ಮೋಂಟೆಸಿನಸ್ VP, ಮತ್ತು ಇತರರು. ಭಾಗವಹಿಸದಿರುವ ಪರಿಣಾಮದೊಂದಿಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಪುನಃಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದು. J ಬಯೋಲ್ ಕೆಮ್ 2003; 278:10128–10133.</ref> ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಅನ್ನು ಉಳಿಸಿ ರಕ್ತದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಗ್ಲುಟಾಥಿಯೋನ್‌ ಇರಬೇಕಾದ್ದು ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>ಗ್ರೋಪ್ಪರ್ SS, ಸ್ಮಿತ್ JL, ಗ್ರೋಡ್ JL. 2004. ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ಡ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಮೆಟಾಬೋಲಿಸಮ್. ನಾಲ್ಕನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಥಾಮ್ಸನ್ ವರ್ಡ್ಸ್‌ವರ್ತ್, ಬೆಲ್ಮೋಂಟ್ CA. USA. ಪುಟಗಳು 260-275.</ref> ಇದಿಲ್ಲದೆ ಡಿಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮತ್ತೆ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ರಚನಾತ್ಮಕವಾಗಿ [[ಗ್ಲುಕೋಸ್]]‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುವ <small>L</small>-ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಒಂದು ದುರ್ಬಲ ಶರ್ಕರ ಆಮ್ಲ. ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಜಲಜನಕ ಅಯಾನಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಲೋಹದ ಅಯಾನಿನೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿ ಖನಿಜ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ===ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ=== [[File:Ascorbic-acid-3D-vdW.png|thumb|left|C ಜೀವಸತ್ವ ಅಣುವಿನ ಮಾದರಿ. ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ್ದು ಇಂಗಾಲ, ಕೆಂಪಿನದು ಆಮ್ಲಜನಕ ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ್ದು ಜಲಜನಕ]] ತಮಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ತಾವೇ ತಾವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು ಹೊಂದಿವೆ. ಎಂಜೈಮ್‌-ನಡೆಸುವ ನಾಲ್ಕು ಅನುಕ್ರಮ ಹಂತಗಳ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಗ್ಲುಕೋಸ್]] C ಜೀವಸತ್ವವಾಗಿ ‌ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="UKFSA Risk" /> ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ([[ಸಸ್ತನಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಾರಬಲ್ಲ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ) ಗ್ಲೈಕೋಜನ್ನಿಂದ ಬರುವ ಗ್ಲುಕೋಸ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತದೆ; ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಗ್ಲೈಕೋಜನ್-ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.<ref>{{cite journal |author=Bánhegyi G, Mándl J |title=The hepatic glycogenoreticular system |journal=Pathol Oncol Res |volume=7 |issue=2 |pages=107–10 |year=2001 |pmid=11458272 |doi=10.1007/BF03032575}}</ref> ಸರೀಸೃಪಗಳು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಮೂತೃಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವಾನರ ಜಾತಿಗಳು (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮಾನವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಹ್ಯಾಪ್ಲೋರಿನಿ ಉಪಗಣ), ಗಿನಿಇಲಿಗಳು,ಪ್ಯಾಸರಿಫಾರ್ಮಿಸ್(=ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಗಾತ್ರದ ಕೆಲ ಪಕ್ಷಿ)ಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜಾತಿಗಳು (ಆದರೆ ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲ-ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯವು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಕಳೆದುಹೋಗಿದೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆಗಳಿವೆ), ಹಾಗೂ ಕೀಟ ಮತ್ತು ಹಣ್ಣು-ತಿನ್ನುವ ಬಾವಲಿ ವರ್ಗಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಹೆಚ್ಚಿನ (ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ) ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜೀವಿಗಳು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮಾರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ, C ಜೀವಸತ್ವದ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯವಿರುವ <small>L</small>-ಗುಲೊನೊಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ (GULO) ಎಂಜೈಮ್‌ನ ಕೊರತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಎಂಜೈಮ್‌‌ಗೆ ಬೇಕಾಗಿರುವ ಜೀನ್‌ನ ದೋಷಯುಕ್ತ ರೂಪವನ್ನು (ಸ್ಯೂಡೊಜೀನ್ ΨGULO) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book | title = Ascorbic Acid: Subcellular Biochemistry | author = Harris, J. Robin | publisher = Springer | isbn = 0306451484 | year = 1996 | pages = 35 | oclc = 34307319 46753025}}</ref> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು (ಮಾನವರನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು) ಅವುಗಳ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಿಂದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕೃತ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite journal |title=How Humans Make Up For An 'Inborn' Vitamin C Deficiency |url=https://www.sciencedaily.com/releases/2008/03/080320120726.htm }}</ref> ಬಹುತೇಕ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ವಾನರ ಜಾತಿಗಳು</span> ಮಾನವರಿಗೆ ಸರಕಾರ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ 10ರಿಂದ 20 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಕಬಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Milton K |title=Nutritional characteristics of wild primate foods: do the diets of our closest living relatives have lessons for us? |journal=Nutrition |volume=15 |issue=6 |pages=488–98 |year=1999 |month=June |pmid=10378206 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0899-9007(99)00078-7 |doi=10.1016/S0899-9007(99)00078-7}}</ref> ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಹಾರಕ್ರಮದ ಸೂಚನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚರ್ಚೆಗೆ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಮಾನವರು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮರು ಹಾಗೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯಿಂದಲೇ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಇತರ ವಾನರ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿರುವಷ್ಟೇ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸರಿದೂಗಿಸಬಲ್ಲರು ಎಂಬ ಪ್ರತಿವಾದ ಮಂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. C ಜೀವಸತ್ವ-ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗೆ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯಾದ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದ ಆಡೊಂದು ಸಹಜ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀದಿನ 13 ಗ್ರಾಂಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು "ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪಟ್ಟು" ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.seanet.com/~alexs/ascorbate/197x/stone-i-orthomol_psych-1979-v8-n2-p58.htm |title=Eight Decades of Scurvy. The Case History of a Misleading Dietary Hypothesis |accessdate=2007-04-06 |last=Stone |first=Irwin |authorlink=Irwin Stone |coauthors= |date=July 16, 1978 |work= |publisher= |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote=''Biochemical research in the 1950’s showed that the lesion in scurvy is the absence of the enzyme, L-Gulonolactone oxidase (GLO) in the human liver (Burns, 1959). This enzyme is the last enzyme in a series of four which converts blood sugar, glucose, into ascorbate in the mammalian liver. This liver metabolite, ascorbate, is produced in an unstressed goat for instance, at the rate of about 13,000 mg per day per 150 pounds body weight (Chatterjee, 1973). A mammalian feedback mechanism increases this daily ascorbate production many fold under stress (Subramanian et al., 1973)}}</ref> ಆಘಾತಕರ ದೈಹಿಕ ಪೆಟ್ಟು ಅಥವಾ ಗಾಯವು ಮಾನವರಲ್ಲಿಯೂ C ಜೀವಸತ್ವದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಳಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal| author = C. Long, et al. | title = Ascorbic acid dynamics in the seriously ill and injured | journal = Journal of Surgical Research | volume = 109 | issue = 2 | pages= 144–148| doi = 10.1016/S0022-4804(02)00083-5 | year = 2003| pmid = 12643856}}</ref> ''ಸಚ್ಚಾರೊಮೈಸಸ್ ಸೆರೆವಿಸಿಯೆ'' ಯೀಸ್ಟ್‌(=ಕಿಣ್ವ)ನಂತಹ ಕೆಲವು ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಣು ಜೀವಿಗಳು ಸರಳ ಶರ್ಕರದಿಂದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಲ್ಲವು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="yeastAA">{{cite web |url=http://www.scri.ac.uk/scri/file/individualreports/2002/20Ascorb.pdf |title=Ascorbic acid biosynthesis in higher plants and micro-organisms |accessdate=2007-02-20 |author=R.D. Hancock & R. Viola |publisher=Scottish Crop Research Institute |format=PDF |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719022912/http://www.scri.ac.uk/scri/file/individualreports/2002/20Ascorb.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal|author=Hancock RD, Galpin JR, Viola R.|title=Biosynthesis of L-ascorbic acid (vitamin C) by Saccharomyces cerevisiae|accessdate=2007-02-19|journal=FEMS Microbiol Lett.|volume=186|issue=2|pages=245–50|url=http://www.sciencedirect.com/science?_ob=MImg&_imagekey=B6T2W-405SX5F-M-3&_cdi=4929&_user=308069&_orig=search&_coverDate=05%2F05%2F2000&_sk=998139997&view=c&wchp=dGLbVzb-zSkzS&md5=d38569a901eecfe57b39eafa00a1d738&ie=/sdarticle.pdf|pmid=10802179|format=PDF|year=2000}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===ವಿಕಸನದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವ=== ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಮೊದಲು ಸಸ್ಯ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿತು, ಇದು ಸುಮಾರು 500 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಸ್ಯಗಳು ನದಿಗಳ ಖನಿಜ ಕೊರತೆಯುಳ್ಳ ನದೀಮುಖದ ತಾಜಾ-ನೀರಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಕಂಡುಬಂದಿತು ಎಂದು ವೆಂಚುರಿ ಮತ್ತು ವೆಂಚುರಿ<ref>ವೆಂಚುರಿ S, ವೆಂಚುರಿ M. ವೆಂಚುರಿ ಆಫ್ ಡೈಯಟರಿ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಡೆಫೆನ್ಸಸ್. ಯುರೋಪಿಯನ್ EPI-ಮಾರ್ಕರ್. 2007, 11, 3 :1-7. http://web.tiscali.it/iodio/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080408062214/http://web.tiscali.it/iodio/ |date=2008-04-08 }}</ref><ref>ವೆಂಚುರಿ S, ಡೊನಾಟಿ FM, ವೆಂಚುರಿ A, ವೆಂಚುರಿ M. 2000. ಎನ್ವೈರ್ನ್‍‌ಮೆಂಟಲ್ ಅಯೋಡಿನ್ ಡಿಫೀಶಿಯೆನ್ಸಿ: ಎ ಚಾಲೆಂಜ್ ಟು ದ ಎವಲ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ಟೆರೆಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಲೈಫ್? ಥೈರಾಯ್ಡ್‌ 10 (8):727-9.</ref> ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಕಶೇರುಕಗಳು ನದೀಮುಖ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ನೈಪುಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡವು ಎಂದು ಕೆಲವು ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಪುರ್ವೆಸ್ WK, ಸಾದವ D, ಒರಿಯನ್ಸ್ GH, ಹೆಲ್ಲರ್ HC. 1998. ಲೈಫ್.ದ ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಬಯೋಲಜಿ. ವಿಭಾಗ 4: ದ ಎವಲ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ. ಚಾಪ್ಟರ್ 5.</ref> ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, 400-300 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಮುದ್ರದಿಂದ ನದಿ ಮತ್ತು ನೆಲದ ಕಡೆಗೆ ಸರಿಯಲು ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಪರಿಸರೀಯ ಅಯೋಡಿನ್ ಕೊರತೆಯು ಭೂಜೀವಿಗಳ [[ವಿಕಾಸ]]ಕ್ಕೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು.<ref>ವೆಂಚುರಿ S, ವೆಂಚುರಿ M. 1999. ಅಯೋಡಿನ್, ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಟೊಮ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಸಿನೊಜೆನೆಸಿಸ್: ಎವಲ್ಯೂಶನರಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಎ ಪ್ರಿಮಿಟಿವ್ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್? ಯ‌ೂರ್ J ಎಂಡೊಕ್ರಿನೋಲ್. 140:371-372.</ref> ಸಸ್ಯ, ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಆಹಾರ ಕ್ರಮವು ಅಯೋಡಿನ್, [[ಸೆಲೆನಿಯಮ್]], ಸತು, [[ತಾಮ್ರ]], [[ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್]], [[ಕಬ್ಬಿಣ]], ಮುಂತಾದ ಸಮುದ್ರ ಮೂಲದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಕೊರತೆ ಎದುರಾಯಿತು. ತಾಜಾನೀರಿನ [[ಆಲ್ಗೆ]] ಮತ್ತು ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ಸಸ್ಯಗಳು ಸಮುದ್ರದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಗಳ ಬದಲಿ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ಪಾಲಿಫಿನಾಲ್‌ಗಳು, ಕ್ಯಾರೆಟಿನೋಯ್ಡ್‌ಗಳು, ಫ್ಲೇವೊನೋಯ್ಡ್‌ಗಳು, ಟೋಕೊಫೆರಾಲ್‌ಗಳು ಮೊದಲಾದ ಇತರ ಆಂತರಿಕ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭೂಜೀವಿಗಳ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕ “ಜೀವಸತ್ವ”ಗಳಾದವು (C, A, E, ಇತ್ಯಾದಿ ಜೀವಸತ್ವಗಳು). ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಅಥವಾ C ಜೀವಸತ್ವವು ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಜನ್(= ಮೃದ್ವಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರೊಟೀನು) ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಎಂಜೈಮಿಕ ಸಹಾಯಕ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಅಂಶ, ಇದು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಆಮ್ಲಜನಕ ತಳಿಗಳನ್ನು (ROS) ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಶೇಖರಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತಾಜಾ ನೀರಿನ ಟೆಲಿಯೋಸ್ಟ್ ಉಪವರ್ಗದ ಮೀನುಗಳು ಅವುಗಳ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳೂ ಸ್ಕರ್ವಿ (ಹಾರ್ಡಿ ಮತ್ತು ಇತರರು, 1991) ರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತವೆ. ಸ್ಕೋಲಿಯೋಸಿಸ್ (=ಬೆನ್ನುಹುರಿಯು ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಬಾಗುವುದು), ಲೋರ್ಡೋಸಿಸ್ (=ಗೂನು ಅಥವಾ ಬೆನ್ನು ಮೂಳೆ ಮುಂದ್ಕಕೆ ಬಾಗಿಕೊಂಡಿರುವುದು) ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣ ಗಾಢವಾಗುವಿಕೆ-ಇವೆಲ್ಲಾ C ಜೀವಸತ್ವದ ಕೊರತೆಯಿಂದ,ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು. ಇದರ ಕೊರತೆಯಿಂದ ನೆಲಭಾಗದ ತಾಜಾನೀರಿನ ಸಾಲ್ಮೋನಿಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡ [[ಕಾಲಜನ್]] ರಚನೆ, ಆಂತರಿಕವಾಗಿ/ಈಜುರೆಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವಕ್ಕೆ, ಬೆನ್ನೆಲುಬಿನ ಬಾಗುವಿಕೆಗೆ ಮೊದಲಾದವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೀನುಗಳು ಆಲ್ಗೆ ಮತ್ತು ಫೈಟೊಪ್ಲಾಂಕ್ಟಾನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಅಲ್ಲಿನ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಮುದ್ರದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇತರ ಹೆಚ್ಚು ಪುರಾತನ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಅಂಶಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗಬಹುದಾದ ಸಂಭಾವ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಜೀವಸತ್ವ ಪೂರೈಕೆಯು ನಗಣ್ಯವೆನಿಸಿದೆ.<ref>ಹಾರ್ಡಿ LJ, ಫ್ಲೆಚರ್ TC, ಸೆಕಂಬಸ್ C.J.1991. ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸ್ಯಾಲ್ಮೋನ್‌ನ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪರಿಣಾಮ. ಅಕ್ವಕಲ್ಚರ್ 95:201–214</ref> C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗಿದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿಯೇ ವಾನರ ಜಾತಿಯು ಆಧುನಿಕ ಮಾನವನಾಗಿ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದಲು ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಭಿಮತ.<ref>ಚಲ್ಲೆಮ್, JJ, ಟೈಲರ್, EW. 1998. ಹೋಮೋ ಸೇಪಿಯನ್ಸ್‌ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿನ ರೆಟ್ರೋವೈರಸ್, ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮತ್ತು ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು. ಫ್ರೀ ರಾಡಿಕಲ್ ಬಯೋಲಜಿ ಆಂಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್. 25(1):130-132.</ref><ref>ಬೆನೇಗ್ಯಿ, G. 1997. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮೆಟಾಬೋಲಿಸಮ್ ಆಂಡ್ ಇಟ್ಸ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ ಇನ್ ಆನಿಮಲ್ಸ್. ಫ್ರೀ ರಾಡಿಕಲ್ ಬಯೋಲಜಿ ಆಂಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್. 23(5):793-803.</ref><ref>ಸ್ಟೋನ್ I. 1979. ಹೋಮೊ ಸೇಪಿಯನ್ಸ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕಸ್, ಎ ಬಯೋಕೆಮಿಕಲಿ ಕರೆಕ್ಟೆಡ್ ರೋಬಸ್ಟ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಮ್ಯುಟೆಂಟ್. ಮೆಡಿಕಲ್ ಹೈಪೋಥೆಸಿಸ್. 5(6):711-721</ref> ವಿಕಾಸದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾನವರು ಅಥವಾ ವಾನರ ಕುಲದ ಕಪಿಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುವುದಕ್ಕಿಂತ ಬಹುಹಿಂದೆಯೇ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಾನರ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಹ್ಯಾಪ್ಲೋರಿನಿ (C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದವು) ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಅದರ ಸಹೋದರಿ ಏಕಮೂಲ ವರ್ಗವಾದ ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಸಿರಿನಿ (="ತೊಯ್ದ-ಉದ್ದಮ‌ೂಗಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ವಾನರ ಕುಲ")(=ಪ್ರೈಮೇಟುಗಳು) ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿರುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟ. ಸುಮಾರು 63 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ (Mya) ಇವು ಎರಡು ಶಾಖೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ವಿಕಾಸದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪ ಅವಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸ ಬಹುದಾದ, ಸರಿಸುಮಾರು 5 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ (58 Mya), ಕಾಡುಪಾಪ (ಟಾರ್ಸಿಡೆ) ವಂಶವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಟಾರ್ಸಿಫೋರ್ಮ್ಸ್ ವರ್ಗವು ಇತರ ಹ್ಯಾಪ್ಲೋರಿನ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಡುಪಾಪಗಳೂ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾರವು, ಆದ್ದರಿಂದ ರೂಪಾಂತರವು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ನಡೆದಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಇದು ಈ ಎರಡು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವರ್ಷಗಳ (63ರಿಂದ 58 Mya) ನಡುವೆಯೇ ಸಂಭವಿಸಿರಬಹುದು. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಯ‌ೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ತನ್ನ ಕೆಲಸ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಯ‌ೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಎರಡೂ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಬಲ ಅಂಶಗಳು. ಇದು ಉನ್ನತ ವರ್ಗದ ವಾನರಗಳಲ್ಲಿ ಯ‌ೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ ಕೆಲವು ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತಾನೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Proctor P |title=Similar functions of uric acid and ascorbate in man? |journal=Nature |volume=228 |issue=5274 |pages=868 |year=1970 |pmid=5477017|doi=10.1038/228868a0}}</ref> ===ಹೀರಿಕೆ, ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆ=== ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಸರಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೀರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮೈಗೂಡುತ್ತದೆ. ಸೋಡಿಯಮ್ ಅವಲಂಬಿತ ಸಕ್ರಿಯ ಸಾಗಣೆ - ಸೋಡಿಯಮ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಸಹಸಾಗಣೆ (SVCT) ಮತ್ತು ಹೆಕ್ಸೋಸ್ ಸಾಗಿಸುವವು (GLUT)- ಇವೆರಡೂ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಎರಡು ಸಾಗಣೆಯ ಸಾಧನಗಳು. ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಒಳಪೊರೆಯಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ ಸಂಕುಚಿತ ರೂಪಗಳೆಂದರೆ - SVCT1 ಮತ್ತು SVCT2.<ref name="ReferenceA">ಸ್ಯಾವಿನಿ, I., ರೋಸಿ, A., ಪೈರೊ, C., ಮತ್ತು ಇತರರು. SVCT1 ಆಂಡ್ SVCT2: ಕೀ ಪ್ರೋಟೀನ್ಸ್ ಫಾರ್ ವಿಟಮಿನ್ C ಅಪ್ಟೇಕ್. ಅಮೈನೊ ಆಮ್ಲಗಳು 2008; 34: 347–355</ref> GLUT1 ಮತ್ತು GLUT3 ಇವೆರಡು ಗ್ಲುಕೋಸ್ ಸಾಗಣೆಗಾರರಾಗಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಇವು C ಜೀವಸತ್ವದ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ ರೂಪವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಾಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ರಮ್ಸಿ SC, ಕ್ವೋನ್ O, Xu GW, ಮತ್ತು ಇತರರು. ಗ್ಲುಕೋಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟರ್ ಐಸೊಫಾರ್ಮ್ಸ್ GLUT1 ಆಂಡ್ GLUT3 ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್. J ಬಯೋಲ್ ಕೆಮ್ 1997; 272:18982–18989.</ref> ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೀರಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಜೀವಕೋಶಗಳು ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಮೇ J. M., ಕ್ಯು, Z. C., ನೀಲ್, D. R., ಮತ್ತು ಲಿ, X. ಮಾನವನ ಎಂಡೋಥೀಲಿಯಲ್ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅದರ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ರೂಪದಿಂದ ಪುನಃಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದು. ಬಯೋಕಿಮ್ ಬಯೋಫಿಸ್ ಆಕ್ಟ 2003; 1640(2-3):153-161</ref><ref>ಪ್ಯಾಕರ್, L. (1997) ವಿಟಮಿನ್ C ಆಂಡ್ ರಿಡಾಕ್ಸ್ ಸೈಕ್ಲಿಂಗ್ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ಸ್. ಇನ್: ಪ್ಯಾಕರ್ L, F. J. (ed). ವಿಟಮಿನ್ C ಇನ್ ಹೆಲ್ತ್ ಆಂಡ್ ಡಿಸೀಸ್, ಮಾರ್ಸೆಲ್ ಡೆಕ್ಕರ್ ಇಂಕ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ಶರೀರದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ SVCTಗಳದ್ದು ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ SVCT2 ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ,<ref name="ReferenceA" /> ಆದರೆ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ SVCT ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕೆಂಪು ರಕ್ತಕಣಗಳು ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿವೆ.<ref>ಜೇಮ್ಸ್ M. ಮೇ, ಜಿ-ಚಾವೊ ಕುವ, ಹ್ವಾನ್ ಕಿಯಾವೊ ಆಂಡ್ ಮಾರ್ಕ್ J. ಕೌರ್ಯ. ಮೆಚುರೇಶನಲ್ ಲಾಸ್ ಆಫ್ ದ ವಿಟಮಿನ್ C ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟರ್ ಇನ್ ಎರಿಥ್ರೋಸೈಟ್ಸ್. ಬಯೋಕೆಮ್ ಬಯೋಫಿಸ್ ರೆಸ್ ಕಾಮನ್. 2007; 360:295-298.</ref> ಹುಟ್ಟಿದಾಕ್ಷಣ ಪ್ರಜ್ಞೆ ತಪ್ಪುವಂಥ ಏಟು ತಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು SVCT2 ಕೊರತೆಯಿಂದ ಸಾಯುತ್ತವೆ,<ref>ಸೊಟಿರಿಯು, S., ಗಿಸ್ಪರ್ಟ್, S., ಚೆಂಗ್, J., ವಾಂಗ್, Y., ಚೆನ್, A., ಹೂಗ್‌ಸ್ಟ್ರೇಟನ್-ಮಿಲ್ಲರ್, S., ಮಿಲ್ಲರ್, G. F., ಕ್ವೋನ್, O., ಲೆವಿನ್, M., ಗುಟ್ಟನ್‌ಟ್ಯಾಗ್, S. H., ಮತ್ತು ನುಸ್ಬೌಮ್, R. L. (2002) ನಾಟ್ ಮೆಡ್, 8:514-517</ref> ಇದು SVCT2-ನಡೆಸುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸಾಗಣೆಯು ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅತೀ ಮುಖ್ಯ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮ ಬದ್ಧವಾದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ 70ರಿಂದ 95%ನಷ್ಟು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸೇವನೆ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆಲ್ಲಾ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಯ (12ಗ್ರಾಂ) ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು 16%ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯದ್ದಾದರೆ; ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಯಲ್ಲಿ (<20&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ) ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣವು 98%ನಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.<ref>ಲೆವಿನ್ M, ಮತ್ತು ಇತರರು. ವಿಟಮಿನ್ C ಫಾರ್ಮಕೊಕೈನೆಟಿಕ್ಸ್ ಇನ್ ಹೆಲ್ತಿ ವಾಲಿಂಟಿಯರ್ಸ್: ಎವಿಡೆನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಎ ರೆಕಮೆಂಡೆಡ್ ಡೈಯಟರಿ ಅಲೋವೆನ್ಸ್. ಪ್ರೋಕ್ ನಟ್ಲ್ ಅಕ್ಯಾಡ್ ಸ್ಕಿ USA. 1996; 93:3704–3709.</ref> ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಮರುಹೀರಿಕೆ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಮ‌ೂತ್ರಕ್ಕೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ಹರಿದು, ವಿಸರ್ಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ (ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನೂರು ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನ) ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಮಟ್ಟವು ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಮರುಹೀರಿಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಶೇಖರವಾಗುತ್ತದೆ, ಈ ಮಿತಿಯು ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 1.5&nbsp;mg/dL ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ 1.3&nbsp;mg/dLನಷ್ಟು ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಮಿತಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಮಟ್ಟದ ಪ್ಲಾಸ್ಮದಲ್ಲಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯು (ದೇಹದ ಆರ್ದ್ರ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿದೆ) ಸುಮಾರು 30 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಮ‌ೂತ್ರದ ಮ‌ೂಲಕ ಅತೀಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ; ಇದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಮೂತ್ರಪಿಂಡಗಳಲ್ಲೇ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ C ಜೀವಸತ್ವವು ಶರೀರದಲ್ಲಿನ ಇದರ ಸಂಗ್ರಹವು ಖಾಲಿಯಾದ ಹಾಗೆ ವರ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ರೀನಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಕ್ರೀಶನ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್: ಎಫೆಕ್ಟ್ ಆಪ್ ಏಜ್ ಆಂಡ್ ಸೆಕ್ಸ್. D. G. ಒರಿಯೊಪೌಲಸ್, R. D. ಲಿಂಡೆಮ್ಯಾನ್, D. J. ವಾಂಡರ್‌ಜಾಗ್ಟ್, A. H. ಟ್ಜಾಮಲೋಕಸ್, H. N. ಭಗವಾನ್ ಮತ್ತು P. J. ಗ್ಯಾರಿ. ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್, ಸಂಪುಟ 12, ಸಂಚಿಕೆ 5 537-542.</ref> ರಕ್ತದ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಶರೀರದಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವ ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟದ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ರಕ್ತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ C ಜೀವಸತ್ವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಹಲವಾರು ಅಂಗಾಂಶಗಳಿವೆ. [[ಅಡ್ರೀನಲ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳು]], ಪಿಟ್ಯೂಟರಿ, ತೈಮಸ್ ಗ್ರಂಥಿ, ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂಟಿಯಮ್, ಮತ್ತು ರೆಟಿನರಕ್ತ ಪ್ಲಾಸ್ಮದಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ 100 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಜೈವಿಕ ಅಂಗಾಂಶಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite journal |author=Hediger MA |title=New view at C |journal=Nat. Med. |volume=8 |issue=5 |pages=445–6 |year=2002 |month=May |pmid=11984580 |doi=10.1038/nm0502-445 |url=http://www.nature.com/nm/journal/v8/n5/full/nm0502-445.html}}</ref> [[ಮಿದುಳು]], ಗುಲ್ಮ(=ಸ್ಪ್ಲೀನ್), [[ಶ್ವಾಸಕೋಶ]], [[ವೃಷಣ]], ದುಗ್ಧಗ್ರಂಥಿ, [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]], ಥೈರಾಯ್ಡ್, ಸಣ್ಣ ಕರುಳಿನ ಲೋಳೆಪೊರೆ, ಬಿಳಿ ರಕ್ತ ಕಣ, ಮೇದೋಜೀರಕ ಗ್ರಂಥಿ, ಮ‌ೂತ್ರ ಪಿಂಡ ಮತ್ತು ಲಾಲಾಗ್ರಂಥಿ- ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಪ್ಲಾಸ್ಮಕ್ಕಿಂತ 10ರಿಂದ 50 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಸತ್ವ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಾನವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ L-ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ಎಂಬ ಎಂಜೈಮ್‌‌ನಿಂದ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದೇಹದ ಆರ್ದ್ರ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಇತರ ದೈಹಿಕ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ ನಾಶವಾದಾಗ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುವ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಈ ಎಂಜೈಮ್‌ನಿಂದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಗೊಂಡು, ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ===ಕೊರತೆ=== {{Main|Scurvy}} ಸ್ಕರ್ವಿ ಎಂಬುದು C ಜೀವಸತ್ವದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬರುವ ಒಂದು ವಿಟಮಿನ್ ರೋಗ. ಸಂಯೋಜನೆಯಾದ [[ಕಾಲಜನ್]] C ಜೀವಸತ್ವವಿಲ್ಲದೆ ಅದರ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅಸ್ಥಿರವಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ರೋಗ ಬರುತ್ತದೆ. ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗದಿಂದ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಗುಳ್ಳೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ, ಒಸಡಿನಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ತೂತುಗಳಾಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಲೋಳೆ ಸುರಿಸುವ ಪೊರೆಗಳಿಂದ ರಕ್ತ ಸ್ರಾವವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲೆಗಳು ತೊಡೆ ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಈ ವ್ಯಾಧಿಯಿಂದ ಬಾಧಿತನಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬಿಳಿಚಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ, ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದಿರುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಆಂಶಿಕ ನಿಶ್ಚಲತೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಾನೆ. ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವು ಉಲ್ಬಣಿಸಿದಾಗ ಮೈ ಮೇಲೆ ಕೀವು ತುಂಬಿದ ವ್ರಣಗಳುಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳು ಉದುರಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಮಾನವನ ದೇಹಕ್ಕೆ<ref name="MedlinePlus" /> ಹೊಸದಾಗಿ ಅದರ ಪೂರೈಕೆ ಆಗುತ್ತಿರಬೇಕು, ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಅದು ಬೇಗನೆ ಬರಿದಾಗುತ್ತದೆ. ರಕ್ತದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣ ಅಧಿಕವಿರುವ ಧೂಮಪಾನಿಗಳಿಗಿಂತ ಅಲ್ಪಾಂಶ C ಜೀವಸತ್ವ ಇರುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ಧೂಮಪಾನಿಗಳಲ್ಲಿನ ಶ್ವಾಸಕೋಶ-ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಯ ಗಂಡಾಂತರ ಅಧಿಕ ಎಂಬುದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/901196.stm|title=The influence of smoking on Vitamin C status in adults|accessdate=2007-12-12 |date=2000-09-31|publisher=BBC news and Cambridge University}}</ref> ರಕ್ತದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರೆ (ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸ್ಕರ್ವಿ), ಅಪಧಮನಿ ಕಾಠಿಣ್ಯತೆ(=ಅತೆರೋಸ್‌ಕ್ಲೆರೋಸಿಸ್) ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಡಾ. G. C. ವಿಲ್ಲಿಸ್ ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಕರ್ವಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಾಕಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. 19 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಕೆನಡಾದ ಪುರುಷರು 133&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರು 120&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನಕ್ಕೆ, C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಆಹಾರದ ಮ‌ೂಲಕ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು 2004ರಲ್ಲಿ [http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/pubs/cchs-nutri-escc/tab11_vitc-eng.php ಕೆನಡಿಯನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸರ್ವೆ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಯು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ,<ref name="StatCdn">[http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/pubs/cchs-nutri-escc/tab11_vitc-eng.php]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಸ್ಟ್ರಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕೆನಡಾ, ಕೆನಡಿಯನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸರ್ವೆ, ಸೈಕಲ್ 2.2, ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್ (2004)</ref> ಇದು RDA ಶಿಪಾರಸು ಮಾಡಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸ್ಕರ್ವಿಯ ಎಲ್ಲಾ ರೋಗ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ದಿನ 10 ಮಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಪೂರೈಸಿ ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಮಾನವನ ಆಹಾರ ಸೇವನಾ ಕ್ರಮದ ಅಧ್ಯಯನದಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ಸೋಂಕು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂಗಾಂಶ ದುರಸ್ಥಿ (ಸುಟ್ಟ ಗಾಯದಂಥದ್ದು) ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಬೇಕಾಗುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸೇವನೆ ಪ್ರಮಾಣ ಸ್ಕರ್ವಿಯನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತಲೂ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ==ಮಾನವನ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ಇತಿಹಾಸ== [[File:James lind.jpg|right|thumb|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಯಲ್ ನೇವಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ತಜ್ಞ ಜೇಮ್ಸ್ ಲಿಂಡ್. ಮೊದಲು ದಾಖಲಾದ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಯೋಗ ಎನ್ನಲಾದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅವನು 1747ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಹಣ್ಣಿನ ಗುಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.]] ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ತಾಜಾ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪದಾರ್ಥ ಅಥವಾ ಹಸಿ ಮಾಂಸದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಆಂಶ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲದ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು ಇದನ್ನು ಔಷಧೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡರು. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಉಷ್ಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ರೂಸ್ ಮರ(=ಪಿಸಿಯ ಕುಲದ ಮರ)ದ ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬರ ನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಮರಗಳ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಜಾಕ್ವೆಸ್ ಕಾರ್ಟಿಯರ್]] [[ಸೇಂಟ್ ಲಾರೆನ್ಸ್ ನದಿ]]ಯನ್ನು 1536ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪರಿಶೋಧಕ ಕಾರ್ಯನಿರತನಾದಾಗ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗದಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಅವನ ಜನರ ಪ್ರಾಣ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡನು. ಅವನು [[ನಿತ್ಯಪರ್ಣಿ]] ಮರಗಳ ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಕುದಿಸಿ ಚಹಾ ಮಾಡಿದನು. ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಂ 50 ಮಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬುದು ನಂತರ ತಿಳಿದುಬಂತು.<ref>{{cite web |url=http://www3.sympatico.ca/goweezer/canada/z00cartier3.htm |title=Jacques Cartier's Second Voyage - 1535 - Winter & Scurvy |accessdate=2007-02-25 |archive-date=2007-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070212063742/http://www3.sympatico.ca/goweezer/canada/z00cartier3.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal |pmid=12422875 |title=Jacques Cartier witnesses a treatment for scurvy |month=June | year=2002 |author=Martini E. |journal=Vesalius |volume=8 |issue=1 |pages=2–6}}</ref> ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಸ್ಯಾಹಾರದ ಪ್ರಯೋಜನವು ಅಧಿಕವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅನೇಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ. [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ನಿಯೋಜಿತನಾದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಜ್ಞ [[ಜಾನ್ ವುಡಾಲ್]] 1617ರಲ್ಲಿ ಅವನ ಪುಸ್ತಕ "ದ ಸರ್ಜನ್ಸ್‌ ಮೇಟ್"‌ನಲ್ಲಿ [[ನಿಂಬೆ]] ರಸವನ್ನು ರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಗುಣಪಡಿಸುವ ಉಪಯೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ''"ತಾಜಾ ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೊಪ್ಪಿನ ಅಂಶ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಿಂದ ಸಂಪುರ್ಣವಾಗಿ ದೂರ ಉಳಿದರೆ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗ ಬರುತ್ತದೆ; ಇದೊಂದೇ ಈ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ" ಎಂದು [[ಡಚ್]] ಬರಹಗಾರ [[ಜೊಹಾನ್ ಬ್ಯಾಚ್‌ಸ್ಟ್ರೋಮ್]] 1734ರಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.'' [[ಸ್ಕರ್ವಿ]] ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ [[ಹಿಪ್ಪೊಕ್ರೇಟ್ಸ್]] ಕ್ರಿ.ಪೂ. 400ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಆದೇ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ರಾಯಲ್ ನೇವಿಯ]] ಹಡಗಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಜ್ಞ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಲಿಂಡ್ ಈ ರೋಗಕ್ಕೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಮೊದಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದವನು]]. ತಾಜಾ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವ ಬಡವರಲ್ಲಿ, ದೂರದೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರುವ [[ನಾವಿಕರು]] ಮತ್ತು [[ಸೈನಿಕ]]ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. 1747ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ, ಸಮುದ್ರದ ಕೆಲವು ನಾವಿಕ ತಂಡದವರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಎರಡು ಕಿತ್ತಳೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ನಿಂಬೆ ಹಣ್ಣನ್ನು ಲಿಂಡ್ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಇತರರು ಅವರ ನಿತ್ಯದ ಆಹಾರದೊಂದಿಗೆ [[ಸೇಬುಮದ್ಯ]], [[ವಿನೆಗರ್]], [[ಗಂಧಕಾಮ್ಲ]] ಅಥವಾ [[ಸಮುದ್ರ ನೀರು]] ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಮಿಕ್ಕೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳೂ ಸಮನಾಗಿದ್ದು, ಜನಾಂಗದ ಗುಂಪೊಂದನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಒಂದೊಂದು ಗುಂಪಿಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ತಿನಿಸು ನೀಡಿ ಕೊನೆಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಫಲಶೃತಿಯನ್ನು ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಲಾದ ಇಂಥ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪ್ರಯೋಗ [[ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಟ್ರಸ್ ಹಣ್ಣುಗಳು ಈ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿದವು ಎಂದು ಫಲಿತಾಂಶವು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ''ಟ್ರೀಟಿಸ್ ಆನ್ ದ ಸ್ಕರ್ವಿ'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಡ್ ಈ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು 1753ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ.<ref name="lind_james">{{cite book|author=Lind, James|title=A Treatise of the Scurvy|publisher=A. Millar|location=London|year=1753}}</ref> [[File:Ambersweet oranges.jpg|left|thumb|ಹಡಗಿನ ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೊದಲ ಮ‌ೂಲಗಳಾದ ಸಿಟ್ರಸ್ ಹಣ್ಣುಗಳು.]] ಲಿಂಡ್‌ನ ''ಈ ಅಧ್ಯಯನ ಗ್ರಂಥ'' ವು ಆರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅವನು ನೀಡಿದ ನಿಂಬೆ ರಸದ ಸಲಹೆ "ಕದ್ದದ್ದು" ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು, ಈ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಅವನ ಕಾರ್ಯವು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರಲು ನಿಧಾನವಾಯಿತು.<ref name="Singh2008">{{cite book | last = Singh | first = Simon | authorlink = Simon Singh | coauthors = [[Edzard Ernst]] | title = [[Trick or Treatment|Trick of Treatment: The Undeniable Facts about Alternative Medicine]] | publisher = WW Norton & Company | date = 2008 | location = | pages = 15–18 | url = | doi = | id = | isbn = 9780393066616 }}</ref> ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯುವುದು ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿಯಾದುದರಿಂದ, ಅವುಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಪಾನೀಯ ತಯಾರಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವ ಸುಲಭ ಉಪಾಯವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಆದರೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿನ ಜೀವಸತ್ವವು ಇಲ್ಲದಂತಾಯಿತು (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಾಮ್ರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿದಾಗ).<ref name="Oxford" /> ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಅಥವಾ ಗುಣಪಡಿಸಲು ಆ ಪಾನೀಯಗಳು ವಿಫಲವಾದ್ದರಿಂದ ಲಿಂಡ್‌ನ ಇತರ ಸಲಹೆಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದುದಲ್ಲ ಎಂದು ಹಡಗಿನ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ಗಳು ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. 1795ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ [[ಗಜನಿಂಬೆ]] ಅಥವಾ [[ನಿಂಬೆ ಹಣ್ಣು]]ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೇವಿಸ ಬೇಕೆಂಬ ಕಟ್ಟುಪಾಡನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ನಿಂಬೆಹಣ್ಣುಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಕಾಲನಿಯಲ್ಲಿ ವಿಫುಲವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಗಜನಿಂಬೆಗಳು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಧಿಪತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಅವು ಭಾರೀ ತುಟ್ಟಿ ಎನಿಸಿದ್ದವು. ಈ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾವು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರನ್ನು [["ಲೈಮಿ"]] ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುವಂತಾಯಿತು. [[ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಕುಕ್]] ಅವನ ನಾವಿಕರಲ್ಲಿ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗದಿಂದ ಬಳಲಿ ಸಾಯದೆ ಇರುವ ಹಾಗೆ ನೋಡಿಕೊಂಡು [[ಹವಾಯಿಯನ್ ದ್ವೀಪ]]ಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಚೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಮ‌ೂಲಕ, ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ [["ಸಾರ್‌ಕ್ರಾಟ್(=ಕತ್ತರಿಸಿದ ಕೋಸುಗಡ್ಡೆಯ ಒಂದು ಬಗೆಯ ತಿನಿಸು)"]]ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ನಿರೂಪಿಸಿ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite book |last=Cook |first=James |authorlink=James Cook |coauthors=Philip Edwards |title=The Journals of Captain Cook |pages=38 |year=1999 |publisher=Penguin Books |location= |isbn=0140436472 |oclc=42445907}}</ref> ಕಂಡು ಕೇಳರಿಯದ ತಿನಿಸೊಂದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕಾಧಿಪತ್ಯವು ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗ ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎನ್ನಲಾದ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಹದಿನೆಂಟನೇ ಮತ್ತು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ "ಆಂಟಿಸ್ಕೋರ್ಬುಟಿಕ್(=ವಸಡುರೋಗ ನಿವಾರಕ)" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಗಳು ತಿಳಿಯದಿದ್ದರೂ ಈ ಪದ ಪ್ರಯೋಗವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಬರಿಯ ಗಜನಿಂಬೆ, ನಿಂಬೆಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಿತ್ತಳೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲದೆ ಸಾರ್‌ಕ್ರಾಟ್, ಕೋಸು, [[ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಸಿದ ಧಾನ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಒಯ್ಯಬಹುದಾದ ಸಾರು]] ಮೊದಲಾದವುಗಳೂ ಸೇರಿತ್ತು. ನಾರ್ವೆಯ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ನೌಕಾತಂಡದಲ್ಲಿನ ನಾವಿಕರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ [[ಬೆರಿಬೆರಿ]] ರೋಗದ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು 1907ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು [[ನಾರ್ವೆಯ]] ವೈದ್ಯರುಗಳಾದ [[ಆಕ್ಸೆಲ್ ಹೋಲ್ಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ತಿಯೋಡರ್ ಫ್ರೋಲಿಚ್ ಅವರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಪಾರಿವಾಳ]]ಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಬೇರೆ ಒಂದು ಸಸ್ತನಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿದರು. ಮೊದಲು ಅವರ ಪಾರಿವಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರಿಬೆರಿ ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗದ ಆಹಾರವನ್ನು [[ಗಿನಿಇಲಿ]]ಗೆ ತಿನ್ನಿಸಿದರು. ಅದು ಇಲಿಯಲ್ಲಿ ಬೆರಿಬೆರಿಯ ಬದಲಿಗೆ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದುದಕ್ಕೆ ಅವರು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು. ಅದುವರೆಗೆ ಸ್ಕರ್ವಿಯು ಮಾನವರ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಮಾನವರಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾದ ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿ ರೋಗವಿದು ಎಂದೇ ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ===ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಆವಿಷ್ಕಾರ=== [[File:Albert Szent-Györgyi.jpg|thumb|right|ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಜೆಂಟ್-ಗ್ಯೋರ್ಗ್ಯಿಯ 1948ರ ಭಾವಚಿತ್ರ. "C ಜೀವಸತ್ವಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಫ್ಯೂಮರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ವೇಗವರ್ಧನೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಿದ ಹಾಗೂ ಜೈವಿಕ ದಹನ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗಾಗಿ" ಅವನು ಔಷಧಿಯಲ್ಲಿ 1937ರ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅವನು ಅನೇಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಚಕ್ರದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹಾನ್ಸ್ ಅಡೋಲ್ಫ್ ಕ್ರೆಬ್ಸ್‌ನಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದನು.]] 1912ರಲ್ಲಿ [[ಪೋಲೆಂಡ್-ಅಮೇರಿಕಾ]] ಜೀವ-ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಕ್ಯಾಸಿಮಿರ್ ಫಂಕ್]], ಕೊರತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಲವಣಾಂಶವಿಲ್ಲದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಜೀವಸತ್ವ]]ಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದರು. ಇದು ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುವುರಿಂದ "ಜೀವಧಾರಕ"ದ ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲವೂ ರಾಸಾಯನಿಕ [[ಅಮೀನ್]]‌ಗಳು ಎಂದು ಫಂಕ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದರಿಂದ "ಅಮೀನ್‌"ಗಳ ಸಂಮ್ಮಿಶ್ರವಾಗಿದೆ. "ಜೀವಸತ್ವ"ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಆಂಟಿ-ಸ್ಕೋರ್ಬುಟಿಕ್ ಅಂಶ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ, ಹಿಂದೆ ತಾಜಾ ಸಸ್ಯಾಂಶಕ್ಕೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಧಿಕ ಮಾಂಸಾಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಆರ್ಕಟಿಕ್ ಪರಿಶೋಧಕರು ರೋಗದ ಬಾಧೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದಾರಾದರೂ,[[ಎಸ್ಕಿಮೊ]]ಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಸ್ಯಾಹಾರವನ್ನೂ ಸೇವಿಸದೆ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ 1928ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಕಟಿಕ್ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ವಿಲ್ಜಾಲ್ಮರ್ ಸ್ಟೆಫಾನ್ಸನ್]] ಸಿದ್ಧಾಂತವೊಂದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಸ್ಥಳೀಯರು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ತಾಜಾ ಮಾಂಸದಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸ್ಟೆಫಾನ್ಸನ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟ. 1928ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಅವನು ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬನ ಜೊತೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಮಾಂಸಾಹಾರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿಂದು ಜೀವಿಸಿ, ಆರೋಗ್ಯವಾಗಿದ್ದರು. (ಉತ್ತರ ಕೆನಡಾದ [[ಯುಕೋನ್]], [[ಐನ್ಯೂಟ್]] ಮತ್ತು ಮೆಟಿಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ-ಹಸಿಯಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವು ಪರಿಮಾಣವಾಗಿ ನಿರೂಪಿತವಾದ ನಂತರ ನಡೆಸಿದ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು, ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನ ಸೇವಿಸುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವು 52ರಿಂದ 62&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/ದಿನಕ್ಕೆ ಇತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿವೆ. ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಸರಿಸುಮಾರು [[ಡೈಯಟರಿ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಇನ್ಟೇಕ್]]‌ (DRI)ನಷ್ಟಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅವರು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಸ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಅಷ್ಟೇ ಇತ್ತು.)<ref>{{cite journal |author=Kuhnlein HV, Receveur O, Soueida R, Egeland GM |title=Arctic indigenous peoples experience the nutrition transition with changing dietary patterns and obesity |journal=J Nutr. |volume=134 |issue=6 |pages=1447–53 |date=1 June 2004|pmid=15173410 |url=http://jn.nutrition.org/cgi/content/full/134/6/1447 }}</ref> 1928ರಿಂದ 1933ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಜೋಸೆಫ್ L ಸ್ವಿರ್ಬೆಲಿ [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಜೆಂಟ್ ಗ್ಯೋರ್ಗೈ]] ಇವರ [[ಹಂಗೇರಿಯಾ]] ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ [[ಅಮೇರಿಕಾದ]] [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗ್ಲೆನ್ ಕಿಂಗ್]]ತಂಡ-ಎರಡೂ ಸೇರಿ ಆಂಟಿ-ಸ್ಕೋರ್ಬುಟಿಕ್ ಅಂಶವನ್ನು ಅದರ ಜೀವಸತ್ವ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯಿಂದಾಗಿ "ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ" ಎಂದು ಕರೆದು ಮೊದಲು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದರು. ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಅಮೀನ್ ''ಆಗಿಯೂ ಅಲ್ಲದೆ'', ಯಾವುದೇ ನೈಟ್ರೋಜನ್ ಅಂಶವನ್ನೂ ಅದು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಈ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಸ್ಜೆಂಟ್-ಗ್ಯೋರ್ಗೈಗೆ 1937ರ [[ಔಷಧದಲ್ಲಿ ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. "C ಜೀವಸತ್ವ ಮತ್ತು ವೇಗವರ್ಧಕ ಫ್ಯೂಮರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆಯೊಂದಿಗೆ, ಜೈವಿಕ ದಹನ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಅವನ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗಾಗಿ" ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.pitt.edu/history/1932.html |title=Pitt History - 1932: Charles Glen King |accessdate=2007-02-21 |quote=In recognition of this medical breakthrough, some scientists believe that King deserved a Nobel Prize. |publisher=[[University of Pittsburgh]] |archive-date=2006-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060916012310/http://www.pitt.edu/history/1932.html |url-status=dead }}</ref> 1933 ಮತ್ತು 1934ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ಸರ್ [[ವಾಲ್ಟರ್ ನೋರ್ಮನ್ ಹ್ಯಾವರ್ತ್]] ಮತ್ತು ಸರ್ [[ಎಡ್ಮಂಡ್ ಹರ್ಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪೋಲೆಂಡ್ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಟಾಡಿಯಸ್ ರೈಚ್‌ಸ್ಟೈನ್]] ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಕೃತಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲನೆಯ ಸ್ಥಾನ. ಆ ಕಾಲ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದ ಇದು ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಯಿತು. ಹ್ಯಾವರ್ತ್ ಮಾತ್ರ ಅವನ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ 1937ರ [[ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದ, ಆದರೆ "ರೈಚ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ"ಯು ರೈಚ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿಯಿತು. 1933ರಲ್ಲಿ [[ಹೋಪ್‌ಮ್ಯಾನ್-ಲಾ ರೊಚೆ]]ಯು [[Redoxon(=ರೆಡೊಕ್ಸಾನ್)]] ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಸರಿನಡಿ ಕೃತಕ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಔಷಧೀಯ ಕಂಪೆನಿ ಎನಿಸಿತು. [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]]ವು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ [[ಎಂಜೈಮ್‌]] [[L-ಗುಲೊನೊಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್|<small>L</small>-ಗುಲೊನೊಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್]] ಉತ್ಪತ್ತಿಯ ಅಸಮರ್ಥತೆ ಕೆಲವು ಸಸ್ತನಿಗಳು ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗಕ್ಕೀಡಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ ಎಂದು 1957ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ J.J. ಬರ್ನ್ಸ್ ತೋರಿಸಿ ಕೊಟ್ಟ. C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ನಾಲ್ಕು ಎಂಜೈಮ್‌‌ಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಎಂಜೈಮ್‌ ಕೊನೆಯದು.<ref>{{cite journal |author=BURNS JJ, EVANS C |title=The synthesis of L-ascorbic acid in the rat from D-glucuronolactone and L-gulonolactone |journal=J Biol Chem. |volume=223 |issue=2 |pages=897–905 |date=1 December 1956 |pmid=13385237 |url=http://www.jbc.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=13385237 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite journal |author=Burns JJ, Moltz A, Peyser P |title=Missing step in guinea pigs required for the biosynthesis of L-ascorbic acid |journal=Science |volume=124 |issue=3232 |pages=1148–9 |year=1956 |month=December |pmid=13380431 |url=http://www.sciencemag.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=13380431 |doi=10.1126/science.124.3232.1148-a}}</ref> C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅದರ ಆಹಾರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಗುಣಲಕ್ಷಗಣಳಿಗಾಗಿ ಮೊದಲು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದವನು ಅಮೆರಿಕಾದ ಜೀವ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಇರ್ವಿನ್ ಸ್ಟೋನ್]]. ಮಾನವರು <small>L</small>-ಗುಲೊನೊಲ್ಯಾಕ್ಟೋನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ಸಂಕೇತ ನೀಡುವ ತಳಿಯ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂತರ ಅವನು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರೈಮೇಟುಗಳಲ್ಲಿ, ಆಕ್ಸಿಡೀಕೃತ L-ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು (DHA) ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುವ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮ‌ೂಲಕ ಶರೀರದಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು [[ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣ]]ಗಳು ವ್ಯೂಹವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು 2008ರಲ್ಲಿ [[ಮೋಂಟ್‌ಪೆಲ್ಲಿಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಸಂಶೋಧಕರು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2008/03/080320120726.htm|title=How Humans Make Up For An 'Inborn' Vitamin C Deficiency|date=March 21, 2008|work=ScienceDaily |publisher=Cell Press |accessdate=2009-02-24}}</ref> ==ದೈಹಿಕ ಕ್ರಿಯೆ== ಮಾನವರಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವು ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಅತೀ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಬಹಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ನಿಗ್ರಹ]]ವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದಿಂದ ಆಗುವ ಒತ್ತಡ]]ವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ [[ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಪೆರಾಕ್ಸಿಡೇಸ್]] ತಲಾಧಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುವ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref name="OSU" /> ಇದು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಜೀವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ [[ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ]]ಗೆ ಎಂಜೈಮ್‌ [[ಸಹಾಯಕ ಅಂಶ]]ವಾಗಿದೆ. C ಜೀವಸತ್ವವು ಪ್ರಮುಖ [[ಎಂಜೈಮ್‌]]‌ಗಳಿಗೆ [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಪೂರೈಸುವ ಅಂಶ]]ವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ:<ref name="LevineM">{{cite book |author=Levine M, Rumsey SC, Wang Y, Park JB, Daruwala R |chapter=Vitamin C |editor=Stipanuk MH |title=Biochemical and physiological aspects of human nutrition |publisher=W.B. Saunders |location=Philadelphia |year=2000 |pages=541–67 |isbn=0-7216-4452-X }}</ref> ===ಕಾಲಜನ್, ಕಾರ್ನಿಟೈನ್ ಮತ್ತು ತೈರೋಸಿನ್ ಸಂಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಮೈಕ್ರೊಸೋಮ್‌ನ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ=== {{Confusing|date=May 2009}} ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಮಾನವನ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. [[ಕಾಲಜನ್]], [[ಕಾರ್ನಿಟೈನ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂರೊಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟರ್ (=ನರಸಂವಾಹಕ)]] ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ, [[ತೈರೋಸಿನ್]]‌ನ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು [[ಅಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ]] ಹಾಗೂ [[ಮೈಕ್ರೊಸೋಮ್]]‌ನ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>(ಗ್ರೋಪ್ಪರ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, 2005)</ref> ಈ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಸಂಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ (ಅಂದರೆ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ) ಅಂಶವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಈ ಕ್ರಿಯೆಯ ನಂತರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. C ಜೀವಸತ್ವವು ಎಂಟು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[ಎಂಜೈಮ್‌]]‌ಗಳಿಗೆ''' [[ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಪೂರೈಸುವ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ]]:''' <ref name="LevineM" /> * [[ಕಾಲಜನ್]] [[ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಶನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಮ‌ೂರು ಎಂಜೈಮ್‌ಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Prockop DJ, Kivirikko KI |title=Collagens: molecular biology, diseases, and potentials for therapy |journal=Annu Rev Biochem. |volume=64 |pages=403–34 |year=1995 |pmid=7574488 |doi=10.1146/annurev.bi.64.070195.002155 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Peterkofsky B |title=Ascorbate requirement for hydroxylation and secretion of procollagen: relationship to inhibition of collagen synthesis in scurvy |journal=Am J Clin Nutr. |volume=54 |issue=6 Suppl |pages=1135S–1140S |date=1 December 1991|pmid=1720597 |url=http://www.ajcn.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=1720597 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Kivirikko KI, Myllylä R |title=Post-translational processing of procollagens |journal=Ann. N. Y. Acad. Sci. |volume=460 |issue= |pages=187–201 |year=1985 |pmid=3008623 |url=http://www3.interscience.wiley.com/resolve/openurl?genre=article&sid=nlm:pubmed&issn=0077-8923&date=1985&volume=460&spage=187 |doi=10.1111/j.1749-6632.1985.tb51167.x }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳು [[ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲ್ ಗುಂಪು]]ಗಳನ್ನು ಕಾಲಜನ್ ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ ಅಮೀನೊ ಆಮ್ಲಗಳಾದ [[ಪ್ರೋಲಿನ್]] ಅಥವಾ [[ಲೈಸಿನ್]]‌ಗೆ [[ಪ್ರೊಲೈಲ್ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಸ್]] ಮತ್ತು [[ಲೈಸಿಲ್ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಸ್]] ಮ‌ೂಲಕ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಇವೆರಡಕ್ಕೂ C ಜೀವಸತ್ವವು [[ಸಹಾಯಕ ಅಂಶ]]ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಶನ್ ಕಾಲಜನ್ ಅಣುವಿಗೆ ಅದರ ತ್ರಿ[[ಹೆಲಿಕ್ಸ್]] ರಚನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ [[ಗಾಯದ ಅಂಗಾಂಶ]], [[ರಕ್ತ ನಾಳಗಳು]], ಮತ್ತು [[ಮೃಧ್ವಸ್ಥಿ]]ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅವಶ್ಯಕ ಅಂಶವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="MedlinePlus">{{MedlinePlus|002404|Ascorbic acid}}</ref> *2 ಎಂಜೈಮ್‌ಗಳು [[ಕಾರ್ನಿಟೈನ್]] ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ.<ref name="Ascorbicacidcarnitine">{{cite journal |author=Rebouche CJ |title=Ascorbic acid and carnitine biosynthesis |url=http://www.ajcn.org/cgi/reprint/54/6/1147S.pdf |journal=Am J Clin Nutr |volume=54 |issue=6 Suppl |pages=1147S–1152S |year=1991 |pmid=1962562|format=PDF}}</ref><ref name="Carnitinebiosynthesis">{{cite journal |author=Dunn WA, Rettura G, Seifter E, Englard S |title=Carnitine biosynthesis from gamma-butyrobetaine and from exogenous protein-bound 6-N-trimethyl-L-lysine by the perfused guinea pig liver. Effect of ascorbate deficiency on the in situ activity of gamma-butyrobetaine hydroxylase |url=http://www.jbc.org/cgi/reprint/259/17/10764.pdf |journal=J Biol Chem |volume=259 |issue=17 |pages=10764–70 |year=1984 |pmid=6432788 |format=PDF |access-date=2009-12-29 |archive-date=2009-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090320140801/http://www.jbc.org/cgi/reprint/259/17/10764.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ATP]] ಉತ್ಪತ್ತಿಗಾಗಿ [[ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ]]ಗಳಿಗೆ [[ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಮ್ಲ]]ಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ಕಾರ್ನಿಟೈನ್ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ. * ಉಳಿದ ಮ‌ೂರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತವೆಯಾದರೂ ಸದಾ ಇದೇ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ: **[[ಡೋಪಮೀನ್]]‌ನಿಂದ [[ನೋರೆಪೈನ್‌ಫ್ರೈನ್]]‍‌ಅನ್ನು ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ [[ಡೋಪಮೀನ್ ಬೀಟಾ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಸ್‌ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.|ಡೋಪಮೀನ್ ಬೀಟಾ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಲೇಸ್‌ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Levine M, Dhariwal KR, Washko P, ''et al.'' |title=Ascorbic acid and reaction kinetics in situ: a new approach to vitamin requirements |journal=J Nutr Sci Vitaminol. |volume=Spec No |issue= |pages=169–72 |year=1992 |pmid=1297733 }}</ref><ref name="Kaufman S 1974 303–16">{{cite journal |author=Kaufman S |title=Dopamine-beta-hydroxylase |journal=J Psychiatr Res |volume=11 |pages=303–16 |year=1974 |pmid=4461800 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/0022-3956(74)90112-5 |doi=10.1016/0022-3956(74)90112-5}}</ref>]][[ಸಿ ಜೀವ ಸತ್ವ#cite note-59|<span class="mw-reflink-text">[59]</span>]]<ref name="Kaufman S 1974 303–16"/> ** ಮತ್ತೊಂದು ಎಂಜೈಮ್‌ [[ಅಮೈಡ್]] ಗುಂಪುಗಳನ್ನು [[ಪೆಪ್ಟೈಡ್ ಹಾರ್ಮೋನು]]ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಅವುಗಳ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Eipper BA, Milgram SL, Husten EJ, Yun HY, Mains RE |title=Peptidylglycine alpha-amidating monooxygenase: a multifunctional protein with catalytic, processing, and routing domains |journal=Protein Sci. |volume=2 |issue=4 |pages=489–97 |year=1993 |month=April |pmid=8518727 |pmc=2142366 |doi=10.1002/pro.5560020401 |doi_brokendate=2009-11-29}}</ref><ref>{{cite journal |author=Eipper BA, Stoffers DA, Mains RE |title=The biosynthesis of neuropeptides: peptide alpha-amidation |journal=Annu Rev Neurosci. |volume=15 |issue= |pages=57–85 |year=1992 |pmid=1575450 |doi=10.1146/annurev.ne.15.030192.000421 }}</ref> ** ಒಂದು [[ತೈರೋಸಿನ್]] ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Englard S, Seifter S |title=The biochemical functions of ascorbic acid |journal=Annu. Rev. Nutr. |volume=6 |issue= |pages=365–406 |year=1986 |pmid=3015170 |doi=10.1146/annurev.nu.06.070186.002053}}</ref><ref>{{cite journal |author=Lindblad B, Lindstedt G, Lindstedt S |title=The mechanism of enzymic formation of homogentisate from p-hydroxyphenylpyruvate |journal=J Am Chem Soc. |volume=92 |issue=25 |pages=7446–9 |year=1970 |month=December |pmid=5487549 |doi=10.1021/ja00728a032 }}</ref> ===ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ=== ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಅದರ [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿ. ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮುಖಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌(ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್)ಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಂಶವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು [[ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಡಿಕಲ್]]‌ಗಳಿದ್ದರೆ (= ಆಮ್ಲಜನಕ ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರಭೇದಗಳು), ಮಾನವನು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.<ref name="mc">ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರೆಗರ್ GP, ಬೈಸಾಲ್ಕಿ HK. ರೇಶನಲ ಆಂಡ್ ಇಂಪಾಕ್ಟ್ ಆಫ್ ವಿಟಮಿನ್ C ಇನ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್. ಕುರ್ರ್ ಓಪಿನ್ ಕ್ಲಿನ್ ನ್ಯೂಟ್ರ್ ಮೆಟ್ಯಾಬ್ ಕರೆ 2006; 9:697–703</ref> ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಹೃದಯ ರಕ್ತನಾಳದ ಕಾಯಿಲೆ, ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ, ತೀವ್ರ ಉರಿಯ‌ೂತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಧುಮೇಹ ಮೊದಲಾದ ರೋಗಗಳು ಅಡರಿ ಬರುತ್ತವೆ.<ref>ಕೆಲ್ಲಿ FJ. ಯ‌ೂಸ್ ಆಫ್ ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಪ್ರಿವೆನ್ಶನ್ ಆಂಡ್ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಿಸೀಸ್. J ಇಂಟ್ ಫೆಡ್ ಕ್ಲಿನ್ ಕೆಮ್ 1998; 10:21–23</ref><ref>ಮಯ್ನೆ ST. ಆಂಟಿಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಯಂಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಕ್ರೋನಿಕ್ ಡಿಸೀಸ್: ಯ‌ೂಸ್ ಆಫ್ ಬಯೋಮಾರ್ಕರ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಸರ್ ಆಂಡ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಸ್ಟೇಟಸ್ ಇನ್ ಎಪಿಡಮಯೋಲಜಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್. J ನ್ಯೂಟ್ರ್ 2003; 133 (ಪುರವಣಿ 3):933S–940S</ref><ref>ಟ್ಯಾಕ್ PP, ಜ್ವೈಫ್ಲರ್ NJ, ಗ್ರೀನ್ DR, ಫೈರ್‍‌‌ಸ್ಟೈನ್ GS. ರೆಮಟೋಯ್ಡ್ ಆರ್ಥ್ರಿಟಿಸ್ ಆಂಡ್ p53: ಹೌ ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಮೈಟ್ ಆಲ್ಟರ್ ದ ಕೋರ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಫ್ಲಮೇಟರಿ ಡಿಸೀಸಸ್. ಇಮ್ಯುನಾಲ್ ಟುಡೆ 2000; 21:78–82.</ref><ref>ಗುಡ್‌ಯಿಯರ್-ಬ್ರೂಚ್ C, ಪಿಯರ್ಸ್ JD. ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಇನ್ ಕ್ರಿಟಿಕಲಿ ಇಲ್ ಪೇಶಂಟ್ಸ್. ಆಮ್ J ಕ್ರಿಟ್ ಕರೆ 2002; 11:543–551; ಕ್ವಿಜ್ 552–543.</ref> ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡವಿರುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ ಪ್ರಮಾಣವು (45 µmol/Lಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ) ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ (61.4-80 µmol/L) ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>ಸ್ಕೊರಾಹ್ CJ, ಡೌವ್ನಿಂಗ್ C, ಪಿರಿಪಿಟ್ಸಿ A ಮತ್ತು ಇತರರು. ಟೋಟಲ್ ವಿಟಮಿನ್ C, ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಆಂಡ್ ಡಿಹೈಡ್ರೊಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಕಾನ್ಸೆಂಟ್ರೇಶನ್ ಇನ್ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಆಫ್ ಕ್ರಿಟಿಕಲಿ ಇಲ್ ಪೇಶಂಟ್ಸ್ ಆಮ್ J ಕ್ಲಿನ್ ನ್ಯೂಟ್ರ್ 1996; 63:760–765.</ref> ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರುವವರ ಪ್ಲಾಸ್ಮ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಿಂದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರಿಗರ್ ಮತ್ತು ಬೈಸಾಲ್ಕಿಯವರ (2006)<ref name="mc" /> ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣದ ಒತ್ತಡವಿರುವ ರೋಗಿಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌‌ ಫಾರ್ಮಕೊಕೈನೆಟಿಕ್ಸ್ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ===ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಸಮರ್ಥಕ=== ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಯಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ಪರವಾಗಿಯ‌ೂ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref name="mc" /> ವಿಟ್ರೊದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನಿಂದ ಡಿಹೈಡ್ರೋಕ್ಸಿಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ಗೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಸಂಕ್ರಮಣ(=ಟ್ರಾನ್ಸಿಶನ್) ಲೋಹಗಳನ್ನು ರೂಪಾಂತರಗೊಳಿಸಿತು, ಇದು ಕ್ಯುಪ್ರಿಕ್ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು (Cu²⁺) ಕ್ಯುಪ್ರಸ್‌‌ (Cu¹⁺) ಆಗಿ ಮತ್ತು ಫೆರಿಕ್ ಅಯಾನುಗಳನ್ನು (Fe³⁺) ಫೆರಸ್ (Fe²⁺) ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>ಸತೋಹ್ K, ಸಕಗಮಿ H. ಇಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಮೆಟಲ್ ಅಯಾನ್ಸ್ ಆನ್ ರಾಡಿಕಲ್ ಇಂಟೆನ್ಸಿಟಿ ಆಂಡ್ ಸೈಟೋಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ ಆಫ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್. ಆಂಟಿಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೆಸ್ 1997; 17:1125–1129.</ref> ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸೂಪರ್‌ಆಕ್ಸೈಡ್ ಮತ್ತು ROSಅನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಆದರೆ ಶರೀರದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಹರಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ತಾಮ್ರ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಕ್ರಮಣ ಧಾತುಗಳು ಇರುವ ಸಂಭವವಿಲ್ಲ.<ref name="mc" /> ಆರು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ದಿನನಿತ್ಯ 7.5ಗ್ರಾಂನಷ್ಟು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ಅನ್ನು ಅಭಿಧಮನಿಯ ಮುಖಾಂತರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಿದರೂ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ;<ref>ಮುಹ್ಲ್‌‌ಹೋಪರ್ A, ಮ್ರೋಸೆಕ್ S, ಸ್ಕ್ಲೆಜೆಲ್ B ಮತ್ತು ಇತರರು. ಹೈ-ಡೋಸ್ ಇಂಟ್ರಾವೀನಸ್ ವಿಟಮಿನ್ C ಈಸ್ ನಾಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ವಿತ್ ಆನ್ ಇನ್ಕ್ರೀಸ್ ಆಫ್ ಪ್ರೊ-ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಬಯೋಮಾರ್ಕರ್ಸ್. ಯ‌ೂರ್ J ಕ್ಲಿನ್ ನ್ಯೂಟ್ರ್ 2004; 58:1151–1158.</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್, ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ಪರವಾಗಿ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ROS ರಚಿಸುವ ಉತ್ಸುಕತೆ ತೋರುವ ಒರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ. ==ನಿತ್ಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆ== 90 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು ಆದರೆ ಅದು 2 ಗ್ರಾಂ ಮೀರದಂತೆ (ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೆ 2000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ) ಪ್ರತಿದಿನ ಸೇವಿಸಲು [[ನಾರ್ತ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌]] [[ಡಯಟರಿ ರೆಫರೆನ್ಸ್‌ ಇನ್ಟೇಕ್]] ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.<ref name="US RDA">{{cite web |url=http://www.iom.edu/Object.File/Master/7/296/webtablevitamins.pdf |title=US Recommended Dietary Allowance (RDA) |accessdate=2007-02-19 |date= |author= |publisher= |format=PDF |archive-date=2008-05-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080529070818/http://www.iom.edu/Object.File/Master/7/296/webtablevitamins.pdf |url-status=dead }}</ref> C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವ ಹಾಗೂ [[ಹೊರಗಡೆಯಿಂದ]] ಪಡೆಯುವ ಇತರ ಸಂಬಂಧಿತ ತಳಿಗಳು ಈ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ 20ರಿಂದ 80 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="Primates" /><ref name="paulingevolution">{{cite journal |title=Evolution and the need for ascorbic acid |pmc=283405 |journal=Proc Natl Acad Sci U S a |volume=67 |issue=4 |pages=1643–8 |first=Linus |last=Pauling |authorlink= Linus Pauling |pmid=5275366 |doi=10.1073/pnas.67.4.1643 |year=1970 }}</ref> ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಮಾನವರು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸೇವಿಸುವ (ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಮತ್ತು ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆ) ನಿಖರವಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.<ref name="PR Newswire">{{cite web |url=http://www.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=109&STORY=/www/story/07-06-2004/0002204911 |title=Linus Pauling Vindicated; Researchers Claim RDA For Vitamin C is Flawed |accessdate=2007-02-20 |date=6 July 2004 |publisher=PR Newswire }}</ref> ಸರಾಸರಿ ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರವು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸ್ಕರ್ವಿ ರೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಎಷ್ಟು ಬೇಕೋ ಅಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಗರ್ಭಿಣಿಯರು, ಧ‌‌ೂಮಪಾನ ಮಾಡುವವರು ಅಥವಾ ಒತ್ತಡದಲ್ಲಿರುವವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸೇವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿತವಾಗಿರುವ ಅಂಶ.<ref name="US RDA" /> ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವಯಸ್ಕರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ (ಸಾವಿರಾರು ಮಿಲಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು) ಸೇವಿಸಿದರೆ ಅದು [[ಭೇದಿ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. [[ಭೇದಿ]] ಉಂಟಾಗುವುದು ಶರೀರದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಎಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಔಷಧಿಯ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಆರ್ತೊಮೋಲಿಕ್ಯುಲಾರ್ ಔಷಧಿ]]) ಪ್ರತಿಪಾದಕರು<ref name="Cathcart">{{cite web |url=http://www.orthomed.com/titrate.htm |title=Vitamin C, Titrating To Bowel Tolerance, Anascorbemia, and Acute Induced Scurvy |accessdate=2007-02-22 |year=1994 |first=Robert |last= Cathcart |publisher=Orthomed }}</ref> ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಸತ್ವವು ಕರಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಪ್ರಯೋಜಕವಾದ್ದನ್ನು ಹೊರ ತಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭೇದಿಯ ತೀವ್ರತೆ/ಎಷ್ಟು ಕಾಲ ಇರುತ್ತೆ ಎಂಬುದು ಜೀವಸತ್ವ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಆದರೂ ಇದಿನ್ನೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ದೃಢವಾಗಬೇಕಿದೆ. {| class="wikitable" align="right" |- ! align="center" colspan="2"| ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ನಿಗದಿ ಮಾಡಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವ ಸೇವನೆ<ref name="US RDA" /> |- | ಸೂಚಿಸಲಾದ ನಿಗದಿತ ಸೇವನೆ (ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷ) | ದಿನಕ್ಕೆ 90 [[ಮಿಗ್ರಾಂ]] |- | ಸೂಚಿಸಲಾದ ನಿಗದಿತ ಸೇವನೆ (ವಯಸ್ಕ ಮಹಿಳೆ) | ದಿನಕ್ಕೆ 75 [[ಮಿಗ್ರಾಂ]] |- | ಸಹಿಸಬಹುದಾದ ಸೇವನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ (ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷ) | ದಿನಕ್ಕೆ 2,000 [[ಮಿಗ್ರಾಂ]] |- | ಸಹಿಸಬಹುದಾದ ಸೇವನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ (ವಯಸ್ಕ ಮಹಿಳೆ) | ದಿನಕ್ಕೆ 2,000 [[ಮಿಗ್ರಾಂ]] |- |} ===ಸರಕಾರ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿರುವ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣ=== C ಜೀವಸತ್ವದ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ನೀಡಿದ ಸಲಹೆಗಳು: *ದಿನಕ್ಕೆ 75 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನ [[ಫುಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ]]<ref name=" UKFSA" /> *ದಿನಕ್ಕೆ 45 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ]]<ref>{{cite web |url=http://whqlibdoc.who.int/publications/2004/9241546123_chap7.pdf |title=Vitamin and mineral requirements in human nutrition, 2nd edition |accessdate=2007-02-20 |year=2004 |publisher=World Health Organization |format=PDF |archive-date=2007-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071129082535/http://whqlibdoc.who.int/publications/2004/9241546123_chap7.pdf |url-status=dead }}</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 60&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ/: ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ 2007<ref>[http://www.hc-sc.gc.ca/dhp-mps/prodnatur/applications/licen-prod/monograph/mono_vitamin_c_e.html http://www.hc-sc.gc.ca/dhp-mps/prodnatur/applications/licen-prod/monograph/mono_vitamin_c_e.html] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516004147/http://www.hc-sc.gc.ca/dhp-mps/prodnatur/applications/licen-prod/monograph/mono_vitamin_c_e.html |date=2008-05-16 }} ''hc-sc.gc.ca''</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 60–95 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ:ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್]].<ref name="US RDA " /> 25-ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ [[ಸಹಿಸಬಹುದಾದ ಸೇವನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ]]ವು ದಿನಕ್ಕೆ 2,000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ ಎಂದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಅರ್ಥೈಸಿದೆ. ===ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಸಲಹೆಗಳು=== C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುವ ಸಸ್ತನಿಗಳ ರಕ್ತಸಾರ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಲು ವಯಸ್ಕ ಮಾನವನಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ಆಹಾರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕೆಲವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಶೋಧಕರು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ: *ದಿನಕ್ಕೆ 400 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: [[ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]].<ref>{{cite web |url=http://lpi.oregonstate.edu/infocenter/vitamins/vitaminC/index.html#lpi_recommend|title=Linus Pauling Institute Recommendations |accessdate=2007-04-11 |last=Higdon |first=Jane |authorlink= |coauthors= |date= |format= |work= |publisher=Oregon State University |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote= }}</ref> *ಪ್ರತಿ 12 ಗಂಟೆಗೆ 500 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ [[ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಡಿಕಲ್]]‌ಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ [[ರಾಕ್ ಆರ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್]].<ref>{{cite web |url=http://www.beloit.edu/~nutritio/vitCdose.htm |title=The Scientific Basis Of The Vitamin C Dosage Of Nutrition Investigator |accessdate=2007-02-22 |author=Roc Ordman |publisher=Beloit College }}</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 3,000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ''(ಅಥವಾ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 30,000&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ)'' : [[ವಿಟಮಿನ್ C ಫೌಂಡೇಶನ್]].<ref>{{cite web | url=http://www.vitamincfoundation.org/vitcrda.htm | title=Vitamin C Foundation's RDA | accessdate=2007-02-12 | archive-date=2007-02-08 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070208132806/http://www.vitamincfoundation.org/vitcrda.htm | url-status=dead }}</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 6,000–12,000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: ಥೋಮಸ್ E. ಲೇವಿ, ಕೊಲೊರಾಡೊ ಇಂಟೆಗ್ರೇಟಿವ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್.<ref>{{cite book |last=Levy |first=Thomas E. |coauthors= |title=Vitamin C Infectious Diseases, & Toxins |year=2002 |publisher=Xlibris |location= |isbn=1401069630 |oclc=123353969}} ಚಾಪ್ಟರ್ 5 - ವಿಟಮಿನ್ C ಆಪ್ಟಿಡೋಸಿಂಗ್.</ref> *ದಿನಕ್ಕೆ 6,000–18,000 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ: [[ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್]]‌ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆ.<ref name="Pauling book">{{cite book |first=Linus |last=Pauling |authorlink= Linus Pauling|title=How to Live Longer and Feel Better |year=1986 |publisher=W. H. Freeman and Company |isbn=0-380-70289-4 |oclc=154663991 15690499 }}</ref> ==ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಬಳಕೆಗಳು== [[ಸ್ಕರ್ವಿ]] ರೋಗದ ನಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. [[ಅಪೌಷ್ಠಿಕತೆ]]ಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಇತರ ಕಾಯಿಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಕರ್ವಿಯು ಸಹರೋಗಸೂಚಕವಾಗಿದೆ; ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಕರ್ವಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ C ಜೀವಸತ್ವವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite paper | author=[[World Health Organization|WHO]] | title=Area of work: nutrition. Progress report 2000 | url=http://www.who.int//mipfiles/2299/MIP_01_APR_SDE_3.en.pdf | format=PDF | date=June 4, 2001 | access-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 29, 2009 | archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 16, 2006 | archive-url=https://web.archive.org/web/20061216095355/http://www.who.int//mipfiles/2299/MIP_01_APR_SDE_3.en.pdf | url-status=dead }}</ref><ref name="pmid16911372">{{cite journal |author=Olmedo JM, Yiannias JA, Windgassen EB, Gornet MK |title=Scurvy: a disease almost forgotten |journal=Int. J. Dermatol. |volume=45 |issue=8 |pages=909–13 |year=2006 |month=August |pmid=16911372 |doi=10.1111/j.1365-4632.2006.02844.x |url=}}</ref><ref name="pmid18459013">{{cite journal |author=Velandia B, Centor RM, McConnell V, Shah M |title=Scurvy is still present in developed countries |journal=J Gen Intern Med |volume=23 |issue=8 |pages=1281–4 |year=2008 |month=August |pmid=18459013 |doi=10.1007/s11606-008-0577-1 |url= |pmc=2517958}}</ref> C ಜೀವಸತ್ವವು [[ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ]]ಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಯು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕ, ಆದರೆ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="pmid16376462">{{cite journal |author=Shenkin A |title=The key role of micronutrients |journal=Clin Nutr |volume=25 |issue=1 |pages=1–13 |year=2006 |pmid=16376462 |doi=10.1016/j.clnu.2005.11.006}}</ref><ref name="pmid16313697">{{cite journal |author=Woodside J, McCall D, McGartland C, Young I |title=Micronutrients: dietary intake v. supplement use |journal=Proc Nutr Soc |volume=64 |issue=4 |pages=543–53 |year=2005 |pmid=16313697 |doi=10.1079/PNS2005464}}</ref><ref name="pmid15153272">{{cite journal |author=Stanner SA, Hughes J, Kelly CN, Buttriss J |title=A review of the epidemiological evidence for the 'antioxidant hypothesis' |journal=Public Health Nutr |volume=7 |issue=3 |pages=407–22 |year=2004 |pmid=15153272 |doi=10.1079/PHN2003543}}</ref><ref name="Rivers1987">{{Cite journal | last = Rivers | first = Jerry M | year = 1987 | title = Safety of High-level Vitamin C Ingestion | journal = Annals of the New York Academy of Sciences | volume = 498 | pages = 445 | doi = 10.1111/j.1749-6632.1987.tb23780.x | pmid = 3304071}}</ref> ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಸೋಂಕುಶಾಸ್ತ್ರ ರೂಪರಚನೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವ ಸೇವನೆಯು ಸೀಸ-ಚೋದಿತ ನರ ಮತ್ತು ಸ್ನಾಯು ವೈಪತರಿತ್ಯಕ್ಕೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವವರಲ್ಲಿ, "ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಭಾವ" ಬೀರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid12818354">{{cite journal |author=Hasan MY, Alshuaib WB, Singh S, Fahim MA |title=Effects of ascorbic acid on lead induced alterations of synaptic transmission and contractile features in murine dorsiflexor muscle |journal=Life Sci. |volume=73 |issue=8 |pages=1017–25 |year=2003 |pmid=12818354 |doi=10.1016/S0024-3205(03)00374-6}}</ref><ref>{{cite journal |author=Dawson E, Evans D, Harris W, Teter M, McGanity W |title=The effect of ascorbic acid supplementation on the blood lead levels of smokers |journal=J Am Coll Nutr |volume=18 |issue=2 |pages=166–70 |year=1999 |pmid=10204833}}</ref><ref name="pmid10386552">{{cite journal |author=Simon JA, Hudes ES |title=Relationship of ascorbic acid to blood lead levels |journal=JAMA |volume=281 |issue=24 |pages=2289–93 |year=1999 |pmid=10386552 |doi=10.1001/jama.281.24.2289}}</ref> ದೇಹದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಡೀಕೃತ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪವಾದ ಡಿಹೈಡ್ರೋಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವು ಅದರ ರಕ್ತ-ಮಿದುಳು ಪ್ರತಿಬಂಧಕವನ್ನು ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ನರಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿನಿಂದ [[ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಹೊಡೆತ]] ಉಂಟಾಗುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ "ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ (AA) ಅಥವಾ C ಜೀವಸತ್ವವು ರಕ್ತ-ಮಿದುಳು ಪ್ರತಿಬಂಧಕವನ್ನು ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಒಳನುಗ್ಗುವುದಿಲ್ಲ".<ref name="ascorBBB"> {{cite journal |author=Huang J, Agus DB, Winfree CJ, Kiss S, Mack WJ, McTaggart RA, Choudhri TF, Kim LJ, Mocco J, Pinsky DJ, Fox WD, Israel RJ, Boyd TA, Golde DW, Connolly ES Jr. |title=Dehydroascorbic acid, a blood-brain barrier transportable form of vitamin C, mediates potent cerebroprotection in experimental stroke |doi= 10.1073/pnas.171325998 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=98 |issue=20 |pages=11720–4 |year=2001 |pmid=11573006 |last12=Israel |first12=RJ |last13=Boyd |first13=TA |last14=Golde |first14=DW |last15=Connolly Es |first15=Jr |pmc=58796}}</ref> [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೀತದ ಮೇಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಭಾವ]]ವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ===C ಜೀವಸತ್ವದ ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದ ಬಳಕೆ=== {{Main|Vitamin C megadosage}} ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಗಳು ನಡೆಯದಿದ್ದರೂ, [[ವಿಟ್ರೊ]] ಮತ್ತು <ref name="Vitamin C for Preventing and Treati">{{cite journal|year=2005|title= Vitamin C for Preventing and Treating the Common Cold|journal=PLoS Medicine|volume= 2|issue=6|pages=e168|doi=10.1371/journal.pmed.0020168|pmid=15971944|last1=Douglas|first1=RM|last2=Hemilä|first2=H|pmc=1160577}}</ref> ಪೂರ್ವಾಧ್ಯಯನದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ<ref name="Vitamin C for Preventing and Treati"/> ಹಲವಾರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ರೋಬರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಥ್‌ಕಾರ್ಟ್, [[ಇವಾನ್ ಕ್ಯಾಮರಾನ್]], ಸ್ಟೀವ್ ಹಿಕೆ, [[ಇರ್ವಿನ್ ಸ್ಟೋನ್]], [[ಮ್ಯಾಥಿಯಸ್ ರ‌್ಯಾಥ್]] ಮತ್ತು [[ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್]]-ಈ ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು [[ಡೈಯಟರಿ ರೆಫರೆನ್ಸ್ ಇಂಟೇಕ್]]‌ಗಿಂತ (DRI) ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಸೇವನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಳಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಸಲಹೆಗಳು ವಾನರಗಳ ಆಹಾರ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಚರಿತ್ರ ಪೂರ್ವ ಮಾನವರ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಆಹಾರ ಪದ್ಥತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಸ್ತನಿಗಳು ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ C ಜೀವಸತ್ವ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸದೆ ಒಳಗಿನಿಂದಲೇ ಅದನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೆ 2500 [[kcal]]ನಷ್ಟು ಬೇಕಾಗುವ ಮಾನವರಿಗೆ ದಿನನಿತ್ಯಕ್ಕೆ 2,300 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರೈಮೇಟುಗಳ<ref name="Primates">{{cite journal |author=Milton K |title=Micronutrient intakes of wild primates: are humans different? |journal=Comp Biochem Physiol a Mol Integr Physiol |volume=136 |issue=1 |pages=47–59 |year=2003 |pmid=14527629 |doi=10.1016/S1095-6433(03)00084-9}}</ref> ಆಹಾರ ಕ್ರಮದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ (ಜೀನ್ ವಿಕೃತಿಯಾದಾಗ ನಮ್ಮ [[ಪೂರ್ವಜ]]ರು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ರಮದಲ್ಲೇ) ಸ್ಟೋನ್<ref>{{cite book |first=Irwin |last= Stone |title=The Healing Factor: Vitamin C Against Disease |year=1972 |publisher=Grosset and Dunlap |url=http://www.vitamincfoundation.org/stone/ |isbn=0-448-11693-6 |oclc=3967737 }}</ref> ಮತ್ತು ಪಾಲಿಂಗ್<ref name="paulingevolution"/> ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. [[ಸ್ಕರ್ವಿ]]ಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಮಾತ್ರ RDA ದೃಢಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಾಕಾಗುವುದೇ ಹೊರತು ಸದೃಢ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪಾಲಿಂಗ್ ಖಂಡಿಸಿದನು.<ref name="Pauling book" /> ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವು ರಕ್ತಸಾರ [[ಯ‌ೂರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಮಟ್ಟವನ್ನು ಇಳಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ [[ಸಂಧಿವಾತ]]ಪ್ರಮಾಣ ತಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿಯೂ ಇದರ ಪಾತ್ರ ತಳಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite journal|last=Choi, MD, DrPH|first=Hyon K.|coauthors=Xiang Gao, MD, PhD; Gary Curhan, MD, ScD |date=March 9, 2009|title=Vitamin C Intake and the Risk of Gout in Men|journal=Archives of Internal Medicine. |volume= 169 |issue= 5|pages=502–507|url=http://archinte.ama-assn.org/cgi/content/abstract/169/5/502|doi=10.1001/archinternmed.2008.606|pmid=19273781|last1=Choi|first1=HK|last2=Gao|first2=X|last3=Curhan|first3=G|pmc=2767211}}</ref> ಅನೇಕ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವು ಬಹಳ ಪರಿಣಾಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದ್ಧೇಶಿತ ಪ್ರಯೋಜನ ಸಾಧಿಸಲು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, [[ಬಾಯಿಯ ಮ‌ೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ]] ಅಗತ್ಯ ಇರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅಭಿಧಮನಿಯೊಳಗೆ ಹಾಯಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ರೋಗಗಳೆಂದರೆ: [[ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೀತ]],<ref name="pmid17636648">{{cite journal |author=Douglas RM, Hemilä H, Chalker E, Treacy B |title=Vitamin C for preventing and treating the common cold |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=3 |pages=CD000980 |year=2007 |pmid=17636648 |doi=10.1002/14651858.CD000980.pub3 |url=}}</ref><ref name="Rath_pat" /> [[ನ್ಯುಮೋನಿಯ]],<ref name="pmid17253561">{{cite journal |author=Hemilä H, Louhiala P |title=Vitamin C for preventing and treating pneumonia |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=1 |pages=CD005532 |year=2007 |pmid=17253561 |doi=10.1002/14651858.CD005532.pub2 |url=}}</ref> [[ಹಕ್ಕಿ ಜ್ವರ]],<ref name="pmid14613951" /> [[SARS]],<ref name="pmid14613951">{{cite journal |author=Hemilä H |title=Vitamin C and SARS coronavirus |journal=J Antimicrob Chemother |volume=52 |issue=6 |pages=1049–50 |year=2003 |pmid=14613951 |doi= 10.1093/jac/dkh002}}</ref> [[ಹೃದ್ರೋಗ]],<ref name="Rath_pat">ರ‌್ಯಾಥ್ MW, ಪಾಲಿಂಗ್ LC. {{US patent|5278189}}{{US patent|5278189}}ಲಿಪೊಪ್ರೋಟೀನ್ ಬಂಧಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನಿಂದ ಹೃದಯನಾಳದ ರೋಗದ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ(a). USPTO. 11 ಜನವರಿ 1994.</ref><ref>[[ಅಮೇರಿಕನ್ ಹಾರ್ಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]]‌ನ [http://www.americanheart.org/presenter.jhtml?identifier=4788 ವಿಟಮಿನ್ ಆಂಡ್ ಮಿನರಲ್ ಸಪ್ಲಿಮೆಂಟ್ಸ್]</ref> [[AIDS]],<ref>{{cite web |url=http://allafrica.com/stories/200605220885.html |title=Nigeria: Vitamin C Can Suppress HIV/Aids Virus |accessdate=2006-06-16 |date=2006-05-22 |author= |publisher=allAfrica.com }}</ref><ref>{{cite news | url = https://www.theguardian.com/aids/story/0,7369,1483821,00.html |title=Discredited doctor's 'cure' for Aids ignites life-and-death struggle in South Africa | accessdate=2007-02-21 |date=2005-05-14 |author= Boseley, Sarah | publisher = [[The Guardian]] }}</ref> [[ಸ್ವಮಗ್ನತಾ ಭ್ರಾಂತಿ ಎಂಬ ಮನೋವಿಕಲತೆ,]],<ref>{{cite journal |journal= Ment Retard Dev Disabil Res Rev |year= 2005 |volume= 11 |issue= 2 |pages= 131–42 |title= Novel treatments for autistic spectrum disorders |author= Levy SE, Hyman SL |doi= 10.1002/mrdd.20062 |pmid= 15977319}}</ref> [[ಅಲ್ಪ ವೀರ್ಯಾಣು ]],<ref>{{cite journal |author=Akmal M, Qadri J, Al-Waili N, Thangal S, Haq A, Saloom K |title=Improvement in human semen quality after oral supplementation of vitamin C |journal=J Med Food |volume=9 |issue=3 |pages=440–2 |year=2006 |pmid=17004914 |doi=10.1089/jmf.2006.9.440}}</ref> ವಯೋ ಸಂಬಂಧೀ[[ಕಪ್ಪುಕಲೆಯ ರಚನೆ]],<ref name="pmid16625532">{{cite journal |author=Evans JR |title=Antioxidant vitamin and mineral supplements for slowing the progression of age-related macular degeneration |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=2 |pages=CD000254 |year=2006 |pmid=16625532 |doi=10.1002/14651858.CD000254.pub2 |url= |last2=Evans |first2=Jennifer R}}</ref><ref name="pmid18425071">{{cite journal |author=Evans J |title=Antioxidant supplements to prevent or slow down the progression of AMD: a systematic review and meta-analysis |journal=Eye |volume=22 |issue=6 |pages=751–60 |year=2008 |month=June |pmid=18425071 |doi=10.1038/eye.2008.100 |url=}}</ref> [[ತೀವ್ರತ ಅನಾರೋಗ್ಯ]],<ref name="pmid19273551">{{cite journal |author=Baillie JK, Thompson AA, Irving JB, ''et al.'' |title=Oral antioxidant supplementation does not prevent acute mountain sickness: double blind, randomized placebo-controlled trial |journal=QJM |volume= 102|issue= 5|pages= 341–8|year=2009 |month=March |pmid=19273551 |doi=10.1093/qjmed/hcp026 |url=}}</ref> [[ಬಸಿರಿನ ನಂಜು]],<ref name="pmid18254042">{{cite journal |author=Rumbold A, Duley L, Crowther CA, Haslam RR |title=Antioxidants for preventing pre-eclampsia |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=1 |pages=CD004227 |year=2008 |pmid=18254042 |doi=10.1002/14651858.CD004227.pub3 |url=}}</ref> [[ಅಮೈಯೋಟ್ರೋಫಿಕ್ ಲ್ಯಾಟರಲ್ ಸ್ಕ್ಲೈರೋಸಿಸ್]],<ref name="pmid17253482">{{cite journal |author=Orrell RW, Lane RJ, Ross M |title=Antioxidant treatment for amyotrophic lateral sclerosis / motor neuron disease |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=1 |pages=CD002829 |year=2007 |pmid=17253482 |doi=10.1002/14651858.CD002829.pub4 |url=}}</ref> [[ಅಸ್ತಮ]],<ref name="pmid19160185">{{cite journal |author=Kaur B, Rowe BH, Arnold E |title=Vitamin C supplementation for asthma |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=1 |pages=CD000993 |year=2009 |pmid=19160185 |doi=10.1002/14651858.CD000993.pub3 |url=}}</ref> [[ಧನುರ್ವಾಯು]],<ref name="pmid18425960">{{cite journal |author=Hemilä H, Koivula TT |title=Vitamin C for preventing and treating tetanus |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=2 |pages=CD006665 |year=2008 |pmid=18425960 |doi=10.1002/14651858.CD006665.pub2 |url=}}</ref> ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]].<ref>[http://www.quackwatch.org/01QuackeryRelatedTopics/Cancer/c.html ಹೈ ಡೋಸಸ್ ಆಫ್ ವಿಟಮಿನ್ C ಆರ್ ನಾಟ್ ಎಫೆಕ್ಟಿವ್ ಆಸ್ ಎ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.physorg.com/news87833644.html |title=FDA OKs vitamin C trial for cancer |accessdate=2007-04-06 |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date=January 12, 2007 |work= |publisher=[[Physorg.com]] |pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote=Federal approval of a clinical trial on intravenous vitamin C as a cancer treatment lends credence to alternative cancer care, U.S. researchers said.}}</ref><ref name="pmid17297243">{{cite journal |author=Yeom CH, Jung GC, Song KJ |title=Changes of terminal cancer patients' health-related quality of life after high dose vitamin C administration |journal=J. Korean Med. Sci. |volume=22 |issue=1 |pages=7–11 |year=2007 |pmid=17297243 |doi=10.3346/jkms.2007.22.1.7 |pmc=2693571 }}</ref><ref>https://www.sciencedaily.com/releases/2008/08/080804190645.htm - ಸೈನ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್, ''ವಿಟಮಿನ್ C ಇಂಜೆಕ್ಶನ್ಸ್ ಸ್ಲೋ ಟ್ಯೂಮರ್ ಗ್ರೋಥ್ ಇನ್ ಮೈಸ್'' - ಸೈನ್ಸ್‌ಡೈಲಿಯಲ್ಲಿ 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್ 5ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ.</ref> ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = Vitamin C (Ascorbic acid) | work = MedLine Plus | publisher = National Institute of Health | date = 2006-08-01 | url = http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/druginfo/natural/patient-vitaminc.html | accessdate = 2007-08-03 }}</ref><ref>[http://www.cancer.org/docroot/ETO/content/ETO_5_3X_Vitamin_C.asp?sitearea=ETO ವಿಟಮಿನ್ C] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061202202626/http://www.cancer.org/docroot/ETO/content/ETO_5_3X_Vitamin_C.asp?sitearea=ETO |date=2006-12-02 }} - [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೊಸೈಟಿ]]</ref><ref name="Cochrane08">{{cite journal |author=Bjelakovic G, Nikolova D, Gluud LL, Simonetti RG, Gluud C |title=Antioxidant supplements for prevention of mortality in healthy participants and patients with various diseases |journal=Cochrane Database Syst Rev |volume= |issue=2 |pages=CD007176 |year=2008 |pmid=18425980 |doi=10.1002/14651858.CD007176 |url=}}</ref><ref name="pmid17764205">{{cite journal |author=Huang HY, Caballero B, Chang S, ''et al.'' |title=Multivitamin/mineral supplements and prevention of chronic disease |journal=Evid Rep Technol Assess (Full Rep) |volume= |issue=139 |pages=1–117 |year=2006 |month=May |pmid=17764205 |doi= |url=http://www.ahrq.gov/downloads/pub/evidence/pdf/multivit/multivit.pdf |access-date=2009-12-29 |archive-date=2008-09-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080916040502/http://www.ahrq.gov/downloads/pub/evidence/pdf/multivit/multivit.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="pmid18414768">{{cite journal |author=Brzozowska A, Kaluza J, Knoops KT, de Groot LC |title=Supplement use and mortality: the SENECA study |journal=Eur J Nutr |volume=47 |issue=3 |pages=131–7 |year=2008 |month=April |pmid=18414768 |doi=10.1007/s00394-008-0706-y |url=}}</ref> ==ಶರೀರರದಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಮಟ್ಟದ ಪರಿಶೀಲನೆ== [[ಮ‌ೂತ್ರ]], [[ರಕ್ತಸಾರ]] ಅಥವಾ [[ರಕ್ತ ಪ್ಲಾಸ್ಮ]]ದಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಲು ಸರಳ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು [[DCPIP]]ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವ ಮಟ್ಟವನ್ನಲ್ಲ.<ref name="UKFSA Risk" /> ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಅಂಶದ [[ಲಿಕ್ವಿಡ್‌ ಕ್ರೋಮಟೊಗ್ರಫಿಯ ಬಳಸಿ ದುಗ್ಧಕೋಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶ|ಲಿಕ್ವಿಡ್‌ ಕ್ರೋಮಟೊಗ್ರಫಿಯ ಬಳಸಿ [[ದುಗ್ಧಕೋಶದಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಂಗಾಂಶ]]]]ಗಳಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ಸಂಗ್ರಹ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ರಕ್ತಸಾರ ಅಥವಾ ರಕ್ತದ ಪ್ಲಾಸ್ಮದಲ್ಲಿನ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವು ಆಹಾರ ಕ್ರಮ ಬದಲಾದ ಹಾಗೆ [[ದಿನಕೊಮ್ಮೆ]] ಅಥವಾ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತಾ ಇರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅಂಗಾಂಶಗಳೊಳಗಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವವು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಅಂತಹ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಕೆಲವೇ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಹಾಗೂ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಯೋಗ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮಾಡುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದೆ.<ref>{{cite journal | author = Emadi-Konjin P, Verjee Z, Levin A, Adeli K | title = Measurement of intracellular vitamin C levels in human lymphocytes by reverse phase high performance liquid chromatography (HPLC) | url = http://www.sciencedirect.com/science?_ob=MImg&_imagekey=B6TDD-4FMHSY9-2-1&_cdi=5196&_user=308069&_orig=search&_coverDate=05%2F31%2F2005&_sk=999619994&view=c&wchp=dGLzVzz-zSkWW&md5=05a80321d3767c0cdfd386ef7121a781&ie=/sdarticle.pdf | journal = Clinical Biochemistry | volume = 38 | issue = 5 | pages = 450–6 | year = 2005 | pmid = 15820776 | doi = 10.1016/j.clinbiochem.2005.01.018 | format = PDF | access-date = 2021-08-23 | archive-date = 2009-01-09 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090109030755/http://www.sciencedirect.com/science?_ob=MImg&_imagekey=B6TDD-4FMHSY9-2-1&_cdi=5196&_user=308069&_orig=search&_coverDate=05%2F31%2F2005&_sk=999619994&view=c&wchp=dGLzVzz-zSkWW&md5=05a80321d3767c0cdfd386ef7121a781&ie=%2Fsdarticle.pdf | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite journal | author= Yamada H, Yamada K, Waki M, Umegaki K. | title= Lymphocyte and Plasma Vitamin C Levels in Type 2 Diabetic Patients With and Without Diabetes Complications | journal= Diabetes Care | year=2004 | volume=27 | issue = 10| pages=2491–2 | url= http://care.diabetesjournals.org/cgi/reprint/27/10/2491.pdf | format=PDF |pmid=15451922 | doi = 10.2337/diacare.27.10.2491}}</ref> ==ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳು== ===ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮಗಳು=== C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಸೇವನೆಯು [[ಅಜೀರ್ಣ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಖಾಲಿ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ. C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಆರೋಗ್ಯವಂತರಲ್ಲೂ [[ಅತಿಸಾರ]]ಕ್ಕೆ ಎಡೆಯಾಗುತ್ತದೆ. 6 ಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು 29 ಶಿಶುಗಳಿಗೆ, ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿನ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗುವ ವಯಸ್ಸಿನ 93 ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಾಗೂ 20 ವಯಸ್ಕರಿಗೆ 1400 ದಿನಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಪ್ರಯೋಗವೊಂದರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಿಂದ ಐವರು ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿ ನಂಜಿನ ಕುರುಹು ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಹೊಟ್ಟೆ ತೊಳಸುವಿಕೆ, ವಾಂತಿ, ಭೇದಿ, ಮುಖದ ಕೆಂಪೇರುವಿಕೆ, ತಲೆನೋವು, ಆಯಾಸ, ಮತ್ತು ಗಾಢವಲ್ಲದ ನಿದ್ರೆ-ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿತ್ತು. ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಸಾಲುಗುಳ್ಳೆಗಳು ಎದ್ದವು.<ref>{{cite web |url=http://www.inchem.org/documents/jecfa/jecmono/v05je20.htm |title=Toxicological evaluation of some food additives including anticaking agents, antimicrobials, antioxidants, emulsifiers and thickening agents |accessdate=2007-04-13 |date=4 July 1973 |author= |publisher=World Health Organization }}</ref> ===ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಡ್ಡ-ಪರಿಣಾಮಗಳು=== C ಜೀವಸತ್ವವು ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶದ ಹೆಚ್ಚು ಹೀರುವುದರಿಂದ,<ref name="pmid12450906">{{cite journal | author = Fleming DJ, Tucker KL, Jacques PF, Dallal GE, Wilson PW, Wood RJ | title = Dietary factors associated with the risk of high iron stores in the elderly Framingham Heart Study cohort | journal = Am. J. Clin. Nutr. | volume = 76 | issue = 6 | pages = 1375–84 | year = 2002 | pmid = 12450906 | url = http://www.ajcn.org/cgi/reprint/76/6/1375.pdf|format=PDF}}</ref> ಕೆಲವರಲ್ಲಿ [[ಅತಿ ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶದಿಂದ ನಂಜು]] ಉಂಟಾಗುವ ಅಪರೂಪದ [[ಹೀಮೊಕ್ರೊಮಾಟೊಸಿಸ್]]‌ನಂಥ [[ಮಿತಿಮೀರಿದ ಕಬ್ಬಿಣಾಂಶ ಕಾಯಿಲೆ]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. [[ಗ್ಲುಕೋಸ್-6-ಫಾಸ್ಫೇಟ್ ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೇಸ್]] (G6PD) ಎಂಜೈಮ್‌ ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದೆ ಬಳಲುವವರಿಗೆ ಆಕ್ಸಿಡೀಕಾರಕ ಅಂಶವಾದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದರೆ [[ಹೀಮೊಲಿಟಿಕ್ ಅನೀಮಿಯ]] ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.<ref name="pmid11124756">{{cite journal | author = Cook JD, Reddy MB | title = Effect of ascorbic acid intake on nonheme-iron absorption from a complete diet | journal = Am. J. Clin. Nutr. | volume = 73 | issue = 1 | pages = 93–8 | year = 2001 | pmid = 11124756 | url=http://www.ajcn.org/cgi/reprint/73/1/93.pdf|format=PDF}}</ref> C ಜೀವಸತ್ವದಿಂದ ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೊಂದು ನಂಬಿಕೆ ಬಹುಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಬೇರೂರಿದೆ.ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಅಧಾರವೇನಿಲ್ಲ.<ref name="BattlingQuackery">{{cite journal |author=Goodwin JS, Tangum MR |title=Battling quackery: attitudes about micronutrient supplements in American academic medicine |journal=Arch. Intern. Med. |volume=158 |issue=20 |pages=2187–91 |year=1998 |month=November |pmid=9818798 |doi=10.1001/archinte.158.20.2187 |url=http://archinte.ama-assn.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9818798 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆದರೂ, ಮಿತಿಮೀರಿದ [[ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಸೇವನೆಯಿಂದ [[ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು]] ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ಥಿರಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲಕ್ಕೂ ಮ‌ೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಲ್ಲಿಗೂ ಇರುವ ನಂಟೊಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿವೆ.<ref name="pmid15987848">{{cite journal | author = Massey LK, Liebman M, Kynast-Gales SA | title = Ascorbate increases human oxaluria and kidney stone risk | journal = J. Nutr. | volume = 135 | issue = 7 | pages = 1673–7 | year = 2005 | pmid = 15987848 | url=http://jn.nutrition.org/cgi/reprint/135/7/1673.pdf |format=PDF}}</ref> ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಆಕ್ಸಲೇಟ್ ಸಂಗ್ರಹ ಹೆಚ್ಚಾದ ರೋಗಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ವರದಿಗಳಿವೆ. ಇವೆರಡರ ನಡುವಿನ ಸಂಭವನೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal | author = S. Mashour, MD, J. F. Turner Jr., MD, FCCP, and R. Merrell, MD | title = Acute Renal Failure, Oxalosis, and Vitamin C Supplementation* A Case Report and Review of the Literature | journal = Chest | volume = 118 | year = 2000 | page = 561| url=http://www.chestjournal.org/content/118/2/561.long | doi = 10.1378/chest.118.2.561}}</ref> ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವು [[ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂತಿಯಮ್]]‍‌ನಿಂದ [[ಪ್ರೊಜೆಸ್ಟೆರಾನ್]] ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗರ್ಭಧರಿಸಿದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref name="pmid4467736">{{cite journal | author = Ovcharov R, Todorov S | title = [The effect of vitamin C on the estrus cycle and embryogenesis of rats] | language = Bulgarian | journal = Akusherstvo i ginekologii͡a | volume = 13 | issue = 3 | pages = 191–5 | year = 1974 | pmid = 4467736 | doi = }}</ref> ಗರ್ಭಧರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಆರಂಭದ ಕೆಲವು ವಾರಗಳವರೆಗೆ, ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ಪ್ರೊಜೆಸ್ಟೆರಾನ್ಅನ್ನು ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂತಿಯಮ್‌ ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತದೆ, ಪ್ಲಸೆಂಟಾ ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುವವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ. ಕಾರ್ಪಸ್ ಲೂತಿಯಮ್‌ನ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ C ಜೀವಸತ್ವವು (1000+ ಮಿಗ್ರಾಂ) ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಮ‌ೂರನೇ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂತಾನೇ ಗರ್ಭಪಾತಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, 'ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಗರ್ಭಪಾತವಾಗುವುದು ಎಂಬುದು ಆಧಾರ ರಹಿತ' ಎಂದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="pmid988001">{{cite journal | author = Vobecky JS, Vobecky J, Shapcott D, Cloutier D, Lafond R, Blanchard R | title = Vitamins C and E in spontaneous abortion | journal = International journal for vitamin and nutrition research. Internationale Zeitschrift für Vitamin- und Ernährungsforschung. Journal international de vitaminologie et de nutrition | volume = 46 | issue = 3 | pages = 291–6 | year = 1976 | pmid = 988001 | doi = }}</ref> ಅನೈಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಭ್ಯಾಸಬಲದ ಗರ್ಭಪಾತದಿಂದ ಭಯಗ್ರಸ್ತರಾದ 79 ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಜಾವರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ (1943), ಬಯೋಫ್ಲೇವನೋಯ್ಡ್ ಮತ್ತು [[ಜೀವಸತ್ವ K]] ಒಂದಿಗೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದ 33 ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಮ‌ೂರು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಗರ್ಭಪಾತವಾದರೂ 91%ನಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಜೀವಸತ್ವ ಪಡೆಯದ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ 46 ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಗರ್ಭಪಾತವಾಯಿತು.<ref>{{cite journal | author = Javert CT, Stander HJ | title = Plasma Vitamin C and Prothrombin Concentration in Pregnancy and in Threatened, Spontaneous, and Habitual Abortion | journal = Surgery, Gynecology, and Obstetrics | volume = 76 | issue = | pages = 115–122 | year = 1943 | pmid = | doi = }}</ref> C ಜೀವಸತ್ವದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಯು ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿ, ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವನ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="mitochondria">{{cite journal|title=Oral administration of vitamin C decreases muscle mitochondrial biogenesis and hampers training-induced adaptations in endurance performance|author=Mari-Carmen Gomez-Cabrera et al.|journal=American Journal of Clinical Nutrition|date=2008-01|volume=87|number=1|pages=142–9|pmid=18175748|issue=1}}</ref> ===ಮಿತಿಮೀರಿದ ಬಳಕೆಯ ಆಕಸ್ಮಿಕ=== ಈ ಹಿಂದೆ ಚರ್ಚಿಸಿದಂತೆ, C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಆಗಬಹುದಾದ ನಂಜು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ್ದು. ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ [[LD50|LD₅₀]] (ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 50%ನಷ್ಟು ಸಾಯಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣ) ಪ್ರಮಾಣವು ಬಾಯಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸುವುದಾದರೆ ಪ್ರತೀ ಒಂದು ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ದೇಹ ತೂಕಕ್ಕೆ 11.9 ಗ್ರಾಂನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Oxford">{{cite web |url=http://physchem.ox.ac.uk/MSDS/AS/ascorbic_acid.html |title=Safety (MSDS) data for ascorbic acid |accessdate=2007-02-21 |date=2005-10-09 |publisher=[[Oxford University]] |archive-date=2007-02-09 |archive-url=https://archive.today/20070209221915/http://physchem.ox.ac.uk/MSDS/AS/ascorbic_acid.html |url-status=dead }}</ref> ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುವಂಥ ಪ್ರಾಯೋಗಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿನ LD50|ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ[[ಯಿಂದಾಗಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿನ LD₅₀]]]] ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲಾಗಿಲ್ಲ್ಲ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದಾಗಿ, LD₅₀ಅನ್ನು ಮಾನವರಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರೀ ಅಂಶವನ್ನು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಆಂಶ ಇನ್ನೂ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ==ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಸಿದ ಆಹಾರದ ಮ‌ೂಲಗಳು== [[File:Rosa_rubiginosa_hips.jpg|right|thumb|ರೋಸ್ ಹಿಪ್ಸ್, ಇವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುವ ಮ‌ೂಲಗಳು.]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನೈಸಸರ್ಗಿಕ ಮ‌ೂಲಗಳೆಂದರೆ ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಕಡು ಪ್ಲಮ್(=ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಣ್ಣು)]] ಮತ್ತು [[ಕಮು ಕಮು]] ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಮಾಂಸದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿಯ‌ೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದಲ್ಲಿ, ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪಾನೀಯಗಳು, ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್‌ಗಳೊಳಗಿನ ಹರಳುಗಳು ಅಥವಾ ಕಾಳಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು ಇವುಗಳ ಮುಖಾಂತರ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು [[ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವಾಗಿ ಪೂರೈಕೆ]] ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ಸಣ್ಣಕರುಳಿನಲ್ಲಿ ಸೋಡಿಯಮ್-ಅಯಾನು ಅವಲಂಬಿತ ವಾಹಕವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು C ಜೀವಸತ್ವವು ಹೀರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಲುಕೋಸ್-ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಮತ್ತು ಗ್ಲುಕೋಸ್-ಅಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಈ ಎರಡೂ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮ‌ೂಲಕವೂ ಇದು ಸಣ್ಣಕರುಳಿಗೆ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣಕರುಳಿನಲ್ಲಿನ ಅಥವಾ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಶರ್ಕರಾಂಶವಿದ್ದರೆ ಇದರ ಹೀರುವಿಕೆ ತಗ್ಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Wilson JX |title=Regulation of vitamin C transport |journal=Annu. Rev. Nutr. |volume=25 |issue= |pages=105–25 |year=2005 |pmid=16011461 |doi=10.1146/annurev.nutr.25.050304.092647}}</ref> ===ಸಸ್ಯ ಮ‌ೂಲಗಳು=== ಸಸ್ಯಗಳು C ಜೀವಸತ್ವದ ಉತ್ತಮ ಮ‌ೂಲಗಳಾಗಿವೆ, ಸಸ್ಯಾಹಾರದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣವು ಈ ಮುಂದೆ ಹೇಳುವವುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ: ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದ, ಮಣ್ಣಿನ ಗುಣ, ಸಸ್ಯ ಬೆಳೆಯುವ ಹವಾಗುಣ, ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸಮಯ, ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ರೀತಿ ಹಾಗೂ ತಯಾರು ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳು.<ref>{{cite web |url=http://www.uk.foedevarestyrelsen.dk/Nutrition/Vitamin_mineral_content_is_stable/forside.htm |title=The vitamin and mineral content is stable |accessdate=2007-03-07 |publisher=Danish Veterinary and Food Administration |archive-date=2011-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111014053424/http://www.uk.foedevarestyrelsen.dk/Nutrition/Vitamin_mineral_content_is_stable/forside.htm |url-status=dead }}</ref> ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಹಸಿ ಸಸ್ಯ ಮ‌ೂಲಗಳಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂದಾಜನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search/ |title=National Nutrient Database |accessdate=2007-03-07 |publisher=Nutrient Data Laboratory of the US Agricultural Research Service |archive-date=2015-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150303184216/http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.healthyeatingclub.com/info/books-phds/books/foodfacts/html/data/data4i.html |title=Vitamin C Food Data Chart |accessdate=2007-03-07 |publisher=Healthy Eating Club |archive-date=2007-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070305183325/http://www.healthyeatingclub.com/info/books-phds/books/foodfacts/html/data/data4i.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.naturalhub.com/natural_food_guide_fruit_vitamin_c.htm |title=Natural food-Fruit Vitamin C Content |accessdate=2007-03-07 |date= |author= |publisher=The Natural Food Hub |archive-date=2007-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070307160608/http://www.naturalhub.com/natural_food_guide_fruit_vitamin_c.htm |url-status=dead }}</ref> ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹಸಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವನ್ನು ಒಣಗಿಸಿ (ಇದರಿಂದ C ಜೀವಸತ್ವದಂಥ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುಮಾಡುವುದು) ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಮಾಹಿತಿಯು ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹೋಲಿಸಲು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಂ ಹಣ್ಣು ಅಥವಾ ತರಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮಿಲಿಗ್ರಾಂಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವಸನೀಯ ಮ‌ೂಲಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಸರಿಸುಮಾರು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ: <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಸಸ್ಯ ‌ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ / 100ಗ್ರಾಂ) |- | [[ಕಕಡು ಪ್ಲಮ್]] | 3100 |- | [[ಕಮು ಕಮು]] | 2800 |- | [[ರೋಸ್ ಹಿಪ್]] | 2000 |- | [[ಅಸೆರೋಲ]] | 1600 |- | [[ಸೀಬಕ್ತೋರ್ನ್]] | 695 |- | [[ಜುಜುಬೆ]] | 500 |- | [[ಇಂಡಿಯನ್‌ ಗೂಸ್‌ಬೆರಿ]] | 445 |- | [[ಬಯೋಬಾಬ್]] | 400 |- | [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಕರಂಟ್]] | 200 |- | [[ಕೆಂಪು ಮೆಣಸು]] | 190 |- | [[ಪಾರ್ಸ್‌ಲಿ]] | 130 |- | [[ಸೀಬೆಹಣ್ಣು(ಪೇರಲ ಹಣ್ಣು)]] | 100 |- | [[ಕಿವಿ ಹಣ್ಣು]] | 90 |- | [[ಬ್ರಾಕಲಿ(=ಚಳಿ ಸಹಿಷ್ಣು ಹೂಕೋಸು)]] | 90 |- | [[ಲೋಗನ್‌ಬೆರಿ]] | 80 |- | [[ಕೆಂಪುದ್ರಾಕ್ಷಿ]] | 80 |- | [[ಬ್ರಸಲ್ಸ್ ಮೊಗ್ಗು]]ಗಳು | 80 |- | [[ವೋಲ್ಫ್‌ಬೆರಿ]] (ಗೊಜಿ) | 73 † |- | [[ಲಿಚ್ಛಿ]] | 70 |- | [[ಕ್ಲೌಡ್‌ಬೆರಿ]] | 60 |- | [[ಎಲ್ಡರ್‌ಬೆರಿ]] | 60 |- | [[ಪರ್ಸಿಮನ್]] | 60 |} † 3 ಮ‌ೂಲಗಳ ಸರಾಸರಿ; ಒಣಗಿಸಿದ </div> <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಸಸ್ಯ ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ / 100ಗ್ರಾ) |- | [[ಪಪಾಯ]] | 60 |- | [[ಸ್ಟ್ರಾಬೆರಿ]] | 60 |- | [[ಕಿತ್ತಳೆ]] | 50 |- | [[ಗಜನಿಂಬೆ]] | 40 |- | [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ]], ಕ್ಯಾಂಟಲೌಪ್ | 40 |- | [[ಹೂಕೋಸು]] | 40 |- | [[ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ]] | 31 |- | [[ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಹಣ್ಣು]] | 30 |- | [[ರಾಸ್‌ಬೆರಿ]] | 30 |- | [[ಟಾಂಜರಿನ್]] | 30 |- | [[ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಕಿತ್ತಳೆ]] | 30 |- | [[ಪ್ಯಾಶನ್ ಹಣ್ಣು]] | 30 |- | [[ಸ್ಪಿನಾಚ್]] | 30 |- | [[ಎಲೆಕೋಸು]] ಹಸಿ | 30 |- | [[ನಿಂಬೆ]] | 30 |- | [[ಮಾವು]] | 28 |- | [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಬೆರಿ]] | 21 |- | [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]] | 20 |- | [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ, ಜೇನುಕರಬೂಜ)]] | 20 |- | [[ಕ್ರ್ಯಾನ್‌ಬೆರಿ]] | 13 |- | [[ಟೊಮ್ಯಾಟೊ]] | 10 |- | [[ಬ್ಲೂಬೆರಿ]] | 10 |- | [[ಅನಾನಾಸ್ ಹಣ್ಣು]] | 10 |- | [[ಪಪಾಯ]] | 10 |} </div> <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಸಸ್ಯ ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ/ 100ಗ್ರಾಂ) |- | [[ದ್ರಾಕ್ಷಿ]] | 10 |- | [[ಏಪ್ರಿಕಾಟ್(=ಸಕ್ಕರೆ ಬಾದಾಮಿ)]] | 10 |- | [[ಪ್ಲಮ್]] | 10 |- | [[ಕಲ್ಲಂಗಡಿ]] | 10 |- | [[ಬಾಳೆಹಣ್ಣು]] | 9 |- | [[ಕ್ಯಾರೆಟ್‌ (=ಗಜ್ಜರಿ)]] | 9 |- | [[ಆವಕಾಡೊ]] | 8 |- | [[ಹುಳಿಸೇಬು]] | 8 |- | [[ಪರ್ಸಿಮನ್]] - ತಾಜಾ | 7 |- | [[ಚೆರ್ರಿ ಹಣ್ಣು]] | 7 |- | [[ಪೀಚ್ ಹಣ್ಣು]] | 7 |- | [[ಸೇಬು]] | 6 |- | [[ಆಸ್ಪರಾಗಸ್]] | 6 |- | [[ಬೀಟ್‌ರೂಟ್]] | 5 |- | [[ಚೋಕ್‌ಚೆರ್ರಿ]] | 5 |- | [[ಪೇರು ಹಣ್ಣು]] | 4 |- | [[ಲೆಟಿಸ್]] | 4 |- | [[ಸೌತೆಕಾಯಿ]] | 3 |- | [[ನೆಲ ಗುಳ್ಳ]] | 2 |- | [[ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿ]] | 2 |- | [[ಅಂಜ‌ೂರ]] | 2 |- | [[ಬಿಲ್‌ಬೆರಿ]] | 1 |- | [[ಹಾರ್ನ್ಡ್ ಮೆಲನ್‌]] | 0.5 |- | [[ಮೆಡ್ಲರ್]] | 0.3 |} </div> ===ಪ್ರಾಣಿ ಮ‌ೂಲಗಳು=== [[File:Goat.jpg|thumb|ಆಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸರಿಸುಮಾರು 70 ಕೆಜಿ ತೂಕವಿರುವ ಒಂದು ಬೆಳೆದ ಆಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರೋಗ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೆ 13,000 ಮಿಗ್ರಾಂಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿದರೆ ಇದರ ಪ್ರಮಾಣವು ಅನೇಕಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=Chatterjee_IB>[279]</ref><ref name=Stone_scurvy>[280]</ref>]] ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳು ತಾವೇತಾವಾಗಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಬಹುತೇಕ ಸಸ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು C ಜೀವಸತ್ವದ ಮ‌ೂಲವಾಗಿವೆ. C ಜೀವಸತ್ವವು ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಮಾಂಸದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಮಾಂಸಾಹಾರ ಪಾಶ್ಚ್ಯಾತ್ಯರ ಆಹಾರ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದ್ದು ಅದರಿಂದ ಜೀವಸತ್ವ ಸಿಕ್ಕೇಸಿಗುತ್ತದೆಂಬ ನಿಖರತೆ ಇಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನವು ‌ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಜೀವಸತ್ವದ ಮ‌ೂಲವಲ್ಲ. C ಜೀವಸತ್ವವು [[ತಾಯಿಯ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ]] ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದರೆ, [[ಹಸುವಿನ ಹಸಿ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ]] ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ ಅಲ್ಪವೂ, [[ಪಾಶ್ಚರೀಸಿಕರಿಸಿದ ಹಾಲಿನಲ್ಲಿ]] ಅತ್ಯಲ್ಪ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. C ಜೀವಸತ್ವದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಮ‌ೂತ್ರದ ಮ‌ೂಲಕ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕವು ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಆಹಾರದಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ 100 ಗ್ರಾಂ ಆಹಾರದಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮಿಲಿಗ್ರಾಂಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ: <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಪ್ರಾಣಿ ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ / 100ಗ್ರಾಂ) |- | [[ಕರುವಿನ]] [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]] (ಹಸಿ) | 36 |- | [[ಹಸುವಿನ]] ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ (ಹಸಿ) | 31 |- | [[ಓಯಸ್ಟರ್(=ಸಿಂಪಿ)]] (ಹಸಿ) | 30 |- | [[ಕಾಡ್]] [[ರಾಯ್(=ಮೀನಾಂಡಗಳು)]] (ಕರಿದದ್ದು) | 26 |- | [[ಹಂದಿ]] ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ (ಹಸಿ) | 23 |- | [[ಕುರಿಮರಿ]] [[ಮಿದುಳು]] (ಬೇಯಿಸಿದ್ದು) | 17 |- | [[ಕೋಳಿ ಮರಿಯ]] ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ(ಕರಿದದ್ದು) | 13 |} </div> <div style="float:left;padding:1em"> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" !ಪ್ರಾಣಿ ಮ‌ೂಲ !ಪ್ರಮಾಣ<br> (ಮಿಗ್ರಾಂ / 100ಗ್ರಾಂ) |- | ಕುರಿಮರಿ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ (ಕರಿದ) | 12 |- | [[ಕರುವಿನ]] [[ಅಡ್ರೀನಲ್]] (ಹಸಿ) | 11<ref name="Toutain">{{cite journal|last=Toutain|first=P. L.|coauthors=D. Béchu, and M. Hidiroglou|date=November 1997|title=Ascorbic acid disposition kinetics in the plasma and tissues of calves|journal=Am J Physiol Regul Integr Comp Physiol|volume=273,|issue=5, R1585-R1597|url=http://ajpregu.physiology.org/cgi/content/full/273/5/R1585|pmid=9374798|pages=1585|access-date=2009-12-29|archive-date=2010-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20100727042818/http://ajpregu.physiology.org/cgi/content/full/273/5/R1585|url-status=dead}}</ref> |- | ಕುರಿಮರಿ [[ಹೃದಯ]] (ಹುರಿದದ್ದು) | 11 |- | ಕುರಿಮರಿ [[ನಾಲಗೆ]] (ಬೇಯಿಸಿದ್ದು) | 6 |- | [[ಮಾನವನ ಹಾಲು]] (ತಾಜಾ) | 4 |- | ಆಡಿನ ಹಾಲು (ತಾಜಾ) | 2 |- | ದನದ ಹಾಲು (ತಾಜಾ) | 2 |} </div> ===ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆ=== C ಜೀವಸತ್ವವು ಕೆಲವು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ [[ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ]], ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಯಿಸುವಾಗ ಇದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿರುವ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವು ಅವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವ ತಾಪಮಾನಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದಿನ ಕಳೆದಂತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ರೋಯಗ್ MG, ರಿವೆರ ZS, ಕೆನೆಡಿ JF. ಎ ಮಾಡೆಲ್ ಸ್ಟಡಿ ಆನ್ ರೇಟ್ ಆಫ್ ಡಿಗ್ರಡೇಶನ್ ಆಫ್ L-ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ಪ್ರಾಸೆಸಿಂಗ್ ಯೂಸಿಂಗ್ ಹೋಮ್-ಪ್ರೊಡ್ಯೂಸ್ಡ್ ಜ್ಯೂಸ್ ಕಾನ್ಸಂಟ್ರೇಟ್ಸ್. ಇಂಟ್ J ಫುಡ್ ಸ್ಕಿ ನ್ಯೂಟ್ರ್. 1995 ಮೇ;46(2):107-15.</ref> ಕುದಿಯುವ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಎಂಜೈಮ್‌ಗಳು ಬಹು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾಶಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೇಯಿಸಿದಾಗ C ಜೀವಸತ್ವದ ಪ್ರಮಾಣವು 60%ನಷ್ಟು ತಗ್ಗುತ್ತದೆ.<ref>ಅಲೆನ್ MA, ಬರ್ಜೆಸ್ SG. ದ ಲಾಸಸ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ದ ಲಾರ್ಜ್-ಸ್ಕೇಲ್ ಕುಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಗ್ರೀನ್ ವೆಜಿಟೇಬಲ್ಸ್ ಬೈ ಡಿಫರೆಂಟ್ ಮೆಥಡ್ಸ್. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್ (1950), 4 : 95-100</ref> ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಬೇಯಿಸುವುದರಿಂದ ಅದರಲ್ಲೂ ತಾಮ್ರದ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸುವುದರಿಂದ ವಿಭಜನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ [[ವೇಗ ವರ್ಧಿಸು]]ತ್ತದೆ.<ref name="Oxford" /> ಆಹಾರವನ್ನು [[ಬೇಯಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಸೋಸಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದಾಗಲೂ]] C ಜೀವಸತ್ವದ ಮಟ್ಟವು ಕಳೆದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಬಸಿದು ತೆಗೆದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಸತ್ವ ಕರಗಿರುತ್ತದೆ. ಸತ್ವಭರಿತ ನೀರನ್ನು ಚೆಲ್ಲಲಾಗುವುದರಿಂದ ಅಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ ದಕ್ಕದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, C ಜೀವಸತ್ವವು ಎಲ್ಲಾ ತರಕಾರಿಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಸರಿ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ; ಬೇರೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ [[ಬ್ರಾಕಲಿ(=ಒಂದು ಬಗೆಯ ಹೂಕೋಸು)]]ಯು ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಸತ್ವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Combs">ಕೋಂಬ್ಸ್ GF. ದ ವಿಟಮಿನ್ಸ್, ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ ಆಸ್ಪೆಕ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಶನ್ ಆಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್. 2ನೇ ಆವೃತ್ತಿ. ಸ್ಯಾನ್ ಡೈಗೊ, CA: ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರೆಸ್, 2001:245–272</ref> ತಾಜಾ ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ರೆಫ್ರಿಜರೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವುದರಿಂದ ಅವು ಪ್ರಮುಖ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.webmd.com/content/article/123/115022.htm |title=Fresh-Cut Fruit May Keep Its Vitamins |accessdate=2007-02-25 |date=2 June 2006 |first=Miranda |last=Hitti |publisher=WebMD }}</ref> ===C ಜೀವಸತ್ವದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪೂರೈಕೆಗಳು=== [[File:RedoxonVitaminC.jpg|thumb|right|C ಜೀವಸತ್ವವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹುಡಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ರೆಡಕ್ಸಾನ್ ಬ್ರಾಂಡ್, C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿದುದು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾದ ಇದನ್ನು ಹೋಫ್‌ಮ್ಯಾನ್-ಲಾ ರೊಚೆಯು 1934ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದನು.|link=Special:FilePath/RedoxonVitaminC.jpg]] ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.thedietchannel.com/Vitamin-C.htm ದ ಡಯಟ್ ಚಾನೆಲ್] C ಜೀವಸತ್ವವು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೀವಸತ್ವವಾಗಿದೆ.</ref> [[ಕ್ಯಾಪ್ಲೆಟ್]]‌ಗಳು, ಗುಳಿಗೆಗಳು, ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್‌ಗಳು, ಕುಡಿಯುವ ಮಿಶ್ರಣಗಳು, ಹಲವು-ಜೀವಸತ್ವ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಆಕ್ಸಿಡೀಕಾರಕ-ವಿರೋಧಿ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹರಳಿನಾಕಾರಮೊದಲಾದ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಕ್ವೆರ್ಸೆಟಿನ್, ಹೆಸ್ಪರಿಡಿನ್ ಮತ್ತು ರುಟಿನ್‌ನಂತಹ [[ಬಯೋಫ್ಲವನೋಡ್]]‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿಯ‌ೂ ಇರುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ವ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವಂಥ ಗುಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್‌ಗಳೂ ಇವೆ. 25 ಮಿಗ್ರಾಂನಿಂದ 1500&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದವರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 300 ಗ್ರಾಂನಿಂದ 1 ಕೆಜಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸೀಸೆಗಳಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ (ಆಸ್ಕೋರ್ಬಿಕ್ ಆಮ್ಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ಸಣ್ಣ ಹರಳಿನ ಹುಡಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.(ಒಂದು ಟೀ ಚಮಚ ಹರಳಿನಲ್ಲಿ 5,000&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂಗೆ ಸಮನಾದ C ಜೀವಸತ್ವ ಇರುತ್ತದೆ.) ===ಕೃತಕ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಕಾರಗಳು=== C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು [[ಗ್ಲುಕೋಸ್]]‌ನಿಂದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು. 1930ರಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ [[ರೈಚ್‌ಸ್ಟೈನ್ ಕ್ರಿಯೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಿಣ್ವನಜ (=ಫರ್ಮೆಂಟೇಶನ್) ಪೂರ್ವದ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು-ಹಂತಗಳುಳ್ಳ ಆಧುನಿಕ [[ಫರ್ಮೆಂಟೇಶನ್]] ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು 1960ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಚೀನಾ]]ದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಂದೊದಗುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಹಂತಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಫರ್ಮೆಂಟೇಶನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. ಎರಡೂ ಕ್ರಿಯೆಗಳೂ ಗ್ಲುಕೋಸ್‌ನಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 60%ನಷ್ಟು C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.competition-commission.org.uk/rep_pub/reports/2001/fulltext/456a4.2.pdf |title=The production of vitamin C |accessdate=2007-02-20 |year=2001 |publisher=Competition Commission |format=PDF |archive-date=2012-01-19 |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20120119194657/http://www.competition-commission.org.uk/rep_pub/reports/2001/fulltext/456a4.2.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ಗ್ಯಾಲಕ್ಟೋಸ್]]‌ನಿಂದ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಫರ್ಮೆಂಟೇಶನ್ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುವ ಯೀಸ್ಟ್‌ ತಳಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ [[ಸ್ಕೋಟಿಶ್ ಕ್ರಾಪ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಮಾಡುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="yeastAA" /> ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಸ್ತುತ C ಜೀವಸತ್ವದ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯು ಸುಮಾರು 110,000 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ. [[BASF]]/[[ಟಕೇಡ]], [[DSM]], [[ಮರ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ]]ದ ಚೀನಾ ಫಾರ್ಮಸಿಟಿಕಲ್ ಗ್ರೂಪ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ಮೊದಲಾದವು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು. US ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಉತ್ಪಾದಕರಿಗಿಂತಲೂ ಅಗ್ಗದ ದರದಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಚೀನಾ, ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಧಿಕ C ಜೀವಸತ್ವ ಪೂರೈಸುವ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nutraingredients.com/news/ng.asp?n=63349-dsm-vitamin-c |title=DSM makes last stand against Chinese vitamin C |accessdate=2007-02-20 |date=2005-10-20 |first=Dominique |last=Patton |publisher=nutraingredients |archive-date=2008-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080424043337/http://www.nutraingredients.com/news/ng.asp?n=63349-dsm-vitamin-c |url-status=dead }}</ref> 2008ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ದರ ಸಮರದ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಒಡ್ಡಿದ್ದು ಸ್ಕೋಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ DSM ಕಾರ್ಖಾನೆಯೊಂದು ಮಾತ್ರ.<ref>[http://www.nutraingredients.com/news/ng.asp?n=86166-dsm-carbon-foot-printing-quali-c DSM ವಿಟಮಿನ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಗೈನ್ಸ್ ಗ್ರೀನ್ ಥಂಬ್ಸ್-ಅಪ್]{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಶೇನ್ ಸ್ಟಾರ್ಲಿಂಗ್, ಡಿಸಿಸನ್ ನ್ಯೂಸ್ ಮೀಡಿಯ SAS, 26-ಜೂನ್-2008. ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್ ಜುಲೈ 2008</ref> ಮ‌ೂಲಭೂತ ಆಹಾರದ ದರ ಹೆಚ್ಚಾದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದಿಮೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದುದರ ಫಲವಾಗಿ [[ಬೀಜಿಂಗ್]] ಹತ್ತಿರದ [[ಶಿಜಿಯಾಜ್ವಂಗ್]]‌ನಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಸ್ಥಗಿತವಾಗುವ ಸಂಭವಗಳು ಕಾಣಿಸಿದ್ದರಿಂದ, 2008ರಲ್ಲಿ C ಜೀವಸತ್ವದ ದರವು ತೀವ್ರ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>[http://www.flex-news-food.com/pages/17441/China/Vitamin/vitamin-distruptions-production-china-maintain-firm-market.html ವಿಟಮಿನ್ C: ಡಿಸ್ಟ್ರಪ್ಶನ್ಸ್ ಟು ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಇನ್ ಚೀನಾ ಟು ಮೆಂಟೈನ್ ಫರ್ಮ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್] FLEXNEWS, 30/06/2008, ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್ ಜುಲೈ 2008</ref> ===ಆಹಾರದ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ವರ್ಧನೆ=== ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‍‌ನಿಂದ ಆಹಾರದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ವರ್ಧಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ, 2005, ಎಂಬ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಲವಣ ಮತ್ತು ಜೀವಸತ್ವಗಳ ಸೇರಿಸುವುದರ ಪರಿಣಾಮ ಕುರಿತು ಮೌಲ್ಯ ಮಾಪನ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/nutrition/vitamin/fortification_final_doc_1-eng.php |title=ಅಡಿಶನ್ ಆಫ್ ವಿಟಮಿನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಮಿನರಲ್ಸ್ ಟು ಫುಡ್, 2005 |access-date=2009-12-29 |archive-date=2010-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100217131736/http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/nutrition/vitamin/fortification_final_doc_1-eng.php |url-status=dead }}</ref> ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾವು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್ಅನ್ನು ‘ಅಪಾಯ ವಿಭಾಗದ A ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ’ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ. ಇದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಯು ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶ ಭರಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಿತಿ ಇದೆ' ಮಿತಿಮೀರಿದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಆರೋಗ್ಯ ಸುರಕ್ಷತೆಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ,ಹಾಗೆಯೇ ಗಂಭೀರ ಗಂಡಾಂತರ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಭವವೂ ಇಲ್ಲ. C ಜೀವಸತ್ವದ ಮ‌ೂಲ ಎಂದು ಆಹಾರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಾದರೆ ಕನಿಷ್ಠ 3 ಮಿಗ್ರಾಂ ಅಥವಾ RDIಯ 5%ನಷ್ಟು ಹಾಗೂ "ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮ‌ೂಲ" ಎನ್ನಲು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ 12&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂ (RDIಯ 20 %ನಷ್ಟು ) ಇರಬೇಕೆಂದು ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== {{portal|Food}} {{portal|Health}} {{portal|Pharmacy and Pharmacology|Tabletten.JPG}} ;ಪುಸ್ತಕಗಳು *{{cite book |last=Pauling |first=Linus |authorlink=Linus Pauling |coauthors= |title=Vitamin C, the Common Cold, and the Flu |year=1976 |publisher=W H Freeman & Co |location= |isbn=0716703610 |oclc=2388395}} *{{cite book |last=Cameron |first=Ewan |authorlink=Ewan Cameron (Vitamin C) |coauthors=[[Linus Pauling]], |title=Cancer and Vitamin C |year=1979|publisher=Pauling Institute of Science and Medicine|location= |isbn=0393500004 |oclc=5788147 |unused_data=|Ewan Cameron}} *{{cite book |last=Clemetson |first=C.A.B |coauthors= |title=Vitamin C |year=1989 |publisher=CRC Press |location=Boca Raton, Florida |isbn=0-8493-4841-2 |oclc=165609070 17918592 }} ಮೋನೊಗ್ರಾಫ್ - ಸಂಪುಟಗಳು I, II, III. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * {{pauling|id=vitamins/vitaminC|title=Vitamin C|author=Jane Higdon}} * {{US patent|5278189}} — "ಲಿಪೊಪ್ರೋಟೀನ್ ಬಂಧಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುವ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಆಸ್ಕೋರ್ಬೇಟ್‌ನಿಂದ [[ಹೃದಯನಾಳದ ರೋಗ]]ದ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆ(a)", ಅನ್ವೇಷಕರು: ಮ್ಯಾಥಿಯಸ್ W. ರ‌್ಯಾತ್ ಮತ್ತು ಲಿನಸ್ C. ಪಾಲಿಂಗ್ * [http://www.eatwell.gov.uk/healthydiet/nutritionessentials/vitaminsandminerals/vitaminc/ C ವಿಟಮಿನ್] - [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಫುಡ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ]] * {{cite journal |author=Naidu KA |title=Vitamin C in human health and disease is still a mystery? An overview |journal=Nutrition journal |volume=2 |issue= |pages=7 |year=2003 |pmid=14498993 |doi=10.1186/1475-2891-2-7 |url=http://www.nutritionj.com/content/2/1/7 |pmc=201008}} * [http://www.acu-cell.com/vitc.html C ವಿಟಮಿನ್ ರಿಕ್ವೈರ್ಮೆಂಟ್ಸ್: ಆಪ್ಟಿಮಲ್ ಆರೋಗ್ಯ ಬೆನಿಫಿಟ್ಸ್ vs ಓವರ್‌ಡೋಸ್] — ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮರ್ಥನೆ ನೀಡುವ ಸೈಟ್ *[http://www.nlm.nih.gov/MEDLINEPLUS/ency/article/002404.htm C ವಿಟಮಿನ್] ಮಾಹಿತಿ [http://medlineplus.gov/ U.S. ಮೆಡ್‌ಲೈನ್‌ಪ್ಲಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಇನ್ಫೋರ್ಮೇಶನ್] {{Vitamin}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರಕ್ರಮದ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ-ವಿರೋಧಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗಾಲದ ಆಮ್ಲಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರ್ತೊಮೋಲಿಕ್ಯುಲಾರ್ ಔಷಧಿ]] [[ವರ್ಗ:ಆಮ್ಲಜನಕ ಹೆಟಿರೊಸೈಕಲ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಶರ್ಕರ ಆಮ್ಲಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಸತ್ವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಹ-ಎಂಜೈಮ್‌‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉಪಶಾಮಕ-ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳು]] isruujuiet9xn9hcvlwjbvffqfh100q 0 22824 1374846 1344508 2026-06-08T00:39:29Z ~2026-33750-97 99891 photos removed 1374846 wikitext text/x-wiki {{Otheruses}} '''ಗಡಿಯಾರವು''' ಸಮಯವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಸೂಚಿಸುವ, ಕಾಪಾಡುವ ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ''ಕ್ಲಾಕ್'' ಎಂಬ ಪದವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ( ಡಚ್, ಉತ್ತರ ಪ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಮೂಲಕ) ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಪದಗಳಾದ ''ಕ್ಲಾಗನ್'' ಮತ್ತು ''ಕ್ಲೋಕ್ಕಾ'' ಎಂಬ ಪದಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು ಇದರ ಅರ್ಥ ಘಂಟೆ ಎಂದಾಗಿದೆ. ಕಾಲಮಾನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಇತರ ವಿಶೇಷ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ''ಗಡಿಯಾರ'' ಎಂಬ ಪದವು ಘಂಟೆಯನ್ನು ಮೊಳಗಿಸುವ ಘಂಟೆಗಳ ಸಮೂಹದ ಅಥವಾ ಜಾಗಟೆಯ ಮೂಲಕ ಕಾಲದ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಒಂದು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನವಷ್ಟೆ.{{dubious|date=September 2007|few, if any, dictionaries have issue using "clock" to refer to silent clocks - such as atomic clocks}} ಅಂತಹ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದದೇ ಇರುವ ಮೌನವಾದ ಉಪಕರಣವೇ '''ಟೈಮ್ ಪೀಸ್'''.<ref>ಬೈಲ್ಲೆ et al., ಪು. 307; ಪಾಮರ್ ನೋಡಿ, ಪು. 19; ಝೀ &amp; ಚೆನೇ, ಪು. 172</ref> ಈ ದಿನಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ "ಕ್ಲಾಕ್" ಎಂಬುದು ಸಮಯ ನೋಡಲು ಮತ್ತು ಅಳೆಯಲು ಬಳಸುವ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬಳಸುವ ವಾಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಟೈಮ್ ಪೀಸ್‌ಗಳು ಕ್ಲಾಕ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |title=Cambridge Advanced Learner's Dictionary |url=http://dictionary.cambridge.org/define.asp?key=14263&dict=CALD |accessdate=2009-09-16 |quote=a device for measuring and showing time, which is usually found in or on a building and is not worn by a person |archive-date=2009-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090926143241/http://dictionary.cambridge.org/define.asp?key=14263&dict=CALD |url-status=dead }}</ref> ಗಡಿಯಾರವು ಮಾನವನ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಇದನ್ನು ದಿನ ; ತಿಂಗಳು; ಮತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಮೂಲಮಾನಗಳನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿ, ಸಮಯದ ಅಂತರಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಳೆಯುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಸಹಸ್ರಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾಧನಗಳೇ, ಇಂದು ಗಡಿಯಾರಗಳಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿವೆ. === ಸನ್‌ಡಯಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಧನಗಳು. === ಪ್ರಾಚೀನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಸಹಾಯದಿಂದ ದಿನದ ಸಮಯವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಸನ್ ಡಯಲ್‌ಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ಸುರಚಿತ ಸನ್‌ಡಯಲ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಸೌರಕಾಲಮಾನವನ್ನು ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಬಲ್ಲದು. ಆಧುನಿಕ ಯುಗದವರೆಗೂ ಸನ್‍ಡಯಲ್‌ಗಳು ಗಡಿಯಾರದ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದವು. ಹೇಗೂ ಇದರ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಿತಿಗಳು- ಇದಕ್ಕೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದು ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದು ಕಾಲಮಾನವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಇತರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿತು. ಕಾಲಹರಣವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಮೇಣದಬತ್ತಿ ಗಡಿಯಾರಮತ್ತು ಊದಿನ ಕಡ್ದಿಗಳನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ನಿಗದಿತ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸುಡುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ಗಾಜಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮರಳು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ರಂದ್ರದ ಮೂಲಕ ನಿಗದಿತ ದರದಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ಸುರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿ ನಿಖರವಲ್ಲದ ಪೂರ್ವನಿಗದಿತ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. === ಜಲ ಗಡಿಯಾರಗಳು === {{Main|Water clock}} [[ಚಿತ್ರ:SuSongClock1.JPG|thumb|right|ಅಳತೆಗೋಲು ಮಾದರಿಯ ಸು ಸಾಂಗ್’ರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಗದಿಯಾರ ಗೋಪುರ, ಇದನ್ನು 11ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚೈನಾದ ಕೈಫಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ದೊಡ್ಡ ನೀರಿನಗಾಲಿ, ಸರಪಳಿ ಚಾಲನೆ, ಮತ್ತು ವಿಮೋಚನಾವೆಗದ ಯಂತ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗಿತ್ತು.]] ಕ್ಲೆಪ್ಸಿಡೆ (sg: ''ಕ್ಲೆಪ್ಸಿಡ್ರಾ'' ), ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜಲಗಡಿಯಾರವು ಸನ್‌ಡಯಲ್‌ಗಳಂತೆ ಪ್ರಾಯಶಃ ಬಹಳ ಹಳೆಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಗಡಿಯಾರಗಳಾಗಿದ್ದು, ಉದ್ದನೆಯ ಸರಳನ್ನು ಮತ್ತು ದಿನದಕಾಲಮಾನವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಹೋಲಿಕೆ ಕಡ್ಡಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿ ಸನ್‌ಡಯಲ್‌ನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು. ಅವುಗಳ ಅಧಿಕ ಪ್ರಾಚೀನತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಅವುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ತಿಳಿದು ಬಂದಿಲ್ಲ. ಸುಮಾರು 16ಬಿಸಿ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬೋಗುಣಿಯಾಕರದ ಸರಳ ರೂಪದ ಜಲಗಡಿಯಾರವು ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಈಜಿಪ್ಟ್]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದ್ದವು ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಾದ[[ಚೀನಾ|ಚೀನ]], ಮತ್ತು [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲೂ ಸಹ ಜಲಗಡಿಯಾರಗಳು ಇದ್ದವು ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಗಳು ದೊರೆತಿವೆ.ಆದರೆ ಯಾವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬಂದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಲೇಖರ ಪ್ರಕಾರ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಈ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4000 ಬಿಸಿಯಿಂದಲೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Harvnb|Cowan|1958|p=58}}</ref> ಆಂಡ್ರೋನಿಕಸ್ ಸೈರಸ್, ಎಂಬ ಗ್ರೀಕ್ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ 1 ಬಿ.ಸಿಯಲ್ಲಿ ಅಥೆನ್ಸ್‌ನ ಮಾರುತಗಳ ಗೋಪುರದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿಕೊಂಡನು.<ref>[http://www.sailingissues.com/yachting-guide/tower-of-winds-1.html ವಿಂಡ್ಸ್ ಗೋಪುರ - ಅಥೆನ್ಸ್]</ref> ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ನಾಗರೀಕತೆಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣ ಚಲನಾಚಕ್ರವುಳ್ಳ,<ref>{{Cite web |url=http://www.arcytech.org/java/clock/clock_history.html |title=ಗಡಿಯಾರಗಳ ಇತಿಹಾಸ |access-date=2010-09-29 |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013135550/http://www.arcytech.org/java/clock/clock_history.html |url-status=dead }}</ref> ಜಲಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದರ ಕೀರ್ತಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಿಗೆ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು. ಈ ಉನ್ನತಗಳು ಬೆಜಾಂಟಿಯಂ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮ್ ಕಾಲಮಾನಗಳಿಗೆ ರವಾನೆಯಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]]ನ್ನೂ ಸಹ ತಲುಪಿದವು. 725 ಎ.ಡಿ.ಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಚೇನಾದೇಶದವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಉನ್ನತೀಕರಿಸಿದ ಜಲಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು. ಅವರ ಈ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಕೊರಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌]]ಗೂ ತಲುಪಿದವು. [[ಚಿತ್ರ:Clock of al Jazari before 1206.jpg|thumb|left|12ನೆಯ ಶತಮಾನದ, ಆಲ್-ಜಝಾರಿಯ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಗಡಿಯಾರ..]] ಕೆಲವು ಜಲಗಡಿಯಾರದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಆಲೋಚನೆಗಳು ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಹರಡಿಕೊಂಡವು. ಪೂರ್ವ-ನವೀನ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಿನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಕಾಲವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಪಾಲಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸದ ಅಥವಾ ವಿಶ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗಂಟೆಯನ್ನೂ ಅಷ್ಟೊಂದು ಪ್ರಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸದೇ, ಕೆಲಸವನ್ನು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರಾರಂಬಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಸನ್ ಡಯಲ್ಗಳ ಜೊತೆಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆಯ ಮಟ್ಟ ತಲುಪುವವರೆಗೂ, ಮಿಲಿಯಾಂತರ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ, ಜಲಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನೇ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರ ಕಾಲಮಾಪಕಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕಿಂತ ನಿಖರವಾದ ಲೋಲಕ ಗಡಿಯಾರ ಗಳು ಬಂದನಂತರ ಇವುಗಳ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಗುತ್ತಾ ಬಂತು. 797 (ಪ್ರಾಯಶಃ801), ರಲ್ಲಿ [[ಬಾಗ್ದಾದ್]]ನ ಅಬ್ಬಾಸಿದ್ ಕಲೀಫನಾದ ಹರೂನ್ ಆಲ್-ರಷೀದ್, ಚಾರ್ಲಿ ಮ್ಯಾಗ್ನೆಯವರಿಗೆ ಅಬುಲ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಎಂಬ ಏಷ್ಯಿಯಾದ ಆನೆಯನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ಕೊಟ್ಟನು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಜಲಗಡಿಯಾರದ ಮಾದರಿಯನ್ನೂ ಸಹ ಅವರಿಗೆ ಕೊಡಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Al-jazari elephant clock.png|thumb|right|200px|ಆಲ್-ಜಝಾರಿ (1206 AD) ಅವರ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯಲ್ಲಿನ ಆನೆ ಗಡಿಯಾರ, ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನೀಯರ್ಸ್ ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಡಿವೈಸೆಸ್ ನಿಂದ ಪಡೆದದ್ದು.<ref>ಐಬಿಎನ್ ಆಲ್-ರಝಾಝ್ ಆಲ್-ಜಝಾರಿ (ಇಡಿ. 1974), ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ನಾಲೆಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಇಂಜಿನೀಯರ್ಸ್ ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಡಿವೈಸೆಸ್. ಡೊನಾಲ್ಡ್ ರೂಟ್‌ಲೆಡ್ಜ್ ಹಿಲ್‌ರಿಂದ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಸಿದ್ದು, ಡಾರ್ಡ್‌ರೆಚ್ತ್/ಡಿ. ರೈಡಲ್.</ref>]]13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆಲ್-ಜಝಾರಿ, ಎಂಬ ಅಭಿಯಂತರನು ದಿಯಾರ್-ಬಾಕರ್‌ನಅರ್ತುಕಿಡ್ ದೊರೆಯಾದ ನಾಸಿರ್ ಆಲ್-ದಿನ್‌ಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಗಾತ್ರದ ಮತ್ತು ಆಕಾರದ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಈ ಪುಸ್ತಕವು ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರವನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ 6 ವರ್ಗಗಳ 50 ಯಾಂತ್ರಿಕ ಉಪಕರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಗಡಿಯಾರಗಳೆಂದರೆ ಎಲಿಫ್ಯಾಂಟ್, ಸ್ಕ್ರೈಬ್ ಮತ್ತು ಗೋಡೆ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಭವ್ಯವಾದ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಕಾಲ ಸೂಚಕಗಳಾಗಿ ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಅರ್ಟಕ್‌ನ ಘನತೆ, ಭವ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ.{{cn|date=May 2010}} === ಪ್ರಾಚೀನ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳು === ಯೂರೋಪಿನ 13ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಮೊದಲಯಾವುದೇ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಲಭ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಚರ್ಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳು ಗಡಿಯಾರದ ಪ್ರಾಚೀನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊರಗಿಡುತ್ತವೆ. ''ಹೊರೊಲಾಜಿಯಾ'' ( ಗ್ರೀಕ್‌ನಲ್ಲಿ ὡρα, ಗಂಟೆಮತ್ತು λέγειν, ಹೇಳು ಎಂಬರ್ಥ) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಪದದ ಬಳಕೆ ( ಈಗಲೂ ಕೆಲವು ರೋಮನ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ), ಅದರ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸಮಯಪಾಲಕರಾದ ನಮ್ಮೆಲ್ಲರಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,1176ರಲ್ಲಿ ಸೆನ್ಸ್ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಒಂದು "ಗಡಿಯಾರ"ವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಲಾಯಿತು.ಆದರೆ ಇದರ ಕಾರ್ಯ ವಿಧಾನ ಇದುವೆರೆಗೂ ತಿಳಿದು ಬಂದಿಲ್ಲ. ಜೋಸಲಿನ್ ಬ್ರೇಕ್ ಲೋಂಡ್, ನಪ್ರಕಾರ 1198ರಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ಸಬರಿ (ಈಗಿನ್ಸ್ ಬರಿ ಸೇಂಟ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ಸ)ನ ಒಂದು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮಠಕ್ಕೆ ಬೆಂಕಿ ಬಿದ್ದಾಗ, ಅಲ್ಲಿನ ಪಾದ್ರಿಗಳು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಆರಿಸಲು ಅಲ್ಲಿನ ಜಲಗಡಿಯಾರದತ್ತ ದಾವಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರ ಜಲಗಡಿಯಾರವು ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ನಂದಿಸುವಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book | title=The Chronicle of Jocelin of Brakelond, Monk of St. Edmundsbury: A Picture of Monastic and Social Life on the XIIth Century | year=1910 | location=London | publisher=Chatto and Windus. Translated and edited by L. C. Jane}}</ref> ==== ಒಂದು ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ==== ''ಕ್ಲಾಕ್'' ( ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪದ ''ಕ್ಲೊಕ್ಕಾ'', ಅಂದರೆ ಘಂಟೆ) ಪದವು ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಹಾರೊಲೋಜ್ ಎಂಬ ಪದದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಘಂಟೆಗಳ ನಾದ ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇದು 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪ್]]ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಮಾದರಿಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೂ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಯೂರೋಪ್‌ನ ಹೊರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ವಿಮೋಚನಾ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಬಳಕೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಕಾಲಿಕ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ, ಸಾಂಗ್ ವಂಶದ ಕಾಲಮಾನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹಾಗೂ ಅಭಿಯಂತರ ಸು-ಸಾಂಗ್ (1020–1101) 1088ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೈಫೆಂಗ್‌ನ ಖಗೋಳ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಈ ತತ್ವವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದನು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.<ref>ಹಾಡಿನ ಇತಿಹಾಸ, 宋史, ಸಂಪುಟ. 340</ref> ಹೇಗೂ, ಆತನ ಖಗೋಳ ಗಡಿಯಾರ ಮತ್ತು ಭ್ರಮಣಾ ಕಂಕಣ ಗೋಳ ನೀರಿನ ಹರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು( ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ಸ್) ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಂತರದ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ ಕೆಲಸಗಾರರು ಈ ಹಳೆಯ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ತೊರೆದು, ವಿಮೋಚನಾ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷತೆಯ ಚಾಲನಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ ತೂಕಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಎಡಿ 1277ರ ಸ್ಪಾನಿಷ್‌ನ ಪುಸ್ತಕವಾದ ''ಲಿಬ್ರೊಸ್ ಡೆಲ್ ಸೇಬರ್‌'' ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ಒಂದು ಪಾದರಸ ಗಡಿಯಾರವು ಅರೇಬಿಯಾದ ಭಾಷಾಂತರ ಮತ್ತು ಭಾವಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂರಿಗೆ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಧನವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಒಂದು ಕೊಳವೆಯಾಕಾರದ ಗಡಿಯಾರದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಯಹೂದಿ ಬರಹಗಾರ ರಬ್ಬಿ ಐಸಾಕ್ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೀರ್ತಿ (ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾದ ಹೆರೋನ್) "ಇರಾನ್" ಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.<ref>ಸಿಲ್ವಿಯೊ ಎ. ಬೆಡಿನಿ: “ಖಾನೆಗಳನ್ನೊಂದಿದ ಸಿಲಿಂಡರ್ ಆಕಾರದ ನೀರ್ಗಡಿಯಾರ”, ''ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಆಂಡ್ ಕಲ್ಚರ್'', ಸಂಪುಟ. 3, ಸಂಖ್ಯೆ. 2 (1962), ಪುಟಗಳು. 115-141 (116-118)</ref> 1280 ಮತ್ತು 1320ರ ನಡುವೆ, ಗಡಿಯಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಉಲ್ಲೇಖಗಳುಮತ್ತು ಚರ್ಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿದವು. ಇದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರದ ಹೊಸ ವಿನ್ಯಾಸದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತಿತ್ತು. ಆಗಿದ್ದ ಗಡಿಯಾರದ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯು ಬೀಳುವ ತೂಕಗಳಿಂದ ಚಲನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನೀರಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಆವರ್ತಕ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಕೆಲವು ರೂಪಗಳಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಯಿತು, ಬಹುಶ: ಇದು ಈಗಿನ ಘಂಟೆ ಶಬ್ದ ಅಥವಾ ಅಲಾರಂ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಬಂದಿರಬಹುದು. ವಿಮೋಚನೆಯ ಈ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಿಡುಗಡೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನೈಜ್ಯ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಆರಂಭದ ಸಂಕೇತವಾಯಿತು. ಈ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡವು: ಸಹ್ನೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಘೋಷಣೆಗಳಿಗೆ (ಉದಾ: ಸೇವೆಗಳ ಕಾಲಮಾನ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಗತಿಗಳು) ಮತ್ತು ಸೌರ ಮಂಡಲದ ಮಾದರಿ ರಚನೆಗೆ. ಮೊದಲನೆಯದರ ಉದ್ದೇಶವು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದು, ಎರಡನೆಯದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಬರುವ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ, ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಈ ವಿಷಯಗಳು ಹೇಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಗ್ರಹೋನ್ನತ ಮಾಪಕಗಳನ್ನು ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಜೋತಿಷ್ಯರಿಬ್ಬರೂ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸೌರವ್ಯೂಹ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು, ಭ್ರಮಣಾಫಲಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸರಳ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಗೋಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಲಾಯಿತು.ಇಂತಹ ಗಡಿಯಾರಗಳಿಗೆ ಮುಖ ಅಥವಾ ಕೈಗಳ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವು ನಿಗದಿತ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಮಯಗಳ ಅವಧಿ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತ ಕಾಲಮಾನ ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಸೂರ್ಯೋದಯ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಾಸ್ತಗಳ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ, ಅಧಿಕೃತ ಕಾಲಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕಂಡು ಬಂದವು. ಅತ್ಯಂತ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಖಗೋಳ ಗಡಿಯಾರಗಳೆಂದರೆ ಅವು ಚಲನಾ ಗಡಿಯಾರ ಫಲಕ ಅಥವಾ ಕೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಅವು ಹಲವಾರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಸೂಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇಟಲಿ ಕಾಲಮಾನ ಅಧಿಕೃತ ಕಾಲಮಾನ ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕಾಲವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಬಳಸುವ ಕಾಲಮಾನ ಮುಂತಾದವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಗಡಿಯಾರದ ಎರಡೂ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಸ್ವಯಂ ಚಾಲನೆ ಯಂತಹ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. 1283ರಲ್ಲಿ, ಡನ್ ಸ್ಟೇಬಲ್ ಪ್ರಿಯೋರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಸ್ಥಳ ರೂಡ್ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಜಲಗಡಿಯಾರವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತಿತ್ತು {{Citation needed|date=October 2007}}. 1292ರಲ್ಲಿ ಸೆಂಟರ್ ಬರಿ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ "ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗಡಿಯಾರ"ವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 30ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶಗಳ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ ಹಲವಾರು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ತಿಳುವಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1322ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ವಿಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು 1273ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಲಾದ ಗಡಿಯಾರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಗಡಿಯಾರ ಫಲಕ ಹಾಗೂ ಘಂಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಗಡಿಯಾರದ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸಲು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಕಾಲ ಇಬ್ಬರು ಸಮಯಪಾಲಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಬೇಕಾಯಿತು.{{Citation needed|date=October 2007}} ==== ಪ್ರಾಚೀನ ಖಗೋಳ ಗಡಿಯಾರಗಳು. ==== [[ಚಿತ್ರ:Abbot Richard Wallingford.jpg|thumb|right|ವಾಲಿಂಗ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ನ ರಿಚಾರ್ಡ್ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವುದು, ಸಂತ ಅಲ್ಬಾನ್ಸ್ ಅಬ್ಬೆಗೆ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ]] ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ 1088ರಲ್ಲಿ ಸು ಸಾಂಗ್ ನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಚೀನಾದ ಖಗೋಳ ಗಡಿಯಾರದ ಜೊತೆಗೆ, 1336ರಲ್ಲಿ ರಿಚರ್ಡ್ ವಾಲ್ಲಿಂಗ್ ಫೋರ್ಡ್ ಯೂರೋಪ್‌ನ ಸೇಂಟ್ ಆಲ್ಬನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದ ಗಡಿಯಾರ ಮತ್ತು 1348 ರಿಂದ 1364ರವರೆಗೆ ಪಡುವಾ ದಲ್ಲಿ ಗಿಯೊವಾನ್ನಿ ಡಿ ಡೋಂಡಿ ರಚಿಸಿದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಇವು ಬಹಳಕಾಲ ಇರಲಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಇವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ರಚನೆಯ ಕುರಿತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ವಿವರಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ.,{{Citation needed|date=October 2007}} ಇದರ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಪುನರಚನೆಯ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇವು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರದ ಸಿದ್ದಾಂತ ಎಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಇಂತಹ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದರೆ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಬಾನಿನ ವಿದ್ಯಾಮಾನಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಇದ್ದ ತವಕ. ವಾಲ್ಲಿಂಗ್ ಫೋರ್ಡ್ ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಹೋನ್ನತಿ ಮಾಪಕ ಮಾದರಿಯ ಗಡಿಯಾದ ಫಲಕವಿದ್ದು, ಅದು ಸೂರ್ಯ, ಚಂದ್ರನ ಆಯುಷ್ಯ, ಹಂತಮತ್ತು ಉಬ್ಬು, ಒಂದು ನಕ್ಷತ್ರದ ನಕಾಶೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಈ ಗಡಿಯಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕಾಲನಿಗಧಿತ ಚಕ್ರವಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಲಂಡನ್ ಸೇತುವೆಯ ಉಬ್ಬರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಬಲ್ಲ ಸೂಚಕವೊಂದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗಂಟೆಗೂ ಘಂಟೆಯ ಶಬ್ದ ಬರುತ್ತಿದ್ದು, ಆ ಹೊಡೆತಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಎಷ್ಟು ಗಂಟೆಗಳು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಡೋಂಡಿ ಗಡಿಯಾರವು ಏಳು ಮುಖಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಒಂದು ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರವಿತ್ತು. ಇದರ ಗಡಿಯಾರ ಫಲಕವು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ದಿನದ ಸಮಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಗ್ರಹಗಳ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇತ್ತು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಒಂದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿಚ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ 18 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಭ್ರಮಿಸುವ ಗ್ರಹಣವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಬಲ್ಲ ಚಕ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇವು ಎಷ್ಟು ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆ ಅಥವಾ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊದಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಇಂದಿಗೂ ತಿಳಿದು ಬಂದಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಅವುಗಳ ಶಿಥಿಲ ಮತು ನಿಖರವಲ್ಲದ ತಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಕೈಯಿಂದ ಹೊಂದಿಸಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಈಗಲೂ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತಿದ್ದು, ಪ್ರಾಚೀನ ಕೋಟೆಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. 1386ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸ್ಯಾಲಿಸ್ ಬರಿ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಗಡಿಯಾರವು ಪ್ರಂಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರವಾಗಿದ್ದು, ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಹಾಡುಗಾರ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್, et al. ''ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ: ಸಂಪುಟ II, ರಿನಾಯ್‌ಸೆನ್ಸ್ ಟು ದಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ರೆವಲ್ಯುಷನ್‌ ಇದರಿಂದ'' (ಒಯುಪಿ 1957)ಪು 650-1</ref> === ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು === ಗಡಿಯಾರದ ತಯಾರಕರು ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಲೆಯನ್ನು ರೂಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸಣ್ಣ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಸವಾಲಾಗಿದ್ದು, ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಭರವಸೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಗಡಿಯಾರಗಳು ಕುಶಲಕೆಲಸವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಪ್ರದರ್ಶಿತ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವು ಗೃಹ ಬಳಕೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾದ ರಾಶಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೂ ಆಗಿದ್ದವು. ವಿಮೋಚನಾ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದು ಗಡಿಯಾರದ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇತರ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಚಾಲಿತ ಗಡಿಯಾರಗಳು 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು,<ref>{{Cite book | last=Usher | first=Abbot Payson | title=A History of Mechanical Inventions | year=1988 | publisher=Courier Dover | isbn=048625593X | url=https://books.google.com/?id=xuDDqqa8FlwC&pg=PA305}}, ಪು.305</ref><ref name="White">{{cite book | last=White | first=Lynn Jr. | title=Medieval Technology and Social Change | publisher=Oxford Univ. Press | year=1966 | location=New York | isbn=0195002660 }}, ಪು.126-127</ref><ref name="Rossum">{{cite book | last=Dohrn-van Rossum | first=Gerhar | title=History of the Hour: Clocks and Modern Temporal Orders | publisher=Univ. of Chicago Press | year=1997 | url=https://books.google.com/?id=53K32RiEigMC&pg=PA121 | isbn=0-226-15510-2 }} ಪು.121</ref> ಇವುಗಳನ್ನು 1511ರಲ್ಲಿ ನರ್ನ್‌ಬೆರ್ಗ್‌ನ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕನಾದಪೀಟರ್ ಹೆನ್ ಲಿನ್( ಅಥವಾ ಹೆನ್ಲೆ ಅಥವಾ ಹೆಲೆ) ಕಂಡುಹಿಡಿದನು ಎಂದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book | last=Milham | first=Willis I. | title=Time and Timekeepers | year=1945 | publisher=MacMillan | location=New York | isbn=0780800087}}, ಪು.121</ref><ref>{{ cite encyclopedia | title=Clock | encyclopedia=The New Encyclopaedia Britannica | volume=4 | page=747 | publisher=Univ. of Chicago | year=1974 | url=https://books.google.com/books?as_brr=0&id=Eb0qAAAAMAAJ&dq=Peter+Henlein+mainspring&q=peter+Henlein&pgis=1#search | isbn=0852292902}}</ref><ref>{{cite book | last=Anzovin | first=Steve | coauthors=Podell, Janet | title=Famous First Facts: A record of first happenings, discoveries, and inventions in world history | year=2000 | publisher=H.W. Wilson | url= | isbn=0824209583}}, ಪು.440</ref> ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಗಡಿಯಾರವೆಂದರೆ ಸುಮಾರು 1430ರಲ್ಲಿ ಬರ್ಗುಂಡಿಯ ಡ್ಯೂಕ್ ಆದ ಪೀಟರ್ ದಿ ಗುಡ್ ಗೆ ನೀಡಿದ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಚಾಲಿತ ಚೇಂಬರ್ ಗಡಿಯಾರ. ಇದು ಈಗ ಜೆರ್ಮಾನಿಶೆಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿದೆ..<ref name="White"/> ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಕರಿಗೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಸವಾಲನ್ನು ಒಡ್ಡಿತು. ಅದು ಏನೆಂದರೆ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ತಿರುಗುತ್ತಾ ಇದ್ದಂತೆ ಗಡಿಯಾರದ ಚಲನೆ ಯನ್ನು ಸ್ಥಿರ ದರದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂಬುದೇ ಆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು 15ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ''ರಾಶಿ ರಹಿತ'' ಮತ್ತು ಚಕ್ರ ವಿರುವ ಹೊಸ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಅವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಆದ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳೆಂದರೆ 1760ರಲ್ಲಿ ಅವಿಷ್ಕಾರಗೊಂಡ ಪಿಪಾಯಿ ಆಕಾರದ '''' ಘಂಟೆಯಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಗಡಿಯಾರ. ಹಳೆಯಕಾಲದ ಗಡಿಯಾರದ ಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. 1475 ರ ಪೌಲಸ್ ಆಲ್ಮಾನಸ್‌<ref name="haencyc">ಪು. 529, "ಸಮಯ ಮತ್ತು ಸಮಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಸಾಧನಗಳು", ''ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ: ಒಂದು ಜ್ಞಾನಕೋಶ'', ಜಾಹ್ನ್ ಲಾಂಕ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಟೈಲರ್ &amp; ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, 1997, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 081530322X.</ref> ನ ಒಂದು ಕೈಬರಹದಲ್ಲಿ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಡಯಲ್ ವುಳ್ಳ ಒಂದು ಗಡಿಯಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಿದೆ. 15ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿಯ]] ಕೆಲವು ಗಡಿಯಾರಗಳು ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು ಸೆಕೆಂಡ್ ಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>Cite book |url=https://books.google.com/books?id=xuDDqqa8FlwC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=A+history+of+mechanical+inventions,+Abbott+Payson+Usher&amp;hl=en&amp;ei=B2UiTMSsIseNnQe-4sEm&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&amp;q&amp;f=false |page=209 |title=A history of mechanical inventions |first=Abbott Payson |last=Usher |publisher=Courier Dover Publications |year=1988 |ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್=048625593X ಉಲ್ಲೇಖ. ಸುಮಾರು 1560 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಒಂದು ಎರಡನೇ ದರ್ಜೆ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು, ಫ್ರೆಮರ್ಸ್ ಡಾರ್ಫ್ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಈಗ ಇಡಲಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=October 2007}} ಹೇಗೂ,ಈ ಗಡಿಯಾರ ನಿಖರವಾಗಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಎರಡನೇ ದರ್ಜೆಯದು ಎಂದು ಕರೆದಿರಬಹುದು. 15ಮತ್ತು 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಕೆಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ನುರೆಮ್ ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಬರ್ಗ, ಹಾಗೂ ಬ್ಲೋಯಿಸ್, ಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ಕೆಲವು ಮೂಲ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಒಂದು ವಿಧದ ಸಮಯವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ಗಡಿಯಾರದ ಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಟೆ ಸೂಚಕಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ 15 ನಿಮಿಷಗಳಿರುವಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಸಮಭಾಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಸಮಯ ಗುರುತಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇತರ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಶಲಕಲೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಾಗಿದ್ದು, ಖಗೋಳ ಸೂಚಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಚಲನವಲನಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಂತಿದ್ದವು. 1584 ರಲ್ಲಿ ಜೋಸ್ಟ್ ಬರ್ಗಿ, cross-beat escapementನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಇದು ಅವನ ವಿರುದ್ಧ ಆಕ್ಷೇಪಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬರ್ಗ‌ನ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಮಿಷವನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು.<ref>{{cite book | editor = Lance Day and Ian McNeil | title = Biographical dictionary of the history of technology | publisher = [[Routledge]] (Routledge Reference) | date = 1996 | page = 116 | isbn =0-415-06042-7 | url = https://books.google.com/?id=nqAOAAAAQAAJ&lpg=PP1&pg=PA116#v=onepage online preview: }} </ref><ref> {{Cite document | title = Table clock c. 1650 attributed to Hans Buschmann that uses technical inventions by Jost Bürgi | publisher = [[The British Museum]] |url=https://www.britishmuseum.org/explore/highlights/highlight_objects/pe_mla/t/table_clock_attributed_to_hans.aspx | accessdate = 11 April 2010 | ref = harv | postscript = <!--None--> }} </ref> ಈ ಗಡಿಯಾರಗಳು 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ ಟೈಕೊ ಬ್ರಾಹೆಗೆ ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿ ಖಗೋಳ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು. ಟಾಕಿ ಆಲ್-ದಿನ್ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ [[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಒಟ್ಟಾಮನ್]] ನ ಅಭಿಯಂತರ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಾಲಿತ ಚಕ್ರವುಳ್ಳ, ಅಲಾರಮ್ ಇರುವ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನ ಹಂತಗ್ಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ತೂಕ ಯಂತ್ರಚಾಲಿತ ಖಗೋಳ ಗಡಿಯಾರ ದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. 1556-1559ರಲ್ಲಿ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು (''ಅಲ್-ಕವಾಕಿಬ್ ಅಲ್-ದುರ್ರಿಯ್ಯಾ ಫಿ ವಾಧ್' ಅಲ್-ಬ್ಯಾಂಕಮಟ್ ಅಲ್-ದಾವ್ರಿಯ್ಯಾ'' ), ರಚಿಸಲು ಬಳಸುವ ''ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು..<ref>ಅಹ್ಮದ್ ವೈ ಆಲ್-ಹಸ್ಸನ್ &amp; ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಆರ್. ಹಿಲ್: “ಇಸ್ಲಾಮ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ”, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ 1986, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-521-422396, ಪು. 59</ref>'' ಇದೇ ರಿತಿಯಲ್ಲಿ, 15ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಅಲಾರಂ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ,<ref>ಪು. 249, ''ಗ್ರೋವ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪಿಡಿಯ ಆಫ್ ಡೆಕರೇಟಿವ್ ಆರ್ಟ್ಸ್'', ಗಾರ್ಡನ್ ಚಾಂಪ್‌ಬೆಲ್, ಸಂಪುಟ. 1, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, 2006, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0195189485.</ref><ref>[http://national-clockshop-directory.com/Clock-Dictionary/m-main.htm "ಮೊನಾಸ್ಟಿಕ್ ಎಚ್ಚರಿಕಾ ಗಡಿಯಾರಗಳು, ಇಟಲಿಯ"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081121090042/http://national-clockshop-directory.com/Clock-Dictionary/m-main.htm |date=2008-11-21 }}, ಪ್ರವೇಶ, ಗಡಿಯಾರ ಶಬ್ಧಕೋಶ.</ref> ಡಯಲ್ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೆಣೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ನಿಗಧಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶಬ್ದ ಹೊರಡುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಬೇಕಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಾದ ಹೊರಡಿಸುವ ಸಾಧನವನ್ನು ಬೆಣೆಯನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಗಡಿಯಾರವು ಮೂರು ಡಯಲ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು ಗಂಟೆ, ಡಿಗ್ರಿ ಮತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ನಂತರ ಈತನು ಇಸ್ಟಾನ್ ಬುಲ್ ಅಬ್ಸರ್ ವೇಟರಿ ಆಫ್ ಟಾಕ್ಯಿ ಆಲ್-ದಿನ್ (1577–1580), ಗಾಗಿ ಒಂದು ವೀಕ್ಷಣಾ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದನು. ಇದನ್ನು "ಮೂರು ಡಯಲ್ ಗಳುಳ್ಳ ಗಂಟೆ, ನಿಮಿಷ ಮತು ಸೆಕೆಂಡ್ ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಗಡಿಯಾರ" ವಿವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆದ ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಖಗೋಳ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Tekeli">{{cite encyclopedia | first = Sevim | last = Tekeli | title = Taqi al-Din | year = 1997 | encyclopedia = Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures | publisher = [[Kluwer Academic Publishers]] | isbn = 0792340663 | url = http://www.springer.com/philosophy/philosophy+of+sciences/book/978-1-4020-4425-0 }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Musée du temps Besançon 3.jpg|thumb|ಫ್ರೆಂಚ್ ರೊಕೋಕೊ ಆವರ್ಣ ಗಡಿಯಾರಗಳು, (ಸಮಯದ ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯ, ಬೆಸನ್‌ಕಾನ್)]] ಲೋಲಕ ಗಡಿಯಾರದ ಅವಿಷ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ 1656ರ ನಂತರ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. 17ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ತೂಗಾಡುವ ಗುಂಡೊಂದನ್ನು ಬಳಸಿ ಕಾಲಸೂಚಕ ಸಾಧನವೊಂದರ ಚಲನೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕಲ್ಪನೆ ಗೆಲಿಲಿಯೋಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಹೇಗೂ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹ್ಯೂಜೆನ್ಸ್ಗೆ ಈ ಅವಿಷ್ಕಾರದ ಕೀರ್ತಿ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಈತನು ಲೋಲಕದ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಕಾಲದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸುವ (ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡ್ ಚಲನೆಗೆ 99.38&nbsp;cm ಅಥವಾ 39.13 ಇಂಚು ಉದ್ದ) ಒಂದು ಗಣಿತ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಲೋಲಕದ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. 1670ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಾಚ್ ತಯಾರಕನಾದ ವಿಲಿಯಮ್ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್ ಆಂಕರ್ ಎಸ್ಕೇಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು {{Citation needed|date=October 2007}} ರಚಿಸಿದನು. ಇದು ಹ್ಯೂಗನ್ಸ್ ನ ಕ್ರೌನ್ ಎಸ್ಕೇಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಿತ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=October 2007}} ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಂತತಿಯೊಳಗಾಗಿ, ನಿಮಿಷದ ಮುಳ್ಳುಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರ ಸೆಕೆಂಡ್ ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು ಸಮುದ್ರಯಾನದಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ ಸಮಯಪಾಲನೆ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ತೇಜನವೆಂದರೆ ಗಡಿಯಾರಗಳ ನಿಷ್ಕೃಟತೆ ಮತ್ತು ವಸ್ತು ನಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದು. ಪ್ರತಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸೆಕೆಂಡ್‌ನಷ್ಟ ಅಥವಾ ಗಳಿಕೆಯಂತೆ ಒಂದು ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ನಾವಿಕನೊಬ್ಬ ಅನುಸರಿಸುವುದಾದರೆ, ಅವನು ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲಿನ ಹಡಗೊಂದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ತೂಗಾಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಈ ಗಡಿಯಾರಗಳಿಗೆ ಲೋಲಕದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಿಖರವಾಗಿ ರೇಖಾಂಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಹೇಳುವುದಾದಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಕೊಡುವುದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಯೂರೋಪಿನ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಘೋಷಿಸಿದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ 20,000 ಪೌಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿತು. ಇದು ಈಗಿನ ಹಲವಾರು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದೆ. ತನ್ನ ಜೀವನವನ್ನೇ ಗಡಿಯಾರಗಳ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟ ಜಾನ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್ರಿಗೆ ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ 1761 ರಲ್ಲಿ ಈ ಬಹುಮಾನವನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಆತನ H5 ಗಡಿಯಾರ ಹತ್ತು ವಾರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ 5 ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="gould">{{cite book | author=Gould, Rupert T. | authorlink = Rupert Gould | title=The Marine Chronometer. Its History and Development | location=London | publisher=J. D. Potter | pages=66 | year=1923 | isbn=0-907462-05-7}}</ref> ಲೋಲಕ ಗಡಿಯಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಇದ್ದ ಉದ್ರೇಕ ಹಲವಾರು ಗಡಿಯಾರ ವಿನ್ಯಾಸಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು. ಇದು ಗಡಿಯಾರ ಸ್ವರೂಪದ ಮರುರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.{1/} ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಲೋಲಕ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಉದ್ದ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು (ಇವುಗಳನ್ನು ''ಅಜ್ಜನ ಗಡಿಯಾರ'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುವರು) ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1670 ಅಥವಾ 1671ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ರೂಪುಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಾಚ್ ತಯಾರಕನಾದ ವಿಲಿಯಂ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್‌ಗೆ ಈ ಕೀರ್ತಿ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಡೀಯಾರಗಳ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಮರದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಗಡಿಯಾರದ ಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಎನಾಮಲ್ ಹಾಗೂ ಕೈಯಿಂದ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿದ ಪಿಂಗಾಣಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.[[ಚಿತ್ರ:Clock-french-republic.jpg|thumb|right|ಫ್ರೆಂಚ್ ಆಂದೋಲನ ಕಾಲದ ಫ್ರೆಂಚ್ ದಶಾಂಕ ಗಡಿಯಾರ]] ನವಂಬರ್ 17, 1797ರಲ್ಲಿ, ಏಲಿ ಟೆರ್ರಿ ಒಂದು ಗಡಿಯಾರಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಹಕ್ಕುಪತ್ರ ಪಡೆದನು. ಟೆರ್ರಿಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಗಡಿಯಾರ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. 1840ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಕನಾದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಬೈನ್, ತನ್ನ ವಿದ್ಯುತ್ ಗಡಿಯಾರಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದನು. ವಿದ್ಯುತ್ ಗಡಿಯಾರದ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ನ್ನು ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರ್ ಅಥವಾ ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ -ಅಯಸ್ಕಾಂತದಿಂದ ಮತ್ತು ಆರಮೇಚರ್‌ನಿಂದ ಸುತ್ತಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. 1841ರಲ್ಲಿ ಈತನು [[ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತತೆ|ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ]] ಲೋಲಕಗಳಿಗೆ ಹಕ್ಕುಪತ್ರವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪಡೆದನು. 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಗಳಿಲ್ಲದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಯವನ್ನು ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಳೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಶೃತಿಕವೆಯ ಕಂಪನ, ಕ್ವಾರ್ಟ್ಸ್ ಹರಳುಗಳ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಅಥವಾ ಪರಮಾಣುಗಳ ಕ್ವಾಂಟಂ ಕಂಪನ ಮುಂತಾದುವು ಸಮಯವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ವಿಧಗಳು. ನಂತರ ಬಂದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಕೀಲಿ ಕೊಡುವ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. == ಗಡಿಯಾರ ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ == 13ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅವಿಷ್ಕಾರಗೊಂಡ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸಮಯಪಾಲನೆಯ ನಿರಂತರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಾದ, ಸನ್‌ಡಯಲ್ನ ಸರಳಿನ ಚಲನೆ, ಜಲಗಡಿಯಾರ, ದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಹರಿಯುವಿಕೆ, ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಆವರ್ತಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಾದ ಲೋಲಕದ ತೂಗಾಟ ಅಥವಾ ಕ್ವಾರ್ಟ್ಸ್ ಹರಳಿ, ನ ಕಂಪಿಸುವಿಕೆ ಮುಂತಾದ ನಿಖರವಾದ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತರಲು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Cipolla">{{cite book |last=Cipolla |first=Carlo M. |title=Clocks and Culture, 1300 to 1700 |year=2004 |publisher=W.W. Norton & Co. |isbn=0393324435|url=https://books.google.com/?id=YSf9MVxa2JEC&pg=PA31&dq=verge+escapement+technology}}, ಪು.31</ref> ಎಲ್ಲಾ ಆಧುನಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲೂ ಆಂದೋಲಕವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಯ ವಿಧಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಎಲ್ಲಾ ಆಂದೋಲನ ಗಡಿಯಾರಗಳು, ಯಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಒಂದೇ ವಿಧವಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾದೃಶ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು.<ref name="Jespersen">{{cite book | last = Jespersen | first = James | authorlink = | coauthors = Fitz-Randolph, Jane; Robb, John | title = From Sundials to Atomic Clocks: Understanding Time and Frequency | publisher = Courier Dover | year = 1999 | location = New York | pages = | url = https://books.google.com/?id=Z7chuo4ebUAC&pg=PA42&dq=clock+resonance+pendulum | doi = | id = | isbn =0486409139 }} ಪು.39</ref><ref>{{cite web | title = How clocks work | work = InDepthInfo | publisher = W. J. Rayment | year = 2007 | url = http://www.indepthinfo.com/clocks/index.shtml | format = | doi = | accessdate = 2008-06-04}}</ref><ref name="Milham">{{cite book | last = Milham | first = Willis I. | authorlink = | coauthors = | title = Time and Timekeepers | publisher = MacMillan | year = 1945 | location = New York | pages = | url = | doi = | id = | isbn = 0780800087}} ಪು.74</ref> ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಚಲನೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಮಾಡುವ ಒಂದು ''ಆವರ್ತಕ'' ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ನಿಖರವಾದ ಸ್ಥಿರ ಕಾಲಾವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪುನರಾವರ್ತನೆ ಅಥವಾ "ಹೊಡೆತ"ವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆವರ್ತಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಡಿರುವಂತೆ ಒಂದು ''ನಿಯಂತ್ರಕ'' ಸಾಧನ ವಿರುತ್ತದೆ. ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಆವರ್ತಕ ಚಲನೆಯಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡು, ಈ ಆವರ್ತಕಗಳನ್ನು ಪಲ್ಸ್‌ಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪಲ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಂದು ಬಗೆಯ ''ಕೌಂಟರ್'' ಗಳು ಸರಪಳಿಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ, ಕಾಲವನ್ನು ಅನುಕೂಲಕರ ಏಕಮಾನಗಳಾದ ಸೆಕೆಂಡ್, ನಿಮಿಷ, ಗಂಟೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾದರಿಯ ''ಸೂಚಕವು'' ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಓದುವ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. === ಶಕ್ತಿ ಮೂಲ === ಇದು ಗಡಿಯಾರವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಲು ಬೇಕಾದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. * ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ರಾಟೆಯ, ಸುತ್ತ ಸುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ತಂತಿಗೆ ಒಂದು ಗುಂಡನ್ನು ತೂಗುಬಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. * ವಿದ್ಯುತ್ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಬ್ಯಾಟರಿ ಅಥವಾ AC ವಿದ್ಯುತ್ ತಂತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸತತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದರಿಂದ, ಮುಖ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ತೊಂದರೆಗಳು ಉಂಟಾದಾಗ ಗಡಿಯಾರ ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪರ್ಯಾಯ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲವು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹಳೆಯ ಮಾದರಿಯ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ನ್ನು ಸುತ್ತಿಟ್ಟಾಗ ''ಶಕ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣಾ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್'' ಒಂದು ಗಡಿಯಾರ ಸತತವಾಗಿ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಕ್ವಾರ್ಟ್ಸ್ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಗೋಡೆಯಿಂದ ಇಳಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪುನರ್ಚಾಲಿತ ಬ್ಯಾಟರಿ ಯಲ್ಲಿರುವ ಎಸಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಗಡಿಯಾರ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. === ಆಂದೋಲಕ === ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಧುನಿಕ ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲೂ ಸಮಯಪಾಲಕ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಸಾಮರಸ್ಯ ಆಂದೋಲಕ. ಇದು ಒಂದು (ಪ್ರತಿಕಂಪನ) ಭೌತಿಕ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ ಸ್ಥಿರ ಆವರ್ತಕದಲ್ಲಿ, ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಕಂಪನಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಆಂದೋಲನೆಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref name="Marrison">{{cite journal | last = Marrison | first = Warren | authorlink = | coauthors = | title = The Evolution of the Quartz Crystal Clock | journal = Bell System Technical Journal | volume = 27 | issue = | pages = 510–588 | publisher = American Telephone and Telegraph Co. | location = | year = 1948 | url = http://www.ieee-uffc.org/fcmain.asp?page=marrison | doi = | id = | accessdate = 2008-06-04 | archive-date = 2008-12-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081227100640/http://www.ieee-uffc.org/fcmain.asp?page=marrison | url-status = dead }}</ref> * ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಲೋಲಕದ ಅಥವಾ ಒಂದು ಸಮತೋಲನ ಚಕ್ರದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. * ಕೆಲವು ಹಳೆ ಮಾದರಿಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅಕ್ಯುಟ್ರಾನ್‌ನಂತಹ ವಾಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಶೃತಿಕವೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. * ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್ ಗಡಿಯಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್ ಹರಳಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. * ಅಣು ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ಅಣುವಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ಗಳ ಕಂಪನದಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತರಂಗಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ. * 1657 ಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿನ ಹಳೆಯ ಮಾದರಿಯ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮರಸ್ಯವಲ್ಲದ ಆವರ್ತಕವು ಒಂದು ಕಚ್ಚಾ ಸಮತೊಲನ ಚಕ್ರ ಅಥವಾ ಫೋಲಿಯೋಟ್ನ ರೂಪದಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ ಸ್ಪ್ರಿಂಗನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವು ನಿಖರವಾಗಿಲ್ಲದೇ ಇದ್ದು, ಪ್ರಾಯಶಃ ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಸಮಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದವು.<ref>ಮಿಲ್ಹಮ್, 1945, ಪು.85</ref> ಇತರ ಆವರ್ತಕಗಳಿಗಿಂತ ಸಾಮರಸ್ಯ ಆವರ್ತಕದ ಒಂದು ಅನುಕೂಲವೆಂದರೆ, ಇದು ಒಂದು ನಿಖರವಾದ ಸ್ವಾಭಾವಿಕಪ್ರತಿಕಂಪನ ಆವರ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕಂಪನ ಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಭೌತಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ "ಬಡಿತ" ವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಇತರ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಪಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅಗತ್ಯ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಒಂದು ಸಾಮರಸ್ಯ ಆವರ್ತಕವು Q,<ref>{{cite web | title = Quality factor, Q | work = Glossary | publisher = Time and Frequency Division, NIST (National Institute of Standards and Technology) | year = 2008 | url = http://tf.nist.gov/general/enc-q.htm | doi = | accessdate = 2008-06-04 | archive-date = 2008-05-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080504160852/http://tf.nist.gov/general/enc-q.htm | url-status = dead }}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=Z7chuo4ebUAC&amp;pg=PA44&amp;sig=iBunChocEtJoeKS5p5IgJ1oyl4U ಜೆಸ್ಪರ್ಸನ್ 1999, ಪು.47-50]</ref> ಅಥವಾ ಗುಣಮಟ್ಟ ಅಂಶ ಎಂಬ ಪರಿಮಿತಿಯ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯುತ್ತದೆ.ಇದು ಪ್ರತಿಕಂಪನದ ಆವರ್ತಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book | last = Riehle | first = Fritz | authorlink = | coauthors = | title = Frequency Standards: Basics and Applications | publisher = Wiley VCH Verlag & Co. | year = 2004 | location = Germany | pages = | url = https://books.google.com/?id=WZ34pQV-DXMC&pg=PA9&dq=Q+linewidth+%22split+the+line%22 | doi = | id = | isbn = 3527402306 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಪು.9</ref> ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಉಚ್ಚ ಆವರ್ತಕಗಳ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಒಲವು ಧೀರ್ಘ ಕಾಲ ಇದ್ದದ್ದು ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಸಮತೋಲನ ಚಕ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಲಕಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಗಡಿಯಾರದ ದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಸಾಧನಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಕ್ವಾರ್ಟ್ಸ್ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಕ್ಯಪಾಸಿಟರ್ ಇದ್ದು ಒಂದು ಸ್ಕ್ರೂ ಇದನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಗುಣಮಟ್ಟದವುಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯ. ==== ಅನುರೂಪ ಅಥವಾ ಸ್ಲೇವ್ ಗಡಿಯಾರಗಳು ==== ಕೆಲವು ಗಡಿಯಾರಗಳು ತಮ್ಮ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆಗಾಗಿ ಬಾಹ್ಯ ಆವರ್ತಕಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ತಮ್ಮಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾವೇ ಏಕೀಭವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ: * 1860ರಿಂದ 1970 ರವರೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಲೇವ್ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವುಗಳ ಲೋಲಕವನ್ನು ಕಟ್ಟಡದ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಗಡಿಯಾರಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಇವು ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ ಅಥವಾ ಕಾಲಕಾಲಕ್ಕೆ ಪ್ರಧಾನ ಗಡಿಯಾರದಿಂದ ಸಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಏಕೀಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref>ಮಿಲ್ಹಮ್, 1945, ಪು.325-328</ref> ನಂತರದ ಅವತರಣಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನ ಗಡಿಯಾರದಿಂದ ಬರುವ ಒಂದು ಪಲ್ಸ್‌ನ್ನು ಲೋಲಕದ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೇ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ವಿಫಲತೆ ಉಂಟಾದಾಗ ತೀವ್ರ ಗತಿಯ ಏಕೀಭವಿಸುವಿಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿತ್ತು. * ಏಕೀಭವಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಆಂತರಿಕ ಆವರ್ತಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವು ಎಸಿ ವಿದ್ಯುತ್‌‌ನ 50 ಅಥವಾ 60&nbsp;Hz ಆವರ್ತಕಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಇವು ಒಂದು ನಿಖರವಾದ ಆವರ್ತಕದಲ್ಲಿ ಏಕೀಭವನ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಇದು ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಏಕೀಭವಿತ ಮೋಟಾರ್ ನಿಗಧಿತ ವಿಭವಾಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸುತ್ತಿಗೂ ಒಂದು ಸಾರಿ ತಿರುಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ, ಗಿಯರ್ ಟ್ರೈನ್ ಚಾಲನೆಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. * ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನೈಜ ಕಾಲಮಾನ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಕ್ವಾರ್ಟ್ಸ್ ಹರಳಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸಮಯಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಇವು ನಿಯತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾರಕೊಮ್ಮೆ) ಅಂತರಜಾಲದ ಮುಖಾಂತರ ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರಗಳ (ಯುಟಿಸಿ), ಮೂಲಕ ನೆಟ್‍ವರ್ಕ್ ಟೈಮ್ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್ ಎಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಏಕೀಭವಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. * ರೇಡಿಯೋ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಕ್ವಾರ್ಟ್ಸ್ ಹರಳಿನ ಮೂಲಕ ಸಮಯ ಪಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ನಿಯತಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರತಿ ದಿನ) ಸರ್ಕಾರಿ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ ಡಬ್ಲುಡಬ್ಲುವಿ, ಡಬ್ಲುಡಬ್ಲುವಿಬಿ, ಸಿಎಚ್‌ಯು, ಡಿಸಿಎಫ್77 ಮತ್ತು ಜಿಪಿಎಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಸಮಯದ ಸಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ (ಯುಟಿಸಿ) ಏಕೀಭವನ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. === ನಿಯಂತ್ರಕ === ಇದು ಆವರ್ತಕಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ ನೂಕು ಬಲವನ್ನು ಕೊಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಘರ್ಷಣೆ ಯಿಂದ ನಷ್ಟವಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತುಂಬಲು ಮತ್ತು ಇದರ ಕಂಪನಗಳನ್ನು ಕಾಲವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಪಲ್ಸ್ ಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ದ್ವಂದ್ವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. * ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ರೀತಿಯ ವಿಮೋಚನೆಯು, ತೂಗಾಡುವ ಲೋಲಕ ಅಥವಾ ಸಮತೋಲನ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ನಿಖರವಾದ ನೂಕು ಬಲವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತೊನೆದಾಟದಲ್ಲೂ ''ವಿಮೋಚನಾ ಚಕ್ರ'' ದ ಒಂದು ಹಲ್ಲನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಗಡಿಯಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಚಕ್ರಗಳೂ ನಿಗದಿತ ದರದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆವರ್ತಕ ಮಂಡಲವಿದ್ದು ಇದು ಕಂಪಿಸುವ ಕ್ವಾರ್ಟ್ಸ್ ಹರಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಶೃತಿಕವೆಗೆ ಚಿಕ್ಕ "ನೂಕು ಬಲವನ್ನು" ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಕಂಪನಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹರಳಿಗೂ ಕ್ಲಾಕ್ ಸಿಗ್ನಲ್ ಎಂಬ ಕಂಪನಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತದೆ. * ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಕವು ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತರಂಗ ಆವರ್ತಕಕ್ಕೆ ಅಳವಡಿಸಿದ ಒಂದು ನಿರ್ವಾತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತರಂಗ ಅವಕಾಶ ವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಒಂದು ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೊಸೆಸರ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಸೀಸಿಯಂನ ತೆಳುವಾದ ಅನಿಲದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಅವಕಾಶದೊಳಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತರಂಗಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮತರಂಗಗಳು ಎಷ್ಟು ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಂದು ಲೇಸರ್ ಅಳೆಯುತ್ತದೆ. ಫೇಸ್ ಲಾಕ್ಡ್ ಲೂಪ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಪುನರ್ಪೋಷಿತ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪರಮಾಣುಗಳು ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಆವರ್ತದಲ್ಲಿ ಕಂಪಿಸುವವರೆಗೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತರಂಗ ಆವರ್ತಕವನ್ನು ಟ್ಯೂನ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಪರಮಾಣುಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮತರಂಗಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೌಂಟರ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತರಂಗ ಸಹ್ನೆಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಸಿಗ್ನಲ್ಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[https://books.google.com/books?id=Z7chuo4ebUAC&amp;pg=PA61&amp;sig=r7PLMbI4rhAgfGkfBS-MCJEBkVs ಜೆಸ್ಪರ್ಸನ್ 1999, ಪು.52-62]</ref> ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನ ಚಕ್ರದ ಅಥವಾ ಲೋಲಕ ಆವರ್ತಕದ ಕಡಿಮೆ 0}Qಯು ವಿಮೋಚನಾ ಸಹ್ನೆಗಳ ಅಡಚಣಾ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗ್ರಾಹಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಮೋಚನೆಯು ಗಡಿಯಾರದ ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆಯ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುವುದತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅನೇಕ ವಿಮೋಚನಾ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕಂಪನಗಳ ಹೆಚ್ಚು Q ಬೆಲೆಯು ಅವುಗಳನ್ನು ಅಡಚಣಾ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಚಾಲನ ಶಕ್ತಿಗೆ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯಾನ್ನು ತೋರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಚಾಲನಾ ಆವರ್ತಕ ಮಂಡಲವು ಕಡಿಮೆ ಕ್ರಾಂತಿ ಘಟಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Marrison"/> === ಕೌಂಟರ್ ಸರಪಳಿಗಳು === ಇದು ಪಲ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಾಲದ ಏಕಮಾನಗಳಾದ, ಸೆಕೆಂಡ್ಗಳು ನಿಮಿಷಗಳು, ಗಂಟೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪಲ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ಸಮಯವನ್ನು ಕೌಂಟರ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ''ಹೊಂದಿಸಲು'' ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ, ವೀಲ್ ಟ್ರೈನ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಗಿಯರ್ ಟ್ರೈನ್ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆವರ್ತಕವು ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಬೇಕಾದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೂಲದಿಂದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ವರ್ಗಾಯಿಸುವಲ್ಲೂ ಗಿಯರ್ ಟ್ರೈನ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಗಿಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗಡಿಯಾರದ ಇತರ ಭಾಗದ ನಡುವೆ "ಕ್ಯಾನನ್ ಪಿನಿಯನ್" ಎಂಬ ಘರ್ಷಣೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಗಡಿಯಾರದ ತಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಒತ್ತುಗುಂಡಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸಮಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>ಮಿಲ್ಹಮ್, 1945, ಪು.113</ref> * ಡಿಜಿಟಲ್ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಮಂಡಲ ಕೌಂಟರ್ ಗಳ ಸರಣಿಗಳು ಅಥವಾ ವಿಭಾಜಕಗಳು ಬೈನರಿ ಲಾಜಿಕ್‌ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಪಲ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮುಖಾಂತರ ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿರುವ ಒತ್ತುಗುಂಡಿಗಳು ಗಂಟೆ ಮತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ಕೌಂಟರ್ ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಸಮಯವನ್ನು ಸರಿ ಪಡಿಸುತ್ತವೆ. === ಸೂಚಕ === ಇದು ಸೆಕೆಂಡ್, ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು ಗಂಟೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ನಾವು ಓದಬಹುದಾದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. * 13ನೇ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ದಾರ್ಶನಿಕ ಸೂಚಕಗಳಿರಲಿಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ಘಂಟೆಗಳ ಶಬ್ದವನ್ನು [[wikt:audible|ಕೇಳು]]ವಂತೆ ಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಮಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ದಿನದ ಬಹುತೇಕ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಘಂಟೆ ಹೊಡೆಯುವ ಗಡಿಯಾರಗಳಾಗಿದ್ದು ಗಂಟೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. * ಎಲ್ಲಾ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಅನಲಾಗ್‌ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಒಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡಯಲ್ ಅಥವಾ ಕ್ಲಾಕ್ ಫೇಸ್ನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಗಂಟೆ ಮತ್ತು ನಿಮಿಷದ ಮುಳ್ಳುಗಳುಳ್ಳ ಸಮಯವನ್ನು ಅನಲಾಗ್‌ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಅನಲಾಗ್ ಫಲಕವುಳ್ಳ ಕ್ವಾರ್ಟ್ಸ್ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸ್ಟೆಪ್ಪರ್ ಮೋಟಾರ್ ಕೌಂಟರ್ ಗಳಿಂದ ಬರುವ ಒಂದು 1&nbsp;Hz ಸಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಲ್ಸ್‌ಗೂ ಸೆಕೆಂಡ್ ಮುಳ್ಳು ಚಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸೆಕೆಂಡ್ ಮುಳ್ಳಿನ ಒಂದು ದಂಡವು ಗಿಯರ್‌ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಿಮಿಷ ಮತ್ತು ಗಂಟೆ ಮುಳ್ಳು ವಲಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * ಡಿಜಟಲ್ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರದರ್ಶಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಮಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. * ಟೆಲಿಫೋನ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಮಾತನಾಡುವ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣಾ ಗಡಿಯಾರ ಗಳು ದಾಖಲಿತ ಅಥವಾ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಿತ ಧ್ವನಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸಮಯವನ್ನು ಧ್ವನಿಗಳ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. == ವಿಧಗಳು == ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸಮಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಹಾಗೂ ಸಮಯಪಾಲನಾ ವಿಧಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. === ಸಮಯ ತೋರಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು === ==== ಸದೃಶ ಗಡಿಯಾರಗಳು ==== {{See also|Clock face}} [[ಚಿತ್ರ:Picadillycircuslinearclock.jpg|thumb|300px|right|ಲಂಡನ್’ನ ಪಿಕಾಡಿಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಸ್ ಟ್ಯೂಬ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಲೀನಿಯರ್ (ರೇಖೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ) ಗಡಿಯಾರ. ಚಲನೆಯ ವೇಗವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸೂರ್ಯನ ಸ್ಪಷ್ಟ ಚಲನೆಯ ವೇಗದೊಂದಿಗೆ ಸಮವಾಗಿರುವಂತೆ, 24 ಗಂಟೆಯ ಬ್ಯಾಂಡ್ ನಿಶ್ಚಲ ನಕ್ಷೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಚೂಚಕವನ್ನು ಲಂಡನ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸ್ಥಿರಗೊಳಲಾಗಿದೆ.]] ಸದೃಶ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೋನಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಕಾಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಲಾಕ್ ಫೇಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ನಿಗಧಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಡಯಲ್ ಅಥವಾ ಡಯಲ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಚಲಿಸುವ ಮುಳ್ಳು ಅಥವಾ ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು 12 ಗಂಟೆಗಳ ಒಂದು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಅಳತೆ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಇದಕ್ಕೆ ಸೆಕೆಂಡ್ ಮುಳ್ಳು ಇದ್ದಲ್ಲಿ, ಇದು 60 ನಿಮಿಷಗಳ ಮತ್ತು 60 ಸೆಕೆಂಡ್‌ಗಳ ಅಳತೆ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ 6, 8, 10, ಮತ್ತು 24 ಗಂಟೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದ ಡಯಲ್‌ಗಳುಳ್ಳ ವಿವಿಧ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಏಕೈಕ ಗಡಿಯಾರ ಫಲಕವೆಂದರೆ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಅನಲಾಗ್‌ ಡಯಲ್, ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ 24 ಗಂಟೆಗಳಕಾಲ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲಮಾನವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಪದ್ದತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ 10-ಗಂಟೆಯ ಗಡಿಯಾರ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ 6 ಗಂಟೆಯ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು (ಏಕೆಂದರೆ 24 ತೋರಿಸುವ ಗಡಿಯಾರವು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿ ಬಲಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು) ಸನ್‍ಡಯಲ್, ಸದೃಶ ಗಡಿಯಾರದ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧ. ಇದು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕಿನ ಜಾಡನ್ನೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹಿಡಿದು ಅದರ ಸರಳಿನ ನೆರಳಿನ. ಸ್ಥಾನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಮಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಸನ್‌ಡಯಲ್‌ಗಳು ಕೆಲವು ಅಥವಾ 24ಗಂಟೆಗಳ ಭಾಗದ ಸದೃಶ ಡಯಲ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅನಲಾಗ್‌ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಾದರ್ಶಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗಡಿಯಾರಗಳಿವೆ-ಈ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಫ್ಲಿಪ್ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಎನ್ನುವರು. ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪನೆಯನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಮುಂದಿಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬಳಸಲಾಗುವ ಹನ್ನೆರಡು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರೆ, ವೃತ್ತಾಕಾರದ ಫಲಕದ ಅನುಪಾತವು ಚಂದ್ರನ ಹಂತ.ದಂತೆ ನಿಮಿಷವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ==== ಡಿಜಿಟಲ್ (ಅಂಕೀಯ) ಗಡಿಯಾರಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:Kanazawa Station Water Clock.jpg|thumb|right|ಕನಝಾವಾ ಸ್ಟೇಷನ್ ಹೊರಗಿನ ಅಂಕಿ ಗಡಿಯಾರ ವಾಲ್ವ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ನೀರಿನ ಕಾರಂಜಿಯ ಮೇಲೆ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.]] ಡಿಜಿಟಲ್ (ಅಂಕೀಯ) ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ಸಮಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗಡಿಯಾರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಂಖ್ಯಾ ಪ್ರದರ್ಶನದ ರಚನೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: * 00–23 ಶ್ರೇಣಿಯ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ 24-ಗಂಟೆಯ ಸಂಕೇತನ; * ಎ‌ಎಮ್/ಪಿಎಮ್ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ 12-ಗಂಟೆಯ ಸಂಕೇತನ, 1ಪಿಎಮ್–11ಪಿಎಮ್ ನಂತರ 12ಪಿಎಮ್ ಎಂದು, ನಂತರ 1ಎ‌ಎಮ್–11ಎ‌ಎಮ್ ನಂತರ ಗಂಟೆಗಳು 12ಎ‌ಎಮ್ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿವುದರೊಂದಿಗೆ (ಬಹುಶಃ ಈ ತರಹದ ಸಂಕೇತನವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ). ಬಹುತೇಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಎಲ್‌ಸಿಡಿ, ಎಲ್‌ಇಡಿ, ಅಥವಾ ವಿಎಫ್‌ಡಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ; ಇವಲ್ಲದೆ ಬಹುತೇಕ ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನಾ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಸಹ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ರೇ ಟ್ಯೂಬುಗಳು, ನಿಕ್ಸಿ ಟ್ಯೂಬುಗಳು, ಮುಂತಾದವು.). ಮರುಸರಿಪಡಿಸಿದ, ಬ್ಯಾಟರಿ ಬದಲಿಸಿದ ಅಥವಾ ವಿಧ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯ ವೈಪಲ್ಯದ ನಂತರ, ಪರ್ಯಾಯ ಬ್ಯಾಟರಿ ಅಥವಾ ಕೆಪಾಸಿಟರ್ ಇಲ್ಲದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗಡಿಯಾರಗಳು 12:00 ರಿಂದ ಎಣಿಕೆಮಾಡುವಿಕೆಯನ್ನಾದರೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ 12:00ರಲ್ಲೇ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಮಿಟಿಕಿಸುವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಸಮಯವನ್ನು ಮರು ಸರಿಪಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಆಧುನಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯು ತಾವಾಗಿಯೇ ಮರು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಇವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಟೋಮಿಕ್ ಗಡಿಯಾರಗಳಿಗೆ ಟ್ಯೂನ್ (ಏಕರಸವಾಗಿರುವಂತೆ) ಮಾಡಿದ ಆಕಾಶವಾಣಿ ಅಥವಾ ಅಂತರಜಾಲ ಸಮಯ ಸರ್ವರ್‌ಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಚಲಿತ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಬಿಡುಗಡೆಯಿಂದ, ಅನಲಾಗ್ (ಸದೃಶ) ಗಡಿಯಾರಗಳ ಉಪಯೋಗವು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Digital-clock-radio-basic hf.jpg|thumb|ಮೂಲ ಅಂಕಿ ಗಡಿಯಾರ ರೇಡಿಯೋ]] ==== ಶ್ರವಣೇಂದ್ರಿಯದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ==== {{Main|Talking clock}} ಅಂತರದ, ದೂರಶ್ರವಣದ ಅಥವಾ ಕುರುಡುತನದ, ಅನುಕೂಲತೆಗಾಗಿ ಶ್ರವಣೇಂದ್ರಿಯದ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸಮಯವನ್ನು ಶಬ್ದದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಸಮಯವನ್ನು ಸಹಜ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಾದರೂ ಹೇಳಲಾಗುವುದು, (ಉ.ದಾ. "ಇದೀಗ ಸಮಯ ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆ ಮೂವತ್ತೈದು ನಿಮಿಷಗಳು"), ಅಥವಾ ಶ್ರವಣೇಂದ್ರಿಯದ ಸಂಕೇತಗಳಲ್ಲಾದರೂ ಹೇಳಲಾಗುವುದು (ಉ.ದಾ. ಬಿಗ್ ಬೆನ್ ಗಂಟೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಆ ಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿದ ಅನುಕ್ರಮದ ಗಂಟೆ ರಿಂಗ್ (ಶಬ್ದ)ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಆಗಿನ ಗಂಟೆಯ (ತಾಸು) ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಟೆಲಿಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ (ದೂರ ಸಂಭಾಷಣೆಯ) ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಹ ಮಾತನಾಡುವ ಗಡಿಯಾರದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. == ಉದ್ದೇಶಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:RailwayStationClock.jpg|thumb|right|ಒಂದು ಅಪರೂಪದ ಡಚ್ ಬಾಹ್ನ್ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದ ಗಡಿಯಾರ]] ಗಡಿಯಾರಗಳು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ; ಚಿಕ್ಕ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು (ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು) ಕೈಯ ಮಣಿಕಟ್ಟಿಗೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ; ದೊಡ್ಡ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆ, ಉ.ದಾ. ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ ಅಥವಾ ಚರ್ಚ್ (ಕ್ರೈಸ್ತ ದೇವಾಲಯ). ಚಿಕ್ಕ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಗಣಕ ಯಂತ್ರದ ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಪರದೆಗಳ, ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಎಮ್‌ಪಿ3 ಪ್ಲೇಯರ್‌ಗಳ ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಸಮಯವನ್ನು ''ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು'' ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಾಧನವನ್ನು ಸಮಯದ ಪ್ರಕಾರ ''ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು'' ಸಹ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಉ.ದಾ. ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಗಡಿಯಾರ, ವಿಸಿಆರ್, ಅಥವಾ ಟೈಮ್‌ ಬಾಂಬ್ (ಕೌಂಟರ್: ನೋಡಿ). ಅದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಗಡಿಯಾರ ಅನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಟೈಮರ್ ಅಥವಾ ಟ್ರಿಗ್ಗೆರ್ (ಘಟನಾವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ) ಯಂತ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವುದು ಬಹಳ ಸಮಂಜಸವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಗಣಕಯಂತ್ರ]]ಗಳು ಸಮಕಾಲಿತ ಕಾರ್ಯಗತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಆಂತರಿಕ ಗಡಿಯಾರ ಸಿಗ್ನಲ್ (ಸೂಚಕ)ಗಲನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸುತ್ತವೆ. (ಕೆಲವು ಪರಿಶೋಧನೆಯ ಯೋಜನೆಗಳು ಅಸಮಕಾಲೀನ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌‌ಗಳ ಆಧಾರಿತ ಸಿಪಿಯುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ.) ಕೆಲವು ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಮಯ ಮತ್ತು ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತವೆ, ಇವನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಕಾ ಗಂಟೆಗಳಾಗಿ, ಘಟನೆಯ ಆರಂಭದ ಸೂಚಕಗಳಾಗಿ ಅಥವಾ ಕೇವಲ ಸಮಯ ಮತ್ತು ದಿನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಆಂತರಿಕ ಗಡಿಯಾರವು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಮೂಲಕ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ಆಂತರಿಕ ಗಡಿಯಾರದ ಬ್ಯಾಟರಿ ಮುಗಿದುಹೋಗಿದ್ದರೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಗಣಕಯಂತ್ರವನ್ನು ಮರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಪ್ರತೀಸಲ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಸಹ ಮತ್ತೆ ಸರಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ವಿದ್ಯುತ್‌ಶಕ್ತಿಯ ಸರಬರಾಜು ನಿಂತುಹೋದ ಕೂಡಲೇ ಗಡಿಯಾರವು ಸಹ ನಿಂತುಹೋಗುತ್ತದೆ. === ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಡಿಯಾರಗಳು === ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಡಿಯಾರವು ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮೂಲತತ್ವವಾಗಿದ್ದು ಅದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಳತೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಭೌತಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿನ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಯದ ಮಾನ (ಅಂಕೆ)ಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=October 2007}} ಆದ್ದರಿಂದ, ಯಾವುದೇ ಭೌತಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಡಿಯಾರದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಅದು ವರ್ತುಲಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತಹದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಮೂಹದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುವುದು. ಇದರಿಂದ ಪಡೆದ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: * ಗಡಿಯಾರವು ಒಂದು ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಪರಿಗಣಕ ಆಗಿದೆ. * ಇತರ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ಆವರ್ತಕಗಳೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದೇ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಗಡಿಯಾರವಾಗುತ್ತದೆ. * ಒಂದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಡಿಯಾರವು (ಅದು, ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ) ಬಹುತೇಕ ಇತರ ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಆವರ್ತಕಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪುನರಾವೃತ್ತಿಯ, ಆವರ್ತಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು (ಉ.ದಾ. ತಾಳಮಾಪಕ ಯಂತ್ರ) ತೂಗಾಡುವಂತಹದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ''ಗಡಿಯಾರದ ಸಿಗ್ನಲ್ (ಸೂಚಕ)'' ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವುಸಲ ಆ ಸೂಚಗಳನ್ನೇ (ಗೊಂದಲದಲ್ಲಿ) "ಗಡಿಯಾರ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವುಸಲ "ಗಡಿಯಾರವು" ಪರಿಗಣಕ, ಅದರ ಸೂಚಕ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಇತರ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ಅತೀಚಿಕ್ಕ ದೋಷ ಸೈರಣೆಗಳ ಅನುಕ್ರಮ ಮಟ್ಟಗಳ ಪರಿಗಣನೆಯಿಂದ ಮುಂದೆ ಈ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಮೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ, ವಿವರಣೆಯು, ಪರಿಗಣನೆಗೆ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಆಧಾರಿಸಿರಬೇಕು. ಪರಮಾಣುಗಳು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಿಲಿತ ಅಳತೆಯ ಪರಿಮಾಣಗಳಲ್ಲಿನ ಅವೆಲ್ಲವುಗಳ ಹೊಡೆತದ ಮಾದರಿಯು, ಒಂದು ಆವರ್ತಕವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರೆ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲವೂ ಸಹ ಅವರ್ತಕಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಳತೆಯ ಪರಿಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಚಲಿತ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಟೋಮಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಡಿಯಾರಗಳಾಗಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದಾಗ್ಯೂ, ಅವನ್ನು ಆ ರೀತಿ ನಿಯೋಜಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಅವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಡಿಯಾರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಲು ಕಾರಣ ಅವು ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳಾಗಿವೆ.[[ಚಿತ್ರ:Harrison's Chronometer H5.JPG|thumb|ಜಾನ್ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ರವರ ಗಡಿಯಾರ H5]] === ನೌಕಾಯಾನದಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆ === ನಾವೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಮಾನಗಳಿಂದ ನೌಕಾಯಾನದಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಯು, ಆಕ್ಷಾಂಶರೇಖೆ ಮತ್ತು ರೇಖಾಂಶಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಕ್ಷಾಂಶರೇಖೆಯನ್ನು ಬಾನಿನ ನೌಕಾಯಾನದ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ರೇಖಾಂಶವನ್ನು ಅಳೆಯುವಿಕೆಗೆ, ಸಮಯದ ಖಚಿತವಾದ ಅಳತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಈ ಅವಶ್ಯಕತೆಯು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜಾಹ್ನ್ ಹರಿಸನ್ 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅತ್ಯಂತ ನಿಖರವಾದ ಮರೈನ್ ಕ್ರೋನೊಮೀಟರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. [[ಕೇಪ್ ಟೌನ್|ಕೇಪ್ ಪಟ್ಟಣ]]ದಲ್ಲಿನ ನೂನ್ ಗನ್ ಇನ್ನು ಸಹ ನಿಖರ ಸಿಗ್ನಲ್ (ಸಂಕೇತ) ಹಾರಿಸಿ, ನಾವೆಗಳ ಕ್ರೋನೋಮೀಟರುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶವಾಣಿ ಸಿಗ್ನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುವ ಉಪಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಅಟೋಮಿಕ್ ಗಡಿಯಾರದ ಉಪಯೋಗವು, [[ಜಿಪಿಎಸ್|ಜಿಪಿಯಸ್]] (ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪೊಸಿಷನಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್) ವಾಯುಯಾನ ಸಾಧನಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿದೆ. == ಭೂಕಂಪಶಾಸ್ತ್ರ == ಭೂಕಂಪದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದು, ಹಾಗು ಕನಿಷ್ಟ ನಾಲ್ಕು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿನ ವೀಕ್ಷಕರಿಂದ ಅನೇಕ ವಿವಿಧ ಭೂಕಂಪದ ಅಲೆಗಳ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಮಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವಿಕೆಯು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವೀಕ್ಷಕ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಡಿಯಾರದ ಪ್ರಕಾರ ಅಲೆಯ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಮಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. == ಗಡಿಯಾರಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾದರಿಗಳು == {| | <u>ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಆಧರಿಸಿ:</u> | <u>ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ:</u> | <u>ಶೈಲಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ:</u> |- | style="width:30%;vertical-align:top"| * ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ಗಡಿಯಾರ * [[ಪರಮಾಣು ಗಡಿಯಾರ]] * ಅಂಕಿ ಗಡಿಯಾರ * ಮೇಣದ ಬತ್ತಿ ಗಡಿಯಾರ * ಕಾಂಗ್ರಿವ್ ಗಡಿಯಾರ * ವಿದ್ಯುತ್ ಗಡಿಯಾರ * ಫ್ಲಿಪ್ ಗಡಿಯಾರ * ಹವರ್‌ಗ್ಲಾಸ್ * ದೂಪ ದ್ರವ್ಯದ ಗಡಿಯಾರ * ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರ * ಎಣ್ಣೆ-ದೀಪದ ಗಡಿಯಾರ * ಲೋಲಕದ ಗಡಿಯಾರ * ಪ್ರಕ್ಷೇಪದ ಗಡಿಯಾರ * ಸ್ಪಟಿಕಶಿಲೆಯ ಗಡಿಯಾರ * ರೇಡಿಯೋ ಗಡಿಯಾರ * ಸುರುಳಿ ಚಂಡಿನ ಗಡಿಯಾರ * ಚಿಲುಮೆ ಚಾಲಿತ ಗಡಿಯಾರ * ಹಬೆ ಗಡಿಯಾರ * ಸನ್‌ಮುಖಬಿಲ್ಲೆ * ತಿರುಚುವ ತೂಗುಗುಂಡಿನ ಗಡಿಯಾರ * ನೀರಿನ ಗಡಿಯಾರ | style="width:30%;vertical-align:top"| * 10-ಗಂಟೆ ಗಡಿಯಾರ * ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಗಡಿಯಾರ * ಜೋಡಿ ಗಡಿಯಾರ * ರಿಂಗಣಿಸುವ ಗಡಿಯಾರ * ಕಾಲಮಾಪಕ ಯಂತ್ರ ಗಡಿಯಾರ * ಕುಕೂ ಗಡಿಯಾರ * ಆಟದ ಗಡಿಯಾರ * ಜಪಾನೀಯರ ಗಡಿಯಾರ * ಮಾಸ್ಟರ್ ಗಡಿಯಾರ * ಸಂಗೀತದ ಗಡಿಯಾರ * ರಲುರಸ್ತೆಯ ಕಾಲಮಾಪಕ ಯಂತ್ರ * ಗುಲಾಮನ ಗಡಿಯಾರ * ಮಾತನಾಡುವ ಗಡಿಯಾರ * ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಗಡಿಯಾರ * ಅಪ್ಪಳಿಕೆಯ ಗಡಿಯಾರ * ಮಾತನಾಡುವ ಗಡಿಯಾರ * ಟೈಡ್ (ಉಬ್ಬರಿಸುವ) ಗಡಿಯಾರ * ಸಮಯದ ಚೆಂಡು * ಸಮಯದ ಗಡಿಯಾರ * ವಿಶ್ವ ಗಡಿಯಾರ | style="width:30%;vertical-align:top"| * ಅಮೆರಿಕಾದ ಗಡಿಯಾರ * ಗಾಳಿಚೆಂಡಿನ ಗಡಿಯಾರ * ಬಂಜೋ ಗಡಿಯಾರ * ಬ್ರಾಕೆಟ್ (ಆವರಣ) ಗಡಿಯಾರ * ರವಾನೆ ಗಾಡಿಯ ಗಡಿಯಾರ * ಉದ್ಯಮಿ ಸಂಘಟನೆಯ ಗಡಿಯಾರ * ಬೆಕ್ಕಿನ ಗಡಿಯಾರ * ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ * ಕೋಗಿಲೆ ಗಡಿಯಾರ * ಬೊಂಬೆ’ಯ ತಲೆಯ ಗಡಿಯಾರ * ಹೂವಿನ ಗಡಿಯಾರ * ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮನೋವಿಕಾರದ ಗಡಿಯಾರ * ಮೊಮ್ಮಗಳ ಗಡಿಯಾರ * ಅಜ್ಜನ ಗಡಿಯಾರ * ಅಜ್ಜಿ ಗಡಿಯಾರ * ಲಾಟೀನು ಗಡಿಯಾರ * ದ್ವೀಪದ ಗೃಹದ ಗಡಿಯಾರ * ಉದ್ದನೆಯ ಕವಚದ ಗಡಿಯಾರ (ಅಥವಾ ಎತ್ತರ-ಕವಚದ ಗಡಿಯಾರ) * ಮನೋವಿಕಾರದ ಗಡಿಯಾರ * ಅಸ್ತಿಪಂಜರ ಗಡಿಯಾರ * ಗೋಪುರ ಗಡಿಯಾರ * ಕಿರುಗುಮ್ಮಟ ಗಡಿಯಾರ * ಗಡಿಯಾರ |} == ಇದನ್ನು ನೋಡಿ == {{col-begin}} {{col-break}} * ಅಲನ್ ಭಿನ್ನತೆ * ಅಮೆರಿಕಾದ ಕೈಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಕರ-ಗದಿಯಾರ ತಯಾರಿಕರ ಸಂಸ್ಥೆ * ಬೇಸೆಲ್ ಪ್ರಪಂಚ * ಜೈವಿಕ ಗಡಿಯಾರ * ಕೋಟೆಯ ಗಡಿಯಾರ * ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮೂಲಭೂತ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಗಡಿಯಾರ (ಲೆವಿಸ್ ಮಮ್‌ಫೋರ್ಡ್) * ಗಡಿಯಾರದ ಮುಖ * ಗಡಿಯಾರ ನಿರ್ವಾಹಕ * ಗಡಿಯಾರ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ * ಈಗಿನ ಉದ್ದನೆಯ ಗಡಿಯಾರ * ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಕರು * ಗಡಿಯಾರದ ಸಿಗ್ನಲ್ (ಸೂಚಕ) (ಅಂಕೀಯ ಸರ್ಕ್ಯೂಟ್‌‌‌ಗಳು) * ಕೋಲ್ಗೇಟ್ ಗಡಿಯಾರ (ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ), ಯುಎಸ್‌ಎ‌ಯಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗಡಿಯಾರ * ಕೋಲ್ಗೇಟ್ ಗಡಿಯಾರ (ಇಂಡಿಯಾನಾ) * ಕಾರ್ಪಸ್ ಗಡಿಯಾರ {{col-break}} * ಕಾಸ್ಮೊ ಗಡಿಯಾರ 21, ಪ್ರಪಂಚದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾದ ಗಡಿಯಾರ * ಕಾಕ್ಸ್’ರ ಗಡಿಯಾರ * ಕುಕೂಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ * ಮರಣ ಗಡಿಯಾರ * ರಕ್ಷಣಾ ಮುಖಂಡರ ವಿಭಾಗದ ಗಡಿಯಾರ (ಯು.ಎಸ್.) * ಪ್ರಳಯದಿನದ ಗಡಿಯಾರ * ಭೂಮಿಯ ಗಡಿಯಾರ * ಸ್ವಿಸ್ಸ್ ಗಡಿಯಾರ ಸಂಸ್ಥೆ ಎಫ್‌ಹೆಚ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ * ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರವಾಸದ ಗುಸ್ತು ಪದ್ಧತಿ (ಕೈಗಡಿಯಾರಗಳು) * ಮಾನವಗಡಿಯಾರಗಳು * ಕಬ್ಬಿಣ ಉಂಗುರದ ಗಡಿಯಾರಗಳು * ಜೆನ್ಸ್ ಓಲ್ಸೆನ್'ರ ವಿಶ್ವ ಗಡಿಯಾರ * ಜೆವೆಲ್ ವರ್ತನೆ {{col-break}} * ಅತೀ ದೊಡ್ಡದಾದ ಗಡಿಯಾರ ಮುಖಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಗಡಿಯಾರಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಮಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಮಾಪನಶಾಸ್ತ್ರ * ಮೊರಾ ಗಡಿಯಾರ * ಕೈಗಡಿಯಾರ ಮತ್ತು ಗಡಿಯಾರ ಸಂಗ್ರಹಕರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘ * ಪ್ರತಿರೂಪ ಕೈಗಡಿಯಾರ * ನಕ್ಷತ್ರ ಗಡಿಯಾರ * ಪದ್ಧತಿಯ ಸಮಯ * ಸಮಯ ಅಳಿಯುವ ತಾಂತ್ರಿಕವಿಜ್ಞಾನದ ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ * ಹೊತ್ತುನಿಕ್ಕಿ * ಸಮಯವನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ (ಅಂಕೀಯ)ಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದು * ಕೈಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಕರು {{col-end}} === ಸುದ್ದಿಗುಂಪುಗಳು === * alt.ಹಾರಾಲಜಿ == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * ಬಾಯಿಲೀ, ಜಿ.ಎಚ್., ಒ. ಕ್ಲಟ್ಟನ್, & ಸಿ.ಎ. ಇಲ್ಬರ್ಟ್. ''ಬ್ರಿಟ್ಟನ್ಸ್ ಓಲ್ಡ್ ಕ್ಲಾಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ವಾಚಸ್ ಅಂಡ್ ದೇರ್ ಮೇಕರ್ಸ್'' (7ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ). ಬೊನಾಂಜಾ ಬುಕ್ಸ್ (1956). * ಬೋಲ್ಟರ್, ಡೇವಿಡ್ ಜೆ. ''ತುರಿಂಗ್ಸ್ ಮ್ಯಾನ್: ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಕಲ್ಚರ್ ಇನ್ ದಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಏಜ್''. ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯರೋಲಿನಾ ಪ್ರೆಸ್, ಚಾಪೆಲ್ ಹಿಲ್, ಎನ್.ಸಿ. (1984 ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-8078-4108-0 ಪಿಬಿಕೆ. "ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪಂಪಂಚಕ್ಕೆ" ಆಧ್ಯಾತ್ಮಕ ಚಲನೆಯ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಮಾಗ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿನ "ಗಡಿಯಾರದ" ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕುರಿತ, ಓದಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಲೇಖನ. ಸಿಎಫ್. ಪಿಕ್ಚರ್ ಆನ್ ಪು.&nbsp;25 ಶೋವಿಂಗ್ ದಿ ''ವರ್ಜ್'' ಆಂಡ್ ''ಫೋಲಿಯಟ್''. ಬಾಲ್ಟನ್ ಡಿರೈವ್ಡ್ ದಿ ಪಿಕ್ಚರ್ ಫ್ರಮ್ ಮಾಸಿ, ಪು.&nbsp;20. * ಬ್ರೂಟನ್, ಎರಿಕ್. ''ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಕ್ಲಾಕ್ಸ್ ಆಂಡ್ ವಾಚೆಸ್''. ಲಂಡನ್: ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಕ್ಯಾಟ್ (1993). * {{cite book | last = Dohrn-van Rossum | first = Gerhard | others = Trans. Thomas Dunlap | title = History of the Hour: Clocks and Modern Temporal Orders | year = 1996 | publisher = The University of Chicago Press | location = Chicago | isbn = 0226155102}} * ಎಡೇ, ವಿನ್ಥ್ರೋಫ್. ''ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ಲಾಕ್ಸ್''. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್: ವಾಕೆರ್ & ಕಂ. (1967). * ಕಾಕ್, ಸುಭಾಷ್, ಪಿಹೆಚ್.ಡಿ. ಬಬಿಲೋನಿಯನ್ ಆಂಡ್ ಆಸ್ಟ್ರೋನೋಮಿ: ಅರ್ಲಿ ಕನ್ನೆಕ್ಷನ್ಸ್. ಫೆಬ್ರವರಿ 18, 2004 * ಕುಮಾರ್, ನರೇಂದ್ರ "ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್ ಯಾನ್ಸಿಯಂಡ್ ಇಂಡಿಯ" (2004). ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0688168949 * ಲಾಂಡೇಸ್, ಡೇವಿಡ್ ಎಸ್. ''ರೆವೊಲ್ಯೂಷನ್ ಇನ್ ಟೈಮ್: ಕ್ಲಾಕ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಮೋಡ್ರೆನ್ ವರ್ಲ್ಡ್''. ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್:ಝಾರ್ವರ್ಡ್ ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ಸ್ (1983). * ಲಾಂಡೇಸ್, ಡೇವಿಡ್ ಎಸ್. ''ಕ್ಲಾಕ್ಸ್ &amp; ದಿ ವೆಲ್ತ್ ಆಫ್ ನ್ಯಾಷನ್ಸ್'', ಡ್ಯೊಡಲಸ್ ಜರ್ನಲ್, ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ 2003. * ಲಾಯ್ಡ್, ಅಲನ್ ಹೆಚ್. “ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಟೈಮ್ ಕೀಪರ್ಸ್”, ''ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನೋಲಜಿ,'' ವೋಲ್. III. ಎಡಿಟೆಡ್ ಬೈ ಚಾರ್ಲೆಸ್ ಜೋಸೆಫ್ ಸಿಂಗರ್ et al. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್: ಕ್ಲ್ಯಾರೆಂಡನ್ ಪ್ರೆಸ್ಸ್ (1957),ಪು.&nbsp;648–675. * ಮ್ಯಾಸೀ, ಸಮ್ಯುಲ್ ಎಲ್., ''ಕ್ಲಾಕ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಕಾಸ್ಮೋಸ್: ಟೈಮ್ ಇನ್ ವೆಸ್ಟೆರ್ನ್ ಲೈಫ್ ಆಂಡ್ ಥಾಟ್'', ಆರ್ಕನ್ ಬುಕ್ಸ್, ಹಾಂಡನ್, ಕೋನ್. (1980 ). * {{cite book | last = Needham | first = Joseph | authorlink = Joseph Needham | title = Science & Civilisation in China, Vol. 4, Part 2: Mechanical Engineering | origyear = 1965 | year = 2000 | publisher = Cambridge University Press | location = Cambridge | isbn = 0521058031}} * ನಾರ್ತ್, ಜಾಹ್ನ್. ''ಗಾಡ್'ಸ್ ಕ್ಲಾಕ್ ಮೇಕರ್: ರಿಚಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ವಾಲಿಂಗ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಆಂಡ್ ಇನ್‌ವೆನ್‌ಷನ್ ಆಫ್ ಟೈಮ್''. ಲಂಡನ್: ಹಾಂಬ್ಲೆಂಡನ್ ಆಂಡ್ ಲಂಡನ್ (2005). * ಪಾಮೆರ್, ಬ್ರೂಕ್ಸ್. ''ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾನ್ ಕ್ಲಾಕ್'', ದಿ ಮಾಕ್ಮಿಲನ್ ಕಂ. (1979). * ರಾಬಿನ್‌ಸನ್, ಟಾಮ್. ''ದಿ ಲಾಂಗ್‌ಕೇಸ್ ಕ್ಲಾಕ್''. ಸಫೋಕ್, ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್: ಯಾಂಟಿಕ್ ಕಲೆಕ್ಟರ್’ಸ್ ಕ್ಲಬ್ (1981). * ಸ್ಮಿಥ್, ಅಲಾನ್. ''ದಿ ಇಂಟೆರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಕ್ಲಾಕ್ಸ್''. ಲಂಡನ್: ಚಾನ್ಸೆಲರ್ ಪ್ರೆಸ್ಸ್ (1996). * ಟಾರ್ಡಿ. ''ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ಲಾಕ್ಸ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಓವೆರ್''. ಪಾರ್ಟ್ I ಆಂಡ್ II. ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಟೆಡ್ ವಿತ್ ದಿ ಅಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಬಲ್ಲಂಟೈನ್. ಪ್ಯಾರೀಸ್: ಟಾರ್ಡಿ (1981). * ಯೋದೆರ್, ಜೊಯಲ್ಲಾ ಜೆರ್ಸ್ಟ್‌ಮೇಯರ್. ''ಅನ್‌ರೋಲಿಂಗ್ ಟೈಮ್: ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನ್ ಹೊಯ್‌ಜೆನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಮ್ಯಾಥಮೇಟೈಜೇಷನ್ ಆಫ್ ನೇಚರ್''. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್: ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ಸ್ (1988). * ಝೀ, ಫಿಲಿಪ್, & ರಾಬರ್ಟ್ ಚೆನೀ. ''ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಸುವಿಕೆ – 1725-1825''. ಓಲ್ಡ್ ಸ್ಟರ್‌ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಗ್ರಾಮ (1992). == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat|Clocks}} * [http://www.awci.com/ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕೈಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಕರ-ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಕರ ಸಂಸ್ಥೆ ] * [http://www.british-antiqueclocks.com/longcase-origins/ ಪ್ರಾಚೀನ ಉದ್ದನೆಯ ಕವಚ ಗಡಿಯಾರದ ಇತಿಹಾಸ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150318005852/http://www.british-antiqueclocks.com/longcase-origins/ |date=2015-03-18 }} * [http://www.nawcc.org ಕೈಗಡಿಯಾರ & ಗಡಿಯಾರ ಸಂಗ್ರಹಕಾರರ ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘ ] * [http://www.ieee-uffc.org/main/history.asp?file=marrison 1940ರ ಕೊನೆಯ ವರೆಗಿನ ಸಮಯ ಪಾಲನೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ, ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್ ಸ್ಫಟಿಕ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಬರೆದ ಲೆಖನ, ಇದನ್ನು ''ದಿ ಬೆಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ, ಸಂಪುಟ. XXVII, ಪು. 510-588, 1948'' ಇದರಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717061023/http://www.ieee-uffc.org/main/history.asp?file=marrison |date=2011-07-17 }} * [http://www.watcharchive.com/home/clocks/ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಗಡಿಯಾರಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಗ್ಯಾಲರಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110217034241/http://www.watcharchive.com/home/clocks |date=2011-02-17 }} * [http://www.Timeforclocks.nl ಡಟ್ಚ್ ಗಡಿಯಾರಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಮಾಹಿತಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201123185322/http://timeforclocks.nl/ |date=2020-11-23 }} * [http://www.blackforestclocks.org ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಹಾರಾಲಜಿಯ ಮಾಹಿತಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100330040942/http://www.blackforestclocks.org/ |date=2010-03-30 }} * [http://www.sciencemuseum.org.uk/visitmuseum/galleries/time_measurement.aspx ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯ - ಸಮಯ ಮಾಪನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100620223018/http://www.sciencemuseum.org.uk/visitmuseum/galleries/time_measurement.aspx |date=2010-06-20 }} * [http://www.newart.ru/oparin/clock/index-e.htm ಓಪರಿನ್ ಗಡಿಯಾರ] * [https://video.onlinealarmkur.com/en/ ಎಚ್ಚರಿಕಾ ಗಡಿಯರದ ಮಾದರಿಯ ಯುಟ್ಯೂಬ್ ] * [http://armchairtravelogue.blogspot.com/2009/12/worlds-largest-grid-clock.html ಪ್ರಪಂಚ’ದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಿಡ್ ಗಡಿಯಾರ ] * [http://www.concentrichron.com/ ದಿ ಕಾನ್ಸೆಂಟ್ರಿಕ್ರೋನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100523225020/http://www.concentrichron.com/ |date=2010-05-23 }} * [http://resonanceswaves.swishspace.com/gearsClock.html ಅನಿಮೇಷನ್ಸ್ ಮೂಲಕ - ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರದ ತಿಳುವಳಿಕೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100304170927/http://resonanceswaves.swishspace.com/gearsClock.html |date=2010-03-04 }} * [http://www.flafolder.com/flash/tutorials/flash-clock-tutorial-video/ ಫ್ಲಾಷ್ (ಹೊಳಪು)ನಿಂದ ಅನಲಾಗ್ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಹೆಗೆ? - ಚಲನಚಿತ್ರದ ಭೋಧನೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100914185305/http://www.flafolder.com/flash/tutorials/flash-clock-tutorial-video/ |date=2010-09-14 }} * [http://www.civic-time.com/ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಗಡಿಯಾರಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ-ನಗರದ-ಸಮಯ ] {{Time Topics}} {{Time measurement and standards}} * http://www.heirloomclockshop.com/article_info.php?articles_id=2 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090330005004/http://www.heirloomclockshop.com/article_info.php?articles_id=2 |date=2009-03-30 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗಡಿಯಾರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾರಾಲಜಿ]] [[ವರ್ಗ:ಯಂತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಲ]] [[br:Ur]] ovh8l46fhxerer0itl979mjhuigbpw1 3 37195 1374833 1374807 2026-06-07T14:03:27Z A826 72368 Bot: Added missing </div> tag to close outer div in WAM 2025 Barnstar message 1374833 wikitext text/x-wiki {{ಸುಸ್ವಾಗತ}}-[[ಸದಸ್ಯ:தமிழ்க்குரிசில்|தமிழ்க்குரிசில்]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:தமிழ்க்குரிசில்|talk]]) ೧೦:೫೫, ೧೬ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ (UTC) == Image ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ == ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಕಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಗಲೇ ಇರುವ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಪುಟಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲವೇ?? ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗೆ ಚಿತ್ರಗಳು (Film posters) ಸೇರಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?? [[ಸದಸ್ಯ:Raghuveer1995|Raghuveer1995]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Raghuveer1995|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೫೪, ೨೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC) ಆಯಾ ಚಿತ್ರದ ಐಡಿಯನ್ನು ನಮೂದಿಸಿದರೆ ಸಾಕು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಾಯ ಬೇಕಿದ್ದರೆ ತಿಳಿಸಿ [[ಸದಸ್ಯ:Gshguru|ಗುರುಪಾದ್ ಹೆಗಡೆ ಮುಂಡಿಗೇಸರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gshguru|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೩:೩೬, ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೯ (UTC) ==ವಿಶೇಷ ಸೂಚನೆ== ನಮಸ್ಕಾರ, [[ಸದಸ್ಯ:Gshguru|Gshguru]] ರವರೆ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಿಯಾ - ೨೦೨೦ ಲೇಖನ ಬರೆಯುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ನಾನು ಅರಳಿಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದೇನೆ. ದಯಮಾಡಿ ಆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯಾದರು ನೋಡಬೇಕಾಗಿ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಇದ್ದೇನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಬೇಕಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಂದೇಹಗಳಿದ್ದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಚರ್ಚೆಪುಟದಲ್ಲಿ ಕೇಳಬಹುದು. ಧನ್ಯವಾದಗಳು. [[ಸದಸ್ಯ:Arpitha05|Arpitha05]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Arpitha05|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೯, ೨೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ (UTC) ಸರಿ, ಓದಿದ್ದೇನೆ. ಧನ್ಯವಾದಗಳು [[ಸದಸ್ಯ:Gshguru|ಗುರುಪಾದ್ ಹೆಗಡೆ ಮುಂಡಿಗೇಸರ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Gshguru|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೫, ೨೩ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೦ (UTC) ==Result of Wiki Loves Women South Asia 2020- Kannada== Thank you very much for participating in the competition WLWSA and thereby contributing to Kannada Wikipedia. It gives me pleasure to announce that you secured third position in the competition. Please continue contributing to Wikipedia. [[ಸದಸ್ಯ:Dhanalakshmi .K. T|Dhanalakshmi .K. T]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Dhanalakshmi .K. T|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೪:೪೮, ೧೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೦ (UTC) == Wiki Loves Women South Asia 2020 == [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|right]] Hello! Thank you for your contribution in [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We appreciate your time and efforts in bridging gender gap on Wikipedia. Due to the novel coronavirus (COVID-19) pandemic, we will not be couriering the prizes in the form of mechanize in 2020 but instead offer a gratitude token in the form of online claimable gift coupon. Please fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScJ_5LgwLdIVtIuBDcew839VuOcqLtyPScfFFKF-LiwxQ_nqw/viewform?usp=sf_link this form] by last at June 10 for claiming your prize for the contest. Wiki Love and regards! [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore/International Team|Wiki Loves Folklore International Team]]. --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೧೦, ೩೧ ಮೇ ೨೦೨೦ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&oldid=20129673 --> == Wiki Loves Women South Asia Barnstar Award == {| style="background-color: ; border: 3px solid #f1a7e8; padding-right: 10px;" |rowspan="2" valign="left; padding: 5px;" | [[File:WLW Barnstar.png|150px|frameless|left]] |style="vertical-align:middle;" | [[File:Wiki Loves Women South Asia 2020.svg|frameless|100px|right]] Greetings! Thank you for contributing to the [[:m:Wiki Loves Women South Asia 2020|Wiki Loves Women South Asia 2020]]. We are appreciative of your tireless efforts to create articles about Women in Folklore on Wikipedia. We are deeply inspired by your persistent efforts, dedication to bridge the gender and cultural gap on Wikipedia. Your tireless perseverance and love for the movement has brought us one step closer to our quest for attaining equity for underrepresented knowledge in our Wikimedia Projects. We are lucky to have amazing Wikimedians like you in our movement. Please find your Wiki Loves Women South Asia postcard [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeGOOxMFK4vsENdHZgF56NHPw8agfiKD3OQMGnhdQdjbr6sig/viewform here]. Kindly obtain your postcards before 15th July 2020. Keep shining! Wiki Loves Women South Asia Team |} [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೩:೨೭, ೫ ಜುಲೈ ೨೦೨೦ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlwsa&oldid=20247075 --> == ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯಾದ ತಿಂಗಳು == {{clear}} {| class="wikitable" style="background-color: #b0c4d9; border: 2px solid #000; padding: 5px 5px 5px 5px; " |- |[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|50px|link=[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ_ಏಷ್ಯನ್_ತಿಂಗಳು_೨೦೨೦]]]] |ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯಾದ ತಿಂಗಳು ವಾರ್ಷಿಕ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಯ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾದ ವಿಷಯದ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿನ ಆನ್ಲೈನ್ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ_ಏಷ್ಯನ್_ತಿಂಗಳು_೨೦೨೦|ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ/ಭಾಗವಹಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ]]. |- !colspan="2"|ಈ ಎಡಿಟ್-ಅ-ಥಾನ್ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ,ಧನ್ಯವಾದಗಳು. --<span style="background: linear-gradient(to right, #D1DBCB, ivory, #F3F3EA); letter-spacing: 1.5px;">[[User:ಅನೂಪ್|★ Ano]][[User talk:ಅನೂಪ್|op✉]]</span> |} --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೯, ೧೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೦ (UTC) {{clear}} <!-- Message sent by User:ಅನೂಪ್@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:%E0%B2%85%E0%B2%A8%E0%B3%82%E0%B2%AA%E0%B3%8D/messagelist&oldid=1015909 --> == 2021 Wikimedia Foundation Board elections: Eligibility requirements for voters == Greetings, The eligibility requirements for voters to participate in the 2021 Board of Trustees elections have been published. You can check the requirements on [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021#Eligibility_requirements_for_voters|this page]]. You can also verify your eligibility using the [https://meta.toolforge.org/accounteligibility/56 AccountEligiblity tool]. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೩, ೩೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೧ (UTC) <small>''Note: You are receiving this message as part of outreach efforts to create awareness among the voters.''</small> <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21669859 --> == [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities == Hello, As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. An <u>event for community members to know and interact with the candidates</u> is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows: *Date: 31 July 2021 (Saturday) *Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time] :*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm :*India & Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm :*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm :*Pakistan & Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm * Live interpretation is being provided in Hindi. *'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form] For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]]. Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], ೦೬:೩೪, ೨೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21774789 --> == ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಮರೆಯಬೇಡಿ == ಆತ್ಮೀಯ Gshguru, ನೀವು ಈ ಇಮೇಲ್ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಯಾಕೆಂದರೆ, ನೀವು ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ 2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದೀರಿ. ಈ ಚುನಾವಣೆಯು ಆಗಸ್ಟ್ 18, 2021ರಂದು ಶುರುವಾಗಿದ್ದು, ಆಗಸ್ಟ್ 31, 2021ಕ್ಕೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ತರಹದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅನ್ನು ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬೋರ್ಡ್, ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ನಿರ್ಣಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ಈ ವರ್ಷ, ಸಮುದಾಯ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ 19 ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಈ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಟ್ರಸ್ಟೀಸ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ತಿಳಿಯಿರಿ]]. ನಮ್ಮ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳ 70,000 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಮತದಾನ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೋರಲಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ನೀವೂ ಒಬ್ಬರು! ಆಗಸ್ಟ್ 31ರ 23:59 UTC ತನಕ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ. *[[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''ಈ ಕೂಡಲೇ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಪುಟದಲ್ಲಿರುವ SecurePollನಲ್ಲಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿ''']]. ನೀವು ಈಗಾಗಲೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರೆ, ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ದಯವಿಟ್ಟು ಈ ಇಮೇಲನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬಳಿ ಎಷ್ಟೇ ಖಾತೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಒಂದು ಸಲ ಮಾತ್ರವೇ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|ಈ ಚುನಾವಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಪಡೆಯಿರಿ]]. [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೬:೪೭, ೨೮ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೧ (UTC) <!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21946184 --> == ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ == {| style="background-color: #FFFF00; border: 1px solid #fceb92;border-style:solid; border-width:6px; border-color:#bca9f5; style:{{corners}}" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:The gate to Udupi Town.jpg|The_gate_to_Udupi_Town]|225px]] |style="font-size: large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.00;" | '''ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ''' |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[File:Wikimedia logo family complete-2013.svg|130px|alt="Wikidata"]] |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಭೌತಿಕ ಸಮ್ಮಿಲನವನ್ನು '''ಜನವರಿ ೨೨,೨೦೨೩ರಂದು ಉಡುಪಿ'''ಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಮ್ಮಿಲನದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಯಾವುದೇ ವಿಕಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲ ಸಂಪಾದಕರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದ್ದು ಬಹಳ ಸಮಯದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರ ಭೇಟಿಯು ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮರುಚೈತನ್ಯ ತಂದುಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾಭಾವನೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಳೆ ಹೊಸ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರ ಸಮಾಗಮವು ಜ್ಞಾನದ ಹಂಚಿಕೆಗೆ, ಮಾಹಿತಿ ವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಒಳ್ಳೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗುವ ವಿಶ್ವಾಸವಿದೆ. ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸೋಣ. ಎಲ್ಲಾ ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಮೀಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರೀತಿಯ ಸ್ವಾಗತ. '''ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವಿವರಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ನೊಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸಮ್ಮಿಲನ/ವಿಕಿ ಸಮ್ಮಿಲನ ೨೦೨೩, ಉಡುಪಿ]] ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ.''' |} {{clear}} ---- ಈ ಸಂದೇಶ [[ಸದಸ್ಯ:Vikashegde|ವಿಕಾಸ್ ಹೆಗಡೆ]] ಅವರ ಪರವಾಗಿ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ. <div style="border-bottom: 2px solid red; border-top: 2px solid yellow; border-radius: 40px 0px 40px 0px; padding: 0px 5px; font-weight:bold; letter-spacing: 1.5px; text-align: center;"> <br /> ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಶುಭಾಶಯಗಳು. <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span>೧೪:೩೭, ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ (IST) <br /> </div> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1143808 --> == ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಪರ್ದೆ ಆಹ್ವಾನ == <div style="border: solid 1px #333; border-radius: 0.2em; box-shadow: 0 4px 4px #999; margin-bottom: 1.5em; display: table; width: 100%; height: 100px; line-height: 1.2; text-align: center; cursor: pointer;"> <p style="font-size: 1.4em;">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ೨೦೨೩|'''ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದದ''']] ಬಗ್ಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಜಾನಪದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲುವ ವಿಕಿಮೀಡಿಯಾ ಕಾಮನ್ಸ್‌ನ ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ಫೋಕ್ಲೋರ್ (WLF) ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಅಭಿಯಾನದ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ದೆ 1 ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಿಂದ 31 ಮಾರ್ಚ್ 2023 ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.</p> <span class="mw-ui-button mw-ui-progressive">[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ_ಮತ್ತು_ಜಾನಪದ_೨೦೨೩|<span style="color:white">ಬಾಗವಹಿಸಲು ಈ ಪುಟಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಕೊಡಿ..</span>]]</span> <div style="display: table-cell; vertical-align: middle;">[[ಚಿತ್ರ:Feminism_and_Folklore_banner.svg|250px|right]]</div></div> <span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold; align:center;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> <!-- Message sent by User:~aanzx@knwiki using the list at https://kn.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%B2%B8%E0%B2%A6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%AF:~aanzx/Active_user_list&oldid=1149743 --> == ಶಿರಸಿ == [[ಸದಸ್ಯ:Historywala|Historywala]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Historywala|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೧೦, ೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೩ (IST) == Wikimedian's Group of Mainland China wishes you a Happy New Year! == <div class="nomobile"><div style="position:relative; width:600px; height:800px;"> {| style="background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:0px; width:100%; height:100%; position:absolute; top:0; left:0; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2); box-sizing:border-box;" | style="vertical-align:middle; padding:10px; position:relative; height:100%;" |<span style="position:absolute; top:50%;left:50%;transform:translate(-50%,-50%); opacity:0.1; pointer-events:none; z-index:0;">[[File:丙午新年标志.svg|400px|link=]]</span><span style="position:absolute; top:15px; left:25px; color:#7D1506; font-weight:bold; font-size:2.6em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span><br><div style="position:absolute; top:100px; left:25px; right:25px; color:#333333; font-weight:400; font-size:1.3em; line-height:1.5; z-index:1;">'''Dear Gshguru'''：<br><br>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!<br><br><div style="text-align:right; margin-top:8px;">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div></div> |} </div></div>{{If mobile |tag=div |1=<div style="box-sizing:border-box; width:100%; max-width:560px; margin:0 auto; background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:14px; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2);"> <div style="text-align:center; margin-bottom:12px;"> <span style="color:#7D1506; font-family:'LiSu', 'STXingkai', 'KaiTi', serif; font-weight:bold; font-size:2.2em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span> </div> <div style="display:flex; align-items:center; gap:12px;"> <div style="flex:1 1 auto; font-size:14px; line-height:1.8; color:#333333; "> <div><big>'''Dear Gshguru：'''</big></div><br> <div>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!</div> </div> <div style="flex:0 0 auto;"><span style="display:block; opacity:0.9;">[[File:丙午新年标志.svg|150px|link=]]</span></div> </div> <div style="text-align:right; margin-top:8px; font-size:14px">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div> </div> </div> }} —[[ಸದಸ್ಯ:FradonStar|FradonStar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:FradonStar|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೦೧, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div></div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> dct79smtzhvjsckef8j8c93sc34s63u 0 80632 1374870 1339877 2026-06-08T09:02:12Z CommonsDelinker 768 ICICI-Prudential-Mutual-Fund.jpg ಹೆಸರಿನ ಫೈಲು Minoraxರವರಿಂದ ಕಾಮನ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪುಟದಿಂದ ತಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. 1374870 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೯}} {{Infobox company | name = ICICI Prudential Mutual Fund | logo = | industry = Mutual Funds | foundation = 1993 | area_served = India | location = Mumbai, India | type = Public | key_people = Mr. Nimesh Shah<ref>{{cite news |url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/expert-view/budget-2016-must-look-at-innovative-ways-to-create-demand-jobs-improve-trade/articleshow/50955941.cms |title=Budget 2016 must look at innovative ways to create demand & jobs, improve trade |publisher=Economic Indiatimes |date=12 Feb 2016 |accessdate=5 July 2016}}</ref> <br>(Managing Director & CEO), Mr. S. Naren<ref>{{cite news |url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/expert-view/this-is-a-great-year-for-mutual-fund-investors-a-bad-year-for-traders-s-naren-icici-prudential-amc/articleshow/50956672.cms |title=This is a great year for mutual fund investors, a bad year for traders: S Naren, ICICI Prudential AMC |publisher=Economic Indiatimes |date=12 Feb 2016 |accessdate=5 July 2016}}</ref> <br> (Chief Investment Officer), Mr. Rahul Goswami <br> (Chief Investment Officer - Fixed Income) | products = Mutual Fund, Portfolio Management Services, Advisory Services, Real Estate Investments | assets = {{profit}} {{INRConvert|175881|c}}<br> (March 31, 2016) | num_employees = 1000-1500 | homepage = {{URL|http://www.icicipruamc.com}} | intl = yes }} ಐಸಿಐಸಿಐ ಪ್ರೂಡೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಅಸ್ಸೆಟ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮಂಟೆ ಕಂಪೆನಿ ಲಿ., ಎಂಬುದು ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಅಸ್ಸೆಟ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮಂಟ್‌ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ (AMC) ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಹಣದ ಉಳಿತಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸರಳ ಹಾಗೂ ಸಮಂಜಸವಾದ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆಯ ಪರಿಹಾರಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೂಲಕ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.amfiindia.com/research-information/aum-data/average-aum |title=Average AUM |publisher=AMFI India |date= |accessdate=5 July 2016 |archive-date=6 ಜುಲೈ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160706215454/http://www.amfiindia.com/research-information/aum-data/average-aum |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.thehindubusinessline.com/portfolio/mutual-funds/icici-prudential-long-term-equity-topclass-performer-consistently/article8234440.ece|title=ICICI Prudential Long Term Equity: Top-class performer, consistently |publisher=The Hindu - BusinessLine |date=13 Feb 2016 |accessdate=5 July 2016}}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ===ಅ. ಮೂಲ=== ಏಎಮ್‌ಸಿ ಎಂಬುದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಪಾತ್ರವಾಗಿರುವ ಐಸಿಐಸಿಐ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಮತ್ತು ಯುಕೆ-ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವೆಗಳ ರಂಗದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಪ್ರೂಡೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಪಿಐಸಿ, ಇವೆರಡರ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್‌ ಆಫಿಸ್‌ ಬಾಂದ್ರಾ-ಕುರ್ಲಾ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್, ಮುಂಬಯಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದು ಇದು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ; ಈ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವು 1998ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದಾಗ ಇದು 2 ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು 6 ನೌಕರರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಈಗ ಇದು 120 ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು 1000ಕ್ಕಿಂತ ನೌಕರರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು 19 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಣ ಹೂಡಕೆದಾರರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.icicipruamc.com/mutual-fund.aspx |title=Mutual Fund |accessdate=5 July 2016 |publisher=ICICI Prudential AMC |archive-date=11 ಜುಲೈ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160711014447/http://www.icicipruamc.com/mutual-fund.aspx |url-status=dead }}</ref> ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆದಾರ ಕೇಂದ್ರಿತ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇವತ್ತು ಹಣ ಹೂಡಿಕೆಯ ತಜ್ಞತೆ, ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ವೈಶಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಹಣ ಹೂಡಿಕೆಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದರ ಸೂಕ್ತ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ==ಸಂಸ್ಥೆ== ===ಅ. ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು<ref>{{cite web |url=http://www.icicipruamc.com/AboutUs/ManagementTeam.aspx |title=Management Team |accessdate=5 July 2016 |publisher=ICICI Prudential AMC |archive-date=8 ಜುಲೈ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160708042029/http://www.icicipruamc.com/AboutUs/ManagementTeam.aspx |url-status=dead }}</ref>=== '''ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಲಿ: ಅಸ್ಸೆಟ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಂಪನಿ''' * ಶ್ರೀಮತಿ ಚಂದಾ ಕೊಚ್ಛಾರ್‌ - ಆಧ್ಯಕ್ಷರು * ಶ್ರೀ ಸುರೇಶ್‌ ಕುಮಾರ್‌ * ಶ್ರೀ ವಿಜಯ್‌ ಠಕ್ಕರ್‌ * ಶ್ರೀ ಎನ್‌.ಎಸ್‌. ಕಣ್ಣನ್‌ * ಶ್ರೀ ಸಿ.ಆರ್‌. ಮುರಲೀಧರನ್‌ * ಶ್ರೀ ನಿಮೇಷ್‌ ಶಾ<ref>{{cite web |url=http://www.mydigitalfc.com/knowledge/bnimesh-shahb-make-most-volatility-457 |title=Nimesh Shah: Make most of volatility |date=19 Jun 2015 |accessdate=5 July 2016 |publisher=MydigitalFC |archive-date=21 ಜೂನ್ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150621105526/http://www.mydigitalfc.com/knowledge/bnimesh-shahb-make-most-volatility-457 |url-status=dead }}</ref> * ಶ್ರೀ ಗೈ ಸ್ಟ್ರಾಪ್‌ * ಶ್ರೀಮತಿ ಲಕ್ಮಿ ವೆಂಕಟಾಚಲಮ್‌ * ಶ್ರೀ ಎನ್‌. ನರೇನ್‌ '''ಆಡಳಿತದ ತಂಡ''' * ಶ್ರೀ ಬಿ. ರಾಮಕೃಷ್ಣ – ಎಕ್ಸೆಕ್ಯುಟಿವ್‌ ವೈಸ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡಂಟ್‌ * ಶ್ರೀ ರಾಘವ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ – ಎಕ್ಸೆಕ್ಯುಟಿವ್‌ ವೈಸ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡಂಟ್‌ ಮತ್ತು ಹೆಡ್‌ ಆಫ್‌ ರೀಟೇಲ್‌ ಆ್ಯಂಡ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನಲ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ * ಶ್ರೀ ಹೇಮಂತ್‌ ಅಗರ್‌ವಾಲ್‌ – ಹೆಡ್‌ ಆಫ್‌ ಆಪರೇಶನ್ಸ್‌ * ಶ್ರೀ ವಿವೇಕ್‌ ಶ್ರೀಧರನ್‌ – ಹೆಡ್‌ ಆಫ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನಲ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ * ಶ್ರೀ ಅಮರ್‌ ಶಾ – ಹೆಡ್‌ ಆಫ್‌ ರೀಟೀಲ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ * ಶ್ರೀಮತಿ ಸುಪ್ರಿಯಾ ಸಪ್ರೆ ಹೆಡ್‌ ಆಫ್‌ ಕಂಪ್ಲೈಯನ್ಸ್‌ ಆ್ಯಂಡ್‌ ಲೀಗಲ್‌ * ಶ್ರೀ ಅಭಿಜಿತ್‌ ಶಾ – ಹೆಡ್‌ ಆಫ್‌ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌, ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಆ್ಯಂಡ್‌ ಕಸ್ಟಮರ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್‌ * ಶ್ರೀ ಅಮಿತ್‌ ಭೋಸಳಿ – ಹೆಡ್‌ ಆಫ್‌ ರಿಸ್ಕ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮಂಟ್‌ * ಶ್ರೀ ನಿಖಿಲ್‌ ಭೇಂಡೆ – ಹೆಡ್‌ ಆಫ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ರಿಸೋರ್ಸಸ್‌ * ಶ್ರೀ ಆದಿಲ್‌ ಭಕ್ಷಿ – ಹೆಡ್‌ ಆಫ್‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ರಿಲೇಶನ್ಸ್‌ ಆ್ಯಂಡ್‌ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್‌ * ಶ್ರೀ ಲಲಿತ್‌ ಪೋಪ್ಲಿ – ಹೆಡ್‌ ಆಫ್‌ ಇನ್‌ಫರ್ಮೇಶನ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ * ಶ್ರೀ ರಾಹುಲ್‌ ರಾಯ್‌ – ಹೆಡ್‌, ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ '''ಹಣ ಹೂಡಿಕೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆ''' * ಶ್ರೀ ಎಸ್‌. ನರೇನ್‌ - ಎಕ್ಸೆಕ್ಯುಟಿವ್‌ ಡೈರೆಕ್ಟರ್‌ ಮತ್ತು ಚೀಫ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫೀಸರ್‌ <ref>{{cite web |url=http://forbesindia.com/article/work-in-progress/sankaran-naren-of-icici-prudential-mf-does-things-premortem-than-postmortem/33921/1 |title=Sankaran Naren of ICICI Prudential MF does things pre-mortem than post-mortem |date=16 October 2012 |accessdate=5 July 2016 |publisher=Forbes India |archive-date=17 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160917032134/http://forbesindia.com/article/work-in-progress/sankaran-naren-of-icici-prudential-mf-does-things-premortem-than-postmortem/33921/1 |url-status=dead }}</ref> * ಶ್ರೀ ರಾಹುಲ್‌ ಗೋಸ್ವಾಮಿ – ಚೀಫ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಫೀಸರ್‌ - ಫಿಕ್ಸ್‌ಡ್‌ ಇನ್‌ಕಮ್‌ * ಶ್ರೀ ರಾಹುಲ್‌ ರಾಯ್‌ – ಹೆಡ್‌, ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ==ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ವೀಸ್‌ಗಳು== ಏಎಮ್‌ಸಿ-ಯು ಬೇರೆಬೇರೆ ಅಸ್ಸೆಟ್‌ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿನ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌ ಫಂಡ್‌ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಅಸ್ಸೆಟ್ಸ್‌ ಅಂಡರ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮಂಟ್‌ಗಳನ್ನು (AUM) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಏಎಮ್‌ಸಿ-ಯು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೇ ಸರ್ವೀಸ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ವಿಭಾಗದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ವಿವಿಧ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟಿಗಳ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್‌ ಅಡ್ವೈಸರಿ ಮ್ಯಾಂಡೇಟ್‌ಗಳನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.icicipruamc.com/OurFunds.aspx |title=About ICICI Prudential Mutual Funds |accessdate=5 July 2016 |publisher=ICICI Prudential AMC |archive-date=8 ಜುಲೈ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160708205534/http://www.icicipruamc.com/OurFunds.aspx |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indian-share-tips.com/2011/11/nimesh-shah-md-and-ceo-icici-prudential.html|title=Nimesh Shah, MD and CEO, ICICI Prudential Asset Management Views on Current State of Market|accessdate=5 July 2016 | publisher=Indian SHare Tips}}</ref> ===ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌ ಫಂಡ್‌ === ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌ ಫಂಡ್‌ ಮೂಲತಃ ರೀಟೇಲ್‌ (ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ) ಹಣ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://mutualfundnewsgroup.blogspot.in/2010/10/q-nimesh-shah-md-ceo-icici-prudential.html |title=Q & A: Nimesh Shah, MD & CEO, ICICI Prudential AMC |date=13 October 2010 |accessdate=5 July 2016 | publisher=Mutual Fund News Group}}</ref> ಅದು ರೀಟೇಲ್‌ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವರ ಬದುಕಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ನೆರವಾಗುವಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಹಾರೋಪಾಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಐಸಿಐಸಿಐ ಪ್ರೂಡೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಏಎಮ್‌ಸಿ-ಯು ಗ್ರಾಹಕರ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ್ದು ಆವು ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌ ಫಂಡ್‌ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್‌ಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ===ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮಂಟ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ಗಳು=== ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮಂಟ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ಗಳು ಒಟ್ಟು ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತದ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಫಲಗಳನ್ನು (ರಿಟರ್ನ್ಸ್‌) ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋದಲ್ಲಿ ಹಣ ತೊಡಗಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇಸವಿ 2000ದಲ್ಲಿ ಐಸಿಐಸಿಐ ಪ್ರೊಡೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಏಎಮ್‌ಸಿ-ಯು ಈ ಸರ್ವೀಸನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೊದಲ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಪಾರ್ಟಿಸಿಪಂಟ್‌ ಆಗಿತ್ತು. ಈಗ ಇದು 10 ವರ್ಷಕ್ಕೊ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯಶೋಪಥದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.icicipruamc.com/portfolio-management-services.aspx |title=PMS (Portfolio Management services) |accessdate=5 July 2016 |publisher=ICICI Prudential AMC |archive-date=11 ಮೇ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160511202257/http://www.icicipruamc.com/portfolio-management-services.aspx |url-status=dead }}</ref> ===ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ಬಿಸಿನೆಸ್‌=== ಐಸಿಐಸಿಐ ಪ್ರೊಡೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಏಎಮ್‌ಸಿ-ಯು ಇಸವಿ 2007ರಲ್ಲಿ ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ಇನ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ಮಂಟ್‌ ಸೀರೀಸ್‌ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ವಿಭಾಗವು ಒಟ್ಟು ಅಧಿಕ ಮೊತ್ತದ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಂಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.icicipruamc.com/OurBusiness/RealEstate/AboutUs.aspx|title=About Real Estate Investment|accessdate=5 July 2016|publisher=ICICI Prudential AMC|archive-date=19 ಜುಲೈ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160719100813/http://www.icicipruamc.com/OurBusiness/RealEstate/AboutUs.aspx|url-status=dead}}</ref> ===ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಡ್ವೈಸರಿ=== ಐಸಿಐಸಿಐ ಪ್ರೂಡೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಏಎಮ್‌ಸಿ-ಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆಯ ಸಲಹಾ ಸಮರ್ಥತೆಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಒದಗಿಸಲು ನೆರವಾಗುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಿಟ್ಟ ವಿದೇಶೀ ಅಡ್ವೈಸರಿ ಯೂನಿಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ. ನಮ್ಮ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ - * ಐಸಿಐಸಿಐ ಪ್ರೂಡೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಏಎಮ್‌ಸಿ-ಯು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸಲಹಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕೆಲವೇ ಭಾರತೀಯ ಏಎಮ್‌ಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. * 2006ರಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಿದೇಶೀ ಸಲಹೆಯ ಬಿಸಿನೆಸ್‌ * [[ಜಪಾನ್‌]], ಟೈವಾನ್‌, ಯೂರೋಪ್‌ ಮತ್ತು ಮಿಡ್ಲ್‌ ಈಸ್ಟ್‌-ನಂತಹ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಹಕರಿದ್ದಾರೆ * ಫಂಡ್‌ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಕೌಂಟ್‌ಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಹಕ ವಿಭಾಗಗಳಿದ್ದು, ಇವು ಭಾರತೀಯ ಈಕ್ವಿಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಫಿಕ್ಸ್‌ಡ್‌ ಇನ್‌ಕಮ್‌ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ==ನಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು== ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌ ಫಂಡ್‌ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಐಸಿಐಸಿಐ ಪ್ರೂಡೆನ್ಷಿಯಲ್‌ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌ ಫಂಡ್‌ನ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳೆಂದರೆ ಎಚ್‌ಡಿಎಫ್‌ಸಿ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌ ಫಂಡ್‌, ರಿಲಯನ್ಸ್‌ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌ ಫಂಡ್‌, ಎಸ್‌ಬಿಐ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌ ಫಂಡ್‌, ಬಿರ್ಲಾ ಸನ್‌ ಲೈಫ್‌ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌ ಫಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಯೂಟಿಐ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌ ಫಂಡ್‌.<ref>{{cite news |url=http://profit.ndtv.com/mutual-funds/top-fund-houses |title=Top Fund Houses |date=18 Feb 2016 |accessdate=5 July 2016 |publisher=NDTV Profit |archive-date=21 ಜೂನ್ 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160621020519/http://profit.ndtv.com/mutual-funds/top-fund-houses |url-status=dead }}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references /> ==ಹೊರಗಿನ ಲಿಂಕ್‌ಗಳು== {{official website|http://www.icicipruamc.com}} {{ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು]] 62x8rn5ezanmc9c3776l8q3u9h7j9m0 0 82630 1374874 1334154 2026-06-08T11:12:03Z VASANTH S.N. 728 ಪರಿಷ್ಕರಣೆ 1374874 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | honorific_prefix = [[Dame]] | name =ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟೀ | honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|DBE}} | image = Agatha Christie in Nederland (detectiveschrijfster), bij aankomst op Schiphol me, Bestanddeelnr 916-8898 (cropped).jpg | alt = | caption = Christie in 1964 | pseudonym = Mary Westmacott | birth_name = Agatha Mary Clarissa Miller | birth_date = {{Birth date|df=y|1890|9|15}} | birth_place = [[Torquay]], Devon, England | death_date = {{Death date and age|df=y|1976|1|12|1890|9|15}} | death_place = [[Winterbrook House]], Wallingford, Oxfordshire, England | resting_place = Church of St Mary, [[Cholsey]], Oxfordshire, England | occupation = {{flatlist| *Novelist *short story writer *playwright *poet *memoirist }} | genre = {{flatlist| *[[Murder mystery]] *detective story *crime fiction *[[thriller (genre)|thriller]] }} | movement = [[Golden Age of Detective Fiction]] | notableworks = {{flatlist| *''[[The Mysterious Affair at Styles]]'' (1920) *''[[The Murder of Roger Ackroyd]]'' (1926) *''[[Partners in Crime (short story collection)|Partners in Crime]]'' (1929) *''[[The Murder at the Vicarage]]'' (1930) *''[[Murder on the Orient Express]]'' (1934) *''[[The A.B.C. Murders]]'' (1936) *''[[Death on the Nile]]'' (1937) *''[[And Then There Were None]]'' (1939) *''[[The Mousetrap]]'' (1952) *''[[Witness for the Prosecution (play)|Witness for the Prosecution]]'' (1953) }} | spouses = {{plainlist| *{{Marriage|[[Archie Christie|Archibald Christie]]|1914|1928|end=div}} *{{Marriage|[[Max Mallowan]]|1930}} }} | children = [[Rosalind Hicks]] | relatives = [[James Watts (British politician)|James Watts]] (nephew) | signature = Agatha Christie's signature.svg | website = {{Official URL}} }} ==ಜನನ== '''ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ''' ಅವರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಡೇಮ್ ಅಗಾಥ ಮೇರಿ ಕ್ಲರಿಸ್ಸ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ.ಇವರು ೧೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೮೯೦ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಇವರು ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು.ಈಕೆ ಕ್ಲಾರ ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಲರ್ ದಂಪತಿಗಳ ಕೊನೆಯ ಪುತ್ರಿ.ಇವರ ಅಕ್ಕ ಮಾರ್ಗ್ರೆಟ್ ಮಿಲ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಅಣ್ಣ ಲೂಯಿಸ್ ಮಿಲ್ಲರ್.[[ಸಂಗೀತ]]ದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಇವರು [[ಪಿಯಾನೋ]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್|ಮಾಂಡೊಲಿನ್]] ನುಡಿಸುತಿದ್ದರು. ಇವರು ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಪುರಾತತ್ವ ಕ್ಶೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈಕೆ ಪತ್ತೆದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಾರರು ಮತ್ತು [[ನಾಟಕ|ನಾಟಕಕಾರ]]ರಾಗಿ ಕೂಡ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು " ಮೇರಿ ವೆಸ್ಟ್ ಮೆಕ್ಕೊಟ್ " ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.ಇವರು ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತಾರು ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಣ್ಣಕಥಾ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Agatha_Christie</ref> ==ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಬರಹ== ಇವರು ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.ಇವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಅದರಲ್ಲೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವುದೆಂದು [[ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ|ಗಿನ್ನಿಸ್ ಪುಸ್ತಕ]]ವು ದಾಖಲು ಮಾಡಿದೆ. ಆಕೆಯ ಬರವಣಿಗೆಗಳು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ.ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಲೇಟಿಯಂ ರ ಪ್ರಕಾರ ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಳ್ಳುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಗೂ ಏಕೈಕ ಲೇಖಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕಥೆಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ೧೦೩ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿದೆ.ಇವರ "ಅಂಡ್ ದೆನ್ ದೆರ್ ವೆರ್ ನನ್ " ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕಂಡಿದೆ.ಇವರು ವಿಶ್ವದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ [[ನಾಟಕ]], ಒಂದು ಕೊಲೆ ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು ''ದಿ ಮೌಸ್ಟ್ರಾಪ್ ''ಎಂಬಂತಹ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ೨೫ ನೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೫೨ ರಂದು ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ನಾಟ್ಯಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು.ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ನಾಟಕ ಎಂದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.ಇವರ ಮೊದಲನೇಯ ಸಣ್ಣ ಕಥೆ " ದಿ ಹೌಸ್ ಆಫ಼್ ಬ್ಯೂಟಿ ". ಇದು ಕೀವಲ ೬೦೦೦ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವರ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿಯ ಹೆಸರು " ''ಸ್ನೋ ಅಪೊನ್ ದಿ ಡೆಜ಼ರ್ಟ್'' ". ಇವರು ಕೆಲವು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಕಥೆಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದರೆ. ಕ್ಂ ಟೆಲ್ಲ್ ಮಿ ಹೌ ಯು ಲಿವ್, ದಿ ಗ್ರಾಂಡ್ ಟೂರ್ ಮೊದಲಾದವೂ ಇವರ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಕಥೆಗಳು. ಇವರ ಆಥ್ಮಕಥೆಯ ಹೆಸರು " ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ:ಆಥ್ಮಚರಿತ್ರೆ ". ಇದು ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ, ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪತ್ತೆದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು. ಇವರನ್ನು '''ಕ್ವೀನ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಮ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ," ಮರ್ಡರ್ ಆಫ್ ರೋಜರ್ ಅಕ್ರೋಯ್ಡ್ " ಎಂಬ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಕಾದಂಬರಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ [[ಅಪರಾಧ]] ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದು ಅಪರಾಧ ಬರಹಗಾರ ಸಂಘದ ೬೦೦ ಬರಹಗಾರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.ಮರ್ಡರ್ ಇನ್ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ, ಡೆತ್ ಆನ್ ನೈಲ್,ಅಪ್ಪಾಯಿಂಟ್ಮೆನ್ಟ್ ವಿಥ್ ಡೆತ್,ದೆ ಕೇಮ್ ಟು ಭಾಗ್ದಾದ್ ಮೊದಲಾದ ಕೃತಿಗಳು ಪುರಾತತ್ವ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕ " ದಿ ಮಿಸ್ಟಿರಿಯಸ್ ಆಫ಼ೇರ್ ಅಟ್ ಸ್ಟೈಲ್ಸ್ ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. " ಹರ್ಕ್ಯೂಲಿ ಪೈರೋಟ್ " ಇವರ ೩೩ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಮತ್ತು ೫೪ ಸಣ್ಣ [[ಕಥೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. 1920ರಲ್ಲಿ'' ದಿ ಮಿಸ್ಟೀರಿಯಸ್ ಅಫೇರ್ ಎಟ್ ಸ್ಟೈೀಲ್ಸ್'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಳು. ಇದರಲ್ಲಿ ಈಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಪತ್ತೇದಾರ ಹಕ್ರ್ಯೂಲ್ ಪಾಯ್ರಾನ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತದೆ. ''ದಿ ಮರ್ಡರ್ ಆಫ್ ರೋಜರ್ ಆಕ್ರಾಯ್ಡ್‍''ನಲ್ಲಿ (1926) ಕತೆಗಾರನೇ ಕೊಲೆಗಾರನೆಂಬ ವಿಷಯ ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ನಡುವೆ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣೆಳಾದಳು ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಹಬ್ಬಿ ಹಲವರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಿಜಕ್ಕೂ ಈಕೆ ಆಗ ಮರವೆರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳದಂತೆ ಯಾರ್ಕ್‍ಷೈರಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸೇರಿದ್ದಳು. 1928ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಿಚ್ಛೇದನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 1930ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಲೋವನ್ ಎಂಬ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಸಂಶೋಧಕನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಆತನೊಡನೆ [[ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡ|ಏಷ್ಯಖಂಡ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಬಹಳ ಹಣ ಗಳಿಸಿದಳು. ಪತಿಯ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಸುತ್ತ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ನೇಯ್ದಿರುವ ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದರೆ ''ಮರ್ಡರ್ ಇನ್ ಮೆಸಪೊಟೇಮಿಯ''. ಈಕೆಯ ಮೂರು ನಾಟಕಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾದುವು. ಈಕೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಇವು:'' ದಿ ಮಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ಲೂ ಟ್ರೇನ್'' (1928). ''ದಿಸೆವೆನ್ ಡಯಲ್ಸ್ ಮಿಸ್ಟರಿ'' (1929), ''ಲಾರ್ಡ್ ಎಜ್‍ವೇರ್ ಡೈಸ್ ''(1933). ಮೇರಿ ವೆಸ್ಟ್‍ಮ್ಯಾಕಾಟ್ ಎಂಬ ಬದಲು ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈಕೆ ''ಆಬ್ಸೆಂಟ್ ಇನ್ ದಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್'' (1944), ''ದಿ ರೋಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಯೂ ಟ್ರೀ'' (1948) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಳು. ''ವಿಟ್‍ನೆಸ್ ಫಾರ್ ದಿ ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಷನ್'' ಮೊದಲಾದ ಈಕೆಯ ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳು [[ಸಿನಮಾ|ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಗಳಿಸಿವೆ. ಈಕೆ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಲಿಟರೆಚರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಫೆಲೊ ಆಗಿದ್ದಳಲ್ಲದೆ 1956ರಲ್ಲಿ ಈಕೆಗೆ ಸಿ.ಬಿ.ಇ. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ದೊರಕಿತು. ==ಪೂರ್ವ ಜೀವನ== ಇವರು ಆರ್ಚಿಬಾಲ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ೧೯೧೪ ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು.ಆದರೆ ಅವರ ಸಂಬಂಧ ಧೀರ್ಘ ಸಮಯ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಆತ ನಾನ್ಸಿ ನೀಲ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಬ್ಬಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಮದುವೆಯಾದರು.ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಗಾಥ ಮೇರಿ ಕ್ಲರಿಸ್ಸ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಓಲ್ಡ್ ಸ್ವಾನ್ ಹೊಟೆಲ್ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಪ್ರೇಮಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ (ತೆರೇಸ ನೀಲ್) ಹತ್ತು ದಿನದವರೆಗೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದ್ದರು.ಇವರು ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ಅಗಾಥಾ,ಮಾಕ್ಸ್ ಮಲ್ಲೊವನ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.biography.com/people/agatha-christie-9247405 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-09-15 |archive-date=2016-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160915034205/http://www.biography.com/people/agatha-christie-9247405 |url-status=dead }}</ref> ==ಸನ್ಮಾನಗಳು== ೧೯೫೬ - ''ಕಮಾಂಡರ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಎಂಪೈರ್'' ೧೯೫೭ -"ಪತ್ತೆ ಕ್ಲಬ್" ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. ==ಮರಣ== ಡೇಮ್ ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ೧೨ ಜನವರಿ ೧೯೭೬ ರಂದು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಯೋ ಸಹಜ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ೮೫ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡರು.ಮೂವತ್ತು ಹೂವಿನ ದಂಡೆಗಳಿಂದ,ಡೇಮ್ ಅಗಾಥಾ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ==ಉಲ್ಲೆಖಗಳು== {{Reflist}} [[ವರ್ಗ:ಕಥೆಗಾರ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಗಾರ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯ]] pdrviravzu5olvnnm31zqx87gvabiky 1374875 1374874 2026-06-08T11:12:14Z VASANTH S.N. 728 removed [[Category:ಕಥೆಗಾರ್ತಿ]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]] 1374875 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer <!-- for more information see [[:Template:Infobox writer/doc]] --> | honorific_prefix = [[Dame]] | name =ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟೀ | honorific_suffix = {{post-nominals|country=GBR|size=100%|DBE}} | image = Agatha Christie in Nederland (detectiveschrijfster), bij aankomst op Schiphol me, Bestanddeelnr 916-8898 (cropped).jpg | alt = | caption = Christie in 1964 | pseudonym = Mary Westmacott | birth_name = Agatha Mary Clarissa Miller | birth_date = {{Birth date|df=y|1890|9|15}} | birth_place = [[Torquay]], Devon, England | death_date = {{Death date and age|df=y|1976|1|12|1890|9|15}} | death_place = [[Winterbrook House]], Wallingford, Oxfordshire, England | resting_place = Church of St Mary, [[Cholsey]], Oxfordshire, England | occupation = {{flatlist| *Novelist *short story writer *playwright *poet *memoirist }} | genre = {{flatlist| *[[Murder mystery]] *detective story *crime fiction *[[thriller (genre)|thriller]] }} | movement = [[Golden Age of Detective Fiction]] | notableworks = {{flatlist| *''[[The Mysterious Affair at Styles]]'' (1920) *''[[The Murder of Roger Ackroyd]]'' (1926) *''[[Partners in Crime (short story collection)|Partners in Crime]]'' (1929) *''[[The Murder at the Vicarage]]'' (1930) *''[[Murder on the Orient Express]]'' (1934) *''[[The A.B.C. Murders]]'' (1936) *''[[Death on the Nile]]'' (1937) *''[[And Then There Were None]]'' (1939) *''[[The Mousetrap]]'' (1952) *''[[Witness for the Prosecution (play)|Witness for the Prosecution]]'' (1953) }} | spouses = {{plainlist| *{{Marriage|[[Archie Christie|Archibald Christie]]|1914|1928|end=div}} *{{Marriage|[[Max Mallowan]]|1930}} }} | children = [[Rosalind Hicks]] | relatives = [[James Watts (British politician)|James Watts]] (nephew) | signature = Agatha Christie's signature.svg | website = {{Official URL}} }} ==ಜನನ== '''ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ''' ಅವರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಡೇಮ್ ಅಗಾಥ ಮೇರಿ ಕ್ಲರಿಸ್ಸ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ.ಇವರು ೧೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೮೯೦ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್|ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿ]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.ಇವರು ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು.ಈಕೆ ಕ್ಲಾರ ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಲರ್ ದಂಪತಿಗಳ ಕೊನೆಯ ಪುತ್ರಿ.ಇವರ ಅಕ್ಕ ಮಾರ್ಗ್ರೆಟ್ ಮಿಲ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಅಣ್ಣ ಲೂಯಿಸ್ ಮಿಲ್ಲರ್.[[ಸಂಗೀತ]]ದಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಇವರು [[ಪಿಯಾನೋ]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಂಡೊಲಿನ್|ಮಾಂಡೊಲಿನ್]] ನುಡಿಸುತಿದ್ದರು. ಇವರು ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಪುರಾತತ್ವ ಕ್ಶೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈಕೆ ಪತ್ತೆದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಣ್ಣ ಕಥೆಗಾರರು ಮತ್ತು [[ನಾಟಕ|ನಾಟಕಕಾರ]]ರಾಗಿ ಕೂಡ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು " ಮೇರಿ ವೆಸ್ಟ್ ಮೆಕ್ಕೊಟ್ " ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಣಯ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.ಇವರು ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತಾರು ಪತ್ತೇದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಸಣ್ಣಕಥಾ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Agatha_Christie</ref> ==ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಬರಹ== ಇವರು ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.ಇವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಅದರಲ್ಲೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವುದೆಂದು [[ಗಿನ್ನೆಸ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ|ಗಿನ್ನಿಸ್ ಪುಸ್ತಕ]]ವು ದಾಖಲು ಮಾಡಿದೆ. ಆಕೆಯ ಬರವಣಿಗೆಗಳು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ.ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಲೇಟಿಯಂ ರ ಪ್ರಕಾರ ಇವರ ಕೃತಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಅನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಳ್ಳುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಾಗೂ ಏಕೈಕ ಲೇಖಕಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಕಥೆಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ೧೦೩ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿದೆ.ಇವರ "ಅಂಡ್ ದೆನ್ ದೆರ್ ವೆರ್ ನನ್ " ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಕಂಡಿದೆ.ಇವರು ವಿಶ್ವದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ [[ನಾಟಕ]], ಒಂದು ಕೊಲೆ ರಹಸ್ಯ ಮತ್ತು ''ದಿ ಮೌಸ್ಟ್ರಾಪ್ ''ಎಂಬಂತಹ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ೨೫ ನೇ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೫೨ ರಂದು ಅಂಬಾಸಿಡರ್ ನಾಟ್ಯಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು.ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ನಾಟಕ ಎಂದು ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.ಇವರ ಮೊದಲನೇಯ ಸಣ್ಣ ಕಥೆ " ದಿ ಹೌಸ್ ಆಫ಼್ ಬ್ಯೂಟಿ ". ಇದು ಕೀವಲ ೬೦೦೦ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇವರ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿಯ ಹೆಸರು " ''ಸ್ನೋ ಅಪೊನ್ ದಿ ಡೆಜ಼ರ್ಟ್'' ". ಇವರು ಕೆಲವು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಕಥೆಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಿದ್ದರೆ. ಕ್ಂ ಟೆಲ್ಲ್ ಮಿ ಹೌ ಯು ಲಿವ್, ದಿ ಗ್ರಾಂಡ್ ಟೂರ್ ಮೊದಲಾದವೂ ಇವರ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಲ್ಲದ ಕಥೆಗಳು. ಇವರ ಆಥ್ಮಕಥೆಯ ಹೆಸರು " ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ:ಆಥ್ಮಚರಿತ್ರೆ ". ಇದು ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ, ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪತ್ತೆದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು. ಇವರನ್ನು '''ಕ್ವೀನ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಮ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ," ಮರ್ಡರ್ ಆಫ್ ರೋಜರ್ ಅಕ್ರೋಯ್ಡ್ " ಎಂಬ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಕಾದಂಬರಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ [[ಅಪರಾಧ]] ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದು ಅಪರಾಧ ಬರಹಗಾರ ಸಂಘದ ೬೦೦ ಬರಹಗಾರರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.ಮರ್ಡರ್ ಇನ್ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ, ಡೆತ್ ಆನ್ ನೈಲ್,ಅಪ್ಪಾಯಿಂಟ್ಮೆನ್ಟ್ ವಿಥ್ ಡೆತ್,ದೆ ಕೇಮ್ ಟು ಭಾಗ್ದಾದ್ ಮೊದಲಾದ ಕೃತಿಗಳು ಪುರಾತತ್ವ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕ " ದಿ ಮಿಸ್ಟಿರಿಯಸ್ ಆಫ಼ೇರ್ ಅಟ್ ಸ್ಟೈಲ್ಸ್ ೧೯೨೦ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. " ಹರ್ಕ್ಯೂಲಿ ಪೈರೋಟ್ " ಇವರ ೩೩ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಮತ್ತು ೫೪ ಸಣ್ಣ [[ಕಥೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. 1920ರಲ್ಲಿ'' ದಿ ಮಿಸ್ಟೀರಿಯಸ್ ಅಫೇರ್ ಎಟ್ ಸ್ಟೈೀಲ್ಸ್'' ಎಂಬ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಳು. ಇದರಲ್ಲಿ ಈಕೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಪತ್ತೇದಾರ ಹಕ್ರ್ಯೂಲ್ ಪಾಯ್ರಾನ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯವಾಗುತ್ತದೆ. ''ದಿ ಮರ್ಡರ್ ಆಫ್ ರೋಜರ್ ಆಕ್ರಾಯ್ಡ್‍''ನಲ್ಲಿ (1926) ಕತೆಗಾರನೇ ಕೊಲೆಗಾರನೆಂಬ ವಿಷಯ ವಿಸ್ಮಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ನಡುವೆ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕಾಣೆಳಾದಳು ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಹಬ್ಬಿ ಹಲವರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ನಿಜಕ್ಕೂ ಈಕೆ ಆಗ ಮರವೆರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿ ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳದಂತೆ ಯಾರ್ಕ್‍ಷೈರಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸೇರಿದ್ದಳು. 1928ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಿಚ್ಛೇದನ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 1930ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಲೋವನ್ ಎಂಬ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಸಂಶೋಧಕನನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಆತನೊಡನೆ [[ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡ|ಏಷ್ಯಖಂಡ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದು ಬಹಳ ಹಣ ಗಳಿಸಿದಳು. ಪತಿಯ ಪ್ರಾಕ್ತನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಸುತ್ತ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ನೇಯ್ದಿರುವ ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದರೆ ''ಮರ್ಡರ್ ಇನ್ ಮೆಸಪೊಟೇಮಿಯ''. ಈಕೆಯ ಮೂರು ನಾಟಕಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾದುವು. ಈಕೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಾದಂಬರಿಗಳು ಇವು:'' ದಿ ಮಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ಲೂ ಟ್ರೇನ್'' (1928). ''ದಿಸೆವೆನ್ ಡಯಲ್ಸ್ ಮಿಸ್ಟರಿ'' (1929), ''ಲಾರ್ಡ್ ಎಜ್‍ವೇರ್ ಡೈಸ್ ''(1933). ಮೇರಿ ವೆಸ್ಟ್‍ಮ್ಯಾಕಾಟ್ ಎಂಬ ಬದಲು ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಈಕೆ ''ಆಬ್ಸೆಂಟ್ ಇನ್ ದಿ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್'' (1944), ''ದಿ ರೋಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಯೂ ಟ್ರೀ'' (1948) ಎಂಬ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನೂ ಬರೆದಳು. ''ವಿಟ್‍ನೆಸ್ ಫಾರ್ ದಿ ಪ್ರಾಸೆಕ್ಯೂಷನ್'' ಮೊದಲಾದ ಈಕೆಯ ಕೆಲವು ಕಥೆಗಳು [[ಸಿನಮಾ|ಚಲನಚಿತ್ರ]]ಗಳಾಗಿ ಖ್ಯಾತಿಗಳಿಸಿವೆ. ಈಕೆ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಲಿಟರೆಚರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಫೆಲೊ ಆಗಿದ್ದಳಲ್ಲದೆ 1956ರಲ್ಲಿ ಈಕೆಗೆ ಸಿ.ಬಿ.ಇ. ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ದೊರಕಿತು. ==ಪೂರ್ವ ಜೀವನ== ಇವರು ಆರ್ಚಿಬಾಲ್ಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ೧೯೧೪ ರಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದರು.ಆದರೆ ಅವರ ಸಂಬಂಧ ಧೀರ್ಘ ಸಮಯ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಆತ ನಾನ್ಸಿ ನೀಲ್ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಬ್ಬಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಆಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಮದುವೆಯಾದರು.ಕೋಪಗೊಂಡ ಅಗಾಥ ಮೇರಿ ಕ್ಲರಿಸ್ಸ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ಓಲ್ಡ್ ಸ್ವಾನ್ ಹೊಟೆಲ್ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಂಡನ ಪ್ರೇಮಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ (ತೆರೇಸ ನೀಲ್) ಹತ್ತು ದಿನದವರೆಗೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದ್ದರು.ಇವರು ೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ಅಗಾಥಾ,ಮಾಕ್ಸ್ ಮಲ್ಲೊವನ್ ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.biography.com/people/agatha-christie-9247405 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2016-09-15 |archive-date=2016-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160915034205/http://www.biography.com/people/agatha-christie-9247405 |url-status=dead }}</ref> ==ಸನ್ಮಾನಗಳು== ೧೯೫೬ - ''ಕಮಾಂಡರ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಎಂಪೈರ್'' ೧೯೫೭ -"ಪತ್ತೆ ಕ್ಲಬ್" ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. ==ಮರಣ== ಡೇಮ್ ಅಗಾಥಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿ ೧೨ ಜನವರಿ ೧೯೭೬ ರಂದು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಯೋ ಸಹಜ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ೮೫ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೀರಿಕೊಂಡರು.ಮೂವತ್ತು ಹೂವಿನ ದಂಡೆಗಳಿಂದ,ಡೇಮ್ ಅಗಾಥಾ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ==ಉಲ್ಲೆಖಗಳು== {{Reflist}} [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಗಾರ್ತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಆಂಗ್ಲ ಸಾಹಿತ್ಯ]] 2h5dsan95kfvsylzzlnb1u6bmp8ccah 0 105333 1374847 1374029 2026-06-08T01:58:01Z ~2026-33821-82 99892 /* ಪೀಠಿಕೆ - ಹಿನ್ನಲೆ */ 1374847 wikitext text/x-wiki [[ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ - ಭಾಗ ೨]]-> [[File:Emblem of India.svg|thumb|ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಚಿಹ್ನೆ]] :'''ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ''' ==ಪೀಠಿಕೆ - ಹಿನ್ನಲೆ== *ವಿಸ್ತೃತ ಲೇಖನ- ಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸ:[[ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] *ಮುಂದುವರಿದ ಲೇಖನ:[[ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ - ಭಾಗ ೨]] [[File:Mohenjo-daro Priesterkönig.jpeg|thumb|140px|<center>"ಪುರೋಹಿತ ರಾಜ (ಪ್ರೀಸ್ಟ್ ಕಿಂಗ್)" ಪ್ರತಿಮೆ, [[ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೋ]], ಪ್ರಬುದ್ಧ ಹರಪ್ಪನ್ ಅವಧಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, ಕರಾಚಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ.</center>]] *[[ಭಾರತ]]ದ ನಾಗರಿಕ ಇತಿಹಾಸವು 5000 ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಿಂಧೂನದೀ ತಿರದ [[ಹರಪ್ಪ]], [[ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೋ]] ಸಂಸ್ಕತಿಯಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ವೇದಕಾಲದ ಸಂಸ್ಕತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದು ಕ್ರಿಪೂ. 4 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮೌರ್ಯರು ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. 4 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿತು. ಕ್ರಿಶ.ಹನ್ನರಡನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಅನೇಕ ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. *ಮಹಮದೀಯರು ಕ್ರಿ.12 ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ಧಾಳಿನದೆಸಿ 13 ನೇ ಶತಮನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ದೆಹಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಗುಲಾಮಿ ಸಂತತಿಯ ಆಡಳಿತ ಆರಂಭವಾಯಿತು. [[ದೆಹಲಿ|ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಮುಸ್ಲಿಮರ ಆಡಳಿತ ಕ್ರಿ.ಶ.1857 ರ ವರೆಗೆ ನೆಡೆಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮರಾಠರ ಮತ್ತು ಅರಸರ ಆಡಳಿತ ಇತ್ತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಕಂಪನಿಯ ಆಡಳಿತ ಕ್ರಿ.ಶ.1857 ರ ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆಯ ವರೆಗೆ ನೆಡೆದು, ಕಂಪನಿಯ ಆಡಳಿತ ಕೊನೆಗೊಂಡು ಇಡೀ ಭಾರತದ ಆಡಳಿತವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಹಿಂದೂ ದೇಶದ ಚರಿತ್ರೆ ಇ.ವಿ.ಥಾಂಮ್ಸನ್ ಎಮ್. ಎ ಅನುವಾದ ದೊರೆಸ್ವಾಮಿಎಂ.ಎ.ಬಿಟಿ.ಪ್ರಕಟಣೆ: ಕೃಶ್ಚಿಯನ್ನ್ ಸೊಸಯಟಿ ಫಾರ್ ಇಂಡಿಯ;೧೯೫೦</ref> ===ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತ:=== *[[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಇತಿಹಾಸ]] [[File:Lord Mountbatten Naval in colour Allan Warren.jpg|thumb|150px|ಭಾರತದ ಕೊನೆಯ ವೈಸ್‍ರಾಯ್‍- ಲಾರ್ಡ್ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ (ಬರ್ಮಾದಲ್ಲಿ ನೇವಲ್ ಅಲನ್ ವಾರೆನ್ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ)]] *ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿ.ಶ.1857 ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ]]ವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರದ ನೇರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಟಿಷ್ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವರು, ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಅವರಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವರು ಭಾರತದ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್, (ವೈಸ್ರಾಯ್) ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರರಾದರು. ವೈಸ್ರಾಯ್ ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲು ಒಂದು ಸಮಿತಿ ಇತ್ತು. 1858 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಜನರಿಗೆ ರಾಜಮನೆತನದ ಘೋಷಣೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕುಮಾರರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದರು. ರಾಜರುಗಳಿಂದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನೀತಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರನ್ನು. ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಧೀನರಾಗಿರುವಂತೆ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು [[ಚಿತ್ರ:Transfer of power in India, 1947.jpg|thumb|right|300px|[[೧೯೪೭]]ರ [[ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫]]ರ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರದ ಹಸ್ತಾಂತರ: '''ದಿ.15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 ರಂದು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ (12.15/16 AM)ವೈಸ್ ರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಮೌಂಟಬ್ಯಾಟನ್ನರು ನೆಹರೂ ಅವರಿಗೆ ಭಾರತದ ಧ್ವಜ ಏರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಧಿಕಾರ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು''']] *ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಲು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನಾಯಕತ್ವ ಹುಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ದಾದಾಭಾಯಿ ನವರೋಜಿ 1867 ರಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1876 ರಲ್ಲಿ ಸುರೇಂದ್ರನಾಥ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಂ.ಔ. ನಿವೃತ್ತ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿವಿಲ್ ಸೇವಕನಾದ ಹ್ಯೂಮ್, ಎಪ್ಪತ್ತೆರಡು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ 1885 ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. *ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಜನರ ದನಿ ಜೋರಾಗತೊಡಗಿ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸೇರಿದ [[ಬಾಲ ಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ]], [[ಲಾಲ ಲಜಪತ್ ರಾಯ್]] ಹಾಗೂ ಬಿಪಿನ್ ಚಂದ್ರ ಪಾಲ್ ಮೊದಲಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ನೇತಾರರು ಸ್ವರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಆಗ್ರಹಿಸತೊಡಗಿದರು. ಅವರು 1905ರಲ್ಲಿ, ವೈಸ್‍ರಾಯ್ ಹಾಗೂ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ (1899-1905) ಆಗಿದ್ದ ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಝನ್, ವಂಗದೇಶ ಅಥವಾ ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗೋಸ್ಕರ ವಿಭಜನೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದರ ವಿರುದ್ಧ ದೊಡ್ಡ ಅಸಹಾಕರ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು. ಸೌಮ್ಯವಾದಿಗಳಾದ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ ಮತ್ತು ದಾದಾಭಾಯ್ ನವರೋಜಿಯವರು ಬೇಡಿಕೆ ಈಡೇರಿಕೆಗಾಗಿ ಮಾತುಕತೆ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ತರುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಹಿಂದೂ ದೇಶದ ಚರಿತ್ರೆ ಇ.ವಿ.ಥಾಂಮ್ಸನ್ ಎಮ್. ಎ ಅನುವಾದ ದೊರೆಸ್ವಾಮಿಎಂ.ಎ.ಬಿಟಿ.ಪ್ರಕಟಣೆ: ಕೃಶ್ಚಿಯನ್ನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಇಂಡಿಯ;೧೯೫೦: ಪುಟ ೩೦೨-೩೧೫</ref> *1918 ಹಾಗೂ 1922ರ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಮೋಹನದಾಸ ಗಾಂಧಿಯವರ]] ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾದ ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯ ಮೊದಲ ಸರಣಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೊಡನೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ದೊರೆಯಿತು. 1930ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿತು. *ಭಾರತದಿಂದ ಜಪಾನಿಗೆ ತೆರಳಿ ಬ್ರಿಟಿಷ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು 1942ರಲ್ಲಿ [[ಸುಭಾಷಚಂದ್ರ ಬೋಸ್|ಸುಭಾಷಚಂದ್ರ ಬೋಸ]]ರು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ 2 ನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬರ್ಮಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದರೂ [[ಜಪಾನ್]] ಶರಣಾಗತವಾದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವರ ಅಕಾಲ ಮರಣದಿಂದ ಆ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲವಾಯಿತು. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರ *ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಂತರ 1942 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 8 ರಂದು, [[ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಸಮಿತಿಯ (ಎಐಸಿಸಿ) ಮುಂಬೈ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಚಳವಳಿಯು [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಗಾಂಧಿಯವರು]] ತನ್ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂದೇಶವನ್ನು "ಡು ಅಥವಾ ಡೈ!" ಕರೆ ನೀಡಿತು, ಆದರೆ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಕರೆಯ 24ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಇಡೀ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. [[ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ]]ಯವರು [[ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು|ನೆಹರೂ]] ಅವರ ಮನೆ ಆನಂದ ಭವನದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.liveindia.com/freedomfighters/LalBahadurShastri.html |title=LalBahadurShastri. |access-date=2018-09-11 |archive-date=2012-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120708063825/http://www.liveindia.com/freedomfighters/LalBahadurShastri.html |url-status=dead }}</ref> ದೇಶಾದ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ನಡೆದವು. ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೈಕ್ಗಳನ್ನು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಚಳವಳಿಯು ಸರಿಯಾದ ನಾಯಕರಿಲ್ಲದೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು, ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಅಹಿಂಸೆಯ ತತ್ವದಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿತು. [[File:India flag-XL-anim.gif|thumb|ಭಾರತದ ತ್ರಿವರ್ಣ ಧ್ವಜ (India flag-XL-anim)]] *ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧವು ಕೊನೆಗಂಡಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ದಣಿದಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಭಾರತದ ಜನರ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯದ ವಿರೋಧವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ ಮತ್ತ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಲ್ಲವೆಂದು ತೀvರ್ಮಾನಿಸಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಭಾರತ]] ಹಾಗೂ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ವೆಂದು ಇಬ್ಭಾಗಿಸುವ ದೇಶ ವಿಭಜನೆಯ ಬಳಿಕ, ಭಾರತವು, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ 15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 (15-8-1947;12.15/16AM) ರಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>[https://www.toppr.com/bytes/history-of-india/ History of India: A Walk Through from Ancient to Modern Age - Toppr]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>An Advanced History of India. By Majumder, Raychoudhary, Datta. The Last Phase of British Sovereignty in India-1919 -1947by RRSethi MA Ph.D NewDelhi;1958</ref><ref>[https://www.linkedin.com/pulse/20140815144059-336000804-astrology-s-role-in-indian-independence-mahurat Astrology's Role in Indian Independence Mahurat;;August 15, 2014;;Acharya Siddharth - Researcher-(15-8-1947;12.15/16AM)]</ref> ===ಸಂವಿಧಾನದ ಬೆಳವಣಿಗೆ:=== *[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]] *[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆ]] [[File:India Administrative Divisions 1951.svg|thumb|1951 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗಗಳು]] *ದಿ.26 ಜನವರಿ 1950 ರಂದು ಭಾರತವು [[ಗಣರಾಜ್ಯ]]ವಾದ ದೇಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು 300 ವರ್ಷದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಿಂದಿನ ಇತಿಹಾಸವಿದೆ. ಮೊಟ್ಟಮದಲನೆಯ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಲು ಕೊಟ್ಟ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಣಿ ಕೊಟ್ಟ 1657 ರ ಚಾರ್ಟರ್ ಅಥವಾ ಸನ್ನದು. 2 ನೆಯ ಚಾರ್ಟರ್ 1726- ಇತಿಹಾಸದ ಮುಖ್ಯ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಮೂರನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಭಾರತದ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲು 1773 ರ ನಿಯಮವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ನಾಲ್ಕನೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ 1833 ರ ಚಾರ್ಟರ್ ಆಕ್ಟ್ - ಬಂಗಾಳದ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ರು ಈ ಕಾಯಿದೆ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಆಗಿ ಮರು-ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಆಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಮ್ ಬೆಂಟಿಂಕ್ ರನ್ನು ಭಾರತದ ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ ಮಾಡಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ದೇಶದ ಆಡಳಿತವು ಒಂದು ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಏಳನೆಯ. ಇಂಡಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಕ್ಟ್ 1892 ಆಕ್ಟ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಶಾಸಕಾಂಗ ಮಂಡಳಿಗಳ ಗಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು. ಎಂಟನೆಯದು '''ಇಂಡಿಯನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಕ್ಟ್ 1909''' ಅಥವಾ ಮಾರ್ಲೆ-ಮಿಂಟೋ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಕಾನೂನು. - ಅಥವಾ ಮಿಂಟೊ-ಮಾರ್ಲೆ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು 1909 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಶಾಸನ ಸಭೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಒಂಭತ್ತನೆಯ ಹಂತಲ್ಲಿ “'''ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯಿದೆ 1919'''” ನ್ನು ಭಾರತ ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಎಡ್ವಿನ್ ಮೊಂಟಾಗು {ಭಾರತ ವಿದೇಶಾಂಗ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ} ಮತ್ತು ಲಾರ್ಡ್ ಚೆಲ್ಮ್ಸ್ಫೋರ್ಡ್ {ವೈಸ್ರಾಯ್ ಮತ್ತು ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್} ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮೊಂಟಾಗು-ಚೆಲ್ಮಸಫರ್ಡ್ ರಿಫಾರ್ಮ್ಸ್ ಅಥವಾ ಮೊಂಟ್-ಫೋರ್ಡ್ ಸುಧಾರಣೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಹತ್ತನೆಯದು 1935 ರ ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಕಾಯಿದೆ. ಈ '''1935 ರ ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಕಾಯಿದೆ'''ಯನ್ನು 1935 ರ ಆಗಸ್ಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. 321 ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು 10 ಶೆಡ್ಯೂಲ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದುವರೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ದೀರ್ಘ ಕಾಯಿದೆ. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯಿದೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಲೀಗಿನ ಬೇಡಿಕೆಯ ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ಕೊನೆಯದಾಗಿ “'''ಇಂಡಿಯನ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ 1947”''' ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ಇಂಡಿಯಾವನ್ನು, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಎಂದು ಎರಡು ಹೊಸ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಭುತ್ವಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿತು. 1947 ರ ಜುಲೈ 18 ರಂದು ಈ ಕಾಯಿದೆ ರಾಯಲ್ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. 1947 ಆಗಸ್ಟ್ 14 ರಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು, ಮತ್ತು ಭಾರತವು ಅದೇ ಆಗಸ್ಟ್ 15 ರಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ===1946 ರ ನಡುಗಾಲ ಸರ್ಕಾರ=== *1946ರ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ನಿಯೋಗದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ವಿಭಜನೆಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ - '''೧.'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಯುಕ್ತ ಭಾರತದ ಸ್ಥಾಪನೆ', ೨.'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಕೇಂದ್ರ ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ', ೩.'ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಕೊಡಲಾದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇತರ ಎಲ್ಲ ಅಧಿಕಾರಗಳು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ' ಎಂಬ ತತ್ತ್ವ, ೪.'ಮತೀಯ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಮುಂದುವರಿಕೆ' ೫.'ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಮಿತಿಗೆ ಪರೋಕ್ಷ ಚುನಾವಣೆ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ', ೬.'ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಗೆ ಅಧಿಕಾರ ವರ್ಗಾವಣೆ''''-ಇವಿಷ್ಟನ್ನು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿತು. ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಗೆ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ನೇರ ಚುನಾವಣೆ ವಿಳಂಬದಾಯಕವಾದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೂ ಆದರದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಹತ್ತು ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಒಂದರಂತೆ ಸ್ಥಾನ ನಿರ್ಧಾರಮಾಡಿ ಎಲ್ಲ ಜನಾಂಗಕ್ಕೂ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ತತ್ಪಲವಾಗಿ 1946 ಡಿಸೆಂಬರ್ 6ರಂದು ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆ ರಚಿತವಾಯಿತು. ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಲೀಗ್ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾಸಭೆಗೆ ಸೇರುವ ಬದಲು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮತೀಯ ಗಲಭೆಗೆ ಆದೇಶವಿತ್ತಿತು. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ಲನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಲೀಗ್ ಇವುಗಳ ಮನವೊಲಿಸಿ, ನೆಹರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಇರುವಂತೆ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1946 ರಲ್ಲಿ ನಡುಗಾಲ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.<ref name="ReferenceA">ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ</ref> ====1947 ರ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರ==== [[File:Jawaharlal Nehru, 1947.jpg|thumb|[[ಪಂ. ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]].]] [[ಚಿತ್ರ:Rajendraprasad.jpg|thumb|ಡಾ.ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]] *ಭಾರತವು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗುವವರೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಸಹಯೋಗಿ (ಡೊಮಿನಿಯನ್) ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. 1947 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15 ರಂದು (ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ 12.16 AM) [[ಪಂ. ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಪಂಡಿತ ಜವಾಹರ್ ಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಪ್ರಧಾನ ಮಾಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಅದರಂತೆ ಲಾರ್ಡ ಮೌಂಟ್ ಬ್ಯಾಟನ್ ರು ಭಾರತದ ಗೌರ್ನರ್ ಜನರಲ್ಲರಾಗಿ 1948 ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆದರು. ನಂತರ ಸಿ.ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರಿಯವರು ಗೌರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲರು ಉಪಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ನೇಮಕವಾದರು. ಇದು ಚುನಾಯಿತವಲ್ಲದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರ.1952ರಲ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯಾಯಿತು. (ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಉದಯದೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿನ 1946 ರ ನಡುಗಾಲ ಸರ್ಕಾರ 1947 ರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಗೆ ಮುಂಚೆ ರದ್ಧಾಯಿತು.) <ref>ಹಿಂದೂದೇಶದ ಚರಿತ್ರೆ : ಇ.ಡಬ್ಳು. ಥಾಂಮ್ಸನ್;1950; ಪುಟ 337</ref> ====ಸಂವಿಧಾನ==== *ಬ್ರಿಟಿಷರ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿ ಭಾರತದ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗಣರಾಜ್ಯ ಅಗತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞ [[ಬಿ.ಎನ್.ರಾವ್]] ನೇಮಕಗೊಂಡು ತಯಾರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ನಂತರ, [[ಬಾಬು ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್|ಡಾ.ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]] ಅವರು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ, ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ತೀರ್ಮಾನದಂತೆ ಆ ಕರಡನ್ನು ಅಂತಿಮರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು, [[ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ಅವರು ಕರಡು ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿಯೂ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಸಂವಿಧಾನ ಸಬೆಯಲ್ಲಿ, ಲಿಖಿತರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]] ಶಾಸಕಾಂಗ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಕಾರ್ಯಾಂಗಗಳ ರಚನೆ, ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಮೂಲದ 22 ಭಾಗಗಳು 8 ಅನುಚ್ಛೇದಗಳನ್ನೂ, 395 ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮೂಲತಃ ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಸಂವಿಧಾನವು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಅನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಾದವು. ಈಗ 25 ಭಾಗಗಳು 12 ಅನುಸೂಚಿಗಳು ಮತ್ತು 450 ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>https://india.gov.in/my-government/constitution-india {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191111125035/https://www.india.gov.in/my-government/constitution-india |date=2019-11-11 }}.</ref><ref>http://indiacode.nic.in/coiweb/welcome.html.</ref><ref>[https://www.legalbites.in/constitutional-history-india/ INDIAN LEGAL SYSTEM;Constitutional History of India;JUNE 22, 2018]</ref> *1813-1823 ರ ವರೆಗೆ ಇಂಡಿಯಾದ ಗೌರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಆಗಿದ್ದ ಮಾರ್ಕ್ವೀಸ್ ಆಫ್ ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್ (ಲಾರ್ಡ್ ಮಾಯೀರ್)ನು ತನ್ನ ಡೈರಿಯಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದನು,- ::'''" ಇದುವರೆವಿಗೆ ತನಗೆ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಬ್ರಿಟನ್ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ರಾಜನೀತಿಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗೇ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವ ಕಾಲವು ಬರುವುದು - ಬಹುಬೇಗ ಬರುವುದು"''' *ಹೀಗೆ ಭಾರತದ ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತವು ಅಥವಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರವು ಜನರ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟದ ಫಲವಾಗಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ.<ref>ಹಿಂದೂದೇಶದ ಚರಿತ್ರೆ : ಇ.ಡಬ್ಳು. ಥಾಂಮ್ಸನ್;1950;ಪುಟ 303</ref> ===ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಮಹಾಶಕ್ತಿಯಾಗುವ ಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದೆ (1950 ರಿಂದ 2018 ರ ಬೆಳವಣಿಗೆ) === *'''1950- 2018:ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಇತಿಹಾಸ''' (ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೇಖನದ ಅನುವಾದ) * ಭಾರತದ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸವು 1950 ರ ಜನವರಿ 26 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾರತ 15 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 ರಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತವು, ಸ್ವತಂತ್ರ ಬಾರತ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಮತವಿದ್ದ ವಾಯುವ್ಯಭಾಗ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಆಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ಭಾರತದ. ಈ ವಿಭಜನೆಯು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವೆ ಸುಮಾರು 10 ಮಿಲಿಯನ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಾನವ-ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಜನರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದರು, ಆದರೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ನಾಯಕ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. 1950 ರ ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನವು ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. * ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರ, ಜಾತಿವಾದ, ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ದಂಗೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಅದರ ಜೊತೆಗೆ 1947 ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1962 ರಲ್ಲಿ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ.ಚೀನಾ - ಭಾರತ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ 1965, 1971 ಮತ್ತು 1999 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಡನೆ ಯುದ್ಧಗಳಾದವು. ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗಡಿ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಾಗತಿಕ ಅಮೇರಿಕ ಬಣ ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾ ಬಣಗಳ ಶೀತಲ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ತಟಸ್ಥವಾಗಿತ್ತು, ಭಾರತವು ಮಿಲಿಟರಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದಲೂ, ಅದರ ಕಟು-ವೈರಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಅಮೇರಿಕ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. * ಭಾರತವು ಪರಮಾಣು-ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, 1974 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದ ನಂತರ 1998 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಐದು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು. 1950 ರಿಂದ 1980 ರವರೆಗೆ ಭಾರತವು ಸಮಾಜವಾದಿ-ಪ್ರೇರಿತ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದ ಕಾರಣ ಆರ್ಥಿಕ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ ಜೊತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ನೀತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತ್ತು ನೀರಾವರಿ, ವಿದ್ಯುತ್ ಗ್ರಾಮಾಬ್ಯುದಯ ಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರೂ ಕ್ರಮೇಣ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ನಿಧಾನಗತಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ ನವ ಲಿಬರಲ್ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು (ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ನೀತಿ) ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿÀಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿತು. ಇಂದು ಭಾರತವು ಜಗತ್ತಿನ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದೂ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಆದರೂ ವ್ಯಾಪಕ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರವು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ. ಇಂದು, ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಧ್ವನಿಯೊಂದಿಗೆ ಭಾರತವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಲು ಬಯಸುತ್ತಿದೆ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಮಹಾಶಕ್ತಿಯಾಗುವ ಲಕ್ಷಣವಿದೆಯೆಂದು ಅನೇಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಮತ್ತು ಚಿಂತಕರ ಚಾವಡಿಗಳು (ಟ್ಯಾಂಕ್) ಗಳು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>https://usatoday30.usatoday.com/news/world/2005-01-13-long-view-usat_x.htm Prediction: India, China will be economic giants By John Diamond, USA TODAY</ref><ref>[http://eprints.lse.ac.uk/43442/1/India_will%20india%20become%20a%20superpower%28lsero%29.pdf Ramachandra Guha India: the next superpower?: will India become a superpower?]</ref> [[File:The first Cabinet of independent India.jpg|thumb|620px|center| <center>'''ಗಣರಾಜ್ಯ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ''' </center> ಜನವರಿ 31,1950 ರಂದು ನವ ದೆಹಲಿಯ ಸರಕಾರಿ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು;(ಎಡದಿಂದ-ಬಲ ಕುಳಿತವರು) ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್, ರಫಿ ಅಹ್ಮದ್ ಕಿಡ್ವಾಯ್, ಸರ್ದಾರ್ ಬಲ್ದೇವ್ ಸಿಂಗ್, ಮೌಲಾನಾ ಅಬುಲ್ ಕಲಾಮ್ ಆಜಾದ್, ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು, ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್, ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್, ಡಾ. ಜಾನ್ ಮಥಾಯ್, ಶ್ರೀ ಜಗ್ಜೀವನ್ ರಾಮ್, ರಾಜ್ ಕುಮಾರಿ ಅಮೃತ್ ಕೌರ್, ಡಾ.ಎಸ್.ಪಿ ಮುಖರ್ಜಿ. (ಎಡದಿಂದ-ಬಲ;ನಿಂತಿರುವುದು) ಖುರ್ಶೀದ್ ಲಾಲ್, ಆರ್.ಆರ್. ದಿವಾಕರ್, ಮೋಹನ್ ಲಾಲ್ ಸಕ್ಸೇನಾ, ಗೋಪಾಲಸ್ವಾಮಿ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್, ಎನ್.ವಿ. ಗಾಡ್ಗಿಲ್, ಕೆ.ಸಿ. ನಿಯೋಗಿ, ಜೈರಾದಾಸ್ ದೌಲತ್ರಮ್, ಕೆ. ಸಂತಾನಂ, ಸತ್ಯ ನಾರಾಯಣ್ ಸಿನ್ಹಾ ಮತ್ತು ಡಾ.ಬಿ.ವಿ.ಕೇಸ್ಕರ್.]] ==1947-1950: ಭಾರತ ಡೊಮಿನಿಯನ್ ರಾಜ್ಯ (ವಿವರ)== *1947-1950: ಡೊಮಿನಿಯನ್ ಭಾರತ (ಸಹಯೋಗಿ ರಾಜ್ಯ) [[File:C Rajagopalachari 1944.jpg|thumb|120px|right|[[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರಿ]]; ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಗೌರ್ನರ್ ಜನರಲ್ 1944]] *'''ಲಾರ್ಡ್ ಲೂಯಿಸ್ ಮೌಂಟ್ ಬ್ಯಾಟನ್''':(1900–1979): ಇಂಡಿಯಾದ ವೈಸ್ರಾಯ್; 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 1947 ರಿಂದ 21, ಜೂನ್ 1948. *'''ಸಿ. ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರಿ(1878-1972)'''::ಭಾರತದ ವೈಸ್ರಾಯ್; 21 ಜೂನ್ 1948 ರಿಂದ 26 ಜನವರಿ 1950. *'''ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು'''(ನವೆಂಬರ್ 14, 1889 - ಮೇ 27, 1964)::ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1947 ರಿಂದ ಮೇ 27, 1964 (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ) *ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಘಟನೆಗಳು ನೆಡೆದವು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ಜನರ ಬೃಹತ್ ವಿನಿಮಯ ಆಯಿತು, 1947 ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಯುದ್ಧ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಒಂದು ಏಕೀಕೃತ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು 562 ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಏಕೀಕರಣ. [[ಭಾರತ]]ದುಡನೆ ರಾಜಕೀಯ ಏಕೀಕರಣವಾಯಿತು. ಇದರ ಸಾಧನೆಯ ಕೀರ್ತಿ ಆಗ ಉಪ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್]] ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರ ಮತ್ತು [[ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ]]ಜೀಯವರ ಸಾವಿನ ಮೊದಲು ಮಹಾತ್ಮರ ಜೊತೆಗೂಡಿ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಮತ್ತು ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಜಾತ್ಯತೀತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು.<ref>"The Hindu : Patel vs. Gandhi?". Thehindu.com. Retrieved 15 August 2018.</ref> ===ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ=== *ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: [[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ]] ::"ಮತಾಂತರಹೊಂದಿದ ಒಂದು ಜನಾಂಗವು ತಾನು ತನ್ನ ಮೂಲ ಜನಾಂಗದ ಸಮೂಹದಿಂದ ತಾವೇ ಬೇರೆ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಸಾಧಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಕಾಣಲಾರೆ " - ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು, 1944 ರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಉತ್ತಾ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>[Prof. Prasoon (1 January 2010). My Letters.... M.K.Gandhi. Pustak Mahal. p. 120. ISBN 978-81-223-1109-9.]</ref> ====ಪಟೇಲರು ಎಐಸಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಗೆ ಒಪ್ಪಲು ಮಂಡಿಸಿದ ವಾದದ ಭಾಗ==== {| class="wikitable" |- |''When Lord Louis Mountbatten formally proposed the plan on 3 June 1947, Patel gave his approval and lobbied Nehru and other Congress leaders to accept the proposal. Knowing Gandhi's deep anguish regarding proposals of partition, Patel engaged him in frank discussion in private meetings over the perceived practical unworkability of any Congress-League coalition, the rising violence and the threat of civil war. At the All India Congress Committee meeting called to vote on the proposal, Patel said:'' *''I fully appreciate the fears of our brothers from [the Muslim-majority areas]. Nobody likes the division of India and my heart is heavy. But the choice is between one division and many divisions. We must face facts. We cannot give way to emotionalism and sentimentality. The Working Committee has not acted out of fear. But I am afraid of one thing, that all our toil and hard work of these many years might go waste or prove unfruitful. My nine months in office has completely disillusioned me regarding the supposed merits of the Cabinet Mission Plan. Except for a few honorable exceptions, Muslim officials from the top down to the chaprasis (peons or servants) are working for the League. The communal veto given to the League in the Mission Plan would have blocked India's progress at every stage. Whether we like it or not, de facto Pakistan already exists in the Punjab and Bengal. Under the circumstances I would prefer a de jure Pakistan, which may make the League more responsible. Freedom is coming. We have 75 to 80 percent of India, which we can make strong with our own genius. The League can develop the rest of the country.'' <ref>Menon, V. P. Transfer of Power in India. p. 385.</ref> -- :'''ಕನ್ನಡ ಭಾವಾನುವಾದ'''-:ಲಾರ್ಡ್ ಲೂಯಿ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ 3 ಜೂನ್ 1947 ರಂದು ವಿಭಜನೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದಾಗ, ಪಟೇಲ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನೆಹರು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಒಲಿಸಲು ಲಾಬಿ(ವಾದ) ಮಾಡಿದರು. ವಿಭಜನೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ತೀವ್ರವಾದ ದುಃಖವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡ ಪಟೇಲ್, ಯಾವುದೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಲೀಗ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ರಚನೆಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯತೆ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಮನನ ಮಾಡಿದರು., ಕಾರಣ - ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಿಂಸಾಚಾರ (ಹಿಂದೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ದಂಗೆ) ಮತ್ತು ಜನಾಂಗಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅಂತರ್-ಯುದ್ಧದ ಬೆದರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಖಾಸಗಿ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ್ಟೀಕರಣ ನೀಡುವ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ವಿಭಜನೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಎಐಸಿಸಿ ಸದಸ್ಯರು ಒಪ್ಪಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಲು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಿತಿಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಟೇಲ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: ::''ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಮತದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸಹೋದರರಿಗೆ ಇರುವ ಭಯವನ್ನು ನಾನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಒಪ್ಪುತ್ತೇನೆ. ಯಾರೂ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನ ಹೃದಯ ಭಾರವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ನಮ್ಮ ಮುಂದಿರುವ ಆಯ್ಕೆಯು ಭಾರತವನ್ನು ಒಂದು ವಿಭಾಗ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ವಿಭಾಗಗಳಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು ಇವುಗಳ ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ (ನೇರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಭಾರತದಅಂತರ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ದಂಗೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಡೆದು ಭಾರತ ಛಿದ್ರವಾಗುವುದು). ನಾವು ವಾಸ್ತವಿಕ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ನಾವು ಭಾವುಕತೆ ಮತ್ತು ಭಾವಾತಿರೇಕಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ನೆಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸಮಿತಿಯು ಭಯದಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಾನು ಒಂದು ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆದರುತ್ತೇನೆ, (ಈಗ ವಿಭಜನೆಗೆ ಒಪ್ಪದಿದ್ದರೆ) ಈ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ನಮ್ಮ ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಶ್ರಮದ ಕೆಲಸವು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ನಿಷ್ಫಲವಾಗಬಹುದು. ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಿಷನ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್’ನ ಭಾವಿಸಲಾದ ಉಚಿತತೆ -ಅರ್ಹತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನ ಒಂಭತ್ತು ತಿಂಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭ್ರಾಂತಿ ನಿರಸನಯಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವಿನಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮೇಲಿನಿಂದ ಚಾಪ್ರಾಸಿಗಳವರೆಗೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‍ ಮಿಷನ್ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಲೀಗ್’ಗೆ ಕೊಟ್ಟ "ವಿಟೊ" (ಸರ್ಕಾರದ ತೀರ್ಮಾನದ- ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ನಿಷೇಧಿಸುವ ಕೋಮು-ಸವಲತ್ತು) ಪ್ರತಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತ್ತದೆ. ನಾವು ಅದನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇವೆಯೋ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೋ, ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಈಗಾಗಲೇ ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ರಚಿಸುವ ತೀರ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಪಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ, ಅದು ಲೀಗ್’ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬರುತ್ತಿದೆ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಪ್ರತಿಶತ 75 - 80 ರಷ್ಟು ಭಾರತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ, ಅದನ್ನು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಪ್ರತಿಭಾಶಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಲಪಡಿಸಬಹುದು. ಲೀಗ್ ತನಗೆ ಬಂದ ದೇಶದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬಹುದು.'' |- |} [[File:Nathuram.jpg|thumb|ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ಆರೋಪಿಗಳ ಗುಂಪು- ಫೋಟೋ; ಇದನ್ನು ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿ) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ನಿಂತಿರುವವರು: ಶಂಕರ್ ಕಿಸ್ತಾಯ್ಯ, ಗೋಪಾಲ್ ಗೋಡ್ಸೆ, ಮದನ್‍ಲಾಲ್ ಪಹ್ವಾ, ದಿಗಂಬರ್ ಬ್ಯಾಡ್ಗೆ (ಅಪ್ರೋವರ್). ಕುಳಿತಿರುವವರು: ನಾರಾಯಣ ಆಪ್ಟೆ, ವಿನಾಯಕ್ ಡಿ. ಸಾವರ್ಕರ್, ನಾಥೂರಾಮ್ ಗೋಡ್ಸೆ, ವಿಷ್ಣು ಕರ್ಕರೆ|ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ಆರೋಪಿಗಳ ಗುಂಪು- ಫೋಟೋ; ಇದನ್ನು ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ (ಕಸ್ಟಡಿಯಲ್ಲಿ) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ನಿಂತಿರುವವರು: ಶಂಕರ್ ಕಿಸ್ತಾಯ್ಯ, ಗೋಪಾಲ್ ಗೋಡ್ಸೆ, ಮದನ್‍ಲಾಲ್ ಪಹ್ವಾ, ದಿಗಂಬರ್ ಬ್ಯಾಡ್ಗೆ (ಅಪ್ರೋವರ್). ಕುಳಿತಿರುವವರು: ನಾರಾಯಣ ಆಪ್ಟೆ, ವಿನಾಯಕ್ ಡಿ. ಸಾವರ್ಕರ್, ನಾಥೂರಾಮ್ ಗೋಡ್ಸೆ, ವಿಷ್ಣು ಕರ್ಕರೆ|img_alt=]] [[File:Jinnah and Gandhi.jpg|360px|center|thumb|ಜಿನ್ನಾ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ; ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಗಾಗಿ ಒತ್ತಡ ಹೇರಬಾರದೆಂದು ಜಿನ್ನಾರವರನ್ನು ಗಾಂಧೀಜಿ ಕೋರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಆದರೆ ಜಿನ್ನಾರವರ ನಿರಾಕರಣೆ]] ====ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಮಸ್ಯೆ==== *ಪಶ್ಚಿಮ ಪಂಜಾಬ್, ವಾಯುವ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯ (ನಾರ್ತ್-ವೆಸ್ಟ್ ಫ್ರಾಂಟೀಯರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ), ಬಲೂಚಿಸ್ತಾನ್, ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಸಿಂಧುಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ (೩೫ ಲಕ್ಷ) ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಖ್ಖರು ಮುಸ್ಲಿಂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ನಿಗ್ರಹದ ಭಯದಿಂದಾಗಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಮತೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಹಿಂದೂಗಳು, ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು ಸಿಖ್ಖರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕತ್ತಾ, ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್ ನಗರಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಅಸ್ಥಿರವಾದ ಸ್ಥಿತಿಯುಂಟಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಾಯಕರ ಸಹಕಾರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಂದಾಗಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ನಾಯಕ ಮೋಹನದಾಸ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ ಹಿಂಸಾಚಾರ ತಗ್ಗಿತು, ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ. ನಂತರ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಶಾಂತಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಆಮರಣಾಂತ ಉಪವಾಸದ ದಂಡನೆಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರು ಅವರ ಜೀನಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆ ಇದ್ದರೂ ಸಹ ಶಾಂತಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ಎರಡೂ ಸರಕಾರಗಳು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಪರಿಹಾರ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ಒಳಬರುವ ಮತ್ತು ಹೊರಹೋಗುವ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ಅವಕಾಶಕೊಟ್ಟವು. ಆಗ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾನವೀಯ ನೆರವು ಒದಗಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[Pakistan, Encarta. Archived 2009-10-31.]</ref> ===ಗಾಂಧೀಜೀಯವರ ಹತ್ಯೆ=== [[File:Gandhi going to prayer 1948.jpg|230px|thumb|ದೈಹಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲರಾಗಿದ್ದ ಗಾಂಧೀಜಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವುದು 1948; ಮಂದಿರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ - ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು]] *[[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ]] ಹತ್ಯೆಯು ದಿ.30 ಜನವರಿ 1948 ರಂದು ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ನಾಥುರಾಮ ವಿನಾಯಕ ಗೋಡ್ಸೆ ಅವರಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಘೋಡ್ಸೆ ಮತ್ತು ಹೆಗಡೆವಾರರ ಹಿಂದೂ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಿಸಿ (ಹೆದರಿ) ಜಿನ್ನಾರವರು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ನಾಯಕರು ವಿಭಜನೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದು ಗೊತ್ತಿದ್ದೂ ಘೋಡ್ಸೆ ಅವರು ಗಾಂಧೀಜೀಯವರು ವಿಭಜನೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು [ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ|ಗಾಂಧಿಜೀಯವರು] ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಕೊಲೆ ಮಾಡಿದರು. ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ದಹನಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹೋಗುವ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ದೆಹಲಿಯ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಅಂತಿಮ ಗೌರವವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref>G.D. Khosla 1965, pp. 15–25.</ref><ref>Stanley Wolpert (2001). Gandhi's Passion: The Life and Legacy of Mahatma Gandhi. Oxford University Press. pp. 254–256. ISBN 978-0-19-972872-5.</ref><ref>Assassination of Mr Gandhi, The Guardian (31 January 1948)</ref> ===ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಸಮಸ್ಯೆ=== *1949 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ, ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರ, ಬೆದರಿಕೆ ಮತ್ತು ದಮನದ ಕಾರಣ ಸುಮಾರು 1 ಮಿಲಿಯನ್ (ಹತ್ತು ಲಕ್ಷ ಜನ) ಹಿಂದೂ ನಿರಾಶ್ರಿತರು ವಲಸೆಬಂದಿರುವುದನ್ನ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಈ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಅವಸ್ಥೆಯು, ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳನ್ನು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಿತು. ನಿರಾಶ್ರಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬರಿದುಮಾಡಿತು. ಅವರು ಆ ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ತಮ್ಮಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಯುದ್ಧವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕದೆ ಇದ್ದರೂ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನೆಹರು ಮತ್ತು ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಲಿಯಾಖತ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಅವರನ್ನು ಕರೆದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದರು. ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯರು ಈ ಶಮನ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಮರ ತುಷ್ಠಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಕಮೀಷನ್‍ಗಳ ರಚನೆಗೆ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದ ಲಿಯಾಖತ್ ಅಲಿ ಖಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಲು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಪಟೇಲ್ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಬಂಬಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಿಂದ ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯದ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಖಾನ್ ಮತ್ತು ನೆಹರು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ನಿಧಾನವಾಗಿ, ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಹಿಂದೂಗಳು ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು, ಆದರೆ ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿವಾದದಿಂದಾಗಿ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಬಹಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ.<ref>Patel: A Life. India: Navajivan. p. 292. ASIN B0006EYQ0A.Gandhi, Rajmohan (1991).</ref> ===ರಾಜರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆ=== *ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: [[ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಏಕೀಕರಣ]] {{Infobox | title = [[ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಏಕೀಕರಣ]] | image = {{image array|perrow=2|width=180|height=150 | image1 = Sardar patel (cropped).jpg|caption1=[[ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯ್ ಪಟೇಲ್]] ಗೃಹ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ; ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಒಂದು ಏಕೀಕೃತ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬೆಸುಗೆ ಹಾಕುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. | image2 = Op Polo Surrender.jpg|caption2=ಜನರಲ್ ಎಲ್ ಎಡ್ರೋಸ್ (ಬಲ) [[ಹೈದರಾಬಾದ್ರಾಜ್ಯದ]] ಸೈನ್ಯದ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ನಂತರ ಸೇನಾ ದಂಡನಾಯಕರಾದ- ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ಜಯಂತೋ ನಾಥರಿಗೆ ಒಪ್ಪಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; (ಸಿಕಂದರಾಬಾದ್‍ನಲ್ಲಿ). | image3 = Maharani kanchan prabhadevi.jpg|caption3=Queen ರಾಣಿ ಕಾಂಚನ ಪ್ರಭಾದೇವಿ - [[ತ್ರಿಪುರಾ]] ರಾಜ್ಯ; ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಲು ಮೊದಲು ಸಹಿಮಾಡಿದವರು:ಅವರು ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯಲ್ಲಿ [[ತ್ರಿಪುರಾ]]ಕ್ಕೆ ಗುಳೆಬಂದ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಪುನರ್ವಸತಿಗೆ ಬಹಳ ಸಹಾಯಮಾಡಿದರು. | image4 = Sheik Mohammed Abdullah.jpg|caption4=ಶೇಕ್ ಮೊಹಮದ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ; (ಬಲ), ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಸರ್ಕಾರದ ನೇತ್ರತ್ವ ವಹಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಯಾದವರು. ಮಹಾರಾಜ [[ಹರಿಸಿಂಗ್]] ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಒಪ್ಪಿ "ಒಪ್ಪಂದ ಪತ್ರಕ್ಕೆ" ಸಹಿಮಾಡಿದವರು. }} }} *1947ರ ಇಂಡಿಯಾ ಆಕ್ಟ್ ಅಥವಾ ಕಾಯಿದೆರಾಜರೊಡನೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ತಾನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿತು. ಇದರ ಬಗೆಗೆ, ಜೂನ್ 4, 1947 ರಂದು ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಅವರು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸಿ, ಅವುಗಳು ಒಂದು ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಂದು ಹೊಸ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಅಥವಾ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಮುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದರು.<ref>Indian Independence Act 1947. Opsi.gov.uk. Retrieved on 12 July 2013.:ಇಂಡಿಯನ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ 1947</ref> *ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತವು 17 ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು 562 ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ವೈಸ್ ರಾಯರ ನೇರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಅಥವಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ - ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳ - ವಿಭಜನೆಯಾದ ನಂತರ. ಬ್ರಿಟಿಷರು ‘1947 ನೇ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ’ ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ರಾಜರುಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಅಥವಾ ಭಾರತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಭಾರತದ ನಾಯಕರು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿರುವ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಒಂದು ವಿಭಜಿತವಾದ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಅಧಿಕಾರಯುತವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಸಮಸ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕೊಡಿಗೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಚಿಸಿದ ನಂತರ ಅದಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವ ನಿಯಮವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರಾಜರ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳೊಡನೆ ರಾಜಕೀಯ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು. (ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಆಯ್ಕೆಯೂ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಇತ್ತು). ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ವಿ.ಪಿ.ಮೆನನ್ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿದರು. ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಆಡಳಿತಗಾರರು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ್ದ ರಾಜಧನ, ಆಡಳಿತದ ಅನೇಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿನಂತೆ ಕೊಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವಿಲೀನಗೊಂಡ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ರಾಜರನ್ನು ರಾಜಪ್ರಮುಖ (ಗವರ್ನರ್) ಮತ್ತು ಉಪರಾಜಮುಖ್ (ಉಪ ಗವರ್ನರ್). ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ, ಪಿಪಿಎಸ್ಯು, ವಿಂಧ್ಯಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾರತ ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯವಾದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ತ್ರಿಪುರಾ ಮತ್ತು ಮಣಿಪುರ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು 1949 ರಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡವು.. ====ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳು:==== {| class="wikitable" |- |[[File:SaurashtraKart.jpg|thumb|200px|left|ಸೌರಾಷ್ಟ್ರದ ಜುನಾಘಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಳ, ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸ್ಥಳ.]] |[[File:Hyderabad princely state 1909.svg|thumb|200px|center|ಹೈದರಾಬಾದ್ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜ್ಯ 1909::ಹೈದರಾಬಾದ್ (ಕಡು ಹಸಿರು) ಮತ್ತು ಬೇರಾರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಹೈದರಾಬಾದ್ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಲ್ಲ ಆದರೆ ನಿಜಾಮ್ನ ಡೊಮಿನಿಯನ್ 1853 ಮತ್ತು 1903 ರ ನಡುವೆ (ತಿಳಿ ಹಸಿರು).]] |[[File:Kashmir map big.jpg|thumb|right|200px|ಜಮ್ಮು-ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರದೇಶಗಳು; ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ; ಚೈನಾದ ಆಡಳಿತದಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅಕ್ಸಾಯ್ ಚಿನ್ ಭಾಗ ಬಿಳಿ ಪಟ್ಟೆಗಲಿವೆ; ಭಾರತದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗಾಢ ಕಂದು ಬಣ್ಣ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದೆ.]] |- |} :'''1.ಜುನಾಗಢ್ (ಮುಸ್ಲಿಂ ನವಾಬೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದೂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ರಾಜ್ಯ)''' ([[:en:Annexation of Junagadh|Annexation of Junagadh]])-ಜುನಾಗಡದಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 1947 ರ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹವು ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳಲು 99% ಮತಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಗಿ ವಿಲೀನ ಗೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು, ನವಾಬನ ಈ ಉದ್ದೇಶವು ಜನರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಜುನಾಗಡದ ನವಾಬ, ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮಹಾಬತ್ ಖಾಂಜಿ III, ಜುನಾಗಡ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಭಾಗವಾಗಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು, ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಅನೇಕ ಜನರ ಅಸಮಾಧಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಹಿಂದೂಗಳು. 1947 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15 ರಂದು ಲಾರ್ಡ್ ಮೌಂಟ್ ಬ್ಯಾಟನ್ ಅವರ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆ ನವಾಬ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಡೊಮಿನಿಯನ್ಗೆ ಜುನಾಗಡ ಸಮುದ್ರದ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದನು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16 ರಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ನವಾಬರ ಪ್ರವೇಶಪತ್ರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಾಗ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಾದದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಹಿಂದು ಜುನಾಗಡದ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೇಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಪಟೇಲ್ ಜುನಾಗಡದ ಮೂರು ಪ್ರಭುತ್ವಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು. ನವಾಬನ ಆಡಳಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಬಲವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇಲ್ಲದೆಹೋದುದರಿಂದ ಜುನಾಗಡದ ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 99.95% ಜನರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕಿಂತ ಭಾರತವನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>ಗಾಂಧಿ, ರಾಜ್ಮೋಹನ್ (1991). ಪಟೇಲ್: ಎ ಲೈಫ್. ಭಾರತ: ನವಾಜಿವನ್. ಪ. 438.</ref> :'''2.ಹೈದರಾಬಾದ್ (ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ನವಾಬನೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದೂ ಬಹುಮತದ ರಾಜ್ಯ)''' - 1948 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13 ರಿಂದ 17 ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಮಾತುಕತೆಗಳ ವಿಫಲತೆಯ ನಂತರ ನಿಜಾಮ್ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಆಪರೇಷನ್ ಪೊಲೊ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನೆಡೆಸಲು ಪಟೇಲ್ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿದರು. ದಿ. 13 -17 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 1948ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನೆಡೆದು ಮಾರನೇ ವರ್ಷ ಭಾರತದ. ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ರಾಜ್ಯವು ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. :'''3.ಉಪಖಂಡದ ಉತ್ತರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರದೇಶ (ಹಿಂದೂ ರಾಜನೊಂದಿಗೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಮತದ ರಾಜ್ಯ)''' ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವಿವಾದದ ಒಂದು ಮೂಲವಾಯಿತು, ಅದು ಮೊದಲ ಇಂಡೋ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ 1947 ರಿಂದ 1949 ರವರೆಗೆ ನಡೆದು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ (ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್) ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕದನ ವಿರಾಮ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಭಾರತ ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಭಾರತದ ಸ್ವಾಧೀನ ಇದೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೌಂಟ್ ಬ್ಯಾಟನ್ನರ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಆಕ್ರಮಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ, ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲಸಿದ ಕೂಡಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪಡೆದು ಅದರಂತೆ ನೆಡೆಯತಕ್ಕದ್ದು; ಅನಂತರ, ಯುಎನ್-ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಕದನ-ವಿರಾಮವನ್ನು ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು 1 ಜನವರಿ 1949 ರಂದು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಜ್ಯವ್ಯಾಪಿ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಲಿಲ್ಲ, 1954 ರಲ್ಲಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಅಮೇರಿಕದಿಂದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ, ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರದೇಶವನನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ಒಪ್ಪದಿರುವುದರಿಂದಲೂ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ನೆಡೆಸಿರುವುದರಿಂದಲೂ ನೆಹರು ತನ್ನ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ವಚನವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. 1950 ರ ಜನವರಿ 26 ರಂದು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು.<ref>Iqbal, Sajid; Hossain, Zoheb; Mathur, Shubh (2014). "Reconciliation and truth in Kashmir: a case study". Race & Class. 56: 51–65.</ref> ===ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ=== ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]] [[File:Dr. Babasaheb Ambedkar, chairman of the Drafting Committee, presenting the final draft of the Indian Constitution to Dr. Rajendra Prasad on 25 November, 1949.jpg|thumb|300px|ದಿ.25 ನವೆಂಬರ್ 1949 ರಂದು ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರಿಗೆ 'ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಂತಿಮ ಕರಡ'ನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ಅದನ್ನು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸುತ್ತಿರುವ, ಕರಡು-ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾ.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್. ಆ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ದಿ.26 ರಂದು ಅಂಗೀಕಅರವಾಯಿತು.]] *1949 ರ ನವೆಂಬರ್ 26 ರಂದು [[ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್|ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ನೇತೃತ್ವದ ಸಮಿತಿಯೊಂದರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿತವಾದ ಕರಡು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ಸಬೆಯು (ಕಾನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯುಯೆಂಟ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು) ಆ '''ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು''' ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. 1950 ರ ಜನವರಿ 26 ರಂದು ಆ ಸಂವಿಧಾನವು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಭಾರತವು ಸಾರ್ವಭೌಮ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಮೊದಲ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ. 'ಸಮಾಜವಾದಿ', 'ಜಾತ್ಯತೀತ' ಮತ್ತು 'ಸಮಗ್ರತೆ' ಎಂಬ ಮೂರು ಪದಗಳನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ 42 ನೇ ಸಂವಿಧಾನದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು 1976 ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. *ಭಾರತದ್ದು ಲಿಖಿತ ಹಾಗೂ ಅಧಿನಿಯಮಿತ ಸಂವಿಧಾನ. ನ್ಯಾಯ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಮತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃಭಾವಗಳ ಅತ್ಯುಚ್ಚ ಆದರ್ಶ ಮತ್ತು ಧ್ಯೇಯ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಕೆಳಗಿನಂತಿತ್ತು: ::"ಭಾರತದ ಜನಗಳಾದ ನಾವು ಭಾರತವನ್ನು ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂಪನ್ನ ಲೋಕತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಭಾರತದ ಸಮಸ್ತ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ, ನ್ಯಾಯ ವಿಚಾರ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ, ವಿಶ್ವಾಸ, ಧರ್ಮೋಪಾಸನಾಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಸಮತೆ ದೊರೆಯುಂತೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗೌರವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಕತೆ ಸುನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳಿಸುವಂಥ ಬಂಧು ಭಾವನೆ ಇವನ್ನು ಸರ್ವರಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುಕ್ಕಾಗಿಯೂ ದೃಢಸಂಕಲ್ಪಮಾಡಿದವರಾಗಿ ನಮ್ಮ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ 1949ನೆಯ ಇಸವಿ ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳು ಇಪ್ಪತ್ತಾರನೆಯ ತಾರೀಕಾದ ಇಂದಿನ ದಿವಸ ಈ ಮೂಲಕ ಈ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ಅಧಿನಿಯಮಿತಗೊಳಿಸಿ ನಮಗೆ ನಾವೇ ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ." ::"1976ರಲ್ಲಿ ಆದ 42ನೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯಲ್ಲಿ 'ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭುತ್ವಸಂಪನ್ನ ಲೋಕತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯಭಾಗದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 'ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಭುತ್ವಸಂಪನ್ನ ಸಮಾಜವಾದಿ, ಧರ್ಮಾತೀತ ಲೋಕ ತಂತ್ರಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯ ಎಂಬ ವಾಕ್ಯಭಾಗವನ್ನೂ 'ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಕತೆ ಎಂಬ ಪದಗಳ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 'ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಅಖಂಡತೆ ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ."<ref name="ReferenceA"/> *(೨೦೧೮) ಸಂವಿಧಾನವು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು 448 ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇವು 25 ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. 12 ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಐದು ಅನುಬಂಧಗಳನ್ನಹೊಂದಿದ್ದು, 101 ಬಾರಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಇತ್ತೀಚಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಜುಲೈ 1, 2017 ರಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಯಿತು.<ref>"Constitution of india". Ministry of Law and Justice, Govt. of India.</ref> ===1947-1948ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಯುದ್ಧ=== *'''ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿ''';'''[[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]]''';(ನವೆಂಬರ್ 14, 1889 - ಮೇ 27, 1964)::ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1947 ರಿಂದ ಮೇ 27, 1964 (ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ) *'''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು''':'''[[ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್]]'''-(1884-1963) ಡಾ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ (ಚುನಾಯಿತ:1952 ರಿಂದ 1957 ಮತ್ತು 1962);ಅಧಿಕಾರ: ದಿ. 26 ಜನವರಿ 1950 ರಿಂದ 12 ಮೇ 1962; 120 ತಿಂಗಳು.(ಪಕ್ಷ:ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್) ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: [[1947 ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಯುದ್ಧ]] *1947-1948ರ ಇಂಡೋ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಯುದ್ಧವು ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ 1947 ರಿಂದ 1948 ರವರೆಗೂ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು. ಇದು ಎರಡು ಹೊಸ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ನಾಲ್ಕು ಇಂಡೋ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು. *'''ಆಪರೇಷನ್ ಗುಲ್ಮಾರ್ಗ್(ಪಾಕಿಸ್ತಾನ)''' *ಪೀರ್‍ಪಂಜಾಲ್ ನೈರುತ್ಯಕ್ಕೆ ಜಮ್ಮು ಇದೆ; ಪರ್ವತಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಕಣಿವೆ ಇದೆ. ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಾರಕೋರಮ್ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಗಿಲ್ಗಿಟ್, ಹ್ಟ್ನ್ಸಾ, ಬಾಲ್ಟಿಸಾನ್‍ಗಳೂ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಲದ್ದಾಕ್ ಇವೆ. ಸರ್ವಋತು ರಸ್ತೆಯೊಂದು ಪಠಾಣಕೋಟದಿಂದ ಶ್ರೀನಗರದವರೆಗೆ ಬನಿಹಾಲ್ ಪಾಸ್ ಕಣಿವೆ ಮೂಲಕ ಇದೆ. ಮನಾಲಿ ಮತ್ತು ಲೇಹ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಯುವ ರಸ್ತೆ ಇದು. ಆದರೆ ಇವೆಲ್ಲಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಈ ಭೌಗೋಳಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನೊಡ್ಡಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ "ಆಪರೇಷò ಗುಲ್ಮಾರ್ಗ್" ನಡೆಸಿ ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ಕಬಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ====ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮೇಲೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆಕ್ರಮಣ==== [[File:Indian soldiers landing at Srinagar airfield during the 1947–1948 war.jpg|200px|thumb|1947 ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಯೋಧರು.]] *ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮಹಾರಾಜಾ ಹರಿಸಿಂಗ್ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಎಬ್ಬಿಸಿ ಅದನ್ನೇ ನೆಪ ಒಡ್ಡಿ ಬಲಹೀನನಾಗಿದ್ದ ಅವರಿಂದ ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯೊಳಕ್ಕೂ ಜಮ್ಮುವಿನೊಳಕ್ಕೂ ನುಗ್ಗಿ ವೇಷ ಮರೆಸಿಕೊಂಡು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜನರಂತೆ ಓಡಾಡುತ್ತ. ರಜೆಯ ಮೇಲಿದ್ದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರಿಂದ ತೊಂದರೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದ ಗಡಿಜನರನ್ನು ವಾಯುವ್ಯ ಗಡಿಯ ಗಿರಿಜನರನ್ನು ಕಲೆಹಾಕಿ ಸಣ್ಣ ತುಕಡಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದು.ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಲಷ್ಕರಿಗಳಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಒದಗಿಸುವುದು. ಅವರ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದು ಇತ್ಯಾದಿ ಉಪಾಯಗಳನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಬಳಸಿತು.(ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯ 'ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಮಿಶನ್ ಪ್ಲಾನ್' ಅನ್ವಯ ಮುಸ್ಲಿಮ ಬಹುಮತವುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದವು. ಅದೇ ರೀತಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಮತದ ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯ ತನಗೆ ಸೇರಬೇಕೆಂಬುದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ವಿಬಜನೆಯ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಆಯಾ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜರಿಗೆ ಭಾರತ ಅಥವಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಡನೆ ಸೇರಲು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>https://www.oxfordreference.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095540410 Cabinet Mission Plan- QUICK REFERENCE-(16 May 1946</ref>) *30-07-1947 ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಅನೌಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ತನ್ನ ಬಾವುಟ ಹಾರಿಸಿತು. ಶ್ರೀನಗರದಿಂದ 50 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಾರಾಮುಲ್ಲಾದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ನಂತರ 80,000 ಯೋಧರು ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಜಮ್ಮುವಿನಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡದು. ಮೇಜರ್ ಸೋಮನಾಥ ಶರ್ಮಾಗೆ ಪರಮವೀರ ಚಕ್ರ, (ಪಿ.ವಿ.ಸಿ.) ಗೌರವಗಳು, ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್ ಉಸ್ಮಾನ್‍ಗೆ ಮಹಾವೀರ ಚಕ್ರ (ಎಂ.ವಿ.ಸಿ.) ಮರಣಾನಂತರ ದೊರಕಿದವು. 1948 ಫೆಬ್ರುವರಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ "ಆಪರೇಷನ್ ಸ್ಲೆಡ್ಜ್" ದಾಳಿ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಸಿಂಧು ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಲಾಗದಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ವಿಪರೀತ ಚಳಿಯ ದೆಸೆಯಿಂದ ಭಾರತ ಇದನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ದಾಳಿಯನ್ನು ಗ್ರೇಟ್ ಹಿಮಾಲಯನ್ ರೇಂಜ್‍ವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ತಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಜನರನ್ನು ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಲೇಹ್ ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. 1-11-48 ರಂದು ಇಂಡಿಯನ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಟ್ರೂಪ್ ಜೋಜಿಲಾ ಮೂಲಕ ಹಿಮಾಲಯ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಲಡ್ಡಾಕ್‍ನಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿತು. ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ಸುಮಾರು 3,500 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಕದನ ವಿರಾಮ 1-1-1949ರಂದು ಕದನವಿರಾಮ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಚಾಂಬ್‍ನಿಂದ ಲಡಾಕ್ ಬಳಿಯ ಎನ್‍ಜೆ9 842 ಬಿಂದುವಿನವರೆಗೆ 700 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ಗಡಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದೆ. "ಪಾಕ್ ಆಕ್ರಮಿತ ಕಾಶ್ಮೀರ" (ಪಿ.ಓ.ಕೆ/ POK) ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಇನ್ನೂ ತೀರ್ಪು ಕಾಣದೆ ಇನ್ನೂ ಪರಿಹಾರವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯ</ref> *'''ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರವೇಶ:''' [[File:J&K10low.jpg|thumb|300px|ಭಾರತ ಸೈನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯವರೆಗೆ ಚಲಿಸಿತು. 27 ನವೆಂಬರ್ 1948 - 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1948]] *ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಮಾತುಕತೆಗಳ ನಂತರ ಕದನ-ವಿರಾಮಕ್ಕೆ ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಿಂದ ಒಪ್ಪಿ, ಅದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. 1948 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 13 ರ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ತೀರ್ಮಾನರಲ್ಲಿ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಕದನ ವಿರಾಮದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಯು.ಎನ್. 5 ಜನವರಿ 1949 ರಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಇದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತ ಮತ್ತು ಅನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕೆಲವು ಭಾಗದಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಆದರೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಸೈನ್ಯಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು, ಮೊದಲಾದ ಈ ಷರತ್ತುಗಳ ಅನುಸಾರ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ನಡೆಸಲು ಹೇಳಿತು. ಭಾರತೀಯ ನಷ್ಟಗಳು 1,104 ಮಂದಿ ಮತ್ತು 3,154 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು, ಆದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೈನಿಕರ ನಷ್ಟ 6,000 ಮಂದಿ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು 14,000 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಎರಡು ಭಾಗದಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಿತು, ಆದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಲಡಾಖ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮೂರರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಭಾಗದಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಭಾರತವು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಟಸ್ಥ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref>Prasad & Pal, Operations in Jammu & Kashmir 1987, p. 371.</ref><ref>Wilcox, Wayne Ayres (1963), Pakistan: The Consolidation of a Nation, Columbia University Press, p. 66,</ref> ==1950 ಮತ್ತು 1960 ನೆಹರೂ ಯುಗ== [[File:Bundesarchiv Bild 183-61849-0001, Indien, Otto Grotewohl bei Ministerpräsident Nehru cropped.jpg|thumb|200px|[[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]], [[ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ]].ಇವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ '''[[ಭಾರತ|ಭಾರತವು]] ಒಂದು ವಸಾಹತು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಒಂದು ಗಣರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆ ಆಯಿತು''', ಆವರು ಅದನ್ನು, ಬಹು ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರವನ್ನು (ಮಲ್ಟಿ-ಪಾರ್ಟಿ ಸಿಸ್ಟಮ್) ಪೋಷಣೆ ಮಾಡಿ, ಅದರ ಪೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರು. ವಿದೇಶಿ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು '''ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿ ಚಳವಳಿಯ'''ನ್ನ ಅನುಸರಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು, ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಮುಖ ನೇತಾರರಾಗಿ ಭಾರತವನ್ನು ಯೋಜಿಸಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು.]] *[[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಅವರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿ. ಭಾರತವು ಒಂದು ವಸಾಹತು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗುವ ವರೆಗೆ ಪರಿವರ್ತಿತವಾದುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಬಹುಮುಖ ವಿಚಾರದ, ಬಹು- ಪಕ್ದದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು (ಮಲ್ಟಿ-ಪಾರ್ಟಿ ಸಿಸ್ಟಮ್) ಪೋಷಿಸಿದರು. ವಿದೇಶಿ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಮುಖವ್ಯಕಿಯಾಗಿ ಭಾರತವನ್ನು ಅಲಿಪ್ತ ಚಳವಳಿಯಲ್ಲಿ (ವಿದೇಶ ನೀತಿಯಲಿ)್ಲ ಉನ್ನತವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. *[[ಭಾರತ]]ವು 1952 ರಲ್ಲಿ [[ಸಂವಿಧಾನ]]ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ 60% ನಷ್ಟು ಮತದಾನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಅಗಾಧ ಬಹುಮತವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಎರಡನೆಯ ಅವಧಿಗೆ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಆಡಲಿತವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. [[ಭಾರತ]]ದ ಮೊದಲ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣಾ ಕಾಲೇಜು ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅವಧಿಗೂ ರಾಜೇಂದ್ರ ಪ್ರಸಾದ್ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದರು.<ref>"Lok Sabha Results 1951-52". Election Commission of India.</ref> ===ಕಾಶ್ಮೀರ ನೀತಿ=== ;೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ ದೇಶ ತುಂಭಾ ಹೀನ ಸ್ಥತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಆಗಷ್ಟೆ ಎರಡನೆ ಮಹಾಯುದ್ಧ ಮುಗಿದು ಜಗತ್ತಿನ ಆರ್ತಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿತ್ತು. ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ೫೦- ೬೦ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಬರಿಗೈಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರು ಕಳೆದು ಹರಿದು ಹಂಚಿಹೋಗಿದ್ದರು ಅವರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಸುಸ್ಥಿತಿಗೆ ತರಬೇಕಿತ್ತು. ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೇರಳ ಹಣಕಾಸಿನ, ಬಂಡವಾಳದ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು. ದೇಶ ಪದೇ ಪದೇ ಕ್ಷಾಮ ಪ್ರವಾಹಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮೇಲೆ ಧಾಳಿಮಾಡಿತು. ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಭಾರತದ ಸರ್ವತೋಮುಖದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧಿಸಬೇಕಿತ್ತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಧಾಳಿಮಾಡಿದ ನಂತರ ಸತತ ಬರಗಾಲ ಪೀಡಿತವಾಗಿದ್ದ ಭಾರತ ಸತತಯುದ್ಧ ಅಥವಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಈ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಆಯ್ದು ಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. ಆ ನಂತರ ಬಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನಿಗಳೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಡನೆ ಸ್ನೇಹ ಸಂಬಂದವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ನೀತಿಯನ್ನೇ ಮೊದಲು ಅನುಸರಿಸಿದರು. *'''1998 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1999 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ವಾಜಪೇಯಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮುಂದಾದರು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1999 ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ-ಲಾಹೋರ್ ಬಸ್ ಸೇವೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಉದ್ಘಾಟನೆಯೊಂದಿಗೆ, ವಾಜಪೇಯಿ ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗಿನ ಇತರ ಸಂಘರ್ಷಗಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹೊಸ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ "ಲಾಹೋರ್ ಘೋಷಣೆ" [[:en:Lahore Declaration|Lahore Declaration]] ಸಂಭಾಷಣೆಗೆ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು, ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನೆ ಕಾರ್ಗಿಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಒಳನುಸುಳುತ್ತಿತ್ತು.''' <ref>"CNN - Leaders of Pakistan, India pledge to work toward peace - February 21, 1999". edition.cnn.com. Archived from the original on 31 January 2011. Retrieved 17 August 2018.</ref> *'''ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರು 2001, ಜುಲೈ 14-16ರಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್ ಅವರನ್ನು [[ಆಗ್ರಾ]]ಕ್ಕೆ ಜಂಟಿ ಶೃಂಗಸಭೆ,([[:en:Agra summit|Agra summit]]) ಆಗ್ರಾ ಶೃಂಗಸಭೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮುಷರಫ್ ಅವರು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಮುಖ ರೂವಾರಿ ಎಂದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಮಿಲಿಟರಿ ದಂಗೆಯಿಂದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಅವರನ್ನು ಇತರೆ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಮುಂದಾದರು ಅದರೆ ಮುಷರಫ್ ಮಾತುಕತೆ ಮುರಿದು ಆಗ್ರಾದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರು.'''<ref>Dugger, Celia W. (14 July 2001). "A Summit Meeting of Old Foes: India and Pakistan". The New York Times. Archived from the original on 27 May 2015. Retrieved 18 August 2018.</ref> *'''ನೆಹರೂ ಅವರ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಸಂಧಾನ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರು 2014ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಮೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಧಾನಿ ನವಾಜ ಶರೀಫರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಅಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಉಡುಗೊರೆ ನೀಡಿ ಆದರಿಸಿದರು.'''<ref>[https://books.google.co.in/booksid=jGCBNTDv7acC&pg=PA213&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false A Concise History of India By Barbara D. Metcalf, Thomas R. Metcalf]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>https://www.bbc.com/news/world-asia-india-27572807</ref> *'''ಮೋದಿಯವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ದಿ.25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2015 ರಂದು (ಅಧಿಕೃತ ಆಹ್ವಾನವಿಲ್ಲದೆ?) ಅಚ್ಚರಿಯ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ನವಾಜ್ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗಳ ವಿವಾಹದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿ ಷರೀಫ್ ಅವರನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗಳು ಮೆಹ್ರೂನ್ ನಿಸಾ ಅವರ ಮದುವೆಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು'''.<ref>[https://www.bbc.com/news/av/world-asia-35178506/indian-pm-narendra-modi-makes-surprise-visit-to-pakistan BBC-Indian PM Narendra Modi makes surprise visit to Pakistan]</ref><ref>[https://www.rediff.com/news/report/surprise-modi-to-drop-in-for-nawazs-birthday-in-lahore/20151225.htm Modi makes surprise visit to Pakistan, attends Nawaz's grand-daughter's weddingon: December 25, 2015]</ref> ==ನೆಹರು ಆಡಳಿತ (1952-1964): ಅವರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳು== ===ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಜಯ=== *1957 ಮತ್ತು 1962 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನೆಹರು ಅವರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಜಯಗಳಿಸಿತು. ಸಂಸತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯಿಕ-ಹಕ್ಕುಗಳ, ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯದ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ ವಿರುದ್ಧ ಮತ್ತಷ್ಟು ಶಾಸನವಾಯಿತು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಭಾರತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸೇರಲು ಬಲವಾದ ಕಡ್ಡಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಉಪಕ್ರಮವನ್ನು ನೆಹರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ತಾತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಂತಹ ಸುಧಾರಿತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಾವಿರಾರು ಶಾಲೆಗಳು, ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೆಡೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ನೆಹರೂ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಸಮಾಜವಾದಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು - ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸೋವಿಯತ್ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಐದು ವರ್ಷದ ಯೋಜನೆಗಳು ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು<ref>Som, Reba (February 1994). "Jawaharlal Nehru and the Hindu Code: A Victory of Symbol over Substance?". Modern Asian Studies. 28 (1): 165–194.</ref><ref>Basu, Srimati (2005). She Comes to Take Her Rights: Indian Women, Property, and Propriety. SUNY Press. p. 3.[14]</ref> 13]<ref>[https://web.archive.org/web/20070813213137/http://www.iitkgp.ac.in/institute/history.php Institute History Archived from the original on 13 August 2007., Indian Institute of Technology]</ref> *ಭಾರತೀಯ ರೈತರಿಗೆ ತೆರಿಗೆ ಕಡಿತ, ಕನಿಷ್ಟ ವೇತನ ಮತ್ತು ನೀಲಿ-ಕಾಲರ್ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಸೌಲಬ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಯಿತು., *ಉಕ್ಕು, ವಾಯುಯಾನ, ಹಡಗು, ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಭಾರೀ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಿ ಭಾರತದ ಮೂಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತಯ ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಇಂದಿಗೂ ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಭದ್ರತೆಗೆ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿದೆ. ಇವು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನವರತ್ನಗಳೆನ್ನಿಸಿಕೊಂಟಿವೆ.. *ಗ್ರಾಮದ ಸಾರ್ಜನಿಕ ಭೂಮಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಾಬಿವೃದ್ಧಿ, ಗ್ರಾಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. *ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರೀಕರಣದ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ನೀರಾವರಿಗಾಗಿ ನೂರಾರು ಪ್ರಮುಖ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು, ನೀರಾವರಿ ಕಾಲುವೆಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು, ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಉಷ್ಣ ಮತ್ತು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನೆಹರೂ ಆರಂಭಿಸಿದ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು ಕಾರಣವಾದವು.<ref>Sony Pellissery and Sam Geall "Five Year Plans" in Encyclopedia of Sustainability, Vol. 7 pp. 156–160</ref><ref>Robert Sherrod (19 January 1963). "Nehru: The Great Awakening". The Saturday Evening Post. 236 (2): 60–67</ref> *1962 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮೊದಲನೇ ಪ್ರಧಾನಿ ಪಂಡಿತ್ [[ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು]] ಅವರು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.(INCOSPAR:The Indian National Committee for Space Research :INCOSPAR), ಅಂತಿಮವಾಗಿ 1969 ರಲ್ಲಿ ಅದು [[ಇಸ್ರೋ]] ಆಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು: ಅದೇ [[ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆ ಸಂಸ್ಥೆ]] (Indian Space Research Organisation);<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Indian_Space_Research_Organisation</ref> ===ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಶಿಲ್ಪಿ=== *ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತವನ್ನು ಹೀಗೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಇದು ಕೃಷಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಗತಿಯ ಅಡಿಪಾಯದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಅವರು ಅವಸರದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಈ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: “ಆಧುನಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು 'ಜೆಟ್ ಪ್ಲೇನ್ ಮತ್ತು ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ'ಯಿಂದ ಸಂಕೇತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಪಂಚವು ಇಂದು ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ನೀವು ಈಗ ಸುಧಾರಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ತಂತ್ರಗಳು ಸಹ, ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುವ ಮೊದಲು ಹಳೆಯದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ತಂತ್ರಗಳ ಪರ ಇದ್ದೇನೆ; ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆ ಇರಬಾರದು ”(ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಅವರ ಭಾಷಣಗಳು, ಸಂಪುಟ 3, ಮಾರ್ಚ್ 1953-ಆಗಸ್ಟ್ 1957, ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ವಿಭಾಗ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ).<ref>[https://frontline.thehindu.com/the-nation/article25402011.ece Architect of modern India;Print edition :Jawaharlal Nehru: An Illustrated Biography edited and published by A. Gopanna, a senior Congress functionary in Tamil Nadu.]</ref> *ಇಂದು ಭಾರತವು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು - ಕೆಲವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲು; ನಮ್ಮ ಐಐಟಿಗಳು, ಐಐಎಂಗಳು, ಎನ್ಐಡಿ, ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಆಯೋಗ ಇಸ್ರೋಗೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಿತಿ. ದೇಶದ ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರ್ ಅಪ್ಸರಾ, 1956 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಭಾರತವು 1963 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಥುಂಬಾದಿಂದ ತನ್ನ ಮೊದಲ ರಾಕೆಟ್ ಅನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಸಮೃದ್ಧ ಆಹಾರದ ಬೆಳೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ತೆಯ ಸಾವಿರಾರು ಚಿಕ್ಕ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು, ನೂರಾರು ಜಲವಿದ್ಯುತ್ ಯೋಜನೆಗಳು, ಮೂಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಬಿ,ಎಹ್.ಎ.ಎಲ್,; ಎಚ್,ಎ,ಎಲ್; ಮೊದಲಾದವು. * ಭಾರತವು ಆಧುನಿಕ ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದೊಂದಿಗೆ ಜಾತ್ಯತೀತ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಯಿತು, ಅದರ ಯಶಸ್ಸು ಬಹುತೇಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಸ್ವಾತಂತ್ರಪೂರ್ವದಿಂದಲೇ ಅವರು ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರಿಗೆ ಅದ್ಭುತ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ಭಾರತ ಹೆಚ್ಚು ಜಾತ್ಯತೀತವಾಗಿತ್ತು. * ಅನೇಕ ನಾಯಕರು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಅಧೀನರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರೆ, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ನೆಹರು ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಾರತದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ತಂದು ಭಾರತವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಆ ನಿಯಮದಂತೆ ಸಂವಿಧಾನರಚನೆಗೆ ಒತ್ತಾಸೆ ಮಾಡಿದರು. *ಅಂದಿನ ಬಂಡವಾಲದ ಕೊರತೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳವು ಅನಗತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ನಷ್ಟವಾಗಮಾರದೆಂದು ಕಂಟ್ರೋಲ್ಡ್ ಎಕಾನಮಿ- ನಿರ್ಭಂದಿತ ಹಣಕಾಸು ನೀತಿ ಅನುಸರಿಸಿದರು.<ref>[https://www.thehindubusinessline.com/opinion/the-maker-of-modern-india/article9712624.ece Architect of modern India;Print edition :Jawaharlal Nehru:]</ref> ===ರಾಜ್ಯಗಳ ಮರುಸಂಘಟನೆ=== *ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ:[[ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ ವಿಂಗಡಣಾ ಆಯೋಗ]] *ರಾಜ್ಯ ಮರುಸಂಘಟನೆ ಕಾಯಿದೆಗೆ ಮುನ್ನ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ. 1953 ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರ ರಾಜ್ಯ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಆಂಧ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಪೊಟ್ಟಿ ಶ್ರೀರಾಮುಲು ಅವರ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದಿಂದ ಆದ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅವರ ಸಾವು ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕಾರವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. 1956 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಮರುಸಂಘಟನೆ ಕಾಯಿದೆ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು, ನೆಹರು ಅವರು ರಾಜ್ಯ ಪುನರ್-ಸಂಘಟನೆಯ ಆಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರು. ಹಳೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳು ವಿಲೀನವಾದವು ಮತ್ತು ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಗಳು ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟು ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಕೇರಳ ಮತ್ತು ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯದ ತೆಲುಗು-ಮಾತನಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ತಮಿಳು-ಮಾತನಾಡುವ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 1 ಮೇ 1960 ರಂದು, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯಗಳು ದ್ವಿಭಾಷಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾದ ಬಾಂಬೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು 1 ನವೆಂಬರ್ 19೬6 ರಂದು, ದೊಡ್ಡ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯದ ಸಣ್ಣ, ಪಂಜಾಬಿ-ಮಾತನಾಡುವ ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಹರಿಯಾನಿ -ಮಾತನಾಡುವ ಹರಿಯಾಣ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬೊಬಾಯಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಹೈದರಾಬದು ರಾಜ್ಯ ತಮಿಳನಾಡು ಪ್ರಾಂತ್ಗಳಿಂದ ಕನ್ನಡ ಮಾತನಾಡುವ ಕನ್ನಡ ಭಾಷಾಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿ ಹೊಸ ಮೈಸೂರು ರಾಜ್ಯ (ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯ) ರಚಿತವಾಯಿತು.<ref>"Seventh Amendment". Indiacode.nic.in. Archived from the original on 1 May 2017. Retrieved 19 November 2011</ref> ===ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಘರ್ಷಣೆಗಳು=== {| class="wikitable" style="font-size:85%;float:right;text-align:center" |- |[[File:China India western border 88.jpg|thumb|right|320px|ಸಿನೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಯುದ್ಧ ಪ್ರದೇಶ]] |- |ಸಿನೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಹಿನ್ನೆಡೆ ಅನುಭವಿಸಿತು. ಆದರೂ ಚೀನಾ ತನ್ನ ಮೂಲಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿತು. *ಉತ್ತರದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ -ಕಾಶ್ಮೀರದ ಅಕ್ಸಾಯ್ ಚಿನ್ ಪ್ರದೇಶ ಚೀನೀ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ; *-x-x- ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಶನಲ್ ಗಡಿರೇಖೆ - ಚೀನಾದಂತೆ ವಿವಾದಿತ; *ಚೀನಾದಿಂದ ಆಕ್ರಮಣ: ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಬಣ್ಣದ ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶ; *- * - * - ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಗಡಿ; *--- ರಸ್ತೆ. |- |} ====ತಟಸ್ಥನೀತಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಶೀಲ ತತ್ತ್ವ==== *ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಗಳಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಶಾಹಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ಸಮಾಜವಾದಿ ರಷ್ಯಾ ಬದ್ಧ್ಧ ವಿರೋಧಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬೆಂಲಿತ ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಭಾರತ ಆಗ ತೀವ್ರ ಹಿಂದುಳಿದ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು ಎರಡೂ ಬಣಗಳ ಸಹಾಯ ಸಹಕಾರ ಅಗತ್ಯನವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಎರಡೂ ಬಣಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಬಣದ ಪರ ವಾಲದೆ ಇರುವುದು ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿತ್ತು. ನೆಹರು ಆ ನೀತಿಯ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು ಅನೇಕ "ಅಲಿಪ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು" ಎಂಬ ಹೊಸ ಮೂರನೇ ಬಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. *ನೆಹರು ಅವರ ವಿದೇಶ ನೀತಿಯು ಅಲಿಪ್ತ ಚಳುವಳಿಯಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿಹೊಂದಿದೆ,. ಭಾರತವು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ ಸೌಹಾರ್ದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ, ಒಂಟಿಯಾಗಿದ್ದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾವನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಸಮುದಾಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸೇರಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. *1953 ರಲ್ಲಿ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ವಿ ಕೆ ಮೆನನ್ ಅವರು "ನಾನ್‍-ಅಲೈನ್‍ಮೆಂಟ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ರಚಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರು. ನಂತರ ಇದನ್ನು 1954 ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಕೊಲಂಬೊದಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುವಾಗ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರ್ ಲಾಲ್ ನೆಹರು ಬಳಸಿದರು. ಈ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಚೀನಾ-ಭಾರತೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕಾದ 'ಐದು ಸ್ತಂಭ' ನೀತಿಗಳನ್ನು ನೆಹರೂ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಚೀನಾದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಚೌ ಎನ್ ಲಾಯ್ ಅವರು 'ಪಂಚಶೀಲ' (ಐದು ನಿರ್ಬಂಧ ನೀತಿಗಳು) ಎಂದು ಕರೆದರು, ಈ ತತ್ವಗಳು ನಂತರ ನಾನ್-ಅಲ್ಐನ್‍ಡ್ -ತಟಸ್ಥ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರಚನೆಯ ಆಧಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಜೋಡಿಸಿದ ಚಳುವಳಿ ನೀತಿಯಾಯಿತು. ಜವಾಹರ್ ಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರು ಈ '''"ತಟಸ್ಥರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕೂಟದ"''' ಚಳವಳಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಎನಿಸಿದರು. *ಐದು ತತ್ವಗಳು ಹೀಗಿವೆ: * ೧)ಪರಸ್ಪರರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ * ೨)ಪರಸ್ಪರ ಅನಾಕ್ರಮಣಶೀಲತೆ * ೩)ದೇಶೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡದಿರುವುದು * ೪)ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಲಾಭ * ೫)ಶಾಂತಿಯುತ ಸಹಬಾಳ್ವೆ *1956 ರಲ್ಲಿ ಸುಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಈಜಿಪ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಈಜಿಪ್ಟ್ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು 18-4 ಮತಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ಎಸ್ಆರ್ ಜೊತೆಗೆ ಭಾರತವು ಈಜಿಪ್ಟಿನ ನಾಲ್ಕು ಬೆಂಬಲಿಗ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದಿತು. ಭಾರತವು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೀನ್ ನ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಿಂದ 1956 ರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಮಾಡಿದ ಸಿನಾಯ್ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು, ಆದರೆ ಟಿಬೆಟ್ ಮೇಲೆ ಚೀನಿಯರ ಆಕ್ರಕ್ರಮಣ ಮತು ್ತನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸೋವಿಯತ್ ಯೂನಿಯನ್ ನಿಂದ ಹಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಚಳವಳಿಯ ನಿಗ್ರಹವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲಿಲ್ಲ.. ನೆಹರು ಪರಮಾಣು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದೇ ಇದ್ದರೂ, ಭಾರತಕ್ಕೆ, ಶಾಂತಿಯುತ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ ದೇಶಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಾಗಿ ಪರಮಾಣು ವಿದ್ಯುತ್ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದವು. *ಏಳು ನದಿಗಳ ನೀರನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಭಾರತವು 1960 ರಲ್ಲಿ ಸಿಂಧೂ ನದೀನೀರಿನ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. 1953 ರಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿವಾದದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸುಧಾರಣೆಯ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. :1. ಭಾರತವು ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಯುದ್ಧಗಳು / ಸೇನಾ ಘರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದೆ, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು 1947ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಯುದ್ಧ; ಕಾಶ್ಮೀರದ ವಿವಾದಿತ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ; ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಹೋರಾಡಿ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು- (ಭಾರತವು ಅದು ತನ್ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ); ಮತ್ತು ಭಾರತವು ಮೂರನೆ ಎರಡು ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಅದನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ತನಗೆ ಸೇರಬೇಕಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದೆ). 1965 ರ ಇಂಡೋ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ - ಕಾಶ್ಮೀರದ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಗಡಿಯನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳು ನುಸುಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ನಂತರ ಭಾರತವು ಎಲ್ಲಾ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಹಿಮ್ಮಟ್ಟಿಸಿತು. :೨. 1962 ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಭಾರತವು ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಿನೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದವು. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಿನ್ನೆಡೆಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಭಾರತವು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸನ್ನದ್ಧಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿತು. ಚೀನಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಟಿಬೆಟ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿವಾದಿತ ಭೂಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಚೀನಾ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಈಶಾನ್ಯ ಗಡಿಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ನೇಫಾದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದು ಗಡಿ ದಾಟಿದೆ. ಆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಚೀನಾವು ಅಕ್ಸಾಯ್ ಚಿನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ (ಚೀನಿಯರ)ಹಕ್ಕು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತವು ಅವರ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದೆ. (ಇದು ಸಿನೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶ.)<ref>Robert Sherrod (19 January 1963). "Nehru: The Great Awakening". The Saturday Evening Post. 236 (2): 60–67.</ref><ref>Praval, Major K.C. Indian Army after Independence. New Delhi: Lancer. p. 214.ISBN 978-1-935501-10-7.</ref><ref>https://www.globalsecurity.org/military/world/war/indo-prc_1962.htm Indo-China War of 1962"</ref> ===ಗೋವಾ ವಿಮೋಚನೆ: ಆಪರೇಶನ್ ವಿಜಯ್=== [[File:Administrative map of Goa.png|thumb|ಗೋವಾ - ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲ]] *1950 ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 27 ರಂದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಗಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೇಳಿತು. ಆದರೆ 1961 ರಲ್ಲಿ, ಶಾಂತಿಯುತ ಹಸ್ತಾಂತರಕ್ಕಾಗಿ ನಿರಂತರ ಮನವಿಗಳು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ, ನೆಹರು ಅವರು ಭಾರತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಗೋವಾದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಗೊಳಿಸಲು ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನೆಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref>Operação Vijay 18 a 19/12/1961" (in Portuguese). Archived from the original on 26 February 2008.</ref> [[File:Canberra.pr9.takeoff.arp.jpg|thumb|right|ಕ್ಯಾನ್ಬೆರಾ ಪಿಆರ್.9 ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ; ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಬೆರಾ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನ 20 ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಹಗುರವಾದ ಬಾಂಬರ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು.]] *ಭಾರತವು ಗೋವಾವನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು 1961 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ನಡೆಸಿದ "ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ಕ್ರಮ" ದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಗೋವಾ, ದಮನ್ ಮತ್ತು ಡಯುವಿನ ಮಾಜಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು "ಗೋವಾದ ವಿಮೋಚನೆ" ಅಥವಾ "ಗೋವಾ ಆಕ್ರಮಣ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1961 ರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ, ಗೋವಾವನ್ನು ಕುನ್ಹಿರಾಮನ್ ಪಲಾಟ್ ಕ್ಯಾಂಡೆತ್ನ ನೇತೃತ್ವದ ಮಿಲಿಟರಿ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>"Obituary of Lt-Gen K. P. Candeth". 10 July 2003. Retrieved29 January 2018.</ref> *8 ಜೂನ್ 1962 ರಂದು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ 29 ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸದಸ್ಯರ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಕನ್ಸಲ್ಟೇಟಿವ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅನ್ನು ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಲು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದಾಗ ಮಿಲಿಟರಿ ಆಡಳಿತವ ಕೊನೆಗೊಂಡು ನಾಗರಿಕ ಸರ್ಕಾರವು ಬಂದಿತು. 1950 ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 27 ರಂದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವಸಾಹತುಗಳ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೇಳಿತು.<ref>http://goaassembly.gov.in/goa-legislative-assembly-infrastructure_1{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>"<ref>Operação Vijay 18 a 19/12/1961</ref> *ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ವಸಾಹತು ಪ್ರದೇಶವಲ್ಲ ಆದರೆ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ನ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಹಕ್ಕು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಗೋವಾ ಬಂದಾಗ ಭಾರತದ ಗಣರಾಜ್ಯ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಆಡಳಿತದಡಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತು ಎಂದಿತು. ಹೀಗೆ ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರಯತ್ನ ಫಲ ಕೊಡದಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಶಂತಿಯುತ ಚಳುವಳಿಗಾರರಮಾಲೆ ಗೋವಾ ಪೋರ್ಚುಗಲ್ ಆಡಳಿತ ದೌರ್ಜನ್ಯ ನೆಡಿಸಿದಾಗ ಭಾರತ ಸೈನಿಕ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಮುಂದಾತಿತು.<ref>the 1932 Constitution of the Estado Novo.</ref> :'''ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ:''' *11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1961 ರಂದು, 17 ನೇ ಪದಾತಿಸೈನ್ಯದ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಸೇನೆಯ ಸೇನಾ ತುಕಡಿಗಳಿಗೆ ಗೋವಾದ ಪಣಜಿ ಮತ್ತು ಮರ್ಮುಗಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು 1961 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 17 ರಂದು 09:45 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದವು, ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳು ಒಂದು ಘಟಕವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡವು. ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಮೌಲಿಂಗ್`ಮ್ ಪಟ್ಟಣ ಸ್ಲಾರ್ಪ್‍ನ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ 1985 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 19 ರಂದು ಉಳಿದ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಶರಣಾಯಿತು.<ref>[15] Castanheira, José Pedro (8 December 2001)."Passagem para a Índia"</ref> ಮರುದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಭಾರತೀಯರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು ಹೋರಾಟವಿಲ್ಲದೆ ಶರಣಾಯಿತು ಸರಿಸುಮಾರು 600 ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರು 24 ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ) ಸೆರೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಭಾರತೀಯರು 4 ಮೃತರಾದರು ಮತ್ತು 14 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು, ಆದರೆ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು 10 ಮಂದಿ ಸತ್ತರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಲಿಸ್ಬನ್ನ ಆದೇಶಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಆಂಟೋನಿಯೊ ವಸ್ಸಲೋ ಇ ಸಿಲ್ವಾ ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳ ಸಂಖ್ಯಾತ್ಮಕ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಸಾಮಗ್ರಿ ಸರಬರಾಜು ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಶರಣಾಗಲು ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡರು. *ಅಧಿಕೃತ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ 19 ರಂದು 2030 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಮ್ಯಾನುಯೆಲ್ ಆಂಟೋನಿಯೋ ವಸ್ಸಲೋ ಇ ಸಿಲ್ವಾ ಗೋವಾದಲ್ಲಿ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ರೂಲ್ 451 ವರ್ಷಗಳ ಕೊನೆಗೆ ಶರಣಾಗತಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿ, 4668 ಸೈನಿಕರು ಭಾರತೀಯರು ಸೆರೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿದ್ದರು-ಇವರಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್, ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಗೋವಾನ್ ಸೇರಿದ್ದರು. ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್, ಗೋವಾ, ದಮನ್ ಮತ್ತು ಡಿಯುಗಳ ಶರಣಾಗತಿಯ ಮೇಲೆ ಫೆಡರಲ್ ಆಡಳಿತದ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮೇಜರ್-ಜನರಲ್ ಕೆ. ಪಿ. ಕ್ಯಾಂಡೆತ್ನನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧವು ಎರಡು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 22 ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು 30 ಪೋರ್ಚುಗೀಸರ ಜೀವನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ವಿವಾದಿತ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 48 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಕಾಳೆಗ ನೆಡೆಸಿದರು. ಗೋವಾ 1961 ಬಾರನ್ ನೊಂದಿಗೆ 1947 ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸೇವಾ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>[https://web.archive.org/web/20131120034108/http://www.bharat-rakshak.com/IAF/History/1960s/Goa02.html OPERATIONS AT DIU :THE ONE DAY WAR]</ref><ref>Chakravorty, B.C. "Operation Vijay"</ref> ==ನೆಹರು ನಂತರದ ಭಾರತ ಇಂದಿರಾ ಯುಗ== *'''ಪ್ರಧಾನಿ::ಗುಲ್ಜಾರಿಲಾಲ್ ನಂದಾ''' :(ತತ್ಕಾಲ)(1898-1998, ಜನನ-ಗುಜರಾತ್) ಪಕ್ಷ:ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್)ಅಧಿಕಾರ: ದಿ.27 ಮೇ 1964 ರಿಂದ ಜೂನ್ 9 1964; 13 ದಿನಗಳು. *'''ಎರಡನೇ ಪ್ರಧಾನಿ; ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ''' :(1904-1966 -ಅಲಹಾಬಾದ್,ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ) ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ, ಪಕ್ಷ:ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್; ಅಧಿಕಾರ: ದಿ.9 ಜೂನ್ 1964 ರಿಂದ ದಿ.11 ಜನವರಿ 1966; 1 ವರ್ಷ, 216 ದಿನಗಳು. *ಪ್ರಧಾನಿ:'''ಗುಲ್ಜಾರಿಲಾಲ್ ನಂದಾ''';(ತತ್ಕಾಲ); ಪಕ್ಷ:ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಬರ್ಕಾಂತ, ಗುಜರಾತ್ ; ಅಧಿಕಾರ:11 ಜನವರಿ 1966 ರಿಂದ 24 ಜನವರಿ 1966; 13 ದಿನಗಳು {| class="wikitable" |- |*'''ಮೂರನೇ ಪ್ರಧಾನಿ;ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ''' ;(1917-1984) ||(ಪುನರ್ ಚುನಾಯಿತ)ಪಕ್ಷ:ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್)||ಅಧಿಕಾರ:ದಿ.24 ಜನವರಿ 1966 ರಿಂದ|| 4 ಮಾರ್ಚ್ 1967 ರವರೆಗೆ; |- | ಎರಡನೇ ಅವಧಿ ಮರು ಆಯ್ಕೆ ||(ಪುನರ್ ಚುನಾಯಿತ)ಪಕ್ಷ:ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್) ||ಅಧಿಕಾರ:ದಿ.4 ಮಾರ್ಚ್ 1967 ರಿಂದ || 15 ಮಾರ್ಚ್ 1971 ರ ವರೆಗೆ |- | (ಮೂರನೇ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು:11 ವರ್ಷ, 59 ದಿನಗಳು) ||(ಪುನರ್ ಚುನಾಯಿತ)ಪಕ್ಷ:ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್) ||15 ಮಾರ್ಚ್ 1971 ರಿಂದ ||24 ಮಾರ್ಚ್ 1977 ರ ವರೆಗೆ |- | ನಾಲ್ಕನೇ ಅವಧಿ (4 ವರ್ಷ, 291 ದಿನಗಳು) ||ಕಾಂಗ್ರೆಸ್:ಒಟ್ಟು ಅಧಿಕಾರದ ಅವಧಿ: 15ವರ್ಷ - 350 ದಿನಗಳು ||14 ಜನವರಿ 1980 ರಿಂದ ||31 ಅಕ್ಟೋಬರ್1984 |- |} [[File:Indira Gandhi in 1967.jpg|250px|right|thumb|ನೆಹರು ಅವರ ಮಗಳು [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]] ಸತತವಾಗಿ ಮೂರು ಬಾರಿ (1966-77) ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಅವಧಿಗೆ (1980-84) ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.]] *'''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು : ಡಾ.[[ಸರ್ವೆಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್]]'''; (1888-1975) ದಿ. 13 ಮೇ 1962 ರಿಂದ ದಿ.13 ಮೇ 1967 ;ಅಧಿಕಾರ 60 ತಿಂಗಳು. *'''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು; ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್''';(1897-1969); ದಿ.13 ಮೇ 1967 ರಿಂದ 3 ಮೇ 1969 ರವರೆಗೆ 24 ತಿಂಗಳು. [[File:Photograph of Sarvepalli Radhakrishnan presented to First Lady Jacqueline Kennedy in 1962.jpg|thumb|200px|left| [[ಸರ್ವೆಪಲ್ಲಿ ರಾಧಾಕೃಷ್ಣನ್]] -1962]] *ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ದಿ.27 ಮೇ 1964 ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. 1965 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ - ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಎರಡನೇ ಕಾಶ್ಮೀರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೆ ಕಾಶ್ಮೀರದ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದವು, ಆದರೆ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಗಡಿಯ ಬಗೆಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಣಾಯಕ ತೀರ್ಮಾನ ಅಥವಾ ಬದಲಾವಣೆಯಿಲ್ಲದಂತೆ ಮೊದಲಿದ್ದ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಮರಳುವಂತೆ, ಸೋವಿಯತ್ ಸರಕಾರದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ “ತಾಶ್ಕೆಂಟ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ” ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಸಹಿ ಸಮಾರಂಭದ ನಂತರ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಅವರು ಆ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ಹೃದಯ ಆಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವ ಚುನಾವಣೆ ನೆಡೆದು, ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ಸಚಿವರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನೆಹರು ಅವರ ಮಗಳಾದ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು, ಮೂರನೇ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಅವರು ಬಲಪಂಥೀಯ ನಾಯಕ ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿಯನ್ನು ನಾಯಕತ್ವ ಆಯ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>Praval, Major K.C. Indian Army after Independence. New Delhi: Lancer. p. 214.</ref> *ಸರಕುಗಳು, ನಿರುದ್ಯೋಗ, ಆರ್ಥಿಕ ನಿಶ್ಚಲತೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಬೆಲೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕಾರಣದಿಂದ 1967 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಕುಗ್ಗಿದ ಬಹುಮತವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಕಷ್ಟವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ರೂಪಾಯಿ ಅಪಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳೊಡನೆ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿದರು. ರಾಜಕೀಯ ವಿವಾದಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗೋಧಿ ಆಮದು ಕುಸಿಯಿತು.<ref>Kapila, Raj; Uma Kapila (2004). Understanding India's Economic Reforms. Academic Foundation. p. 126</ref> *ನಂತರ ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ ಉಪ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾಗಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಹಿರಿಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಅವರ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹೆಗಾರ ಪಿ.ಎನ್. ಹಕ್ಸರ್ ಅವರ ಸಲಹೆಯ ಮೇಲೆ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಮಾಜವಾದಿ ನೀತಿಗಳ ಕಡೆಗೆ ಒಲಿದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಮನವಿಯನ್ನು ಪುನಃ ನವೀಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಹಿಂದೆ ರಾಜರಿಗೆ ಖಾತರಿಯಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ರಾಯಧನವನ್ನು (ಪ್ರಿವಿ ಪರ್ಸ್) ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರದ್ದುಮಾಡಿದರು. ಭಾರತದ ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಿ, ಪಕ್ಷದ ಹಿರಿಯ ಪಟ್ಟಭದರ್ರ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ದೇಸಾಯಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಈ ನೀತಿಯು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಅಮಾನತುಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗಾಂಧಿಯನ್ನು ಪಕ್ಷದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಿದ ಪಕ್ಷ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಆರ್) ಗೆ ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರ ದೊಡ್ಡ ವಲಸಿಗರಿಂದ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದ ಕೋಟೆ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 1969 ರಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು. ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಲ್ಪ ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>Rosser, J. Barkley; Marina V. Rosser (2004). Comparative Economics in Transforming the World Economy. MIT Press. pp. 468–470</ref> ===1970 ರ ದಶಕ=== *'''ನಾಲ್ಕನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ವರಾಹಗಿರಿ ವೆಂಕಟ ಗಿರಿ''' ; 3 ತಿಂಗಳು ನಿಯೋಜಿತ; ನಂತರ ಚುನಾಯಿತ (1894-1980) ದಿ. 3 ಮೇ 1969 ರಿಂದ 20 ಜುಲೈ 1969; 3 ತಿಂಗಳು; ಪನಃ ಚುನಾಯಿತ:ದಿ.24 ಆಗಸ್ಟ್ 1969 24 ಆಗಸ್ಟ್ 1974; 60 ತಿಂಗಳು. [[File:INS Vikrant (R11) launches an Alize aircraft during Indo-Pakistani War of 1971.jpg|thumb|ಐಎನ್ಎಸ್ ವಿಕ್ರಾಂತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ವಿಮಾನವಾಹಕ ನೌಕೆಯಿಂದ 1971 ರ ಇಂಡೋ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲಿಜ್ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.]] [[File:Pokhran-1-Cenotaphs-20131009.jpg|thumb|ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ರಾಜಸ್ತಾನದಲ್ಲಿನ ಪೋಖ್ರಾನ್ ಪ್ರದೇಶ-Pokhran-1]] *1971 ರಲ್ಲಿ, [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]] ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಆರ್) ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇತರ ಸಮಾಜವಾದಿ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಅಂತರ್-ಯುದ್ಧವಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನೆಯ ಶೋಷಣೆ- ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ನಿರಾಶ್ರಿತರು (ಸುಮಾರು 90 ಲಕ್ಷ) ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವಾದ ಬಂಗಾಳದಿಂದ ಓಡಿ ಭಾರತದೊಳಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ-ಬಂಗಾಳದ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ನಾಗರಿಕ ಅಂತರ್-ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಭಾರತದಮೇಲೆ ಪೂರ್ವ-ರಕ್ಷಕ ಧಾಳಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಭಾರತ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಈ ಸಂಘರ್ಷವು ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೇಲಿನ ಈ ವಿಜಯ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮಹತ್ತರವಾದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆಟ್ ಯೂನಿಯನ್ ಜೊತೆಗಿನ ಸ್ನೇಹಕ್ಕಾಗಿ 20 ವರ್ಷಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಭಾರತವು ಸಹಿ ಹಾಕಿತು. ಈ ಅನ್ಯದೇಶ-ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಭಾರತದ ಅಲಿಪ್ತ ನೀತಿಯು ಮುರಿದುಹೋಯಿತು. 1974 ರಲ್ಲಿ ಪೋಖ್ರಾನ್ ಸಮೀಪದ [[ರಾಜಸ್ಥಾನ]]ದ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತನ್ನ ಮೊದಲ [[ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿತು.<ref>[https://books.google.co.in/books?id=GiI_Yt7SOA8C&pg=PT63&redir_esc=y Pahuja, Om Parkash. India: A Nuclear Weapon State. Prabhat Prakashan. pp. 63–.]</ref> *ಭಾರತ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಯೋಗ ಪ್ರದೇಶ- 'ಪೋಖ್ರಾನ್ ಟೆಸ್ಟ್ ರೇಂಜ್' ರಾಜಸ್ತಾನದ ಪೋಖ್ರಾನ್ ಪುರಸಭೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷಾ ತಾಣ ಪೋಖ್ರಾನ್ ಪಟ್ಟಣದ ವಾಯುವ್ಯಕ್ಕೆ 45 ಕಿಮೀ ಮತ್ತು ಖೆತೋಲೈ ಹಳ್ಳಿಗೆ 4 ಕಿ.ಮೀ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರಿಂದ ಭಾಭಾ ಅಟಾಮಿಕ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಮೇ 1974 ರ ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪರಮಾಣು ಸಾಧನವನ್ನು ಆಸ್ಫೋಟಿಸಿದರು. ಸರ್ಕಾರವು,ಈ ಸಾಧನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ "ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಪರಮಾಣು ಸ್ಪೋಟ", ("ಪೀಸ್ಫುಲ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯರ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ಲೊಸಿವ್" -ಪಿಎನ್ಇ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಬೇರೆಡೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅದರ ಆಸ್ಫೋಟನದ ನಂತರ, ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಆಪರೇಷನ್ ಸ್ಮೈಲ್ ಬುದ್ಧ" -ಬುದ್ಧನ ಅರಳಿದ ನಗು" ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಾಲಯವು "ಪೋಖ್ರಾನ್- I" ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿತ್ತು.<ref>[http://nuclearweaponarchive.org/India/IndiaSmiling.html India's Nuclear Weapons Program Smiling Buddha: 1974]</ref> *ಪರೀಕ್ಷೆಯ ನಂತರ, ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು - ಹಾಗೆ ಅದನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅದು ಸಮರ್ಥ - ಮತ್ತು ಭಾರತವು ಪರಮಾಣು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವ-ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಶಾಂತಿಯುತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಪರೀಕ್ಷಾ ಶ್ರೇಣಿಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‍ಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರದೇಶ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದೆ.<ref>[http://nuclearweaponarchive.org/India/IndiaFirstBomb.html India's Nuclear Weapons Program;;India's First Bomb: 1967-1974]</ref> ===ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ರಾಜಧನ ರದ್ದತಿ=== *ಬಡವರ ಪರವಾದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಅವರು 1969 ರಲ್ಲಿ 14 ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ರಾಜರ "ಖಾಸಗಿ ಕೊಡಿಗೆ ಹಣದ" ಅನುದಾನವನ್ನು (privy purses) ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿರಿಯ ಕಾಂಗ್ರಸ್ಸಿನ ನಾಯಕರ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರವಾದ ನಿಲುವು, ಮತ್ತು ಅವರ ಅಸಮರ್ಥತೆ, ಅವರ ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆಮೂಲಾಗ್ರ ನಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದರು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಪಕ್ಷ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮತಿ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಬಲ ವಿಭಾಗದ ನಿರ್ವಿವಾದ ನಾಯಕರಾದರು. ಪುನರಾವಲೋಕನದಲ್ಲಿ, ‘ಗರಿಬಿ ಹಟಾವೊ’ ವಾಕ್ಚಾತುರ್ಯ, ಆಡಂಬರವಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಸರಳವಾದ ನೀತಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಡವರ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಅವರ ಅಧಿಕಾರದ ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>[https://www.thehindu.com/opinion/lead/such-a-long-legacy/article20539718.ece Such a long legacy: on Indira Gandhi;Neera Chandhoke NOVEMBER 18, 2017]</ref> ===ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಂನ ವಿಲೀನ=== [[File:Vikramjit-Kakati-Rumtek.jpg|thumbnail|250px|left|ಸಿಕ್ಕಿಂನಲ್ಲಿರುವ ರುಮ್ಟೆಕ್ ಆಶ್ರಮ.ಸಿಕ್ಕಿಂ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟದ 22 ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು.]] *1973 ರಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ-ವಿರೋಧಿ ಗಲಭೆ ನಡೆಯಿತು. 1975 ರಲ್ಲಿ, ಸಿಕ್ಕಿಂನ ಪ್ರಧಾನಿ ಸಿಕ್ಕಿಂಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಸೇರಲು ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಆ ವರ್ಷದ ಏಪ್ರಿಲ್ ನ ಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ಗ್ಯಾಂಗ್ಟಾಕ್ ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಚೋಗ್ಯಲ್ ನ ಅರಮನೆಯ ಕಾವಲುಗಾರರನ್ನು ನಿಶ್ಶಸ್ತ್ರಗೊಳಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ, ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಶೇ. 97.5 ರಷ್ಟು ಮತದಾರರು ಭಾರತದೊಡನೆ ಸೇರಲು ಬೆಂಬಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಒದಗಿದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿಂ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಲು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.<ref>"About Sikkim". Official website of the Government of Sikkim. Archived from the original on 25 May 2009. Retrieved 15 June 2009.</ref> *ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 200,000 ಜನರ ದೇಶದಲ್ಲಿ 20,000-40,000 ಸೈನಿಕರನ್ನು ಭಾರತ ಇರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. [22] 16 ಮೇ 1975 ರಂದು, ಸಿಕ್ಕಿಂ ಭಾರತೀಯ ಒಕ್ಕೂಟದ 22 ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ರಾಜ್ಯದ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ, 35 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು ಸಿಕ್ಕಿಂ ಅನ್ನು "ಅಸೋಸಿಯೇಟ್ ಸ್ಟೇಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಒಂದು ಷರತ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿತು, ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಡದ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ. ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, 36 ನೆಯ ತಿದ್ದುಪಡಿಯು 35 ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಸಿಕ್ಕಿಂಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು, ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದ ಒಂದನೇ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿತು.<ref>"Constitution has been amended 94 times". Times of India. 15 May 2010. Retrieved 16 May 2011.</ref> ==ಈಶಾನ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಚನೆ== <gallery widths="200px" heights="200px"> Assam in 1950s.png|ಅಸ್ಸಾಂ 1950 ರ ವರೆಗೆ: [[ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಮೇಘಾಲಯ]] ಮತ್ತು ಮಿಜೋರಾಮ್ ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಗಳು 1960-70ರಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. [[ಶಿಲ್ಲಾಂಗ್]] ದಿಂದ, ಅಸ್ಸಾಂನ ರಾಜಧಾನಿ [[ಡಿಸ್ಪೂರ್]] ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಈಗ ಅದು [[ಗುವಾಹಾಟಿ]]ಯ ಒಂದು ಭಾಗ. 1962 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಚೀನಾ ಯುದ್ಧ- (ಸಿನೋ-ಇಂಡಿಯನ್ ವಾರ್) ಆ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] ವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಯಿತು. Hornbil Festival, Kohima 6.jpg|thumb|ಹಾರ್ನ್ಬಿಲ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, [[ಕೊಹಿಮಾ]], ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್. [[ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್]] ಡಿಸೆಂಬರ್ 1, 1963 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. Paphal (Musée du Quai Branly) (4489839164).jpg|"ಪಖಂಗ್ಬಾ", ಒಂದು ಹೆರಾಲ್ಡ್ರಿ-ಹೆರಾಲ್ಡಿಕ್-ಮೀಥೆಯಿ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಮತ್ತು ಮಣಿಪುರ ರಾಜ್ಯದ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಲಾಂಛನ. [[ಮಣಿಪುರ]] 21 ಜನವರಿ 1972 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. Meghalaya Abode of the Clouds India Nature in Laitmawsiang Landscape.jpg|ಮೇಘಾಲಯವು ಪರ್ವತಮಯವಾಗಿದೆ, ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ನೆನೆದಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ಮೇಘಾಲಯ]] 21 ಜನವರಿ 1972 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. Tripura State Museum Agartala Tripura India.jpg|"ಉಜ್ಜಯಂತ ಅರಮನೆ", ಇದು ತ್ರಿಪುರಾ ರಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ತ್ರಿಪುರ]] 21 ಜನವರಿ 1972 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. Golden Pagoda in Arunachal Pradesh (photo - Jim Ankan Deka).jpg|"ಗೋಲ್ಡನ್ ಪಗೋಡಾ, ನಮ್ಸೈ", ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶವು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೌದ್ಧ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]] 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. SHSS building.jpg|[[ಮಿಜೋರಂ]]ನಲ್ಲಿನ ಶಾಲೆಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್, ಈ ರಾಜ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಮಿಝೋರಂ]] 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಚಿತ್ರ:India-states-numbered.svg|177px|thumb|[[ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು|ಭಾರತದ ೨೮ ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗು 7 ಒಕ್ಕೂಟದ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು]]. </gallery> *ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅಸ್ಸಾಮ್ ರಾಜ್ಯ 1970 ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂನ ಮೇರೆಯೊಳಗೆ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1963 ರಲ್ಲಿ ನಾಗಾ ಹಿಲ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲೆಯು ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ 16 ನೇ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ತುಯೆನ್ಸಾಂಗ್‍ನ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. 1970 ರಲ್ಲಿ, ಖಾಸಿ, ಜಿಯಾಂಟಿಯಾ ಮತ್ತು ಗಾರೊ ಜನರ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಖಾಸಿ ಹಿಲ್ಸ್, ಗಳನ್ನು, ಜೈನ್ತಿಯಾ ಹಿಲ್ಸ್, ಮತ್ತು ಗಾರೊ ಹಿಲ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಆಸ್ಸಾಂನೊಳಗೆ ಸ್ವಾಯತ್ತ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ರಚಿಸಿದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು; 1972 ರಲ್ಲಿ ಇದು ಮೇಘಾಲಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. 1972 ರಲ್ಲಿ, ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ (ಈಶಾನ್ಯ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ ಏಜೆನ್ಸಿ) ಮತ್ತು ಮಿಜೋರಾಮ್ (ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಮಿಜೊ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ) ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಅಸ್ಸಾಂನಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟವು; 1986 ರಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು.<ref>Bhubaneswar Bhattacharyya (1995). The troubled border: some facts about boundary disputes between Assam-Nagaland, Assam-Arunachal Pradesh, Assam-Meghalaya, and Assam-Mizoram. Lawyer's Book Stall.</ref> ===ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಷೀರ ಕ್ರಾಂತಿ (ಆಪರೇಷನ್ ಫ್ಲಡ್- - ಕ್ಷೀರ ಪ್ರವಾಹ)=== [[File:Punjab Monsoon.jpg|thumb|left|ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ]] [[File:Amul Plant at Anand.jpg|thumb|Amul Plant at Anand]] *1947 ರಲ್ಲಿದ್ದ 35 ಕೋಟಿಯಿಂದ 1970 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 50 ಕೋಟಿ (500 ದಶಲಕ್ಷ) ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ದಾಟಿತು, ಆದರೂ ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ ಯೋಜನೆಯ(ಗ್ರೀನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್) ನೀರಾವರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಕಾರಣ ಭಾರತ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ ಆಹಾರದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಿಸಿದ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯೊಂದಿಗೆ ಪರಿಹರಿಸಲಾಯಿತು. ಸರ್ಕಾರವು ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು, ಹೊಸ ವಿಧದ ಹೈಬ್ರಿಡ್ -ಜೆನರಿಕ್ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿತು, ಮತ್ತು ರೈತರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಅದು ಗೋಧಿ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಜೋಳ ಮುಂತಾದ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಹತ್ತಿ, ಚಹಾ, ತಂಬಾಕು ಮತ್ತು ಕಾಫಿಗಳಂತಹ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳ ಹೆಚ್ಚನ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. [27] ] ಭಾರತದ ಗಂಗಾನದೀ ಬಯಲು ಬಯಲು ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಅಣೆಕಟ್ಟೆ ಕಾಲುವೆ ನೀರಾವರಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ಕಾರಣ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿತು. '''ಅದುವರವಿಗೂ ಭಾರತ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಆಮದುಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ತನ್ನದೇ ಆದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತವು ಸ್ವಾವಲಂಬಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.''' *ಇದು ಎರಡು ದಶಕಗಳಷ್ಟು ಕಾಲ ನೆಡೆದ ಕ್ಷೀರ ಕ್ರಾಂತಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು, ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆಕೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref name="Bbc 2018">"India profile - Timeline". Bbc.co.uk. 15 August 2018. Retrieved 15 August 2018.</ref><ref name="M.R. Masani 1977 pp 19">M.R. Masani, "India's Second Revolution," Asian Affairs (1977) 5#1 pp 19–38.</ref> ===1971 ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧ=== *ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ:[[೧೯೭೧ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧ]] [[Image:1971 Instrument of Surrender WaPo.jpg|thumb|right|1971 ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪೂರ್ವದ ಸೈನ್ಯದ ಕಮಾಂಡರ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್-ಜನರಲ್ ಎ. ಎ. ಕೆ. ನಿಯಾಜಿ, ದಿ.16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1971 ರಂದು ಭಾರತ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಜಗ್ಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಅರೋರಾ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಢಾಕಾದಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗತಿಯ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆ ವೈಸ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಕೃಷ್ಣನ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಏರ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ದಿವಾನ್, ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಜಗತ್ ಸಿಂಗ್, ಮೇಜ್ ಜನರಲ್ ಜೆಎಫ್ಆರ್ ಜಾಕೋಬ್ (ಫ್ಲಾಟ್ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಅವರ ಭುಜದ ಮೇಲೆ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿರುವುದು). ಅಖಿಲ ಭಾರತ ರೇಡಿಯೊದ ಹಿರಿಯ ನ್ಯೂಸ್ ಕಾಸ್ಟರ್ ಸುರಜಿತ್ ಸೆನ್ ಮೈಕ್ರೊಫೋನ್ ಅನ್ನು ಬಲಗಡೆ ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.]] *'''3 ನೆಯ ಪ್ರಧಾನಿ :[[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]];'''ದಿ. 24 ಮಾರ್ಚಿ 1977ರ ವರೆಗೆ. *'''3 ನೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಝಕೀರ್ ಹುಸೇನ್''' (ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮರಣಹೊಂದಿದರು);(1897-1969); ದಿ.13 ಮೇ 1967 ರಿಂದ 3 ಮೇ 1969; ಅಧಕಾರ- 24 ತಿಂಗಳು. *'''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು(ನಿಯೋಜಿತರು):[[ವರಾಹಗಿರಿ ವೆಂಕಟ ಗಿರಿ]]''';(ಅವಧಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ)(1894-1980) ದಿ.3 ಮೇ 1969 ರಿಂದ 20 ಜುಲೈ 1969 3 ತಿಂಗಳು. *'''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು (ನಿಯೋಜಿತರು):ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಹಿದಾತುತುಲ್ಲಾ''' * (ಗಿರಿಯವರ ಆಯ್ಕೆಯವರೆಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ)(1905-1992)ದಿ. 20 ಜುಲೈ 1969 ರಿಂದ 24 ಆಗಸ್ಟ್ 1969. *'''5 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:ಫಕ್ರುದ್ದೀನ್ ಅಲಿ ಅಹ್ಮದ್''' (ಅಧಿಕಾರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮರಣ) (1905-1977) ದಿ. 24 ಆಗಸ್ಟ್ 1974 ರಿಂದ 11 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1977ರ ವರೆಗೆ; 36 ತಿಂಗಳು. *1971 ರ ಇಂಡೋ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಯುದ್ಧವು ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ನಾಲ್ಕು ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತದ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೋರಾಡಿದ ಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. 1971 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 3 ರಿಂದ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿಮೋಚನಾ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದಿ.3 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1971 ರಿಂದ ಡಕಾ (ಢಾಕಾ) ಪತನದವರೆಗೆ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಡುವಿನ ಮಿಲಿಟರಿಗಳು ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಭಾರತ-ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳಿಗೆ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು.. ಯುದ್ಧವು, 11 ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೇಲೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಪೂರ್ವರಕ್ಷಕ ವೈಮಾನಿಕ ಧಾಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಇದು ಪಕ್ಕದ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. '''ಈ ಯುದ್ಧವು ಕೇವಲ 13 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನೆಡೆದು, ಇದು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.''' <ref>{{Cite web |url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,905593,00.html |title=The World: India: Easy Victory, Uneasy PeaceMonday, Dec. 27, 1971 |access-date=2018-09-18 |archive-date=2017-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170613153528/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,905593,00.html |url-status=dead }}</ref> *ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಿಲಿಟರಿಗಳು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ರಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಘರ್ಷಣೆ ಮಾಡಿದರು; ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಿಲಿಟರಿ ಪೂರ್ವ ಕಮಾಂಡ್ 16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1971 ರಂದು ಢಾಕಾದಲ್ಲಿ ಶರಣಾಗತಿಯ ಅಧಕೃತ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ನಂತರ ಈ ಯುದ್ಧ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು. ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ, ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು 26 ಮಾರ್ಚ್ 1971 ರಂದು ಏಕತೆಯ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ದಿಂದ ಅದರ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 90,000 [28] ರಿಂದ 93,000 ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯವು ಸೆರೆಯಾಳಾಗಿಸಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ 79,676 ರಿಂದ 81,000 ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಸಮವಸ್ತ್ರದ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠರಾಗಿ ಉಳಿದ ಕೆಲವು ಬೆಂಗಾಳಿ ಯೋಧರು ಸೇರಿದಂತೆ. ಉಳಿದ 10,324 ರಿಂದ 12,500 ಕೈದಿಗಳು ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಸಹಯೋಗಿ (ರಝಾಕಾರ್ಗಳು) ನಿಷ್ಠ ಸದಸ್ಯರು ಇದ್ದರು. ಸಂಘರ್ಷದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, 80 ಲಕ್ಷದಿಂದ ಒಂದು ಕೋಟಿ ಜನರು ಪಡೆಯಲು ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ದೇಶದಿಂದ ನಿರಾಶ್ರತರು ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿದ್ದರು.<ref>Bose, Sarmila (November 2011). "The question of genocide and the quest for justice in the 1971 war"(PDF). Journal of Genocide Research. 13 (4): 398.</ref><ref>Haqqani, Hussain (2005). Pakistan: Between Mosque and Military. United Book Press. ISBN 978-0-87003-214-1., Chapter 3, p. 87.</ref> ====ಭಾರತದ ವಾಯುಬಲದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ==== *ಎಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಬಲ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಡನೆ ಮೂರನೆಯ ಸುತ್ತು 1971 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮೂರನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತವನ್ನು ಕೆಣಕಿದಾಗ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಬಲ ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಮೆರೆಯಿತು. ಆ ವರ್ಷದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 3 ರಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಭಾರತದ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವಾಯು ನೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ವೈಮಾನಿಕ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು. ಅದರ ಮರುದಿನ ಬೆಳಗಿನಿಂದ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಬಲ ಸತತವಾಗಿ ಶತ್ರು ನೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಪೂರ್ವ ಯುದ್ಧ ರಂಗದಲ್ಲಿ 48 ಗಂಟೆಗಳೊಳಗಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಾಯುಬಲ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ತೇಜ್ ಗಾಂವ್ ಮತ್ತು ಢಾಕಾದಲ್ಲಿನ ಎರಡು ವಿಮಾನನೆಲೆಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದ 8 ಸ್ಯಾಬರ್ ವಿಮಾನಗಳು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ನಾಶವಾದವು. ಇಲ್ಲವೇ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿಯರೇ ತೀವ್ರ ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿದರು. ಪಶ್ಚಿಮದ ಯುದ್ಧ ರಂಗದಲ್ಲಿ ರಾಜಾಸ್ಥಾನದ ಲೊಂಗೋವಾಲಾದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಟ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳ ಮುನ್ನಡೆಯನ್ನು ಕೆಲವೇ ಹಂಟರ್ ವಿಮಾನಗಳು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದವು. ಜೈಸಲ್ಮೇರ್ ವಿಮಾನ ನೆಲೆಯಿಂದ ಹಾರಿದ ಹಂಟರ್ ವಿಮಾನಗಳ ದಾಳಿಯಿಂದ 37 ಶತ್ರು ಟ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳು ಹಾನಿಗೊಂಡವು ಇಲ್ಲವೇ ನಾಶವಾದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 4 ರಂದು ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಬಲದ ಹಂಟರ್‍ವಿಮಾನಗಳು ಕರಾಚಿ ಬಂದರಿನ ತೈಲ ನೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್‍ಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದವು. ಅದಾದ 4 ದಿನಗಳ ನಂತರ ವಿಂಗ್ ಕಮಾಂಡರ್ ಕೆ.ಕೆ.ಬಧವಾರ್ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್‍ಬೆರ್ರಾ ಬಾಂಬರ್‍ವಿಮಾನಗಳು ಅದೇ ತೈಲ ಟ್ಯಾಂಕರ್‍ಗಳ ಮೇಲೆ ಪುನಃ ನಡೆಸಿದ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡ ಬೆಂಕಿ ಯುದ್ಧ ನಿಲ್ಲುವವರೆಗೂ ಉರಿಯುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಹೀಗೆ ಶತ್ರುವಿನ ಅನೇಕ ನೆಲೆಗಳು ಅನಿಲ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ರೈಲ್ವೆ ಯಾರ್ಡ್‍ಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಬಲ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತು. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳಿಗೆ ಕಳಶವಿಟ್ಟಂತೆ ಢಾಕಾದ ಗವರ್ನರ್ ಹೌಸ್ ಮೇಲೆ ವಾಯು ಬಲ ನಡೆಸಿದ ದಾಳಿಯಿಂದ ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಶರಣಾಗತವಾದವು. ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಆಫೀಸರ್ ನಿರ್ಮಲ್‍ಜಿತ್ ಸಿಂಗ್ ಸೆಖೋನ್ ಅವರಿಗೆ ವಾಯುಬಲದ ಪರಮವೀರ ಚಕ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಶ್ರೀನಗರದ ವಾಯುನೆಲೆಯಿಂದ ನ್ಯಾಬ್ ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೂರು ಸ್ಯೂಬರ್ ಜೆಟ್ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿ, ನಾಲ್ಕನೆಯ ವಿಮಾನದ ದಾಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಿ ಹುತಾತ್ಮರಾದರು.<ref>ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಬಲ</ref> ====ಭಾರತದ ನೌಕಾಬಲದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ==== [[File:Ussdiablo.jpg|thumb|200px|ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಬ್ ಮೆರೀನ್ ಹಡಗು ಪಿಎನ್ಎಸ್ ಗಾಜಿ ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ ಸಮೀಪವಿರುವ [[ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣ]]ದ ಹತ್ತಿರ ನೀರಿನಲ್ಲಿ (ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ) ಮುಳುಗಿತು.]] [[File:INS Vikrant (R11) launches an Alize aircraft during Indo-Pakistani War of 1971.jpg|thumbnail|left|ಭಾರತೀಯ ವಿಮಾನವಾಹಕ ನೌಕೆ INS ವಿಕ್ರಾಂತ್- ಆಲಿಜ್ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನವನ್ನು ಹಾರಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] *1965 ರ ಯುದ್ಧದಂತಲ್ಲದೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮುಖ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಮತ್ತು ನೌಕಾಪಡೆಗಳ ಕಮಾಂಡರ್ಗಳು ತಮ್ಮ ನೌಕಾಪಡೆ ಭಾರತದೊಡನೆ ನೌಕಾದಳದ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ವಿರುದ್ಧ 65 ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಆಳವಾದ ಸಮುದ್ರ, ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾದಳದ ಕಡಲಾಚೆಯ ಗಂಭೀರ ಅತಿಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. *ಯುದ್ಧದ ಪಶ್ಚಿಮ ರಂಗದಲ್ಲಿ, ವೈಸ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ನೌಕಾ ಕಮಾಂಡ್. ಎಸ್ ಎನ್ ಕೊಹ್ಲಿ, 1971 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 4 ರಂದು 5 ನೇ ರಾತ್ರಿ ರಾತ್ರಿ ಕರಾಚಿ ಬಂದರಿನ ಮೇಲೆ ಟ್ರೇಡೆಂಟ್ ಎಂಬ ಸಂಕೇತನಾಮದ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. ಸೋವಿಯೆತ್-ನಿರ್ಮಿತ ಓಸಾ ಕ್ಷಿಪಣಿ ದೋಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನೌಕಾಪಡೆಯ ದಾಳಿಯು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನೌಕಾಪಡೆಗಳ ನಾಶಕಗಳನ್ನೂ, ಪಿಎನ್ಎಸ್ ಖೈಬರ್ ಮತ್ತು ಸಿಡಿಗುಂಡು ನಿವಾರಕ ಪಿ.ಎನ್.ಎಸ್. ಮುಹಾಫಿಜ್ ನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪಿಎನ್ಎಸ್ ಷಾ ಜಹಾನ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 720 ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ನಾವಿಕರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು ಅಥವಾ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರ ಎಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನೌಕಾ ಮೂಲಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ *ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿಗಳು, ಹಾಂಗೋರ್ ಮಾಂಗ್ರೋ ಮತ್ತು ಶೂಶುಕ್ 9 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1971 ರಂದು ಹಾಂಗೋರ್ ವರದಿಯಂತೆ ಐಎನ್ಎಸ್ ಖುಕ್ರಿ ಸಬ್ ಮರೀನ್ ನನ್ನು ಭಾರತದ ಕಡೆ. 194 ಸಾವು ಉಂಟುಮಾಡಿ ಮುಳುಗಿಸಿದ್ದರು ಸಂಕೇತನಾಮ ಪೈಥಾನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ನೌಕಾದಳದ ಓಸಾ ಕ್ಷಿಪಣಿಯ ದೋಣಿಗಳು 8/9 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1971 ರ ರಾತ್ರಿ. ಕರಾಚಿಯ ಬಂದರನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್-ನಿಂದ ಪಡೆದ ಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಸರಣಿಯ ಧಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮೀಸಲು ಇಂಧನ ಟ್ಯಾಂಕ್ಗಳ ನಾಶ ಮತ್ತು ಮೂರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗುಗಳ ಮುಳುಗುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಹಡಗುಗಳುನಾಶವಾದವು. *ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನದ ಪೈಲಟ್ಗಳು, ತತ್ಕಾಲ ಯುದ್ಧದ ಪೈಲಟ್ಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು, ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಯುದ್ಧನೌಕೆ ಪಿಎನ್ಎಸ್ ಜುಲ್ಫಿಕರ್ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆಯ ಧಾಳಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೇ ಪ್ರಮುಖ ಹಾನಿಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಹಲವರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದರು. *ವೈಸ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ನೀಲಕಂಠ ಕೃಷ್ಣನ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ನೇವಲ್ ಕಮಾಂಡ್, ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನೌಕಾಪಡೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ನೌಕಾ ದಳದ ಮೂಲಕ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನೂ ಎಂಟು ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ಪಿಎನ್ಎಸ್ ಘಾಝಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಆದರೆ ಆ ಜಲಾಂತರ್ಗಾಮಿ ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ನಿಗೂಢವಾಗಿ ಮುಳುಗಿಹೋಯಿತು. *ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನೌಕಾಪಡೆಯ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಸುಮಾರು 1900 ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ತೀರಿಹೋದರು, 1448 ಸೈನಿಕರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳು ಡಕಾದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ವಿದ್ವಾಂಸ ತಾರಿಖ್ ಅಲಿ ಪ್ರಕಾರ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>Military Losses in the 1971 Indo-Pakistani War".Venik. Archived from the original on 25 February 2002. Retrieved 30 May 2005.</ref> ===ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ=== *[[ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ]] *[[ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ|ಚರ್ಚೆಪುಟ]] *ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ರಾಜಕೀಯ ಅಶಾಂತಿ ಹೆಚ್ಚಲು ಕಾರಣವಾದವು, ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಚಳವಳಿಯು ರಭಸಗೊಂಡಿತು. 1974 ರಲ್ಲಿ, ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರು ಚುನಾವಣಾ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ದುರುಪಯೋಗ ಮಾಡಿದ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref>[https://www.nytimes.com/1975/11/08/archives/mrs-gandhi-wins-court-reversal-of-her-conviction-unanimous-decision.html MRS. GANDHI WINS COURT REVERSAL OF HER CONVICTIONBy WILLIAM BORDERSNOV. 8, 1975The Federal official was Yashpal Kapoor, who resigned in January 1971 as a member of the Prime Minister's secretarriat and in the same month began his duties as her agent for the election that was held two months later.]</ref> ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಇಂದಿರಾರವರ ತಕ್ಷಣದ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಹರತಾಳ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವು. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರತ್ವ ಎಂದು ಅವರು ಕರೆಯುವ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಜಯಪ್ರಕಾಶ್ ನಾರಾಯಣ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಂದಾದವು. ಅದರಿಂದ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತದ ಪ್ರಮುಖ ಮುಷ್ಕರಗಳು ನಿಶ್ಕ್ರಿಯತೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿತು, ನಾರಾಯಣ್ ಅವರು ಪೊಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯವು ಸರ್ಕಾದ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನ ಧಿಕ್ಕರಸಬೇಕೆಂದೂ, ಸೈನ್ಯವು ದಂಗೆ ಎದ್ದು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ಕರೆ ನೀಡಿದರು. ಇದರಿಂದ 1975 ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಫಕ್ರುದ್ದೀನ್ ಅಲಿ ಅಹ್ಮದ್ ಅವರಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ಅದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರವು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>[https://www.deccanherald.com/opinion/comment/how-indira-gandhi-came-to-the-emergency-decision-742870.html How Indira Gandhi came to the Emergency decisionRavi Visvesvaraya Sharada Prasad, JUN 26 2019]</ref> *ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಗಿತ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನೇ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ತನ್ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅನೇಕ ನಾಗರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳನ್ನು (ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು) ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು. ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡಿದರು. ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-ಅಲ್ಲದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ವಜಾ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 1,000 ಪ್ರತಿಭಟನಾ ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಜೈಲನ್ನು ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯ ಜನನ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಕೆಲವುಕಡೆ ಜಾರಿಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮುಷ್ಕರಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. *ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥತಿಯ ಪರಿಣಾಮ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಹಿನ್ನಡೆ, ಮುಷ್ಕರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ- ಅಸ್ಥಿರತೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ 20-ಪಾಯಿಂಟ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಭಾರತ ಘೋಷಿಸಿತು. ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರದ ಹಲವು ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ನಿರಂಕುಶ ವರ್ತನೆ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಓಳಗಾದರು. ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮುಗ್ಧ ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ ಮಾಡಿದ ಆರೋಪ ಹೊಂದಿದರು.. ಇಂದಿರಾ ಅವರ ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹೆಗಾರ ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ಸಾಮೂಹಿಕ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದರು - ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದ ಭಾಗವಾಗಿ ಪುರುಷರನ್ನು ಬಲವಂತದ ವ್ಯಸೆಕ್ಟಮಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ವೆಸೆಕ್ಟಮಿಯನ್ನು ನಡೆಸುವುದಕ್ಕೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೂಚಿಸಲು ಸಂಜಯ್ ಕಾರಣ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೊಳೆಗೇರಿ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗಾಗಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ತುರ್ಕಮೆನ್ ಗೇಟ್ ಬಳಿ, ಅನೇಕ ಜನರು ಸತ್ತರು ಮತ್ತು ಹಲವು ಜನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-south-asia-12641776 India profile - Timeline". Bbc.co.uk. 15 August 2018. Retrieved 15 August 2018.]</ref> ==ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಮಧ್ಯಂತರ ಕಾಲ== ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನ: [[ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ]] [[File:Morarji Desai 1978.jpg|thumb|ಯು.ಎಸ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್ ಅವರ ಭೇಟಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ "ಹೊಸದಿಲ್ಲಿ" ಘೋಷಣೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-ಅಲ್ಲದ ಪ್ರಧಾನಿ [[ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ]].]] [[File:NeelamSanjeevaReddy.jpg|thumb|200px|ನೀಲಂ ಸಂಜೀವ ರೆಡ್ಡಿ]] *'''ನಾಲ್ಕನೇ ಪ್ರಧಾನಿ: [[ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ]]'''(1896-1995) -ದಿ.24 ಮಾರ್ಚಿ 1977, ರಿಂದ 28 ಜುಲೈ 1979 [ರಾಜಿನಾಮೆ]; ಅಧಿಕಾರ: 2 ವರ್ಷ, 126 ದಿನ. *'''ಅಧ್ಯಕ್ಷರು- (ತತ್ಕಾಲ): ಬಸಪ್ಪ ದಾನಪ್ಪ ಜತ್ತಿ''' ;(1912-2002) - ದಿ.11 ಫೆಬ್ರವರಿ 1977 ರಿಂದ 25 ಜುಲೈ 1977 ರವರೆಗೆ; 6 ತಿಂಗಳು. *'''6ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: [[ನೀಲಂ ಸಂಜೀವ ರೆಡ್ಡಿ]];''' (1913-1996)ದಿ. 25 ಜುಲೈ 1977 ರಿಂದ 25 ಜುಲೈ 1982 ರ ವರೆಗೆ; 60 ತಿಂಗಳು. *ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು 1977 ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿತು, ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದು ಅವಮಾನಕರ ಚುನಾವಣಾ ಸೋಲನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು, ಇದು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನ ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾದರು. ದೇಸಾಯಿ ಆಡಳಿತವು ತುರ್ತು-ಅವಧಿಯ ದುರ್ಬಳಕೆಯನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು ಮತ್ತು ಷಾ ಆಯೋಗದ ವರದಿಯ ನಂತರ ಇಂದಿರಾ ಮತ್ತು ಸಂಜಯ್ ಗಾಂಧಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. * ಪ್ರಧಾನಿ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿಯ [[ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ]] ನೆರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ದೇಸಾಯಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು 1962 ರ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1979 ರಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ ನಾರಾಯಣ್ ಮತ್ತು [[ಚರಣ್ ಸಿಂಗ್]] ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದರು, ಬಹುಮತ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದೇಸಾಯಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣದಿಂದ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. *ಆದರೆ 1979 ರಲ್ಲಿ, ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಒಕ್ಕೂಟವು ಚಿಧ್ರಗೊಂಡು ಪತನವಾಯಿತು. ನಂತರ [[ಚೌಧುರಿ ಚರಣ್ ಸಿಂಗ್|ಚರಣ್ ಸಿಂಗ್]] ಮಧ್ಯಂತರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅದರ ಒಳಜಗಳದ ಕಾರಣ ಜನತಾ ಪಕ್ಷವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಗಂಭೀರ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವದ ಕೊರತೆ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref name="M.R. Masani 1977 pp 19"/><ref name="Sen 2002, p. 139">Sen 2002, p. 139.</ref> *1977 ರ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ಚುನಾವಣೆಗೆ ಕೆಲ ತಿಂಗಳುಗಳ ಮುಂಚೆ. ಆನತಾ ಪಾಟಿಯ ಹೆಸರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಗೂಡಿತು. ಹೊಸ ಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ ಬ್ಯಾನರ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗೆಲುವಿಗಾಗಿ [[ಚೌಧುರಿ ಚರಣ್ ಸಿಂಗ್]] ಅವರು 1974 ರಿಂದ ಏಕೈಕ ವಾಗಿ ಹೆಣಗಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾಜ್ ನಾರಾಯಣ್ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ 1979 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾದರು. ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ರಾಜ್ ನಾರಾಯಣ್ ಅವರು ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿ-ಸೆಕ್ಯುಲರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೂ ಅವರು ಚರಣ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು 1967 ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಲು ಕೂಡಾ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಕೊಟ್ಟ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದಾಗ, ಕೇವಲ 23 ವಾರಗಳ ಬಳಿಕ ಚರಣ್ ಸಿಂಗ್ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು<ref>Brass, Paul R. (1993-01-01). "Chaudhuri Charan Singh: An Indian Political Life". Economic and Political Weekly. 28 (39): 2087–2090</ref> ==1980 - 1984ರ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳು== *'''ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್''', '''[[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ಹತ್ಯೆ''', '''1984 ಸಿಖ್ ವಿರೋಧಿ ಗಲಭೆಗಳು''', '''ಭೋಪಾಲ್ ದುರಂತ''', '''ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ,''' ಮತ್ತು '''ಸಿಯಾಚಿನ್ ಸಂಘರ್ಷ'''. [[File:Akal Takht and Harmandir Sahib, Amritsar, Punjab, India.jpg|thumb|300px|upright=1.2|ಅಕಲ್ ತಖ್ತ್ ಮತ್ತು ಹರ್ಮಂದಿರ್ ಸಾಹಿಬ್; (ಗೋಲ್ಡನ್ ಟೆಂಪಲ್), ಇದನ್ನು ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ದುರಸ್ತಿಗೊಳಿಸಿತು.<ref>The politics of homeland : a study of the ethnic linkages and political mobilisation amongst Sikhs in Britain and North America|year=1993|publisher=[[University of Warwick</ref>]] [[File:Giani Zail Singh 1995 stamp of India.jpg|thumb|]]ಗ್ಯಾನಿ ಜೈಲ್ ಸಿಂಗ್]] 1995 ಭಾರತದ ಸ್ಟಾಂಪ್]] *'''3 ನೇ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ;''':14 ಜನವರಿ 1980 ರಿಂದ 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1984 ರ ವರೆಗೆ; =4 ವರ್ಷ, 291 ದಿನಗಳು;ಒಟ್ಟು ಅವಧಿ 15-350(ಸ್ವಂತ ಅಂಗ ರಕ್ಷಕನಿಂದ ಹತ್ಯೆ) *'''7 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಗ್ಯಾನಿ ಜೈಲ್ ಸಿಂಗ್'''; (1916-1994)ದಿ. 25 ಜುಲೈ 1982 ರಿಂದ 25 ಜುಲೈ 1987; 60 ತಿಂಗಳು. *ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ- (ವಿಭಜಿತ ಗುಂಪು),- ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಥವಾ ಸರಳವಾಗಿ "ಕಾಂಗ್ರೆಸ್" 1980 ರ ಜನವರಿಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲೊ ದೊಡ್ಡ ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಆದರೆ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದ ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿ ಅನೇಕ ಕಠಿಣ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. *ಪಂಜಾಬ್‍ನಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯದ ಬಿಸಿಯು ಭಾರತದ ಭದ್ರತೆಗೆ ಮತ್ತು ಏಕತೆಗೆ ಅಪಾಯ ಉಂಟು ಮಾಡುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು. ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ನಿರಾಶ್ರಿತರು, ಹಾಗೂ, ಭಾರತದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿರುವವರ ನಡುವೆ ಅನೇಕ ಮತೀಯ ಗಲಭೆ, ಘರ್ಷಣೆಯ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದವು. ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಸಿಖ್ಖ್ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ಖಲೀಸ್ತಾನ ಬೇಡಿಕೆಗಾಗಿ ಹಿಂಸಾಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದು ಪಂಜಾಬಿನಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ಖರಲ್ಲದ ನೂರಾರು ಜನರನ್ನು ಕೊಂದರು. ಆ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ಸಿಖ್ಖರ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ದೇವಾಲಯ ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅದರಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದರು. ಆ ಭಯೊತ್ಪಾದಕರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು ‘ಆಪರೇಷನ್ ಬ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್’ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡ ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳು ಸ್ವಯಂ-ಚಾಲಿತ ಬಂದೂಕವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಣಮಂದಿರದಲ್ಲಿದ್ದ ಖಲಿಸ್ಥಾನ್‍ವಾದಿ ಸಿಖ್ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳ ಸಾವುಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತದ ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ, ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳ ಹಿಂಸಾಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲು ಸರ್ಕಾರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೊಲೀಸ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕೈಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಅದು ನಾಗರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೇಲೆ ಧಾಳಿ ಎಂಬ ದೂರು ಸಿಕ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಎದ್ದಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ಅನೇಕ ಸಮಾಧಾನಕರ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>Report:Justice Nanavati Commission of Inquiry" (PDF). Archived from the original (pdf) on 17 December 2011. Retrieved 27 April 2012.</ref> *ಉಲ್ಫಾ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದಾಗಿ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಸ್ಥಗಿತವಾಯಿತು.<ref name="Bbc 2018"/> ಅಸ್ಸಾಂನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಫ್ರಂಟ್ (ULFA), ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಸ್ಸಾಮಿ ಜನರ ದಳ. ಅಸ್ಸಾಮ್ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಶಸ್ತ್ರ ಹೋರಾಟದೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಅಸ್ಸಾಂ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಇದು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ 1990 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ನಿಷೇಧಿಸಿತು <ref>"NIA :: Banned Terrorist Organisations". Nia.gov.in. Archived from the original on 19 January 2014. Retrieved 12 October 2014.</ref> :'''[[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]] ಹತ್ಯೆ:''' *ಈ ಎಲ್ಲಾ ಘಟನೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31, 1984 ರಂದು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸಿಖ್ ಅಂಗರಕ್ಷಕರು ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೈದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಜನರು ಉದ್ರೇಕಗೊಂಡು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ‘1984 ರ ಸಿಖ್ಖ್ ವಿರೋಧಿ ದಂಗೆಗಳು’ ನೆಡೆದವು. ಪಂಜಾಬ್ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದಂಗೆಗಳು ಸ್ಫೋಟಗೊಂಡವು. ಸಾವಿರಾರು ಸಿಖ್ಖರು ಸಾವಿಗೀಡಾಗಿದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಸಿಖ್ಖರ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ದೂರನ್ನೂ, ದಂಗೆಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲು ಸರ್ಕಾರ ತನಿಖೆಯ ವಿಫಲ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿತು. ಆದರೆ ದೆಹಲಿಯ ಸಿಖ್ಖರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮುಖಂಡರು ಕಾರಣವೆಂದು ಕೆಲವು ಜನರು ದೂರಿದರು. *ಇದನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಲು ಮಿಶ್ರಾ ಕಮಿಷನ್‍ಅನ್ನು ಮೇ 1985 ರಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು; ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ರಂಗನಾಥ ಮಿಶ್ರಾ ಅವರು ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾಗಿದ್ದರು. ಮಿಸ್ರಾ ಆಗಸ್ಟ್ 1986 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ಈ ವರದಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ನಿಯಮಗಳು ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಮೂರು ಸಮಿತಿಗಳ ರಚನೆಗೆ ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಕಪೂರ್ ಮಿತ್ತಲ್ ಸಮಿತಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 1987 ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿತು; ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಲು ಮಿರ್ರಾ ಆಯೋಗದಿಂದ ದಿ ಜೈನ್ ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಕಮಿಟಿಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮಿತಿಯು ಮಾಜಿ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಎಮ್. ಎಲ್. ಜೈನ್ ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತ ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಆಫ್ ಪೊಲೀಸ್ ಎ. ಕೆ. ಬ್ಯಾನರ್ಜಿ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ನಂತರ ಅನೇಕ ಸಮಿತಿಗಳಾದವು ಅದರೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಿತಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಠ ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>[https://www.dnaindia.com/india/report-operation-blue-star-india-s-first-tryst-with-militant-extremism-2270293". Dnaindia.com. 5 November 2016. Archived from the original on 3 November 2017. Retrieved 29 October 2017.]</ref> ===ದಕ್ಷಿಣ ಗಂಗೊತ್ರಿ=== *ಇಂದಿರಾ ಅವರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಲ್ಲಿ, 1981 ರಲ್ಲಿ, ಅಂಟಾರ್ಕಟಿಕ್ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಪರಿಸರ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ (1959)ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಸಾಗರ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಆರಂಭವನ್ನು ಮಾಡಿ, ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಧ್ವಜವು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಮೊದಲ ಶಾಶ್ವತ ವಸಾಹತುವನ್ನು 1983 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಗಂಗೋತ್ರಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Gad, S. D. (2008), "India in the Antarctic", Current Science, 95 (2): 151, Bangalore: Indian Academy of Sciences</ref> ==ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಆಡಳಿತ== [[File:Rajiv Gandhi at 7 Race course road 1988 (cropped).jpg|thumb|ರಾಜೀವ ಗಾಂದಿ ೧೯೮೮]] [[File:R Venkataraman (cropped).jpg|thumb|right|200px|ಆರ್ ವೆಂಕಟರಾಮನ್]] [[File:STS008-44-611.jpg|thumb|left|250px|[[ಇನ್ಸಾಟ್]](INSAT) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದೇಶೀಯ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ದೂರಸಂಪರ್ಕ, ಪ್ರಸಾರ, ಹವಾಮಾನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುಡುಕುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನೆಡೆಪಡಿಸಲು ಇಸ್ರೊ(ISRO) ನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿವಿಧೋದ್ದೇಶ ಜಿಯೋ-ಸ್ಟೇಷನರಿ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಸರಣಿಯಾಗಿದೆ.]] *'''6 ನೇ ಪ್ರಧಾನಿ: [[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ]]''' (1944-1991) ಪಕ್ಷ:ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಐ); ಅಧಿಕಾರ:ದಿ.31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1984 ರಿಂದ 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1984ರ ವರೆಗೆ; 5 ವರ್ಷ, 32 ದಿನಗಳು *'''8 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ವೆಂಕಟರಾಮನ್''' (1910-2009) ದಿ.25 ಜುಲೈ 1987 ರಿಂದ 25 ಜುಲೈ 1992 ರ ವರೆಗೆ; 60 ತಿಂಗಳು. *ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಹಿರಿಯ ಪುತ್ರ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ವರ ನಂತರದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದರು. ಆ ನಂತರ ರಾಜೀವ್ 1982 ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ಅವರು 40 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಅಸಮರ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದಿಂದ ದಣಿದ ನಾಗರಿಕರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಯೌವನ ಮತ್ತು ಅನನುಭವವು ಒಂದು ಅನುಕೂಲ ಗುಣವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಹೊಸ ನೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಹೊಸ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಸಹಕಾರಿ ಆಯಿತು. ಅವರ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ ನಂತರ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ವಿಸರ್ಜನೆಯಾಯಿತು. ರಾಜೀವ್ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ 545 ರಲ್ಲಿ 415 ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸೀಟುಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿ ರಾಜೀವ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸನ್ನು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬಹುಮತಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದ ನಾಯಕನೆನ್ನಿಸಿದರು. ಅದು ಅವರಿಗೆ ಅವರ ತಾಯಿಯ ಹತ್ಯೆಯ ಬಗೆಗೆ ಜನತೆಯು ಕೊಟ್ಟ ಸಹಾನುಭೂತಿಯ ಮತವಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/december/29/newsid_3314000/3314987.stm 1984: Rajiv Gandhi wins landslide election victory]</ref> *'''ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು :''' [[ಚಿತ್ರ:Insat-4a.jpg|thumb|220px|[[ಇನ್ಸಾಟ್]]-೪ಎ [[ಉಪಗ್ರಹ]]-]] *ಪರವಾನಗಿ ರಾಜ್ ಸಡಿಲಗೊಂಡಿತು. ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿ, ಪ್ರಯಾಣ, ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಆಮದುಗಳ ಮೇಲಿನ ಸರಕಾರದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಈ ಕ್ರಮಗಳು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಶಾಹಿಗಳ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಖಾಸಗಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಒಳಹರಿವು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಂತೆ, ರಾಜೀವ್ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮುಂದುವರಿದರು. ಅದು ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಗೆಗೆ ರಾಜೀವ್ ರ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವು, ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು [[ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಸ್ತರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 1988 ರಷ್ಯಾದ ರಾಕೆಟ್‘ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ದೂರ ಸಂವೇದಿ ಐಆರ್‘ಎಸ್‘ (IRS)ಉಪಗ್ರಹ ಉಡಾವಣೆ. ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿತು. [34] *'''ಭೋಪಾಲ್ ದುರಂತ:''' *ಡಿಸೆಂಬರ್ 1984 ರಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯ ಭಾರತೀಯ ನಗರ ಭೋಪಾಲದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಕಾರ್ಬೈಡ್ ಕೀಟನಾಶಕ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಅನಿಲ ಸೋರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ತಕ್ಷಣವೇ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು, ಆದರೆ ತರುವಾಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು ಅಥವಾ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಂಡರು. ಭೋಪಾಲ್ ದುರಂತದ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಈಡಾದವರಿಗೆ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕದ ಅಮೆರಿಕದ ವಾರೆನ್ ಆಂಡರ್ಸನ್‍ರನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಬೇಕೆಂದು ಅಮೇರಿಕಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಅಮೇರಿಕ ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನವೆಂಬರ್ 1988 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರಲು ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಫೆಬ್ರವರಿ 1989 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗಿನ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಭೋಪಾಲ್ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿರುವ ಹಾನಿಗಳಿಗೆ ಯುಎಸ್ $470 ಮಿಲಿಯನ್ (ಡಾಲರ್= ಸುಮಾರು 9400 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ) ಪಾವತಿಸಲು ಯೂನಿಯನ್ ಕಾರ್ಬೈಡ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿತು. ಮೊತ್ತವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಪಾವತಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Eckerman, Ingrid (2005). The Bhopal Saga—Causes and Consequences of the World's Largest Industrial Disaster. India: Universities Press.</ref> *1990 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ, ನಂತರದ ಪ್ರಧಾನಿ ವಿ.ಪಿ.ಸಿಂಗ್ ಅದಕ್ಕೆ ತಕರಾರು ಹಾಕಿದರು. ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ವಪ್ಪಂದದ ವಿರುದ್ಧ ಮನವಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಿತು. 1991 ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ನಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮೂಲ ತೀರ್ಮಾನ 470 ಮಿಲಿಯನ್ನು ಡಾಲರ್ ಪರಿಹಾರ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು, ಮೂಲ ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಉನ್ನತ ಮನವಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಆದರೆ ಆ ಒಪ್ಪಂದದ ಹಣವನ್ನು ವಿ.ಪಿ.ಸಿಂಗ್ ಪಡೆಯದೆ ಬಿಟ್ಟರು ಮತ್ತು ತಕರಾರು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು; ಯೂನಿಯನ್ ಕಾರ್ಬೈಡ್ ತಾನು ಕಟ್ಟಿದ ಹಣವನ್ನು ವಾಪಾಸು ಪಡೆಯಿತು. ದೀರ್ಘ ಕಾಲ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ ನೊಂದವರಿಗೆ ಪರಿಹಾರವಿಲ್ಲದೆ ಕೊನೆಗೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವೇ ತನ್ನ ಸರ್ಕಾರಿ ಖಜಾನೆಯಿಂದ ಚಿಕ್ಕಮೊತ್ತದ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ನೊಂದವರಿಗೆ ನೀಡಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20010924010814/http://www.bhopal.com/chrono.htm Feb. 15, 1989;The Supreme Court of India directs that UCIL be made a party to the litigation, with UCC paying $420 million of the settleme]</ref> ===ಶ್ರಿಲಂಕಾ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ಸಮಸ್ಯೆ=== [[File:Haubits 77 ("Field Howitzer 77" or FH-77).jpg|thumb|ಬೊಫೊರ್ಸ್ ಫಿರಂಗಿ (Haubits 77 -"Field Howitzer 77" or FH-77)ಕಾರ್ಗಿಲ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಜಯಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾದುದು.]] *1987 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಸರಕಾರ ನಡುವೆ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದ ಆಯಿತು. ಆ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಎಲ್‍ಟಿಟಿಇ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ನೆಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಪಡೆಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲು ಭಾರತ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ರಾಜೀವ್ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ತಮಿಳು ದಂಗೆಕೋರರನ್ನು ನಿಶ್ಯಸ್ತ್ರಗೊಳಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾಪಡೆಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪಡೆ, ತಮಿಳು ಬಂಡುಕೋರ ಪಡೆಯ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿತು. - ಅಂತಿಮವಾಗಿ ತಮಿಳರ ಬಂಡುಕೋರರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಕೊನೆಗೆ ಲಂಕಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳೂ ಸಹ ಭಾರತ ಪಡೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಿಂತವು. [35] ವಿ.ಪಿ. ಸಿಂಗ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪಡೆಯನ್ನು (ಐಪಿಕೆಎಫ್) ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡರು, ಆದರೆ ಸಾವಿರಾರು ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರು ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ನೀತಿಗಳಿಂದ ರಾಜೀವ್ ಹೊರಹೋದಾಗ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಅದು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಲಾಬದಾಯಕವೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಅವರು ಹೊಸ ನೀತಿಯ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳಿಂದ ಲಾಭಪಡೆಯಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಿರುದ್ಯೋಗವು ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆಯುಂಟುಮಾಡಿತು. ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆಯಾಯಿತು. ====ಬೊಫೋರ್ಸ್ ಹಗರಣ==== *'''ಒಪ್ಪಂದ-:'''ಮಾರ್ಚ್ 24, 1986 ರಂದು ನವ ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಮೆಟಲ್‍ಸ್, ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ (ಎಬಿ ಬೋಫೋರ್ಸ್) ಕಂಪನಿಯ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಎಬಿ ಬೋಫೋರ್ಸ್ ಕಂಪನಿಯು 410 - ''155 ಎಂಎಂ ಹೊವಿಟ್ಜರ್ ಫಿರಂಗಿ''ಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಗೆ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವುದು; ವಿಶೇಷ-ಅವಕಾಶವಾಗಿ - 1000 ಹೆಚ್ಚು ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು (ಗನ್) ಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಒಂದು ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಒಂದು ಉದಾರ-ಉದಾರೀಕರಣದ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಮೊತ್ತ 285 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ (ಸುಮಾರು ರೂ 1500 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ; ಒಂದು ಫಿರಂಗಿಗೆ ಸುಮಾರು ರೂ.3.7 ಕೋಟಿ),ಆಗಿತ್ತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 16, 1987 ರಂದು ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಹಠಾತ್‍ ಆಗಿ ಸ್ವೀಡನ್ನ ರೇಡಿಯೊ ಪ್ರಸಾರವು ಎಬಿ ಬೋಫೋರ್ಸ್ ಕಂ.ಯಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ನೀತಿ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ರಕ್ಷಣಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕುದುರಿಸಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಣ ಪಡೆದಿರುವರು ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಇದು ಹಗರಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ೪೦೦ ಫಿರಂಗಿಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಪಡೆದ ನಂತರ ಭಾರತ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸದೆ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು <ref>https://web.archive.org/web/20120828181941/http://ibnlive.in.com/news/what-the-bofors-scandal-is-all-about/252196-3.html ; What the Bofors scandal is all about Apr 26, 2012</ref> *ಬೊಫೋರ್ಸ್ ಹಗರಣ ಆಪಾದನೆಗಳು ಬಂದಾಗ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ರಾಜಕಾರಣಿ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಛಿದ್ರವಾಯಿತು, (ಅವರಿಗೆಮಾಧ್ಯಮಗಳು "ಶ್ರೀ ಕ್ಲೀನ್" ಎಂದು ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಟ್ಟಿದ್ದರು) ಹಿರಿಯ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಗನ್ ಉತ್ಪಾದಕರಿಂದ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೇಲೆ ಲಂಚವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆಪಾದನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟಿನಿಂದ ವಿಚಾರಣೆ ನೆಡಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನವಾಯಿತು. ಆದರೂ ಹಿರಿಯ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಗನ್ ಉತ್ಪಾದಕರಿಂದ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಮೇಲೆ ಲಂಚವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಆಪಾದನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ಬಗೆಗೆ ತನಿಖೆಗೆ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದ ಸ್ವೀಡಿಶ್ ಪೋಲಿಸ್‍ನ ಹಿಂದಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ '''ಸ್ಟೇನ್ ಲಿಂಡ್ಸ್ಟ್ರೋಮ್''' ಪ್ರಕಾರ, ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಪಾವತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಪುರಾವೆಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದರು. ನಂತರ '''ದೆಹಲಿ ಹೈ ಕೋರ್ಟು ವಿಚಾರಣೆ ನೆಡಸಿ ರಾಜಿವಗಾಂಧಿ ಮೇಲಿನ ಬೋಫೋರ್ಸ್ ವ್ಯವಹಾರದ ಆಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸತ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನ ನೀಡಿತು'''.(High Court judge JD Kapoor said there was no evidence of involvement in the deal by Gandhi or the late former defense secretary SK Bhatnagar)<ref>[https://web.archive.org/web/20140304093344/http://thehoot.org/web/home/story.php?storyid=5884 There was no evidence that he had received any bribe. But he watched the massive cover-up in India and Sweden and did nothing. Many Indian institutions were tarred, innocent people were punished while the guilty got away]</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3458319.stm Rajiv Gandhi cleared over bribery;;Tributes to prime minister Rajiv Gandhi after his assassination in 1991, Rajiv Gandhi was assassinated while campaigning in 1991;An Indian court has cleared ex-prime minister Rajiv Gandhi of any wrong doing in a high-profile arms deal case. High Court judge JD Kapoor said there was no evidence of involvement in the deal by Gandhi or the late former defense secretary SK Bhatnagar.]</ref> == ಜನತಾದಳ== *'''7 ನೆಯ ಪ್ರಧಾನಿ; ವಿಶ್ವನಾಥ್ ಪ್ರತಾಪ್ ಸಿಂಗ್''';(1931-2008)(ಪಕ್ಷ: ಜನತಾ ದಳ-ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫ್ರಂಟ್) ಫತೇಪುರ್ದಿ;ಅಧಿಕಾರ:2 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1989 ರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ 10 1990ರಬರೆಗೆ; 343 ದಿನಗಳು' *'''8 ನೆಯ ಪ್ರಧಾನಿ; ಚಂದ್ರಶೇಖರ್''' ;(1927-2007); ಬಾಲಿಯಾ; ಪಕ್ಷ ಸಮಾಜವಾದಿ (ಜನತಾ ಪಕ್ಷ) ಬಾಲಿಯಾ,;ಅಧಿಕಾರ: 10 ನವೆಂಬರ್ 1990 ರಿಂದ ಜೂನ್ 21, 1991 ರವರೆಗೆ.223 ದಿನಗಳು. *'''8 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ರಾಮಸ್ವಾಮಿ ವೆಂಕಟರಾಮನ್''' (1910-2009) ದಿ.25 ಜುಲೈ 1987 ರಿಂದ 25 ಜುಲೈ 1992 ರ ವರೆಗೆ; 60 ತಿಂಗಳು. [[File:V. P. Singh (cropped).jpg|thumb|100px|right|[[ವಿ.ಪಿ.ಸಿಂಗ್]]-]] [[File:Chandra Shekhar Singh 2010 stamp of India.jpg|thumb|90px|right|ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಸಿಂಗ್ 2010 ರ ಅಂಚೆಚೀಟಿ]] *1989 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನೆಡೆದು ರಾಜೀವ್ ಅವರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕೇವಲ 197 ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯಿತು.<ref>[https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/19891130-elections-1989-congressi-faces-prospect-of-being-routed-in-bihar-816812-1989-11-30 Elections 1989:]</ref> *ಅದರ ಬದಲು [[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾಗಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ [[ವಿ.ಪಿ.ಸಿಂಗ್‍]] ನಂತರ ರಾಜಿನಾಮೆ ಕೊಟ್ಟು ಜನತಾ ದಳ ಸೇರಿದ್ದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಬೋಫೋರ್ಸ್ ಹಗರಣಕ್ಕಾಗಿ ದೂರಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಪಕ್ಷದಿಂದ ಹೊರ ಹಾಕಿದ ಬಳಿಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿ [[ವಿ.ಪಿ.ಸಿಂಗ್]] ಜನತಾದಳದ ನೇತ್ರತ್ವ ವಹಿಸಿದರು. ಜನತಾದಳವು 147 ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಒಕ್ಕೂಟ ರಚಿಸಿದರು. '''ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಎಡ ಪಕ್ಷಗಳ ಹೊರಬೆಂಬಲದಿಂದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು.''' ನಂತರ ಬೋಫೋರ್ಸ್ ಹಗರಣದ ಬಗೆಗೆ ಸಿಂಗ್ ಉದಾಸೀನ ತಾಳಿದರು, ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಹೋರಾಟಗಾರನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಸಿಂಗ್, ಜನತಾ ದಳದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಬಹುಮತಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದ. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಸಿಂಗ್, ಹಿಂದಿನ ಗಾಯಗಳನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಲು [[ಸ್ವರ್ಣ ಮಂದಿರ]] ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಕೆಳ-ಜಾತಿ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಕೋಟಾವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅವರು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಮಂಡಲ್ ಕಮೀಷನ್ ವರದಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಬಿಜೆಪಿ ಈ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು, ನಂತರ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.<ref>https://indianexpress.com/article/opinion/columns/mandal-vs-mandir/"Mandal vs Mandir". Indianexpress.com.</ref> *ರಾಜೀವ್ ಅವರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಜನತಾ ದಳ (ಸೋಶಿಯಲಿಸ್ಟ್) ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲು [[ಚಂದ್ರಶೇಖರ್|ಬಿ.ಎಸ್.ಚಂದ್ರಶೇಖರ್]] ಜನತಾಪಕ್ಷದಿಂದ ಬೇರೆಯಾದರು. ಕಾಂಗ್ರಸ್ ಪಕ್ಷದ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದರು. ಅವರ ಈ ಹೊಸ ಸರಕಾರವು ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ ಕುಸಿಯಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಐ) ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಮಾರ್ಚ್ 6, 1991 ರಂದು ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ ಮೇ ಮತ್ತು ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯುವವರೆಗೆ ಅವರು ಉಸ್ತುವಾರಿ ಪ್ರಧಾನಿಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು;<ref>[https://www.nytimes.com/1990/11/06/world/dissidents-split-indian-prime-minister-s-party.html?scp=16&sq=%22v%20p%20singh%22&st=cse Dissidents Split Indian Prime Minister's Party]</ref><ref>[https://www.britannica.com/biography/Chandra-Shekhar ChandraShekhar]</ref> ==1990 ರ ದಶಕ== {{Infobox civil conflict | title = ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಹಿಂದೂಗಳ ಉಚ್ಚಾಟನೆ | subtitle = | partof = [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬಂಡಾಯ]] | image = Jammu-Kashmir-Ladakh.svg | caption = [[Kashmir Valley]] in color green | date = 1989 ಮತ್ತು ನಂತರ | place = [[ಕಾಶ್ಮೀರ|ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆ]] (ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ) | coordinates = | causes = | goals = [[ಇಸ್ಲಾಮೀಕರಣ]], [[ಜನಾಂಗೀಯ ಉಚ್ಛಾಟನೆ]], ಬೇಡಿಕೆ-ಗುರಿ:ಭಾರತದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರ; ಅಥವಾ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದೊಡನೆ ಒಕ್ಕೂಟ, ಶರಿಯಾ ಕಾನೂನು. | methods = ಅತ್ಯಾಚಾರ, [[ಗುರುತಿಸಿ ಕೊಲೆ]], ಕೊಲೆ, ಬೆದರಿಕೆ, ಅಪಹರಣ | status = | result = ಸಾಮೂಹಿಕ ದೇಶತ್ಯಾಗ ೨ಲಕ್ಷದಿಂದ ೫ ಲಕ್ಷ ಜನ | fatalities = 200-1,341:ಸಾವು }} *'''ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬಂಡಾಯ, ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಹಿಂದುಗಳ ವಲಸೆ''' *ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ: [[ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಹಿಂದೂಗಳ ಜನಾಂಗೀಯ ಉಚ್ಛಾಟನೆ]] *ಆಗಿನ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಫರೂಕ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ (ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಶೇಖ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಅವರ ಪುತ್ರ) 1987 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಸೋತವರು, ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ತಿರುಚಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಅಪವಾದ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅದೇ ನೆವದಲ್ಲಿ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಸಶಸ್ತ್ರ ಬಂಡಾಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಭಾಗಶಃ, ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸೋತವರು ಈ ಗಲಭೆಗೆ ಕಾರಣರಾಗಿದ್ದರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಈ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಬೆಂಬಲ, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ, ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರೈಸಿತ್ತು. ಭಾರತದ ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಮುಫ್ತಿ ಮಹಮ್ಮದ್ ಸಯೀದ್ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಎದುರಾಳಿಯಾದ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಫಾರೂಕ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ - ಆಗಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಹಾಳುಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಧಾನಿ ವಿ.ಪಿ.ಸಿಂಗ್‍ಗೆ ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಜಗಮೋಹನ್‍ರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಹಾಗೆ ಜಗಮೋಹನ್‍ರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಿದಾಗ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಅದೇ ದಿನ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಇದು ಆಡಳಿತದ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. '''ಪ್ರಧಾನಿ ವಿ.ಪಿ. ಸಿಂಗ್‍ ಅಲ್ಲಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಏನೂ ಕ್ರಮಕೈಗಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ವಿ,ಪಿ.ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಯೀದ್ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ಲಕ್ಷ ಕಾಶ್ಮೀರ ಹಿಂದೂಗಳ ಉಚ್ಛಾಟನೆಗೆ ಕಾರಣರಾದರು.ಮುಫ್ತಿ ಮಹಮ್ಮದ್ ಸಯೀದ್ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹ ಸಚಿವರು ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳ ಬಗೆಗೆ ಮೃಧುಧೋರಣೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು'''.<ref>{{Cite web |url=http://www.satp.org/satporgtp/kpsgill/2003/chapter9.htm |title=The Kashmiri Pandits: An Ethnic Cleansing the World Forgot |access-date=2009-05-12 |archive-date=2009-05-12 |archive-url=https://www.webcitation.org/5ghhr3mja?url=http://www.satp.org/satporgtp/kpsgill/2003/chapter9.htm |url-status=live }}</ref> [[File:Kashmir-hindu-priests.jpg|thumb|left|(1890)ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತರು ಅರ್ಚಕರು- ಶಾಸ್ತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆಯುತ್ತಿರುವುದು.]] *1989 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14 ರಂದು, ವಕೀಲ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಪಂಡಿತ್ ಟಿಕಾಲಾಲ್ ತಪ್ಲೂ ಅವರು ಶ್ರೀನಗರದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಜೆಕೆಎಲ್ಎಫ್‍ನಿಂದ ಕೊಲೆಯಾದರು. ಟ್ಯಾಪ್ಲೂನ ಮರಣದ ನಂತರ, ಮಕ್ಬುಲ್ ಭಟ್‍ನನ್ನು ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದ ಶ್ರೀನಗರ ಹೈಕೋರ್ಟಿನ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ನೀಲಕಂ ಗಂಜುಗೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದರು. *ಡಿಸೆಂಬರ್ 1989 ರಲ್ಲಿ, ಜೆಕೆಎಲ್ಎಫ್ ಸದಸ್ಯರು ಐದು ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಆಗಿನ ವಿ.ಪಿ.ಸಿಂಗ್ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಕೇಂದ್ರ ಗೃಹಸಚಿವ ಮುಫ್ತಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಯೀದ್ ಅವರ ಮಗಳು ಡಾ. ರುಬಿಯಾ ಸಯೀದ್‍ಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದರು, ನಂತರ ಐದು ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿ ಅವಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. *ಜನವರಿ 04, 1990 ರಂದು, ಶ್ರೀನಗರ ಮೂಲದ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ ಅಫ್ತಾಬ್ ಒಂದು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು, '''ಎಲ್ಲ ಹಿಂದುಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ತೊರೆಯುವಂತೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದರು, ಇದನ್ನು ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಸಂಘಟನೆ ಹಿಜ್ಬುಲ್ ಮುಜಾಹಿದೀನ್ ನೀಡಿತು.''' ಏಪ್ರಿಲ್ 14, 1990 ರಂದು ಅಲ್-ಸಫಾ ಹೆಸರಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಶ್ರೀನಗರ ಮೂಲದ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆ ಅದೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. *ಕಾಶ್ಮೀರದ ಇಸ್ಲಾಮಿ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು '''ಹಿಂದೂಗಳಾಗಿದ್ದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ನೂರಾರು ಪಂಡಿತರನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಿ ಕೊಂದರು''' ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊರೆಯಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಐದು ಲಕ್ಷ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು 90% ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತರು 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರವನ್ನು ತೊರೆದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಹಿಂದೂಗಳ ಜನಾಂಗೀಯ ಉಚಗ್ಛಾಟನೆಯಿಂದ ಇಸ್ಲಾಮೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. '''ಬಿಜೆಪಿ ಸೇರಿದ ಜನತಾಪಕ್ಷದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ವಿ.ಪಿ.ಸಿಂಗ್‍ ಮತ್ತು ಗೃಹ ಮಂತ್ರಿ ಮುಫ್ತಿ ಮೊಹಮದ್ ಅವರನ್ನು ಕಾಶ್ಮೀರದ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಜಗಮೊಹನ್ ಶಾಂತಿಪಾಲನೆಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರ ಕೇಳಿದರೂ ಕೊಡದೆ ನಿಶ್ಕ್ರಿಯತೆ ವಹಿಸಿದರು. ಸುಮಾರು 3.5 ಲಕ್ಷ (8 ಲಕ್ಷ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುವರು.)ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಹಿಂದುಗಳನ್ನು ಬರಿಕೈಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶ ತೊರೆದು ಪಕ್ಕದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ವಲಸೆಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.''' <ref>{{Cite web |url=https://www.efsas.org/publications/study-papers/the-exodus-of-kashmiri-pandits/ |title=The Exodus of Kashmiri Pandits |access-date=2018-09-21 |archive-date=2018-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180701194328/https://www.efsas.org/publications/study-papers/the-exodus-of-kashmiri-pandits/ |url-status=dead }}</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-asia-india-36525694 Kashmir: Outrage over settlements for displaced Hindus ;15 June 2016]</ref><ref>["The Exodus of Kashmiri Pandits". EUROPEAN FOUNDATION FOR SOUTH ASIAN STUDIES. Archived from the original on 1 July 2018. Retrieved 14 August 2018.]</ref><ref>[Joshi, Arun (22 June 2008). "We planned to release Rubaiya anyway: JKLF". India: Hindustan Times. Archived from the original on 1 July 2018. Retrieved 14 August 2018].</ref><ref>["14 yrs down, JKLF admits Rubaiya kidnap - Times of India". The Times of India. 2004. Archived from the original on 21 July 2018. Retrieved 12 June 2018.]</ref><ref>[https://books.google.co.in/books/about/My_Frozen_Turbulence_In_Kashmir.html? My Frozen Turbulence In Kashmir;Jagmohanid=wpVhCICrRb4C]</ref> ===ರಾಜೀವ ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆ=== *ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ :[[ರಾಜೀವ ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆ- ಹಂತ ಹಂತ ವಿವರ]] [[File:Rajiv Gandhi Memorial bombsite.jpg|thumb|ರಾಜೀವಗಾಂಧಿಯ ಹತ್ಯೆಯಾದ ಶ್ರೀಪೆರಂಬದುರಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ಮಾರಕ.]] *ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಬಹುಮತ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ರಾಜಿನಾಮೆಯ ನಂತರ 1991 ರ ಮೇ 20ರಿಂದ ಲೋಕಸಬೆಗೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನೆಡೆದವು. ರಾಜೀವ ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು ತಮಿಳು ನಾಡಿಗೆ ಬಂದರು. 1991 ರ ಮೇ 21 ರಂದು ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಇಂದಿರಾ) ಪರವಾಗಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಲಿಬರೇಶನ್ ಟೈಗರ್ಸ್ ಆಫ್ ತಮಿಳ್ ಈಳಮ್ (ಎ.ಎಲ್.ಟಿ.ಇ.)ಸದಸ್ಯೆ ಮಹಿಳಾ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಉಗ್ರಗಾಮಿಯ ರಾಜೀವರಿಗೆ ಹಾರ ಹಾಕುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೊಂಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಾಂಬ್‍ನ್ನು ಸಿಡಿಸಿದಳು. ಆ ಧಾಳಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜೀವ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕರು ಹತ್ಯೆಯಾದರು. *'''ಹತ್ಯೆಯ ವಿವರ:''' [[File:Location Tamil Eelam territorial claim.png|thumb|Location Tamil Eelam territorial claim; ಎಲ್ಟಿಟಿಇ ತಮಿಳ್ ಈಳಮ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದ, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಪ್ರದೇಶವು(ಹಸಿರು ಬಣ್ಣ)]] *1991ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜೀವ್ ಅವರ ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಾರ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಆನಂತರ ರಾಜೀವ್ ಇದ್ದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮರುಗತಮ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್(ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕಿ, ಆ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ) ಚುನಾವಣೆ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಪೆರುಂಬುದೂರ್ ಗೆ ಬರಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಅವರು ಎಲ್ಟಿಟಿಇ ಮೊದಲನೆಯ ಹಿಟ್ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಈ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ಜಯಲಲಿತಾ ಅವರೂ ವಿರೋದಿಸಿದರು. ಆದರೂ 1991, ಮೇ 21, ಚುನಾವಣೆ ಪ್ರಚಾರ ಪ್ರವಾಸ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಪೆರುಂಬುದುರ್ ಶಾಲೆಯ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಮರಗತಮ್ ಅವರು ಸಭೆಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ನಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದರು. ಆದರೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಈ ಸಭೆ ಶ್ರೀ ಪೆರುಂಬುದುರ್ ಟೆಂಪಲ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಗೆ ಬದಲಾಯಿತು, ಮರಗತಮ್ ಅವರು ಆಕ್ಷೇತ್ರದ ಅಬ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ರಾಜೀವ್ ಜೊತೆಗೆ ಆ ವೇದಿಕೆಯ ಹತ್ತಿರ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಸಭೆಯ ಸ್ಥಳ ಏಕಾಏಕಿ ಬದಲಾದ ಕಾರಣ ಪೊಲೀಸರು ಉತ್ತಮ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಲು ಅವರು ಅನುಮತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ರಾಜೀವ ಗಾಂದಿಯ ಕೊಲೆಗೆ ಸಹಾಯವಾಯಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಇದು ಹತ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ತನಿಖೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಸ್ಐಟಿ (ಸ್ಪೆಶಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಷನ್ ಟೀಮ್) ಎಲ್ಲರೂ ಮರಗತಮ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ಸಂಶಯಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಧನು ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ತೆನ್ಮೋಜಿ ರಾಜರತ್ನಂ ಆಮೇಲೆ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಆರ್ಡಿಎಕ್ಸ್ ಬಾಂಬು ಬಳಸಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕೊಂದವರು ಎಂದು ಅವರು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು ಶಿವರನ್. ಧನು ರಾಜೀವ್ ರನ್ನು ಹತೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವು ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://www.quora.com/What-were-the-reasons-behind-Rajiv-Gandhis-assassination What were the reasons behind Rajiv Gandhi's assassination</ref> *ರಾಜೀವ್ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಆಗಿದ್ದಾಗ 1989 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 4 ರಂದು ಎಸ್ಪಿಜಿ (ಕವರ್) ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ರಾಜಿವ್‍ಗೆ ಕೆಲವು ಹೊಸ ಬೆದರಿಕೆ ಕಾರಣ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಮಾಡದೆಯೇ ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಮಿತಿಯು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು, (ವರ್ಮಾ ಹೇಳಿಕೆ). ಆದರೂ ವಿ.ಪಿ. ಸಿಂಗ್ ಸರ್ಕಾರ ರಾಜೀವ್ ರ ಎಸ್ಪಿಜಿ ಕವರನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು, ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದೆ, ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ನಿರಂಕುಶವಾಗಿ ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಯಿತು.<ref>[https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/19930115-rajiv-gandhi-assassination-case-justice-verma-report-carries-disturbing-implications-810557-ರಾಜಿವ್ ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆ ಪ್ರಕರಣ : ಜಸ್ಟಿಸ್ ವರ್ಮಾ]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮರಗತಮ್ ಚಂದ್ರಶೇಖರ ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸದರಾಗಿದ್ದರು. ರಾಜೀವರ ತಾಯಿಯ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದ ಮರಗಥಮ್ ಅವರು ಶ್ರೀಪೆರುಂಬುದೂರಿನಲ್ಲಿ ಯಾಕೆ ಪ್ರಚಾರ ಅಭಿಯಾನಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕಾರಣವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಒಂದು ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ತಪ್ಪುಗಳು: ವಿ.ಪಿ. ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರಶೇಖರ್ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳದು. ಇಬ್ಬರೂ ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗೆ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಸರಿಹೊಂದುವ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಕೊಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ರಾಜೀವ್‍ರ ಏಕೈಕ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಅವರೊಡನೆ ಮತ್ತೊಂದು ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಬರಂಬೂರಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ.<ref>[https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-sundaymagazine/%E2%80%98He-was-on-the-comeback-trail%E2%80%99/article14593476.ece SUNDAY MAGAZINE;; He was on the comeback trail’;;Jayanthi Madhukar AUGUST 28, 2016]</ref> *1991 ರ ಮೇ 21 ರ ರಾತ್ರಿ ರಾತ್ರಿ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಶ್ರೀಪೆರುಂಬುದೂರ್ನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ಬಾಂಬಿನಿಂದ ರಾಜೀವ ಗಾಂಧಿಯನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಧನು ಸ್ವತಃ ಸೇರಿದಂತೆ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಜನ ಇತರರು ಸಹ ಸ್ಫೋಟದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯ ಮೊದಲ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿದೆ, ಇದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನಾಯಕನ ಜೀವನವನ್ನು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ಕಳೆದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕರಣ.<ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/india/rajiv-gandhis-assassination-27-years-on-probe-stillnotcomplete/articleshow/64259965.cmsRajiv Gandhi's assassination: 27 years on, probe still not complete;PTI | May 21, 2018]</ref> *21 ಮೇ 1991 ರಂದು ನಳಿನಿಯು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ '''ತನಿಮೊಜಿ ಅಥವಾ ಧನು'''ವಿಗೆ ಡೆನಿಮ್ ಜಾಕೆಟ್ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ಧರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಉತ್ತಾಳೆ. ಸಲ್ವಾರ್-ಕಮೀಜ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಬು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ದಿ.21 ರ, 1991ರಂದು ಧುನು ರಾಜೀವ್ ಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗದಂತೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಸಬ್ ಇನ್ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಅನುಸುಯಾ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ರಾಜೀವ್ "ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಒಂದು ಅವಕಾಶ ಸಿಗಲಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿ ರಾಜೀವ್ ಸ್ವತಃ ಅನುಸೂಯಾರನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳಾ ಸಬ್ ಇನಸ್ಪೆಕ್ಟರ್ ಬೇಸರದಿಂದ ದೂರ ಹೊರಟು ಹೋಗಿ ಬದುಕುತ್ತಾಳೆ. ಮೇ 21, 1991ರಂದು ಧುನು ರಾಜೀವ್‍ಗೆ ಹಾರವನ್ನು ಹಾಕಿ ನಂತರ ಅವನ ಪಾದಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಲು ಕೆಳಗೆ ಬಾಗುತ್ತಾಳೆ. ಆಕೆಯನ್ನು ರಾಜೀವ್ ಎಬ್ಬಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವಳು ಬಾಂಬ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಆ ಬಾಂಬ್ ಧಾಳಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜೀವ್ ಸ್ವತಃ ಧನು ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕರು ಹತ್ಯೆಯಾದರು.<ref>[https://www.indiatoday.in/magazine/investigation/story/19910715-rajiv-gandhi-assassination-ltte-supremo-pirabhakaran-ordered-the-killing-in-jaffna-in-october-1990-814580-1991-07-15 From archives | Rajiv Gandhi assassination: How plot was hatched and executed by LTTE ANIRUDHYA MITRA July 15, 1991UPDATED: May 21, 2018]</ref> ====ಹಿನ್ನಲೆ ಮತ್ತು ಕಾರಣ==== *[[ಲಿಬರೇಶನ್ ಟೈಗರ್ಸ್ ಆಫ್ ತಮಿಳ್ ಈಲಮ್]] (ತಮಿಳು ಟೈಗರ್ಸ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಟಿಟಿಇ), *ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಿ ಶಾಂತಿಪಾಲನೆಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಭಾರತೀಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪಡೆಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿತ್ತು. ಎಲ್ಟಿಟಿಇಯು ಭಾರತದ ಸಂಧಾನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಯನ್ನೇ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಶಾಂತಿಪಾಲನಾ ಪಡೆ ಯುದ್ಧದ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಬರೇಶನ್ ಟೈಗರ್ಸ್ ಆಫ್ ತಮಿಳ್ ಈಲಮ್ (ಎಲ್ಟಿಟಿಇಯು) ಅನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹೋರಾಟ ನೆಡೆದು ಐಪಿಕೆಎಫ್ 1989 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಮತ್ತು 1990 ರಲ್ಲಿ ವಾಪಸಾತಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. *ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ರೆಜಾಲ್ ಕರೀಮ್ ಲಸ್ಕರ್ ಪ್ರಕಾರ, '''ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು'''. ಏಕೆಂದರೆ ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸ್ವರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನಾ ಯುದ್ಧವು "ಭಾರತದ ಏಕತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಗ್ರತೆಗೆ" ಬೆದರಿಕೆ ಉಂಟು ಮಾಡಿತ್ತು. ಲಸ್ಕಾರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಬೆದರಿಕೆ ಎರಡು ಬಗೆಗಳು: ಒಂದು ಕಡೆ ಬಾಹ್ಯ ಶಕ್ತಿಗಳು ಅಮೇರಿಕಾ ಅಥವಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು (ಅಮೇರಿಕಾ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿತ್ತು). ಇದು [[ಭಾರತ]]ಕ್ಕೆ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದು ಎಲ್ಟಿಟಿಇ ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಸೈನ್ಯದ "ಸಾರ್ವಭೌಮ ತಮಿಳು ನಾಡಿ"ನ ಈಳಂನ ಕನಸುಗಳು: ಇದು ಭಾರತವೂ ಸೇರಿ ಎಲ್ಲಾ ತಮಿಳು ಭಾಷಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿದ ಸ್ವತಂತ್ರ ತಮಿಳು ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿತ್ತು. (ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಈ ಎರಡು ಪ್ರದೇಶಗಳ 'ತಮಿಳು ಈಲಂ') ಇದು ಭಾರತದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಗ್ರತೆಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ತಂದವು.<ref>Laskar, Rejaul (September 2014). "Rajiv Gandhi's Diplomacy: Historic Significance and Contemporary Relevance". Extraordinary and Plenipotentiary Diplomatist.</ref> :<ref>47.Archived from the original on 21 February 2018. Retrieved 8 March 2018.</ref> *ಭಾರತ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಇಂಡೋ-ಶ್ರೀಲಂಕಾ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಜುಲೈ 29, 1987 ರಂದು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಧಾನಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಯವರ್ದನೆ ಅವರು ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರವು ತಮಿಳು ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹಲವಾರು ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು, ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರದ ವಿತರಣೆ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿದರು. ಅನೇಕ ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಮಿಳು ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಗುಂಪುಗಳು ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಶಾಂತಿಯುತ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ, ಎಲ್ಟಿಟಿಇ (ಪ್ರಭಾಕರನ್) ತನ್ನ ಹೋರಾಟಗಾರರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಒಪ್ಪಂದದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಲು ಐಪಿಕೆಎಫ್ (ಭಾರತದ ಸೈನ್ಯ) ನಂತರ ಎಲ್ಟಿಟಿಇಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯದಿಂದ ನಿಶಸ್ತ್ರಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಮತ್ತು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಘರ್ಷದ ನಂತರ ಅವರ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯವಾಗಿ ಕೆಳಗಿಳಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದಾಗ ಯುದ್ಧ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಈ ಸಂಘರ್ಷ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಐಪಿಕೆಎಫ್ (ಭಾರತಸೈನ್ಯ) ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಇತರ ತಮಿಳರಿಂದ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾರತೀಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಸಿಂಹಳದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಭಾವನೆಯ ಅನೇಕ ಸಿಂಹಳೀಯರೂ ವಿರೋಧಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು <ref>"Tamil rebels abduct 2 rivals, Sri Lankan military says". Associated Press. 12 December 2006. Balasingham, Adele. (2003)</ref><ref>The Will to Freedom - An Inside View of Tamil Resistance. Fairmax Publishing Ltd, 2nd ed</ref> *ನವೆಂಬರ್ 1990: ಜಾಫ್ನಾದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಟಿಟಿಇ ಮುಖಂಡ ಪ್ರಭಾಕರನ್ ನಾಲ್ಕು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್’ಗಳನ್ನು ಕರೆಸಿದನು. ಮತ್ತು ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪುನಃ ಪ್ರಧಾನಿ ಆಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅವರನ್ನು ಕೂಡಲೆ ತೊಡೆದುಹಾಕಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ರಾಜೀವರ ಹತ್ಯೆಯ ಯೊಜನೆಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗುತ್ತವೆ.<ref>From archives | Rajiv Gandhi assassination: How plot was hatched and executed by LTTE ANIRUDHYA MITRA;July 15, 1991UPDATED: May 21, 2018</ref> ==ನರಸಿಂಹ ರಾವ್ ಪ್ರಧಾನಿ== *'''9 ನೇ ಪ್ರಧಾನಿ: [[ಪಿ.ವಿ.ನರಸಿಂಹರಾವ್]]''';ನಂದಿಲ್,(1921-2004); ಪಕ್ಷ:ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಐ);ದಿ.21 ಜೂನ್ 1991 ರಿಂದ ಮೇ 16, 1996 ರವರೆಗೆ 4 ವರ್ಷ, 330 ದಿನಗಳು. *'''9 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:[[ಶಂಕರ್ ದಯಾಳ್ ಶರ್ಮಾ]] ''';(1918-1999)ಪಕ್ಷ:ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಐ); 1992 25 ಜುಲೈ ರಿಂದ 1992 25 ಜುಲೈ 1997 ವರೆಗೆ; 60 ತಿಂಗಳು. *ನಂತರದಲ್ಲಿ 1991ರ ಮೇ 20, ಜೂನ್‌ 12 ಮತ್ತು ಜೂನ್‌ 15ರಂದು ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದವು. ಇದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌, ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರಂಗ-ಜನತಾದಳ (S)-ಎಡರಂಗ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಡುವಿನ ಒಂದು ತ್ರಿಕೋನೀಯ ಹೋರಾಟವಾಗಿತ್ತು. *1991 ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶದಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಇಂದಿರಾ) 232 ಸಂಸದೀಯ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ರಚಿಸಿ, [[ಪಿ.ವಿ.ನರಸಿಂಹರಾವ್]] ಸಂಪೂರ್ಣ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. [[File:Shankar Dayal Sharma 36.jpg|thumb|ಶಂಕರ್ ದಯಾಳ್ ಶರ್ಮಾ|img_alt=]] *ಈ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸರಕಾರವು ಕ್ರಮೇಣ ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಹೊರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೆರೆಯಿತು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ, ಮತ, ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯತೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಧಾರಿತ ಸಂಘಟನೆಗಳಿಂದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣ,ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ಕಾರಣ, ಭಾರತದ ಸ್ವದೇಶಿ ರಾಜಕೀಯವು ಹೊಸ ಆಕಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="BBC News 2004">"Narasimha Rao – a Reforming PM". news.bbc.co.uk. BBC News. 23 December 2004. Retrieved 2 March 2007.</ref> *'''ರಾಮ ರಥಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಬಾಬರಿ ಮಸೀದಿ ಧ್ವಂಸ''': *1992 ರಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಮ ಜನ್ಮಭೂಮಿ ವಿವಾದದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಉಗ್ರವಾದಿಗಳು ಬಾಬರಿ ಮಸೀದಿಯನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರ ನಡುವೆ ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರವು (ಬಾಂಬೆ ಗಲಭೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿ) ಹರಡಿ, 10,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರನವಾಯಿತು. 1996 ರ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ನೇತೃತ್ವದ ರಾವ್-ಸರ್ಕಾರ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಹಗರಣಗಳ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು, ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, *ಎಲ್.ಕೆ. ಅದ್ವಾನಿಯವರ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿ ರಥಯಾತ್ರೆಯು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಹಿಂದೂಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಮಾಡಿನಂತರದ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷವು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಏಕೈಕ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಅಯೋದ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಸೀದಿಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ರಾಮ ಮಂದಿರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು, ವಿಎಚ್ ಪಿ, ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಸೀದಿಯ ಹೊರಗೆ ಒಂದು ಸಭೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದವು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 1992 ರಂದು 150,000 ವಿಶ್ವಹಿಂದೂ ಪರಿಷತ್ತು ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದವು. ಆಡ್ವಾಣಿ, ಮುರಳಿ ಮನೋಹರ್ ಜೋಶಿ ಮತ್ತು ಉಮಾ ಭಾರ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಬಿಜೆಪಿ ಮುಖಂಡರು ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಈ ಮಸೀದಿಯ ಮೇಲೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಗುಂಪು, ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹತ್ತಿತು. ಹಿಂದೂ ಜನಸಮೂಹಗಳು ಅಯೋಧ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಬರಿ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇತರ ಮಸೀದಿಗಳನ್ನು ಕೆಡವಲಾಯಿತು. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಭಾರೀ ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಂ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು ಇದರಲ್ಲಿ 2000 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಸತ್ತರು. *ಮೇ-ಜೂನ್ 1991 ರ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಿಜೆಪಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭಾಂಶವನ್ನು ನೀಡಿತು. 1989 ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಅದರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಮತಗಳು ದ್ವಿಗುಣಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಆಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಗಳಿಸಿತು. ಇದು 1991 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (Iಓಅ) ನಂತರ ಎರಡನೇ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೇರಿತು <ref>"PV Narasimha Rao Remembered as Father of Indian Economic Reforms". voanews.com. VOA News. 23 December 2004. Archived from the original on 2 July 2012.</ref><ref>"Narasimha Rao led India at crucial juncture, was father of economic reform: Pranab". 31 December 2012.</ref><ref>Mark Tully 2002</ref><ref>Malik & Singh 1992.</ref> ===ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು=== *'''ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆ''': {{multiple image | align = left | image1 = | width1 = 120 | alt1 = P. V. Narasimha Rao | link1 = P. V. Narasimha Rao | caption1 = <center>'''[[ಪಿ.ವಿ.ನರಸಿಂಹರಾವ್]]'''</center> | image2 = Manmohansingh04052007.jpg | width2 = 100 | alt2 = Manmohan Singh | link2 = Manmohan Singh | caption2 = <center>'''[[ಮನಮೋಹನ ಸಿಂಗ್]] (ಅರ್ಥ ಮಂತ್ರಿ)'''</center> | footer = ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣವು 1991 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಪಿ.ವಿ. ನರಸಿಂಹ ರಾವ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂಪುಟದ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಡಾ. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ರಾವ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೂಲಕ ಕಠಿಣ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಾಗಿ 'ಚಾಣಕ್ಯ' ಎಂದು ಅನೇಕವೇಳೆ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅವರದು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರಕಾರವಾಗಿತ್ತು. }} *ಪ್ರಧಾನಿ [[ಪಿ.ವಿ.ನರಸಿಂಹರಾವ್]] ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗೆ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದರು. ಅವರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಡಾ. [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]] ಅವರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನೀತಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ವಿದೇಶೀ ವಿನಿಮಯದ ಪಾವತಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸಲು ನೆಡೆದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿವೆ. *ರಾವ್ ಆಡಳಿತವು ದೊಡ್ಡ, ಅಸಮರ್ಥ ಮತ್ತು ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಗಮಗಳ ಖಾಸಗೀಕರಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಸರ್ಕಾರ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಗತಿಪರ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಮಂಡಿಸಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಆದರೆ 1997 ರ ಆರ್ಥಿಕ ಏಷಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಗಿತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. *ನಂತರ ಬಂದ ವಾಜಪೇಯಿ ಆಡಳಿತವು ಅದೇ ನಿತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ಸರ್ಕಾರಿ ಒಡೆತನದ ಕಂಪನಿಗಳ, ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಖಾಸಗೀಕರಣ, ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದು, ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸಾಲಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಒಂದು ಹಣಕಾಸಿನ ನೀತಿ, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು. *ಬೆಂಗಳೂರು, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಪುಣೆ ಮತ್ತು ಅಹಮದಾಬಾದ್ ಮುಂತಾದ ನಗರಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟುಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದವು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರ ವೆನಿಸಿದವು, ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದು, ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಳಗಳು, ತೆರಿಗೆ ರಿಯಾಯತಿ, ದೇಶದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಬೆಳವಣಿಗೆ, ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲು ತೆರಿಗೆ ಸೌಕರ್ಯಗಳು, ಉತ್ತಮ ಸಂವಹನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಕಡಿಮೆ ನಿಯಂತ್ರಣ - ವಿಶೇಷ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ತಂತ್ರಗಳು ಇವು ದೇಶದ Áರದಥಿಕ ಬೆವಣಿಗೆಗೆ.ಕಾರಣವಾದವು.<ref>https://web.archive.org/web/20110606112149/http://www.oecd.org/dataoecd/17/52/39452196.pdf Economic Survey of India, 2007 -(PDF) on 6 June 2011.</ref> *ಉದ್ಯಮದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾವಂತ ಮತ್ತು ನುರಿತ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವೃತ್ತಿಪರ ಪೀಳಿಗೆಯು ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಉದ್ಯಮವು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ಗಳ ಪ್ರಸರಣದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಹಿಡಿತ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಉದ್ಯಮದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಕಾರದ ಕಾರ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದವು, ಇದು ಕೌಶಲ್ಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಲಭ್ಯತೆಯಿಂದ ಲಾಭದಾಯಕವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.. ದೊಡ್ಡದಾದ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗವು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಉದ್ಭವಿಸಿತು, ಇದು ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಗ್ರಾಹಕ ಸರಕುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಯಿತು. ನಿರುದ್ಯೋಗವು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಬಡತನವು ಸುಮಾರು 22% ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು.. ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು 7% ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಗಂಭೀರವಾದ ಸವಾಲುಗಳು ಇದ್ದಾಗಲೇ, ಭಾರತವು ಆರ್ಥಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದು ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.<ref name="Metcalf & Metcalf 2006, p. 304">Metcalf & Metcalf 2006, p. 304.</ref> (ಚಿತ್ರ>) <ref name="BBC News 2004"/> ==ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ಯುಗ== [[File:Atal Bihari Vajpayee 2002-06-12.jpg|thumb|160px|[[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ]]; 2002-06-12]] [[File:Deve Gowda BNC.jpg|thumb|160px|[[ಹೆಚ್.ಡಿ.ದೇವೇಗೌಡ|ದೇವೆಗೌಡ]]-]] [[File:Inder Kumar Gujral 071.jpg|thumb|160px|[[ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಗುಜ್ರಾಲ್]]-]] *10''' ನೇ ಪ್ರಧಾನಿ:: [[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ]]:'''ಲಕ್ನೋ,(1924-2018)ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವಖಾತೆ);(ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ);ದಿ.16 ಮೇ -1996 ರಿಂದ ಜೂನ್ 1,1996; 16 ದಿನಗಳು. *'''11 ನೇ ಪ್ರಧಾನಿ;[[ಹೆಚ್.ಡಿ.ದೇವೇಗೌಡ|ಹರದನಹಳ್ಳಿ ದೋಡ್ಡೆಗೌಡ ದೇವೇ ಗೌಡ]];'''(ಜನನ 1933)[[ಹಾಸನ]];[[ಕರ್ನಾಟಕ]]ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಎಂಪಿ;(ಜನತಾ ದಳ(ಎಸ್);(ಯುನೈಟೆಡ್ ಫ್ರಂಟ್ಒಕ್ಕೂಟ);ದಿ.1 ಜೂನ್1996 ರಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ 21;1997 ರ ವರೆಗೆ; 324 ದಿನಗಳು. *'''12 ನೇ ಪ್ರಧಾನಿ:[[ಇಂದ್ರಕುಮಾರ್ ಗುಜ್ರಾಲ್]]''':(1919-2012)ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಎಂಪಿ(ಜನತಾ ದಳ-ಯುನೈಟೆಡ್ ಫ್ರಂಟ್);ದಿ.21 ಏಪ್ರಿಲ್ 1997 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 19, 1998 ರ ವರೆಗೆ 332 ದಿನಗಳು. *10''' ನೇ ಪ್ರಧಾನಿ:೨ನೇ ಅವಧಿ: [[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ]]:'''ಲಕ್ನೋ,(1924-2018);([[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]]- ಎನ್‍ಡಿಎ ಒಕ್ಕೂಟ) ದಿ.19 ಮಾರ್ಚ್ 1998 ರ ವರೆಗೆ ದಿ.10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1999; ಮತ್ತು 10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1999 ರಿಂದ 22 ಮೇ 2004 ರ ವರೆಗೆ; 6 ವರ್ಷಗಳು, 64 ದಿನಗಳು [[File:President Clinton with Indian president K. R. Narayanan (cropped).jpg|thumb|160px|left|[[ಕೆ ಆರ್ ನಾರಾಯಣನ್]]-]] *'''9ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:ಶಂಕರ್ ದಯಾಳ್ ಶರ್ಮಾ'''; (ಹಿಂದಿನಂತೆ)1992, 25 ಜುಲೈ ರಿಂದ 25 ಜುಲೈ 1997 ವರೆಗೆ; 60 ತಿಂಗಳು. *'''10 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು::[[ಕೆ ಆರ್ ನಾರಾಯಣನ್|ಕೊಹೆರಿಲ್ ರಾಮನ್ ನಾರಾಯಣನ್]]''' (1921-2005)(ಸ್ವತಂತ್ರಅಭ್ಯರ್ಥಿ);ದಿ.25, ಜುಲೈ 1997 ರಿಂದ 25 ಜುಲೈ 2002 ರ ವರೆಗೆ 60 ತಿಂಗಳು. *'''ಅಲ್ಪಾಯು ಸರ್ಕಾರಗಳು:''' *'''1996 ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ''' ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಆದರೂ ಸಂಸತ್ತಿನ ಲೋಕಸಬೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಹುಮತವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಹೋಯಿತು.. ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾದ ಬಿಜೆಪಿಯ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಒಕ್ಕೂಟ ರಚಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ, ಬಿಜೆಪಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಕೇವಲ 13 ದಿನಗಳ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಸುತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಬಯಸುವ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ, ಜನತಾ ದಳ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 14 ಪಕ್ಷಗಳ “ಯುನೈಟೆಡ್ ಫ್ರಂಟ್” ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಕ್ಕೂಟವು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಕಾಂಗ್ರಸ್ ಪಕ್ಷ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬೆಂಬಲ ಮೀಡಿತು. ಕರ್ನಾಟಕ ಎಚ್.ಡಿ.ದೇವೇಗೌಡ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಫ್ರಂಟ್ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂತು. ದೇವೇಗೌಡರು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಮಾರ್ಚ್ 1997 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ನಂತರ ಇಂದರ್ ಕುಮಾರ್ ಗುಜ್ರಾಲ್ ಅವರನ್ನು ದೇವೆ ಗೌಡ ಬದಲಾಗಿ 16-ಪಕ್ಷಗಳ ಯುನೈಟೆಡ್ ಫ್ರಂಟ್ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಪ್ರಧಾನಿಗಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. *ನವೆಂಬರ್ 1997 ರಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಫ್ರಂಟ್`ಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 1998 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹೊಸ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಬಿಜೆಪಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು (182), ಆದರೆ ಇದು ಪೂರ್ಣ ಬಹುಮತಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು.. ಭಿಜೆಪಿ ಮತ್ತೆ ಒಕ್ಕೂಟ ರಚಿಸಿಕೊಂಡು ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಗೆ ಮುಂದಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 20, 1998 ರಂದು, ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ವಾಜಪೇಯಿ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ದಿ.11 ಮತ್ತು 13 ಮೇ 1998 ರಂದು, ಈ ಸರ್ಕಾರ ಐದು ಭೂಗತ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು, ಇದು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಪೋಖ್ರಾನ್-2 ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು - ಇದು ಅದೇ ವರ್ಷ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ 1994 ರ ಪರಮಾಣು ಪ್ರಸರಣ ನಿರೋಧಕ ಕಾಯಿದೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಂಡನೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="Metcalf & Metcalf 2006, p. 304"/> *1999 ರ ಆರಂಭದ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಧಾನಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬಸ್ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನವಾಜ್ ಶರೀಫ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ 'ಲಾಹೋರ್ ಶಾಂತಿ ಘೋಷಣೆ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-south-asia-12641776 India profile - Timeline;23 January 2018]</ref> *'''ಏಪ್ರಿಲ್ 1999 ರಲ್ಲಿ, ಚುನಾವಣೆ ನೆಡೆಯಿತು'''. ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ (ಬಿಜೆಪಿ) ನೇತೃತ್ವದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಒಕ್ಕೂಟವು ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿತು *1999 ರ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ನೇತೃತ್ವದ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ದ (ಬಿಜೆಪಿ) ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲುದಾರ -ಪಕ್ಷವಾದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ ನಾಯಕಿ ಜೆ. ಜಯಲಲಿತಾ ಕೆಲವು ಡಿಎಮ್`ಕೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ವಜಾಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟರು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ವಾಜಪೇಯಿ ಒಪ್ಪದೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ (ಎಐಎಡಿಎಂಕೆ).ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ (ಭಾರತದ ಕೆಳಮನೆ) ವಿಶ್ವಾಸ ಮತವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಾರದೆ ಒಂದು ಮತದಿಂದ ಸೊತಿತು. ಸೋನಿಯಾರವರೂ ಕಾಂಗ್ರಸ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದರು. ಇದು ಅವಧಿಪೂರ್ವ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ==ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1999 ರ ಚುನಾವಣೆ:ವಾಜಪೇಯಿ ಸರ್ಕಾರ == [[File:Agni-II missile (Republic Day Parade 2004).jpeg|thumb|250px|ಪರಮಾಣು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ [[ಅಗ್ನಿ-II]] ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಷಿಪಣಿ. ಮೇ 1998 ರಿಂದ, ಭಾರತವು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಪರಮಾಣು ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.]] *'''ಐದು ವರ್ಷದ ವಾಜಪೇಯಿ ಸರ್ಕಾರ''': *ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ 5 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1999 ರಿಂದ 3 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1999 ರವರೆಗೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಯಿತು. 13 ನೇ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸೇತರ ಪಕ್ಷಗಳ ಒಕ್ಕ್ಕೂಟವು ಬಹುಮತವನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಅದು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 6 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಫಲಿತಾಂಶವು ಓಆಂಗೆ 298 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ 136 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 13ರಂದು [[ಎ.ಬಿ.ವಾಜಪೇಯಿ]]ಯವರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. *ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಹಿಂದೆ 1996 ಮತ್ತು 1998ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, 1999ರ ಚುನಾವಣೆಗಳು 40 ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರನೇ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಎನಿಸಿಕೊಂಡವು. ಚುನಾವಣಾ ಅಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ದೇಶದ 31 ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು, ಚುನಾವಣಾ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಐದು ವಾರಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಲೋಕಸಭೆಯ 543 ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 45 ಪಕ್ಷಗಳು (ಆರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು, ಉಳಿದವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳು) ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದವು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರಸ್ಸೇತರ ಸರ್ಕಾರ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿತು. *ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಹುಮತ ಪಡೆದ ಗುಂಪು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ ನೇತೃತ್ವದ ಬಲಪಂಥೀಯ ಗುಂಪುಯಾಗಿದ್ದು, ಅದು 270/269 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಮುಂದಿನ 14 ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯ ರಚನೆಯ ವರೆಗೆ; ಎಂದರೆ ಮೇ 2004 ರ ಮುಂದಿನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳವರೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾಪಕ್ಷದ ಒಕ್ಕೂಟ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್ ಅಲಿಯನ್ಸ್ (ಎನ್ಡಿಎ)ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಎನ್ಡಿಎ ಪರವಾಗಿ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿತ್ತು, ಔಪಚಾರಿಕ/ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಎನ್ಡಿಎ 269 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ತೆಲುಗು ದೇಶಂ ಪಕ್ಷವು 29 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು, ಅದು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿರದಿದ್ದರೂ ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತು (298) <ref>Hardgrave, Bob (1999). "The 1999 Indian Parliamentary Elections and the New BJP-led Coalition Government". Retrieved 11 December 2008.</ref> ===[[ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ]]=== [[File:Kargil.map.gif|thumb|right|160px|ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪ್ರದೇಶದ ನಕ್ಷೆ]] *1999 ರ ಮೇ ಮತ್ತು ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಕಡೆಯಿಂದ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆಯ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಭಾರತ ನೆಡೆಸಬೇಕಾಯಿತು. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಅವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ಗಡಿ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಅವರು ಭೆಟಿ ನೀಡಿದಾಗ 'ದೆಹಲಿ-ಲಾಹೋರ್ ಬಸ್ ಸೇವೆ ಬಸ್' ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಭರವಸೆಯಯನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಾಯಕರು ಮುರಿದಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಬೆಂಬಲಿತ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರ 30 ಕಿ.ಮೀ.ನಷ್ಟು ಒಳನುಗ್ಗಿದ್ದರು. ಇದು ಉನ್ನತ ಪ್ರದೇಶದ - ಎತ್ತರ ಸ್ಥಳದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿತು. ಮರುನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ಗಡಿ ಬಂಕರುಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷದ ಯಶಸ್ವಿ ವಿಜಯದ ನಂತರ ಗಳಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಹೊಸ ಒಕ್ಕೂಟ - ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1999 ರಲ್ಲಿ ವಾಜಪೇಯಿಯನ್ನು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸುವ ಬಹುಮತವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>"War in Kargil – The CCC's summary on the war" (PDF). Archived from the original (PDF) on 27 March 2009. Retrieved 20 May 2009.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Kargil_town,_India_panorama.jpg|thumb|೧೮ ಸಾವಿರ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಪಟ್ಟಣ]] *'''ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರ:''' [[File:Haubits 77 ("Field Howitzer 77" or FH-77).jpg|thumb|260px|27-29 ಕಿ.ಮೀ.ದೂರ ಗುಂಡು ಎಸೆಯುವ ಹಾಬಿಟ್ಸ್ FH77 ಹೌಲಿಟ್ಜರ್ ಫಿರಂಗಿಗಳು. ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದವು.]] [[File:Sheeju mig21.JPG|thumb|left|(IAF -MiG-21)ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಐಎಎಫ್' ಮಿಗ್ -21 ಫೈಟರ್‍ಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು.]] *ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಮೇ ಮತ್ತು ಜುಲೈ 1999 ರ ನಡುವೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ (ಲೈನ್ ಲೈನ್ ಆಫ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ -ಎಲ್ಒಸಿ) ಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಈ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ “ಆಪರೇಷನ್ ವಿಜಯ್- ಕಾರ್ಗಿಲ್” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ವಲಯವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ಭಾರತೀಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ನೆಡೆಸಿದ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತೀಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಒಸಿ ದಾಟಿ, ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳಂತೆ ವೇಷಭೂಷಣ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೈನಿಕರ ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆಯು ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು, ಈ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ವಾಸ್ತವ ಗಡಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಈ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ದಂಗೆಕೋರು ಮಾಡಿದರೆಂದು ದೂಷಿಸಿತು, ಆದರೆ ಸಾವುನೋವುಗಳ ನಂತರ ಸಿಕ್ಕಿದ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ನವಾಜ್ ಶರೀಫರ ಹೇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ನಂತರದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಅರೆಸೈನಿಕ ಪಡೆಗಳು ಜನರಲ್ ಅಶ್ರಫ್ ರಶೀದ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ. ಗಡಿ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ್ದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ವಾಜಪೇಯಿಯವರು ಲಾಹೊರಿನಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಧಾನಿ ಶರೀಫರೊಡನೆ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವಾಗಲೇ ಈ ಕಡೆ ಗಡಿ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. *ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಲ್ಲಿಯ ಹತೋಟಿ ಮತ್ತು ಧಾಳಿ ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ಮುಂದೆ (ಪರ್ಯಾಯವಾದ ರಸ್ತೆಯು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದರೂ) ಲೆಹ್ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿಬಿಡುವ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ದಾಳಿ/ ಹತೋಟಿಯಿಂದ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. *ಶ್ರೀನಗರವನ್ನು ಲೆಹ್‍ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ (NH 1D) ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಮೂಲಕ ದೂರವನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶ 16,000 ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದೆ, ಕೆಲವು 5,485 ಮೀಟರ್ (18,000 ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿದೆ. ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಚಳಿ ಗಾಳಿಯಿಂದ -48 ರಿಂದ (-54 ಸೆಂ.ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ವತದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಸಮೀಪ ತಾಪಮಾನವು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ -15 ಸೆಂ.ನಿಂದ -11 ಸೆಂ. ಗೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು, ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸುಮಾರು 250 ಫಿರಂಗಿದಳದ ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ‘ಇನ್ ಲೈನ್-ಆಫ್-ಸೈಟ್’ ನಲ್ಲಿ ಇರುವ ಪೋಸ್ಟ್`ಗಳಲ್ಲಿನ ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆಯನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಬೊಫೋರ್ಸ್ ಎಫ್ಎಚ್ -7 ಬಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹಾವಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ಭಾರತೀಯ ಫಿರಂಗಿದಾರರು ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಗರಿಷ್ಠ ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಕಾರ್ಗಿಲ್-ಡ್ರಾಸ್ ವಲಯದ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಒಟ್ಟು ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರು 30,000 ದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಸಂಘರ್ಷದ ಬ್ಯಾಕ್ಅಪ್ ಒದಗಿಸುವ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಳನುಸುಳುವಿಕೆ ಸಂಘರ್ಷದ ಧಾಳಿಕೋರರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ರ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ 5,000 ಕ್ಕೆ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>"1999 Kargil Conflict". GlobalSecurity.org. Retrieved 20 May 2009.</ref><ref>Qadir, Shaukat (April 2002). "An Analysis of the Kargil Conflict 1999" (PDF). RUSI Journal. Archived from the origin69</ref> *ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ ಲಾಹೋರ್ ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳು "ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯನ್ನು ದಾಟುವ ಮೂಲಕ" [ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ] ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದರು ". ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ, ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆ ದಾಟದೆ ಇಡೀ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸದಂತೆ ಭಾರತೀಯ ಸಂಯಮವನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. '''ಇಡೀ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ ಗಡಿಯ ಒಂದು ಇಂಚನ್ನೂ ದಾಟಲಿಲ್ಲ.'''<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/399897.stm Kashmir: Dialogue call amid fresh fighting]</ref> ====ಕಾಲ ಸೂಚಿ: 1999==== * ಕಾರ್ಗಿಲ್` ನಲ್ಲಿ 3 ಮೇ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ನುಸುಳುವಿಕೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕುರುಬರಿಂದ ವರದಿಯಾಯಿತು. * 5 ಮೇ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾ ಗಸ್ತು ದಳ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ; ಐದು ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಸಾಯಿಸಿದರು. * ಯುದ್ಧ- * 11 ಜುಲೈ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ತನ್ನ ಪಡೆಯನ್ನುಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ; ಬಟಾಲಿಕ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಪ್ರಮುಖ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ * 14 ಜುಲೈ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಆಪರೇಷನ್ ವಿಜಯವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ ಘೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸರ್ಕಾರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಷರತ್ತನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. * 26 ಜುಲೈ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಸಂಘರ್ಷ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಒಳನುಗ್ಗುದವರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊರಹಾಕಿರವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. *ನಂತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪಡೆಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಿತವಾದ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಎಲ್‍ಒಸಿ ಯ ಭಾರತೀಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹಿಂದೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿರೋಧ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಡೆಗಳು ಎಲ್ ಒ.ಸಿ.ಯ. ಉಳಿದಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಸ್ಥಾನಗಳಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದವು.(ಎಲ್‍ಒಸಿ - ಲೈನ್‍ ಆಫ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್) ====ಸಾವು ನೋವುಗಳು==== *ಉಭಯ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಭಾರೀ ಸಾವುನೋವುಗಳಾಯಿತು. ಸಾವುನೋವಿನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. 357 ಸೈನಿಕರು ಸತ್ತಿರುವ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ಕೆಲವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ, ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ 4,000 ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರು ಹತರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ವಾದಿಸಿದರು. 665ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನಿಕರು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದು, 8 ಮಂದಿ ಸೆರೆಸಿಕ್ಕಿದ್ದಾರೆಂದು ಕೂಡ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಭಾರತದ ಪ್ರಕಾರ, 527 ಸೈನಿಕರು ಹತರಾಗಿದ್ದು, 1,363 ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಗಾಯ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬರು ಸೆರೆಸಿಕ್ಕಿದ್ದು ಭಾರತಕ್ಕಾದ ನಷ್ಟಗಳಾಗಿವೆ. ===ಭಾರತದ ಏರ್ ಲೈನ್ನ್ಸ್‍ವಿಮಾನ ಐಎನ್‍ಡಿ -814 ಅಪಹರಣ=== *'''ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 1999:''' *ವಿವರವಾದ ವರದಿ:[https://herald.dawn.com/news/1153616 From the archives: Terror on Indian Airlines Flight 814] *[[:en:Indian Airlines Flight 814|Indian Airlines Flight 814]] *ಐಎನ್ -814, ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 1999 ರಂದು ಕಟ್ಮಂಡುವಿನಿಂದ [[ದೆಹಲಿ]]ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬರುತ್ತಿತು.್ತ ಅದು ಹೊರಟ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯ ನಂತರ ಭಾರತದ ಗಡಿಯೋಳಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಂದಿಗೆ ಭಾರತ ಕಾಲಮಾನ 17:30 ಕ್ಕೆ ಭಾರತೀಯ ವಾಯುಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ವಿಮಾನವನ್ನು ಐದು (ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ) ಬಂದೂಕು ಧಾರಿ ಅಪಹರಣಕಾರರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ವಿಮಾನವನ್ನು ಹರ್ಕಾತ್-ಉಲ್-ಮುಜಾಹಿದೀನ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ‘ಐಎಸ್ಐ’ಯಿಂದ ಸಕ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಸಹಾಯದಿಂದ ಅಪಹರಣ ಮಾಡಿದರು.<ref>"India wanted to raid IC-814 in Dubai, but Farooq Abdullah opposed swap, says former RAW chief AS Dulat". The Indian Express. 3 July 2015.</ref> [[File:Indian Airlines Caravelle Groves.jpg|thumb|ಇಂಡಿಯನ್ ಏರ್‍ಲೈನ್ಸ್‍ನ ಒಂದು ವಿಮಾನ]] *ಅಪಹರಣಕಾರರು ವಿಮಾನವನ್ನು ಹಲವಾರು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹಾರಿಸಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಅಮೃತಸರ, ಲಾಹೋರ್ ಮತ್ತು ದುಬೈಗೆ ಮುಟ್ಟಿದ ನಂತರ, ಅಪಹರಣಕಾರರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಮಾನವನ್ನು ತಾಲಿಬಾನ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಕಾನ್ಹಾಹಾರ್’ನಲ್ಲಿ ಇಳಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಅಪಹರಣಕಾರರು ದುಬೈಯಲ್ಲಿ 176 ಪ್ರಯಾಣಿಕರಲ್ಲಿ 27 ಜನರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಮಾರಣಾಂತಿಕವಾಗಿ ಇರಿದು, ಅನೇಕರನ್ನು ಗಾಯಗೊಳಿಸಿದರು. *ವಿಮಾನವು ಬಂದಿಳಿದ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ಕಾಂದಹಾರ್]] ಸೇರಿದಂತೆ [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]ದ ಬಹುಭಾಗವು ತಾಲಿಬಾನ್ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಾಲಿಬಾನ್ ಭಾರತದ ಬದಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಂತರ ಅವರು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ ಐಎಸ್ಐ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು. ತಾಲಿಬಾನ್ ಕಾದಾಳಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಭಾರತೀಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ತಡೆಯಲು ವಿಮಾನದ ಸುತ್ತಲೂ,ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದರು. ಅಪಹರಣದ ಉದ್ದೇಶವು ಭಾರತದ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಕಟ್ಟಾಳುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿಸುವುದು. "ಒತ್ತೆಯಾಳು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಏಳು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನೆಡೆದು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.<ref>[https://herald.dawn.com/news/1153616 From the archives: Terror on Indian Airlines Flight 814;Zaffar Abbas;Updated Dec 26, 2016 07:41pm]</ref> *ಎಂಟು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಸಂಧಾನದ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಬೇರೆ ಆಯ್ಕೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದ, ಭಾರತೀಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ [[ಜಸ್ವಂತ್ ಸಿಂಗ್]] ಅವರು ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರವು ಬಂಧಿಸಿದ್ದ, ಅಪಹರಣಕಾರರು ಕೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮೂರು ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹಾರಿಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ, ತಾಲಿಬಾನ್ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳಾದ ಮುಷ್ತಾಕ್ ಅಹ್ಮದ್ ಜರ್ಗರ್, ಅಹ್ಮದ್ ಒಮರ್ ಸಯೀದ್ ಶೇಖ್ ಮತ್ತು ಮಸೂದ್ ಅಝರ್ ಅವರನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಮೂರು ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ಕಂದಾಹಾರ್ನಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದ ನಂತರ, ವಿಮಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. *ತಾಲಿಬಾನ್ ನವರು ಐದು ಅಪಹರಣಕಾರರ ಸುರಕ್ಷಿತ ತೆಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದರು ಮತ್ತು ಅಪಹರಣಕಾರರು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನವನ್ನು ತೊರೆದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು 9/11 ದಾಳಿಯನ್ನು ಯೋಜಿಸಿ ಮತ್ತು ಮ ಡೇನಿಯಲ್ ಪರ್ಲ್ ಮತ್ತು 2006 ರ ಮುಂಬಯಿಯ ಅಪಹರಣ ಮತ್ತು ಹತ್ಯೆ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಿದರು. *31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1999 ರಂದು, ಇಂಡಿಯನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್ ಫ್ಲೈಟ್ 814 ರ ಮುಕ್ತ ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ವಿಮಾನದಿಂದ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಒತ್ತೆಯಾಳುಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.<ref>[http://www.india.com/news/india/kandahar-hijack-revisit-the-story-of-five-terrorists-bringing-india-on-its-knees-trading-176-lives-for-3-terrorists-810146/ Kandahar Hijack: trading 176 lives for 3 terrorists! Updated: December 24, 2015 8:57 AM IST;By Aadil Ikram Zaki Iqba]</ref> ====ಒರಿಸ್ಸಾದ ಉಗ್ರ ಚಂಡ ಮಾರುತ - ಪ್ರವಾಹ==== [[File:Cyclone 05B.jpg|thumb|ಒರಿಸ್ಸಾದ ಮೇಲೆ ಬೀಸಿದ ಉಗ್ರ ಚಂಡ ಮಾರುತ:Cyclone 05B (25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1999)]] *ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಅಂತ್ಯವು ವಿನಾಶಕಾರಿ [[ಭಾರತ]]ದ ಚಂಡಮಾರುತವು 25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1999 ರಂದು ಆರಂಭಯಿತು ಮತ್ತು 4 ನವೆಂಬರ್ 1999 ರ ವರೆಗೆ ಒರಿಸ್ಸಾ ಮೇಲೆ ಹಾವಳಿಮಾಡಿ ಕನಿಷ್ಠ 10,000 ಜನರನ್ನು ಕೊಂದಿತು. [[ಒಡಿಶಾ]] ರಾಜ್ಯ ಸೈಕ್ಲೋನ್ BOB 03 ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ದುರಂತದ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು, ಇದು 20 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ರಾಜ್ಯದ ತೀವ್ರವಾದ ಚಂಡಮಾರುತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 11 ದಿನಗಳ ಹಿಂದೆ ಕೇವಲ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಡೆದ ತೀವ್ರ ಚಂಡಮಾರುತದ ಹಿಂದಿನ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಈ ಹಾನಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಬಹಳ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು- ಬಾಲಸೋರ್, ಭದ್ರಾಕ್, ಕಟಕ್, ದೆಂಕನಾಲ್, ಜಗತ್ಸಿಂಗ್ಪುರ್, ಜಜ್ಪುರ್, ಕಯೊಂಝಾರ್, ಕೇಂದ್ರಾಡ, ಖುರ್ದಾ, ಪುರಿ, ಮಯೂರ್ಭಂಜ್, ಮತ್ತು ನಾಗರ್ನ. ಅಗತ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಗಿತ ವರದಿ ಮಾಡುವ ಹನ್ನೆರಡು ಒಡಿಶಾನ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ತೀವ್ರ ಹಾನಿಯಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ಜಗತ್ಸಿಂಗ್‍ಪುರದಲ್ಲಿ ಎರಸ್ಮಾ ಮತ್ತು ಕುಜಾಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಗಿತವಾಗಿ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, 12.9 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಚಂಡಮಾರುತದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿದ್ದರು; ಚಂಡಮಾರುತದ ಸತ್ತವರ ಅಂದಾಜುಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 9,887 ಜನರನ್ನು ಸತ್ತಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚುವರಿ 40 ಜನರು ಕಾಣೆಯಾದರು ಮತ್ತು 2,507 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>Report on Cyclonic Disturbances Over North Indian Ocean During 1999 (PDF). India Meteorological Department (Report). RSMC-Tropical Cyclones New Delhi. February 2000. pp. 50–64. Retrieved 1 January 2017.</ref> ==2000 - 2004 ರ ವಾಜಪೇಯಿ ಕಾಲ== * *'''10 ನೇ ಪ್ರಧಾನಿ:೨ನೇ ಅವಧಿ: [[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ]]''':[[ಲಕ್ನೋ]],(1924-2018);([[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]]- ಎನ್‍ಡಿಎ ಒಕ್ಕೂಟ) ದಿ.19 ಮಾರ್ಚ್ 1998 ರ ವರೆಗೆ ದಿ.10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1999; ಮತ್ತು 10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1999 ರಿಂದ 22 ಮೇ 2004 ರ ವರೆಗೆ; 6 ವರ್ಷಗಳು, 64 ದಿನಗಳು.ಕೆ ಆರ್ ನಾರಾಯಣನ್- *'''10 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು::[[ಕೆ ಆರ್ ನಾರಾಯಣನ್|ಕೊಹೆರಿಲ್ ರಾಮನ್ ನಾರಾಯಣನ್]]''' (1921-2005)(ಸ್ವತಂತ್ರಅಭ್ಯರ್ಥಿ);ದಿ.25, ಜುಲೈ 1997 ರಿಂದ 25 ಜುಲೈ 2002 ರ ವರೆಗೆ 60 ತಿಂಗಳು. *'''11 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು::[[ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ|ಅವುಲ್ ಪಾಕಿರ್ ಜೈನುಲಾಬ್ದೀನ್ ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ]]''':(1931-2015); ದಿ.25 ಜುಲೈ2002 ರಿಂದ 2002 25 ಜುಲೈ 2007 ರ ವರೆಗೆ 60 ತಿಂಗಳು. [[File:Vladimir Putin 6 November 2001-5.jpg|thumb|250px|[[ರಷ್ಯಾ]] ದೇಶದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ವ್ಲಾಡಿಮೀರ್ ಪುಟಿನ್|ವ್ಲಾದಿಮೀರ್ ಪುಟಿನ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ವಾಜಪೇಯಿ.]] *[[ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ]] ಸಂಸತ್ತಿನ ಅವಧಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸೇತರ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಅವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಅಮೇರಿಕ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್) ದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಂಧ ; ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು, ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, ಹಲವಾರು ವಿದೇಶಿ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಜಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಧಾರಿತ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು.<ref>Sujata K. Dass (2004). Atal Bihari Vajpayee: Prime Minister of India.</ref> *2000 ದ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 100 ಕೋಟಿ (೧ ಬಿಲಿಯನ್) ಮೀರಿತು. 2000 ದ ಮಾರ್ಚಿ 21 ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಅವರು ಎರಡು ದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಜನವರಿ 26, 2001 (ಶುಕ್ರವಾರ) [[ಗುಜರಾತ್‍]]ನಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಭೂಕಂಪವು ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಡುಗಿಸಿ ಕನಿಷ್ಠ 30,000 ಜನರನ್ನು ಕೊಂದಿತು. (69,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚುಜನ?[[:en:Portal:Current events/January 2001|January 2001]]) ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್ ಅವರನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತ ನಡುವಿನ ಮೊದಲ ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ 2001 ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದರು. ಆದರೆ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪ್ರದೇಶದ ಒಡೆತನದ ಮೇಲೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಸಭೆಯು ವಿಫಲವಾಯಿತು ಅಥವಾ ಜಂಟಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡದೆ ವಿಫಲವಾಯಿತು.<ref name="ReferenceB">"India profile - Timeline". Bbc.co.uk. 15 August 2018.</ref> *ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ, ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ (ಮೂಲತಃ ಉತ್ತರಾಂಚಲ್) ಎಂಬ ಮೂರು ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಗಳು ನವೆಂಬರ್ 2000 ರಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದವು. 'ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಅಲಯನ್ಸ್' (ಬಿಜೆಪಿ ಒಕ್ಕೂಟ) ಸರ್ಕಾರದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯು ಹಲವಾರು ರಾಜಕೀಯ ಹಗರಣಗಳು (ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿ ಜಾರ್ಜ್ ಫರ್ನಾಂಡಿಸ್ ರುಷುವತ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಆರೋಪಗಳು - ತೆಹಲ್ಕಾವರದಿ) ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಆಕ್ರಮಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಗುಪ್ತದಳ ವೈಫಲ್ಯ, ಮನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯ ವೈಫಲ್ಯಗಳ ವರದಿಗಳು ಎನ್‍.ಡಿ.ಎ.ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. :'''ಆಗ್ರಾ ಶೃಂಗಸಭೆ:''' *ಆಗ್ರಾ ಶೃಂಗಸಭೆಯು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಡುವಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಎರಡು-ದಿನದ ಶೃಂಗಸಭೆ ಸಭೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆಗ್ರಾದಲ್ಲಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್ರನ್ನು ಎರಡು ನೆರೆಹೊರೆಯವರ ನಡುವಿನ ಮೊದಲ ಶೃಂಗಸಭೆ. ಇದು 14-16 ಜುಲೈ 2001 ರಿಂದ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇದು ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪ್ರಧಾನಿ ಶರೀಷರನ್ನು ಪದಚ್ಯತಗೊಳಿಸಿ ತಾತ್ಕಾಇಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಮುಷರಪ್‍ರನ್ನು ಯಾವ ದೇಶವೂ ಮಾನ್ಯತೆ ಕೊಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿವಾದ ಮತ್ತು ಇತರ ಗಡಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಾತುಕತೆಗಳು ಮುರಿದುಬಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕುಸಿಯಿತು. ಚರ್ಚಾವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಯಾವಯ ಹೀಗಾಗಿ ಆಗ್ರಾ ಒಪ್ಪಂದವು ಸಹಿ ಮಾಡಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-south-asia-12641776]</ref><ref>[https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/20010730-indo-pak-agra-summit-positions-of-delhi-and-islamabad-remains-incompatible-773899-2001-07-30 Indo-Pak Agra Summit: Positions of Delhi and Islamabad remains incompatible]</ref> *ಅಮೇರಿಕಾದ 2001 ಡಿ 11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲಿನ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ,ದಾಳಿಯ ನಂತರ, ಅಮೇರಿಕಾ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ 1998 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ವಿರುದ್ಧ ಹಾಕಿದ್ದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ತಮಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಫಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವೆ ಸನ್ನಿಹಿತವಾದ ಯುದ್ಧದ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯು ಹೆಚ್ಚಿತು. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಿಲಿಟರಿ ಬೀಡುಗಳ ಮೇಲೆ ಭಾರತೀಯ ಭಾರಿ ಗುಂಡಿನ ಧಾಳಿಯ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಳವಾಯಿತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ದಾಳಿಯ ಮತ್ತು 2001-02 ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸಂಬಂಧದ ಬಿರುಕುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದವು.<ref name="ReferenceB"/> ===ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು ಮೇಲೆ ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ದಾಳಿ=== *ದಿ.13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2001 ರಂದು, ಐದು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ಸಂಸತ್ ಭವನವನ್ನು 'ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟಿನ ನಕಲಿ ಫಲಕವನ್ನು' ಹಾಕಿಕೊಂಡ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ ಭವನದ ಆವರಣದ ಒಳಗೆ ಸಚಿವರು ಹೋಗುವ ವಿಶೇಷ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ನುಸುಳಿದರು. ಈ ಘಟನೆಗೆ 40 ನಿಮಿಷಗಳ ಮುಂಚೆ ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು., ಗೃಹ ಸಚಿವ ಎಲ್.ಕೆ.ಆಡ್ವಾಣಿ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಹರಿನ್ ಪಾಠಕ್ ಅವರಂಥ ಹಲವು ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡ ಒಳಗಡೆ ಇನ್ನೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು. ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ 100 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಬಂದೂಕುಗಾರರು ಅವರು ಓಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಿನ ಮೇಲೆ ಸಚಿವರ ನಕಲಿ ಗುರುತಿನ ಸ್ಟಿಕರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಸುತ್ತ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿ ಭೇದಿಸಿದರು. ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ಏಕೆ47 ರೈಫಲ್ಸ್, ಗ್ರೆನೇಡ್ ಲಾಂಚರ್, ಪಿಸ್ತೂಲ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೆನೇಡ್ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>[http://www.rediff.com/news/2001/dec/13parl14.htm The militants had the home ministry and special Parliament label]</ref><ref name="BBC 2014">"2001: Suicide attack on Indian parliament". bbc.co.uk. BBC. Retrieved 23 October 2014.</ref> *ಬಂದೂಕುಗಾರರು ತಮ್ಮ ವಾಹನವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಕೃಷ್ಣ ಕಾಂತ್ (ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿದ್ದವರು)ಅವರ ಕಾರಿನ ಎದುರು ಓಡಿಸುವಾಗ ರಕ್ಷಕರ ಕಾರಿಗೆ ಡಿಕ್ಕಿಯಾಯಿತು, ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ಹೊರಬಂದು ಗುಂಡಿನ ಧಾಳಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಗಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ಪ್ರತಿಧಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಪ್ರಾಕಾರದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. 2001 ರ ನವೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಗರದ ಕಾಶ್ಮೀರ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ತರಹದ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ 38 ಜನರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಧಾಳಿಕೋರರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಇಂಟರ್-ಸರ್ವೀಸಸ್ ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ (ಐಎಸ್ಐ) ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>["2001: Suicide attack on Indian parliament". bbc.co.uk. BBC. Retrieved 23 October 2014.]</ref> :'''ಬಲಿಯಾದವರು:''' *ಕೇಂದ್ರ ರಿಸರ್ವ್ ಪೋಲಿಸ್ನ ಕಾನ್ಸ್ಟೇಬಲ್ '''ಕಮಲೇಶ್ ಕುಮಾರಿ''' ಅವರು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು ಅವರು ಗಾರ್ಡುಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಕೂಗನ್ನು ಕೂಗಿದಾಗ ಅವರನ್ನು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿ ಕೊಂದರು. ಅವರು ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ನಿಧನರಾದರು. ಒಬ್ಬ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸುವ ಧಾಳಿಕೋರನ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಉಡುಪು ಅವನು ಸತ್ತಾಗ ಸ್ಫೋಟಿಸಿತು; ಇತರ ನಾಲ್ವರು ಬಂದೂಕು ಧಾರರು ಕೂಡ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಐದು ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ತೋಟಗಾರರನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. 18 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸದರು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗದೆ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 14 ಸಾವುಗಳು ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 22 ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು.<ref name="BBC 2014"/> *'''ಸಂಚುಕೋರರು''' *ಐದು ಭಯೋತ್ಪಾದಕರು ಈ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ದೆಹಲಿ ಪೊಲೀಸರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹಝಾ, ಹೈದರ್ ಅಲಿಯಾಸ್ ತುಫೈಲ್, ರಾಣಾ, ರಣವಿಜಯ್ ಮತ್ತು ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅವರು ಲಷ್ಕರ್-ಇ-ತೊಯ್ಬಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಲಷ್ಕರ್-ಇ-ತೊಯ್ಬಾ ಮತ್ತು ಜೈಶ್-ಇ-ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಲಾಶ್-ಇ-ತೊಯ್ಬಾ ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ನವೆಂಬರ್ 2002 ರಲ್ಲಿ, ನಾಲ್ಕು ಜೆಎಂ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಂಧಿಸಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದರು. ಈ ನಾಲ್ವರು ನಾಲ್ವರು ಅಫೀಸನ್ / ನವಜೋತ್ ಸಂಧು, ಶೌಕತ್ ಹುಸೈನ್ ಅವರ ಪತ್ನಿ (ಆರೋಪಿಯ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರು) ಪಿತೂರಿಯ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವ ಸಣ್ಣ ಆರೋಪವನ್ನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಈ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಪರಾಧವೆಂದು ಕಂಡುಬಂತು. ಆರೋಪಿ, ಅಫ್ಜಲ್ ಗುರುವಿಗೆ ಈ ಘಟನೆಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Kaur, Naunidhi (2002-12-21). "Conviction in Parliament attack case" (Issue 23. Vol 19.). Frontline. Frontline Magazine. Retrieved 23 October 2014.</ref> ===ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಜಮಾವಣೆ=== *'''ಮಿಲಿಟರಿ ಮುಖಾಮುಖಿ:-''' *2001-2002ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಡುವಿನ ಮಿಲಿಟರಿ ಮುಖಾಮುಖಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 2001 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 13 ರಂದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಮೇಲೆ. ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಶಾಸನಸಭೆಯ ಮೇಲೆ ದಿ.1 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 ರಂದು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಭಾರತವು ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ನಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಲಷ್ಕರ್-ಇ-ತೊಯ್ಬಾ ಮತ್ತು ಜೈಶ್-ಎ-ಮೊಹಮ್ಮದ್ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಎರಡು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮೂಲದ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಗುಂಪುಗಳು ಭಾರತದ ಆಡಳಿತದ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಈ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದವು ಎಂದು ಭಾರತ ಹೇಳಿದೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಐಎಸ್ಐ - ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ.<ref>"Who will strike first" Archived 5 December 2008 at the Wayback Machine., The Economist, 20 December 2001.</ref> *ಡಿಸೆಂಬರ್ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಎರಡೂ ದೇಶಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ಗಡಿಪ್ರದೇಶದ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿ ಹಾರಿಸಿದ ವರದಿಯಾಯಿತು. 2002 ರ ಜನವರಿಯ ವೇಳೆಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರದ ನಿಯಂತ್ರಣ ರೇಖೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ 500,000 ಸೈನಿಕರನ್ನು ಜಮಾಯಿಸಿತು. ಮತ್ತು ಮೂರು ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತು. ಇದೇ ರೀತಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು 300,000 ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿತು.<ref>[http://www.wsws.org/en/articles/2001/12/ind-d20.html Attack on Indian parliament heightens danger of Indo-Pakistan war]</ref> *'''ಯುದ್ಧ ನಿರಾಕರಣೆ ಮತ್ತು ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕ್ರಮ:''' *ಭಾರತದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯ ಜಮಾವಣೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಎರಡು ಅಣು ಅಸ್ತ್ರ ಸಜ್ಜತ ದೇಶಗಳು ಉದ್ವಿಗ್ನಗೊಂಡಿದ್ದು ಅಣುಯುದ್ಧವಾಗುವುದೇ ಎಂಬ ಅನುಮಾನಕ್ಕೆ ಎಡೆಕೊಟ್ಟಿತು. ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವ ಜಸ್ವಂತ್ ಸಿಂಗ್ 2002 ಜೂನ್ 5 ರಂದು ಭಾರತ ಅಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು, ಮತ್ತು ಜೂನ್ 5 ರಂದು ಮುಷರಫ್ ಅವರು ಮೊದಲು ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>"India will not use nuclear weapons first: Singh". BNET. 3 June 2002. Archived from the original on 5 December 2008. Retrieved 2012-03-20.</ref><ref>Irish Examiner – 2002/06/05: "Musharraf refuses to renounce first use of nuclear weapons" Archived 29 September 2007 at the Wayback Machine., Irish Examiner, 5 June 2002</ref> *ಭಾರತವು ಭಾರತದ ಉನ್ನತ ಕಮಿಷನರ್ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಾಗರಿಕ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ ತನ್ನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವ ಬಗ್ಗೆ ಭರವಸೆಯಿಡುವ ಬಗೆಗೆ 12 ಜನವರಿ ರಂದು ಮುಷರಫ್ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳು ಭಾಗಶಃ ಕುಗ್ಗಿತು. ಮುಷರಫ್ ಅವರ ವಾಗ್ದಾನಗಳ ಗಂಭೀರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂದೇಹವಾದರೂ, ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಧಾನಿ ಜನವರಿ 14 ರಂದು ಯೋಜಿಸಲಾದ ಮಿಲಿಟರಿ ದಾಳಿಯನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಾರದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref>Musharraf declares war on extremism Archived 7 March 2008</ref><ref>"India expels Pakistan's ambassador" Archived 4 December 2008 at the Wayback Machine., CBC.ca, 18 May 2002</ref><ref>"India-Pakistan Ceasefire Agreement" Archived 11 January 2013 at the Wayback Machine., NDTV. Retrieved on 7 February 2013.</ref> ===ಗೋಧ್ರಾ ರೈಲು ಅಗ್ನಿದುರಂತ - 2002 ರ ಗುಜರಾತ್ ಗಲಭೆಗಳು=== [[File:Godhra jn railway station.JPG|thumb|ಗೋದ್ರಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]] *ಗೋಧ್ರಾ ರೈಲು ಅಗ್ನಿ ದುರಂತ 27 ಫೆಬ್ರವರಿ 2002 ರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಒಂದು ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ., ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯವಾದ ಗೋಧ್ರಾ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ ಸಮೀಪವಿರುವ ಸಬರ್ಮತಿ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ರೈಲಿನೊಳಗೆ 59 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ವಿವಾದಿತ ಬಾಬರಿ ಮಸೀದಿ ಸೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭದ ನಂತರ ಅಯೋಧ್ಯಾ ನಗರದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಹಿಂದೂ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಬಲಿಯಾದವರು. ಪ್ರಕರಣದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಕಳೆದ 6 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ರೈಲು ಸುಡುವಿಕೆಯ ತನಿಖೆ ನಡೆಸಲು ಗುಜರಾತ್ ಸರ್ಕಾರವು ನೇಮಿಸಿದ ಆಯೋಗವು 1,000 ರಿಂದ 2,000 ಜನರ ಗುಂಪೊಂದು ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಕಮೀಶನ್, (ಅನಂತರ ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ನೇಮಕ ಎದಿಂದ್ದಆಯೋಗವು) ಬೆಂಕಿ ಆಕಸ್ಮಿಕ ಅಪಘಾತ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಘಟನೆಗಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು 31 ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಪಿತೂರಿ ಅಪರಾಧಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಗುಜರಾತ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ನಂತರ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು. ಆದರೂ ಬೆಂಕಿಯ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣಗಳು ಇನ್ನೂ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾಗಿಲ್ಲ. 2002 ರಲ್ಲಿ, ಆದ ಗುಜರಾತಿನ ಈ ಗೋಧ್ರಾದಲ್ಲಿ ರೈಲಿನ ದುರಂತದಲ್ಲಿ ಅಯೋಧ್ಯಾದಿಂದ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದ 59 ಮಂದಿ ಹಿಂದೂ ಯಾತ್ರಿಗಳು. ಮರಣ ಹೊಂದಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಇದು 2002 ರ ಗುಜರಾತ್ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು, ಈ ಹಿಂಸಾಚಾರವು 790 ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು 254 ಹಿಂದೂಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು 223 ಜನರು ಕಾಣೆಯಾದರು ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>Burke 2011.</ref><ref>Mandhani, Apoorva (11 October 2017). "Godhra Train Carnage: Gujarat HC Commutes Death Penalty Of 11 Convicts; Awards 10 Lakh Compensation To Victims' Kin". Retrieved 1 June 2018.</ref> <ref>"Godhra Sabarmati Express burning case: Gujarat HC commutes death sentence to 11 convicts into life imprisonment". 9 October 2017. Retrieved 1 June 2018.</ref> J<ref>Williams, Philippa, Hindu–Muslim Relations and the "War on Terror", in Clark-Decès 2011, Chapter 2</ref> <ref>Mitta, Manoj (2014), The Fiction of Fact-Finding: Modi & Godhra, HarperCollins Publishers India, p. 6, ISBN 978-93-5029-187-0</ref> ===ಆಡಳಿತದ ಪರಿಣಾಮಗಳು=== [[File:Nh76.jpg|thumb|ಸುವರ್ಣ ಚತುಷ್ಪದ ಹೆದ್ದಾರಿ ವಿಭಾಗ. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2001 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ನೇತೃತ್ವದ ಎನ್ಡಿಎ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.- Nh76]] *[[ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್]], [[ಝಾರ್ಕಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರಾಖಂಡ]] (ಮೂಲತಃ ಉತ್ತರಾಂಚಲ್) ಎಂಬ ಮೂರು ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಗಳು ನವೆಂಬರ್ 2000 ರಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದವು. *2003 ರ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿ, ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿರತೆ ಕೊಟ್ಟರೂ ಸರ್ಕಾರದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚದಿರುವುದು ೨೦೦೪ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಮತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತ ಶಾಂತಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಫಲನೀಡಲಿಲ್ಲ.. ನೇರವಾದ ಏರ್ ಲಿಂಕ್ ಗಳನ್ನು ಪುನರಾರಂಭ ಮತ್ತು ಓವರ್ಫ್ ಪ್ಲೈಟ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. *ಸುವರ್ಣ ಚತುಷ್ಪದ ಹೆದ್ದಾರಿ (ಗೋಲ್ಡನ್ ಕ್ವಾಡ್ರಿಲ್ಯಾಟರಲ್ )ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತದ ಮೂಲೆಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಜಾಲದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸುವರ್ಣ ಚತುಷ್ಪದ ಹೆದ್ದಾರಿ ವಿಭಾಗದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2001 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಹದ್ದಾರಿಯ ಮುಖ್ಯ ಭಾರತೀಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ (ಐಇಎಸ್) ಅಧಿಕಾರಿ, [[:en:Satyendra Dubey|ಸತ್ಯೇಂದ್ರ ದುಬೆ]] ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ (ಎನ್ಎಚ್ಎಐ) ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಸುವರ್ಣ ಚತುಷ್ಪದ ಹೆದ್ದಾರಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿನ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಧಾನಿಗೆ ದೂರಿದ ನಂತರ ಅವರು ಬಿಹಾರದ ಗಯಾದಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಯಾದರು. ಇದು ಮಾದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸುದ್ದಿಯಾಯಿತು. ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಬಗೆಗೆ ಅಸಮಾಧಾನ ತಂದಿತು.<ref name="Sen 2002, p. 139"/><ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/india/6-yrs-on-3-petty-thieves-convicted-for-murder-of-NHAI-whistleblower/articleshow/5714023.cms?referral=PM 6 yrs on, 3 petty thieves convicted for murder of NHAI whistleblowerTNN | Mar 23, 2010,]</ref> ==ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಡಳಿತದ ಪನರ್‍ಸ್ಥಾಪನೆ== [[File:A. P. J. Abdul Kalam in 2008.jpg|thumb| [[ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ]] - 2008 ರಲ್ಲಿ]] *'''2004 - 2014:''' [[File:Manmohan Singh in 2009.jpg|thumb|ಮನಮೋಹನ ಸಿಂಗ್ 2009]] [[File:Pratibha Patil 2012-02-27.jpg|thumb|ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲ್- (2012-02-27)]] [[File:Secretary Tim Geithner and Finance Minister Pranab Mukherjee 2010 crop.jpg|thumb|2010]] [[File:Bush & Singh in New Delhi.jpg|thumb|250px|left| ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ನ U.S. ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಬುಷ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ]] ಮಾರ್ಚ್ 2, 2006 ರಂದು, ಭಾರತ- ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದ; ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಲಾಘವ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.]] *'''13 ನೇ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ:: [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]]:''':(ಜನನ 1932) ಪಕ್ಷ:ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್;(ಯುಪಿಎ) ದಿ.22 ಮೇ 2004 ರಿಂದ ಮೇ 22, 2009;+ 26 ಮೇ 2014 ರ ವರೆಗೆ; 10 ವರ್ಷಗಳು, 4 ದಿನಗಳು. *'''11 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:''':'''[[ಎ.ಪಿ.ಜೆ.ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ]]:'''(1931-2015); ದಿ.25 ಜುಲೈ2002 ರಿಂದ 2002 25 ಜುಲೈ 2007 ರ ವರೆಗೆ 60 ತಿಂಗಳು. *'''12 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:: [[ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲ್]] ;'''(1934-) (ಪಕ್ಷ:ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್). ದಿ.25 ಜುಲೈ 2007 ರಿಂದ 25 ಜುಲೈ 2012 ರ ವರೆಗೆ 60 ತಿಂಗಳು. *'''13 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು::[[ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖೆರ್ಜೀ|ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ]]''';(1935-) (ಪಕ್ಷ:[[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]]) ದಿ.25 ಜುಲೈ 2012 ರಿಂದ 25 ಜುಲೈ 2017 ರ ವರೆಗೆ, 60 ತಿಂಗಳು. *ಜನವರಿ 2004 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಯವರು ಅವಧಿಗೆ ಕೆಲವು ದಿನ ಮೊದಲೇ ಲೋಕಸಭೆಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು. ಲೋಕಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಏಪ್ರಿಲ್ 20 ಮತ್ತು 10 ಮೇ 2004 ರ ನಡುವೆ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. 14 ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯ 543 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು 670 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಮತದಾನ ಮಾಡುವ ಅರ್ಹತೆ ಇತ್ತು. ಲೋಕಸಭೆ ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತಿನ ನೇರವಾಗಿ ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರ ಕೆಳಮನೆಯಾಗಿದ್ದು, 543 ರಲ್ಲಿ 335 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಮಿತ್ರರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಬಹುಜನ ಸಮಾಜ ಪಕ್ಷ (ಬಿಎಸ್ಪಿ), ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ (ಎಸ್ಪಿ), ಕೇರಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಕೆಸಿ)ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. *2004 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ನೇತೃತ್ವದ ಮೈತ್ರಿ ಅಚ್ಚರಿ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು. ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದ (ವಿಧವೆ) ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಲು ಇಷ್ಟಪಡದೆ, ಆರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ಜ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ಜ್‍ವರನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಲು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ಒಕ್ಕೂಟ (ಯುಪಿಎ- [[:en:United Progressive Alliance|United Progressive Alliance]]) ಎಂಬ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳ ಹೊರಗಿನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡಲು ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಮೊದಲ ಸಿಖ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದುವಲ್ಲದವರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾದರು. ಬಹುಜನ ಸಮಾಜ ಪಕ್ಷ (ಬಿಎಸ್ಪಿ), ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ (ಎಸ್ಪಿ), ಕೇರಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಕೆಸಿ) ಮತ್ತು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬೆಂಬಲನೀಡಿದರು. ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಖಾಸಗೀಕರಣವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿದರೂ, ಸಿಂಗ್ ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. [50] [51] *'''ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಮಸ್ಯೆ''':2004 ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ಭಾರತ ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಆ ನಂತರದ ವರ್ಷದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀನಗರ-ಮುಜಫರಾಬಾದ್ ಬಸ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು, 60 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ-ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆಡಳಿತದ ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ನಡೆಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೇ 2006 ರಲ್ಲಿ, ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಉಗ್ರರು 35 ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತದ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಕ್ರೂರ ದಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಂದುಹಾಕಿದರು. *'''ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಕೋಪ''':2004 ರ ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಾಗರದ ಒಳಗಿನ ಭೂಕಂಪನ ಮತ್ತು ಸುನಾಮಿ ಭಾರತೀಯ ಕಡಲ ತೀರಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿತು, ಸುಮಾರು 18,000 ಜನರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿ 650,000 ಜನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ ಕರಾವಳಿ ತೀರದ ಪ್ರಬಲ ಭೂ/ಸಮುದ್ರತಳದ ಭೂಕಂಪನದಿಂದ ಸುನಾಮಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ನಂತರ ಮುಂಬೈನ ಅತಿವೃಷ್ಠಿ ಪ್ರವಾಹಗಳು 1,000 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಸಾವಿಗೀಡುಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಭೂಕಂಪನದಲ್ಲಿ 79,000 ಜನರು ಸಾವಿಗೀಡಾದರು.. ಇಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಉಪಖಂಡವನ್ನು ಆ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದವು.<ref name="Bbc 2018"/> :'''ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳು:-''' *2006 ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 60 ದಶಲಕ್ಷ ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಬಡತನದಿಂದ ಪಾರುಮಾಡುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>India Rising - Newsweek and The Daily Beast. Newsweek.com (5 March 2006). Retrieved on 12 July 2013.</ref><ref>Giridharadas, Anand (21 July 2005). "India welcomed as new sort of superpower". The New York Times. Retrieved 4 May 2010.</ref> ===ಪರಮಾಣು ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದ=== *ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್ ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪರಮಾಣು ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು. ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕೊಡುವುದು, ಆ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದು. ನಂತರ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು 30 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಪರಮಾಣು ರಿಯಾಕ್ಟರುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇಂಧನವನ್ನು ಭಾರತವು ಖರೀದಿಸಲು, ಅದರ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಕಾನೂನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. *ಜುಲೈ 2008 ರಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್‍ನ ಎಡಪಂಥೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದದ ಬಗ್ಗೆ ವಿರೋಧಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡವು. ನಂತರ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಹುಮತ ಸಾಬೀತು ಮತಯಾಚನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಮತವನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ವಿಶ್ವಾಸ ಮತದಾನದ ನಂತರ, ಹಲವಾರು ಎಡಪಂಥೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಹೊಸ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡವು, ಯುಪಿಎ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದಿಂದ ದೋಷಪೂರಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಮೂರು ತಿಂಗಳೊಳಗೆ, ಯು.ಎಸ್. / ಅಮೇರಿಕದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು.ಬುಷ್ ಭಾರತದ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು, ಇದು ದೆಹಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪರಮಾಣು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಮೂರು ದಶಕಗಳ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಅಮೇರಿಕ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref>["India profile - Timeline". Bbc.co.uk. 15 August 2018. Retrieved 15 August 2018.]</ref> ===ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರು=== *'''[[ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲ್]]''' (ಪ್ರತಿಭಾ ದೇವಿಸಿಂಗ್ ಪಾಟೀಲ್ )ಅವರು 2007 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ ಭಾರತ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ನೆಹರು-ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲ್ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಲ್ಲದ ರಾಜಕಾರಿಣಿ. ಅವರು ರಾಜಸ್ಥಾನ ರಾಜ್ಯದ –ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿದ್ದರು. ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು.<ref>"Profile: Pratibha Patil". News.bbc.co.uk. 21 July 2007. Retrieved 15 August 2018</ref> ===2007 ರ ಸಂಜೋತಾ ಎಕ್ಸ್‍ಪ್ರೆಸ್ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ=== *"2007 ರ ಸಂಜೋತಾ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ"ಯು ಫೆಬ್ರವರಿ 18, 2007 ರಂದು ಸಂಜೋತಾ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ನಲ್ಲಿ, ದೆಹಲಿ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಲಾಹೋರ್‍ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ 'ವಾರಕ್ಕೆ ಎರಡು ದಿನ ರೈಲು ಸೇವೆ'ಯಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಒಂದು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿಯಾಗಿದೆ. ಎರಡು ರೈಲುಬೊಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್ಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು, ಎರಡೂ ಬೋಗಿಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದವು, ಭಾರತೀಯ ರೈಲು ಪಾಣಿಪತ್ ಬಳಿ 'ದಿವಾನಾ'ವನ್ನು ದಾಟಿದ ನಂತರವೇ ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಸಿಡಿಸಲಾಯಿತು. ದಿವಾನಾ ದೆಹಲಿಯಿಂದ 80 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (50 ಮೈಲಿ) ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ನಂತರದ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಅರವತ್ತೊಂಭತ್ತು ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಸಾವುಕಂಡ 68 ರಲ್ಲಿ, ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ನಾಗರಿಕರು. ಬಲಿಯಾದವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕರೂ ಇದ್ದರು, ಮತ್ತು ಮೂರು ರೈಲ್ವೆ ಪೋಲೀಸರು ಸೇರಿದ್ದರು. ಈ ಧಾಳಿ ಮಾಜಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿ ನೇತೃತ್ವದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮೂಲಭೂತವಾದಿ ಗುಂಪು "ಅಭಿನವ್ ಭಾರತ"ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಹೊಸ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಿದೆ. ಕಮಲ ಚೌಹಾಣ್ ಮತ್ತು ಅಮಿತ್ ಚೌಹಾಣ್ ಇಬ್ಬರು ಬಾಂಬರ್ಗಳು ಎಂದು ಲೋಕೇಶ್ ಶರ್ಮಾ ಮತ್ತು ರಾಜೇಂದ್ರ ಪೆಹಲ್ವಾನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಈ ನಾಲ್ಕು ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>"Samjhauta express blast: Kamal Chouhan arrested for alleged role". Times of India. India. 12 February 2012. Retrieved 13 February 2012.</ref><ref>"India arrests key suspect in Samjhauta Express blast". Express Tribune. 12 February 2012. Retrieved 13 February 2012.</ref><ref>"NIA to name Samjhauta bombers". 8 August 2012.</ref><ref>"Samjhauta blasts: NIA seeks details of LeT financier Qasmani's role from US".</ref><ref>"Lt Col Purohit Not An Accused In Samjhauta Blast Case: National Investigation Agency". NDTV.com.</ref> ====ಚಂದ್ರಯಾನ:==== *ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ:[[ಚಂದ್ರಯಾನ-೧]][[ಚಂದ್ರಯಾನ-೨]] [[File:CY1 2007 (cropped).jpg|thumb|ಚಂದ್ರನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಉಪಕರಣ(CY1 2007)]] *ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಯಾನ -1 ಎಂಬ ಮಾನವರಹಿತ ಚಂದ್ರನ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಚಂದ್ರನಿಗೆ ಭಾರತವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ರಾಕೆಟ್ ಅನ್ನು ಇಟಲಿಯ ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದಿತ್ತು. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇದನ್ನು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶಕ್ಕೆ ಉಡಾಯಿಸಿದರು. ಇದು ಆಗಸ್ಟ್‌ 2009ರ ತನಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತ್ತು. ಈ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರನ ಉಪಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಒಂದು ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಸಹ ಸೇರಿದ್ದವು. PSLVಯ ನವೀಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ PSLV C11 ಮೂಲಕ ಗಗನನೌಕೆಯನ್ನು 22 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2008ರಂದು 06:22 IST ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನೈನಿಂದ 80 ಕಿಮೀ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ, ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದನೆಲ್ಲೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶ್ರೀಹರಿಕೋಟಾ ಸತೀಶ್‌ ಧವನ್‌ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಈ ಗಗನನೌಕೆಯನ್ನು ಉಡಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಚಂದ್ರನ ನೆಲವನ್ನು ಶೋಧಿಸಲು ಭಾರತವು ತನ್ನದೇ ಆದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಚಂದ್ರಯಾನ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯೋಜನೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಉತ್ತೇಜನ ಲಭಿಸಿತು. 8 ನವೆಂಬರ್‌ 2008ರಂದು ಚಂದ್ರಯಾನಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ವಾಹನವನ್ನು ಚಂದ್ರನ ಕಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು^[೪೯] ===2008 ರ ಮುಂಬಯಿ ದಾಳಿ=== *ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ:[[2008ರ ಮುಂಬೈ ದಾಳಿ]] {| class="wikitable" |- |[[File:Taj Mahal Palace Hotel at night.jpg|thumb|center|180px|ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಹೋಟೆಲ್ ರಾತ್ರಿ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ]] |[[File:Taj mahal dedistorted.jpg|thumb|center|180px|ತಾಜ್ ಮಹಲ್ ಹೋಟೆಲ್ - ಹಾನಿಗೆ ಓಳಗಾದಾಗ,]] |[[File:Bombaymapconfirmed attacks.png|thumb|right|180px|ಮುಂಬಯಿಯ ಮ್ಯಾಪು- ಧಾಳಿನೆಡೆದ ಪ್ರದೇಶ]] |[[File:Mumbai Terror Protest.JPG|thumb|left|180px|ಮುಂಬೈ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆ]] |- |} *2008 ರ ಮುಂಬೈ ದಾಳಿಗಳು (26/11 ಎಂದು ಕೂಡ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ನವೆಂಬರ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನೆಡೆಸಿದ ಗುಂಪು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆಯಾದ ಲಷ್ಕರ್-ಇ-ತೊಯ್ಬಾದ 10 ಸದಸ್ಯರು. ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ 12 ಸಂಘಟಿತ ಶೂಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯ ಸರಣಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿದ ಜಾಗತಿಕ ಖಂಡನೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಈ ದಾಳಿಯು ಬುಧವಾರ, 2008 ನವೆಂಬರ್ 26 ರಂದು ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಶನಿವಾರ, 29 ನವೆಂಬರ್ 2008 ರ ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. 164 ಜನರು ಮೃತಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು 308 ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡರು <ref>"26/11 Mumbai Terror Attacks Aftermath: Security Audits Carried Out On 227 Non-Major Seaports Till Date". NDTV. 26 November 2017. Retrieved 7 December 2017.</ref> *'''ಧಾಳಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು''':ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಟರ್ಮಿನಸ್, ಒಬೆರಾಯ್ ಟ್ರೈಡೆಂಟ್, ತಾಜ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ & ಟವರ್, ಲಿಯೋಪೋಲ್ಡ್ ಕೆಫೆ, ಕ್ಯಾಮಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ನಾರಿಮನ್ ಹೌಸ್ ಯಹೂದಿ ಸಮುದಾಯ ಕೇಂದ್ರ,ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ದಾಳಿಗಳು ಸಂಭವಿಸಿವೆ. ಮೆಟ್ರೊ ಸಿನೆಮಾ, ಮತ್ತು ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಟ್ಟಡ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಲೇನ್ ಇದೆ.- ಅಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮುಂಬೈ ಬಂದರು ಪ್ರದೇಶದ ಮಜಗಾವ್ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಲೇ ಪಾರ್ಲೆನಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಫೋಟ ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref>["Tracing the terror route". The Indian Express. India. 10 December 2008.Archived from the original on 28 May 2009.]</ref> ನವೆಂಬರ್ 28 ರ ಮುಂಜಾನೆ, ತಾಜ್ ಹೋಟೆಲ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಸೈಟ್ ಗಳನ್ನು ಮುಂಬಯಿ ಪೋಲಿಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳಿಂದ ವಶ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ನವೆಂಬರ್ 29 ರಂದು, ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು (ಎನ್ಎಸ್ಜಿ) ಉಳಿದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಲು 'ಆಪರೇಷನ್ ಬ್‍ಲ್ಯಾ ಕ್ ಸುಂಟರಗಾಳಿ' ಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು; ತಾಜ್ ಹೋಟೆಲ್ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ದಾಳಿಕೋರರ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಅದು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ದಾಳಿಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು.<ref>["Police declare Mumbai siege over". BBC. 29 November 2008]</ref> *ಸೆರೆಸಿಕ್ಕಿದ ಅಜ್ಮಲ್ ಕಸಾಬ್ ಈ ದಾಳಿಕೋರರು ಲಷ್ಕರ್-ಎ-ತೊಯ್ಬಾ, ಸದಸ್ಯರು ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರು. ಆಕ್ರಮಣಕಾರರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ನಿಯಂತ್ರಕರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿತು. 7 ಜನವರಿ 2009 ರಂದು ದಾಳಿಯ ಏಕೈಕ ಬದುಕುಳಿದ ಅಪರಾಧಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಜೆಯು ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಾಗರೀಕರಾಗಿದ್ದ ಎಂದು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ದೃಢಪಡಿಸಿತು. 9 ಏಪ್ರಿಲ್ 2015 ರಂದು, ದಾಳಿಯ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ. ಜಾಕಿರ್ ರೆಹಮಾನ್ ಲಖ್ವಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ₨ 200,000 (US $ 1,900) ನ ಖಾತರಿಯ ಬಾಂಡ್ಗಳ ಆಧಾರದಮೇಲೆ ಜಾಮೀನು ಪಡೆದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>"Lakhvi gets bail, again". Dawn, Pakistan. Retrieved 9 January 2015.</ref> ====ನಿರಪರಾಧಿತ್ವ==== ---- *ಜುಲೈ 2009 ರಲ್ಲಿ, ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸಲಿಂಗಕಾಮ ಲೈಂಗಿಕತೆಯನ್ನು ಅಪರಾಧವಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿತು, ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್-ಯುಗದ ಕಾನೂನು, ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ವಿಭಾಗ 377 ರನ್ನು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>"Gay sex decriminalised in India". BBC. 2009-07-02. Retrieved 2009-07-02</ref> ==2009 ರ ಚುನಾವಣೆ - ಮತ್ತೆ ಯುಪಿಯೆ ಆಡಳಿತ== *'''13 ನೇ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ''':: [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]]::(ಜನನ 1932) ಪಕ್ಷ:ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್;(ಯುಪಿಎ) ದಿ.22 ಮೇ 2004 ರಿಂದ ಮೇ 22, 2009;+ 26 ಮೇ 2014 ರ ವರೆಗೆ; 10 ವರ್ಷಗಳು, 4 ದಿನಗಳು. *'''13 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು::[[ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖೆರ್ಜೀ|ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ]]''';(1935-) (ಪಕ್ಷ:[[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]]) ದಿ.25 ಜುಲೈ 2012 ರಿಂದ 25 ಜುಲೈ 2017 ರ ವರೆಗೆ, 60 ತಿಂಗಳು. *[[೨೦೦೯ರ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ]] {| class="wikitable"- align="right" |- |[[File:Manmohansingh04052007.jpg|thumb|120px|[[ಮನಮೋಹನ ಸಿಂಗ್]]- ಪ್ರಧಾನಿ: ಯುಪಿಯೆ]] |[[File:Lal Krishna Advani 2008-12-4.jpg|thumb|180px|[[ಎಲ್. ಕೆ. ಅಡ್ವಾಣಿ|ಎಲ್.ಕೆ.ಅದ್ವಾನಿ]]: ಬಿಜೆಪಿ; ವಿರೋಧಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ]] |- |[[File:PrakashKarat cropped.jpg|thumb|120px|ಪ್ರಕಾಶ್ ಕಾರಟ್ - ಸಿ.ಪಿ.ಐ.(ಎಮ್); ಮೂರನೇ ಬಣ]] |[[File:Amar Singh at the India Economic Summit 2008 cropped.jpg|thumb|120px|ಅಮರಸಿಂಗ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ.ನಾಲ್ಕನೇ ಬಣ]] |} *2009 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತೀಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಒಕ್ಕೂಟ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್) 262 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು.ಅದರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಒಂದೇ 206 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಬಿಜೆಪಿ ಒಕ್ಕೂಟ (ನ್ಯಾಶನಲ್ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಅಲಿಯನ್ಸ್) 159 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರಾ ಗೆದ್ದಿತು. ಉಳಿದ ಸ್ಥಾನಗಳು ಮೂರನೆಯ ಬಣ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಸೇರಿದವು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿದರೂ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿ ಕೆಲವು ಪಕ್ಷಗಳ ಹೊರಗಿನ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಆಡಳಿತ ನೆಡೆಸುವಂತಾಯಿತು. 543 ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ 322 ಸದಸ್ಯರ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಯುಪಿಎ ಒಂದು ಅನುಕೂಲಕರ ಬಹುಮತವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. *'''ಒಂದನೇ ಬಣ:''':-ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-206;ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-19;ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ-18;ನ್ಯಾಶನಲಿಸ್ಟ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಾರ್ಟಿ-9;ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನ-3;ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಮುಕ್ತಿ ಮೋರ್ಚಾ-2;ಇಂಡಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್-2;ವಿತುತಲೈ ಚಿರುತಿಗಲ್ ಕಚಿ-1;ಕೇರಳ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (ಮಣಿ)-1;ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮಜ್ಲಿಸ್-ಇ-ಇಥೇಹಾದುಲ್ ಮುಸಲ್ಮೀನ್-1.('''ಯುನೈಟೆಡ್ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್''') + '''ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬೆಂಬಲ''':ಬಹುಜನ ಸಮಾಜ ಪಕ್ಷ-21;ಜನತಾ ದಳ (ಸೆಕ್ಯುಲರ್)-3;ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಫ್ರಂಟ್-1;ಬೋಡೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಫ್ರಂಟ್-1;ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಪಕ್ಷ-1;ಬಹುಜನ್ ವಿಕಾಸ್ ಅಗಾಡಿ-1;ಸಿಕ್ಕಿಂ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್-1; *'''ಎರಡನೇ ಬಣ:''':-ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ-116;ಜನತಾ ದಳ (ಯುನೈಟೆಡ್)-20;ಶಿವಸೇನೆ-11;ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೋಕ ದಳ-5;;ಶಿರೋಮಣಿ ಅಕಾಲಿ ದಳ-4;ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಮಿತಿ-2;ಅಸ್ಸಾಂ ಗನಾ ಪರಿಷತ್-1.('''ನ್ಯಾಶನಲ್ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಅಲಿಯನ್ಸ್)''' *'''ಮೂರನೇ ಬಣ:''':-ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ವಾದಿ)-16;ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ -4;ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ-2;ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಲಾಕ್-2;ಬಹುಜನ ಸಮಾಜ ಪಕ್ಷ-21;ಬಿಜು ಜನತಾ ದಳ-14; ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ-9;ತೆಲುಗು ದೇಶಂ ಪಕ್ಷ-6;ಜನತಾ ದಳ (ಸೆಕ್ಯುಲರ್)3;ಮರೂಲಾರಚಿ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ-1;ಹರಿಯಾಣ ಜನಿತ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್-1. ('''ಎಡ ಪಕ್ಷಗಳು''') *'''ನಾಲ್ಕನೇ ಬಣ:''':-ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ-23;ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನತಾ ದಳ-;4;ಲೋಕ ಜನಶಕ್ತಿ ಪಾರ್ಟಿ-೦ *'''ಇತರೆ :'''ಅಸ್ಸಾಂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್-1;ಜಾರ್ಖಂಡ್ ವಿಕಾಸ್ ಮೋರ್ಚಾ (ಪ್ರಜಾತಂತ್ರಿಕ್)-1;ನಾಗಾಲ್ಯಾಂಡ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಫ್ರಂಟ್-1;ಬೋಡೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಫ್ರಂಟ್-1;ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿ ಪಕ್ಷ-1;ಬಹುಜನ್ ವಿಕಾಸ್ ಅಗಾಡಿ-1;ಸಿಕ್ಕಿಂ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಫ್ರಂಟ್-1;ಸ್ವತಂತ್ರರು-9;<ref>Performance of National Parties" (PDF). General Elections, 2009 (15th LOK SABHA). Election Commission of India. Retrieved 2014-02-06.</ref> ===ಆಡಳಿತ=== *ಕಾಗ್ರೆಸ್ ನೇತ್ರತ್ವದ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಅನೇಕ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ಆದರೆ ಅವು ಯಾವುವೂ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ೨೦೧೪ ರ ವರೆಗೂ ರುಜುವಾತು ಆಗದಿದ್ದರೂ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕುಸಿಯಿತು. ಈ ಎರಡನೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಣದುಬ್ಬರವು ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿತು, ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಬೆಲೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಆಧಾರವಿಲ್ಲದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಅನೇಕ ಆರೋಪಗಳಿಂದ ಜನಪ್ರಿತೆ ಕುಸಿಯಿತು. ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದ [[ಮನಮೋಹನ ಸಿಂಗ್]] ಉತ್ತಮ ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞರಾದರೂ ಗ್ರಾಮೋದ್ಯೊಗ- ನರೇಗಾ ಯೋಜನೆ; ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆ, ನಿರುದ್ಯೊಗ ನಿವಾರಣೆ ಮೊದಲಾದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ತಂದರು ವಾಗ್ಮಿಯೂ ಮಾತುಗಾರರೂ ಅಲ್ಲದ ಸಭ್ಯರಾದ ಸಿಂಗ್ ವಿರೋಧಿಗಳಿಂದ 'ಮೌನಿ' ಪ್ರಧಾನಿ ಎಂಬ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾದರು.<ref>Majumdar, Sanjoy (10 November 2009). "Frontier town venerates Dalai Lama". BBC News.</ref> *ಭಾರತವು 21 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ನಕ್ಸಲೀಯ-ಮಾವೊವಾದಿ ಬಂಡುಕೋರರನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಮತ್ತು ಇತರ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಗಳು- ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಇರುವ ಇಸ್ಲಾಮಿ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಪ್ರಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಇವು ಭಾರತವು ಎದರಿಸಿತ್ತಿರುವ "ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಂತರಿಕ ಭದ್ರತಾ ಸವಾಲು", ಎಂದು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]] ಹೇಳಿದರು. ಮುಂಬೈ, ನವದೆಹಲಿ, ಜೈಪುರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಹೊಸ ಸಹಸ್ರಮಾನದಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಅನೇಕ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್, ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿದೇಶಿ ಸಂಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಸುಧಾರಿಸಿದವು. '''ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತವನ್ನು ಇದೀಗ ಜಗತ್ತಿನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾಗಿ ದೇಶವನ್ನಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.''' ಎಂದು ಬಿಬಿಸಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು.^[೬೫] *'''[[ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ]]''' [[File:Tawang Monastery (Tibetan Buddhist).jpg|thumb|360px|ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ತವಾಂಗ್‍ನ ದೊಡ್ಡ ಮಠ,]] *ಅರುಣಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ತವಾಂಗ್ ಮಠ, ಟಿಬೆಟ್ಟಿನ ಲಾಸಾದಲ್ಲಿರುವ ಪೊಟಾಲಾ ಅರಮನೆಯ ನಂತರ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮಠವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಠವಾಗಿದೆ. ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಕೆಲವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಚೀನಾದ ಮಾವೋನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯಾಗದಂತೆ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ^[೫೮]<ref>"Profile: India's Maoist rebels". Bbc.co.uk. 4 March 2011. Retrieved 15 August 2018.</ref> *ದಿ.8 ನವೆಂಬರ್ 2009 ರಂದು, ಅರುಣಾಚಲಪ್ರದೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ತಾನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳುವ ಚೀನಾದ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಅಲಕ್ಷಿಸಿ 14 ನೆಯ [[ದಲೈ ಲಾಮಾ]] [[ಅರುಣಾಚಲ]] ಪ್ರದೇಶದ ತವಾಂಗ್ ಮಠವನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು, ಇದು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವಾದ ಘಟನೆಯಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಆ ಆಶ್ರಮದ ಮಠದ ಮುಖ್ಯಗುರು ವೈಭವ ಮತ್ತು ಅಬ್ಬರದಿಂದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಆಕರ್ಷಣೆಯಿಂದ ಇವರನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು. [<ref>Richardson 1984, p. 210.</ref>] ===2010 ರ ದಶಕ=== *2010 ರ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ:[[ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್|ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್]] [[File:Commonwealth-Games-2010-Opening-Ceremony.jpg|thumb|ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ (ದೆಹಲಿ) 2010 ರ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭ.]] *2010 ರ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ XIX( ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ‘ದೆಹಲಿ 2010‘ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಭಾರತದ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ದಿ.3 ರಿಂದ 14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010 ರವರೆಗೆ ನಡೆದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವಾಗಿತ್ತು. 71 ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಒಟ್ಟು 6081 ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು ಮತ್ತು 21 ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ಮತ್ತು 272 ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು., ಇದು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಹು-ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವಾಗಿದೆ, 1951 ಮತ್ತು 1982 ರಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಏಷಿಯನ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು. ಆರಂಭದ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತಾಯದ ಸಮಾರಂಭಗಳು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. *ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ 1998 ರಲ್ಲಿ ಮಲೇಶಿಯಾದ ಕೌಲಾಲಂಪುರ್ ನಂತರ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದವು. ಒಂದು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗಣರಾಜ್ಯವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. *'''ಇದು ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಮಟ್ಟದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನುಳ್ಳ 70,000 ದಿಂದ 80,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಯ ಅಧಿಕ ವೆಚ್ಚದ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ. ದಿ.14 ನವೆಂಬರ್‍ 2003 ರಲ್ಲಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಯವರ ಎನ್.ಡಿ.ಎ. ಸರ್ಕಾರವು ಒಲಂಪಿಕ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ಎರಡನೆಯ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಿಡ್‍ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ನೆಡಸುವುದಾಗಿ ಮೇಲಾಟದಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದು ಒಪ್ಪಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಮಾನದ ಟಿಕೆಟ್‍ಗಳು, ಊಟ, ವಸತಿ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾದ $100,000 (ಡಾಲರ್)ನ್ನು ಭಾಗವಹಿಸುವ ದೇಶಕ್ಕೆ ಕೊಡುವ ಭರವಸೆಯ ಷರತ್ತನ್ನು ನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.(ಪ್ರತಿ ದೇಶಕ್ಕೆ 6 ಕೋಟಿ ರೂ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 40,000 ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಭಾಗವಹಿಸುವ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕಾಗುವುದು. ಊಟ ವಸತಿ ಪ್ರಯಾಣ ವೆಚ್ಚ ಬೇರೆ.) ಆದರೆ ಭಾರತದ ಜಿಪುಣ ಮತ್ತು ಅಸೂಯೆಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ನಂತರ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರ ಮೇಲೆ ವೆಚ್ಚ ಅತಿಯಾಯಿತೆಂದು ಅಪವಾದ ಹೇರಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅದರ ಯಾವುದೋ ಹಣಕಾಸು ಉಪಸಮಿತಿ ೧೦೦- ೨೦೦ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ಅಧಿಕ ಬೆಲೆಗೆ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಮಗ್ರಿ ಕೊಂಡುದನ್ನು ವಿರೋಧಪಕ್ಷಗಳು ೮೦,೦೦೦ ಕೋಟಿ ಹಗರಣ ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದವು. ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ತಡವಾಗಿ ಆರಂಭ ಮಾಡಿ ಸಲಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಲು ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾನವಹಕ್ಕು ಆಯೋಗಕ್ಕೆ 'ಕೆಲಸಗಾರರ ಶೋಷಣೆ' ಎಂದು ದೂರು ಕೊಟ್ಟರು, ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರಂಭೊತ್ಸವ ಮಾಡಿ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಹೊಗಳಿಕೆ ಗಳಿಸಿದರೂ ವಿರೋಧಿಗಳ ಗುಂಪು ಕಲ್ಮಾಡಿಯವರು ಸ್ವಾಗತಿಸುವಾಗ ಅವಮಾನಿಸಿ ಕೂಗಿದವು. ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಜವಾಬ್ದಾರರೆಂದು ಕೊನೆಗೆ ಅವರನ್ನು ಬಂದಿಸಿದಾಗ ಅವರು ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಪಡೆದರು. ಇದು ಭಾರತದ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಘಟನೆಯ ಸ್ಥಿತಿ. '''<ref>"Commonwealth Games: Corruption and Pride, a debate". Theworldreporter.com. 29 September 2010. Retrieved 14 January 2011.</ref><ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Biggest-ever-Commonwealth-Games-begins-in-Delhi/articleshow/6678262.cms?referral=PM Biggest-ever-Commonwealth-Games-begins-in-Delhi]</ref> [[File:Delhi 2010 commonwealth games organizing committee head office.jpg|thumb|left|OC-ಕಾಮನ್‍ವೆಲ್ತ್ ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡ]] [[File:Jawaharlal Nehru Stadium CWG opening ceremony.jpg|thumb| ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, [[ನವ ದೆಹಲಿ]] ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಳ,]] * 2003 ರಲ್ಲಿ ಎನ್‍ಡಿಎ ಸರ್ಕಾರ ನೆಡೆಸಲು ಒಪ್ಪಿದ್ದ ಈ ಕ್ರೀಡಾ ಕೂಟಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾಜಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಜರ್ನೈಲ್ ಸಿಂಗ್ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸುರೇಶ್ ಕಲ್ಮಾಡಿ ಅವರು ಸಮಿತಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಅವರು 2006 ರಿಂದ ಆಗಬೇಕಾದ ಪೂರ್ವ ಸಿದ್ಧತೆ ಇಲ್ಲದೆ ಎರಡೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯಮಟ್ಟದ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಮಿತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹಣದ ದುರುಪಯೋಗದ ದೂರುಗಳು ಇದ್ದರೂ ಕಲ್ಮಾಡಿಯವರು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನೆಡೆಸುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ಇತ್ತರು. ಮ.ಶಂ.ಐಯರ್ ಕ್ರೀಡಾ ಮಂತ್ರಿಗಳೇ ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡಮೊತ್ತದ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವೇ ಎಂದು ನಿರುತ್ಸಾಹ ತೊರಿದರು.<ref>The Hindu : India to host 2010 Commonwealth Games". http://www.thehindu.com. Retrieved 2017-10-01.</ref><ref>[https://www.theage.com.au/sport/new-delhi-to-host-2010-commonwealth-games-20031114-gdwqo2.html New Delhi to host 2010 Commonwealth Games;14 November 2003]</ref> ====ಕ್ರೀಡಾ ಫಲಿತಾಂಶ==== *ಅಂತಿಮ ಪದಕ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾವು 78 ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 177 ಅತ್ಯಧಿಕ ಪದಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ಆತಿಥ್ಯಮಾಡಿದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಭಾರತವು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸಾಧಿಸಿದೆ, 38 ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟಾರೆ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದೆ. 37 ಚಿನ್ನದ ಪದಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು *2003 ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಒಟ್ಟು ಬಜೆಟ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಅನ್ನು ಹೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಮಾಡಲು 16.2 ಶತಕೋಟಿ ರೂ. ಆಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 2010 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತ ಒಟ್ಟು ಬಜೆಟ್ ಅಂದಾಜು ರೂ. 115 ಶತಕೋಟಿಗೆ, ನಂತರ 117 ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಕ್ರೀಡಾ-ಸಂಬಂಧಿತ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿತ್ತು. [23] ಬಿಸಿನೆಸ್ ಟುಡೇ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಗೇಮ್ಸ್ ವೆಚ್ಚ ಎಲ್ಲಾ ಸೇರಿ ರೂ. 700 ಶತಕೋಟಿ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ.<ref>["Official Medal table". Archived from the original on 6 October 2010. Retrieved 7 October 2010]</ref> *ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ಮುಕ್ತಾಯದ ನಂತರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಂಘಟನಾ ಸಮಿತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ತಪ್ಪು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ವಿಶೇಷ ಸಮಿತಿಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಘೋಷಿಸಿತು; ಆಗಸ್ಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಭ್ರಷ್ಟ ಘಟನೆಯ ವರದಿಗಳು ಬಂದವು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ನಂತರ "ತೀವ್ರ ಮತ್ತು ತಕ್ಕ" ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು ಎಂದರು. 2010 ರ ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಮಟ್ಟದ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ನೆಡೆದು ಮುಕ್ತಾಯವಾದರೂ ಇದರ ಬಗೆಗಿನ ದೂರುಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳು 2010 ರಲ್ಲಿ ದೇಶವನ್ನು ಕಾಡಿದವು. ಸುಮಾರು 70,000 - 80,000 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳ ವೆಚ್ಚದ ಈ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 90 ರಿಂದ 100 ಕೋಟಿ ರೂ,ಗಳ ದುಬಾರಿ ಖರೀದಿಯು ಕೆಲವು ಕಮಿಟಿಯಿಂದ ನೆಡೆದಿದೆ ಎಂದು ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದು ಎಲ್ಲದಕ್ಕೂ ಮಖ್ಯಸ್ಥ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಸಮಿತಿ ಛೇರ್‍ಮನ್ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಾದ ಸುರೇಶ ಕಲ್ಮಾಡಿವರ ಮೇಲೆ ಎಫ್.ಐ.ಆರ್ ದಾಖಲಿಸಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಜಾಮೀನಿನ ಮೇಲೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿದರು. ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮಾದ್ಯಮದವರು, ಇದು ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಕ್ಕೆ ವೆಚ್ಚವಾದ ಎಲ್ಲಾ 80,000 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿನ ಅವ್ಯವಹಾರವೆಂದು 2014 ರ ವರೆಗೂ ಪ್ರಚಾರಮಾಡಿದರು. ಕೆಲವು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೇರಿತವೆಂಬ ಅನುಮಾನವೂ ಇದ್ದವು. ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಸಮರ್ಥಕರಿಲ್ಲದೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕುಗ್ಗಿತು. ಆದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕ್ರೀಡಾಮಂತ್ರಿ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೊಗಳಿ ಭಾರತ ಒಲಂಪಿಕ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ನೆಡಸಲಿ ಎಂದರು.<ref>[https://www.ndtv.com/commonwealth-games/india-should-aim-for-olympics-australian-sports-minister-434464 India should aim for Olympics: Australian Sports Minister Commonwealth Games | Press Trust of India | Updated: October 05, 2010]</ref><ref>[https://www.thehindu.com/news/national/cwg-scam-kalmadi-named-main-accused-in-first-cbi-charge-sheet/article2035048.ece CWG scam: Kalmadi named ‘main accused' in first CBI charge sheet;Vinay Kumar NEW DELHI, MAY 20, 2011]</ref><ref>"Tonga to send 22 athletes to Commonwealth Games – Top Stories – Commonwealth Games – Events & Tournaments – Sports". The Times of India. Associated Press</ref><ref>Delhi's CWG success tough to emulate, says Scotland". NDTV. 15 October 2010. Retrieved 1 April 2011.</ref> ===2 ಜಿ ಸ್ಪೆಕ್‍ಟ್ರಮ್=== *'''[[2 ಜಿ]]''' (ಅಥವಾ 2-ಜಿ) ಎನ್ನುವುದು ಎರಡನೆಯ ಪೀಳಿಗೆಯ ತಂತಿರಹಿತ ಅಥವಾ ನಿಃಸ್ತಂತು ದೂರವಾಣಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆಯ ಪೀಳಿಗೆಯ 2ಜಿ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಟೆಲಿಕಾಮ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ 1991 ರಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋಲಿಂಜ,(ಇದೀಗಎಲಿಸಾ ಓಯ್ಜ್ರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ) ರಿಂದ ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಎಸ್ಎಮ್ ಮಾನದಂಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನವುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 2 ಜಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಲಾಭಗಳೆಂದರೆ ಪೋನ್ ಸಂಭಾಷಣೆಗಳು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿ ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಆಗಿರುತ್ತವೆ. ಅದರಿಂದ ವಿದ್ಯತ್ ತರಂಗಗಳಿಗಿಂತ ವೇಗ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇರುವುದು. 2ಜಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ತರಂಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಹಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಮತ್ತು 2ಜಿ ಯು ಮೊಬೈಲ್‌ಗಾಗಿ ಡೇಟಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಎಸ್ಎಮ್ಎಸ್ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿತು. 2.5ಜಿ, 2.75ಜಿ, 3 ಜಿ, ಮತ್ತು 4 ಜಿ ಗಳಂತಹ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು; 2 ಜಿ ಹಳೆಯದಾಗಿ ಅದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು 3 ಜಿ, ಮತ್ತು 4 ಜಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ; ಆದರೆ, ವಿಶ್ವದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 2 ಜಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೦೧ರ ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಆಡಳಿದಲ್ಲಿ ಇದು ೨ ಜಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂತು.<ref>"Radiolinja's History". 20 April 2004. Archived from the original on 23 October 2006. Retrieved 23 December 2009.</ref> *'''2-ಜಿ ತರಂಗದ ಮಾರಾಟ''' [[File:Shri A. Raja assumes the charge of Union Minister of Environment & Forests in New Delhi on May 26, 2004.jpg|thumb|ಎ.ರಾಜಾ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಐಟಿ ಸಚಿವರು; ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ (ಯುಪಿಎ) ಸೇರಿದ ಡಿ.ಎಮ.ಕೆ. ಪಕ್ಷದವರು ಮತ್ತು ಕರುಣಾನಿಧಿಗೆ ಆಪ್ತರು.]] [[File:Vinod Rai at the World Economic Forum on India 2012.jpg|thumb|ವಿನೋದ ರಾಯ್:ಭಾರತದ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್ ಜನರಲ್‍ ಆಗಿದ್ದವರು.]] *ಭಾರತವನ್ನು 22 ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ, 281 ವಲಯಗಳ ಪರವಾನಗಿಗಳು. 2008 ರಲ್ಲಿ, 122 ಹೊಸ ಎರಡನೇ-ಪೀಳಿಗೆಯ 2 ಜಿ ಯೂನಿಫೈಡ್ ಅಕ್ಸೆಸ್ ಸರ್ವೀಸ್ (ಯುಎಎಸ್) ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಟೆಲಿಕಾಂ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಅರುಣ್ ಶೌರಿ, ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿ ಆಡಳಿತವಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೂರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾಗ, ವಾಜಪೇಯಿ ಸರ್ಕಾರ ಜನರಿಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಪರ್ಕ ಸುಲಭ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಗುವಂತೆ, ಮೊದಲು ಬಂದವರಿಗೆ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿಯಮ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. 2007 ರಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಐಟಿ(IT) ಸಚಿವ ಎ.ರಾಜಾ ಅವರು ಅದೇ ಬೆಲೆಗೆ ಅದೇ ನಿಯಮದಂತೆ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. '''ಎ.ರಾಜಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ (ಯುಪಿಎ) ಸೇರಿದ ಡಿ.ಎಮ.ಕೆ. ಪಕ್ಷದವರು ಮತ್ತು ಕರುಣಾನಿಧಿಗೆ ಆಪ್ತರು.''' 2007 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25 ರಂದು DOT (ಡೈರೆಕ್ಟರ್ ಟೆಲಿಸಂಪರ್ಕ)ತನ್ನ ವೆಬ್‍ ಸೈಟಿನಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ದಿ.1 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007 ಮ.3:30 ರಿಂದ 4:30 ರವರೆಗೆ ೨.ಜಿ ಪರವಾನಗಿ (ಲೈಸನ್ಸ್)ಗಳನ್ನು ಅದೇ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ 2 ಜಿ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಂಅನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಹಂಚಲು ಮತ್ತು 2007 ರ ನವೆಂಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಪರವಾನಗಿ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು ರಾಜಾಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು, ಎ.ರಾಜ ಅವರು ಪ್ರಧಾನಿ ಸಿಂಗ್‍ ಅವರ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.<ref>https://www.livemint.com/Politics/lhr4Lk37t2WooRRijoitxN/2G-spectrum-scam-verdict-A-timeline-of-events.html "2G Spectrum Scam: Chronology of events". livemint.com/Politics/.</ref> ದಿ. *ದಿ.25, ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2007 ರಂದು ಮೊದಲು ಬಂದವರಿಗೆ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆ ಸರ್ವಿಸ್ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ದಿ. 1, 2007 ರ ವರೆಗೆ ಬಂದ ಅರ್ಇಗಳಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಡಿಒಟಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2007 ರಂದು ಡಿಒಟಿ 46 ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ 575 ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ನಂತರ ಜನವರಿ 10, 2008 ರಂದು, ಐದು ದಿನ ಹಿಂದಿನ 2007, 25 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್‌ನ (ಕಡಿತಗೊಂಡ ದಿನಾಂಕವನ್ನು) ನಿರ್ಧರಿಸಿ, ಆ ದಿನ 3:30 ಮತ್ತು 4:30 ರ ನಡುವೆ ಬಂದು ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದವರಿಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಡಿಒಟಿ ಹೇಳಿತು. ಜನವರಿ 10, 2008 ರಂದು, ಕಂಪನಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ ಪಾವತಿ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ತಿಳಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು; ನಿಗಮವು ಅನರ್ಹವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸ್ವಾನ್ ಟೆಲಿಕಾಂ ರೂ.15.37 ಬಿಲಿಯನ್‍ಗೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆ ಕಂಪನಿ ಅದನ್ನು ಯುಎಇ ಮೂಲದ ಎಟಿಸಾಲಾಟ್‍ಗೆ ಶೇಕಡಾ 45 ಪಾಲನ್ನು ರೂ.42 ಬಿಲಿಯನ್‍ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. ಯುನಿಟೆಕ್ ವೈರ್ಲೆಸ್ (ಯೂನಿಟೆಕ್ ಗ್ರೂಪ್ನ ಒಂದು ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆ) ನಾರ್ವೆಯ ಮೂಲ ಟೆಲಿನಾರ್ ರೂ.16.61 ಪಡೆದು ಅದನ್ನು ಶೇ.60 ಪಾಲನ್ನು ರೂ.62 ಬಿಲಿಯನ್‍ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.(ತಮಗೆ ಬೇಕಾದವರಿಗೆ ಕೊಡಲು ಆ ಕಂಪನಿಗಳ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ರಾಜಾ ಸೂಚನೆ ಮೊದಲೇ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಂಶಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ಅವರಿಂದ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ೩೦೦೦ ಕೋಟಿ ಲಾಭ ಪಡೆದಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹೆ ಸಿಬಿಯ ಊಹಿಸಿದೆ).<ref>What is 2G scam". NDTV.</ref> *2010ರಲ್ಲಿ 3G ಮತ್ತು ಬಿಡಬ್ಲ್ಯೂಎ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್-ಹರಾಜು ಬೆಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾದ ಮೊತ್ತದ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಭಾರತದ ಕಂಟ್ರೋಲರ್ ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಊಹಾತ್ಮಕವಾಗಿ ರೂ 1.76 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಎಂದು 2010 3G ಮತ್ತು BWA ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್-ಹರಾಜು ಬೆಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಂದಾಜಿಸಿದರು. 3G ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ [[2 ಜಿ]] ಗಿಂತ ವೇಗದ್ದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಯದು. (2 ಜಿಯ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಖಜಾನೆಯ ಒಟ್ಟು ನಷ್ಟ: ರೂ. 36,993 ಕೋಟಿ. 3 ಜಿ ಹರಾಜಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಖಜಾನೆಯ ಒಟ್ಟು ನಷ್ಟ ರೂ. 1,76,645 ಕೋಟಿ.(ಡಿಸೆಂಬರ್ 25, 2010;ರಲ್ಲಿ ಖಜಾನೆಗೆ 30,984 ಕೋಟಿ ರೂ. ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗಿದೆಯೆಂದು ಸಿಬಿಐ ಆರೋಪಪಟ್ಟಿ ಹೇಳಿದೆ) <ref>[https://ramanan50.wordpress.com/2010/12/25/2g-spectrum-scam-full-storyorigingrowth-and-modus-operandi/ 2G Spectrum Scam-Full Story, December 25, 2010]</ref>)<ref>"Performance Audit Report on the Issue of Licences and Allocation of 2G Spectrum" (PDF). Retrieved 5 January 2012.</ref><ref>"CAG findings in 2G spectrum case: 'Quite erroneously' 2001 values in 2008, report said". The Indian Express. 2017-12-22. Retrieved 2018-08-12.</ref><ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/india/2G-scam-Raja-misled-Manmohan-changed-cut-off-date-to-favour-firms-CBI-says/articleshow/46928840.cms 30,984 ಕೋಟಿ ರೂ. ನಷ್ಟ ]</ref> *'''ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿವಾದ:''' *ಸರಕಾರವು,ಏಪ್ರಿಲ್ 12, 2012- ತನ್ನ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತ ನೀತಿಯು ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಈ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ಆಗುತ್ತಿದೆ ಇದು ಸೇರಿದಂತೆ ಎಂಟು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಸರಕಾರವು ಕೋರ್ಟಿನ ಮಂದಿಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಹರಾಜು ಎನ್ನುವುದು ಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ, ಅದೇ ಏಕೈಕ ವಿಧಾನವಲ್ಲ ಎಂದಿತು. ಬೇರೆ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂದಿತು *ಎ.ರಾಜಾ ಅವರು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹಣಗಳಿಸುವುದೇ ಮುಖ್ಯ ನೀತಿಯಲ್ಲ. ಜನರಿಗೆ ಸುಲಭ ಬೆಲೆಗೆ ಕರೆ ಸಿಗುವಂತಾಗಲು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ೨ ಜಿ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಂನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಕಾರವೇ ಮಾರುವ ನೀತಿ ಅನುಸರಿಸಿದೆ. ಅದು ಸರ್ಕಾರದ ಹಕ್ಕು ಅದರಲ್ಲಿ ಕೋರ್ಟು ಪ್ರವೇಶಿಸುವಮತಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.<ref>[https://www.hindustantimes.com/india-news/2g-spectrum-allocation-scam-a-timeline-of-how-the-case-progressed/story-LM3YfIZiC9BEQIafiPRHmL.html 2G spectrum allocation scam: A timeline of how the case progressed;Dec 21, 2017]</ref> *ನಂತರ ಟೆಲಿಕಾಂ ಖಾತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕಪಿಲ್ ಸಿಬಿಲ್ "ನಾವು ಸಿಎಜಿ ನಡೆಸಿದ ಲೆಕ್ಕ ತಪಾಸಣೆ ಬಹಳ ಗಂಭೀರವಾದ ದೋಷಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತೇವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ವಿಪರೀತ ವಿರೋಧದ ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಜನರಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುಳ್ಳುತನವನ್ನು ಹರಡಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ವಸ್ತುಸ್ಥತಿ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>[https://www.ndtv.com/india-news/2g-war-of-words-kapil-sibal-vs-murli-manohar-joshi-444363 2G war of words]</ref> *'''ಹರಾಜಿನಿಂದ ರೂ.1,76,೦೦೦ ಕೋಟಿ ಆದಾಯ ಬರುವುದೆಂದು ಹೇಳಲು ಆಧಾರವಿಲ್ಲ- ಸಿ.ಬಿ.ಐ:''' *ಆದರೆ ಆಡಿಟರ್ ಶ್ರೀ ವಿನೋದ ರಾಯ್ ಯಾವ ಸಕಾರಣವೂ ಆಧಾರವೂ ಇಲ್ಲದೆ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ 3ಜಿ ದರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಕಡಿಮೆ ದರ್ಜೆಯ 2ಜಿ ಹರಾಜು ಹಾಕಿದ್ದರೆ ರೂ.1,76,೦೦೦ ಕೋಟಿ ಆದಾಯ ಬರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜು ವರದಿ ಕೊಟ್ಟರು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ನಂತರದ ಸಿಬಿಐ ತನಿಖಾ ತಂಡದವರು ಊಹಾತ್ಮಕವೆಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಮತ್ತು ನಷ್ಟವನ್ನು ಊಹಿಸಿ ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವುದು ಅಸಾದ್ಯವೆಂದೂ ಆದರೂ ಸಿಬಿಐ ಸರಿಹೊಂದುವ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಷ್ಟವನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ, ಅದರ ಮೊತ್ತ ಸುಮಾರು 30,000 ಕೋಟಿಗೆ ಎಂದಿತು. ಜಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಲಿಯಮೆಂಟ್ ಕಮಿಟಿಯ ಎದುರಲ್ಲಿ ಆಡಿಟರ್ ವಿನೋದ ರಾಯ್ ತಮ್ಮ ನಷ್ಟದ ಅಂದಾಜು ಅಂಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲರಾದರು.ಆದರೆ ಇದರ ಲಾಭವನ್ನು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವು ಪಡೆಯಿತು. ಹರಾಜಿನಿಂದ ರೂ.1,76,೦೦೦ ಕೋಟಿ ಆದಾಯ ಬರುವುದೆಂದು ಊಹೆಯ ನಷ್ಟವನ್ನು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ರೂ.1,76,೦೦೦ ಕೋಟಿ ಲಂಚ, ದುರುಪಯೋಗ ಎಂದು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಗಳಿಸಿದರು.<ref>[https://www.news18.com/news/india/2g-scam-how-cbi-reached-rs-30000-crore-loss-figure-not-rs-1-76-lakh-crore-like-cag-1610295.html CBI Reached Rs 30,000 Crore Loss Figure, Not Rs 1.76 Lakh Crore Like CAG]</ref><ref>[https://www.thehindubusinessline.com/info-tech/2g-scam-vinod-rai-appears-before-jpc/article23048049.ece 2G scam: Vinod Rai appears before JPC]</ref> ===ನ್ಯಾಯಾಲಯ-ವಿಚಾರಣೆ-ತೀರ್ಪು -ಆಧಾರವಿಲ್ಲವೆಂದು ಎಲ್ಲರ ಖುಲಾಸೆ=== *2010 ನವೆಂಬರ್ 15ರಂದು ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸಚಿವನ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಎ.ರಾಜಾ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 14ರಂದು ಹಗರಣದ ವಿಚಾರಣೆಗೆಂದೇ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 17-18, 2011ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ರಾಜಾರನ್ನು ತಿಹಾರ್ ಜೈಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. *ಕೇಂದ್ರ ಜಾಗೃತ ಆಯೋಗದ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ (ಸಿವಿಸಿ) ಏಪ್ರಿಲ್ 2, 2011ರಂದು ಸಿಬಿಐ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್ ಅಧಿನದಲ್ಲಿ ತನಿಖೆ ನೆಡಸಿ, ತನ್ನ ಮೊದಲ ಚಾರ್ಜ್ ಶೀಟ್ ಅನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಅವರ ಹೆಸರುಗಳು ರಾಜಾ, ಚಾಂಡೋಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಬೆಹೂರ. ರಿಲಯನ್ಸ್ ಎಡಿಎಗ್ ಗ್ರೂಪ್ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಗೌತಮ್ ದೋಷಿ, ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಹರಿ ನಾಯರ್, ಗ್ರೂಪ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸುರೇಂದ್ರ ಪಿಪರಾ, ಸ್ವಾನ್ ಟೆಲಿಕಾಂ ಪ್ರವರ್ತಕರು ಶಾಹಿದ್ ಉಸ್ಮಾನ್ ಬಲ್ವಾ ಮತ್ತು ವಿನೋದ್ ಗೋಯೆಂಕಾ ಮತ್ತು ಯುನೈಟ್ಕ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಸಂಜಯ್ ಚಂದ್ರ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೂರು ಕಂಪೆನಿಗಳು - ರಿಲಯನ್ಸ್ ಟೆಲಿಕಾಂ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಸ್ವಾನ್ ಟೆಲಿಕಾಂ ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಯೂನಿಟೆಕ್ ವೈರ್ಲೆಸ್ (ತಮಿಳುನಾಡು) ಪ್ರೈವೇಟ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‍ನ್ನು - ಸಹ ಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2011: ಡಿಎಂಕೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಎಂ. ಕರುಣಾನಿಧಿಯವರ ಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸದೆ ಕನಿಮೊಜಿ, ಮತ್ತು 4 ಇತರರನ್ನು ಹೆಸರಿಸಿ, ಸಿಬಿಐ ಎರಡನೇ ಚಾರ್ಜ್ ಶೀಟ್ ದಾಖಲಿಸಿತು.) ಡಿಎಂಕೆ ಕನಿಮೋಜಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಹಿಂದಿನ "ಸಕ್ರಿಯ ಮಿದುಳು" ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿ, 'ಡಿಬಿ ರಿಯಾಲ್ಟಿ' 'ಸಹಕಾರ ಶಾಹಿದ್ ಬಲ್ವಾ' ಕಲೈಂಜಾರ್ ಟಿವಿಗೆ ರೂ.2 ಬಿಲಿಯನ್ ರವಾನೆ ಮಾಡಲು ರಾಜಾ ಜೊತೆ ಸಂಚು ಹೂಡಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref>[Kanimozhi worked with Raja to get Balwa to route Rs 200 cr to Kalaignar TV: CBI". Economic Times]</ref> *2011 ನವೆಂಬರ್ 11ರಿಂದ ವಿಚಾರಣೆ ಆರಂಭ; ಡಿಸೆಂಬರ್ 1ರಂದು ನಾಯರ್, ದೋಶಿ, ಪಿಪಾರ, ಸಂಜಯ್, ಗೋಯೆಂಕಾ, ಕನಿಮೊಳಿ, ಶರದ್ ಕುಮಾರ್, ಕರೀಂ ಮೊರಾನಿ, ಆಸಿಫ್ ಬಲ್ವಾ, ರಾಜೀವ್ ಅಗರ್ವಾಲ್, ಶಹೀದ್ ಬಲ್ವಾ ಮತ್ತು ಚಾಂಡೋಲಿಯಾಗೆ ಜಾಮೀನು ನೀಡಲಾಯಿತು; ಡಿಸೆಂಬರ್ 12ರಂದು ಸಿಬಿಐ ಮೂರನೇ ಆರೋಪಪಟ್ಟಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. 2012 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2 ರಂದು ರಾಜಾ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾಗ ನೀಡಿದ್ದ 122 ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್'ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು. ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ಹರಾಜು ಹಾಕುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ಕೊಟ್ಟಿತು. ಕಂಪನಿಗಳು ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದವು; ಜನರು ಉದ್ಯೋಗ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸಿದರು. *2017 ಡಿಸೆಂಬರ್ 21 ರಂದು ಎಲ್ಲಾ ಆರೋಪಿಗಳನ್ನು ಖುಲಾಸೆ ಮಾಡಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಗಳಾಗಿದ್ದ ಎಸ್ಸಾರ್‌ ಸಮೂಹದ ಪ್ರವರ್ತಕರಾದ ರವಿಕಾಂತ ರುಯಿಯ, ಅಂಶುಮಾನ್‌ ರುಯಿಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಆರು ಆರೋಪಿಗಳನ್ನೂ ಖುಲಾಸೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. '''‘ಆರೋಪಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅತ್ಯಂತ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಆರೋಪಪಟ್ಟಿಯ ಯಾವುದೇ ಆರೋಪವನ್ನು ಸಾಬೀತು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಷನ್‌ ದಯನೀಯವಾಗಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲು ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಹಿಂಜರಿಕೆ ಇಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ ಆರೋಪಿಗಳು ಖುಲಾಸೆಗೊಳ್ಳಲು ಅರ್ಹರು ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಖುಲಾಸೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ’ ಎಂದು ಶೈನಿ ಹೇಳಿದರು'''.<ref>[https://www.thehindu.com/news/national/2g-case-a-chronology-of-events/article12151968.ece 2G case: A chronology of events;PTI NEW DELHI, DECEMBER 12, 2011;UPDATED: DECEMBER 21, 2017]</ref> *'''ಪಕ್ಷಗಳ ಆರೋಪ:''' *ಯುಪಿಎ ಮಾಜಿ ಸಿಎಜಿ ವಿನೋದ್‌ ರಾಯ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಹರಿಹಾಯ್ದಿದೆ. ಅವರನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದಿದೆ. ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಪಮಾನ ಮಾಡಲು ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಒಳ ಸಂಚು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪವನ್ನೂ ಅದು ಮಾಡಿದೆ. ಪ್ರಧಾನಿ ಹಾಗೂ ಬಿಜೆಪಿ ದೇಶದ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. ವದಂತಿಗಳು ಮತ್ತು ಊಹಾಪೋಹಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನೇ ಎಲ್ಲರೂ ನಂಬಿದರು. ಆದರೆ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕಗ ಗ್ರಹಿಕೆಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಸಿಬಿಐ ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿತು.<ref>[http://www.prajavani.net/news/article/2017/12/22/541849.html 2ಜಿ ತರಂಗಾಂತರ ಹಂಚಿಕೆ, ಆರೋಪ ಮತ್ತು ಖುಲಾಸೆ; ಪಿಟಿಐ;22 Dec, 2017]</ref> ===ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ವಿವಾದ=== *ಜುಲೈ 1992 ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಸಚಿವಾಲಯವು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿ ಖಾಸಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಲು ನಿಯಮಗಳ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. " ಕಮಿಟಿಯಲ್ಲಿ, ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವಾಲಯದ, ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಮಿತಿಯು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು. "ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧೀನದ ಸಿಐಎಲ್ ಮತ್ತು ಎಸ್ಎಸ್ಸಿಎಲ್‍ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಯೋಜನೆಗೆ ಸೇರಿರದ ಹಲವಾರು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಬ್ಲಾಕ್‍ಗಳನ್ನು (ಗಣಿ ಪ್ರದೇಶ) ಸಿಐಎಲ್ / ಎಸ್ಎಸ್ಸಿಎಲ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಲೋಚಿಸಿ ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 143 ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಬ್ಲಾಕ್‍ಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಸದರಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ವೆಬ್ಸೈಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸಂಬಂಧಿತ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಕಲ್ಲದ್ದಲು ಗಣಿಪ್ರದಶ ಮಂಜೂರಾತಿ ಪದ್ದತಿಯು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನೆಡೆದು ಬಂದಿದ್ದು ಪ್ರಧಾನಿ ಸಿಂಗ್ ಅದನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ ಗಣಿ ಮಂಜೂರಾತಿಗೆ ಸ್ಕೀನಿಂಗ್ -ಪರಶಿಲನಾ ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಗಣಿಮಂಜೂರು ಮಾಡವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತ ನೀತಿಯ ಹಕ್ಕು. *ಆದರೆ ವಿಶೇಷ ವಿಭಾಗದ, ಗ್ರಾಹಕರ ನಿಯಂತ್ರಕರು ಮತ್ತು ಆಡಿಟರ್ ಜನರಲ್ (ಸಿಎಜಿ)ಮಾರ್ಚಿ 22, 2012 ಅವರು ಪತ್ರಿಕೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಬ್ಲಾಕ್ಗಳನ್ನು ಹರಾಜು ಮಾಡದೆ ಇರುವುದರಿಂದ 10.7 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಊಹೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಿಲ್ಲದೆ ಹೇಳಿತು. ಇದನ್ನು ಸರ್ಕಾರ "ಮಿತಿಮೀರಿದ ತಪ್ಪು ದಾವೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು. 'ಇದು ಖಜಾನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ನಷ್ಟ ವಾಗಿರುವುದನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದೆ', ಎಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿತು.<ref>Draft CAG Report, p. 5.</ref> *ಈ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಬ್ಲಾಕ್ ಮಂಜೂರಾತಿ "ಹಗರಣ" ಎನ್ನಿಸಿಕೊಂಡು, ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳಲ್ಲಿ ಚಂಡಮಾರುತವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಮುಂದೂಡಿಕೆಗೆ ಕಾರನವಾಯಿತು. ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲಾಗುವುದೆಂದು ಹೇಳಿದಾಗಲೂ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಉಂಟಾಯಾಯಿತು. *ನಂತರ, ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್‍ಗೆ ಸಿಎಜಿ- ಆಡಿಟರ್ ಪತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ದೈನಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದ ಮಾಹಿತಿಯು (ಸರಿಯಿಲ್ಲ) ಬಹಳ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಅದು ಮುಂಚಿನ ಅಂದಾಜು, ಅಂತಿಮ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಅಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ, ಅವು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿದೆ' ಎಂದರು. ನಂತರ ಸಿಎಜಿ (ಆಡಿಟರ್) ಸ್ಥಿರ ಬೆಲೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ೫೦ ವರ್ಷದಿಂದ ಮತ್ತ ವಾಜಪೇಯಿ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ನೆಡೆದು ಬಂದ ಮಂಜೂರಾತಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ, 1992 ರಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ 31, 2011 ರವರೆಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಬೆಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹರಾಜು ಹಾಕದೆ ಇರುವುದರಿಂದ 3.37 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಪಿಎಸ್ಯುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು 2.94 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.ನಷ್ಟವಾಗುವುದು (ಹರಾಜು ಹಾಕಿದ್ದರೆ 2.94 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ.ಹೆಚ್ಚು ಬರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು) ಎಂದು ಊಹಾತ್ಮಕ ನಷ್ಟ ತೋರಿಸಿದರು. ಈ ಉಹಾತ್ಮಕ ಹರಾಜು ಬೆಲೆ 3.37 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ರೂ. ನಂತರ ಸರ್ಕಾರದ ದುರುಪಯೋಗ ಎಂದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದವರು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು.<ref>([https://www.thehindu.com/news/national/report-on-coal-scam-misleading-cag/article3098835.ece Report on ‘coal scam’ misleading: CAG;Sujay Mehdudia NEW DELHI,;MARCH 22, 2012]</ref> *ಬಹಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಬಂದ ಪದ್ದತಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಿ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದರೂ, ಹರಾಜು ಹಾಕದೆ ಇರುವುದರಿಂದ 3.37 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಷ್ಟವೆಂದು ಆಡಿಟರ್ ಹೀಗೆ ಅಂದಾಜಿನ ಮೇಲೆ ಊಹಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವರದಿ ಕೊಟ್ಟುದರಿಂದ ಸರ್ಕಾರ ಬ್ರಷ್ಟಾಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ ಎಂದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದವು. ಇದು ಮುಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅನನುಕೂಲವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹರಾಜು ಹಾಕುವ ಪದ್ದತಿ ಮೊದಲಿಂದಲೂ ಇರಲಿಲ್ಲ.ಸರ್ಕಾರ ಅದರ ಲಭ್ಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮಂಜೂರು ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು.<ref>https://coal.nic.in/content/policies-and-guidelinesPolicies{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} and Guidelines | Ministry of Coal, Government of India;Jun 28, 2018</ref> *2 ಜಿ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಂ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಪ್ರಕರಣ,, ಆದರ್ಶ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿ ಹಗರಣ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಪವಾದ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಹಗರಣಗಳು 2014 ರ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಭಾರಿ ಸೋಲಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಚುನಾವಣೆ. ವಿನೋದರಾಯ್ ಹೇಳಿದ ಹರಾಜು ಹಾಕಿದರೆ ಊಹೆಯ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು 176,000 ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಹರಾಜು ಹಾಕಿದ್ದರೆ ಬರಬಹುದಾದ ರೂ.3,20,000 ಕೋಟಿಯ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ನಷ್ಟವನ್ನು ದುರುಪಯೋಗ ಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದವು. ಇದು ಯುಪಿಎ ಸರಕಾರದ ಭಾರಿ ಸೋಲಿಗೂ ಬಿಜೆಪಿಯ ಭಾರಿ ಗೆಲುವಿಗೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ನಂತರ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರ '''ಆಡಿಟರ್ ವಿನೋದ ರಾಯ್‍ಗೆ ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪದಕ''' ಕೊಟ್ಟು ಸನ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref>[https://www.ndtv.com/india-news/padma-awards-2016-declared-1269837 Mind It. Padma Goes To... Rajinikanth, Vinod Rai, Dhirubhai Ambani... by Jatin Gandhi Updated: January 26, 2016]</ref> *ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಆದ ರೂ.100 - 200 ಕೋಟಿ ದುಬಾರಿ ಖರೀದಿಯನ್ನು ಕ್ರೀಡಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಎಲ್ಲಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ 70-80 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿಯ ಹಗರಣ ಎಂದು ಪ್ರಚಾರಮಾಡಿದವು. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳ ತೀವ್ರತೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವಿನ ನಂಬಿಕೆಯ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>["Two years of Modi sarkar: Disastrous for Congress parivar". Retrieved 1 March 2017.]</ref><ref>[https://www.dnaindia.com/india/report-6-reasons-why-congressmen-think-they-lost-the-lok-sabha-elections-1990517 6 reasons why Congressmen think they lost the Lok Sabha elections Updated: May 22, 2014,]</ref> ===ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳು=== *೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಆದರ್ಶ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಸೊಸೈಟಿ ಹಗರಣ. 2011 ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಅಣ್ಣಾ ಹಜಾರೆ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿಗ್ರಹಿಸಲು "'''ಲೋಕಪಾಲ್'''" ತನಿಖಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಾಸನವನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕೆಂದು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ 12 ದಿನಗಳ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಇವು ಸರ್ಕಾರದ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕುಗ್ಗಿಸಿದವು.^[೬೫] *ಏಪ್ರಿಲ್ 2013 ರಲ್ಲಿ, ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಶಾರದಾ ಗ್ರೂಪಿನ ಹಣಕಾಸಿನ ಹಗರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು, ಪೂರ್ವ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಸುಮಾರು 200 ಖಾಸಗಿ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾದ ಶಾರದಾ ಗ್ರೂಪ್ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಪೋಂಜಿ ಯೋಜನೆಯ ದಿವಾಳಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, 17 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಠೇವಣಿದಾರ ರೂ.200-300 ಶತಕೋಟಿ ನಷ್ಟವಾಯಿತು. ಠೇವಣಿದಾರರಿಗೆ ತಲಾ ಕೇವಲ Rs.10,000 ಹಿಂತಿರುಗೆಸಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[https://www.livemint.com/Specials/TQWJ1auPZMCYnZqC4tK7VN/Saradha-raised-deposits-from-17-million-people-probe-finds.html Saradha raised deposits from 1.7 mn people, probe finds Thu, Jun 20 2013.]</ref> *ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಐಪಿಸಿ ಸೆಕ್ಷನ್ 377 ರ ತೀರ್ಪನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತು, ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಲೈಂಗಿಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕರ ನಡುವೆ ಅಪರಾಧ ಎಂದು ಈ ತೀರ್ಪು ಮಾಡಿದೆ. ಸಂಸತ್ತು ಮಾತ್ರ ಆ ಕಾನೂನನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು<ref>[https://www.nytimes.com/2013/12/12/world/asia/court-restores-indias-ban-on-gay-sex.html India’s Supreme Court Restores an 1861 Law Banning Gay Sex;By GARDINER HARRISDEC. 11, 2013]</ref> ===ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ=== *ಇವೆಲ್ಲವುಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸಮಗ್ರ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಭಾರತವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಭರವಸೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. 2011 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು 2011-12 ಅವಧಿಗೆ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಭದ್ರತಾ ಸಮಿತಿಗೆ (ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್) ಅಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. 2004 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರೆಜಿಲ್, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುಎನ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತವು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಹಾಕಿ ಒತ್ತಾಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಮಾರ್ಚ್‍ನಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಚೀನಾವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಮದುದಾರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. 2011-12ರಲ್ಲಿ [[ತೆಲಂಗಾಣ]] ಚಳುವಳಿಯು ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರಿತು. ಈ ಚಳುವಳಿಯಿಂದ ಭಾರತದ 29 ನೆಯ ರಾಜ್ಯ, ತೆಲಂಗಾಣವು ಜೂನ್ 2014 ರಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿತು.^[೬೫]<ref>[Kumar, Manoj (10 June 2011). "India's FY11 growth could be revised up-govt official". Reuters.]</ref> *2012 ರ ದೆಹಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಪ್ರಕರಣ (ನಿರ್ಭಯಾ) ಮತ್ತು ನಂತರದ ಸಮಾಜದ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ನಿರ್ಭಯಾ ಪ್ರಕರಣರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾತ್ರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕೆಟ್ಟ ಹೆರನ್ನೂ ತಂದಿತು.^[೬೫] ===ಆಧಾರ್- ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯ ಯೋಜನೆ=== *'''ಆಧಾರ್ ಎಂಬುದು 12-ಅಂಕಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆ'''ಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಭಾರತದ ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಡೇಟಾವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಭಾರತದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುವುದು. ಆಧಾರ್ (ಉದ್ದೇಶಿತ ವಿತರಣಾ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ) ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ, ಜನವರಿ 2009 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಯುಐಡಿಎಐ- The Unique Identification Authority of India (UIDAI), a statutory authority ) ಈ ಡೇಟಾವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳು, ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ.(ಆಕ್ಟ್, 2016. Aadhaar - Targeted Delivery of Financial and other Subsidies, benefits and services) Act, 2016) *ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗವು ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ನಂತರ ಯುಐಡಿಎಐ 28 ಜನವರಿ 2009 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಜೂನ್ 23 ರಂದು ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‍ನ ಸಹ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದ ನಂದನ್ ನಿಲೇಕಣಿ ಅವರು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರವು ನೇಮಕ ಮಾಡಿತು. ಅವರಿಗೆ ಯುಐಡಿಎಐನ ಹೊಸದಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿತ್ತು. ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 ರಲ್ಲಿ ಲೋಗೋ ಮತ್ತು ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಸರು ಆಧಾರ್ ಅನ್ನು ನೀಲೇಕನಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮೇ 2010 ರಲ್ಲಿ ಯುಐಡಿಎಐ ನಡೆಸಿದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಕಾನೂನು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದಾಗಿ ನಿಲೇಕಣಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>"The Citizenship (Amendment) Act, 2003" (PDF). PRS Legislative Research. Retrieved 26 May 2015.</ref><ref>"UIDAI: Inside the World's Largest Data Management Project". Forbes (India). 29 November 2010. Retrieved 26 May 2015</ref> *ಜುಲೈ 2010 ರಲ್ಲಿ ಯುಐಡಿಎಐ ದಾಖಲಾತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆದ 15 ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ನೋಂದಣಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ 220 ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ, ಯೋಜನೆಯು ಕೇವಲ 20 ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಎಲ್ಐಸಿ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅರ್ಹ ನೋಂದಾಯಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಘೋಷಣೆಯು ಹಲವಾರು ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.40 ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ, 31,019 ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು 155 ತರಬೇತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ, ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 4,431 ನೋಂದಣಿ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು 22,157 ದಾಖಲಾತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[UIDAI empanels enrolment & training agencies". Business Standard. 18 July 2010. Retrieved 26 May 2015.]</ref> *26 ನವೆಂಬರ್ 2012 ರಂದು ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಆಧಾರ್-ಸಂಯೋಜಿತ ನೇರ ಲಾಭ ವರ್ಗಾವಣೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಹಣವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಹಣವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುತ್ತದೆ. 1 ಜನವರಿ 2013 ರಂದು 51 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು ನಂತರ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[UIDAI launches online verification of Aadhaar numbers". The Economic Times. 8 February 2012. Retrieved 27 May 2015.]</ref><ref>[http://www.newindianexpress.com/nation/2013/sep/25/Central-government-seeks-statutory-cover-for-UIDAI-521344.html Central government seeks statutory cover for UIDAI;25th September 2013]</ref> ====ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ==== *ಆಗಸ್ಟ್ 2010 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಲಡಾಖ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೇಘ-ಸ್ಫೋಟಗಳು ಮತ್ತು ನಂತರದ ಪ್ರವಾಹದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸುಮಾರು 255 ಜನರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, 9,000 ಜನರು ನೇರವಾಗಿ ಹಾನಿಗೊಲಗಾದರು. ಜೂನ್ 2013 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರಾಖಂಡ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಬಹು-ದಿನದ ಮೋಡದ ಬಿರುಗಾಳಿಯು ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಭೂಕುಸಿತಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು, 5,700 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು "ಸತ್ತರು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ." ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2014 ರಲ್ಲಿ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಳೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಮಳೆಯು ಸುಮಾರು 277 ಜನರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಹಾನಿಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಪಕ್ಕದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪಂಜಾಬ್ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು 280 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು.<ref>Hobley, D.E.J., et al., 2012, Reconstruction of a major storm event from its geomorphic signature: The Ladakh floods, 6 August 2010, Geology, v. 40, p. 483-486,</ref><ref>India raises flood death toll to 5,700 as all missing persons now presumed dead". CBS News. 16 July 2013. Retrieved 16 July 2013.</ref><ref>"Kashmir floods: Phones down, roads submerged; Toll touches 200, rescue ops on". The Hindustan Times. 8 September 2014. Retrieved 9 September 2014.</ref><ref>India and Pakistan Strain as Flooding Kills Hundreds". The New York Times. 8 September 2014. Retrieved 9 September 2014.</ref> *ಆಗಸ್ಟ್ - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ ಮುಜಫರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಕನಿಷ್ಠ 62 ಸಾವುಗಳು, [73] ಗಾಯಗೊಂಡವು 93, ಮತ್ತು 50,000 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವು."<ref>Troops deployed to quell deadly communal clashes between Hindus, Muslims in north India". Associated Press. Archived from the original on 9 September 2013. Retrieved 8 September 2013.</ref> ====ಮಂಗಳ ಯಾನ==== [[File:Mars Orbiter Mission Spacecraft.jpg|thumb|[[ಮಾರ್ಸ್ ಆರ್ಬಿಟರ್ ಮಿಷನ್]]-]] *ನವೆಂಬರ್ 2013 ರಲ್ಲಿ, ಮಂಗಳ ಗ್ರಹಕ್ಕೆ [[ಮಂಗಳಯಾನ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ಮಾರ್ಸ್ ಆರ್ಬಿಟರ್ ಮಿಷನ್]] ಅನ್ನು [[ಭಾರತ]]ವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಅಂತರಿಕ್ಷ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ [[ಇಸ್ರೊ]] 24 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2014 ರಂದು, ಸೋವಿಯತ್ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಂತರ [[ಮಂಗಳ]] ಗ್ರಹವನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಾಲ್ಕನೇ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯತ್ ದೇಶ]], [[ನಾಸಾ]], ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಇವು ಮೊದಲ ಮೂರು ಸ್ತಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಸ್ ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ದೇಶವಾಗಿದೆ. [[ಇಸ್ರೊ]] (ISRO) ಮೊದಲ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref>[https://abcnews.go.com/Technology/india-launches-mars-orbiter-mission/story?id=20793860 India Launches Mars Orbiter Mission, Heralds New Space RaceBy JON M. CHANG Nov. 5, 2013]</ref> ==2014 -ಮತ್ತೆ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಸರ್ಕಾರ== *'''14 ನೇ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ::[[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ]]'''(ಜನನ 1950);(ಗುಜರಾತ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ- [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]])ಕ್ಷೇತ್ರ:ವಾರಣಾಸಿ; ದಿ.26 ಮೇ2014 ರಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ: 4 ವರ್ಷ,128 ದಿನಗಳು(4-10-2018)+. *'''13 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು::[[ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖೆರ್ಜೀ|ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ]]''';(1935-) (ಪಕ್ಷ:[[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]]) ದಿ.25 ಜುಲೈ 2012 ರಿಂದ 25 ಜುಲೈ 2017 ರ ವರೆಗೆ, 60 ತಿಂಗಳು. *'''14 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:: [[ರಾಮ್ ನಾಥ್ ಕೋವಿಂದ್]]''' (1945-) [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] ದಿ.25 ಜುಲೈ 2017 (ಸ್ಥಾನಿಕ) ರಿಂದ ===೨೦೧೪ರ ಚುನಾವಣೆ=== {| class="wikitable"- align="right" |- |[[File:PM Modi 2015.jpg|thumb|160px|[[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ]] ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ 2015]] |[[File:Ram Nath Kovind official portrait.jpg|thumb|180px|ರಾಮನಾಥ ಕೋವಿಂದ್: ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಕ್ಷರು]] |- |} *[[೨೦೧೪ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶ]] *ಹಿಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ ನೀತಿಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಹಿಂದುತ್ವ ಚಳುವಳಿಯು 1920 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಅದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದು ಉಳಿದಿದೆ. 1980 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಂದಿನಿಂದ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಕ್ಕಿನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] (ಬಿಜೆಪಿ) ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿತು. 2004 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಸೋಲಿನ ನಂತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಸರಕಾರದ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.<ref>2014 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 16 ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯು 282 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಅದ್ಭುತ ವಿಜಯವನ್ನು ಕಂಡಿತು.</ref> ಅದು ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ಬಹುಮತವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಅಲಯನ್ಸ್ ಒಟ್ಟಾಗಿ 336 ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು. '''ಬಿಜೆಪಿ 31.0% ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಹುಮತದ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸುವ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಇದು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಮತಗಳಿಕೆ. ಎಂದರೆ ಇಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣ (ಶೇ.೩೧) ಮತಗಳಿಸಿ ಪೂರ್ಣ ಬಹುಮತ ಪಡೆದಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲು.''' <ref>[https://timesofindia.indiatimes.com/news/BJPs-31-lowest-vote-share-of-any-party-to-win-majority/articleshow/35315930.cms BJP's 31% lowest vote share of any party to win majorityTNN | Updated: May 19, 2014,]</ref> [[File:Narendra Modi foreign trips.svg|thumb|ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸ]] *ಹಿಂದೆ ಗುಜರಾತ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದ [[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ]] ಅವರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ 27 ಮೇ 2014 ರಂದು ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಮೋದಿ ಸರಕಾರದ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕಾರಣ ಬಿಜೆಪಿಯು [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಮೋದಿ ಸರ್ಕಾರವು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅನೇಕ ಉಪಕ್ರಮಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು - ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ - ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ ಭಾರತ್ ಅಭಿಯಾನ.<ref>http://www.elections.in/political-corner/women-cabinet-ministers-india/faces-high-expectations.aspx{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>"Narendra Modi appointed PM, swearing-in on May 26". The Indian Express. Press Trust of India. 20 May 2014.</ref> ===2018 ರಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆ=== *'''೨೦೧೮(2018):''' ಲೋಕಸಭಾ '''ಉಪಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ''' ಮೂರು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ಬಿಜೆಪಿ, 539 ಸದಸ್ಯರ ಸದನದಲ್ಲಿ 272 ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದಿದೆ. ಲೋಕಸಭೆಯು 543 ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಆದರೆ ಅದರ ನಾಲ್ಕು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಮೂವರು ಸಂಸದರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕಾಶ್ಮೀರದ ಅನಂತನಾಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಮೇ ಯಲ್ಲಿ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ ಖಾಲಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಬಿಜೆಪಿ ಬಲ ಲೋಕಸಬೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಕವನ್ನು 270 ಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿಆದಾಗ್ಯೂ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿಗೆ 274 ಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ಸದಸ್ಯರು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರನ್ನು ಎಣಿಸಿ, ಬಿಜೆಪಿ 541 ಸದಸ್ಯರ ಸದನದಲ್ಲಿ 271 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.(ಮೇ 31, 2018 ರ ಸ್ಥಿತಿ),<ref>[http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/64402944.cms?utm_source=contentofinterest&utm_medium=text&utm_campaign=cppst Its numbers reduced, BJP continues to have majority in Lok Sabha;|May 31, 2018,]</ref> ===ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸ=== *ವಿವರ:[[:en:List of international prime ministerial trips made by Narendra Modi|ಮೋದಿಯವರ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೇಟಿಗಳು]] [[File:Mehbooba Mufti.jpg|thumb|160px|ಮುಫ್ತಿ ಮೆಹಬೂಬಾ - ಕಾಶ್ನೀರ ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ]] *ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ನೇತೃತ್ವದ ಬಿಜೆಪಿ ಸರ್ಕಾರ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿ ಐದನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಮೋದಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಆಗಸ್ಟ್ 2018 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಭೂತಾನ್, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳ ಮೊದಲಾದ 61 ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನಿ ಹಲವು ಭೇಟಿಯ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯಮತೆ ಸೌಹಾರ್ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಪ್ರಯಾಣದ ವೆಚ್ಚಗಳು ಪ್ರತಿ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ರೂ.2.5 ಕೋಟಿ ರೂ.ಗಳಿಂದ 22.5 ಕೋಟಿ ರೂ,ಗಳ ಖರ್ಚು ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಭರಿಸಿದೆ.<ref>[https://www.firstpost.com/india/narendra-modi-made-40-trips-since-2014-a-list-of-countries-visited-expenses-incurred-on-chartered-flights-in-four-years-4483675.html Narendra Modi made 40 foreign trips since 2014:]</ref><ref>[4th BIMSTEC Summit: Kathmandu Declaration adopted by Member States". Retrieved 31 August 2018.]</ref> ===ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರ=== *[[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಸರ್ಕಾರ ೨೦೧೪-೧೬]] *2014 ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಸ್ಥಳೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಂತರ ವಿವಾದಿತ ಕಾಶ್ಮೀರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಆಡಳಿತ ಭಾಗಿದಾರನಾಗಿ ಬಿಜೆಪಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾಪಕ್ಷ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿದವು. ದಿ. 01/03/2015 ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷದ(ಪಿಡಿಪಿ) ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಮುಫ್ತಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಸಯೀದ್‌ ಅವರು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿಯೂ ಬಿಜೆಪಿಯ ನಿರ್ಮಲ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಸಂಮಿಸ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿದರು. ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮುಫ್ತಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಯೀದ್ ಜನವರಿ 7, 2016 ನಿಧನರಾದರು. ನಂತರ ಅದೇ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಮೆಹಬೂಬಾ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಆಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು 2018 ಜೂನ್ 20 ರಂದುಬಿಜೆಪಿ ಮೈತ್ರಿಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ಬಂದು ಮೆಹಬೂಬಾ ರಾಜಿನಾಮೆ ನೀಡಿದರು.<ref>[https://www.prajavani.net/politics/national/kashmir-government-turmoil-coalition-breaks-down-550410.html ಉತ್ತರ–ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ ಸಂಗಮಕ್ಕೆ ಗ್ರಹಣ19 ಜೂನ್ 2018]</ref> ===೨೦೧೫=== [[File:Arvind Kejriwal June 15, 2015 crop.jpg|thumb|160px|ಅಎವಿಂದ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್(potrait)]] *[[ದೆಹಲಿ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ]] *ದೆಹಲಿ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ 2015ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 7 ರಂದು (ಶನಿವಾರ) ನಡೆದು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ-ವಿರೋಧಿ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಾರ್ಟಿ (ಎಎಪಿ) ದೆಹಲಿ ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತು. ಇದು 2014 ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಜೆಪಿಯ ಮೊದಲ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿದೆ. ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಾರ್ಟಿಯು 70 ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 67 (54.3%)ಸ್ಥಾನ ಗೆದ್ದು ಇತಿಹಾಸ ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು.ಬಿಜೆಪಿ 3ಸ್ತಾನ ಮಾತ್ರಾ ಗೆದ್ದಿತು. ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷದ [[ಅರವಿಂದ್ ಕೇಜ್ರಿವಾಲ್]] ರವರು ದೆಹಲಿಯ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಾಗದರು.<ref>Delhi assembly election results 2015: 63 out of 70 Congress candidates forfeit deposit". Times of India. Retrieved 2015-02-10.(ದಿ.14-2-2015)</ref> ===ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗ ರದ್ದು=== *ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ:[[ನೀತಿ ಆಯೋಗ]] *ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗವನ್ನು "ನಿಯಂತ್ರಣ ಆಯೋಗ" ವನ್ನಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲುನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ 2014 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 13 ರಂದು, ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ (ಎನ್ಎಸಿ) ಗಿಂತ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯಾಗಿ ಬದಲಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲ ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಜನವರಿ 1, 2015 ರಂದು ಯೋಜನಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ರಚನೆಯಾದ ಎನ್ಐಟಿಐ ಆಯೋಗ (NITI Aayog (National Institution for Transforming India). ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ) ರಚಿಸಲು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಿ [[ನೀತಿ ಆಯೋಗ|ನೀತಿ ಆಯೋಗವನ್ನು]] ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ೬೪ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇದ್ದ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಬಜೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೊಜನೆಗಳಿಗಿಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ತೆ ದೊರೆಯಿತು. ಬಿಜೆಪಿ ಚುನಾವಣೆ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ "ಅಭಿವೃದ್ಧಿ" ಮತ್ತು "ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಠಿಯ ಗುರಿ" ಹಿಂದೆ ಬಿತ್ತು.<ref>["We will use every provision in the Constitution to push reforms". http://www.openthemagazine.com.]</ref><ref>http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=163340</ref> ====ಬಾಂಗ್ಲಾ ಭೇಟಿ==== [[File:Prime Minister Narendra Modi meets PM Sheikh Hasina.jpg|thumb|180px|left|ಪ್ರಧಾನಿ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿ ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ಭೇಟಿ]] *2015 ಜೂನ್ - ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದವು, ಗಡಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ 50,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಅವರು ಯಾವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. *2015 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ - ಭಾರತ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಆಸ್ಟ್ರೋಸಾಟ್‍ನ್ನು ಅದರ ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 2014 ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಸ್ ಆರ್ಬಿಟರ್ ಮಿಷನ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.^[೬೫] <ref>[https://www.bbc.com/news/world-asia-33033342 India and Bangladesh sign historic territory swap deal ;6 June 2015]</ref> ===2016 -ರಾಫೇಲ್ ಫೈಟರ್ ವ್ಯವಹಾರ=== *ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೇಖನ:[[File:Dassault Rafale B.jpg|thumb|ಡಸ್ಸಾಲ್ಟ್ ರಾಫೆಲ್ ಬಿ]] *ಲೇಖನ:'''[[ರಫೆಲ್ ಯುದ್ಧವಿಮಾನ - ಭಾರತ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದ]]:''' *2016 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ 36 ರಾಫೇಲ್ ಫೈಟರ್ ಜೆಟ್ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಭಾರತವು ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ರಕ್ಷಣಾ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸ್‍ನೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಜೆಟ್ಟ್‍ಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ಯು.ಪಿ.ಯೆ.ಯ ಆಡಳಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ರೂ.428.57 ಕೋಟಿಯ ಬೆಲೆಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮೋದಿಯವರು ರದ್ದು ಮಾಡಿ, ಅದೇ ಜೆಟ್ಟಿಗೆ ಈಗಿನ ಬೆಲೆ ತಲಾ ರೂ.1611.11 ಕೋಟಿಗೆ ನಾಲ್ಕರಷ್ಟು ದುಬಾರಿ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದ ಅವರದೇ ಪಕ್ದದವರು ಮತ್ತು ವಿರೋಧಪಕ್ಷದವರು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ಅದು ಮೊದಲಿನ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕಿಂತ ಒಂದು ಜೆಟ್ಟಿಗೆ ರೂ.1182.54 ಕೋಟಿಯಂತೆ ಒಟ್ಟು ರೂ.''''Rs.42,571.44'''' ಕೋಟಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಾವತಿ ಮಾಢಿರುವುದು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿರುವ, ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಅನುಭವವಿರುವ ಎಚ್.ಎ.ಎಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಭಾಗ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಷರತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಈಗ ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ವಿಮಾನ ತಯಾರಿಕೆ ಅನುಭವವಿಲ್ಲದ ಆಂಬಾನಿಯ ರಿಲೆಯನ್ಸ್‍ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದೆ ಎಂಬ ದೂರು ಇದೆ.<ref>[https://www.ndtv.com/india-news/prashant-bhushan-arun-shourie-meet-cbi-director-alok-verma-over-rafale-deal-1927022 Prashant Bhushan, Arun Shourie Demand CBI Probe In Rafale Deal;October 04, 2018]</ref><ref>[https://www.outlookindia.com/website/story/rafale-deal-is-much-bigger-scam-than-bofors-scandal-yaswant-sinha-and-arun-shour/314731 8 August 2018Rafale Deal Is Much Bigger 'Scam' Than Bofors Scandal: Yaswant Sinha And Arun ShourieNarendra Modi personally culpable in Rafale deal, say Yashwant]</ref><ref>[https://www.firstpost.com/india/narendra-modi-personally-culpable-in-rafale-deal-say-yashwant-sinha-arun-shourie-pm-compromised-security-allege-ex-bjp-ministers-5165961.html Sep 12, 2018... New Delhi: Alleging Narendra Modi's "personal culpability" in the Rafale jet purchases, former BJP Ministers Yashwant Sinha and Arun Shourie]</ref> *ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಗರಣದ ಮರು ಪರಿಶೀಲನೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಭಾರತದ ಅಟಾರ್ನಿಯವರು, 'ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಿಂದ ರಫೇಲ್‌ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನ ಖರೀದಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳು ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಕಳವಾಗಿವೆ' ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವ ಪರವಾಗಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಹೀಗೆ ಕಳವಾದ ದಾಖಲೆಗಳ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವರದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿರುವ ‘ದ ಹಿಂದೂ’ ಪತ್ರಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಧಿಕೃತ ರಹಸ್ಯಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸುವುದಾಗಿಯೂ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ. ಆದರೆ 'ದರ' ರಹಸ್ಯಕಾಯಿದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬರದಿರುವುದರಿಂದ ದೂರು ದಾಖಲಿಸಲಿಲ್ಲ. *ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ದಾಖಲೆ ಕಳವಾಗಿರುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದರೂ ‘ಕಳವು’ ಕುರಿತು ಪೊಲೀಸ್‌ ಇಲಾಖೆಗೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯ ಔಪಚಾರಿಕ ದೂರು ಅಥವಾ ಎಫ್‌ಐಆರ್ ಸಲ್ಲಿಸಿಲ್ಲ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಜನರಿಂದ ಈ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಮರೆಮಾಚುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವೆಬ್ ತಾಣ ಹೇಳಿದೆ.<ref>https://www.prajavani.net/stories/international/rafale-documents-stolen-sign-619610.html ರಫೇಲ್‌ ದಾಖಲೆ ಕಳವು: ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವೆ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಸಹಿ ಅಭಿಯಾನ;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ;d: 07 ಮಾರ್ಚ್ 2019,;</ref> ====ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ==== *ರಫೇಲ್‌ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿಯೇ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ‌ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ತಪ್ಪು ದಾರಿಗೆಳೆದಿದೆ’ ಎಂದು ಕೇಂದ್ರದ ಮಾಜಿ ಸಚಿವರಾದ ಅರುಣ್‌ ಶೌರಿ, ಯಶವಂತ್‌ ಸಿನ್ಹಾ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ವಕೀಲ ಪ್ರಶಾಂತ್‌ ಭೂಷಣ್‌ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ‘ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಸತ್ಯವನ್ನು ಮರೆಮಾಚಿದೆ. ವಿಚಾರಣೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನೀಡದೆ ಮುಚ್ಚಿಡಲಾಗಿದೆ’ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://www.prajavani.net/stories/national/attempted-break-iafs-paris-638866.html ರಫೇಲ್‌: ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ಕಚೇರಿಗೆ ನುಗ್ಗಲು ಯತ್ನ/ಪಿಟಿಐ /d: 23 ಮೇ 2019]</ref> ====ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧ:==== *[[:en:Indian general strike of 2016|Indian general strike of 2016]] *ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2016ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇತನ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು 24 ಗಂಟೆಗಳ ಮುಷ್ಕರದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಮಿಲಿಯನ್ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2016/sep/02/indian-workers-strike-in-fight-for-higher-wages Tens of millions of Indian workers strike in fight for higher wages-Fri 2 Sep 2016]</ref> ====ರಫೇಲ್ ಜೆಟ್ವ್ಯವಾರದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗೆ ಹಣ==== *ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಡುವಣ ಈ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಹೆಗೆ ಎಂದು ಪ್ರಾನ್ಸಿನ ತನಿಖಾಸಂಸ್ಥೆ ಮೀಡಿಯಾಪಾರ್ಟ್‌ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ. ‘ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಹಲವು ಹಂತದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚಿದ ಲಕೋಟೆಯ ಟೆಂಡರ್‌ನ ನಂತರ ರಫೇಲ್‌ ಯುದ್ಧವಿಮಾನ ಖರೀದಿಗೆ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸಿತ್ತು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಭಾರತದ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆದಿತ್ತು. ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಯಾವ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಿದ್ದೂ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗೆ ಲಂಚ ನೀಡಿದ್ದು ಏಕೆ’ ಎಂದು ಮೀಡಿಯಾಪಾರ್ಟ್ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದೆ. =====‘ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದ ಕಂಪನಿಗೆ ಹಣ’===== *‘ಭಾರತದ ಡಿಫ್‌ಸಿಸ್ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಗೆ, ರಫೇಲ್ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಡಾಸೊ ಕಂಪನಿಯು 11 ಲಕ್ಷ ಯೂರೊ ಪಾವತಿ ಮಾಡಿದೆ. 2017ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಕಂಪನಿಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲ. ಒಪ್ಪಂದದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಕಂಪನಿಯ ಉಲ್ಲೇಖ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗಿದ್ದೂ ಈ ಕಂಪನಿಗೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ’ ಎಂದು ಎಎಫ್‌ಎ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದೆ. ಭಾರತದ ಡಿಫ್‌ಸಿಸ್ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಗೆ, ರಫೇಲ್ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಡಾಸೊ ಕಂಪನಿಯು 11 ಲಕ್ಷ ಯೂರೊ ಪಾವತಿ ಮಾಡಿದೆ. 2017ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಕಂಪನಿಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲ. ಒಪ್ಪಂದದ ಸಾಗರೋತ್ತರ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಕಂಪನಿಯ ಉಲ್ಲೇಖ ಇಲ್ಲ. ಹೀಗಿದ್ದೂ ಈ ಕಂಪನಿಗೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ’ ಎಂದು ಎಎಫ್‌ಎ ತನ್ನ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದೆ.<ref>[https://www.prajavani.net/explainer/sc-to-hear-pil-for-action-against-pm-and-middleman-in-rafale-jet-deal-822296.html ಆಳ-ಅಗಲ: ಮುಗಿಯದ ರಫೇಲ್‌ ರಗಳೆ, 'ಸುಪ್ರೀಂ'ನಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ವಾರ ಅರ್ಜಿ ವಿಚಾರಣೆಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ Updated: 15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021]</ref> ====೧೦೦೦ ಮತ್ತು ೫೦೦ ರೂಪಾಯಿ ನೋಟುಗಳ ಅಮಾನ್ಯೀಕರಣ==== [[File:Rush outside SBI night.jpg|thumb|500px|ಒಂದು ಎಸ್.ಬಿ.ಐ.ಬ್ರ್ಯಾಚ್ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತೆರೆದಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಎಟಿಎಮ್ ನಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಜನರ ಸರತಿ ಸಾಲು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ ನಿಂತಿರುವುದು.]] *ವಿವರ:[[ಭಾರತೀಯ ೫೦೦ ಮತ್ತು ೧೦೦೦ ರೂಪಾಯಿ ನೋಟುಗಳ ಚಲಾವಣೆ ರದ್ದತಿ]] *2016 ನವೆಂಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಹಳೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಹೊಸದಕ್ಕೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಲು ಜನರು ಪ್ರಯಾಸ ಪಡುವ ಹಾಗೆ ಮತ್ತು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಬ್ಯಾಂಕ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿರುವ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಹಾಗೆ, ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುಖಬೆಲೆಯ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿತು (ಹಿಂಪಡೆಯಿತು).<ref>೬೫:Bbc.co.uk.</ref> *"ಅಕ್ರಮ ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಹಣವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಲು 2016 ರ ನವೆಂಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ನೋಟುಗಳ ಅಮಾನ್ಯೀಕರಣ (ಡಿಮಾನೈಟೈಸೇಷನ್) ಕಳಪೆಯಾಗಿ ಅವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅನವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಜಾರಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರದ ವರ್ಷ, ದೇಶದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್) ಇದನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ರದ್ದಗೊಳಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಕರೆನ್ಸಿಗಳನ್ನೂ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆದಿದೆ. ಕರೆನ್ಸಿ ಮೌಲ್ಯ 15.28 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ರೂಪಾಯಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಲ್ಲಿ ಠೇವಣಿಯಾಗಿದೆ, ಇದರರ್ಥ ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕಪ್ಪು ಹಣ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಸಂಗ್ರಹಣೆದಾರರು ತಮ್ಮ ದುರದೃಷ್ಟದ ಕಪ್ಪುಹಣವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರು. *"ಬಡವರ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಿ ಮೋದಿಯವರು ನೋಟು ರದ್ದೀಕರಣ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಮಾಡಿದರು (ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಲಾಭ ವಾಗುವುದೆಂದು ಈ ಯೊಜನೆಯನ್ನ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು). ಆದರೆ ಇದು ಬೃಹತ್ ನೀತಿ ವಿಫಲತೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವರ್ಗವು ಇನ್ನೂ ಅದರಿಂದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ." ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಎಂ ಕೆ ವೇಣು ಡಿ.ಡಬ್ಲ್ಯೂಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. "ಈ ಕ್ರಮವು ದೇಶದ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ನಿಲುಗಡೆಗೆ ತಂದಿತು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕುಸಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಸಣ್ಣ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು ನಗದು ಕೊರತೆಯಿಂದ ಉದ್ಯಮ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಕೂಲಿಕಾರರು ನಿರುದ್ಯೋಗದಿಂದ ಬಳಲಿದರು" ಎಂದು ವೇಣು ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಸದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಮೇಕ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಡಿಯಾ, ಸ್ಕಿಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟೀಸ್‍ ನಂತಹ ಇತರ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು ಇನ್ನೂ ಭರವಸೆಯ ನೀತಿಯೆಂದು- ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಯೊಗ್ಯವಾಲಿಲ್ಲ, ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>[https://www.dw.com/en/narendra-modis-4-years-in-power-good-or-bad-for-india/a-43974581 Narendra Modi's 4 years in power: Good or bad for India?]</ref> *'''ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಅಂತಿಮ ವರದಿಯಂತೆ - ನೋಟುರದ್ದಿನ ವಿಫಲತೆ''' *ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 2016ರಲ್ಲಿ ರದ್ದು ಮಾಡಿದ ರೂ.500 ಮತ್ತು ರೂ.1,000 ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳ ಪೈಕಿ ಶೇ 99.3ರಷ್ಟು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ವಾಪಸಾಗಿವೆ ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ (ಆರ್‌ಬಿಐ) ದಿ.೨೯-೮-೨೦೧೮ರಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು. *ಹೊಸ ನೋಟುಗಳ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ 12877 ರೂ. ವೆಚ್ಚವಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಹಂಚುವ ವೆಚ್ಚ ಬೇರೆ ಎಂದು ರಿಜರ್ವ್‍ಬ್ಯಾಕ್ ಹೇಳಿದೆ. *ಕಪ್ಪುಹಣ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನೋಟು ರದ್ದತಿಯ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಮೋದಿಯವರು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ನೋಟುಗಳು ಮಾತ್ರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಲ್ಲೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಆರ್‌ಬಿಐ ನೀಡಿರುವ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕಾರ ರೂ.13 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿ ಮಾತ್ರ ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ದೇಶ ಭಾರಿ ಬೆಲೆ ತೆರಬೇಕಾಯಿತು. ಜನರು ಉದ್ಯೋಗ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು, ಉದ್ಯಮಗಳು ಮುಚ್ಚಿದವು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ದೇಶಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಇಳಿಕೆಯಾಯಿತು ಎಂದು ಕೇಂದ್ರದ ಮಾಜಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಪಿ. ಚಿದಂಬರಂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ‘ನೋಟು ರದ್ದತಿಯಿಂದಾಗಿ ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿ ಶೇ 1.5ರಷ್ಟು ಕುಸಿತ ಕಂಡಿತು. ಇದರ ಮೌಲ್ಯವೇ ರೂ.2.25 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ. '''ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಬಳಲಿ ಸುಮಾರು ನೂರು (೧೦೫?) ಜನರು ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.''' 15 ಕೋಟಿಯಷ್ಟು ದಿನಗೂಲಿ ನೌಕರರಿಗೆ ಹಲವು ವಾರ ಕೆಲಸವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಸಾವಿರಾರು ಘಟಕಗಳು ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿದವು. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಂದಿ ಉದ್ಯೋಗ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು’ ಎಂದು ಹಿಂದಿನ ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿ ಚಿದಂಬರಂ ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. *ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬಾರದೇ ಇರುವ ರೂ.13 ಸಾವಿರ ಕೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ನೋಟುಗಳು ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಭೂತಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದು. ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ನೋಟುಗಳು ಹಾಳಾಗಿ ಹೋಗಿರಬಹುದು, ಎಂದು ಹಿಂದಿನ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಚಿದಂಬರಂ ಅವರು ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಭೂತಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ನೋಟುಗಳ ಚಲಾವಣೆ ಇತ್ತು ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮತ್ತು ಅನುಮತಿ ಕೊಡಲಿಲ್ಲ.<ref>[https://www.prajavani.net/stories/national/993-junked-rs-500-rs-1000-569402.html ಶೇ 99.3ರಷ್ಟು ನೋಟು ಬ್ಯಾಂಕಿಗೆ ವಾಪಸ್‌;;ಪಿಟಿಐ;;30 ಆಗಸ್ಟ್ 2018,]</ref> ====ಇತರ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಂಶಗಳು==== * ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ನೋಟು ರದ್ದತಿ, ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣೆ,ಗೋರಕ್ಷಣೆಯ ನೆವದಲ್ಲಿ ಜನರು ಗುಂಪುಗೂಡಿ ಸಾಯಹೊಡೆದ ಪ್ರಕರಣಗಳು, ಈ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಲಲ್ಲಿ ಡಾಲರ್‌ ವಿರುದ್ಧ ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿದಿರುವುದು, ರಫೇಲ್‌ ದುಬಾರಿ ಖರೀದಿ, ಎಚ್.ಎ.ಎಲ್, ಕೈಬಿಟ್ಟ ವಿಚಾರ, ಕೃಷಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಕಳಪೆ ಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು, ಪ್ರತಿ ಭಾರತೀಯನಿಗೆ ರೂ.15 ಲಕ್ಷವನ್ನು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿದ ಕಪ್ಪುಹಣ ವಸೂಲುಮಾಡಿ ತಂದುಕೊಡಲಾಗುವುದು ಎಂಬ ಭರವಸೆ ಪೊಳ್ಳಾಗಿದ್ದು, ಸತತ ಹಣದುಬ್ಬರ, ಹೊರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇಳಿದರೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲ್ ಮತ್ತು ಡೀಸೆಲ್‌ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ, ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಿದ ಆರೋಪ ಕೆಲವು ಸಚಿವರ ವಿರುದ್ಧ ಕೇಳಿಬಂದಿದ್ದು, '''ಎರಡು ಕೋಟಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಭರವಸೆ''' ಸುಳ್ಳಾಗಿ ಸಂಘಟಿತ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಕಡಿಮೆ ಆಗಿರುವುದು. ಗಂಗಾ ಶುದ್ದೀಕರಣದ ಭರವಸೆ ಮರೆತು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಮಾಡಿದ ಸ್ವಾಮಿ ಜ್ನಾನಸ್ವರೂಪ ಸಾನಂದರು ತಮ್ಮ ಪತ್ರಕ್ಕ ಪ್ರಧಾನಿಯಿಂದ ಉತ್ತರ ಸಿಗದೆ ಮರಣಹೊಂದಿದುದು. ಮೋದಿಯವರು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಬನಾರಸಿನಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟ ಭರವಸೆಗಳಾದ:-‘ಗಂಗೆ ಯಮುನೆ ನನ್ನ ತಾಯಂದಿರು. ಈ ಎರಡೂ ನದಿಗಳ ಜಲವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಜನಾಂದೋಲನ ನಡೆಸುವೆ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪರಿಸರವಾದಿಗಳನ್ನು ಕರೆಯಿಸುವೆ’ ಎಂದಿದ್ದರು. ಮತ್ತೆ 2014ರ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ ಗೆದ್ದ ನಂತರ ತಾವು ತಾಯಿ ಗಂಗಾ ತಮ್ಮನ್ನು ಬನಾರಸಿಗೆ ಕರೆಯಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಈ ಭರವಸೆಗಳು ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದವು. ಇತ್ಯಾದಿ' <ref>[https://www.prajavani.net/columns/dehali-noota/ganga-582607.html ಗಂಗೆಯ ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಮಾಡಿದ ಸ್ವಾಮಿಸ್ವರೂಪಾನಂದರ ಮರಣ.]</ref><ref>[https://www.prajavani.net/columns/doora-darshana/doora-darshana-column-582633.html ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯಾಗಬೇಕಿರುವ ವಿಚಾರಗಳು]</ref><ref>[https://hinduexistence.org/2018/10/11/ganga-activist-swami-sanand-on-fast-for-nearly-4-months-dies-within-24-hrs-after-police-forcefully-shifted-him-to-aiims-rishikesh/ ‘Ganga Activist’ Swami Sanand, On Fast Nearly 4 Months, Dies Within 24 Hrs,]</ref><ref>[https://www.news18.com/news/india/jis-desh-mein-ganga-behti-hai-how-netas-failed-to-understand-gd-agrawal-and-his-love-for-maa-1906513.html Jis Desh Mein Ganga Behti Hai': How Netas Failed to Understand GD Agrawal and His Love for 'Maa' October 12, 2018]</ref><ref>[https://www.businesstoday.in/current/economy-politics/bjp-to-promise-25-crore-jobs-in-its-manifesto/story/204636.html BJP to promise 25 crore jobs in its manifesto;March 26, 2014]</ref> *[[ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ - ಭಾಗ ೨]] ==ಮುಂದುವರೆದಿದೆ== *[[ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ - ಭಾಗ ೨]] ==ಹೊರಸಂಪರ್ಕ== *[https://www.prajavani.net/stories/national/pm-modi-unmade-india-yashwant-596442.html ‘ಇಂಡಿಯಾ ಅನ್‌ಮೇಡ್‌: ಹೌ ದಿ ಮೋದಿ ಗೌರ್ನಮೆಂಟ್‌ ಬ್ರೋಕ್‌ ದಿ ಎಕಾನಮಿ’ ಪುಸ್ತಕ;ಪಿಟಿಐ;: 22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018;] *[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/globalisation-rcep-679044.html ಡಬ್ಲ್ಯುಟಿಒಗೆ ತೆರೆದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಆರ್‌ಸಿಇಪಿಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ತೆರೆಯುವ ಮುನ್ನ...;ಜಾಗತೀಕರಣದಿಂದ ನಾವು ಗಳಿಸಿದ್ದೇನು?- ಕೇಸರಿ ಹರವೂ;d: 04 ನವೆಂಬರ್ 2019] *‘ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗೆ ಲಂಚ’:-‘ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ನಡುವಣ ರಫೇಲ್ ಯುದ್ಧವಿಮಾನ ಖರೀದಿ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗೆ 11 ಲಕ್ಷ ಯೂರೊ (ಅಂದಾಜು ₹ 10 ಕೋಟಿ) ಸಂದಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ನಿಗ್ರಹ ಸಂಸ್ಥೆಯು (ಎಎಫ್‌ಎ) ತನ್ನ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನಾ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದೆ’ ಎಂದು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಮೀಡಿಯಾಪಾರ್ಟ್‌ ಎಂಬ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ ಏಪ್ರಿಲ್ 6ರಂದು ವರದಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗೆ ಲಂಚ ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮೀಡಿಯಾಪಾರ್ಟ್‌ ನೇರವಾಗಿ ಆರೋಪಿಸಿತ್ತು. [https://www.prajavani.net/explainer/sc-to-hear-pil-for-action-against-pm-and-middleman-in-rafale-jet-deal-822296.html ಆಳ-ಅಗಲ: ಮುಗಿಯದ ರಫೇಲ್‌ ರಗಳೆ, 'ಸುಪ್ರೀಂ'ನಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ವಾರ ಅರ್ಜಿ ವಿಚಾರಣೆ;;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ವಾರ್ತೆ Updated: 15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021] ==ನೋಡಿ== *[[ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] *[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ]] *[[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆ]] *[[ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆ]] *[[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ]] *[[ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ]] *[[ಭಾರತದ ಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ನರೆ ರಾಜ್ಯಗಳು]] ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ - ಹೊರ ಸಂಪರ್ಕ== *೬೫:[https://www.bbc.com/news/world-south-asia-12641776 Bbc.co.uk. 15 August 2018. Retrieved 15 August 2018.] *[https://www.toppr.com/guides/history/india-after-independence/india-after-independence/ India After Independence] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210420094345/https://www.toppr.com/guides/history/india-after-independence/india-after-independence/ |date=2021-04-20 }} *[https://www.mapsofindia.com/personalities/nehru/message-to-nation.html Independence Day Speech by Jawahar Lal Nehru] *[https://www.mapsofindia.com/maps/india/prepartitionmap.htm ಸ್ವಾತಂತ್ರಪೂರ್ವದ ಭಾರತದ ನಕಾಶೆ] *[https://www.quora.com/What-is-the-story-of-Satyendra-Dubey What is the story of Satyendra Dubey?] *[https://www.nationalheraldindia.com/book-extract/2g-the-scam-that-wasnt 2G: The scam that wasn’t;;SALMAN KHURSHID AND DAKSHA SHARMA;Jun 04th 2018,] *[https://www.prajavani.net/stories/national/alok-verma-cbi-spat-rakesh-583855.html ಸಿಬಿಐ: ಸುಪ್ರೀಂ ಸಮತೋಲನ;ಅಲೋಕ್‌ ವಿರುದ್ಧ ತನಿಖೆಗೆ ಎರಡೇ ವಾರ: ರಾವ್‌ಗಿಲ್ಲ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕಾರ;27 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018] *[https://www.prajavani.net/stories/national/govt-opposition-engage-verbal-583299.html ಸಿಬಿಐ ನಿರ್ದೇಶಕರಿಗೆ ದೀರ್ಘ ರಜೆ ನೀಡಿದ್ದರ ವಿರುದ್ಧ ಆರೋಪ;;ರಫೇಲ್ ದಾಖಲೆ ಕೆದಕಿದ್ದೇ ವರ್ಮಾಗೆ ಮುಳುವು: ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಗಂಭೀರ ಆರೋಪ;ಪಿಟಿಐ;: 25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018] *[https://vijaykarnataka.com/news/india/frequently-asked-questions-faqs-on-citizenship-amendment-act-caa-2019/articleshow/72851778.cms ದೇಶದ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೂ ‘ಸಿಎಎ’ಗೂ ಏನು ಸಂಬಂಧ? ನಿಮ್ಮ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಇಲ್ಲಿದೆ ಉತ್ತರ -ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕ | Updated:Dec 17, 2019] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist| 2}} [https://www.myindiajobs.in/2020/04/nvsp-voter-id-status-check-election.html|NVSP Voter ID Status]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] ojctwx8nkj9ea6f12xmqke0bgkndv2i 0 127803 1374865 1361434 2026-06-08T08:15:27Z ~2026-33858-59 99894 /* */ 1374865 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Rajma_Chawal_from_India(1).jpg|thumb|ಅನ್ನದೊಂದಿಗೆ ರಾಜ್ಮಾ]] '''ರಾಜ್ಮಾ'''<ref name="jug alba diaries M's/Rajma">{{Cite web|url=http://jugalbandi.info/2007/12/gogji-razma-kidney-beans-with-turnips/|title=Gogji Razma (Kidney Beans with Turnips)|publisher=Jagalbandi|archive-url=https://archive.is/20130111155735/http://jugalbandi.info/2007/12/gogji-razma-kidney-beans-with-turnips/|archive-date=2013-01-11|access-date=2009-07-07}}</ref> [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]]ದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಕೆಂಪು ಬಳ್ಳಿ ಹುರುಳಿಯನ್ನು ದಟ್ಟ ಗ್ರೇವಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ [[ಸಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನ್ನದೊಂದಿಗೆ ಬಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಳ್ಳಿ ಹುರುಳಿಯು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಹೊಂದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇದು ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಮತ್ತು ನೇಪಾಳದಲ್ಲಿ ನಿತ್ಯದ ಆಹಾರದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.food-nepal.com/recipe/R034.htm|title=Food-nepal.com - Rajma Curry in Nepalese Cuisine (Kidney Bean Rajma)|website=|access-date=}}</ref> ಬಳ್ಳಿ ಹುರುಳಿಯನ್ನು ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡಕ್ಕೆ ತರಲಾದಾಗ ಈ ಖಾದ್ಯವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿತು.<ref name="Hindu-Rajma">{{Cite news|url=http://www.hindu.com/mp/2003/09/22/stories/2003092200470400.htm|title=Rajma, rice and calories|date=22 September 2003|access-date=2009-07-07|publisher=The Hindu|location=Chennai, India|archive-date=2003-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20031011132408/http://www.hindu.com/mp/2003/09/22/stories/2003092200470400.htm|url-status=dead}}</ref> ರಾಜ್ಮಾ ಮಸಾಲಾ ಭಾರತದ ಉತ್ತರದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ. ಪಂಜಾಬಿ ಅಡುಗೆ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಮಾವನ್ನು ರಾತ್ರಿ ಪೂರ್ತಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಅದನ್ನು ಕುಕ್ಕರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಯಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಣ್ಣಗೆ ಕತ್ತರಿಸಿದ ಈರುಳ್ಳಿ, ಟೊಮೇಟೊ ತಿಳ್ಳು, ಶುಂಠಿ, ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಜೀರಿಗೆ, ಚಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಖಾರದ ಪುಡಿಯಂತಹ ಅನೇಕ ತಾಜಾ ಸಾಂಬಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಹುರಿದ ಮಸಾಲೆಯನ್ನು ಬೆರೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="foodcow.org">{{Cite web|url=http://foodcow.org/blog/restaurant-style-punjabi-rajma-masala/|title=Restaurant Style Punjabi Rajma Masala; foodcow|website=|format=|access-date=|archive-date=2018-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180913150300/https://foodcow.org/blog/restaurant-style-punjabi-rajma-masala/|url-status=dead}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಖಾದ್ಯ, ತಿನಿಸು]] mlgbfmva0e9rbupzx1enjganzstr054 3 151424 1374839 1374815 2026-06-07T14:11:40Z A826 72368 Bot: Added missing </div> tag to close outer div in WAM 2025 Barnstar message 1374839 wikitext text/x-wiki ನನ್ನ ಹೆಸರು <big>ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್</big>.<br> ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನಿಮೇಶನ್ ವಿಭಾಗ,<br> ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ,<br> ಮಂಗಳೂರು == Some of your articles were evaluated == Some new submissions were evaluated since last update: * [[ರಾಮ್ ದಯಾಳ್ ಮುಂಡಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನೀಲಾದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನಝ್ರುಲ್ ಗೀತಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಶ್ಚಿಮಬಂಗಾ ಬಾಂಗ್ಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಹಸು ಯಾಜ್ಞಿಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಎಲೆಗಳ ತಟ್ಟೆ.]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗುಲಾಬ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) Please Note that, it was opt-in feature from CampWiz Bot. - [[ಸದಸ್ಯ:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:CampWiz Bot|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೧೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Some of your articles were evaluated == Some new submissions were evaluated since last update: * [[ಸೋಫಿಯಾ ಡಂಕ್ಲಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬೆತ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕೇಟೀ ಜಾರ್ಜ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಲಾರೆನ್ ಬೆಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡೇನಿಯಲ್ ಹ್ಯಾಝೆಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಿಯಾ ಬೌಚಿಯರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸ್ಟೆಫ್ ಡೇವಿಸ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಫ್ರೆಯಾ ಕೆಂಪ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಚಾರ್ಲಿ ಡೀನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡೇನಿಯಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಮಿ ಜೋನ್ಸ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡ್ಯಾನಿ ವ್ಯಾಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಶ್ಲೇ ಗಾರ್ಡ್ನರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಲಾರೆನ್ ಚೀಟಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸೋಫಿ ಮೊಲಿನಕ್ಸ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬೆತ್ ಮೂನಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಲಾನಾ ಕಿಂಗ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮೇಗನ್ ಸ್ಕಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡಾರ್ಸಿ ಬ್ರೌನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬೆಲಿಂಡಾ ಕ್ಲಾರ್ಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಗ್ ಮುದ್ರಣ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಿಂಕ್ ಚಡ್ಡಿ ಅಭಿಯಾನ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ರಜನೀಗಂಧಾ ಶೇಖಾವತ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕಲಾಕೃತಿ (ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮಾತೃ ವಂದನಾ ಯೋಜನೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕಿ. ರಾಜನಾರಾಯಣನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವಿ.ಶಾಂತ ಕುಮಾರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವ್ಯತಿಪಾತ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಎಲ್ಲೈಸ್ ಪೆರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕನ್ನಡದ ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ರೆಡ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಟ್ರಸ್ಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗಣಿನಾಥ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಗ್ನತೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಹಾ ಕವಿ ಮೊಯಿಂಕುಟ್ಟಿ ವೈದ್ಯರ್ ಸ್ಮಾರಕ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರಡಿ ಕಥೆಗಳು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಾನವೀಯತೆಗಾಗಿ ಮಾನವರು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರುಪ್ಪು ಸಾಮಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರವಾನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕನ್ಯಾಶ್ರೀ ಪ್ರಕಲ್ಪ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಆಯೋಗ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವೀರ್ ಹಮಿರ್ಜಿ - ಸೋಮನಾಥ್ ನಿ ಸಖತೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಜಯಂತಿ ನಾಯಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಜೇಸಿಯಾನಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವೀರ್ ಲೋರಿಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಂಜಾಬಿ ಘಾಗ್ರಾ ಸೂಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕೇಂದ್ರ ದತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗ್ಯಾರ ಮೂರ್ತಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಆಯೋಗ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಶ್ರೀರಾಮ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಲನ್ ನಂಬಿಯಾರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಾಂಡಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನಿರ್ಭಯಾ ನಿಧಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಓಲಾದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸಂಗೈ ಉತ್ಸವ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸ್ವಾಹಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅರಂಜನ ಚರಡು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಸ್ತಿತ್ವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಲಿ ಬಾಬಾ ೪೦ ಡೊಂಗಲು (ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಂಗಲಾ ದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಲಕ್ಷ್ಮಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಚೆಲಮ್ಮ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಶೋಕಸುಂದರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) Please Note that, it was opt-in feature from CampWiz Bot. - [[ಸದಸ್ಯ:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:CampWiz Bot|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೦, ೨೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ (IST) == The Tuluvas Aati Month Barnstar == <div style="display:flex;flex-direction:row;flex-wrap:wrap;justify-content:center;align-items:center; background: #f7fcfd; border: 1px solid #2b7c85;border-radius: 0.5em;"> <div style="flex:0 0 20%;text-align:center;display:inline-block;margin:0.75em;">[[File:Tuluvas Aati Month Barnstar.svg|150px|link=]]</div> <div style="flex:1 0 300px; max-width: 100%; text-align:justify; vertical-align:middle;display:inline-block;margin:0.75em"> <span style="font-family: Castellar, sans serif; font-size: 15pt; color:#267b83;">Tuluvas Aati Month Barnstar</span><br>Dear {{ROOTPAGENAME}}, Thank you for being a part of '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' We truly appreciate your dedication to the Wikimedia movement and your efforts in promoting and celebrating our culture. We are grateful of your dedication to Wikimedia movement and hope you join us next year! :Wish you all the best!<br><br> Best regards,<br>'''Tuluvas Aati Month Team'''<br> </div></div> {{clear}} <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27681469 --> == Congratulations to the Tuluvas Aati Month Prize Winner! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg|center|500px]] Dear Wikimedian, We want to extend our heartfelt thanks for your exceptional contributions to the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' writing competition. Your commitment has significantly helped bridge cultures on Wikipedia, and we appreciate the time and effort you've dedicated. To express our gratitude, you will receive a gift card. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form] on or before November 10th, 2024. In the form, kindly provide your details for receiving the gift card and share your thoughts about the project. Thank you for being an integral part of our mission to celebrate and preserve culture and folklore on Wikipedia. Best regards, <br > '''Tuluvas Aati Month Team''' </div> <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27683933 --> == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == ''This Month in GLAM'': February 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue II, February 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Celebrating the English Wikipedia’s Birthday in Albania! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium Public Domain Day and Dance Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki and COP30 in the Amazon rainforest * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Germany report|Germany report]]: GLAM digital and seminar on Jewish life * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: GLAM call and Progetto cultura * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: [GLAM metrics] Usage of Delpher in Dutch Wikipedia articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikipedia podcast episode, Trilepidea newsletter article, and the Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD GLAM program for 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/UK report|UK report]]: Islamic and Jewish history * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: GLAM news from Ukraine – events for libraries, #1Lib1Ref, launch of a larger GLAM product * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/USA report|USA report]]: February meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group February monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Connecting Media Art Archives * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 5.1 million image views * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wikidata event: Data Reuse Days 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Wikisource Conference 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: Wikimedia + Libraries International Convention 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೨:೨೨, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28357408 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div></div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ''This Month in GLAM'': March 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue III, March 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiGap in Albania 2025, and essential initiatives for free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Archives and Human Rights activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: International Women's Day, Wikipedia officially recognised as Digital Public Good and invitation for the General Assembly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Every Book Its Reader is coming * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: New Horizons of Czech GLAM Partnerships in 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/France report|France report]]: Archivist Forum 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Ten winners of Wikimedia Italia 2025 GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: International Womensday; New Wikimedian in Residence at Maastricht University * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: What's on at Auckland Museum, and International Women's Day at University of Otago * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: GLAM in Africa, a Nigerian narrative in knowledge decolonization a case study of Benin City * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Switzerland report * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/UK report|UK report]]: Gold in Bengali and Diversity in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/USA report|USA report]]: Women's History month * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group March monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts of Mali * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Creating an OpenRefine Wikimedia Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೪:೩೧, ೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28408819 --> == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ''This Month in GLAM'': April 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue IV, April 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Event for International Roma Day 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: Highlighting Feminist and women's histories and a Wiki Day at the South Australian Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Catalan areas report|Catalan areas report]]: Campaign to document the 2025 Falla monuments in Valencia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wikidata and Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Open Collection Highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Architecture, BHL, and the Commons Workflow * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Strengthening Cultural Heritage through Partnerships and Knowledge Sharing: Insights from World Heritage Day in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's new GLAM collaborations and activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Scholarships and Call for Sessions Proposals for GLAM Wiki 2025 will open soon: Stay tuned! * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAM Highlights from Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: FemNetzCon 2025; GLAM Meeting Biel/Bienne; Digi Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/UK report|UK report]]: Mapping Museums / Art in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/USA report|USA report]]: April meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group April monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Surging forward in Spanish and Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೨:೨೪, ೧೨ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28668932 --> == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == ''This Month in GLAM'': May 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue V, May 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Enhancing the LGBTQ+ content in Albanian Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium Public Domain Day and Dance Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Video resource on Wikimedia Brasil and Casa de Oswaldo Cruz Partnership Released * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Croatia report|Croatia report]]: SPRINGing back activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library of the CR events and important guests * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Europe report|Europe report]]: DARIAH DHwiki WG coming activity * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/India report|India report]]: GLAM project starts with Nanda Talukdar Foundation at Jorhat, Assam * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Wiki Month 2025 in Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: From charts to concrete * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Traditional Albanian Food Photography Competition 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Update from Auckland Museum; Let the Wikifying Commence; Listful Thinking * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Architectural Folklore Campaign Series * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Celebrating Museums and strengthening #1Lib1Ref connections * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Spain report|Spain report]]: Some news from Spain * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Museum Day 2025; CoCreation PTT-Archive; Scoring Girls * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/UK report|UK report]]: The 18th language * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring GLAM news from Ukraine – first major survey for GLAM institutions & yet another successful #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/USA report|USA report]]: May meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group May monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Preparing the data upload * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೧:೩೦, ೧೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28809506 --> == ''This Month in GLAM'': June 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VI, June 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating Communication History and Women Artists through Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day in Europe 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Expanding Data on Maranhão's Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: First call of Science Month at Wikipedia in the Czech Republic wrapped-up * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/France report|France report]]: WiR and science&GLAM tour in France * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Another publication from Grant for GLAM Indonesia program & Minangkabau Wikisource Competition upadates * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Isoseismals & Icons * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Celebrating Albanian Cuisine Through Photography: Winners of the 2025 Contest Announced! * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Open Cultural Data Hackathon in Puebla * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikifying the International Congress of History of Science and Technology; Librarians and Wikipedia; NZ species edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Mapping Heritage Buildings on Wikidata and Wiki Heritage Fellowship * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD Strengthens Ties with Academic Institutions: A Wikimedian-in-Residence at the Institute of Macedonian Literature * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Registration is now open for GLAM WikiCon 2025! * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: June highlights from Wikimedia Serbia and beginning of new accredited seminar * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Archives Week 2025; SAPA Performing Arts; GLAM Meeting Biel/Bienne * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/UK report|UK report]]: New Featured Pictures * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/USA report|USA report]]: June meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL Transition update, LivingData2025 and Women Genera paper * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Data upload achieved * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Wiki Knowledge Park report|Wiki Loves Ramadan 2025 report]]: Celebrating Heritage and Faith: Wiki Loves Ramadan 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೧:೦೫, ೧೨ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28966332 --> == ''This Month in GLAM'': July 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VII, July 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: 10 years of Wikimedians of Albanian Language User Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba – From Island to Archive: Aruba’s Journey on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: De Standaard Solidarity Prize and How to Upload Artwork * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Expanding Access to Heritage Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Program Highlights & Volunteer Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: July in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Poster Exhibition, Screening Public Viewing, Women Memorials * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/UK report|UK report]]: Japanese art in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wikinics & Edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL blog by Tiago Lubiana, BHL Wikimedian in Residence, and news on the BHL transition * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Introducing Oulu Löyly – we want to hear your thoughts! * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Getting the message out * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Culture & Heritage team transitioning to broader Content Enablement team * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೧:೨೯, ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29083949 --> == ''This Month in GLAM'': August 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VIII, August 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos campaign 2025 in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Expanding Cultural Heritage in Brazil: School communities, Wikisource course, GLAM-Wiki Impact and Wiki Takes Alcântara * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/India report|India report]]: Digitization starts at two more libraries in West Bengal * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Grant for GLAM Indonesia is open! * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: From food festivals to PhD courses: Wikimedia in Italian academia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: NZ species edit-a-thons, a scholarly article, a course, and Auckland Museum editors at Wikimania * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Highlights from Wiki Heritage Fellowship and Policy Advocacy in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wiki Loves Film – Collaboration with MakeDox Film Festival * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiChełmoński: When Wikipedia Becomes a Guide in the Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: BAM Hackathon, 3D for Cultural Heritage, Wiki Cite * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/UK report|UK report]]: Working towards more image sharing * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wiknics * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: News on BHL transition and updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Steps towards a sustainable cultural commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: A pivotal month * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Wikisource Reader app released on Google Play Store * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೩:೫೫, ೧೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29253474 --> == ''This Month in GLAM'': September 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue IX, September 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia edit-a-thon at the Skampa Theater in Elbasan, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba Initiative: Building Knowledge and Visibility * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: State Library Victoria WikiFest * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Make cultural heritage freely accessible, Hasselt's collections shine online & Let's give women a voice on Wikipedia! * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Hidden heritage unveiled: science, history and nature on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wikimedia Commons birthday content donation * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikimedian in Residence at the Bioeconomy Science Institute & Wikiproject NZ Women in Architecture * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Expanding Access to Culture and Knowledge through Key Partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiChełmoński: the Special Guided Tour at the National Museum in Krakow * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Join the Conference Online and Explore Lisbon’s Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: LibreABC, Feminist Voices, Grade Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/USA report|USA report]]: September edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: The Memory of the World wiki challenge * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೮:೧೬, ೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29409147 --> == ''This Month in GLAM'': October 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue X, October 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: From a small language to Wikipedia's Biggest, Share Your Story with the Industry Museum and War Diaries * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Autumn activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: WikiCommon community meet-ups, Wikisource trainings, and the announcement of Grant for GLAM Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Open culture on stage * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Mexico report|Mexico report]]: How Wikimedia México is training cultural and government institutions as wikimedians. * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Open Topstukken project concludes; Network Archives Design and Digital Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Granny's Wonderful Chair, Preparing for Auckland Museum Wiki Summer Students and an the ASBS Introductory Wiki Webinar * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Report on Participation at the 12th International Youth Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Promoting Open Data and Digital Commons in Culture and Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki Conference 2025 Wrap-Up * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: October in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: DaSCHcon, 3D, Wiki GLAM conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/UK report|UK report]]: A look at Grokipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/USA report|USA report]]: October edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: LivingData 2025, GLAMWiki and a "collector" Wikidata property proposal * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: International outreach * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Sustainable CultureConnect Project report|Sustainable CultureConnect Project report]]: Sustainable CultureConnect: Empowering Youth and Preserving Heritage through Open Knowledge and Leadership * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೬:೫೯, ೧೦ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29516862 --> == ''This Month in GLAM'': November 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XI, November 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Call for volunteers, Computer's Day and upcoming events * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Czech Radio and Wikimedia CZ launched cooperation * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Our Activities in November * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wrap up of the 2025 GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference, a NZBSI Wikimedian in Residence update & Auckland Museum Summer Students * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD and Cultural Institutions: A Year of Growth, Content, and Collaboration * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM Wiki 2025 conference, WiR Meeting and the First National Institute of Museums Training on GLAM–Wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: IT Wikicon, Faces and Masks, Matrimoine @ Genève * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season- again! * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/USA report|USA report]]: November edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Here to Help: The Next Stage of the Content Partnerships Hub * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Enriching the data set * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೯:೫೨, ೧೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29692345 --> == ''This Month in GLAM'': December 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XII, December 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/From the team|From the team]]: Global GLAM Calls Continue in 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence, 2025, in Elbasan Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Resume of the year * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: AMaGA partnership, signing the Open Heritage Statement and South Australian Museum Partner Project * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day 2026, Circus Heritage and Fosdem * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Preparándonos para celebrar el día del dominio público - Getting ready for the Public Domain Day celebration * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Exploring Italy and Unlocking Its Heritage: Touring Club Italiano and GLAM Call 2026–2028 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference follow-up Wiki webinar & Auckland Museum student update * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Public Domain, Conferences, and Conversations on Open Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM on Tour Bellinzona, Xmas Event, GLAM Wiki Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/UK report|UK report]]: 2025 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/USA report|USA report]]: December meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Public Domain Day report|Public Domain Day report]]: Public Domain Day 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 2025 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೮:೨೮, ೧೨ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29895284 --> == ''This Month in GLAM'': January 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue I, January 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/From the team|From the team]]: Wikipedia at 25 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Pap-Wikipedia Turns 20: A Milestone for Papiamento/u Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Celebrando el día del dominio público 2026/Celebrating the public domain day 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/France report|France report]]: Wikipedia's Birthday in France * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Gifted by our friends: Loads of presents for Wikipedia25 by German and Austrian GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Activities in December-January * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Knowledge in action: Barindelli collection and Wikipedia 25 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Image donation Dutch Book History * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland Museum Student Edit-a-thon, the NZBSI Wikimedian in Residence project, and other residencies * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: GLAM Program of Wikimedia MKD – 2026 Overview * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Explore Historic Portraits from the Museum of Photography in Kraków * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: January in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Museum in Chiasso, Alpine Museum, Women Monuments * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/UK report|UK report]]: Sharing more of the Enamels of the World * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Map the GLAM report|Map the GLAM report]]: Wiki and GLAM: Harnessing Knowledge to Foster Gender Equality * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts on Arabic Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Two key Wikidata Requests for Comments, relevant for future GLAM-Wiki work * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೪:೦೪, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30055818 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Wikimedian's Group of Mainland China wishes you a Happy New Year! == <div class="nomobile"><div style="position:relative; width:600px; height:800px;"> {| style="background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:0px; width:100%; height:100%; position:absolute; top:0; left:0; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2); box-sizing:border-box;" | style="vertical-align:middle; padding:10px; position:relative; height:100%;" |<span style="position:absolute; top:50%;left:50%;transform:translate(-50%,-50%); opacity:0.1; pointer-events:none; z-index:0;">[[File:丙午新年标志.svg|400px|link=]]</span><span style="position:absolute; top:15px; left:25px; color:#7D1506; font-weight:bold; font-size:2.6em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span><br><div style="position:absolute; top:100px; left:25px; right:25px; color:#333333; font-weight:400; font-size:1.3em; line-height:1.5; z-index:1;">'''Dear Santhosh Notagar99'''：<br><br>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!<br><br><div style="text-align:right; margin-top:8px;">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div></div> |} </div></div>{{If mobile |tag=div |1=<div style="box-sizing:border-box; width:100%; max-width:560px; margin:0 auto; background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:14px; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2);"> <div style="text-align:center; margin-bottom:12px;"> <span style="color:#7D1506; font-family:'LiSu', 'STXingkai', 'KaiTi', serif; font-weight:bold; font-size:2.2em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span> </div> <div style="display:flex; align-items:center; gap:12px;"> <div style="flex:1 1 auto; font-size:14px; line-height:1.8; color:#333333; "> <div><big>'''Dear Santhosh Notagar99：'''</big></div><br> <div>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!</div> </div> <div style="flex:0 0 auto;"><span style="display:block; opacity:0.9;">[[File:丙午新年标志.svg|150px|link=]]</span></div> </div> <div style="text-align:right; margin-top:8px; font-size:14px">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div> </div> </div> }} —[[ಸದಸ್ಯ:FradonStar|FradonStar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:FradonStar|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೦೧, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == ''This Month in GLAM'': February 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue II, February 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in 2026 is calling to action! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Belgium report|Belgium report]]: A photo safari through Wiki Loves Fashion & a rescue mission with Mission Gourmande! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library overview of 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Cultural Heritage and Memory: 2026 GLAM Call and Executed Renaissance Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Farewelling the Auckland Museum Summer Students and an update on the NZBSI WiR * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikipedia in Cultural Marketing at Crash Mondays Warsaw * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: February in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: Wikidata in the GLAM context II * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Neocomensia, SAPA, Atelier Winterthur, GLAM-on-Tour Disentis * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/UK report|UK report]]: New content in African and Asian languages * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Focus on Indigenous issues * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೬:೨೨, ೧೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30232291 --> == ''This Month in GLAM'': March 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue III, March 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in Equinox * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikigap 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Celebrating 20 Years of Papiamentu/o Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Bolivia report|Bolivia report]]: The Family Treasures Project Returns, with New GLAM Partners * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Folklore Brazil defines six categories to represent Brazilian culture on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Architecture in the public domain in libraries in Nariño/Arquitectura en dominio público en bibliotecas nariñenses * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Main Wikimedian in Residence report for 2025 is here * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Art History Loves Wiki 2026 – digital/local. collection loves wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/India report|India report]]: Collaboration resumes with the British Library for Bangla Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: 2026 winners projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Bioeconomy Science Institute Wikimedian in Residence update, a letter published in Nature & Architecture + Women NZ * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's GLAM Highlights: Botany and Beyond * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Portugal report|Portugal report]]: March in Portugal * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: March in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Looking for similar images * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM Wiki Group, Donna, CoCreation PTT-Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/UK report|UK report]]: CILIP MDG 2026 Conference, Library meetups and the World's Enamels * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring 2026 news from Ukraine – Wiki Loves Folklore & more #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/USA report|USA report]]: MoMA's International Traveling Exhibitions and Wikidata on the LD4 Arts Affinity Group April Community Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHL-Wiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Oulu Löyly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Indigenous languages on the Main Page * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೩:೫೦, ೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30344683 --> == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == ''This Month in GLAM'': April 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue IV, April 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/From the team|From the team]]: How the GLAM Community Can Shine in the 2026–27 Annual Plan * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: International Roma Day 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Argentina report|Argentina report]]: WikiConf Argentina and GLAM projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Asia report|Asia report]]: Documenting and citing oral knowledge in audio and video * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: WikiCon Australia, ICIP, Orphan works and Trans-Tasman partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wikimedia Brasil publishes book on the power and challenges of free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: We celebrate Public Domain Day with an expert panel / Celebramos el día del dominio público con un Panel de expertas * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Ongoing and New GLAM-Wiki Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime event at Auckland Museum & an update for WiR NZBSI * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Wikimedia Commons Upload Campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD in Action: Digitization, Wikisource and Educational Workshops * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki Developments: Residencies, Partnerships and Audiovisual Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: April in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Le Donne di Villa Massimo * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/UK report|UK report]]: A tenth-century Quran and Islamic Art in Urdu * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/USA report|USA report]]: Wiki MIT launches and US meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Update on the BHL Annual Meeting 27 April - 1 May & BHL Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Eight new articles on MoW inscriptions * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೯:೨೧, ೧೧ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30513880 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> rueogp0kse1hwuzkrebdg1v2ida1atg 1374843 1374839 2026-06-07T17:25:26Z MediaWiki message delivery 17558 /* Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1374843 wikitext text/x-wiki ನನ್ನ ಹೆಸರು <big>ಸಂತೋಷ್ ನೋಟಗಾರ್</big>.<br> ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅನಿಮೇಶನ್ ವಿಭಾಗ,<br> ಸಂತ ಅಲೋಶಿಯಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ,<br> ಮಂಗಳೂರು == Some of your articles were evaluated == Some new submissions were evaluated since last update: * [[ರಾಮ್ ದಯಾಳ್ ಮುಂಡಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನೀಲಾದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನಝ್ರುಲ್ ಗೀತಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಶ್ಚಿಮಬಂಗಾ ಬಾಂಗ್ಲಾ ಅಕಾಡೆಮಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಹಸು ಯಾಜ್ಞಿಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಎಲೆಗಳ ತಟ್ಟೆ.]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗುಲಾಬ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) Please Note that, it was opt-in feature from CampWiz Bot. - [[ಸದಸ್ಯ:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:CampWiz Bot|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೨:೩೦, ೧೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೪ (IST) == Some of your articles were evaluated == Some new submissions were evaluated since last update: * [[ಸೋಫಿಯಾ ಡಂಕ್ಲಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬೆತ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ಸ್ಟನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕೇಟೀ ಜಾರ್ಜ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಲಾರೆನ್ ಬೆಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡೇನಿಯಲ್ ಹ್ಯಾಝೆಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಿಯಾ ಬೌಚಿಯರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸ್ಟೆಫ್ ಡೇವಿಸ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಫ್ರೆಯಾ ಕೆಂಪ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಚಾರ್ಲಿ ಡೀನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡೇನಿಯಲ್ ಗಿಬ್ಸನ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಲಿಸ್ ಕ್ಯಾಪ್ಸಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಮಿ ಜೋನ್ಸ್ (ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರ್ತಿ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡ್ಯಾನಿ ವ್ಯಾಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಶ್ಲೇ ಗಾರ್ಡ್ನರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಲಾರೆನ್ ಚೀಟಲ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸೋಫಿ ಮೊಲಿನಕ್ಸ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬೆತ್ ಮೂನಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಲಾನಾ ಕಿಂಗ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮೇಗನ್ ಸ್ಕಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಡಾರ್ಸಿ ಬ್ರೌನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬೆಲಿಂಡಾ ಕ್ಲಾರ್ಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಗ್ ಮುದ್ರಣ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಿಂಕ್ ಚಡ್ಡಿ ಅಭಿಯಾನ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ರಜನೀಗಂಧಾ ಶೇಖಾವತ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕಲಾಕೃತಿ (ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉತ್ಸವ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮಾತೃ ವಂದನಾ ಯೋಜನೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕಿ. ರಾಜನಾರಾಯಣನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವಿ.ಶಾಂತ ಕುಮಾರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವ್ಯತಿಪಾತ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಎಲ್ಲೈಸ್ ಪೆರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕನ್ನಡದ ಕಿರಣ್ ಬೇಡಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ರೆಡ್ ಬ್ರಿಗೇಡ್ ಟ್ರಸ್ಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗಣಿನಾಥ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಗ್ನತೆ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಹಾ ಕವಿ ಮೊಯಿಂಕುಟ್ಟಿ ವೈದ್ಯರ್ ಸ್ಮಾರಕ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರಡಿ ಕಥೆಗಳು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಮಾನವೀಯತೆಗಾಗಿ ಮಾನವರು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರುಪ್ಪು ಸಾಮಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರವಾನ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕನ್ಯಾಶ್ರೀ ಪ್ರಕಲ್ಪ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಆಯೋಗ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವೀರ್ ಹಮಿರ್ಜಿ - ಸೋಮನಾಥ್ ನಿ ಸಖತೆ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಜಯಂತಿ ನಾಯಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಜೇಸಿಯಾನಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ವೀರ್ ಲೋರಿಕ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಂಜಾಬಿ ಘಾಗ್ರಾ ಸೂಟ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಕೇಂದ್ರ ದತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗ್ಯಾರ ಮೂರ್ತಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಗುಜರಾತ್ ರಾಜ್ಯ ಮಹಿಳಾ ಆಯೋಗ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಶ್ರೀರಾಮ ಭಾರತೀಯ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಬಾಲನ್ ನಂಬಿಯಾರ್]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಪಾಂಡಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ನಿರ್ಭಯಾ ನಿಧಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಓಲಾದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸಂಗೈ ಉತ್ಸವ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಸ್ವಾಹಾ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅರಂಜನ ಚರಡು]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಸ್ತಿತ್ವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಆಲಿ ಬಾಬಾ ೪೦ ಡೊಂಗಲು (ತೆಲುಗು ಚಲನಚಿತ್ರ)]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಂಗಲಾ ದೇವಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಲಕ್ಷ್ಮಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಚೆಲಮ್ಮ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) * [[ಅಶೋಕಸುಂದರಿ]] (evaluated by ~aanzx; status = approved) Please Note that, it was opt-in feature from CampWiz Bot. - [[ಸದಸ್ಯ:CampWiz Bot|CampWiz Bot]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:CampWiz Bot|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೮:೩೦, ೨೮ ಜೂನ್ ೨೦೨೪ (IST) == The Tuluvas Aati Month Barnstar == <div style="display:flex;flex-direction:row;flex-wrap:wrap;justify-content:center;align-items:center; background: #f7fcfd; border: 1px solid #2b7c85;border-radius: 0.5em;"> <div style="flex:0 0 20%;text-align:center;display:inline-block;margin:0.75em;">[[File:Tuluvas Aati Month Barnstar.svg|150px|link=]]</div> <div style="flex:1 0 300px; max-width: 100%; text-align:justify; vertical-align:middle;display:inline-block;margin:0.75em"> <span style="font-family: Castellar, sans serif; font-size: 15pt; color:#267b83;">Tuluvas Aati Month Barnstar</span><br>Dear {{ROOTPAGENAME}}, Thank you for being a part of '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' We truly appreciate your dedication to the Wikimedia movement and your efforts in promoting and celebrating our culture. We are grateful of your dedication to Wikimedia movement and hope you join us next year! :Wish you all the best!<br><br> Best regards,<br>'''Tuluvas Aati Month Team'''<br> </div></div> {{clear}} <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27681469 --> == Congratulations to the Tuluvas Aati Month Prize Winner! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg|center|500px]] Dear Wikimedian, We want to extend our heartfelt thanks for your exceptional contributions to the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' writing competition. Your commitment has significantly helped bridge cultures on Wikipedia, and we appreciate the time and effort you've dedicated. To express our gratitude, you will receive a gift card. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form] on or before November 10th, 2024. In the form, kindly provide your details for receiving the gift card and share your thoughts about the project. Thank you for being an integral part of our mission to celebrate and preserve culture and folklore on Wikipedia. Best regards, <br > '''Tuluvas Aati Month Team''' </div> <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27683933 --> == Feminism and Folklore 2025: Important Updates for Organizers & Jury == Hello Community Organizers and Jury, Thank you for organising Feminism and Folklore writing competition on your wiki. Feminism and Folklore is the largest Wikipedia contest organized by community members. We congratulate you in joining and celebrating our cultural heritage and promoting gender equality on Wikipedia. To encourage boost for the contributions of the participants, we're offering prizes for Feminism and Folklore local prizes. Each Wikipedia will have three local winners: # First Prize: $25 USD # Second Prize: $20 USD # Best Jury Article: $15 USD All this will be in '''gift voucher format only'''. Prizes will only be given to users who have more than 5 accepted articles. No prizes will be given for users winning below 5 accepted articles. Kindly inform your local community regarding these prizes and post them on the local project page The Best Jury Article will be chosen by the jury based on how unique the article is aligned with the theme. The jury will review all submissions and decide the winner together, making sure it's fair. These articles will also be featured on our social media handles. We're also providing internet and childcare support to the first 75 organizers and Jury members for those who request for it. Remember, only 75 organizers will get this support, and it's given on a first-come, first-served basis. The registration form will close after 75 registrations, and the deadline is <nowiki>'''</nowiki>March 5, 2025<nowiki>'''</nowiki>. This support is optional and not compulsory, so if you're interested, fill out the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeum8md6FqHY1ISWRLW5bqOAv_lcd1tpVtMMZfWKRDU_IffLQ/viewform?usp=dialog Form] Each organizer/jury who gets support will receive $40 USD in gift voucher format, even if they're involved in more than one wiki. No dual support will be provided if you have signed up in more than one language. This support is meant to appreciate your volunteer support for the contest. We also invite all organizers and jury members to join us for Advocacy session on '''Saturday, Feb 28, 2025'''. This session will help you understand the jury process for both contests and give you a chance to ask questions. More details are on [[meta:Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia|Event:Telling untold stories: How to document gendered narratives in Folklore on Wikipedia - Meta]] Let's celebrate our different cultures and work towards gender equality on Wikipedia! Best regards, Stella and Tiven Wiki loves folklore international team [[User:SAgbley|SAgbley]] ([[User talk:SAgbley|talk]]) 04:39, 25 February 2025 (UTC) <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/Community_Prizes&oldid=28309519 --> == ''This Month in GLAM'': February 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue II, February 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Celebrating the English Wikipedia’s Birthday in Albania! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium Public Domain Day and Dance Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki and COP30 in the Amazon rainforest * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Germany report|Germany report]]: GLAM digital and seminar on Jewish life * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: GLAM call and Progetto cultura * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: [GLAM metrics] Usage of Delpher in Dutch Wikipedia articles * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikipedia podcast episode, Trilepidea newsletter article, and the Wikipedian at Large * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD GLAM program for 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Swiss GLAM Programme * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/UK report|UK report]]: Islamic and Jewish history * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: GLAM news from Ukraine – events for libraries, #1Lib1Ref, launch of a larger GLAM product * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/USA report|USA report]]: February meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group February monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Connecting Media Art Archives * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 5.1 million image views * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Wikidata event: Data Reuse Days 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Wikisource Conference 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Wikimedia and Libraries User Group report|Wikimedia and Libraries User Group report]]: Wikimedia + Libraries International Convention 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೨:೨೨, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28357408 --> == Follow-Up: Support for Feminism and Folklore 2025 Contributions == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, I hope this message finds you well. We noticed that your community has signed up for the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore Writing Contest]], but there have been only a few contributions submitted via the [https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ Campwiz tool] so far. We completely understand that challenges may arise, and we’d love to support you and your participants in streamlining the submission process. To assist your community, here’s a step-by-step guide to adding articles to the campaign. Feel free to share these instructions with your participants: === How to Submit Articles via Campwiz === '''Tool link:''' https://tools.wikilovesfolklore.org/campwiz/ # Access the Tool #* Visit Campwiz and log in with your Wikimedia account (same as your Wikipedia credentials). # Select the Campaign #* Scroll through the list of campaigns and click on your campaign. # Add Your Article #* Click on "'''+ SUBMIT NEW ARTICLE'''" button. #* Enter the exact title of your article in the “Tiltle” field. #* Click on "'''CHECK'''" button. #* If you have more articles to submit, click on the '''"SUBMIT ANOTHER"''' button. # Check your submissions. #* To check if your submissions went through please click on the '''"DETAILS"''' button #* Click on the '''SUBMISSIONS''' Button to see the list of your submissions. === Need Help? === * Technical issues? Ensure article titles are spelled correctly and meet the campaign’s theme (feminism, folklore, or gender-related topics). * Eligibility questions? New articles must follow Wikipedia’s notability guidelines. * Still stuck? Send an email to '''support@wikilovesfolklore.org'''! You can also reach out on the campaign’s Talk page. Your commitment to amplifying untold gendered narratives in folklore is invaluable, and we’re excited to see your community’s contributions come to life. Let’s work together to make this campaign a success! Looking forward to your response, Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organizer -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 07:29, 17 March 2025 (UTC) </div> </div> </div></div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ''This Month in GLAM'': March 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue III, March 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: WikiGap in Albania 2025, and essential initiatives for free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Archives and Human Rights activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: International Women's Day, Wikipedia officially recognised as Digital Public Good and invitation for the General Assembly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Every Book Its Reader is coming * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: New Horizons of Czech GLAM Partnerships in 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/France report|France report]]: Archivist Forum 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Ten winners of Wikimedia Italia 2025 GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: International Womensday; New Wikimedian in Residence at Maastricht University * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: What's on at Auckland Museum, and International Women's Day at University of Otago * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: GLAM in Africa, a Nigerian narrative in knowledge decolonization a case study of Benin City * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Switzerland report * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/UK report|UK report]]: Gold in Bengali and Diversity in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/USA report|USA report]]: Women's History month * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group March monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts of Mali * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Structured Data on Wikimedia Commons report|Structured Data on Wikimedia Commons report]]: Creating an OpenRefine Wikimedia Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೪:೩೧, ೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28408819 --> == Feminism and Folklore 2025 Jury Evaluation Guidelines & Results Submission == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, Thank you once again for your commitment and dedication to the [[meta:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]] campaign! As we near the conclusion of this year’s contest, please follow the official jury guidelines when evaluating submissions: ===Jury Guidelines:=== * Articles must be created or expanded between 1st February and 31st March 2025. * Minimum article size: 3000 bytes and at least 300 words. * No poor or machine-translated content. * Articles must align with the Feminism and Folklore themes (feminism, gender, culture, folklore). * Articles should not be orphaned – they must be linked to at least one other article. * Submissions must not violate copyright rules and should follow local notability guidelines. * All articles must include proper references according to your local Wikipedia’s citation policies. * Once your local jury process is complete, kindly submit only the top 3 winners on the official results page: ===Submission Link:=== https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Please include the following for each winner: * Username * Link to the local user talkpage * Their ranking (1st, 2nd, or 3rd) For more information, you can also refer to the main contest page: https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025 If you need help or have any questions, feel free to reach out. Warm regards, <br> Stella Sessy Agbley<br> Coordinator, Feminism and Folklore -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:48, 10 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == Invitation: Gendering the Archive - Building Inclusive Folklore Repositories (April 30th) == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{center|''{{int:please-translate}}''}} Dear {{PAGENAME}}, You are invited to a hands-on session focused on [[meta:Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation | Gendering the Archive: Building Inclusive Repositories for Folklore Documentation]]. This online workshop will guide participants on how to create, edit, and expand gender-inclusive folklore articles and multimedia archives on Wikipedia and Wikidata. The session will be led by Rebecca Jeannette Nyinawumuntu. === Objectives === * '''Design Inclusive Repositories:''' Learn best practices for structuring folklore archives that foreground gender perspectives. * '''Hands-On Editing:''' Practice creating and improving articles and items on Wikipedia and Wikidata with a gender-inclusive lens. * '''Collaborative Mapping:''' Work in small groups to plan new entries and multimedia uploads that document underrepresented voices. * '''Advocacy & Outreach:''' Discuss strategies to promote and sustain these repositories within your local and online communities. === Details === * '''Date:''' 30th April 2025 * '''Day:''' Wednesday * '''Time:''' 16:00 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746028800 Check your local time zone]) * '''Venue:''' Online (Zoom) * '''Speaker:''' Rebecca Jeannette Nyinawumuntu (Co-founder, Wikimedia Rwanda & Community Engagement Director) === How to Join === * '''Zoom Link:''' [https://us06web.zoom.us/j/89158738825?pwd=ezEgXbAqwq9KEr499DvJxSzZyXSVQX Join here] * '''Meeting ID:''' 891 5873 8825 * '''Passcode:''' FNF@2025 * '''Add to Calendar:''' [https://zoom.us/meeting/tZ0scuGvrTMiGNH4I3T7EEQmhuFJkuCHL7Ci/ics?meetingMasterEventId=Xv247OBKRMWeJJ9LSbX2hA Add to your calendar] '''' === Agenda === # Welcome & Introductions: Opening remarks and participant roll-call. # Presentation: Overview of gender-inclusive principles and examples of folklore archives. # Hands-On Workshop: Step-by-step editing on Wikipedia and Wikidata—create or expand entries. # Group Brainstorm: Plan future repository items in breakout groups. # Q&A & Discussion: Share challenges, solutions, and next steps. # Closing Remarks: Summarise key takeaways and outline follow-up actions. We look forward to seeing you there! Best regards,<br> Stella<br> Feminism and Folklore Organiser -[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 10:28, 24 April 2025 (UTC) </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Joris_Darlington_Quarshie/FnF2&oldid=28410476 --> == ''This Month in GLAM'': April 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue IV, April 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Event for International Roma Day 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: Highlighting Feminist and women's histories and a Wiki Day at the South Australian Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Catalan areas report|Catalan areas report]]: Campaign to document the 2025 Falla monuments in Valencia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wikidata and Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Open Collection Highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Architecture, BHL, and the Commons Workflow * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Strengthening Cultural Heritage through Partnerships and Knowledge Sharing: Insights from World Heritage Day in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's new GLAM collaborations and activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Scholarships and Call for Sessions Proposals for GLAM Wiki 2025 will open soon: Stay tuned! * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: GLAM Highlights from Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: FemNetzCon 2025; GLAM Meeting Biel/Bienne; Digi Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/UK report|UK report]]: Mapping Museums / Art in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/USA report|USA report]]: April meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group April monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Surging forward in Spanish and Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೨:೨೪, ೧೨ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28668932 --> == Final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> Hello {{PAGENAME}} [[File:Feminism and Folklore logo.svg | right | frameless]] I hope this message finds you well. This is a final reminder that the deadline for submitting your Feminism and Folklore 2025 results on Meta has elapsed. For participant prizes to be processed, your community must submit the necessary information as soon as possible. Please use the following link to submit your results: [https://meta.wikimedia.org/wiki/Feminism_and_Folklore_2025/Results Submit your results] We have extended the {{font color||yellow|'''submission deadline to 12 June 2025'''.}} Kindly note that failure to submit by this date will result in your group’s participants not receiving any prizes from us. Thank you for your attention to this important matter and for your continued contributions to the Feminism and Folklore campaign. Warm regards,<br> Stella<br> On behalf of Feminism and Folklore Team<br> [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) 12:39, 08 June 2025 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Joris Darlington Quarshie@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Template:FnF_2025_reminder_list&oldid=28842648 --> == ''This Month in GLAM'': May 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue V, May 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Enhancing the LGBTQ+ content in Albanian Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Belgium Public Domain Day and Dance Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Video resource on Wikimedia Brasil and Casa de Oswaldo Cruz Partnership Released * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Croatia report|Croatia report]]: SPRINGing back activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library of the CR events and important guests * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Europe report|Europe report]]: DARIAH DHwiki WG coming activity * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/India report|India report]]: GLAM project starts with Nanda Talukdar Foundation at Jorhat, Assam * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: GLAM Wiki Month 2025 in Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: From charts to concrete * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Traditional Albanian Food Photography Competition 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Update from Auckland Museum; Let the Wikifying Commence; Listful Thinking * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Architectural Folklore Campaign Series * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: Celebrating Museums and strengthening #1Lib1Ref connections * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Spain report|Spain report]]: Some news from Spain * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Museum Day 2025; CoCreation PTT-Archive; Scoring Girls * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/UK report|UK report]]: The 18th language * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring GLAM news from Ukraine – first major survey for GLAM institutions & yet another successful #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/USA report|USA report]]: May meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL-Wiki Working Group May monthly highlights * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Preparing the data upload * [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Contents/Events|Calendar]]: June's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/May 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೧:೩೦, ೧೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28809506 --> == ''This Month in GLAM'': June 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VI, June 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: Celebrating Communication History and Women Artists through Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day in Europe 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Expanding Data on Maranhão's Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: First call of Science Month at Wikipedia in the Czech Republic wrapped-up * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/France report|France report]]: WiR and science&GLAM tour in France * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Another publication from Grant for GLAM Indonesia program & Minangkabau Wikisource Competition upadates * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Isoseismals & Icons * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Kosovo report|Kosovo report]]: Celebrating Albanian Cuisine Through Photography: Winners of the 2025 Contest Announced! * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Mexico report|Mexico report]]: Open Cultural Data Hackathon in Puebla * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikifying the International Congress of History of Science and Technology; Librarians and Wikipedia; NZ species edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Mapping Heritage Buildings on Wikidata and Wiki Heritage Fellowship * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD Strengthens Ties with Academic Institutions: A Wikimedian-in-Residence at the Institute of Macedonian Literature * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: What's up in GLAM in Poland * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: Registration is now open for GLAM WikiCon 2025! * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: June highlights from Wikimedia Serbia and beginning of new accredited seminar * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: International Archives Week 2025; SAPA Performing Arts; GLAM Meeting Biel/Bienne * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/UK report|UK report]]: New Featured Pictures * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/USA report|USA report]]: June meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL Transition update, LivingData2025 and Women Genera paper * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Data upload achieved * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Wiki Knowledge Park report|Wiki Loves Ramadan 2025 report]]: Celebrating Heritage and Faith: Wiki Loves Ramadan 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Contents/Events|Calendar]]: July's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/June 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೧:೦೫, ೧೨ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=28966332 --> == ''This Month in GLAM'': July 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VII, July 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: 10 years of Wikimedians of Albanian Language User Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba – From Island to Archive: Aruba’s Journey on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: De Standaard Solidarity Prize and How to Upload Artwork * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Expanding Access to Heritage Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Program Highlights & Volunteer Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: July in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Poster Exhibition, Screening Public Viewing, Women Memorials * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/UK report|UK report]]: Japanese art in Arabic * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wikinics & Edit-a-thons * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: BHL blog by Tiago Lubiana, BHL Wikimedian in Residence, and news on the BHL transition * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Introducing Oulu Löyly – we want to hear your thoughts! * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Getting the message out * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/WMF GLAM report|WMF GLAM report]]: Culture & Heritage team transitioning to broader Content Enablement team * [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Contents/Events|Calendar]]: August's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/July 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೧:೨೯, ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29083949 --> == ''This Month in GLAM'': August 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue VIII, August 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia Pages Wanting Photos campaign 2025 in Albania and Kosovo * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Expanding Cultural Heritage in Brazil: School communities, Wikisource course, GLAM-Wiki Impact and Wiki Takes Alcântara * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/India report|India report]]: Digitization starts at two more libraries in West Bengal * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Grant for GLAM Indonesia is open! * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: From food festivals to PhD courses: Wikimedia in Italian academia * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: NZ species edit-a-thons, a scholarly article, a course, and Auckland Museum editors at Wikimania * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Highlights from Wiki Heritage Fellowship and Policy Advocacy in Nigeria * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wiki Loves Film – Collaboration with MakeDox Film Festival * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiChełmoński: When Wikipedia Becomes a Guide in the Museum * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: BAM Hackathon, 3D for Cultural Heritage, Wiki Cite * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/UK report|UK report]]: Working towards more image sharing * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/USA report|USA report]]: Wiknics * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: News on BHL transition and updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Steps towards a sustainable cultural commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: A pivotal month * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Wikisource report|Wikisource report]]: Wikisource Reader app released on Google Play Store * [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Contents/Events|Calendar]]: September's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/August 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೩:೫೫, ೧೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29253474 --> == ''This Month in GLAM'': September 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue IX, September 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikipedia edit-a-thon at the Skampa Theater in Elbasan, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Wikipedia on Aruba Initiative: Building Knowledge and Visibility * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: State Library Victoria WikiFest * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Make cultural heritage freely accessible, Hasselt's collections shine online & Let's give women a voice on Wikipedia! * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Hidden heritage unveiled: science, history and nature on Wikimedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Wikimedia Commons birthday content donation * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Wikimedian in Residence at the Bioeconomy Science Institute & Wikiproject NZ Women in Architecture * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Expanding Access to Culture and Knowledge through Key Partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: WikiChełmoński: the Special Guided Tour at the National Museum in Krakow * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki 2025: Join the Conference Online and Explore Lisbon’s Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: LibreABC, Feminist Voices, Grade Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/USA report|USA report]]: September edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: The Memory of the World wiki challenge * [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Contents/Events|Calendar]]: October's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/September 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೮:೧೬, ೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29409147 --> == ''This Month in GLAM'': October 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue X, October 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: From a small language to Wikipedia's Biggest, Share Your Story with the Industry Museum and War Diaries * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Croatia report|Croatia report]]: Autumn activities * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: WikiCommon community meet-ups, Wikisource trainings, and the announcement of Grant for GLAM Indonesia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Open culture on stage * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Mexico report|Mexico report]]: How Wikimedia México is training cultural and government institutions as wikimedians. * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Open Topstukken project concludes; Network Archives Design and Digital Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Granny's Wonderful Chair, Preparing for Auckland Museum Wiki Summer Students and an the ASBS Introductory Wiki Webinar * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Report on Participation at the 12th International Youth Conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Promoting Open Data and Digital Commons in Culture and Research * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Portugal report|Portugal report]]: GLAM Wiki Conference 2025 Wrap-Up * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Serbia report|Serbia report]]: October in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: DaSCHcon, 3D, Wiki GLAM conference * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/UK report|UK report]]: A look at Grokipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/USA report|USA report]]: October edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: LivingData 2025, GLAMWiki and a "collector" Wikidata property proposal * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: International outreach * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Sustainable CultureConnect Project report|Sustainable CultureConnect Project report]]: Sustainable CultureConnect: Empowering Youth and Preserving Heritage through Open Knowledge and Leadership * [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Contents/Events|Calendar]]: November's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/October 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೬:೫೯, ೧೦ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29516862 --> == ''This Month in GLAM'': November 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XI, November 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Call for volunteers, Computer's Day and upcoming events * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Czech Radio and Wikimedia CZ launched cooperation * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Our Activities in November * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Wrap up of the 2025 GLAM call * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference, a NZBSI Wikimedian in Residence update & Auckland Museum Summer Students * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD and Cultural Institutions: A Year of Growth, Content, and Collaboration * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM Wiki 2025 conference, WiR Meeting and the First National Institute of Museums Training on GLAM–Wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: IT Wikicon, Faces and Masks, Matrimoine @ Genève * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/UK report|UK report]]: Awards season- again! * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/USA report|USA report]]: November edit-a-thons & meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Content Partnerships Hub report|Content Partnerships Hub report]]: Here to Help: The Next Stage of the Content Partnerships Hub * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Enriching the data set * [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Contents/Events|Calendar]]: December's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/November 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೯:೫೨, ೧೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29692345 --> == ''This Month in GLAM'': December 2025 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XV, Issue XII, December 2025</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/From the team|From the team]]: Global GLAM Calls Continue in 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikimedian in Residence, 2025, in Elbasan Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Argentina report|Argentina report]]: Resume of the year * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Australia report|Australia report]]: AMaGA partnership, signing the Open Heritage Statement and South Australian Museum Partner Project * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Belgium report|Belgium report]]: Public Domain Day 2026, Circus Heritage and Fosdem * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Preparándonos para celebrar el día del dominio público - Getting ready for the Public Domain Day celebration * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Italy report|Italy report]]: Exploring Italy and Unlocking Its Heritage: Touring Club Italiano and GLAM Call 2026–2028 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: ASBS 2025 Conference follow-up Wiki webinar & Auckland Museum student update * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Poland report|Poland report]]: Public Domain, Conferences, and Conversations on Open Culture * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM on Tour Bellinzona, Xmas Event, GLAM Wiki Group * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/UK report|UK report]]: 2025 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/USA report|USA report]]: December meetings * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Public Domain Day report|Public Domain Day report]]: Public Domain Day 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: 2025 in review * [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Contents/Events|Calendar]]: January's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/December 2025/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೮:೨೮, ೧೨ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=29895284 --> == ''This Month in GLAM'': January 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue I, January 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/From the team|From the team]]: Wikipedia at 25 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Pap-Wikipedia Turns 20: A Milestone for Papiamento/u Knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Celebrando el día del dominio público 2026/Celebrating the public domain day 2026 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/France report|France report]]: Wikipedia's Birthday in France * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Gifted by our friends: Loads of presents for Wikipedia25 by German and Austrian GLAMs * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Indonesia report|Indonesia report]]: Activities in December-January * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Knowledge in action: Barindelli collection and Wikipedia 25 * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Netherlands report|Netherlands report]]: Image donation Dutch Book History * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Auckland Museum Student Edit-a-thon, the NZBSI Wikimedian in Residence project, and other residencies * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: GLAM Program of Wikimedia MKD – 2026 Overview * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Explore Historic Portraits from the Museum of Photography in Kraków * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: January in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Museum in Chiasso, Alpine Museum, Women Monuments * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/UK report|UK report]]: Sharing more of the Enamels of the World * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Map the GLAM report|Map the GLAM report]]: Wiki and GLAM: Harnessing Knowledge to Foster Gender Equality * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Manuscripts on Arabic Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Wikidata report|Wikidata report]]: Two key Wikidata Requests for Comments, relevant for future GLAM-Wiki work * [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Contents/Events|Calendar]]: February's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/January 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೪:೦೪, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30055818 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Wikimedian's Group of Mainland China wishes you a Happy New Year! == <div class="nomobile"><div style="position:relative; width:600px; height:800px;"> {| style="background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:0px; width:100%; height:100%; position:absolute; top:0; left:0; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2); box-sizing:border-box;" | style="vertical-align:middle; padding:10px; position:relative; height:100%;" |<span style="position:absolute; top:50%;left:50%;transform:translate(-50%,-50%); opacity:0.1; pointer-events:none; z-index:0;">[[File:丙午新年标志.svg|400px|link=]]</span><span style="position:absolute; top:15px; left:25px; color:#7D1506; font-weight:bold; font-size:2.6em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span><br><div style="position:absolute; top:100px; left:25px; right:25px; color:#333333; font-weight:400; font-size:1.3em; line-height:1.5; z-index:1;">'''Dear Santhosh Notagar99'''：<br><br>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!<br><br><div style="text-align:right; margin-top:8px;">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div></div> |} </div></div>{{If mobile |tag=div |1=<div style="box-sizing:border-box; width:100%; max-width:560px; margin:0 auto; background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:14px; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2);"> <div style="text-align:center; margin-bottom:12px;"> <span style="color:#7D1506; font-family:'LiSu', 'STXingkai', 'KaiTi', serif; font-weight:bold; font-size:2.2em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span> </div> <div style="display:flex; align-items:center; gap:12px;"> <div style="flex:1 1 auto; font-size:14px; line-height:1.8; color:#333333; "> <div><big>'''Dear Santhosh Notagar99：'''</big></div><br> <div>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!</div> </div> <div style="flex:0 0 auto;"><span style="display:block; opacity:0.9;">[[File:丙午新年标志.svg|150px|link=]]</span></div> </div> <div style="text-align:right; margin-top:8px; font-size:14px">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div> </div> </div> }} —[[ಸದಸ್ಯ:FradonStar|FradonStar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:FradonStar|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೦೧, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == ''This Month in GLAM'': February 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue II, February 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in 2026 is calling to action! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Belgium report|Belgium report]]: A photo safari through Wiki Loves Fashion & a rescue mission with Mission Gourmande! * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: National Library overview of 2025 * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Cultural Heritage and Memory: 2026 GLAM Call and Executed Renaissance Edit-a-thon * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Farewelling the Auckland Museum Summer Students and an update on the NZBSI WiR * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: Wikipedia in Cultural Marketing at Crash Mondays Warsaw * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: February in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Spain report|Spain report]]: Wikidata in the GLAM context II * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Neocomensia, SAPA, Atelier Winterthur, GLAM-on-Tour Disentis * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/UK report|UK report]]: New content in African and Asian languages * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHLWiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Focus on Indigenous issues * [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Contents/Events|Calendar]]: March's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/February 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೦೬:೨೨, ೧೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30232291 --> == ''This Month in GLAM'': March 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue III, March 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/From the team|From the team]]: GLAM in Equinox * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: Wikigap 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Aruba report|Aruba report]]: Celebrating 20 Years of Papiamentu/o Wikipedia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Bolivia report|Bolivia report]]: The Family Treasures Project Returns, with New GLAM Partners * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wiki Loves Folklore Brazil defines six categories to represent Brazilian culture on Commons * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: Architecture in the public domain in libraries in Nariño/Arquitectura en dominio público en bibliotecas nariñenses * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Czech Republic report|Czech Republic report]]: Main Wikimedian in Residence report for 2025 is here * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Germany report|Germany report]]: Art History Loves Wiki 2026 – digital/local. collection loves wiki * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/India report|India report]]: Collaboration resumes with the British Library for Bangla Wikisource * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: 2026 winners projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: New Zealand Bioeconomy Science Institute Wikimedian in Residence update, a letter published in Nature & Architecture + Women NZ * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD's GLAM Highlights: Botany and Beyond * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Portugal report|Portugal report]]: March in Portugal * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: March in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Sweden report|Sweden report]]: Looking for similar images * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: GLAM Wiki Group, Donna, CoCreation PTT-Archive * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/UK report|UK report]]: CILIP MDG 2026 Conference, Library meetups and the World's Enamels * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Ukraine report|Ukraine report]]: Spring 2026 news from Ukraine – Wiki Loves Folklore & more #1Lib1Ref * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/USA report|USA report]]: MoMA's International Traveling Exhibitions and Wikidata on the LD4 Arts Affinity Group April Community Call * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Updates on work by BHL-Wiki Working Group members * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/AvoinGLAM report|AvoinGLAM report]]: Oulu Löyly * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Indigenous languages on the Main Page * [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Contents/Events|Calendar]]: April's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/March 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೨೩:೫೦, ೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30344683 --> == Next Steps and Feedback meeting for Feminism and Folklore Organizers == <div style="border:8px maroon ridge; padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|center|550px|frameless]] <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="padding: 1em 2em;"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> Dear Organizer, I hope this message finds you well. First and foremost, on behalf of the International Team I want to extend my gratitude to you for your efforts in organizing the '''Feminism and Folklore 2026''' campaign on your local Wikipedia. Your contribution has been instrumental in bridging the gender and folk gap on Wikipedia, and we truly appreciate your dedication to this important cause. As the campaign has ended I wanted to inform you about the next steps. It's time to commence the jury process using the CampWiz or Fountain tool where your campaign was hosted. Please ensure that you update the details of the jury, campaign links and the names of organizers accurately on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|sign-up page]]. Once the jury process is completed, kindly update only the top 3 winners details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|results page]] accordingly. The deadline for jury submission of results is '''April 30, 2026'''. However, if you find that the number of articles is high and you require more time, please don't hesitate to inform us via email or on campaign Meta Wiki talk page. We are more than willing to approve an extension if needed. Should you encounter any issues with the tools, please feel free to reach out to us on Telegram for assistance. Your feedback and progress updates are crucial for us to improve the campaign and better understand your community's insights. Therefore, we kindly ask you to spare just an hour to collectively share your progress and achievements with us during our '''[[:m:Event:Feminism and Folklore 2026 Post-Campaign Office Hour|community feedback session]]'''. Your input will greatly assist us in making the campaign more meaningful and impactful. Thank you once again for your hard work and dedication to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts are deeply appreciated, and we look forward to hearing from you soon. Warm regards, [[User:Tiven2240|Tiven2240]] on behalf of Feminism and Folklore International Team <nowiki>#WeTogether</nowiki> </div></div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೭, ೧೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30391231 --> == ''This Month in GLAM'': April 2026 == {| style="width:100%;" | valign="top" align="center" style="border:1px gray solid; padding:1em;" | {| align="center" |- | style="text-align: center;" | [[File:This Month in GLAM logo 2018.png|350px|center|link=outreach:GLAM/Newsletter]]<br /> <hr /> <div style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;">[[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026|<span style="color:darkslategray;">This Month in GLAM – Volume XVI, Issue IV, April 2026</span>]]</div> <hr /><br /> |- style="text-align: center;" | <span style="font-size:12pt; font-family:Times New Roman;"> '''<u>Headlines</u>'''</span> |- style="font-size:10pt; font-family:Times New Roman; text-align:center;" | <div style="text-align:left; column-count:2; column-width:28em; vertical-align:top;"> * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/From the team|From the team]]: How the GLAM Community Can Shine in the 2026–27 Annual Plan * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Albania report|Albania report]]: International Roma Day 2026 in Tirana, Albania * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Argentina report|Argentina report]]: WikiConf Argentina and GLAM projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Asia report|Asia report]]: Documenting and citing oral knowledge in audio and video * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Australia report|Australia report]]: WikiCon Australia, ICIP, Orphan works and Trans-Tasman partnerships * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Brazil report|Brazil report]]: Wikimedia Brasil publishes book on the power and challenges of free knowledge * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Colombia report|Colombia report]]: We celebrate Public Domain Day with an expert panel / Celebramos el día del dominio público con un Panel de expertas * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Italy report|Italy report]]: Ongoing and New GLAM-Wiki Projects * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/New Zealand report|New Zealand report]]: Women in Wartime event at Auckland Museum & an update for WiR NZBSI * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Nigeria report|Nigeria report]]: Wikimedia Commons Upload Campaign * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Macedonia report|North Macedonia report]]: Wikimedia MKD in Action: Digitization, Wikisource and Educational Workshops * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Poland report|Poland report]]: GLAM-Wiki Developments: Residencies, Partnerships and Audiovisual Heritage * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Serbia report|Serbia report]]: April in Wikimedia Serbia * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Switzerland report|Switzerland report]]: Le Donne di Villa Massimo * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/UK report|UK report]]: A tenth-century Quran and Islamic Art in Urdu * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/USA report|USA report]]: Wiki MIT launches and US meetups * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Biodiversity Heritage Library report|Biodiversity Heritage Library report]]: Update on the BHL Annual Meeting 27 April - 1 May & BHL Day * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Memory of the World report|Memory of the World report]]: Eight new articles on MoW inscriptions * [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Contents/Events|Calendar]]: May's GLAM events </div> |- | style="font-family:Times New Roman; text-align:center; font-size:85%;" | [[outreach:GLAM/Newsletter|Read this edition in full]] &bull; [[outreach:GLAM/Newsletter/April 2026/Single|Single-page]] |- | valign="top" colspan="2" style="padding:0.5em; font-family:Times New Roman;text-align:center; font-size:85%;" | To assist with preparing the newsletter, please visit the [[outreach:GLAM/Newsletter/Newsroom|newsroom]]. Past editions may be viewed [[outreach:GLAM/Newsletter/Archives|here]]. |- |} |} <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:GLAM/Newsletter/About|About ''This Month in GLAM'']] · [[m:Global message delivery/Targets/GLAM|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · [[:m:User:Romaine|Romaine]] ೧೯:೨೧, ೧೧ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST)</div> <!-- Message sent by User:Romaine@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/GLAM&oldid=30513880 --> == Final Reminder: Submission of Local Winners for Feminism and Folklore 2026 == Dear Feminism and Folklore organiser, This is a friendly reminder that the deadline for submitting the names and details of your local winners for '''Feminism and Folklore 2026''' is '''5 June 2026'''. Please ensure that your community's [[:m:Feminism and Folklore 2026/Results|winner information]] is submitted before this date. Communities that do not provide their winner data by the deadline will unfortunately not be eligible for prize distribution, and the international organizing team will not be able to accommodate late submissions received after 5 June 2026. Thank you for your prompt attention to this matter and for your participation in the campaign. Best regards, '''Feminism and Folklore International Organizing Team''' --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೭:೩೯, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30627457 --> == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> == Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to congratulate the Local Winners of '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Local Winners are participants who achieved top rankings within their respective language communities through their valuable contributions to documenting folklore, women's history, culture, traditions, and related knowledge on Wikimedia projects in their local languages. Your efforts have helped enrich Wikimedia content, preserve cultural heritage, and improve the representation of diverse communities and knowledge systems across the movement. We sincerely appreciate your dedication and contribution to the success of the campaign. === Appreciation Form === As a token of appreciation to receive prizes, all Local Winners are requested to complete the following form by '''22 June 2026'''. '''Form link''' - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdGU7vkzANkB8P1k2X-NPwOwqBoTZafzgUZ-23wnVCeW2cj3g/viewform here] ; Deadline : 22 June 2026 Please ensure that all information provided in the form is accurate and complete. This information will be used for the appreciation process. === Thank you === We extend our heartfelt thanks to all Local Winners for their outstanding contributions and continued support of free knowledge. Your work has strengthened local-language content and helped make knowledge about folklore and women more accessible to communities around the world. Congratulations once again on your achievement. —''Feminism and Folklore International Organizing Team'' </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೫೫, ೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30649454 --> hm7ga45mp9sji4usy1nmpywwr3ml8iq 0 156532 1374872 1371500 2026-06-08T10:46:23Z Cmariejoseph 913 ತಪ್ಪಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ 1374872 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2019}} {{Use Indian English|date=December 2019}} [[ಚಿತ್ರ:Tunga_Bridge_Side_View.JPG|thumb|ತುಂಗಾ ಸೇತುವೆ (ಬದಿಯ ನೋಟ)]] '''ತುಂಗಾ ಸೇತುವೆ''' ಇಂಡಿಯಾದ [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ, [[ತುಂಗಾ ನದಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸೇತುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಕುರುವಳ್ಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ==ಸೇತುವೆಯ ರಚನೆ== ಇದೊಂದು ಕಮಾನು-ಸೇತುವೆ (Arch-bridge) ಆಗಿದ್ದು, ೫೩.೮೮ ಅಡಿ ಎತ್ತರ, ೭೬೧.೨೫ ಅಡಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೨೬.೨೫ ಅಡಿ ಅಗಲ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ೧೬ ಕಮಾನುಗಳಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಮಾನುಗಳ ನಡುವೆ ೫೩.೧೩ ಅಡಿ ಅಂತರವಿದೆ.<ref>https://vijaykarnataka.com/news/shivamogga/tunga-bridge-proposal-for-new-bridge-construction-to-mark-155-years-of-history/articleshow/130985787.cms</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಮಿಷನರಾಗಿದ್ದ ಜೆ. ಡಿ. ಗೋರ್ಡನ್ ಅವರು ೧೮೬೮ರಲ್ಲಿ ತುಂಗಾ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಕರ್ನಲ್ ಸ್ವೋಕ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾಮಗಾರಿ ಆರಂಭಿಸಿ, ೧೮೭೧ರಲ್ಲಿ ೧.೭೫ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>https://vijaykarnataka.com/news/shivamogga/tunga-bridge-proposal-for-new-bridge-construction-to-mark-155-years-of-history/articleshow/130985787.cms</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಕೆಡವಿ ಆಧುನಿಕ ಫ್ಲೈಓವರ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಇದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/city/mysuru/push-to-replace-tunga-bridge-with-flyover-draws-opposition-fro-heritage-activists/articleshow/131227512.cms</ref> == ಇವುಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನೋಡಿ == {{Portal-inline|Transport}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು=={{Reflist}}{{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸೇತುವೆಗಳು]] di2e73116yj2nh1ir0qgibnt5cwilhz 3 158010 1374832 1374816 2026-06-07T13:34:36Z A826 72368 Bot: Added missing </div> tag after Wikipedia Asian Month barnstar image 1374832 wikitext text/x-wiki == The Tuluvas Aati Month Barnstar == <div style="display:flex;flex-direction:row;flex-wrap:wrap;justify-content:center;align-items:center; background: #f7fcfd; border: 1px solid #2b7c85;border-radius: 0.5em;"> <div style="flex:0 0 20%;text-align:center;display:inline-block;margin:0.75em;">[[File:Tuluvas Aati Month Barnstar.svg|150px|link=]]</div> <div style="flex:1 0 300px; max-width: 100%; text-align:justify; vertical-align:middle;display:inline-block;margin:0.75em"> <span style="font-family: Castellar, sans serif; font-size: 15pt; color:#267b83;">Tuluvas Aati Month Barnstar</span><br>Dear {{ROOTPAGENAME}}, Thank you for being a part of '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' We truly appreciate your dedication to the Wikimedia movement and your efforts in promoting and celebrating our culture. We are grateful of your dedication to Wikimedia movement and hope you join us next year! :Wish you all the best!<br><br> Best regards,<br>'''Tuluvas Aati Month Team'''<br> </div></div> {{clear}} <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27681469 --> == Congratulations to the Tuluvas Aati Month Prize Winner! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg|center|500px]] Dear Wikimedian, We want to extend our heartfelt thanks for your exceptional contributions to the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' writing competition. Your commitment has significantly helped bridge cultures on Wikipedia, and we appreciate the time and effort you've dedicated. To express our gratitude, you will receive a gift card. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form] on or before November 10th, 2024. In the form, kindly provide your details for receiving the gift card and share your thoughts about the project. Thank you for being an integral part of our mission to celebrate and preserve culture and folklore on Wikipedia. Best regards, <br > '''Tuluvas Aati Month Team''' </div> <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27683933 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> Congratulations for winning 2nd place in Feminism and Folklore 2025 - Kannada Article writing competition [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೪, ೧೦ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) == Wikipedia Asian Month 2024 Golden Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border: 5px solid #FFD700; background-color: #FAFAD2; margin: 0 auto; padding: 30px; width: 60%; box-shadow: 0 0 15px rgba(0, 0, 0, 0.2); font-family: 'Segoe UI', Tahoma, Geneva, Verdana, sans-serif; border-radius: 25px; display: flex; flex-direction: column; height: auto;"> <!-- Title Section: Golden Award and Wikipedia Asian Month (placed at top) --> <div style="font-size: 150%; font-weight: bold; text-shadow: 1px 1px 10px rgba(0, 0, 0, 0.4); margin-bottom: 1px; text-align: center;"> Golden Award <br>Wikipedia Asian Month 2024 </div> <!-- Image and Message Section: Image on the right, Message on the left --> <div style="display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; gap: 10px;"> <!-- Reduced the gap between image and text --> <!-- Congratulations Message (on the left side of the box) --> <div style="font-size: 120%; color: #333333; text-align: left; line-height: 1.6; max-width: 60%;"> <p>Dear {{ROOTPAGENAME}},</p> <p>Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month! We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages. We also hope you continue to participate in Asian Month each year, helping to promote and share knowledge about Asia. Sincerely, Wikipedia Asian Month User Group </div> <!-- Image Section (on the right side) --> <div style="max-width: 300px;"> [[File:2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar|180px]] </div> </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=28586040 --> == Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia. To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted. Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only. If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help. Warm regards, [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೦, ೨೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28891702 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Wikimedian's Group of Mainland China wishes you a Happy New Year! == <div class="nomobile"><div style="position:relative; width:600px; height:800px;"> {| style="background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:0px; width:100%; height:100%; position:absolute; top:0; left:0; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2); box-sizing:border-box;" | style="vertical-align:middle; padding:10px; position:relative; height:100%;" |<span style="position:absolute; top:50%;left:50%;transform:translate(-50%,-50%); opacity:0.1; pointer-events:none; z-index:0;">[[File:丙午新年标志.svg|400px|link=]]</span><span style="position:absolute; top:15px; left:25px; color:#7D1506; font-weight:bold; font-size:2.6em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span><br><div style="position:absolute; top:100px; left:25px; right:25px; color:#333333; font-weight:400; font-size:1.3em; line-height:1.5; z-index:1;">'''Dear Hariprasad Shetty10'''：<br><br>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!<br><br><div style="text-align:right; margin-top:8px;">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div></div> |} </div></div>{{If mobile |tag=div |1=<div style="box-sizing:border-box; width:100%; max-width:560px; margin:0 auto; background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:14px; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2);"> <div style="text-align:center; margin-bottom:12px;"> <span style="color:#7D1506; font-family:'LiSu', 'STXingkai', 'KaiTi', serif; font-weight:bold; font-size:2.2em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span> </div> <div style="display:flex; align-items:center; gap:12px;"> <div style="flex:1 1 auto; font-size:14px; line-height:1.8; color:#333333; "> <div><big>'''Dear Hariprasad Shetty10：'''</big></div><br> <div>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!</div> </div> <div style="flex:0 0 auto;"><span style="display:block; opacity:0.9;">[[File:丙午新年标志.svg|150px|link=]]</span></div> </div> <div style="text-align:right; margin-top:8px; font-size:14px">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div> </div> </div> }} —[[ಸದಸ್ಯ:FradonStar|FradonStar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:FradonStar|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೦೧, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|500px]]</div> [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist2&oldid=30642952 --> fxzry40sfuaa8nmy5u50l466t4s7c2l 1374842 1374832 2026-06-07T17:25:26Z MediaWiki message delivery 17558 /* Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ 1374842 wikitext text/x-wiki == The Tuluvas Aati Month Barnstar == <div style="display:flex;flex-direction:row;flex-wrap:wrap;justify-content:center;align-items:center; background: #f7fcfd; border: 1px solid #2b7c85;border-radius: 0.5em;"> <div style="flex:0 0 20%;text-align:center;display:inline-block;margin:0.75em;">[[File:Tuluvas Aati Month Barnstar.svg|150px|link=]]</div> <div style="flex:1 0 300px; max-width: 100%; text-align:justify; vertical-align:middle;display:inline-block;margin:0.75em"> <span style="font-family: Castellar, sans serif; font-size: 15pt; color:#267b83;">Tuluvas Aati Month Barnstar</span><br>Dear {{ROOTPAGENAME}}, Thank you for being a part of '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' We truly appreciate your dedication to the Wikimedia movement and your efforts in promoting and celebrating our culture. We are grateful of your dedication to Wikimedia movement and hope you join us next year! :Wish you all the best!<br><br> Best regards,<br>'''Tuluvas Aati Month Team'''<br> </div></div> {{clear}} <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27681469 --> == Congratulations to the Tuluvas Aati Month Prize Winner! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg|center|500px]] Dear Wikimedian, We want to extend our heartfelt thanks for your exceptional contributions to the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' writing competition. Your commitment has significantly helped bridge cultures on Wikipedia, and we appreciate the time and effort you've dedicated. To express our gratitude, you will receive a gift card. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form] on or before November 10th, 2024. In the form, kindly provide your details for receiving the gift card and share your thoughts about the project. Thank you for being an integral part of our mission to celebrate and preserve culture and folklore on Wikipedia. Best regards, <br > '''Tuluvas Aati Month Team''' </div> <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27683933 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> Congratulations for winning 2nd place in Feminism and Folklore 2025 - Kannada Article writing competition [[ಸದಸ್ಯ:Santhosh Notagar99|Santhosh Notagar99]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Santhosh Notagar99|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೦೪, ೧೦ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) == Wikipedia Asian Month 2024 Golden Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="border: 5px solid #FFD700; background-color: #FAFAD2; margin: 0 auto; padding: 30px; width: 60%; box-shadow: 0 0 15px rgba(0, 0, 0, 0.2); font-family: 'Segoe UI', Tahoma, Geneva, Verdana, sans-serif; border-radius: 25px; display: flex; flex-direction: column; height: auto;"> <!-- Title Section: Golden Award and Wikipedia Asian Month (placed at top) --> <div style="font-size: 150%; font-weight: bold; text-shadow: 1px 1px 10px rgba(0, 0, 0, 0.4); margin-bottom: 1px; text-align: center;"> Golden Award <br>Wikipedia Asian Month 2024 </div> <!-- Image and Message Section: Image on the right, Message on the left --> <div style="display: flex; justify-content: space-between; align-items: center; gap: 10px;"> <!-- Reduced the gap between image and text --> <!-- Congratulations Message (on the left side of the box) --> <div style="font-size: 120%; color: #333333; text-align: left; line-height: 1.6; max-width: 60%;"> <p>Dear {{ROOTPAGENAME}},</p> <p>Thank you for joining us in celebrating the 10th year of Wikipedia Asian Month! We truly appreciate your contributions, and we look forward to seeing more articles about Asia written in different languages. We also hope you continue to participate in Asian Month each year, helping to promote and share knowledge about Asia. Sincerely, Wikipedia Asian Month User Group </div> <!-- Image Section (on the right side) --> <div style="max-width: 300px;"> [[File:2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|2024 Wikipedia Asian Month Special Barnstar|180px]] </div> </div> </div> </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=28586040 --> == Feminism and Folklore 2025 - Local prize winners == [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, Congratulations on your outstanding achievement in winning a local prize in the '''Feminism and Folklore 2025''' writing competition! We truly appreciate your dedication and the valuable contribution you’ve made in documenting local folk culture and highlighting women’s representation on your local Wikipedia. To claim your prize, please complete the [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdONlpmv1iTrvXnXbHPlfFzUcuF71obJKtPGkycgjGObQ4ShA/viewform?usp=dialog prize form] by July 5th, 2025. Kindly note that after this date, the form will be closed and submissions will no longer be accepted. Please also note that all prizes will be awarded in the form of [https://www.tremendous.com/ Tremendous Vouchers] only. If you have any questions or need assistance, feel free to contact us via your talk page or email. We're happy to help. Warm regards, [[:m:Feminism and Folklore 2025|FNF 2025 International Team]] ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೫೦, ೨೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf25&oldid=28891702 --> == Feminism and Folklore 2026 – Community Organisers & Jury == Hello {{PAGENAME}}!, Thank you for taking the lead in organising '''Feminism and Folklore 2026''' in your community. We truly appreciate your efforts! To ensure a smooth and successful campaign, please make sure you have: * Fully completed all details on the [[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Feminism and Folklore 2026 Project Page]]: * Started promoting the campaign within your community. * Requested a local administrator to place a '''sitenotice''' about the campaign so users are notified. * Used the '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/fnf/ Article List Generator Tool]''' and shared the generated article lists with your community. === Internet & Childcare Support === Community organisers and jury members who require '''internet and childcare support''' (non-mandatory, opt-in, request-only support) should fill the support request form '''by 22 February 2026'''. '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeutXEF1yTnJfExWUYPIf6SkhcnTgul07BeI-biqT4RE_vsrA/viewform Link to the form]''' Requests submitted after this date will not be entertained. === Important Participation Guidelines === * Minimum article size: '''3000 bytes and 300 words''' (final decision may be set by local organisers). * If your country is not listed on the Article list generator tool, please contact us. === Community Engagement === * Keep your community active and motivated throughout the campaign. * Share your achievements and notable articles with us so we can highlight them globally. * In the support form, please indicate if you would like a '''quick coordination call after the campaign'''. Let’s make '''Feminism and Folklore''', under the banner of '''#WeTogether''', help bridge the '''gender gap''' and '''folklore gap''' on Wikipedia worldwide. 🌍✊ Thank you for your collaboration! ''If someone from your community organisers or jury has missed this message feel free to share this message with them.'' Feminism and Folklore International Team. –[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೦:೪೭, ೧೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/fnf26&oldid=30083330 --> == Wikimedian's Group of Mainland China wishes you a Happy New Year! == <div class="nomobile"><div style="position:relative; width:600px; height:800px;"> {| style="background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:0px; width:100%; height:100%; position:absolute; top:0; left:0; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2); box-sizing:border-box;" | style="vertical-align:middle; padding:10px; position:relative; height:100%;" |<span style="position:absolute; top:50%;left:50%;transform:translate(-50%,-50%); opacity:0.1; pointer-events:none; z-index:0;">[[File:丙午新年标志.svg|400px|link=]]</span><span style="position:absolute; top:15px; left:25px; color:#7D1506; font-weight:bold; font-size:2.6em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span><br><div style="position:absolute; top:100px; left:25px; right:25px; color:#333333; font-weight:400; font-size:1.3em; line-height:1.5; z-index:1;">'''Dear Hariprasad Shetty10'''：<br><br>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!<br><br><div style="text-align:right; margin-top:8px;">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div></div> |} </div></div>{{If mobile |tag=div |1=<div style="box-sizing:border-box; width:100%; max-width:560px; margin:0 auto; background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:14px; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2);"> <div style="text-align:center; margin-bottom:12px;"> <span style="color:#7D1506; font-family:'LiSu', 'STXingkai', 'KaiTi', serif; font-weight:bold; font-size:2.2em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span> </div> <div style="display:flex; align-items:center; gap:12px;"> <div style="flex:1 1 auto; font-size:14px; line-height:1.8; color:#333333; "> <div><big>'''Dear Hariprasad Shetty10：'''</big></div><br> <div>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!</div> </div> <div style="flex:0 0 auto;"><span style="display:block; opacity:0.9;">[[File:丙午新年标志.svg|150px|link=]]</span></div> </div> <div style="text-align:right; margin-top:8px; font-size:14px">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div> </div> </div> }} —[[ಸದಸ್ಯ:FradonStar|FradonStar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:FradonStar|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೦೧, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''{{int:please-translate}}'' Dear Wikimedian, We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner. [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026. * You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]] * '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST''' With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply. For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page. Warm regards, <br> on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team ''This message was sent with [[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) on ೦೦:೦೦, ೧೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)'' </div> <!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&oldid=30389801 --> == Wikipedia Asian Month 2025 Golden Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Special Barnstar.png|500px]]</div> [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist2&oldid=30642952 --> == Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]] Dear {{PAGENAME}}, The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to congratulate the Local Winners of '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''. Local Winners are participants who achieved top rankings within their respective language communities through their valuable contributions to documenting folklore, women's history, culture, traditions, and related knowledge on Wikimedia projects in their local languages. Your efforts have helped enrich Wikimedia content, preserve cultural heritage, and improve the representation of diverse communities and knowledge systems across the movement. We sincerely appreciate your dedication and contribution to the success of the campaign. === Appreciation Form === As a token of appreciation to receive prizes, all Local Winners are requested to complete the following form by '''22 June 2026'''. '''Form link''' - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdGU7vkzANkB8P1k2X-NPwOwqBoTZafzgUZ-23wnVCeW2cj3g/viewform here] ; Deadline : 22 June 2026 Please ensure that all information provided in the form is accurate and complete. This information will be used for the appreciation process. === Thank you === We extend our heartfelt thanks to all Local Winners for their outstanding contributions and continued support of free knowledge. Your work has strengthened local-language content and helped make knowledge about folklore and women more accessible to communities around the world. Congratulations once again on your achievement. —''Feminism and Folklore International Organizing Team'' </div> --[[ಸದಸ್ಯ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:MediaWiki message delivery|ಚರ್ಚೆ]]) ೨೨:೫೫, ೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&oldid=30649454 --> cad5d7lgnp70bolpeule9rb4oo03hgx 3 158155 1374837 1374810 2026-06-07T14:10:09Z A826 72368 Bot: Added missing </div> tag to close outer div in WAM 2025 Barnstar message 1374837 wikitext text/x-wiki {{ಸುಸ್ವಾಗತ}}.<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; background: ivory; font-weight:bold;">[[User:~aanzx|~aanzx]] ^{[[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]]}_{[[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]}</span> ೧೪:೧೧, ೧೩ ಜುಲೈ ೨೦೨೪ (IST) == ವಿಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲೇಖವಿಲ್ಲದ ಲೇಖನಗಳು == ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಆದರೆ ನೀವು ಸೇರಿಸುತ್ತಿರುವ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಿಕೀಕರಣ, ಅಂತರ್‍ ವಿಕಿ ಕೊಂಡಿಗಳಿಲ್ಲ, ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿಲ್ಲ, ಕೆಲವು ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯೆ ಮಧ್ಯೆ ತುಳು ಪದಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ, ಕೆಲವು ಕಡೆ ಪ್ಯಾರಾ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಅನವಶ್ಯಕ ಸ್ಪೇಸ್ ನೀಡುತ್ತಿರುವುದು, ಇತ್ಯಾದಿ. ದಯವಿಟ್ಟು ನೀವು ಬರೆದ ಎಲ್ಲ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಈ ಎಲ್ಲ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ. ಎಲ್ಲ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಹೊಸ ಲೇಖನ ಬರೆಯಬೇಕಾಗಿ ವಿನಂತಿ.--[[ಸದಸ್ಯ:Pavanaja|ಪವನಜ ಯು. ಬಿ.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pavanaja|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೭:೨೯, ೧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) (ನಿರ್ವಾಹಕ) :ನಿಮ್ಮ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು ಸರ್, : ನಾನು ಮೊಬೈಲಲ್ಲಿ ಎಡಿಟ್ ಮಾಡುವ ಕಾರಣ ಒತ್ತಕ್ಷರ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಷ್ಟ ಆಗ್ತದೆ. ಸರಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಡ್ತಿದ್ದೇನೆ. :ಧನ್ಯವಾದಗಳು 🙏🏻 [[ಸದಸ್ಯ:Pragathi. BH|Pragathi. BH]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:Pragathi. BH|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೪೬, ೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೪ (IST) == The Tuluvas Aati Month Barnstar == <div style="display:flex;flex-direction:row;flex-wrap:wrap;justify-content:center;align-items:center; background: #f7fcfd; border: 1px solid #2b7c85;border-radius: 0.5em;"> <div style="flex:0 0 20%;text-align:center;display:inline-block;margin:0.75em;">[[File:Tuluvas Aati Month Barnstar.svg|150px|link=]]</div> <div style="flex:1 0 300px; max-width: 100%; text-align:justify; vertical-align:middle;display:inline-block;margin:0.75em"> <span style="font-family: Castellar, sans serif; font-size: 15pt; color:#267b83;">Tuluvas Aati Month Barnstar</span><br>Dear {{ROOTPAGENAME}}, Thank you for being a part of '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' We truly appreciate your dedication to the Wikimedia movement and your efforts in promoting and celebrating our culture. We are grateful of your dedication to Wikimedia movement and hope you join us next year! :Wish you all the best!<br><br> Best regards,<br>'''Tuluvas Aati Month Team'''<br> </div></div> {{clear}} <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27681469 --> == Congratulations to the Tuluvas Aati Month Prize Winner! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg|center|500px]] Dear Wikimedian, We want to extend our heartfelt thanks for your exceptional contributions to the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' writing competition. Your commitment has significantly helped bridge cultures on Wikipedia, and we appreciate the time and effort you've dedicated. To express our gratitude, you will receive a gift card. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form] on or before November 10th, 2024. In the form, kindly provide your details for receiving the gift card and share your thoughts about the project. Thank you for being an integral part of our mission to celebrate and preserve culture and folklore on Wikipedia. Best regards, <br > '''Tuluvas Aati Month Team''' </div> <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27683933 --> == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div></div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> eegdkcaf0kt7sseivn1hbmpu8e8riwn 0 159602 1374859 1341658 2026-06-08T06:59:46Z Hariprasad Shetty10 87270 1374859 wikitext text/x-wiki [[File:ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆ.JPG|thumb|'''ಕಬತ್ತಾರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆ''']] '''ಕವತಾರ್'''(ಕನ್ನಡ) ಅಥಾವ '''ಕಬತ್ತಾರ್''' (ತುಳು) ಎಂದು ಹೆಸರು ಕೇಳಿದಾಗ ತುಳುನಾಡಿನವರಿಗೆ ನೆನಪಾಗುದು ಸಿರಿ ಆರಾಧನೆ. ಈ '''ಕವತಾರ್''' ಅಥಾವ '''ಕಬತ್ತಾರ್'''ಎಂಬುದು ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ ಅಥಾವ ಕಟೀಲಿನ ಸಮೀಪದ ಮುಲ್ಕಿ ತಾಲೂಕಿನ ಬಳ್ಕುಂಜೆ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.ಇದರ ಅಂಚೆ ಸಂಖ್ಯೆ 574154 ಆಗಿದೆ. ಬಟ್ಟಾಬೆನ್ನಿ ಮುಜಿ ಕೆರೆಯು ಕವತಾರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೊಳವಾಗಿದ್ದು ಇದು ವಲಸೆ ಬಂದ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Kavathar Bhatta benny Muji kere Lake of Kavathar |url=https://www.onefivenine.com/india/Places/checkin/kavathar-bhatta-benny-muji-kere-lake-of-kavathar |website=www.onefivenine.com}}</ref> [[File:ಕವತ್ತಾರು ಶ್ರೀ ಸಿರಿ ಕುಮಾರ ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಆಲಡೆ.jpg|thumb|ಕವತ್ತಾರು ಶ್ರೀ ಸಿರಿ ಕುಮಾರ ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಆಲಡೆ]] ==ಇತಿಹಾಸ== ಬುಟ್ಟ ಬೆನ್ನಿಯು ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಕಟೀಲ್ನಂತಹ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮಿಷನರಿಗಳಿಂದ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ ಕಾಮತ್, ನಾಯಕ್, ಪೈ ಮತ್ತು ಇತರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಅವರು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬುಟ್ಟಾ ಬೆನ್ನಿ ಮುಂತಾದ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಈಗ ಡಿ'ಸೋಜಾ ಮತ್ತು ಅರೋಜಾ ಮುಂತಾದ ಉಪನಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉತ್ತರಾರ್ಧವನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಹಂಚಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗಿರಿಜನ ಕಾಲೋನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಧರ್ಮ== ಕವತಾರಿನ ಡಿಸೋಜಾ ಕುಟುಂಬವು ಸೇಂಟ್ ಪೌಲ್ಸ್ ಚರ್ಚ್, ಬಳ್ಕುಂಜೆ ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ==ವಿವರಣೆ== ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು [[ಉಡುಪಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಲಿಮಾರು ಮತ್ತು ಪಡುಬಿದ್ರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು [[ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ]] ಮತ್ತು ಮುಲ್ಕಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ]]. ಸಮೀಪದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರೆಂ, ದಾಮರಸ್ಕಟ್ಟೆ, ಐಕಳ, ಪಂಜಿನಡ್ಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ನಾಡ್ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇನೂ ಕೆಲವು ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಕವತ್ತಾರು ಶ್ರೀ ಸಿರಿ ಕುಮಾರ ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಆಲಡೆ,ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಲೋಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{coord|13.1139599|74.8325871}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== 2011 ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಕವತಾರ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 357 ಕುಟುಂಬಗಳು ಇದ್ದವು. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2089, ಅದರಲ್ಲಿ 724 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 805 ಮಹಿಳೆಯರು. 0 ಮತ್ತು 6 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ 144 ಮಕ್ಕಳು, 68 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 76 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದರು. <ref name="CensusIndia">{{cite web |title=POPULATION FINDER 2011 |url=https://censusindia.gov.in/census.website/data/population-finder |website=Office of The Registrar General and Census Commissioner, India |access-date=10 February 2024}}</ref> ==ಪ್ರಕೃತಿ== ಇದು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ತನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ನವಿಲು]]ಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಹುಲಿಗಳು, ಒಮ್ಮೆ ಅದರ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿವೆ. ಇದು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ತೆಂಗಿನ ಮತ್ತು [[ಗೋಡಂಬಿ]] ಮರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ==ಆಲಡೆ== ತುಳುನಾಡಿನ ಪಂಚ ಶಕ್ತಿಗಳ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುವ ಐದು ಮುಖ್ಯ [[ಆಲಡೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಬತ್ತಾರ್ ಆಲಡೆ ಕೂಡಾ ಒಂದು (ಉಡುಪಿ ಕಟಪಾಡಿದ ಪಾಂಗಾಳ ಆಲಡೆ, ಹಿರಿಯಡಕ ಆಲಡೆ, ನಂದಳಿಕೆ ಆಲಡೆ, ಬೊಲ್ಯೊಟ್ಟು ಆಲಡೆ ಮತ್ತು ಕಬತ್ತಾರ್ ಆಲಡೆ) ಇವಾಗ ಕೂಡಾ ತುಂಬಾ ಕಾರ್ನಿಕಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಾ ಇದೆ. ಈ ಆಲಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿರಿ ಆರಾಧನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಲಡೆಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಪಸರಿಸಿದೆ ಅನ್ನುವುದು ಕೂಡಾ ಸತ್ಯ. <ref>{{cite web |title=ತುಳು ಚಾವಡಿ-ಆಲಡೆದ ಉಲಯಿ ಬೆರ್ಮೆರೆನ ಆರಾಧನೆ |url=https://vijaykarnataka.com/lavalavk/languages/tulu/-/articleshow/24160330.cms |website=Vijay Karnataka |language=kn}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಕುಣಿತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುವರ ಆಟಿ ತಿಂಗಳು]] f1e93haddff6kx0sq5g2nm5chcnr9gg 1374860 1374859 2026-06-08T07:00:37Z Hariprasad Shetty10 87270 1374860 wikitext text/x-wiki [[File:ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆ.JPG|thumb|'''ಕಬತ್ತಾರ್ ಡ್ ನಡೆಪಿನ ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆ''']] '''ಕವತಾರ್'''(ಕನ್ನಡ) ಅಥಾವ '''ಕಬತ್ತಾರ್''' (ತುಳು) ಎಂದು ಹೆಸರು ಕೇಳಿದಾಗ ತುಳುನಾಡಿನವರಿಗೆ ನೆನಪಾಗುದು ಸಿರಿ ಆರಾಧನೆ. ಈ '''ಕವತಾರ್''' ಅಥಾವ '''ಕಬತ್ತಾರ್'''ಎಂಬುದು ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ ಅಥಾವ ಕಟೀಲಿನ ಸಮೀಪದ ಮುಲ್ಕಿ ತಾಲೂಕಿನ ಬಳ್ಕುಂಜೆ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.ಇದರ ಅಂಚೆ ಸಂಖ್ಯೆ 574154 ಆಗಿದೆ. ಬಟ್ಟಾಬೆನ್ನಿ ಮುಜಿ ಕೆರೆಯು ಕವತಾರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೊಳವಾಗಿದ್ದು ಇದು ವಲಸೆ ಬಂದ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Kavathar Bhatta benny Muji kere Lake of Kavathar |url=https://www.onefivenine.com/india/Places/checkin/kavathar-bhatta-benny-muji-kere-lake-of-kavathar |website=www.onefivenine.com}}</ref> [[File:ಕವತ್ತಾರು ಶ್ರೀ ಸಿರಿ ಕುಮಾರ ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಆಲಡೆ.jpg|thumb|ಕವತ್ತಾರು ಶ್ರೀ ಸಿರಿ ಕುಮಾರ ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಆಲಡೆ]] ==ಇತಿಹಾಸ== ಬುಟ್ಟ ಬೆನ್ನಿಯು ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಕಟೀಲ್ನಂತಹ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮಿಷನರಿಗಳಿಂದ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ ಕಾಮತ್, ನಾಯಕ್, ಪೈ ಮತ್ತು ಇತರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಅವರು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬುಟ್ಟಾ ಬೆನ್ನಿ ಮುಂತಾದ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಈಗ ಡಿ'ಸೋಜಾ ಮತ್ತು ಅರೋಜಾ ಮುಂತಾದ ಉಪನಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉತ್ತರಾರ್ಧವನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಹಂಚಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗಿರಿಜನ ಕಾಲೋನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಧರ್ಮ== ಕವತಾರಿನ ಡಿಸೋಜಾ ಕುಟುಂಬವು ಸೇಂಟ್ ಪೌಲ್ಸ್ ಚರ್ಚ್, ಬಳ್ಕುಂಜೆ ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ==ವಿವರಣೆ== ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು [[ಉಡುಪಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಲಿಮಾರು ಮತ್ತು ಪಡುಬಿದ್ರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು [[ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ]] ಮತ್ತು ಮುಲ್ಕಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ]]. ಸಮೀಪದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರೆಂ, ದಾಮರಸ್ಕಟ್ಟೆ, ಐಕಳ, ಪಂಜಿನಡ್ಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ನಾಡ್ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇನೂ ಕೆಲವು ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಕವತ್ತಾರು ಶ್ರೀ ಸಿರಿ ಕುಮಾರ ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಆಲಡೆ,ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಲೋಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{coord|13.1139599|74.8325871}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== 2011 ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಕವತಾರ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 357 ಕುಟುಂಬಗಳು ಇದ್ದವು. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2089, ಅದರಲ್ಲಿ 724 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 805 ಮಹಿಳೆಯರು. 0 ಮತ್ತು 6 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ 144 ಮಕ್ಕಳು, 68 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 76 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದರು. <ref name="CensusIndia">{{cite web |title=POPULATION FINDER 2011 |url=https://censusindia.gov.in/census.website/data/population-finder |website=Office of The Registrar General and Census Commissioner, India |access-date=10 February 2024}}</ref> ==ಪ್ರಕೃತಿ== ಇದು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ತನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ನವಿಲು]]ಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಹುಲಿಗಳು, ಒಮ್ಮೆ ಅದರ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿವೆ. ಇದು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ತೆಂಗಿನ ಮತ್ತು [[ಗೋಡಂಬಿ]] ಮರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ==ಆಲಡೆ== ತುಳುನಾಡಿನ ಪಂಚ ಶಕ್ತಿಗಳ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುವ ಐದು ಮುಖ್ಯ [[ಆಲಡೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಬತ್ತಾರ್ ಆಲಡೆ ಕೂಡಾ ಒಂದು (ಉಡುಪಿ ಕಟಪಾಡಿದ ಪಾಂಗಾಳ ಆಲಡೆ, ಹಿರಿಯಡಕ ಆಲಡೆ, ನಂದಳಿಕೆ ಆಲಡೆ, ಬೊಲ್ಯೊಟ್ಟು ಆಲಡೆ ಮತ್ತು ಕಬತ್ತಾರ್ ಆಲಡೆ) ಇವಾಗ ಕೂಡಾ ತುಂಬಾ ಕಾರ್ನಿಕಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಾ ಇದೆ. ಈ ಆಲಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿರಿ ಆರಾಧನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಲಡೆಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಪಸರಿಸಿದೆ ಅನ್ನುವುದು ಕೂಡಾ ಸತ್ಯ. <ref>{{cite web |title=ತುಳು ಚಾವಡಿ-ಆಲಡೆದ ಉಲಯಿ ಬೆರ್ಮೆರೆನ ಆರಾಧನೆ |url=https://vijaykarnataka.com/lavalavk/languages/tulu/-/articleshow/24160330.cms |website=Vijay Karnataka |language=kn}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಕುಣಿತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುವರ ಆಟಿ ತಿಂಗಳು]] smrvd3k93u9d8xyvwo7954s2evwfkiq 1374861 1374860 2026-06-08T07:01:11Z Hariprasad Shetty10 87270 1374861 wikitext text/x-wiki [[File:ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆ.JPG|thumb|'''ಕಬತ್ತಾರ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆ''']] '''ಕವತಾರ್'''(ಕನ್ನಡ) ಅಥಾವ '''ಕಬತ್ತಾರ್''' (ತುಳು) ಎಂದು ಹೆಸರು ಕೇಳಿದಾಗ ತುಳುನಾಡಿನವರಿಗೆ ನೆನಪಾಗುದು ಸಿರಿ ಆರಾಧನೆ. ಈ '''ಕವತಾರ್''' ಅಥಾವ '''ಕಬತ್ತಾರ್'''ಎಂಬುದು ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ ಅಥಾವ ಕಟೀಲಿನ ಸಮೀಪದ ಮುಲ್ಕಿ ತಾಲೂಕಿನ ಬಳ್ಕುಂಜೆ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.ಇದರ ಅಂಚೆ ಸಂಖ್ಯೆ 574154 ಆಗಿದೆ. ಬಟ್ಟಾಬೆನ್ನಿ ಮುಜಿ ಕೆರೆಯು ಕವತಾರಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕೊಳವಾಗಿದ್ದು ಇದು ವಲಸೆ ಬಂದ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Kavathar Bhatta benny Muji kere Lake of Kavathar |url=https://www.onefivenine.com/india/Places/checkin/kavathar-bhatta-benny-muji-kere-lake-of-kavathar |website=www.onefivenine.com}}</ref> [[File:ಕವತ್ತಾರು ಶ್ರೀ ಸಿರಿ ಕುಮಾರ ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಆಲಡೆ.jpg|thumb|ಕವತ್ತಾರು ಶ್ರೀ ಸಿರಿ ಕುಮಾರ ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಆಲಡೆ]] ==ಇತಿಹಾಸ== ಬುಟ್ಟ ಬೆನ್ನಿಯು ಗೌಡ ಸಾರಸ್ವತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಕಟೀಲ್ನಂತಹ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮಿಷನರಿಗಳಿಂದ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ ಕಾಮತ್, ನಾಯಕ್, ಪೈ ಮತ್ತು ಇತರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಅವರು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬುಟ್ಟಾ ಬೆನ್ನಿ ಮುಂತಾದ ದೂರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಈಗ ಡಿ'ಸೋಜಾ ಮತ್ತು ಅರೋಜಾ ಮುಂತಾದ ಉಪನಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉತ್ತರಾರ್ಧವನ್ನು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಹಂಚಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಗಿರಿಜನ ಕಾಲೋನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಧರ್ಮ== ಕವತಾರಿನ ಡಿಸೋಜಾ ಕುಟುಂಬವು ಸೇಂಟ್ ಪೌಲ್ಸ್ ಚರ್ಚ್, ಬಳ್ಕುಂಜೆ ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಇದು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ==ವಿವರಣೆ== ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು [[ಉಡುಪಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪಲಿಮಾರು ಮತ್ತು ಪಡುಬಿದ್ರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರು [[ಕಿನ್ನಿಗೋಳಿ]] ಮತ್ತು ಮುಲ್ಕಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ]]. ಸಮೀಪದ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರೆಂ, ದಾಮರಸ್ಕಟ್ಟೆ, ಐಕಳ, ಪಂಜಿನಡ್ಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ನಾಡ್ ಸೇರಿವೆ. ಇದು ಯಾವುದೇ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇನೂ ಕೆಲವು ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಕವತ್ತಾರು ಶ್ರೀ ಸಿರಿ ಕುಮಾರ ಅಬ್ಬಗ ದಾರಗ ಮಹಾಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಆಲಡೆ,ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಲೋಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸಿರಿ ಜಾತ್ರೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{coord|13.1139599|74.8325871}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== 2011 ರಲ್ಲಿ ಜನಗಣತಿ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಕವತಾರ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ 357 ಕುಟುಂಬಗಳು ಇದ್ದವು. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2089, ಅದರಲ್ಲಿ 724 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 805 ಮಹಿಳೆಯರು. 0 ಮತ್ತು 6 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ 144 ಮಕ್ಕಳು, 68 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 76 ಮಹಿಳೆಯರು ಇದ್ದರು. <ref name="CensusIndia">{{cite web |title=POPULATION FINDER 2011 |url=https://censusindia.gov.in/census.website/data/population-finder |website=Office of The Registrar General and Census Commissioner, India |access-date=10 February 2024}}</ref> ==ಪ್ರಕೃತಿ== ಇದು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ತನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ನವಿಲು]]ಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಹುಲಿಗಳು, ಒಮ್ಮೆ ಅದರ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿವೆ. ಇದು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಹಾವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ತೆಂಗಿನ ಮತ್ತು [[ಗೋಡಂಬಿ]] ಮರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ==ಆಲಡೆ== ತುಳುನಾಡಿನ ಪಂಚ ಶಕ್ತಿಗಳ ಆರಾಧನೆ ಮಾಡುವ ಐದು ಮುಖ್ಯ [[ಆಲಡೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಕಬತ್ತಾರ್ ಆಲಡೆ ಕೂಡಾ ಒಂದು (ಉಡುಪಿ ಕಟಪಾಡಿದ ಪಾಂಗಾಳ ಆಲಡೆ, ಹಿರಿಯಡಕ ಆಲಡೆ, ನಂದಳಿಕೆ ಆಲಡೆ, ಬೊಲ್ಯೊಟ್ಟು ಆಲಡೆ ಮತ್ತು ಕಬತ್ತಾರ್ ಆಲಡೆ) ಇವಾಗ ಕೂಡಾ ತುಂಬಾ ಕಾರ್ನಿಕಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಾ ಇದೆ. ಈ ಆಲಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿರಿ ಆರಾಧನೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಲಡೆಗಳು ತುಳುನಾಡಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆ ಪಸರಿಸಿದೆ ಅನ್ನುವುದು ಕೂಡಾ ಸತ್ಯ. <ref>{{cite web |title=ತುಳು ಚಾವಡಿ-ಆಲಡೆದ ಉಲಯಿ ಬೆರ್ಮೆರೆನ ಆರಾಧನೆ |url=https://vijaykarnataka.com/lavalavk/languages/tulu/-/articleshow/24160330.cms |website=Vijay Karnataka |language=kn}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜನಪದ ಕುಣಿತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ಜಾನಪದ]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆ]] [[ವರ್ಗ:ತುಳುವರ ಆಟಿ ತಿಂಗಳು]] tur5xyiud9xttgvjf5vh9jc7d8hr6h8 3 160169 1374841 1374811 2026-06-07T14:12:10Z A826 72368 Bot: Added missing </div> tag to close outer div in WAM 2025 Barnstar message 1374841 wikitext text/x-wiki == The Tuluvas Aati Month Barnstar == <div style="display:flex;flex-direction:row;flex-wrap:wrap;justify-content:center;align-items:center; background: #f7fcfd; border: 1px solid #2b7c85;border-radius: 0.5em;"> <div style="flex:0 0 20%;text-align:center;display:inline-block;margin:0.75em;">[[File:Tuluvas Aati Month Barnstar.svg|150px|link=]]</div> <div style="flex:1 0 300px; max-width: 100%; text-align:justify; vertical-align:middle;display:inline-block;margin:0.75em"> <span style="font-family: Castellar, sans serif; font-size: 15pt; color:#267b83;">Tuluvas Aati Month Barnstar</span><br>Dear {{ROOTPAGENAME}}, Thank you for being a part of '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' We truly appreciate your dedication to the Wikimedia movement and your efforts in promoting and celebrating our culture. We are grateful of your dedication to Wikimedia movement and hope you join us next year! :Wish you all the best!<br><br> Best regards,<br>'''Tuluvas Aati Month Team'''<br> </div></div> {{clear}} <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27681469 --> == Congratulations to the Tuluvas Aati Month Prize Winner! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:Tuluvas Aati Month banner logo.svg|center|500px]] Dear Wikimedian, We want to extend our heartfelt thanks for your exceptional contributions to the '''[[m:Tuluvas Aati Month|Tuluvas Aati Month]]''' writing competition. Your commitment has significantly helped bridge cultures on Wikipedia, and we appreciate the time and effort you've dedicated. To express our gratitude, you will receive a gift card. To facilitate the delivery of your prize and gather valuable feedback on your experience, please fill out [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd3RWB1kvSyR77kYaZtI-S1T9da48Cd7j6giMb6naSDXcYl9Q/viewform this form] on or before November 10th, 2024. In the form, kindly provide your details for receiving the gift card and share your thoughts about the project. Thank you for being an integral part of our mission to celebrate and preserve culture and folklore on Wikipedia. Best regards, <br > '''Tuluvas Aati Month Team''' </div> <!-- Message sent by User:ChiK@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Tuluvas_Aati_Month/Regular_Barnstars_Receiver&oldid=27683933 --> == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div></div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> 91u5gbrkpit3de0qd31e23y747fkvg1 0 166977 1374871 1347141 2026-06-08T09:34:06Z CommonsDelinker 768 ಚಿತ್ರ Stone_statue,_late_Jomon_period.JPGರ ಬದಲು ಚಿತ್ರ Clay_statue,_late_Jomon_period.jpg ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. 1374871 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group| | group = Japanese people | native_name = {{linktext|lang=ja|日本人}} | native_name_lang = | population = {{circa}} '''125 million''' [[File:Japanese people around the world.svg|center|frameless|260x260px]] | regions = Japan 120.8 million<ref name="estimates">{{cite web|title=Population Estimates by Age (Five-Year Groups) and Sex|url=https://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.html|website=stat.go.jp|publisher=[[Statistics Bureau of Japan]]|access-date=August 25, 2024}}</ref> | tablehdr = ''Significant [[Japanese diaspora]] in'': <!-- Note to editors: Populations under 20,000 are not shown here. PLEASE CITE UP-TO-DATE SOURCES if changing the population numbers. -->| region1 = [[Brazil]] | pop1 = 2,000,000 | ref1 = <ref name="JP/BR">{{cite web|title= Japan-Brazil Relations (Basic Data)|url= http://www.mofa.go.jp/region/latin/brazil/data.html|publisher= Ministry of Foreign Affairs of Japan|access-date= May 22, 2023|archive-date= February 25, 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20210225072853/http://www.mofa.go.jp/region/latin/brazil/data.html|url-status= live}}</ref> (2022) | region2 = [[United States]] | pop2 = 1,550,875 | ref2 = <ref>{{cite web|title=American Community Survey: Asian Alone or in Any Combination by Selected Groups|url=https://data.census.gov/table?q=B02018&tid=ACSDT5Y2020.B02018|website=United States Census Bureau|access-date=May 22, 2023|archive-date=May 21, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230521213945/https://data.census.gov/table?q=B02018&tid=ACSDT5Y2020.B02018|url-status=live}}</ref> (2020) | region3 = [[Canada]] | pop3 = 129,425 | ref3 = <ref>{{cite web|url=https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810035501|title=Ethnic or cultural origin by gender and age: Canada, provinces and territories|website=Statistics Canada|date=October 26, 2022|access-date=May 22, 2023|archive-date=April 4, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404063818/https://www150.statcan.gc.ca/t1/tbl1/en/tv.action?pid=9810035501|url-status=live}}</ref> (2021) | region4 = [[Philippines]] | pop4 = 120,000 | ref4 = <ref>{{cite news|last=Agnote|first=Dario|date=October 11, 2006|title=A glimmer of hope for castoffs|url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20061011f1.html|newspaper=The Japan Times|archive-url=https://web.archive.org/web/20110607035509/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20061011f1.html|archive-date=June 7, 2011|access-date=August 9, 2016}}</ref><ref name="Ohno 2006 97">{{cite book|last=Ohno|first=Shun|date=2006|chapter=The Intermarried issei and ''mestizo'' nisei in the Philippines|editor-last=Adachi|editor-first=Nobuko|title=Japanese diasporas: Unsung pasts, conflicting presents, and uncertain futures|chapter-url=https://books.google.com/books?id=8P2SAgAAQBAJ&pg=PA97|page=97|publisher=Routledge|isbn=978-1-135-98723-7|access-date=August 10, 2016|archive-date=September 28, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928155511/https://books.google.com/books?id=8P2SAgAAQBAJ&pg=PA97#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref>{{better source needed|date=May 2023}} | region5 = [[Peru]] | pop5 = 103,182 | ref5 = <ref>{{cite web|url=https://www.mofa.go.jp/region/latin/peru/data.html|title=Japan-Peru Relations (Basic Data)|work=Ministry of Foreign Affairs of Japan|access-date=May 22, 2023|archive-date=September 3, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190903082211/https://www.mofa.go.jp/region/latin/peru/data.html|url-status=live}}</ref> (2021) | region6 = [[China]] | pop6 = 102,066 | ref6 = <ref name=MOFA2022>{{cite web|url=https://www.mofa.go.jp/mofaj/files/100436737.pdf|script-title=ja:海外在留邦人数調査統計|trans-title=Annual Report of Statistics on Japanese Nationals Overseas|language=ja|date=October 1, 2022|website=[[Ministry of Foreign Affairs (Japan)|Ministry of Foreign Affairs of Japan]]|access-date=May 21, 2023|archive-date=June 14, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230614101439/http://www.mofa.go.jp/mofaj/files/100436737.pdf|url-status=live}}</ref> (2022){{Ref|population|note}} | region7 = [[Australia]] | pop7 = 94,942 | ref7 = <ref name=MOFA2022 /> (2022){{Ref|population|note}} | region8 = [[Mexico]] | pop8 = 86,143 | ref8 = <ref>{{cite web|title=Japan-Mexico Relations|url=https://www.mofa.go.jp/region/latin/mexico/data.html|publisher=Ministry of Foreign Affairs of Japan|access-date=May 22, 2023|archive-date=June 3, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210603103126/https://www.mofa.go.jp/region/latin/mexico/data.html|url-status=live}}</ref> (2022) | region9 = [[Thailand]] | pop9 = 78,431 | ref9 = <ref name=MOFA2022 /> (2022){{Ref|population|note}} | region10 = [[Argentina]] | pop10 = 76,440 | ref10 = <ref>{{cite web|url=https://www.mofa.go.jp/region/latin/argentine/data.html|title=Japan-Argentina Relations (Basic Data)|work=Ministry of Foreign Affairs of Japan|access-date=May 22, 2023|archive-date=October 24, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024142507/https://www.mofa.go.jp/region/latin/argentine/data.html|url-status=live}}</ref> (2020) | region11 = [[United Kingdom]] | pop11 = 65,022 | ref11 = <ref name=MOFA2022 /> (2022){{Ref|population|note}} | region12 = [[Germany]] | pop12 = 42,266 | ref12 = <ref name=MOFA2022 /> (2022){{Ref|population|note}} | region13 = [[South Korea]] | pop13 = 41,717 | ref13 = <ref name=MOFA2022 /> (2022){{Ref|population|note}} | region14 = [[France]] | pop14 = 36,104 | ref14 = <ref name=MOFA2022 /> (2022){{Ref|population|note}} | region15 = [[Singapore]] | pop15 = 32,743 | ref15 = <ref name=MOFA2022 /> (2022){{Ref|population|note}} | region16 = [[Malaysia]] | pop16 = 24,545 | ref16 = <ref name=MOFA2022 /> (2022){{Ref|population|note}} | region17 = [[Vietnam]] | pop17 = 21,819 | ref17 = <ref name=MOFA2022 /> (2022){{Ref|population|note}} | region18 = [[Taiwan]] | pop18 = 20,345 | ref18 = <ref name=MOFA2022 /> (2022){{Ref|population|note}} | region19 = [[Federated States of Micronesia|Micronesia]] | pop19 = 20,000 | ref19 = <ref>{{cite web|url=http://www.apic.or.jp/english/articles/article001-eng.html|title=The Voice of the Ambassador to Micronesia|last=Horie|first=Ryoichi|publisher=Association for Promotion of International Cooperation|date=July 20, 2018|access-date=May 22, 2023|archive-date=May 21, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230521222736/http://www.apic.or.jp/english/articles/article001-eng.html|url-status=live}}</ref>{{better source needed|date=May 2023}} (2018) | languages = [[Japanese language|Japanese]] | religions = Primarily, in a traditional/cultural context, a mix of [[Shinto]] and [[Buddhism in Japan|Buddhism]]; minorities ascribe to [[Christianity]] and other religions<ref>{{cite web|url=https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/japan|title=2022 Report on International Religious Freedom: Japan|publisher=[[United States Department of State]]|access-date=May 22, 2023|archive-date=May 21, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230521223830/https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/japan|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.insidejapantours.com/japanese-culture/religion/|title=Shinto, Buddhism and the Japanese belief system|publisher=Inside Japan Tours|access-date=June 17, 2023|archive-date=June 18, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230618035337/https://www.insidejapantours.com/japanese-culture/religion/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/uk/atheists-countries-list-six-world-most-convinced-a6946291.html#:~:text=Between%2030%20and%2039%20per,than%20an%20all%2Dseeing%20god.|title=The six countries in the world with the most 'convinced atheists'|work=The Independent|access-date=March 23, 2016|archive-date=March 23, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160323232541/http://www.independent.co.uk/news/uk/atheists-countries-list-six-world-most-convinced-a6946291.html#:~:text=Between%2030%20and%2039%20per,than%20an%20all%2Dseeing%20god.|url-status=live}}</ref> | footnotes = {{note|population}} Note: For this country, only the number of residents with [[Japanese nationality law|Japanese nationality]] is shown, since the number of naturalized Japanese people and their descendants is unknown. | related_groups = [[Ainu people|Ainu]]{{·}}[[Ryukyuan people|Ryukyuan]] }} ಜಪಾನಿನ ಜನರು (ಜಪಾನೀಸ್ಃ Japan ಕೇಇ, ಹೆಪ್ಬರ್ನ್ಃ ನಿಹೊಂಜಿನ್) [[Japanese archipelago|ಜಪಾನಿನ ದ್ವೀಪಸಮೂಹ]] ಸೇರಿದ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾದ [[Ethnic group|ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು]]<ref>{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/place/Japan/People|title=Japan - People|encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]]|access-date=July 29, 2016|archive-date=July 17, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190717042446/https://www.britannica.com/place/Japan/People|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia|url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761566679_5/Japan.html|title=Japan. B. Ethnic Groups|encyclopedia=[[Encarta]]|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080122044842/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761566679_5/Japan.html|archive-date=January 22, 2008}}</ref>. ಜಪಾನಿನ ಜನರು [[ಜಪಾನ್]] ದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 97.4% ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ, ಸರಿಸುಮಾರು 125 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಜಪಾನಿನ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದು, ಅವರನ್ನು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಸರಿಸುಮಾರು 120.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಜಪಾನಿನ ಜನರು ಜಪಾನ್ನ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಜಪಾನಿನ ವಲಸಿಗರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 4 ಮಿಲಿಯನ್ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ. ಇವರನ್ನು ನಿಕ್ಕಿಜಿನ್ (ōméiiiːn) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="JADESAS2022">{{Cite web |title=Who are "Nikkei & Japanese Abroad"? |url=https://jadesas.or.jp/en/aboutnikkei/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230521214811/https://jadesas.or.jp/en/aboutnikkei/ |archive-date=May 21, 2023 |access-date=May 22, 2023 |publisher=The Association of Nikkei and Japanese Abroad}}</ref> ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ "ಜಪಾನೀಸ್ ಜನರು" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜಪಾನ್ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗವಾದ ಯಮಾಟೊ ಜನರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು.ಇತರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪದವು ಜಪಾನಿನ ದ್ವೀಪಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವ ಇತರ ಗುಂಪುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಯಮಾಟೊದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ರಯುಕ್ಯುವಾನ್ ಜನರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನ ಮತ್ತು [[ಐನೂ|ಐನು ಜನರು]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿ ತಾಯಿ ಅಥವಾ ತಂದೆ ಹೊಂದಿದ ಜನರು ಸೇರಿದಂತೆ ಜಪಾನೀಸ್ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == === ಮೂಲದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು === <div class="stack mw-stack stack-right"><div>[[File:Clay statue, late Jomon period.jpg|thumb|''ಶಾಕೋಕಿ-ಡೋಗು'' (ಶಾಕೋಕಿ ಡೋಗೋ) ([[Tokyo National Museum|ಟೋಕಿಯೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]]]</div></div>ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುರಾವೆಗಳು ಶಿಲಾಯುಗದ ಜನರು 39,000 ಮತ್ತು 21,000 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ಯಾಲಿಯೊಲಿಥಿಕ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ದ್ವೀಪಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಜಪಾನ್ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಭೂ ಸೇತುವೆಯ ಮೂಲಕ [[ಏಷ್ಯಾ]] ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಅಲೆಮಾರಿಜನ ಜೀವನ|ಅಲೆಮಾರಿ]] ಬೇಟೆಗಾರ ಸಂಗ್ರಾಹಕರು ಜಪಾನ್ಗೆ ದಾಟಿದರು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಯುಗದ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಚಕಮಕಿ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಎಲುಬಿನ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಜಪಾನ್ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಖನನ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ..<ref>{{Cite web |date=July 27, 2004 |title=野尻湖発掘調査団ホームページ |url=http://www.h6.dion.ne.jp/~nojiriko/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040727210334/http://www.h6.dion.ne.jp/~nojiriko/ |archive-date=July 27, 2004}}</ref><ref>{{cite web |date=July 27, 2004 |title=野尻湖発掘調査団ホームページ |url=http://www.h6.dion.ne.jp/~nojiriko/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040727210334/http://www.h6.dion.ne.jp/~nojiriko/ |archive-date=July 27, 2004}}</ref> 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಲ್ಲಿನ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಶುಕುಶಿನ್ ಜನರು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅರಾಯ್ ಹಕುಸೆಕಿ ಸೂಚಿಸಿದರು. ನಂತರ [[ಐನೂ|ಐನು ಜನರು]] ಉತ್ತರ ಜಪಾನ್ಗೆ [[ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು|ಸ್ಥಳೀಯ]] ಎಂದು ಫಿಲಿಪ್ ಫ್ರಾಂಜ್ ವಾನ್ ಸಿಬೋಲ್ಡ್ ವಾದಿಸಿದರು. ಇಹ ಫುಯು ಅವರು 1906ರಲ್ಲಿ ರಯುಕ್ಯುವಾನ್ ಭಾಷೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜಪಾನೀಸ್ ಮತ್ತು ರಯುಕ್ಯುವೆನ್ ಜನರು ಒಂದೇ ಜನಾಂಗೀಯ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ತೈಶೋ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಮಾಟೊ ಜನರು ಯಾಯೋಯಿ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಐನು ಜೋಮೋನ್ ಕುಂಬಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಟೋರಿ ರೈಯುಜೋ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು.<ref name="tokyo" /> [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರ, ಕೊಟಾಂಡೋ ಹಸೇಬೆ ಮತ್ತು ಹಿಸಶಿ ಸುಜುಕಿ ಜಪಾನಿನ ಜನರ ಮೂಲವು ಯಾಯೋಯಿ ಅವಧಿಯ (ಕ್ರಿ. ಪೂ. 300-ಕ್ರಿ. ಶ. 300) ಹೊಸಬರು ಅಲ್ಲ ಆದರೆ ಜಪಾನೀಸ್ ಜನರು ಜೋಮೋನ್ ಅವಧಿ ಜನರು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಝುರೊ ಹನಿಹಾರ 1984 ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜನಾಂಗೀಯ ಮಿಶ್ರಣ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ "ಉಭಯ ರಚನೆಯ ಮಾದರಿ" ಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಹನಿಹಾರನ ಪ್ರಕಾರ, ಆಧುನಿಕ ಜಪಾನಿನ ವಂಶಾವಳಿಗಳು ಪ್ಯಾಲಿಯೊಲಿಥಿಕ್ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ದ್ವೀಪಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡ ಜೊಮೊನ್ ಜನರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ನಂತರ ಯಾಯೋಯಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ. ಪೂ. 300) [[ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ]] ಜಪಾನ್ಗೆ ಎರಡನೇ ಅಲೆಯ ವಲಸೆಯಾಯಿತು. [[ನವಶಿಲಾಯುಗ|ನವಶಿಲಾಯುಗದ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ನಂತರ ಈ ಹೊಸಬರು ಯಾಯೋಯಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ದ್ವೀಪಸಮೂಹಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಬೇಟೆಯಾಡುವವರ-ಸಂಗ್ರಹಕಾರರ ಬದಲಿ ಬೇಟೆಯು ಕ್ಯೂಶೂ, ಶಿಕೋಕು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಹೊನ್ಶೂ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹೊರಗಿನ ರಿಯುಕ್ಯು ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಕ್ಕೈಡೊಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತು ರಿಯುಕ್ಯುಆನ್ ಮತ್ತು ಐನು ಜನರು ಮಿಶ್ರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾರ್ಕ್ ಜೆ. ಹಡ್ಸನ್ ಜಪಾನಿನ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಜನಾಂಗೀಯ ಚಿತ್ರಣವು ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಿ. ಪೂ. 400ರಿಂದ ಕ್ರಿ. ಶ. 1,200ರವರೆಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="postcolonical">{{cite journal|first=Arnaud|last=Nanta|year=2008|title=Physical Anthropology and the Reconstruction of Japanese Identity in Postcolonial Japan|journal=[[Social Science Japan Journal]]|volume=11|issue=1|pages=29–47|doi=10.1093/ssjj/jyn019|doi-access=free}}</ref> ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ ಇಂದಿನ ಜಪಾನಿನ ಜನರು ಯಾಯೋಯಿ ಅಕ್ಕಿ-ಕೃಷಿಕರು ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಜೊಮೊನ್ ಅವಧಿಯ ಜನಾಂಗೀಯತೆಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು.<ref name="Melinda A 2020">{{Cite journal|last1=Boer|first1=Elisabeth de|last2=Yang|first2=Melinda A.|last3=Kawagoe|first3=Aileen|last4=Barnes|first4=Gina L.|date=2020|title=Japan considered from the hypothesis of farmer/language spread|journal=Evolutionary Human Sciences|language=en|volume=2|pages=e13|doi=10.1017/ehs.2020.7|pmid=37588377|pmc=10427481|issn=2513-843X|doi-access=free}}</ref> ಕೆಲವು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮೂಲತಃ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಾಂಗೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಜೊಮೊನ್ ಜನರು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಜಪಾನಿಜೋಮೋನ್ ಜನರು ಕೇವಲ ಎರಡು ಜನರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೂರು ಪ್ರಾಚೀನ ಜನಸಮೂಹಗಳಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹ ಆನುವಂಶಿಕ ಸಹಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Cooke|first=N. P.|last2=Mattiangeli|first2=V.|last3=Cassidy|first3=L. M.|last4=Okazaki|first4=K.|last5=Stokes|first5=C. A.|last6=Onbe|first6=S.|last7=Hatakeyama|first7=S.|last8=Machida|first8=K.|last9=Kasai|first9=K.|date=17 September 2021|title=Ancient genomics reveals tripartite origins of Japanese populations|journal=Science Advances|volume=7|issue=38|pages=eabh2419|doi=10.1126/sciadv.abh2419|pmid=34533991|pmc=8448447|bibcode=2021SciA....7.2419C}}</ref> === ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಕಾಲ === [[ಚಿತ್ರ:Location_Japanese_Empire.png|thumb|ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಜಪಾನ್ನ ಸ್ಥಳ]] 1895ರಿಂದ 1945ರ ಜಪಾನಿನ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ "ಜಪಾನಿ ಜನರು" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಜಪಾನಿನ ದ್ವೀಪಸಮೂಹದ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ತೈವಾನೀಸ್ ಜನರು ಮತ್ತು ಕೊರಿಯಾದ ಜನರಂತಹ ಜಪಾನಿನ [[ಪೌರತ್ವ]] ಹೊಂದಿರುವ ವಸಾಹತುಗಳ ಜನರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಜಪಾನಿಯರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಬಳಸಲಾದ ಅಧಿಕೃತ ಪದವೆಂದರೆ "ಒಳನಾಡಿನ ಜನರು" (̃ಲ್ಯಾಂಡಿನೆ, ನೈಚಿಜಿನ್). ಅಂತಹ ಭಾಷಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಜಪಾನೀಸ್ ಗುರುತಿನೊಳಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಸಮೀಕರಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು.<ref name="Tai">{{Cite journal|volume=36|date=September 2004|pages=355–382|doi=10.1080/1467271042000241586|title=Korean Japanese|last=Eika Tai|journal=Critical Asian Studies|issue=3}}</ref> == ಭಾಷೆ == ಜಪಾನಿನ ಭಾಷೆಯು ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆ. ಇದು ರಯುಕ್ಯುವಾನ್ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಹಿಂದೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಷೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹಳೆಯ ಜಪಾನೀಸ್ ಭಾಷೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ದೃಢೀಕರಿಸಿದ ರೂಪವು 8ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಜಪಾನಿನ ಧ್ವನಿವಿಜ್ಞಾನವು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ವರ ಧ್ವನಿಗಳು, ಆಗಾಗ್ಗೆ ಜೆಮಿನೇಷನ್ ಮತ್ತು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪಿಚ್ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಜಪಾನೀಸ್ ಭಾಷೆಯು ಹಿರಾಗಣ, ಕಟಕಾನಾ ಮತ್ತು ಕಾಂಜಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಬರವಣಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಭಾಷೆಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಪಾನೀ ಪದಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಚೀನೀ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪದಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಜಪಾನ್ನಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿನ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ವಯಸ್ಕರ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 99% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಜಪಾನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಡಜನ್ಗಟ್ಟಲೆ ಜಪಾನೀಸ್ ಉಪಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಜಪಾನಿ ಭಾಷೆಗಳ ಸದಸ್ಯ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ರಯುಕ್ಯುವಾನ್ ಅನ್ನು ಉಪಭಾಷೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಚಿತ ಜೀವಂತ ಸಂಬಂಧಿಗಳಿಲ್ಲದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಧರ್ಮ == [[ಚಿತ್ರ:Ōmiya_Hachiman_Shrine_Mikoshi.JPG|thumb|ಹ್ಯೋಗೋ ದ ಮಿಕಿ ಶಿಂಟೋ ಉತ್ಸವ]] ಜಪಾನಿನ ಧರ್ಮವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ಶಿಂಟೋ ಧರ್ಮ|ಶಿಂಟೋ]] (ಶಿನ್ಬುಟ್ಸು-ಶೂಗೋ) ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮನ್ವಯ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಯಾವುದೇ ಪುಸ್ತಕವಿಲ್ಲದ [[ಅನೇಕದೇವತಾವಾದ|ಬಹುದೇವತಾವಾದಿ]] ಧರ್ಮವಾದ ಶಿಂಟೋ ಜಪಾನ್ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ. ಜಪಾನಿನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಕುಟುಂಬದ ಸಿಂಹಾಸನದ ಹಕ್ಕಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದ ಶಿಂಟೋವನ್ನು 1868ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಧರ್ಮವೆಂದು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲಾಯಿತು (ಸ್ಟೇಟ್ ಶಿಂಟೋ).ಆದರೆ 1945ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಆಕ್ರಮಣದಿಂದ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮಹಾಯಾನ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ ಆರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ಗೆ ಬಂದು ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಪಂಥಗಳಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ಇಂದು, ಜಪಾನಿನ ಜನರಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರೂಪವೆಂದರೆ ಶಿನ್ರಾನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಜೊಡೊ ಶಿನ್ಶು ಪಂಥ.<ref>{{Cite web |script-title=ja:宗教統計調査 / 平成２９年度 (Japanese government statistics on total religious followers for 2017) |url=https://www.e-stat.go.jp/stat-search/files?page=1&layout=datalist&toukei=00401101&kikan=00401&tstat=000001018471&cycle=0&tclass1=000001111515&stat_infid=000031662957 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180401144332/https://www.e-stat.go.jp/stat-search/files?page=1&layout=datalist&toukei=00401101&kikan=00401&tstat=000001018471&cycle=0&tclass1=000001111515&stat_infid=000031662957 |archive-date=April 1, 2018 |access-date=March 31, 2018 |website=e-stat.go.jp}}</ref> == ಸಾಹಿತ್ಯ == [[ಚಿತ್ರ:Momotaro2.jpg|left|thumb|ಮೊಮೊಟಾರೊ ಬಿಸ್ಕ್ ಗೊಂಬೆ, ಜಪಾನಿನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳ ಒಂದು ಪಾತ್ರ<br />]] ಬರವಣಿಗೆಯ ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳು ಜಪಾನಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಪಾನಿನ ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೈಕು, ಟಂಕಾ ಮತ್ತು ಐ ನಾವೆಲ್ ಸೇರಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಆಧುನಿಕ ಬರಹಗಾರರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಬರವಣಿಗೆಯ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅನೇಕ ಕೃತಿಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜಪಾನಿನ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಅಥವಾ ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಮುರಸಾಕಿ ಶಿಕಿಬು|ಮುರಾಸಾಕಿ ಶಿಕಿಬು]] ದಿ ಟೇಲ್ ಆಫ್ ಜೆಂಜಿ (ಹೇಯನ್ ಆಸ್ಥಾನದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ 1021) ಮಿಯಾಮೊಟೊ ಮುಸಾಶಿ ''ದಿ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಫೈವ್ ರಿಂಗ್ಸ್'' (1645) ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾಟ್ಸುವೊ ಬಾಶೋ ಅವರ ''ಒಕು ನೋ ಹೊಸೋಮಿಚಿ'' (1691) ಒಂದು [[ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ]] ಮತ್ತು ಜುನೈಚಿರೋ ತಾನಿಜಾಕಿಯ ಪ್ರಬಂಧ "ಇನ್ ಪ್ರೈಸ್ ಆಫ್ ಷಾಡೋಸ್" (1933) ಇವು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿವೆ. == ಕಲೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:「富嶽三十六景 凱風快晴」-South Wind, Clear Sky (Gaifū kaisei), also known as Red Fuji, from the series Thirty-six Views of Mount Fuji (Fugaku sanjūrokkei) MET DP141062.jpg|thumb|ಕಟ್ಸುಶಿಕಾ ಹೊಕುಸಾಯ್ ಅವರ ಸರಣಿಯಿಂದ ಮುದ್ರಿತ ''ಕೆಂಪು ಫುಜಿ'', ಮೂವತ್ತಾರು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು''ಮೌಂಟ್ ಫುಜಿಯ ಮೂವತ್ತಾರು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು'']] ಜಪಾನ್ನಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಲೆಗಳು ಪ್ರಾಗೈತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಜೋಮೋನ್ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಲಂಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಯಾಯೋಯಿ ಅವಧಿ, ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಕನ್ನಡಿಗಳು, ಈಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಡೋಟಾಕು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರದ ಸಮಾಧಿ ದಿಬ್ಬಗಳು ಅಥವಾ ಕೋಫುನ್ಗಳು ಹನಿವಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗೋಡೆಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜಪಾನ್]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೪]] gjkg71fwyigws9u99nzax49al15d9jq 3 172340 1374838 1374812 2026-06-07T14:10:19Z A826 72368 Bot: Added missing </div> tag to close outer div in WAM 2025 Barnstar message 1374838 wikitext text/x-wiki == Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey == Dear Community Members, I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity. We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal. This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference. Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6 We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations. Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025 Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input. Warm regards,<br> [[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]] <!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&oldid=28078122 --> == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div></div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> 3cf5er7t04fi3znfoskc5jdlgiooz0i 3 172351 1374840 1374813 2026-06-07T14:11:59Z A826 72368 Bot: Added missing </div> tag to close outer div in WAM 2025 Barnstar message 1374840 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Shravya Shettigar}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೫:೦೨, ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST) == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div></div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> cfmpwfdvuxejl4osibxt1nrss1gx59v 3 173667 1374835 1374814 2026-06-07T14:05:13Z A826 72368 Bot: Added missing </div> tag to close outer div in WAM 2025 Barnstar message 1374835 wikitext text/x-wiki {{ಸುಸ್ವಾಗತ}}--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid grey; border-radius: 5px;">[[User:~aanzx|~aanzx]] · [[user_talk:~aanzx|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/~aanzx|<big> ©</big>]]</span> ೧೧:೦೬, ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST) == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div></div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> gjyxrj18se6v114i589kcoyz5md9l93 3 176737 1374836 1374808 2026-06-07T14:08:48Z A826 72368 Bot: Added missing </div> tag to close outer div in WAM 2025 Barnstar message 1374836 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Mona Mendonca}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೯:೨೪, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST) == Wikimedian's Group of Mainland China wishes you a Happy New Year! == <div class="nomobile"><div style="position:relative; width:600px; height:800px;"> {| style="background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:0px; width:100%; height:100%; position:absolute; top:0; left:0; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2); box-sizing:border-box;" | style="vertical-align:middle; padding:10px; position:relative; height:100%;" |<span style="position:absolute; top:50%;left:50%;transform:translate(-50%,-50%); opacity:0.1; pointer-events:none; z-index:0;">[[File:丙午新年标志.svg|400px|link=]]</span><span style="position:absolute; top:15px; left:25px; color:#7D1506; font-weight:bold; font-size:2.6em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span><br><div style="position:absolute; top:100px; left:25px; right:25px; color:#333333; font-weight:400; font-size:1.3em; line-height:1.5; z-index:1;">'''Dear Mona Mendonca'''：<br><br>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!<br><br><div style="text-align:right; margin-top:8px;">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div></div> |} </div></div>{{If mobile |tag=div |1=<div style="box-sizing:border-box; width:100%; max-width:560px; margin:0 auto; background-color:#F9EBDA; background-image:linear-gradient(131deg, transparent 64%, #E8D3BA 64%, #E8D3BA 66%, #F0DDC5 66%, #F0DDC5 100%); border:8px solid #7D1506; border-radius:8px; padding:14px; box-shadow:2px 2px 15px rgba(125, 21, 6, 0.2);"> <div style="text-align:center; margin-bottom:12px;"> <span style="color:#7D1506; font-family:'LiSu', 'STXingkai', 'KaiTi', serif; font-weight:bold; font-size:2.2em; text-shadow:1px 1px 2px rgba(0,0,0,0.1);">Happy Chinese New Year!</span> </div> <div style="display:flex; align-items:center; gap:12px;"> <div style="flex:1 1 auto; font-size:14px; line-height:1.8; color:#333333; "> <div><big>'''Dear Mona Mendonca：'''</big></div><br> <div>As the Year of Snake glides into the shadow, <br>the noble Steed of Horse year gallops toward the dawn. <br><br>With a fluid quill, your masterful edits have woven the rich tapestry of the winter past; <br>Now, the heraldic horse steps forth, its joyful call echoing the vibrant promise of spring. <br><br>Thank you for {{fontcolor|#333333|link=ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್_ಮಂತ್_ಎಡಿಟ್-ಅಥಾನ್|text=illuminating Wikipedia with such festive warmth}} at the turn of the year. <br><br>May this Chinese New Year bestow upon you enduring health and untroubled peace. <br>May you take the reins of your grandest ambitions, and may your endeavors enjoy unbridled success!</div> </div> <div style="flex:0 0 auto;"><span style="display:block; opacity:0.9;">[[File:丙午新年标志.svg|150px|link=]]</span></div> </div> <div style="text-align:right; margin-top:8px; font-size:14px">''Your sincerely, <br>{{fontcolor|#333333|link=m:WMGMC|text=Wikimedian's Group of Mainland China}}''</div> </div> </div> }} —[[ಸದಸ್ಯ:FradonStar|FradonStar]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:FradonStar|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೯:೦೨, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST) == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div></div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> f67nwqrrl50zqw6rm69twq3u00spy9z 0 179081 1374864 1372993 2026-06-08T07:55:55Z CommonsDelinker 768 G_D_H_Cole_by_Stella_Bowen.jpg ಹೆಸರಿನ ಫೈಲು Rosenzweigರವರಿಂದ ಕಾಮನ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪುಟದಿಂದ ತಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. 1374864 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = G.&nbsp;D.&nbsp;H. Cole | image = George-douglas-howard-cole.jpg | alt = | caption = | birth_name = ಜಾರ್ಜ್ ಡಗ್ಲಸ್ ಹೌವರ್ಡ್ ಕೋಲ್ | birth_date = {{birth date|1889|09|25|df=yes}} | birth_place = [[Cambridge]], England | death_date = {{death date and age|1959|01|14|1889|09|25|df=yes}} | death_place = London, England | party = [[Labour Party (UK)|Labour]] | otherparty = [[Popular Front (UK)|Popular Front]] | spouse = {{marriage|[[Margaret Cole]]|1918}} | awards = <!--notable national-level awards only--> | alma_mater = [[Balliol College, Oxford]] | signature = | signature_alt = | module = {{Infobox academic|child = yes | thesis_title = | thesis_year = | school_tradition = [[Guild socialism]] | doctoral_advisor = | academic_advisors = | influences = {{flatlist| [[John Neville Figgis]]<ref>{{cite book |last=Morris |first=Jeremy |author-link=Jeremy Morris |year=2017 |chapter=F.&nbsp;D. Maurice and the Myth of Christian Socialist Origins |editor-last=Spencer | chapter-url = https://archive.org/details/theologyreformin0000unse/page/n17/mode/2up | chapter-url-access = registration |editor-first=Stephen |title=Theology Reforming Society: Revisiting Anglican Social Theology |location=London |publisher=SCM Press |page=3 |isbn=978-0-334-05373-6}}</ref> *[[Sidney Webb]] }} | era = | discipline = {{hlist | [[Economics]] | [[political studies]]}} | sub_discipline = {{hlist | [[Co-operative economics]] | [[political theory]]}} | workplaces = {{ubl | [[University College, Oxford]] | [[Nuffield College, Oxford]]}} | doctoral_students = <!--only those with WP articles--> | notable_students = <!--only those with WP articles--> | main_interests = | notable_works = ''[[A History of Socialist Thought]]'' | notable_ideas = | influenced = {{flatlist|[[Harold Wilson]] *[[Hugh Gaitskell]]}} }} }} { '''ಜಾರ್ಜ್ ಡಗ್ಲಸ್ ಹೌವರ್ಡ್ ಕೋಲ್''' 1889-1959. [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಇತಿಹಾಸಕಾರ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== [[File:F. H. S. Shepherd, University College Fellows.jpg|thumb|[[F. H. S. Shepherd]], "University College Fellows", 1934: grouped under the college's bust of [[Alfred the Great|King Alfred]] are [[David Keir (historian)|D. L. Keir]], E. W. Ainley-Walker, A. D. Gardner, G. D. H. Cole, [[John Redcliffe-Maud, Baron Redcliffe-Maud|J. P. R. Maud]], [[Arthur Lehman Goodhart|A. L. Goodhart]], [[John Wild (priest)|J. H. S. Wild]], [[E. J. Bowen]], [[Arthur Blackburne Poynton|A. B. Poynton]], [[Michael Sadler (educationist)|Sir Michael Sadler]], [[A. S. L. Farquharson]] (in the centre), E. F. Carritt, G. H. Stevenson and K. K. M. Leys.]] ಪಶ್ಚಿಮ ಲಂಡನಿನ ಈಲಿಂಗಿನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ.ಕೋಲ್ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಭರಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ನಂತರ ಸರ್ವೇಯರ್ ಆದ ಜಾರ್ಜ್ ಕೋಲ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಜೆಸ್ಸಿ ನೋಲ್ಸ್ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಜನಿಸಿದ.<ref name="GDHColeODNB">{{Cite ODNB|url=http://www.oxforddnb.com/view/article/32486|title=Cole, George Douglas Howard (1889–1959)|last=Stears|first=Marc|author-link=Marc Stears|year=2004|doi=10.1093/ref:odnb/32486|access-date=25 October 2017}}</ref> ಸೇಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ. ಇವನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಜೀವನ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತವಾದ್ದು. ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಈತ ಅಭಿಜಾತ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಅಭ್ಯಾಸಿಯೆಂದೂ [[ಕವಿ]]ಯೆಂದೂ ಸಮಾಜ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಆಳವಾಗಿ ಆಲೋಚನೆ ಹರಿಸಿರುವವನೆಂದೂ ಹೆಸರುಗಳಿಸಿದ್ದ.<ref>'Oxford University Calendar 1913, Oxford: Clarendon Press, 1913, pp. 196, 222</ref><ref name="GDHColeODNB"/> ==ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ== ಕೋಲ್ [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್|ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡಿ]]ನ ಮ್ಯಾಗ್ಡಲೀನ್ ಕಾಲೇಜಿನ ಫೆಲೊ ಆದದ್ದು 1912ರಲ್ಲಿ. ಅನಂತರ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್, ಆಲ್ ಸೋಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಫೀಲ್ಡ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಫೆಲೊ ಆದನಲ್ಲದೆ [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಪ್ರವಾಚಕನಾದ. ತದನಂತರ ಅವನಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ; ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಹುದ್ದೆ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. ಅವನ ವಿದ್ವತ್ ಜೀವನವೆಲ್ಲ ಆಕ್ಸ್‍ಫರ್ಡ್ ಲಂಡನ್‍ಗಳಲ್ಲೇ ಕಳೆಯಿತು. ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬಂದ ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೋಲ್ ಬೀರಿದ ಪ್ರಭಾವ ಅಗಾಧ. ಅನೇಕ ಉದಿತೋದಿತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬಹಳ ಮಂದಿ ನಾಯಕರು ಕೋಲ್ ಅಥವಾ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಜೆ. ಲಾಸ್ಕಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಂದ ತಲೆ ಕೆಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದು ಒಮ್ಮೆ ಆತನ ಬಗ್ಗೆ ಕೋಪದಿಂದ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಮಾಡಿ ಬರೆದಿತ್ತು. ==ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ== ಕೋಲ್ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಸಮಾಜವಾದಿಯಾಗಿದ್ದ. ಫೇಬಿಯನ್ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷನೂ ಆಗಿದ್ದ. ಅವನು ವಿವಾಹವಾದ್ದು 1918ರಲ್ಲಿ. ಅವನ ಪತ್ನಿ ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಇಸಬೆಲ್. ಆಕೆ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನೊಬ್ಬನ ಮಗಳು.<ref name="GDHColeODNB" /> ಆಕೆಯೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಉಪಾಧ್ಯಾಯಿನಿಯಾಗಿದ್ದಳು. ಕೋಲನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅವನೊಂದಿಗೆ ಸಹವರ್ತಿಸಿದಳು. ==ಲೇಖನ ವೃತ್ತಿ== ಕೋಲನ ಪ್ರಥಮ ಕೃತಿಯ ಹೆಸರು ''ದಿ ವಲ್ರ್ಡ್ ಆಫ್ ಲೇಬರ್'' (1913). ಹೊಸ ಬಗೆಯ [[ಸಮಾಜವಾದ]]ದ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ [[ಕಾರ್ಮಿಕ]] ಆಂದೋಲನದ ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದ್ದ ಎರಡು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಘವಾದ (ಸಿಂಡಿಕಲಿಸಂ) ಮತ್ತು ಸಂಸದೀಯ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯ ಸಮಾಜವಾದ-ಇವೆರಡರ ಸಮನ್ವಯ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೋಲ್ ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಮುಖ್ಯ [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕೆ]]ಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಡೆತನಕ್ಕೆ ಬರಬೇಕು, ಅವು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಬೇಕು-ಎಂಬ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಈತ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಇದಕ್ಕೆ ಗಿಲ್ಡ್ ಸಮಾಜವಾದವೆಂದು ಹೆಸರು. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಗಿಲ್ಡ್‍ಗಳ ನೆನಪು ತರುವಂತೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಬಂದದ್ದು [[ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್|ಕಾರ್ಲ್ ಮಾಕ್ರ್ಸ]]ನಿಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿ ವಿಲಿಯಂ ಮಾರಿಸನಿಂದ. [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]]ದ ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದಾಗಿ ಗಿಲ್ಡ್ ಸಮಾಜವಾದದ ಚಳವಳಿಗೆ ಬಲವಾದ ಆಘಾತ ಬಿತ್ತು. ಆದರೂ ಅದರ ಪ್ರಭಾವ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಅದು ಜೀವಂತ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಕೋಲ್ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ. ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿ ಆತ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಬರೆದ. ''ಸೆಲ್ಫ್ ಗವರ್ನ್‍ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ'' (1917) ಎಂಬುದು ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಕುರಿತ ಮೊದಲ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಪೂರ್ಣ ಗ್ರಂಥ. ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಅನಂತರ ಕೋಲ್ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕನೆಂದೂ ರಾಜಕೀಯ ತತ್ತ್ವಜ್ಞನೆಂದೂ ಬಹುಶ್ರುತನೆಂದೂ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ. ಕಾರ್ಮಿಕರೂ ಕ್ರಾಂತಿವಾದಿಗಳೂ ಅವನ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನೇರ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅಷ್ಟೇನೂ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಸಮಿತಿ, ಶಾಲೆ, ಸಂಘ, ಪತ್ರಿಕೆ ಮುಂತಾದುವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಸರ್ವದಾ ಆಸಕ್ತನಾಗಿದ್ದ. ಆದರೆ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಅವನು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಜಗಳ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟು ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದ. ==ಗ್ರಂಥಗಳು== ಕೋಲ್ ಬರೆದ ಲೇಖನಗಳ, ಹೊತ್ತಗೆಗಳ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಗಳ ರಾಶಿ ಅಗಾಧ. ಅವುಗಳ ಸಮಗ್ರ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ದಿನಕ್ಕೆ ಮೂರು ಸಾವಿರ ಶಬ್ದಗಳಷ್ಟು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಲೀಲಾಜಾಲವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಬಲ್ಲೆನೆಂದು ಒಮ್ಮೆ ಅವನು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಅವನ ಕೃತಿರಾಶಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಮೂರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಆರ್ಥಿಕ ರಾಜಕೀಯ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಒಂದು ಬಗೆ. ಅವು ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿಯೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೂ ಸರಳವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಅವನ್ನು ಬರೆದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವು ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತ ಪರಾಮರ್ಶನ ಗ್ರಂಥಗಳಾಗಿದ್ದುವು. ಆದರೆ ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವು ಹಳತಾದುವು. * ದಿ ಇಂಟೆಲಿಜೆಂಟ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಗೈಡ್ ತೂ ವಲ್ರ್ಡ್ ಕೇಯಾಸ್ (1932), * ದಿ ಇಂಟಲಿಜೆಂಟ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್ ಯೂರೋಪ್ ಟುಡೇ (1933), * ದಿ ಇಂಟೆಲಿಜೆಂಟ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಗೈಡ್ ಟು ದಿ ಪೋಸ್ಟ್-ವಾರ್ ವಲ್ರ್ಡ್ (1947)-ಇವು ತತ್ಕಾಲೀನ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ವಿಶ್ವಕೋಶಸದೃಶವಾದ ಗ್ರಂಥಗಳು. * ದಿ ಕಂಡಿಷನ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟನ್ (1937) ಮತ್ತು * ಲೋಕಲ್ ಅಂಡ್ ರೀಜನಲ್ ಗವರ್ನ್‍ಮೆಂಟ್ (1947)-ಇವೂ ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹವಾದ ಗ್ರಂಥಗಳು. ಈ ಗ್ರಂಥಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಲನ ಹೆಂಡತಿಯೂ ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಸಹಕಾರ ನೀಡಿದಳು. ಕೋಲ್ ಬರೆದ ಗಿಲ್ಡ್ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪುಸ್ತಕಗಳೂ ಇತರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಪುಸ್ತಕಗಳೂ ಎರಡನೆಯ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ * ಗೋಲ್ಡ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅಂಡ್ ಎಂಪ್ಲಾಯ್‍ಮೆಂಟ್ (1930), * ಹ್ವಾಟ್ ಮಾಕ್ರ್ಸ ರಿಯಲಿಮೆಂಟ್ (1934), * ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್ (1935), * ಮನಿ; ಇಟ್ಸ್ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಫ್ಯೂಚರ್ (1944)-ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಇತಿಹಾಸ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಕೋಲ್ ಬರೆದ ಪುಸ್ತಕಗಳದು ಮೂರನೆಯ ಗುಂಪು. ಕಾಲದಿಂದ ಹಳತಾಗಿಲ್ಲದ ಪುಸ್ತಕಗಳಿವು. * ಲೈಫ್ ಆಫ್ ವಿಲಿಯಂ ಕಾಬೆಟ್ (1924) * ಲೈಫ್ ಆಫ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಓವೆನ್ (1925) ಇವು ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ * ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಬಟ್ಲರ್ (1947) ಈ ಬಗೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಪುಸ್ತಕ. * ಎ ಷಾರ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟೊರಿ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವರ್ಕಿಂಗ್-ಕ್ಲಾಸ್ ಮೂವ್‍ಮೆಂಟ್ (1925-1927) ಮತ್ತು * ಎ ಸೆಂಚುರಿ ಆಫ್ ಕೋ-ಆಪರೇಷನ್ (1945). ಇವು ಆಯಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿಜಾತ ಕೃತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಗುಂಪಿನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪುಸ್ತಕವೆಂದರೆ * ದಿ ಕಾಮನ್ ಪೀಪಲ್, 1746-1946 (1938). ಕೋಲ್ ಇದನ್ನು ರೇಮಂಡ್ ಪೋಸ್ಟೆಗೇಟನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಬರೆದ. ಕೋಲನ ಹೆಸರನ್ನು ಚಿರಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿರುವ ಗ್ರಂಥವೆಂದರೆ * ಹಿಸ್ಟೊರಿ ಆಫ್ ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಥಾಟ್ (1953-1960). ಐದು ಸಂಪುಟಗಳ ಈ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ ಸಮಾಜವಾದ ಚಿಂತನೆಯ ಸಮಗ್ರ [[ಇತಿಹಾಸ]]ವನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಬಿತ್ತರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜ ದರ್ಶನವನ್ನಾಗಲಿ ಜನತಾ ಚಳವಳಿಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಬಯಸುವ ಯಾರೂ ಈ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬಿಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಕುರಿತು ಇಷ್ಟೊಂದು ಅಧಿಕಾರಯುತವಾದ ಗ್ರಂಥ ಅದುವರೆಗೂ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಗ್ರಂಥದ ನಾಲ್ಕು ಸಂಪುಟಗಳು ಕೋಲ್ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ (1959) ಪ್ರಕಟವಾದುವು. ಐದನೆಯ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಅವನ ಪತ್ನಿ ಪೂರೈಸಿದಳು. ==ಪತ್ತೇದಾರಿ ಸಾಹಿತ್ಯ== 1923 ರಿಂದ 1945ರ ವರೆಗೆ ಕೋಲ್ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಯೊಡಗೂಡಿ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ಪತ್ತೆದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನು ಬರೆದ. <ref name="GDHColeODNB" /> * ಬ್ರೂಕ್‍ಲಿನ್ ಮರ್ಡರ್ಸ್ (1923) * ದಿ ಡೆತ್ ಆಫ್ ಎ ಮಿಲಿಯನೇರ್ (1925), * ಪಾಯಿಸನ್ ಇನ್ ದಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಸಬರ್ಬ್ (1929), * ಬಗ್ರ್ಲರ್ಸ್ ಇನ್ ಬಕ್ಸ್ (1930), * ಡೆಡ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ವಾಚ್ (1932), * ಡೆತ್ ಇನ್ ದಿ ಕ್ವಾರಿ (1934), * ನೈಫ್ ಇನ್ ದಿ ಡಾರ್ಕ್ (1942), * ಟಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ಡೆತ್ (1948)- ಇವು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ==ನಿಧನ== ಜಾರ್ಜ್ ಡಗ್ಲಸ್ ಹೌವರ್ಡ್ ಕೋಲ್ 1959 ರ ಜನವರಿ 14 ರ ಮುಂಜಾನೆ ಹ್ಯಾಂಪ್‌ಸ್ಟೆಡ್‌ನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ [[ಮಧುಮೇಹ]] ಕೋಮಾಕ್ಕೆ ಹೋದ ನಂತರ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=G. D. H. Cole |work=The Times |location=London |date=15 Jan 1959 }}</ref> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{wikisource|works=or}} {{wikiquote}} ;Digital collections * {{StandardEbooks|Standard Ebooks URL=https://standardebooks.org/ebooks/g-d-h-cole}} * {{Gutenberg author|id=43277}} * {{Librivox author|id=18556}} * [https://digital.library.lse.ac.uk/documents/filter/field_7/Q29sZSwgRy4gRC4gSC4gMTg4OS0xOTU5LiAoR2VvcmdlIERvdWdsYXMgSG93YXJkKQ%3D%3D/True Works by G. D. H. Cole at the LSE Digital Library] ;Other archives * {{UK National Archives ID}} * [https://www.marxists.org/archive/cole/index.htm G. D. H. Cole Archive] at [[marxists.org]] ;Critique and analysis * [https://www.marxists.org/history/etol/writers/challinor/1960/xx/gdhcole.html "In Memory of G.D.H. Cole"] by [[Raymond Challinor|Ray Challinor]] (1960) * [http://www.newstatesman.com/lifestyle/health/2012/11/evils-want-disease-ignorance-squalor-and-idleness ''New Statesman'' article on G.D.H. Cole] (2012) * [http://gadetection.pbworks.com/w/page/7930232/Cole,%20GDH%20and%20M Mike Grost on Cole's detective novels] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜಾರ್ಜ್ ಡಗ್ಲಸ್ ಹೌವರ್ಡ್ ಕೋಲ್}} [[ವರ್ಗ:ಕಾದಂಬರಿಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ ಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರು]] s9fwo2y4kpdxx093efux21ysh76j728 3 179304 1374834 1374809 2026-06-07T14:03:56Z A826 72368 Bot: Added missing </div> tag to close outer div in WAM 2025 Barnstar message 1374834 wikitext text/x-wiki == Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar == <div lang="en" dir="ltr"> <div style="text-align: center;"> [[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]] [[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group </div></div> <!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&oldid=30642887 --> r9sb0vfaksnan732zsavu6inbrkm6si 2 179309 1374845 2026-06-07T19:26:26Z Fritzober 55149 ನಮಸ್ಕಾರ 1374845 wikitext text/x-wiki [[file:Government Karnataka 8352.jpg|thumb|Das ist mein Stützpunkt in der kannadaischen Wikipedia]] ನಮಸ್ಕಾರ, ನಾನು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ [[:de:Benutzer:Fritzober|ಫ್ರಿಟ್ಜೋಬರ್]]. ನಿಮ್ಮನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾಗಲು ನನಗೆ ಸಂತೋಷವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನಿಮಗೆ ಆಹ್ಲಾದಕರ ದಿನವನ್ನು ಹಾರೈಸುತ್ತೇನೆ! 9dzpnaorcwj1kssb3khd1dhqaxzqwqe 2 179310 1374848 2026-06-08T03:15:13Z A826 72368 ಹೊಸ ಪುಟ: [[Yagna]] 1374848 wikitext text/x-wiki [[Yagna]] azg8rezrvgesjf2ai57l1ok9nfs0y51 1374849 1374848 2026-06-08T03:15:37Z A826 72368 Removing backlinks 1374849 wikitext text/x-wiki Yagna 0is25cbq71fmoyfrwtjcywwvd9k4n63 1374850 1374849 2026-06-08T03:16:00Z A826 72368 Restored revision 1374848 by [[Special:Contributions/A826|A826]] ([[User talk:A826|talk]]): Test(TwinkleGlobal) 1374850 wikitext text/x-wiki [[Yagna]] azg8rezrvgesjf2ai57l1ok9nfs0y51 1374851 1374850 2026-06-08T03:16:10Z A826 72368 Removing backlinks 1374851 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1374852 1374851 2026-06-08T03:17:03Z A826 72368 1374852 wikitext text/x-wiki [[Yagna]] azg8rezrvgesjf2ai57l1ok9nfs0y51 1374853 1374852 2026-06-08T03:18:10Z A826 72368 find and replace (By Mass Find and Replace) 1374853 wikitext text/x-wiki - 6za6z27cqk2qatlebqsiz85czbjf3rd 1374855 1374853 2026-06-08T03:23:31Z A826 72368 (By Mass Find and Replace) 1374855 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1374856 1374855 2026-06-08T03:24:29Z A826 72368 1374856 wikitext text/x-wiki [[tomoya]] a5ncf98i5m8rl14uharv0o5a0ui8jgp 1374857 1374856 2026-06-08T03:30:39Z A826 72368 Removing backlinks 1374857 wikitext text/x-wiki tomoya pzdh6n5xdr69zav9p19lylhuwtoz1t1 0 179311 1374858 2026-06-08T04:15:36Z Bharu07 99824 ಹೊಸ ಲೇಖನ: Scrapy - ಪೈಥಾನ್ ವೆಬ್ ಕ್ರಾಲಿಂಗ್ ಚೌಕಟ್ಟು 1374858 wikitext text/x-wiki {{Infobox software | name = Scrapy | developer = Zyte (ಹಿಂದೆ Scrapinghub) | released = {{Start date and age|2008|06|26}} | latest release version = 2.16.0 | latest release date = {{Start date and age|2026|05|19}} | programming language = [[ಪೈಥಾನ್ (ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆ)|ಪೈಥಾನ್]] | operating system = [[ವಿಂಡೋಸ್]], [[ಮ್ಯಾಕ್‌ಓಎಸ್]], [[ಲಿನಕ್ಸ್]] | genre = [[ವೆಬ್ ಕ್ರಾಲರ್]] | license = [[ಬಿಎಸ್‌ಡಿ ಪರವಾನಗಿ]] | website = {{URL|https://scrapy.org}} | repo = {{URL|https://github.com/scrapy/scrapy}} }} '''Scrapy''' (/ˈskreɪpaɪ/) ಎಂಬುದು [[ಪೈಥಾನ್ (ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆ)|ಪೈಥಾನ್]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಉಚಿತ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ-ಮೂಲ [[ವೆಬ್ ಕ್ರಾಲರ್|ವೆಬ್ ಕ್ರಾಲಿಂಗ್]] ಚೌಕಟ್ಟು (framework). ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ [[ವೆಬ್ ಸ್ಕ್ರೇಪಿಂಗ್]]ಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ API ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲು ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ-ಉದ್ದೇಶದ ವೆಬ್ ಕ್ರಾಲರ್ ಆಗಿಯೂ ಬಳಸಬಹುದು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದನ್ನು Zyte (ಹಿಂದೆ Scrapinghub) ಎಂಬ ವೆಬ್ ಸ್ಕ್ರೇಪಿಂಗ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ಕಂಪನಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == Scrapy ಲಂಡನ್ ಮೂಲದ ವೆಬ್-ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಕಂಪನಿ Mydeco ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು Mydeco ಮತ್ತು Insophia (ಉರುಗ್ವೆಯ ಮಾಂಟೆವಿಡಿಯೋ ಮೂಲದ ವೆಬ್-ಸಲಹಾ ಕಂಪನಿ) ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಿಡುಗಡೆ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ [[ಬಿಎಸ್‌ಡಿ ಪರವಾನಗಿ|BSD ಪರವಾನಗಿ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಯಿತು. ಜೂನ್ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ 1.0 ಆವೃತ್ತಿಯ ಮಹತ್ವದ ಬಿಡುಗಡೆ ನಡೆಯಿತು. ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ Zyte (ಹಿಂದೆ Scrapinghub) ಹೊಸ ಅಧಿಕೃತ ನಿರ್ವಾಹಕರಾದರು. == ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == Scrapy ಯೋಜನೆಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು "ಸ್ಪೈಡರ್‌ಗಳ" (spiders) ಸುತ್ತ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಸ್ವಯಂ-ಒಳಗೊಂಡ ಕ್ರಾಲರ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಿಗೆ ಸೂಚನೆಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಜಾಂಗೊ (ವೆಬ್ ಚೌಕಟ್ಟು)|Django]] ಮುಂತಾದ "ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬೇಡಿ" (Don't Repeat Yourself) ಚೌಕಟ್ಟುಗಳ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾರರು ತಮ್ಮ ಕೋಡ್ ಅನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಕ್ರಾಲಿಂಗ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. Scrapy ಯ ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕಗಳು: * '''ಎಂಜಿನ್''' (Engine) - ಎಲ್ಲಾ ಘಟಕಗಳ ನಡುವೆ ದತ್ತಾಂಶ ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ * '''ಶೆಡ್ಯೂಲರ್''' (Scheduler) - ಎಂಜಿನ್‌ನಿಂದ ವಿನಂತಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ * '''ಡೌನ್‌ಲೋಡರ್''' (Downloader) - ವೆಬ್ ಪುಟಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ * '''ಸ್ಪೈಡರ್‌ಗಳು''' (Spiders) - ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿ ಐಟಂಗಳನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತವೆ * '''ಐಟಂ ಪೈಪ್‌ಲೈನ್''' (Item Pipeline) - ಹೊರತೆಗೆದ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == * ಅಂತರ್ನಿರ್ಮಿತ CSS ಮತ್ತು XPath ಸೆಲೆಕ್ಟರ್‌ಗಳ ಬೆಂಬಲ * ವಿವಿಧ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ (JSON, CSV, XML) ದತ್ತಾಂಶ ರಫ್ತು ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ * ವಿಸ್ತರಣಾ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ (middleware) ಚೌಕಟ್ಟು * ಅಸಮಕಾಲಿಕ (asynchronous) ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ([[ಟ್ವಿಸ್ಟೆಡ್]] ಆಧಾರಿತ) * ರೊಬೋಟ್ಸ್.ಟಿಎಕ್ಸ್‌ಟಿ (robots.txt) ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆ * ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಿನಂತಿ ನಿಯಂತ್ರಣ (throttling) == ಬಳಕೆದಾರರು == Scrapy ಬಳಸುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳು: Lyst, Parse.ly, Sciences Po Medialab, ಮತ್ತು Data.gov.uk ಯ World Government Data ತಾಣ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{Official website|https://scrapy.org}} * [https://github.com/scrapy/scrapy GitHub ನಲ್ಲಿ Scrapy] * [https://docs.scrapy.org Scrapy ದಾಖಲೆಗಳು] [[ವರ್ಗ:ವೆಬ್ ಕ್ರಾಲರ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೈಥಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ]] [[ವರ್ಗ:ಮುಕ್ತ-ಮೂಲ ತಂತ್ರಾಂಶ]] jirro310w57ay1dy0zypw10mi24dfrl 0 179312 1374862 2026-06-08T07:15:32Z Shiva Tej Patil 75545 "[[:en:Special:Redirect/revision/1358078620|Mandala: The UFO Incident]]" ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು 1374862 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಮಂಡಲ: ದ ಯುಎಫ್ಓ ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್ | image = | caption = | director = ಅಜಯ್ ಸರ್ಪೇಶ್ಕರ್ | writer = | screenplay = {{plainlist| * ಪ್ರಕಾಶ್ ಬೆಳವಾಡಿ * ಅಜಯ್ ಸರ್ಪೇಶ್ಕರ್ }} | story = ಅಜಯ್ ಸರ್ಪೇಶ್ಕರ್ | producer = | starring = {{plainlist| * [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] * [[ಪ್ರಕಾಶ್ ಬೆಳವಾಡಿ]] * [[ಕಿರಣ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]] * [[ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ]] * [[ಸಂಯುಕ್ತ ಹೊರನಾಡ್]] * [[ಸುಧಾ ಬೆಳವಾಡಿ]] }} | cinematography = ಮನೋಹರ್ ಜೋಷಿ | editing = ರಾಮಿಸೆಟ್ಟಿ ಪವನ್ | music = '''ಹಿನ್ನಲೆ ಸಂಗೀತ:'''<br />ಜೆಸ್ಸೆ ಕ್ಲಿಂಟನ್<br />'''ಹಾಡು'''<br />[[ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್]] | studio = ಅಜಯ್ ಸರ್ಪೇಶ್ಕರ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ | distributor = | released = 10 ಮಾರ್ಚ್ 2023<ref>{{Cite web|url=https://www.filmcompanion.in/features/quick-reads/ajay-sarpeshkars-next-mandala-the-ufo-incident-release-date-out|title=Ajay Sarpeshkar’s Next Mandala: The UFO Incident Release Date Out|first=Team|last=FC|date=2 February 2023|website=www.filmcompanion.in}}</ref> | country = ಭಾರತ | language = ಕನ್ನಡ | budget = | gross = }} '''''ಮಂಡಲ: ದ ಯುಎಫ್‌ಓ ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್''''' (ಹಿಂದೆ '''''ಮೈಸೂರ್ ಮಸಾಲ: ದ ಯುಎಫ್‌ಓ ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್''''' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು) 2023 ರ [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಅಜಯ್ ಸರ್ಪೇಶ್ಕರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |last=Bagchi |first=Shrabonti |date=2018-12-21 |title='Mysore Masala': of aliens and abductions |url=https://www.livemint.com/Leisure/lEOHUJjE5EORuOUqnVIlUK/Mysore-Masala-of-aliens-and-abductions.html |access-date=2019-04-06 |website=www.livemint.com |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=8 September 2019 |title=Mysore Masala: The UFO Incident - Cosmos |url=https://www.deccanherald.com/metrolife/metrolife-lifestyle/mysore-masala-touches-upon-magic-of-the-cosmos-759954.html |website=Deccan Herald |publisher=Deccan Herald}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-01-20 |title=Exploring inner space |url=https://www.deccanherald.com/sunday-herald/exploring-inner-space-713685.html |access-date=2019-04-06 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]], [[ಪ್ರಕಾಶ್ ಬೆಳವಾಡಿ]], [[ಕಿರಣ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]], [[ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ]], ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಹೊರನಾಡ್|ಸಂಯುಕ್ತಾ ಹೊರನಾಡ್]], [[ಮಂದೀಪ್ ರಾಯ್]], [[ಸುಧಾ ಬೆಳವಾಡಿ]], ನೀನಾಸಂ ಅಶ್ವಥ್ ಮತ್ತು ಕಿರಣ್ ನಾಯಕ್ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ''ರೋಸ್‌ವೆಲ್ ಘಟನೆ''ಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |date=2018-08-24 |title=Inspired by heritage, Ajay comes up with sci-fi saga |url=https://www.deccanherald.com/metrolife/metrolife-move/inspired-heritage-ajay-comes-689158.html |access-date=2019-04-06 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref> ಮಂದೀಪ್ ರಾಯ್ ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದ್ದು, ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. == ಕಥಾವಸ್ತು == ಮಾಯಾ ಮೇಲುಕೋಟೆ ಒಬ್ಬ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್, ಅವಳು ಡಾ. ಸತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ್ ಸ್ಪೇಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಏಜೆನ್ಸಿ (ಬಿಎಸ್ಆರ್‌ಎ) ಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ತನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಅನ್ಯಲೋಕದ ಜೀವಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವರು ಅವಳನ್ನು ಕೆಲಸದಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="T">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Fernandes |first=Sandra Marina |date=18 November 2018 |title=Mysore Masala preview at Comic Con Bengaluru |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/mysore-masala-preview-at-comic-con-bengaluru/articleshow/66677592.cms |access-date=19 September 2019 |work=The Times of India |language=en}}</ref> ಅವಳು ಇನ್ನೂ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ [[ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟ|ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟದ]] ಬಳಿ ಬಂದಾಗ [[ಅಪರಿಚಿತ ಹಾರಾಡುವ ವಸ್ತು|ಯುಎಫ್ಓ]] ನಿಂದ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ, ಈ ಸ್ಥಳವು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೊದಲು ಅನ್ಯಗ್ರಹದ ಜೀವಿಗಳು ಇಳಿದಿದ್ದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಅರ್ಜುನ್, ಪ್ರಕಾಶ್‌ಗೆ ಫೋನ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅವರು ಮಾಯಾಳನ್ನು ಯುಎಫ್ಓ ಅಪಹರಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಜುನ್ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾಯಾ ಕಣ್ಮರೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನಂತರ ಅರ್ಜುನ್‌ನನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಶಂಕಿತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಡಿಸಿಪಿ ರಾಧಿಕಾ ನೇತೃತ್ವದ ಪೊಲೀಸರ ತಂಡಕ್ಕೆ ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರ್ಜುನ್ ಈಗ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅವನು ಮಾಯಾಳ ಕಣ್ಮರೆಯ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಕಥೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಹೇಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವರದಿಗಾರ್ತಿ ತನ್ವಿಯು ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತ ರಾಮ್ ಮೂರ್ತಿ ಅಲಿಯಾಸ್ 'ನಟ್ಕೇಸ್' ಮೂರ್ತಿ' ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ್ ಮೂರ್ತಿಯ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. <ref name="T">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Fernandes |first=Sandra Marina |date=18 November 2018 |title=Mysore Masala preview at Comic Con Bengaluru |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/mysore-masala-preview-at-comic-con-bengaluru/articleshow/66677592.cms |access-date=19 September 2019 |work=The Times of India |language=en}}</ref> ಮೂರ್ತಿ ಹಳೆಯ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ರೋಸ್‌ವೆಲ್ ಘಟನೆ ಮತ್ತು ಮಾಯಾಳಂತೆಯೇ ಇತರ ನಾಪತ್ತೆ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ರಾಧಿಕಾ ಅರ್ಜುನ್‌ಗೆ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಅವನು ಮಾಯಾಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಬಯಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವಳು ಯುಎಫ್ಓ ಮೂಲಕ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವುದನ್ನು ತಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅರ್ಜುನ್ ಅನ್ನು ಯುಎಫ್ಓ ಅಪಹರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರಿಂದಲೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಚಿತ್ರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅವನ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ನಿಖಿಲ್ "ನಿಕ್" ಪ್ರಸಾದ್ ಮತ್ತು ಅವನು ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಂಡಲದ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು "ಭೇರುಂಡ ಮಂಡಲ" ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. <ref name="S">{{Cite web |last=M |first=Shashiprasad S. |date=10 March 2023 |title=Mandala: The UFO Incident is a one-of-a-kind sci-fi thriller in Kannada written and picturised brilliantly |url=https://thesouthfirst.com/entertainment/mandala-the-ufo-incident-movie-review/ |website=The South First}}</ref> == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] * [[ಪ್ರಕಾಶ್ ಬೆಳವಾಡಿ]] * [[ಕಿರಣ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]] * [[ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ]] * [[ಸಂಯುಕ್ತ ಹೊರನಾಡ್]] * [[ಸುಧಾ ಬೆಳವಾಡಿ]] * ಡಿಂಪಿ ಫಾದ್ಯಾ * ನರೇಶ್ ನರಸಿಂಹನ್ * ನಿನಾಸಂ ಅಶ್ವಥ್ * ಸ್ಪೂರ್ತಿ * ಕಿರಣ್ ನಾಯಕ್ * ಸಮನ್ವಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ * ಗುಂಡಣ್ಣ == ನಿರ್ಮಾಣ == ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ''ಮೈಸೂರ್ ಮಸಾಲ'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಂತರ ''ಮಂಡಲ'' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ]] ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಭಾರತದ ಹಿರಿಯ ನಟ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರನ್ನು ವಿಲಕ್ಷಣ ಪತ್ರಕರ್ತನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಡಾ. ಸತ್ಯಪ್ರಕಾಶ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶ್ ಬೆಳವಾಡಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ, ಸಂಯುಕ್ತಾ ಹೊರನಾಡ್ ಮತ್ತು ಕಿರಣ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ನಗರದ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರದೀಪ್ ಬೆಳವಾಡಿ ನೇತೃತ್ವದ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಯಾದ ''ಸಿನಿಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್'', ನಿರ್ಮಾಣ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಪೋಸ್ಟ್-ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಕೆಲಸಗಳು, ಹಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡವು. ನಿತಿನ್ ಲುಕೋಸ್ ಅವರಿಂದ ಧ್ವನಿ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂಬೈ, ಜೆಸ್ಸಿ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಅವರ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್, ಆಲಿವರ್ ಎಲ್ವಿಸ್ ಅವರ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗಾಗಿ ಸಿಂಗಾಪುರ, ಮನೋಜ್ಞಾ ಬೆಳ್ಳೂರ್ ಅವರ ಸಿಜಿ ಕಲಾಕೃತಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ''24 ಪೋಸ್ಟ್'' ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನ ನಡೆದಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಮಿಕ್‌ಕಾನ್ 2018 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ತಂಡವು ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ, ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಣಾ ಮಾಪನಗಳು, ಅನ್ಯಗ್ರಹದ ಲಿಪಿಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಎಫ್ಎಕ್ಸ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. <ref name="T">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Fernandes |first=Sandra Marina |date=18 November 2018 |title=Mysore Masala preview at Comic Con Bengaluru |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/mysore-masala-preview-at-comic-con-bengaluru/articleshow/66677592.cms |access-date=19 September 2019 |work=The Times of India |language=en}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ''ಮಂಡಲ'' ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಜನವರಿ 9, 2022 ರಂದು ಚಿತ್ರದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Register |url=https://m.vijaykarnatakaepaper.com/imageview_129673_32835797_4_2_11-01-2022_0_i_1_sf.html |url-access=subscription |access-date=2023-09-28 |work=m.vijaykarnatakaepaper.com}}</ref> == ಸಂಗೀತ == ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು [[ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಹಾಡನ್ನು ಮತ್ತು ಜೆಸ್ಸಿ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಅವರ ಹಿನ್ನಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.{{Track listing|headline=Track listing<ref>{{Cite web |url=https://www.jiosaavn.com/album/neenillade-from-mandala-the-ufo-incident/PahDVk0jY5k_ |title=ನೀನಿಲ್ಲದೆ (From "Mandala - The UFO Incident") |date=6 March 2023 |website=[[JioSaavn]]}}</ref>|extra_column=ಗಾಯಕರು|title1=ನೀನಿಲ್ಲದೆ|extra1=ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್|lyrics1=[[ವಾಸುಕಿ ವೈಭವ್]]|length1=5:44|total_length=5:44}} == ಸ್ವೀಕೃತಿ == ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ]]'' ಹರೀಶ್ ಬಸವರಾಜ್ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 3/5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಚಿತ್ರದ ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಗೊಂದಲಮಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ನೋಡಲು ಅರ್ಹವಾದ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಆಗಿದೆ" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |title=Mandala Movie Review : A sci-fi thriller that keeps you hooked |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/mandala/movie-review/98547987.cms |website=The Times of India}}</ref> ''ಓಟಿಟಿಪ್ಲೇ'' ಯ ಪ್ರತಿಭಾ ಜಾಯ್ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 3.5/5 ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಈ ವಾರ ''ಮಂಡಲ...'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ, ಹಾಲಿವುಡ್ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ಮಾಣ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬೇಡಿ. ಅಜಯ್ ತಮ್ಮ ಕೈಲಾದಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನ ಕೆಟ್ಟದ್ದಲ್ಲ" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |title=Mandala The UFO Incident review: Ajay Sarpeshkar boldly goes where no one has |url=https://www.ottplay.com/review/mandala-the-ufo-incident-review-ajay-sarpeshkar-boldly-goes-where-no-one-else-has-with-this-sci-fi-tale/3c45e0d476551 |website=OTTPlay}}</ref> ''ದಿ ಸೌತ್ ಫಸ್ಟ್‌ನ'' ಶಶಿಪ್ರಸಾದ್ ಎಸ್‌ಎಂ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅದೇ ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು " ''ಮಂಡಲ: ದಿ ಯುಎಫ್‌ಒ ಇನ್ನಸಿಡೆಂಟ್'' ಚಿತ್ರವು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಭೂಮ್ಯತೀತ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವವರಿಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದಂತಿದೆ". <ref name="S">{{Cite web |last=M |first=Shashiprasad S. |date=10 March 2023 |title=Mandala: The UFO Incident is a one-of-a-kind sci-fi thriller in Kannada written and picturised brilliantly |url=https://thesouthfirst.com/entertainment/mandala-the-ufo-incident-movie-review/ |website=The South First}}</ref> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Notelist}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{IMDb title|9604202}} [[ವರ್ಗ:ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಸರಣಿ]] [[ವರ್ಗ:ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಿನೆಮಾ ಪಾತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೨೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ]] l4tscy1oegogdlboyeknt9np71x3ih2 1374863 1374862 2026-06-08T07:19:53Z Shiva Tej Patil 75545 1374863 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ಮಂಡಲ: ದ ಯುಎಫ್ಓ ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್ | image = | caption = | director = ಅಜಯ್ ಸರ್ಪೇಶ್ಕರ್ | writer = | screenplay = {{plainlist| * ಪ್ರಕಾಶ್ ಬೆಳವಾಡಿ * ಅಜಯ್ ಸರ್ಪೇಶ್ಕರ್ }} | story = ಅಜಯ್ ಸರ್ಪೇಶ್ಕರ್ | producer = | starring = {{plainlist| * [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] * [[ಪ್ರಕಾಶ್ ಬೆಳವಾಡಿ]] * [[ಕಿರಣ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]] * [[ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ]] * [[ಸಂಯುಕ್ತ ಹೊರನಾಡ್]] * [[ಸುಧಾ ಬೆಳವಾಡಿ]] }} | cinematography = ಮನೋಹರ್ ಜೋಷಿ | editing = ರಾಮಿಸೆಟ್ಟಿ ಪವನ್ | music = '''ಹಿನ್ನಲೆ ಸಂಗೀತ:'''<br />ಜೆಸ್ಸೆ ಕ್ಲಿಂಟನ್<br />'''ಹಾಡು'''<br />[[ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್]] | studio = ಅಜಯ್ ಸರ್ಪೇಶ್ಕರ್ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್ | distributor = | released = 10 ಮಾರ್ಚ್ 2023<ref>{{Cite web|url=https://www.filmcompanion.in/features/quick-reads/ajay-sarpeshkars-next-mandala-the-ufo-incident-release-date-out|title=Ajay Sarpeshkar’s Next Mandala: The UFO Incident Release Date Out|first=Team|last=FC|date=2 February 2023|website=www.filmcompanion.in}}</ref> | country = ಭಾರತ | language = ಕನ್ನಡ | budget = | gross = }} '''''ಮಂಡಲ: ದ ಯುಎಫ್‌ಓ ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್''''' (ಹಿಂದೆ '''''ಮೈಸೂರ್ ಮಸಾಲ: ದ ಯುಎಫ್‌ಓ ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್''''' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು) 2023 ರ [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಅಜಯ್ ಸರ್ಪೇಶ್ಕರ್ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |last=Bagchi |first=Shrabonti |date=2018-12-21 |title='Mysore Masala': of aliens and abductions |url=https://www.livemint.com/Leisure/lEOHUJjE5EORuOUqnVIlUK/Mysore-Masala-of-aliens-and-abductions.html |access-date=2019-04-06 |website=www.livemint.com |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |date=8 September 2019 |title=Mysore Masala: The UFO Incident - Cosmos |url=https://www.deccanherald.com/metrolife/metrolife-lifestyle/mysore-masala-touches-upon-magic-of-the-cosmos-759954.html |website=Deccan Herald |publisher=Deccan Herald}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2019-01-20 |title=Exploring inner space |url=https://www.deccanherald.com/sunday-herald/exploring-inner-space-713685.html |access-date=2019-04-06 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref> ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]], [[ಪ್ರಕಾಶ್ ಬೆಳವಾಡಿ]], [[ಕಿರಣ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]], [[ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ]], ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಹೊರನಾಡ್|ಸಂಯುಕ್ತಾ ಹೊರನಾಡ್]], [[ಮಂದೀಪ್ ರಾಯ್]], [[ಸುಧಾ ಬೆಳವಾಡಿ]], ನೀನಾಸಂ ಅಶ್ವಥ್ ಮತ್ತು ಕಿರಣ್ ನಾಯಕ್ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು ''ರೋಸ್‌ವೆಲ್ ಘಟನೆ''ಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |date=2018-08-24 |title=Inspired by heritage, Ajay comes up with sci-fi saga |url=https://www.deccanherald.com/metrolife/metrolife-move/inspired-heritage-ajay-comes-689158.html |access-date=2019-04-06 |website=Deccan Herald |language=en}}</ref> ಮಂದೀಪ್ ರಾಯ್ ಅವರ ಮರಣೋತ್ತರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದ್ದು, ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. == ಕಥಾವಸ್ತು == ಮಾಯಾ ಮೇಲುಕೋಟೆ ಒಬ್ಬ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್, ಅವಳು ಡಾ. ಸತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ್ ಸ್ಪೇಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಏಜೆನ್ಸಿ (ಬಿಎಸ್ಆರ್‌ಎ) ಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಅವಳು ತನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಅನ್ಯಲೋಕದ ಜೀವಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರಕಾಶ್ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವರು ಅವಳನ್ನು ಕೆಲಸದಿಂದ ವಜಾಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="T">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Fernandes |first=Sandra Marina |date=18 November 2018 |title=Mysore Masala preview at Comic Con Bengaluru |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/mysore-masala-preview-at-comic-con-bengaluru/articleshow/66677592.cms |access-date=19 September 2019 |work=The Times of India |language=en}}</ref> ಅವಳು ಇನ್ನೂ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ [[ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟ|ಚಾಮುಂಡಿ ಬೆಟ್ಟದ]] ಬಳಿ ಬಂದಾಗ [[ಅಪರಿಚಿತ ಹಾರಾಡುವ ವಸ್ತು|ಯುಎಫ್ಓ]] ನಿಂದ ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾಳೆ, ಈ ಸ್ಥಳವು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮೊದಲು ಅನ್ಯಗ್ರಹದ ಜೀವಿಗಳು ಇಳಿದಿದ್ದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಅರ್ಜುನ್, ಪ್ರಕಾಶ್‌ಗೆ ಫೋನ್ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ಅವರು ಮಾಯಾಳನ್ನು ಯುಎಫ್ಓ ಅಪಹರಿಸಿದೆ ಎಂಬ ಅರ್ಜುನ್ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪದೇ ಪದೇ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾಯಾ ಕಣ್ಮರೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ನಂತರ ಅರ್ಜುನ್‌ನನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಶಂಕಿತನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಡಿಸಿಪಿ ರಾಧಿಕಾ ನೇತೃತ್ವದ ಪೊಲೀಸರ ತಂಡಕ್ಕೆ ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರ್ಜುನ್ ಈಗ ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅವನು ಮಾಯಾಳ ಕಣ್ಮರೆಯ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಕಥೆಯನ್ನು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಹೇಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ವರದಿಗಾರ್ತಿ ತನ್ವಿಯು ಹಿರಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತ ರಾಮ್ ಮೂರ್ತಿ ಅಲಿಯಾಸ್ 'ನಟ್ಕೇಸ್' ಮೂರ್ತಿ' ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಜುನ್ ಮೂರ್ತಿಯ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾನೆ. <ref name="T">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Fernandes |first=Sandra Marina |date=18 November 2018 |title=Mysore Masala preview at Comic Con Bengaluru |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/mysore-masala-preview-at-comic-con-bengaluru/articleshow/66677592.cms |access-date=19 September 2019 |work=The Times of India |language=en}}</ref> ಮೂರ್ತಿ ಹಳೆಯ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ತೆರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು, ರೋಸ್‌ವೆಲ್ ಘಟನೆ ಮತ್ತು ಮಾಯಾಳಂತೆಯೇ ಇತರ ನಾಪತ್ತೆ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ರಾಧಿಕಾ ಅರ್ಜುನ್‌ಗೆ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹಿಂತಿರುಗಲು ಹೇಳುತ್ತಾಳೆ, ಆದರೆ ಅವನು ಮಾಯಾಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಬಯಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅವಳು ಯುಎಫ್ಓ ಮೂಲಕ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವುದನ್ನು ತಾನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ನಂತರ ಅರ್ಜುನ್ ಅನ್ನು ಯುಎಫ್ಓ ಅಪಹರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಪ್ರಕಾಶ್ ಅವರಿಂದಲೂ ಆಗಿರಬಹುದು. ಚಿತ್ರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅವನ ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ನಿಖಿಲ್ "ನಿಕ್" ಪ್ರಸಾದ್ ಮತ್ತು ಅವನು ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮಂಡಲದ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು "ಭೇರುಂಡ ಮಂಡಲ" ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. <ref name="S">{{Cite web |last=M |first=Shashiprasad S. |date=10 March 2023 |title=Mandala: The UFO Incident is a one-of-a-kind sci-fi thriller in Kannada written and picturised brilliantly |url=https://thesouthfirst.com/entertainment/mandala-the-ufo-incident-movie-review/ |website=The South First}}</ref> == ಪಾತ್ರವರ್ಗ == * [[ಅನಂತ್ ನಾಗ್]] * [[ಪ್ರಕಾಶ್ ಬೆಳವಾಡಿ]] * [[ಕಿರಣ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್]] * [[ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ]] * [[ಸಂಯುಕ್ತ ಹೊರನಾಡ್]] * [[ಸುಧಾ ಬೆಳವಾಡಿ]] * [[ಮಂದೀಪ್ ರಾಯ್]] * ಡಿಂಪಿ ಫಾದ್ಯಾ * ನರೇಶ್ ನರಸಿಂಹನ್ * ನಿನಾಸಂ ಅಶ್ವಥ್ * ಸ್ಪೂರ್ತಿ * ಕಿರಣ್ ನಾಯಕ್ * ಸಮನ್ವಿತಾ ಶೆಟ್ಟಿ * ಗುಂಡಣ್ಣ == ನಿರ್ಮಾಣ == ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ''ಮೈಸೂರ್ ಮಸಾಲ'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಂತರ ''ಮಂಡಲ'' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ]] ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಭಾರತದ ಹಿರಿಯ ನಟ ಅನಂತ್ ನಾಗ್ ಅವರನ್ನು ವಿಲಕ್ಷಣ ಪತ್ರಕರ್ತನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಡಾ. ಸತ್ಯಪ್ರಕಾಶ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶ್ ಬೆಳವಾಡಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶರ್ಮಿಳಾ ಮಾಂಡ್ರೆ, ಸಂಯುಕ್ತಾ ಹೊರನಾಡ್ ಮತ್ತು ಕಿರಣ್ ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ ನಗರದ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರದೀಪ್ ಬೆಳವಾಡಿ ನೇತೃತ್ವದ ಬೆಂಗಳೂರು ಮೂಲದ ಕಂಪನಿಯಾದ ''ಸಿನಿಮ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್'', ನಿರ್ಮಾಣ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಪೋಸ್ಟ್-ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಕೆಲಸಗಳು, ಹಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡವು. ನಿತಿನ್ ಲುಕೋಸ್ ಅವರಿಂದ ಧ್ವನಿ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಮುಂಬೈ, ಜೆಸ್ಸಿ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಅವರ ಸಂಗೀತಕ್ಕಾಗಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್, ಆಲಿವರ್ ಎಲ್ವಿಸ್ ಅವರ ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗಾಗಿ ಸಿಂಗಾಪುರ, ಮನೋಜ್ಞಾ ಬೆಳ್ಳೂರ್ ಅವರ ಸಿಜಿ ಕಲಾಕೃತಿ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ''24 ಪೋಸ್ಟ್'' ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನ ನಡೆದಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಮಿಕ್‌ಕಾನ್ 2018 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ, ತಂಡವು ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆ, ರಾಕೆಟ್ ಉಡಾವಣಾ ಮಾಪನಗಳು, ಅನ್ಯಗ್ರಹದ ಲಿಪಿಗಳು ಮುಂತಾದವುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಎಫ್ಎಕ್ಸ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ. <ref name="T">{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Fernandes |first=Sandra Marina |date=18 November 2018 |title=Mysore Masala preview at Comic Con Bengaluru |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/mysore-masala-preview-at-comic-con-bengaluru/articleshow/66677592.cms |access-date=19 September 2019 |work=The Times of India |language=en}}</ref> ಚಿತ್ರದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ''ಮಂಡಲ'' ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಜನವರಿ 9, 2022 ರಂದು ಚಿತ್ರದ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Register |url=https://m.vijaykarnatakaepaper.com/imageview_129673_32835797_4_2_11-01-2022_0_i_1_sf.html |url-access=subscription |access-date=2023-09-28 |work=m.vijaykarnatakaepaper.com}}</ref> == ಸಂಗೀತ == ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು [[ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್]] ಸಂಯೋಜಿಸಿದ ಹಾಡನ್ನು ಮತ್ತು ಜೆಸ್ಸಿ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಅವರ ಹಿನ್ನಲೆ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.{{Track listing|headline=Track listing<ref>{{Cite web |url=https://www.jiosaavn.com/album/neenillade-from-mandala-the-ufo-incident/PahDVk0jY5k_ |title=ನೀನಿಲ್ಲದೆ (From "Mandala - The UFO Incident") |date=6 March 2023 |website=[[JioSaavn]]}}</ref>|extra_column=ಗಾಯಕರು|title1=ನೀನಿಲ್ಲದೆ|extra1=ರಘು ದೀಕ್ಷಿತ್|lyrics1=[[ವಾಸುಕಿ ವೈಭವ್]]|length1=5:44|total_length=5:44}} == ಸ್ವೀಕೃತಿ == ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ]]'' ಹರೀಶ್ ಬಸವರಾಜ್ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 3/5 ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಚಿತ್ರದ ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಸ್ವಲ್ಪ ಗೊಂದಲಮಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ನೋಡಲು ಅರ್ಹವಾದ ಥ್ರಿಲ್ಲರ್ ಆಗಿದೆ" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |title=Mandala Movie Review : A sci-fi thriller that keeps you hooked |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/mandala/movie-review/98547987.cms |website=The Times of India}}</ref> ''ಓಟಿಟಿಪ್ಲೇ'' ಯ ಪ್ರತಿಭಾ ಜಾಯ್ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ 3.5/5 ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು "ಈ ವಾರ ''ಮಂಡಲ...'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ನೋಡಿ, ಹಾಲಿವುಡ್ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ಮಾಣ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬೇಡಿ. ಅಜಯ್ ತಮ್ಮ ಕೈಲಾದಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನ ಕೆಟ್ಟದ್ದಲ್ಲ" ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |title=Mandala The UFO Incident review: Ajay Sarpeshkar boldly goes where no one has |url=https://www.ottplay.com/review/mandala-the-ufo-incident-review-ajay-sarpeshkar-boldly-goes-where-no-one-else-has-with-this-sci-fi-tale/3c45e0d476551 |website=OTTPlay}}</ref> ''ದಿ ಸೌತ್ ಫಸ್ಟ್‌ನ'' ಶಶಿಪ್ರಸಾದ್ ಎಸ್‌ಎಂ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಅದೇ ರೇಟಿಂಗ್ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು " ''ಮಂಡಲ: ದಿ ಯುಎಫ್‌ಒ ಇನ್ನಸಿಡೆಂಟ್'' ಚಿತ್ರವು, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಭೂಮ್ಯತೀತ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುವವರಿಗೆ ಹೇಳಿ ಮಾಡಿಸಿದಂತಿದೆ". <ref name="S">{{Cite web |last=M |first=Shashiprasad S. |date=10 March 2023 |title=Mandala: The UFO Incident is a one-of-a-kind sci-fi thriller in Kannada written and picturised brilliantly |url=https://thesouthfirst.com/entertainment/mandala-the-ufo-incident-movie-review/ |website=The South First}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * {{IMDb title|9604202}} [[ವರ್ಗ:ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಸರಣಿ]] [[ವರ್ಗ:ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಸಿನೆಮಾ ಪಾತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾರುವ ತಟ್ಟೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನ]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೨೦೨೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನ]] 925meg45u8ianmcdt771scwv9w8pw7d