ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ/ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೩

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="kn">
  <siteinfo>
    <sitename>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ</sitename>
    <dbname>knwiki</dbname>
    <base>https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.5</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">ಮೀಡಿಯ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">ವಿಶೇಷ</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">ಸದಸ್ಯ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ವಿಕಿಪೀಡಿಯ</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ಚಿತ್ರ</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">ಮೀಡಿಯವಿಕಿ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ಟೆಂಪ್ಲೇಟು</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">ಸಹಾಯ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ವರ್ಗ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">ಸಂಪುಟ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">ಕರಡು</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ಮಾಡ್ಯೂಲ್</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಈ ದಿನ/ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೩</title>
    <ns>4</ns>
    <id>13966</id>
    <revision>
      <id>1374880</id>
      <parentid>56279</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T03:21:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mallikarjunasj</username>
        <id>11080</id>
      </contributor>
      <origin>1374880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1714" sha1="t377b0guu8bh0qwuy4rt411jmxxfg3q" xml:space="preserve">'''[[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೩]]''': '''[[ಜಪಾನ್]]'''ನಲ್ಲಿ &quot;ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ&quot;.
&lt;div style=&quot;float:right;margin-left:0.5em&quot;&gt;
[[Image:Transistor-photo.JPG|100px|ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್ಗಳು]]
&lt;/div&gt;
* [[೧೯೨೧]] - [[ವಿಶ್ವಭಾರತಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವು [[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್]]ರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.
* [[೧೯೪೭]] - [[ಬೆಲ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟೊರೀಸ್]]ನಲ್ಲಿ [[ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್]] (''ಚಿತ್ರಿತ'') ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಯಿತು.
* [[೧೯೫೪]] - ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ [[ಮೂತ್ರಜನಕಾಂಗ]]ದ ಬದಲಾವಣೆ [[ಬಾಸ್ಟನ್]]ನಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿಸಲಾಯಿತು.
* [[೧೯೭೨]] - [[ನಿಕರಾಗುವ]]ದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ [[ಭೂಕಂಪ]]ದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೦,೦೦೦ ಜನರು ಬಲಿಯಾದರು.
* [[೧೯೯೦]] - [[ಸ್ಲೊವೇನಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ]]ದಲ್ಲಿ ೮೮% ಜನ [[ಯುಗೊಸ್ಲಾವಿಯ]]ದಿಂದ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದರು.

'''ಜನನಗಳು:''' [[ಅಕಿಹಿಟೊ]]; '''ಮರಣಗಳು:''' [[ಪಿ.ವಿ. ನರಸಿಂಹರಾವ್]].
'''ದಿನಾಚರಣೆಗಳು'''
* ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೈತರ ದಿನಾಚರಣೆ 

&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>t377b0guu8bh0qwuy4rt411jmxxfg3q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅಪೋಲೊ ೧೧</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15656</id>
    <revision>
      <id>1374885</id>
      <parentid>1334932</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T06:09:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1374885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5501" sha1="ks3h0qkjondwkz09sivd81srmqyhvsg" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Apollo 11 Saturn V lifting off on July 16, 1969.jpg|thumb|right|ಅಪೋಲೋ ೧೧ ಅನ್ನು ಹೊತ್ತ ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ೫ ನೌಕೆ]]
'''ಅಪೋಲೋ ೧೧''' ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮಾನವರನ್ನು ಹೊತ್ತು [[ಚಂದ್ರ]]ನ ಮೇಲಿಳಿದ [[ಅಂತರಿಕ್ಷ ನೌಕೆ]]. 
ಅಪೋಲೋ ೧೧ [[ಅಪೋಲೊ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ|ಅಪೋಲೋ ಸರಣಿಯ]] ನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಸರಣಿಯ ನೌಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವರನ್ನು ಹೊತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದ ಐದನೆಯ ನೌಕೆ ಇದು. ಈ ನೌಕೆಯ ನಾಯಕ [[ನೀಲ್ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್|ನೀಲ್ ಆರ್ಮ್‍ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್]]. 
[[ಜುಲೈ ೧೬]], [[೧೯೬೯]] ರಂದು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಿಂದ ಈ ನೌಕೆ ಹಾರಿತು. ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ೫ ರಾಕೆಟ್ ಇದನ್ನು ೧೨ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಕಕ್ಷೆಗೆ ತಲುಪಿಸಿತು. ಭೂಮಿಯ ಸುತ್ತ ಒಂದೂವರೆ ಬಾರಿ ಸುತ್ತಿದ ನಂತರ ಚಂದ್ರನತ್ತ ಹಾರಿತು. [[ಜುಲೈ ೧೯]] ರಂದು ಚಂದ್ರನ ಮೇಲ್ಮೆಯ ಹತ್ತಿರ ತಲುಪಿದ ನೌಕೆ ಮೂವತ್ತು ಬಾರಿ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆ ಹಾಕಿತು. [[ಜುಲೈ ೨೦]] ರಂದು ನೌಕೆಯ ಚಂದ್ರಘಟಕ &quot;ಈಗಲ್&quot; ಪ್ರಧಾನ ನೌಕೆಯಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಮೇಲೆ ಇಳಿಯಿತು.
[[ಚಿತ್ರ:Ap11-s69-31740.jpg|thumb|left|ಅಪೋಲೋ ೧೧ ರಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರಯಾನ ಮಾಡಿದ ಆರ್ಮ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್, ಕಾಲಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಡ್ರಿನ್]]

{{commons category|Apollo 11}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
* [http://apollo11.spacelog.org/ &quot;Apollo 11 transcripts&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110119080938/http://apollo11.spacelog.org/ |date=2011-01-19 }} at [http://spacelog.org/ Spacelog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170807065243/http://spacelog.org/ |date=2017-08-07 }}
* [http://www.hq.nasa.gov/alsj/a11/a11_eva_thumbs.html &quot;Magnificent Desolation: The Apollo 11 Moonwalk Pictures&quot;] by [http://www.hq.nasa.gov/alsj ''Apollo Lunar Surface Journal''] contributor Joseph O'Dea. Complete gallery of Apollo 11 EVA pictures.
* [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/lunar/apollo11info.html &quot;Apollo 11&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110209115804/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/lunar/apollo11info.html |date=2011-02-09 }} Detailed mission information by Dr. David R. Williams, NASA Goddard Space Flight Center
* [http://blaisephoto.fr/photographies-de-la-mission-apollo-11-nasa.php &quot;Apollo 11&quot;] Photographer Blaise Thirard's presentation of Apollo 11 photographs
* {{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/system/topicRoot/Men_on_the_moon/|title=Men on the Moon|date=|last2=Coates|first2=Sam|location=London|newspaper=[[The Times]]|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100531095612/http://www.timesonline.co.uk/tol/system/topicRoot/Men_on_the_moon/|archivedate=|first1=Rachel|last1=Sylvester|deadurl=no|df=mdy}} Original reports from ''The Times'' (London)
* {{cite web|url=https://www.nasa.gov/mission_pages/apollo/40th/|title=Apollo 40th Anniversary|last=|first=|date=July 2009|website=|publisher=NASA|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090718120003/https://www.nasa.gov/mission_pages/apollo/40th/|archivedate=|deadurl=no}} NASA website honoring the mission
* [http://www.collectspace.com/news/news-111507a.html &quot;The untold story: how one small silicon disc delivered a giant message to the Moon&quot;] at collectSPACE.com
* [http://news.nationalgeographic.com/news/2004/07/0714_040714_moonlanding.html &quot;Apollo Anniversary: Moon Landing 'Inspired World'&quot;] ''National Geographic News'', July 16, 2004 – 35th anniversary of Apollo 11; Steven Dick, NASA's chief historian: &quot;...&amp;nbsp;a thousand years from now, that step may be considered the crowning achievement of the 20th century.&quot;
* [http://www.popsci.com/military-aviation-amp-space/article/2009-06/40-years-later-ten-things-you-didnt-know-about-apollo-ii-moon-landing &quot;Ten Things You Didn't Know About the Apollo 11 Moon Landing&quot;] by Craig Nelson, ''[[wikipedia:Popular Mechanics|Popular Mechanics]]'', July 13, 2009
* [http://www.radiotapes.com/specialpostings.html#Apollo11 &quot;Coverage of the Flight of Apollo 11 – (1969)&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210510204855/http://www.radiotapes.com/specialpostings.html#Apollo11 |date=2021-05-10 }} provided by Todd Kosovich for RadioTapes.com. Radio station recordings (airchecks) covering the flight of Apollo 11.
* [http://buzzaldrin.com/the-man/space-missions/ &quot;Space Missions&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100815001342/http://buzzaldrin.com/the-man/space-missions/ |date=2010-08-15 }} at Buzz Aldrin's official website

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಅನ್ವೇಷಣೆ]]</text>
      <sha1>ks3h0qkjondwkz09sivd81srmqyhvsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>21952</id>
    <revision>
      <id>1374892</id>
      <parentid>1373459</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T08:45:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1374892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="231085" sha1="1e2yq4li62oerj4hb3aerl24bw7ovoz" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
|name     = ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್
|nick     = Governator
|image    = ArnoldSchwarzeneggerSDJun10.jpg
|imagesize  = 250px
|caption   = Schwarzenegger in June 2010
|order    = [[List of Governors of California|38th]]
|office    = Governor of California
|term_start  = November ೧೭, ೨೦೦೩
|lieutenant  = {{nowrap|[[Cruz Bustamante]] &lt;small&gt;(೨೦೦೩–೨೦೦೭)&lt;/small&gt;}}&lt;br /&gt;{{nowrap|[[John Garamendi]] &lt;small&gt;(೨೦೦೭–೨೦೦೯)&lt;/small&gt;}}
|predecessor = 
|predecessor = [[Gray Davis]]
|successor  = 
|order2    = Chairman of the [[President's Council on Physical Fitness and Sports]]
|term_start2 = ೧೯೯೦
|term_end2  = January ೨೦, ೧೯೯೩
|birth_date  = {{birth date and age|mf=yes|1947|07|30}}
|birth_place = [[Thal, Austria|Thal]], [[Styria]], Austria
|death_date  = 
|death_place = 
|nationality = Austrian/American
|party    = [[Republican Party (United States)|Republican]]
|spouse    = {{nowrap|[[Maria Shriver]] (೧೯೮೬–present)}}
|relations  = 
|children   = 
|relations  = 
|children   = {{nowrap|Katherine &lt;small&gt;(born 1989)&lt;/small&gt;}}&lt;br /&gt; {{nowrap|Christina &lt;small&gt;(born 1991)&lt;/small&gt;}}&lt;br /&gt; {{nowrap|Patrick &lt;small&gt;(born 1993)&lt;/small&gt;}}&lt;br /&gt; {{nowrap|Christopher &lt;small&gt;(born 1997)&lt;/small&gt;}}
|residence  = [[Brentwood, Los Angeles, California|Brentwood]], [[Los Angeles, California|Los Angeles]], [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ]]
|alma_mater  = [[University of Wisconsin–Superior]]
|occupation  = ರಾಜಕಾರಣಿ
|profession  = [[ದೇಹಧಾಡ್ಯಪಟು]], ನಟ, [[ಉದ್ಯಮಿ]], [[ರಾಜಕಾರಣಿ]]
|religion   = [[Roman Catholic]]
|net worth  = $೧೦೦-$೨೦೦ [[million]] [[USD]]
|signature  = Arnold Schwarzenegger Signature.svg
|website   = [http://gov.ca.gov/ gov.ca.gov]&lt;br /&gt; [http://www.schwarzenegger.com/ schwarzenegger.com]
|footnotes = 
|branch=[[Austrian Army]]
|serviceyears=೧೯೬೫
}}
'''ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಅಲೋಯಿಸ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್''' ({{IPA-en|ˈʃwɔrtsənɛɡər}}{{IPA-de|ˈaɐnɔlt ˈaloʏs ˈʃvaɐtsənˌʔɛɡɐ|lang}}ಜುಲೈ ೩೦, ೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಜನನ); ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಅಮೇರಿಕದ [[ದೇಹಧಾಡ್ಯಪಟು]], ನಟ, [[ಉದ್ಯಮಿ]] ಮತ್ತು [[ರಾಜಕಾರಣಿ]] ಆಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ]] ೩೮ನೇ [[ರಾಜ್ಯಪಾಲ|ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ]] ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಲಿದ್ದಾರೆ.
ತನ್ನ ಹದಿನೈದರ ಹರಯದಿಂದಲೇ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ದೈಹಿಕ ಕಸರತ್ತುಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ೨೨ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ [[ಮಿ.ಯುನಿವರ್ಸ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು [[ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ]] ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಸತತವಾಗಿ ಏಳು ಬಾರಿ ವಿಜೇತರಾದರು. ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿ ಬಹಳಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ದೇಹಧಾಡ್ಯ ಕ್ರೀಡಾಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮುಖ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಈ ಕ್ರೀಡೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಸಾಕಷ್ಟು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಹ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[ಹಾಲಿವುಡ್‌|ಹಾಲಿವುಡ್‌ನ]] ಸಾಹಸಮಯ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ''[[ಕ್ಯಾನನ್ ದಿ ಬಾರ್ಬೇರಿಯನ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ದಿ ಟರ್ಮಿನೇಟರ್]]'' ಗಳಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳು ಇವರಿಗೆ ಜನಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ದೊರೆಕಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. ಅವರು ದೇಹಧಾಡ್ಯ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದಿ &quot;ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಓಕ್&quot; ಮತ್ತು ದಿ &quot;[[ಸ್ಟೆರಿಯನ್]] ಓಕ್&quot; ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಟನಾಗಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಮಾಡುವಾಗ &quot;ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್&quot; ಮತ್ತು &quot;ಅರೈನ್&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ &quot;ಗವರ್ನೇಟರ್&quot; ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು (ಗವರ್ನರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಪಾತ್ರವಾದ ದಿ [[ಟರ್ಮಿನೇಟರ್]] ಇವೆರಡರ [[ಮಿಶ್ರಣವಾದ]] ಹೆಸರು).&lt;ref name=&quot;IMDb bio&quot;&gt;{{cite web |title=Biography for Arnold Schwarzenegger |publisher=IMDb |url=http://www.imdb.com/name/nm0000216/bio |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt;
[[ಗ್ಯಾರಿ ಡೇವಿಸ್]] ಅವರ ಗವರ್ನರ್ ಹುದ್ದೆಗಾಗಿ ನಡೆದ ವಿಶೇಷ [[ಮರು ಚುನಾವಣೆ|ಮರು ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] [[ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಈತ ೨೦೦೩ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್೭ ರಂದು ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡರು. ಡೇವಿಸ್‌ರವರ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಕಾಲವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ೨೦೦೩ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೭ರಂದು ಪ್ರಮಾಣವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ನವೆಂಬರ್ ೧೭, ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯ ಸರ್ಕಾರದ ೨೦೦೬]] ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮರು ಆಯ್ಕೆಗೊಂಡು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಪೂರ್ಣಾವಧಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯ ರಾಜ್ಯದ ಖಜಾಂಚಿ|ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯ ರಾಜ್ಯದ ಖಜಾಂಚಿಯಾಗಿ]] ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್]] ಪಕ್ಷದ [[ಫಿಲ್ ಅಂಜೆಲೈಡ್ಸ್‌|ಫಿಲ್ ಅಂಜೆಲೈಡ್ಸ್‌ರನ್ನು]] ಸೋಲಿಸಿಸರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ೨೦೦೭ರ ಜನವರಿ ೫ರಂದು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/01/05/AR2007010501386.html |title=Schwarzenegger Sworn in for Second Term |agency=Associated Press |accessdate=2008-04-23 |last=Kurtzman|first=Laura}}&lt;/ref&gt; ವಿಶ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರು ಎಂದು ಟೈಮ್ ಪತ್ರಿಕೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ೨೦೦೪ ಮತ್ತು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ [[ಟೈಮ್ ೧೦೦]] ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಹೆಸರು ಸಹ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Time Magazine: Time 100: Heroes &amp; Icons: Arnold Schwarzenegger |publisher=TIME |url=http://www.time.com/time/subscriber/2004/time100/heroes/100arnold.html |accessdate=2008-04-18 |last=Sullivan |first=Andrew |archive-date=2010-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100329062255/http://www.time.com/time/subscriber/2004/time100/heroes/100arnold.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Leaders &amp; Revolutionaries: Arnold Schwarzenegger |publisher=TIME |url=http://www.time.com/time/specials/2007/time100/article/0,28804,1595326_1615513_1615451,00.html |accessdate=2007-04-18 |last=Kennedy, Jr. |first=Robert F. |archive-date=2013-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725231631/http://www.time.com/time/specials/2007/time100/article/0,28804,1595326_1615513_1615451,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[ಮರಿಯಾ ಶ್ರೈವರ್]] ಎಂಬುವವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ.
== ಬಾಲ್ಯ ==
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ದೇಶದ ತಹಾಲ್‌]] ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಈ ಗ್ರಾಮವು [[ಸ್ಟ್ಯರಿಯಾದ]] ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ಗ್ರಾಜ್]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗಡಿಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಅವರಿಗೆ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಅಲೋಯಿಸ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಎಂದು [[ಹೆಸರನ್ನಿಡಲಾಯಿತು]].&lt;ref name=&quot;lifeline&quot;&gt;{{cite news |title=Time of His Life |url=http://schwarzenegger.com |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2007-04-18}}&lt;/ref&gt; ಸ್ಥಳಿಯ [[ಪೋಲೀಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ|ಪೋಲೀಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾದ]] [[ಗುಸ್ತಾವ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್]] (೧೯೦೭ – ೧೯೭೨) ಮತ್ತು ಆತನ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ಅರೀಲಿಯಾ ಜಾರ್ಡನಿಯರು (೧೯೨೨ – ೧೯೯೮) ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ನ ಪೋಷಕರು. ಇವರಿಬ್ಬರು ೧೯೪೫ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦{{ndash}}ರಂದು ಮದುವೆಯಾದರು. ಆಗ ಗುಸ್ತಾವ್ ೩೮ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಅರುಲಿಯಾ ೨೩ನೇ ವಯಸ್ಸಿನ ವಿಧವೆಯಾಗಿದ್ದು ಮೈನ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಎಂಬ ಮಗನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಪ್ರಕಾರ ಈತನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳಿಬ್ಬರು ತುಂಬಾ ಶಿಸ್ತಿನವರಾಗಿದ್ದರು. &quot;ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಜೀವನ ನಮಗೆ ಅದೊಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಪಂಚವಾಗಿತ್ತು. ನಾವು ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ ಅಥವಾ ನಮ್ಮ ತಂದೆ-ತಾಯಿಯ ಮಾತನ್ನು ಮೀರಿದರೆ, ಖಂಡಿತಾ ಏಟು ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು.&quot;&lt;ref name=&quot;askarnold1&quot; /&gt; ಪ್ರತಿ ಭಾನುವಾರ ಚರ್ಚ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಲಿದ್ದ [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದು ದೊಡ್ಡವನಾದ.&lt;ref name=&quot;tmas&quot;&gt;{{cite book |last=Andrews |first=Nigel |title=True Myths of Arnold Schwarzenegger |year=2003 |publisher=Bloomsbury |isbn=1582344655}}&lt;/ref&gt;
ತನ್ನ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳ ಪೈಕಿ ಹಿರಿಯ ಮಗನಾದ ಮೈನ್‌ಹಾರ್ಡ್‌ನ ಮೇಲೆಯೇ ಗುಸ್ತಾವ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಒಲವಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;governG2&quot;&gt;{{cite news |first=Xan |last=Brooks |title=The Governator |date=2003-08-08 |url=https://www.theguardian.com/film/2003/aug/08/usa.politicsandthearts |work=The Guardian |accessdate=2007-04-19}}&lt;/ref&gt; ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ತನ್ನ ಮಗನಲ್ಲ ಎಂಬ ತಳಪಾಯವಿಲ್ಲದ ತನ್ನ ಸಂದೇಹದಿಂದಾಗಿ ಅವನ ಮಕ್ಕಳ ಬಗೆಗಿನ ಈ ಪಕ್ಷಪಾತವು &quot;ದೃಢವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತಿತ್ತು&quot;.&lt;ref name=&quot;wl&quot;&gt;{{cite book |last=Leigh |first=Wendy |title=Arnold: An Unauthorized Biography |year=1990 |isbn=0720719976 |publisher=Pelham}}&lt;/ref&gt; &quot;ನನ್ನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಕೇಳುವ ತಾಳ್ಮೆಯೂ ಸಹ ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ.... ನಮ್ಮಿಬ್ಬರ ಮಧ್ಯೆ ಗೋಡೆ ಇದೆ; ನಿಜವಾದ ಗೋಡೆ ಇದೆ,&quot; ಎಂದು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;tmas&quot; /&gt; ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮತ್ತು ಆಕೆ ಸಾಯುವವರೆಗೂ ಆಕೆಯ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Arnold Schwarzenegger: Mr. Olympia{{ndash}} ೧೯೭೦-೧೯೭೫, ೧೯೮೦ |publisher=BodyBuild.com |url=http://www.bodybuildbid.com/articles/mrolympia/arnold-schwarzenegger.html |accessdate=೨೦೦೮-೦೪-೧೮}}&lt;/ref&gt; ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಸಾಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು [[ಸೈಮನ್ ವೈಸೆನ್‌ಥಾಲ್ ಸೆಂಟರ್]] ಗೆ ವಹಿಸಿದ. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಗುಸ್ತಾವ್ [[ನಾಜಿ ಪಕ್ಷ|ನಾಜಿ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಎಸ್‌ಎ|ಎಸ್‌ಎನಲ್ಲಿ]] ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದನಾದರೂ ಆ ಪಕ್ಷಗಳ ಯಾವುದೇ ಘೋರಕೃತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾದ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;governG2&quot; /&gt; ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ತರಗತಿಯಿಂದ ಹೊರಗಡೆ ಈತನ ನಡುವಳಿಕೆಯು &quot;ಉತ್ಸಾಹದಾಯಕವಾದುದಾಗಿದ್ದು, ಆತ ವಿನೋದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯವ ಮತ್ತು ಲವಲವಿಕೆಯಿಂದ ಕೊಡಿದವನಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ&quot;.&lt;ref name=&quot;tmas&quot; /&gt; ಅವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹಣದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿತ್ತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ರೆಫ್ರಿಜಿರೇಟರ್‌ನ್ನು ತಂದದ್ದೇ ತಮ್ಮ ಯೌವನದ ದಿನಗಳ ಪ್ರಮುಖಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;wl&quot; /&gt;
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಹುಡುಗನಾಗಿದ್ದಾಗ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;tmas&quot; /&gt; ಇವರ [[ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] ತರಬೇತುದಾರರು ಇವರ ತಂಡವನ್ನು ಸ್ಥಳಿಯ ಜಿಮ್‌ಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದಾಗ, ಅಂದರೆ ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ಇವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಬಾರ್‌ಬೆಲ್‌|ಬಾರ್‌ಬೆಲ್‌ನ್ನು]] ಎತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;lifeline&quot; /&gt; ತನ್ನ ಹದಿನಾಲ್ಕನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಬದಲಾಗಿ [[ದೇಹಧಾಡ್ಯ|ದೇಹಧಾಡ್ಯವನ್ನೇ]] ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;katzfilm&quot;&gt;{{cite book |last=Katz |first=Ephraim |title=Film Encyclopedia |year=2006 |publisher=HarperCollins |isbn=0060742143}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;profilear&quot;&gt;{{cite news |title=Profile: Arnold Schwarzenegger |date=2004-08-31 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/3131155.stm |work=BBC |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt; ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ರನ್ನು ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಹದಿಮೂರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ವೈಟ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌ನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಿರಾ ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವರು: &quot;ವೈಟ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌ ಅನ್ನು ನಾನು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಹದಿನೈದನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಆರಂಭಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಾನು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಂತಹ ಇತರೆ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುವಾಗ ವೈಟ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌ನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಅಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ನನ್ನ ದೇಹ ಸದೃಢವಾಗುತ್ತಲಿದೆ, ನನ್ನ ಶಕ್ತಿ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆ ಮೂಡುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗಾಗಿ ನಾನು ಜಿಮ್‌ಗೆ ತೆರಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಒಲಂಪಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಾಹಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಭಾರ ಎತ್ತುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ&quot; ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;askarnold1&quot; /&gt;  ಆದರೂ, ಅವರ ಅಧಿಕೃತ ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ: &quot;ಡ್ಯಾನ್ ಫಾರ್‌ಮರ್ ಎನ್ನುವವನ ಜೊತೆಗೂಡಿ ತನ್ನ ೧೪ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ವೈಟ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ತರಬೇತಿಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆಳವಾಗಿ ಆತ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿರು. ತನ್ನ ೧೫ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿದರು(ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಮನಸ್ಸು ಬೀರುವ ಪ್ರಭಾವ ಎಷ್ಟು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದದ್ದು ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಿಳಿಯಲು) ಮತ್ತು ೧೭ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತನ್ನ ಕ್ರೀಡಾ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;mrever&quot;&gt;{{cite news |title=Mr. Everything |url=http://www.schwarzenegger.com/en/athlete/mreverything/index.asp?sec=athlete&amp;subsec=mreverything |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080416234020/http://www.schwarzenegger.com/en/athlete/mreverything/index.asp?sec=athlete&amp;subsec=mreverything |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;   ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡುವಾಗ ಒಮ್ಮೆ ''&quot;ನಾನು ೧೪ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡೆ&quot;'' '' ನನ್ನ ತಂದೆಗೆ ನಾನು ಅವನಂತೆ ಪೊಲೀಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಆಸೆಯಿದ್ದಿತು. '' ''ನನ್ನ ತಾಯಿ ನಾನು ವ್ಯಾಪಾರದ ಶಾಲೆಗೆ ಹೋಗಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸಿದ್ದರು&quot;'' &lt;ref name=&quot;per&quot;&gt;{{cite news |first=Arnold |last=Schwarzenegger |title=ARNOLD'S &quot;PERSPECTIVES&quot; |date=2001-10-03 |url=http://www.schwarzenegger.com/en/life/hiswords/words_en_sac_perspectives.asp?sec=life&amp;subsec=hiswords |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523204808/http://www.schwarzenegger.com/en/life/hiswords/words_en_sac_perspectives.asp?sec=life&amp;subsec=hiswords |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.  ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಗ್ರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜಿಮ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಿಯ ಚಲನಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಿಗೆ [[ರೆಜ್ ಪಾರ್ಕ್]], [[ಸ್ಟಿವ್ ರೀವ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾನಿ ವೈಸ್‌ಮ್ಯುಲ್ಲರ್‌|ಜಾನಿ ವೈಸ್‌ಮ್ಯುಲ್ಲರ್‌ರಂತಹ]] ದೇಹಧಾಡ್ಯ ಮಾದರಿ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ''&quot;ರೆಜ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಿವ್ ರೀವಿಸ್|ಸ್ಟಿವ್ ರೀವಿಸ್ರಂತಹ]] ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನಾನು ಸ್ಪೂರ್ತಿಗೊಂಡೆ.&quot;'' &lt;ref name=&quot;askarnold1&quot; /&gt; ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ರೀವಿಸ್ ನಿಧನರಾದಾಗ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್: ''&quot;ನಾನು ಯುವಕನಾಗಿದ್ದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಸ್ಟಿವ್ ರೀವಿಸ್‌ರನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಬೆಳೆದೆ&quot;'' ಎಂದು ಅವರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ನೆನಸಿಕೊಂಡರು. '' ಅವರ ಗುರುತರ ಜೊತೆಯು ನನಗೆ ಯಾವುದು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು, ನನ್ನ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿರುವ ಜನರು ನನ್ನ ಕನಸನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ... '' ''ಸ್ಟಿವ್ ರೀವಿಸ್ ಅದೃಷ್ಟದ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ ನಾನು ಮಾಡಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧನೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ.'' &lt;ref&gt;{{cite news |first=Arnold |last=Schwarzenegger |title=In his own words |url=http://www.schwarzenegger.com/en/life/hiswords/life_hiswords_eng_legacy_366.asp?sec=life&amp;subsec=hiswords |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523204803/http://www.schwarzenegger.com/en/life/hiswords/life_hiswords_eng_legacy_366.asp?sec=life&amp;subsec=hiswords |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ೧೯೬೧ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮಿ.ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಆಗಿದ್ದ ಕುರ್ಟ್ ಮರ್ನ್ಯಲ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ, ಅವರು ಅವನಿಗೆ ಗ್ರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಅವನನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;lifeline&quot; /&gt; ತನ್ನ ಯವ್ವನದಲ್ಲಿ ಆತ ಎಂತಹ ಸಮರ್ಪಣಾ ಭಾವದವನೆಂದರೆ ವಾರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿರುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಥಳಿಯ ಜಿಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ದೈಹಿಕ ತಾಲೀಮು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ.''&quot;'' ''ತಾಲೀಮು ಮಾಡುವುದರಿಂದ ನಾನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ನನ್ನನ್ನು ಅಸ್ವಸ್ಥನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು... ನನಗೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು, ನಾನೇನಾದರೂ ತಾಲೀಮು ಮಾಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದರೆ ಕನ್ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮುಖವನ್ನು ನಾನೇ ಮರುದಿನ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.&quot;'' &lt;ref name=&quot;askarnold1&quot; /&gt; ಒಬ್ಬ ಹುಡುಗನಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸಿನಿಮಾ ನೋಡಿದ್ದು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಅನುಭವನ್ನು ನೀಡಿತು ಎಂದು ಕೇಳಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ''&quot;ನಾನು ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕವನಾಗಿದ್ದೆ, ಆದರೂ ನನಗೆ ನೆನಪಿದೆ ನನ್ನ ತಂದೆ ಅವರ ಜೊತೆ ನನ್ನನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸೀರಿಯಲ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು&quot;'' ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು. ''ನಾನು ನೋಡಿದ ನಿಜವಾದ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರವೆಂದರೆ, ನನಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ನೆನಪಿಲ್ಲ, [[ಜಾನ್ ವೈನ್‌|ಜಾನ್ ವೈನ್‌ನ]] ಸಿನಿಮಾ ಇರಬಹುದು.&quot;'' &lt;ref name=&quot;askarnold1&quot;&gt;{{cite news |title=Ask Arnold |year=2000 |url=http://www.schwarzenegger.com/en/news/askarnold/news_askarnold_eng_legacy_444.asp?sec=news&amp;subsec=askarnold |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523203926/http://www.schwarzenegger.com/en/news/askarnold/news_askarnold_eng_legacy_444.asp?sec=news&amp;subsec=askarnold |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಸಹೋದರ ಮೈನ್‌ಹಾರ್ಡ್‌ ಕಾರು ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ.&lt;ref name=&quot;lifeline&quot; /&gt; ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮೈನ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಕುಡಿದಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅಫಘಾತದಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣ ಮೃತಪಟ್ಟ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅಣ್ಣನ ಅಂತಿಮ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;wl&quot; /&gt; ಮೈನ್‌ಹಾರ್ಡ್, ಎರಿಕಾ ನ್ಯಾಪ್ ಎನ್ನುವವಳನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಎನ್ನುವ ಮೂರು ವರ್ಷದ ಮಗನಿದ್ದ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಆತ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿದ.&lt;ref name=&quot;wl&quot; /&gt; ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಗುಸ್ತಾವ್ [[ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು|ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವು]] ಬಂದು ಮರಣಹೊಂದಿದ.&lt;ref name=&quot;lifeline&quot; /&gt; ''[[ಪಂಪಿಂಗ್‌ ಐರನ್‌]]'' ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ತಾನು ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಲು ತಾಲೀಮು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸಿನೆಮಾ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಿನೆಮಾ ನಿರ್ದೇಶಕ ಇಬ್ಬರೂ ತಾವು ಪಂಪಿಂಗ್‌ ಐರನ್‌ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಬೇರೊಬ್ಬ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ಪಟುವಿನ ಜೀವನವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದೆವು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತನ್ನ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಆಳವಾಗಿ ಹೋಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಹಾಗೂ ಈ ಸಿನೆಮಾದಲ್ಲಿ ವಿವಾದವನ್ನು ಉದ್ದೀಪನಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದಾಗಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ತಟಸ್ಥ ಮತ್ತು ಯಂತ್ರದಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂವ್‌ ಇನ್‌''ಪಂಪಿಂಗ್‌ ಐರನ್‌{{ndash}} ೨೫ನೇ ವರ್ಷದ ಸಂಪುಟ'' ಡಿವಿಡಿ ಎಕ್ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌&lt;/ref&gt; ಆತನ ಮೊದಲ ನಿಜವಾದ ಗೆಳತಿ ಬಾರ್ಬರಾ ಬೇಕರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಆತ ಅವಳಿಗೆ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಸಾವಿನ ಕುರಿತು ಯಾವುದೇ ಭಾವುಕತೆಯಿಲ್ಲದೇ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಆತ ಯಾವತ್ತೂ ತನ್ನ ಅಣ್ಣನ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಲೇ ಇಲ್ಲ&lt;ref name=&quot;DT2&quot;&gt;{{cite news |title=The girl who can't escape Arnie |date=2003-10-06 |url=http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2003/10/02/bfarni02.xml&amp;page=1 |work=The Daily Telegraph |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080610110901/http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=%2Farts%2F2003%2F10%2F02%2Fbfarni02.xml&amp;page=1 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ, ಆತ ತನ್ನ ತಂದೆಯ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಯಾಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಕುರಿತು ಮೂರು ರೀತಿಯಾದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref name=&quot;wl&quot; /&gt;
''[[ಫಾರ್ಚೂನ್]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗೆ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ತಂದೆಯಿಂದ &quot;ಈಗ ಬಾಲ ಹಿಂಸೆ ಎಂದು ಯಾವುದನ್ನು ಕರೆಯಬಹುದೋ ಅಂತಹುದನ್ನು&quot; ಅನುಭವಿಸಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದ:&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arnie: 'I was abused as child' |date=2004-08-04 |url=http://news.scotsman.com/arnoldschwarzenegger/Arnie-I-was-abused-as.2551492.jp |work=The Scotsman |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arnie: I was abused as a child |date=2004-08-04 |url=http://www.dailymail.co.uk/tvshowbiz/article-312729/Arnie-I-abused-child.html |work=The Daily Mail |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt;
{{quote|My hair was pulled. I was hit with belts. So was the kid next door. It was just the way it was. Many of the children I've seen were broken by their parents, which was the German-Austrian mentality. They didn't want to create an individual. It was all about conforming. I was one who did not conform, and whose will could not be broken. Therefore, I became a rebel. Every time I got hit, and every time someone said, 'you can't do this,' I said, 'this is not going to be for much longer, because I'm going to move out of here. I want to be rich. I want to be somebody.'}}
=== ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆ ===
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ವರ್ಷದ ೧೮ ವರ್ಷದ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪುರುಷರು ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಸೇನೆ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ]] ದುಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;lifeline&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mrever&quot; /&gt; ಅವರು ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಜೂನಿಯರ್‌ ಮಿ.ಯುರೋಪ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;profilear&quot; /&gt; ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು [[AWOL]] ಗೆ ಹೋದರು, ಮತ್ತು ಸೇನೆಯ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾರ ಕಳೆದಿದ್ದರು: &quot;ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವುದು ನನಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಎನ್ನಿಸಿದ ಕಾರಣ ನಾನು ಬೇರೆ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳ ಕುರಿತು ಆಲೋಚಿಸಲಿಲ್ಲ.&quot;  ಅವರು ಗ್ರಾಜ್‌ನ ಸ್ಟೆರಿಯರ್‌ ಹಾಫ್‌ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ (ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಅವರು ನೆಲೆಸಿದ್ದ ಸ್ಥಳ) ಮತ್ತೊಂದು ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯತೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದರು. ಅವರು ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದಂತಹ ಯುರೋಪಿನ ಉತ್ತಮ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ ಮನುಷ್ಯನೆಂದು ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. 
&quot;[[ಮಿ.ಯುನಿವರ್ಸ್‌]] ಬಿರುದು ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದಂತಹ ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ{{ndash}} ಹೋಗಲು ಮತ್ತು ನಾನು ಸ್ಟಾರ್ ಆಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತಹ ದಾರಿಯಾಗಿತ್ತು&quot;.&lt;ref name=&quot;per&quot; /&gt; ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಲಂಡನ್ನಿನ [[ನಬ್ಬಾ ಮಿ.ಯುನಿವರ್ಸ್‌]] ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಹಾಜರಾಗಲು, ೧೯೬೬ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ವಿಮಾನ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;mrever&quot; /&gt; ಅವರು ಮಿ.ಯೂನಿವರ್ಸ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿಜೇತ [[ಚೆಸ್ಟರ್ ಯಾರ್ಟನ್‌|ಚೆಸ್ಟರ್ ಯಾರ್ಟನ್‌ನ]] ದೈಹಿಕ ಔನ್ನತ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಕಾರಣ ಎರಡನೆಯವರಾಗಬೇಕಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;mrever&quot; /&gt;
೧೯೬೬ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ &quot;ವ್ಯಾಗ್‌&quot; ಬೆನ್ನಟ್‌ ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದಾಗಿ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಹಣವಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬೆನ್ನೆಟ್‌ ಅವರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ದೇಶದ ಲಂಡನ್ನಿನ [[ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ ಗೇಟ್‌|ಫಾರೆಸ್ಟ್‌ ಗೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ತನ್ನ ಎರಡು ಜಿಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಮೇಲಿದ್ದ ತನ್ನ ತುಂಬಿದ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಂಗಲು ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದರು. ಯಾರ್ಟನ್‌ನ ಕಾಲಿನ ಲಕ್ಷಣವು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನೆಟ್‌ನಿಂದ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತಹ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತನ್ನ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಲದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗಮನವಹಿಸಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. [[ಲಂಡನ್ನಿನ ಈಸ್ಟ್‌ ಎಂಡ್‌|ಲಂಡನ್ನಿನ ಈಸ್ಟ್‌ ಎಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] ತಂಗಿದ್ದದ್ದು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಭಾಷೆ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತಮಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ಸಿಬ್ಬಂದಿ. [http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/obituaries/article4862637.ece ಸ್ಮರಣೆ:ವ್ಯಾಗ್‌ ಬೆನ್ನೆಟ್‌: ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದಂಥ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯಪಟು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100525033754/http://www.timesonline.co.uk/tol/comment/obituaries/article4862637.ece |date=2010-05-25 }}, [[ದ ಟೈಮ್ಸ್‌]], ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨, ೨೦೦೮. ಪುಟ ೧೫.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಸಿಬ್ಬಂದಿ, [http://ftvdb.bfi.org.uk/sift/title/777625?view=synopsis ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌: ಮೇಡ್‌ ಇನ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100817080410/http://ftvdb.bfi.org.uk/sift/title/777625?view=synopsis |date=2010-08-17 }}, [[ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]]. ೨೦೦೭-೧೦-೨೦ರಲ್ಲಿ ಮರು ಸಂಪಾದನೆ. &quot;ವ್ಯಾಗ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಡಿಯಾನ್ನೆ ಬೆನ್ನೆಟ್‌, ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅರ್ನಿ ಹೋಮ್‌ ಅನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಂತಹ ಈಸ್ಟೆಂಡ್‌ ದಂಪತಿ,&quot;&lt;/ref&gt; ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತಮ್ಮ ೨೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯಂಗೆಸ್ಟ್‌-ಎವರ್ ಮಿ.ಯೂನಿವರ್ಸ್‌ ಬಿರುದನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;mrever&quot; /&gt; ಮುಂದೆ ಅವರು ಮತ್ತೂ ಮೂರು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಿರುದನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು&lt;ref name=&quot;profilear&quot; /&gt;. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು [[ಮುನಿಕ್‌|ಮುನಿಕ್‌ಗೆ]] ಮತ್ತೆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಮರಳಿದರು,ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿತ್ಯ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಆರು ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ವ್ಯವಹಾರ ಶಾಲೆಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಹೆಲ್ತ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಮತ್ತೊಂದು ಮಿ.ಯುನಿವರ್ಸ್‌ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹಿಂದಿರುಗಿದರು.&lt;ref name=&quot;mrever&quot; /&gt; ಅವರು &quot;ನಾನು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ನಟನಾಗಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ!&quot; ಎಂದು ಮುನಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನಾಗಿದ್ದ [[ರಾಗರ್ ಸಿ.ಫೀಲ್ಡ್‌|ರಾಗರ್ ಸಿ.ಫೀಲ್ಡ್‌ಗೆ]] ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಹೇಳಿದ್ದರು.
=== ಯುಎಸ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ===
[[ಚಿತ್ರ:Reagan+Schwarzenegger1984.jpg|thumb|right|1984ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ರೇಗಾನ್‌ ಅವರೊಂದಿಗೆ]]
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ೨೧ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೬೮ನಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;lifeline&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;profilear&quot; /&gt; &quot;ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ, ನಾನು ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ ನನ್ನ ಉಚ್ಛಾರಣೆ ಬಹಳ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗಡುಸಾಗಿತ್ತು. ನಾನು ನಟನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಇದು ಅಡಚಣೆಯಾಯಿತು.&quot;&lt;ref name=&quot;askarnold1&quot; /&gt; ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ]],[[ಸ್ಯಾಂಟಾ ಮೋನಿಕಾ|ಸ್ಯಾಂಟಾ ಮೋನಿಕಾದಲ್ಲಿ]] [[ಜೋ ವೈಡರ್‌|ಜೋ ವೈಡರ್‌ನಿಂದ]] [[ಗೋಲ್ಡ್ಸ್‌ ಜಿಮ್‌|ಗೋಲ್ಡ್ಸ್‌ ಜಿಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಮೊತ್ತಮೊದಲಿನ ಗೋಲ್ಡ್‌’ಸ್‌ ಜಿಮ್‌ ಲೊಗೊವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಂತಹ [[ವೃತ್ತಿದಾಯಕ ವ್ರೆಸ್ಲರ್]]‌(ಮಲ್ಲ) ಆದ [[ರಿಕ್‌ ಡ್ರಾಸಿನ್]] ಅವರು ೧೯೭೦ರಿಂದ ೧೯೭೪ರವರೆಗೆ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ರವರ ವೈಟ್‌ ಟ್ರೈನಿಂಗ್‌ ಜೊತೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ಜೆನ್ನಿಂಗ್ಸ್‌, ರಾಂಡಿ (೨೦೦೩, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨೧). [http://www.thearnoldfans.com/news/archives/2003/october/617.htm ''ರಿಕ್‌ ಡಿಕ್ಸನ್‌: ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ಸ್‌ ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌ ಪಾರ್ಟನರ್‌!'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100318015117/http://www.thearnoldfans.com/news/archives/2003/october/617.htm |date=2010-03-18 }} ದ ಫಾರ್ಟಿಂಗ್‌ ಫ್ಯಾನ್ಸ್‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ಸ್‌. ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೧೮, ೨೦೦೮ರಂದು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು.&lt;/ref&gt;  ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ವೃತ್ತಿದಾಯಕ ವ್ರೆಸ್ಲರ್ [[&quot;ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌&quot; ಬಿಲ್ಲಿ ಗ್ರಹ್ಯಾಮ್‌|&quot;ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌&quot; ಬಿಲ್ಲಿ ಗ್ರಹ್ಯಾಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರೂ ಸಹ ಆಗಿದ್ದರು. ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ೨೩ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ [[ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ]] ಬಿರುದನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಏಳು ಬಾರಿ ಆ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದರು.&lt;ref name=&quot;mrever&quot; /&gt;
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು, ತಮ್ಮ [[ವಿಸಾ|ವಿಸಾದ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ೧೯೬೦ರ ನಂತರ ಅಥವಾ ೧೯೭೦ಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ[[ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ವಲಸಿಗ|ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ವಲಸಿಗನಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು]].&lt;ref name=&quot;Possible Visa Violations&quot;&gt;{{cite news |first=Siskind |last=Bland |title=Schwarzenegger May Have Violated Terms Of Non-Immigrant Visa |date=2007-09-04 |url=http://www.visalaw.com/03sep4/15sep403.html |work=VISALAW.COM |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-02-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080220094159/http://www.visalaw.com/03sep4/15sep403.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಉಪಾದ್ಯಾಯಿನಿಯಾದ ಬಾರ್ಬರಾ ಔಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಬೇಕರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಅವರೊಂದಿಗೆ ೧೯೭೪ರವರೆಗೆ ವಾಸಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;arniememoir&quot;&gt;{{cite news |title=Arnie's ex-girlfriend pens memoir |date=2003-09-09 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/showbiz/3092740.stm |work=BBC |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬರಾ ಅವರೊಂದಿಗಿನ ಜೀವನದ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ [[ಆತ್ಮಕತೆಯಲ್ಲಿ]] ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು: &quot;ಮೂಲತಃ ಹೀಗೆ: ಅವಳು ತುಂಬ ಸಮತೋಲನವುಳ್ಳ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯ, ಸ್ಥಿರವಾದ ಜೀವನ ಬಯಸುವಂತಹ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದಳು, ಆದರೆ ನಾನು ಸಮತೋಲನವುಳ್ಳ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಾನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನದ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ದ್ವೇಷಿಸಿದ್ದೆ&quot;.&lt;ref name=&quot;arniememoir&quot; /&gt; &quot;ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರದು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅಕರ್ಷಕ‌, ಸಾಹಸಿ ಮತ್ತು ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯವುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದರು&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಬೇಕರ್, &quot;ಸಂಬಂಧದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತ ಸಹಿಸಲಸಾಧ್ಯನಾದ{{ndash}} ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸುತ್ತ ಪ್ರಪಂಚವೇ ಸುತ್ತುವಂತೆ ದುರಹಂಕಾರವನ್ನು{{ndash}} ತುಂಬಿಕೊಂಡರು&quot;,&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;{{cite news |title=Actor's old flame says he's a great guy |date=2003-09-15 |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2003/09/15/MN272943.DTL |work=The San Francisco Chronicle |accessdate=2007-04-19 |archive-date=2012-05-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120526031215/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2003%2F09%2F15%2FMN272943.DTL |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.  ಬೇಕರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ''ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಮಿ: ಇನ್‌ ದ ಶಾಡೋ ಆಪ್‌ ದ ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ಓಕ್‌'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;bakes&quot;&gt;{{cite news |first=Catherine |last=Elsworth |title=Arnie puts his weight behind ex-lover's tell-all memoir |date=2006-09-14 |url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1528857/Arnie-puts-his-weight-behind-ex-lover%27s-tell-all-memoir.html |work=The Daily Telegraph |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2009-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090223225644/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/1528857/Arnie-puts-his-weight-behind-ex-lover%27s-tell-all-memoir.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ ಬೇಕರ್ ಅವರು ಆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರೇಮಿಯ ಕುರಿತು ಹೊಗಳಿಕೆಯಾಗಿರದಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಬರೆಯುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಕುರಿತು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಹೇಳುವ ಆ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೇಕರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದರು ಸಹಾ.&lt;ref name=&quot;bakes&quot; /&gt; ಅವರ ಆತನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ನಂತರ ಆತನ ವಿಶ್ವಾಸರಾಹಿತ್ಯದ ಕುರಿತು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಮತ್ತು ಆತನ ರಭಸದ ಮತ್ತು ಭಾವೋದ್ರಿಕ್ತ ಪ್ರೇಮ ಜೀವನದ ಕುರಿತು ಬೇಕರ್ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;bakes&quot; /&gt; ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತಾವಿಬ್ಬರೂ ಆ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿ ಬೇರೆಯೇ ಆಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;bakes&quot; /&gt; ಈ ಜೋಡಿಗಳು ಆತ ಯುಎಸ್‌ ಅನ್ನು ತಲುಪಿದ ನಂತರ ಆರರಿಂದ ಎಂಟು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭೇಟಿಯಾದರು,{{ndash}}ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಿರುತೆರೆಯಲ್ಲಿ [[ಅಪೊಲೊ ಮೂನ್‌ ಲ್ಯಾಂಡಿಂಗ್‌]] ಅನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೂರೂವರೆ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ [[ಸ್ಯಾಂಟಾ ಮೊನಿಕಾ|ಸ್ಯಾಂಟಾ ಮೊನಿಕಾದಲ್ಲಿ]] [[ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌|ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸವಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣವಿದ್ದುದರಿಂದಾಗಿ ನಿತ್ಯವೂ ಅವರು ಬೀಚ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಮನೆಯ ಹಿಂಬಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿ ಔತಣ ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;DT2&quot; /&gt; ಆದರೆ ಬೇಕರ್ ಅವರು ಆತನನ್ನು ತಾನು ಮೊದಲು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ, &quot;ಆತನಿಗೆ ಸುಸಂಸ್ಕೃತ ಸಮಾಜದ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚು ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆತನನ್ನು ನೋಡಿ ನಿರುತ್ಸಾಹಿಯಾಗಿದ್ದೆ&quot;. ಆಕೆ ಮುಂದುವರೆದು, &quot;ಆತನು ಸ್ವಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಬೆಳೆದ ಮನುಷ್ಯನಾಗಿದ್ದು, ಆತನ ಪೋಷಕರು, ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಹೋದರನಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ{{ndash}}&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಳು. ಆತ ಆ ಸಾಧನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಉನ್ನತವಾದ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಅದು ಬಹಳ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿತ್ತು... ನಾನು ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಬ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಯೇ ನನ್ನ ಸಮಾಧಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;DT2&quot; /&gt;
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೧೯೭೭ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ [[ವೆನೀಸ್‌ ಬೀಚ್‌|ವೆನೀಸ್‌ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[ಬೇವರ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್‌|ಬೇವರ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್‌ನ]] ಕೇಶ ವಿನ್ಯಾಸಕರ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿದ್ದ,ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಪ್ರೇಮಿ ಸು ಮೋರೇ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಮೋರೇ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ದಂಪತಿಗಳು ಮುಕ್ತ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು:&quot;ನಾವಿಬ್ಬರೂ [[ಎಲ್‌ಎ]] ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪರಸ್ಪರರಿಗೆ ನಂಬಿಕಸ್ತರಾಗಿದ್ದೆವು... ಆದರೆ ಆತ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಹೊರಬಂದಾಗ, ನಾವು ನಮಗೇನು ಬೇಕು ಅದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮುಕ್ತರಾದೆವು&quot;.&lt;ref name=&quot;wl&quot; /&gt; ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೧೯೭೭ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ '''‍ರಾಬರ್ಟ್‌ ಎಫ್‌.ಕೆನ್ನೆಡಿ ಟೆನ್ನಿಸ್‌ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್‌''' ನಲ್ಲಿ ಮರಿಯಾ ಶ್ರೀವರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಮೋರೆ (ಶ್ರೀವರ್‌ಳ ಜೊತೆಗಿನ ಆತನ ಸಂಬಂಧ ತಿಳಿದಂತಹ) ತನ್ನ ಕಡೆಯ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಬಹಿರಂಪಡಿಸುವವರೆಗೂ,೧೯೭೮ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ವರೆಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಂಗಸರ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಸಂಬಂಧ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;wl&quot; /&gt;
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಯು.ಎಸ್‌. ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬುದು ತನ್ನ ೧೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಇದ್ದಂತಹ ತನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಕನಸಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;LAWarn&quot;&gt;{{cite news |first=Bill |last=Bradley |title=Mr. California |date=2002-11-20 |url=http://www.laweekly.com/2002-11-28/news/mr-california/ |work=LA Weekly |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2010-08-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100816085006/http://www.laweekly.com/2002-11-28/news/mr-california/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾದ &quot;ಕೃಷಿಭೂಮಿ&quot;ಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ತನ್ನನ್ನೇ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳುತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆ ತನ್ನನ್ನು &quot;ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಟಿಕೇಟ್‌&quot; ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದರು: &quot;ನಾನು ಮಿ.ಯೂನಿವರ್ಸ್‌ ಗಳಿಸಿದರೆ, ಅಮೇರಿಕಾಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ&quot;.&lt;ref name=&quot;LAWarn&quot; /&gt; ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ''[[ಲಾ ವೀಕ್‌ಲೀ]]'' ಯು &quot;ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾದ ದಪ್ಪ ಉಚ್ಛಾರಣೆ ಮತ್ತು ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಮೀರಿ ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಿನಿಮಾ ನಟನಾಗಿರುವ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[ವಲಸೆಗಾರ]] ಆಗಿದ್ದಾರೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.&lt;ref name=&quot;LAWarn&quot; /&gt;
== ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ==
{{Infobox bodybuilder
|name = Arnold Schwarzenegger
|image_name =
|image_size = 160px
|image_caption = Arnold &quot;The Austrian Oak&quot; Schwarzenegger
|nickname = The Austrian Oak
|birthdate = {{birth date and age|mf=yes|1947|07|30}}
|birthplace = [[Thal, Austria|Thal]], [[Styria]], Austria
|deathdate =
|deathplace =
|height = {{height|ft=6|in=1.5}}&lt;ref name=&quot;HeightArnold&quot;&gt;{{cite web |title=Arnold Schwarzenegger Height, Schwarzenegger's |publisher=celebheights.com |url=http://www.celebheights.com/s/Arnold-Schwarzenegger-177.html |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt;
|weight = ೨೪೦ pounds (೧೧೩ kg)
|firstproshow = NABBA Mr. Universe
|firstproshowyear = ೧೯೬೮
|bestwin = IFBB Mr. Olympia
|bestwinyear = ೧೯೭೦-೧೯೭೫, ೧೯೮೦, Seven Times
|predecessor = [[Sergio Oliva]] ('೬೯), [[Frank Zane]] ('೭೯)
|successor = [[Franco Columbu]] ('೭೬, '೮೧)
|yesorretiredyear = Retired ೧೯೮೦
}}
{{See also|Bodybuilding competitions featuring Arnold Schwarzenegger}}
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು.ವಾರ್ಷಿಕ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾದ [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌|ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯು ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ತನ್ನ ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರವೂ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌ ಮತ್ತು ಜಿಮ್‌ನ ತನ್ನ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಮುಖ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು.
ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ, ಅವರು ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳಾದ ''[[ಮಸ್ಕಲ್‌ &amp;amp; ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ಫ್ಲೆಕ್ಸ್‌]]'' ಗೆ ಮಾಸಿಕ ಅಂಕಣವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಅವರು ದೊಡ್ಡಮಟ್ಟದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿ ಎರಡು ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳ [[ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಂಪಾದಕ|ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿ]] ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಈ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳು ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ವಿವಿಧ ಭೌತಿಕ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಕುರಿತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ $೨೫೦,೦೦೦ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ''ಮಸ್ಕಲ್‌ಮ್ಯಾಗ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌'' ಎಂಬ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌, ಅವರ ಎರಡು-ಪುಟದ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು &quot;ದ ಕಿಂಗ್‌&quot; ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
೧೯೬೫ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜೂನಿಯರ್ ಮಿ.ಯುರೋಪ್‌ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದದ್ದು ಅವರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;lifeline&quot; /&gt; ಅವರು ತನ್ನ ೧೯ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಿ.ಯುರೋಪ್‌ ಅನ್ನು ಗೆದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;lifeline&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mrever&quot; /&gt; ಅವರು ಅನೇಕ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಮತ್ತು ಜಯಗಳಿಸಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು, ಅಂತೆಯೇ ಐದು ಮಿ.ಯೂನಿವರ್ಸ್‌{{ndash}} [[ನಬ್ಬಾ]] [ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]{{ndash}},[[ಐಎಫ್‌ಬಿಬಿ]][ಯುಎಸ್‌ಎ] ಬಿರುದುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಮಾನುಗತವಾಗಿ ತನ್ನ ಏಂಟನೇ [[ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ]] ಬಿರುದು ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಂತಹ [[ಲೀ ಹನಿ|ಲೀ ಹನಿಯನ್ನು]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ದಾಖಲೆಯಾದ ಏಳು ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಬಿರುದುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು [[ಫವರ್‌ಲಿಫ್ಟಿಂಗ್‌]] ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ್ದರು.
ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ತೂಕ: ೨೪೦&amp;nbsp;lbs (ಉನ್ನತ ೨೫೦&amp;nbsp;lbs)
ಆಪ್‌ ಸೀಸನ್‌ ವೈಟ್‌: ೨೬೦&amp;nbsp;lbs
=== ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮನುಷ್ಯ ===
ಮ್ಯೂನಿಕ್ ಸ್ಟೋನ್-ಲಿಪ್ಟಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ವಿಜೇತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ೫೦೮ [[ಜರ್ಮನ್ ಪೌಂಡ್]] ತೂಕ(೨೫೪ ಕೆ.ಜಿ/೫೬೦&amp;nbsp;lbs.)ದ ಸ್ಟೋನನ್ನು ಎತ್ತಿದರು. ಪಾದಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಊರಿ ಕಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಸದೃಢವಾಗಿ ನಿಂತು ಆತ ಆ ಭಾರವನ್ನು ನಿರಾಯಾಸವಾಗಿ ಎತ್ತಿದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ: &quot;ನನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಕಾಲಿನ ಮೀನುಖಂಡಗಳು ೨೦ ಇಂಚುಗಳಿದ್ದವು, ತೊಡೆಗಳು ೨೮.೫ ಇಂಚುಗಳಿದ್ದವು, ಸೊಂಟ ೩೪ ಇಂಚುಗಳಿತ್ತು, ಎದೆ ೫೭ ಇಂಚುಗಳಿದ್ದವು ಮತ್ತು ನನ್ನ ತೋಳುಗಳು ೨೨ ಇಂಚುಗಳಿದ್ದವು.&quot; ಪೂರ್ಣ ಪದ್ಮಾಸನವನ್ನು ಹಾಕಿ ಕುಳಿತಾಗ ೧೨ಬಾರಿ ೧೮೧ಕೆ.ಜಿ/೪೦೦&amp;nbsp;lbs ತೂಕವನ್ನು ತೂಗುವ ಮೂಲಕ ವ್ಯಯಕ್ತಿಕ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾನೆ.
=== ಮಿ. ಒಲಿಂಪಿಯಾ ===
ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ದೇಹಾದಾರ್ಢ್ಯ ಪಟುವಾಗಬೇಕೆಂಬುದು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ನ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು, ಅಂದರೆ [[ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ]] ಆಗಬೇಕೆಂಬುದೇ ಅವನ ಮುಖ್ಯವಾದ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;lifeline&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mrever&quot; /&gt; [[ಸರ್‌ಜಿಯೊ ಒಲಿವ]] ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರುಬಾರಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಸೋತವರ್ಷ ಅಂದರೆ ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಇವನು ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಗಾಗಿ ಮೂದಲ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿ ವಿಫಲನಾದ. ಆದರೂ ಸಹ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ೧೯೭೦ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗುವ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನುಗಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಗೂ ಸಹ ಪಾತ್ರನಾದ, ಅಂದರೆ ಆತ ತನ್ನ ೨೩ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ. ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಇದುವರೆಗೂ ಯಾರಿಂದಲೂ ಸಹ ಮುರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;mrever&quot; /&gt;
೧೯೭೧ - ೧೯೭೪ರವರೆಗೂ ಸತತವಾಗಿ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಾ ಬಂದ.&lt;ref name=&quot;mrever&quot; /&gt; ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾಂಕೋ ಕೊಲುಂಬು|ಫ್ರಾಂಕೋ ಕೊಲುಂಬುನನ್ನು]] ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸತತವಾಗಿ ಆರು ಬಾರಿ&lt;ref name=&quot;mrever&quot; /&gt; ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಪಟ್ಟವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಯೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ. ೧೯೭೫ರ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ನಂತರ ವೃತ್ತಿಪರ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯದಿಂದ ನಿವೃತ್ತಾನಾಗುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಘೋಷಿಸಿದ.&lt;ref name=&quot;mrever&quot; /&gt; ೧೯೭೫ರ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಿಂತ ಮೂದಲು, ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ಜಾರ್ಜ್ ಬಟ್ಲರ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಫಿಯೋರೆ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ತಾವು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿರುವ ''[[ಪಂಪಿಂಗ್ ಐರನ್]]'' ಎನ್ನುವ ಸಾಕ್ಷಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿನಯಿಸುವಂತೆ ಆತನ ಮನ ಒಲಿಸಿದರು. ಆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ತಯಾರಾಗಲು ಕೇವಲ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಉಳಿದಿದ್ದರೂ ''[[ಸ್ಟೆ ಹಂಗ್ರಿ]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ದೇಹದ ತೂಕವನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಜೆಫ್ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಿಯಿಸಿದ್ದ. ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ [[ಲೂ ಫೆರಿಗ್ನೊ]] ಅಂತಹ ಭಯಂಕರನಾಗಿ ಏನೂ ತೋರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ತೂಕದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅತ್ಯಂತ ಸುಲಭವಾಗಿ ಗೆದ್ದುಬಿಟ್ಟ.
೧೯೮೦ರಲ್ಲಿನ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಾನೇ ಘೋಷಣೆಮಾಡಿದ್ದ ನಿವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ.&lt;ref name=&quot;lifeline&quot; /&gt; ''[[ಕ್ಯಾನನ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಅವನ ಶರೀರ ಉತ್ತಮ ರಚನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಆತ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಓಡುತ್ತಿದ್ದ, ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಕತ್ತಿವರಸೆಯನ್ನು ಸಹ ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಇವು ಆತನ ದೇಹ ಅಷ್ಟೊಂದು ಉತ್ತಮ ಆಕಾರ ಪಡೆಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾದ ಅಂಶಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಆಗಾಗಿ ಆತ ಕೊನೆಯ ಬಾರಿ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ, ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಮಾನವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ. ಆತ ತನ್ನ ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಗೌಪ್ಯವಾಗಿಯೇ ಇಟ್ಟಿದ್ದ, ಏಕೆಂದರೆ ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಪಘಾತ ಉಂಟಾದರೂ ತಾನು ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಾಗದಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಹಾಗಾದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಮುಖ ತೋರಿಸದಿರುವಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ. ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ಗೆ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನನ್ನು [[ಕಲರ್ ಕಮೆಂಟರಿ]] ಹೇಳಲು ಕರೆಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದನೆ ತಾಸಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಇದ್ದಾಗ ಘೋಷಿಸಿದ: &quot;ನಾನೂ ಏಕೆ ಭಾಗವಹಿಸಬಾರದು?&quot;. ಕೇವಲ ಏಳೇ ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಮಾಡಿ ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಶೀಲನಾಗಿದ್ದ. ಏಳನೇ ಬಾರಿ ಮಿ.ಒಲಂಪಿಯಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತನ್ನ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ.
=== ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌ನ ಬಳಕೆ ===
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಇನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶವಿರುವ [[ಅನಬೊಲಿಕ್ ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌|ಅನಬೊಲಿಕ್ ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌ಗಳನ್ನು]] ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ. ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ: &quot;ನಾನು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡುವಾಗ ಡಯೆಟ್‌ ಮಾಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಅಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌ಗಳು ನನಗೆ ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು, ನಾನು ನನ್ನ ಖಂಡಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಾಗಿ ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಲ್ಲ, ಆದರೆ [[ಗಾತ್ರ ಚಿಕ್ಕದಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ]] ನನ್ನ ಖಂಡಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾತ್ರ ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೆ.&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಡ್ರಗ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಆತ &quot;ಟಿಶ್ಯು ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್&quot; ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ.&lt;ref name=&quot;Arnold Steroids&quot;&gt;{{cite web |title=Arnold &amp; Steroids: Truth Revealed |publisher=get2net |url=http://hjem.get2net.dk/JamesBond/www/artikler/steroidemisbrug/arnoldandsteroids.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20031008172601/http://hjem.get2net.dk/JamesBond/www/artikler/steroidemisbrug/arnoldandsteroids.htm |archivedate=2003-10-08 |accessdate=2008-04-18 |last=Theunissen |first=Steve}}&lt;/ref&gt; 
ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ ಪಟುಗಳು ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡ್‌‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕಾರಣ ಅವರಿಗೆ ಹೃದಯಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಬಂದು ಅವರ ಸಾವು ಬೇಗನೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಎಂದು ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದ ಜರ್ಮನಿಯ ವೈದ್ಯ ಡಾ. ವಿಲ್ಲಿ ಹೀಪಿ ವಿರುದ್ಧ ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ದಾವೆಯನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದ. ಏಕೆಂದರೆ ಆ ವೈದ್ಯರು ಅವನನ್ನು ಎಂದೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ,[[ಮಿಥ್ಯಾರೋಪ]] ಮಾಡಿದ ಸಲುವಾಗಿ ಜರ್ಮನಿಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರ್ ವಿರುದ್ಧ ತೀರ್ಪು ಹೊರಬಂದು, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[DM]]೨೦,೦೦೦ ($೧೨,೦೦೦ USD) ಹಣವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.{{Citation needed|date=September 2009}} ಯು.ಎಸ್.ನ ಟ್ಯಾಬ್ಲಾಯ್ಡ್ ಆದಂತಹ ''[[ದಿ ಗ್ಲೋಬ್‌ನ]]'' ವಿರುದ್ಧವೂ ಆತ ಸಹ ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ದಾವೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದ್ದ. ಅವರು ಸಹ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಅವನ ಮುಂದಿನ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಆ ಕೇಸು ಪರಸ್ಪರ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.{{Citation needed|date=September 2009}}  ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[ಎರಡು ಕವಾಟಗಳ ಹೃದಯ|ಎರಡು ಕವಾಟಗಳ ಹೃದಯದಿಂದ]] ಹುಟ್ಟಿದ್ದವನಾಗಿದ್ದ(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೃದಯವು ಮೂರು ಕವಾಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ).&lt;ref&gt;{{cite news |title=Surgery Leaves Star Undimmed |url=http://www.thefreelibrary.com/NEWS+LITE+:+SURGERY+LEAVES+STAR+UNDIMMED-a083864140 |work=The Free Library |publisher=Farlex |date=1997-04-18 |accessdate=2008-07-29 |archive-date=2012-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121024054528/http://www.thefreelibrary.com/NEWS+LITE+:+SURGERY+LEAVES+STAR+UNDIMMED-a083864140 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Surgery&quot;&gt;{{cite web|last = Starnes|first = Dr. Vaughn A.|title = Renowned Cardiac Surgeon Proclaims Medical &quot;Facts&quot; In Article &quot;Represent No Facts At All&quot;|date = March 8, 2001|url = http://www.schwarzenegger.com/en/news/uptotheminute/news_uptotheminute_eng_legacy_18.asp?sec=news&amp;subsec=uptotheminute|doi = |accessdate = March 3, 2009|archive-date = ಮೇ 23, 2008|archive-url = https://web.archive.org/web/20080523203941/http://www.schwarzenegger.com/en/news/uptotheminute/news_uptotheminute_eng_legacy_18.asp%3Fsec%3Dnews%26subsec%3Duptotheminute|url-status = dead}}&lt;/ref&gt; ೧೯೯೬ರ ನಂತರ, ಒಂದು ವರ್ಷ ಮೊದಲು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[ತೆರೆದ ಹೃದಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ|ತೆರೆದ ಹೃದಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು]] ಮಾಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅವನ [[ಹೃದಯ ಕವಾಟ|ಹೃದಯ ಕವಾಟವನ್ನು]] [[ಮಾನವ ಹೊಮೊಗ್ರಾಫ್ಟ್ ಕವಾಟ]]&lt;ref name=&quot;Surgery&quot; /&gt; ದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ, ತಾನು ಸ್ಟಿರಾಯಿಡ್‌ಗಳನ್ನು ತನ್ನ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸಮರ್ಥನೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Conan the Politician |publisher=ESPN |url=http://espn.go.com/columns/farrey_tom/1655597.html |accessdate=2008-04-18 |last=Farrey |first=Tom}}&lt;/ref&gt;
== ಬಣ್ಣದ ಬದುಕು ==
{{See also|Arnold Schwarzenegger filmography}}
{{Infobox actor
|image =SchwarzeneggerJan2010.jpg
|othername = Arnold Strong&lt;br /&gt;Arnie
|yearsactive = 1970-2004, 2009-present &lt;small&gt;(acting)&lt;/small&gt;
|occupation = Actor, [[Film director|Director]], [[Film producer|Producer]]}}
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಅಭಿನಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದಿದ್ದ. ಆತನನ್ನು ೧೯೭೦ರಲ್ಲಿ ''[[ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಇನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಹರ್ಕ್ಯುಲಸ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ನಟನಾಗಬೇಕೆಂಬ ತನ್ನ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ. &quot;ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್&quot; ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನ ಮನ್ನಣೆಯ ಮೇಲೆ ತಯಾರಾದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಉಚ್ಚರಣೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಗಾಗಿ ಅವನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣದ ನಂತರ [[ಡಬ್ಬಿಂಗ್]] ಮಾಡಲಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;profilear&quot; /&gt;  [[ರಾಬರ್ಟ್ ಅಲ್ಟಮನ್‌|ರಾಬರ್ಟ್ ಅಲ್ಟಮನ್‌ನ]] ''[[ದಿ ಲಾಂಗ್ ಗುಡ್‌ಬೈ]]'' (೧೯೭೩) ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಕಿವುಡ]] ಮತ್ತು [[ಮೂಗ|ಮೂಗನಾಗಿ]] ಅಭಿನಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆತ ಎರಡನೇ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಈ ಚಿತ್ರವು ಭಾಗಶಃ [[ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಫಾರ್ ನ್ಯೂ ಮೆಲ್ ಸ್ಟಾರ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಅವನ ಪಾಲಿಗೆ ತಂದು ಕೊಟ್ಟಂತಹ ''[[ಸ್ಟೇ ಹಂಗ್ರಿ]]'' (೧೯೭೬) ಚಿತ್ರದ ಮುಂದುವರೆದ ಭಾಗದಂತೆ ಇತ್ತು.  ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತನ್ನ ಅಭಿನಯದ ವೃತ್ತಿಬದುಕನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ, ತಾನು ಹಿಂದೆ ಅಭಿನಯಿಸುವಾಗ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಒದ್ದಾಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಆರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ{{ndash}} ನನಗೆ ನಟನೆಯು ಬಹಳ ಕಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು, ನನ್ನ ದೇಹವು ’ಬಹಳ ಭಯಂಕರ’ವಾಗಿದೆ, ನನ್ನ ಉಚ್ಚಾರಣಾ ಶೈಲಿಯು ಬಹಳ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಹೆಸರು ಬಹಳ ಉದ್ದವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ನನಗೆ ನನ್ನ ಎಜೆಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನನಗೆ ನಟಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.  ಮತ್ತು ಅವರು ನನಗೆ ನನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೇಳಿದರು. ಮೂಲತಃ, ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೂ ಬೇರೆ ದಾರಿಯೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ನನಗೆ ಹೇಳಲಾಯಿತು.&quot;&lt;ref name=&quot;askarnold1&quot; /&gt;
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ''[[ಪಂಪಿಂಗ್ ಐರನ್]]'' (೧೯೭೭) ಎನ್ನುವ [[ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ|ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆಯ]] ಕುರಿತ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗಮನ ಸೆಳೆದನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವೈಭವಿಕರಿಸಿಕೊಂಡನು.೨/}&lt;ref name=&quot;profilear&quot; /&gt; ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಚಿತ್ರ ಹಕ್ಕುಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು, ಚಿತ್ರ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಅದರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದನು.&lt;ref name=&quot;autogenerated2&quot;&gt;{{cite web |title=The Smoking Gun: Archive |publisher=TheSmokingGun |url=http://www.thesmokinggun.com/archive/arnoldpump1.html |accessdate=2007-05-11}}&lt;/ref&gt; ''[[ದಿ ಇನ್‌ಕ್ರೆಡಿಬಲ್ ಹಲ್ಕ್]]'' ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನು, ಆದರೆ ತನ್ನ ಎತ್ತರದ ಕಾರಣ ಆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡನು. ನಂತರ [[ಲೌ ಫೆರಿಂಗೋ]] ಡಾ.ಡೇವಿಡ್‌‍ ಬ್ಯಾನರ್‌ನ ಇನ್ನೊಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು. ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ವಿಲನ್]]'' ಎನ್ನುವ ಹ್ಯಾಸ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಿಕ್ ಡಗಲಸ್]] ಮತ್ತು [[ಆ‍ಯ್‌ನ್-ಮಾರ್ಗೇಟ್]] ಜೊತೆಗೆ ಶ್ವಾಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ೧೯೫೦ರ ದಶಕದ ನಟಿಯಾದ [[ಜೆನ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ಪಿಯ್ಲೊಡ್‌|ಜೆನ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ಪಿಯ್ಲೊಡ್‌ಳ]] [[ಜೀವನವೃತ್ತಾಂತ]] ಕುರಿತ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್‌ಫಿಲ್ಡ್‌ನ ಗಂಡನಾಗಿ [[ಮಿಕ್ಕಿ ಹರ್‌ಗೀಟೆ]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ. 
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ಗೆ ತಿರುವ ಕೊಟ್ಟಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿನ [[ಸ್ವಾರ್ಡ್-ಅಂಡ್-ಸಾರ್ಸರಿ]], ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮಹತ್ವದೆಂದರೆ ''[[ಕ್ಯಾನನ್ ದಿ ಬಾರ್ಬೇರಿಯನ್‌]]'' ಚಿತ್ರಗಳು. ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು.&lt;ref name=&quot;katzfilm&quot; /&gt; ಇದರ ಮುಂದಿನ ಭಾಗವಾಗಿ ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ''[[ಕ್ಯಾನನ್ ದಿ ಡೆಸ್ಟ್ರಾಯರ್]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರ ತೆರೆಕಂಡಿತು. ಆದರೂ ಅದರ ಬಾಕ್ಸ್-ಆಫೀಸ್‌ನ ಗಳಿಕೆಯು ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;tessay&quot;&gt;{{cite news |first=Clark |last=Collis |title=EMPIRE ESSAY: The Terminator |url=http://www.empireonline.com/reviews/reviewcomplete.asp?FID=132648 |work=Empire magazine |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt; ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ &quot;[[ಕಾರ್ನಿವಲ್ ಇನ್ ರಿಯೊ]]&quot; ಎನ್ನುವ ಪ್ರಚಾರಿ ಸಂಬಂಧಿ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು.
[[ಚಿತ್ರ:Arnold Schwarzenegger's star on the Hollywood Walk of Fame.jpeg|thumb|right|240px|ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ಸ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ನ ಸ್ಟಾರ್ ಆನ್‌ ದ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ವಾಕ್‌ ಆಪ್‌ ಫೇಮ್‌]]
೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ, [[ಜೇಮ್ಸ್ ಕೆಮೆರಾನ್‌|ಜೇಮ್ಸ್ ಕೆಮೆರಾನ್‌ರ]] [[ವಿಜ್ಞಾನ-ಕಾದಂಬರಿ]] ಆಧಾರಿತ ''[[ದಿ ಟರ್ಮಿನೆಟರ್]]'' ಎನ್ನುವ [[ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ]] ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತ್ರಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref name=&quot;katzfilm&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;profilear&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;fanleam&quot;&gt;{{cite book |last=Leamer |first=Laurence |title=Fantastic: The life of Arnold Schwarzenegger |year=2005 |publisher=St Martin’s Press}}&lt;/ref&gt; ''ದಿ ಟರ್ಮಿನೆಟರ್‌'' ನನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ''[[ರೆಡ್ ಸಾನ್‌ಜಾ]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದ, ಆದರೆ ಅದು ಹೆಸರಿಲ್ಲದಂತೆ ಹೋಯಿತು.&quot;&lt;ref name=&quot;tessay&quot; /&gt; 
೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟ ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತು [[ಸಿಲ್ವೆಸ್ಟರ್ ಸ್ಟಾಲೋನ್‌]] ಇಬ್ಬರನ್ನು ಸಹ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.&lt;ref name=&quot;profilear&quot; /&gt; ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಪಾತ್ರಗಳು ಅವನ ಹಾಸ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಜ್ಞೆ ಅವರಿಗೆ ಸರಿಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ(ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಕೆಟ್ಟ [[ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗ|ಹಾಸ್ಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳು]] ಸಹ), ಗಂಭೀರವಾದ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಿಂದ ಈ ಪಾತ್ರಗಳು ಅವರನ್ನು ಬೇರೆಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು.  ಅವನ ಪರ್ಯಾಯವಾದ-ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಹಾಸ್ಯ/ರೋಮಾಂಚಕಾರಿಯಾದ ''[[ಲಾಸ್ಟ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಹೀರೋ]]'' ಚಿತ್ರದ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳು, ನಿಜವಲ್ಲದ ಪರ್ಯಾಯ ಪ್ರಪಂಚದಂತಿರುವ ''ಟರ್ಮಿನೆಟರ್ ೨: ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಡೇ'' ಚಿತ್ರದ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿತ್ತು, [[ಸಿಲ್ವೆಸ್ಟರ್ ಸ್ಟಾಲೋನ್‌]]‌ನನ್ನು ತನ್ನ ನಟನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು.   
ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟ, ಅವನು ಮಾಡಿದ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ: ''[[ಕಮ್ಯಾಂಡೋ]]'' (೧೯೮೫), ''[[ರಾ ಡೀಲ್]]'' (೧೯೮೬), ''[[ದಿ ರನ್ನಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನ್]]'' (೧೯೮೭) ಮತ್ತು ''[[ರೆಡ್ ಹೀಟ್]]'' (೧೯೮೮). ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ''[[ಪ್ರಿಡೇಟರ್]]'' (೧೯೮೭) ಎನ್ನುವ ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ. ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ [[ಮಿನ್ನಿಸೊಟ|ಮಿನ್ನಿಸೊಟದ]] [[ರಾಜ್ಯಪಾಲ|ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾಗುವ]] [[ಜೇಸ್ ವೆನ್‌ಟ್ಯುರ|ಜೇಸ್ ವೆನ್‌ಟ್ಯುರನ]] ಜೊತೆ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದ (ವೆನ್‌ಟ್ಯುರ ''[[ದಿ ರನ್ನಿಂಗ್ ಮ್ಯಾನ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿಯು ಸಹ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ) ಮತ್ತು [[ಕೆನ್‌ಚ್ಯುಕೆಯ ರಾಜ್ಯಪಾಲ]] ಹುದ್ದೆಯ ಮುಂದಿನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾದ [[ಸನ್ನಿ ಲ್ಯಾಂಧಮ್‌|ಸನ್ನಿ ಲ್ಯಾಂಧಮ್‌ನ]] ಜೊತೆ ''[[ಬ್ಯಾಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ &amp;amp; ರಾಬಿನ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದ.
''[[ಟ್ವಿನ್ಸ್]]'' (೧೯೮೮), ಎನ್ನುವ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಧಾನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಡ್ಯಾನಿ ಡೇವಿಟೊ|ಡ್ಯಾನಿ ಡೇವಿಟೊನ]] ಜೊತೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದ. ಚಿತ್ರವು ಹೊಸ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಹ ಕಂಡಿತ್ತು. ''[[ಟೊಟಲ್ ರೀಕಾಲ್]]'' (೧೯೯೦) ಚಿತ್ರವು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ಗೆ ೧೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ನಿವ್ವಳ ಲಾಭವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ಹಣದಲ್ಲಿ ೧೫% ಹಣವನ್ನು ಸಹಾ, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿಯಾಧಾರಿತ ಈ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪೌಲ್ ವರ್‌ಹೊಈವನ್ ನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರವು [[ಫಿಲಿಫ್ ಕೆ. ಡಿಕ್‌|ಫಿಲಿಫ್ ಕೆ. ಡಿಕ್‌ರವರ]] &quot;[[ವಿ ಕೆನ್ ರಿಮೆಮ್‌ಬರ್ ಇಟ್ ಫಾರ್ ಯು ಹೋಲ್‌ಸೇಲ್]]&quot; ಕಾದಂಬರಿಯಾಧಾರಿತ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ''[[ಕಿಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟೆನ್ ಕಾಪ್]]'' ಚಿತ್ರದದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಇವಾನ್ ರೈಟ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ಮತ್ತು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತೆ ಜೊತೆಗೂಡಿದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅಭಿನಯದ ''ಟ್ವಿನ್ಸ್'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ಇವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು.
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಿದನು. ಮೊದಲಿಗೆ ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ''[[ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನಿಂದ ಆರಿಸಲಾದ ಕಥೆಗಳನ್ನು]]'' ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟು ಕೊಂಡು [[ದಿ ಸ್ವಿಚ್]] ಎನ್ನುವ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟು [[ಟಿವಿ ಸಿರೀಸ್‌|ಟಿವಿ ಸಿರೀಸ್‌ವೊಂದನ್ನು]] ಆರಂಭಿಸಿದ. ''[[ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ ಇನ್ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್]]'' ಎನ್ನುವ [[ಟೆಲಿಸಿನಿಮಾ|ಟೆಲಿಸಿನಿಮಾವೊಂದನ್ನು]] ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ. ಇದುವರೆಗೂ ಸಹ ಅವನು ಸರಿಯಾಗಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿಲ್ಲ.
[[ಚಿತ್ರ:Chth arnold schwarzenegger.jpg|240px|left|thumb| ಫುಟ್‌ಪ್ರಿಂಟ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಪ್ರಿಂಟ್ಸ್‌ ಆಪ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಇನ್‌ ಪ್ರಂಟ್‌ ಆಪ್‌ ದ ಗೌಮ್ಯಾನ್ಸ್‌ ಚೈನೀಸ್‌ ಥಿಯೇಟರ್]]
ವಾಣಿಜ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲು ಸಹ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಸೆಳೆದ ೧೯೯೧''[[Terminator 2: Judgment Day]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭದ್ರಪಡಿಸಿಕೊಂಡ, ೧೯೯೧ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಚಿತ್ರ ಇದಾಗಿದೆ. ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ[[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಥಿಯೆಟರ್ ಒನರ್ಸ್]] ಸಂಘದವರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ನನ್ನು &quot;ಈ ದಶಕದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಟ&quot; ಎಂದು ಕರೆದರು.&lt;ref name=&quot;lifeline&quot; /&gt; ಅವನ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ [[ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಕಾಮಿಡಿ]] [[ಠಕ್ಕುತನದ]] ''[[ಲಾಸ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಹೀರೋ]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರ. ''[[ಜ್ಯುರಾಸಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್‌]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತೆರೆಕಂಡಿತು ಮತ್ತು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಸಹ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ''[[ಟ್ರೂ ಲೈಸ್]]'' (೧೯೯೪) ಎನ್ನುವ ಹಾಸ್ಯಪ್ರಧಾನ ಗೂಢಚಾರ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಮೂಲಕ ''ದಿ ಟರ್ಮಿನೆಟರ್'' ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಕೆಮರಾನ್]] ಮತ್ತು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತೆ ಜೊತೆಯಾದರು ಹಾಗೂ [[ಜೈಮಿ ಲೀ ಕರ್ಟೆಸ್‌|ಜೈಮಿ ಲೀ ಕರ್ಟೆಸ್‌ನ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ.
ಸ್ವಲ್ಪಸಮಯದಲ್ಲೇ ''[[ಜೂನಿಯರ್]]'' (೧೯೯೪) ಎನ್ನುವ ಹಾಸ್ಯ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ನಂತರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ಇವಾನ್ ರೈಟ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶನ ಮತ್ತು [[ಡ್ಯಾನಿ ಡೇವಿಟೊ]] ಸಹ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದ ಈ ಚಿತ್ರ ಈ ಮೂವರ ಮೂರು ಸಿನೆಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಬಾರಿಯ [[ಉತ್ತಮ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯ ನಟ|ಉತ್ತಮ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಅಥವಾ ಹಾಸ್ಯ ನಟ{{ndash}}]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.  '' ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.  ''[[ಇರೇಸರ್]]'' (೧೯೯೬) ಎನ್ನುವ ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಚಿತ್ರ ತೆರೆಕಂಡಿತು. [[ಕಾಮಿಕ್ ಬುಕ್]] ಆಧಾರಿತ ''[[ಬ್ಯಾಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ &amp;amp; ರಾಬಿನ್]]'' (೧೯೯೭) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಮಿ. ಫ್ರೀಜ್]] ಎಂಬ ಖಳನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ.  ಬೆನ್ನಿಗಾದ ಪೆಟ್ಟಿನಿಂದ ಚೇತರಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುವ ತನಕ ಇದೇ ಅವನು ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ''ಬ್ಯಾಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ &amp; ರಾಬಿನ್'' ಚಿತ್ರವು ಹೀನಾಯವಾಗಿ ಸೋಲನ್ನು ಕಂಡ ನಂತರ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಬಣ್ಣದ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನ ಚಿತ್ರಗಳ ಗಳಿಕೆಯು ಕ್ರಮೇಣ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು.
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅಭಿನಯಿಸಲಿರುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಿನಿಮಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಘೋಷಿತವಾದವು, ''[[ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಏಪ್ಸ್]]'', ''[[ಐ ಅಮ್ ಲೆಜೆಂಡ್]]'' ಮತ್ತು [[ಕ್ವಿಂಟೆನ್ ಟರ್ನ್ಟಿನೋ]] ನಿರ್ದೇಶನದ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ II]] ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಅವನಿಗೆ ಸ್ಟಾರ್ ಪಟ್ಟವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟವು. ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ II ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ಆಗಿ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ (''ಜೂನಿಯರ್'' ಮತ್ತು ''ಕೈಂಡರ್‌ಗಾರ್ಟೆನ್ ಕಾಪ್'' ಇವೇ ಆ ಮೊದಲ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳು). ಇದರ ನಂತರ ಅಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುರಿತ ರೋಮಾಂಚಕಾರಿ ಚಿತ್ರವಾದ ''[[ಎಂಡ್ ಆಫ್ ಡೇಸ್]]'' (೧೯೯೯) ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ನಿಧಾನವಾಗಿ ''[[ದಿ ಸಿಕ್ಸ್‌ಥ್ ಡೇ]]'' (೨೦೦೦) ಮತ್ತು ''[[ಕೊಲ್ಯಾಟರಲ್ ಡ್ಯಾಮೇಜ್]]'' (೨೦೦೨) ಎನ್ನುವ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ, ಆದರೆ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಚಿತ್ರಗಳು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಚಿತ್ರದ ಟೈಟಲ್‌ನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ''[[Terminator 3: Rise of the Machines]]'' ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರವು ೧೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಹಣಗಳಿಸಿತು.
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ಗೆ ಗೌರವಸೂಕವಾಗಿ ಸ್ಟೆಡ್‌ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ''ಟರ್ಮಿನೆಟರ್‌'' ನ ೨೫-ಮೀಟರ್(೮೨-ಅಡಿ) ಎತ್ತರದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಸಾಂಸೃತಿಕ ಸಂಘವೊಂದು ಆಲೋಚಿಸಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಈ ಆಲೋಚನೆಯನ್ನು ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾವಿ ಒಪ್ಪಿದನು, ಆದರೆ ಅದೇ ಹಣವನ್ನು ಸಮಾಜದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು [[ವಿಶೇಷ ಒಲಂಪಿಕ್‌|ವಿಶೇಷ ಒಲಂಪಿಕ್‌ಗಾಗಿ]] ಬಳಸುವುದು ಉತ್ತಮವೆಂದು ಯೋಚಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Arnold wants 'Terminator' statue killed |publisher=Killoggs |url=http://www.killoggs.com/news/?news=609 |date=2002-09-27 |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2009-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090223210646/http://www.killoggs.com/news/?news=609 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ''[[ದಿ ರನ್‌ಡೌನ್]]'' (ಅಥವಾ ''ವೆಲ್‌ಕಮ್ ಟು ದಿ ಜಂಗಲ್'' ) ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ದಿ ರಾಕ್‌|ದಿ ರಾಕ್‌ನ]] ಜೊತೆ ಮೂರು ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ, ಮತ್ತು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ''[[ಆರೌಂಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಇನ್ 80 ಡೇಸ್]]'' ಎನ್ನುವ ರಿಮೇಕ್ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಷನ್ ಸ್ಟಾರ್ [[ಜಾಕಿ ಚಾನ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸಿನಿಮಾ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ''[[ಲಿಬರ್ಟಿ’ಸ್ ಕಿಡ್ಸ್]]'' ([[ವ್ಯಾಲಿ ಫಾರ್ಜ್]]) ಎನ್ನುವ ಅನಿಮೆಟೆಡ್ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾರನ್ ವಾನ್ ಸ್ಟ್ಯೂಬಿನ್]] ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ೨೪ನೇ ಕಂತಿನಲ್ಲಿ ಕಂಠದಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ಕಿಡ್ &amp;amp; ಐ]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ''[[ಟರ್ಮಿನೆಟರ್ ಸಾಲ್ವೇಷನ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂಲವಾದ T-೮೦೦ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, [[ರೊನಾಲ್ಡ್ ಕಿಕ್ಕಿಂಜರ್]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬ ವರ್ತಮಾನಗಳು ಕೇಳಿ ಬಂದಿದ್ದವು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ ಕುರಿತ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆದನು,&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://scifiwire.com/2009/03/arnold-confirms-but-downp.php |title=Arnold downplays a Terminator Salvation cameo |publisher=SCI FI Wire |date= |accessdate=2009-03-11 |archive-date=2009-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090313234133/http://scifiwire.com/2009/03/arnold-confirms-but-downp.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ಗೊತ್ತಾದ ವಿಷಯವೇನೆಂದರೆ, ಆತ ಆ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಲಿಲ್ಲ, ಹೊರತಾಗಿ ಆತನ ಹಿಂದಿನ ಚಿತ್ರವೊಂದರಿಂದ ತೆಗೆದು ಅದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web|url =http://movies.tvguide.com/Movie-News/Arnold-Schwarzenegger-Terminator-1005894.aspx|title=Arnold Schwarzenegger (Virtually) Back in Terminator Salvation|publisher=TVGuide.com|accessdate=2009-05-08}}&lt;/ref&gt;
== ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ ==
{{Main|Political career of Arnold Schwarzenegger}}
[[ಚಿತ್ರ:Arnold-Cheney.jpg|thumb|right|ವೈಟ್‌ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಡಿಕ್‌ ಚಿನಿ ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ್ದರು.]]
=== ಆರಂಭಿಕ ರಾಜಕೀಯ ===
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರು ಸುಮಾರು ವರ್ಷಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌]] ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ನಟರಾಗಿದ್ದಂಥ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ನೋಟಗಳು,[[ಲಿಬರೆಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್]]‌-ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಆಧಾರವೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ನಟರಿಗಿಂತ ಯಾವಾಗಲೂ ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ಅವರು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರು. [[2004ರ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕನ್‌ವೆನ್ಷನ್‌|2004ರ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕನ್‌ವೆನ್ಷನ್‌ನಲ್ಲಿ]], ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿ ತಾನು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಏಕಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು:&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.cnn.com/2004/ALLPOLITICS/08/31/gop.schwarzenegger.transcript/ |date=August 31, 2004 |title=Schwarzenegger: No country more welcoming than the USA |publisher=CNN.com |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt;
{{quote|I finally arrived here in 1968. What a special day it was. I remember I arrived here with empty pockets but full of dreams, full of determination, full of desire. The [[United States presidential election, 1968|presidential campaign]] was in full swing. I remember watching the [[Richard Nixon|Nixon]]-[[Hubert Humphrey|Humphrey]] presidential race on TV. A friend of mine who spoke German and English translated for me. I heard Humphrey saying things that sounded like [[socialism]], which I had just left.
But then I heard Nixon speak. He was talking about free enterprise, getting the government off your back, lowering the taxes and strengthening the military. Listening to Nixon speak sounded more like a breath of fresh air. I said to my friend, I said, &quot;What party is he?&quot; My friend said, &quot;He's a Republican.&quot; I said, &quot;Then I am a Republican.&quot; And I have been a Republican ever since.}}
೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರು [[ರೇಗಾನ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಷ್ಟ್ರೇಶನ್‌|ರೇಗಾನ್‌ ಅಡ್ಮಿನಿಷ್ಟ್ರೇಶನ್‌ನಿಂದ]] ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ವಿಡಿಯೋ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ [[ಡ್ರಗ್‌]] ವಿರೋಧಿಯಾಗಿ ''[[ಸ್ಟಾಪ್‌ ದ ಮ್ಯಾಡ್‌ನೆಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಚಳುವಳಿ ಜಾಥಾವೊಂದರಲ್ಲಿ [[ವೈಸ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌]] ಆಗಿದ್ದ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಹೆಚ್‌.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಬುಷ್‌|ಜಾರ್ಜ್‌ ಹೆಚ್‌.ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಬುಷ್‌ಅವರ]] ಜೊತೆಗೂಡಿ, [[1988ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ|1988ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯ]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷದವರಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲು ಬಂದಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Noonan&quot;&gt;{{cite book | last = Noonan| first = Peggy| authorlink =Peggy Noonan | title = What I Saw at the Revolution: A Political Life in the Reagan Era| publisher = Random House| date = October 14, 2003| location = New York| page = 384 | isbn = 9780812969894}}&lt;/ref&gt; 
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ರವರು ೧೯೯೦ರಿಂದ ೧೯೯೩ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಂಥ [[ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಆನ್‌ ಪಿಸಿಕಲ್‌ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಸ್ಫೋರ್ಟ್ಸ್‌|ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಆನ್‌ ಪಿಸಿಕಲ್‌ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಸ್ಫೋರ್ಟ್ಸ್‌ನ]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದದ್ದು ಅವರ ಪ್ರಥಮ ರಾಜಕೀಯ ನೇಮಕವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;lifeline&quot; /&gt; &quot;[[ಕಾನನ್‌]] ದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌&quot; ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿಟ್ಟಂತಹ ಜಾರ್ಜ್‌ ಹೆಚ್‌.ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬೂಷ್‌ರವರಿಂದ ಅವರು ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.  ನಂತರ ಅವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ [[ಪೀಟ್ ವಿಲ್ಸನ್‌]] ಅವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಗೌರ್ವನರ್ಸ್‌ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ ಆನ್‌ ಪಿಸಿಕಲ್‌ ಫಿಟ್‌ನೆಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೂ, ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತನ್ನ ಚುನಾವಣೆಯಿಂದ ಎಡ-ಪ್ರವೃತ್ತಿಯವರಾಗಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಲಿಬರಲ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;White&quot;&gt;{{cite web |url=http://usliberals.about.com/b/2006/01/14/arnold-schwarzenegger-californias-newest-democrat.htm |title=''Arnold Schwarzenegger, California's Newest Democrat'' |accessdate=2008-04-18 |last=White |first=Deborah |date=2006-01-14 |archive-date=2010-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100621125244/http://usliberals.about.com/b/2006/01/14/arnold-schwarzenegger-californias-newest-democrat.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
೧೯೯೩ರಿಂದ ೧೯೯೪ರ ಮಧ್ಯೆ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ರೆಡ್‌ ಕ್ರಾಸ್‌ನ ರಾಯಭಾರಿ (ಪ್ರಸಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುವ ಔಪಚಾರಿಕ ಕರ್ತವ್ಯ) ಆಗಿದ್ದರು, ಅನೇಕ ದೂರದರ್ಶನ/ರೇಡಿಯೋಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತವನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಘೋಷಣೆ|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು]] ಸಹಾ ಮಾಡಿದರು. ಆತನ ರೆಡ್‌ ಕ್ರಾಸ್‌ ಇರುವ ಬಿಳಿ ಟೀ-ಶರ್ಟ್‌ ಧರಿಸಿದ ಬಳುಕಲ್ಪಟ್ಟ ತೋಳುಗಳಿದ್ದ ಭಂಗಿಯ ಕಾರಣ ಒಂದಿಷ್ಟು ಆಸಕ್ತಿ ಆ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿತು ಮತ್ತು ಆ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು.
೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ''[[ಟಾಕ್‌]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರನ್ನು ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸಿದ್ದೀರಾ ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗಿತ್ತು. &quot;ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೇನೆ&quot; ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದರು. ಆ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ನಾನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಯೋಚಿಸಿದ್ದೇನೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;governtalk&quot;&gt;{{cite news |title=Arnold cast as Governor? |date=1999-10-04 |url=http://www.schwarzenegger.com/news.asp?id=90 |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523203946/http://www.schwarzenegger.com/news.asp%3Fid%3D90 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನಂತರ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಹಾಲಿವುಡ್‌ ರಿಪೋರ್ಟರ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲ|ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಲು]] ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲುವ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸ ಬಯಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಹೇಳಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;governtalk&quot; /&gt; ತನ್ನ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಮಾತುಗಳ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು &quot;ನಾನು ಪ್ರದರ್ಶನ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ{{ndash}}, ಮತ್ತು ಈ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದೇನೆ. ಅದರಿಂದ ನಾನೇಕೆ ದೂರವಾಗಬೇಕು ಮತ್ತು ಬೇರೆಯದರಲ್ಲಿ ಬೀಳಬೇಕು?&quot;&lt;ref name=&quot;governtalk&quot; /&gt; ಎಂದಿದ್ದರು.
=== ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ===
[[ಚಿತ್ರ:Schwarzenegger Bush.jpg|thumb|left| ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಬುಷ್‌ ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರನ್ನು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದರು.]]
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ''[[ದ ಟುನೈಟ್‌ ಶೋ ವಿತ್‌ ಜೇ ಲೆನೊ]]'' ಕಂತಿನ ಆಗಸ್ಟ್‌ ೬, ೨೦೦೩ರಂದು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗಾಗಿ [[2003ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ರೀಕಾಲ್‌ ಚುನಾವಣೆ|2003ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ರೀಕಾಲ್‌ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ತಾನು ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;profilear&quot; /&gt;  ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ನೋಟಗಳು ಅಧಿಕ ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯನ್‌ ದೇಶದ ಜನಕ್ಕೆ ಅಪರಿಚಿತವೆನಿಸಿದ್ದವು.  ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವರನ್ನು &quot;ಗೌರ್ವನೇಟರ್‌&quot; (''ದ ಟರ್ಮಿನೇಟ‍ರ್‌'' ಚಿತ್ರವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ) ಮತ್ತು &quot;ದ ರನ್ನಿಂಗ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌&quot;(ತನ್ನ ಮತ್ತೊಂದು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಹೆಸರು) ಮತ್ತು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು &quot;ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ&quot; ಎಂದೆಲ್ಲಾ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಉಮೇದುಗಾರಿಕೆಯು ತತ್‌ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿಯೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿಯಾಯಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು, ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಚರ್ಚಾಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ‌೨೪, ೨೦೦೩ರಂದು ಒಂದು ಚರ್ಚಾಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೭, ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಗ್ರೇ ಡ್ಯಾವೀಸ್‌ ಅವರು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಪರವಾದ ೫೫.೪% ''ಯೆಸ್‌'' ಮತಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಛೇರಿಯಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾದರು, ರಹಸ್ಯ ಮತದಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಎರಡನೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯಂತೆ ಡ್ಯಾವೀಸ್‌ಗೆ ೪೮.೬%ಮತ ಬಂದಿದ್ದು ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಡೆಮಾಕ್ರಟ್‌ನ [[ಕ್ರುಜ್‌ ಬಸ್ಟಾಮಾಂಟೆ]],ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ [[ಟಾಮ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಲಿಂಟೊಕ್‌]] ಮತ್ತು ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.  ೩೧% ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದ ಬಸ್ಟಾಮಂಟೆ ಅವರ ಸಮೀಪದ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಸುಮಾರು ೧.೩ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಮತಗಳಿಂದ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು.  [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಸಂವಿಧಾನ|ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಸಂವಿಧಾನದ]] ನಿಯಮಗಳಂತೆ, ಚುನಾವಣೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ೧೮೬೨ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲ [[ಜಾನ್‌ ಜಿ.ಡೋವ್ನೇ]] ಅವರು ಐರೀಷ್‌-ನಿವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ ಪ್ರಥಮ ವಿದೇಶಿ-ನಿವಾಸಿಗರೆನಿಸಿಕೊಂಡರು. 
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ ತಕ್ಷಣ, [[ವಿಲ್ಲೈ ಬ್ರೋನ್‌|ವಿಲ್ಲೈ ಬ್ರೋನ್‌ರವರು]], ಅವರು ರಾಜ್ಯಪಾಲರನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲು ಚಾಲನೆ ಆರಂಭಿಸುತ್ತೇನೆಂದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು [[ಗ್ರಿಡ್‌ಲಾಕ್‌]] ಸರಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಾಗಲು ಅವರು ಏನು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರೋ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದ್ದರು. ಆತನ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಕುರಿತು ಬಂದಿದ್ದ ಒಂದು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾಲೊಂದನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುತ್ತಾ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ನ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನು &quot;[[ಗರ್ಲೀ ಮೆನ್]]‌&quot; ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ.(''[[ಸಾಟರ್ಡೆ ನೈಟ್‌ ಲೈವ್‌]]'' ನ ಚಿತ್ರಣವಾದ &quot;[[ಹಾನ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಫ್ರಂಜ್]]‌&quot; ನಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ).&lt;ref name=&quot;SFGirlieMen&quot;&gt;{{cite news |title=Schwarzenegger deems opponents 'girlie-men' |date=2004-07-18 |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2004/07/18/MNGH57NKAF1.DTL |work=The San Francisco Chronicle |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080504060359/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fchronicle%2Farchive%2F2004%2F07%2F18%2FMNGH57NKAF1.DTL |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[ಚಿತ್ರ:CaliforniaStateCapitolGovernorOffice.JPG|thumb|left|ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಕಛೇರಿ ಇದೆ.]]
ವಾಹನ ನೊಂದಣಿ ಫೀಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು, ಅಂತೆಯೇ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ವಲಸೆಗಾರರಿಗೆ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟ ಚಾಲಕರ ಪರವಾನಗಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ - ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸಾಧಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ವಿಜಯಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ನಂತರ ಅವರು, ಫವರ್‌ಪುಲ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಯುನಿಯನ್‌ ಅವರ ವಿವಿಧ ಕಾರ್ಯತತ್ಪರತೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಅಘಾತವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಅವರಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ರ [[ವಿಶೇಷ ಚುನಾವಣೆ|ವಿಶೇಷ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ]] ನಾಲ್ಕು ರಹಸ್ಯ ಮತದಾನದಿಂದ ಸೋತಿದ್ದುದು ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ವಾಸ್ತವಾಂಶಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದದ್ದಾಗಿದೆ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಸೋಲುಗಳಿಗಾಗಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ಜನರಲ್ಲಿ ಸಾಮರಸ್ಯ ಮೂಡಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು &quot; ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ೧೬೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರೆ, ಯಾರೊಬ್ಬರು ಜಯಗಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು. 
ಶ್ವಾನೆಗ್ಗರ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಯೋಜನಾ ಚತುರರ ಜೊತೆಗಾರನ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪುನಃ ವಿರೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಡೆಮಾಕ್ರಟ್‌ನ ಸೂಸಾನ್‌ ಕೆನ್ನಡಿ ಅವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Press Release|url=http://gov.ca.gov/press-release/1191/|accessdate=2008-04-18|archive-date=2009-09-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20090901104721/http://gov.ca.gov/press-release/1191/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆದರು, ಮುಂದಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಚುನಾವಣೆಯವರೆಗೆ ಹೋಗುವಂತಹ ಅಲ್ಪ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ {0}ಅರೌಂಡ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಇನ್‌ ೮೦ಡೇಸ್‌{/0}ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಂತಹ ಸಹನಟ [[ಜಾಕಿ ಚಾನ್‌|ಜಾಕಿ ಚಾನ್‌ನ]] ಕಡೆಯಿಂದ [[ಕೃತಿ ಚೌರ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ]] ಹೋರಾಡುವಂತಹ ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Jackie Chan and Arnold vs Piracy |publisher=Google Video |url=http://video.google.com/videoplay?docid=6443035544827856436&amp;q=Jackie+Chan&amp;pr=goog-sl |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2011-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520070327/http://video.google.com/videoplay?docid=6443035544827856436&amp;q=Jackie+Chan&amp;pr=goog-sl |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ನವೆಂಬರ್ ೭, ೨೦೦೬ನಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತಹ ೨೦೦೬ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್]]‌, [[ಫಿಲ್‌ ಆ‍ಯ್‌‍೦ಜೆಲಿಡೆಸ್]]‌,ದ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಟ್ರೆಜರರ್‌]] ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ್ದರು. ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಉಳಿದವುಗಳಿಗಿಂತ ಹೊಸ ಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದರೂ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಮರುಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ ಮತಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಆಂಜೆಲಿಡೇಸ್‌ನ ೩೮.೯% ಮತಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ೫೬.೦% ಮತವನ್ನು ಪಡೆದು, ಜಯಗಳಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=General Election{{ndash}} Governor |publisher=California Secretary of State |url=http://vote.ss.ca.gov/Returns/gov/00.htm |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2007-02-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070219111658/http://vote.ss.ca.gov/Returns/gov/00.htm |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಬಲದಿಂದ ದೂರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸಮೂಹದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುವುದನ್ನು ಅನೇಕ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ನೋಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಭಾಷಣವನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲುಥರ್ ಕಿಂಗ್‌, ಜೆಆರ್‌.ಬ್ರೆಕ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌, ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿನ್ಕೋದ ಮೇಯರ್ [[ಗೇವಿನ್‌ ನ್ಯೂಸಮ್‌]] -ಅವರುಗಳು ಹೇಳಿದ್ದೆನೆಂದರೆ, &quot; ಅವರು ಡೆಮಾಕ್ರಟ್‌ ಆಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ [... ]ಅವರು ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.  ನಾನು ಮಧ್ಯದ-ಎಡಕ್ಕೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ&quot;.
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಅವರ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಹುದ್ದೆಯ ಅವಧಿಯು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೆನೆಟ್‌|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೆನೆಟ್‌ಗೆ]] ಹೋಗಬಹುದು ಎಂಬ ವದಂತಿ ಹಬ್ಬಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/12/22/AR2006122201476.html|title=Schwarzenegger Remakes Himself as Environmentalist |publisher=The Washington Post|accessdate=2008-07-13|first=John |last=Pomfret}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web| url = http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2009/03/22/MNJH16KC5G.DTL| title = Predictions for Schwarzenegger's Next Big Role| author = Marinucci, Carla| date = 2009-03-22| accessdate = 2009-03-23| publisher = SFgate| archive-date = 2009-03-26| archive-url = https://web.archive.org/web/20090326025246/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2009%2F03%2F22%2FMNJH16KC5G.DTL| url-status = dead}}&lt;/ref&gt; 
[[ಚಿತ್ರ:Visit wildfires 2007.jpg|thumb|right| ವಿತ್‍‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಆ‍ಯ್‌‍೦ಡ್‌ ಸೆನೆಟಾರ್‌ ಡಿನ್ನೈ ಫೈನ್ಸ್‌ಟಿನ್‌ ಬಿಹೈಂಡ್‌ ಹಿಮ್‌, ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್‌ ಜಾರ್ಜ್‌ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬುಷ್‌ ಕಾಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ವೈಲ್ಡ್‌ಫೈರ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಫೈರ್‌ಫೈಟಿಂಗ್‌ ಎಫರ್ಟ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2007]]
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಅನಧಿಕೃತ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆದಿರುವ ವೆಂಡಿ ಲೈಫ್‌ ಅವರು, ಆತ [[ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ]] ಮತ್ತು ಸಿನಿಮಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅವರು ಒಳಸಂಚು ರೂಪಿಸಿದ್ದರು, ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;governG2&quot; /&gt; ಲೈಫ್‌ ಅವರು, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತಮ್ಮ ಬಲದ ಕುರಿತು ಉನ್ಮತ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಅವರ ಮಾತನ್ನು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ, &quot;ನಾನು ನಾಯಕರುಗಳಾದಂತಹ ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನರ ಭಾಗವಾಗಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ, ಆದರೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುವ ಬೃಹತ್‌ ಸಮೂಹದ ಭಾಗವಾಗಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಅದನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾನು ತಮ್ಮ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ೧೦೦%ನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ನಾಯಕರನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೇನೆ{{ndash}}, ನಾನು ಇತರೆ ಜನರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಜನರಿಂದ ಯಾವಾಗಲೂ ಆಕರ್ಷಿತನಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;governG2&quot; /&gt; ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ರವರು, [[ರಾಜಕೀಯ|ರಾಜಕೀಯವನ್ನು]] ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು ಎಂದಿಗೂ ತಮ್ಮ ಗುರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರು &quot;ನಾನು ರಾಜಕೀಯ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದೇನೆ. ನಿರಂತರ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ನಿಯಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಬಹುದು, ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಬಹುದು. ನಾನು ಜನಸೇವಕನಾಗುವಂತಹ ಸಂಗತಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ಯುನೈಸ್‌ ಮತ್ತು [[ಸಾರ್ಜೆಂಟ್‌ ಶ್ರೀವರ್‌]]-ಅವರು ನನ್ನ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;LAWarn&quot; /&gt; ಯುನೈಸ್‌ ಕೆನ್ನೆಡಿ ಶ್ರೀವರ್ [[ಜಾನ್‌ ಎಫ್‌.ಕೆನ್ನೆಡಿ|ಜಾನ್‌ ಎಫ್‌.ಕೆನ್ನೆಡಿಯ]] ಸಹೋದರಿ ಮತ್ತು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರಿಗೆ [[ಅತ್ತೆ|ಅತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದರು]], ಸಾರ್ಜೆಂಟ್‌ ಶ್ರೀವರ್ ಅವರು ಯುನೈಸ್‌ನ ಪತಿ ಮತ್ತು ಶ್ವಾರ್ಜನೆಗ್ಗರ್‌ಗೆ [[ಮಾವ|ಮಾವನಾಗಿದ್ದರು]]. ''[[ಟೈಮ್‌]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯ ೨೦೦೫ರ ವರ್ಷದ ವಿಮರ್ಶಾ ವಿಷಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು [[ಸಂವಿಧಾನ|ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ]] ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು; ಅವರು ಪ್ರಸ್ತುತ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ನಾಗರೀಕ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ನಾಗರೀಕರಲ್ಲ]]. ''[[ದ ಸಿಂಪಾಸ್‌ ಮೂವೀ]]'' ಯಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಮತು ಸೈಲ್ವೆಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಟಾಲ್ಲೋನ್ ''[[ಡೆಮೊಲಿಷನ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌]]'' ಆಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ; ಅದು ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಅನುಮತಿಸಿದಂತಹ ಜಾರಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತ್ತು.
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ/ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಉಭಯ ನಾಗರೀಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;DamageAustria&quot;&gt;{{cite news |title=BBC News: Schwarzenegger 'damages Austria' |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/4198633.stm |publisher=BBC News |date=2005-01-22 |accessdate=2008-04-18 |quote=He said Mr Schwarzenegger, who has dual nationality...}}&lt;/ref&gt; ಅವರು ಹುಟ್ಟಿನಿಂದಲೇ ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ ದೇಶದ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ದೇಶೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟದ್ದರಿಂದ ಯು.ಎಸ್‌.ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು.  ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ ದೇಶದವರು ಮತ್ತು ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಯುರೋಪ್ ಖಂಡದವರಾಗಿ ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ [[2006ರ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಸೊಲ್ಯುಷನ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟ್‌|2006ರ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಸೊಲ್ಯುಷನ್ಸ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ವಿರುದ್ದ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ೨೦೦೭ರ [[ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ವಾಯ್ಸ್‌|ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ವಾಯ್ಸ್‌ನ]] ಚಳುವಳಿಗಾರ ವರ್ಷದ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಯುಎಸ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಇಯು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಎಮಿಷನ್ಸ್‌ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್‌ ಸ್ಕೀಮ್‌ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;EV50&quot;&gt;{{cite web |title=Schwarzenegger wins European Voice campaigner of the year award |publisher=European Voice |url=http://www.europeanvoice.com/page/the-evawards-europeans-of-the-year/784.aspx |date=2007-11-27 |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt; ಈಗಲೂ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತನ್ನ ಅಮೇರಿಕಾ ದೇಶದ ನಾಗರೀಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ತನ್ನ ವಿದೇಶಿ ಹುಟ್ಟಿನ ಹೊರತಾಗಿ ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದೆಡೆಗೆ ಉತ್ತಮ ನಂಟನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದರು.
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಹುದ್ದೆಯ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಸಂಬಳ $೧೭೫,೦೦೦ ವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Taxformsre&quot;&gt;{{cite web |last=Nelson |first=Soraya |title=News: Schwarzenegger releases tax returns |publisher=OCRegister.com |url=http://www.ocregister.com/ocregister/news/atoz/article_1102616.php |date=2006-04-15 |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080413151328/http://www.ocregister.com/ocregister/news/atoz/article_1102616.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[2008ರ ಯು.ಎಸ್‌.ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ|2008ರ ಯು.ಎಸ್‌.ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯ]] [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪ್ರೈಮರಿ|ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪ್ರೈಮರಿಯಲ್ಲಿ]] ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು; [[ರುಡಿ ಗಿಲೈನಿ]] ಮತ್ತು ಸೆನೆಟರ್ [[ಜಾನ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೈನ್‌]] ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದರೂ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೨೦೦೭ ಮತ್ತು ೨೦೦೮ಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ತಟಸ್ಥತೆ ತೋರಿಸಿದ್ದರು. ಗಿಲಾನಿ ಅವರು ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮತಗಳ ಕಾರಣ ಜನವರಿ ೩೦, ೨೦೦೮ರಂದು ನಡೆದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೈನ್‌ನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ನಂತರ ಆ ರಾತ್ರಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ]] [[ಸಿಮಿ ವ್ಯಾಲಿ|ಸಿಮಿ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ]] [[ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ರೇಗಾನ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್‌ ಲೈಬ್ರರಿ|ರೊನಾಲ್ಡ್‌ ರೇಗಾನ್‌ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯಲ್‌ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿ]] ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಚರ್ಚಾಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ಮುಂದಿನ ದಿನ, ಅವರು ಮ್ಯಾಕೈನ್‌ನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾ &quot;ಇದು ರುಡಿಯವರ ತಪ್ಪು!&quot; ಎಂದು ಹಾಸ್ಯಮಾಡಿದ್ದರು. (ಇಬ್ಬರು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಸ್ನೇಹವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವರು ಮನಸು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ).&lt;ref&gt;{{cite web|publisher=The Baltimore Sun|url=weblogs.baltimoresun.com/news/politics/blog/2008/01/arnold_opens_flood_of_mccain_e.html|title=Arnold opens 'flood' of McCain endorsements|accessdate=2008-05-07}}&lt;/ref&gt; ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಬೆಂಬಲವು ಸೆನೆಟರ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕೈನ್‌ನ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆಗಾಗಿರುವಂತಹ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇಬ್ಬರೂ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು.
==== ಮೂರು ಮುಷ್ಕರಗಳ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ====
ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು [[ಪ್ರೊಪೊಸಿಷನ್‌ 66|ಪ್ರೊಪೊಸಿಷನ್‌ 66ನನ್ನು]] ವಿರೋಧಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅದು ನವೆಂಬರ್ ‌೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ [[ಮೂರು ಮುಷ್ಕರಗಳ ಕಾನೂನಿ|ಮೂರು ಮುಷ್ಕರಗಳ ಕಾನೂನಿನ]] ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಈ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಅದು ತೀರಾ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಗಂಭೀರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ೨೫ ವರ್ಷದಿಂದ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಲು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾದ ಮೂರನೇ ಉಗ್ರ ಅಪರಾಧದ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ರಹಸ್ಯ ಮತದಾನದ ಕೊನೆ ವಾರಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಪ್ರೊಪೊಸಿಷನ್‌‍ ೬೬&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=7F6PBldQxZc&amp;amp;feature=related ಟಿವಿ-ಕಮರ್ಷಿಯಲ್‌ ಆಪ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ದ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಆಗನೆಷ್ಟ್‌ ಪ್ರೊಪೊಸಿಷನ್‌ 66 ]&lt;/ref&gt; ವಿರುದ್ಧ ತೀವ್ರವಾದ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://articles.latimes.com/2004/nov/01/local/me-campaign1 ಮೇಗಾನ್‌ ಗಾರ್ವೇ ಆ‍ಯ್‌ಂಡ್‌ ರಾಬರ್ಟ್‌ ಸಲ್ಲಾಡೇ &quot;ಪ್ರೊಪಿಸಿಷನ್‌. 66 ಇನ್‌ ಟಫ್‌ ಫೈಟ್‌&quot;, LAtimes.com]&lt;/ref&gt;  &quot;ಅದು ೨೬,೦೦೦ ಅಪಘಾತಕಾರಿ ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಚಾರಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು&quot; ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು.
=== ಚುನಾವಣಾ ಇತಿಹಾಸ ===
{{Election box begin|title=California gubernatorial recall election, 2003}}
{{Election box candidate with party link
|party = Republican Party (US)
|candidate = Arnold Schwarzenegger
|votes = 4,206,284
|percentage = 48.6
|change =
}}
{{Election box candidate with party link
|party = Democratic Party (US)
|candidate = [[Cruz Bustamante]]
|votes = ೨,೭೨೪,೮೭೪
|percentage = ೩೧.೫
|change =
}}
{{Election box candidate with party link
|party = Republican Party (US)
|candidate = [[Tom McClintock]]
|votes = ೧,೧೬೧,೨೮೭
|percentage = ೧೩.೫
|change =
}}
{{Election box candidate with party link
|party = Green Party (US)
|candidate = [[Peter Miguel Camejo]]
|votes = ೨೪೨,೨೪೭
|percentage = ೨.೮
|change =
}}
{{Election box end}}
{{Election box begin|title=California Gubernatorial Election 2006}}
{{Election box candidate with party link
|party = Republican Party (United States)
|candidate = Arnold Schwarzenegger&lt;br /&gt;(Incumbent)
|votes = 4,850,157
|percentage = 55.9
|change = +7.3
}}
{{Election box candidate with party link
|party = Democratic Party (United States)
|candidate = [[Phil Angelides]]
|votes = ೩,೩೭೬,೭೩೨
|percentage = ೩೯.೦
|change =
}}
{{Election box candidate with party link
|party = Green Party (United States)
|candidate = [[Peter Miguel Camejo]]
|votes = ೨೦೫,೯೯೫
|percentage = ೨.೩
|change = -೦.೫
}}
{{Election box end}}
=== ಪರಿಸರದ ದಾಖಲೆ ===
ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೭,೨೦೦೬ ರಂದು, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಗ್ರೀನ್‌ಹೌಸ್‌ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸಿಕೆ ಮೇಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮೊದಲ ಕ್ಯಾಪ್‌ ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿರುವ ಬಿಲ್‌ಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಕಾಯಿದೆಯು ಯುಟಿಲಿಟಿಗಳು, ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊರಬಿಡಬಹುದಾದ ಅನಿಲದ ಮಿತಿಯ ಕುರಿತು ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಎರಡನೇ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಬಿಲ್‌ಗೂ ಸಹ ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು. ಅದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಹಸಿರುಮನೆ ಅನಿಲ ಹೊರಸೂಸಿಕೆ ಗುಣಮಟ್ಟಗಳ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸದಿದ್ದಂತಹ ಪೂರೈಕೆದಾರರೊಂದಿಗಿನ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಂದ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತ್ತು. ಈ ಎರಡು ಬಿಲ್‌ಗಳು ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ೨೦೨೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೧೯೯೦ ನಲ್ಲಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ೨೫ ಪರ್ಸೆಂಟ್‌ನ ಕಡಿಮೆಗೆ ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ರೀನ್‌ ಹೌಸ್‌ ಅನಿಲದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ೨೦೫೦ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೮೦ ಪರ್ಸೆಂಟ್‌ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಆಡಳಿತಾಂಗ ಆದೇಶ ನೀಡಿದ್ದರು.
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೭, ೨೦೦೬ರಂದು ಮತ್ತೊಂದು ಅಧಿಕಾರಿಯುತ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಅದು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗ್ರೀನ್‌ಹೌಸ್‌ ಗ್ಯಾಸ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಹೆಜ್ಜೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ.  ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿದ್ಯುತ್‌ ಕೇಂದ್ರದ ಕಾರ್ಬನ್‌ನ ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವುದರಿಂದ ಕಾರ್ಬನ್‌ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ ಹೊರಸೂಸಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮ ಮಾಡುವುದು ಅವರ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.  ಹೊರಸೂಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದಂತಹ ಯಾವುದೇ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಕಾರ್ಬನ್‌ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್‌ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಅಂತರವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಅಧಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್ಸ್‌ ಅನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಈ ಯೋಜನೆಯು ಕಾರ್ಯಗತವಾಗಬೇಕೆಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[http://www.foxnews.com/wires/2006Oct17/0,4670,GlobalWarmingSchwarzenegger,00.html &quot;ಕಾಲ್‌ ಜಾಯಿನ್ಸ್‌ ನಾರ್ಥೆಸ್ಟ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಫೈಟ್‌&quot;] ''ಫಾಕ್ಸ್‌ ನ್ಯೂಸ್‌''. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೧೭, ೨೦೦೬. ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಮೇ ೧೫, ೨೦೦೮&lt;/ref&gt; ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ವಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ವಿರುದ್ದ ಹೋರಾಡುವ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿ ಬಳಕೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾರ್ಬನ್‌ನ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತನ್ನ [[ಹಮ್ಮರ್]] ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಜಲಜನಕದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಬಯೋಪ್ಯುಯೆಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಲು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ತನ್ನ ಮನೆಯನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಿಡಲು ಸೋಲಾರ್ ಪ್ಯಾನಲ್‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;[http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2007/04/02/8403410/index.htm &quot;ದ ಗೌರ್ನರ್‌’ಸ್‌ ಗ್ರೀನ್‌ ಅಜೆಂಡಾ&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131106005149/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/2007/04/02/8403410/index.htm |date=2013-11-06 }} ''ಫಾರ್ಚುನ್‌ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್‌''. ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೩, ೨೦೦೭ ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಮೇ ೧೫, ೨೦೦೮.&lt;/ref&gt;
ಯುಎಸ್‌ ಮೋಟಾರ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತಂತೆ ಅವರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦, ೨೦೦೯ರಂದು [[ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌|ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ೨೦೦೯ರ [[ಎಸ್‌ಎಇ]] ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;[http://www.sae.org/servlets/pressRoom?OBJECT_TYPE=PressReleases&amp;amp;PAGE=showRelease&amp;amp;RELEASE_ID=970 &quot;ಎಸ್‌ಎಇ 2009 ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸ್ಪೆಷಲ್‌ ಓಪನಿಂಗ್‌ ಸೆರೆಮೊನೀಸ್‌ ಟು ಫ್ಯುಚರ್‌ ಗೌರ್ವನ್ಮೆಂಟ್‌.ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌&quot;] ''ಎಸ್‌ಎಇ''. ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೦, ೨೦೦೯. ಅಕ್ಸೆಸ್ಡ್‌ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೬, ೨೦೦೯.&lt;/ref&gt; 
=== ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ''ಫಕ್‌ ಯು'' ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ಪತ್ರ ===
ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದ [[ಫೈರ್‌ಮಂಟ್‌ ಹೋಟೆಲ್‌|ಫೈರ್‌ಮಂಟ್‌ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷದ ಫಂಡ್‌ರೈಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ಪಕ್ಷದ ಹೆಸರಾಂತ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡಾ ಅವರು ಸಂಘಟಕರಿಂದ ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರು. [[ಟಾಮ್‌ ಅಮ್ಮೈನೊ]] ಬಣ್ಣಿಸಿದಂತೆ ಅನೇಕರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದದ್ದು,&quot;ಕಳಪೆ ಪ್ರಚಾರದ ತಂತ್ರ&quot; ಎಂದು ಆಗಿತ್ತು. ಸ್ಯಾನ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದ ಮಾಜಿ ಮೇಯರ್ [[ವಿಲ್ಲಿ ಬ್ರೌನ್‌]] ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ, ಅಮ್ಮೈನೊ &quot;ನೀನು ಸುಳ್ಳು ಹೇಳುತ್ತಿರುವೆ&quot; ಎಂದು ಕಿರುಚಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಮುಂಚೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್‌ ಒಬಾಮಾ]] ಅವರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅವಧಿಯ ಭಾಷಣದ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಅನುಕರಣಕಾರನಾದ [[ಜೊ ವಿಲ್ಸನ್‌|ಜೊ ವಿಲ್ಸನ್‌ನ]] ಟೀಕೆ ಮಾಡಿದ್ದ. ಅಮ್ಮೈನೊ ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರನ್ನು ಕುರಿತು &quot;ಕಿಸ್ ಮೈ ಗೇ ಆ‍ಯ್‌ಸ್&quot; ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ನಂತರ ಹೊರನಡೆದರು. 
ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಫಂಡ್ರೈಸರ್ ಆದ ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅಮ್ಮೈನೊಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಬಿಲ್‌ ೧೧೭೬ಗೆ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ನೀಡಿದರು. ಅದು ಸ್ಟೇಟ್‌ ಸೆನೆಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ ೪೦-೦ ಮತ್ತು ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ೭೮-೦ಯಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒಪ್ಪಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/blogs/nov05election/detail?blogid=14&amp;entry_id=49163 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2026-02-28 |archive-date=2009-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091201152928/http://www.sfgate.com/cgi-bin/blogs/nov05election/detail?blogid=14&amp;entry_id=49163 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/10/28/MNBN1ABKB8.DTL |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-15 |archive-date=2009-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091214230512/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2009/10/28/MNBN1ABKB8.DTL |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://online.wsj.com/article/SB10001424052748703363704574503572762274170.html ]&lt;/ref&gt; ಅಮ್ಮೈನೊ ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರಿಂದ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸುವಂತೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದರು. [[ಪದ ಸಂಯೋಜನೆ]] ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಪತ್ರವೂ,ಪ್ರಥಮ ಪತ್ರದ ಪ್ರತಿ ಸಾಲಿನ ಎಡ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವ [[ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥದ]] ಸಂದೇಶವುಳ್ಳ &quot;[[ಯು ಫಕ್]]‌‌&quot; ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://gov.ca.gov/pdf/press/2009bills/AB1176_Ammiano_Veto_Message.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-15 |archive-date=2009-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091122052955/http://gov.ca.gov/pdf/press/2009bills/AB1176_Ammiano_Veto_Message.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಈ ಟಿಪ್ಪಣಿಯು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವಮಾನಕರವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರತೀಕಾರವಾಗಿದುದ್ದನ್ನು ನೋಡಿಯೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವರದಿಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.  ಕೆಲವು ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದವು. ಅದೇನೆಂದರೆ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಲ್ಲಿನ &quot;ಫಕ್ ಯು&quot;ಅರ್ಥವು ಕಾಕತಾಳೀಯವೆಂಬಂತೆ ನಿಜಕ್ಕೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು.
== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ==
[[ಚಿತ್ರ:Arnold Schwarzenegger and Maria Shriver-mod.jpg|thumb|right|ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಮಾರಿಯಾ ಶ್ರೀವಾರ್‌ರೊಂದಿಗೆ 2007ರ ಚೀನಾದ ಶಾಂಘೈನಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದರು.]]
೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ''ಅರ್ನಾಲ್ಡ್: ದಿ ಎಜುಕೇಷನ್ ಆಫ್ ಅ ಬಾಡಿಬಿಲ್ಡರ್'' ಎನ್ನುವ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ/ದೇಹದಾಡ್ಯ ಬೆಳೆಸುವ ಕುರಿತಾದ ಪುಸ್ತಕವೊಂದು ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಸಾಕಷ್ಟು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಹ ಸಾಧಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;lifeline&quot; /&gt; ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ [[ಸ್ಯಾಂಟ ಮೋನಿಕ|ಸ್ಯಾಂಟ ಮೋನಿಕದಲ್ಲಿನ]], [[ಸ್ಯಾಂಟ ಮೋನಿಕ ಕಾಲೇಜಿ|ಸ್ಯಾಂಟ ಮೋನಿಕ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ]] [http://latimesblogs.latimes.com/thehomeroom/2008/05/great-ad-for-st.html ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ತರಗತಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ. ಇದಾದ ನಂತರ] ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ [[ವಿಸ್ಕಾನ್‌ಸನ್ ಸೂಪಿರಿಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ವಿಸ್ಕಾನ್‌ಸನ್ ಸೂಪಿರಿಯರ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ]] ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕರೆಸ್ಪಾಂಡೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ &lt;ref name=&quot;lifeline&quot; /&gt; ಬಿ.ಎ. ಪದವಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ.&lt;ref name=&quot;lifeline&quot; /&gt; 
ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೬, ೧೯೮೬ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಟಿವಿ ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾದ [[ಮರಿಯಾ ಶ್ರೈವರ್‌|ಮರಿಯಾ ಶ್ರೈವರ್‌ಳನ್ನು]] ಮ್ಯಾಸೆಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಹ್ಯಾನಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮದುವೆಯಾದ. ಆಕೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾದ]] [[ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ|ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿಯ]] ಸೋದರಸೊಸೆ. ಸಂತ ಫ್ರಾನ್‌ಸಿಸ್ ಎಕ್ಸೈವರ್ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ರೆ. ಜಾನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ರೈರ್ಡಾನ್ ಮದುವೆಯ ವಿಧಿ-ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು.&lt;ref name=&quot;MariaOwings&quot;&gt;{{cite web |title=Maria Owings Shriver Wed To Arnold Schwarzenegger |publisher=New York Times |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A0DE3DF103DF934A15757C0A960948260 |date=1986-04-27 |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt; ಅವರಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಮಕ್ಕಳು: ಕ್ಯಾಥಾರೀನ್ ಯುನೈಸ್ ಶ್ರೈವರ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೩, ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ ಜನನ); ಕ್ರಿಸ್ಟೈನ ಮರಿಯ ಆರೊಲಿಯ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ([[ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್‌|ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ೧೯೯೧ರ ಜುಲೈ ೨೩ರಂದು ಜನನ);&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0CE0DD1E3DF937A15754C0A967958260&amp;n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fPeople%2fS%2fSchwarzenegger%2c%20Arnold |title=Chronicle |publisher=New York Times |date=1991-07-24 |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt; ಪ್ಯಾಟ್‌ರಿಕ್ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ([[ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್‌|ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ೧೯೯೩ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೮ರಂದು ಜನನ);&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F0CE6DB1430F932A1575AC0A965958260&amp;n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fPeople%2fS%2fShriver%2c%20Maria |title=Chronicle |publisher=New York Times |date=1993-09-21 |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ತೋಪರ್ ಸರ್ಜೆಂಟ್ ಶ್ರೈವರ್ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ([[ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್‌|ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ೧೯೯೭ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೭ರಂದು ಜನನ).&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D00E3D8103AF933A0575AC0A961958260&amp;n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fPeople%2fS%2fShriver%2c%20Maria |title=Chronicle |publisher=New York Times |date=1997-09-30 |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt;
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಕುಟುಂಬ ಪ್ರಸ್ತುತ ೧೧,೦೦೦ ಚದರ ಅಡಿ (೧ ೦೨೨ m²) ವಿಸ್ತೀರ್ಣವಿರುವ,[[ಬ್ರೆಂಟ್‌ವುಡ್‌|ಬ್ರೆಂಟ್‌ವುಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Next Stop – Governor's Mansion? |publisher=Forbes |url=http://www.forbes.com/2003/06/27/cx_bs_0627movers.html |date=2003-06-27 |accessdate=2008-04-18 |last=Schiffman |first=Betsy}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=The Mind Behind the Muscles |publisher=TIME |url=http://www.time.com/time/printout/0,8816,474589,00.html |date=2003-08-10 |accessdate=2008-04-18 |last=Lacayo |first=Richard |archive-date=2013-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725002123/http://www.time.com/time/printout/0,8816,474589,00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ಯಾಲಿಸೇಡಸ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಂತಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ವಾಸವಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;NewHome&quot;&gt;{{cite web |title=Schwarzenegger, Shriver selling home in Palisades |publisher=San Francisco Chronicle |url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2003/07/06/RE54354.DTL |date=2003-07-06 |accessdate=2008-04-18 |last=Ryon |first=Ruth |archive-date=2011-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111004211359/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2003%2F07%2F06%2FRE54354.DTL |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ಇದಾಹೋನ ಸನ್ ವ್ಯಾಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಸಚುಚೆಟ್ಸ್‌ನ ಹಯಾನಿಸ್ ಪೋರ್ಟ್‌|ಮ್ಯಾಸಚುಚೆಟ್ಸ್‌ನ ಹಯಾನಿಸ್ ಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಇವನ ಕುಂಟುಂಬವು ರಜೆಯನ್ನು ಕಳೆಯಲು ಸ್ವಂತ ಮನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;CatchingUp&quot;&gt;{{cite web |title=Catching Up With Maria Shriver |publisher=[[Sacramento Magazine]] |url=http://www.sacmag.com/media/Sacramento-Magazine/May-೨೦೦೪/Catching-Up-With-Maria-Shriver/ |month=May |year=೨೦೦೪ |accessdate=೨೦೦೮-೦೪-೧೮ |last=Dunteman |first=Dayna }}{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೊ|ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟೊನಲ್ಲಿ]] ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಾಧಾನಿಗೆ ಬಂದಾಗಲೆಲ್ಲಾ, [[ಹಯಾತ್ ರೆಜೆನ್ಸಿ]] ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ತಂಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಕೊಠಡಿಯ ಬಾಡಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೬೫,೦೦೦ ಡಾಲರ್ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;SuiteCost&quot;&gt;{{cite web |title=Nonprofit subsidizes Schwarzenegger travel frills |publisher=[[National Committee for Responsive Philanthropy|NCRP]] |url=http://www.ncrp.org/AR-೦೭೦೫೦೭-LATimes-NonprofitsubsidizesSchwarzeneggertravelfrills.asp |date=೨೦೦೭-೦೭-೦೫ |accessdate=೨೦೦೮-೦೪-೧೮ |last=Pringle |first=Paul }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
ಭಾನುವಾರದಂದು ಇವನ ಕುಂಟುಂಬವರ್ಗವು ಸಂತ ಮೋನಿಕ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ [[ಸಮೂಹಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ|ಸಮೂಹಿಕ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಲ್ಲಿ]] ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Maria Shriver Ends Her Silence On Husband's Campaign |publisher=NBC |url=http://www.knbc.com/politics/2463270/detail.html |date=2003-09-08 |accessdate=2008-04-18 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
[[ಪ್ರೀತಿ]] ಮತ್ತು [[ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವ]] ನೀಡುವುದೇ ಉತ್ತಮ [[ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ|ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನದ]] ರಹಸ್ಯ ಎನ್ನುವುದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ನಂಬಿಕೆಯಿದೆ ಎಂದು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಹೇಳಿದ್ದನು.&lt;ref name=&quot;askarnold1&quot; /&gt; '' &quot;ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಹೆಂಡತಿಯ ಮೇಲೆ ಅಪಾರ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವಳು ಸಹ ನಿಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದರೆ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ಜೀವನವಾಗುತ್ತದೆ... ಆದರೆ ಹಾಗಂತ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಯಾವುದಾದರೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. '' ''ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಏಳುಬೀಳುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನೀವು ಅದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತೀರಿ.'' &lt;ref name=&quot;askarnold1&quot; /&gt; ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಪಿತೃತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತಾನಾಡಿದನು: ''&quot;ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸವೆಂದರೆ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನೀವು ಅವರೊಂದಿಗ ಆಟವಾಡುವುದು. '' ''ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಬಹಳ ಪೆದ್ದನಂತೆ ಆಡುತ್ತೇನೆ. '' '' ಅನೇಕ ಬಾರಿ ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದೇನೆ. '' ''ನಾನು ಸಹ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡಿದ್ದೇನೆ. '' ''ಪಾತ್ರಾಭಿನಯವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. '' ''ನಾವು ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಟಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದೆವು.&quot;'' &lt;ref name=&quot;askarnold1&quot; /&gt;
ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಇವನ ಅಧಿಕೃತ ಎತ್ತರವಾದ ೬'೨&quot; (೧೮೮&amp;nbsp;cm)&lt;ref name=&quot;IMDb bio&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;mrever&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ask Arnold |publisher=Schwarzenegger.com |url=http://www.schwarzenegger.com/en/news/askarnold/news_askarnold_eng_legacy_445.asp?sec=news&amp;subsec=askarnold |year=1999 |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523204814/http://www.schwarzenegger.com/en/news/askarnold/news_askarnold_eng_legacy_445.asp?sec=news&amp;subsec=askarnold |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೬೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬಾಡಿಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆತನ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಿದಾಗ ೬'೧.೫&quot; ಎತ್ತರವಿತ್ತು, ಎಂದು ಅವನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವರು ದೃಢಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;HeightArnold&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Schwarzenegger Measured |publisher=ArnoldHeight |url=http://www.arnoldheight.com/article5.html |access-date=2009-12-15 |archive-date=2011-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007204058/http://www.arnoldheight.com/article5.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಆದರು ''ಡೈಲಿ ಮೈಲ್'' ಮತ್ತು ''ಟೈಮ್ ಔಟ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳು ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ತಕ್ಷಣ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಕುಳ್ಳನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ರ್ಯೂವ್ಸ್‌,ಎನ್‌: &quot;ಟ್ರು ಮೈತ್ಸ್‌: ದ ಲೈಫ್‌ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಪ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌,&quot; ಪುಟ ೧೫೭. ಬ್ಲೂಮ್ಸ್‌ಬರ್ರಿ, ೨೦೦೩&lt;/ref&gt;  ಬಹಳ ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೆ, ರಾಜ್ಯಪಾಲ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮೊದಲು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಎತ್ತರವನ್ನು ಕುರಿತು [[ಚಿಕಾಗೋ ರೀಡರ್‌|ಚಿಕಾಗೋ ರೀಡರ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Poor Recall |publisher=Chicago Reader |url=http://www.chicagoreader.com/hottype/2003/030919_1.html |date=2003-09-23 |accessdate=2008-04-18 |last=Miner |first=Michael |archive-date=2008-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080423133904/http://www.chicagoreader.com/hottype/2003/030919_1.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾಗಿದ್ದಾಗ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್, ತನ್ನ ಶಾಸನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯನಾದ ಹರ್ಬ್ ವೆಸ್ಸಿನ್ ಜೊತೆ ತನ್ನ ಮತ್ತು ಅವನ ಎತ್ತರದ ಬಗ್ಗೆ ತೆರೆದ ಹೃದಯದಿಂದ ಮಾತಾನಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ನಿರತರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಮ್ಮೆ ವೆಸ್ಸಿನ್ ಒಂದು ವ್ಯರ್ಥವಾದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ಮಾತುಗಳಲ್ಲೇ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ''&quot; ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಇನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸೋಣ, ಅವರು ಎಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ &quot;''.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Incoming governor's mantra: 'Action' |publisher=San Francisco Gate |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2003/10/23/MNG2C2HG8R1.DTL |date=2003-10-23 |accessdate=2008-04-18 |last=Salladay |first=Robert |archive-date=2008-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328131723/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2003%2F10%2F23%2FMNG2C2HG8R1.DTL |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಟೈಲರ್‌ಗಳು ಬಳಸುವ ಅಳತೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲನ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದಿದ್ದರು.  ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು &quot;ಮುಗಿಸಲೇಬೇಕಾ?&quot;ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೊಲಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ದಿಂಬಿನಿಂದ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಧಾನದ ವಿಭಾಗಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಐದು-ಅಡಿ-ಐದು ಇಂಚಿ(೧೬೫ ಸೆ.ಮೀ)ನ ವೆಸ್ಸೆನ್‌ನ ಕುರ್ಚಿ ಇತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Schwarzenegger Blinked |publisher=National Conference of State Legislators |url=https://www.ncsl.org/programs/pubs/slmag/2004/04SLDec_Schwarzenegger.pdf |accessdate=2008-04-18 |last=Weintraub |first=Daniel |format=PDF |archive-date=2007-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070604204415/https://www.ncsl.org/programs/pubs/slmag/2004/04SLDec_Schwarzenegger.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; [[ಬಾಬ್‌ ಮುಲ್ಹೊಲ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌]] ಅವರು ಸಹ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ರವರು ೫'೧೦&quot; ಎತ್ತರವಿದ್ದು, ಅವರು ತನ್ನ ಬೂಟುಗಳ ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡು ಬೂಟುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.arnoldwatch.org/articles/articles_000488.php3 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-12-15 |archive-date=2017-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170525190758/http://www.arnoldwatch.org/articles/articles_000488.php3 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಒಂದೇ ಒಂದು ವೆಬ್‌ ಸೈಟ್‌ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದುದು,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Arnold Height |publisher=ArnoldHeight |url=http://www.arnoldheight.com/ |access-date=2009-12-15 |archive-date=2010-02-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100211143647/http://www.arnoldheight.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಶಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಎತ್ತರದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;HeightArnold&quot; /&gt;
೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, [[ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ಗ್ರೀನ್‌ ಪಾರ್ಟಿ|ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ಗ್ರೀನ್‌ ಪಾರ್ಟಿಯ]] [[ಪೀಟರ್ ಪಿಲ್ಜ್‌]] ಅವರು ಶ್ವಾರ್ಜೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಸಂಸತ್ತು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಒತ್ತಾಯವು ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ಸಿಟಿಜನ್‌ಶಿಪ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟ್‌ನ ೩೩ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅದರಂತೆ: ''ವಿದೇಶದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವಂತಹ ನಾಗರೀಕನು, ಅವನು ತನ್ನ ಒಳ್ಳೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ಅಥವಾ ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗುವಂತೆ ನಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಆತನ ನಾಗರೀಕತೆಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು''.&lt;ref name=&quot;DamageAustria&quot; /&gt; ಪಿಲ್ಜ್‌ ಅವರು, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ನ ಮರಣ ದಂಡನೆಯನ್ನು ([[ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಕನ್‌ವೆನ್ಷನ್‌ ಆನ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌|ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಕನ್‌ವೆನ್ಷನ್‌ ಆನ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌ನ]] ನಿಯಮಾವಳಿ ೧೩ರನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ) ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳು ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ನಾಶ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ, ಅದು ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾ ರಾಜ್ಯಪಾಲನಾದ ತನ್ನ ಕರ್ತವ್ಯವು ನ್ಯಾಯಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧವನ್ನು ತಡೆಯುವುದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು.
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಮೂಲಸ್ಥಳವಾದ [[ಗ್ರೇಜ್‌]] ಪಟ್ಟಣವು ತನ್ನ [[ಪುಟ್‌ಬಾಲ್‌]] ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಕ್ಕೆ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ '''ದ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ''' ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟಿದೆ.  ಅದು [[ಗ್ರೇಜರ್ ಎಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟ್ರಮ್‌ ಗ್ರೇಜ್‌]] ಎರಡೂ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇವೆ. [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೀ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ಸ್‌|ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೀ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ಸ್‌ನ]] ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮುಂದುವರೆದ ನಂತರ ಆತನ ಮೂಲಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಬೀದಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು,ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಿಂದ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕುವಂತೆ ಚಳುವಳಿ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಈ ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದರು, 
''&quot;ಗ್ರೇಜ್‌ ನಗರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವುದು ಮತ್ತೊಂದು ಕಾಳಜಿಯಾಗಿದೆ, ಲೈಬೆನೌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರಿಂದ ನಾನು ವಾಪಸ್ಸು ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ&quot;'' ಮತ್ತು ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ನಿಗದಿತ ಸಮಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಗ್ರೇಜ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಿಂದ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Graz removes Schwarzenegger name |publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4560182.stm |date=2005-12-26 |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt;  ಅದು ಈಗ ಅನಧಿಕೃತವಾದ [[ಯುಪಿಸಿ-ಅರೇನಾ]] ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.
ಸನ್‌ ವ್ಯಾಲಿ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ ಸಣ್ಣದಾದ ಜಾರುವಂತಹ ಜಾಡನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಹೆಸರಿನಿಂದ ''ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ಸ್‌ ರನ್‌'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ(ಅದನ್ನು ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mtexpress.com/2001/01-12-05/01-12-05arnoldsrun.htm|title=And … here’s Arnold’s Run|accessdate=2008-07-13|archive-date=2012-09-05|archive-url=https://archive.is/20120905042105/http://www.mtexpress.com/2001/01-12-05/01-12-05arnoldsrun.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ಆ ಜಾಡು ಕಪ್ಪು ವಜ್ರ ಅಥವಾ ತನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕಾಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಕಠಿಣವಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಬಗೆಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2009}} {{Citation needed|date=July 2009}}
ಅವರು ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ‍]] ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತಹ [[ಹಮ್ಮರ್‌]] ಅನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡರು, ಆ ಮಾದರಿಯು ಬಹಳ ಉದ್ದವಾಗಿತ್ತು, ೬,೩೦೦&amp;nbsp;lb (೨೯೦೦&amp;nbsp;kg) ಮತ್ತು ೭ಅಡಿ (೨.೧ m)ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಅದನ್ನು ಉದ್ದವಾದ ಸಾಗಣೆಗಾಡಿ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿತ್ತು. ಯು.ಎಸ್‌.ನ ಇಂಧನ ಆರ್ಥಿಕ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಗವರ್ನರ್ ಮರುಚುನಾವಣೆ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಅವರು ತನ್ನ ಹಮ್ಮರ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಜಲಜನಕ ಇಂದನದ ವಾಹನವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಯುಎಸ್‌ನ $ ೨೧,೦೦೦ಗಳವರೆಗೆ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ, ಅವರು ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾ ಹೈಡ್ರೋಜನ್‌ ಹೈವೇ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌‌ನ ಜಲಜನಕವನ್ನು ಮರುಇಂಧನಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವಂತಹ ಅಧಿಕಾರಿಯುತ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು [[ಯು.ಎಸ್‌. ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಆಪ್‌ ಎನರ್ಜಿ]] ಅನುದಾನವನ್ನು,ಅದರ ಯುಎಸ್‌$೯೧,೦೦೦,೦೦೦ ಯೋಜನೆಗೆ ಪಾವತಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುವಂತೆ ಪಡೆದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thanks to Arnold, California to Pave the Hydrogen Highway |publisher=BMW World |url=http://www.usautoparts.net/bmw/hydrogen/schwarzenegger.htm |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt; ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹೆಚ್‌೨ಹೆಚ್‌ (ಹೈಡ್ರೊಜನ್‌ ಹಮ್ಮರ್‌ನ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=HUMMER H2H Hydrogen Powered Experimental Vehicle |publisher=About.com |url=http://trucks.about.com/od/hybridcar/a/hummer_h2h.htm |accessdate=2008-04-18 |last=Wickell |first=Dale |archive-date=2011-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110525024014/http://trucks.about.com/od/hybridcar/a/hummer_h2h.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[ಥಾಲ್‌|ಥಾಲ್‌ನಲ್ಲಿನ]] ಜನರು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ೬೦ನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬವನ್ನು ಪಾರ್ಟಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಆಚರಿಸಿದರು. ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಜುಲೈ೩೦, ೨೦೦೭ರಂದು ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಥಾಲ್ ೧೪೫ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮನೆಯು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಜನಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಅದು ಶ್ವಾರ್ಜನೆಗ್ಗರ್ ಅವರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಖ್ಯೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಆ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬೇರೆ ಯಾರಿಗೂ ಯಾವತ್ತೂ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Strudel, schnitzel shower Schwarzenegger at 60th birthday bash |publisher=USATODAY.com |url=http://www.usatoday.com/life/people/2007-07-30-schwarzenegger_N.htm?csp=34 |accessdate=2008-04-18 |agency=Associated Press |year=2007}}&lt;/ref&gt;
=== ಅಪಘಾತಗಳು ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಷಯಗಳು ===
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೩,೨೦೦೬ರಂದು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ [[ಇದಹೋನ ಸನ್‌ ವ್ಯಾಲಿ|ಇದಹೋನ ಸನ್‌ ವ್ಯಾಲಿಗೆ]] ಹೋಗಿದ್ದಾಗ ಜಾರಿ ಬಿದ್ದು ತನ್ನ ಬಲ [[ತೊಡೆಯ ಎಲುಬ|ತೊಡೆಯ ಎಲುಬನ್ನು]] ಮುರಿದುಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;{{cite news |agency=Associated Press|title=Calif. Gov. Schwarzenegger Breaks Leg in Skiing Accident in Idaho |publisher=FOX News |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,238562,00.html |date=2006-12-24 |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt; ಬಾಲ್ಡ್‌‍ ಮೌಂಟೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಲೋವರ್ ವಾರ್ರ್ಮ್‌ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್‌ ರನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕೈಪೋಲ್‌‌ನಿಂದ ಜಾರಿ ಬಿದ್ದದ್ದರಿಂದ ಸುಲಭವಾದ ಗ್ರೀನ್‌ ಲೆವೆಲ್ ರನ್‌ನಿಂದಲೇ ಹೊರಬಿದ್ದರು. ಅವರು ಪರಿಣಿತ ಲೆವೆಲ್‌ ಜಾರಾಟಗಾರನಾಗಿದ್ದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೬, ೨೦೦೬ ರಂದು, ಅವರು ಮುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂಳೆಗೆ ಕೇಬಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ರೂಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವಂತಹ ೯೦-ನಿಮಿಷದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩೦, ೨೦೦೬ ರಂದು [[ಸೇಂಟ್‌ ಜಾನ್ಸ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಸೆಂಟರ್‌|ಸೇಂಟ್‌ ಜಾನ್ಸ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ನಿಂದ]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾದರು.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Schwarzenegger cleared to resume duties after surgery |publisher=[[Los Angeles Times]] |date=೨೦೦೬-೧೨-೨೬ |accessdate=೨೦೦೮-೦೪-೧೮}}&lt;/ref&gt; ಜನವರಿ ೫, ೨೦೦೭ರಂದು ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ತನ್ನ ಕಛೇರಿಯ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ವಿಳಂಬ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಊರುಗೋಲನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಎರಡು ಬಾರಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮುಖ್ಯರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರು ಸೈಕಲ್‌ ಅಪಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ,ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಜನವರಿ ೮, ೨೦೦೬ರಂದು ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ [[ಹಾರ್ಲೀ ಡೇವಿಡ್‌ಸನ್‌]] [[ಮೋಟಾರ್‌ಸೈಕಲ್‌]] ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಗ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್‌ ಸೈಡ್‌ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಾಲಕ ಬಂದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಿಗೆ ಮೋಟಾರು ಸೈಕಲ್ ಡಿಕ್ಕಿ ಹೊಡೆಯಿತು. ಅವರ ಮಗ ಮತ್ತು ಚಾಲಕನಿಗೆ ಅಪಾಯವಾಗದಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ತಮ್ಮ ತುಟಿಗಳಿಗೆ ಆದ ಅಲ್ಪ ಹಾನಿಯನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಅದಕ್ಕೆ ೧೫[[ಹೊಲಿಗೆಗಳ|ಹೊಲಿಗೆಗಳನ್ನು]] ಹಾಕುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಬಲವಂತಪಡಿಸಲಾಯಿತು. &quot;ಘಟನೆಗೆ ಆಧಾರಗಳೇ ಇಲ್ಲ&quot; ಎಂದು [[ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌ ಪೊಲೀಸ್‌ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌|ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌ ಪೊಲೀಸ್‌ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನ]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.msnbc.msn.com/id/10811025/|title=No Charges Against Schwarzenegger|accessdate=2008-07-13}}&lt;/ref&gt; ವಕ್ತಾರನಾದ ಅಧಿಕಾರಿ ಜಾಸನ್‌ ಲೀ ಹೇಳಿದರು. [[ಟರ್ಮಿನೇಟರ್‌ ಚಿತ್ರಗಳ|''ಟರ್ಮಿನೇಟರ್‌'' ಚಿತ್ರಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಮೋಟಾರು ಸೈಕಲ್‌ಗಳನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಿದ್ದಂತಹ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅವರು ತಮ್ಮ [[ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾ|ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾದ]] [[ಚಾಲಕರ ಪರವಾನಗಿ|ಚಾಲಕರ ಪರವಾನಗಿಯಲ್ಲಿರುವ]] ಎಮ್‌-೧ ಅಥವಾ ಎಮ್‌-೨ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿಡಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಅವರಿಗೆ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೈಡ್‌ ಕಾರು ಇಲ್ಲದೇ ಮೋಟಾರುಸೈಕಲ್‌ ಅನ್ನು ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯಾ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವಂತಹ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.  
ಡಿಸೆಂಬರ್ ೯, ೨೦೦೧ಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಅವರು ಆರು [[ಪಕ್ಕೆಲುಬು|ಪಕ್ಕೆಲುಬುಗಳನ್ನು]] ಮುರಿದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌ನ ಮೋಟಾರು ಸೈಕಲ್‌ ಅಪಘಾತವಾದ ನಂತರ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;MotorAccident&quot;&gt;{{cite news |agency=Associated Press|title=Schwarzenegger, son get in motorcycle accident |publisher=USA Today |url=http://www.usatoday.com/news/nation/2006-01-09-schwarzenegger-accident_x.htm |date=2006-01-09 |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt;
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಅವರದೇ ಆದ ಅಂಗ ಕಸಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅಂಗಾಂಶವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಹೃದಯ ಕವಾಟವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು; ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಜ್ಞರು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಸ್ತುತ ಕವಾಟ ಡಿಗ್ರೇಡ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಎರಡರಿಂದ ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೃದಯ ಕವಾಟ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಕವಾಟ ಬೇಡ ಅಂದುಕೊಂಡರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಅವರ ಶಾರೀರಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;ElectHeart&quot;&gt;{{cite web |title=Schwarzenegger Has Elective Heart Surgery |publisher=New York Times |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C04E6D9113FF93BA25757C0A961958260&amp;n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fPeople%2fS%2fSchwarzenegger%2c%20Arnold |date=1997-04-18 |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt;
ಅವರು ೨೦೦೪ರ ಹವಾಯಿಯ ವಿರಾಮಕಾಲದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈಜು ಬಾರದೆ ಮುಳುಗುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮರಳಿ ಅವನನ್ನು ದಡಕ್ಕೆ ಕರೆತರಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Schwarzenegger saves stricken swimmer in Hawaii |publisher=Sify |url=http://sify.com/peopleandplaces/fullstory.php?id=13450922 |date=2004-04-10 |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt;
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಜೆಟ್‌ ವಿಮಾನವನ್ನು ಜೂನ್‌ ೧೯, ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ [[ವ್ಯಾನ್‌ ನಾಯ್ಸ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ|ವ್ಯಾನ್‌ ನಾಯ್ಸ್‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ]] ತುರ್ತಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾಕ್‌ಪಿಟ್‌ನಿಂದ ಹೊಗೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಪೈಲಟ್‌ ವರದಿ ನೀಡಿದ ನಂತರ ರಾಜ್ಯಪಾಲರ ಮಾಧ್ಯಮ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಿಂದ ಈ ಹೇಳಿಕೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೂ ಹಾನಿಯಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite news|first=Nicole|last=Santa Cruz| coauthors= |authorlink= | title=Governor's plane makes emergency landing in Van Nuys | date=2009-06-19| publisher=|url=http://latimesblogs.latimes.com/lanow/2009/06/governors-plane-makes-emergency-landing-in-van-nuys.html|work =The Los Angeles Times| pages = | accessdate = 2009-06-20|language =}}&lt;/ref&gt;
== ವ್ಯವಹಾರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ==
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;governG2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;LAWarn&quot; /&gt; ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾದ ನಂತರ, ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು &quot;ಫಲಭರಿತ ಗುರಿಯ ನೇತಾರ&quot; ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ವರ್ಷದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಸೂಚಕ ಪಟ್ಟಿಗಳ|ಸೂಚಕ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಮೂದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೇಲ್‌ ಆರ್ಡರ್ ವ್ಯವಹಾರ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಕಾರನ್ನು {{ndash}}ಕೊಳ್ಳುವುದು, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;DT2&quot; /&gt; ೩೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ಮಿಲೇನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದರು.  ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ, ಯಶಸ್ವಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಆದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಗಳ ಸರಣಿಗಳಿಂದ ಬಂದಿತ್ತು. ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ಪಟುವಾದ [[ಫ್ರಾಂಕೋ ಕೊಲಂಬು]] ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಡ ಕಟ್ಟುವ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಜೋಡಿಯ ಜಾಣತನದಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ೧೯೭೧ರ ಲಾಸ್‌ ಏಂಜೆಲ್ಸ್‌ನ ಬೃಹತ್ತಾದ [[ಭೂಕಂಪ|ಭೂಕಂಪದ]] ತರುವಾಯ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.&lt;ref name=&quot;Millionaire Magazine&quot;&gt;{{cite web |title=Real Life Action Hero |publisher=Millionaire Magazine |url=http://www.millionaire.com/interviews_schwarzenegger.htm |accessdate=2008-04-18 |last=Morgan |first=Kaya}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=&quot;Working&quot; Out |publisher=Schwarzenegger.com |url=http://www.schwarzenegger.com/en/life/didyouknow/life_didyouknow_eng_legacy_257.asp?sec=life&amp;subsec=didyouknow |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523204758/http://www.schwarzenegger.com/en/life/didyouknow/life_didyouknow_eng_legacy_257.asp?sec=life&amp;subsec=didyouknow |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬು ಅವರು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಡ ಕಟ್ಟುವ ಸಾಹಸದಿಂದ ಮೇಲ್‌ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲು ಲಾಭವನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದರು, ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯ ಮತ್ತು ಪಿಟ್‌ನೆಸ್‌ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಹ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೂಚನಾ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಮಾರಿದರು.&lt;ref name=&quot;lifeline&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Millionaire Magazine&quot; /&gt;  ಅವರು ಮೇಲ್‌ ಆರ್ಡರ್ ವ್ಯಾಪಾರದ ಲಾಭವನ್ನು ಮತ್ತು ದೇಹದಾಢ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಗೆಲುವಿನ ಲಾಭವನ್ನು ಪ್ರಥಮ ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ಗಾಗಿ ಬಳಸಿದರು: ಅವರು $೧೦,೦೦೦ಕ್ಕೆ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು. ಅವರು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಲು ಹೋಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Schwarzenegger reveals pumped-up finances |publisher=San Francisco Gate |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fchronicle%2Farchive%2F2003%2F08%2F10%2FARNOLD.TMP |date=2003-08-10 |accessdate=2008-04-18 |last=Williams |first=Lance |archive-date=2008-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080318192048/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fchronicle%2Farchive%2F2003%2F08%2F10%2FARNOLD.TMP |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Best Salesman in America? |publisher=Selling Power |url=http://www.sellingpower.com/article/display.asp?aid=SP4182687 |accessdate=2008-04-18 |last=Fleschner |first=Malcolm |archive-date=2008-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080224112746/http://www.sellingpower.com/article/display.asp?aid=SP4182687 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪತ್ನಿ [[ಸಾಂಟಾ ಮೋನಿಕಾ|ಸಾಂಟಾ ಮೋನಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ''ಸ್ಕಾಟ್ಜಿ ಆನ್‌ ಮೈನ್‌'' ಎಂಬ ರೆಸ್ಟೊರೆಂಟ್‌ ಅನ್ನು ತೆರೆದರು. ''ಸ್ಕಾಟ್ಜಿ'' ಎಂದರೆ, ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ &quot;ಪುಟ್ಟ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ವಸ್ತು&quot; ಅಥವಾ ಆಡುಭಾಷೆಯ &quot;ಮಧು&quot; ಅಥವಾ &quot;ಪ್ರಿಯತಮೆ/ಮ&quot; ಅರ್ಥವಾಗಿತ್ತು.  ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ ಅನ್ನು ಮಾರಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web |title=The foundation for taxpayer and consumer rights is in the wrong in its junk fax lawsuit where it falsely blames Arnold Schwarzenegger for faxes sent to promote a restaurant he doesn't own |publisher=Schwarzenegger.com |url=http://www.schwarzenegger.com/en/news/uptotheminute/news_uptotheminute_eng_legacy_16.asp?sec=news&amp;subsec=uptotheminute |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2008-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080523204836/http://www.schwarzenegger.com/en/news/uptotheminute/news_uptotheminute_eng_legacy_16.asp?sec=news&amp;subsec=uptotheminute |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;  ಅವರು [[ಕೊಲಂಬಸ್‌‍]]‌ನ [[ಓಹಾಯೊ|ಓಹಾಯೊದ]] ಶಾಪಿಂಗ್‌ ಮಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದಂತಹ ಕೆಲವರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದರು:&quot;ನಾನು, [[ಮಿಲ್ಟನ್‌ ಫ್ರೈಡ್‌ಮ್ಯಾನ್‌]] ರಿಂದ [[ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಂಪ್‌|ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ ಟ್ರಂಪ್‌ರವರೆಗೆ]]... ಮತ್ತು ಈಗ [[ಲೆಸ್‌ ವ್ಯಾಕ್ಸೆನರ್‌]] ಮತ್ತು [[ವಾರೆನ್‌ ಬಫ್ಫೆಟ್‌]] ರವರೆಗೆ ಎಲ್ಲರಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆದಿದ್ದೇನೆ, ಈ ಎಲ್ಲ ಗುರುಗಳ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ವ್ಯವಹಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇರಲಿಲ್ಲ... ನಾನು ಪ್ಲಾನೆಟ್‌ ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಿಂದ ಎರಡು ಅಥವಾ ಎರೆಡು ವಿಷಯವನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದರೆ ಯಾವಾಗ ಹೊರಬೀಳಬೇಕು ಎಂಬುದು! ಮತ್ತು ನಾನು ಹಾಗೇ ಮಾಡಿದೆ!&quot;&lt;ref name=&quot;per&quot; /&gt; ಅವರು ಬಂಡವಾಳ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಡೈಮೆನ್ಷನಲ್‌ ಫಂಡ್‌ ಅಡ್ವೈಸರ್ಸ್‌|ಡೈಮೆನ್ಷನಲ್‌ ಫಂಡ್‌ ಅಡ್ವೈಸರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಗಮನಾರ್ಹ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;DoggedPath&quot;&gt;{{cite web |last=Weinraub |first=Bernard |title=Schwarzenegger's Next Goal On Dogged, Ambitious Path |publisher=New York Times |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B06E5D81230F934A2575BC0A9659C8B63&amp;sec=&amp;spon=&amp;pagewanted=2 |date=2003-08-17 |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt;
=== ಪ್ಲಾನೆಟ್‌ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ===
{{See also|Planet Hollywood}}
ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು,[[ಬ್ರುಸಿ ವಿಲ್ಸ್]]‌,[[ಸೈಲ್ವೆಸ್ಟರ್ ಸ್ಟಾಲ್ಲೊನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಡೆಮಿ ಮೋರ್‌]] ಅಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧರ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಷಯದ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ([[ಹಾರ್ಡ್‌ ರಾಕ್‌ ಕೆಫೆ]] ನಂತರ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದ್ದು) [[ಪ್ಲಾನೆಟ್‌ ಹಾಲಿವುಡ್‌|ಪ್ಲಾನೆಟ್‌ ಹಾಲಿವುಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಶ್ವಾರ್ಜನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು ೨೦೦೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;planetar&quot;&gt;{{cite news |title=Arnold leaves planet |date=2000-01-25 |url=http://www.schwarzenegger.com/news.asp?id=71 |work=Schwarzenegger.com |accessdate=2008-04-18 |archive-date=2006-12-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061231121119/http://www.schwarzenegger.com/news.asp?id=71 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಅವರು, ತಾವು ಅಂದುಕೊಂಡಂತೆ ಆ ಕಂಪನಿ ಲಾಭಗಳಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ತಾನು &quot;ಹೊಸದಾದ ಯುಎಸ್‌ ಜಾಗತಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಾಹಸ&quot;ಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಿನಿಮಾ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಲು ಬಯಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;planetar&quot; /&gt;
=== ಒಟ್ಟೂ ಲಾಭ ===
ಶ್ವಾರ್ಜ್ನೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಒಟ್ಟೂ ಲಾಭವನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ $೧೦೦–$೨೦೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;100million&quot;&gt;{{cite news |last=Williams |first=Lance |title=Schwarzenegger worth $100 million, experts say |date=2003-08-17 |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2003%2F08%2F17%2FTAXES.TMP |work=[[San Francisco Chronicle]] |accessdate=೨೦೦೮-೦೪-೧೮ |archive-date=2008-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080328121715/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=%2Fc%2Fa%2F2003%2F08%2F17%2FTAXES.TMP |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಬಹಳ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ [[ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯತೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಿನೆಮಾ|ಸಿನೆಮಾದಿಂದ]] ಬಂದ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು [[ಸ್ಟಾಕ್ಸ್‌]], [[ಬಾಂಡ್ಸ್‌]], ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ [[ಕಂಪೆನಿ|ಕಂಪೆನಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ [[ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೇಟ್‌]] ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇವರ ಒಟ್ಟೂ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟದಾಯಕ, ಅದರಲ್ಲೂ ಈ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವ ರಿಯಲ್‌ ಎಸ್ಟೆಟ್ ಮೌಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಯುಎಸ್‌ಎ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿಯ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು ಕಷ್ಟದಾಯಕ.  ಜೂನ್‌ ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್ನೆಗ್ಗರ್‌‍ $೩೮ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಸ್ವಂತ ಹಣವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಗಲ್ಫ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ ಜೆಟ್‌ ಮೇಲೆ ಹೂಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Fleming |first=Charles |title=High Concept: Don Simpson and the Hollywood culture of excess |publisher=Bloomsbury |year=1999|isbn=0747542627}}&lt;/ref&gt;      ಒಮ್ಮೆ ಭವಿಷ್ಯಕಾರನೊಬ್ಬ ಶ್ವಾರ್ಜ್ನೆನೆಗ್ಗರ್ ಅವರಿಗೆ ''&quot;ಹಣ ನಿಮ್ಮನ್ನು ಖುಷಿಯಾಗಿಡುವುದಿಲ್ಲ&quot;'' ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದನಂತೆ. ''ಈಗ ನನ್ನ ಹತ್ತಿರ $೫೦ ಮಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಹಣವಿದೆ, ಆದರೆ ನಾನು $೪೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣವಿದ್ದಾಗ ಎಷ್ಟು ಖುಷಿಯಾಗಿದ್ದೆನೋ ಅಷ್ಟೇ ಖುಷಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ,'' ಎಂದರು&lt;ref name=&quot;governG2&quot; /&gt; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅವರು ''&quot;ನಾನು ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥನಾಗಿ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದೇನೆ&quot;'' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;per&quot; /&gt;
== ಲೈಂಗಿಕ ಮತ್ತು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಯ ಆರೋಪಗಳು ==
[[ಚಿತ್ರ:Arnold Schwarzenegger sexual harassment protestors750.jpg|thumb|ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ವಿರುದ್ದ ಕೋಡ್‌ ಪಿಂಕ್‌ ಹೋರಾಟ ಮಾಡಿದರು]]
ಗವರ್ನರ್ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇವರು ಪ್ರಚಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಲೈಂಗಿಕ ಮತ್ತು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅನುಚಿತ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ವಿರುದ್ಧ ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು (''ಗ್ರೊಪೆಗೇಟ್‌'' ಎಂದು ಕರೆದು)&lt;ref name=&quot;grope1&quot;&gt;{{cite news |title=Sex scandal draws Arnie apology |date=2004-03-10 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/3159122.stm |work=BBC |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt; ಚುನಾವಣೆಗೆ ಐದು ದಿನ ಮೊದಲು, ''[[ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲೀಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಹಿಳೆಯರು ಇವರ ವಿರುದ್ಧ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದ ಸುದ್ಧಿಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು. ಅವರಲ್ಲಿ ಆರು ಮಹಿಳೆಯರಂತೂ ಅವರ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು.&lt;ref name=&quot;behaving badly&quot;&gt;{{cite news |title=Schwarzenegger sorry for behaving 'badly' toward women |publisher=CNN |url=http://www.cnn.com/2003/ALLPOLITICS/10/02/recall.schwarzenegger/index.html |date=2003-10-03 |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt; 
ಮೂವರು ಮಹಿಳೆಯರು ಅವನು ತಮ್ಮ ಸ್ತನವನ್ನು ಅಮುಕಿದ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು, ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮಹಿಳೆಯು ಅವನು ತನ್ನ ಪೃಷ್ಠದೊಳಕ್ಕೆ ಕೈ ಹಾಕಿದ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದಳು. ಐದನೆಯ ಮಹಿಳೆಯು ಹೋಟೆಲ್‌ನ ಲಿಫ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆತ ತನ್ನ ಸ್ನಾನದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಎಳೆಯುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಮಹಿಳೆಯು ಆತ ತನ್ನನ್ನು ತನ್ನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡ ಎಂದು ಹೇಳಿದಳು.&lt;ref name=&quot;grope1&quot; /&gt;
ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ತಾನು ಕೆಲವು ಸಮಯ &quot;ಕೆಟ್ಟದಾಗಿ ವರ್ತಿಸಿರುವುದು&quot; ನಿಜ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳಿದರು ಆದರೆ, ''&quot;ಇವರು ಹೇಳುತ್ತಿರುವ ಕಥೆಯಲ್ಲಿರುವುದು ನೂರಕ್ಕೆ ನೂರರಷ್ಟು ನಿಜ ಅಲ್ಲ&quot;'' ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಎಲ್ಲ ವಿಷಯಗಳು ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ''[[Oui]]'' ಎಂಬ ವಯಸ್ಕ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಕೇಳಿ ಬಂದವು. ಆ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ಲೈಂಗಿಕ ಉನ್ಮತ್ತತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಬಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು [[ಮರಿಜುವಾನಾ|ಮರಿಜುವಾನಾದಂತಹ]] ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Schwarzenegger's Sex Talk |publisher=The Smoking Gun |url=http://www.thesmokinggun.com/archive/arnoldinter1.html |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt; ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ಮರಿಜುವಾನಾವನ್ನು ಸೇದುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಅವನು ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ ಮಿ.ಓಲಂಪಿಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದನಂತರ ತೆಗೆದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ''[[ಪಂಪಿಂಗ್‌ ಐರನ್]]‌'' ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ''ಜಿಕ್ಯೂ'' ನಿಯತಕಾಲಿಕಕ್ಕೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್‌'' &quot;ಮರಿಜುವಾನಾ ಡ್ರಗ್ಸ್‌ ಅಲ್ಲ&quot;'' ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದ. ''ಅದೊಂದು ಎಲೆ ಅಷ್ಟೆ. '' &quot;ನಾನು ಬಳಸುವ ಔಷಧಿ ಎಂದರೆ ದೇಹದಾಡ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ನನ್ನ ನಂಬಿ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;Cannabis&quot;&gt;{{cite news |url=http://articles.latimes.com/2007/oct/29/local/me-arnold29 |title=Governor says marijuana is not a drug, 'it's a leaf' |date=2007-10-29 |work=Los Angeles Times }}&lt;/ref&gt; ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರ ವಕ್ತಾರ, ಅವರು ನೀಡಿದ ಕಮೆಂಟ್‌ ಕೇವಲ ಹಾಸ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದ.&lt;ref name=&quot;Cannabis&quot; /&gt; 
ಬ್ರಿಟೀಶ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ತಾರೆ [[ಅನ್ನಾ ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್‌‍]] ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್‌, ಅವರ ಬಲಗೈ ಬಂಟ ಸೀನ್‌ ವಾಲ್ಷ್ ಮತ್ತು ನೆಗ್ಗರ್ ಅವರ ಪ್ರಚಾರಕರ್ತೆ ಶೆರ್ಲಿನ್‌ ಮೈನ್‌ ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹಾಕಿದಳು.&lt;ref name=&quot;AR&quot;&gt;{{cite news |title=Schwarzenegger libel 'settled' |date=2006-08-26 |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/film/5288194.stm |work=BBC |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt;        ನಂತರ ಹೊರಬಿದ್ದ ಜಂಟಿ ಹೇಳಿಕೆ ಹೀಗಿದೆ: ''ಎರೆಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಬಿಡಲು ತಯಾರಿದ್ದು ಈ ಕಾನೂನು ಕಟ್ಟಳೆಯು ಈಗ ಸಮಾಪ್ತಿಗೊಂಡಿದೆ.&quot;'' &lt;ref name=&quot;AR&quot; /&gt; ಶ್ವಾರ್ಜ್‌ನೆಗ್ಗರ್ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿನ (''[[ದಿ ಸಿಕ್ಸ್ತ್‌ ಡೆ ಸಿನೆಮಾ]]'' ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ) ಪತ್ರಿಕಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸ್ತನವನ್ನು ಅಮುಕಿದ ಎಂಬ ತನ್ನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ತನ್ನ ಚಾರಿತ್ರ್ಯವಧೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಎಂದು ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್‌ ಹಕ್ಕುಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref name=&quot;AR2&quot;&gt;{{cite news |title=UK judge allows Arnie libel case |date=2005-03-23|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/film/4375679.stm |work=BBC |accessdate=2008-04-18}}&lt;/ref&gt;  ಅದಲ್ಲದೆ ವಾಲ್ಷ್‌ ಮತ್ತು ಮೈನ್‌ ಅವರು ''ಲಾಸ್‌ ಎಂಜಲೀಸ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅನ್ನಾ ಅವರು ಆ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಕುರಿತು ಮಾನಹಾನಿಕರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.&lt;ref name=&quot;AR&quot; /&gt; 
== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist|2}}
== ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ==
* {{cite book |last=Schwarzenegger |first=Arnold |title=Arnold: Developing a Mr. Universe Physique |year=1977 |publisher=Schwarzenegger}}
* {{ndash}} {{cite book |author=with [[Douglas Kent Hall]] |title=Arnold: The Education of a Bodybuilder |year=೧೯೭೭ |publisher=Simon &amp; Schuster |location=New York |isbn=೦-೬೭೧-೨೨೮೭೯-X}}
* 
* {{ndash}} {{cite book |author=with [[Douglas Kent Hall]] |title=Arnold's Bodyshaping for Women |year=೧೯೭೯ |publisher=Simon &amp; Schuster |location=New York |isbn=೦-೬೭೧-೨೪೩೦೧-೨}}
* 
* {{ndash}} {{cite book |author=with [[Bill Dobbins (photographer)|Bill Dobbins]] |title=Arnold's Bodybuilding for Men |year=೧೯೮೧ |publisher=Simon &amp; Schuster |location=New York |isbn=೦-೬೭೧-೨೫೬೧೩-೦}}
* 
* {{ndash}} {{cite book |author=with Bill Dobbins |title=The New Encyclopedia of Modern Bodybuilding |year=1998 |edition=rev. |publisher=Simon &amp; Schuster |location=New York |isbn=0-684-84374-9}}
* {{cite book |last=Andrews |first=Nigel |title=True Myths: The Life and Times of Arnold Schwarzenegger: From Pumping Iron to Governor of California |year=2003 |edition=rev. |publisher=Bloomsbury |location=New York |isbn=1-58234-465-5}}
* {{cite book |last=Blitz |first=Michael |coauthors=and Louise Krasniewicz |title=Why Arnold Matters: The Rise of a Cultural Icon |year=2004 |publisher=Basic Books |location=New York |isbn=0-465-03752-6}}
* {{cite book |last=Borowitz |first=Andy |authorlink=Andy Borowitz |title=Governor Arnold: A Photodiary of His First 100 Days in Office |year=2004 |publisher=Simon &amp; Schuster |location=New York |isbn=0-7432-6266-2}}
* {{cite book |last=Brandon |first=Karen |title=Arnold Schwarzenegger |year=2004 |publisher=Lucent Books |location=San Diego |isbn=1-59018-539-0}}
* {{cite book |last=Saunders |first=Dave |title=&quot;Arnie&quot;: Schwarzenegger and the Movies |year=2008 |publisher=I. B. Tauris |location=London}}
* {{cite book |last=Sexton |first=Colleen A. |title=Arnold Schwarzenegger|year=2005 |publisher=Lerner Publications |location=Minneapolis |isbn=0-8225-1634-9}}
* {{cite book |last=Zannos |first=Susan |title=Arnold Schwarzenegger |year=2000 |publisher=Mitchell Lane |location=Childs, Md. |isbn=1-883845-95-5}}
=== ಸಂದರ್ಶನಗಳು ===
* [http://www.thesmokinggun.com/archive/arnoldinter1.html ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂ ಇನ್‌ ''ಓಯು'' ಮ್ಯಾಗಜೀನ್, ಆಗಸ್ಟ್‌ 1977] at thesmokinggun.com
* [https://archive.is/20121217214758/www.time.com/time/nation/printout/0,8816,483264,00.html ಎಕ್ಸ್‌ಫರ್ಟ್ಸ್‌ ಫ್ರಂ ''ಟೈಮ್‌ ಔಟ್‌'' (ಲಂಡನ್‌) ಸಂದರ್ಶನ, 1977] at time.com
* [http://www.cbc.ca/thehour/index.html ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂವ್‌] ಆನ್‌ [[ದ ಅವರ್‌]] ವಿತ್‌[[ಜಾರ್ಜ್‌ ಸ್ಟ್ರಂಬೊಲೊಪೊಲೊಸ್‌]]
=== ಸಿನಿಮಾ ===
* &quot;ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌{{ndash}} ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಹೀರೊ&quot; ಡಿವಿಡಿ ~ [[ಟಾಡ್ಡ್‌ ಬೇಕರ್]]
* &quot;[[ಪಂಪಿಂಗ್‌ ಐರನ್‌]]&quot; (೨೫ನೇ ವರ್ಷದ ವಿಶೇಷ ಸಂಪುಟ) ಡಿವಿಡಿ ~ ಜಾರ್ಜ್‌ ಬಟ್ಲರ್‌
* {{imdb|0000216}}
== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Sisterlinks|Arnold Schwarzenegger|wikt=no|b=no|s=no|v=no}}
;ಅಧಿಕೃತ
* [http://gov.ca.gov/ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಪ್‌ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ{{ndash}} ಆಫೀಸ್‌ ಆಪ್‌ ಗೌರ್ನರ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌]
* ಆಫೀಸ್‌ ಆಪ್‌ ಗೌರ್ನರ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌]
* 
* [http://www.schwarzenegger.com/en/index.asp ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌’ಸ್‌ ಅಫಿಶಿಯಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಸೈಟ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619172008/http://www.schwarzenegger.com/en/index.asp |date=2010-06-19 }} (ನಾನ್‌-ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌)
* [http://www.joinarnold.com/ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌’ಸ್‌ ಅಫಿಶಿಯಲ್‌ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ವೆಬ್‌ ಸೈಟ್‌]
* [http://twitter.com/schwarzenegger ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ] ಆನ್‌ [[ಟ್ವಿಟರ್‌]]
* [http://www.nga.org/portal/site/nga/menuitem.29fab9fb4add37305ddcbeeb501010a0/?vgnextoid=1dac224971c81010VgnVCM1000001a01010aRCRD&amp;amp;vgnextchannel=d54c8aaa2ebbff00VgnVCM1000001a01010aRCRD ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌ ಅಟ್‌ ದ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಗೌರ್ನರ್ಸ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629023625/http://www.nga.org/portal/site/nga/menuitem.29fab9fb4add37305ddcbeeb501010a0/?vgnextoid=1dac224971c81010VgnVCM1000001a01010aRCRD&amp;vgnextchannel=d54c8aaa2ebbff00VgnVCM1000001a01010aRCRD |date=2011-06-29 }}
* [http://www.americanrhetoric.com/speeches/convention2004/arnoldschwarzenegger2004rnc.htm ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌, ಆಡಿಯೊ, ವಿಡಿಯೋ ಆಪ್‌ ಗೌರ್ನರ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌’ಸ್‌ 2004 ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕನ್ವೆನ್‌ಷನ್‌ ಅಡ್ರೆಸ್‌] AmericanRhetoric.com
* [http://www.americanrhetoric.com/speeches/arnoldschwarzeneggerunitednations.htm ಕಂಪ್ಲೀಟ್‌ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌, ಆಡಿಯೊ, ವಿಡಿಯೋ ಆಪ್‌ ಗೌರ್ನರ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌’ಸ್‌ ಸ್ಪೀಚ್‌ ಟು ದ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ನೇಷನ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌ ಚೇಂಜ್‌] AmericanRhetoric.com
* [http://kronomy.com/user/arnold_schwarzenegger/ 3ಡಿ ಟೈಮ್‌ಲೈನ್‌ ಆಪ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090524074847/http://www.kronomy.com/user/arnold_schwarzenegger |date=2009-05-24 }}
;ಚುನಾವಣಾ ಜಾಲತಾಣಗಳು
* [http://www.votecircle.com/candidate.php?id=679 ಅಫಿಶಿಯಲ್‌ ವೊಟ್‌ಸರ್ಕಲ್‌ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150915032356/https://votecircle.com/candidate.php?id=679 |date=2015-09-15 }}
;ನಾನ್‌ಪಾರ್ಟಿಸನ್‌
{{GovLinks | natgov = 1dac224971c81010VgnVCM1000001a01010aRCRD | followmoney = | votesmart = 29556 | ontheissues = Arnold_Schwarzenegger.htm | nyt = s/arnold_schwarzenegger/index.html | washpo = Arnold+Schwarzenegger | findagrave = }}
* http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?si=20065&amp;c=418101 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111141700/http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?si=20065&amp;c=418101 |date=2012-01-11 }} ೨೦೦೬ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಕಾಂಟ್ರಿಬ್ಯೂಶನ್ಸ್
* http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?si=20065&amp;c=431509 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111074620/http://www.followthemoney.org/database/StateGlance/candidate.phtml?si=20065&amp;c=431509 |date=2012-01-11 }} ೨೦೦೬ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಕಾಂಟ್ರಿಬ್ಯೂಶನ್ಸ್
;ಅನಧಿಕೃತ
* {{imdb|0000216}}
* [http://www.builtreport.com/schwarzenegger.html ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್ ಬಾಡಿಬಿಲ್ಡಿಂಗ್‌ ಗ್ಯಾಲರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100515200256/http://www.builtreport.com/schwarzenegger.html |date=2010-05-15 }} (ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಪ್‌ ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜನೆಗ್ಗರ್‌’ಸ್‌ ಕಾಂಪಿಟೇಟಿವ್‌ ಇಯರ್ಸ್‌)
{{s-start}}
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[Gray Davis]]}}
{{s-ttl|title=[[Governor of California]]|years=೨೦೦೩–present}}
{{s-inc}}
{{s-ppo}}
{{s-bef|before=[[Bill Simon (politician)|Bill Simon]]}}
{{s-ttl|title=[[Republican Party (United States)|Republican Party]] nominee for [[Governor of California]]|years=[[California gubernatorial recall election, 2003|2003]], [[California gubernatorial election, 2006|2006]]}}&lt;br /&gt;
{{s-inc|recent}}
{{s-prec|usa}}
{{succession box
|before = [[Joe Biden]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Vice President of the United States&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;[[Jill Biden]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Second Lady of the United States&lt;/small&gt;
|title = [[United States order of precedence]]
|years = ''while in California''
|after = All city mayors in California (if present)&lt;br /&gt;followed by [[Nancy Pelosi]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Speaker of the U.S. House of Representatives&lt;/small&gt;
}}
{{succession box
|before = [[Jim Doyle]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Governor of Wisconsin&lt;/small&gt;
|title = [[United States order of precedence]]
|years = ''while outside California''
|after = [[Tim Pawlenty]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;Governor of Minnesota&lt;/small&gt;
}}
{{s-end}}

{{Persondata
|NAME = Schwarzenegger, Arnold
|ALTERNATIVE NAMES = Schwarzenegger, Arnold Alois
|SHORT DESCRIPTION = Bodybuilder, actor, California politician
|DATE OF BIRTH = {{birth date|1947|7|30|mf=y}}
|PLACE OF BIRTH = [[Thal, Austria]]
|DATE OF DEATH = 
|PLACE OF DEATH = 
}}
{{DEFAULTSORT:Schwarzenegger, Arnold}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:೧೯೪೭ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ-ಶತಮಾನದ ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ ದೇಶದ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:೨೧ನೇ-ಶತಮಾನದ ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ ದೇಶದ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಪೊರ್ನಿಯಾದ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ನಟ-ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ರೀಡಾಪಟು-ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯಪಟುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಉದ್ಯಮದ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಹೆಲ್ತ್‌ ಆಕ್ಟಿವಿಸ್ಟ್ಸ್‌]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕದ ಹಿತೈಷಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್‌ ನಟರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅರ್ನಾಲ್ಡ್‌ ಶ್ವಾರ್ಜಿನೆಗ್ಗರ್]]
[[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾ ದೇಶದ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ವಲಸೆಗಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾದ ವಲಸೆಗಾರರು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೀಯನ್‌ ಯೋಧರು]]
[[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೀಯಾದ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ಸ್‌]]
[[ವರ್ಗ:ಡಿಸ್‌ಎಬಿಲಿಟಿ ರೈಟ್ಸ್‌ ಆಕ್ಟಿವಿಸ್ಟ್ಸ್‌]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕೆನ್ನಡಿ ಕುಟುಂಬ]]
[[ವರ್ಗ:ಲಾರೆಯಸ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ಗಳ ವಿಜೇತರು]]
[[ವರ್ಗ:ಬದುಕುತ್ತಿರುವ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂಲ ನಾಗರೀಕರು]]
[[ವರ್ಗ:ಗ್ರೇಜ್‌ನ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಸ್ಕಾನ್‌ಸಿನ್‌-ಸೂಪಿರಿಯರ್‌ ಅಲುಮ್ನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]
[[ವರ್ಗ:ವೃತ್ತಿಪರ ದೇಹದಾರ್ಡ್ಯರು]]
[[ವರ್ಗ:ಲೈಂಗಿಕ ಹಗರಣದ ಅಂಕಿ ಅಂಶ]]
[[ವರ್ಗ:ಶ್ರೀವರ್ ಕುಟುಂಬ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದ ಕ್ರೀಡಾ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ಪತಿನಿಧಿಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]
[[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾದಿಂದ ಬರಹಗಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]</text>
      <sha1>1e2yq4li62oerj4hb3aerl24bw7ovoz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22737</id>
    <revision>
      <id>1374878</id>
      <parentid>1337538</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T19:17:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Д.Ильин</username>
        <id>77458</id>
      </contributor>
      <origin>1374878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="150431" sha1="e2k1nyizys8f0346ohctzeesvy9va6r" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:CH4-structure.svg|thumb|right|400px|ಅತಿ ಸರಳ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ ಸಂಯುಕ್ತವಾದ ಮೀಥೇನ್‌ ಅಣುವಿನ ಸಂರಚನೆ]]
'''ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ'''ವು ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರೂಪಾಂತರಗಳ ರಚನೆ, ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಸಂಯೋಜನೆ, ಕ್ರಿಯೆ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧತೆ (ಸಂಯೋಗ ಅಥವಾ ಇತರ ರೀತಿಯಾಗಿ) ಮುಂತಾದುವುಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ|ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದೊಳಗಿನ]] ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಾಖೆ. [[ಇಂಗಾಲ]] ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ವಿಭಾಗ. ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು [[ಜಲಜನಕ]], [[ಸಾರಜನಕ]], [[ಆಮ್ಲಜನಕ]], ಹಾಲೋಜನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ [[ರಂಜಕ]], [[ಸಿಲಿಕಾನ್|ಸಿಲಿಕಾನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಗಂಧಕ|ಗಂಧಕಗಳೂ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಇತರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು.&lt;ref&gt;[0] ^ ರಾಬರ್ಟ್‌ T. ಮಾರ್ರಿಸನ್‌, ರಾಬರ್ಟ್‌ N. ಬಾಯ್ಡ್‌, ಹಾಗೂ ರಾಬರ್ಟ್‌ K. ಬಾಯ್ಡ್‌, ''ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ'', 6ನೇ ಆವೃತ್ತಿ (ಬೆಂಜಮಿನ್‌ ಕಮ್ಮಿಂಗ್ಸ್, 1992, ISBN 0-13-643669-2) - ಇದು &quot;ಮಾರಿಸನ್‌ ಹಾಗೂ ಬಾಯ್ಡ್‌&quot;, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪುಸ್ತಕ&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[1] ^ ಜಾನ್‌ D. ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌, ಮರ್ಜೋರಿ C. ಕ್ಯಾಸೆರಿಯೋ, ''ಬೇಸಿಕ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್‌‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್‌ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ'',(W. A. ಬೆಂಜಮಿನ್, Inc.,1964) - ಮತ್ತೊಂದು ಶ್ರೇಷ್ಟ ಪುಸ್ತಕ&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[2] ^ ರಿಚರ್ಡ್‌ F. ಹಾಗೂ ಸ್ಯಾಲಿ J. ಡಾಲೆ, ''ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ'', ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಪುಸ್ತಕ. [http://www.ochem4free.info Ochem4free.info]&lt;/ref&gt; ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಅನುಕೂಲಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅಗಾಧ. ಅನೇಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಮೂಲಾಧಾರ ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ (ಹೆಸರಿಸಬಹುದಾದ ಕೆಲವೆಂದರೆ [[ಬಣ್ಣ|ಬಣ್ಣಗಳು]], [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್]]‌, [[ಆಹಾರ]], ಸ್ಫೋಟಕಗಳು, ಔಷಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು) ಕೆಲ ಅಪವಾದಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಬಹುತೇಕ ಭೂಮಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಮೂಲಾಧಾರವಾಗಿವೆ. ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರವು ಕೂಡಾ, ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತರ ಶಾಖೆಗಳಂತೆಯೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಅಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಗಣನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳು ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಪಾಲಿಮರ್‌ ವಿಜ್ಞಾನ, [[ಔಷಧೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]], ಹಾಗೂ ಕೃಷಿರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿನ ಬೃಹತ್‌ ಅನ್ವಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

== ಪದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ==
ಜೀವಜನ್ಯ, ಎಂದರೆ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಜನ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮೊದಲು ಸಾವಯವ (ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್) ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದಿನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಜೀವದ ನೆರವಿಲ್ಲದೆ ಈ ಬಗೆಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ನಂಬಿದ್ದುದರಿಂದ ಈ ಹೆಸರು ಬಂತು.

== ಇತಿಹಾಸ ==
[[ಚಿತ್ರ:Friedrich woehler.jpg|right|thumb|ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಕ್‌ ವೊಹ್ಲರ್‌]]
ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕರಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು, ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳ ಅಭ್ಯಾಸ ಇವು ಬಲು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಪ್ರಚಲಿತವಿದ್ದುವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೆಲವೊಂದು ಮದ್ಯಸಾರಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ೯ನೆಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆರಂಭವಾದದ್ದು ೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ. [[ಕಾರ್ಲ್ ವಿಲ್ಹೆಮ್ ಶೀಲೆ|ಶೀಲೆ]] ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಟಾರ್ಟಾನಿಕ್, ಆಕ್ಸಾಲಿಕ್, ಸಿಟ್ರಿಕ್, ಮ್ಯಾಲಿಕ್, ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಅವುಗಳ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ (೧೭೬೯-೧೭೮೫); ಪ್ರಾಣಿಮೂತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಯೂರಿಯವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದ (೧೭೭೩). ಈ ಬಗೆಯ ಹಲವಾರು ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ದೊರೆತ ಅನಂತರ ಇವುಗಳ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಖನಿಜಜನ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಗುಣ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದುವುಗಳೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಅಭ್ಯಸಿಸತೊಡಗಿದರು.

೧೯ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಜೋನ್ಸ್ ಬೆರ್ಜೆಲಿಯಸ್|ಬರ್ಜ಼ೀಲಿಯಸ್]] ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸಾವಯವ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದು ಕರೆದ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಧಾತುಗಳಿಂದ-ಎಂದರೆ ಇಂಗಾಲ (ಕಾರ್ಬನ್), ಜಲಜನಕ (ಹೈಡ್ರೊಜನ್), ಆಮ್ಲಜನಕ (ಆಕ್ಸಿಜನ್) ಮತ್ತು ಸಾರಜನಕಗಳಿಂದ (ನೈಟ್ರೊಜನ್) ಬಲುಮಟ್ಟಿನ ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ತಯಾರಾಗಿವೆಯೆಂದು [[ಆಂಟಿನ್ ಲಾರೆಂಟ್ ಲವಾಸಿಯೆ|ಲವಾಸ್ಯೆ]] ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣದಿಂದ ತೋರಿಸಿದ. ಅದುವರೆಗೆ ನಿರವಯವ ಲವಣಗಳನ್ನು (ಇನಾರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಸಾಲ್ಟ್ಸ್) ತಯಾರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಯಾವ ಕ್ರಿಯೆ, ವಿಧಾನಗಳಿಂದಲೂ ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜೈವಿಕ ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಶಕ್ತಿಯ ನೆರವಿಲ್ಲದೆ ಇಂಥವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಯಿತು.

ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಕೃತಕವಾಗಿ ಪಡೆಯಲು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾಗುವಷ್ಟು ವಿಪರೀತ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಎಂಬ ಆಲೋಚನೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಜೀವತತ್ವವಾದದ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳು &quot;ಜೀವಶಕ್ತಿ&quot;ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅವರು ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು &quot;ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ&quot; ಎಂದು ಕರೆದು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗುವಂತಹ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪರಿಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.

ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಥಮಾರ್ಧ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೃತಕವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ೧೮೧೬ರ ವೇಳೆಗೆ ಮೈಕೆಲ್‌ ಚೆವ್ರೆಲ್‌ ಅನೇಕ ವಿಧದ ಕೊಬ್ಬಿನಂಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕ್ಷಾರವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ [[ಸಾಬೂನು|ಸಾಬೂನುಗಳ]] ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಕ್ಷಾರ]]ದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಸಾಬೂನು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವಂತಹ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದರು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾದ ಕಾರಣ, (ರೂಢಿಗತವಾಗಿ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಸಿಗುವ) ಅನೇಕ ಕೊಬ್ಬಿನಂಶದ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿ &quot;ಜೀವಶಕ್ತಿ&quot;ಯಿಲ್ಲದ ನವೀನ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ನಿದರ್ಶನದ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಿದರು. [[ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ವೊಹ್ಲರ್|ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಕ್‌ ವೊಹ್ಲರ್]] ಸಯನೋಜೆನ್ನಿನಿಂದ (C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;N&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) ಆಕ್ಸಾಲಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನೂ (COOH)&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; (೧೮೨೪), ೧೮೨೮ರಲ್ಲಿ [[ಮೂತ್ರ|ಮೂತ್ರದ]] ಅಂಶವಾದ [[ಯೂರಿಯಾ]] ಎಂಬ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ರಾಸಾಯನಿಕ (ಕಾರ್ಬಮೈಡ್‌)ವನ್ನು, ಅಜೈವಿಕ/ಅಸಾವಯವ ಅಮೋನಿಯಮ್‌‌ ಸೈನೇಟ್‌ನಿಂದ NH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;OCN, ಉತ್ಪಾದಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಈಗ ವೊಹ್ಲರ್‌ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ನಂತರ ಕೂಡಾ ವೊಹ್ಲರ್‌ರು, ಜೀವ ಶಕ್ತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಸಿಂಧು ಎಂದು ಸಾಧಿಸಿದೆನೆಂದು ಹೇಳುವ ಎಚ್ಚರ ತೋರಿದರೂ, ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಇದನ್ನೊಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಘಟ್ಟವೆಂಬಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.

೧೮೪೮ರ ವೇಳೆಗೆ ಅನೇಕ ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದು ಇಂಗಾಲ ಎಲ್ಲ ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿನ ಆವಶ್ಯಕ ಧಾತುವೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂತು. ಇಂದು ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಜೀವಜನ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಕೃತಕವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ, ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಆದರೆ ಮೊದಲೇ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳೆಲ್ಲವೂ ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ. ಸರಳ ಮತ್ತು ಖನಿಜ ಸಂಬಂಧವಾದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾದ ಇಂಗಾಲದ ಆಕ್ಸೈಡುಗಳು, ಕಾರ್ಬಾನಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಲವಣಗಳು, ಹೈಡ್ರೊಸಯನಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಲವಣಗಳು, ಸಯನೇಟುಗಳೇ ಮೊದಲಾದುವುಗಳು ನಿರವಯವ (ಇನಾರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್) ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲಿಯೂ ಇಂಗಾಲದೊಡನೆ ಜಲಜನಕವೂ ಇದ್ದೇ ಇರುತ್ತದೆ.

೧೮೫೬ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಹೆನ್ರಿ ಪರ್ಕಿನ್‌, ಕ್ವಿನೈನ್‌ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪರ್ಕಿನ್‌ರ ಕೆನ್ನೀಲಿ ವರ್ಣ ಎಂದೇ ಈಗ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ, ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದಾಗ, ಅದರಿಂದ ಹರಿದ ಹಣದ ಹೊಳೆ ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿತ್ತು.

ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಾದ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪ್ರಗತಿಯೆಂದರೆ ೧೮೫೮ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಕ್‌ ಆಗಸ್ಟ್‌ ಕೆಕುಲೆ ಹಾಗೂ ಆರ್ಚಿಬಾಲ್ಡ್‌ ಸ್ಕಾಟ್‌ ಕೂಪರ್‌ ಇಬ್ಬರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂರಚನೆಯ ಕಲ್ಪನೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಸಂಯೋಗ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಂಗಾಲದ ಅಣುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿಕೊಂಡು ಇಂಗಾಲದ ಜಾಲಕವನ್ನು ರೂಪಿಸಬಲ್ಲವು ಹಾಗೂ ಅಣುಗಳ ಬಂಧಕಶಕ್ತಿಯ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪರಿಣತ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು.

ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸವು [[ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್|ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ]]ನ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದುವಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರ [[ಭಿನ್ನಾಂಕ|ಭಿನ್ನಾಂಕಗಳಾಗಿ]] ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ವಿವಿಧ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ಸಂಯುಕ್ತ ನಮೂನೆಗಳು ಅಥವಾ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರವೆಂಬ ಶಾಖೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿ ಅದರಿಂದಾಗಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ರಾಸಾಯನಿಕ ಉದ್ಯಮದ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಉದ್ಯಮವು ಕೃತಕ [[ರಬ್ಬರು|ರಬ್ಬರ್‌]]ಗಳು, ವಿವಿಧ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ [[ಗೋಂದು|ಗೋಂದುಗಳು]], ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಬಲ್ಲ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಸಂಯೋಜಕಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್|ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಅನ್ನು]] ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು.

[[ಔಷಧ]] ಉದ್ಯಮವು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ದಶಕದಲ್ಲಿ ([[ಆಸ್ಪಿರಿನ್‌]] ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ) ಅಸಿಟೈಲ್‌ಸಲಿಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಆಮ್ಲದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಬೇಯರ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಆರ್ಸೆಫೆನಾಮೈನ್‌ (ಸಾಲ್ವರ್ಸನ್‌)ನೊಂದಿಗೆ ಔಷಧಿಯೊಂದನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಟಾಕ್ಸಿಲ್‌ನ ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಿಷದ ಅನೇಕ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಪೌಲ್‌ ಎಹ್ರ್‌ಲಿಚ್‌ ಹಾಗೂ ಆತನ ತಂಡವು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಭಾವೀ ಹಾಗೂ ವಿಷಲಕ್ಷಣಗಳುಳ್ಳ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು.

ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅನ್ವಯಗಳ ಮುಂಚಿನ ಅವಕಾಶಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದೃಷ್ಟದವಾಗಿದ್ದರೂ, ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ನಡೆದವು. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಗತಿಯು ವಿಪರೀತ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ಅಣುಗಳ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಬಹುಹಂತದ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಧಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಸಮಕಾಲಿಕವಾಗಿ, ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಕಿಣ್ವಗಳು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಅಣುಗಳು ಹಾಗೂ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಜೈವಿಕ ಮೂಲದ್ದು ಎಂಬುದು ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಯಾವುದೇ ಸಂಯುಕ್ತಕ್ಕೆ ಹೊಸದಾದ ಸಮನ್ವಯದ ಹಾದಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮನ್ವಯ ಎನ್ನಲಾಯಿತು. ಸಂಕೀರ್ಣ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮನ್ವಯವು [[ಯೂರಿಯಾ|ಯೂರಿಯಾದ]] ಮೂಲಕ ಆರಂಭವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌ ಹಾಗೂ ಟರ್ಪಿನಾಲ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ೧೯೦೭ರಲ್ಲಿ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮನ್ವಯವು ಗುಸ್ತಾಫ್‌ ಕೊಂಪ್ಪಾರು [[ಕರ್ಪೂರ|ಕರ್ಪೂರದೊಂದಿಗೆ]] ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮನ್ವಯದ ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಔಷಧೀಯ ಅನುಕೂಲಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌]]-ಸಂಬಂಧಿ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣ ಮಾನವ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಸಮನ್ವಯಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗ ತೆರೆದಿವೆ. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದ, ಲೈಸರ್ಜಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ ಹಾಗೂ B12 ಜೀವಸತ್ವದಂತಹ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮನ್ವಯಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಇಂದಿನ ಗುರಿಗಳು ಅಸಮ್ಮಿತಿಯ ಸಮನ್ವಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಹತ್ತಾರು ಸ್ಟೀರಿಯೋಜೆನಿಕ್‌ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.

ಜೀವಿಗಳ ರಚನೆ ಹಾಗೂ, ವಿಟ್ರೋದಲ್ಲಿನ ಪರಸ್ಪರ ವರ್ತನೆ ಹಾಗೂ ಜೀವಿಗಳ ಆಂತರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರವಾದ ಜೈವಿಕರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರವು ಕೇವಲ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಷ್ಟೇ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೊಸದೊಂದು ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನೇ ತೆರೆದಿದೆ. ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಂತೆಯೇ, ಜೈವಿಕರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರವು ಕೂಡಾ ಇಂಗಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದೆ.

== ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಇಂಗಾಲದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ ==
ಇಂಗಾಲದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರಲು ಕಾರಣವನ್ನು ವಿವೇಚಿಸುವಾಗ ಅದರ ಸಂಯೋಗದ ಬಗೆ ಇತರ ಧಾತುಗಳ ಸಂಯೋಗದ ಬಗೆಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾದುದೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ವೇಲೆನ್ಸಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನುಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಇಂಗಾಲ ಸ್ಥಿರ [[ಅಯಾನು|ಅಯಾನ್]] (ಸ್ಟೇಬಲ್ ಅಯಾನ್) ಆಗಲು ನಾಲ್ಕು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಇಲ್ಲವೇ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಗಳಿಸಬೇಕು. ಅಯಾನ್ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಲು ಅಧಿಕಶಕ್ತಿಬೇಕು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲ ಅಯಾನ್ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ; ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಗೊಂಡಿರುವ ಪರಮಾಣುಗಳ ನಡುವೆ ವಿದ್ಯುದಂಶದ ಬೇರ್ಪಡೆಯೂ (ಚಾರ್ಜ್ ಸೆಪರೇಷನ್) ಅಧಿಕವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಂಧವೊಂದರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳ ವಿದ್ಯುದಂಶಗಳು ಬಂಧಗೊಂಡಿರುವ ಎರಡು ಪರಮಾಣುಗಳ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸರಿಸಮವಾಗಿ ಹಂಚಿ ಹೋಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಂಥ ಬಂಧನಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಂಗತ್ವ (ಅಸಿಮೆಟ್ರಿ) ಅತ್ಯಲ್ಪವಾದುದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಬಂಧ ಅಧಿಕ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಸ್ಥಿರತೆಯೂ ಹೆಚ್ಚು. ಈ ತರಹದ ಸರಿಸಮ ವಿದ್ಯುದಂಶ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳ ಹಂಚಿಕೆಯಿಂದ ಪರಮಾಣುಗಳ ನಡುವೆ ಏರ್ಪಡುವ ಬಂಧದ ಹೆಸರು ಸಹ ಸಂಯೋಗಬಂಧ (ಕೋವೇಲೆಂಟ್ ಬಾಂಡ್). ಇಂಥ ಬಂಧಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣುಗಳ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಸ್ಥಿರಬಂಧ ಸಾಧ್ಯ. ಈ ಬಗೆಯ ಅಧಿಕಬಂಧಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಇಂಗಾಲ ಪರಮಾಣುಗಳ ಸ್ಥಿರವಾದ ಸರಣಿ (ಚೈನ್) ವೃತ್ತ (ರಿಂಗ್) ಮತ್ತು ವಿವಿಧಾಕಾರದ ಜಾಲ (ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್) ರಚನೆಗಳು ಸಾಧ್ಯ. ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣುಗಳು ಇತರ ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣುಗಳೊಡನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇತರ ಧಾತುಗಳ ಪರಮಾಣುಗಳೊಡನೆಯೂ ಸ್ಥಿರರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಗೊಳ್ಳಬಲ್ಲುವು. ಇಂಗಾಲ-ಇಂಗಾಲ ಬಂಧವಲ್ಲದೆ ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಬಂಧವಾದ ಇಂಗಾಲ-ಜಲಜನಕ ಬಂಧದಲ್ಲಿಯೂ ವಿದ್ಯುದಂಶ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸರಿಸಮನಾಗಿಯೇ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಬಗೆಯ ಬಂಧವೂ ಬಹು ಸ್ಥಿರವಾದುದು.

== ಏಕಬಂಧ, ದ್ವಿಬಂಧ ಮತ್ತು ತ್ರಿಬಂಧ ==
ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣುಗಳ ನಡುವಣ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಸರಳ ಬಂಧ ಏಕಬಂಧ. ಈ ಬಗೆಯ ಬಂಧದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪರಮಾಣುಗಳ ನಡುವೆ ಎರಡು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳು ಸರಿಸಮನಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಇಂಗಾಲ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಇಂಗಾಲ ಅಥವಾ ಇತರ ಪರಮಾಣುಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಯೋಗಶಕ್ತಿಯ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದ್ವಿಬಂಧ, ತ್ರಿಬಂಧಗಳೂ ಸಾಧ್ಯ. ದ್ವಿಬಂಧದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಎರಡು ಪರಮಾಣುಗಳ ನಡುವೆ ನಾಲ್ಕು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳೂ ತ್ರಿಬಂಧದಿಂದ ಕೂಡಿರುವ ಎರಡು ಪರಮಾಣುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಆರು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳೂ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಳಗೆ ತೋರಿಸಿರುವ ಮೀಥೇನ್ ಮತ್ತು ಈಥೇನ್ ಅಣುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲ ಬಂಧಗಳೂ ಎರಡು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳಿಂದಾದ ಏಕಬಂಧಗಳು. ಎಥಿಲೀನ್ ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಾಲ್ಡಿಹೈಡುಗಳು ದ್ವಿಬಂಧವನ್ನುಳ್ಳ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು. ಅಸಿಟಲೀನ್ ಮತ್ತು ಅಸಿಟೋನೈಟ್ರಿಲ್ಲುಗಳು ತ್ರಿಬಂಧವುಳ್ಳ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು. ರಚನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವಾಗ ಚುಕ್ಕೆಗಳಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಗೆರೆಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಏಕಬಂಧನವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಒಂದು ಗೆರೆಯನ್ನೂ ದ್ವಿಬಂಧಕ್ಕೆ ಎರಡು ಗೆರೆಗಳನ್ನೂ ತ್ರಿಬಂಧಕ್ಕೆ ಮೂರು ಗೆರೆಗಳನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

&lt;gallery widths=&quot;100&quot; heights=&quot;80&quot; caption=&quot;ವಿವಿಧ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಂಧಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು&quot;&gt;
ಚಿತ್ರ:Methane-2D.svg|ಮೀಥೇನ್ {{nowrap|ಇಂಗಾಲ-ಇಂಗಾಲ}} ಏಕಬಂಧ
ಚಿತ್ರ:Ethane-2D.png|ಈಥೇನ್ {{nowrap|ಇಂಗಾಲ-ಇಂಗಾಲ}} ಏಕಬಂಧ
ಚಿತ್ರ:Ethylene.svg|ಎಥಿಲೀನ್ {{nowrap|ಇಂಗಾಲ-ಇಂಗಾಲ}} ದ್ವಿಬಂಧ
ಚಿತ್ರ:Formaldehyde-2D.svg|ಫಾರ್ಮಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ {{nowrap|ಇಂಗಾಲ-ಇಂಗಾಲ}} ದ್ವಿಬಂಧ
ಚಿತ್ರ:Acetylene-2D.svg|ಅಸಿಟಿಲೀನ್ {{nowrap|ಇಂಗಾಲ-ಇಂಗಾಲ}} ತ್ರಿಬಂಧ
ಚಿತ್ರ:Acetonitrile-2D-flat.png|ಅಸಿಟೋನೈಟ್ರಿಲ್ {{nowrap|ಇಂಗಾಲ-ಇಂಗಾಲ}} ತ್ರಿಬಂಧ
&lt;/gallery&gt;ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಬಂಧ, ದ್ವಿಬಂಧ, ತ್ರಿಬಂಧಗಳು ಯಾವುದೇ ಇರಲಿ ಪ್ರತಿ ಪರಮಾಣುವೂ ತನ್ನ ವೇಲೆನ್ಸಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲೇಬೇಕು-ಎಂದರೆ ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣುವಿನ ಬಂಧಗಳು ನಾಲ್ಕು. ಆಮ್ಲಜನಕದ ಪರಮಾಣುವಿನ ಬಂಧಗಳು ಎರಡು, ಸಾರಜನಕದ ಪರಮಾಣುವಿನ ಬಂಧಗಳು ಮೂರು-ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಆಗುವಂತಿಲ್ಲ.

== ಸಮಘಟಕತ್ವ (ಐಸೋಮೆರಿಸಂ) ==
ಇತರ ಧಾತುಗಳ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಚನಾಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಕೇವಲ ಅಣುಸೂತ್ರಗಳೇ ಸಾಕು. ಆದರೆ ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು (ಕೆಲವು ಅತಿ ಸರಳವಾದುವುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ) ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಅಣುಸೂತ್ರಗಳು ಸಾಲವು. ಅಣುಸೂತ್ರ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದರೂ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಅನೇಕವಿವೆ. ಇಂಥ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಮಘಟಕಗಳೆಂದೂ (ಐಸೋಮರ್ಸ್) ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಸಮಘಟಕತ್ವವೆಂದೂ (ಐಸೋಮೆರಿಸಂ) ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ (ಜಲಜನಕೇಂಗಾಲ) ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯೂಟೇನ್ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹಿರಿಯಗಾತ್ರದ ಅಣುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಘಟಕತ್ವವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.
:[[ಚಿತ್ರ:Butane Lewis.svg|200px]][[ಚಿತ್ರ:Isobutane-numbered-2D.png|200px]]
ಮೇಲೆ ಬರೆದಿರುವ ಎರಡು ಅಣುಗಳ ಅಣುಸೂತ್ರ ಒಂದೇ ಆದರೂ ಅವು ಒಂದೇ ಬಗೆಯವಲ್ಲ. ಎರಡರಲ್ಲೂ ನಾಲ್ಕು ಇಂಗಾಲಗಳಿದ್ದರೂ ಮೊದಲನೆಯದರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣುಗಳೂ ಒಂದು ನೇರ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಇದು ನಾರ್ಮಲ್ ಬ್ಯೂಟೇನ್. ಎರಡನೆಯದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮಾತ್ರ ಒಂದು ನೇರ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದು ನಾಲ್ಕನೆಯದು ಎರಡನೆಯ ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣುವಿನಿಂದ ಕವಲಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಐಸೋಬ್ಯೂಟೇನ್. ನಾರ್ಮಲ್ ಮತ್ತು ಐಸೋಬ್ಯೂಟೇನುಗಳೆರಡರ ಅಣುಸೂತ್ರವೂ C&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;10&lt;/sub&gt;. ಆದರೂ ಅವುಗಳ ರಚನೆಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಭೌತಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಪಟುತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವು ಭಿನ್ನ ಸಂಯುಕ್ತಗಳೇ ಹೊರತು ಒಂದೇ ಸಂಯುಕ್ತದ ಭಿನ್ನರೂಪಗಳಲ್ಲ. ಪುಂಜವೊಂದರ (ಮೇಲ್ಕಂಡ ಬ್ಯೂಟೇನುಗಳಲ್ಲಿ ಮೀಥೈಲ್ ಪುಂಜದ) ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟನ ಈ ಬಗೆಯ ಸಮಘಟಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯತ್ಯಾಸ-ಆದ್ದರಿಂದ ಇವುಗಳ ಹೆಸರು ಸ್ಥಾನೀಯ (ಪೊಜ಼ಿಷನಲ್) ಸಮಘಟಕಗಳು. ಸ್ಥಾನೀಯ ಸಮಘಟಕತ್ವವೆಂದು ಈ ಸಮಘಟಕತ್ವದ ಹೆಸರು.

ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಘಟಕತ್ವ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಮಘಟಕತ್ವ. ಎರಡು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಮಘಟಕತ್ವಗಳ ಅಣುಸೂತ್ರ ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದು ರಚನಾಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನತೆಯಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇವುಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವ ಕ್ರಿಯಾಪುಂಜಗಳಲ್ಲಿಯೇ (ಫಂಕ್ಷನಲ್ ಗ್ರೂಪ್) ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;6&lt;/sub&gt;O ಎಂಬ ಅಣುಸೂತ್ರವಿರುವ ಎರಡು ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು OH ಅಥವಾ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಲ್ ಕ್ರಿಯಾಪುಂಜವನ್ನುಳ್ಳ ಈಥೈಲ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್. ಎರಡನೆಯದು ಡೈಮೀಥೈಲ್ ಈಥರ್. ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಭೌತ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಎರಡೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು.

== ಇಂಗಾಲ ಪರಮಾಣುವಿನ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಆಕಾರ ==
ಎಲ್ಲ ಪರಮಾಣುಗಳಿಗೂ ಮಧ್ಯೆ ಪರಮಾಣುಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ಬೀಜ (ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್) ಇದೆ. ಬೀಜದ ಸುತ್ತಲೂ ಋಣ ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳು ಮುಖ್ಯ ಶಕಲಕಕ್ಷೆಗಳ (ಮೇನ್ ಕ್ವಾಂಟೈಜ್ಡ್ ಆರ್ಬಿಟ್ಸ್) ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಲು ವೇಗವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ಬೀಜದ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಎಡೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಕಾದರೂ ವಿದ್ಯುತ್ಕಣವೊಂದು ಇರಬಹುದಾದ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು (ಪ್ರಾಬೆಬಿಲಿಟಿ) ಷ್ರೋಡಿಂಗರ್ ಸಮೀಕರಣವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ತಿಳಿಯಬಹುದು. ಆವರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ ಯಾವೊಂದು ಎಡೆ ಅಥವಾ ವರ್ತುಲದಲ್ಲಿಯೂ ಪೂರ್ಣ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ (ಎಂದರೆ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ೧) ಇಲ್ಲದೆ ಹೋದರೂ ಹಲವೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುತ್ಕಣವನ್ನು ಋಣ ವಿದ್ಯುತ್ತಿನ ಚದರಿ ಹರಡಿದ ಮೋಡದಂತೆ (ಡಿಫ್ಯೂಸ್ಡ್ ಕ್ಲೌಡ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿ) ಚಿತ್ರಿಸಿದರೆ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ದಟ್ಟವಾಗಿಯೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತೆಳುವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಂಭಾವ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ದಟ್ಟ ಮೋಡದ ನಕ್ಷೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ತಾಳಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಕೃತಿಗಳು ಆಯಾ ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರತೀಕಗಳು. ಇವನ್ನು ಪರಮಾಣು ಕಕ್ಷೇಯಗಳೆಂದು (ಅಟಾಮಿಕ್ ಆರ್ಬಿಟಲ್) ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Vocabulary and Concepts of Organic Chemistry|last1=Orchin|first1=Milton|last2=Macomber|first2=Roger S.|last3=Pinhas|first3=Allan|last4=Wilson|first4=R. Marshall|publisher=Wiley|year=2005|edition=2nd|chapter=1. Atomic Orbital Theory|chapter-url=http://media.wiley.com/product_data/excerpt/81/04716802/0471680281.pdf|archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://media.wiley.com/product_data/excerpt/81/04716802/0471680281.pdf|archive-date=9 October 2022|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಕೃತಿ ಪಡೆದಿರುವ ಈ ಕಕ್ಷೇಯಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಆಕೃತಿ, ಶಕ್ತಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣುಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಆಕಾರವನ್ನು ಅರಿಯಲು ಪ್ರಮುಖ ಆವರಣದ (ಮೇನ್ ಶೆಲ್) ಮಿತಿಯಲ್ಲಿನ s ಮತ್ತು p ಎಂಬ ಪರಮಾಣು ಕಕ್ಷೇಯಗಳ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡರೆ ಸಾಕು. s ಕಕ್ಷೇಯ ಬೀಜದ ಸುತ್ತಲೂ ಸಮನಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡು ಪೊಳ್ಳು ಗೋಳಾಕೃತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ.
[[ಚಿತ್ರ:S-p-Orbitals.svg|center|thumb|ಪರಮಾಣು ಕಕ್ಷೇಯ s ಮತ್ತು p]]
ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಶಕಲ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಎರಡು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳು ಮಾತ್ರವಿದ್ದು 1s ಪರಮಾಣು ಕಕ್ಷೇಯದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ಇಂಗಾಲದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಗ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ ಎರಡು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳು ಗೋಳಾಕೃತಿಯ 2s ಕಕ್ಷೇಯದಲ್ಲಿವೆ.

ಮುಂದಿನ 2p ಶಕ್ತಿಹಂತದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಲಂಬಕೋನಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ಕಕ್ಷೇಯಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿ ಕಕ್ಷೇಯವೂ x,y,z ಆಕಾಶ ಅಕ್ಷಗಳ (ಸ್ಪೇಷಿಯಲ್ ಆಕ್ಸಿಸ್) ಮೇಲಿದ್ದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು P&lt;sub&gt;x&lt;/sub&gt;,P&lt;sub&gt;y&lt;/sub&gt;,P&lt;sub&gt;z&lt;/sub&gt;, ಕಕ್ಷೇಯಗಳೆಂದು ಕರೆದಿದೆ. P&lt;sub&gt;x&lt;/sub&gt; ಕಕ್ಷೇಯದ ಎರಡು ಭಾಗಗಳು x ಅಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ಬೀಜದ ಎಡಬಲ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದು ಪ್ರತಿಭಾಗವೂ ಗೋಳಾಕಾರವಾಗಿದೆ. ಎಂದರೆ P&lt;sub&gt;x&lt;/sub&gt; ನ ಪೂರ್ಣ ಆಕಾರ ಎರಡು ಗೋಳಗಳು ಬೀಜದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ತಗುಲಿದಂತಿದೆ. P&lt;sub&gt;y&lt;/sub&gt; ಮತ್ತು P&lt;sub&gt;z&lt;/sub&gt; ಕಕ್ಷೇಯಗಳ ಆಕೃತಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಇದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಇರುವಿಕೆಯ ಅಕ್ಷಗಳು y ಮತ್ತು z ಅಕ್ಷಗಳು.

ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣು ಆರು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕು ಯಾವ ಯಾವ ಕಕ್ಷೇಯದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆಂಬುದನ್ನು ಈಗ ಅರಿತಿದ್ದೇವೆ. ಉಳಿದ ಇನ್ನೆರಡು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳು ಸಮಾನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನುಳ್ಳ ಎರಡು p ಕಕ್ಷೇಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಂದರಂತೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. 2s ಕಕ್ಷೇಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳಿದ್ದು ಈ ಕಕ್ಷೇಯ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿದೆ. ಸಂಯೋಗರೀತಿಯ ನಿಯಮಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಈ ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳು ಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣುವಿನ ವೇಲೆನ್ಸಿ 2p ಕಕ್ಷೇಯಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದರಂತೆ ಇರುವ ಎರಡು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅಡಕವಾಗಿದೆ ಎಂದಂತಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಇಂಗಾಲದ ಸಂಯೋಗಶಕ್ತಿ ಎರಡೆಂದೂ p ಕಕ್ಷೇಯಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಲಂಬಕೋನದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಇಂಗಾಲದ ಬಂಧಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಲಂಬಕೋನದಲ್ಲಿ ಇವೆಯೆಂದೂ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ದೂರವಾದ ವಿಷಯ. ಇಂಗಾಲದ ವೇಲೆನ್ಸಿ ನಾಲ್ಕೆಂದೂ ನಾಲ್ಕು ಬಂಧಗಳೂ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ಕೋನಾಂತರದಲ್ಲಿ ಪಸರಿಸಿ ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣು ಸಮಚತುರ್ಮುಖಿಯ (ರೆಗ್ಯುಲರ್ ಟೆಟ್ರಹೆಡ್ರನ್) ಆಕಾರವನ್ನು ತಳೆದಿರುತ್ತದೆಂದೂ ಶಕಲಬಲವಿಜ್ಞಾನದ (ಕ್ವಾಂಟಂ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್) ಉಗಮಕ್ಕಿಂತಲೂ ಎಷ್ಟೋ ಮೊದಲೇ ವಿವಿಧ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿರುವ ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣುವಿನ ಸ್ವರೂಪ ಮುಕ್ತ ಇಂಗಾಲ ಪರಮಾಣುವಿನ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿರಬೇಕು. ಆದರೆ ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಿದ 1s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;2s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;2p’&lt;sub&gt;x&lt;/sub&gt;P’&lt;sub&gt;y&lt;/sub&gt; ಸ್ಥಿತಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಮತ್ತಾವ ಸ್ವರೂಪವೇ ಆದರೂ ಮುಕ್ತ ಇಂಗಾಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚ್ಛನ್ನಶಕ್ತಿಯನ್ನು (ಪೊಟೆನ್ಯಿಯಲ್ ಎನರ್ಜಿ) ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಚ್ಛನ್ನಶಕ್ತಿಯನ್ನುಳ್ಳ ಸ್ವರೂಪ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸ್ಥಿರವಾದುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ಘಟನೆ ಇರಬೇಕು. ಸ್ಥಿರ ಬಂಧಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಇಂಥದೊಂದು ಘಟನೆ. ಪರಮಾಣುಗಳ ಕಕ್ಷೇಯಗಳು ಬಳಿಸಾರಿ ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಏಕವಾಗುವುದರಿಂದ ಬಂಧ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಅವು ಏಕವಾದಾಗ ಹಳೆಯ ಎರಡು ಪರಮಾಣು ಕಕ್ಷೇಯಗಳು ಮಾಯವಾಗಿ ಹೊಸದೊಂದು ಕಕ್ಷೇಯ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಕ್ಷೇಯ ಯಾವೊಂದು ಪರಮಾಣುವಿಗೂ ಸೇರಿದುದಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಅಣು ಕಕ್ಷೇಯ (ಮಾಲೆಕ್ಯುಲರ್ ಆರ್ಬಿಟಲ್) ಎಂದು ಕರೆದಿದೆ. ಸ್ಥಿರಬಂಧ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಕ್ಷೇಯದ ಶಕ್ತಿ (ಎಂದರೆ ಅದರಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳ ಪ್ರಚ್ಛನಶಕ್ತಿ) ಹಳೆಯ ಪರಮಾಣು ಕಕ್ಷೇಯಗಳ ಶಕ್ತಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದು ಬಂಧ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವಾಗ ಶಕ್ತಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಪರಮಾಣುಗಳ ನಡುವಣ ಅಣು ಕಕ್ಷೇಯವೊಂದರಲ್ಲಿ ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳು ಇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಎರಡು ಪರಮಾಣು ಕಕ್ಷೇಯಗಳು ಬಂಧ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಾದರೆ, ಅಂಥ ಕಕ್ಷೇಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದೇ ವಿದ್ಯುತ್ಕಣವಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಎರಡು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಇಂಗಾಲದ 2s ಕಕ್ಷೇಯ ಬಂಧನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಈಗ ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲ ಪರಮಾಣುವಿನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು. ಇಂಗಾಲದ ವೇಲೆನ್ಸಿ ೪. ಆದ್ದರಿಂದ ವೇಲೆನ್ಸಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಎರಡನೆಯ ಮುಖ್ಯವಲಯದ ನಾಲ್ಕು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಕ್ಷೇಯಗಳಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಹೀಗಾಗಲು 2s ಕಕ್ಷೇಯದಲ್ಲಿರುವ ವಿದ್ಯುತ್ಕಣವೊಂದು ಹೊಸ ಕಕ್ಷೇಯವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಮರುಹಂತದ ಇನ್ನೂ ತೆರವಾಗಿರುವ ಒಂದು 2p ಕಕ್ಷೇಯವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣ ಕೆಳಗಿನ ಶಕ್ತಿಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ (2s) ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ (2p) ಏರಲು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಎರಡರ ಬದಲು ನಾಲ್ಕು ಬಂಧಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವುದರಿಂದ ಶಕ್ತಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ವಿಸರ್ಜನೆಯಾದ ಶಕ್ತಿ ವಿದ್ಯುತ್ಕಣವೊಂದರ ಶಕ್ತಿ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ ಭಾವಿಸಿರುವಂತೆ ಒಂದು 2s ವಿದ್ಯುತ್ಕಣದ ಶಕ್ತಿಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚಿ ನಾಲ್ಕು ಬಂಧಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಬಹುದು. ಶಕ್ತಿ ಪರಿಗಣನೆಗಳಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಬಂಧಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಹೀಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾದರೂ ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿನ ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣುವಿನ ಬಂಧಗಳು ಈ ಬಗೆಯ ಬಂಧಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ಥಿರವಾದವುಗಳೆಂದು ಶಕಲಬಲವಿಜ್ಞಾನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಿಂದ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಬಂಧಗಳು ಈ ಬಗೆಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ p ಹಂತದ ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಮೂರು ಬಂಧಗಳ ಶಕ್ತಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು s ಹಂತದ ವಿದ್ಯುತ್ಕಣದಿಂದಾದ ಬಂಧದ ಶಕ್ತಿ ಬೇರೆಯಾಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ ಮೂರು ಬಂಧಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಲಂಬಕೋನದಲ್ಲಿದ್ದು ಕಡೆಯ ಬಂಧ ದಿಗ್ರಹಿತ ಬಂಧವಾಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂಗಾಲದ ಬಂಧಗಳು ನಾಲ್ಕೂ ಸಮಾನ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕರ ದಿಕ್ಕುಗಳೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು ಬಂಧಗಳ ನಡುವಿನ ಕೋನಾಂತರ ೧೦೯&lt;sup&gt;೦&lt;/sup&gt;೨೮’, ಆದ್ದರಿಂದ 2s ಮತ್ತು 2p ಕಕ್ಷೇಯಗಳ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುವುದು ಆವಶ್ಯಕ.&lt;ref&gt;{{cite journal|doi=10.1021/ed022p145|title=Valence Angle of the Tetrahedral Carbon Atom|first=W. E.|last=Brittin|journal=[[J. Chem. Educ.]]|date=1945|volume=22|issue=3|page=145|bibcode=1945JChEd..22..145B}}&lt;/ref&gt; ಸಂಯುಕ್ತ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಚ್ಛನ್ನಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಆದಷ್ಟುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಪರಮಾಣು ಕಕ್ಷೇಯಗಳು ಹೊಸ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಕಕ್ಷೇಯಗಳ ಮೇರೆಗಳು ಹಲವು ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಶಕ್ತಿಯ ಪೂರೈಕೆ ವಿಸರ್ಜನೆಗಳಿಂದ ಅವು ಬದಲಾಗಬಹುದು. ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣುವಿನ 2s ಮತ್ತು ಮೂರು 2p ಕಕ್ಷೇಯಗಳು ಮಿಶ್ರಗೊಂಡು ನಾಲ್ಕು ಹೊಸದಾದ ಸರಿಸಮ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಕಾರಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಸಂಕರ ಕಕ್ಷೇಯಗಳ (ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಆರ್ಬಿಟಲ್ಸ್) ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂಕರ ಕಕ್ಷೇಯಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ s ಮತ್ತು p ಕಕ್ಷೇಯಗಳೆರಡರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀಜದಿಂದ ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ಹರಡಬಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಈ ಬಗೆಯ ಕಕ್ಷೇಯಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿರುವ ಬಂಧಗಳು s ಅಥವಾ p ಕಕ್ಷೇಯಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಬಂಧಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ಥಿರವಾದವು-ಎಂದರೆ ಕಡಿಮೆ ಶಕ್ತಿ ಮಟ್ಟದವು ಅಥವಾ ಇವುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕ ಶಕ್ತಿ ವಿಸರ್ಜನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
[[ಚಿತ್ರ:Sp3-Orbital.png|center|thumb|sp&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ಕಕ್ಷೇಯ ಮೀಥೇನ್]]

ಶಕಲಬಲವಿಜ್ಞಾನದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಶಕ್ತಿವೆಚ್ಚ, ಶಕ್ತಿವಿಸರ್ಜನೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಈ ಬಗೆಯ sp&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ಎಂದೆನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂಕರ ಕಕ್ಷೇಯಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ ಬಂಧಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಶಕ್ತಿಮಟ್ಟದವೆಂದು ತೋರಿಸಿವೆ. sp&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ಸಂಕರಕಕ್ಷೇಯಗಳು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸರಿಸಮನಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಯಾವುದೇ ಎರಡು ಕಕ್ಷೇಯಗಳ ನಡುವಿನ ಕೋನಾನಂತರ ೧೦೯&lt;sup&gt;೦&lt;/sup&gt;೨೮’ ಆಗಿದೆ.  ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಗಳ ನಡುವೆ ಇದೇ ಕೋನಾಂತರ ಇರುವುದನ್ನು ಸಂಕರಕಕ್ಷೇಯಗಳ ವಾದ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಯುಕ್ತರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಗಾಲಪರಮಾಣು ಎಂದರೆ sp&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt; ಸಂಕರಕಕ್ಷೇಯಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಇಂಗಾಲ ಪರಮಾಣುವನ್ನು ಸಮ ಚತುರ್ಮುಖಿಯೊಂದರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೂ ಅದರ ಬಂಧಗಳು ಅಥವಾ ಕಕ್ಷೇಯಗಳು ಚತುರ್ಮುಖಿಯ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆಯೂ ಭಾವಿಸಬಹುದು.&lt;ref&gt;L. Pauling ''The Nature of the Chemical Bond'' (3rd ed., Oxford University Press 1960) p.111–120.&lt;/ref&gt; ಈ ಬಗೆಯ ನಿರೂಪಣೆ ಏಕಬಂಧಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಇಂಗಾಲ ಪರಮಾಣುವಿನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ದ್ವಿಬಂಧವನ್ನುಳ್ಳ ಇಂಗಾಲ ಪರಮಾಣುವಿನ ಸ್ವರೂಪ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ಸುತ್ತಲೂ ಕೇವಲ ಮೂರು ಇತರ ಪರಮಾಣುಗಳು ಒಂದೇ ಸಮತಲದಲ್ಲಿದ್ದು ಬಂಧಕೋನಗಳು (ಬಾಂಡ್ ಆಂಗಲ್ಸ್) ೧೨೦&lt;sup&gt;೦&lt;/sup&gt; ಇರುತ್ತವೆ. ದ್ವಿಬಂಧ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇಂಗಾಲ ಪರಮಾಣುಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಕಕ್ಷೇಯ ಸಂಕರ sp&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ಮಾದರಿಯದು. ಎಂದರೆ ಒಂದು s ಕಕ್ಷೇಯ ಮತ್ತು ಎರಡು p ಕಕ್ಷೇಯಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಆದುದು. ಹೊಸ ಏಕರೀತಿಯ ಮೂರು ಸಂಕರ ಕಕ್ಷೇಯಗಳು ಒಂದೇ ಸಮತಲದಲ್ಲಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಅಕ್ಷಾಂತರ ಕೋನಗಳು ೧೨೦&lt;sup&gt;೦&lt;/sup&gt; ಇರುತ್ತವೆ. ಈ ಸಂಕರ ಕಕ್ಷೇಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲೂ ಒಂದೊಂದು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣವಿದ್ದು ನಾಲ್ಕನೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ಕಣ ಸಂಕರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದ sp&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ಸಂಕರ ಕಕ್ಷೇಯಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಸಮತಲಕ್ಕೆ ಲಂಬಕೋನದಲ್ಲಿರುವ p ಕಕ್ಷೇಯದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.
[[ಚಿತ್ರ:Sp2-Orbital.svg|center|thumb|sp2 ಕಕ್ಷೇಯ]]

ತ್ರಿಬಂಧವುಳ್ಳ ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣುವಿನಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಕಕ್ಷೇಯ ಸಂಕರ ಎರಡೇ ಕಕ್ಷೇಯಗಳಿಂದ ಆದದ್ದಾಗಿ sp ಸಂಕರ ಎಂದೆನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎರಡು ಸಮಾನ sp ಸಂಕರ ಕಕ್ಷೇಯಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳೂ ಸಂಕರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದ ಎರಡು p ಕಕ್ಷೇಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದರಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದರಂತೆ ಉಳಿದ ಇನ್ನೆರಡು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆ. sp ಸಂಕರ ಕಕ್ಷೇಯಗಳು ಒಂದೇ ನೇರದಲ್ಲಿದ್ದು ಬೀಜದ ಇಬ್ಬದಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತವೆ. ಅಸಂಕರ p ಕಕ್ಷೇಯಗಳೆರಡೂ ಪರಸ್ಪರ ಲಂಬಕೋನಗಳಲ್ಲಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಎರಡೂ ಸಂಕರ ಕಕ್ಷೇಯಗಳ ಅಕ್ಷಕ್ಕೆ ಲಂಬಕೋನಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.

sp&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;, sp&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ಮತ್ತು sp, ಸಂಕರ ಕಕ್ಷೇಯಗಳು ಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತವೆಂಬುದನ್ನು ಮೀಥೇನ್, ಎಥಿಲೀನ್ ಮತ್ತು ಅಸಿಟಲೀನ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು.

CH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; ಎಂಬ ಸೂತ್ರವಿರುವ ಮೀಥೇನಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲ ನಾಲ್ಕು ಏಕಬಂಧಗಳಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಹೈಡ್ರೊಜನ್ನುಗಳಿಗೆ ಬಂಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲದ ಸಂಕರಕಕ್ಷೇಯರೂಪ sp&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;. ಹೈಡ್ರೊಜನ್ನಿನಲ್ಲಿ 1s ಕಕ್ಷೇಯವೊಂದೇ ಇದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ಕಣವಿದೆ. ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಪರಮಾಣುವೊಂದು ಇಂಗಾಲದ ಸಂಕರ ಕಕ್ಷೇಯದ ಅಕ್ಷದಲ್ಲಿಯೇ ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣುವನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಎರಡು ಪರಮಾಣು ಕಕ್ಷೇಯಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಅಣುಕಕ್ಷೇಯ ಮತ್ತು C-H ಬಂಧವೊಂದರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು C-H ಬಂಧಗಳೂ ಇದೇ ರೀತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿ CH&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; ಅಣುವಿನ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಪರಮಾಣುಗಳ ಕಕ್ಷೇಯ ಒಂದೇ ಅಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಮೀಪಿಸಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವ ಬಂಧ σ ಬಂಧವೆನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮೀಥೇನಿನಲ್ಲಿರುವ ನಾಲ್ಕು ಬಂಧಗಳೂ σ ಬಂಧಗಳು.
:[[ಚಿತ್ರ:CH4-structure.svg|center|178x178px|ಮೀಥೇನ್ ಅಣುರಚನೆ]]
ಎಥಿಲೀನಿನಲ್ಲಿ (H2C=CH2) ಪ್ರತಿ ಇಂಗಾಲ ಪರಮಾಣುವೂ ಮೂರು ಇತರ ಪರಮಾಣುಗಳಿಗೆ ಬಂಧಗೊಂಡಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲಗಳ ಸಂಕರ ಕಕ್ಷೇಯ ರೂಪ sp&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. ಪ್ರತಿ ಇಂಗಾಲವೂ ಮತ್ತೊಂದು ಇಂಗಾಲ ಮತ್ತು ಎರಡು ಹೈಡ್ರೊಜನ್ನುಗಳೊಡನೆ σ ಬಂಧದ ಮೂಲಕ ಬಂಧಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ (ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ σ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಗೆರೆಗಳ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸಿದೆ). C-C ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು C-H ಬಂಧಗಳು ಒಂದೇ ಸಮತಲದಲ್ಲಿವೆ. ಎರಡು ಇಂಗಾಲಗಳ ಉಳಿದ p ಕಕ್ಷೇಯಗಳು ಈ ಸಮತಲಕ್ಕೆ ಲಂಬಕೋನದಲ್ಲಿವೆ. ಇವೆರಡು ಕಕ್ಷೇಯಗಳ ಅಕ್ಷಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಎರಡು ಇಂಗಾಲಗಳ ನಡುವಿನ σ ಬಂಧ ಅವನ್ನು ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ತರುವುದರಿಂದ p ಕಕ್ಷೇಯಗಳು ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಅಣು ಕಕ್ಷೇಯವೊಂದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ಬಂಧ ಏರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ P-P ಕಕ್ಷೇಯಗಳು ಸೇರಿ ಆಗುವ ಬಂಧದ ಹೆಸರು π - ಬಂಧ. π - ಬಂಧದ ಅಣು ಕಕ್ಷೇಯ ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿದ್ದು σ ಬಂಧಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಸಮತಲದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಒಂದೊಂದು ಭಾಗವಿದೆ.

sp ಸಂಕರ ಕಕ್ಷೇಯವಿರುವ ಅಸಿಟಲೀನಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು C-C ಬಂಧ ಮತ್ತು ಎರಡು C-H ಬಂಧಗಳು σ ಬಂಧಗಳು.
[[ಚಿತ್ರ:Molecular orbital of acetylene.svg|center|thumb|ಅಸಿಟಿಲಿನ್ sp ಕಕ್ಷೇಯ]]

ಸಂಕರದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದೆ ಉಳಿದಿರುವ ನಾಲ್ಕು (ಪ್ರತಿ ಇಂಗಾಲದ ಎರಡೆರಡು) ಕಕ್ಷೇಯಗಳು ಸೇರಿ ಎಥಿಲೀನಿನಲ್ಲಿ ಆದಂತೆ ಎರಡು π ಬಂಧಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತವೆ.

ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎರಡು π ಬಂಧಗಳನ್ನೂ ಅಣು ಕಕ್ಷೇಯಗಳ ಮೂಲಕ ತೋರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾದ್ದರಿಂದ ಕಕ್ಷೇಯಗಳ ಅಕ್ಷಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸಿ ಯಾವ ಯಾವ ಕಕ್ಷೇಯಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯಾಪಿಸಿ ಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣಮಾಡುತ್ತವೆಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ.

ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಆಕಾರದ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣದ ಅಧ್ಯಯನವಾದ ಪರಮಾಣು ವಿನ್ಯಾಸರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ (ಸ್ಟೀರಿಯೋ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ) ಇಂಗಾಲ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯಭಾಗ. ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಜಟಿಲವಾದಂತೆ ಅವುಗಳ ಆಕಾರ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣದ ಸಮಸ್ಯೆಯೂ ಜಟಿಲವಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಆಕಾರಗಳು ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ.

== ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳ ವಿವರಣೆ ==
ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ [[ಮಿಶ್ರಣ|ಮಿಶ್ರಣಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ]], ಅವುಗಳ ಶುದ್ಧತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಅನೇಕ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ HPLC ಹಾಗೂ ಅನಿಲ ವರ್ಣರೇಖನದಂತಹ ವರ್ಣರೇಖನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣ, [[ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣ]] ಹಾಗೂ ದ್ರಾವಕ ನಿಗಮನ. ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು &quot;ತೇವ ವಿಧಾನಗಳೆಂದು&quot; ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿವಿಧ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ತೋರುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಅಂತಹಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ರೋಹಿತ ದರ್ಶನ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಗಣಕೀಕೃತ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref&gt;[5] ^ &quot;ದ ಸಿಸ್ಟಮ್ಯಾಟಿಕ್‌ ಐಡೆಂಟಿಫಿಕೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್‌ ಕಾಂಪೌಂಡ್ಸ್‌ &quot; R.L. ಷ್ರೀನರ್‌r, C.K.F. ಹರ್ಮನ್‌‌, T.C. ಮಾರ್ರಿಲ್‌, D.Y. ಕರ್ಟಿನ್‌, ಹಾಗೂ R.C. ಫ್ಯೂಸನ್‌ ಜಾನ್‌ ವಿಲೇ &amp;amp; ಸನ್ಸ್, 1997 0-471-59748-1&lt;/ref&gt; ಬಳಕೆಯ ಅಂದಾಜಿನ ಕ್ರಮದ ಪ್ರಕಾರ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ವಿಧಾನಗಳೆಂದರೆ:
* ಅಣುಕಾಂತೀಯ ಅನುರಣನ (NMR) ರೋಹಿತದರ್ಶನವು ಅನ್ಯೋನ್ಯಾವಲಂಬನೆಯ ರೋಹಿತದರ್ಶನ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸ್ಟೀರಿಯೋರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಅಣು ಸಂಯೋಜಕತೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಬಹುಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲ ಅಣುಗಳಾದ - ಜಲಜನಕ ಹಾಗೂ ಇಂಗಾಲಗಳು- ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ &lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;H ಹಾಗೂ &lt;sup&gt;13&lt;/sup&gt;C NMR-ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಥಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿಯೇ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ.
* ಧಾತುರೂಪಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ: ಅಣುವಿನ ಧಾತುರೂಪಿ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿನಾಶಕ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಕೆಳಗೆ ರಾಶಿ ರೋಹಿತ ಮಾಪನವನ್ನೂ ನೋಡಿ..
* ರಾಶಿ ರೋಹಿತಮಾಪನವು ಸಂಯುಕ್ತವೊಂದರ [[ಅಣುತೂಕ|ಅಣುತೂಕವನ್ನು]] ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ವಿಘಟನ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ ಅದರ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಉಚ್ಚ ಅಭಿನಿವೇಶ ರಾಶಿ ರೋಹಿತಮಾಪನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತವೊಂದರ ನಿಖರ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲದಾದುದರಿಂದ ಧಾತುರೂಪಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಅದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ, ರಾಶಿ ರೋಹಿತಮಾಪನವು ಬಾಷ್ಪಶೀಲತೆ ಇರುವ ತಟಸ್ಥ ಅಣುಗಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಆಧುನಿಕ ಅಯಾನೀಕರಣ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಯಾವುದೇ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತದ &quot;ರಾಶಿ ವಿವರ&quot; ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.
* [[ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣ|ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣವು]] ಅಣು ಜ್ಯಾಮಿತಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಬಳಸುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ವಸ್ತುವಿನ ಬಿಡಿ ಸ್ಫಟಿಕಗಳು ಲಭ್ಯವಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಸ್ಫಟಿಕವು ವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತಿರಬೇಕು ಎಂಬುದೊಂದು ಮಿತಿಯಿದೆ. ಸೂಕ್ತ ಸ್ಫಟಿಕವು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ ಕೆಲ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲೇ ರಚನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಲ್ಲ ಉಚ್ಚ ಸ್ವಯಂಚಲಿ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ರೋಹಿತದರ್ಶಕ ವಿಧಾನಗಳಾದ ಅವಗೆಂಪು ರೋಹಿತದರ್ಶನ, ದ್ಯುತಿ ಭ್ರಮಣ, UV/VIS ರೋಹಿತದರ್ಶನಗಳು ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡುತ್ತವೆ. [[ವಿಶ್ಲೇಷಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ|ವಿಶ್ಲೇಷಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
== ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ==
ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ಹಾಗೂ ಗುಣಾತ್ಮಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ಮಾಹಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಬಿಂದು,ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದು ಹಾಗೂ ವಕ್ರೀಭವನ ಬಿಂದುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಗುಣಾತ್ಮಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸನೆ,ವಿಲಯನತ್ವ ಹಾಗೂ ವರ್ಣಗಳು ಸೇರಿವೆ. 
==== ಕರಗುವ ಹಾಗೂ ಕುದಿಯುವ ಲಕ್ಷಣಗಳು ====
ಅನೇಕ ಅಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಹಾಗಲ್ಲದೇ, ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರಗುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಕುದಿಯುತ್ತವೆ. ಹಿಂದೆ, ಕರಗುವ ಬಿಂದು (m.p.) ಹಾಗೂ ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದುಗಳು (b.p.) ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಶುದ್ಧತೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಅರಿಯುವ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಕರಗುವ ಹಾಗೂ ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದುಗಳು ಅಣುಗಳ ಧೃವೀಯತೆ ಹಾಗೂ ಅಣುತೂಕಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ. ಕೆಲ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅನುರೂಪಿಗಳು, ಉದ್ಧೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ಅವು ಕರಗದೇ ಆವಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಉದ್ಧೃತವಾಗಬಲ್ಲ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತದ ಜನಪ್ರಿಯ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ನುಸಿಗುಳಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ವಾಸನಾದ್ರವ್ಯವಾದ ಪ್ಯಾರಾ-ಡೈಕ್ಲೋರೋಬೆಂಜೀನ್‌. ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು 300&amp;nbsp;°Cಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಥಿರತೆ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾರವಾದರೂ, ಕೆಲವು ಅಪವಾದಗಳೂ ಇವೆ.
==== ಬಣ್ಣ ====
ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ವರ್ಣರಹಿತ ಇಲ್ಲವೇ ಬೆಳ್ಳಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಅನೇಕ ನಿಕಟ ಬಂಧಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿವೇಶ ಬೇರೆಯೇ ಇದೆ. ದ್ವಿಬಂಧಕಗಳು &quot;ಸಂಯೋಗ&quot;ಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಕಡುವರ್ಣದವಾಗಿರಬಹುದು. ಜೈವಿಕ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳಾದ ಕೆರೊಟೀನ್‌ ಹಾಗೂ ಹೀಮ್‌ಗಳು &quot;ಸಂಯೋಜನೆ&quot; ಹಾಗೂ ವರ್ಣಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿಷದೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಶುದ್ಧ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಗಾಢವರ್ಣದ ಕಲ್ಮಶಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತೋರುವಂತೆ ಹಳದಿ ಇಲ್ಲವೇ ಕಂದು ವರ್ಣದವಾಗಿರುತ್ತವೆ.
==== ವಿಲಯನತ್ವ ====
ತಟಸ್ಥ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾಗಲಾರವು, ಅಂದರೆ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ದ್ರಾವಕಗಳಿಗಿಂತ [[ನೀರು|ನೀರಿನಲ್ಲಿ]] ಕಡಿಮೆ ಕರಗುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವೆಂದರೆ ಅಯಾನೀಕರಿಸಬಲ್ಲ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಹಾಗೂ ಜಲಜನಕ ಬಂಧಕವಾಗುವ ಅಲ್ಪ [[ಅಣುತೂಕ|ಅಣುತೂಕದ]] ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್‌ಗಳು, ಅಮೈನ್‌ಗಳು, ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲ್‌ ಆಮ್ಲಗಳು. ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ದ್ರಾವಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕರಗಬಲ್ಲವು. ಈಥರ್‌ ಅಥವಾ ಈಥೈಲ್‌ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್‌ಗಳಂತಹ ಶುದ್ಧ ವಸ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರಣಗಳು, ಅನೇಕ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಈಥರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಶ್ವೇತ ಮದ್ಯಸಾರದಂತಹ ಮೇಣದ ದ್ರಾವಕ, ಅಥವಾ ಶುದ್ಧ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರಿತ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂನಿಂದ ಪಡೆದ ಅನೇಕ ಶುದ್ಧ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರಿತ ಅಥವಾ ಸುಗಂಧಿತ ದ್ರಾವಕಗಳು ಅಥವಾ ಕೀಲೆಣ್ಣೆ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಭೌತಿಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಅಥವಾ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯುವ ದ್ರಾವಕಗಳು. ಅನೇಕ ದ್ರಾವಕಗಳು ದ್ರಾವಕದ ರೀತಿಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೆ ಕಾರ್ಯಸಂಬಂಧಿ ವಿವಿಧ ಮಟ್ಟದ ವಿಲಯನತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. 
==== ಘನಸ್ಥಿತಿ ಲಕ್ಷಣಗಳು ====
ಅನೇಕ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅನ್ವಯಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ, e.g. ಪೀಜೋವಿದ್ಯುತ್‌, ವಿದ್ಯುತ್‌ ವಾಹಕತ್ವ (ನೋಡಿ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಲೋಹಗಳು), ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್‌-ದ್ಯುತಿಯಂತಹಾ (e.g. ಅರೇಖೀಯ ದೃಷ್ಟಿಶಾಸ್ತ್ರ) ಉಷ್ಣ-ಯಾಂತ್ರಿಕ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್‌-ಯಾಂತ್ರಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗೋಸ್ಕರ, ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಪಾಲಿಮರ್‌ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ವಸ್ತುವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ.
== ನಾಮಕರಣ ==
[[ಚಿತ್ರ:OrgNom.svg|thumb|center|760px|ಒಂದೇ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳು ಹಾಗೂ ವರ್ಣನೆಗಳು.‎]] 
ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಒಂದೋ ಕ್ರಮಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ತರ್ಕನಿಯಮಾನುಸಾರವಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲವೇ ಕ್ರಮವಿಲ್ಲದೇ ಅನೇಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮಾತ್ಮಕ ಪರಿಭಾಷೆಯು IUPACಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಮಾತ್ಮಕ ಪರಿಭಾಷೆಯು ಆಸಕ್ತಿಯ ಅಣುವಿನ ಮೂಲರಚನೆಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲರಚನೆಯ ಹೆಸರನ್ನು ನಂತರ ಪೂರ್ವಪ್ರತ್ಯಯ, ಅಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯ ಹಾಗೂ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಬದಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ತಿಳಿದಿರುವಾಗ, ಕ್ರಮಾತ್ಮಕ ಹೆಸರುಗಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟು ಪಾಲನೆ ತೊಡಕಾಗಬಲ್ಲದು. ಆದ್ದರಿಂದ, IUPAC ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಸರಳ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಿ, ಸಂಕೀರ್ಣ ಪರಮಾಣುಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ರಮಾತ್ಮಕ ನಾಮಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಂರಚನೆ ಹಾಗೂ ಮೂಲ ಸಂರಚನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರಬೇಕಾದ್ದು ಅತ್ಯವಶ್ಯ. ಮೂಲ ಸಂರಚನೆಗಳೆಂದರೆ ಬದಲಿಕೆಯಿಲ್ಲದ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು, ವಿಭಿನ್ನಆವರ್ತನೆ, ಹಾಗೂ ಏಕಚಟುವಟಿಕಾತ್ಮಕ ರೂಪಾಂತರಗಳೂ ಸೇರಿವೆ.

ಕ್ರಮವಲ್ಲದ ಪರಿಭಾಷೆಯು ಕನಿಷ್ಟ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ತಜ್ಞರಿಗಾದರೂ ಸರಳ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕ್ರಮವಲ್ಲದ ಹೆಸರುಗಳು ಸಂಯುಕ್ತದ ಸಂರಚನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ರಮವಲ್ಲದ ಹೆಸರುಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪರಮಾಣುಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕ್ರಮವಿಲ್ಲದ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲೈಸರ್ಜಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ ಡೈಈಥೈಲಮೈಡ್‌ ಅನ್ನು ಕ್ರಮಾತ್ಮಕವಾಗಿ (6aR,9R)-N,N-ಡೈಈಥೈಲ್-7-ಮೀಥೈಲ್-4,6,6a,7,8,9-ಹೆಕ್ಸಾಹೈಡ್ರೋಇಂಡೋಲೋ-[4,3-fg] ಕ್ವಿನೋಲಿನ್-9-ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಮೈಡ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿದ ಗಣಕೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ ಗಣಕ/ಯಂತ್ರಗಳು ಬಳಸಲುದ್ದೇಶಿಸಿದ ಇತರೆ ನಾಮಕರಣ ವಿಧಾನಗಳು ವಿಕಾಸಗೊಂಡಿವೆ. ಎರಡು ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾದರಿಗಳೆಂದರೆ SMILES ಹಾಗೂ InChI.

ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಧಿಕವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಸಮಘಟಕಗಳ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದಲೂ ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲು ಕ್ರಮಬದ್ಧನಿಯಮಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಕಡಿಮೆ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಪರಿಚಯವಿದ್ದಾಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿಯೊಂದು ಈಗಲೂ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಯುಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಇಂಗಾಲದ ಪರಮಾಣುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮುಖ್ಯ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಾಲ್ಕು ಇಂಗಾಲವನ್ನುಳ್ಳ ಎರಡು ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ನುಗಳೂ ಬ್ಯೂಟೇನ್ನುಗಳೇ. ಅಂತೆಯೇ ಐದು ಇಂಗಾಲಗಳಿರುವ ಎಲ್ಲ ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ನುಗಳೂ ಪೆಂಟೇನುಗಳು. ಈ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೊದಲ ಹತ್ತು ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ನುಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಮುಂದೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.
{| class=&quot;wikitable sortable &quot;
|+
!ಇಂಗಾಲ
ಪರಮಾಣುಗಳ
ಸಂಖ್ಯೆ
!ಅಣುಸೂತ್ರ
!ಹೆಸರು
|-
|1
|CH4
|ಮೀಥೇನ್
|-
|2
|C2H6
|ಈಥೇನ್
|-
|3
|C3H8
|ಪ್ರೊಪೇನ್
|-
|4
|C4H10
|ಬ್ಯೂಟೇನ್
|-
|5
|C5H12
|ಪೆಂಟೇನ್
|-
|6
|C6H14
|ಹೆಕ್ಸೇನ್
|-
|7
|C7H16
|ಹೆಪ್ಟೇನ್
|-
|8
|C8H18
|ಆಕ್ಟೇನ್
|-
|9
|C9H20
|ನೋನೇನ್
|-
|10
|C10H22
|ಡೆಕೇನ್
|}
ಐದು ಇಂಗಾಲಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಮೂರು ಸಮಘಟಕಗಳಿಗೆ ಕೆಳಗೆ ತೋರಿಸಿರುವ ಮೂರು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿತ್ತು.
&lt;gallery&gt;
ಚಿತ್ರ:Pentane alternative.svg|ನಾರ್ಮಲ್ ಪೆಂಟೇನ್
ಚಿತ್ರ:Isopentane.svg|ಐಸೊಪೆಂಟೇನ್
ಚಿತ್ರ:Neopentane-2D.svg|ನಿಯೊ ಪೆಂಟೇನ್
&lt;/gallery&gt;
ಆದರೆ ಹೆಕ್ಸೇನ್ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹಿರಿಯಗಾತ್ರದ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ನುಗಳ ಸಮಘಟಕಗಳು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ. (೫ ಹೆಕ್ಸೇನುಗಳು, ೯ ಹೆಪ್ಟೇನುಗಳು, ೭೫ ಡೆಕೇನುಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ). ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಮಘಟಕಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಬಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕಾನೇಕ ಸಮಘಟಕಗಳಿಗೂ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಹೆಸರು ಕೊಡಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂಥ ಒಂದು ಕ್ರಮಬದ್ಧನಿಯಮ ಆವಶ್ಯಕ.

ಬಹುಕಾಲ ಈ ನಿಯಮಗಳ ಆವಶ್ಯಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿಚಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೫೭ರಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಪ್ಯೂರ್ ಅಂಡ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಈ ನಿಯಮಗಳ ಬಗೆಗೆ ಹಲವು ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇವು ಈಗ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಅಂಗೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ಹಲವು ಮುಖ್ಯ ನಿರ್ಣಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮುಂದೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.

ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ನುಗಳು-ಅಚಕ್ರೀಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು (ನಾನ್‌ಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಆರ್ ಅಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಕಾಂಪೌಂಡ್ಸ್) '''ಅಚಕ್ರೀಯ ಪರ್ಯಾಪ್ತ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ನುಗಳು (ಆಲ್ಕೇನುಗಳು)''': ಕವಲೊಡೆಯದ ನೇರ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ನುಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ ಇಂಗಾಲ ಪರಮಾಣುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.

ಕವಲೊಡೆಯದ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ನುಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಇಂಗಾಲದಿಂದ ಒಂದು ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ನಷ್ಟವಾಗಿ ದೊರೆಯುವ ಒಂದು ವೇಲೆನ್ಸಿಯಿರುವ ಪುಂಜದ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮಾತೃ ಸಂಯುಕ್ತದ ಹೆಸರಿನ ಆನ್ ಎಂಬ ಅಂತ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ಐಲ್ ಎಂಬ ಭಾಗದಿಂದ ಪಲ್ಲಟನೆ ಮಾಡಬೇಕು. ಈ ಬಗೆಯ ಪುಂಜಗಳು ನಾರ್ಮಲ್ ಆಲ್ಕೈಲ್ ಪುಂಜಗಳೆನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆ:

CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;.CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;.CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;.CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;---ಬ್ಯೂಟೈಲ್ CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;10&lt;/sub&gt;-CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;—ಡೊಡೆಕೈಲ್

ಕವಲೊಡೆದ ಸಂಯುಕ್ತದ ಹೆಸರು ಅತಿ ಉದ್ದದ ನೇರಸರಣಿಯ ಮಾತೃ ಸಂಯುಕ್ತದ ಹೆಸರನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಕವಲುಗಳನ್ನು ಆದೇಶಿತ (ಸಬ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟೆಡ್) ಆಲ್ಕೈಲ್ ಪುಂಜಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು. ಈ ಆದೇಶಿತ ಆಲ್ಕೈಲ್ ಪುಂಜದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಮಾತೃ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರಣಿಯ ಇಂಗಾಲಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮಾಂಕಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಕ್ರಮಾಂಕಗಳನ್ನು ಎರಡು ಬಗೆಯಾಗಿ (ಬಲದಿಂದ ಮತ್ತು ಎಡದಿಂದ) ಕೊಡಬಹುದಾದ್ದರಿಂದ ಆದೇಶಿತ ಪುಂಜವನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಇಂಗಾಲದ ಕ್ರಮಾಂಕ ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿರುವಂತೆ ಕೊಡಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆ:
  5  4   3   2  1
 CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;-CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;-CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;-CH-CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;
             |     2-ಮೀಥೈಲ್ ಪೆಂಟೇನ್
             CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;
        ಅಥವಾ
  1  2   3   4  5
 CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;-CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;-CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;-CH-CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;
             |     4-ಮೀಥೈಲ್ ಪೆಂಟೇನ್
             CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ೪-ಮೀಥೈಲ್ ಪೆಂಟೇನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ತಪ್ಪು. ಅಲ್ಲದೆ ಎರಡು ಆದೇಶಿತ ಆಲ್ಕೈಲ್ ಪುಂಜಗಳಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಗಾತ್ರದ ಪುಂಜಕ್ಕೆ ಕನಿಷ್ಠ ಕ್ರಮಾಂಕ ಬರುವಂತೆ ಹೆಸರು ಕೊಡಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆ:
 1(6)  2(5) 3(4) 4(3) 5(2)  6(1)
 CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; - CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; - CH - CH - CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; - CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;
             |    |
            C&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt;  CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;
೩-ಮೀಥೈಲ್-೪-ಈಥೈಲ್ ಹೆಕ್ಸೇನ್-ತಪ್ಪು

೩-ಈಥೈಲ್-೩-ಮೀಥೈಲ್ ಹೆಕ್ಸೇನ್-ಸರಿ

ಅಂತಿಮ ಇಂಗಾಲದಿಂದಲ್ಲದೆ ಮಧ್ಯಮ ಇಂಗಾಲವೊಂದರಿಂದ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ನಷ್ಟವಾಗಿ ಪುಂಜಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದಾಗ ವೇಲೆನ್ಸಿಯಿರುವ ಇಂಗಾಲದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಅತಿ ಉದ್ದನೆಯ ಸರಣಿಗೆ ಕ್ರಮಾಂಕಗಳನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಆದೇಶಿತ ಪುಂಜಗಳ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆ:
  4    3    2    1
 CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;. CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;. CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;.CH                 1 - ಮೀಥೈಲ್ ಬ್ಯೂಟೈಲ್
                 |
                 CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;
ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದರ ಕ್ರಮಾಂಕ ಎರಡನೆಯ ಪುಂಜದ ಕ್ರಮಾಂಕಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೊದಲು ಬರುತ್ತದೆ.

ಹಲವು ಸರಳ ಪುಂಜಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವಾಗ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆ, ಬ್ಯೂಟೈಲ್, ಈಥೈಲ್, ಮೀಥೈಲ್, ಪ್ರೋಪೈಲ್.

ದ್ವಿಬಂಧ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಅಂತ್ಯ ಈನ್ ಎಂದೂ ತ್ರಿಬಂಧ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಅಂತ್ಯ ಐನ್ ಎಂದೂ ಇರಬೇಕು. ಮೂಲ ಆಲ್ಕೇನುಗಳ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಆನ್ ಎಂಬ ಅಂತ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದ ಅನಂತರ ಉಳಿಯುವುದು. ದ್ವಿಬಂಧ ಅಥವಾ ತ್ರಿಬಂಧ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಆ ಬಗೆಯ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಇಂಗಾಲದ ಕ್ರಮಾಂಕದಿಂದ ತಿಳಿಸಬೇಕು. ಕ್ರಮಾಂಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಆದೇಶಿತ ಪುಂಜಗಳ ಗಾತ್ರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸದೆ ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಬಂಧವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುವ ಅತಿ ದೀರ್ಘಸರಣಿಯನ್ನು ಆರಿಸಬೇಕು; ಮತ್ತು ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಬಂಧದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಕ್ರಮಾಂಕ ಕನಿಷ್ಠವಾಗಿರಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆ:
 5        4       3      2
 CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;  -  CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;   -  CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;  -  C – CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; – CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; – CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;
                         ‖  2--ಪ್ರೊಪೈಲ್—1---ಪೆಂಟೇನ್
                        1CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;
ಎರಡು ದ್ವಿಬಂಧಗಳುಳ್ಳ ಸಂಯುಕ್ತ – ಡಯೀನ್

ಮೂರು ದ್ವಿಬಂಧಗಳುಳ್ಳ ಸಂಯುಕ್ತ – ಟ್ರಯೀನ್

ಎರಡು ತ್ರಿಬಂಧಗಳುಳ್ಳ ಸಂಯುಕ್ತ - ಡೈಯೈನ್

ಮೂರು ತ್ರಿಬಂಧಗಳುಳ್ಳ ಸಂಯುಕ್ತ - ಟ್ರಯೈನ್

ಆಲ್ಕೀನ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೈನ್ ನಿಷ್ಪನ್ನ (ಡೆರವಟ್ಯೂ) ಪುಂಜಗಳ ಹೆಸರುಗಳ ಮೂಲ ಸಂಯುಕ್ತದ ಹೆಸರಿಗೆ ಐಲ್ ಸೇರಿಸಿದಾಗ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಪುಂಜಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಾಂಕಗಳನ್ನು ವೇಲೆನ್ಸಿಯಿರುವ ಇಂಗಾಲದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆ:
 2     1
 CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;=  C----   1-ಮೀಥೈಲ್ ಎಥಿನೈಲ್ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರು ---
       |             ಐಸೋ ಪ್ರೊಪೀನೈಲ್)
      CH&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;
  5   4     3   2  1
 CH ≡ C =  CH= CH—CH2    2--- ಪೆಂಟೇನ್—4----ಯಿನೈಲ್ :

'''ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ನುಗಳು-ಏಕಚಕ್ರೀಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು''': ಮಾತೃವೃತ್ತಗಳ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಿಷ್ಪನ್ನ ಪುಂಜಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅದೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಇಂಗಾಲ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಆಲ್ಕೇನುಗಳ ಹೆಸರುಗಳ ಹಿಂದೆ ಸೈಕ್ಲೋ ಸೇರಿಸಬೇಕು.

ವೃತ್ತಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿಬಂಧ, ತ್ರಿಬಂಧಗಳಿದ್ದರೆ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಏನ್ ಅಂತ್ಯದ ಬದಲು ಈನ್ ಅಥವಾ ಐನ್ ಅಂತ್ಯ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಇದ್ದರೆ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಬಂಧದ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ದ್ವಿಬಂಧದ ಕ್ರಮಾಂಕ ಕನಿಷ್ಠ.

ಹೆಚ್ಚು ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ ಬಂಧಗಳಿದ್ದರೆ ಈನ್, ಐನ್, ಡಯೀನ್ ಟ್ರಯೀನ್ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ಆಲಿಫ್ಯಾಟಿಕ್ ಅಥವಾ ಚಕ್ರೀಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವಂತೆಯೇ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಏಕಚಕ್ರೀಯ ಆರೋಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಕ್ಕೆ ಬೆಂಜ಼ೀನ್ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಅನೇಕ ಆದೇಶಿತ ಬೆಂಜ಼ೀನ್‌ಗಳಿಗೆ ಹಳೆಯ ಹೆಸರುಗಳೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.

'''ಕೂಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಬಹುಚಕ್ರೀಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಅಥವಾ ವೃತ್ತಪುಂಜಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಟಿರೊಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು''': ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನಿಂದ ಪರಿಚಿತವಿರುವ ವೃತ್ತಗಳಿಗೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಹೆಸರಿನ ಬದಲು ಹಳೆಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಟಿಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಗೂ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದರೂ ಸುಲಭವಲ್ಲದ ಹೆಸರುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಸುಲಭವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೇ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ವೃತ್ತಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ರಿಂಗ್‌ಇಂಡೆಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳ ಕ್ರಮಾಂಕಗಳನ್ನೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸದಾಗಿ ಪರಿಚಿತವಾದ ಚಕ್ರೀಯ ಪುಂಜಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಹೆಸರಗಳೂ ಇಲ್ಲಿವೆ.

ಕ್ರಿಯಾಪುಂಜಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಹೆಸರುಗಳು:

-O-      ಈಥರ್

-OH     ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್; ಸಂಯುಕ್ತದ ಹೆಸರಿನ ಅಂತ್ಯ ಆಲ್

-N&lt;      ಆಮೈನ್

-CH=0    ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್; ಸಂಯುಕ್ತದ ಹೆಸರಿನ ಅಂತ್ಯ ಆಲ್

-CO-      ಕೀಟೋನ್ (ಆಕ್ಸೋ ಪುಂಜ)

-COOH    ಆಮ್ಲ, ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ

-CO-N&lt;  ಆಮೈಡ್, ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಮೈಡ್

-COOR    ಎಸ್ಟರ್

-CO-X     ಆಮ್ಲ ಹ್ಯಾಲೈಡ್

-X      ಹ್ಯಾಲೈಡ್

ಕೇವಲ ಇಷ್ಟು ನಿಯಮಗಳ ಕಲೆಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಎಲ್ಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗದು. ಅನೇಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಗೆ ಹಳೆಯ ಹೆಸರುಗಳೇ ಬಹಳವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹಳೆಯ ಹೆಸರುಗಳೆನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಬಳಕೆಯ ಹೆಸರುಗಳೆನ್ನುವುದು ಸೂಕ್ತ. ಜಟಿಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಿಡುವಾಗ ಅವುಗಳ ಆಕರ, ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಮೊದಲಾದುವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

=== ರಚನಾತ್ಮಕ ರೇಖಾ/ಚಿತ್ರಗಳು ===
ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಗಳ ಅಥವಾ ಸಂರಚನಾ ಸೂತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರೇಖೆ-ಕೋನ ಸೂತ್ರವು ಸರಳ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಬಿಂದುಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿರೇಖೆಯ ಛೇದನಗಳು ಒಂದು ಇಂಗಾಲ ಹಾಗೂ ಜಲಜನಕದ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಸ್ಫುಟವಾಗಿ ಲೇಖಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಸಂಯೋಗ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಂಗಾಲದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಅವುಗಳಿವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದು. ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸುವುದು ಎಲ್ಲಾ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲವು ನಾಲ್ಕು ಬಂಧಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆಮ್ಲಜನಕ ಎರಡು, ಜಲಜನಕ ಒಂದು, ಹಾಗೂ ಸಾರಜನಕ ಮೂರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರದಿಂದ ಸರಳವಾಗಿದೆ.

== ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ==
=== ಕಾರ್ಯಸಂಬಂಧಿ ಗುಂಪುಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Acetic acid atoms.svg|right|thumb|ಕಾರ್ಬೋಆಕ್ಸಿಲಿಕ್‌ ಆಮ್ಲಗಳ ಕುಟುಂಬವು ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲ್‌ (-COOH) ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅಸೆಟಿಕ್‌ ಆಮ್ಲವು ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ.]]
ಕಾರ್ಯಸಂಬಂಧಿ ಗುಂಪುಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯು ಸಂರಚನೆಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಲು ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯಸಂಬಂಧಿ ಗುಂಪು ಎಂದರೆ ಪರಮಾಣು ಘಟಕವಾಗಿದ್ದು ಕಾರ್ಯಸಂಬಂಧಿ ಗುಂಪಿನ ಕಾರ್ಯಶೈಲಿಯನ್ನು ಒಂದು ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲ ವಿಧದ ಪರಮಾಣುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಯಸಂಬಂಧಿ ಗುಂಪುಗಳು ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಹಾಗೂ ಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಲ್ಲವು. ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಸಂಬಂಧಿ ಗುಂಪುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್‌ಗಳು, C-O-H ಉಪ-ಘಟಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್‌ಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಜಲಾರ್ದ್ರೀಯವಾಗಿ ಈಸ್ಟರ್‌ಗಳಾಗಿ ನಂತರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನುಗುಣವಾದ ಹಾಲೈಡ್‌ಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಬಹಳಷ್ಟು ಕಾರ್ಯಸಂಬಂಧಿ ಗುಂಪುಗಳು ಭಿನ್ನಾಣುಗಳನ್ನು (C ಮತ್ತು H ಅಲ್ಲದ ಪರಮಾಣುಗಳು) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಸಂಬಂಧಿ ಗುಂಪುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್‌ಗಳು, ಕಾರ್ಬೋಆಕ್ಸಿಲ್‌ ಆಮ್ಲಗಳು, ಅಮೈನ್‌ಗಳು, etc ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಸರಳ ಸಂಯುಕ್ತಗಳೆಂದರೆ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ನುಗಳು (ಜಲಜನಕೇಂಗಾಲ). ಇವು ಹೈಡ್ರೊಜನ್ ಮತ್ತು ಇಂಗಾಲ ಇವೆರಡೇ ಧಾತುಗಳು ಕೂಡಿ ಆಗಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ನಿನ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪರಮಾಣುಗಳು ಇತರ ಬಗೆಯ ಪುಂಜಗಳಿಂದ ಆದೇಶಿತವಾಗಿ ಇತರ ಬಗೆಯ ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಬಹುದು. ಈ ಬಗೆಯ ಹೊಸ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಈ ಆದೇಶಿತ ಪುಂಜಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಭಾಗವಹಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ಲಕ್ಷಣಕಾರಣ ಪುಂಜಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಪುಂಜಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಬಗೆಯ ವರ್ಗೀಕರಣ ಅಣುಗಳ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಆಕಾರಗಳೂ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದರಿಂದ ಈ ಬಗೆಯ ವರ್ಗೀಕರಣ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ.

'''ಹೆಟಿರೋಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು''': ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವಂತೆ ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಚಕ್ರೀಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು. ಇದುವರೆಗೆ ವಿವರಿಸಿದ ಚಕ್ರೀಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಗೂ ಇವುಗಳಿಗೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ವೃತ್ತ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಗೊಂಡಿರುವ ಪರಮಾಣುಗಳೆಲ್ಲ ಇಂಗಾಲಗಳಲ್ಲ. ಚಕ್ರದ ಒಂದು ಅಥವಾ ಅನೇಕ ಪರಮಾಣುಗಳು ಇತರ ಧಾತುಗಳ ಪರಮಾಣುಗಳು. ನೈಟ್ರೊಜನ್, ಆಕ್ಸಿಜನ್, ಸಲ್ಫರುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಟಿರೊಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಚಕ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಪರಮಾಣುಗಳು. ಇತರ ಚಕ್ರೀಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಂತೆಯೇ ಈ ಬಗೆಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಚಕ್ರಗಳೇ ಹೆಚ್ಚುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಹಲವು ಮುಖ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಟಿರೊಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ರಚನಾಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ.

ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳೆಲ್ಲವೂ ಆರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಹೆಟಿರೊಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಆರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಇರಬೇಕಾದ ಆವಶ್ಯಕತೆಯೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹೈಡ್ರೊಜನ್ನನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಪುಂಜದಿಂದ ಆದೇಶಿಸಿದಾಗ ಕ್ರಿಯಾಪುಂಜಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಹೆಟಿರೋಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.
[[ಚಿತ್ರ:Heterocycle compounds.jpg|center|thumb|750x750px]]
ಹೆಟೆರೊಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಚಕ್ರಗಳು ಅನೇಕ ಪ್ರಕೃತಿದತ್ತ ಜಟಿಲ ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕ್ಲೊರೋಫಿಲ್ ಮತ್ತು ಬಿ-೧೨ ಜೀವಾತುವಿನಲ್ಲಿ ಪಿರೋಲ್ ವೃತ್ತಗಳಿವೆ. ಇಂಡಿಗೋ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಂಡೋಲ್ ಎಂಬ ಹೆಟಿರೋಸೈಕ್ಲಿಕ್ ವೃತ್ತ (ರಿಂಗ್) ರಚನೆಯಿದೆ. ಅನೇಕ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡುಗಳಲ್ಲಿ ಪಿರೋಲ್, ಪಿಂಡಿನ್, ಕ್ವಿನೋಲಿನ್ ಮತ್ತು ಐಸೋ ಕ್ವಿನೋಲಿನ್ ವೃತ್ತರಚನೆಗಳಿವೆ. ಅದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಅನೇಕ ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಸಂಬಂಧಿಗಳ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಟೆರೊಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಆರಂಭವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಹೆಟೆರೊಸೈಕ್ಲಿಕ್ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವುವು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೃತಕವಾಗಿ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

'''ಜಟಿಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು''': ಇವನ್ನು ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಯಾವೊಂದು ವರ್ಗಕ್ಕೂ ಸೇರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನೇಕ ಕ್ರಿಯಾಪುಂಜಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುವುದರಿಂದ ಕ್ರಿಯಾಪುಂಜಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲೂ ಸೇರಿಸುವಂತಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವರ್ಗೀಕರಣ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಆಕರ ಸಾಮ್ಯ, ರಚನಾಸಾಮ್ಯ ಅಥವಾ ಉಪಯುಕ್ತತಾಸಾಮ್ಯಗಳು ಆಧಾರಗಳು.

ಪ್ರಕೃತಿದತ್ತ ಜಟಿಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಗುಂಪುಗಳು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಪೆಪ್ಟೈಡುಗಳು, ಶರ್ಕರಪಿಷ್ಟಗಳು (ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು) ತೈಲ ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬುಗಳು (ಆಯ್ಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಫ್ಯಾಟ್ಸ್), ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡುಗಳು, ಜೀವಾತುಗಳು (ವಿಟಮಿನ್ಸ್), ಸ್ಟೆರಾಯ್ಡುಗಳು, ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು, ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಅನೇಕ ಔಷಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳೂ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ.

ಕೃತಕ ಜಟಿಲ ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಕೃತಕ ಔಷಧ ದ್ರವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಬಹ್ವಂಗಗಳು (ಪಾಲಿಮರುಗಳು). ಕೃತಕ ಎಳೆ, ಕೃತಕ ರಬ್ಬರ್, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮೊದಲಾದುವುಗಳೆಲ್ಲ ಬಹ್ವಂಗಗಳು.

ಕ್ರಿಯಾಪುಂಜಗಳಾವುವೂ ಇಲ್ಲದ ಹೈಡ್ರೊಕಾರ್ಬನ್ನುಗಳು ಮೊದಲನೆಯವು. ಅವುಗಳ ನಿಷ್ಪನ್ನಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದ ಇತರ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಪುಂಜಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

=== ಮೇದಸ್ಸಿನ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ===
ಮೇದಸ್ಸಿನ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಕ್ಲೇದನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಮೂರು ಸದೃಶ ಸರಣಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: 
* ಮೇಣವಸ್ತುಗಳು, ಇವು ದ್ವಿಬಂಧಕ ಅಥವಾ ತ್ರಿಬಂಧಕವಿಲ್ಲದ ಅಲ್ಕೇನ್‌ಗಳು,
* ಓಲೆಫಿನ್‌‌ಗಳು ಅಥವಾ ಅಲ್ಕೀನ್‌ಗಳು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ದ್ವಿಬಂಧಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, i.e ಡೈ-ಓಲೆಫಿನ್‌ಗಳು (ಡೈಯೀನ್‌ಗಳು) ಅಥವಾ ಪಾಲಿ-ಓಲೆಫಿನ್‌ಗಳು. 
* ಅಲ್ಕೈನ್‌ಗಳು, ಇವು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ತ್ರಿಬಂಧಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. 
ಗುಂಪಿನ ಉಳಿದವನ್ನು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಕಾರ್ಯಸಂಬಂಧಿ ಗುಂಪುಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಹಾ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು &quot;ನೇರ-ಸರಪಣಿಯ,&quot; ಶಾಖಾ-ಸರಪಣಿಯ ಅಥವಾ ಆವರ್ತದವಾಗಿರಬಹುದು. ವರ್ಗೀಕರಣದ ಮಟ್ಟವು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಟೇನ್‌ ಸಂಖ್ಯೆ ಅಥವಾ ಸೀಟೇನ್‌ ಸಂಖ್ಯೆ ಇದ್ದಂತೆ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. (ಅಲಿಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಹಾಗೂ ಕ್ಲೇದಿತವಲ್ಲದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳೆರಡೂ ಆವರ್ತ ರೂಪಾಂತರಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಿರತೆಯ ವರ್ತುಲಗಳು ಐದು ಅಥವಾ ಆರು ಇಂಗಾಲ ಪರಮಾಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ದೊಡ್ಡ ವರ್ತುಲಗಳು(ಮ್ಯಾಕ್ರೋಸೈಕಲ್‌ಗಳು) ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕ ವರ್ತುಲಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಸೈಕ್ಲೋಆಲ್ಕೇನ್‌ ಕುಟುಂಬವೆಂದರೆ ಮೂರು ಸದಸ್ಯರ ಸೈಕ್ಲೋಪ್ರೊಪೇನ್‌ ((CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;). ಕ್ಲೇದಿತ ಆವರ್ತ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಏಕ ಬಂಧಕವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಸುವಾಸಿತ ವರ್ತುಲಗಳು ಸರದಿಯ (ಅಥವಾ ಸಂಯೋಗದ) ದ್ವಿಬಂಧಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸೈಕ್ಲೋಆಲ್ಕೇನ್‌ಗಳು ಬಹುಬಂಧಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸೈಕ್ಲೋಆಲ್ಕೀನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಸೈಕ್ಲೋಆಲ್ಕೈನ್‌ಗಳು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.

=== ಸುಗಂಧಿತ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Benzene-resonance-structures.svg|right|thumb|ಬೆಂಜೀನ್‌ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಸುಗಂಧಿತ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಲ್ಲದೇ ಇದು ಸುಗಂಧಿತ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾದುದಾಗಿದೆ.]]
ಸುಗಂಧಿತ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು ಸಂಯೋಜಿತ ದ್ವಿಬಂಧಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮುಖ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಬೆಂಜೀನ್‌, ಕೆಕುಲೇ ಇದನ್ನು ಸೂತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದುದಲ್ಲದೇ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಅಥವಾ ಅನುರಣನ ಮೂಲತತ್ವದ ಮೂಲಕ ಅದರ ಸಂರಚನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದರು. &quot;ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ&quot; ಆವರ್ತ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಗೆ, ಸುಗಂಧತ್ವವು n ಒಂದು ಪೂರ್ಣಾಂಕವಾಗಿರುವಾಗ 4n + 2 ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಪೈ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಸ್ಥಿರತೆಯು (ಸುಗಂಧತ್ವವಲ್ಲದ್ದು) 4n ಸಂಯೋಜಿತ ಪೈ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

==== ಆವರ್ತಕವಲ್ಲದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ====
ಆವರ್ತಕ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಭಿನ್ನಾಣುಗಳು ಇದ್ದರೆ ಮತ್ತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಇವು ವರ್ತುಲಕ್ಕೆ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕಿತವಾದ, (ಎಕ್ಸೋಸೈಕ್ಲಿಕ್‌) ಅಥವಾ ವರ್ತುಲದ ಸದಸ್ಯವಾಗಿಯೇ (ಎಂಡೋಸೈಕ್ಲಿಕ್‌) ಲಭ್ಯವಿರುವ ಆದೇಶ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ದ್ವಿತೀಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವರ್ತುಲವನ್ನು ಅನಾವರ್ತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೈರಿಡೈನ್‌ ಹಾಗೂ ಫುರಾನ್‌ಗಳು ಸುಗಂಧಿತ ಅನಾವರ್ತಗಳ ಉದಾಹರಣೆಯಾದರೆ ಪಿಪೆರಿಡೈನ್‌ ಹಾಗೂ ಟೆಟ್ರಾಹೈಡ್ರೋಫುರಾನ್‌ಗಳು ಸಂಬಂಧಿತ ಅಲಿಸೈಕ್ಲಿಕ್‌ ಅನಾವರ್ತಗಳಾಗಿವೆ. ಅನಾವರ್ತಿತ ಪರಮಾಣುಗಳ ಭಿನ್ನಾಣುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಮ್ಲಜನಕ, ಗಂಧಕ, ಅಥವಾ ಸಾರಜನಕ, ಅದರಲ್ಲೂ ಕೊನೆಯದು ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಅನಾವರ್ತಗಳಲ್ಲಿನ ಗುಂಪುಗಳ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಅನಿಲೈನ್‌ ಡೈಗಳು, ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗೊಳ್ಳುವ ಅಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳು, ಜೀವಸತ್ವಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಅನೇಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು, ಸ್ಟಿರಾಯ್ಡ್‌ಗಳು, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್‌ ಆಮ್ಲಗಳು (e.g. DNA, RNA) ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಔಷಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು. ಸರಳ ಸಂರಚನೆಯ ಅನಾವರ್ತಗಳೆಂದರೆ ಪೈರ್ರೋಲ್‌ (5-ಸದಸ್ಯರ) ಹಾಗೂ ಇಂಡೋಲ್‌ (6-ಸದಸ್ಯರ ಇಂಗಾಲದ ವರ್ತುಲ). ವರ್ತುಲಗಳು ಇತರೆ ವರ್ತುಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂದು ಬಹುಆವರ್ತದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಪ್ಯೂರಿನ್‌ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಸೈಡ್‌ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಬಹುಆವರ್ತಿತ ಸುಗಂಧಿತ ಅನಾವರ್ತಗಳಾಗಿವೆ. ವರ್ತುಲಗಳು ಒಂದು &quot;ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ&quot; ಸೇರಿ ಒಂದು ಪರಮಾಣು (ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಇಂಗಾಲ) ಎರಡು ಬಂಧಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಆವರ್ತವಾಗಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಎರಡನೆಯದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಆವರ್ತಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹಾ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಸ್ಪೈರೋ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದಲ್ಲದೇ ಅನೇಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ.

=== ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Girl with swimming board.jpg|right|thumb|ಈ ಈಜುಪಟ್ಟಿಯು ಪಾಲಿಮರ್‌ನ ಉದಾಹರಣೆಯಾದ ಪಾಲಿಸ್ಟೈರೀನ್‌ನಿಂದ ರಚಿತವಾದುದು]]
ಇಂಗಾಲದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವೆಂದರೆ ಇಂಗಾಲ-ಇಂಗಾಲ ಬಂಧಕಗಳಿಂದ ಸಂಪರ್ಕಿತಗೊಳ್ಳುವ ಸರಪಣಿ ಹಾಗೂ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಸಹಾ ಕೂಡಲೇ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲದು. ಸಂಪರ್ಕಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಮರೀಕರಣ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದಲ್ಲದೇ ಮೂಲ ಸಂಯುಕ್ತವು ಮಾನೋಮರ್‌ ಆಗಿದ್ದಾಗ ಇದು ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲವೇ ಜಾಲವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಗುಂಪುಗಳಿವೆ: ಕೃತಕವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾದವನ್ನು ಔದ್ಯಮಿಕ ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳು&lt;ref&gt;&quot;ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್‌ ಪಾಲಿಮರ್ಸ್‌, ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್‌.&quot; ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ವಿಶ್ವಕೋಶ 2006&lt;/ref&gt; ಅಥವಾ ಕೃತಕ ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ರಚಿತವಾದವನ್ನು ಜೈವಿಕ ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಥಮ ಕೃತಕ ಪಾಲಿಮರ್‌, ಬೇಕ್‌ಲೈಟ್‌ನ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ನಂತರ, ಅದರ ಕುಟುಂಬವು ಇತರೆ ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ತೀವ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕೃತಕ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳೆಂದರೆ ಪಾಲಿಈಥೈಲೀನ್‌ (ಪಾಲಿಥಿನ್‌‌), ಪಾಲಿಪ್ರಾಪೈಲೀನ್‌, [[ನೈಲಾನ್]]‌‌, ಟೆಫ್ಲಾನ್‌ (PTFE), ಪಾಲಿಸ್ಟೈರೀನ್‌, ಪಾಲಿಸ್ಟರ್‌ಗಳು, ಪಾಲಿಮೀಥೈಲ್‌ಮೆಥಾಕ್ರೈಲೇಟ್‌ (ಪರ್ಸ್‌ಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌‌ ಹಾಗೂ ಪ್ಲೆಕ್ಸಿಗ್ಲಾಸ್‌ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ), ಹಾಗೂ ಪಾಲಿವಿನೈಲ್‌ಕ್ಲೋರೈಡ್‌ (PVC). ಕೃತಕ ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಬ್ಬರ್‌ಗಳು ಸಹಾ ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳೇ ಆಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಸಾಧಾರಣ ಪದಗಳಾಗಿದ್ದು, ಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಳಕೆಗೆಂದು ಹೊಂದಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಅನೇಕ ವಿಧಗಳು ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸರಪಣಿಯ ಉದ್ದ ಬದಲಿಸುವ, ಅಥವಾ ಶಾಖೆ ಅಥವಾ ಟ್ಯಾಕ್ಟಿಸಿಟಿ ರಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಾಲಿಮರೀಕರಣದ ಸ್ಥಿತಿಗಳ ಬದಲಿಕೆಯು ಉತ್ಪನ್ನದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನೇ ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ. ಏಕ ಮಾನೋಮರ್‌ ಬಳಕೆಯ ಉತ್ಪನ್ನವೆಂದರೆ ಹೋಮೋಪಾಲಿಮರ್‌. ಅಲ್ಲದೇ, ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಘಟಕ(ಗಳ)ನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಹೆಟಿರೋಪಾಲಿಮರ್‌ (ಕೋ-ಪಾಲಿಮರ್‌) ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಘಟಕಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುವಿಕೆಯ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಸಹಾ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗಡಸುತನ, [[ಸಾಂದ್ರತೆ]], ಯಾಂತ್ರಿಕ ಅಥವಾ ಕರ್ಷಕ ಬಲ, ಸವೆತ ವಿರೋಧ, ಉಷ್ಣವಿರೋಧ, ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ವರ್ಣ etc. ಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅಂತಿಮ ಸಂಯುಕ್ತದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

=== ಜೈವಿಕ ಪರಮಾಣುಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Maitotoxin 2D structure.svg|400px|thumb|right|ಮೈಟೋಟಾಕ್ಸಿನ್‌, ಸಂಕೀರ್ಣ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಜೈವಿಕ ಜೀವಾಣು ವಿಷ.]]
ಜೈವಿಕ ಪರಮಾಣುಗಳ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರವು ಜೈವಿಕರಸಾಯನ ತಜ್ಞರು ಆಗ್ಗಾಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೊಳಪಡುವ ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಸಂಕೀರ್ಣ ಬಹುಕಾರ್ಯ ಗುಂಪು ಪರಮಾಣುಗಳು ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಕೆಲವು ದೀರ್ಘ-ಬಂಧಕದ ಜೈವಿಕಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳು, ಹಾಗೂ ಇವು ಪೆಪ್ಟೈಡ್‌ಗಳು, DNA, RNA ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಪಿಷ್ಟ]] ಹಾಗೂ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಕೋಶ|ಕೋಶಗಳಂತೆ]] ಪಾಲಿಸಕರೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳೆಂದರೆ ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲಗಳು (ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾದ ಮಾನೋಮರ್‌), ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳು (ಪಾಲಿಸಕರೈಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ), ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್‌ ಆಮ್ಲಗಳು (DNA ಹಾಗೂ RNAಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಮರ್‌ಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ), ಹಾಗೂ ಮೇದಸ್ಸು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹವು ಕ್ರೆಬ್ಸ್‌ ಆವರ್ತದ ಮೂಲಕ ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಅಣುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಸಾಮಾನ್ಯ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ ಆದ ಐಸೋಪ್ರೀನ್‌ ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಐಸೋಪ್ರೀನ್‌ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸಂರಚನಾತ್ಮಕ ಸ್ಟಿರಾಯ್ಡ್‌ ([[ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌]] ) ಹಾಗೂ ಸ್ಟಿರಾಯ್ಡ್‌ ಹಾರ್ಮೋನ್‌ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾಗುವವಲ್ಲದೇ; ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಟರ್ಪೀನ್‌ಗಳು, ಟರ್ಪಿನಾಯ್ಡ್‌ಗಳು, ಕೆಲ ಅಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್‌ಗಳು, ಹಾಗೂ ರಬ್ಬರ್‌ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಬಳಸುವ ಜೈವಿಕ ಪಾಲಿಮರ್‌ ಪಾಲಿಐಸೋಪ್ರೆನಾಯ್ಡ್‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಸ್ಯಕ್ಷೀರದ ಸತ್ವದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.
; ಪೆಪ್ಟೈಡ್‌ ಸಂಶ್ಲೇಷೀಕರಣ
:
; ಆಲಿಗೋನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌‌ ಸಂಶ್ಲೇಷೀಕರಣ
:
; ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌ ಸಂಶ್ಲೇಷೀಕರಣ
:

=== ಸಣ್ಣ ಪರಮಾಣುಗಳು ===
ಔಷಧವಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, 'ಸಣ್ಣ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಣ್ಣ ಪರಮಾಣುಗಳು ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಗುಂಪಾಗಿವೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಣ್ಣ ಪರಮಾಣುವೆಂದರೆ ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಪಾಲಿಮರ್‌ ಅಲ್ಲದ ಸಣ್ಣ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪರಮಾಣುಗಳು ಸರಿಸುಮಾರು 1000 g/molಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೋಲಾರ್‌/ಆರ್ದ್ರ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
[[ಚಿತ್ರ:Cafeïne.png|right|thumb|ಕೆಫೀನ್‌ನ ಅಣು ಮಾದರಿಗಳು]]

=== ಫುಲ್ಲರೀನ್‌ಗಳು ===
ಅಂಡಗೋಳ ಹಾಗೂ ಕೊಳವೆಯಂತಹಾ ರಚನೆಯ ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾದ ಫುಲ್ಲರೀನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಇಂಗಾಲ ನ್ಯಾನೋಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳು, ವಸ್ತುವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಬಂಧಿತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಇಂಬು ನೀಡಿವೆ.

=== ಇತರೆ: ===
ಇಂಗಾಲದಿಂದ ಸಾರಜನಕ, ಆಮ್ಲಜನಕ ಹಾಗೂ ಹಾಲೋಜನ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಿತವಾಗಿರುವ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇತರವುಗಳನ್ನು ಕೆಲಬಾರಿ ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಮುಖ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸಾವಯವ ಗಂಧಕರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾವಯವ ಲೋಹರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾವಯವ ರಂಜಕರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಸಾವಯವ ಸಿಲಿಕಾನ್‌ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಶ್ಲೇಷೀಕರಣ ==
[[ಚಿತ್ರ:Corey oseltamivir synthesis.png|thumb|right|261px|E.J. ಕೊರೆಯವರು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಆಸೆಲ್ಟಾಮಿವಿರ್‌ (ಟ್ಯಾಮಿಫ್ಲೂ) ಒಂದು ಸಂಶ್ಲೇಷೀಕರಣ. ಈ ಸಂಶ್ಲೇಷೀಕರಣವು 11 ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.]]
ಕೃತಕ ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂಬುದು &quot;ರಚನೆ, ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ಹಾಗೂ/ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಶೀಲ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ&quot;ವಾದ ಯಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಅನ್ವಯಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವೆಂದೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉದ್ದೇಶಿತ ಪರಮಾಣುವಿಗೆಂದು ಸೂಕ್ತ ಆರಂಭಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಸಂಶ್ಲೇಷೀಕರಣದಂತಹಾ ಅಪೂರ್ವ ಸಂಯುಕ್ತವೊಂದರ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಶ್ಲೇಷೀಕರಣವು ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರದಂತಹಾ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಅಗತ್ಯದ ಪರಮಾಣುವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಹತ್ತಾರು ಅನುಕ್ರಮ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಹಂತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಸಂಶ್ಲೇಷೀಕರಣವು ಪರಮಾಣುವಿನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಗುಂಪುಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಾರ್ಬೋನಿಲ್‌ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು ಎನೋಲೇಟ್‌ ಆಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋಫೈಲ್‌; ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಫೈಲ್‌ ಆಗಿ ಬಳಸಬಹುದು ಎರಡರ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅಲ್ಡೋಲ್‌ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಂಶ್ಲೇಷೀಕರಣ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವೇ ಕಾರ್ಯತಃ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಂಶ್ಲೇಷೀಕರಣವನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಸಂಕೀರ್ಣ ಪರಮಾಣುಗಳಿಗೆಂದು ಅಪೂರ್ವ ಕೃತಕ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಶ್ಲೇಷೀಕರಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಂಶ್ಲೇಷೀಕರಣವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳಿವೆ. E.J. ಕೊರೆಯವರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರತಿಸಂಶ್ಲೇಷೀಕರಣ ವಿಧಾನವು, ಉದ್ಧೇಶಿತ ಪರಮಾಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗಿ ಪರಿಚಿತ ಬಿಡಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬಿಡಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಪೂರ್ವಗಾಮಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ಅಗ್ಗದ ಆರಂಭಿಕ ವಸ್ತುಗಳ ಹಂತಕ್ಕೆ ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಅದೇ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಪ್ರತಿಸಂಶ್ಲೇಷೀಕರಣದ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿ ಸಂಶ್ಲೇಷೀಕರಣವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. &quot;ಕೃತಕ ಮರ&quot;ವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಸಂಯುಕ್ತವು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ಪೂರ್ವಗಾಮಿಯು ಬಹು ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.
== ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ==
ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಶುದ್ಧ ಹೈಡ್ರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವರ್ಗದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಿದರೆ, ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಒಳಗಾಗುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಗುಂಪುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಪ್ರಮುಖ ಪರಮಾಣುಗಳ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ ಸಾಮ್ಯತೆ, ಬಂಧದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಯಾರೋಧಗಳಂತಹ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅಲ್ಪಕಾಲೀನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷ ದೃಢತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಲ್ಲವು.

ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಪ್ರಭೇದಗಳೆಂದರೆ: ಅನುಬಂಧಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು, ನಿವಾರಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಬದಲಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಆವರ್ತವನ್ನಾವರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಹಾಗೂ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪುನರ್‌-ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳು. ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಬದಲಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾದ:
:Nu&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt; + C-X → C-Nu + X&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt;
ಇಲ್ಲಿ X ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಗುಂಪು ಹಾಗೂ Nu ಒಂದು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಫೈಲ್‌ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಂಭವನೀಯ ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಅಪರಿಮಿತ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅನೇಕ ಸಾಧಾರಣ ಅಥವಾ ಉಪಯುಕ್ತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಬಲ್ಲ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಾಧಾರಣ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ವಿಷದೀಕರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಕ್ರಮವಾದ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಕೇವಲ ಭಾಗಿಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿಂದಲೇ ಹಂತಗಳ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ವರ್ಣನೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲೇ ಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ.

==ಉಪಯೋಗಗಳು==
ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜೀವಜನ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾದ್ದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಕಾಣುವುದು ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವೇ ಆಗಿದೆ. ಕೂಲಂಕಷ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜೀವನದ ಇರುವಿಕೆಗೇ ಕಾರಣವಾದ ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ಇಂದು ಅಧಿಕ ಜ್ಞಾನ ಪಡೆದಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರೋಟೀನ್, ಎನ್ಜೈಮ್, ಹಾರ್ಮೊನ್ ಮೊದಲಾದುವುಗಳ ವಿಷಯವಾದ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಜೀವ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅಣುಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ ಮೊದಲ ಹಂತ. ವಿಜ್ಞಾನದ ಉಳಿದ ಅನೇಕ ವಿಭಾಗಗಳ ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ಸದಾ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ ಸಲಕರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ, ವಿಧಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳತ್ತ ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಅಣುಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದಲೇ ಅಂಕುರಗೊಂಡಿರುವ ಹೊಸ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗಗಳು.

'''ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಸಂಪತ್ತು''': ಕಳೆದ ಮೂವತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರತಿ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಬೇಸಾಯಗಾರರು ಹಚ್ಚು ಬೆಳೆ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯುತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಪೋಷಕವಾಗಿರುವ ವಸ್ತುಗಳೆಂದರೆ ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಕೀಟ-ವೈರಸ್ ನಾಶಕಗಳು ಮತ್ತು ಕಳೆನಾಶಕಗಳು. ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು ಬಲುಮಟ್ಟಿಗೆ ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲ - ನಿರವಯವ ಲವಣಗಳು.

'''ಔಷಧ ವಿಜ್ಞಾನ''': ಔಷಧ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಲ್ಲಿ ೯೦%ಕ್ಕೂ ಮೀರಿದ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು. ಹೊರಗಾಯಕ್ಕೆ ಹಚ್ಚುವ ಮುಲಾವಿನಲ್ಲಿ, ಒಳಹುಣ್ಣಿನ ಉಪಶಮನದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ದೈಹಿಕ ರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಾನಸಿಕ ರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ (ವೇದನಾಪ್ರತಿಬಂಧಕವಾಗಿ), ರೋಗಕಾರಕ ಸೂಕ್ಷಾಣು ಜೀವಿಗಳ ಎದುರು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಶರೀರದ ಅಂಗಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು, ಜನನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ - ಹೀಗೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಔಷಧಗಳು ಬಲು ಪಾಲಿಗೆ ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳು. ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಇಂದು ನಾವು ಅನೇಕ ರೋಗಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ನೆರವು ನೀಡಿದೆ.

'''ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಗಳು''': ಯಾವ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮವೂ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳಿಲ್ಲದೆ ಬಲುಕಾಲ ನಡೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಲುಪಾಲು ವಸ್ತುಗಳು ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಪೂರಿತವಾದ್ದರಿಂದ ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಉಪಯೋಗಿಸದ ಉದ್ಯಮಗಳೇ ಇಲ್ಲವೆನ್ನಬಹುದು. ಇಂದಿನ ದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಕುಗಳು, ಕೃತಕ ಎಳೆಗಳು, ಚೊಕ್ಕಾರಕಗಳು, ವಿವಿಧ ಕೃತಕ ಮತ್ತು ಸಹಜ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳು, ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಉರುವಲಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಪೆಟ್ರೋಲ್, ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ, ಡೀಸೆಲ್ ಎಣ್ಣೆಗಳ ಮೂಲವಾದ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಮೊದಲಾದುವುಗಳೆಲ್ಲ ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ.

'''ದೇಶಸಂರಕ್ಷಣೆ''': ಯುದ್ಧರಂಗದಲ್ಲಿಯೂ ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಉಪಯೋಗ ಬೇಕಾದಷ್ಟಿದೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಪೋಟಕಗಳಾದ ಟಿ.ಎನ್.ಟಿ., ನೈಟ್ರೊಗ್ಲಿಸರಿನ್ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳು. ನೈಟ್ರೋಸಂಯುಕ್ತಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ರಾಕೆಟ್ ಇಂಧನಗಳು, ರಾಕೆಟ್ ಇಂಧನದ ಆವರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ದರ್ಜೆಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಕುಗಳೇ ಮೊದಲಾದುವು ಈ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಪರೀತ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಅಶ್ರುವಾಯುವಿನಂಥ (ಟಿಯರ್ ಗ್ಯಾಸ್) ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿಕರವಾದ ಅನೇಕ ಇಂಗಾಲಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಯುದ್ದಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

== ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ ==
* ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು
* ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ
* ಪರಮಾಣುಗಳ ಮಾದರಿಗಳು
[[ಇಂಗಾಲ ಸಂಯುಕ್ತ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]

== ಆಕರಗಳು ==
{{reflist|2}}

== ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{WVD}}
{{Wikibooks}}
* [http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Chemistry/5-12Spring-2005/CourseHome/index.htm MIT.edu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070421013251/http://ocw.mit.edu/OcwWeb/Chemistry/5-12Spring-2005/CourseHome/index.htm |date=2007-04-21 }}, ಓಪನ್‌ಕೋರ್ಸ್‌ವೇರ್‌ : ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ I
* [http://www.haverford.edu/wintnerorganicchem HaverFord.edu], ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳು, ವಿಡಿಯೋಗಳು ಹಾಗೂ ಲೇಖನಗಳು
* ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ (ಸದಸ್ಯತ್ವ ಅಗತ್ಯ) ([http://pubs.acs.org/journals/joceah/index.html ಪರಿವಿಡಿ])
* ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಪತ್ರಗಳು(Pubs.[http://pubs.acs.org/journals/orlef7/index.html ACS.org], ಪರಿವಿಡಿ)
* [http://www.thieme-connect.com/ejournals/toc/synlett Thime-Connect.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080124020652/http://www.thieme-connect.com/ejournals/toc/synlett |date=2008-01-24 }}, ಸಿನ್ಲೆಟ್‌
* [http://www.thieme-connect.com/ejournals/toc/synthesis Thieme-Connect.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090119144249/http://www.thieme-connect.com/ejournals/toc/synthesis |date=2009-01-19 }}, ಸಂಶ್ಲೇಷೀಕರಣ
* [http://www.organic-chemistry.org Organic-Chemistry.org], ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಜಾಲತಾಣ - ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾರಾಂಶಗಳು ಹಾಗೂ (ನಾಮ)ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು
* [http://www.orgsyn.org/ Orgsyn.org], ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಶ್ಲೇಷೀಕರಣ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ
* [http://www.ochem4free.info Ochem4free.info], ಸಂಪೂರ್ಣ ಆನ್‌ಲೈನ್‌, ತಜ್ಞರಿಂದ-ವಿಮರ್ಶಿತ  ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಲೇಖನಗಳ ಮೂಲತಾಣ
* [http://www.cem.msu.edu/~reusch/VirtualText/intro1.htm#info CEM.MSU.edu], ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಅವಾಸ್ತವ ಪುಸ್ತಕ
* [http://www.organicworldwide.net ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಸ್ರೋತಗಳು - ಕೊಂಡಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150316232647/http://www.organicworldwide.net/ |date=2015-03-16 }}
* [http://library.thinkquest.org/3659/orgchem/functionalgroups.html Thinkquest.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090226150355/http://library.thinkquest.org/3659/orgchem/functionalgroups.html |date=2009-02-26 }}, ಇಂಗಾಲೀಯ/ಜೈವಿಕ/ಸಾವಯವ ಕುಟುಂಬಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಗುಂಪುಗಳು
* [http://www.organic.rogerfrost.com Organic.] RogerFrost.com, ರೋಗ/ಜರ್‌ ಫ್ರಾಸ್ಟ್‌ರ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್‌ ಕೆಮಿಸ್ಟ್ರಿ - ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಫಾರ್‌ ಟೀಚಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲರ್ನಿಂಗ್‌
* [http://www.chemhelper.com ChemHelper.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203065027/http://www.chemhelper.com/ |date=2020-02-03 }}, ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಹಾಯ
* [http://www.organic-chemistry-tutor.com Organic-Chemistry-Tutor.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190801104633/http://organic-chemistry-tutor.com/ |date=2019-08-01 }}, ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಶಿಕ್ಷಕ
* [http://www.acdlabs.com/download/ ACDlabs.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100722043543/http://www.acdlabs.com/download/ |date=2010-07-22 }}, ರಾಸಾಯನಿಕ ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ
* [http://www.chemaxon.com/download.html/ Chemaxon.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100120013500/http://www.chemaxon.com/download.html |date=2010-01-20 }}, [[ಕೆಮ್‌ಆಕ್ಸಾನ್‌|ಕೆಮ್‌ಆಕ್ಸಾನ್‌ನಿಂದ]] ರಾಸಾಯನಿಕ ಉಚಿತ ತಂತ್ರಾಂಶ. 
* [http://www.aceorganicchem.com/resources.html AceOrganicChem.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100123224428/http://www.aceorganicchem.com/resources.html |date=2010-01-23 }}, 
* [http://www.orgcheminfo.8k.com/ OrgChemInfo.8k.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100616044718/http://www.orgcheminfo.8k.com/ |date=2010-06-16 }}, ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಸ್ರೋತಗಳ ಸಂಗ್ರಹ 
* [http://www.benzylene.com/ Benzylene.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091016200442/http://www.benzylene.com/ |date=2009-10-16 }}, ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು, ವಿಧಾನಗಳು, ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು 
* [http://www.beilstein-journals.org/bjoc Beilstein-Journals.org], ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೇಲ್‌ಸ್ಟೇನ್‌ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪತ್ರಿಕೆ (ಮುಕ್ತ ಲಭ್ಯತೆ))

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಇಂಗಾಲೀಯ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]
[[ವರ್ಗ:ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]</text>
      <sha1>e2k1nyizys8f0346ohctzeesvy9va6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23557</id>
    <revision>
      <id>1374890</id>
      <parentid>1335243</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T07:18:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1374890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="212832" sha1="n0xl7dvnorejgdb1dtw4etj6wilmdt6" xml:space="preserve">:''ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತುಗಳ ನಿವಾಸಿಗರನ್ನು ಮೂಲತಃ &quot;ಅಮೆರಿಕನ್ನರೆಂದು&quot; ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವರನ್ನು ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ &quot;ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳು&quot;, &quot;ವಿಗ್‌ಗಳು&quot;, &quot;ದಂಗೆಕೋರರು&quot; ಅಥವಾ &quot;ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು&quot; ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '' ''ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ ವಸಾಹತುಗಾರರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ &quot;ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು&quot; ಅಥವಾ &quot;ಟೋರಿಗಳೆಂದು&quot; ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. '' ''ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತುಗಳ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ &quot;ಅಮೆರಿಕ&quot; ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.''
[[File:Declaration of Independence (1819), by John Trumbull.jpg|thumb|300px|ಜಾನ್ ಟ್ರಂಬಲ್‌ನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಘೋಷಣೆ, ಐದು-ಜನರ ಕಮಿಟಿಯು 1776ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಣೆಯ ಕರಡು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಭೂಖಂಡೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿತು.]]
'''ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ'' ೆ. ಭೌಗೋಳಿಕ ಅನ್ವೇಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರು ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.ಹೀಗೆ ಮೊದಲಿಗೆ ಮೆಪ್ಲವರ್ ಎಂಬ ಹಡಗಿನ ಮೂಲಕ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಅಮೇರಿಕಾ ವನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಇವರನ್ನು ಪಿಲ್ಗ್ರಿಮ್ ಪಾದರ್ಸ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. 
ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ]]ದ [[ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವನ್ನು ಅಡಗಿಸಲು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದವು ಹಾಗೂ [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಒಂದುಗೂಡಿದವು. ಅವು ಮೊದಲು ಕಡಲಾಚೆಯಿಂದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮಾಡುವ [[ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್‌]]ನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದವು ಹಾಗೂ ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜವಂಶದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೊರ ಅಟ್ಟಿದವು. 1774ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸಾಹತು ಸ್ವಂತವಾಗಿ-ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ [[ರಾಜ್ಯ]]ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಒಂದು [[ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]]ಅನ್ನು ಅಥವಾ ಸಮಾನ ಸರಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. 1775ರಲ್ಲಿ [[ಎರಡನೇ ಭೂಖಂಡೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]]ಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅವು ಮೊದಲು ಅವುಗಳ [[ಸ್ವ-ಆಡಳಿತ]]ವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧ]] (1775–83, ''ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ಕದನ'' ) ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿರುದ್ಧ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತವಾದ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಮಾಡಲು ಒಂದುಸೇರಿದವು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವು [[ನಿರಂಕುಶಾಧಿಕಾರ]]ದ ಮೂಲಕ [[ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿ]] ಅವುಗಳ [[ರಾಜನಿಷ್ಠೆ]]ಯನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದವು. ನಂತರ ಅವು, 1776ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿ ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪರವಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ಘೋಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸಿದವು.  ಯುದ್ಧವು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಗೆಲುವಿನೊಂದಿಗೆ 1781ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಆನಂತರ 1783ರಲ್ಲಿ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದ]]ದಿಂದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದೊಂದಿಗಿನ ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಎಲ್ಲಾ ಕೋರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊರೆಯಲಾಯಿತು. 
ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಆರಂಭಿಕ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ನರು [[ಶ್ರೀಮಂತಪ್ರಭುತ್ವದ]] ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದ [[ಮಿತಜನತಂತ್ರ]]ವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಬದಲಿಗೆ [[ಉದಾರ-ವಾದ]]ದ [[ದಾರ್ಶನಿಕ ಚಳವಳಿ]]-ಅರಿವಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ-ವಾದ]]ದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಜನರ ಆಸೆ-ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರ]]ನಾಗಿರುವ ಮಾದರಿ ಸರಕಾರವೊಂದು ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆದರೂ, ಹಲವಾರು [[ಸ್ಥಾಪಕರು]] [[ದೊಂಬಿಯ ಆಡಳಿತ]]ಕ್ಕೆ ಭಯಪಡುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]] ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಹೊಸ ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ರಾಜಕೀಯ ವಿವಾದಗಳು ಎದ್ದವು.
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಕಾರದ ಅನೇಕ ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, 1781ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದುರ್ಬಲ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನ [[ಆರ್ಟಿಕಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಾನ್ಫೆಡರೇಶನ್]]ಅನ್ನು, 1788ರಲ್ಲಿ ಬದಲಿಸಿದ [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನ]]ದ ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಪರಿಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. [[ಕಾನ್ಫೆಡರೇಶನ್]]ಅನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಸಂವಿಧಾನವು ಪ್ರಬಲ [[ಸಂಯುಕ್ತ]] ಸರಕಾರವೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಮೊದಲ 10 ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮಸೂದೆ]]ಯು (1791) ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿತು. ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ]] ಪ್ರಬಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಅನೇಕ [[ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು]]ಗಳಿಗೆ ಇದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಅಧಿಕವಾಗಿ ಗಣತಂತ್ರ-ವಾದವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರಿಂದ ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಹೆಚ್ಚಾದುದರಿಂದ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಮೂಲಾಂಶವಾದ ನೀತಿನಿಯಮಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;ವುಡ್ (1992); ಗ್ರೀನಿ ಮತ್ತು ಪೋಲ್ (1994) ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್. 70&lt;/ref&gt;

==ಮೂಲಗಳು==
[[File:British colonies 1763-76 shepherd1923.jpg|thumb|350px|ಕ್ರಾಂತಿಯ ಮೊದಲು: ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತುಗಳು]]
ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಒಡೆತನಗಳ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೇರ್ಡುವಿಕೆಗೆ ಹಾಗೂ ಆ ಹಿಂದಿನ ವಸಾಹತುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಲು ಕಾರಣವಾದ ಹಲವಾರು ಚಿಂತನೆ ಮತ್ತು ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿತು.
===ಸಾರಾಂಶ===
ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುಗವು 1763ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಮಿಲಿಟರಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ವಸಾಹತು]]ಗಳಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 
ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅವು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕೆಂಬ ನೀತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬ್ರಿಟನ್, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ [[ಹಲವಾರು ನೇರ ಕಂದಾಯ]]ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಇತರ ಕಾನೂನು]]ಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಜನರಿಂದ ವಿಪರೀತವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ]] [[ವಸಾಹತುಗಳು ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಕೊರತೆಯನ್ನು]] ಅನುಭವಿಸಿದರಿಂದ, [[ಹೆಚ್ಚಿನ ವಸಾಹತುಗಾರರು]] ಈ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯ ವಿರುದ್ಧವಾದುದು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ [[ಹಕ್ಕುಗಳು ಇಂಗ್ಲೀಷರಾಗಿ]] ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. 1772ರಲ್ಲಿ, ವಸಾಹತುಗಾರರ ಗುಂಪುಗಳು [[ಹೊಂದಿಕೆಗಳ ಕಮಿಟಿ]]ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು. ಅವು ನಂತರ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಸ್ವಂತ [[ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]] ಆದವು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಸಮಾನ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಸಂಸತ್ತನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದವು ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿನ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು 1774ರಲ್ಲಿ ಸುಸಂಘಟಿತ [[ಮೊದಲ ಭೂಖಂಡೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]]ನಿಂದ ಬದಲಿಸಿದವು.
[[ಬೋಸ್ಟನ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ವಿರೋಧಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕದನ ಸಶಸ್ತ್ರದಳಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿತು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳನ್ನು [[ವಿಸರ್ಜಿಸಿತು]] ಹಾಗೂ ರಾಜವಂಶದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ [[ನೇರ ಆಡಳಿತ]]ವನ್ನು ಹೇರಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ [[ವಸಾಹತುಗಳು]] ಅವುಗಳ [[ಸೇನೆ]]ಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದವು ಹಾಗೂ 1775ರಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವು ಆರಂಭವಾಯಿತು. [[ರಾಜ ಜಾರ್ಜ್ III]]ನಿಗೆ ಮೊದಲು ತೋರಿಕೆಗಾಗಿ ರಾಜಭಕ್ತಿ ತೋರಿಸಿ ಭೂಖಂಡೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವು, ಸಂಸತ್ತಿನೊಂದಿಗಿನ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪರವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕೆಂದು ಸತತವಾಗಿ ಮಾಡಿದ [[ಕೋರಿಕೆ]]ಯು, ರಾಜ್ಯಗಳು &quot;ದಂಗೆ&quot; ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ದೇಶದ್ರೋಹಿಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು [[ರಾಜನು ಘೋಷಿಸುವಂತೆ]] ಮಾಡಿದವು. 1776ರಲ್ಲಿ, ಮೂಲ ಹದಿಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಎರಡನೇ ಭೂಖಂಡೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ಘೋಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಈ ಘೋಷಣೆಯು ಈಗ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ]]ವನ್ನು ಹಾಗೂ ಅದರ ಸಂಸತ್ತನ್ನೂ ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. ಈ ಘೋಷಣೆಯು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದು ಮೂಲತಃ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ [[ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಸರಕಾರ]]ದಿಂದ ಅಸಂಯುಕ್ತ [[ಕಾನ್ಫೆಡರೇಶನ್]] ಆಗಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು (''[[ಎರಡನೇ ಭೂಖಂಡೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ಕಾನ್ಫೆಡರೇಶನ್‌ನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]]'' ಅನ್ನು ಗಮನಿಸಿ). 
====ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ-ವಾದ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ====
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ [[ಜಾನ್ ಲಾಕ್]]ನ ಚಿಂತನೆಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಯೋಚನೆಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿವೆ; ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಅವನ &quot;[[ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಪ್ಪಂದ]]&quot; ಸಿದ್ಧಾಂತವು, ಮಾನವನ [[ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ]] ಮುಖ್ಯವಾದ [[ಜನರ ನಾಯಕರನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸುವ ಹಕ್ಕು]] ಆ ನಾಯಕರ ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಇಂಗ್ಲೀಷರ ಹಕ್ಕು]]ಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಚಾರ್ಲ್ಸ W. ಟಾತ್, ''ಲಿಬರ್ಟೆ, ಎಗಲೈಟ್, ಫ್ರ್ಯಾಟೆರ್ನೈಟ್: ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ &amp;amp; ಯುರೋಪಿಯನ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್.'' (1989) ಪುಟ 26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಪುಟ 101, ಮಾರ್ಟಿನ್ ಕೊಹನ್‌ನ ತಾತ್ವಿಕ ಕಥೆಗಳು (ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ 2008)&lt;/ref&gt; ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವಾಗ, ಅಮೆರಿಕನ್ನರು &quot;ಸಮತೋಲನ&quot; ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂವಿಧಾನದ [[ಮಾಂಟೆಸ್ಕ್ಯೂ]]ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಒಂದು ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯೆಂದರೆ 1775ರಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕಾದ &quot;[[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ-ವಾದ]]&quot; ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ-ವಾದವು ಬ್ರಿಟನ್‌ನನ &quot;ರಾಷ್ಟ್ರ ಪಕ್ಷ&quot;ದಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರದ ಬಗೆಗಿನ ಆ ಪಕ್ಷದ ಟೀಕೆಯು [[ಭೃಷ್ಟಾಚಾರ]]ವನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಭೀಕರ ಸತ್ಯತೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಒತ್ತಿಹೇಳಿತು.{{Citation needed|date=February 2010}} ಭೃಷ್ಟಾಚಾರವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ಅನ್ನು ದಾಟಬಹುದೆಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಭಯಗೊಂಡರು; ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರವಾದಿ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಬದ್ಧತೆಯು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯೋದ್ಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟನ್‌ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಭೃಷ್ಟಾಚಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಆಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=February 2010}} ಬ್ರಿಟನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಕಿತು.&lt;ref&gt;ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಬೈಲಿನ್, ''ದ ಐಡಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಒರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (1967)&lt;/ref&gt; ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಒದಗಿದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯವೆಂದರೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪ್ರತಿ ಮನೆಯಲ್ಲೂ ಇದ್ದ ಭೃಷ್ಟಾಚಾರ. ವಸಾಹತುಗಾರರು ಇದನ್ನು ಸುಖಭೋಗ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ-ಪ್ರಭುತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಜೊತಗೂಡಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;ಗೋರ್ಡನ್ S. ವುಡ್ ''ದ ರ್ಯಾಡಿಕ್ಯಾಲಿಸಮ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (1992) ಪುಟಗಳು 35, 174-5&lt;/ref&gt;
[[ಸ್ಥಾಪಕ ಪಿತಾಮಹರು]] ಪ್ರಜಾತಂತ್ರದ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಪ್ರಬಲ ಸಮರ್ಥಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಆಡಮ್ಸ್]], [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಹೆನ್ರಿ]], [[ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]], [[ಥೋಮಸ್ ಪೈನೆ]], [[ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್]], [[ಜಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್]], [[ಥೋಮಸ್ ಜೆಫ್ಫೆರ್ಸನ್]], [[ಜೇಮ್ಸ್ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್]] ಮತ್ತು [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್]]&lt;ref&gt;ರಾಬರ್ಟ್ E. ಶ್ಯಾಲ್‌ಹೋಪ್, &quot;ಟುವರ್ಡ್ ಎ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಸಿಂಥೆಸಿಸ್&quot; ''ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಮೇರಿ ಕ್ವಾರ್ಟೆರ್ಲಿ'', 29 (ಜನವರಿ 1972), ಪುಟ 49–80&lt;/ref&gt;. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಪೌರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಹರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಜನರು ಅವರ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ದೃಢ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನು ಹಾಗೂ ಯೋಜಿತ ಪೌರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1776ರಲ್ಲಿ [[ಮರ್ಸಿ ಓಟಿಸ್ ವಾರೆನ್]]ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ ಜಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್, &quot;ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಭಾವವು ಖಾಸಗಿತನವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಭಾವವೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದದ-ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಕೆಲವು [[ಪುರಾತನ]] ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಚಿಂತಕರನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಹೀಗೆಂದು ಮುಂದುವರಿಸಿದ್ದಾನೆ: &lt;blockquote&gt;
&quot;ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒಳ್ಳೆಯದಕ್ಕಾಗಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಾಗಿ, ಗೌರವ, ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ವೈಭವಕ್ಕಾಗಿ ಧನಾತ್ಮಕ ಉದ್ವೇಗವಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರದ ಸರಕಾರವಿರುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ನೈಜ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತೀವ್ರಾಸಕ್ತಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಖಾಸಗಿ ಉದ್ವೇಗಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿರಬೇಕು. ಸಮಾಜದ ಹಕ್ಕುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಾಗ ಜನರು ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ಬಾಂಧವರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಗಮನಿಸದೆ ತಯಾರಾಗಿರಬೇಕು, ಆತ್ಮಾಭಿಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಸಂತೋಷ, ಉದ್ವೇಗ ಮತ್ತು ಆಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಲು ಆನಂದದಿಂದಿರಬೇಕು. 
&quot;&lt;ref&gt;ಆಡಮ್ಸ್ ಕೋಟೆಡ್ ಇನ್ ಪಾಲ್ A. ರ್ಯಾಹೆ, ''ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ಸ್ ಏನ್ಶಿಯೆಂಟ್ ಆಂಡ್ ಮಾಡರ್ನ್: ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ರಪಬ್ಲಿಕ್ಯಾನಿಸಂ ಆಂಡ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್.'' ''ಸಂಪುಟ: 2'' (1994) ಪುಟ 23.&lt;/ref&gt;
&lt;/blockquote&gt; ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ, [[ಅಬಿಗೈಲ್ ಆಡಮ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮರ್ಸಿ ಓಟಿಸ್ ವಾರೆನ್]] ನಿರೂಪಿಸಿದ &quot;[[ಪ್ರಜಾತಂತ್ರದ ಮಾತೃತ್ವ]]&quot;ವು ಪ್ರಮುಖ ಆದರ್ಶವಾಯಿತು; ಪ್ರಜಾತಂತ್ರದ ಮಹಿಳೆಯ ಮೊದಲ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದರೆ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಅವಳ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ತುಂಬುವುದು ಹಾಗೂ ಸುಖವಿಲಾಸ ಮತ್ತು ಆಡಂಬರದ ಜೀವನದಿಂದ ದೂರ ಇರುವುದು. 
ಟಾಮ್ ಪೈನೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಕಂಡ ಕರಪತ್ರ ''[[ಕಾಮನ್ ಸೆನ್ಸ್]]'' ಕ್ರಾಂತಿಯು ಆರಂಭವಾದ ನಂತರ 1776ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು. ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಲು, ಬ್ರಿಟನ್‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವುದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಹಾಗೂ ಭೂಖಂಡೀಯ ಸೇನೆಗೆ ಹೊಸಸೇರ್ಪಡೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು, ಇದನ್ನು ಹೋಟೆಲುಗಳಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಓದಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇತಿಹಾಸಕಾರರು 1776ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಥೋಮಸ್ ಪೈನೆಯ ''ಕಾಮನ್ ಸೆನ್ಸ್'' ನ ಅಗಾಧ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅದು ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ-ವಾದವನ್ನು ವಿವರಿಸಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪುರುಷ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿತು.&lt;ref&gt;ಪರ್ಯಾಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೊಂದನ್ನು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ ಮೈಕೆಲ್ ನೊವಕ್ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದು ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳು ಬ್ರಿಟನ್‌ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಏಳುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಗಳು ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಿಂದ ಬಂದಿವೆ ಎಂದು ನೊವಕ್ ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಮೈಕೆಲ್ ನೊವಕ್, ''ಆನ್ ಟು ವಿಂಗ್ಸ್''.''ಹಂಬಲ್ ಫೈತ್ ಆಂಡ್ ಕಾಮನ್ ಸೆನ್ಸ್ ಅಟ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಫೌಂಡಿಂಗ್.'' ಎನ್‌ಕೌಂಟರ್ ಬುಕ್ಸ್, 2002. ಪುಟಗಳು 11–13, 84. ನೊವ್ಯಾಕ್‌ನ ಅವಲೋಕನವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ.&lt;/ref&gt;
ಅಂದಿನ [[ಭಿನ್ನಮತೀಯ]] (ಅಂದರೆ, ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್, [[ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]]-ಅಲ್ಲದ) ಚರ್ಚ್‌ಗಳು “ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಶಾಲೆ”ಗಳಾಗಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;ಬೊನೋಮಿ, ಪುಟ 186&lt;/ref&gt; ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ (ಈಗ[[ಪ್ರಿನ್ಸೆಟನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]]) ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾನ್ ವಿದರ್‌ಸ್ಪೂನ್]], ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಯೆಹೂದ್ಯರ ಬೈಬಲ್‌ನ ಬೋಧನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುವ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಗಳನ್ನು ಬರೆದನು. ವಸಾಹತುಗಳಾದ್ಯಂತ ಭಿನ್ನಮತೀಯ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ([[ಪ್ಯೂರಿಟನ್]], [[ಸ್ಥಳೀಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಅನುಯಾಯಿ]], [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರೆಸ್ಬಿಟೀರಿಯನ್]]) ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಬೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಚಿಸಿದವು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹೋರಾಟ ರಾಜಕಾರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿದವು. ಇತರರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸದಸ್ಯರು ರಾಜನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;ವಿಲಿಯಂ H. ನೆಲ್ಸನ್, ''ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಟೋರಿ'' (1961) ಪುಟ 186&lt;/ref&gt; ನಿರಂಕುಶಾಧಿಕಾರ-ವಿರೋಧಿ ಹೋರಾಟದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರೇರಣೆಯು ಶ್ರೀಮಂತರು ಮತ್ತು ಬಡವರು, ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು, ಗಡಿನಾಡಿನವರು ಮತ್ತು ಊರಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು, ಕೃಷಿಕರು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಹೀಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿತು.&lt;ref&gt;ಬೊನೋಮಿ, ಪುಟ 186, ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 7 “ರಿಲಿಜಿಯನ್ ಆಂಡ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್&lt;/ref&gt;
ದಾರ್ಶನಿಕ ಚಳವಳಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿದ ಪುರಾತನ ಲೇಖಕರು, ರಾಜನ, ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ-ಸರಕಾರದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು. ವಿಶೇಷ ಹಕ್ಕು, ಸವಲತ್ತುಗಳುಳ್ಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳು ಈ ಮೂರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮತೋಲನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಬೈಲಿನ್, ''ದ ಐಡಿಯಲಾಜಿಕಲ್ ಒರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' 1992 ಪುಟ 273-4, 299–300&lt;/ref&gt; ಇತಿಹಾಸಕಾರ [[ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಬೈಲಿನ್]] ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ - &quot;ಬೈಬಲ್ ಬೋಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರು, ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೌಲ್ಯವು ಆತನ ವರ್ಗದಲ್ಲಿಲ್ಲದೆ ನೈತಿಕ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅಂತಹವರೆಲ್ಲರೂ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಉಪದೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮಧ್ಯ-ಹದಿನೆಂಟನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ಯೂರಿಟನ್ ವಾದ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದ ಸುವಾರ್ತೆಯ ಬೋಧನೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣೀಕರಣದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು&quot;.&lt;ref name=&quot;Bailyn, 1992 p.303&quot;&gt;ಬೈಲಿನ್, 1992 ಪುಟ 303&lt;/ref&gt;
===ಉದ್ರೇಕಕಾರಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾನೂನುಗಳು===
ಈ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ರಚಿಸಿದ ಅನೇಕ ತೀವ್ರ ಕಾನೂನುಗಳಿಂದಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಈ ಕಾನೂನುಗಳು ಆ ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯದ ಇಂಗ್ಲೀಷರ ವಿರುದ್ಧ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಹೇರಲು ಹಕ್ಕಿಲ್ಲದ, ಸರಕಾರದ ನ್ಯಾಯ ಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಮಾತೃ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುವಂತೆ ರೂಪಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಸ್ವಯಮಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ಈ ಕಾನೂನುಗಳು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ನಿಯಮಗಳ ರಚನೆಕಾರರು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.
====ಸಮುದ್ರಯಾನದ ಕಾಯಿದೆಗಳು====
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅಥವಾ ''[[ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್]]'' [[ಬುಲಿಯನ್]]ನಿಂದ (ಚಿನ್ನ, ಬೆಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮೌಲ್ಯ) ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಧನಾತ್ಮಕ [[ವ್ಯಾಪಾರ ಸಮತೋಲನ]]ದ (ರಫ್ತು ಮತ್ತು ಆಮದುಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸ) ಮೂಲಕ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ [[ಸರಕಾರ]]ವು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ [[ಆರ್ಥಿಕ-ರಕ್ಷಣಾ ವಾದಿ]] ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಸುಂಕದ ಕಾನೂನು]]ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು [[ರಫ್ತು]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿ ಮತ್ತು [[ಆಮದು]]ಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಈ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಬೇಕು ಎಂದು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ ವಸಾಹತುಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ತತ್ವಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[ಸಮುದ್ರಯಾನದ ಕಾಯಿದೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸಿತು. ಈ ಕಾನೂನುಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಪೂರ್ವನಿರ್ಧಾರಿತ ಮಿತಿ ಇರದ ಶೋಧನೆ ಅಧಿಕಾರಗಳ ([[ವ್ರಿಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಸಿಸ್ಟನ್ಸ್]]) ಬಳಕೆಯಿಂದ ಈ ಕಾಯಿದೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಹೇರಲಾಯಿತು. 1761ರಲ್ಲಿ [[ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್]] ನ್ಯಾಯವಾದಿ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಓಟಿಸ್]], ಈ ಆಜ್ಞೆಗಳು ವಸಾಹತುಗಾರರ [[ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಹಕ್ಕು]]ಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದವು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದನು. ಅವನು ಆ ಕೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋತನು. ಆದರೆ ನಂತರ [[ಜಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್]] &quot;ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಆಗಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು&quot; ಎಂದು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.
1762ರಲ್ಲಿ [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಹೆನ್ರಿ]]ಯು, ಶಾಸಕಾಂಗವು ಒಂದು ಕಾನೂನನ್ನು ಮಂಡಿಸಿ, ಅದು ರಾಜನಿಂದ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವರ್ಜಿನಿಯಾದಲ್ಲಿನ [[ಪಾರ್ಸನ್ ಕಾರಣ]]ವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದನು. ಹೆನ್ರಿಯು ಹೀಗೆಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ - &quot;ಒಬ್ಬ ರಾಜನು ಅವನ ಜನರಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ಈ ಪ್ರಯೋಜಕರ ಕಾಯಿದೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದಿರುವುದು ಅವನನ್ನು ಒಬ್ಬ ನಿರಂಕುಶಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅವನ ಜನರ ವಿಧೇಯತೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ದಂಡ ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ&quot;.&lt;ref name=&quot;Miller1943&quot;&gt;ಮಿಲ್ಲರ್ (1943)&lt;/ref&gt;
====ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಡಿನಾಡು====
ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕದನದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರವು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ರಕ್ಷಣಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಫ್ರೆಂಚ್ ಒಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾಂತಿಯುತ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ [[1763ರ ಘೋಷಣೆ]]ಯು, [[ಅಪ್ಪಲಚಿಯನ್ ಮೌಂಟೇನ್ಸ್]] [[ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ]] ಪ್ರದೇಶವೆಂದು ನಿರೂಪಿತವಾದುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ [[ವಸಾಹತುಗಾರಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಪರಿಮಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ಹಲವಾರು ವಸಾಹತುಗಾರರು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಗುತ್ತಿಗೆ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದು ನಂತರ ವಸಾಹತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಅಡಚಣೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದರ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಗಾರರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸದೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವು ಅವರನ್ನು ಸಿಟ್ಟುಗೊಳಿಸಿತು. 1774ರ [[ಕ್ವೆಬೆಕ್ ಕಾಯಿದೆ]] ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತುಗಳ ವಾದಗಳನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ, [[ಕ್ವೆಬೆಕ್]]ನ ಗಡಿಯನ್ನು [[ಓಹಿಯೊ ನದಿ]]ಯವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಆ ನಂತರ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಲಂಡನ್‌ನ ಹೊಸ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ; ಅವರು ಸೇನೆಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.&lt;ref&gt;ಗ್ರೀನಿ ಮತ್ತು ಪೋಲ್ (1994) ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 15&lt;/ref&gt;
====ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ತೆರಿಗೆ ಸಂದಾಯ====
1763ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ [[ವ್ಯಾಪಕ ಹಿಡಿತ]]ವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು.  ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕು ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತುಗಳು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಗವರ್ನರುಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಆಳಲ್ಪಟ್ಟವು. [[ಏಳು ವರ್ಷದ ಕದನ]]ದ ಗೆಲುವು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ [[ನ್ಯೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್]] (ಕೆನಡಾ), [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಫ್ಲೋರಿಡಾ]] ಮತ್ತು [[ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿ]]ಯ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ]] ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು. ಆದರೂ 1765ರಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಅವರನ್ನು, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಪ್ರಜೆಗಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ]]ನ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಪ್ರಜೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;ಗ್ರೀನಿ ಮತ್ತು ಪೋಲ್ (1994) ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 11&lt;/ref&gt;
ವಸಾಹತುಗಳು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕದನ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಸಾಲದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವುದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅವರು ವಸಾಹತುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಮಾಡಿದ ಖರ್ಚಿನ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಪಾವತಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಭೂಖಂಡೀಯ ವಸಾಹತುಗಳ ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್]]ನ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಖರ್ಚಿನ ಅಂದಾಜು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು £200,000ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಬ್ರಿಟಿಷ್, ವಸಾಹತುಗಳಿಗೆ ಈ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ £78,000ನಷ್ಟು ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸಂಸತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಕಂದಾಯವು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿತೆಂದು ಲಂಡನ್ ಸೂಚಿಸಿತು.&lt;ref&gt;ಮಿಡ್ಲ್‌ಕಾಫ್, ಪುಟ 62.&lt;/ref&gt; ವಸಾಹತುಗಾರರೊಂದಿಗಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ತೆರಿಗೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದವೆಂಬುದಲ್ಲ (ಅವು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದವು), ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಗಳು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂಬುದಾಗಿತ್ತು. 1775ರಲ್ಲಿ [[ಲಾರ್ಡ್ ನಾರ್ತ್]], ಇಂಗ್ಲೀಷರು ತೆರಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ಷಿಲಿಂಗನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ ಆದರೆ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಕೇವಲ ಆರುಪೆನ್ನಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಾವತಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪರವಾಗಿ ವಾದಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;ಮಿಲ್ಲರ್, ಪುಟ 89&lt;/ref&gt; 
&quot;[[ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವುದಿಲ್ಲ]]&quot; ಎಂಬ ಘೋಷಣಾ ವಾಕ್ಯವು ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಲಂಡನ್ [[ವಸಾಹತುಗಾರರನ್ನು &quot;ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ&quot;]] ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿತು; ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;ವಿಲಿಯಂ S. ಕಾರ್ಪೆಂಟರ್, &quot;ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿಲ್ಲದ ತೆರಿಗೆ ಸಂದಾಯ&quot; - ''ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಸಂಪುಟ 7'' (1976); ಮಿಲ್ಲರ್ (1943)&lt;/ref&gt;
====1764 – ಹೊಸ ತೆರಿಗೆಗಳು====
1764ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು [[ಶುಗರ್ ಆಕ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ಕರೆನ್ಸಿ ಆಕ್ಟ್]]ಅನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು. ಇದು ವಸಾಹತುಗಾರರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೆರಳಿಸಿತು. ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಪ್ರಬಲವಾದ ಹೊಸ ವಿಧಾನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಿನ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾದ [[ಬಹಿಷ್ಕಾರ]]ಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅದೇ ವರ್ಷ [[ಕ್ವಾರ್ಟೆರಿಂಗ್ ಕಾಯಿದೆ]]ಅನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಸಾಹತುಗಾರರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕೆಳಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಿತು. ಈ ಆಕ್ಟ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಿವಾಸಿಗರ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡದಿಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವಂತೆ ಘೋಷಿಸಿತು.
====ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ತೆರಿಗೆ ಶಾಸನ 1765====
[[File:Gaspee Affair.jpg|thumb|upright|ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಗ್ಯಾಸ್ಪಿ]]
1765ರಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಲಾದ [[ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ತೆರಿಗೆ ಶಾಸನ]] ಸಂಸತ್ತು ವಸಾಹತುಗಳ ಮೇಲೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ನೇರ ತೆರಿಗೆಯಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಪಂಚಾಂಗಗಳು, ಕರಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತ ದಾಖಲೆಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇಸ್ಪೀಟು ಕಟ್ಟುಗಳೂ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಾ 13 ವಸಾಹತುಗಳು ಭಾವೋದ್ವೇಗದಿಂದ ವಿರೋಧಿಸಿದವು. ವರ್ಜಿನಿಯಾದಲ್ಲಿ [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಹೆನ್ರಿ]] ಮತ್ತು ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಓಟಿಸ್]] ಮೊದಲಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಮುಖಂಡರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದರು. &quot;[[ಸನ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ]]&quot; ಎಂಬ ರಹಸ್ಯ ಗುಂಪೊಂದು ಅನೇಕ ಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರೆ ಹಿಂಸೆಯ ಮೂಲಕ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿತು.&lt;ref&gt;ಪೌಲಿನ್ ಮೈಯರ್, ''ಫ್ರಮ್ ರೆಸಿಸ್ಟ್ಯಾನ್ಸ್ ಟು ರೆವಲ್ಯೂಷನ್: ಕೊಲೋನಿಯಲ್ ರ್ಯಾಡಿಕಲ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಒಪೊಸಿಶನ್ ಟು ಬ್ರಿಟನ್‌, 1765–1776'' (1972)&lt;/ref&gt; ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಸನ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿಯು ವೈಸ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್‌ನ ಕೋರ್ಟಿನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿತು ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ [[ಥೋಮಸ್ ಹಟ್ಚಿನ್ಸನ್]]ನ ವಿಲಾಸಮಯ ಮನೆಯನ್ನು ದರೋಡೆ ಮಾಡಿತು. ಸಂಯುಕ್ತ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಶಾಸನ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಕರೆಯಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಒಂಬತ್ತು ವಸಾಹತುಗಳು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 1765ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ಆಕ್ಟ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]]ಗೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿತು. [[ಜಾನ್ ಡಿಕಿನ್ಸನ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಮಂದಗಾಮಿಗಳು, ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ವಿಧಿಸಿದ ತೆರಿಗೆಗಳು ಅವರ [[ಇಂಗ್ಲೀಷರ ಹಕ್ಕು]]ಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದವೆಂದು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತಾ, &quot;[[ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ದೂರುಗಳ ಘೋಷಣೆ]]&quot;ಯೊಂದನ್ನು ಸಾರಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸರಕಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರಿಂದ ವಸಾಹತುಗಳ ಆಮದುಗಳು 1764ರಲ್ಲಿದ್ದ £2,250,000ರಿಂದ 1765ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ £1,944,000ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕುಸಿಯಿತು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ರಾಕಿಂಗ್ಯಮ್]] ಸರಕಾರವು ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಂಸತ್ತು ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ತೆರಿಗೆ ಶಾಸನವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ವಿಧಿಸಲು ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಬೇಕೇ ಎಂದು ಚರ್ಚಿಸಿತು. [[ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್]] ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜನಬಲ, ಹಣ ಮತ್ತು ಬಲಿಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ ಹಾಗೂ ಆ ಯುದ್ಧಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಹೇಳುವುದು ನ್ಯಾಯವಲ್ಲದ್ದು ಮತ್ತು ಅದು ದಂಗೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವವರಿಗಾಗಿ ಕೇಸೊಂದನ್ನು ಹೂಡಿದನು. ಸಂಸತ್ತು ಇದನ್ನು ಒಪ್ಪಿ, ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ &quot;[[ಡಿಕ್ಲರೇಟರ್ ಆಕ್ಟ್]]&quot;ನಲ್ಲಿ 1766ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು &quot;ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ&quot; ವಸಾಹತುಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪುನಃಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತು.&lt;ref name=&quot;Miller1943&quot; /&gt;
====ಟೌವ್ನ್‌ಶೆಂಡ್‌ ಆಕ್ಟ್ 1767 ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ 1770====
1767ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು [[ಟೌವ್ನ್‌ಶೆಂಡ್‌ ಆಕ್ಟ್]]ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಇದು ಕಾಗದ, ಗಾಜು ಮತ್ತು ಟೀ ಮೊದಲಾದ ಹಲವಾರು ಅವಶ್ಯಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು. ತೆರಿಗೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ ಕೋಪಗೊಂಡ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕುಗಳ ಬಹಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡವು. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ 1770ರ ಮಾರ್ಚ್ 5ರಂದು ದೊಡ್ಡ ಜನಸಮೂಹವೊಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರ ಗುಂಪನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದವು. ಜನಸಮೂಹವು ಬೆಳೆದು ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಲು, ಹಿಮದ ಚೆಂಡುಗಳನ್ನು, ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಪುಡಿಗಳನ್ನು ಎಸೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು. ಒಬ್ಬ ಸೈನಿಕನಿಗೆ ಕಲ್ಲು ತಾಗಿ, ಕೆಳಕ್ಕೆ ಬಿದ್ದನು. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಸೈನಿಕರು ಜನಸಮೂಹದ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದರು. ಹನ್ನೊಂದು ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು; ಮೂವರು ನಾಗರಿಕರು ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು ಹಾಗೂ ಇಬ್ಬರು ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಆ ಘಟನೆಯನ್ನು [[ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ]]ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಸೈನಿಕರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ, ನಿರಪರಾಧಿಗಳೆಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ [[ಜಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್]]ನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು), ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವಿವರಣೆಗಳು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಗಾರರ ಭಾವಾತಿರೇಕದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವಂತೆ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆದವು. ಇದು ಬ್ರಿಟನ್‌ ಮತ್ತು ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್ ಪ್ರಾಂತದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅಧೋಗತಿಯ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
====ಟೀ ತೆರಿಗೆ ಶಾಸನ 1773====
[[File:Boston tea party.jpg|left|thumb|ಈ 1846 ಶಿಲಾಮುದ್ರಣವು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಟೀ ಪಾರ್ಟಿಯ ಪುರಾತನ ಚಿತ್ರವಾಯಿತು]]
1772ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಗ್ಯಾಸ್ಪೀ ಅಫೇರ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ, ತೀವ್ರವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೇರುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಮರನೌಕೆಯೊಂದನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾದ ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ಆನಂತರ ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಗವರ್ನರ್ [[ಥೋಮಸ್ ಹಟ್ಚಿನ್ಸನ್]] ಆತನು ಮತ್ತು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಪಾವತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದುದರಿಂದ ವಸಾಹತಿನ ಶಾಸಕಾಂಗವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದೆವು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದನು.
1773ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 16ರಲ್ಲಿ, [[ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಆಡಮ್ಸ್]] ನಿರ್ದೇಶನದ ಮತ್ತು [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಭಾರತೀಯರನ್ನು]] ಎಚ್ಚರಿಸಲು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಂಡ ಜನರ ಗುಂಪೊಂದು ಸರಕಾರ-ಅನುಮೋದಿತ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ]]ಯ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು ಹಾಗೂ £10,000ನಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ ಟೀಯನ್ನು (2008ರಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು £636,000) ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಸುರಿಯಿತು. ಈ ಘಟನೆಯು [[ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಟೀ ಪಾರ್ಟಿ]] ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾದ ದೇಶಭಕ್ತಿಯ ಸಂಗತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.
====ಸಹಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿದೆಗಳು 1774====
[[File:RapeBoston.jpg|thumb|right|ಸಹಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿದೆಯಿಂದ 1774ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ &quot;ದಾಳಿ&quot;ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಲಂಡನ್‌ ಕಾರ್ಟೂನ್‌ನ ಅಮೆರಿಕಾದ ಆವೃತ್ತಿ]]
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಾಯಿದೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿತು. ಇವು [[ಸಹಿಸಲಾಗದ ಕಾಯಿದೆ]]ಗಳೆಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದವು. ಇವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿರುದ್ಧದ ವಸಾಹತುಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದವು. ಅವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ನಾಲ್ಕು ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು.&lt;ref&gt;ಮಿಲ್ಲರ್ (1943) ಪುಟ 353–76&lt;/ref&gt; ಮೊದಲನೆಯದು [[ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್ ಸರಕಾರ ಕಾಯಿದೆ]], ಇದು ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಶಾಸನ ಪತ್ರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು. ಎರಡನೆಯದು [[ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಕಾಯಿದೆ]]. ಇದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರು ಬ್ರಿಟನ್‌ಅನ್ನು ಆಪಾದಿಸಬೇಕೇ ಹೊರತು ವಸಾಹತುಗಳನ್ನಲ್ಲ ಎಂದು ಆದೇಶಿಸಿತು. ಮೂರನೆಯದು [[ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಪೋರ್ಟ್ ಕಾಯಿದೆ]], ಇದು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಟೀ ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಟೀಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಷ್ಟ ತುಂಬುವವರೆಗೆ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಬಂದರನ್ನು ಮುಚ್ಚಿತು (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಂತಹ ಸಂದಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ). ನಾಲ್ಕನೆಯದು 1774ರ [[ಕ್ವಾರ್ಟೆರಿಂಗ್ ಕಾಯಿದೆ]], ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ನಾಗರಿಕರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಲೀಕನ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ವಸತಿ ಒದಗಿಸಲು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಗವರ್ನರುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.
===ಅಮೆರಿಕಾದ ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧ===
ಅಮೆರಿಕಾದ ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧವು ವಸಾಹತುಗಳಾದ್ಯಂತದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ಆಕ್ಟ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]]ನಂತಹ ವಸಾಹತಿನ  ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಯಿತು. 1765ರಲ್ಲಿ [[ಸನ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ]]ಯು ರಚನೆಗೊಂಡು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ತೆರಿಗೆ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಬಲವಂತ ಪಡಿಸಲಾಗದು ಎಂಬುದನ್ನು ಖಡಿತಪಡಿಸಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು, ದೌರ್ಜನ್ಯ ನಡೆಸಿತು ಹಾಗೂ ಹಿಂಸೆಯ ಬೆದರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಾಕಿತು. ಕ್ರೂರವಾದ ಸಂಸತ್ತು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಆಗಲೂ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜನು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕೆಂಬ ಅನೇಕ ಕೋರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿನಂತಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 1772ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಗ್ಯಾಸ್ಪೀ ಅಫೇರ್|''ಗ್ಯಾಸ್ಪೀ'' ಅಫೇರ್]]ನ ನಂತರ, ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಹೊಸ [[ಹೊಂದಿಕೆಯ ಕಮಿಟಿ]]ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದನು. ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತುಗಳ ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದಂಗೆಕೋರ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. 1773ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವಸಾಹತು ವರ್ಜಿನಿಯಾ ಅದರ ಹೊಂದಿಕೆಯ ಕಮಿಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಹೆನ್ರಿ ಮತ್ತು ಥೋಮಸ್ ಜೆಫ್ಫೆರ್ಸನ್ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ಗ್ರೀನಿ ಮತ್ತು ಪೋಲ್ (1994) ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 22–24&lt;/ref&gt;
''[[ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್ ಸರಕಾರ ಕಾಯಿದೆ]]'' ಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸಾಹತುಗಳು &quot;[[ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]]&quot;ಗಳೆಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು. 1774ರಲ್ಲಿ, [[ಮೊದಲ ಭೂಖಂಡೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]] ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಸಮೂಹಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗವಾಗುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಥವಾ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದವುಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಭೆಯನ್ನು ಕರೆಯಿತು. ಹೊಂದಿಕೆಯ ಕಮಿಟಿ, ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮತ್ತು ಭೂಖಂಡೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಿಂದ ತೀರ್ಮಾನಗಳ ವಿಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಥವಾ ಸಮಾನವಾದವುಗಳು ಸ್ಥಿರ [[ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕಮಿಟಿ]]ಗಳು ರಚಿಸಿದವು. ಜನರಿಗೆ ಸರಕಾರದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳು ಭೂಖಂಡೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಅನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳದೆ, ರಾಜನಿಗೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತರಾಗಿ ಉಳಿದವು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: [[ಕ್ವೆಬೆಕ್]], [[ನೋವ ಸ್ಕೋಟಿಯಾ]], [[ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]], [[ಬರ್ಮುಡಾ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಫ್ಲೋರಿಡಾ]] ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಫ್ಲೋರಿಡಾ]].
==ಒಳಪಂಗಡಗಳು: ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳು, ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು(ನಿಷ್ಠಾವಂತರು) ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಪ್ರಜೆಗಳು==
ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತುಗಳ ಜನರೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ ತೆರನಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಮನೋಭಾವನೆಗಳಲ್ಲಿ. ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠಾವಂತರು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲೂ ಇದ್ದರು ಹಾಗೂ ಕೆಲವರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು.
===ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳು – ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು===
ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳನ್ನು 'ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳು', 'ವಿಗ್‌ಗಳು', 'ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರು' ಅಥವಾ 'ಅಮೆರಿಕನ್ನರು' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಗಗಳಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ [[ಏಕಾಭಿಪ್ರಾಯ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, [[ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]], [[ಜೇಮ್ಸ್ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್]], [[ಜಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್]], [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಜೇ]] ಮೊದಲಾದ ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ-ವಾದಕ್ಕೆ ತೀವ್ರವಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಲ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಅತ್ಯಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಹೆನ್ರಿ]], [[ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಥೋಮಸ್ ಜೆಫ್ಫೆರ್ಸನ್]] ಮೊದಲಾದ ದೇಶಭಕ್ತರು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಂತಃಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾನತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಕರಿಸಿದ ಸಮಾಜದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವ ಭೂಸ್ವಾಮ್ಯದ ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಅಂಶವನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಿದರು.
&quot;ದೇಶಪ್ರೇಮಿ&quot; ಪದವು ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರವಹಿಸಿದ ವಸಾಹತುಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳನ್ನು &quot;ದೇಶಪ್ರೇಮಿ&quot;ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುವುದು ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ದೀರ್ಘ-ಕಾಲದಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರೂಢಿಯಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, “ದೇಶಪ್ರೇಮಿ” ಪದವನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾದ ವಸಾಹತುಗಾರರು 1760ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೇ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. 
[[ದಾರ್ಶನಿಕ ಚಳವಳಿಯ ಯುಗ]]ದಲ್ಲಿ, &quot;ದೇಶಪ್ರೇಮಿ&quot; ಪದವನ್ನು ಇಂದಿರುವಂತೆ &quot;[[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ]]&quot;ದೊಂದಿಗೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಳುಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ದಾರ್ಶನಿಕ ಚಳವಳಿಯ ಅಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದ್ದ [[ದೇಶಪ್ರೇಮ]]ದ ಕಲ್ಪನೆಯು ಉತ್ತಮ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿತ್ತು. ದೇಶಪ್ರೇಮದಲ್ಲಿ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರದ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯವರು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ದೇಶಪ್ರೇಮಿಯಾಗುವುದರ ಹಾಗೂ ರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಏಳುವುದರ ಮಧ್ಯೆ ಅಸಮಂಜಸತೆಯ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Chisick&quot;&gt;{{Citation
 | last = Chisick | first = Harvey
 | title = Historical Dictionary of the Enlightenment
 | pages = 313–314
 | url = https://books.google.com/books?id=5N-wqTXwiU0C&amp;pg=PA313&amp;lpg=PA313&amp;dq=Patriotism+and+the+enlightenment&amp;source=web&amp;ots=085cTPNN3r&amp;sig=X_jzMPlYg5tvovEGkty_SDVYCD8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=8&amp;ct=result#PPA313,M1
}}&lt;/ref&gt;
====ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ====
ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಅವರ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುವುದು. ಲ್ಯಾಬರೀ (1948) ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಿಸಿದ ಎಂಟು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದನು; ಅದರ ವಿರೋಧ ಲಕ್ಷಣಗಳು ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದವು. ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ, ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಹಿರಿಯರು, ಉತ್ತಮ ದೃಢತೆಯನ್ನ ಹೊಂದಿರುವವರು ಮತ್ತು ಹೊಸತನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವವರು. ಅವರು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾದ ಸರಕಾರ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು ನೈತಿಕವಾಗಿ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಯೋಚಿಸಿದರೆ, ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳು ನೈತಿಕತೆಯು ಅವರ ಕಡೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟರು. ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳು ಮನೆಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕುವಂತಹ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಅವರು ಅದು ಆಗದಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬಯಸಿದರು. ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳು ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದಾಗ ಕೋಪಗೊಂಡರು. ಅನೇಕ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಂದರು ನಗರಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಬ್ರಿಟನ್‌ ಒಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಒಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು (ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಇತರ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಸಂಬಂಧಗಳು). ಕೆಲವು ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಕಾಲತಳ್ಳುವವರಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಗಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರು ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹಾಕಬೇಕೆಂದು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದರು; ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳು ಅದನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಜಾಗರೂಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ದೊಂಬಿಯಿಂದ ಬರಬಹುದಾದ ಅರಾಜಕತೆ ಅಥವಾ ನಿರಂಕುಶಾಧಿಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಭಯಭೀತರಾಗಿದ್ದರು; ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳು ದೊಂಬಿಯ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಲ್ಯಾಬರೀ, ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳು ತೋರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಷ್ಟು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ನಿರಾಶಾವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref&gt;ಲಿಯೊನಾರ್ಡ್ ವುಡ್ಸ್ ಲ್ಯಾರಬೀ, ''ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿಸಮ್ ಇನ್ ಅರ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' (1948) ಪುಟ 164-65&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ - N. E. H. ಹಲ್, ಪೀಟರ್ C. ಹಾಫರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೀವನ್ L. ಅಲ್ಲೆನ್, &quot;ಚೂಸಿಂಗ್ ಸೈಡ್ಸ್: ಎ ಕ್ವಾಂಟಿಟೇಟಿವ್ ಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ದ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಡಿಟರ್ಮಿನೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಾಯಲಿಸ್ಟ್ ಆಂಡ್ ರಿವಲ್ಯೂಷನರಿ ಪಾಲಿಟಿಕಲ್ ಅಫ್ಲಿಯೇಷನ್ ಇನ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್&quot;, ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ,'' ಸಂಪುಟ 65, ಸಂ 2 (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1978), ಪುಟ 344-366 [http://www.jstor.org/stable/1894084 ಇನ್ JSTOR]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ದೇಶಪ್ರೇಮ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಹೆಚ್ಚು ಆಳದ ಅಧ್ಯಯನ - ಎಡ್ವಿನ್ G. ಬರ್ರೋವ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ವ್ಯಾಲ್ಲೇಸ್, &quot;ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್: ದ ಐಡಿಯಾಲಜಿ ಆಂಡ್ ಸೈಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲಿಬರೇಷನ್&quot; ''ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ಸ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ,'' (1972) ಸಂಪುಟ 6, ಪುಟ 167-306&lt;/ref&gt;
====ವರ್ಗದ ಅಂಶಗಳು====
[[J. ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್ ಜೇಮ್ಸನ್]]ನಂತಹ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗ ಯುದ್ಧವಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಿಯಾಗಿ ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳ ವರ್ಗ ರಚನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರು. ಕಳೆದ 50 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಆ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಯನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು. ಬದಲಿಗೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಏಕತೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು.&lt;ref&gt;ಗೋರ್ಡನ್ S. ವುಡ್, &quot;ರೆಟಾರಿಕ್ ಆಂಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಇನ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್&quot; ''ವಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಮೇರಿ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ'', ಸಂಪುಟ 23, ಸಂ 1 (ಜನವರಿ, 1966), ಪುಟ 4-32 [http://www.jstor.org/stable/2936154 ಇನ್ JSTOR]&lt;/ref&gt; ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಬಡ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರಿದ್ದಂತೆ, ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳೂ ಸಹ ಮಿಶ್ರವಾಗಿದ್ದರು. ಶ್ರೀಮಂತರು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮರು ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದು ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗ ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಮೊದಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದವು: ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಸಂದಾಯದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಳಿಸುವ ಹಾಗೂ ಅವರ ಹಕ್ಕುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದುದನ್ನು ಪುನಃದೃಢಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಭಾವಿಸಿದರು. ಸಣ್ಣ ಜಮೀನುದಾರ ರೈತರು, ಕರಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ದೇಶಪ್ರೇಮ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕೋರಿದರು. ಅವರು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್, ಥೋಮಸ್ ಪೈನೆಯ ''[[ಕಾಮನ್ ಸೆನ್ಸ್]]'' &quot;ಅಸಂಬದ್ಧ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕಲ್ಪನೆ&quot;ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;ನ್ಯಾಶ್ (2005); ರೆಸ್ಕ್ (2006)&lt;/ref&gt;
===ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಪ್ರಜೆಗಳು===
ನಿಜವಾದ ಸದಸ್ಯರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಯಾವುದೇ ದಾರಿಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಸುಮಾರು 15–20%ನಷ್ಟು ಜನರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜನಿಗೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತರಾಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ; ಅವರನ್ನು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ &quot;ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು&quot;, &quot;ಟೋರಿಗಳು&quot; ಅಥವಾ &quot;ರಾಜನ ಜನರು&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ಸ್ಪಾಫ್. [http://www.britannica.com/eb/article-9049178/loyalist ಟೋರ], [[ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Revolutionary War: The Home Front&quot;&gt;[http://memory.loc.gov/learn/features/timeline/amrev/homefrnt/homefrnt.html ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ವಾರ್: ದ ಹೋಮ್ ಫ್ರಂಟ್], ದ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌&lt;/ref&gt; ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಮಿಯು ಆಕ್ರಮಿಸದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭುತ್ವ ನಡೆಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Calhoon 2000 p.235&quot;&gt;ಕ್ಯಾಲ್ಹೂನ್, &quot;ಲಾಯಲಿಸಮ್ ಆಂಡ್ ನ್ಯೂಟ್ರಾಲಿಟಿ&quot; - ಗ್ರೀನಿ ಮತ್ತು ಪೋಲ್, ''ಎ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಟು ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (2000) ಪುಟ 235&lt;/ref&gt; ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಹಿರಿಯರಾಗಿದ್ದು, ಹಿಂದಿನ ರಾಜಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುರಿಯಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] ಒಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅನೇಕ ಸ್ಥಿರ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರಲ್ಲದೆ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ [[ಥೋಮಸ್ ಹಟ್ಚಿನ್ಸನ್]]ನಂತಹ ರಾಜವಂಶದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಕ್ರಾಂತಿಯು ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿತು; ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌ಗಳು. [[ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್]]ನ ಮಗ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಗವರ್ನರ್ [[ವಿಲಿಯಂ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್]] ಯುದ್ಧದಾದ್ಯಂತ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತನಾಗಿದ್ದನು ಹಾಗೂ ಅವನ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲಿಲ್ಲ. ಒಳನಾಡಿನ ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ವಸಾಹುತಗಾರರಂತಹ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾದವರಾಗದಿದ್ದ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಲಸಿಗರೂ ಸಹ ರಾಜನಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು; ಇದರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ಫ್ಲೋರ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್]]ಅನ್ನು ಗಮನಿಸಿ.&lt;ref&gt;ಕ್ಯಾಲ್ಹೂನ್, ರಾಬರ್ಟ್ M. &quot;ಲಾಯಲಿಸಮ್ ಆಂಡ್ ನ್ಯೂಟ್ರಾಲಿಟಿ&quot; - ಗ್ರೀನಿ ಮತ್ತು ಪೋಲ್, ''ದ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (1991)&lt;/ref&gt;
ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು]] ತಟಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವಾದವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ, ರಾಜನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ವಸಾಹತಿನ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದ ಸಮುದಾಯಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಅಂಶಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹಿಡಿದವು. ರಾಜನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಮುಖಂಡನೆಂದರೆ [[ಮೊಹಾವ್ಕ್ ನೇಶನ್]]ನ [[ಜೋಸೆಫ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್]]. ಅವನು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಸಾಹತೀಕರಣಗಳ ಮೇಲೆ ಗಡಿನಾಡ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದನು. [[ಜಾನ್ ಸುಲ್ಲಿವ್ಯಾನ್]] ಮುಂದಾಳತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸೇನೆಯು 1779ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ಅನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವವರೆಗೆ ಈ ದಾಳಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದನು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಕೆನಡಾಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲು ಬಲವಂತ ಪಡಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;ಕೋಲಿನ್ G. ಕ್ಯಾಲೊವೆ, ''ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಂಟ್ರಿ: ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಆಂಡ್ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ ಇನ್ ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟೀಸ್'' (1995)&lt;/ref&gt;
ಕೆಲವು [[ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್]] [[ಜೀತದಾಳುಗಳು]] ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲರಾಗಿ ರಾಜನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವರ್ಜಿನಿಯಾದಲ್ಲಿ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಗವರ್ನರ್ [[ವಿಮೋಚನೆ]], ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜಮೀನನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಮಾತು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಕರಿಯರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಗೆ ನೇಮಕಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಅನೇಕ ಈ &quot;[[ಕರಿಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು]]&quot; [[ನೋವ ಸ್ಕೋಟಿಯಾ]], [[ಮೇಲಿನ]] ಮತ್ತು [[ಕೆಳ ಕೆನಡಾ]], ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಅವರ ಕೆಲವು ಸಂತತಿಯವರು ಈಗಲೂ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;ಹಿಲ್ (2007), ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ - [http://www.blackloyalist.com/ blackloyalist.com]&lt;/ref&gt;
ಕೆಲವು ಮಂದಿ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥರಾಗಿಲು ಬಯಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಇತರರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳದಂತಿದ್ದರು. [[ಕ್ವೇಕರ್]]ಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ತಟಸ್ಥತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮುಚ್ಚುಮರೆಯಿಲ್ಲದೆ ಹೇಳಿಕೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ ಗುಂಪಾಗಿದೆ. ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಒಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ ಕ್ವೇಕರ್‌ಗಳು, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ವಿಷಯದ ವಿಮರ್ಶಕರಾದ &quot;ಬಂಡಾಯ ಎಬ್ಬಿಸುವಂತಹ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ರಚನೆಕಾರರು ಮತ್ತು ಲೇಖಕರಿಂದ&quot; ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಬೆಂಬಲಿಗರೆಂದು ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.&lt;ref&gt;ಗಾಟ್ಲೀಬ್ 2005&lt;/ref&gt;
ಯುದ್ಧದ ನಂತರ 450,000–500,000ರಷ್ಟು ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಉಳಿದರು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜೀವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು. [[ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಸೀಬರಿ]]ಯಂತಹ ಕೆಲವರು ಅಮೆರಿಕಾದ ಮುಖಂಡರಾದರು. ಸುಮಾರು 62,000 ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಕೆನಡಾಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇತರರು ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ (7,000) ಅಥವಾ ಫ್ಲೋರಿಡಾಕ್ಕೆ ಅಥವಾ [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್]]ಗೆ (9,000) ಹೊಸ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಇದು ವಸಾಹತುಗಳ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸರಿಸುಮಾರು 2%ನಷ್ಟನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು 1783ರಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ]]ವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸಾವಿರಾರು ಕರಿಯರನ್ನು ಜೀತದಾಳುಗಳಾಗಿ ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌ಗೆ ಹೋದರು.&lt;ref&gt;ಗ್ರೀನಿ ಮತ್ತು ಪೋಲ್ (1994) ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 20–22&lt;/ref&gt;
===ಮಹಿಳೆಯರು===
[[File:Abigail Adams.jpg|right|thumb|ಅಬಿಗೈಲ್ ಆಡಮ್ಸ್]]
ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಮಹಿಳೆಯರು ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪುರುಷರಂತೆ ಮಹಿಳೆಯರೂ ಯುದ್ಧದ ಎರಡೂ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ [[ಯುರೋಪಿನ-ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]], [[ಆಫ್ರಿಕಾದ-ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] ಮತ್ತು [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು]] ಸಹ ದೇಶಪ್ರೇಮಿ ಮತ್ತು ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗ ಪಕ್ಷಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ರಾಜಕಾರಣವು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ದೇಶಪ್ರೇಮಿ ಮಹಿಳೆಯು ರಾಜಕೀಯ, ಪ್ರಜಾ ಮತ್ತು ಸಂಸಾರದ ಜೀವನದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರಿಂದ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸಾರದ ವರ್ತನೆಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಗ್ಗೆ ಗೂಢಚರ್ಯೆ ನಡೆಸಿ, ಸೇನೆಗಳು ಮುನ್ನಡೆದಂತೆ ಅವರೊಂದಿಗೇ ಹೋಗಿ, ಸೈನಿಕರ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೊಳೆದು, ಅವರಿಗೆ ಬೇಯಿಸಿ ಹಾಕಿ ಮತ್ತು ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡಿ, ರಹಸ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಡೆಬೋರ್ಯಾಹ್ ಸ್ಯಾಮ್ಸನ್]]ಳಂತೆ ಪುರುಷರಾಗಿ ವೇಷ ಮರೆಸಿ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಅವರು ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;ಕ್ಯಾರೊಲ್ ಬರ್ಕಿನ್, ''ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಮದರ್ಸ್: ವುಮೆನ್ ಇನ್ ದ ಸ್ಟ್ರಗಲ್ ಫಾರ್ ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್'' (2005)&lt;/ref&gt;
ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸರುಕಗಳ ಬಹಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿತ್ತು; ಏಕೆಂದರೆ ಬಹಿಷ್ಕೃತ ವಸ್ತುಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಟೀ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟೆಯಂತಹ ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಮಹಿಳೆಯರು ಬಳಕೆ ತಪ್ಪಿಹೋಗಿದ್ದ ನೂಲುವ ಮತ್ತು ನೇಯುವ ಕರಕುಶಲ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಪುನಃಆರಂಭಿಸಿದರು. 1769ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಮಹಿಳೆಯರು 40,000ನಷ್ಟು ನೂಲುಹುರಿಗಳ ಪಿಂಜಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್‌ನ [[ಮಿಡ್ಲ್‌ಟೌವ್ನ್]]ನ 180 ಮಹಿಳೆಯರು {{convert|20522|yd|m|0}}ನಷ್ಟು ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ನೇಯ್ದರು.&lt;ref&gt;ಬರ್ಕಿನ್ (2005); ಗ್ರೀನಿ ಮತ್ತು ಪೋಲ್ (1994) ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 41&lt;/ref&gt;
ರಾಜಕೀಯ ನಿಷ್ಠೆಯ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯು ವಸಾಹತಿನ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ಬಟ್ಟೆ ನೇಯ್ಗೆಯ ಮೇಲೆಯೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು: ರಾಜನಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಸಂಬಂಧವಾಗಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬಳ ಅವಳ ಪತಿಯೊಂದಿಗಿನ ನಿಷ್ಠಾವಂತಿಕೆಯು ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಾಜನಿಗೆ ನಿಯತ್ತಾಗಿದ್ದ ಪುರುಷನೊಂದಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಮಹಿಳೆಯರು. ರಾಜನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪುರಷರ ಪತ್ನಿಯರಾದ ದೇಶಪ್ರೇಮಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿರಳವಾಗಿದ್ದ ಕಾನೂನುಸಮ್ಮತ ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಛೇದನವು ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ಲಿಂಡ ಕರ್ಬರ್, ''ವುಮೆನ್ ಆಫ್ ದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್: ಇಂಟೆಲೆಕ್ಟ್ ಆಂಡ್ ಐಡಿಯಾಲಜಿ ಇನ್ ರಿವಲ್ಯೂಷನರಿ ಅಮೆರಿಕ'' (1997) ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 4, 6; ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ - ಮೇರಿ ಬೆತ್ ನಾರ್ಟನ್, ''ಲಿಬರ್ಟಿಸ್ ಡಾಟರ್ಸ್: ದ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ವುಮೆನ್'' (1980)&lt;/ref&gt;
== ಇತರ ಭಾಗಿಗಳು ==
===ಸ್ಪೇನ್‌===
ಸ್ಪೇನ್‌ 1779ರ ಜೂನ್ 21ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸಾರುವ ಮೂಲಕ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ನ್ಯೂ ಸ್ಪೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಸೇನೆಯ ಜನರಲ್ ಆಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಲೂಸಿಯಾನದ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಡಿ ಗ್ಯಾಲ್ವೆಜ್ ವೈ ಮ್ಯಾಡ್ರಿಡ್]]ನನ್ನು, ವಸಾಹತಿನ ಸೈನಿಕರ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಯಾತ್ರೆಯ ಮುಖಂಡನಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ವಸಾಹತುಗಾರರಿಗೆ ಅವರ ಬ್ರಿಟನ್‌ ವಿರುದ್ಧದ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಫ್ಲೋರಿಡಾಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಎಡ್ವರ್ಡ್ F. ಬಟ್ಲರ್, &quot;ಸ್ಪೇನ್ಸ್ ಇನ್ವಾಲ್ವ್ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ವಾರ್&quot; ''ದ SAR ಮ್ಯಾಗಜಿನ್'' ಸಂಪುಟ 104 ಸಂ. 1&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಗ್ಯಾಲ್ವೆಜ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯೆಂದರೆ - ಅವನು ಅಮೆರಿಕಾದ ದಂಗೆಕೋರರನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು ಹಾಗೂ ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ಒಂದು ಜೀವಧಾರಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟನು.
ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಅವನು ನೀಡಿದ ನೆರವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]] ಜುಲೈ 4ರ ಪೆರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಬಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋದನು ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಗ್ಯಾಲ್ವೆಜ್‌ನ ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು ದೃಷ್ಟಾಂತವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಿತು.&lt;ref&gt;U.S. nps.gov, ''ಬರ್ನಾರ್ಡೊ ಡಿ ಗ್ಯಾಲ್ವೆಜ್: ಹೌ ಮಚ್ ಡಿಫರೆಂಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಮೈಟ್ ಹ್ಯಾವ್ ಬೀನ್ ವಿದೌಟ್ ಹಿಮ್!''&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಥಾಂಪ್ಸನ್, ಬುಚ್ಯಾನನ್ ಪಾರ್ಕರ್, &quot;ಸ್ಪೇನ್‌: ಫೊರ್ಗೋಟನ್ ಆಲಿ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್&quot;. ನಾರ್ತ್ ಕ್ವಿನ್ಸಿ, ಮಾಸ್: ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, 1976.&lt;/ref&gt;
===ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌===
1776ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಒದಗಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಪ್ರತಿ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಯುದ್ಧ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ &quot;ಲೀವ್ರ್ ಟಾರ್ನೈಸ್&quot;ಗಳನ್ನು ವ್ಯಯ ಮಾಡಿದವು. [[ಪಿಯೆರ್ರೆ ಬಿಯಮಾರ್ಕೈಸ್]]ನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು [[ತೋರ್ಕೆಯ ಸಂಘಟನೆ]]ಯು ಅವುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿಟ್ಟಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ನರು [[ಹಾಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಬಂದರುಗಳಿಂದ [[ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್]]ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಯುದ್ಧ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು.&lt;ref&gt;ಜೊನಾತನ್ ಡಲ್, ''ಎ ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (1985) ಪುಟ 57–65&lt;/ref&gt;
===ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು===
ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಪೂರ್ವದ 200,000ನಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು ವಸಾಹತುಗಾರರನ್ನು ಶಂಕಿಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;ಗ್ರೀನಿ ಮತ್ತು ಪೋಲ್ (2004) ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್‌ಗಳು 19, 46 ಮತ್ತು 51; ಕೋಲಿನ್ G. ಕ್ಯಾಲೊವೆ, ''ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಂಟ್ರಿ: ಕ್ರೈಸಿಸ್ ಆಂಡ್ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ ಇನ್ ನೇಟಿವ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟೀಸ್'' (1995)&lt;/ref&gt; ಅಮೆರಿಕಾದ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಂಡವಾಳ ಮತ್ತು ಗನ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಯುರೋಪಿನ ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಬೆಲೆಯಿಲ್ಲದಿರುವುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಕೆಲವು ಭಾರತೀಯರು ತಟಸ್ಥರಾಗಿರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಕೆಲವರು ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;ಜೋಸೆಫ್ T. ಗ್ಲ್ಯಾಥಾರ್ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಕರ್ಬಿ ಮಾರ್ಟಿನ್, ''ಫೊರ್ಗಾಟನ್ ಅಲ್ಲೀಸ್: ದ ಆನೀಡ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (2007)&lt;/ref&gt; 
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕ್ಯಾರೊಲಿನಾಸ್‌ನಿಂದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ವರೆಗೆ ಗಡಿನಾಡಿನ ವಸಾಹತೀಕರಣವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರ ನಾಯಕತ್ವದಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಗಾರರನ್ನು ಕೊಲೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ನೀಡಿತು. 1778 ಮತ್ತು 1780ರಲ್ಲಿ 300 ಭಾರತೀಯ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಹಾಗೂ 100 ಬಿಳಿಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ ಮೊಹಾವ್ಕ್‌ನ ಮುಖಂಡ ಜೋಸೆಫ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದನು.&lt;ref&gt;ಗಮನಿಸಿ - ಬಾರ್ಬರ ಗ್ರೇಮಂಟ್, &quot;ತ್ಯಾಯೆಂಡನೆಗಿಯ,&quot; [http://www.biographi.ca/EN/ShowBio.asp?BioId=36808&amp;amp;query=joseph%20AND%20brant ''ಡಿಕ್ಶನರಿ ಆಫ್ ಕೆನಡಿಯನ್ ಬಯೋಗ್ರಫಿ ಆನ್‌ಲೈನ್'' ]&lt;/ref&gt; 1776ರಲ್ಲಿ ಚೆರೋಕೀ ಯುದ್ಧ ಪಕ್ಷಗಳು ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಪ್ರದೇಶಗಳಾದ್ಯಂತ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದವು.&lt;ref&gt;ಟಾಮ್ ಹ್ಯಾಟ್ಲಿ, ''ದ ಡಿವೈಡಿಂಗ್ ಪಾತ್ಸ್: ಚೆರೊಕೀಸ್ ಆಂಡ್ ಸೌತ್'' 
ಕ್ಯಾರೊಲಿನಿಯನ್ಸ್ ಥ್ರೂ ದ ಎರ ಆಫ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (1993); ಜೇಮ್ಸ್ H. ಒ ಡಾನ್ನೆಲ್, III, '' ಸದರ್ನ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (1973)''&lt;/ref&gt; 
ಭಾರತೀಯರು 100 ಮಂದಿಯಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಸೈನಿಕ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅವರು ಸಾವಿರಾರು ಸಿಪಾಯಿಗಳ ತೀವ್ರ ಆಕ್ರಮಣದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು 1776 ಮತ್ತು 1780ರಲ್ಲಿ ಚೆರೋಕೀಯರ ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣಸಾಡಲು ದಾಳಿಯ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರು. 1779ರಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪಶ್ಚಿಮ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಐರೊಕ್ಯೋಯಸ್‍‌ರನ್ನು ಹೊರಗೆ ತರಲು ಭೂಖಂಡೀಯ ಸೈನಿಕರ ನಾಲ್ಕು ಪಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜನರಲ್ [[ಜಾನ್ ಸುಲ್ಲಿವ್ಯಾನ್]]ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಕಾಳಗ ನಡೆಯದಿದ್ದರೂ ಸುಲ್ಲಿವ್ಯಾನ್ 40 (ಖಾಲಿ) ಭಾರತೀಯ ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದನು ಹಾಗೂ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲದ ಆಹಾರವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದ ಸುಮಾರು 160,000ರಷ್ಟು ಮೆಕ್ಕೆಜೋಳದ ಬುಷಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿದನು. ಉಪವಾಸವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಐರೊಕ್ಯೋಯಸ್‍‌ರು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನಿಯಾಗರ ಫಾಲ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಆಹಾರವನ್ನು ನೀಡಿದರು.&lt;ref&gt;ಜೋಸೆಫ್ R. ಫಿಸ್ಕರ್, ''ಎ ವೆಲ್-ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟೆಡ್ ಫೈಲ್ಯೂರ್: ದ ಸುಲ್ಲಿವ್ಯಾನ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ದ ಐರೊಕ್ಯುಯಸ್, ಜುಲೈ–ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1779'' (1997).&lt;/ref&gt; 
ಶಾಂತಿ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅದರ ಭಾರತೀಯರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೊರೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿಯ ಪಶ್ಚಿಮದ ಮತ್ತು ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಉತ್ತರದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸ್ವಾಧೀನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಕ್ಯಾಲೋವೆ ಹೀಗೆಂದು ತರ್ಕಿಸಿದ್ದಾನೆ:
:ಸುಟ್ಟುಹೋದ ಹಳ್ಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳೆಗಳು, ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಮುಖಂಡರು, ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಕದನಗಳು, ದೇಶಾಂತರಣ, ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಟೆಗಳು ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಂದ ನಾಶಗೊಂಡವು, ಆರ್ಥಿಕ ಹಾನಿ, ಪುರಾತನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಮುರಿಯುವಿಕೆ, ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಆದ ನಷ್ಟ, ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಉಪವಾಸ, ಶತ್ರುಗಳ ನಂಬಿಕೆದ್ರೋಹ ಮೊದಲಾದವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾ-ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕರಾಳ ಅವಧಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದವು.&lt;ref&gt;ಕ್ಯಾಲೊವೆ (1995) ಪುಟ 290&lt;/ref&gt;
ಬ್ರಿಟಿಷರು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಕೋಟೆಯನ್ನು 1796ರವರೆಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಈಗ ಮಿಡ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ನ ವಿಸ್ಕನ್ಸಿನ್‌ನ ಓಹಿಯೊ ಇರುವಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಪಗ್ರಹವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಕನಸನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಗುರಿಯು [[1812ರ ಯುದ್ಧ]]ದ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;ಡ್ವೈಟ್ L. ಸ್ಮಿತ್, &quot;ಎ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಜೋನ್: ಪರ್ಸಿಸ್ಟೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಎ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಐಡಿಯಾ&quot; ''ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಓಹಿಯೊ ಕ್ವಾರ್ಟೆರ್ಲಿ'' 1989 61(2–4): 46–63&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಫ್ರ್ಯಾಂಕಿಸ್ M. ಕ್ಯಾರೋಲ್, [https://books.google.com/books?id=1AjlS20Q5J8C&amp;amp;pg=PA24&amp;amp;dq=barrier+intitle:Good+intitle:and+intitle:Wise+intitle:Measure+intitle:The+intitle:Search+intitle:for+intitle:the+intitle:Canadian-American+inauthor:Francis+inauthor:M+inauthor:Carroll&amp;amp;lr=&amp;amp;as_drrb_is=q&amp;amp;as_minm_is=1&amp;amp;as_miny_is=2009&amp;amp;as_maxm_is=12&amp;amp;as_maxy_is=2009&amp;amp;num=30&amp;amp;as_brr=0&amp;amp;as_pt=ALLTYPES ''ಎ ಗಾಡ್ ಆಂಡ್ ವೈಸ್ ಮೆಜರಿ: ದ ಸರ್ಚ್ ಫಾರ್ ದ ಕೆನಡಿಯನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಬೌಂಡರಿ, 1783–1842'' ], 2001, ಪುಟ 23&lt;/ref&gt;
===ಜೀತದಾಳುಗಳು===
ಕೆಲವು ಜೀತದಾಳುಗಳು ಕ್ರಾಂತಿಯು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಸರಕಾರಗಳೆರಡೂ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವರಿಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟವು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಜೀತದಾಳುಗಳು ಒಂದು ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಂದು ಸೇನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಣಸಾಡಿದರು. 1777ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಪಾವತಿಸದ ಮೂಲಕ ಗುಲಾಮಗಿರಿ ರದ್ದತಿಯು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಆದರೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಜೀತದಾಳು ಪದ್ಧತಿಯು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಅದು 1790ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಜೀವನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.&lt;ref&gt;ಬೆಂಜಮಿನ್ ಕ್ವಾರ್ಲ್ಸ್, ''ದ ನೀಗ್ರೊ ಇನ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (1961)&lt;/ref&gt;
ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಜೀತದಾಳುಗಳು ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Revolutionary War: The Home Front&quot; /&gt; ಆದರೆ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಡೇವಿಡ್ ಬ್ರಿಯಾನ್ ಡೇವಿಸ್ ಜೀತದಾಳುಗಳಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸುವ ನೀತಿಯಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ:
{{quote|But England greatly feared the effects of any such move on its own West Indies, where Americans had already aroused alarm over a possible threat to incite slave insurrections. The British elites also understood that an all-out attack on one form of property could easily lead to an assault on all boundaries of privilege and social order, as envisioned by radical religious sects in Britain’s seventeenth-century civil wars.&lt;ref&gt;Davis p. 148&lt;/ref&gt;}}
ಡೇವಿಸ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಷಮ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: &quot;ದಂಗೆಕೋರ ಅಮೆರಿಕಾದ ವಸಾಹತುಗಾರರಿಂದ ದಾಳಿಗೊಳಗಾದಾಗ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಅವರ [[ಜೀತದಾಳುಗಳ ಪ್ರತಿಭಟನೆ]]ಯ ಭಯವನ್ನು ಸ್ವಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಶಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಜೀತದಾಳುಗಳನ್ನು-ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರಿಗೆ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮಂತ ಕ್ಯಾರಿಬೀನ್ ಕೃಷಿಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಅವರ ಜೀತದಾಳು ಸಂಪತ್ತು ಭದ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪುನರಾಶ್ವಾಸನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು&quot;.&lt;ref&gt;‌[75] ^ ಡೇವಿಸ್, ಪುಟ 149&lt;/ref&gt; ವಸಾಹತುಗಾರರು ಜೀತದಾಳುಗಳ ದಂಗೆಯನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ದೂಷಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;ಸ್ಕ್ಯಾಮ, ಪುಟ.28-30 ಪುಟ 78-90&lt;/ref&gt;
ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪಕ್ಷವಾದಿಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುಖಂಡರು ಜೀತದಾಳುಗಳನ್ನು-ಇಟ್ಟುಕೊಂಡವರಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವರ ಬೂಟಾಟಿಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಕರೆಗಾಗಿ ಅವರು ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾದರು. &quot;ನೀಗ್ರೋಗಳನ್ನು ಜೀತದಾಳುಗಳಾಗಿ ಹೊಂದಿದವರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅಬ್ಬರದ ಕೂಗನ್ನು ನಾವು ಹೇಗೆ ಕೇಳಲು ಸಾಧ್ಯ?&quot; ಎಂದು [[ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಜಾನ್ಸನ್]] ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref&gt;ವೈನ್‌ಟ್ರಾಬ್, ಪುಟ 7&lt;/ref&gt; [[ಜೀತದಾಳು-ವ್ಯಾಪಾರ]]ವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು &quot;ಒಬ್ಬ ನೀಗ್ರೋನನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರಗೊಳಿಸುವ&quot; (ಸಾಮರ್ಸೆಟ್) ಬಗೆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆತ್ಮಾಭಿನಂದನೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್]] ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದ್ದಾನೆ.&lt;ref&gt;ಸ್ಕ್ಯಾಮ, ಪುಟ 75&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Hochschild p.50-51&quot;&gt;ಹಾಚ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್, ಪುಟ 50-51&lt;/ref&gt;
ಅಮೆರಿಕಾವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಲ್ಲಿ [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ ಕರಿಯರ ಕವಯಿತ್ರಿ [[ಫಿಲ್ಲಿಸ್ ವೀಟ್ಲಿ]], ಅವಳ ''ಪೋಯಮ್ಸ್ ಆನ್ ವೇರಿಯಸ್ ಸಬ್ಜೆಕ್ಟ್ಸ್, ರಿಲೀಜಿಯಸ್ ಆಂಡ್ ಮೋರಲ್'' 1773ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಾಗ ಜನರ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬಂದಳು.&lt;ref name=&quot;Hochschild p.50-51&quot; /&gt;
==ಮಿಲಿಟರಿ ಯುದ್ಧದ ಆರಂಭ==
[[File:Benjamin Franklin - Join or Die.jpg|thumb|ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌ನ ಸೇರಿ ಅಥವಾ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂದಿನ ವಸಾಹತುಗಳು ಒಂದುಗೂಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲು ಮರುಬಳಸಲಾಯಿತು.]] [[ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಕರ್ಡ್ ಯುದ್ಧ]]ವು 1775ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 19ರಂದು [[ಕಾಂಕರ್ಡ್]]ನಲ್ಲಿನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸುಮಾರು 1000 ಯೋಧರ ಸೈನ್ಯವೊಂದನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ನಡೆಯಿತು.&lt;ref&gt;ಮೋರಿಸೆ, ಪುಟ 35&lt;/ref&gt; ಅವರು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಿಲಿಟರಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೆಣಸಾಡಿದರು. ಇದು ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲ ಹೋರಾಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಸುದ್ಧಿಯು 13 ವಸಾಹತುಗಳು ಅವುಗಳ ಸೇನೆಯನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಸೈನಿಕರನ್ನು [[ಬೋಸ್ಟನ್‌ಗೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಲು]] ಕಳುಹಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು. [[ಬಂಕರ್ ಹಿಲ್ ಯುದ್ಧ]]ವು 1775ರ ಜೂನ್ 17ರಂದು ಸಂಭವಿಸಿತು. ಈ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗೆಲುವಿನಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ನಷ್ಟ ಉಂಟಾಯಿತು; ಸುಮಾರು 6,000ರಷ್ಟು ರಕ್ಷಕ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸುಮಾರು 1,000 ಮಂದಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾವು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸೇನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 500 ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;ಹಾರ್ವೆ, ಪುಟ 208-210&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಅರ್ಬನ್, ಪುಟ 74&lt;/ref&gt;
ಯುದ್ಧವು ಆರಂಭವಾದ ನಂತರ 1775ರಲ್ಲಿ [[ಎರಡನೇ ಭೂಖಂಡೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]] ಸಭೆಯನ್ನು ಕರೆಯಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ [[ಭೂಖಂಡೀಯ ಸೈನ್ಯ]]ವನ್ನು ರಚಿಸಿತು ಹಾಗೂ ರಾಜನಿಗೆ ರಾಜಿಯ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ [[ಆಲಿವ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಚ್ ಮನವಿ]]ಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. [[ದಂಗೆಯ ಘೋಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಬದಲಿಗೆ &quot;ರಾಜದ್ರೋಹಿ&quot;ಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಾಗಿ, [[ರಾಜ ಜಾರ್ಜ್ III]] ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದನು.
1775ರ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು [[ಕೆನಡಾವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು]]. ಜನರಲ್ [[ರಿಚಾರ್ಡ್ ಮಾಂಟ್ಗೊಮೆರಿ]]ಯು [[ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್]]ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಆದರೆ [[ಬೆನೆಡಿಕ್ಟ್ ಆರ್ನಾಲ್ಡ್]]ನ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ [[ಕ್ವೆಬೆಕ್‌ನ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಜಂಟಿ ದಾಳಿಯು]] ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು.
1776ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]]ನನ್ನು ಹೊಸ ಸೈನ್ಯದ ಕಮಾಂಡರ್ ಆಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು [[ಭೂಖಂಡೀಯ ಸೇನೆ]]ಯು ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು [[ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರ]]ಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಬಲವಂತ ಪಡಿಸಿತು. ಆ ಮೂಲಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಎಲ್ಲಾ 13 ವಸಾಹತುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲು ತಯಾರಾಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಮತ್ತೂ ಇದ್ದರು. ಅವರು 1776ರ ಜುಲೈವರೆಗೆ ಯಾರ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೂ ಬಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜವಂಶದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪಲಾಯನಗೈದರು.&lt;ref&gt;ಮಿಲ್ಲರ್ (1948), ಪುಟ 87&lt;/ref&gt;
===ಕೈದಿಗಳು===
1775ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ-ಅಧಿಕಾರದ ವಿರುದ್ಧದ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ರಾಜನು]] [[ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕೆ]] [[ವಿಶ್ವಾಸಘಾತುಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ]] ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದನು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕಾರವು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿದ ದಂಗೆಕೋರರರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಪರಾಧಿಗಳಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ರಾಜದ್ರೋಹದ ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಲು ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ಲಾರ್ಡ್ ಜರ್ಮೇನ್]] ಮತ್ತು ಆಡ್ಮರಲ್-ಪದವಿಯ ಮೊದಲ ಲಾರ್ಡ್ [[ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ವಿಚ್]], ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು (ಆ ಮೂಲಕ ರಾಜನಿಗೆ ನಿಷ್ಠೆಯ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿದರು).
ಬ್ರಿಟಿಷರು [[ಬಂಕರ್ ಹಿಲ್]]ನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ [[ಕೈದಿ]]ಗಳನ್ನು ನೇಣಿಗೇರಿಸುವಂತೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ರಾಜದ್ರೋಹದ ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಮರಣದಂಡನೆಯಂತಹ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅಮೆರಿಕಾದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಘಾತುಕ ವಿಚಾರಣೆಯ (ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಂದ) ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾವಿರಾರು ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರಿದ್ದರು{{Clarify|date=February 2009}}. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಈ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮರತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. 1777ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಯಾರಟೋಗದಲ್ಲಿ ಶರಣಾದ]] ನಂತರವೂ ಸಾವಿರಾರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೈದಿಗಳು ಅಮೆರಿಕಾದ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿದ್ದರು.
ಆದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕೈದಿಗಳ ರಾಜದ್ರೋಹದ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ [[ಹೆಚ್ಚಿನವರನ್ನು ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು]]. ಪ್ರತಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ರಣರಂಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನೌಕಾ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದವರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾವುಗಳು ಇದರಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದವು.&lt;ref&gt;ಆಂಡರ್‌ಡಾಂಕ್, ಹೆನ್ರಿ. &quot;ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಫಾಕ್ ಆಂಡ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕೌಂಟೀಸ್; ವಿದ್ ಆನ್ ಅಕೌಂಟ್ ಆಫ್ ದ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಂಡ್ ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಿಸನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪ್ರಿಸನ್-ಶಿಪ್ಸ್ ಅಟ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್&quot;. ISBN 978-0804680752&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಡ್ರಿಂದ್, ಥೋಮಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನಿ, ಆಲ್ಬರ್ಟ್. &quot;ರಿಕಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಜೆರ್ಸಿ ಪ್ರಿಸನ್ ಶಿಪ್&quot; (ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್ ಸೀರೀಸ್ 8), 1986 (ಮೂಲತಃ 1826ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿತಗೊಂಡಿತು). ISBN 978-0918222923&lt;/ref&gt; ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ಅವರು ರಾಜದ್ರೋಹಿಗಳಲ್ಲ ಯುದ್ಧದ ಕೈದಿಗಳೆಂಬುದಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದರಿಂದ 1782ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಮರನಿರತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅವರ ಬದುಕುಳಿದಿದ್ದ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದವು.&lt;ref&gt;ಜಾನ್ C. ಮಿಲ್ಲರ್, ''ಟ್ರಿಯಂಫ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಮ್, 1775–1783'' 1948. ಪುಟ 166.&lt;/ref&gt;
==ಹೊಸ ರಾಜ್ಯ ಸಂವಿಧಾನಗಳ ರಚನೆ==
[[ಬಂಕರ್ ಹಿಲ್‌ನ ಕದನ]]ದ ನಂತರ 1775ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮತ್ತು ಜನರ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು; ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ದುರ್ಬಲರಾಗಿದ್ದರು.{{Dubious|date=August 2008}} ಎಲ್ಲಾ ಹದಿಮೂರು ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶಪ್ರೇಮಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಸರಕಾರಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸಿದರು, ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿದರು ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗವರ್ನರುಗಳನ್ನು, ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ಅವರ ನೆಲದಿಂದ ಓಡಿಸಿದರು. ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಗಿದ್ದ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು &quot;ಶಾಸಕಾಂಗಗಳನ್ನು&quot; ಆರಿಸಿದರು; ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಅವು ಈಗ ರಾಜ್ಯಗಳು ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.&lt;ref name=&quot;Pole-ch29&quot;&gt;ನೆವಿನ್ಸ್ (1927); ಗ್ರೀನಿ ಮತ್ತು ಪೋಲ್ (1994) ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 29&lt;/ref&gt;
1776ರ ಜನವರಿ 5ರಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್ಶಿರ್]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ಘೋಷಣೆಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ಆರು ತಿಂಗಳ ಮೊದಲು ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. 1776ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ರಾಜನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ, ಬದಲಿಗೆ ದೇಶೀಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. [[ವರ್ಜಿನಿಯಾ]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾರೊಲಿನ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ]] ಮೊದಲಾದುವು ಅವುಗಳ ಸಂವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಜುಲೈ 4ರಲ್ಲಿ ರಚಿಸಿದವು. [[ರೋಡೆ ಐಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್]] ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ [[ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತು]]ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು ಹಾಗೂ ರಾಜನ ಎಲ್ಲಾ ಆಕರಗಳನ್ನು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿತು.&lt;ref&gt;ನೆವಿನ್ಸ್ (1927)&lt;/ref&gt;
ಹೊಸ ರಾಜ್ಯಗಳು ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸರಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಮೊದಲು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಕುಶಲತೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸುವವರನ್ನು ಹೇಗೆ ಆರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರಚಿತವಾದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಅನುಮೋದಿಸುವುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್, ವರ್ಜಿನಿಯಾ, [[ದೆಲಾವರೆ]], ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್‌ ಮೊದಲಾದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ಶ್ರೀಮಂತ ಸಂವಿಧಾನಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು, ಇವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ:
* ಮತದಾನಕ್ಕೆ ದೃಢವಾದ ಸ್ವತ್ತು-ಯೋಗ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಚುನಾಯಿತ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ದೃಢವಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು (ಆದರೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ವತ್ತು-ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಿದವು);&lt;ref name=&quot;Pole-ch29&quot; /&gt;
* ಕೆಳಮನೆಯ ಪರೀಶಿಲನೆಗಾಗಿ ಮೇಲಿನ ಮನೆಯೊಂದಿಗೆ, [[ಉಭಯ ಸದನಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗ]]ಗಳು;
* ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ದೃಢವಾದ ಆಯ್ಕೆಯ ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬಲ ನಿರಾಕರಣಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಗವರ್ನರು]]ಗಳು;
* ಸರಕಾರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ನಿರೋಧವಿಲ್ಲದಿರುವುದು;
* [[ರಾಜ್ಯ-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಧರ್ಮ]]ದ ಮುಂದುವರಿಕೆ.
[[File:Benjamin Rush Painting by Peale 1783.jpg|thumb|ಡಾ. ಬೆಂಜಮಿನ್ ರಶ್, 1783]]
ಕಡಿಮೆ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಆಯೋಜಿಸಿದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್ಶಿರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನವು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ - 
* ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಬಿಳಿಯ ಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು ಅಥವಾ ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಕನಿಷ್ಠ ಸ್ವತ್ತು ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು (ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯು ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕೆಲವು ವಿಧವೆಯರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿತು, ಇದು 25 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು);
* ಪ್ರಬಲ [[ಉಭಯಸದನಗಳ ಶಾಸಕಾಂಗ]]ಗಳು;
* ನಿರಾಕರಣಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ಆರಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರದ, ದುರ್ಬಲ ಗವರ್ನರುಗಳು;
* ಹಲವು ಸರಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರ ನಿಷೇಧಿಸುವಿಕೆ;
ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳು ಅಥವಾ ತೀವ್ರಗಾಮಿಗಳು ಪ್ರಭುತ್ವ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಪಕ್ಷವು ಗೋಪ್ಯವಾಗಿ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುವಂತಿಲ್ಲ. ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಸಂವಿಧಾನದ ತೀವ್ರಗಾಮಿ ನಿಬಂಧನೆಗಳು ಕೇವಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾತ್ರ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. 1790ರಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳು ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಒಡಂಬಡಿಕೆ ಎನ್ನುವ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದರು ಹಾಗೂ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಪುನಃಬರೆದರು. ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಬಿಳಿಯ ಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು, ಗವರ್ನರ್‌ಗೆ ನಿರಾಕರಣಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿತು ಹಾಗೂ ಉಭಯ ಸದನಗಳಿಗೆ ದೃಢವಾದ ಸ್ವತ್ತು-ಅರ್ಹತೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೇಲ್ಮನೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು. ಥೋಮಸ್ ಪೈನೆಯು ಇದನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಂವಿಧಾನವು ತಿರಸ್ಕಾರಾರ್ಹವಾದುದೆಂದು ಹೇಳಿದನು.&lt;ref&gt;ವುಡ್ (1992)&lt;/ref&gt;
==ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸೇರಿಕೆ==
[[File:Commonsense.jpg|thumb|right|ಥೋಮಸ್ ಪೈನೆಯ ಕಾಮನ್ ಸೆನ್ಸ್]]
1776ರ ಜನವರಿ 10ರಲ್ಲಿ, [[ಥೋಮಸ್ ಪೈನೆ]]ಯು ''[[ಕಾಮನ್ ಸೆನ್ಸ್]]'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಕರಪತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ, ಬ್ರಿಟನ್‌ ಒಂದಿಗಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ-ವಾದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೊಂದೇ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ವಾದಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;ಗ್ರೀನಿ ಮತ್ತು ಪೋಲ್ (1994) ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 26.&lt;/ref&gt; ಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದುಗೂಡಿದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸ್ಥಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸುವ ಮೊದಲು, ವಸಾಹತುಗಳು ಸರ್ವತಂತ್ರ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಅವುಗಳ ಸ್ವಂತ ಸಂವಿಧಾನಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದವು ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ವರ್ಜಿನಿಯಾ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಿಂದ ಅದರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು 1776ರ ಮೆ 15ರಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಯುದ್ಧವು 1775ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಶಾಂತಿಯುತ ಅವಧಿಗಾಗಿ ಅನ್ವೇಷಿಸಿದವು; ತಡವಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದರೂ ಸಂಧಾನವು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;ಗ್ರೀನಿ ಮತ್ತು ಪೋಲ್ (1994) ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 27.&lt;/ref&gt;
1776ರ ಜೂನ್ 11ರಂದು [[ಎರಡನೇ ಭೂಖಂಡೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ಘೋಷಣೆಯ ಕರಡು ರಚಿಸಲು ಕಮಿಟಿಯೊಂದನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು. ಜಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್ ಒಂದಿಗೆ ಥೋಮಸ್ ಜೆಫ್ಫೆರ್ಸನ್ ಕರಡನ್ನು ಜೂನ್ 8ರಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಮಂಡಿಸಿದನು. 1776ರ ಜುಲೈ 2ರಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು; ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಜುಲೈ 4ರಂದು ಇದು [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ಘೋಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಈ ದಿನವನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ದಿನ]]ವೆಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 
1776ರ ಜೂನ್ 12ರಂದು ಎರಡನೇ ಭೂಖಂಡೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌, ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ಸಂವಿಧಾನದ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಶಾಶ್ವತ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೇಲೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಕರಡನ್ನು ರಚಿಸಲು ಹದಿಮೂರು ಮಂದಿಯ ಕಮಿಟಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಆರ್ಟಿಕಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಾನ್ಫೆಡರೇಶನ್'' ಅಥವಾ ಕೇವಲ ''ಆರ್ಟಿಕಲ್ಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ಆರ್ಟಿಕಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಾನ್ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಂಡ್ ಪರ್ಪೆಚ್ವಲ್ ಯೂನಿಯನ್]], [[ಶಾಶ್ವತ ಮೈತ್ರಿ]]-ಪ್ರಕಾರದ ಸರಕಾರದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೊದಲ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಈ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು [[ಸರ್ವತಂತ್ರ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ರಾಜ್ಯ]]ಗಳನ್ನು [[ಶಾಶ್ವತ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸಿದವು. ಎರಡನೇ ಭೂಖಂಡೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಈ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲು 1777ರ ನವೆಂಬರ್ 15ರಂದು ಅನುಮೋದಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ನಿಯಮದಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಅನುಚ್ಛೇದಗಳು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಕೊನೆಗೆ 1781ರ ಮಾರ್ಚ್ 1ರಂದು ದಾಖಲೆಯ ಮೇಲಿ ಸಹಿಹಾಕಿದಾಗ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭೂಖಂಡೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮರುದಿನ [[ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಒಂದುಗೂಡಿದ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಹೊಸ ಸರಕಾರವು [[ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್]]ನನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.&lt;ref&gt;ಗ್ರೀನಿ ಮತ್ತು ಪೋಲ್ (1994) ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 30;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Klos&quot;&gt;{{cite book |title = President Who? Forgotten Founders|last = Klos|first = Stanley L. |publisher = Evisum, Inc. |location = Pittsburgh, Pennsylvania |year = 2004 |isbn= 0-9752627-5-0}}&lt;/ref&gt;
==ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮರ್ಥನೆ==
[[File:GeorgeWashington BattleofPrinceton.jpg|thumb|220px|ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪ್ರಿನ್ಸೆಟನ್ ಕದನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸುತ್ತಿರುವುದು]]
===ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಿಂದಿರುಗುವಿಕೆ: 1776–1777===
ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಿಂದ 1776ರ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಥವಾ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಅವರ ಉತ್ತಮ ನೌಕಾದಳದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ [[ನೋವ ಸ್ಕೋಟಿಯಾದ ಹ್ಯಾಲಿಫ್ಯಾಕ್ಸ್]]ನಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದರು. ಅವರು 1776ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಭೂಖಂಡೀಯ ಸೇನೆಯನ್ನು ಈ ಕ್ರಾಂತಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕಾಳಗವಾದ [[ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ಕದನ]]ದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧವನ್ನು ಸಂಧಾನದ ಮೂಲಕ ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಭೆಯನ್ನು ಕರೆಯಿತು ಹಾಗೂ [[ಜಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್‌ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನಿಯೋಗವೊಂದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11ರಂದು ಸ್ಟೇಟನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಹೋವೆಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಯಿತು]]. ಹೋವೆಯು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಇದು ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಮಾತುಕತೆಯು 1781ರವರೆಗೆ ಮುಂದುಯವರಿಯಿತು. ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಷರು [[ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು]] ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ಅನ್ನೂ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ನಗರವನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಆಧಾರವಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು, 1783ರ ನವೆಂಬರ್‌ವರೆಗೆ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆ ತರುವಾಯ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರವು ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ [[ಸುದ್ದಿಸಂಗ್ರಹ-ಜಾಲ]]ದ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;ಸ್ಕೆಕ್ಟರ್, ಬರ್ನೆಟ್. ''ದ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಫಾರ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ದ ಸಿಟಿ ಅಟ್ ದ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್''. (2002); ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಲ್ಲಫ್, ''1776'' (2005)&lt;/ref&gt; ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯನ್ನೂ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಭೂಖಂಡೀಯ ಸೇನೆಯನ್ನು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾಕ್ಕೆ ಬಲತ್ಕಾರದಿಂದ ತಳ್ಳಿತು. ಆದರೆ ಒಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ 1776ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ [[ದೆಲಾವರೆ ನದಿಯನ್ನು]] ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಗೆ ಮರಳಿ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ [[ಟ್ರೆಂಟನ್]] ಮತ್ತು [[ಪ್ರಿಂಸೆಟನ್]]ನಲ್ಲಿ ಹೆಸ್ಸಿಯನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯನ್ನು ಪುನಃಪಡೆಯಿತು. ಗೆಲವುಗಳು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬೆಂಬಲಿಗರಿಗೆ ಅವರ ಸ್ಥೈರ್ಯವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ನೀಡಿದವು ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಘಟನೆಗಳಾದವು.
1777ರಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಚಳುವಳಿಗಾರರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲವೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಿದ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೆನಡಾದಿಂದ ದಾಳಿಯ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತು. [[ಬರ್ಗಾಯ್ನೆ]]ಯ ನೇತೃತ್ವದ ದಾಳಿಯ ಸೇನೆಯು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ಬಲವರ್ಧನೆಗಾಗಿ ವ್ಯರ್ಥವಾಗಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾಗದಿಂದ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದಿತು. ಇದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ [[ಸ್ಯಾರಟೋಗ ಕದನ]]ದ ನಂತರ 1777ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶರಣಾಯಿತು. 1777ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನ ಆರಂಭದಿಂದ ನವೆಂಬರ್ 15ರವರೆಗೆ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದ [[ಫೋರ್ಟ್ ಮಿಫ್ಲಿನ್]]ನ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಧಾನ [[ಮುತ್ತಿಗೆ]]ಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತಬ್ಬಿಬ್ಬುಗೊಳಿಸಿತು ಹಾಗೂ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ಅವನ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ [[ವ್ಯಾಲೆ ಫೋರ್ಜ್]]ನ ಚಳಿಗಾಲದ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಭೂಖಂಡೀಯ ಸೇನೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಪಡೆದನು.
===1778ರ ನಂತರದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಂಬಂಧಗಳು===
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯು ಸ್ಯಾರಟೋಗದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದುದು, ಫ್ರೆಂಚ್ಅನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್ 1778ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಮಿಲಿಟರಿಯೊಂದನ್ನು ಸಂಧಾನದ ಮೂಲಕ ಪಡೆದುದರಿಂದ, ಇದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. [[ವಿಲಿಯಂ ಪಿಟ್]] ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ನೆಲೆಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಬ್ರಿಟನ್‌ಅನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಅಮೆರಿಕಾದೊಂದಿಗೆ ಒಂದುಗೂಡುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡನು.&lt;ref&gt;ವೈನ್‌ಟ್ರಾಬ್.&lt;/ref&gt; ಹಿಂದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಇತರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಎದುರಾಳಿ ಮತ್ತು ಶತ್ರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ದಂಗೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಸಿಡಿದು ಬಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=April 2010}}
ನಂತರ ಸ್ಪೇನ್‌ (1779ರಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು [[ಡಚ್]] (1780) ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದವು. ಜಾಗತಿಕ ಕದನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಹೋರಾಡುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಅಂಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನ ತಡೆಯ ಮೂಲಕ ಸಿಕ್ಕಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾಗವಾಯಿತು ಮಾತ್ರ.&lt;ref name=&quot;Higginbotham83&quot;&gt;ಮ್ಯಾಕೆಸಿ, 1992; ಹಿಗ್ಗಿನ್‌ಬೊತಮ್ (1983)&lt;/ref&gt; ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಯುಳ್ಳದ್ದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ [[ಸಕ್ಕರೆ]]-ಉತ್ಪಾದಿಸುವ [[ಕ್ಯಾರಿಬೀನ್]] ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ಭೂಖಂಡೀಯ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಬಲವಂತ ಪಡಿಸಲಾಯಿತು.
ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಒಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ಕೆಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಿಲಿಟರಿ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಮಾಂಡರ್ [[ಸರ್ ಹೆನ್ರಿ ಕ್ಲಿಂಟನ್]] ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದನು. ಜನರಲ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದನು. ಅದರ ಫಲವಾಗಿ [[ಮಾನ್ಮೌತ್ ಕೋರ್ಟ್ ಹೌಸ್ ಕದನ]]ವು ಸಂಭವಿಸಿತು, ಇದು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಯುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅನಿರ್ಣಾಯಕ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರವನ್ನು ಪುನರ್ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವು ದಕ್ಷಿಣದ ಸಣ್ಣ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃವಾದುದರಿಂದ, ಉತ್ತರದ ಕದನವು ಆನಂತರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪಿತು.&lt;ref name=&quot;Higginbotham83&quot; /&gt;
===ಬ್ರಿಟಿಷರು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸರಿದರು, 1778–1783===
ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯು ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣದ ವಸಾಹತುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಯಿತು. ಕೆಲವು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸೈನಿಕರು ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಮಾಂಡರುಗಳು ದಕ್ಷಿಣದ ಆಡಳಿತವು ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯಾಸಾಧ್ಯವಾದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅಲ್ಲದೆ ಆಗತಾನೆ ವಲಸೆ ಹೂಡಿದ್ದವರು ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ಜೆಫ್ರೆ J. ಕ್ರೊ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾರಿ E. ಟೈಸ್ - ಸಂಪಾದಕರು. ''ದ ಸದರ್ನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (1978)&lt;/ref&gt;
1778ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ [[ಸ್ಯಾವನ್ನಾಹ್]]ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1780ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಂದು ಹೊಸ ದಾಳಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ, [[ಕಾರ್ಲೆಸ್ಟನ್]]ಅನ್ನೂ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. [[ಕ್ಯಾಮ್ಡೆನ್ ಕದನ]]ದ ಗಮನಾರ್ಹ ಗೆಲವು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಸೈನ್ಯವು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾರೊಲಿನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಒಂದುಗೂಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಒಳನಾಡಿನ ಕೋಟೆಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದರು. 
ಸಾಕಷ್ಟು ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಸೇರಿಕೊಂಡಿಲ್ಲದಿದ್ದುದರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರು [[ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾರೊಲಿನ]] ಮತ್ತು [[ವರ್ಜಿನಿಯಾ]]ವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಬೇಕಿತ್ತು. ಅವರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾದ ಸೈನ್ಯದ ಮಧ್ಯೆ ನಡೆದ ಅಸ್ತವ್ಯವ್ಯಸ್ತವಾದ [[ಗೆರಿಲ್ಲ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಇದು ಬ್ರಿಟೀಷರು ಮೊದಲು ಗಳಿಸಿದ್ದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.&lt;ref&gt;ಹೆನ್ರಿ ಲಂಪ್ಕಿನ, ''ಫ್ರಮ್ ಸ್ಯಾವನ್ನಾಹ್ ಟು ಯಾರ್ಕ್‌ಟೌವ್ನ್: ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ ಇನ್ ದ ಸೌತ್'' (2000)&lt;/ref&gt;
====ಯಾರ್ಕ್‌ಟೌವ್ನ್‌ 1781====
[[File:Yorktown80.JPG|thumb|250px|ಯಾರ್ಕ್‌ಟೌವ್ನ್‌ನ ಮುತ್ತಿಗೆಯು ಎರಡನೆಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯ ಪರಿತ್ಯಾಗದೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಕದನದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.]]
ದಕ್ಷಿಣದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯು [[ವರ್ಜಿನಿಯಾದ ಯಾರ್ಕ್‌ಟೌವ್ನ್‌]]ಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನೌಕಾಸೇನೆಯಿಂದ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು.&lt;ref&gt;ಹಾರ್ವೆ, ಪುಟ 493-95&lt;/ref&gt; [[ಆ ನೌಕಾ ಸೇನೆಯು ಫ್ರೆಂಚ್ ನೌಕಾ ಪಡೆಯಿಂದ ಸೋಲಲ್ಪಟ್ಟಾಗ]], ಅವರು ಯಾರ್ಕ್‌ಟೌವ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ಹಾರ್ವೆ, ಪುಟ 502-06&lt;/ref&gt; 1781ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಭೂಖಂಡೀಯ ಸೈನ್ಯಗಳಿಂದ ಜಂಟಿ ದಾಳಿಗೊಳಗಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್, ಜನರಲ್ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲೀಸ್‌ನ ಆದೇಶದಡಿಯಲ್ಲಿ ಶರಣಾಯಿತು. ಆದರೆ ಕಾರ್ನ್‌ವಾಲೀಸ್‌ ಅವನ ಸೋಲಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಳಗಾಗಿ, ಅವನ ಶರಣಾಗತಿಗಾಗಿ ಎರಡನೇ ಆದೇಶವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದನು.&lt;ref&gt;ಹಾರ್ವೆ, ಪುಟ 515&lt;/ref&gt;
ಸೋಲಿನ ವಿಷಯವು ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. ಸಂಘರ್ಷದ ಬೆಂಬಲವು ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನವರು ದಂಗೆಕೋರರ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಇದು ಈಗ ಹೊಸರೂಪವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;ಹಾರ್ವೆ, ಪುಟ 528&lt;/ref&gt;
[[ರಾಜ ಜಾರ್ಜ್ III]] ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಹೋರಾಡಲು ಬಯಸಿದರೂ, ಅವನ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಸಂಸತ್ತಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ದಾಳಿಗಳು ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ.&lt;ref name=&quot;Higginbotham83&quot; /&gt;
ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ [[ಜಾನ್ ಬ್ಯಾರಿ]] ಮತ್ತು USS ''ಅಲೈಯನ್ಸ್'' ನ ಅವನ ನಾವಿಕ ತಂಡದಿಂದ 1783ರ ಮಾರ್ಚ್ 10ರಂದು [[ಕ್ಯಾಪೆ ಕ್ಯಾನವರಲ್]]ನ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ನೌಕಾದಳದ ಯುದ್ಧವು ನಡೆಯಿತು. ಅವರು ಭೂಖಂಡೀಯ ಸೈನ್ಯದ ಸಂಬಳದಾರ-ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ HMS ''ಸೈಬಿಲ್'' ಮುಂದಾಳತ್ವದ ಮೂರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು.
==ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ==
'ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಪ್ಪಂದ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಒಂದಿಗಿನ ಒಪ್ಪಂದವು U.S.ಗೆ ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ ನದಿಯ ಪೂರ್ವದ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದು ಫ್ಲೋರಿಡಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ (1783ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3ರಂದು, ಬ್ರಿಟನ್‌ ಸ್ಪೇನ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಫ್ಲೋರಿಡಾವನ್ನು ಸ್ಪೇನ್‌ನ ವಶಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಿತ್ತು). ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು ಈ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸೇರಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಅವರು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಡುವವರೆಗೆ ಅದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. ಗಡಿಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು 1795ರ [[ಜೆ ಒಪ್ಪಂದ]]ದವರೆಗೆ ಬಗೆಹರಿದಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;ಮಿಲ್ಲರ್ (1948), ಪುಟ 616–48&lt;/ref&gt;
===ಬ್ರಿಟನ್‌ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ===
ಯುದ್ಧದ ಸೋಲು ಮತ್ತು 13 ವಸಾಹತುಗಳ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಭಾರಿ ಆಘಾತವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಯುದ್ಧವು ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ರಾಜ್ಯಾದಾಯದ-ಮಿಲಿಟರಿ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು, ಅದು ಪ್ರಬಲ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದೆ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಾಚೆಯ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದು ಹಾಗೂ 17ನೇ ಶತಮಾನ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ವೈರಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು. ಸೋಲು ವೈಷಮ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ರಾಜನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ರಾಜಕೀಯ ವೈರವನ್ನು ವರ್ಧಿಸಿತು. ಸಂಸತ್ತಿನೊಳಗಿನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯು, ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ರಾಜನ ಬಗೆಗಿನ ಭಯದಿಂದ ಪ್ರಾತನಿಧ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆ, ಸಂಸತ್ತಿನ ಪುನಃರಚನೆ ಮತ್ತು ಸರಕಾರದ ತೆಗೆದುಹಾಕುವಿಕೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ಸುಧಾರಕರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ನೀತಿಭೃಷ್ಟತೆಯೆಂದು ಕಂಡವುಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವೇ ಪ್ರಬಲವಾದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು, 1776-1783. 1783ರ ಯುದ್ಧವಿರಾಮವು ಫ್ರಾನ್ಸ್ಅನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ನಿಸ್ಸಹಾಯಗೊಳಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಅಮೆರಿಕಾದ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದಕ್ಕಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಸೂಚಿಸಿತು. ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು 1784ರಲ್ಲಿ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಫಾಕ್ಸ್]]ನನ್ನು ([[ಫಾಕ್ಸ್-ನಾರ್ತ್ ಕೊಯಲಿಷನ್]]ನ ಮುಖಂಡ) ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜನಿಗೆ ಅಭಿನಂದನೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನಿ [[ವಿಲಿಯಂ ಪಿಟ್]]ನಿಂದ ಶುರವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸವು ಮತ್ತೆಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಅಮೆರಿಕಾದ ವಸಾಹತುಗಳ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ತರ್ಕಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;ವಿಲಿಯಂ ಹ್ಯಾಗ್ಯು, ''ವಿಲಿಯಂ ಪಿಟ್ ದ ಯಂಗರ್'' (2004)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;ಜೆರೆಮಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್, ''ಜಾರ್ಜ್ III: ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಕಿಂಗ್'' (2006)&lt;/ref&gt;
==ತಕ್ಷಣದ ಪರಿಣಾಮ ==
===ಅರ್ಥವಿವರಣೆಗಳು===
ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗೆಗಿನ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾಗಿಗಳು ಈ ಘಟನೆಗಳನ್ನು &quot;ಕ್ರಾಂತಿ&quot; ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ&lt;ref&gt;ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಲಫ್, ಡೇವಿಡ್. ಜಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್. ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಸ್ಟರ್, 2001. ISBN 9780743223133&lt;/ref&gt;. ಆದರೆ ಒಂದು ವೀಕ್ಷಣೆಯು ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯು &quot;ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ&quot;ಯಾದುದಲ್ಲವೇ ಅಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಇದು ವಸಾಹತಿನ ಸಮಾಜವನ್ನು ಕ್ರೂರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ದೂರದ ಸರಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರದಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web
 | last = Greene
 | first = Jack
 | title = The American Revolution Section 25
 | publisher = The American Historical Review
 | url = http://www.historycooperative.org/journals/ahr/105.1/ah000093.html
 | accessdate = 2007-01-06
 | archiveurl = https://archive.is/20120525184607/http://www.historycooperative.org/journals/ahr/105.1/ah000093.html
 | archivedate = 2012-05-25
 | url-status = live
 }}&lt;/ref&gt; [[ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಬೈಲಿನ್]], [[ಗೋರ್ಡನ್ ವುಡ್]] ಮತ್ತು [[ಎಡ್ಮಂಡ್ ಮೋರ್ಗನ್]] ಮೊದಲಾದ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪಂಡಿತಲಕ್ಷಣವು, ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಅನನ್ಯವಾದುದು ಹಾಗೂ ಭಾರಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದ ತೀವ್ರ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾಗಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಉದಾರ-ವಾದವನ್ನು ಹೇಗೆ ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ-ವಾದದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿತವಾಗಿರುವಂತೆ ದಾರ್ಶನಿಕ ಚಳವಳಿಯ ನಿಯಮಗಳ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಇವು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮತ್ತು ಜನರಿಂದ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾನೂನು-ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ನಾಯಕರಿಂದ ಮತ್ತು ಸರಕಾರದಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟವು.&lt;ref&gt;ವುಡ್ (2003)&lt;/ref&gt; 
ಡೇನಿಯಲ್ ಬೂರ್ಸ್ಟಿನ್‌ನಂತಹ ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ಕಾನೂನುಸಮ್ಮತವಾದುದೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Boorstin&quot;&gt;{{cite book|last=Boorstin|first=Daniel J.|title=The Genius of American Politics|publisher=University of Chicago Press|location=Chicago|date=1953}}&lt;/ref&gt; ವಸಾಹತುಗಾರರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂವಿಧಾನದೊಂದಿಗಿನ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿರುವಿಕೆ ಮತ್ತು  ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಿರಂಕುಶ ಅಪರಹಣವಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದವುಗಳು, [[ರಾಜ ಜಾರ್ಜ್ III]] ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ ಒಂದಿಗೆ ತೀವ್ರ ರಾಜಕೀಯ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸುವಂತೆ ವಸಾಹತುಗಾರರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಟೀಕೆಗಳಿಂದ ಅವನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ವಿಫಲನಾದುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ.&lt;ref name=&quot;Boorstin&quot; /&gt;
===ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೆಂಬಲಿಗರ ದೂರಹೋಗುವಿಕೆ===
ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಐದು ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗರ ಸೋಲಿಗೆ ಕಾರಣ ಅವರ ದೂರಹೋಗುವಿಕೆ. ಸರಿಸುಮಾರು 62,000ರಷ್ಟು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಬೆಂಬಲಿಗರು]] ಹೊಸತಾಗಿ ರಚನೆಯಾದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, [[ಕ್ವೆಬೆಕ್ ಪ್ರಾಂತ]] ({0ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಟೌವ್ನ್‌ಶಿಪ್‌{/0}ನಲ್ಲಿರುವ), [[ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ದ್ವೀಪ]] ಮತ್ತು [[ನೋವ ಸ್ಕೋಟಿಯಾ]]ದಂತಹ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಉಳಿದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರು. ಕೆನಡಾದ ಒಳನಾಡಿನ (ಈಗ [[ಒಂಟಾರಿಯೊ]]) ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಬರ್ನ್ಸ್‌ವಿಕ್]]ನ ಹೊಸ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್‌ ಅವರ ಪ್ರಯೋಜನಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು.&lt;ref&gt;ವ್ಯಾನ್ ಟೈನ್ ಅಮೆರಿಕಾನ್ ಲಾಯಲಿಸ್ಟ್ಸ್ 1902&lt;/ref&gt;
===ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿ===
ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ನೀತಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದವು.&lt;ref&gt;ವುಡ್, ''ರ್ಯಾಡಿಕ್ಯಾಲಿಸಮ್'', ಪುಟ 278-9&lt;/ref&gt; ಜನರ ಹಕ್ಕುಗಳು ರಾಜ್ಯ ಸಂವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದವು. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ-ವಾದದ ಪ್ರಮುಖ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿಕೊಡುವ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಮರ್ಥನೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ನೀತಿಭೃಷ್ಟತೆಯ ವಿರೋಧ ಮೊದಲಾದವು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದವು. ಯುರೋಪ್‌ನ ಹಳೆಯ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಂಶಾನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಸುವ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು [[ಆಡಳಿತದ ಅನುಮೋದನೆ]]ಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಸರಕಾರದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಚಿಂತನೆ. ಯುರೋಪ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ವಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾತಂತ್ರದ ರೀತಿಯ [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ]] ಚುನಾಯಿತ ಸರಕಾರದ ಮೊದಲ ಯಶಸ್ವಿ ಸಂಘಟನೆಯು, ಅನೇಕ ಇತರ ವಸಾಹತುಗಾರರಿಗೆ, [[ನೇರವಾಗಿ ಆರಿಸಿದ]] ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸರಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವ-ಆಡಳಿತದ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು.&lt;ref&gt;ಪಾಮರ್, (1959)&lt;/ref&gt;
1777ರಲ್ಲಿ, [[ಮೊರೋಕೊ]] ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಎರಡು ರಾಜ್ಯಗಳು ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ [[ಮೊರೊಕೊ-ಅಮೆರಿಕ ಸ್ನೇಹದ ಒಪ್ಪಂದ]]ಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿದವು. [[ಡಚ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]]ನ ಏಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಫ್ರೀಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾವನ್ನು (ಫೆಬ್ರವರಿ 26, 1782) ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಎರಡನೇ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ನಂತರ 1782ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 19ರಂದು ಡಚ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ನ [[ಸ್ಟೇಟನ್-ಜನರಲ್]] ಘೋಷಿಸಿತು. [[ಜಾನ್ ಆಡಮ್ಸ್]] [[ದ ಹ್ಯಾಗ್ಯೂ]]ವಿನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ US ರಾಯಭಾರಿಯಾದನು.&lt;ref name=&quot;us-independence&quot;&gt;{{cite web|url=http://mertsahinoglu.com/research/frisians-first-to-recognize-usa/|title=Frisians first to recognize USA! (After an article by Kerst Huisman, Leeuwarder Courant 29th Dec. 1999)|accessdate=2009-10-29|archive-date=2010-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20100123045553/http://mertsahinoglu.com/research/frisians-first-to-recognize-usa/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
ಡಚ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ 1782ರಲ್ಲಿ ಯುನೆಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ ಒಂದಿಗಿನ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ, ಸ್ವೀಡನ್ಅನ್ನು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೊದಲ ತಟಸ್ಥ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಡಳಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. 1783ರ ಎಪ್ರಿಲ್ 3ರಂದು, ಸ್ವೀಡನ್‌ನ ರಾಜನನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ವಿಶೇಷ ರಾಯಭಾರಿ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಾಧಿಕಾರವುಳ್ಳ ನಿಯೋಗಿ [[ಕೌಂಟ್ ಗುಸ್ತಾಫ್ ಫಿಲಿಪ್ ಕ್ರುಯೆಟ್ಜ್]] ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪೂರ್ಣಾಧಿಕಾರವುಳ್ಳ ಮಂತ್ರಿ [[ಬೆಂಜಮಿನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ಲಿನ್]] ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯದ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿದರು. ಆ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಅವರು, ''ರಾಜ, ಅವನ ಹಕ್ಕುದಾರರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮಧ್ಯೆ ದೃಢವಾದ, ಉಲ್ಲಂಘಿಸಕೂಡದ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಶಾಂತಿ ಹಾಗೂ ನಿಜವಾದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಸ್ನೇಹವನ್ನು'' ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದರು.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.reagan.utexas.edu/archives/speeches/1983/40483c.htm|title=Proclamation by the President of the United States, April 4, 1983|accessdate=2009-07-20|archive-date=2008-07-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20080724044401/http://www.reagan.utexas.edu/archives/speeches/1983/40483c.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.
[[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ]], [[ಹೈಟಿಯನ್ ಕ್ರಾಂತಿ]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಕದನ]]ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಇದು [[1798ರ ಐರಿಷ್ ದಂಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌, [[ಪೋಲಿಶ್-ಲಿತ್ವೇನಿಯನ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್]] ಮತ್ತು ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ಅನ್ನು ತಲುಪಿತು&lt;ref&gt;ಪಾಮರ್, (1959); ಗ್ರೀನಿ ಮತ್ತು ಪೋಲ್ (1994) ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 53–55&lt;/ref&gt;
ಕ್ರಾಂತಿಯು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌, ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮೇಲೆ ಪ್ರಬಲ, ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ಐರಿಷ್ [[ವಿಗ್‌ಗಳು]] ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. [[ಡಚ್ ದಂಗೆ]] (16ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು [[ಇಂಗ್ಲಿಷರ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]]ದ (17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ) ಒಂದಿಗೆ ಈ ಕ್ರಾಂತಿಯು, [[ಮಾರ್ಕ್ವಿಸ್ ಡಿ ಲ್ಯಾಫಯೆಟ್ಟೆ]]ನಂತಹ ನಂತರದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ಯುರೋಪಿನ್ನರಿಗೆ ಹಳೆಯ ಪ್ರಚಲಿತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲು ಕಲಿಸಿದವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ಘೋಷಣೆಯು 1789ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ [[ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಘೋಷಣೆ]]ಯ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿದೆ.&lt;ref&gt;ಪಾಮರ್, (1959); ಗ್ರೀನಿ ಮತ್ತು ಪೋಲ್ (1994) ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 49–52.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 | last = 
 | first = 
 | title = Enlightenment and Human Rights
 | url = https://chnm.gmu.edu/revolution/chap3a.html
 | accessdate = 2007-01-06
 | archive-date = 2007-02-03
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070203221217/http://chnm.gmu.edu/revolution/chap3a.html
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;
ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ರಾಜ್ಯಗಳ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊಸತಾಗಿ ಪಡೆದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಕೆಲವು ಉತ್ತರದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, 51 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದ್ದ ಜೀತದಾಳು ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಿತು{{Citation needed|date=December 2009|also vague|also not a &quot;worldwide influence&quot;| Many northern states had slavery AFTER 1833 ban in UK, (much less 1782). Only state to have no slaves after 1790 was Vermont – see [[Slave state#Northern slave states]]
[[History of slavery in the United States#Distribution of slaves]]. What has AmRev got to do with this?}} ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಜೀತದಾಳು ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಂಡ 32 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ 1865ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.
===ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಲ===
ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಲವು ಮೂರು ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯಿತು. ಮೊದಲನೆಯದು $11 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ವಿದೇಶಿಯರಿಗೆ ತೆರಬೇಕಾಗಿರುವುದು - ಹೆಚ್ಚಿನದು ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ಗೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿರುವ ಸಾಲ. ಎರಡನೆಯದು ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯದು - ಎರಡೂ ಸುಮಾರು $24 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು -  ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಸೈನ್ಯಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ, ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರಗಳು ನೀಡಬೇಕಾಗಿರುವ ಸಾಲ. ಹೊಸ ಸರಕಾರದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರವು ವಿದೇಶಿ ಸಾಲವನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕೆಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ವಾದಿಸಿತು. ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕರಿಗೆ, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿಕರಿಗೆ ನೀಡಲಾದ [[ವಾಗ್ದಾನ ಸಾಲಪತ್ರ]]ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಕೆಲವು ಸಾಲಗಳೂ ಇವೆ. ಇದನ್ನು ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನವು ಸರಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿ, ಅದು ಈ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆಧಾರವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯಗಳ ಯುದ್ಧದ ಖರ್ಚು $114,000,000ನಷ್ಟಾಗಿದೆ, ಒಟ್ಟು ಕೇಂದ್ರ ಸರಕಾರದಿಂದ $37 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು.&lt;ref&gt;ಜೆನ್ಸನ್, ''ದ ನ್ಯೂ ನೇಷನ್'' (1950) ಪುಟ 379&lt;/ref&gt; 1790ರಲ್ಲಿ, ಖಜಾನೆಯ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್]]ನ ಸೂಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ವಿದೇಶದೊಂದಿಗಿನ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಲಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟು $80 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟರ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾಲವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮುಖಬೆಲೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಆ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವವು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು.
==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ==
*[[ಅಮೆರಿಕಾದ ದಾರ್ಶನಿಕ ಚಳವಳಿ]]
* [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿನ ರಾಜತಂತ್ರ]]
* [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಇತಿಹಾಸದ ಅವಧಿ (1760-1789)]]
* [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಬಗೆಗಿನ ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಎರಡನೇ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ]]
==ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ==
===ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು===
{{Reflist|2}}
===ಆಕರ ಕೃತಿಗಳು===
* ಐಯನ್ ಬ್ಯಾರ್ನೆಸ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ರಾಯ್ಸ್ಟರ್ ''ದ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಅಟ್ಲಾಸ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (2000), ನಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿ
* ಬ್ಲ್ಯಾಂಕೊ, ರಿಚಾರ್ಡ್. ''ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್: ಆನ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯ'' 2 ಸಂಪುಟ (1993), 1850 ಪುಟಗಳು
* ಬೋಟ್ನರ್, ಮಾರ್ಕ್ ಮಾಯೊ, III. ''ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್.'' (1966); 1974ರಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ISBN 0-8117-0578-1; ಹ್ಯಾರಲ್ಡ್ E. ಸೆಲೆಸ್ಕಿಯ 2006ರ ಹೊಸ ಆವೃತ್ತಿ
* ಫ್ರೆಮಂಟ್-ಬ್ಯಾರ್ನೆಸ್, ಗ್ರೆಗರಿ ಮತ್ತು ರಿಚಾರ್ಡ್ A. ರೇರ್ಸನ್ - ಸಂಪಾದಕರು. ''ದ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ ವಾರ್: ಎ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್, ಸೋಷಿಯಲ್ ಆಂಡ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ'' (ABC-CLIO 2006) 5 ಸಂಪುಟ; ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ, 150 ಪರಿಣಿತರ 1000 ನಮೂದುಗಳು
* ಗ್ರೀನೆ, ಜ್ಯಾಕ್ P. ಮತ್ತು J. R. ಪೋಲ್ - ಸಂಪಾದಕರು. ''ದ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೆಲ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (1994), 845 ಪುಟ; ರಾಜಕೀಯ ಚಿಂತನೆಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಲಾಗಿದೆ; ''ಎ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಟು ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿ (2004)
* ಪರ್ಸೆಲ್, L. ಎಡ್ವರ್ಡ್. ''ಹು ವಾಸ್ ಹು ಇನ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (1993); 1500 ಕಿರು ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಗಳು
* ರೆಸ್ಕ್, ಜಾನ್ P. - ಸಂಪಾದಕರು. ''ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್ ಅಟ್ ವಾರ್: ಸೊಸೈಟಿ, ಕಲ್ಚರ್ ಆಂಡ್ ದ ಹೋಮ್‌ಫ್ರಂಟ್'' ಸಂಪುಟ 1 (2005)
===ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೂಲಗಳು===
* ''ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್: ರೈಟಿಂಗ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ ದ ವಾರ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್'' (2001), ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ, 880 ಪುಟಗಳು
* ಕೊಮ್ಮ್ಯಾಗರ್, ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಟೀಲಿ ಮತ್ತು ಮೋರಿಸ್, ರಿಚಾರ್ಡ್ B. - ಸಂಪಾದಕರು. ''ದ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಆಫ್ 'ಸೆವೆಂಟಿ-ಸಿಕ್ಸ್: ದ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ ಆಸ್ ಟೋಲ್ಡ್ ಬೈ ಪಾರ್ಟಿಸಿಪೆಂಟ್ಸ್'' (1975) (ISBN 0-06-010834-7) ನೂರಾರು ಅಧಿಕೃತ ಮತ್ತು ಅನಧಿಕೃತ ಮೂಲಗಳ ಕಿರು ಉಧೃತ ಭಾಗಗಳು
* ಡ್ರಿಂಗ್, ಥೋಮಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನೆ, ಆಲ್ಬರ್ಟ್. ''ರಿಕಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಜೆರ್ಸಿ ಪ್ರಿಸನ್ ಶಿಪ್'' (ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಅನುಭವ ಸರಣಿ, ಸಂ 8), 1986 (ಮೂಲತಃ 1826ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ). ISBN 978-0918222923
* ಹಂಫ್ರೆ, ಕ್ಯಾರಲ್ ಸ್ಯೂ - ಸಂಪಾದಕರು. ''ದ ರಿವಲ್ಯೂಷನರಿ ಎರ: ಪ್ರೈಮರಿ ಡಾಕ್ಯೂಮೆಂಟ್ಸ್ ಆನ್ ಈವೆಂಟ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ 1776 ಟು 1800'' - ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್ ಪ್ರೆಸ್, 2003
* ಮೋರಿಸನ್, ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ E. - ಸಂಪಾದಕರು. ''ಸೋರ್ಸಸ್ ಆಂಡ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟಿಂಗ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್, 1764–1788, ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಆಫ್ ದ ಫೆಡೆರಲ್ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್'' (1923). 370 ಪುಟಗಳು [http://www.questia.com/library/book/sources-and-documents-illustrating-the-american-revolution-1764-1788-and-the-formation-of-the-federal-constitution-by-s-e-morison.jsp ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100404070011/http://www.questia.com/library/book/sources-and-documents-illustrating-the-american-revolution-1764-1788-and-the-formation-of-the-federal-constitution-by-s-e-morison.jsp |date=2010-04-04 }}
* ಆಂಡೆರ್ಡಾಂಕ್, ಹೆನ್ರಿ. ''ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಇನ್ಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಸಫಾಲ್ಕ್ ಆಂಡ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಕೌಂಟೀಸ್; ವಿದ್ ಆನ್ ಅಕೌಂಟ್ ಆಫ್ ದ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಆಫ್ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಂಡ್ ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಿಸನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಪ್ರಿಸನ್-ಶಿಪ್ಸ್ ಅಟ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್''. ISBN 978-0804680752
* ಟ್ಯಾನ್ಸಿಲ್, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ C. - ಸಂಪಾದಕರು.; ''ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟಿವ್ ಆಫ್ ದ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಆಫ್ ದ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್.'' ಸರಕಾರಿ ಮುದ್ರಣ. ಕಛೇರಿ. (1927). 1124 ಪುಟಗಳು [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;amp;d=61951136 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120524224723/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=61951136 |date=2012-05-24 }}
* [http://serv.ul.cs.cmu.edu/zoom/record.html?id=15531 ಮಾರ್ಟಿನ್ ಕ್ಯಾಲಿಚ್ ಮತ್ತು ಆಂಡ್ರಿವ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಲೀಶ್ - ಸಂಪಾದಕರು. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070613195939/http://serv.ul.cs.cmu.edu/zoom/record.html?id=15531 |date=2007-06-13 }}[http://serv.ul.cs.cmu.edu/zoom/record.html?id=15531 ''ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ ಥ್ರೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಐಸ್'' (1962)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070613195939/http://serv.ul.cs.cmu.edu/zoom/record.html?id=15531 |date=2007-06-13 }} ಆರಂಭಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು
===ಸ್ಥೂಲ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು===
* ಬ್ಯಾಂಕ್ರಾಫ್ಟ್, ಜಾರ್ಜ್. ''ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ ಫ್ರಮೇ ದ ಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್'' (1854–78), ಸಂಪುಟ 4–10 [http://jrshelby.com/sc-links/bancroft.htm ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070216045633/http://jrshelby.com/sc-links/bancroft.htm |date=2007-02-16 }}
* ಕಾಂಗ್ಲಿಯಾನೊ, ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ D. ''ರಿವಲ್ಯೂಷನರಿ ಅಮೆರಿಕ, 1763–1815; ಎ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' (2000), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ಬುಕ್
* ಹಾರ್ವೆ, ರಾಬರ್ಟ್ ''ಎ ಫ್ಯೂ ಬ್ಲಡಿ ನೋಸಸ್: ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ವಾರ್'' (2004)
* ಹೆಗ್ಗಿನ್‌ಬೊತ್ಯಾಮ್, ಡಾನ್. ''ದ ವಾರ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್: ಮಿಲಿಟರಿ ಆಟಿಟ್ಯೂಡ್ಸ್, ಪಾಲಿಸೀಸ್ ಆಂಡ್ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟೀಸ್, 1763–1789'' (1983) ಆನ್‌ಲೈನ್ ಇನ್ ACLS ಹಿಸ್ಟರಿ E-ಬುಕ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್. ಯುದ್ಧದ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಶಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿ.
* ಹಾಕ್ಸ್‌ಚೈಲ್ಡ್, ಆಡಮ್. ''ಬರಿ ದ ಚೈನ್ಸ್: ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸ್ಟ್ರಗಲ್ ಟು ಅಬಾಲಿಷ್ ಸ್ಲೇವರಿ'' (2006)
* ಜೆನ್ಸನ್, ಮೆರಿಲ್. ''ದ ಫೌಂಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ಎ ನೇಶನ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ 1763–1776.'' (2004)
* [http://oll.libertyfund.org/Home3/Book.php?recordID=0485 ಬರ್ನ್‌ಹಾರ್ಡ್ ನಾಲೆನ್‌ಬರ್ಗ್, ''ಗ್ರೋತ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್: 1766–1775'' (2003) ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070427183132/http://oll.libertyfund.org/Home3/Book.php?recordID=0485 |date=2007-04-27 }}
* ಲೆಕಿ, ವಿಲಿಯಂ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಹ್ಯಾರ್ಟ್‌ಪೋಲ್. ''ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್, 1763–1783'' (1898), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;amp;d=9503720 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ]
* ಮ್ಯಾಕೆಸಿ, ಪಿಯರ್ಸ್. ''ದ ವಾರ್ ಫಾರ್ ಅಮೆರಿಕ: 1775–1783'' (1992), ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧ್ಯಯನ [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;amp;d=55002630 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ]
* ಮಿಡಲ್‌ಕಾಫ್, ರಾಬರ್ಟ್. '' '' ''ದ ಗ್ಲೋರಿಯಸ್ ಕಾಸ್: ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್, 1763–1789'' (2005). 1985ರ ಆವೃತ್ತಿಯು [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;amp;d=84633736 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ] ಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.
* ಮಿಲ್ಲರ್, ಜಾನ್ C. ''ಟ್ರಿಯಂಫ್ ಫ್ರೀಡಮ್, 1775–1783'' (1948) [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;amp;d=14559136 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120524224341/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=14559136 |date=2012-05-24 }}
* ಮಿಲ್ಲರ್, ಜಾನ್ C. ''ಒರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (1943) [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;amp;d=493014 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525054921/http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;d=493014 |date=2012-05-25 }}
* ಮೋರಿಸ್ಸೆ, ಬ್ರೆಂಡನ್. ''ಬೋಸ್ಟನ್‌ 1775:ದ ಶಾಟ್ ಹರ್ಡ್ ಅರೌಂಡ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್''. ಆಸ್‌ಪ್ರೆ (1993)
* ಸ್ಕ್ಯಾಮ, ಸೈಮನ್. ''ರಫ್ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್ಸ್: ಬ್ರಿಟನ್, ದ ಸ್ಲೇವ್ಸ್ ಆಂಡ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (2006)
* ಅರ್ಬನ್, ಮಾರ್ಕ್. ''ಜನರಲ್ಸ್:ಟೆನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಮಾಂಡರ್ಸ್ ಹು ಶೇಪ್ಡ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್'' (2005)
* ವೈನ್‌ಟ್ರಾಬ್, ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ. ''ಐರನ್ ಟಿಯರ್ಸ್: ರೆಬೆಲಿಯನ್ ಇನ್ ಅಮೆರಿಕ 1775–83'' (2005)
* ವುಡ್, ಗಾರ್ಡನ್ S. ''ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ'' (2003), ಕಿರು ಸಮೀಕ್ಷೆ
* [http://www.historycarper.com/resources/wahcia/contents.htm ವ್ರಾಂಗ್, ಜಾರ್ಜ್ M. ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಆಂಡ್ ಹಿಸ್ ಕೊಮ್ರೇಡ್ಸ್ ಇನ್ ಆರ್ಮ್ಸ್: ಎ ಕ್ರೋನಿಕಲ್ ಆಫ್ ದ ವಾರ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್'' (1921) ಆನ್‌ಲೈನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060828001738/http://www.historycarper.com/resources/wahcia/contents.htm |date=2006-08-28 }} - ಕೆನಡಿಯನ್ ಪಂಡಿತನ ಕಿರು ಸಮೀಕ್ಷೆ
===ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಧ್ಯಯನಗಳು===
* ಬೈಲಿನ್, ಬರ್ನಾರ್ಡ್. ''ದ ಐಡಿಯಾಲಜಿಕಲ್ ಒರಿಜಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್.'' ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌, 2006. ISBN 0-674-44301-2
* ಬೆಕರ್, ಕಾರ್ಲ್. ''ದ ಡಿಕ್ಲರೇಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್: ಎ ಸ್ಟಡಿ ಆನ್ ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಐಡಿಯಾಸ್'' (1922)[http://oll.libertyfund.org/Home3/Book.php?recordID=0034 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170430043846/http://oll.libertyfund.org/Home3/Book.php?recordID=0034 |date=2017-04-30 }}
* ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್ ಬೆಮಿಸ್. ''ದ ಡಿಪ್ಲೊಮೆಸಿ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (1935) [http://serv.ul.cs.cmu.edu/zoom/record.html?id=15577 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070622002426/http://serv.ul.cs.cmu.edu/zoom/record.html?id=15577 |date=2007-06-22 }}
* ಬರ್ಕಿನ್, ಕ್ಯಾರಲ್.''ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಮದರ್ಸ್: ವುಮೆನ್ ಇನ್ ದ ಸ್ಟ್ರಗಲ್ ಫಾರ್ ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್'' (2006)
* ಬ್ರೀನ್, T. H. ''ದ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಪ್ಲೇಸ್ ಆಫ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್: ಹೌ ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಶೇಪ್ಡ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್'' (2005)
* ಕ್ರೊ, ಜೆಫ್ರಿ J. ಮತ್ತು ಲ್ಯಾರಿ E. ಟೈಸ್ - ಸಂಪಾದಕರು. ''ದ ಸದರ್ನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (1978)
* ಡೇವಿಸ್, ಡೇವಿಡ್ ಬ್ರಿಯಾನ್. ''ಇನ್‌ಹ್ಯೂಮನ್ ಬಾಂಡೇಜ್: ದ ರೈಸ್ ಆಂಡ್ ಫಾಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಲೇವರಿ ಇನ್ ದ ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್.'' (2006)
* ಫಿಸ್ಕರ್, ಡೇವಿಡ್ ಹ್ಯಾಕೆಟ್. ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ಸ್ ಕ್ರಾಸಿಂಗ್'' (2004). 1776 ದಂಡಯಾತ್ರೆ; ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರೈಜ್. ISBN 0-195-17034-2
* [http://image.ulib.org/cgi-bin/handlers/handle8?call=15689.20871 ಗ್ರೀನಿ, ಜ್ಯಾಕ್ - ಸಂಪಾದಕರು. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080527142450/http://image.ulib.org/cgi-bin/handlers/handle8?call=15689.20871 |date=2008-05-27 }}[http://image.ulib.org/cgi-bin/handlers/handle8?call=15689.20871 ''ದ ರೈಂಟರ್‌ಪ್ರಿಟೇಶನ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (1968)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080527142450/http://image.ulib.org/cgi-bin/handlers/handle8?call=15689.20871 |date=2008-05-27 }} - ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳ ಸಂಗ್ರಹ
* ಕರ್ಬರ್, ಲಿಂಡ K. ''ವುಮೆನ್ ಆಫ್ ದ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್: ಇಂಟೆಲೆಕ್ಟ್ ಆಂಡ್ ಐಡಿಯಾಲಜಿ ಇನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಅಮೆರಿಕ'' (1979)
* ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಲ್ಲಫ್, ಡೇವಿಡ್. ''1776'' (2005). ISBN 0-7432-2671-2
* [http://delta.ulib.org/zoom/record.html?id=15585 ಮೋರಿಸ್, ರಿಚಾರ್ಡ್ B. - ಸಂಪಾದಕರು. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927121517/http://delta.ulib.org/zoom/record.html?id=15585 |date=2007-09-27 }}[http://delta.ulib.org/zoom/record.html?id=15585 ''ದ ಎರಾ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (1939); ಹಳೆಯ ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಲೇಖನಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927121517/http://delta.ulib.org/zoom/record.html?id=15585 |date=2007-09-27 }}
* ನ್ಯಾಶ್, ಗ್ಯಾರಿ B. ''ದ ಅನ್‌ನೋನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್: ದ ಅನ್ರೂಲಿ ಬರ್ತ್ ಆಫ್ ಡೆಮೊಕ್ರ್ಯಸಿ ಆಂಡ್ ದ ಸ್ಟ್ರಗಲ್ ಟು ಕ್ರಿಯೇಟ್ ಅಮೆರಿಕ''. (2005). ISBN 0-670-03420-7
* ನೆವಿನ್ಸ್, ಅಲ್ಲನ್; ''ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ಆಂಡ್ ಆಫ್ಟರ್ ದ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್, 1775–1789'' 1927. [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;amp;d=82373566 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ]
* ನಾರ್ಟನ್, ಮೇರಿ ಬೆತ್. ''ಲಿಬರ್ಟಿಸ್ ಡಾಟರ್ಸ್: ದ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ವುಮೆನ್, 1750–1800'' (1980)
* ಪಾಲ್ಮರ್, ರಾಬರ್ಟ್ R. ''ದ ಏಜ್ ಆಫ್ ದ ಡೆಮೋಕ್ರೆಟಿಕ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್: ದ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಯುರೋಪ್‌ ಆಂಡ್ ಅಮೆರಿಕ, 1760–1800.'' ಸಂಪುಟ 1 (1959) [http://www.questia.com/PM.qst?a=o&amp;amp;d=22790906 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ]
* ರೆಸ್ಕ್, ಜಾನ್ ಫಿಲಿಪ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಾಲ್ಟರ್ ಸರ್ಜೆಂಟ್ - ಸಂಪಾದಕರು. ''ವಾರ್ ಆಂಡ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್: ಮೊಬಿಲೈಸೇಶನ್ ಆಂಡ್ ಹೋಮ್ ಫ್ರಂಟ್ಸ್'' (2006)
* [[ರಾತ್‌‍ಬಾರ್ಡ್, ಮುರ್ರೆ]], ''[[ಕನ್ಸೀವ್ಡ್ ಇನ್ ಲಬರ್ಟಿ]]'' (2000), ''ಸಂಪುಟ III: ಅಡ್ವಾನ್ಸ್ ಟು ಕ್ರಾಂತಿ, 1760–1775'' ಮತ್ತು ''ಸಂಪುಟ IV: ದ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ವಾರ್, 1775–1784''. ISBN 0-945466-26-9.
* ಸ್ಯಾವಸ್, ಥಿಯೋಡೋರ್ ಮತ್ತು ಡ್ಯಾಮರಾನ್, J. ಡೇವಿಡ್. ''ಎ ಗೈಡ್ ಟು ದ ಬ್ಯಾಟಲ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್''. ಸ್ಯಾವಸ್ ಬೀಟೈ LLC. El ಡೊರ್ಯಾಡೊ ಹಿಲ್ಸ್. ಮಾರ್ಚ್ 2006. ISBN 1-932714-12-X
* ಸ್ಕೆಕ್ಟರ್, ಬ್ಯಾರ್ನೆಟ್. ''ದ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಫಾರ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ದ ಸಿಟಿ ಅಟ್ ದ ಹಾರ್ಟ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್''. ವಾಕರ್ &amp; ಕಂಪೆನಿ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2002. ISBN 0-8027-1374-2
* ಶ್ಯಾಂಕ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಆಂಡ್ರಿವ್. ''ಕ್ರೂಸಿಬಲ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ: ದ ಸ್ಟ್ರಗಲ್ ಟು ಫ್ಯೂಸ್ ಎಗಲಿಟ್ಯಾರಿಯಾನಿಸಮ್ ಆಂಡ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸಂ ಇನ್ ಜೆಫ್ಫೆರ್ಸನಿಯನ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ''. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾನ್ಸಾಸ್, 2004.
* ವ್ಯಾನ್ ಟೈನ್, ಕ್ಲಾಡೆ ಹ್ಯಾಲ್‌ಸ್ಡೆಡ್. ''ಅಮೆರಿಕನ್ ಲೋಯಲಿಸ್ಟ್ಸ್: ದ ಲಾಯಲಿಸ್ಟ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (1902)
* ವೋಲೊ, ಜೇಮ್ಸ್ M. ಮತ್ತು ಡೊರತಿ ಡೆನ್ನೀನ್ ವೋಲೊ. ''ಡೈಲಿ ಲೈಫ್ ಡ್ಯೂರಿಂಗ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (2003)
* ವಾಲ್ಕೆ, ಜಾನ್ C. - ಸಂಪಾದಕರು. ''ದ ಕಾಸಸ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್'' (1967) ಲೇಖನಗಳು
* ವುಡ್, ಗೋರ್ಡನ್ S. ''ದ ರೇಡಿಕ್ಯಾಲಿಸಂ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್: ಹೌ ಎ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫೋರ್ಮ್ಡ್ ಎ ಮೊನಾರ್ಕಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಇನ್ಟು ಎ ಡೆಮೋಕ್ರಟಿಕ್ ಒನ್ ಅನ್‌ಲೈಕ್ ಎನಿ ದಾಟ್ ಹ್ಯಾಡ್ ಎವರ್ ಎಕ್ಸಿಸ್ಟೆಡ್''. ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್ A. ಕ್ನಾಫ್, 1992.
==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು==
* [http://www.loc.gov/rr/program/bib/revolution/home.html ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಗೈಡ್‌ನ ಲೈಬ್ರರಿ]
* [http://www.archives.gov/research/american-revolution/pictures/ ''ಪಿಕ್ಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ವಾರ್: ಸೆಲೆಕ್ಟ್ ಆಡಿಯೊವಿಶ್ವಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್'' ] - ಅನೇಕ ಮಿಲಿಟರಿಯಿಲ್ಲದ-ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಭಾವಚಿತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಕಿವ್ಸ್ ಆಂಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳು
* [http://www.amrevonline.org/museum/main_page.cgi?rm=intro ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070207143730/http://amrevonline.org/museum/main_page.cgi?rm=intro |date=2007-02-07 }}, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ]]
* [http://www.pbs.org/ktca/liberty/ PBS ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಸರಣಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080429075720/http://www.pbs.org/ktca/liberty/ |date=2008-04-29 }}
* [http://www.smithsonianeducation.org/educators/lesson%5Fplans/revolutionary%5Fmoney/ ಸ್ಮಿತ್ಸೋನಿಯನ್ ಸ್ಟಡಿ ಯುನಿಟ್ ಆನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನರಿ ಮನಿ]
* [http://www.nps.gov/revwar/index.html ''ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್: ಲೈಟಿಂಗ್ ಫ್ರೀಡಮ್ಸ್ ಫ್ಲೇಮ್'' ] - US ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಸರ್ವಿಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್
* [http://www.haldimand-collection.ca ಹಾಲ್ಡಿಮಂಡ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್] - ಪ್ರಮುಖ ನಿಯಮಗಳ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪತ್ರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನುಕ್ರಮಣಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ
* [http://tigger.uic.edu/~rjensen/am-rev.htm &quot;ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್&quot; - ರಿಚಾರ್ಡ್ ಜೆನ್ಸನ್‌ನ ಲೇಖನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514061420/http://tigger.uic.edu/~rjensen/am-rev.htm |date=2011-05-14 }} - ದಾಖಲೆಗಳು, ನಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು URLಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿದೆ
* [http://www.independencemuseum.org/ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]
* [http://www.blackloyalist.com/ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಲೋಯಲಿಸ್ಟ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸೊಸೈಟಿ]
* [http://www.ouramericanhistory.com/ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕಾದ ಕೊಡುಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200818050509/https://www.ouramericanhistory.com/ |date=2020-08-18 }}
* [http://dig.lib.niu.edu/amarch/index.html/ ಅಮೆರಿಕನ್ ಆರ್ಕಿವ್ಸ್: ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512003745/http://dig.lib.niu.edu/amarch/index.html |date=2008-05-12 }} - ನಾರ್ತರ್ನ್ ಇಲಿನೋಯಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಲೈಬ್ರರೀಸ್
* [http://www.independent.org/newsroom/article.asp?id=1485 ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ ಆಸ್ ಎ ಪೀಪಲ್ಸ್ ವಾರ್] - ವಿಲಿಯಂ F. ಮರೀನಾ, ''[[ದ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]]'', ಜುಲೈ 1, 1976
* [http://www.shmoop.com/intro/history/us/the-american-revolution.html ಅಮೆರಿಕನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090628085950/http://www.shmoop.com/intro/history/us/the-american-revolution.html |date=2009-06-28 }} - ಅಧ್ಯಯನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮತ್ತು ಬೋಧನಾ ಮೂಲಗಳು
* [http://www.theamericanrevolution.org AmericanRevolution.][http://www.theamericanrevolution.org Org] - ಕಾಲೇಜು-ಪೂರ್ವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲ
{{United States topics}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ]]
[[ವರ್ಗ:1770ರ ದಶಕಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:1780ರ ದಶಕಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ದಾರ್ಶನಿಕ ಚಳವಳಿ]]
[[ವರ್ಗ:18ನೇ-ಶತಮಾನದ ಕ್ರಾಂತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:18ನೇ-ಶತಮಾನದ ದಂಗೆಕೋರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 18ನೇ ಶತಮಾನ]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ]]
[[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]
[[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]]

[[pl:Rewolucja amerykańska]]</text>
      <sha1>n0xl7dvnorejgdb1dtw4etj6wilmdt6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅವಗೆಂಪು</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23666</id>
    <revision>
      <id>1374893</id>
      <parentid>1335917</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T09:31:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1374893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="124479" sha1="lsnc9em8a75hl3gxh7ionu7842ittuo" xml:space="preserve">[[ಚಿತ್ರ:Ir girl.png|thumb|250px|ಮಧ್ಯ-ಅವಗೆಂಪು (&quot;ಉಷ್ಣ&quot;) ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಾನವ ದೇಹಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು (ಹುಸಿ-ಬಣ್ಣ) ]]
'''ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣ (ಅವಕೆಂಪು)''' ಅಥವಾ '''ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್ ರೇಡಿಯೇಶನ್''' ('''ಐಆರ್''') ಎನ್ನುವುದು ೦.೭ ಮತ್ತು ೩೦೦ ಮೈಕ್ರೊಮೀಟರ್ ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ ಇರುವ [[ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ತರಂಗ|ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣವಾಗಿದೆ]]. ಇದು ಅಂದಾಜು ೧ ಮತ್ತು ೪೩೦ THz ನಡುವಿನ ಆವರ್ತನ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=Dr. S. C. Liew |url=http://www.crisp.nus.edu.sg/~research/tutorial/em.htm |title=Electromagnetic Waves |publisher=Centre for Remote Imaging, Sensing and Processing |accessdate=2006-10-27}}&lt;/ref&gt;

ಹಲವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುಣಗಳನ್ನುಳ್ಳ ವಿದ್ಯುದ್ಕಾಂತ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸುವ ಹಲವು ರಶ್ಮಿಪುಂಜಗಳನ್ನು ಒಂದು ಪಂಗಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿ ಇವನ್ನು ವಿದ್ಯುದಯಸ್ಕಾಂತ ರಶ್ಮಿಪುಂಜಗಳೆಂದು ಹೆಸರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಈ ಹಲವು ರಶ್ಮಿಗಳ ಮೂಲವೂ, ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಗುಣಗಳೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಇವೆಲ್ಲ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಅಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅಲೆಗಳ ತರಂಗದೂರದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಹಲವು ರಶ್ಮಿಗಳ ಗುಣಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಅತಿ ಹ್ರಸ್ವತರಂಗದೂರದ ರಶ್ಮಿಪುಂಜಗಳು ಗ್ಯಾಮ ರಶ್ಮಿಪುಂಜಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅತಿ ದೀರ್ಘ ತರಂಗಮಾನದವು ರೇಡಿಯೋ ರಶ್ಮಿಪುಂಜಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡು ತುದಿಗಳ ನಡುವೆ [[ಕ್ಷ-ಕಿರಣ|ಎಕ್ಸ್-ಕಿರಣ]], [[ಅತಿನೇರಳೆ ವಿಕಿರಣ|ಅತಿನೇರಿಳೆ ವಿಕಿರಣ]], ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಬೆಳಕು, ಅವಗೆಂಪುವಿಕಿರಣ, ರೇಡಿಯೋ ಅಲೆಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;* {{cite book|title=Physics for Engineering and Science, p427|author=Browne, Michael|publisher=McGraw Hill/Schaum, New York.|year=2013|isbn=978-0-07-161399-6|edition=2nd}}; p319: &quot;For historical reasons, different portions of the EM spectrum are given different names, although they are all the same kind of thing. Visible light constitutes a narrow range of the spectrum, from wavelengths of about 400-800 nm.... ;p 320 &quot;An electromagnetic wave carries forward momentum... If the radiation is absorbed by a surface, the momentum drops to zero and a force is exerted on the surface... Thus the radiation pressure of an electromagnetic wave is (formula).&quot;&lt;/ref&gt;

ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣದ ತರಂಗಾಂತರವು ಗೋಚರ [[ಬೆಳಕು|ಬೆಳಕಿನ]] ತರಂಗಾಂತರಕ್ಕಿಂತ ದೀರ್ಘವಾಗಿದೆ (ಮತ್ತು ಆವರ್ತನವು ಕಡಿಮೆ), ಆದರೆ ಟೆರಾ ಹರ್ಟ್ಜ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತರಂಗಗಳ ವಿಕಿರಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಮತ್ತು ಆವರ್ತನವು ಹೆಚ್ಚು). [[ಸಮುದ್ರ|ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಖರವಾದ [[ಸೂರ್ಯ|ಸೂರ್ಯನ]] ಬೆಳಕು ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಚದರ ಕಿಲೋಮಿಟರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ೧ ಕಿಲೋ ವ್ಯಾಟ್ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ೫೨೭ ವ್ಯಾಟ್ ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್ ವಿಕಿರಣ ಆಗಿರುತ್ತದೆ, ೪೪೫ ವ್ಯಾಟ್ ಗೋಚರ ಬೆಳಕಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತು ೩೨ ವ್ಯಾಟ್ ಅತಿನೆರಳೆ ವಿಕಿರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rredc.nrel.gov/solar/spectra/am1.5/|title=Reference Solar Spectral Irradiance: Air Mass 1.5|accessdate=2009-11-12|archive-date=2019-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512190812/https://rredc.nrel.gov/solar//spectra/am1.5/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜ [[ಚರ್ಮ|ಚರ್ಮದ]] ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಾಗ ಶಾಖದ ಅನುಭವವುನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ರಶ್ಮಿಗಳಿಗೆ ಇರುವ ಗುಣಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅವಗೆಂಪು ರಶ್ಮಿಗಳಿಗೂ ಇರುತ್ತವೆ; ಆದರೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಚಲಿಸುವ ವೇಗವೂ ಬೆಳಕಿನ ವೇಗದಷ್ಟೇ. ಅಂದರೆ 3x10&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt;ಸೆಂ.ಮೀ./ಸೆ. ಈ ಕಿರಣಗಳೂ ಕೆಲವು ಪಾರಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಯಬಲ್ಲುವು. ಅಪಾರಕ ವಸ್ತುಗಳು ಇವನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಬೆಳಕಿಗೆ ಪಾರಕವಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜಕ್ಕೆ ಅಪಾರಕವಾಗಿಯೂ ಬೆಳಕಿಗೆ ಅಪಾರಕವಾದ ವಸ್ತುಗಳು ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜಕ್ಕೆ ಪಾರಕವಾಗಿಯೂ ಇರುವುದೂ ಉಂಟು.

== ಸ್ಥೂಲ ಅವಲೋಕನ ==
ಅವಗೆಂಪು ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಿಲಿಟರಿ ಅನ್ವಯಗಳಲ್ಲಿ ಗುರಿ ಅರ್ಜನೆ, ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ, ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ, ಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಜಾಡು ಶೋಧನೆ ಸೇರಿವೆ. ಮಿಲಿಟರಿಯೇತರ ಉಪಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆಯ ದಕ್ಷತೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ, ದೂರಸ್ಥ ತಾಪಮಾನ ಗ್ರಹಣ, ಅಲ್ಪವ್ಯಾಪ್ತಿಯ [[ನಿಸ್ತಂತು]] ಸಂಪರ್ಕ, ರೋಹಿತ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಸೇರಿವೆ. ಅವಗೆಂಪು [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನವು]] ಆಣ್ವಿಕ [[ಮೋಡ|ಮೋಡಗಳಂತಹ]] ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದ [[ಧೂಳು|ಧೂಳುಳ್ಳ]] ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸುವುದಕ್ಕೆ; [[ಗ್ರಹ]]ಗಳಂತಹ ಕಾಯಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ, [[ವಿಶ್ವ]]ದ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಿಂದ ಬಹಳವಾಗಿ ಕೆಂಪುಸರಿತವಾದ ಕಾಯಗಳನ್ನು ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ, ಸಂವೇದಕವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುವ [[ದೂರದರ್ಶಕ|ದೂರದರ್ಶಕಗಳನ್ನು]] ಬಳಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;ir_astronomy&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ipac.caltech.edu/Outreach/Edu/importance.html |title=IR Astronomy: Overview |publisher=NASA Infrared Astronomy and Processing Center |accessdate=2006-10-30 |archive-date=2006-12-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061208151300/http://www.ipac.caltech.edu/Outreach/Edu/importance.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ವೀನ್‍ನ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾಧಾರಣ ಉಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿ [[ಮಾನವ|ಮಾನವರು]] ೧೨ μm (ಮೈಕ್ರೊಮೀಟರ್) ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತಾರೆ.

[[ಪರಮಾಣು]] ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ, ಅವಗೆಂಪು ಶಕ್ತಿಯು ದ್ವಿಧ್ರುವ ಭ್ರಮಣಾಂಕದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ಒಂದು [[ಅಣು|ಅಣುವಿನಲ್ಲಿ]] [[ಕಂಪನ]] ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಸರಿಯಾದ ಸಮ್ಮಿತಿಯುಳ್ಳ ಅಣುಗಳ ಈ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವಗೆಂಪು ಶ್ರೇಣಿಯು ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಆವರ್ತನ ಶ್ರೇಣಿಯಾಗಿದೆ. ಅವಗೆಂಪು ರೋಹಿತದರ್ಶನವು ಅವಗೆಂಪು ಶಕ್ತಿಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುವ, ಸ್ಥಾನಾಂತರವಾಗುವ [[ಫೋಟಾನ್|ಫೋಟಾನ್‌ಗಳ]] ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಅವುಗಳ ತರಂಗಾಂತರ ಮತ್ತು ತೀವ್ರತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Reusch |first=William |year=1999 |url=http://www.cem.msu.edu/~reusch/VirtualText/Spectrpy/InfraRed/infrared.htm |title=Infrared Spectroscopy |publisher=Michigan State University |accessdate=2006-10-27 |archive-date=2007-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071027110406/http://www.cem.msu.edu/~reusch/VirtualText/Spectrpy/InfraRed/infrared.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ಪದದ ಮೂಲ ==
ಈ ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥವು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಕೆಳಗಿನದ್ದು ಎಂದಾಗಿದೆ. ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಶಬ್ಧ ''ಇನ್ಫ್ರಾ'' ದ ಅರ್ಥವು ’ಕೆಳಗೆ’ ಎಂದಾಗಿದೆ. [[ಕೆಂಪು]] ಎಂದರೆ [[ಕಣ್ಣು|ಕಣ್ಣಿಗೆ]] ಕಾಣುವ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿಯ ಅತಿ ಉದ್ದವಾದ ತರಂಗಾಂತರವುಳ್ಳ ಬೆಳಕು ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಗೆಂಪು ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಕಾಣುವ ಕೆಂಪು ಬೆಳಕಿಗಿಂತ ದೀರ್ಘವಾದ ತರಂಗಾಂತರವನ್ನು (ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಆವರ್ತನವನ್ನು) ಹೊಂದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಯಥಾವತ್ ಅರ್ಥವು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಬೆಳಕಿನ ಕೆಳಗಿನದ್ದು ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.

== ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣದ ಮೂಲಗಳು ==

* ಕೃಷ್ಣ ವಸ್ತುವಿನ ರಶ್ಮಿಪುಂಜ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯರಶ್ಮಿಪುಂಜದಲ್ಲಿ ಅವಗೆಂಪು ರಶ್ಮಿಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ಬಿಸಿಯಾದ (ಎಂದರೆ 0&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;Κ ಉಷ್ಣತೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನುಳ್ಳ) ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳೂ ಅವಗೆಂಪುವಿಕಿರಣವನ್ನು ಉತ್ಸರ್ಜಿಸುತ್ತವೆ. ವಸ್ತುವಿನ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಹಾಗೂ ಅದರ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ರಶ್ಮಿಗಳು ಯಾವ ಯಾವ ತರಂಗದೂರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತವೆಯೆಂಬುದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃಷ್ಣ ವಸ್ತುವಿನ ಉತ್ಸರ್ಜನೆಯೇ ಈ ವಸ್ತುಗಳ ಉತ್ಸರ್ಜನೆಗೆಲ್ಲ ಮಾದರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಾಗ ಅತಿನೇರಿಳೆ ರಶ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ರಶ್ಮಿಗಳು ಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದು ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಸ್ವಲ್ಪವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣತೆ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಹಾಗೆಲ್ಲ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉತ್ಸರ್ಜಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಸುಮಾರು 100&lt;sup&gt;0&lt;/sup&gt;Κ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆಯ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಶಕ್ತಿ ಅತ್ಯಲ್ಪವಾಗಿದ್ದು ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜವೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊರ ಬೀಳುತ್ತದೆ.

* ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾದ ವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜದ ಮೂಲವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನರ್ನ್‍ಸ್ಟ್ ಫಿಲಮೆಂಟ್ ದೀಪದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುಚ್ಫಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾಯಿಸಲಾದ ಒಂದು ತಂತಿ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜದ ಮೂಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[ಮಾನವ ಶರೀರ|ಮಾನವನ ಶರೀರವೂ]] ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತದೆ.

* ಉಷ್ಣತೆಯಿಂದೊಡಗೂಡಿದ ಘನವಸ್ತುಗಳಲ್ಲದೆ ಹಲವು ಅನಿಲಗಳೂ ತಮ್ಮಲ್ಲಿರುವ ಅಣುಗಳು ಉದ್ರಿಕ್ತಗೊಂಡಾಗ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತರಂಗದೂರದ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ.

* ಲೇಜ಼ರ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಏಕವರ್ಣೀಯವಾದ (ಎಂದರೆ ಒಂದೇ ತರಂಗದೂರದ) ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜದ ಪ್ರಬಲಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ.

== ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಅವಗೆಂಪು ರಶ್ಮಿಪುಂಜದ ಪ್ರಸಾರ ==
ಬೆಳಕಿನಂತೆಯೇ ಅವಗೆಂಪು ರಶ್ಮಿಗಳೂ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಹಬೆ ಅವಗೆಂಪು  ರಶ್ಮಿಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೀರುವುದರಿಂದ ಅವಗೆಂಪು ರಶ್ಮಿಗಳ ಕೆಲವು ತರಂಗದೂರಗಳು ಮಾತ್ರ ವಾತಾವರಣದ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತವೆ. ಇವನ್ನು ವಿಕಿರಣ ಪಾರಕ ಕಿಟಕಿಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇತರ ಯಾವ ತರಂಗಾಂತರಗಳೂ ಪ್ರಸಾರವಾಗದೆ ಜೀರ್ಣವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, Sμ-13 μ ಮಧ್ಯೆ ಇಂಥ ಮುಖ್ಯವಾದ ಒಂದು ಕಿಟಕಿ ಇದೆ.

== ಪಾರಕತೆ ಮತ್ತು ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣ ==
ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಸ್ತುಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅವಗೆಂಪುಕಿರಣಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳಕು ಪ್ರಸಾರವಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೆಳಕಿಗೆ ಪೂರ್ಣಪಾರಕವಾದ ಸಾಧಾರಣವಾದ ಗಾಜು ಅವಗೆಂಪುಕಿರಣಗಳ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳಿಗೆ ಅಪಾರಕವಾಗಿದೆ; ಬೆಳಕಿಗೆ ಅಪಾರಕವಾದ [[ಜರ್ಮೇನಿಯಂ]] ಧಾತು ಪಾರಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಣಗಳನ್ನು ಪಾರಗಮ್ಯತೆ ([[:en:Transmittance|ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟೆನ್ಸ್]]) ಮತ್ತು ಹೀರುವ ಶಕ್ತಿ ([[:en:Absorbance|ಅಬ್ಸಾರ್ಬೆನ್ಸ್]]) ಎಂಬ ಮಾನಗಳಿಂದ ಅಳೆಯಬಹುದು.

== ಅವಗೆಂಪುವಿಕಿರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ==
ಎರಡು ಮುಖ್ಯವಾದ ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಅವಗೆಂಪುವಿಕಿರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡಬಹುದು ಹಾಗೂ ಅಳೆಯಬಹುದು.

* ಉಷ್ಣತೆಯ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹಲವು ಯಂತ್ರಗಳು ಅವಗೆಂಪುವಿಕಿರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡಿ ಅಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಕಿರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

=== ರಶ್ಮಿಪುಂಜ ಥರ್ಮೋಪೈಲ್ ===

* ಎರಡು ವಿವಿಧ [[ಲೋಹ|ಲೋಹಗಳ]] ಕಂಬಿಗಳನ್ನು ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿ ಆ ಎರಡು ಸಂಗಮಗಳ(ಜಾಯಿಂಟ್ಸ್) ನಡುವಿನ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ಸಂಗಮಗಳ ನಡುವೆ [[ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ|ವಿದ್ಯುತ್‍ಪ್ರವಾಹ]] ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು [[:en:Thermocouple|ಥರ್ಮೋಕಪಲ್]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ಹಲವು ಥರ್ಮೋಕಪಲ್‍ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ತಂಪು ಸಂಗಮಗಳು ಹಾಗೂ ತಪ್ತ ಸಂಗಮಗಳು ಸಮನಾದ ಉಷ್ಣತೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಮಾಡಿದರೆ ಆಗ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಇನ್ನೂ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಥರ್ಮೋಕಪಲ್‍ಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು [[ಥರ್ಮೊಪೈಲ್]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇವೆ. ತಪ್ತ ಸಂಗಮಗಳೆಲ್ಲಾ ಒಳಬರುವ ರಶ್ಮಿಪುಂಜಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗಿದ್ದರೆ ರಶ್ಮಿಪುಂಜದಿಂದುಂಟಾದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದು. ಇದರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗಬೇಕಾದರೆ ಬಿಸಿಸಂಗಮಗಳಿಗೆ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬಳಿಯಬಹುದು. ಕಪ್ಪುಬಣ್ಣ ರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನೆಲ್ಲ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹೀರಿ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ಈ ಯಂತ್ರ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುತ್ತದೆ.

=== ಬೋಲೋಮೀಟರ್ ===

* ಉಷ್ಣತೆಯಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಪ್ರತಿರೋಧ ತಂತಿಯಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್‍ಪ್ರತಿರೋಧ ಹೆಚ್ಚಾದುದನ್ನು ಅಳೆಯುವುದರಿಂದ ರಶ್ಮಿಪುಂಜದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=Langley's Bolometer, 1880-1890 |website=Science Museum Group |url=https://collection.sciencemuseumgroup.org.uk/objects/co2578/langleys-bolometer-1880-1890-bolometer-measuring-device-radiant-energy |access-date=20 March 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;See, for example, [http://www.merriam-webster.com/dictionary/bolometers bolometers – Definition from the Merriam-Webster Online Dictionary]&lt;/ref&gt; ಇದು ಬಹು ಸುಟಿಯಾದ ಸಣ್ಣ ಉಪಕರಣ. ಉಷ್ಣತೆಯಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವ [[:en:Thermistor|ಥರ್ಮಿಸ್ಟರ್]] ಎಂಬ ವಿದ್ಯುತ್‍ಪ್ರತಿರೋಧ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನೂ [[ಬೊಲೊಮೀಟರ್|ಈ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;https://circuitglobe.com/bolometer.html&lt;/ref&gt;

=== ಕ್ವಾಂಟಂ ಸಾಧನಗಳು ===
ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜಶಕ್ತಿಯ [[ಕ್ವಾಂಟಮ್|ಕ್ವಾಂಟಂಗಳು]] (ಶಕ್ತಿಯ ಅತಿಸಣ್ಣವಾದ ರೂಪ, ಶಕಲ) ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಸಾಧನದಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತವೆ. ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹದ ಶಕ್ತಿ ರಶ್ಮಿಪುಂಜದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುತ್ತದೆ. ಈಚೆಗೆ ಇವುಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.

=== ಪೋಟೋವೊಲ್ಟಾಯಿಕ್ ಕೋಶಗಳು ===

* [[ಸೌರ ವಿದ್ಯುತ್ಕೋಶ|ಈ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿರುವ]] ಲೆಡ್ ಸಲ್ಫೈಡ್, ಲೆಡ್ ಸೆಲೆನೈಡ್ ಮೊದಲಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು ಅಥವಾ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜ ಬಿದ್ದರೆ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;chemistryexplained.com&quot;&gt;[http://www.chemistryexplained.com/Ru-Sp/Solar-Cells.html Solar Cells]. chemistryexplained.com&lt;/ref&gt; ಈ ಕ್ರಮದಿಂದಲೂ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು.

=== ಅರೆವಾಹಕಗಳು ===

* ಜರ್ಮೇನಿಯಂ, ಸಿಲಿಕಾನ್ ಮೊದಲಾದ [[ಅರೆವಾಹಕ|ಅರೆವಾಹಕಗಳನ್ನು]] (ಸೆಮಿಕಂಡಕ್ಟರ್) ಉಪಯೋಗಿಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ [[ಡಯೋಡ್]] ಮತ್ತು [[ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರ್|ಟ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಟರುಗಳಲ್ಲಿನ]] ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರತಿರೋಧದ ಮೇಲೆ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜಗಳು ಪರಿಣಾಮಬೀರುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅರೆವಾಹಕಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

== ಅತಿಗೆಂಪಿನಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ==
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ವಸ್ತುಗಳು ತರಂಗಾಂತರಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಅವಗೆಂಪು [[ವಿಕಿರಣ|ವಿಕಿರಣವನ್ನು]] ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ [[ರೋಹಿತ|ರೋಹಿತದ]] ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶ ಮಾತ್ರ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ. ಎಕೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಸಂವೇದಕ|ಸಂವೇದಕಗಳನ್ನು]] ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತರಂಗಾತರದೊಳಗೆ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವಗೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಸಣ್ಣ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

=== ಸಿಐಇ ವಿಭಾಗ ಯೋಜನೆ ===
ಇಂಟರನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಮಿಷನ್ ಆನ್ ಇಲ್ಯೂಮಿನೇಷನ್, ಕೆಳಗಿನ ಮೂರು ಬ್ಯಾಂಡ್‍ಗಳಾಗಿ ಬೆಳಕಿನ ವಿಕಿರಣದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ:&lt;ref&gt;{{cite web |last=Henderson |first=Roy |url=http://info.tuwien.ac.at/iflt/safety/section1/1_1_1.htm |title=Wavelength considerations |publisher=Instituts für Umform- und Hochleistungs |accessdate=2007-10-18 |archive-date=2007-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071028072110/http://info.tuwien.ac.at/iflt/safety/section1/1_1_1.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ಐಆರ್-ಎ ೭೦೦ µm-೧೪೦೦ µm (೦.೭ µm-೧.೪ µm)
* ಐಆರ್-ಬಿ ೧೪೦೦ µm-೩೦೦೦ µm (೧.೪ µm-೩ µm)
* ಐಆರ್-ಸಿ ೩೦೦೦ µm-೧ ಎಂಎಂ (೩ µm-೧೦೦೦ µm)
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವ ಉಪವಿಭಾಗ ಯೋಜನೆಯೆಂದರೆ:&lt;ref name=&quot;Byrnes&quot;&gt;{{cite book |last=Byrnes |first=James |title=Unexploded Ordnance Detection and Mitigation |publisher=Springer |year=2009 |pages=21–22 |isbn=9781402092527}}&lt;/ref&gt;
* ಸಮೀಪದ ಅವಗೆಂಪು (ಎನ್ಐಆರ್, ಐಆರ್-ಎ ಡಿಐಎನ್): ೦.೭೫-೧.೪ µm ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ನೀರಿನ ಹೀರಿಕೆಯಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. SiO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; [[ಗಾಜು|ಗಾಜಿನ]] (ಸಿಲಿಕಾ) ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ತನೂಕರಣ ನಷ್ಟಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂತು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ದೂರಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ರೋಹಿತದ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಚಿತ್ರ ತೀವ್ರಕಾರಿಗಳು ಸಂವೇದನಾಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ ಉಪಕರಣಗಳಾದ ನೈಟ್ ವಿಜನ್ ಗಾಗಲ್‍ಗಳು ಸೇರಿವೆ.
* ಕಡಿಮೆ ತರಂಗಾಂತರದ ಅವಗೆಂಪು (ಎಸ್‍ಡಬ್ಲ್ಯೂಐಆರ್, ಐಆರ್-ಬಿ ಡಿಐನ್): ೧.೪-೩ µm, ನೀರು ಹೀರಿಕೆಯು ೧,೪೫೦ µmನಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ೧,೫೩೦ ದಿಂದ ೧,೫೬೦ವರೆಗಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಅತಿದೂರದ ದೂರಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಪ್ರಧಾನ ರೋಹಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.
* ಮಧ್ಯಮ ಅವಗೆಂಪು ತರಂಗಾಂತರ (ಎಂಡಬ್ಲ್ಯೂಐಆರ್, ಐಆರ್-ಸಿ ಡಿಐಎನ್), ನಡುವಣ ಅವಗೆಂಪು (ಐಐಆರ್) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನಿರ್ದೇಶಿತ [[ಕ್ಷಿಪಣಿ]] [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ]] ಈ ಬ್ಯಾಂಡಿನ ೩.೫ µm ಭಾಗವು ವಾತಾವರಣದ ಕಿಟಕಿಯಂತಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಐಆರ್ ಉಷ್ಣ ಅರಸುವ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳ ಹೋಮಿಂಗ್ ಹೆಡ್‍ಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಉದ್ದಿಷ್ಟ [[ವಿಮಾನ|ವಿಮಾನದ]] ಐಆರ್ ಸಿಗ್ನೇಚರ್‌ಗೆ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಜೆಟ್ ಇಂಜಿನ್ ನಿಷ್ಕಾಸ ಗರಿಗೆ ಗುರಿಯಿಡುತ್ತದೆ.
* ದೀರ್ಘ ಅವಗೆಂಪು ತರಂಗಾಂತರ (ಎಲ್‍ಡಬ್ಲ್ಯೂಐಆರ್, ಐಆರ್-ಸಿ ಡಿಐಎನ್): ೮-೧೫ µm. ಇದು ಉಷ್ಣಚಿತ್ರಣ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂವೇದಕಗಳು ಉಷ್ಣ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಧರಿಸಿ ಹೊರ ಜಗತ್ತಿನ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಜಡ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯಬಲ್ಲವು. ಇಲ್ಲಿ [[ಸೂರ್ಯ]] ಅಥವ [[ಚಂದ್ರ]] ಅಥವಾ ಅವಗೆಂಪು ದೀಪಕಗಳಂತಹ ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ದೀಪ ಅಥವಾ ಉಷ್ಣಮೂಲದ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ರೋಹಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಫಾರ್ವರ್ಡ್ ಲುಕಿಂಗ್ ಇನ್‍ಫ್ರಾರೆಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‍ಗಳು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲ ಬಾರಿ ಇದನ್ನು &quot;ಫಾರ್ ಇನ್‍ಫ್ರಾರೆಡ್&quot; ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
* ಫಾರ್ ಇನ್‍ಫ್ರಾರೆಡ್ (ಎಫ್ಐಆರ್): ೧೫-೧-೧,೦೦೦ µm
ಎನ್ಐಆರ್ ಮತ್ತು ಎಸ್‍ಡಬ್ಲ್ಯೂಐರ್ ಅನ್ನು ಕೆಲ ಬಾರಿ “ಪ್ರತಿಫಲಿತ ಇನ್‍ಫ್ರಾರೆಡ್” ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.  ಇದೇ ವೇಳೆ ಎಂಡಬ್ಲ್ಯೂಐಆರ್ ಮತ್ತು ಎಲ್‍ಡಬ್ಲ್ಯೂಐಆರ್ ಅನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ “ಥರ್ಮಲ್ ಇನ್‍ಫ್ರಾರೆಡ್ ” ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೃಷ್ಣಕಾಯ ವಿಕಿರಣ ವಕ್ರರೇಖೆಗಳ ಸ್ವರೂಪದ ಕಾರಣ, ನಿಷ್ಕಾಸ ಪೈಪ್‍ಗಳಂತಹ ಬಿಸಿ ವಸ್ತುಗಳು ಎಲ್‍ಡಬ್ಯ್ಲೂನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಕಾಣುವುದಕ್ಕಿಂತ ಎಂಡಬ್ಲ್ಯೂನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ ಹಲವುವೇಳೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಖರವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ.

=== ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗ ಯೋಜನೆ ===
ಅವಗೆಂಪು ರೋಹಿತವನ್ನು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೆಳಗಿನ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |author=IPAC Staff |url=http://www.ipac.caltech.edu/Outreach/Edu/Regions/irregions.html |title=Near, Mid and Far-Infrared |publisher=NASA ipac |accessdate=2007-04-04 |archive-date=2012-05-29 |archive-url=https://archive.is/20120529/http://www.ipac.caltech.edu/Outreach/Edu/Regions/irregions.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ಸಮೀಪ (೦.೭-೧) ದಿಂದ ೫ µm
* ಮಧ್ಯಮ: ೫ ರಿಂದ (೨೫-೪೦) µm
* ದೀರ್ಘ: (೨೫-೪೦) ದಿಂದ (೨೦೦-೩೫೦) µm.
ಈ ವಿಭಜನೆಯು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಆವಲಂಬಿಸಿ ಇವುಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಬಹುದು. ಈ ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಭಿನ್ನ ಉಷ್ಣಾಂಶ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳ, ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನ ಪರಿಸರಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 
=== ಸಂವೇದಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಆಧಾರಿತ ವಿಭಾಗ ಯೋಜನೆ ===
[[ಚಿತ್ರ:Atmosfaerisk spredning.png|thumb|ಅವಗೆಂಪು ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾತಾವರಣ ಪ್ರೇಷಣದ ನಕ್ಷೆ.]]
ವಿವಿಧ ಶೋಧಕಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮೂರನೇ ಯೋಜನೆಯು ಬ್ಯಾಂಡ್‍ಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ:&lt;ref name=&quot;Miller2&quot;&gt;Miller, ''Principles of Infrared Technology'' (Van Nostrand Reinhold, 1992), and Miller and Friedman, ''Photonic Rules of Thumb'', 2004. ISBN 9780442012106{{pn}}&lt;/ref&gt; 
* ಸಮೀಪದ ಅವಗೆಂಪು: ೦.೭ ದಿಂದ ೧ ಮೈಕ್ರೊಮೀಟರ್ ವರೆಗೆ (ಮನುಷ್ಯನ ಕಣ್ಣಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಅಂದಾಜು ಕೊನೆಯಿಂದ [[ಸಿಲಿಕಾನ್|ಸಿಲಿಕಾನ್‍ನ]] ಕೊನೆವರೆಗೆ)
* ಕಡಿಮೆ-ತರಂಗದ ಅವಗೆಂಪು:೧.೦ ದಿಂದ ೩ ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌ವರೆಗೆ (ಸಿಲಿಕಾನ್‌ನ ಸ್ಥಗನ ಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಎಮ್‌ಡಬ್ಲುಐಆರ್ ವಾಯುಮಂಡಲ ಕಿಟಕಿಯ ಸ್ಥಗನ ಬಿಂದುವರೆಗೆ. ಇನ್‌ಗ್ಯಾಸ್ ಸುಮಾರು ೧.೮ ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌ವರೆಗೆ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ; ಕಡಿಮೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂವೇದನೆಯ [[ಸೀಸ|ಸೀಸದ]] ಲವಣಗಳು ಈ ವಲಯವನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತವೆ.
* ಮಧ್ಯ-[[ತರಂಗ]] ಅವಗೆಂಪು: ೩ ರಿಂದ ೫ ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ([[ವಾಯುಮಂಡಲ|ವಾಯುಮಂಡಲದ]] ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ವ್ಯಾಖ್ಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಮ್ ಆಂಟಿಮೊನೈಡ್ [InSb] ಮತ್ತು HgCdTe ಹಾಗೂ ಭಾಗಶಃ ಸೀಸದ ಸೆಲನೈಡ್‌ಗಳಿಂದ [PbSe] ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ).
* ದೀರ್ಘ-ತರಂಗ ಅವಗೆಂಪು: ೮ ರಿಂದ ೧೨ ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌ವರೆಗೆ, ಅಥವಾ ೭ ರಿಂದ ೧೪ ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌ವರೆಗೆ: ವಾಯುಮಂಡಲದ ಕಿಟಕಿ (HgCdTe ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಬೋಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿಲ್ಪಡುತ್ತದೆ)
* ಅತಿ-ದೀರ್ಘ ತರಂಗ ಅವಗೆಂಪು (ವಿಎಲ್‌ಡಬ್ಲುಐಆರ್): ೧೨ ರಿಂದ ಸುಮಾರು ೩೦ ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌ವರೆಗೆ, ಉತ್ತೇಜಿತ ಸಿಲಿಕಾನ್‌ನಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.
ಈ ವಿಭಾಗಗಳು ಈ ವಿಕಿರಣಗಳಿಗೆ ಮಾನವನ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸಮರ್ಥಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ: ಸಮೀಪದ ಅವಗೆಂಪು ತರಂಗಾಂತರದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ದೂರದ ಅವಗೆಂಪುಗಳು ಗೋಚರ ವರ್ಣಪಟಲದಿಂದ ಮುಂದಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇತರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಭೌತಿಕ ಕಾರ್ಯರೀತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ (ಉತ್ಸರ್ಜನ ಶೃಂಗಗಳು, ವಿರುದ್ಧ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ನೀರಿನ ಹೀರಿಕೆ) ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೊಸದಾದವುಗಳು ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ (ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಸಿಲಿಕಾನ್]] ಶೋಧಕಗಳು ಸುಮಾರು ೧,೦೫೦ ಎನ್‌ಎಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಇನ್‌ಗ್ಯಾಸ್‌ಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಕತೆಯು ಸುಮಾರು ೯೫೦ ಎನ್‌ಎಮ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ೧,೭೦೦ ಮತ್ತು ೨,೬೦೦ ಎನ್‌ಎಮ್‌ಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೂಪುರೇಖೆಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತದೆ). ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳಿಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಗೋಚರ ಮತ್ತು ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕುಗಳ ನಡುವಣ ಸೀಮಾರೇಖೆಯು ನಿಖರವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಮಾನವನ [[ಕಣ್ಣು]] ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ೭೦೦ ಎನ್‌ಎಮ್ ತರಂಗಾಂತರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೆಳಕಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಆವರ್ತನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತೀವ್ರವಾಗಿರುವ ಬೆಳಕು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಲೇಸರ್|ಲೇಸರ್‌ಗಳಿಂದ]], ಅಥವಾ ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ದಿನದ ಬೆಳಕಿನಿಂದ. ಬಣ್ಣಗಳ ಅರೆ ಘನರೂಪದ ದ್ರಾವಣ (ಜೆಲ್)ಗಳು ಗೋಚರ ಬೆಳಕನ್ನು ತೆಗೆಯುತ್ತವೆ) ಗಳನ್ನು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ೭೮೦ ಎನ್‌ಎಮ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು (ಇವುಗಳು ಕೆಂಪು ಬೆಳಕುಗಳಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ). ೮೦೦ ಎನ್‌ಎಮ್‌ನ ವರೆಗಿನ ಮೂಲಗಳು ತೀಕ್ಷ್ಣ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಮಂದ ಕೆಂಪು ಬೆಳಕಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅತಿಗೆಂಪಿನ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು (ವಿವಿಧ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೭೦೦ ಎನ್‌ಎಮ್ ಮತ್ತು ೮೦೦ ಎನ್‌ಎಮ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭಿನ್ನ ಮೌಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

=== ಅತಿಗೆಂಪಿನಲ್ಲಿ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಬ್ಯಾಂಡ್‍ಗಳು ===
ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂವಹನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಅವಗೆಂಪು ವರ್ಣಪಟಲದ ಭಾಗವನ್ನು ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಸಾರಣ/ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳ (ತಂತು) ಮತ್ತು ಶೋಧಕಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಏಳು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:&lt;ref&gt;{{cite web |last=Ramaswami |first=Rajiv |month=May |year=2002 |url=http://ieeexplore.ieee.org/iel5/35/21724/01006983.pdf |format=PDF |title=Optical Fiber Communication: From Transmission to Networking |publisher=IEEE |accessdate=2006-10-18}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable &quot;
|-
!ಬ್ಯಾಂಡ್
!ವಿವರಕ
!ತರಂಗಾಂತರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ
|-
| ಒ ಬ್ಯಾಂಡ್
| ಮೂಲ
| ೧೨೬೦-೧೩೬೦ nm
|-
| ಇ ಬ್ಯಾಂಡ್
| ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
| ೧೩೬೦-೧೪೬೦ nm
|-
| ಎಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್
| ಕಡಿಮೆ ತರಂಗಾಂತರ
| ೧೪೬೦-೧೫೩೦ nm
|-
| ಸಿ ಬ್ಯಾಂಡ್
| ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ
| ೧೫೩೦-೧೫೬೫ nm
|-
| ಎಲ್ ಬ್ಯಾಂಡ್
| ದೀರ್ಘ ತರಂಗಾಂತರ
| ೧೫೬೨-೧೬೨೫ nm
|-
| ಯು ಬ್ಯಾಂಡ್
| ತುಂಬಾ ದೀರ್ಘ ತರಂಗಾಂತರ
| ೧೬೨೫-೧೬೭೫ nm
|}
ಸಿ-ಗುಂಪು ದೀರ್ಘ-ದೂರದ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಗುಂಪಾಗಿದೆ. ಎಸ್ ಮತ್ತು ಎಲ್ ಗುಂಪುಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸುಸ್ಥಾಪಿತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಇವು ಅಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
=== ಶಾಖ ===
ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ &quot;ಶಾಖ&quot; ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ ಕೆಲವು ವೇಳೆ &quot;ಶಾಖದ ವಿಕಿರಣ&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಜನರು ಎಲ್ಲಾ ವಿಕಿರಣಾತ್ಮಕ ಶಾಖವನ್ನು ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕಿನ ಸಹಜಗುಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಶಾಖಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ತಪ್ಪುಕಲ್ಪನೆ. ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಆವರ್ತನದ ವಿದ್ಯುದ್ಕಾಂತೀಯ ತರಂಗಗಳು ಶಾಖವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಾಖದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಭೂಮಿಯ ಶಾಖದ ೪೯%&lt;ref&gt;{{cite web |title=Introduction to Solar Energy |work=Passive Solar Heating &amp; Cooling Manual |publisher=Rodale Press, Inc. |year=1980 |url=http://www.azsolarcenter.com/design/documents/passive.DOC |format=[[DOC (computing)|DOC]] |accessdate=2007-08-12 |archive-date=2009-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090318200719/http://www.azsolarcenter.com/design/documents/passive.DOC |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ನಷ್ಟು ಸೂರ್ಯನೊಬ್ಬನಿಂದಲೇ ಬರುವ ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಉಳಿದವುಗಳು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟು, ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ದೀರ್ಘ ತರಂಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಮರು ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗೋಚರ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಗೋಚರ ಬೆಳಕು ಅಥವಾ [[ನೇರಳಾತೀತ]] ವಿಸರ್ಜಕ [[ಲೇಸರ್|ಲೇಸರ್‌ಗಳು]] [[ಕಾಗದ|ಕಾಗದವನ್ನು]] ಸೀದುಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿರುವ ಬಿಸಿ ವಸ್ತುಗಳು ಗೋಚರ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ೮ ರಿಂದ ೨೫ ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್ ಬ್ಯಾಂಡ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಕೋಣೆಯ [[ಉಷ್ಣಾಂಶ]]ದಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು [[ವಿಕಿರಣ]]ವನ್ನು ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಸತ್ಯ. ಆದರೆ ಇದು ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ವಸ್ತುಗಳು ಹೊರಸೂಸುವ ಗೋಚರ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವ ನೇರಳಾತೀತ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಳಕುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{cite web |last=McCreary |first=Jeremy |date=October 30, 2004 |url=http://dpfwiw.com/ir.htm |title=Infrared (IR) basics for digital photographers-capturing the unseen (Sidebar: Black Body Radiation) |publisher=Digital Photography For What It's Worth |accessdate=2006-11-07 |archive-date=2008-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218010429/http://dpfwiw.com/ir.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 

[[ಶಾಖ]]ವು ಉಷ್ಣಾಂಶದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವಹಿಸುವ ಅಸ್ಥಿರ ವಿಧದ ಶಕ್ತಿ. ಉಷ್ಣವಹನ ಅಥವಾ ಉಷ್ಣಸಂವಹನಗಳಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಶಾಖಗಳಂತಲ್ಲದೇ, ವಿಕಿರಣವು [[ನಿರ್ವಾತ|ನಿರ್ವಾತದ]] ಮೂಲಕ ಪ್ರಸರಿಸಬಲ್ಲದು. 

ಉತ್ಸರ್ಜಕತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ವಸ್ತುಗಳ ಅವಗೆಂಪು ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೇಲ್ಮೈಯ ಗುಣವಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಶಾಖದ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯು ಹೇಗೆ ಆದರ್ಶಯುತ ಕೃಷ್ಣಕಾಯಗಳಿಂದ ವಿಪಥಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಿಸಬೇಕೆಂದರೆ, ಎರಡು ಭೌತಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಉತ್ಸರ್ಜಕತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಒಂದೇ ಭೌತಿಕ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ’ಕಾಣಿಸು’ತ್ತವೆಯೋ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅತಿಗೆಂಪಿನ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಉಷ್ಣಾಂಶವಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ 

== ಉಪಯೋಗಗಳು ==

=== ಬಿಸಿಲಿನ ಉಪಯೋಗಗಳು ===
ಸೂರ್ಯನ [[ಬಿಸಿಲು|ಬಿಸಿಲನ್ನು]] ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿಲಿನ ಶಾಖದಿಂದ [[ಬಟ್ಟೆ|ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು]] ಒಗೆದ ಅನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಣಗಿಸಲು, [[ತರಕಾರಿ|ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು]] ಒಣಗಿಸಿ ಬಾಳಕಮಾಡಲು, [[ಹಪ್ಪಳ]], ಸಂಡಿಗೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಅಥವಾ ಸೌರ ಒಲೆ ಮೊದಲಾದ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಕಾಯಿಸಲು ಶಾಖ ನೀಡುವ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣಗಳ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

=== ಅವಗೆಂಪು ಸೋಸುಕಗಳು ===
ಅವಗೆಂಪು (ಪ್ರಸಾರಕ/ದಾಟುವುದು) ಸೋಸುಕಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ವಿಭಿನ್ನ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ವಿಧವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲ್ಫೋನ್ [[ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್|ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದ]] ತಯಾರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ತಾಪಜ್ವಲನ ಫಿಲಮೆಂಟ್ ಬಲ್ಬುಗಳಂತಹ &quot;ಬಿಳಿ&quot; ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬರುವ ೯೯% ನಷ್ಟು ಗೋಚರ ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಣಪಟಲವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಅವಗೆಂಪು ಸೋಸುಕಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಗೆಂಪು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೆಯೇ ವಿಪರೀತ ಗೋಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅವಗೆಂಪು ಶೋಧಕಗಳನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿಯಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನು ಪ್ರವರ್ತನೆ, ಔದ್ಯಮಿಕ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಅನ್ವಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನ ಅನನ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸವು ಗರಿಷ್ಠ ಬಾಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಾಖ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮಾಣಿತ ಬಲ್ಬ್ ಪರ್ಯಾಯಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅವಗೆಂಪು ಶೋಧಕಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಕಾಲ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ ಸಾಧನಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಪೀಳಿಗೆಗಳು ಅವಗೆಂಪು ಸೋಸುಕಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಬಹಳವಾಗಿ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. 

=== ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ ===
[[ಚಿತ್ರ:Active-Infrared-Night-Vision.jpg|thumb|ಸಕ್ರಿಯ-ಅವಗೆಂಪು ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ: [[ಕ್ಯಾಮರ|ಕ್ಯಾಮರಾ]]ಮಾನವನ ಬರಿಗಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣದಂತಹ ಅವಗೆಂಪು ತರಂಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಬೆಳಗಿಸುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು, ಹಿಂದಿನಿಂದ ಬೆಳಗಿಸಿದ ದೃಶ್ಯದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾನಿಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ, ಸಕ್ರಿಯ ಅವಗೆಂಪು ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನವು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.]]ನೋಡಲು ಗೋಚರ ಬೆಳಕಿನ ಅಭಾವವಿದ್ದಾಗ ಅವಗೆಂಪು ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;how nightvision works&quot;&gt;{{cite web |title=How Night Vision Works |publisher=American Technologies Network Corporation |url=http://www.atncorp.com/HowNightVisionWorks |accessdate=2007-08-12}}&lt;/ref&gt; ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ ಸಾಧನಗಳು ಸುತ್ತಲಿರುವ ಬೆಳಕಿನ ಫೋಟಾನ್‌ಗಳನ್ನು [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳಾಗಿ]] ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳು ನಂತರ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ|ವಿದ್ಯುತ್]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಂತರ ಪುನಃ ಗೋಚರ ಬೆಳಕಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;how nightvision works&quot;/&gt; ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ, ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸುತ್ತಲಿನ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಹೀಗೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಗೋಚರ ಬೆಳಕಿನ ಮೂಲವನ್ನು ಬಳಸದೆಯೇ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಗೋಚರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;how nightvision works&quot;/&gt;
ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ ಸಾಧನಗಳ ಉಪಯೋಗವನ್ನು ಉಷ್ಣಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ ತಪ್ಪುತಿಳಿಯಬಾರದು. ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವ ಮೂಲಕ ಉಷ್ಣಚಿತ್ರಣವು ಮೇಲ್ಮೈ ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |last=Bryant |first=Lynn |title=How does thermal imaging work? A closer look at what is behind this remarkable technology |date=2007-06-11 |url=http://www.video-surveillance-guide.com/how-does-thermal-imaging-work.htm |accessdate=2007-08-12 |archive-date=2007-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070728055934/http://www.video-surveillance-guide.com/how-does-thermal-imaging-work.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಕಳೆದ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗದಂತೆಯೇ ಅವರನ್ನೂ ಅವರ ವಾಹನ ಶಸ್ತ್ರಾದಿಗಳನ್ನೂ ಕಂಡು ಹಿಡಿಯುವ ಮತ್ತು ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಉಪಯೋಗವಿಲ್ಲದೆಯೇ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡುವ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಈ ಪುಂಜವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ನೂಪರ್‌ಸ್ಕೋಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ನೈಪರ್‌ಸ್ಕೋಪ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಈ ಯಂತ್ರಸಾಧನಗಳನ್ನು ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

==== ಸಾಕ್ಷಿಯಂತ್ರಗಳು ====

* ಈ ಯಂತ್ರಗಳು ಶತ್ರುಗಳೂ ಅವರ ವಾಹನಾದಿಗಳೂ ಹೊರಸೂಸುವ ಅವಗೆಂಪುಕಿರಣಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಇವನ್ನು ವಿಶೇಷಸಾಧನಗಳಿಂದ ದೃಗ್ಗೋಚರ ಬೆಳಕಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ನೋಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯಭಾಗವೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಕೊಳವೆ.

'''ಪ್ರತಿಬಿಂಬವನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಕೊಳವೆ''': ಇದು ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಶೂನ್ಯ ನಳಿಕೆ. [[ಮೃದಂಗ|ಮೃದಂಗದ]] ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಈ ಸಣ್ಣ ಸಾಧನದ ಒಂದು ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾದ ಚಿತ್ರ ಅದರ ಎದುರು ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮೇಲೆ ದೃಗ್ಗೋಚರ ಬೆಳಕಿನ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲ ಪಾರ್ಶ್ವದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ತೋರುವ ವಸ್ತುವೊಂದನ್ನು ಲೇಪನಮಾಡಿರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜಗಳು ಬಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳಿಂದಲೂ ರಶ್ಮಿಗಳ ತೀವ್ರತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‍ಗಳನ್ನು ಆ ವಸ್ತು ಹೊರದೂಡುತ್ತದೆ. ಹೊರಬಿದ್ದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‍ಗಳನ್ನು [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ|ವಿದ್ಯುಚ್ಫಕ್ತಿಯಿಂದ]] ಆಕರ್ಷಿಸಿ ಎದುರು ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿ ಜಿಂಕ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ ಮೊದಲಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಪರದೆಯೊಂದು ಇರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‍ಗಳು ತಗುಲಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‍ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗನುಗುಣವಾದ ತೀವ್ರತೆಯ ಬೆಳಕಿನ ಚುಕ್ಕೆಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊದಲು ಪಾರ್ಶ್ವದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಈ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿಂದಾದ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜದ ಚಿತ್ರವನ್ನು [[ಭೂತಗನ್ನಡಿ|ಭೂತಗನ್ನಡಿಯ]] ಸಹಾಯದಿಂದ ದೊಡ್ಡದನ್ನಾಗಿಸಿ ನೋಡಬಹುದು. ಈ ಸಾಧನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹ ಅವಶ್ಯಕ.

==== ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಯಂತ್ರಗಳು ====

* ಇವು ಸಾಕ್ಷಿಯಂತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇವು ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜ ದೀಪಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ನೋಡಬೇಕಾದ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಬೆಳಗುತ್ತವೆ. ದೀಪದ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಒಂದು ಶೋಧಕ ಅವಗೆಂಪುಪುಂಜವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊರಸೂಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಬೆಳಕು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಕೊಳವೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಯಂತ್ರಗಳ ಉಪಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು-ಕತ್ತಲಲ್ಲಿಯೇ ವಾಹನಸಂಚಾರ. ವಾಹನದ ತಲೆದೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಶೋಧಕಗಳನ್ನು (ಫಿಲ್ಟರ್) ಜೋಡಿಸಿ ಅವು ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊರಗೆಡಹುವಂತೆ ಮಾಡಿ ಚಾಲಕ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವ ಕೊಳವೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಕನ್ನಡಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅವನಿಗೆ ರಸ್ತೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇತರರಿಗೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

=== ಉಷ್ಣಲೇಖನ ===
[[ಚಿತ್ರ:Infrared dog.jpg|thumb|left|ನಾಯಿಯ ಉಷ್ಣಲೇಖನ ಚಿತ್ರ]]
ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ವಸ್ತುಗಳ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ದೂರದಿಂದಲೇ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ (ಹೊರಸೂಸುವುವಿಕೆಯು ತಿಳಿದಿದ್ದರೆ). ಇದು ಉಷ್ಣಲೇಖನ, ಅಥವಾ ಎನ್‌ಐಆರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಥವಾ ಗೋಚರವಾಗಿರುವ ತುಂಬಾ ಬಿಸಿಯಾದ ವಸ್ತುಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಉತ್ತಾಪಮಾಪನ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಉಷ್ಣಲೇಖನವನ್ನು (ಉಷ್ಣಚಿತ್ರಣ) ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅನ್ವಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದರ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ತಗ್ಗುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಾರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಅವಗೆಂಪು ಕ್ಯಾಮರಾಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು.

ಉಷ್ಣಲೇಖನ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವರ್ಣಪಟಲದ (ಸರಿ ಸುಮಾರಾಗಿ ೯೦೦-೧,೪೦೦ ನ್ಯಾನೋಮೀಟರ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ೦.೯-೧.೪ µm) ಅವಗೆಂಪು ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆ ವಿಕಿರಣದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವು ಅವುಗಳ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಕೃಷ್ಣಕಾಯ ವಿಕಿರಣ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ, ಉಷ್ಣಲೇಖನವು ಒಬ್ಬರ ಪರಿಸರವನ್ನು ಗೋಚರ ಪ್ರಕಾಶದಿಂದ ಅಥವಾ ಅದು ಇಲ್ಲದೆಯೇ &quot;ನೋಡು&quot;ವುದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುವು ಹೊರಸೂಸುವ ವಿಕಿರಣದ ಪ್ರಮಾಣ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಉಷ್ಣಲೇಖನವು ಉಷ್ಣಾಂಶದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ನೋಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

=== ಇತರ ಚಿತ್ರಣಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:Blue infrared light.jpg|thumb|ಅಂಕೀಯ ಕ್ಯಾಮರಾದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಒಂದು Xbox 360 ಯ ರಿಮೊಟ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್‍ನ ಎಲ್‌ಇಡಿಯಿಂದ ಬರುವ ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕು.]] ಅವಗೆಂಪು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಹಣದಲ್ಲಿ, ಹತ್ತಿರದ-ಅವಗೆಂಪು ವರ್ಣಪಟಲವನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ಅವಗೆಂಪು ಸೋಸುಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಅವಗೆಂಪು ಪ್ರತಿಬಂಧಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಅಗ್ಗದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮರಾಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮರಾಫೋನ್‌ಗಳು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಸೋಸುಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕಾಂತಿಯುತ ನೇರಳೆ-ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಹತ್ತಿರದ-ಅತಿಗೆಂಪಿನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ನೋಡಬಲ್ಲವು. ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವಗೆಂಪು ಕಾಂತಿಯುತವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ (ಒಂದು ದೀಪದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ) ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ವಸ್ತುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯುವಾಗ ಎದ್ದುಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಪರಿಣಾಮರೂಪಿ ಅವಗೆಂಪು ವ್ಯತಿಕರಣವು ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಟಿ-ರೇ ಚಿತ್ರಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಒಂದು ತಂತ್ರವೂ ಇದೆ. ಟಿ-ರೇ ಅಂದರೆ ದೂರದ ಅವಗೆಂಪು ಅಥವಾ ಟೆರಾಹರ್ಟ್ಸ್ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಬಳಸುವ ಚಿತ್ರಣ. ಪ್ರಕಾಶಮಾನ ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆಯು ಟೆರಾಹರ್ಟ್ಸ್ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಹಣವನ್ನು ಇತರ ಅವಗೆಂಪು ಚಿತ್ರಣ ತಂತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸವಾಲಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಟಿ-ರೇ ಚಿತ್ರಣವು ಟೆರಾಹರ್ಟ್ಸ್ ಸಮಯ-ಕ್ಷೇತ್ರ ರೋಹಿತದರ್ಶನದಂತಹ ಹೊಸ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಗಣನೀಯ ಕುತೂಹಲವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. 

=== ಹಿಂಬಾಲಿಸುವುದು ===
ಅವಗೆಂಪು ಗುರಿಯಿಡುವಿಕೆ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅವಗೆಂಪು ಹಿಂಬಾಲಿಸುವಿಕೆಯು ಒಂದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಒಂದು ಗುರಿಯಿಂದಾಗುವ [[ವರ್ಣಪಟಲ]]ದ ಅವಗೆಂಪು ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯುದ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣದ ಉತ್ಸರ್ಜನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಅವಗೆಂಪು ಅರಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ [[ಕ್ಷಿಪಣಿ|ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು]] ಅನೇಕ ವೇಳೆ &quot;ಶಾಖದ-ಅನ್ವೇಷಕಗಳು&quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಆವರ್ತನದಲ್ಲಿ ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕಿನ ಗೋಚರ ವರ್ಣಪಟಲದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರ ಕೆಳಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಯಾದ ಕಾಯಗಳು ಇದನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. ಜನರು, [[ವಾಹನ|ವಾಹನಗಳ]] ಇಂಜಿನ್‍ಗಳು ಮತ್ತು [[ವಿಮಾನ|ವಿಮಾನಗಳಂತಹ]] ಅನೇಕ ವಸ್ತುಗಳು ಶಾಖವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇವುಗಳು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಬೆಳಕಿನ ಅವಗೆಂಪು ತರಂಗಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;Mahulikar, S.P., Sonawane, H.R., &amp; Rao, G.A.: (2007) &quot;Infrared signature studies of aerospace vehicles&quot;, ''Progress in Aerospace Sciences'',  v. '''43(7-8)''', pp. 218-245.&lt;/ref&gt;

ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಿಮಾನದಿಂದ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಹಾರುವ ಸೈಡ್‍ವೈಂಡರ್ ಎಂಬ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕದ]] ಶಸ್ತ್ರ; ಹಿಂದೆ [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಅಮೆರಿಕದ ಯು-2 ವಿಮಾನವನ್ನು ಹೊಡೆದುರುಳಿಸಿದ--ನೆಲದಿಂದ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಹಾರುವ ಶಸ್ತ್ರ. ಈ ಶಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡುವ ಸಾಧನವಿರುತ್ತದೆ. ವಿಮಾನ ಮೊದಲಾದ ಗುರಿಗಳು ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜದ ಆಕರಗಳಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಇಂಥ ಶಸ್ತ್ರಗಳು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ಶಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿರುವ ಯಂತ್ರವಿಶೇಷಗಳು ಅದರ ಚಲನೆಯ ಗತಿಯನ್ನು ಗುರಿಯ ದಿಕ್ಕಿಗೇ ತಿರುಗಿಸುತ್ತವೆ. ಶಸ್ತ್ರದ ವೇಗ ಗುರಿಯ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಚಲನೆಯ ಗತಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ, ಎಡೆಬಿಡದೆ ಗುರಿಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುವುದರಿಂದ ಗುರಿಗೆ ಪೆಟ್ಟು ಬಿದ್ದೇ ಬೀಳುತ್ತದೆ. 

=== ತಾಪನ ===
ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ತಾಪನ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅವಗೆಂಪು ಆವಿ ಸ್ನಾನ ಕೊಠಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿರುವವರಿಗೆ ಶಾಖವನ್ನು ನೀಡಲು, ಮತ್ತು ವಿಮಾನದ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಂದ [[ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ|ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯನ್ನು]] ತೆಗೆಯಲು (ಡಿ-ಐಸಿಂಗ್) ಅದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಫ್‌ಐ‌ಆರ್ ಕೂಡ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭೌತಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಒಂದು ಸುರಕ್ಷಿತ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ದೂರದ ಅವಗೆಂಪು ಉಷ್ಣತಾಮಾಪಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಉಡುಪುಗಳು ([[ಸಂಧಿವಾತ]], ಗಾಯ ಮತ್ತು [[ನೋವು|ನೋವುಗಳ]] ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ನೆರವಾಗುವ ಸಲುವಾಗಿ) ಸಂಕೋಚಕ ಆಧಾರ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ರೋಗನಿವಾರಣಾ ಶಾಖವನ್ನು ನೀಡಲು ಉಷ್ಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಅತಿಗೆಂಪನ್ನು [[ಅಡುಗೆ]] ಮಾಡಲು ಮತ್ತು [[ಆಹಾರ|ಆಹಾರವನ್ನು]] ಬಿಸಿಮಾಡಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ತನ್ನ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡುವುದರ ಬದಲು, ಅಪಾರದರ್ಶಕ, ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. 

ಅವಗೆಂಪು ತಾಪನವು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಲೇಪನಗಳನ್ನು ಹದಗೊಳಿಸುವುದು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ತಾಪಾನುಶೀತನ, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ [[ಬೆಸುಗೆ]], ಮುದ್ರಣ ಒಣಗಿಸುವಿಕೆ ಇತ್ಯಾದಿ. ಈ ಅನ್ವಯಗಳಲ್ಲಿ, ಅವಗೆಂಪು ತಾಪಕಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೂಡೊಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ತಾಪನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅವಗೆಂಪು ತಾಪಕದ ತರಂಗಾಂತರವನ್ನು ಮೂಲವಸ್ತುವಿನ ಹೀರಿಕೆ ಗುಣಗಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯಪಟುತ್ವವನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

=== ಸಂವಹನ ===
ಅವಗೆಂಪು ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಸಾರಣೆಯನ್ನು [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]] ಬಾಹ್ಯೋಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ಸನಲ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಸಿಸ್ಟಂಟ್‌‍ಗಳಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ-ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಧನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐಆರ್‌ಡಿಎದಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾನದಂಡಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ದೂರ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳು ಮತ್ತು ಐಆರ್‌ಡಿಎ ಸಾಧನಗಳು ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಹೊರಸೂಸಲು ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕು ವಿಸರ್ಜಕ ಡಯೋಡ್‍ಗಳನ್ನು (ಎಲ್‌ಇಡಿ) ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಅದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ [[ಮಸೂರ]]ದಿಂದ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಕಿರಿದಾದ ರಶ್ಮಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ರಶ್ಮಿಯನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ [[ಮಾಹಿತಿ]]ಯನ್ನು ಸಂಕೇತೀಕರಿಸಲು ಆನ್ ಮತ್ತು ಆಫ಼್‍ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕವು ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು [[ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ]]ವನ್ನಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಒಂದು [[ಸಿಲಿಕಾನ್]] ಫೊಟೊಡಯೋಡ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಸಾರಕಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಜೋರಾಗಿ ಕಂಪಿಸುವ ಸಂಕೇತಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಸುತ್ತಲಿನ ಬೆಳಕಿನಿಂದ ಸೋಸಿ ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತದೆ. ಅವಗೆಂಪು ಸಂವಹನವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಬಹಳ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣ [[ಗೋಡೆ|ಗೋಡೆಯನ್ನು]] ಭೇದಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಇತರ ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವಗೆಂಪು ಯಂತ್ರೋಪಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಲು ದೂರ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.  

ಅವಗೆಂಪು ಲೇಸರನ್ನು ಬಳಸುವ ಮುಕ್ತ ಸ್ಥಳ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂವಹನವು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂವಹನ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಗ್ಗದ ಮಾರ್ಗವಾಗಿರಬಹುದು. ತಂತು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಬಲ್‍ ಅನ್ನು ಹೂಳುವ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಇದು ೪ ಗಿಗಾಬೈಟ್ಸ್‌ಗಳ ತನಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಗ್ಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ.  

ಅವಗೆಂಪು ಲೇಸರ್‌ಗಳು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತು ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬೆಳಕನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸುಮಾರು ೧,೩೩೦ ಎನ್‍ಎಮ್ (ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಸರಣ) ಅಥವಾ ೧,೫೫೦ ಎನ್‌ಎಮ್ (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಸಾರಣ) ತರಂಗಾಂತರದ ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಸಿಲಿಕಾ ತಂತುಗಳ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆಗಳಾಗಿವೆ.  

ಆರ್‌ಐಎ‌ಎಸ್ (ರಿಮೋಟ್ ಇನ್‌ಫ್ರಾ‌ರೆಡ್‌ ಆಡಿಬಲ್ ಸೈನೇಜ್) ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ ಮುದ್ರಿತ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಸಂಕೇತೀಕರಿಸಿದ ಶ್ರವ್ಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳ ಅವಗೆಂಪು ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಸಾರಣವು ದೃಷ್ಟಿ ದುರ್ಬಲ ಜನರಿಗೆ ನೆರವಾಗಬಲ್ಲದೇ ಎಂದು ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.  

* [[ದೂರದರ್ಶನ|ಟಿವಿಯ]] ರಿಮೋಟ್ ಇದರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯ ಸಾಧನ.
* ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನಿ|ಜರ್ಮನಿಯ]] ಸೈನ್ಯ [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಸಾಧನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿತ್ತು. ಸುದ್ದಿಯ ಪ್ರೇಷಕಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅವಗೆಂಪುದ ಒಂದು ಪ್ರಬಲವಾದ ದೀಪದಿಂದ ಕಿರಣವೊಂದನ್ನು 4-5 ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಗ್ರಾಹಕ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿ ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವ ಯಂತ್ರಗಳಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/communication_technology&lt;/ref&gt; ಕಳುಹಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಕೇತದ ರೂಪದಂತೆಯೇ ಕಿರಣದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಬದಲಿಸಿದರೆ ಗ್ರಾಹಕಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಿರಣದ ಬದಲಾಗುವ ರೂಪಗಳಿಂದ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ಸಂಕೇತ ಸಂಜ್ಞೆಗಳು [[ಮಾನವ ಧ್ವನಿ|ಧ್ವನಿಯ]] ರೂಪವನ್ನು ತಳೆದಿದ್ದರೆ, ಸ್ವೀಕೃತವಾದ ಕಿರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಧ್ವನಿಸಂಕೇತಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. ಧ್ವನಿಯ ಸಂಕೇತವನ್ನು ವಿದ್ಯುಚ್ಫಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಧ್ವನಿವರ್ಧಕವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು. ಈ ವಿದ್ಯುಚ್ಫಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವನ್ನೇ ದೀಪದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿದ್ಯುಚ್ಫಕ್ತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದರೆ ಧ್ವನಿಸಂಕೇತ ಕಿರಣದ ಮೇಲೆ ಹೇರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನುಳ್ಳ ದ್ಯುತಿವಿದ್ಯುತ್ತಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಬಹುದು. ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಧ್ವನಿವರ್ಧಕದ ಮೂಲಕ ಧ್ವನಿಯನ್ನಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹಗಳು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವುಗಳ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸೂಕ್ತರೀತಿಯ ಪ್ರವರ್ಧಕಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು.

=== ಅವಗೆಂಪು ಟೆಲಿವಿಷನ್ ===

* ಅವಗೆಂಪುರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನುಪಯೋಗಿಸುವ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಬಿಂಬಗ್ರಾಹಿಯನ್ನು (ಕ್ಯಾಮರ) ಉಪಯೋಗಿಸಿ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆಯೂ ಬೆಳಕಿನ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ.

=== ರೋಹಿತದರ್ಶನ ===
ಅವಗೆಂಪು ಕಂಪನಶೀಲ ರೋಹಿತದರ್ಶನವು [[ಅಣು|ಅಣುಗಳ]] ಘಟಕವಾಗಿರುವ ಬಂಧಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಒಂದು ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಅಣುವಿನಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿ [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಂಧ|ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಂಧವು]] ಆ ಬಂಧದ ವಿಶಿಷ್ಟಗುಣದ ಆವರ್ತನದಲ್ಲಿ ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಅಣುವಿನಲ್ಲಿನ [[ಪರಮಾಣು|ಪರಮಾಣುಗಳ]] ಒಂದು ಗುಂಪು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ CH&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) ಆಂದೋಲನದ ಬಹು ರೀತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಇದು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಗುಂಪಿನ ಹಿಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಾಗುವಿಕೆ ಚಲನೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆಂದೋಲನವು ಅಣುವಿನಲ್ಲಿನ ದ್ವಿಧ್ರುವದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾದರೆ, ಅದು ಸಮಾನ ಆವರ್ತನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[ಫೋಟಾನ್]] ಅನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಣುಗಳ ಕಂಪನಶೀಲ ಆವರ್ತನಗಳು ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕಿನ ಆವರ್ತನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಮಧ್ಯಮ ಅವಗೆಂಪು ಆಗಿರುವ 4000 ದಿಂದ 400 ಸಿಎಮ್&lt;sup&gt;−೧&lt;/sup&gt; ನಲ್ಲಿರುವ ಬೆಳಕಿನ ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಲು ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿನ ಹೀರಿಕೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಆವರ್ತನಗಳ ಒಂದು ವರ್ಣಪಟಲವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮಾದರಿ ಸಂಯೋಜನೆ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು (ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಒದ್ದೆಯಾದ ಮಾದರಿಯು 3200 cm&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt; ಸುತ್ತಲು ವಿಶಾಲ O-H ಹೀರುವಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ) ಬಳಸಬಹುದು.  

ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ [[ಯಂತ್ರ]] [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ|ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಅತಿಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಲಿತ ಯಂತ್ರಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ರಸಾಯನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಇದು ಸಹಾಯಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಯಂತ್ರದ ಮುಖ್ಯಭಾಗಗಳೆಂದರೆ--ಅವಗೆಂಪುದ ಮೂಲಭೂತ ವಿಶೇಷದೀಪ. ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಕಾದ ತಂತಿ. ಮೂಲದಿಂದ ಹೊರಟ ರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನು ಒಂದೇ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಹೋಗುವ ಕಿರಣವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಭೂತಕನ್ನಡಿಗಳು. ರಶ್ಮಿಪುಂಜದ ವಿವಿಧ ಅಲೆಯುದ್ದದ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸುವ ಜಾಳಿಗೆ (ಗ್ರೇಟಿಂಗ್). ಪರಿಶೀಲನೆಗೊಳಗಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಪಾರಕ ಪಾತ್ರೆ. ವಸ್ತುವಿನ ಮೂಲಕ ಹಾಯ್ದ ರಶ್ಮಿಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಪತ್ತೇದಾರ (ಥರ್ಮೋಪೈಲ್ ಅಥವಾ ಥರ್ಮಿಸ್ಟರ್). ಪತ್ತೇದಾರಕ ವಿದ್ಯುತ್ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ವರ್ಧಿಸುವ ಪ್ರವರ್ಧಕ. ರಶ್ಮಿಯ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬರೆದಿಡುವ ಲೇಖಕ. ನಾಳಿ (ಡ್ರಮ್) ಜಾಳಿಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಲೇಖಕನಾಳಿಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸುವ ಮೋಟರ್ ಯಂತ್ರಗಳು.  

=== ಪವನಶಾಸ್ತ್ರ ===
[[ಚಿತ್ರ:US IR satpic.JPG|thumb|left| 15ನೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 2006ರಂದು 1315 Z ತೆಗೆದ ಐಆರ್‌ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ. ನಾಟಿರುವ ಕ್ಯುಮುಲೊನಿಂಬಸ್ [[ಮೋಡ|ಮೋಡದಿಂದ]] ಕೂಡಿದ ಮುಂಭಾಗದ ವ್ಯೂಹವನ್ನು ಮೆಕ್ಸಿಕೊದ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚು ತೆಟ್ಟೆಯಾದ ಕ್ಯುಮುಲಸ್ ಮೋಡಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಟೊಕ್ಯುಮುಲಸ್ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ದಿಕ್ಕಿನ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು.]]
ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ರೇಡಿಯೋಮಾಪಕಗಳಿಂದ ಸಜ್ಜುಗೊಂಡಿರುವ [[ಹವಾಮಾನ]] [[ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹ|ಕೃತಕ ಉಪಗ್ರಹಗಳು]] ಉಷ್ಣ ಅಥವಾ ಅವಗೆಂಪು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳು ನಂತರ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಒಬ್ಬ ವಿಶ್ಲೇಷಕನಿಗೆ ಮೋಡದ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು, [[ಭೂಮಿ]] ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈ [[ನೀರು|ನೀರಿನ]] ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಲು, ಮತ್ತು [[ಸಮುದ್ರ]] ಮೇಲ್ಮೈಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೧೦.೩-೧೨.೫ µm (IR೪ ಮತ್ತು IR೫ ಚಾನೆಲ್‍ಗಳು)ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. 

ಎತ್ತರದ, ಸಿರಸ್ ಅಥವಾ ಕ್ಯುಮುಲೋನಿಂಬಸ್‌ಗಳಂತಹ ಶೀತಲ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ [[ಮೋಡ|ಮೋಡಗಳು]] ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣವಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ, ಸ್ಟ್ರಾಟಸ್ ಅಥವಾ ಸ್ಟ್ರಾಟೋಕ್ಯುಮುಲಸ್‌ಗಳಂತಹ ಕೆಳಗಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮೋಡಗಳು ಬೂದು ಬಣ್ಣವಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ. ಮಧ್ಯದ ಮೋಡಗಳನ್ನು ಛಾಯೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಸಿ ಭೂ ಮೇಲ್ಮೈಗಳು ದಟ್ಟ ಬೂದು ಬಣ್ಣ ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣವಾಗಿ ತೋರುತ್ತವೆ. ಅವಗೆಂಪು ಚಿತ್ರಣದ ಒಂದು ಅನಾನುಕೂಲವೆಂದರೆ ಸ್ಟ್ರಾಟಸ್‍ನಂತಹ ಕೆಳಗಿನ ಮೋಡ ಅಥವಾ [[ಮಂಜು]], ಸುತ್ತುವರೆದ ನೆಲ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಉಷ್ಣಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಹಾಗಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, IR೪ ಚಾನೆಲ್‌ (೧೦.೩-೧೧.೫ µm) ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಅವಗೆಂಪು ಚಾನೆಲ್ (೧.೫೮-೧.೬೪ µm) ಗಳ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆಳಗಿನ ಮೋಡದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ''ಮಂಜು'' ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅತಿಗೆಂಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಅನುಕೂಲವೇನೆಂದರೆ ಹವಾಮಾನದ ನಿರಂತರ ಅನುಕ್ರಮವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದು. 

ಈ ಅವಗೆಂಪು ಚಿತ್ರಗಳು ಸಮುದ್ರ ಸುಳಿ ಅಥವಾ ಜಲಾವರ್ತಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಬಲ್ಲವು ಮತ್ತು ನೌಕಾ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾದ ಗಲ್ಫ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ನಂತಹ ಹರಿವುಗಳನ್ನು [[ಭೌಗೋಳಿಕ ನಕ್ಷೆ|ಭೂಪಟದಲ್ಲಿ]] ತೋರಿಸಬಲ್ಲವು. [[ಮೀನುಗಾರ|ಮೀನುಗಾರರು]] ಮತ್ತು [[ರೈತ|ಕೃಷಿಕರು]] ಅವರ [[ಬೆಳೆ|ಬೆಳೆಗಳನ್ನು]] ಹಿಮದಿಂದ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ನೆಲದ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯಲು ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. [[ಎಲ್ ನಿನ್ಯೊ|ಎಲ್ ನಿನೋ]] ವಿಷಯವನ್ನೂ ಕೂಡ ಕಾಣಬಹುದು. ಬಣ್ಣ ಅಂಕೀಕರಣ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ, ಉದ್ದೇಶಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಬೂದು ಛಾಯೆಯ ಉಷ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು. 

=== ವಾಯುಗುಣ ಶಾಸ್ತ್ರ ===
ವಾಯುಗುಣ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ವಾತಾವರಣದ ನಡುವೆ ಶಕ್ತಿಯ ವಿನಿಮಯದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಗತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ವಾತಾವರಣದ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಪರಿವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಒಟ್ಟಾರೆ ಗತಿಗಳು ಭೂಮಿಯ [[ವಾಯುಗುಣ|ವಾಯುಗುಣದಲ್ಲಿನ]] ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಸೌರ ವಿಕಿರಣದ ಜೊತೆ [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ|ಜಾಗತಿಕ ಬಿಸಿಯೇರುವಿಕೆಯ]] ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಾನದಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 

ಈ ವಿಭಾಗದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಅವಿರತ ಹೊರಾಂಗಣ ಅಳತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಪೈರ್‌ಜಿಯೋಮಿಟರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ೪.೫ µm ಮತ್ತು ೫೦ µm ಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಕತೆಯುಳ್ಳ ಒಂದು ವಿಶಾಲಪಟ್ಟಿಯ ಅವಗೆಂಪು ರೇಡಿಯೊಮಾಪಕವಾಗಿದೆ. 

=== ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ ===
ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು [[ಕನ್ನಡಿ|ಕನ್ನಡಿಗಳು]], ಮಸೂರಗಳು ಮತ್ತು ಘನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಅಂಕೀಯ ಶೋಧಕಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ವಿದ್ಯುದ್ಕಾಂತೀಯ ವರ್ಣಪಟಲದ ಅವಗೆಂಪು ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಭಾಗವಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಚಿತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು, ಅವಗೆಂಪು [[ದೂರದರ್ಶಕ|ದೂರದರ್ಶಕದ]] ಘಟಕಗಳನ್ನು ಬಿಸಿ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಶೋಧಕಗಳನ್ನು [[ದ್ರವ]] [[ಹೀಲಿಯಂ]] ಬಳಸಿ ತಣ್ಣಗಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭೂಮಿ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅವಗೆಂಪು ದೂರದರ್ಶಕಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಕತೆಯು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ನೀರಿನ [[ಆವಿ|ಆವಿಯಿಂದ]] ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಆಯ್ದ ವಾತಾವರಣದ ಕಿಟಕಿಗಳ ಹೊರಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬರುವ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಇತಿಮಿತಿಯನ್ನು ಒಂದು ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶಕ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಭಾಗಶಃ ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ದೂರದರ್ಶಕವನ್ನು ಒಂದು [[ಬಲೂನ್|ಬಲೂನಿನ]] ಅಥವಾ ಒಂದು ವಿಮಾನದ ಜೊತೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದರ ಮೂಲಕ ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು. ಅಂತರಿಕ್ಷ ದೂರದರ್ಶಕಗಳು ಈ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಅವಗೆಂಪು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ [[ಅಂತರಿಕ್ಷ|ಅಂತರಿಕ್ಷವು]] ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ವರ್ಣಪಟಲದ ಅವಗೆಂಪು ಭಾಗವು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಹಲವಾರು ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಮ್ಮ ಗೆಲೆಕ್ಸಿಯಲ್ಲಿನ [[ಅನಿಲ]] ಮತ್ತು ಧೂಳಿನ ಶೀತಲ, ಗಾಢ ಆಣ್ವಿಕ ಮೋಡಗಳು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ [[ನಕ್ಷತ್ರ|ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ]] ವಿಕಿರಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಹೊರಸೂಸಲ್ಪಟ್ಟ ಶಾಖದಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತವೆ. ಆದಿನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಗೋಚರ ಬೆಳಕನ್ನು ಹೊರಸೂಸಲು ಆರಂಭಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಅತಿಗೆಂಪನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಅವುಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಭಾಗವನ್ನು ಅವಗೆಂಪು ವರ್ಣಪಟಲದಲ್ಲಿ ಹೊರಸೂಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ [[ಗ್ರಹ]]ಗಳಂತಹ ಶೀತಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಹಳ ವೇಗವಾಗಿ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು. (ಗೋಚರ ಬೆಳಕಿನ ವರ್ಣಪಟಲದಲ್ಲಿ, ನಕ್ಷತ್ರದಿಂದ ಬರುವ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಬೆಳಕು ಒಂದು ಗ್ರಹದ ಪ್ರತಿಫಲಿತ ಬೆಳಕನ್ನು ಮಂಕಾಗಿಸುತ್ತದೆ.)

ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕು ಸಕ್ರಿಯ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಗಳ ಮಧ್ಯ ಭಾಗವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲೂ ಕೂಡ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ಧೂಳುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಧಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಹೆಚ್ಚು ಕೆಂಪುಸರಿತವುಳ್ಳ ಅತಿದೂರದ ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಗಳು ದೀರ್ಘ ತರಂಗಾಂತರಗಳ ಕಡೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವುಗಳ ವರ್ಣಪಟಲದ ತುದಿಯ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಅತಿಗೆಂಪಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ವೇಗವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;ir_astronomy&quot; /&gt; 

=== ಕಲೆಯ ಇತಿಹಾಸ ===
[[ಚಿತ್ರ:Van Eyck - Arnolfini Portrait.jpg|thumb|ಜಾನ್‌ ವಾನ್‌ ಐಕೆಯ, ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ಯಾಲರಿಯ ಆರ್ನೊಲ್‌ಫಿನಿಯ ಚಿತ್ರ.]]
ಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗಿನ ಪದರವನ್ನು ತೋರಿಸಲು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಲಾವಿದರು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ ಬಿಡಿಸುವ ಅಂಡರ್‌ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಹೊರಗೆರೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು, ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಅವಗೆಂಪು ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=IR Reflectography for Non-destructive Analysis of Underdrawings in Art Objects |url=http://www.sensorsinc.com/artanalysis.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081208052302/http://www.sensorsinc.com/artanalysis.html |archive-date=2008-12-08 |accessdate=2009-02-20 |publisher=Sensors Unlimited, Inc.}}&lt;/ref&gt; ಇದು ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟೊಗ್ರಾಮ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಮಸಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಕೆಳಗಿರುವ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದಿರುವವರೆಗೆ ಇದು ಉಪಯುಕ್ತ. ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಚಿತ್ರದ ಪದರದಿಂದ ಅಂಡರ್‌ಡ್ರಾಯಿಂಗ್- ಅಥವಾ ಪದರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬಂದದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದರೆ -ಅಂತಹ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಕಲಾವಿದನು ಮಾಡಿದ ಪೆಂಟಿಮೆಂಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಮೂಲ ಕಲಾವಿದನ ಮುಖ್ಯ ಆವೃತ್ತಿಯೋ ಅಥವಾ ನಕಲೋ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು-ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿದ ಮಾರ್ಪಾಡಾದ ಕೃತಿಯೋ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೆಂಟಿಮೆಂಟಿ ಇದ್ದರೆ, ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮೂಲ ರೂಪದ್ದೇ ಆಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಕಾರ್ಯಾಭ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಉಪಯುಕ್ತ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.clevelandart.org/exhibcef/ConsExhib/html/grien.html |title=The Mass of Saint Gregory: Examining a Painting Using Infrared Reflectography |publisher=The Cleveland Museum of Art |accessdate=2009-02-20 |archive-date=2009-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090113225836/http://www.clevelandart.org/exhibcef/ConsExhib/html/grien.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

೧೪೩೪ ರ ಆರ್ನೊಲ್ಫಿನಿ ಪೋರ್ಟ್ರೆಟ್‍ನ ಇಂತಹ ಹಲವಾರು ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಪೈಕಿ, ಅವನ ಕಣ್ಣಿನ ಎತ್ತರಕ್ಕಿಂತ ಅವನ ಮುಖ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿತ್ತು, ಅವಳ ಕಣ್ಣು ಹೆಚ್ಚು ಮುಂದಕ್ಕೆ ನೋಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅವನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಾದವನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಂಡರ್‌ಡ್ರಾ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಬೇರೆಯದರಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮೂರನೇಯದರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಬಣ್ಣ ಬಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅವಗೆಂಪು ರಿಫ್ಲೆಕ್ಟೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;National Gallery Catalogues: The Fifteenth Century Netherlandish Paintings by Lorne Campbell, 1998, ISBN 185709171{{pn}}&lt;/ref&gt;

ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಧಗಳ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಅತಿಗೆಂಪಿನ ಉಪಯೋಗ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಡೆಡ್ ಸೀ ಸ್ಕ್ರಾಲ್ಸ್, ರೋಮನ್ ಕೃತಿ ವಿಲ್ಲಾ ಆಫ್ ದ ಪ್ಯಾಪಿರಿಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ದನ್‌ಹಾಂಗ್ ಗವಿಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಸಿಲ್ಕ್ ರೋಡ್ ಪಠ್ಯಗಳಂತಹ ಹಳೆಯ ಲಿಖಿತ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;[http://idp.bl.uk/pages/technical_resources.a4d International Dunhuang Project An Introduction to digital infrared photography and its application within IDP -paper pdf 6.4 MB]&lt;/ref&gt; ಶಾಯಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಮಸಿ ಬಳಸಿದಾಗ ಇನ್ನೂ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.

=== ಜೈವಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ===
[[ಚಿತ್ರ:wiki snake eats mouse.jpg|thumb|ಇಲಿಯನ್ನು ಹಾವು ತಿನ್ನುವ ಉಷ್ಣಲೇಖನ ಚಿತ್ರ]]
[[ಚಿತ್ರ:wiki bat.jpg|thumb|ಹಣ್ಣುಬಾವಲಿಯ ಉಷ್ಣಲೇಖನ ಚಿತ್ರ.]]
ಕುಳಿಮೂತಿ [[ಹಾವು]] ತನ್ನ [[ತಲೆ|ತಲೆಯ]] ಮೇಲೆ ಒಂದು ಜೊತೆ ಅವಗೆಂಪು ಸಂವೇದನಾವಾಹಕ ಕುಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಜೈವಿಕ ಅವಗೆಂಪು ಪತ್ತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿಖರವಾದ ಉಷ್ಣ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಕತೆ ಬಗ್ಗೆ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Thermal Modeling of Snake Infrared Reception: Evidence for Limited Detection Range |author=B. S. Jones; W. F. Lynn; M. O. Stone |journal=Journal of Theoretical Biology |volume=209 |issue=2 |pages=201–211 |year=2001 |doi=10.1006/jtbi.2000.2256}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |title=Biological Thermal Detection: Micromechanical and Microthermal Properties of Biological Infrared Receptors |author=V. Gorbunov; N. Fuchigami; M. Stone; M. Grace; V. V. Tsukruk |journal=Biomacromolecules |volume=3 |issue=1 |pages=106–115 |year=2002 |doi=10.1021/bm015591f}}&lt;/ref&gt;

ಉಷ್ಣಗ್ರಾಹಿ [[ಅಂಗ (ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ)|ಅಂಗ]] ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ [[ಪ್ರಾಣಿ|ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಂದರೆ]] [[ಹೆಬ್ಬಾವು|ಹೆಬ್ಬಾವುಗಳು]] (ಪೈನಾನಿಡೆ ಕುಟುಂಬ), ಕೆಲವು ಬೋವಾಗಳು (ಬೈಯೊಡೆ ಕುಟುಂಬ), ಸಾಮಾನ್ಯ [[ರಕ್ತ]] ಹೀರುವ [[ಬಾವಲಿ]] (''ಡೆಸ್ಮೊಡಾಸ್ ರೊಟಾಂಡಸ್''), ಜೀರ್ [[ದುಂಬಿ|ದುಂಬಿಗಳ]] ಒಂದು ವಿಧ (''ಮೆಲಾನೊಪಿಲಾ ಆಕ್ಯುಮಿನೆಟಾ'' ),&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Evans |first=W.G. |title=Infrared receptors in ''Melanophila acuminata'' De Geer |journal=Nature |volume=202 |pages=211 |year=1966 |doi=10.1038/202211a0}}&lt;/ref&gt; ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ [[ಚಿಟ್ಟೆ|ಚಿಟ್ಟೆಗಳು]] (''ಪ್ಯಾ‍ಚಿಲೊಪ್ಟಾ ಅರಿಸ್ಟೋಲೋಕಿಯೀ ''ಮತ್ತು ''ಟ್ರಾಯ್ಡೆಸ್ ರಡಾಮ್ಯಾಂಟಸ್ ಪ್ಲಟೇನಿ''), ಮತ್ತು ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ರಕ್ತ ಹೀರುವ ತಿಗಣೆಗಳು (''ಟ್ರೈಯಾಟೋಮಾ ಇನ್‌ಫೆಸ್ಟಾನ್ಸ್'' ).&lt;ref&gt;{{cite journal |author=A.L. Campbell, A.L. Naik, L. Sowards, M.O. Stone |title=Biological infrared imaging and sensing |journal=Micrometre |year=2002 |volume=33 |issue=2 |pages=211–225 |doi=10.1016/S0968-4328(01)00010-5}}&lt;/ref&gt;

=== ಫೋಟೊಬಯೊಮಾಡ್ಯುಲೇಷನ್ ===
ಸಮೀಪ ಅವಗೆಂಪು ಬೆಳಕು, ಅಥವಾ ಫೋಟೊಬಯೊಮಾಡ್ಯುಲೇಷನ್ ಅನ್ನು, [[ಕೀಮೋಥೆರಪಿ|ಕೀಮೊಥೆರಪಿ]] ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ [[ಬಾಯಿ ಹುಣ್ಣು]] ಮತ್ತು ಗಾಯ ವಾಸಿ ಮಾಡಲು  ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹರ್ಪಿಸ್ [[ವೈರಸ್]] ವಿರುದ್ಧ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲೂ ಕೆಲವು ಸಂಬಂಧಿತ ಕೆಲಸಗಳಿವೆ.&lt;ref&gt;Hargate G. A randomised double-blind study comparing the effect of 1072-nm light against placebo for the treatment of herpes labialis. Clin Exp Dermatol. 2006 Sep;31(5):638-41.[http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/16780494 PMID 16780494]&lt;/ref&gt; ಸಂಶೋಧನಾ ಪರಿಯೋಜನೆಗಳು ಸೈಟೊಕ್ರೋಮ್ ಸಿ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ಅಪ್‌ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕಾರ್ಯರೀತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇಂದ್ರ [[ನರಮಂಡಲ|ನರಮಂಡಲದ]] ವಾಸಿಮಾಡುವಿಕೆ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿವೆ. 

=== ವೈದ್ಯಕೀಯ ಉಪಯೋಗಗಳು ===
ಆಧುನಿಕ [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ|ವೈದ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಈ ರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನು ಉಳುಕಿದ ಅಥವಾ ಹೊರಳಿದ [[ಸ್ನಾಯು|ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ]] ಮತ್ತು [[ನರ|ನರಗಳ]] ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ದೀಪಗಳ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಲೇಜ಼ರ್ ಉಪಕರಣದಿಂದ ಈ ರಶ್ಮಿಪುಂಜವನ್ನು ತೀವ್ರವಾದ ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಲ ಕಿರಣವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು. ರಕ್ತ ವಿಕಿರಣವನ್ನು [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ|ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು. ಇಂಥ ಕಿರಣವನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾದ ದುರ್ಮಾಂಸದಿಂದ ದೇಹದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆರೋಗ್ಯಯುತವಾದ ಅವಯವಗಳಿಗೆ ಯಾವ ಕುಂದೂ ಆಗದಂತೆ ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕಬಹುದು. 

=== ಆರೋಗ್ಯ ಹಾನಿ ===
ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಅತಿ ಉಷ್ಣವು ಕಣ್ಣುಗಳ ಮತ್ತು ದೃಷ್ಟಿಯ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ವಿಕಿರಣವು ಅಗೋಚರವಾಗಿದೆ. ಅಂತಹ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಐಆರ್ ನಿರೋಧಕ ಕನ್ನಡಕವನ್ನು ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸಬೇಕು.&lt;ref&gt;https://books.google.com/books?id=E7-9unTgJrwC&amp;amp;pg=PA33&amp;amp;lpg=PA33&amp;amp;dq=ಇನ್‌ಫ್ರಾ‌ರೆಡ್‌+protective+goggles&lt;/ref&gt;
== ಅವಗೆಂಪು ಉತ್ಸರ್ಜಕವಾಗಿ ಭೂಮಿ ==
[[ಚಿತ್ರ:Greenhouse Effect-kn.svg|thumb|right|ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತೊರಿಸುವ ಚಿತ್ರ.]]
[[ಭೂಮಿ]]ಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಮತ್ತು ಮೋಡಗಳು [[ಸೂರ್ಯ]]ನಿಂದ ಬರುವ ಗೋಚರ ಮತ್ತು ಅಗೋಚರ ವಿಕಿರಣಗಳನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಗೆಂಪು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಉತ್ಸರ್ಜಿಸಿ ಮತ್ತೆ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸುತ್ತವೆ. ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ವಸ್ತುಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮೋಡದ  ಸಣ್ಣಹನಿಗಳು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಆವಿ, ಜೊತೆಗೆ [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್|ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್]], [[ಮೀಥೇನ್]], ನೈಟ್ರೆಸ್ ಆಕ್ಸೈಡ್, ಸಲ್ಫರ್ ಹೆಕ್ಸಾಫ್ಲೋರೈಡ್,ಮತ್ತು ಕ್ಲೋರೋಫ್ಲೂರೋಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು ಕೂಡ,&lt;ref&gt;{{cite web |title=Global Sources of Greenhouse Gases |work=Emissions of Greenhouse Gases in the United States 2000 |publisher=Energy Information Administration |date=2002-05-02 |url=http://www.eia.doe.gov/oiaf/1605/gg01rpt/emission.html |accessdate=2007-08-13 |archiveurl=https://archive.today/20120801023126/http://www.eia.gov/404r.cfm?v=http://www.eia.gov/oiaf/1605/gg01rpt/emission.html |archivedate=2012-08-01 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ಅತಿಗೆಂಪನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡು ಇದನ್ನು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲೂ ಪುನಃ ಪ್ರಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಅವಗೆಂಪು ಹೀರುಗಗಳು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಇರದಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ [[ಹಸಿರುಮನೆ ಪರಿಣಾಮ]]ವು ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣತೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Clouds &amp; Radiation |url=http://earthobservatory.nasa.gov/Library/Clouds/ |accessdate=2007-08-12}}&lt;/ref&gt;
== ಅವಗೆಂಪು ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ ==
ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಹರ್ಶೆಲ್‌ ಎಂಬ ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿ ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣವನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು. ೧೮೦೦ ರಲ್ಲಿ ಹರ್ಶೆಲ್‌‍ ತನ್ನ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು [[ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ]] ಆಫ್ [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‍ನಲ್ಲಿ]] ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಹರ್ಷೆಲ್‌ [[ಸೂರ್ಯ]]ನಿಂದ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣವನ್ನು [[ಅಶ್ರಕ|ಪಟ್ಟಕ]]ದ ಮೂಲಕ [[ವಕ್ರೀಭವನ|ವಕ್ರೀಭವಿಸುವಂತೆ]] ಮಾಡಿ ಅವಗೆಂಪು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು, ರೋಹಿತದಿಂದ ಹೊರಬಂದ [[ಕೆಂಪು]] ಭಾಗ, ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದುದನ್ನು [[ಉಷ್ಣಮಾಪನ|ಉಷ್ಣಮಾಪಕದ]] ಮೇಲೆ ದಾಖಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೋಡಿ ಆಶ್ಚರ್ಯ ಪಟ್ಟನು ಮತ್ತು ಇವನ್ನು &quot;ಕರೊಲಿಫಿಕ್ ರೇಸ್&quot; ಎಂದು ಕರೆದನು. ಬಿಳಿ ಬೆಳಕಿನ ರೋಹಿತದಲ್ಲಿ ನೀಲಿಯಿಂದ ರಕ್ತ ಬಣ್ಣದವರೆಗೂ ವಿವಿಧ ವರ್ಣಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ರಕ್ತವರ್ಣಕ್ಕೂ ಆಚೆ ಇರುವ ರಶ್ಮಿಗಳನ್ನು ಅವಗೆಂಪುವಿಕಿರಣಗಳು (ಇನ್‍ಫ್ರಾರೆಡ್ ರೇಡಿಯೇಷನ್) ಎಂದು ಕರೆದ. ”ಅವಗೆಂಪು&quot; ಎನ್ನುವ ಶಬ್ದವು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇಯ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://coolcosmos.ipac.caltech.edu/cosmic_classroom/classroom_activities/herschel_bio.html |title=Herschel Discovers Infrared Light&lt;!-- Bot generated title --&gt; |access-date=2010-06-17 |archive-date=2012-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120225094516/http://coolcosmos.ipac.caltech.edu/cosmic_classroom/classroom_activities/herschel_bio.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ದಿನಾಂಕಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:&lt;ref name=&quot;Miller2&quot; /&gt;
* ೧೮೩೫: [[ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯೊ ಮೆಲ್ಲೋನಿ|ಮೆಕೆಡೊನಿಯೊ ಮೆಲ್ಲೊನಿ]] ಮೊದಲ [[ಥರ್ಮೊಪೈಲ್]] ಐಆರ್ ಶೋಧಕವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದನು;
* ೧೮೬೦ [[ಗಸ್ಟಾವ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಕಿರ್ಖಫ್|ಗುಸ್ತವ್ ಕಿರ್ಚಾಫ್‌]] ಕೃಷ್ಣಕಾಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಸೂತ್ರೀಕರಿಸಿದನು &lt;math&gt;E=J(T,n)&lt;/math&gt;;
* ೧೮೭೩: ವಿಲ್ಲೊಗ್ಬಿ ಸ್ಮಿತ್ [[ಸೆಲೆನಿಯಮ್|ಸೆಲೇನಿಯಮ್‍ನ]] ದ್ಯುತಿವಾಹಕತೆನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು;
* ೧೮೭೯: ಸ್ಟೇಫಾನ್-ಬೊಲ್ಟ್ಜ್‌ಮ್ಯಾನ್ ನಿಯಮವು ಕೃಷ್ಣಕಾಯದಿಂದ ಹೊರಬರುವ ಶಕ್ತಿಯು &lt;math&gt;T^4&lt;/math&gt; ಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿತು.
* ೧೮೮೦ರ ದಶಕ ಮತ್ತು ೧೮೯೦ರ ದಶಕ: [[ಲಾರ್ಡ್ ರೇಲೆ|ಲಾರ್ಡ್ ರೇಲಿ]] ಮತ್ತು [[ವಿಲ್‍ಹೆಲ್ಮ್ ವೀನ್|ವಿಲ್‌ಹೆಲ್ಮ್ ವೀನ್]] ಇಬ್ಬರು ಸೇರಿ ಕೃಷ್ಣಕಾಯ [[ಸಮೀಕರಣ|ಸಮೀಕರಣದ]] ಭಾಗವನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಿದರು, ಅದರೆ ಎರಡು ಪರಿಹಾರಗಳು ಅದರ ಉಪಯುಕ್ತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಿಂತ ಹೊರಗೆ &quot;ದೊಡ್ಡದು ಮಾಡಿದ&quot; ಅಂದಾಜುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು &quot;ಯುವಿ ದುರಂತ ಮತ್ತು ಅವಗೆಂಪು ದುರಂತ &quot; ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
* ೧೯೦೧: [[ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಂಕ್]] ಕೃಷ್ಣಕಾಯ ಸಮೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಅವನು ಸಮ್ಮತಿಸಬಲ್ಲ ಶಕ್ತಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ಕ್ವಾಂಟೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿದನು.
* ೧೯೦೫: [[ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‍ಸ್ಟೈನ್|ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‌ಸ್ಟೀನ್]] ಫೋಟಾನ್ ಅನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು [[ದ್ಯುತಿವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿಣಾಮ|ದ್ಯುತಿವಿದ್ಯುತ್ ಪರಿಣಾಮದ]] ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದನು. ವಿಲಿಯಂ ಕೊಬ್ಲೆಂಟ್ಜ್ ರೋಹಿತದರ್ಶನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೊಮಾಪನದಲ್ಲಿಯೂ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದನು.
* ೧೯೧೭: ಥಿಯೊಡೋರ್ ಕೇಸ್ ಥ್ಯಾಲಸ್ ಸಲ್ಫೈಡ್ ಶೋಧಕವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದನು; [[ಒಂದನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಮೊದಲ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಬ್ರಿಟಿಷರು ಮೊದಲ ಅವಗೆಂಪು ಸರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ( ಐಆರ್‌ಎಸ್‌ಟಿ) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಒಂದು ಮೈಲಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ [[ವಿಮಾನ|ವಿಮಾನವನ್ನು]] ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು (೧.೬ ಕಿ.ಮೀ);
* ೧೯೩೫: ಸೀಸದ ಲವಣಗಳು - [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕ್ಷಿಪಣಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ;
* ೧೯೩೮: ಟಿಯು ಟಾ -ತಾಪವಿದ್ಯುತ್‍ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅವಗೆಂಪು ವಿಕಿರಣ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು.
* ೧೯೪೫: ಜ಼ೀಲ್‍ಗೆರಾಟ್ 1229 &quot;ವ್ಯಾಂಪೈರ್&quot; ಅವಗೆಂಪು ಆಯುಧ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪರಿಚಯಿಸಿಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮಿಲಿಟರಿ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಾಗಿಸಬಲ್ಲ ಅವಗೆಂಪು ಸಲಕರಣೆ.
* ೧೯೫೨: ಎಚ್. ವೆಲ್ಕರ್ InSb ಅನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಿದನು;
* ೧೯೫೦ರ ದಶಕ: ಪೌಲ್ ಕ್ರೂಸ್ (ಹನಿವೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇಂಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್|ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟ್ಸ್]] ೧೯೫೫ರ ಮೊದಲಿಗೆ ಅವಗೆಂಪು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು;
* ೧೯೫೦ರ ದಶಕ ಮತ್ತು ೧೯೬೦ರ ದಶಕ: ಅಭಿದಾನ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋಮಾಪಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಫ್ರೆಡ್ ನಿಕೊಡೇಮೆನಸ್, ಜಿ.ಜೆ. ಜಿಸ್ಸಿಸ್, ಮತ್ತು ಆರ್. ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು, ಜೋನ್ಸ್ ''ಡಿ'' * ಅನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು;
* ೧೯೫೮: ಡಬ್ಲ್ಯೂ.ಡಿ ಲಾಸನ್ (ಮಾಲ್ವೆರ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ರೇಡಾರ್ ಎಸ್ಟಾಬ್ಲಿಷ್ಮೆಂಟ್) HgCdTe ಯ ಐಆರ್ ಪತ್ತೆ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು;
* ೧೯೫೮: ಫಾಲ್ಕನ್ ಮತ್ತು ಸೈಡ್‌ವಿಂಡರ್ ಅವಗೆಂಪು ಬಳಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪೌಲ್ ಕ್ರೂಸ್ ಹಾಗೂ ಇತರರ ಅವಗೆಂಪು ಸಂವೇದಕಗಳ ಮೇಲೆ ಮೊದಲ [[ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕ]] ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.
* ೧೯೬೧: ಜೆ. ಕೂಪರ್ ತಾಪವಿದ್ಯುತ್ ಪತ್ತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು;
* ೧೯೬೨: ಕ್ರೂಸ್ ಮತ್ತು ? ರೋಡಾಟ್ HgCdTe ಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು; ಸಿಗ್ನಲ್ ಎಲೆಮೆಂಟ್ ಮತ್ತು ರೇಖಾತ್ಮಕ ವ್ಯೂಹಗಳು ಲಭ್ಯವಾದವು;
* ೧೯೬೫: ಮೊದಲ ಐಆರ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್; ಮೊದಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಇಮೇಜರ್‌ಗಳು (ಬಾರ್ನ್ಸ್, ಅಜೆಮಾ (ಈಗ ಎಫ್‌ಎಲ್‌ಐಆರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಇನ್ಕ್ ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.) ರಿಚರ್ಡ್ ಹಡ್ಸನ್‌ರ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಪುಸ್ತಕ; ಹ್ಯೂಸ್‍ರಿಂದ ಎಫ್೪ ಟಿಆರ್‌ಎ‌ಎಮ್ ಎಫ್‌ಎಲ್‌ಐಆರ್; ಫ್ರೆಡ್ ಸಿಮನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎ.ಟಿ.ಸ್ಟೇರ್ ಇವರುಗಳು ಫಿನಾಮಿನೊಲಾಜಿಯ ಆದ್ಯಪ್ರವರ್ತಕರಾದರು; ಯು.ಎಸ್ ಸೈನ್ಯದ ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ರಚನೆಯಾಯಿತು (ಈಗ ರಾತ್ರಿ ದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂವೇದಕ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ (ಎನ್‌ವಿಇಎಸ್‌ಡಿ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ರ್‍ಯಾಚೆಟ್ಸ್‌‍ ಪತ್ತೆ, ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಮಾಡೆಲಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು.
* ೧೯೭೦: ವಿಲಾರ್ಡ್ ಬಾಯ್ಲ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಇ.ಸ್ಮಿತ್ ಅವರು ಸಿಸಿಡಿಯನ್ನು ಬೆಲ್‌ಲ್ಯಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಿಚ್ಛರ್ ಫೋನ್‌ಗಾಗಿ ಬಳಸಿದರು.
* ೧೯೭೨: ಕಾಮನ್ ಮಾಡ್ಯುಲ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‍ನ್ನು ಎನ್‌ವಿಇಎಸ್‌ಡಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು;
* ೧೯೭೮: ಅವಗೆಂಪು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರವು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. ಮೌನಾ ಕೀನ IRTFನಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ೩೨X೩೨ ಮತ್ತು ೬೪X೬೪ ಅಳತೆಯ ವ್ಯೂಹಗಳನ್ನು InSb, HgCdTe ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು.
== ಆಕರಗಳು ==
{{Reflist|2}}
== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==
{{Wiktionary|infrared}}
{{Commons category|Infrared}}
* [http://www.sciencedirect.com/science/journal/13504495 ScienceDirect.com ಮೂಲಕ ಅವಗೆಂಪು ಕಿರಣಗಳ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಪತ್ರಿಕೆ]
* [https://www.neonics.co.th/%E0%B8%AA%E0%B8%B4%E0%B8%99%E0%B8%84%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%81/infrared-thermometer ಅವಗೆಂಪು ಥರ್ಮಾಮೀಟರ್]
* [http://scienceofspectroscopy.info/ ವಿಕಿ ಜಾಲತಾಣದ ಮೂಲಕ ಅವಗೆಂಪು ಕಿರಣಗಳ ರೋಹಿತದರ್ಶನ ನಾಸಾ ''ಓಪನ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್‌'']  {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100722040446/http://www.scienceofspectroscopy.info/ |date=2010-07-22 }}
* [http://imagers.gsfc.nasa.gov/ems/infrared.html ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್‌ ವೇವ್ಸ್‌ ಡಿಟೇಲ್ಡ್‌ ಎಕ್ಲಪ್ಲನೇಶನ್‌ ಆಫ್ ಇನ್‌ಫ್ರಾರೆಡ್ ಲೈಟ್‌.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060114051647/http://imagers.gsfc.nasa.gov/ems/infrared.html |date=2006-01-14 }}
* [http://www.omega.com/literature/transactions/volume1/historical1.html ಇನ್‍ಫ್ರಾರೆಡ್‌ ಎ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್‍ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070807034953/http://www.omega.com/literature/transactions/volume1/historical1.html |date=2007-08-07 }}


{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಅತಿರಕ್ತ ವಿಕಿರಣ}}{{DEFAULTSORT:Infrared}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]]
[[ವರ್ಗ:ವಿಕಿರಣ]]
[[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]]</text>
      <sha1>lsnc9em8a75hl3gxh7ionu7842ittuo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23946</id>
    <revision>
      <id>1374886</id>
      <parentid>1372358</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T06:11:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>69876</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1374886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="159447" sha1="6zvuhe105lzamnmnbf2sa96seio7k7a" xml:space="preserve">{{Infobox disease
 | Name      = Malnutrition
 | Image     = Orange ribbon.svg
 | Caption    = The orange ribbon—an [[awareness ribbon]] for malnutrition.
 | Width = 120
 | DiseasesDB   = 
 | ICD10     = 
 | ICD9      = 263.9
 | ICDO      = 
 | OMIM      = 
 | MedlinePlus  = 
 | eMedicineSubj = ped
 | eMedicineTopic = 1360
 | MeshID     = D044342
}}
'''ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ''' ಎಂಬುದು ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದ, ವಿಪರೀತದ ಅಥವಾ ಅಸಮತೋಲನದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯಗಳ]] ಸೇವನೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{DorlandsDict|five/000062745|malnutrition}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book
 | last = Sullivan
 | first = arthur
 | coauthors = Steven M. Sheffrin
 | title = Economics: Principles in action
 | publisher = Prentice Hall
 | year = 2003
 | location = Upper Saddle River, New Jersey 07458
 | pages = 481
 | url = https://www.savvas.com/index.cfm?locator=PSZu4y&amp;PMDbSiteId=2781&amp;PMDbSolutionId=6724&amp;PMDbSubSolutionId=&amp;PMDbCategoryId=815&amp;PMDbSubCategoryId=24843&amp;PMDbSubjectAreaId=&amp;PMDbProgramId=23061
 | doi = 
 | id = 
 | isbn = 0-13-063085-3
 | access-date = 2021-02-24
 | archive-date = 2018-12-26
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20181226045718/https://www.savvas.com/index.cfm?locator=PSZu4y&amp;PMDbSiteId=2781&amp;PMDbSolutionId=6724&amp;PMDbSubSolutionId=&amp;PMDbCategoryId=815&amp;PMDbSubCategoryId=24843&amp;PMDbSubjectAreaId=&amp;PMDbProgramId=23061
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;
ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಯಾವ ಯಾವ ಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅನೇಕ ಬೇರೆಬೇರೆ ರೀತಿಯ [[ಪೋಷಣಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವ್ಯಾಧಿಗಳು]] ಉಂಟಾಗಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ವಿಶ್ವದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಅತ್ಯಂತ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಅಪಾಯ/ಬೆದರಿಕೆ ಎಂದು [[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ]]ಯು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯೆಡೆಗೆ ಬೊಟ್ಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;economist&quot;&gt;[http://www.economist.com/world/international/displaystory.cfm?story_id=10566634 ಮಾಲ್‌ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್‌] ದ ಸ್ಟಾರ್ವೆಲಿಂಗ್ಸ್‌&lt;/ref&gt; [[ಪೋಷಣೆ]]ಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಬಹು ಪ್ರಭಾವಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೆಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಭಾವನೆ ಇದೆ.&lt;ref name=&quot;economist&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hiddenhunger&quot;&gt;[https://www.nytimes.com/2009/05/24/opinion/24kristof.html ದ ಹಿಡನ್‌ ಹಂಗರ್‌]&lt;/ref&gt; [[ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಬೆಣ್ಣೆ]]ಯಂತಹಾ [[ಸಾರಭರಿತಗೊಳಿಸಿದ]] ಸ್ಯಾಷೆ/ಕಿರುಸಂಚಿಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪುಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ನೇರವಾಗಿ [[ಪೂರಕಾಂಶ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ತುರ್ತು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಾದ [[ಸೂಕ್ಷ್ಮಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯ]]ಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದೂ ಸೇರಿದೆ.&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8114750.stm ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬಡವರ ಪೋಷಣೆಯತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತಿವೆ]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;time&quot;&gt;http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1914655,00.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130826150457/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1914655,00.html |date=2013-08-26 }} ಒಂದು ಮಾತ್ರೆ ಅನಾರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಬಲ್ಲದೇ? ಯಾರೂ ಚರ್ಚಿಸಲು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿಲ್ಲ&lt;/ref&gt; ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೆರವು ಸಮುದಾಯಗಳು ಬಳಸುವ [[ದುರ್ಭಿಕ್ಷ ಪರಿಹಾರ]] ಸೂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅನೇಕ ವೇಳೆ [[ಕಾನೂನು]] ಪ್ರಕಾರ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಂಡಿರುವಂತೆ ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಹಣವು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುವುದರಿಂದ ದಾನಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಆಹಾರವನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲಿಗೆ ಹಸಿದವರಿಗೆ ಅವರು ನೇರವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಕೃಷಿಕ]]ರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಿ ಆಹಾರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ [[ನಗದು]] ಇಲ್ಲವೇ ನಗದು ಸಲ್ಲಿಕೆ ಹುಂಡಿಗಳನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;csmonitor&quot;&gt;[http://www.csmonitor.com/2008/0604/p01s02-woaf.html UN ಸಹಾಯದ ಚರ್ಚೆ: ಆಹಾರ ಬೇಡ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿ?]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wfp&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.wfp.org/english/?ModuleID=137&amp;Key=2899 |title=ದುರ್ಭರ ಹಸಿವು ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ನಗದು/ಹಣವು ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ |access-date=2022-10-14 |archive-date=2009-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090212124012/http://www.wfp.org/english/?ModuleID=137&amp;Key=2899 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
[[ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ನೀರಾವರಿ]]ಗಳಂತಹಾ ಆಧುನಿಕ [[ಕೃಷಿ]]ಯು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಮೇಲೆ ಹಣ ಹೂಡುವುದು ಒಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಬಹುಪಾಲು [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ವಿಶ್ವ]]ದಲ್ಲಿ [[ಹಸಿವಿ]]ನ ಸಮಸ್ಯೆಯು ನೀಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;obama&quot;&gt;[https://www.nytimes.com/2009/07/09/world/europe/09food.html ಒಬಾಮಾರು ತಮ್ಮ $15 ಶತಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಬಡ ರೈತರಿಗೆ ಸಹಾಯ ನೀಡಲು ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಗಳ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಲಿದ್ದಾರೆ]&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌‌]]ನ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ರೈತರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಸಹಾಯಧನಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿತವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳ ಬಳಕೆಯ ಪಸರಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕೆಲ ಪರಿಸರಸಂರಕ್ಷಣಾ ಗುಂಪುಗಳು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ.&lt;ref name=&quot;newyorktimes&quot;&gt;[https://www.nytimes.com/2007/12/02/world/africa/02malawi.html?pagewanted=1&amp;amp;_r=1 ಎಂಡಿಂಗ್‌ ಫೆಮೈನ್‌, ಸಿಂಪ್ಲಿ ಬೈ ಇಗ್ನೋರಿಂಗ್‌ ದ ಎಕ್ಸ್‌ಪರ್ಟ್ಸ್‌‌]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;atlantic&quot;&gt;https://www.theatlantic.com/issues/97jan/borlaug/borlaug.htm ಮರೆಯಲಾದ ಮಾನವಕುಲದ ಮಹಾದಾನಿ&lt;/ref&gt;

==ಪರಿಣಾಮಗಳು==
{{Seealso|child mortality|iodine deficiency}}
===ಮರಣಪ್ರಮಾಣ/ಸಾವಿನ ದರ===
ಜೀನ್‌ ಜೀಯೆಗ್ಲರ್‌‌ರ ಪ್ರಕಾರ (2000ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ ಮಾರ್ಚ್‌ 2008ರವರೆಗೆ ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪ ವರದಿಗಾರರು), ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಮರಣಪ್ರಮಾಣ/ಸಾವಿನ ದರವು 2006ರಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮರಣಪ್ರಮಾಣ/ಸಾವಿನ ದರದ 58%ರಷ್ಟಿದೆ : &quot;ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಕಾರಣಗಳೂ ಸೇರಿ ಸರಿಸುಮಾರು 62 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹನ್ನೆರಡು ಜನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಕೊರತೆ ಹೊಂದಿರುವವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;library.thinkquest.org&quot;&gt;{{Cite web |url=http://library.thinkquest.org/C002291/high/present/stats.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-12 |archive-date=2011-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111118092329/http://library.thinkquest.org/C002291/high/present/stats.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; 36 ದಶಲಕ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಹಸಿವಿನಿಂದ ಅಥವಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದಾಗಿ 2006ರಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸಿದ್ದರು&quot;.&lt;ref&gt;[[ಜೀನ್‌ ಜೀಯೆಗ್ಲರ್]], ''L'Empire de la honte'', ಫಾಯರ್ಡ್‌, 2007 ISBN 978-2-253-12115-2 p.130.&lt;/ref&gt;
[[ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಘಟನೆ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರಸ್ತುತ [[ಮಕ್ಕಳ ಮರಣಪ್ರಮಾಣ]]ದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;economist&quot; /&gt; ಕೊರತೆತೂಕದ ಜನನಗಳು ಹಾಗೂ ಅಂತರ-ಗರ್ಭಕೋಶೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಪರಿಮಿತಿಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 2.2 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇನ್ನೂ 1.4 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳ ಸಾವಿಗೆ ಎದೆಹಾಲು ಕುಡಿಸುವಿಕೆಯೇ ಇರದ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕುಡಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇತರೆ ಕೊರತೆಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ A ಜೀವಸತ್ವ ಅಥವಾ ಸತುವುಗಳ ಕೊರತೆಯಂತಹವು 1 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತಿವೆ. [[ದ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಟ್‌‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ, ಮೊದಲೆರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸರಿಪಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತ ಮಕ್ಕಳು ಕನಿಷ್ಟ ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಾಧನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಹವರುಗಳಿಗೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಕ್ಕಳು ಕೂಡಾ ಕೃಶರಾಗುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಈ ಮುನ್ನಾ ದಡಾರ/ದಢಾರ, ಶ್ವಾಸಕೋಸದ ಉರಿಯೂತ/ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ ಹಾಗೂ ಅತಿಸಾರ/ಭೇದಿಗಳಂತಹಾ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ/ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸುವಂತಹಾ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಬೀರಬಲ್ಲದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;economist&quot; /&gt;
===ಅನಾರೋಗ್ಯ===
ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು ಸೋಂಕಿನ ಹಾಗೂ ಸೋಂಕು ಜಾಡ್ಯಗಳ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಕ್ಷಯರೋಗ]]ವು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡಾಗ ಇದು ಬಹಳ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |journal=PLoS Med |year=2007 |volume=4 |issue=5 |pages=e115 |title=Malnutrition and infection: complex mechanisms and global impacts |author=Schaible UE, Kaufmann SH |doi=10.1371/journal.pmed.0040115 |pmid=17472433 |url=http://medicine.plosjournals.org/perlserv/?request=get-document&amp;doi=10.1371/journal.pmed.0040115 }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; ಸುರಕ್ಷಿತ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಇರುವ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರೋಗ್ಯದ ಅಪಾಯಗಳು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಲ್ಲದು. ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಮೆದುಳಿನ ಅಸಮರ್ಪಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು ತಳಮಟ್ಟದವರೆಗೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿದೆಯೆಂಬ ಸೂಚನೆಯೂ ಆಗಿರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪೀಡಿತರು ಆಹಾರ ಪಡೆಯಲು, ಆದಾಯ ಗಳಿಸಲು ಅಥವಾ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಗಳ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಶಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.
{| class=&quot;wikitable sortable &quot; border=&quot;1&quot;
|-
! ಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯಗಳು
! ಕೊರತೆ
! ಅಧಿಕ್ಯತೆ
|-
| [[ಆಹಾರ ಚೈತನ್ಯ]]
| [[ನಿರಾಹಾರ/ಉಪವಾಸ]], [[ದೇಹಕ್ಷಯ]]
| [[ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜು]], [[ಮಧುಮೇಹ/ಸಿಹಿಮೂತ್ರರೋಗ]], [[ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳೀಯ ಕಾಯಿಲೆ]]
|-
| [[ಸರಳ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌‌ಗಳು]]
| ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
| [[ಮಧುಮೇಹ/ಸಿಹಿಮೂತ್ರರೋಗ]], [[ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜು]]
|-
| [[ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌‌ಗಳು]]
| ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
| [[ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜು]]
|-
| [[ಸಂತೃಪ್ತ ಕೊಬ್ಬು]]
| ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಲೈಂಗಿಕ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಮಟ್ಟಗಳು&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://deepfitness.com/705/The-Big-T-How-Your-Lifestyle-Influences-Your-Testosterone-Levels.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-12 |archive-date=2014-03-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140317111926/http://deepfitness.com/705/The-Big-T-How-Your-Lifestyle-Influences-Your-Testosterone-Levels.aspx |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| [[ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳೀಯ ಕಾಯಿಲೆ]] 
|-
| [[ಅಪರಿಮಿತ ಕೊಬ್ಬು]]
| ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
| [[ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳೀಯ ಕಾಯಿಲೆ]]
|-
| [[ಅಸಂತೃಪ್ತ ಕೊಬ್ಬು]]
| ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
| [[ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜು]]
|-
| [[ಕೊಬ್ಬು]]
| ಮೇದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವ ಜೀವಸತ್ವಗಳ ಅರೆಜೀರ್ಣತೆ, [[ಮೊಲ ಉಪವಾಸ/ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ವಿಷಪ್ರಾಶನ]] (ಪ್ರೊಟೀನ್‌‌‌ ಸೇವನೆ ಅತಿಯಾಗಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ)
| [[ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳೀಯ ಕಾಯಿಲೆ]] (ಕೆಲವರು ಮಾತ್ರ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ)
|-
| ಒಮೇಗಾ/ಅಂತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ 3 ಕೊಬ್ಬಿನಂಶಗಳು
| [[ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳೀಯ ಕಾಯಿಲೆ]]
| ರಕ್ತಸ್ರಾವ, ಅಧಿಕ ರಕ್ತಸ್ರಾವ
|-
| ಒಮೇಗಾ/ಅಂತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ 6 ಕೊಬ್ಬಿನಂಶಗಳು
| ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
| [[ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳೀಯ ಕಾಯಿಲೆ]], [[ಅರ್ಬುದ]]
|-
| [[ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌‌/ಮೇದಸ್ಸು]]
| ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ
| [[ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳೀಯ ಕಾಯಿಲೆ]] 
|-
| [[ಪ್ರೊಟೀನ್‌‌‌]]
| [[ಕ್ವಾಷಿಯೋರ್ಕರ್‌‌‌/ಕಾರ್ಬೋರೇಟ್‌ಗಳ ಅಧಿಕ್ಯತೆ ]]
| [[ಮೊಲ ಉಪವಾಸ/ಪ್ರೊಟೀನ್‌ ವಿಷಪ್ರಾಶನ]]
|-
| [[ಸೋಡಿಯಂ]]
| [[ಸೋಡಿಯಂರಾಹಿತ್ಯತೆ]]
| [[ಸೋಡಿಯಂಅಧಿಕ್ಯತೆ]], [[ರಕ್ತದೊತ್ತಡ]]
|-
| [[ಕಬ್ಬಿಣ]]
| [[ರಕ್ತಹೀನತೆ]]
| [[ಯಕೃತ್ತಿನ ತೀವ್ರರೋಗ]], [[ಹೃದಯದ ಕಾಯಿಲೆ]]
|-
| [[ಅಯೋಡಿನ್‌‌]]
| [[ಗಳಗಂಡ| ಗಳಗಂಡ (ಗಾಯ್ಟರ್‌‌) ]], [[ತೀವ್ರತರ ಥೈರಾಯ್ಡ್‌]]
| [[ಅಯೋಡಿನ್‌‌ ವಿಷತ್ವ]] (ಗಾಯ್ಟರ್‌‌/ಗಳಗಂಡ, ತೀವ್ರತರ ಥೈರಾಯ್ಡ್‌)
|-
| [[A ಜೀವಸತ್ವ]]
| [[ಕ್ಸೆರೋಫ್ತಾಲ್ಮಿಯಾ]] ಹಾಗೂ ಸಂಜೆಗುರುಡು/ರಾತ್ರಿಗುರುಡು, ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟಿರೋನ್‌‌ನ ಅಲ್ಪ ಮಟ್ಟ
| [[ಹೈಪರ್‌‌/ತೀವ್ರವಿಟಮಿನೋಸಿಸ್‌‌ A]] (ಯಕೃತ್ತಿನ ತೀವ್ರರೋಗ, ಕೂದಲಿಗೆ ಹಾನಿ/ನಷ್ಟ)
|-
| [[B1 ಜೀವಸತ್ವ|B&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt; ಜೀವಸತ್ವ]]
| [[ಬೆರಿ-ಬೆರಿ]]
| 
|-
| [[B2 ಜೀವಸತ್ವ|B&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; ಜೀವಸತ್ವ]]
| ಚರ್ಮದ ಬಿರುಕುಬಿಡುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹುಣ್ಣಾಗುವಿಕೆ
| 
|-
| B&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; ಜೀವಸತ್ವ (ನಿಕೊಟಿನಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ/ನಯಸಿನ್)
| [[ಪಿಲೇಗ್ರ]]
| [[ಅಜೀರ್ಣ]], [[ಹೃದಯದ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಸಂಕೋಚನೆ]], ಜನನದೋಷಗಳು
|-
| [[B12 ಜೀವಸತ್ವ|B&lt;sub&gt;12&lt;/sub&gt; ಜೀವಸತ್ವ]]
| [[ಪ್ರಬಲ/ಮಾರಕ ರಕ್ತಹೀನತೆ]]
| 
|-
| [[C ಜೀವಸತ್ವ]]
| [[ರಕ್ತಪಿತ್ತವ್ಯಾಧಿ]]
| [[ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ]]ವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ [[ಅತಿಸಾರ/ಭೇದಿ]]
|-
| [[D ಜೀವಸತ್ವ]]
| [[ರಿಕೆಟ್ಸ್‌ ವ್ಯಾಧಿ]]
| [[ಹೈಪರ್‌‌/ತೀವ್ರವಿಟಮಿನೋಸಿಸ್‌‌ D]] (ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ, ವಾಂತಿ, ಮಲಬದ್ಧತೆ)
|-
| [[E ಜೀವಸತ್ವ]]
| ನರದೌರ್ಬಲ್ಯದ ವ್ಯಾಧಿಗಳು
| [[ಹೈಪರ್‌‌/ತೀವ್ರವಿಟಮಿನೋಸಿಸ್‌‌ E]] (ರಕ್ತಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ: ಅಧಿಕ ರಕ್ತಸ್ರಾವ)
|-
| [[K ಜೀವಸತ್ವ]]
| [[ರಕ್ತಸ್ರಾವ]]
| 
|-
| [[ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ]]
| [[ಅಸ್ಥಿರಂಧ್ರತೆ]], [[ಟೆಟನಿ ಸ್ನಾಯು ಸೆಡೆತ]], [[ಕೈ ಅಥವಾ ಕಾಲ್ಬೆರಳುಗಳ ಸ್ನಾಯು ಸೆಡೆತ]], [[ಕಂಠಕುಹರದ ಸೆಳೆತ]], [[ಹೃದಯದ ಸ್ನಾಯುಸೆಡೆತ]]
| [[ಆಯಾಸ/ದಣಿವು]], [[ಖಿನ್ನತೆ]], [[ದಿಗ್ಭ್ರಾಂತಿ]], [[ಅನೋರೆಕ್ಸಿಯಾ]], [[ಪಿತ್ತೋದ್ರೇಕ]], [[ವಾಂತಿ]], [[ಮಲಬದ್ಧತೆ]], [[ಮೆದೋಜೀರಕದ ಉರಿಯೂತ]], [[ಅಧಿಕ ಮೂತ್ರವಿಸರ್ಜನೆ]]
|-
| [[ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಂ]]
| [[ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ]]
| ನಿಶ್ಶಕ್ತಿ, ಪಿತ್ತೋದ್ರೇಕ, ವಾಂತಿ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಹಾಗೂ [[ಕಡಿಮೆ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ]]
|-
| [[ಪೊಟ್ಯಾಷಿಯಮ್‌‌]]
| [[ಪೊಟ್ಯಾಷಿಯಮ್‌‌ರಾಹಿತ್ಯತೆ]], [[ಹೃದಯದ ಸ್ನಾಯುಸೆಡೆತ]]
| [[ಪೊಟ್ಯಾಷಿಯಮ್‌‌ಅಧಿಕ್ಯತೆ]], [[ಹೃದಯಾತಿಸ್ಪಂದನ]]
|}
===ಮಾನಸಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು===
[[ದ ಲ್ಯಾನ್ಸೆಟ್‌‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ, [[ಅಯೋಡಿನ್‌‌ ಕೊರತೆ]]ಯ ರೂಪದ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು &quot;ಮಾನಸಿಕ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ತಡೆಯಬಹುದಾದ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಬಹುಪ್ರಧಾನ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;salt&quot;&gt;[https://www.nytimes.com/2006/12/16/health/16iodine.html?fta=y ವಿಶ್ವದ IQ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ರಹಸ್ಯವು ಉಪ್ಪಿನಲ್ಲಿದೆ]&lt;/ref&gt; ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಶಿಶುಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಮಿತವಾದ [[ಅಯೋಡಿನ್‌‌ ಕೊರತೆ]] ಕೂಡಾ 10ರಿಂದ 15 I.Q. ಪಾಯಿಂಟ್‌/ಅಂಶಗಳಷ್ಟು [[ಬುದ್ಧಿಶಕ್ತಿ]]ಯ ಕೊರತೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನಾತೀತ ನಷ್ಟವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;salt&quot; /&gt; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಹಾಗೂ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮಗಳಾದ ಅಂಗವಿಕಲತೆಗೆ ದಾರಿಮಾಡುವ ಗಾಯ್ಟರ್‌‌/ಗಳಗಂಡ, ಕ್ರೆಟಿನ್‌ ರೋಗ ಹಾಗೂ ಕುಬ್ಜತೆ — ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ವಿಶ್ವದ ಶೇಕಡಾ 16 ಜನರು ಕನಿಷ್ಟ ಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುತ್ತಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಊದಿಕೊಂಡ ಥೈರಾಯ್ಡ್‌ ಗ್ರಂಥಿಯಿರುವ ಗಾಯ್ಟರ್‌‌/ಗಳಗಂಡದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;salt&quot; /&gt;
ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸೂಚಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಹವ್ಯಾಸಗಳು, ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣ ಹಾಗೂ ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿಯ ಅಗಾಧ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಧನಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ.
ಕೆಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶಿಕ್ಷಕರು, ನೀತಿ ನಿರೂಪಕರು ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಣಾತ್ಮಕ ಆಹಾರಸೇವಾ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸುಧಾರಿತ ಪೋಷಣಾ ವಿಷಯ ಹಾಗೂ ಪೋಷಣೆಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯಿಂದ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳವರೆಗಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಉಪಹಾರಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಹಾಗೂ ಪೋಷಣೆಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಯಶಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದು ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal | title=The impact of health and nutrition on education | author=Jere R. Behrman | journal=World Bank Research Observer | volume=11 | issue=1 | pages=23–37 | year=1996}}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಸ್ತುತ 10%ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಸ್ನಾತಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾದ ಐದು ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣ್ಣು ಹಾಗೂ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ತಾವು ಸೇವಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;ACHA-p195&quot;&gt;{{cite journal |title=American College Health Association National College Health Assessment Spring 2006 Reference Group data report (abridged) |journal=J Am Coll Health |volume=55 |issue=4 |pages=195–206 |year=2007 |pmid=17319325 }}&lt;/ref&gt; ಉತ್ತಮ ಪೋಷಣೆಯು ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೆನಪಿನ ಶಕ್ತಿಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ; ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿರುವವರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಮರಣೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ತೋರಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Benton D, Sargent J |title=Breakfast, blood glucose and memory |journal=Biol Psychol |volume=33 |issue=2-3 |pages=207–10 |year=1992 |month=July |pmid=1525295 }}&lt;/ref&gt; ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಫೀನ್‌ಮುಕ್ತ ಸೇವನೆಯೋಗ್ಯ ಸೋಡಾ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರಣ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುವವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಮೊಸರನ್ನು ಸೇವಿಸುವವರು ವಿವೇಚನಾಯುಕ್ತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ತೋರಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Kanarek RB, Swinney D |title=Effects of food snacks on cognitive performance in male college students |journal=Appetite |volume=14 |issue=1 |pages=15–27 |year=1990 |month=February |pmid=2310175 }}&lt;/ref&gt; ಪೋಷಣೆಯ ಕೊರತೆಗಳು 1951ರಷ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿನ ಕಲಿಕೆಯ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Whitley JR, O'Dell BL, Hogan AG |title=Effect of diet on maze learning in second generation rats; folic acid deficiency |journal=J. Nutr. |volume=45 |issue=1 |pages=153–60 |year=1951 |month=September |pmid=14880969 }}&lt;/ref&gt;
:&quot;ಉತ್ತಮ ಕಲಿಕೆಯ ಸಾಧನೆಯು ಕಲಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಮರಣೆ ಸಂಬಂಧಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಆಹಾರದಿಂದ ಆಗುವ ಪ್ರಭಾವಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ&quot;.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Umezawa M, Kogishi K, Tojo H, ''et al.'' |title=High-linoleate and high-alpha-linolenate diets affect learning ability and natural behavior in SAMR1 mice |journal=J. Nutr. |volume=129 |issue=2 |pages=431–7 |year=1999 |month=February |pmid=10024623 }}&lt;/ref&gt;
&quot;ಪೋಷಣೆಶಾಸ್ತ್ರ-ಕಲಿಕೆಗಳ ನಡುವಿನ ನಂಟು&quot; ಎಂಬುದು ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ಕಲಿಕೆಗಳ ನಡುವಿನ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. 
:&quot;ಉತ್ತಮ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಸಹಿತ ಮಕ್ಕಳು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಧನೆ ತೋರುತ್ತಾರೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಭಾಗಶಃ ಅವರು ಶಾಲೆಗೆ ಬೇಗನೆ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಕಲಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಸಿಗುವುದು ಒಂದು ವಿಧವಾದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅವಧಿಯ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಲಿಕಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಏರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿರುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Glewwe P, Jacoby H, King E |title=Early childhood nutrition and academic achievement: A longitudinal analysis |journal=Journal of Public Economics |volume=81 |issue=3 |pages=345–68 |year=2001}}&lt;/ref&gt;
:ಶೇಕಡಾ 91%ರಷ್ಟು ಸ್ನಾತಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತಾವು ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರೆ, ಕೇವಲ 7%ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಮಾತ್ರವೇ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಣ್ಣು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;ACHA-p195&quot; /&gt; 
:ಪೋಷಣೆಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣವು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಭಾವಿ ಕಾರ್ಯ ಮಾದರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಡ್‌ ಫುಡ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌‌ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್ಸ್‌ ರಿಯಾಕ್ಟ್‌ ಕ್ವಿಕ್‌ಲಿ ಟು ದ ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದೇರ್‌ ಕ್ಲಯಂಟ್ಸ್‌ ಅಚೀವ್‌ಮೆಂಟ್‌ : A ಲಾಂಗಿಟ್ಯೂಡಿನಲ್‌ ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌‌. ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌‌ ಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌‌, 81(3), 345-368.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Guernsey L |title=Many colleges clear their tables of steak, substitute fruit and pasta |journal=Chronicle of Higher Education |volume=39 |issue=26 |pages=A30 |year=1993}}&lt;/ref&gt;
:ಪೋಷಣೆಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಹೆಚ್ಚು &quot;ಬದ್ಧತೆಯಿರುವ&quot; ಕಲಿಕಾ ಮಾದರಿಗಳು ಕಲಿಕಾ ಆವರ್ತನದ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಆವೇಗವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Duster T, Waters A |title=Engaged learning across the curriculum: The vertical integration of food for thought |journal=Liberal Education |volume=92 |issue=2 |pages=42 |year=2006}}&lt;/ref&gt;
ಓರ್ವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪೋಷಣೀಯ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೂ ಆತನ/ಆಕೆಯ ಸರಾಸರಿ ಶ್ರೇಣಿಯಂಶ/ಗ್ರೇಡ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್‌ ಆವರೇಜ್‌ (G.P.A.)ಗೂ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಂತಹಾ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಬೌದ್ಧಿಕ ಆರೋಗ್ಯವು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆಯೆಂಬುದು ಮತ್ತೊಂದು [[ಅಸಂಗತವಲ್ಲದ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ]]ವೆಂಬುದನ್ನು ರುಜುವಾತುಪಡಿಸಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾರಭೂತ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಿವೆ.
ಪೋಷಣೆಯ ಪೂರಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಪ್ರಮುಖ [[ಖಿನ್ನತೆ]], [[ದ್ವಂದ್ವ ಮನಸ್ಕತೆ]], [[ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆ]] ಹಾಗೂ [[ಅಂರ್ತರ್ನಿಬಂಧ]]ದಂತಹಾ ಮುಂದುವರಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಮನೋರೋಗಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿರಬಹುದು.&lt;ref&gt;{{cite journal |author= Lakhan SE, Vieira KF |title= Nutritional therapies for mental disorders |journal= Nutr J |volume=7 |page=2 |year=2008 |pmid=18208598 |doi=10.1186/1475-2891-7-2 |url=http://www.nutritionj.com/content/7/1/2}}&lt;/ref&gt; ಮನೋಸ್ಥಿತಿಯ ಉತ್ತೇಜನ/ಉನ್ನತೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಿರೀಕರಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ ಪೂರಕಾಂಶಗಳೆಂದರೆ [[ಐಕೋಸೇಪೆಂಟ್‌ನೋಯಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ]] ಹಾಗೂ [[ಡೊಕೊಸಾಹೆಕ್ಸೇನೋಯಿಕ್‌‌ ಆಮ್ಲ]] ([[ಅಗಸೆಬೀಜದ ತೈಲ]]ದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಆದರೆ [[ಮೀನಿನ ತೈಲ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಇವೆರಡೂ [[ಒಮೇಗಾ/ಅಂತ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆ-3 ಕೊಬ್ಬುಯುಕ್ತ ಆಮ್ಲ]]ಗಳಾಗಿವೆ), [[B12 ಜೀವಸತ್ವ]], [[ಫಾಲಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ]] ಹಾಗೂ [[ಐನಾಸಿಟಾಲ್‌]]ಗಳಾಗಿವೆ.
=== ಅರ್ಬುದ ===
ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಬುದವು ಈಗ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ಇಂಟರ್‌‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ ಫಾರ್‌ ರಿಸರ್ಚ್‌ ಆನ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌/ಅರ್ಬುದದ ಮೇಲಿನ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ &quot;ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಸುಟ್ಟ ಅಥವಾ ಉಪ್ಪೇರಿದ ಆಹಾರ ಹಾಗೂ ಅರ್ಬುದಕಾರಕ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಆಹಾರಗಳ ಸೇವನೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಂಗಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಪರಾವಲಂಬಿಗಳಿಂದ ಹರಡುವ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಾದ ಯಕೃತ್ತು, ಜಠರ ಹಾಗೂ ಅನ್ನನಾಳಗಳ ಅರ್ಬುದಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ.&quot; ಶ್ವಾಸಕೋಶೀಯ ಅರ್ಬುದದ ಪ್ರಮಾಣವು ತಂಬಾಕು ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಹಾಗೆ ಬಡರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಏರುತ್ತಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜನತೆಯು &quot;ಸಮೃದ್ಧಿ ಅಥವಾ 'ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಜೀವನಶೈಲಿ'ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಅರ್ಬುದಗಳಾದ — ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜು, ಕಸರತ್ತಿನ ಕೊರತೆ, ಆಹಾರಸೇವನೆ ಹಾಗೂ ವಯಸ್ಸುಗಳಿಂದಾಗಿ ದೊಡ್ಡಕರುಳು, ಗುದನಾಳ, ಎದೆ/ಎದೆಗೂಡು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್‌‌ ಗ್ರಂಥಿಗಳ ಅರ್ಬುದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|first=Michael |last=Coren| url=http://www.cnn.com/2005/HEALTH/03/09/cancer.study/index.html | title=Study: Cancer no longer rare in poorer countries | publisher= CNN | date=2005-03-10 | accessdate=2007-01-01}}&lt;/ref&gt;
=== ಚಯಾಪಚಯಿಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ===
ಅನೇಕ ಮಟ್ಟಗಳ ಕುರುಹುಗಳು [[ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ಅಧಿಕ್ಯತೆ]]ಯು ಜೀವನಶೈಲಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಶ್ರುತಪಡಿಸಿದರೆ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಇಳಿಕೆ (i.e. [[ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ನಿರೋಧಕತೆ]])ಗಳು ಅನೇಕ ರೋಗಗಳ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರಕ ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ಅಧಿಕ್ಯತೆಯು ಹಾಗೂ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ನಿರೋಧಕತೆಗಳು ತೀವ್ರ ಪ್ರಮಾಣದ ಉರಿಯೂತಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅವು ಅಪಧಮನಿಯಲ್ಲಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗಾಯಗಳು ಹಾಗೂ [[ರಕ್ತಗರಣೆ]]ಗಟ್ಟುವಿಕೆ (i.e. ಹೃದಯ ರೋಗ) ಹಾಗೂ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಕೋಶಗಳ ವಿಭಜನೆ (i.e. ಅರ್ಬುದ)ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ಅಧಿಕ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ನಿರೋಧಕತೆಗಳಲ್ಲಿ ([[ಚಯಾಪಚಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಕಿಬ್ಬೊಟ್ಟೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ [[ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ]], [[ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಮಟ್ಟ]]ದ ಏರಿಕೆ, [[ರಕ್ತದೊತ್ತಡ]]ದ ಏರಿಕೆ, ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ [[ಟ್ರೈಗ್ಲಿಸರೈಡ್‌ಗಳು]] ಹಾಗೂ HDL [[ಕೊಬ್ಬು]]ಗಳ ಇಳಿಕೆಗಳೆಲ್ಲವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ಅಧಿಕ್ಯತೆಯ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಪ್ರೋಸ್ಟಾಗ್ಲಾಂಡಿನ್‌ನ PGE1/PGE2ಗಳ ಸಮತೋಲನದ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ.
[[ಬೊಜ್ಜಿನ]] ಸ್ಥಿತಿಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ನಿರೋಧಕತೆಗೆ ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿರುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಮಧುಮೇಹದ 2ನೆಯ ವಿಧ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಬೊಜ್ಜಿರುವ ಹಾಗೂ ಬಹುತೇಕ ಮಧುಮೇಹದ 2ನೆಯ ವಿಧದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ನಿರೋಧಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಅಧಿಕತೂಕ ಹಾಗೂ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ನಿರೋಧಕತೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಸ್ಪಷ್ಟವಿದ್ದರೂ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ನಿರೋಧಕತೆಗೆ ಖಚಿತ (ಸಂಭವನೀಯ ಬಹುವಿಧಗಳು) ಕಾರಣವು ಇನ್ನೂ ಅಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಕಸರತ್ತು, ಬಹುಮಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಿತ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಹಾಗೂ [[ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌ ಅಧಿಕ್ಯತೆ]]ಯ (ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) ಇಳಿಕೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಧಿಕ ತೂಕದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ನಿರೋಧಕತೆಯನ್ನೇ ತಿರುವುಮುರುವು ಮಾಡಬಲ್ಲವೆಂಬುದು (ಅದರಿಂದಾಗಿ 2ನೆಯ ವಿಧದ ಮಧುಮೇಹ ಇದ್ದವರಿಗೆ ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶ ಇಳಿಸುವುದೆಂದು) ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ.
[[ಲೆಪ್ಟಿನ್‌]] ಹಾರ್ಮೋನಿಗೆ ನಿರೋಧಕತೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಾರ್ಮೋನಿನ ಹಾಗೂ ಚಯಾಪಚಯಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದರಿಂದ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌/ಲೆಪ್ಟಿನ್‌ ಹಾರ್ಮೋನು ನಿರೋಧಕತೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಆವರ್ತನೆಯು ಆರಂಭವಾಗಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಪಾಯಕಾರಿ ಆವರ್ತನೆಯು ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌/ಲೆಪ್ಟಿನ್‌ ಹಾರ್ಮೋನನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಚೈತನ್ಯಗಳ ವಿಪರೀತ ಸೇವನೆಯಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ಸತತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌/ಲೆಪ್ಟಿನ್‌ ಹಾರ್ಮೋನು ಉದ್ದೀಪನ ಹಾಗೂ ಕೊಬ್ಬು ಸಂಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವುದಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ಹಾಗೂ ಲೆಪ್ಟಿನ್‌ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳೆರಡೂ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಹೈಪೋಥೆಲಾಮಸ್‌]]ಗೆ ಪೂರ್ಣ ಸಂತೃಪ್ತಿಯ ಸಂದೇಶವಾಹಕಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌/ಲೆಪ್ಟಿನ್‌ ಹಾರ್ಮೋನು ನಿರೋಧಕತೆಯು ಈ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಈ ಮೂಲಕ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೊಬ್ಬು ಸಂಗ್ರಹದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಆಹಾರಸೇವನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಮೆದುಳಿಗೆ ಲೆಪ್ಟಿನ್‌ ಹಾರ್ಮೋನಿನ ಸಂಕೇತ ನೀಡುವಿಕೆಯ ಇಳಿತವು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಯಾಪಚಯಿಕ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಲೆಪ್ಟಿನ್‌ ಹಾರ್ಮೋನಿನ ಸಾಧಾರಣ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂಸ್ಕರಿತ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌‌ಗಳು, ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರೊಟೀನ್‌‌‌, ಕೊಬ್ಬು, ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌‌ ಸೇವನೆ, ಸಂತೃಪ್ತ ಹಾಗೂ ಅಪರಿಮಿತ ನೆಣಾಮ್ಲಗಳ ಸೇವನೆ ಮತ್ತು ಜೀವಸತ್ವಗಳು/ಖನಿಜಗಳ ಅಲ್ಪಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಗಳಂತಹಾ ವಿವಿಧ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ ಅಂಶಗಳು ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಇನ್‌ಸುಲಿನ್‌ ಮತ್ತು ಲೆಪ್ಟಿನ್‌ ಹಾರ್ಮೋನು ನಿರೋಧಕತೆಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ಚರ್ಚಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಮಾನವ-ಕೃತ ಮಾಲಿನ್ಯವು [[ಸಮತೋಲನ]]ವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಪರಿಸರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಮಾನವನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸ್ಫೋಟಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ ಅಂಶ]] ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಆಹಾರಗಳ ಸೇರ್ಪಡೆಯು (ಚಯಾಪಚಯಿಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ತೋರ್ಪಡಿಸುವ ಹಾಗೆ) ಮಾನವ ದೇಹದ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡುವಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಬಲ್ಲದು.
=== ಹೈಪೋನಾಟ್ರೆಮಿಯಾ/ಸೋಡಿಯಂ ರಾಹಿತ್ಯತೆ ===
ಸೋಡಿಯಮ್‌‌ ಮತ್ತು ಪೊಟ್ಯಾಷಿಯಮ್‌‌ ಲವಣಗಳ ಮರುಪೂರಣವಿಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿನ ಸೇವನೆಯು, [[ಹೈಪೋನಾಟ್ರೆಮಿಯಾ/ಸೋಡಿಯಂ ರಾಹಿತ್ಯತೆ]]ಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿ, ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ [[ನೀರನ್ನು ವಿಷಪೂರಿತಗೊಳಿಸು]]ವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ, [[ಜೆನ್ನಿಫರ್‌ ಸ್ಟ್ರೇಂಜ್‌]]ರು ನೀರು ಕುಡಿಯುವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹೀಗೆ ಮರಣಿಸಿ ಇಂತಹುದೇ ಪ್ರಚಾರ ಕಂಡ ಘಟನೆ ನಡೆದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/magazine/6263029.stm | publisher=BBC News | title=Why is too much water dangerous? | accessdate=2008-11-09 | date=2007-01-15}}&lt;/ref&gt; ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ದೀರ್ಘ-ಅಂತರದ ಸಹಿಷ್ಣುತಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ([[ಸುದೀರ್ಘ ಓಟ/ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌]] ಅಥವಾ [[ಟ್ರೈಯಥ್ಲಾನ್‌]] ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಹಾಗೂ ತರಬೇತಿಯಂತಹಾ) ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಕಂಡುಬರುತ್ತದಲ್ಲದೇ ಸಾವಕಾಶವಾಗಿ ಮಾನಸಿಕ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ, ತಲೆನೋವು, ಆಲಸ್ಯ/ಮಂಪರುಸ್ಥಿತಿ, ನಿಶ್ಶಕ್ತತೆ ಹಾಗೂ ಗೊಂದಲಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಇದರ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳು ವಿಸ್ಮೃತಿ, ಸೆಳೆವು ಹಾಗೂ ಸಾವುಗಳನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಲವಣತ್ವವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಹೆಚ್ಚಿದ ಪರಾಸರಣ/ಆಸ್ಮಾಸಿಸ್‌‌ದಿಂದಾಗಿ ಮೆದುಳು ಊದಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಪ್ರಮುಖ ಹಾನಿಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.
ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆ/ಸೈಕಲ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತರಬೇತಿಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತರಬೇತುದಾರರು ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ತಾಣಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಕರ್‌/ಕಾಲ್ಚೆಂಡಾಟದಂತಹಾ ತಂಡಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ನೀರು ಕುಡಿಯಲು ತೀರಾ ಕಷ್ಟವಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆಲ್‌ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನಂತಹಾ ಸಾಧನಗಳ ಬಳಕೆ ಮುಂತಾದುವು ಉಪಯುಕ್ತ ದ್ರವ ಮರುಪೂರಣ ತಂತ್ರಗಳಾಗಿವೆ.
==ಕಾರಣಗಳು ==
ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು ಅತಿಸಾರ/ಭೇದಿ ಕಾಯಿಲೆ ಅಥವಾ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[HIV/AIDS ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವ್ಯಾಧಿ]]ಗಳಂತಹಾ&lt;ref&gt;ಬಾರೊ, ಮಮಡೌ ಹಾಗೂ ತಾರಾ F. ಡ್ಯುಬೆಲ್‌ &quot;ಪರ್ಸಿಸ್ಟೆಂಟ್‌ ಹಂಗರ್‌ : ಪರ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟೀವ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ವಲ್ನರೆಬಿಲಿಟಿ, ಫೆಮೈನ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಫುಡ್‌ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇನ್‌ ಸಬ್‌-ಸಹಾರನ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ&quot; ವಾರ್ಷಿಕ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಮರ್ಶೆ. (2006) 35:521-38.&lt;/ref&gt; [[ಬೇರೂರಿದ ಕಾಯಿಲೆ]] &lt;ref&gt;http://www.emedicine.com/ped/TOPIC1360.HTM&lt;/ref&gt; ಗಳ ಇತರೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವೂ ಆಗಿರಬಹುದು
===ಬಡತನ ಹಾಗೂ ಆಹಾರ ಬೆಲೆಗಳು===
ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ರಹಿತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಅಂಶವಾಗಿರಬಹುದಾದರೂ, FAO (ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಘಟನೆ) ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸುಮಾರು ಎಂಬತ್ತು ಪ್ರತಿಶತ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತ ಮಕ್ಕಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;Gardner, Gary 2000&quot;&gt;ಗಾರ್ಡ್‌ನರ್‌, ಗೇರಿ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಹಲ್‌ವೇಲ್‌‌. 2000. ಎಸ್ಕೇಪಿಂಗ್‌ ಹಂಗರ್‌‌‌, ಎಸ್ಕೇಪಿಂಗ್‌ ಎಕ್ಸೆಸ್‌‌. ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಾಚ್‌ 13(4):24.&lt;/ref&gt; ಆರ್ಥಿಕತಜ್ಞ ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೆನ್‌‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಇಡೀ ವಿಶ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಹಾರವು ಲಭ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ ದುರ್ಭಿಕ್ಷ/ಬರವು ಯಾವಾಗಲೂ ಆಹಾರ ವಿತರಣೆ ಹಾಗೂ/ಅಥವಾ ಬಡತನಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಹಾಗೂ [[ದುರ್ಭಿಕ್ಷ/ಬರ]]ಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಹಾರ ವಿತರಣೆ ಹಾಗೂ ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref&gt;ಸೆನ್‌‌, A.K. ''ಪಾವರ್ಟಿ ಅಂಡ್‌ ಫೆಮೈನ್ಸ್‌ : ಆನ್‌ ಎಸ್ಸೇ ಆನ್‌ ಎನ್‌ಟೈಟಲ್‌ಮೆಂಟ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಡಿಪ್ರೈವೇಷನ್''. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ : ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. (1981)&lt;/ref&gt; 
ಸರಕುಗಳ ಸಟ್ಟಾ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಆಹಾರದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ವಾದಗಳಿವೆ. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ಮಾರಾಟ ಉದ್ಯಮದ ಉತ್ಕರ್ಷವು ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ, 2007-2008ರ ಸಾಲಿನ [[ಆಹಾರ ದರದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]] ಉಂಟಾಗುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟು ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸರಕುಗಳ ಮೇಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.&lt;ref&gt;http://www.spiegel.de/international/world/0,1518,549187,00.html ಜಾಗತಿಕ ಆಹಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸರಕು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಪಾತ್ರ&lt;/ref&gt;
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇಂಧನಗಳ ಬದಲಿಗೆ [[ಜೈವಿಕಇಂಧನ]]ಗಳ ಬಳಕೆಯು ಪೋಷಣೆಯುಕ್ತ ಆಹಾರದ ಸರಬರಾಜನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ ಆಹಾರದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7472532.stm ಜೈವಿಕ ಇಂಧನದ ಬಳಕೆ ಬಡತನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿದೆ&lt;/ref&gt; [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ ಆಹಾರ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪ ವರದಿಗಾರ, [[ಜೀನ್‌ ಜೀಯೆಗ್ಲರ್‌]]ರು‌ ಬೆಳೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳದ ಜೊಂಡು ಹಾಗೂ ಬಾಳೆ ಎಲೆಗಳಂತಹಾ ಕೃಷಿ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನೇ ಇಂಧನವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7065061.stm ಜೈವಿಕ ಇಂಧನಗಳು ‘ಮಾನವಕುಲದ ಮೇಲಿನ ಅಪರಾಧ/ದೌರ್ಜನ್ಯ'&lt;/ref&gt;
====ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಪದ್ಧತಿಗಳು====
ಶಿಶುಗಳು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಎದೆಹಾಲು ಕುಡಿಸದಿರುವಿಕೆಯು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧಾರಣ ಕುಟುಂಬಗಳು ಶೀಷೆ/ಬಾಟಲ್‌ ಹಾಲಿನ ಸೇವನೆಯೇ ಉತ್ತಮವೆಂದು ಭಾವಿಸಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು.&lt;ref&gt;BBC ನ್ಯೂಸ್‌. ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಎದೆಹಾಲು ಕುಡಿಸುವಿಕೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ&lt;/ref&gt; [[WHO ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಯದೇ ಅಥವಾ ನೋವು ಹಾಗೂ ಅಸೌಖ್ಯತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಎದೆಹಾಲು ಕುಡಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref&gt;http://www.reuters.com/article/healthNews/idUSTRE56U25T20090731 ಎದೆಹಾಲು ಕುಡಿಸುವಿಕೆಯು 1.3 ದಶಲಕ್ಷ ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬಲ್ಲದು&lt;/ref&gt;
ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆಹಾರಮೂಲದಿಂದ ತೀರಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳ ಅಥವಾ ಅಕ್ಕಿಯಿಂದಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯು ಕೂಡಾ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಹುದು. ಹೀಗಾಗಲು ಪೋಷಣೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಸೂಕ್ತ ಜ್ಞಾನ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಅಥವಾ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆಹಾರ ಮೂಲವು ಲಭ್ಯವಿರುವುದೂ ಕಾರಣಗಳಾಗಿರಬಹುದು.
ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಹಸಿವಿನ ಮಾಪನದಿಂದಲೇ ಅಳೆಯುವರಾದರೂ, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವಿಕೆಯು ಕೂಡಾ ಅದಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಲ್ಲದು. ವಿಶ್ವದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳು ಕುಳಿತೇ ಇರುವ ಜೀವನಶೈಲಿಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜಿನ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಯೇಲ್‌‌‌ ಮನೋತಜ್ಞರಾದ ಕೆಲ್ಲಿ ಬ್ರೌನೆಲ್‌‌ರು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರಗಳಿಗಿಂತ ಕೊಬ್ಬು ಹಾಗೂ ಸಕ್ಕರೆ ಪೂರಿತ ಆಹಾರಗಳು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದ ಇಂತಹವನ್ನು &quot;ವಿಷಪೂರಿತ ಆಹಾರ ಪರಿಸರ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಕೇವಲ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಆದಾಯವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Gardner, Gary 2000&quot; /&gt;
====ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆ====
[[ಸರದಿ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆ]]ಯಂತಹಾ ಕೃಷಿ ನೈಪುಣ್ಯತೆಗಳ ಅನಜ್ಞತೆ ಅಥವಾ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ದ ಅಲಭ್ಯತೆ ಅಥವಾ ಆಧುನಿಕ [[ಕೃಷಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಉತ್ತಮ ಇಳುವರಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ [[ಸಾರಜನಕ]] [[ರಾಸಾಯನಿಕ/ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು]], [[ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕ]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[ನೀರಾವರಿ]]ಯಂತಹಾ [[ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ]] ಅಲಭ್ಯತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಆಹಾರ ಕೊರತೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತಿರಬಹುದು. ವ್ಯಾಪಕ [[ಬಡತನ]]ದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ, [[ರೈತ]]ರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಭರಿಸಲಾಗದಿರುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರಗಳು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]‌ ಹಾಗೂ [[ಯೂರೋಪ್‌‌]]ಗಳೂ ಕೂಡಾ ತಮ್ಮ ರೈತರಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ [[ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರೂ]] [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌]]‌ ಹಾಗೂ ಕೆಲ ಶ್ರೀಮಂತ ದಾನಿ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು [[ನೆರವಿ]]ನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ [[ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] ನೀತಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ [[ರಾಸಾಯನಿಕ/ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರ]]ದಂತಹಾ ಕೃಷಿ ಆದಾನಗಳ ಮೇಲಿನ ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತವೆ.&lt;ref name=&quot;newyorktimes&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/4678592.stm ಝಾಂಬಿಯಾ: ಫಲದಾಯಕ ಆದರೆ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತ]&lt;/ref&gt; ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ರೈತರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ/ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರವನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಶಕ್ತರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲವಾದುದರಿಂದ, ಅಲ್ಪ ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಹಾಗೂ ವೇತನ ಮತ್ತು ಅಧಿಕ, ತೆರಲಸಾಧ್ಯವಾದ ಆಹಾರ ದರಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;newyorktimes&quot; /&gt; 
[[File:Malnurished Afghan Child.jpg|thumb|200px|left|upright=2.1|ಸರಿಸುಮಾರು 14 ಪೌಂಡ್‌ಗಳಷ್ಟು ತೂಕದ 18-ತಿಂಗಳು ವಯಸ್ಸಿನ ಆಫ್ಘನ್‌ ಬಾಲಕಿಗೆ US ಸೇನೆಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂಡವು ಪಾಕ್‌ತ್ಯಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.]] [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ಪ್ರವರ್ತಕರಾದ [[ನಾರ್ಮನ್‌ ಬೋರ್ಲಾಗ್‌‌]]ರು [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಅಡೆತಡೆಗಳಾಗಿ [[ರಾಸಾಯನಿಕ/ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರ]]ಗಳ ಅಲಭ್ಯತೆಗೆ ಕಾರಣಗಳೆಂದು [[ಪರಿಸರ]]ದ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ರಾಸಾಯನಿಕ/ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರದ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೆಡೆ ಬೊಟ್ಟು ಮಾಡಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;atlantic&quot; /&gt; 
===ಭವಿಷ್ಯದ ಅಪಾಯಗಳು===
ವ್ಯಾಪಕ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದಾದ ಜಾಗತಿಕ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಅನೇಕ ಸಂಭಾವ್ಯ ಅಡ್ಡಿಗಳಿವೆ.
ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತ ಜನರಲ್ಲಿ 95%ರಷ್ಟು ಜನರು ಉಪೋಷ್ಣವಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣವಲಯಗಳ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಸ್ಥಾಯಿ ಹವಾಮಾನ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ IPCC ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆಯು &quot;ಬಹಳವೇ ನಿರೀಕ್ಷಣೀಯ&quot;ವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ipcc&quot;&gt;{{cite web|title= Climate Change 2007: Synthesis Report |date=12-17 Nov 2007 |publisher= Intergovernmental Panel on Climate Change. |url= http://www.ipcc.ch/pdf/assessment-report/ar4/syr/ar4_syr.pdf |accessdate=2010-01-27}}&lt;/ref&gt; ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕೂಡಾ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಲೂ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲವು.&lt;ref name=&quot;ipcc&quot; /&gt; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಪೋಷಣೆಯ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 1998-2001ರ ಸಾಲಿನ ಮಧ್ಯ ಏಷ್ಯಾದ ಬರಗಾಲವು ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 80% ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಹಾಗೂ ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಜವೆಗೋಧಿ ಬೆಳೆಗಳ ಇಳುವರಿಯಲ್ಲಿ 50% ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.&lt;ref&gt;ಬಟಿಸ್ಟಾ, ಡೇವಿಡ್‌. &quot;ಕ್ಲೈಮೇಟ್‌‌ ಚೇಂಜ್‌‌ ಇನ್‌ ಡೆವೆಲಪಿಂಗ್‌ ಕಂಟ್ರೀಸ್‌‌.&quot; ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ. ಸಿಯಾಟಲ್‌. 27 Oct 2008.&lt;/ref&gt; ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿವೆ. ಸಹಾರಾ ಉಪವಲಯಗಳಂತಹಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯಂತಹಾ ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಏರಿಕೆಗಳು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮತ್ತೂ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಬಲ್ಲದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹವಾಮಾನ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಏರಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿನ ಸರಳ ಏರಿಕೆ ಕೂಡಾ ಅನೇಕ ತಳಿಗಳ ಬೆಳೆಗಳ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಇಳಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ಆ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;ipcc&quot; /&gt;
[[ಜೇನ್ನೊಣ/ದುಂಬಿ]]ಗಳು ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮರಣಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು [[ಹಿಂಡು/ಸಮೂಹ ಕುಸಿತ ವ್ಯಾಧಿ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://aginfo.psu.edu/news/2007/1/HoneyBees.htm ] ಜೇನುನೊಣಗಳ ಸಾವಿನ ಸರಣಿಯು ಜೇನುಸಾಕಾಣಿಕೆದಾರರನ್ನು, ಫಸಲು ಬೆಳೆಯುವವರನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧಕರನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿದೆ&lt;/ref&gt; [[ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಕೃಷಿಸಂಬಂಧಿ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಈ ದುಂಬಿ/ಜೇನ್ನೊಣಗಳು ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶ ಮಾಡುತ್ತವೆ]], ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಆಹಾರದ ಪೂರೈಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗಂಭೀರ ಅಪಾಯವಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6438373.stm ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಜೇನ್ನೊಣಗಳು US ಬೆಳೆಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ಆತಂಕ ಮೂಡಿಸಿವೆ&lt;/ref&gt;
[[Ug99 ತಳಿ]]ಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ [[ಗೋಧಿ]]ಯ ಕಾಂಡಕ್ಕೆ ತಗಲುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರದ [[ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ]]ವೊಂದು [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಾದ್ಯಂತ ಹಾಗೂ [[ಏಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಪಸರಿಸುತ್ತಿರುವುದಲ್ಲದೇ, ವಿಶ್ವದ ಗೋಧಿ ಬೆಳೆಗಳ 80%ರಷ್ಟನ್ನು ಇದು ನಾಶಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂಬ ಭೀತಿ ಎದುರಾಗಿದೆ.&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/science/2007/apr/22/food.foodanddrink ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು ಜನರು ಬೆಳೆಗಳ ಕಾಯಿಲೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ದುರ್ಭಿಕ್ಷ ಪೀಡಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://articles.latimes.com/2009/jun/14/science/sci-wheat-rust14 ವಿಶ್ವದ ಗೋಧಿ ಬೆಳೆಗೆ ಒಂದು ಟೈಮ್‌‌ ಬಾಂಬ್‌&lt;/ref&gt;
==ನಿರ್ವಹಣೆ==
{{Main|Ready-to-Use Therapeutic food|famine relief}}
[[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ ಬಹುತೇಕ [[ಸೂಕ್ಷ್ಮಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯಗಳ]]ನ್ನು (ಜೀವಸತ್ವಗಳು ಹಾಗೂ ಖನಿಜಾಂಶಗಳು) ಸೇರಿಸಿ [[ಸಾರಭರಿತಗೊಳಿಸುವುದರ]] ಮೂಲಕ ನಡೆಸುವ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟವು ಇತರ [[ಪ್ರಯತ್ನ]]ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಪಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;IQ&quot;&gt;https://www.nytimes.com/2008/12/04/opinion/04kristof.html ವಿಶ್ವದ IQ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆ&lt;/ref&gt; [[ಕೋಪೆನ್‌ಹೇಗನ್‌ ಬಹುಮತಾಭಿಪ್ರಾಯ]]ವು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಹರಿಸಿದ ಸೂಕ್ಷ್ಮಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯ ಪೂರಕಾಂಶಗಳಿಗೆ ಮೊದಲನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ನೀಡಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;hiddenhunger&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Let them eat micronutrients&quot;&gt;[http://www.newsweek.com/id/160075 ಲೆಟ್‌ ದೆಮ್‌ ಈಟ್‌ ಮೈಕ್ರೋನ್ಯೂಟ್ರಿಯೆಂಟ್ಸ್‌]&lt;/ref&gt; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಅನುದಾನಗಳಲ್ಲಿ $300mನಷ್ಟು ಮೂಲಭೂತ ಪೋಷಣೆಗೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ವಿನಿಯೋಗವಾದರೂ, ತೀವ್ರ ಸಮಸ್ಯೆಯಿರುವ 20 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ $2ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತ ಲಭ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;economist&quot; /&gt; ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಮಕ್ಕಳ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ [[HIV/AIDS]]ನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಎಲ್ಲಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ $67ರಂತೆ $2.2 ಶತಕೋಟಿ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;economist&quot; /&gt; 
===ತುರ್ತು ಕ್ರಮಗಳು===
ಸೂಕ್ಷ್ಮಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಆಹಾರವನ್ನು [[ಸಾರಭರಿತಗೊಳಿಸುವುದ]]ರ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಬಹುದು.&lt;ref name=&quot;hiddenhunger&quot; /&gt; [[ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಬೆಣ್ಣೆ]]ಯ ಪುಡಿಕೆಗಳು (ನೋಡಿ [[ಪ್ಲಂಪಿ ಕಡಲೆಕಾಯಿಬೀಜ]]ಗಳು) ಮತ್ತು [[ಸ್ಪಿರುಲಿನಾ]]ನಂತಹಾ ಸಾರಭರಿತ ಆಹಾರಗಳು ಮಾನವ ಆರೋಗ್ಯದ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪೊಟ್ಟಣಗಳಿಂದಲೇ ಸೇವಿಸಬಹುದು, ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ಅಥವಾ ದುರ್ಲಭ ಶುದ್ಧ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಜೊತೆಗೆ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇಟ್ಟಿರಬಹುದಲ್ಲದೇ, ಮಹತ್ವದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ತೀವ್ರ ರೋಗಪೀಡಿತ ಮಕ್ಕಳೂ ಸಹಾ ಇದನ್ನು ಸೇವಿಸಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;BBC&quot; /&gt; ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ [[1974]]ರ ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಿರುಲಿನಾವನ್ನು 'ಭವಿಷ್ಯದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಹಾರ' ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿ 24 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದನ್ನು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನಗೊಳಿಸಲು ಸಮರ್ಥ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿಸಿದೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, [[A ಜೀವಸತ್ವ]]ದ ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್‌ಗಳು ಅಥವಾ [[ಸತುವು]] ಮಾತ್ರೆಗಳಂತಹಾ ಪೂರಕಾಂಶಗಳನ್ನು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿನ [[ಅತಿಸಾರ/ಭೇದಿ]]ಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;time&quot; /&gt; 
ನೆರವು ನೀಡುವ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿದವರಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ನಗದು ಅಥವಾ ನಗದು ಸಲ್ಲಿಕೆ ಹುಂಡಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ಅಗ್ಗದ, ತ್ವರಿತ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ದಕ್ಷ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಹಾರವು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು ತೆರಲಾಗದ ಬೆಲೆಗಳಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಬುದು ಮನವರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಲಿದೆ.&lt;ref name=&quot;csmonitor&quot; /&gt; ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸರ್ಕಾರೇತರ ಆಹಾರದ ವಿತರಕ [[UN]]'ನ [[ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆ]] ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೆಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತಾನು ಆಹಾರದ ಬದಲಿಗೆ ನಗದು ಹಾಗೂ ನಗದುಸಲ್ಲಿಕೆ ಹುಂಡಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದನ್ನು WFP'ನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ದೇಶಕ ಜೊಸೆಟ್ಟೆ ಷೀರನ್‌ರು ಇದನ್ನು ಆಹಾರ ನೆರವಿನಲ್ಲಿ &quot;ಕ್ರಾಂತಿ&quot;ಯೆಂದು ಕರೆದರು.&lt;ref name=&quot;csmonitor&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;wfp&quot; /&gt; ನೆರವಿನ ಸಂಸ್ಥೆ [[ಕಾನ್ಸರ್ನ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್‌]] ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸಫಾರಿಕಾಮ್‌ ಎಂಬ [[ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ]] ಸೇವಾದಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಂದೆಡೆಯಿಂದ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆಗೆ ನಗದನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;csmonitor&quot; /&gt; 
ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]]ಯಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಹಾಗೂ ಕಡಿಮೆ ಸಂಪರ್ಕವಿರುವ [[ಅನಾವೃಷ್ಟಿ]] ಪೀಡಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ತಲುಪಿಸುವುದೇ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸೂಕ್ತ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;csmonitor&quot; /&gt; [[ಫ್ರೆಡ್‌‌ ಕೂನಿ]]ಯವರು &quot;[[ಪರಿಹಾರ]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಜೀವಗಳನ್ನುಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದು ಜನರನ್ನು ತಲುಪುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅನೇಕರು ಸಾವು ಕಂಡಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುತ್ತವೆ&quot; ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ಆಂಡ್ರ್ಯೂ S. ನಾಟ್ಸಿಯೋಸ್‌ (U.S. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ವಾಹಕ)&lt;/ref&gt; ಹಸಿದವರು ವಾಸಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬದಲಿಗೆ ತವರು ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಆಹಾರವನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಡಿರುವ US ಕಾನೂನು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ವೆಚ್ಚ ಮಾಡಿದ ಸರಿಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಹಣ ಸಾಗಣಿಕೆಗೆ ವ್ಯಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Let them eat micronutrients&quot; /&gt; ಫ್ರೆಡ್‌‌ ಕೂನಿ ಮತ್ತೂ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ &quot;ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ರತಿ ದುರ್ಭಿಕ್ಷ/ಬರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಹಾರವು ಆಹಾರ ಕೊರತೆಯ ಪ್ರದೇಶದ ಸನಿಹದಲ್ಲೇ ಯಾವಾಗಲೂ ಸಿಗದಿದ್ದರೂ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿಯಂತೂ ಖಂಡಿತಾ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿವೆ&quot; ಹಾಗೂ &quot;ಸ್ಥಳೀಯ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಲೆಗಳು ಬಡವರಿಗೆ ಕೊಳ್ಳಲು ತೀರ ದುಬಾರಿಯೆನಿಸಿದರೂ, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ದಾನಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿತ ಆಹಾರವನ್ನು ಏರಿದ ಬೆಲೆಗೆ ಕೊಳ್ಳುವುದು ವಿದೇಶದಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅಗ್ಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ.&quot;&lt;ref&gt;ಮಾಜಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸ್ಟೀಬ್‌ ಸೋಲಾರ್ಜ್‌ಗೆ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಪತ್ರ (ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌, ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್‌‌ ಪಕ್ಷ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌‌) - ಜುಲೈ 1994&lt;/ref&gt; [[ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ]]ವು ಈಗ ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌‌'ನ ಆಹಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ನಿರೂಪಿತ ಸೂತ್ರವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸಿತ್ತು, ಹಸಿವಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹೇಗೆ ಎಷ್ಟು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ನೆರವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಭಾವಿಸುತ್ತಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಧಾನ ಆಹಾರ ನೆರವಿನ ಯೋಜನೆಯಾದ ಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವ್‌ ಸೇಫ್ಟಿ ನೆಟ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ನ ಮೂಲಕ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾವು ತೀವ್ರ ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ, ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ನಗದುಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಆಯ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆಯಂತಹಾ ವಿದೇಶಿ ನೆರವಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆಗ ಆಹಾರವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಂಡು ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಇರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.csmonitor.com/2008/0506/p01s06-woaf.html?page=2 ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಆಹಾರ ನೆರವು ಯೋಜನೆಯ ಮಾದರಿಯೊಂದು ಅಪಾಯದಲ್ಲಿದೆ]&lt;/ref&gt; ಕೇವಲ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಬ್ರೆಝಿಲ್‌ ಕೂಡಾ ರೈತರಿಗೆ, ನಗರದ ಬಡವರು ಹಾಗೂ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಮಹಾನಗರದವರಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಮಹಾನಗರ ವಾಸಿಗಳು ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಗೃಹತ್ಯಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಚೀಲಕ್ಕೆ ಹಾಕಿ ತಾಜಾ ತರಕಾರಿ ಹಣ್ಣುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದಲ್ಲದೇ ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರದ ನಗರದ ನಾಗರಿಕರು ಸ್ಥಿರ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;ಗಾರ್ಡ್‌ನರ್‌, ಗೇರಿ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಹಲ್‌ವೇಲ್‌‌. 2000. ಎಸ್ಕೇಪಿಂಗ್‌ ಹಂಗರ್‌‌‌, ಎಸ್ಕೇಪಿಂಗ್‌ ಎಕ್ಸೆಸ್‌. ವರ್ಲ್ಡ್‌ ವಾಚ್‌ 13(4):5.&lt;/ref&gt;
===ದೀರ್ಘ ಕಾಲೀನ ಕ್ರಮಗಳು===
{{main|food security}}
[[ಸಾರಜನಕ]] [[ರಾಸಾಯನಿಕ/ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕಗಳಂ]]ತಹಾ [[ಪಶ್ಚಿಮ]]ದಲ್ಲಿನ ಆಧುನಿಕ ಕೃಷಿಸಂಬಂಧಿ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು [[ಏಷ್ಯಾ]]ಗೆ ಕರೆತರುವ ಪ್ರಯತ್ನ [[ಹಸಿರು ಕ್ರಾಂತಿ]] ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡಿತು. [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಆ ರೀತಿಯ ರಸ್ತೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ [[ಬೀಜ]] ವಿತರಣೆ ಮಾಡುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೀಜ ಕಂಪೆನಿಗಳಂತಹಾ [[ಆಧಾರಸ್ಥಾಪನೆಗಳು]] ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿದ್ದು ಅವು ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.&lt;ref&gt;https://www.nytimes.com/2007/10/10/world/africa/10rice.html?_r=1&amp;amp;hp&amp;amp;oref=slogin ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬೀಜಗಳಿಂದಾಗುವ ಸಮೃದ್ಧಿಯು ಸಾಲುತ್ತಿಲ್ಲ&lt;/ref&gt; ಅನುದಾನಿತ [[ರಾಸಾಯನಿಕ/ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರ]]ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಬೀಜ]]ಗಳ ಮೇಲಿನ [[ಕೃಷಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳ ಫಸಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತದಲ್ಲದೇ ಆಹಾರದ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;newyorktimes&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://www.csmonitor.com/2008/0618/p07s01-woaf.html ಕೀನ್ಯಾದ ಹಳ್ಳಿಯೊಂದು ಹೇಗೆ ತನ್ನ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳದ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಮುಮ್ಮಡಿಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು]&lt;/ref&gt; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಮಲಾವಿ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ 13 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರಲ್ಲಿ ಬಹು ಮಟ್ಟಿಗೆ ಐದು ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಈ ರೀತಿಯ ತುರ್ತು ಆಹಾರ ನೆರವಿನ ಅಗತ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸರ್ಕಾರವು ಕಾರ್ಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದಾಗ [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]]‌‌ನ ವಾಗ್ದಂಡನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ/ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಗೂ ಬೀಜಗಳಿಗೆ ಅನುದಾನಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ, ರೈತರು ದಾಖಲೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳದ ಫಸಲನ್ನು [[2005]]ರಲ್ಲಿನ 1.2 ದಶಲಕ್ಷದಿಂದ [[2007]]ರಲ್ಲಿನ 3.4 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದಾಗ ಮಲಾವಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ ರಫ್ತುದಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.&lt;ref name=&quot;newyorktimes&quot; /&gt; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆಹಾರದ ಬೆಲೆಗಳು ಇಳಿದು ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ವೇತನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದವು.&lt;ref name=&quot;newyorktimes&quot; /&gt; ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಪ್ರತಿಪಾದಕರಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾ’ದ ರೈತರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ/ಕೃತಕ ಗೊಬ್ಬರ ಹಾಗೂ ಬೀಜಗಳ ಮೇಲೆ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಿತ್ತಿದ [[ಜೆಫ್ರಿ ಸ್ಯಾಷ್ಸ್‌]]‌‌ ಕೂಡಾ ಇದ್ದಾರೆ.&lt;ref name=&quot;obama&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;newyorktimes&quot; /&gt;
ಎದೆಹಾಲು ಕುಡಿಸುವಿಕೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವಿಕೆಯು ನಿಜಕ್ಕೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೊದಲೆರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿನ ಎದೆಹಾಲು ಕುಡಿಸುವಿಕೆ ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮೊದಲ ಆರು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿನ ಎದೆಹಾಲು ಕುಡಿಸುವಿಕೆಯು 1.3 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳ ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಬಲ್ಲದು.&lt;ref&gt;http://news.bbc.co.uk/2/hi/health/3022558.stm ಅನಗತ್ಯವಾಗಿ ದಶಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.&lt;/ref&gt; ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕೆಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ದೈನಂದಿನ ಆಹಾರಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾರಭರಿತಗೊಳಿಸಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರುವ [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ಬೆಲದಿ/ಡಿ ರೊಟ್ಟಿ/ಬ್ರೆಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಗೋಧಿ ಹಿಟ್ಟು ಅಥವಾ [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌‌]]ನಲ್ಲಿನ ಮೀನಿನ ವ್ಯಂಜನ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪನ್ನು ಅಯೋಡೀಕರಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಳಂತಹಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಕೈಹಾಕುತ್ತಿವೆ.&lt;ref name=&quot;BBC&quot; /&gt;
ಜನಸಮೂಹದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ ಪರಿಹಾರವಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ/ಸಮೂಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ “ನೈತಿಕ ನಿಗ್ರಹಗಳ” ಮೂಲಕ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು [[ಥಾಮಸ್‌ ಮಾಲ್ತಸ್‌‌]] ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು.”&lt;ref&gt;ಮಾಲ್ತಸ್‌‌, ರಾಬರ್ಟ್‌ ಥಾಮಸ್‌. 1976 (1798). ಆನ್‌ ಎಸ್ಸೇ ಆನ್‌ ದ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್‌‌ ಆಫ್‌ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್. ಫಿಲಿಪ್‌ ಆಪಲ್‌ಮ್ಯಾನ್‌‌, ed. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ನಾರ್ಟನ್.&lt;/ref&gt; ರಾಬರ್ಟ್‌ ಛಾಪ್‌ಮನ್‌‌ ಸಲಹೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜಾಗತಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ/ಸಮೂಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಲು ನೀತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಚಾಪ್‌ಮನ್‌‌, ರಾಬರ್ಟ್. 1999. “ನೋ ರೂಮ್‌ ಅಟ್‌ ದ ಇನ್‌‌, ಆರ್‌ ವೈ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್‌ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ಸ್‌‌‌ ಆರ್‌ ನಾಟ್‌ ಆಲ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್‌.” ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಎನ್‌ವಿರಾನ್‌ಮೆಂಟ್‌, 21(1): 81-97.&lt;/ref&gt; ವಲಸೆ-ವಿರೋಧಿ, ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದಿ ನಿಲುವು ತಳೆಯುವ [[ಗ್ಯಾರೆಟ್‌ ಹಾರ್ಡಿನ್‌]]ರು “…ಎಲ್ಲಾ ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸರ್ಕಾರಗಳು ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆ/ಸಮೂಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಾವೇ ಪರಿಹಾರಗೊಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತುಕೊಳ್ಳಬೇಕು&quot; ಎಂದು ಆಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರಲ್ಲದೇ ವಲಸೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಜನಸಂಖ್ಯೆ/ಸಮೂಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ನಿವಾರಣಾ ಕವಾಟದ ರೀತಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;ಹಾರ್ಡಿನ್‌, ಗರ್ರೆಟ್‌‌. 1992. “ದ ಎಥಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್‌ ಗ್ರೋತ್‌ ಅಂಡ್‌‌ ಇಮಿಗ್ರೇಷನ್‌ ಕಂಟ್ರೋಲ್.” ಇನ್‌ ಕ್ರೌಡಿಂಗ್‌ ಔಟ್‌ ದ ಫ್ಯೂಚರ್‌‌: ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್‌ ಗ್ರೋತ್‌‌, US ಇಮಿಗ್ರೇಷನ್‌, ಅಂಡ್‌‌ ಪ್ರೆಷರ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ನ್ಯಾಚುರಲ್‌ ರಿಸೋರ್ಸಸ್‌‌, ರಾಬರ್ಟ್‌ W. ಫಾಕ್ಸ್‌‌ ಮತ್ತು ಇರಾ H. ಮೆಲ್ಹಮ್‌‌, eds. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌, DC: ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಫಾರ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಇಮಿಗ್ರೇಷನ್‌ ರಿಫಾರ್ಮ್‌.&lt;/ref&gt; ಅಮರ್ತ್ಯ ಸೆನ್‌‌ರ ಮಟ್ಟಿಗೆ, “ದುರ್ಭಿಕ್ಷ/ಬರವು ಹೇಗೆ ಬಂದರೂ, ಅದನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಾನವೆಂದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲಕ ಆಹಾರದ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಪಡಿತರ ಮಿತಿ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸಾಧಾರಣ ಹಣದುಬ್ಬರದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನಿಮಯ ಧನಗಳಲ್ಲಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದವರ ಖರೀದಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ಯೋಗ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವುದಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ.”&lt;ref&gt;ಸೆನ್‌, ಅಮರ್ತ್ಯ. 1982. ಪಾವರ್ಟಿ ಅಂಡ್‌ ಫೆಮೈನ್ಸ್‌‌: ಆನ್‌ ಎಸ್ಸೇ ಆನ್‌ ಎನ್‌ಟೈಟಲ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡಿಪ್ರೈವೇಷನ್‌, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌: ಕ್ಲಾರೆಂಡನ್‌ ಮುದ್ರಣಾಲಯ.&lt;/ref&gt; ಅವಕಾಶ/ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸೂಚಿತವಾದ ಒಂದು ನೀತಿಚೌಕಟ್ಟನ್ನು [[ಆಹಾರ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆ]] ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಜನರಿಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಶಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಭರವಾದ ಆಹಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬದಲಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಆಹಾರ, ಕೃಷಿ, ಜಾನುವಾರುಗಳು, ಹಾಗೂ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಫುಡ್‌ ಫರ್ಸ್ಟ್‌ ಎಂಬುದು ಆಹಾರ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟ ಪ್ರಮುಖ ಚಿಂತಕರ ಚಾವಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ನವ್ಯಪುರೋಗಾಮಿಗಳು ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವುದರ ಪರ ವಕಾಲತ್ತು ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌‌ ಸ್ವತಃ ತನ್ನನ್ನೇ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಪರಿಹಾರದ ಭಾಗವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಬಡತನ ಹಾಗೂ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗಳ ಆವರ್ತದಿಂದ ಹೊರಬರುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ವಿಶ್ವ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಆಹಾರಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ರಫ್ತು-ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಒಂದು ರೂಪವಾದ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಅದನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಶಾಲಾ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಮಕ್ಕಳು ಅಂದು ಪಡೆಯುವ ಶಿಕ್ಷಣವು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ ಆಹಾರದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಿಂಗಪೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದ ಹಾಗೆ, ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಕರ ಶಾಲೆಗಳ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟದ ಯೋಜನೆಗಳು ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಷಣೆಯ ಅಂಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರೆ ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜನ್ನು ಬಹುತೇಕ 30-50%ರವರೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Gardner, Gary 2000&quot; /&gt;
ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಸಿವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಕೆಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಉಪಕ್ರಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಹಸಿವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಮುಹಮ್ಮದ್‌‌ ಯೂನಸ್‌ರು ಆರಂಭಿಸಿದ ಗ್ರಾಮೀಣ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಎಂಬ ಯೋಜನೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯು ತೀರ ಬಡ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆದಾಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವಂತೆ ಸಣ್ಣ ಸಾಲಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಈ ಸಾಲಗಳು ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಬಡತನದಿಂದ ಮೇಲೆತ್ತುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ, ಪೋಷಣಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಿಳೆಯೋರ್ವಳಿಗೆ ಆದಾಯದ ದಾರಿಯೊಂದು ಕಂಡಿತೆಂದರೆ, ಆಕೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಮನೆವಾರ್ತೆ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಾಳೆ.&lt;ref name=&quot;Gardner, Gary 2000&quot; /&gt; ಆದ್ದರಿಂದ, ಮಹಿಳಾ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರೆ, ಬಡತನವನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದಲ್ಲದೇ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಸಿವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಗಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.
ಕಿರು-ಸಾಲ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿರುವುದು ಏಕೆಂದರೆ ಹಸಿವು ಪುರುಷರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ವಿಷಮ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಬಾಧಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;Gardner, Gary 2000&quot; /&gt; ಮಹಿಳೆಯರೆಡೆಗೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಿರುಸಾಲ ಯೋಜನೆಗಳು ಉದ್ಯೋಗ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಎರಡೂ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತವೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಆಹಾರ ಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ದುಡಿಯಬಲ್ಲರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರೆ ಅವರು ಪುರುಷರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಾನವಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ, ಪುರುಷರು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಹಾರದ ಅಗತ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆಂಬ ಲಿಂಗ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಿರು-ಸಾಲ ಯೋಜನೆಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ನಾವು ಆಶಾದಾಯಕವಾಗಿ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ.&lt;ref name=&quot;Gardner, Gary 2000&quot; /&gt;
==ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕಶಾಸ್ತ್ರ==
[[File:Nutritional deficiencies world map - DALY - WHO2002.svg|thumb|2002ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 100,000 ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಷಣಾ ಕೊರತೆಗಳು ಅಂಗವಿಕಲತೆ-ಹೊಂದಿಕೆಯ ವರ್ಷದ ಜೀವನ ನಡೆಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದವು.ಪ್ರೊಟೀನ್‌‌‌-ಶಕ್ತಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ, ಅಯೋಡಿನ್‌‌ ಕೊರತೆ, A ಜೀವಸತ್ವ ಕೊರತೆ, ಹಾಗೂ ಕಬ್ಬಿಣದ ಕೊರತೆ ರಕ್ತಹೀನತೆ ಪೋಷಣಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕೊರತೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.&lt;ref&gt;[115]&lt;/ref&gt;[116][117][118][119][120][121][122][123][124][125][126][127][128]]]
 
{{See also|Global Hunger Index}}
2007ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ 923 ದಶಲಕ್ಷ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತ ಜನರಿದ್ದರು, ವಿಶ್ವವು ಈಗಾಗಲೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ - 6 ಶತಕೋಟಿ ಜನರಿಗೆ - ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಹಾರವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದರ ಎರಡರಷ್ಟು - 12 ಶತಕೋಟಿ ಜನರಿಗೆ ಆಹಾರ ಒದಗಿಸಬಲ್ಲದು ಎಂಬ ವಾಸ್ತವದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ 1990ಕ್ಕಿಂತ,&lt;ref&gt;[[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇಲಾಖೆ. [http://www.fao.org/docrep/011/i0291e/i0291e00.htm “ದ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫುಡ್‌ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇನ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌, 2008 : ಹೈ ಫುಡ್‌ ಪ್ರೈಸಸ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಫುಡ್‌ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ -ಥ್ರೆಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆಪರ್ಚುನಿಟೀಸ್”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]], 2008, p. 2. “FAO'ನ ತೀರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ 2007ರಲ್ಲಿನ ಹಸಿವಿನಿಂದ [ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ನ್ಯೂನಪೋಷಣೆಗೊಳಗಾದವರು] ಪೀಡಿತರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 923 ದಶಲಕ್ಷವೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ, 1990–92ರ ಮೂಲ ಅವಧಿಗಿಂತ 80 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.”.&lt;/ref&gt; 80 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿತ್ತು.&lt;ref&gt;[[ಜೀನ್‌ ಜೀಯೆಗ್ಲರ್‌]]. [http://www2.ohchr.org/english/bodies/hrcouncil/docs/7session/A-HRC-7-5.doc “ಪ್ರೊಮೋಷನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಆಲ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌, ಸಿವಿಲ್‌, ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌, ಇಕನಾಮಿಕ್‌‌, ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌‌, ಇನ್‌ಕ್ಲೂಡಿಂಗ್‌ ದ ರೈಟ್‌ ಟು ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ : ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಸ್ಪೆಷಲ್‌ ರ್ರ್ಯಾಪರ್ಟಿಯರ್‌‌ ಆನ್‌ ದ ರೈಟ್‌ ಟು ಫುಡ್‌‌, ಜೀನ್‌ ಜೀಯೆಗ್ಲರ್”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಿತಿ]], ಜನವರಿ 10, 2008.“ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ|[[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ (FAO), ಪ್ರಕಾರ‌ ವಿಶ್ವವು ಈಗಾಗಲೇ ಪ್ರತಿ ಮಗು, ಮಹಿಳೆ ಹಾಗೂ ಪುರುಷನಿಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಹಾರವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದು 12 ಶತಕೋಟಿ ಜನರಿಗೆ ಅಥವಾ ಈಗಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಮಂದಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡಬಲ್ಲದು.”&lt;/ref&gt; 
{| class=&quot;wikitable sortable &quot;
!ವರ್ಷ
!1990
!1995
!2005
!2007
|-
!ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ (ದಶಲಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ)&lt;ref&gt;[[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇಲಾಖೆ. [http://www.fao.org/docrep/011/i0291e/i0291e00.htm “ದ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫುಡ್‌ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇನ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌, 2008 : ಹೈ ಫುಡ್‌ ಪ್ರೈಸಸ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಫುಡ್‌ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ -ಥ್ರೆಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆಪರ್ಚುನಿಟೀಸ್”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]], 2008, p. 48.&lt;/ref&gt;
| 842
| 832
| 848
| 923
|}
{| class=&quot;wikitable sortable &quot;
!ವರ್ಷ
!1970
!1980
!1990
!2005
!2007
|-
!ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತ ಜನರ ಪಾಲು &lt;ref&gt;[[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ವಿಭಾಗ. [http://www.fao.org/docrep/009/a0750e/a0750e00.htm “ದ ಸ್ಟೇಟ್‌‌ ಆಫ್‌ ಫುಡ್‌ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇನ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌, 2006 : ಎರಾಡಿಕೇಟಿಂಗ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಹಂಗರ್‌ – ಟೇಕಿಂಗ್‌ ಸ್ಟಾಕ್‌ ಟೆನ್‌ ಇಯರ್ಸ್‌‌ ಆಫ್ಟರ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಫುಡ್‌ ಸಮ್ಮಿಟ್‌”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]], 2006, p. 8. “ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸ್ಫೋಟದಿಂದಾಗಿ ಹಸಿದ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಪ ಇಳಿಕೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂನಪೋಷಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು – 1990–92ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ 20 ಪ್ರತಿಶತದಿಂದ 2001–03ರಲ್ಲಿನ 17 ಪ್ರತಿಶತದವರೆಗೆ ಪ್ರತಿಶತ 3 ಅಂಶಗಳಷ್ಟು ಇಳಿಕೆ ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. (…)  1969–71ರಿಂದ 1979–81ರ ನಡುವೆ ನ್ಯೂನಪೋಷಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಪ್ರತಿಶತ 9ರಷ್ಟು ಇಳಿಕೆ ಕಂಡರೆ (37 ಪ್ರತಿಶತದಿಂದ 28 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ) 1979–81ರಿಂದ 1990–92ರ ನಡುವೆ ಮತ್ತೂ 8 ಪ್ರತಿಶತ ಅಂಶಗಳ (20 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕೆ) ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿತು.”.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಇಲಾಖೆ. [http://www.fao.org/docrep/011/i0291e/i0291e00.htm “ದ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫುಡ್‌ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇನ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌, 2008 : ಹೈ ಫುಡ್‌ ಪ್ರೈಸಸ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಫುಡ್‌ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ -ಥ್ರೆಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಆಪರ್ಚುನಿಟೀಸ್”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]], 2008, p. 6. “ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನುಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆ ತೋರಲಾಗಿದೆ – 1990–92ರಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಶೇಕಡಾ 20ರಿಂದ 1995–97ರಲ್ಲಿನ 18 ಶೇಕಡಾಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಗೆ ಹಾಗೂ 2003–05ರಲ್ಲಿ 16 ಶೇಕಡಾಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇರುವಂತೆ ಇಳಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ. ಅಂದಾಜುಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆಹಾರದ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆಗಳು ಈ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ತಿರುವುಮುರುವು ಮಾಡಿದ್ದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ನ್ಯೂನಪೋಷಣೆಯ ಜನರ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ 17 ಶೇಕಡಾಗೆ ತಲುಪಿಸಿವೆ.”.&lt;/ref&gt;
| 37 %
| 28 %
| 20 %
| 16 %
| 17 %
|}
*ಸರಾಸರಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಂತೆ, ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿಗೆ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿ - ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ 4000 ಜನರು - ಪ್ರತಿ ದಿನ 100 000 - ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 36 ದಶಲಕ್ಷ - ಜನ ಸಾವನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ಸಾವುಗಳ 58 %ರಷ್ಟಿದೆ (2001-2004ರ ಅವಧಿಯ ಅಂದಾಜುಗಳು).&lt;ref&gt;[[ಜೀನ್‌ ಜೀಯೆಗ್ಲರ್]]. [http://hei.unige.ch/~clapham/hrdoc/docs/foodrep2001.pdf “ದ ರೈಟ್‌ ಟು ಫುಡ್‌ : ರಿಪೋರ್ಟ್‌ ಬೈ ದ ಸ್ಪೆಷಲ್‌ ರ್ರ್ಯಾಪರ್ಟಿಯೋರ್‌ ಆನ್‌ ದ ರೈಟ್‌ ಟು ಫುಡ್‌, Mr. ಜೀನ್‌ ಜೀಯೆಗ್ಲರ್, ಸಬ್‌ಮಿಟ್ಟೆಡ್‌ ಇನ್‌ ಅಕಾರ್ಡೆನ್ಸ್‌ ವಿತ್‌ ಕಮಿಷನ್‌ ಆನ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್‌ 2000/10”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]], ಫೆಬ್ರವರಿ 7, 2001, p. 5. “ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ, 62 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮರಣಿಸಿದರೆ ಇವರಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ 36 ದಶಲಕ್ಷ (58 ಶೇಕಡಾ) ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಪೋಷಣೆಯ ಕೊರತೆಗಳು, ಸೋಂಕುಗಳು, ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವ್ಯಾಧಿಗಳು ಅಥವಾ ನ್ಯೂನಪೋಷಣೆ ಹಾಗೂ ಹಸಿವುಗಳಿಂದ ದೇಹವು ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಾಗ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಮರಣಿಸುತ್ತಾರೆ.”.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಿತಿ]]. [http://ap.ohchr.org/documents/E/CHR/resolutions/E-CN_4-RES-2002-25.doc “ದ ರೈಟ್‌ ಟು ಫುಡ್‌‌ : ಕಮಿಷನ್‌ ಆನ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌ ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್‌ 2002/25”]. [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಹೈಕಮೀಷನರ್‌ ಕಛೇರಿ]], [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]], ಏಪ್ರಿಲ್‌ 22, 2002, p. 2. “ಇಡೀ ಜಾಗತಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಹಾರವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿರುವ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಹಸಿವು ಹಾಗೂ ಪೋಷಣೆಯ ಕೊರತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 36 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಮರಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಮಹಿಳೆಯರು ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ”.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ ಮಾಹಿತಿ ಸೇವೆ. [http://www.fao.org/righttofood/kc/downloads/vl/docs/Rtf%20hearing%2031%2003%202004.doc “ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್‌ ಎಕ್ಸ್‌‌ಪರ್ಟ್‌ ಆನ್‌ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರಲ್‌‌ ಅಡ್‌ಜಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌, ಸ್ಪೆಷಲ್‌ ರ್ರ್ಯಾಪರ್ಟಿಯರ್‌ ಆನ್‌ ರೈಟ್‌ ಟು ಫುಡ್‌ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್‌‌ : ಕಮಿಷನ್‌ ಕಂಟಿನ್ಯೂಸ್‌ ಜನರಲ್‌ ಡಿಬೇಟ್‌ ಆನ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್‌, ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಕಲ್ಚರಲ್‌ ರೈಟ್ಸ್‌”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]], ಮಾರ್ಚ್‌ 29, 2004, p. 6. “ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 36 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.”.&lt;/ref&gt;
*ಸರಾಸರಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಂತೆ, ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಅಥವಾ ಪರೋಕ್ಷ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪ್ರತಿ 5 ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಗುವು ಸಾವು ಕಾಣುತ್ತದೆ - ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ 700 ಮಕ್ಕಳು - ಪ್ರತಿ ದಿನ 16 000 - ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 6 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳು - ಇದು ಮಕ್ಕಳ ಎಲ್ಲಾ ಸಾವುಗಳ 60%ರಷ್ಟಿದೆ (2002-2008ರ ಅವಧಿಯ ಅಂದಾಜುಗಳು).&lt;ref&gt;[[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಸಿಬ್ಬಂದಿ. [http://www.fao.org/docrep/005/y7352e/y7352e00.htm “ದ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫುಡ್‌ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇನ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌, 2002: ಫುಡ್‌ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ : ವೆನ್‌ ಪೀಪಲ್‌ ಲಿವ್‌ ವಿತ್‌ ಹಂಗರ್‌ ಅಂಡ್ ಫಿಯರ್ ಸ್ಟಾರ್ವೇಷನ್‌”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]], 2002, p. 6. “ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ 6 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಹಸಿವಿನಿಂದಾಗಿ ಮರಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.”&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ Dept. [http://www.fao.org/docrep/007/y5650e/y5650e00.htm “][http://www.fao.org/docrep/007/y5650e/y5650e00.htm ದ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫುಡ್‌ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇನ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ 2004: ಮಾನಿಟರಿಂಗ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್‌‌ ಟುವರ್ಡ್ಸ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಫುಡ್‌ ಸಮ್ಮಿಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮಿಲೇನಿಯಮ್‌ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಗೋಲ್ಸ್”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]], 2004, p. 8. “ನ್ಯೂನಪೋಷಣೆ ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯ ಜೀವಸತ್ವಗಳು ಹಾಗೂ ಖನಿಜಾಂಶಗಳ ಕೊರತೆಯು 5 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದಾರೆ”.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[ಜ್ಯಾಕ್ವೆಸ್‌ ಡಿಯೋಫ್‌‌]]. [http://www.fao.org/docrep/007/y5650e/y5650e00.htm “ದ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫುಡ್‌ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇನ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ 2004: ಮಾನಿಟರಿಂಗ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್‌‌ ಟುವರ್ಡ್ಸ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಫುಡ್‌ ಸಮ್ಮಿಟ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮಿಲೇನಿಯಮ್‌ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಗೋಲ್ಸ್”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]], 2004, p. 4. “ಹಸಿವು ಹಾಗೂ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಐದು ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಗು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದೆ”.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]], ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ Dept. [http://www.fao.org/docrep/008/a0200e/a0200e00.htm “][http://www.fao.org/docrep/008/a0200e/a0200e00.htm ದ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಆಫ್‌ ಫುಡ್‌ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಇನ್‌ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ 2005: ಎರಾಡಿಕೇಟಿಂಗ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಹಂಗರ್‌ -ಕೀ ಟು ಅಚೀವಿಂಗ್‌ ದ ಮಿಲೇನಿಯಮ್‌ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಗೋಲ್ಸ್‌”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]]ದ [[ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಥೆ]], 2005, p. 18. ಹಸಿವು ಹಾಗೂ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳ ಸಾವುಗಳ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ 6 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದು – ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ಇಡೀ ಜಪಾನ್‌ನ ಶಾಲಾಪೂರ್ವ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಮನಾಗಿದೆ. ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಈ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮಾತ್ರ ನಿರಾಹಾರದಿಂದ ಮರಣಿಸಿರುತ್ತವೆ. ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಕ್ಕಳು ನವಜಾತ ಶಿಶುವಿಗೆ ತಗಲುವ ವ್ಯಾಧಿಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಅತಿಸಾರ/ಭೇದಿ, ಶ್ವಾಸಕೋಸದ ಉರಿಯೂತ/ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ, ಮಲೇರಿಯಾ ಹಾಗೂ ದಡಾರ/ದಢಾರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಬಹುದಾದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಂದ ಮರಣಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ಅವರ ದೇಹ ಹಾಗೂ ರೋಗನಿರೋಧಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗಳಿಂದ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿರದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸಾಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಸಾಧಾರಣದಿಂದ ತೀವ್ರ ತೂಕಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಸಾವಿನ ಅಪಾಯಗಳು ಐದರಿಂದ ಎಂಟು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.”.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಿತಿ]]. [http://ap.ohchr.org/documents/E/HRC/resolutions/A_HRC_RES_7_14.pdf “ರೆಸೊಲ್ಯೂಷನ್‌ 7/14. ][http://ap.ohchr.org/documents/E/HRC/resolutions/A_HRC_RES_7_14.pdf ದ ರೈಟ್‌ ಟು ಫುಡ್”]. [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘ]], ಮಾರ್ಚ್‌ 27, 2008, p. 3. “ಈಗಲೂ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ತಮ್ಮ ಐದನೇ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ 6 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳು ಹಸಿವು-ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ರೋಗಗಳಿಂದಾಗಿ ಮರಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ”.&lt;/ref&gt;
[[File:Percentage population undernourished world map.PNG|right|thumb|ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾರು ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂನಪೋಷಣೆ ಪೀಡಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ವಿವರ.]]
ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಕೊರತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯು (ದಶಲಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ) 2001-2003ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, [[FAO]]ನ ಪ್ರಕಾರ, ಕೆಳಕಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು 5 ದಶಲಕ್ಷ ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಕೊರತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು [http://www.fao.org/faostat/foodsecurity/Files/NumberUndernourishment.xls ]:
{| class=&quot;wikitable sortable &quot;
!ರಾಷ್ಟ್ರ 
!ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಕೊರತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆ (ದಶಲಕ್ಷ)
|-
| ಭಾರತ 
| 217.05 
|-
| ಚೀನಾ
| 154.0
|-
| ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ 
| 43.45
|-
| ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಕಾಂಗೋ ಗಣರಾಜ್ಯ
| 37.0 
|-
| ಪಾಕಿಸ್ತಾನ 
| 35.2 
|-
| ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ 
| 31.5 
|-
| ಟಾಂಜೇನಿಯಾ 
| 16.1 
|-
| ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌‌ 
| 15.2 
|-
| ಬ್ರೆಝಿಲ್‌ 
| 14.4 
|-
| ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ 
| 13.8 
|-
| ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್‌‌ 
| 13.8 
|-
| ಥೈಲೆಂಡ್‌‌ 
| 13.4 
|-
| ನೈಜೀರಿಯಾ 
| 11.5 
|-
| ಕೀನ್ಯಾ 
| 9.7 
|-
| ಸೂಡಾನ್‌ 
| 8.8 
|-
| ಮೊಝಾಂಬಿಕ್‌
| 8.3 
|-
| ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ
| 7.9 
|-
| ಯೆಮನ್‌‌
| 7.1 
|-
| ಮಡಗಾಸ್ಕರ್‌‌
| 7.1 
|-
| ಕೊಲಂಬಿಯಾ
| 5.9 
|-
| ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ
| 5.7 
|-
| ಮೆಕ್ಸಿಕೋ
| 5.1 
|-
| ಝಾಂಬಿಯಾ
| 5.1 
|-
| ಅಂಗೋಲಾ 
| 5.0
|-
|}
ಸೂಚನೆ: ಮೇಲ್ಕಂಡ ಕೋಷ್ಟಕದಲ್ಲಿ &quot;ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಕೊರತೆಯನ್ನು&quot;, [[FAO ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಅಳತೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದು, (2001ರಿಂದ 2003ರವರೆಗಿನ ವರ್ಷಗಳ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ) ಲಘು ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿರುವ ಓರ್ವ ಸಾಧಾರಣ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯದಿಂದಿರಲು ಬೇಕಾದ ಕನಿಷ್ಟ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರ ಚೈತನ್ಯಕ್ಕಿಂತ (ಪ್ರತಿ ದಿನದ ತಲಾ ಸೇವನೆ ಕಿಲೋಕ್ಯಾಲರಿಗಳಲ್ಲಿ) ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಜನರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಕಾಲೋಚಿತ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಚೈತನ್ಯ ಅಗತ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಂತಹಾ ಇತರೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಗಮನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ.
ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಮತ್ತು ಪೋಷಣೆಕೊರತೆಗಳು ಸಂಚಿತ ಅಥವಾ ಸರಾಸರಿ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳದ್ದಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಒಂದು ದಿನದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯ (ಅಥವಾ ಅದರ ಕೊರತೆ) ಲೆಕ್ಕಾಚಾರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕೋಷ್ಟಕವು &quot;ಇಂದು ರಾತ್ರಿ ಮಲಗುವವರೆಗೆ ಹಸಿವಿನಿಂದಿದ್ದವರ&quot; ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ.&quot; 
ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ವಿವಿಧ ಮಟ್ಟಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಜನಸಮೂಹವು ಆರೋಗ್ಯ-ಸಂಬಂಧಿ ಸೇವೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅಲ್ಪ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯಾದರೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕುಟುಂಬಗಳು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಆದಾಯಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ಆ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಾನುಮತಿ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತೂ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;ಫಾಟ್ಸೋ, ಜೀನ್‌-ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫೆ ಮತ್ತು ಬಾರ್ತೆಲೆಮಿ ಕುವಾಟೆ-ಡೆಫೋ. &quot;ಮೆಷರಿಂಗ್‌ ಸೋಷಿಯೋ-ಇಕನಾಮಿಕ್‌ ಸ್ಟೇಟಸ್‌ ಇನ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ ರೀಸರ್ಚ್‌ ಇನ್‌ ಡೆವಲಪಿಂಗ್‌ ಕಂಟ್ರೀಸ್‌‌ : ಷುಡ್‌ ವಿ ಬೀ ಫೋಕಸಿಂಗ್‌ ಆನ್‌ ಹೌಸ್‌ಹೋಲ್ಡ್ಸ್‌‌, ಕಮ್ಯುನಿಟೀಸ್‌ ಆರ್‌ ಬೋತ್‌?&quot; ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಇಂಡಿಕೇಟರ್ಸ್‌ ರಿಸರ್ಚ್. (2005) 72:189-237.&lt;/ref&gt; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಕುಟುಂಬಗಳ ಒಳಗೆಯೇ ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವೆ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿರಬಹುದು ಹಾಗೂ ಈ ತರಹದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಪೇಕ್ಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಕಡೆಗಣಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.&lt;ref&gt;ನ್ಯೂಬ್‌, M. and G.J.M. ವಾನ್‌ ಡೆಮ್‌ ಬೂಮ್‌. &quot;ಜೆಂಡರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅಡಲ್ಟ್‌ ಅಂಡರ್‌ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್‌ ಇನ್‌ ಡೆವಲಪಿಂಗ್‌ ಕಂಟ್ರೀಸ್‌‌.&quot; ಆನ್ನಲ್ಸ್‌‌ ಆಫ್‌ ಹ್ಯೂಮನ್‌ ಬಯಾಲಜಿ (2003) 30:5:520-537.&lt;/ref&gt; ಮಕ್ಕಳು ಹಾಗೂ ವೃದ್ಧರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಪಕ್ಕಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ 5 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 27 ಪ್ರತಿಶತ ಮಕ್ಕಳು ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, 5 ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸಂಭವಿಸುವ 10 ದಶಲಕ್ಷ ಮರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟನ್ನು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
===ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ===
[[ಇರಾಕ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ದರಗಳು US-ನೇತೃತ್ವದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿನ 19%ನಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿ 28%ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ.&lt;ref&gt;[http://www.alertnet.org/thenews/fromthefield/carintern/9e9e54eac735cfcd9b98b3a8e031cfa4.htm US ದಾಳಿಯ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಈಗ ಇರಾಕಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮೂವರಲ್ಲೊಬ್ಬರು ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081007042142/http://www.alertnet.org/thenews/fromthefield/carintern/9e9e54eac735cfcd9b98b3a8e031cfa4.htm |date=2008-10-07 }} ರಾಯಿಟರ್ಸ್‌. 16 ಮಾರ್ಚ್‌ 2007&lt;/ref&gt;
===ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ===
[[ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವು ಸೂಚಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ, ವಿಶ್ವದ ವಲಯಗಳಲ್ಲೇ [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ]]ವು ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಕ್ಕಳ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ದರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.&lt;ref name=&quot;ghi2008&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ifpri.org/publication/challenge-hunger-2008-global-hunger-index Global Hunger Index Key Findings &amp; Facts|year=2008}}&lt;/ref&gt; ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣವಾದ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 5.6 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳ ಮರಣಗಳು [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿವೆ.&lt;ref name=&quot;southasiahunger&quot; /&gt; 2006ರ ವರದಿಯು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿನ ಕೆಳಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಅವರಿಗೆ ಪೋಷಣೆಯ ಬಗೆಗಿರುವ ಅಜ್ಞಾನಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತೂಕಕೊರತೆ ಪೀಡಿತ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ&quot; ಎಂದು ನಮೂದಿಸಿರುವುದಲ್ಲದೇ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾವು &quot;ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ಆಹಾರ ನೀಡುವ ಸೂಕ್ತ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ&quot; ಎಂದು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.&lt;ref name=&quot;southasiahunger&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/6046718.stm|title='Hunger critical' in South Asia|publisher=BBC| date=2006-10-13 | accessdate=2010-05-12}}&lt;/ref&gt;
[[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ತೂಕಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20070212105620/http://www.cbsnews.com/stories/2007/02/10/ap/health/mainD8N6H7RG0.shtml ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ], CBS ನ್ಯೂಸ್‌, ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 2007&lt;/ref&gt; ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ [[ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಹಾರಾ ಉಪವಲಯ]]ಗಳಿಗಿಂತ ಬಹುಪಾಲು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ.&lt;ref name=&quot;underweight&quot;&gt;{{cite web|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,contentMDK:20916955~pagePK:146736~piPK:146830~theSitePK:223547,00.html|title=India: Undernourished Children: A Call for Reform and Action|publisher=World Bank|access-date=2010-07-12|archive-date=2018-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613011526/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,contentMDK:20916955~pagePK:146736~piPK:146830~theSitePK:223547,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
ಪೋಷಣೆಕೊರತೆಯ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು [[ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಡೆವೆಲಪ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯು ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯೊಂದು ಭಾರತದ 'ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿ'ಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಒಂದರಷ್ಟು ಪೌಷ್ಟಿಕಕೊರತೆ ಪೀಡಿತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಪೋಷಣಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸೋಲನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದೆ : &quot;ಸೂಕ್ತ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಜನಸಮೂಹಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಗದ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ನಾಗರಿಕರ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಲಾಗದಿರುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ದುರ್ಬಲ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವಗಳೆಲ್ಲವೂ ದುರ್ಬಲ ಪೋಷಣಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.&quot;&lt;ref name=&quot;curse&quot;&gt;{{cite journal |url= http://www.ids.ac.uk/go/idspublication/lifting-the-curse-overcoming-persistent-undernutrition-in-india |title= Lifting the Curse: Overcoming Persistent Undernutrition in India |work= IDS Bulletin |volume= 40 |issue= 4 |date= 2009-07-02 |access-date= 2010-07-12 |archive-date= 2018-06-13 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180613184421/http://www.ids.ac.uk/go/idspublication/lifting-the-curse-overcoming-persistent-undernutrition-in-india |url-status= dead }}&lt;/ref&gt; ಸಂಶೋಧನೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂನಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಇತಿಹಾಸವೆಂದೆನಿಸಲು ಪೋಷಣಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಹಾಗೂ ನವೀನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಪೋಷಣಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಪ್ರಗತಿಯ ದರದಲ್ಲಿ MDG1ನ ಮಾನವ ಯೋಗಕ್ಷೇಮ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಾಗುವ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪೋಷಣೆಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಕೇವಲ 2042ರಲ್ಲಿ ಮುಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯ.&lt;ref name=&quot;curse&quot; /&gt;
===ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌===
ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರೂ, ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಸ್ಯೆಯಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ ಆಫ್‌ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ಆರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಗು ಹಸಿವಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.&lt;ref name=&quot;childhood_hunger_in_america&quot;&gt;{{cite web|url=http://strength.org/childhood_hunger|title=Childhood Hunger in America|publisher=Share Our Strength|year=2009|access-date=2010-07-12|archive-date=2012-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120821002720/http://www.strength.org/childhood_hunger/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; [[U.S. ಜನಗಣತಿ ಸಂಸ್ಥೆ]] ಹಾಗೂ [[ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆ]]ಗಳ 2005-2007ರ ಅವಧಿಯ ದತ್ತಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದು, ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಅಂದಾಜು 3.5 ದಶಲಕ್ಷ ಮಕ್ಕಳು [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.&lt;ref&gt;{{cite web | title=3.5M Kids Under 5 On Verge Of Going Hungry &lt;br /&gt;Study: 11 Percent Of U.S. Households Lack Food For Healthy Lifestyle | url=http://www.cbsnews.com/stories/2009/05/07/health/main4998190.shtml | format=&quot;SHTML | work=Health | publisher=CBS NEWS | date=2009-05-07 | accessdate=2009-05-08 | archive-date=2013-05-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130513155419/http://www.cbsnews.com/stories/2009/05/07/health/main4998190.shtml | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಬಹುಕಾಲದಿಂದಿರುವ ಹಸಿವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಆಹಾರದ ಅಥವಾ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆಗಳ ಕೊರತೆಯಿಂದಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು [[ಆಹಾರ ಲಕೋಟೆಗಳು]] ಅಥವಾ [[ಶಾಲಾ ಭೋಜನ]]ದಂತಹಾ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳ ನ್ಯೂನಉಪಯೋಗದಿಂದಾಗಿಯೇ ಬಹುತೇಕ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ ಆಫ್‌ ಅಮೇರಿಕಾದಂತಹಾ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅನೇಕ ನಾಗರಿಕರು ಆಹಾರ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅಪವಾದವನ್ನು ಹೊರಿಸುತ್ತಾರೆ ಇಲ್ಲವೇ ಅದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. USAನಲ್ಲಿ, ಆಹಾರ ಲಕೋಟೆ/ಫುಡ್‌ ಸ್ಟಾಂಪ್‌ ಯೋಜನೆಗೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 60%ರಷ್ಟು ಜನರು ಮಾತ್ರ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.&lt;ref name=&quot;plan_to_end_childhood_hunger_in_america&quot;&gt;{{cite web | url=http://strength.org/childhood_hunger/our_plan | title=Plan to End Childhood Hunger in America | publisher=Share Our Strength | year=2009 | access-date=2010-07-12 | archive-date=2011-07-29 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110729002514/http://strength.org/childhood_hunger/our_plan/ | url-status=dead }}&lt;/ref&gt; U.S. ಕೃಷಿ ಇಲಾಖೆಯು 2003ರಲ್ಲಿ, ನೀಡಿದ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಮಕ್ಕಳಿರುವ ಪ್ರತಿ 200 U.S. ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 1 ಕುಟುಂಬ ಮಾತ್ರವೇ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೊಂದು ಮಗುವು ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ತೀವ್ರ ಆಹಾರ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇವೇ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಷ್ಟು (3.8 ಪ್ರತಿಶತ) ಕುಟುಂಬಗಳು ಇಡೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಆಹಾರ ಪಡೆಯಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟ ಒಂದು ದಿನ ಹಸಿವಿನಿಂದ ಬಳಲಿದ ಕುಟುಂಬದ ಪ್ರೌಢ ಸದಸ್ಯರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.[http://www.ers.usda.gov/AmberWaves/April05/DataFeature/ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141112160249/http://www.ers.usda.gov/AmberWaves/April05/DataFeature/ |date=2014-11-12 }}
== ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವಿಕೆ vs. ಹಸಿವು ==
ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಕುರಿತಾದ ಬಹಳ ಚರ್ಚೆಗಳು ಪೋಷಣೆಕೊರತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದರೂ, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವಿಕೆಯು ಕೂಡಾ ಒಂದು ವಿಧದ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವಿಕೆಯು ಬಹುತೇಕ ಜನರಿಗೆ ಆಹಾರದ ಲಭ್ಯತೆಯು ಸಮಸ್ಯೆಯೇ ಅಲ್ಲದಿರುವ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌&lt;ref&gt;ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೌಢರಲ್ಲೂ ಅರ್ಧಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಈಗ ಅಧಿಕತೂಕದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ - ಹಸಿವಿನಂತೆಯೇ, ಕಾಯಿಲೆ ಹಾಗೂ ಅಂಗವಿಕಲತೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಇದಾಗಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೆಲಸಗಾರರ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದಲ್ಲದೇ ಜೀವಿತಾವಧಿಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.&lt;/ref&gt; ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಧಾರಣ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಸೂಕ್ತ ವಿಧವಾದ ಆಹಾರದ ಆಯ್ಕೆ. ಇತರೆ ಯಾವುದೇ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುವ ತಲಾ ತ್ವರಿತ ಆಹಾರ/ಫಾಸ್ಟ್‌ ಫುಡ್‌‌ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ರಾಶಿ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅದನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಶಕ್ತತೆ ಹಾಗೂ ಲಭ್ಯತೆ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ ತ್ವರಿತ ಆಹಾರ/ಫಾಸ್ಟ್‌ ಫುಡ್‌‌, ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿದ್ದು ಕ್ಯಾಲೊರಿಗಳ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಅಭ್ಯಾ/ಹವ್ಯಾಸಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನಗರೀಕೃತ, ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿರುವ ಜೀವನಶೈಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಾಗ, ತೂಕ ಹೆಚ್ಚುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಏಕೆ ಕಷ್ಟ ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot; /&gt;
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವಿಕೆಯು ಹಸಿವು ಹಾಗೂ ಬಡತನಗಳು ಬೇರೂರಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ-ಕೊಬ್ಬಿನ ಆಹಾರ ಸೇವನೆಯು ಹೆಚ್ಚಿ ಅಕ್ಕಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸೇವನೆಯು ಇಳಿಕೆ ಕಂಡಿದೆ.&lt;ref name=&quot;Gardner, Gary 2000&quot; /&gt; ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಹಸಿವುಗಳೆರಡೂ ವಿಶ್ವದ ಯಾವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀವಿದ್ದೀರೆಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವಿಕೆಯು ಹೃದಯ ಕಾಯಿಲೆ ಹಾಗೂ ಮಧುಮೇಹ/ಸಿಹಿಮೂತ್ರರೋಗದಂತಹಾ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಅನೇಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಿತಿಮೀರಿ ತಿನ್ನುವಿಕೆಯ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು, ಆರೋಗ್ಯಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜನ್ನು ಒಂದು ಕಾಯಿಲೆಯಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅದರಲ್ಲಿ ತೂಕಇಳಿಯುವಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಪೋಷಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಬಗ್ಗೆಯ ಒಂದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕ ಹೆಜ್ಜೆ ಎಂದರೆ ಒಬಾಮಾರು ಆರಂಭಿಸಿರುವ ಹೃದಯರೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳುಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದಾದ ವೆಚ್ಚದಾಯಕ ಔಷಧಿಗಳು ಹಾಗೂ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಅನವಶ್ಯಕಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂದು ಆಶಿಸಿರುವ ತೀವ್ರ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ ಹಾಗೂ ಜೀವನಶೈಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಯೋಜನೆ. ಉದ್ಯಮವು ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ತಾರ್ಕಿಕ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮವೆಂದರೆ ನಿಯತ ಹಲ್ಲಿನ ತಪಾಸಣೆಗೆ ಸದೃಶವಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ತಪಾಸಣೆಗಳನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ವಿಮಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.&lt;ref name=&quot;Gardner, Gary 2000&quot; /&gt;
==ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ==
* [[ನ್ಯೂನಪೋಷಣೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]
* [[ಆಹಾರ ಮಾಂದ್ಯ]]
* [[ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ]]
* [[ಅಗತ್ಯ ಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯಗಳು]]
* [[ದುರ್ಭಿಕ್ಷ]]
* [[ಆಹಾರ]]
* [[ಏರಿದ ಆಹಾರ ಬೆಲೆಗಳ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]]
* [[ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವು ಸೂಚಿ]]
* [[ಹಸಿವು]]
* [[ಪೋಷಣೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಾರೋಗ್ಯಗಳು]]
* [[ಸೂಕ್ಷ್ಮಪೌಷ್ಟಿಕದ್ರವ್ಯ]]
* [[ಪೋಷಣೆ]]
* [[ಪೋಷಣಾ ದಿನ]](ಯೂರೋಪ್‌‌ನಲ್ಲಿ)
* [[ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ/ಬೊಜ್ಜು]]
* [[ಪ್ಲಂಪಿ ಕಡಲೆಕಾಯಿ ಬೀಜ]]
* [[ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಹಾರದ ಹಸಿವು]]
* [[ಸ್ಪಿರುಲಿನಾ]]
* [[ನಿರಾಹಾರ/ಉಪವಾಸ]]
* [[ತೂಕಕೊರತೆ]]
===ಸಂಸ್ಥೆಗಳು===
* [[GAIN ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಅಲಯನ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಇಂಪ್ರೂವ್‌ಡ್‌‌ ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್‌‌]]
* [[ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆ]]
* [[ಷೇರ್‌ ಅವರ್‌ ಸ್ಟ್ರೆಂತ್‌‌]]
* [[ಫುಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್‌ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌‌]]
* [http://www.iimsam.org ಇಂಟರ್‌ಗೌರ್ನಮೆಂಟಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್‌ ಫಾರ್‌‌ ದ ಯೂಸ್‌ ಆಫ್‌‌ ಮೈಕ್ರೋ-ಆಲ್ಗೇ ಸ್ಪಿರುಲಿನಾ ಎಗೇನ್ಸ್‌ಟ್‌‌ ಮಾಲ್‌ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್‌‌ (IIMSAM)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190204082806/http://www.iimsam.org/ |date=2019-02-04 }}
* [[Hungrykids.org]]
== ಆಕರಗಳು==
{{reflist|2}}
==ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು==
{{Wiktionary|malnutrition|undernutrition}}
{{linkfarm|date=March 2009}}
*[http://www.cultureunplugged.com/play/1081 ಹಸಿವು ಹಾಗೂ ಬಡತನದ ಬಗ್ಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರ]
*[http://strength.org ಷೇರ್‌‌ ಅವರ್‌ ಸ್ಟ್ರೆಂತ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180411064031/http://www.strength.org/ |date=2018-04-11 }}: ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌ನಂತಹಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಹಸಿವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತ ಸಂಸ್ಥೆ.
*[http://www.grida.no/publications/rr/food-crisis/ebook.aspx ಪರಿಸರೀಯ ಆಹಾರ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161218094041/http://www.grida.no/publications/rr/food-crisis/ebook.aspx |date=2016-12-18 }} ವಿಶ್ವದ ಜನರಿಗೆ ಆಹಾರಕೊರತೆಯುಂಟಾಗದ ಹಾಗೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ UN ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ (2009)
*[http://km.fao.org/fsn/ ದ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಫುಡ್‌ ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಅಂಡ್‌ ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್‌ ಫೋರಮ್‌ (FSN ಫೋರಮ್‌)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100116182839/http://km.fao.org/fsn/ |date=2010-01-16 }}
*[http://www.aahuk.org ಆಕ್ಷನ್‌ ಎಗೇನ್ಸ್‌ಟ್‌‌ ಹಂಗರ್‌‌ - ಮಾನವಹಕ್ಕುಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುವಿಕೆ - ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100925153634/http://www.aahuk.org/ |date=2010-09-25 }}
* ಡಾನ್‌ ಜಾಕೋಪಾವಿಚ್‌‌, [http://www.solidarity-us.org/node/1393 A ಫ್ಯೂ ಬೇಸಿಕ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್‌‌ : ಆನ್‌ ಹಂಗರ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090917040841/http://www.solidarity-us.org/node/1393 |date=2009-09-17 }}, ಎಗೇನ್ಸ್‌ಟ್‌ ದ ಕರೆಂಟ್‌‌, ಮಾರ್ಚ್‌/ಏಪ್ರಿಲ್‌, No.133, 2008.
* [http://www.cedat.be CE-DAT ಸಂಕೀರ್ಣ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ದತ್ತಸಂಚಯ - ಸಂಘರ್ಷ-ಪೀಡಿತ ಜನರಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಮರಣಪ್ರಮಾಣ/ಸಾವಿನ ದರಗಳ ಬಗೆಗಿನ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಮೂಲ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200815130034/http://www.cedat.be/ |date=2020-08-15 }}
*[http://www.cbsnews.com/stories/2007/10/19/60minutes/main3386661.shtml A ಲೈಫ್‌ ಸೇವರ್‌ ಕಾಲ್‌ಡ್‌‌ &quot;ಪ್ಲಂಪಿನಟ್‌‌&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001034014/http://www.cbsnews.com/stories/2007/10/19/60minutes/main3386661.shtml |date=2010-10-01 }}, CBS 60 ನಿಮಿಷಗಳ ವಿಡಿಯೋ, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 21, 2007
*[http://www.doctorswithoutborders.org/news/malnutrition/ MSF ಹೆಚ್ಚು ಆಹಾರವು ಪೌಷ್ಟಿಕತೆರಹಿತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಸಿದೆ], ಸಂಘವು ಹೊಸ, ನಾವೀನ್ಯತೆಯ ಪೋಷಣಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಹೆಚ್ಚಿದ ಹಾಗೂ ವಿಸ್ತೃತ ಬಳಕೆಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದೆ
* [http://www.algosophette.com ಮೈಕ್ರೋ-ಆಲ್ಗೇ ಆಲ್ಗೋಸೊಫೆಟ್ಟೆ]
*[http://www.iimsam.org ಇಂಟರ್‌ಗೌರ್ನಮೆಂಟಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್‌ ಫಾರ್‌‌ ದ ಯೂಸ್‌ ಆಫ್‌‌ ಮೈಕ್ರೋ-ಆಲ್ಗೇ ಸ್ಪಿರುಲಿನಾ ಎಗೇನ್ಸ್‌ಟ್‌‌ ಮಾಲ್‌ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್‌‌ (IIMSAM)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190204082806/http://www.iimsam.org/ |date=2019-02-04 }}
*[http://www.unsystem.org/scn/Publications/html/RWNS.html ವಿಶ್ವದ ಪೋಷಕಾಂಶ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050526084903/http://www.unsystem.org/scn/Publications/html/RWNS.html |date=2005-05-26 }} UN ಸ್ಥಾಯಿ ಸಮಿತಿಯು ಪೋಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಗಳು ಪ್ರಧಾನ ಸವಾಲುಗಳು, ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿ, ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕ್ರಮಗಳು, ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಗಳ ವಿಫುಲ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
*[http://medind.nic.in/icb/t05/i7/icbt05i7p573.pdf ದೈಹಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ &amp; ಪೋಷಣೆಯ ಸ್ಥಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091117104622/http://medind.nic.in/icb/t05/i7/icbt05i7p573.pdf |date=2009-11-17 }}
*[http://www.wfp.org/country_brief/hunger_map/map/hungermap_popup/map_popup.html ವಿಶ್ವದ ಹಸಿವು ಭೂಪಟ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513192254/http://www.wfp.org/country_brief/hunger_map/map/hungermap_popup/map_popup.html |date=2008-05-13 }} ([[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಘದ ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆ]]ಯಿಂದ)
*[http://www.fao.org/ag/agn/nutrition/profiles_by_country_en.stm FAO ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101115203244/http://www.fao.org/ag/agn/nutrition/profiles_by_country_en.stm |date=2010-11-15 }}
*ಹಂಗ್ರಿಕಿಡ್ಸ್‌ನಿಂದ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಬಗೆಗಿನ [http://www.hungrykids.org ಹಂಗ್ರಿಕಿಡ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718043745/http://hungrykids.org/ |date=2011-07-18 }} ಮಾಹಿತಿ 
*[http://www.reliefweb.int/library/documents/2005/wb-eth-28feb.pdf ಫೈಟಿಂಗ್‌‌ ಹಂಗರ್‌‌ ಅಂಡ್‌ ಪಾವರ್ಟಿ ಇನ್‌ ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090918115355/http://www.reliefweb.int/library/documents/2005/wb-eth-28feb.pdf |date=2009-09-18 }} ([[ಪೀಟರ್‌ ಮಿಡಲ್‌ಬ್ರೂಕ್‌‌]])
*[http://www.medsandfoodforkids.org ಮೆಡ್ಸ್‌ &amp; ಫುಡ್‌ ಫಾರ್‌ ಕಿಡ್ಸ್‌‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091212130729/http://www.medsandfoodforkids.org/ |date=2009-12-12 }} - ಹೈಟಿಯಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಒಮ್ಮೆಗೆ ಒಂದು ಮಗು.
*[http://www.nutrition-malnutrition.org ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ]
*[http://www.algosophette.com ಮತ್ತೆ ಸ್ಪಿರುಲಿನಾ ಯಾಕೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಬಾರದು?]
*[http://www.gainhealth.org/malnutrition GAIN - ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಅಲಯನ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಇಂಪ್ರೂವ್‌ಡ್‌‌ ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್‌]
*[http://www.lamberspublications.com/schoolfeeding.html ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಾಲಾ ಊಟದ ಯೋಜನೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090515234248/http://www.lamberspublications.com/schoolfeeding.html |date=2009-05-15 }} ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಾಲಾ ಊಟದ ಯೋಜನೆಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನ
*[http://www.motherchildnutrition.org ತಾಯಿ, ಶಿಶು ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ ಪೋಷಣೆ &amp; ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100716094728/http://motherchildnutrition.org/ |date=2010-07-16 }} ಸೂಕ್ತ ತಾಯಂದಿರ, ಶಿಶುಗಳ ಹಾಗೂ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆ ಹಾಗೂ ಪಾಲನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳು ತೂಕಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸೂಕ್ತ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಗತ್ಯ ಅಸ್ತಿಭಾರವನ್ನು ಹಾಕುತ್ತದೆ. 
*[http://www.hnn.us/articles/61472.html ಫುಡ್‌ ಫಾರ್‌ ಪೀಸ್‌ : ಐಸೆನ್‌ಹೋವರ್ಸ್‌ ಅನ್‌ಸಂಗ್‌ ಇನಿಷಿಯೇಟಿವ್‌ ಕ್ಯಾನ್‌ ಬಿ ಒಬಾಮಾಸ್‌ ಮೋಸ್ಟ್‌ ಪವರ್‌ಫುಲ್‌ ಟೂಲ್‌ ಫಾರ್‌ ಪೀಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090620003104/http://hnn.us/articles/61472.html |date=2009-06-20 }} ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಿಸ್ಟರಿ ನ್ಯೂಸ್‌ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಲೇಖನ
* [https://www.youtube.com/watch?v=nnwxvDnjyDc&amp;amp;feature=channel_page &quot;ಹ್ಯೂಮನ್‌ ರೆಸ್ಕ್ಯೂ ಪ್ಲಾನ್‌&quot;]. [[ವಿಶ್ವ ಆಹಾರ ಯೋಜನೆ]], 2009 (ವಿಡಿಯೋ).
{{Nutritional pathology}}
{{Diseases of Poverty}}

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ]]
[[ವರ್ಗ:ಮಾನವೀಯ ಸಹಾಯ]]
[[ವರ್ಗ:ಪೋಷಣೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಬಡತನ]]</text>
      <sha1>6zvuhe105lzamnmnbf2sa96seio7k7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಎಚ್. ಎಸ್. ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64002</id>
    <revision>
      <id>1374882</id>
      <parentid>1338905</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T03:48:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NesaraNesara</username>
        <id>98708</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ */ Corrected.</comment>
      <origin>1374882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8529" sha1="avyazb29gbsk1v19tcxn58ashfjenb4" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name        = ಎಚ್. ಎಸ್. ರಾಘವೇಂದ್ರರಾವ್  
| image       =                   
| alt         = 
| caption     = 
| birth_name  = 
| birth_date  = &lt;!-- {{Birth date and age|YYYY|MM|DD}} or {{Birth-date and age|Month DD, YYYY}} --&gt;
| birth_place =  
| death_date  = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) --&gt;
| death_place = 
| nationality = 
| education   = 
| alma_mater  = 
| other_names = 
| occupation  =  {{hlist|ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ|ಲೇಖಕ}}
| awards   =  ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬಹುಮಾನ, ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
| website      = 
}}

'''ಡಾ. ಎಚ್. ಎಸ್. ರಾಘವೇಂದ್ರರಾವ್''', [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿರುವ ಹೆಸರಾಂತ ವಿಮರ್ಶಕರು, ಕಥೆಗಾರ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕರು. 'ಬೆಂಗಳೂರಿನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜಿ'ನಲ್ಲಿ ೩೬ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿದ್ದು, 'ಹಂಪಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದು, ನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರ, ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಓದು-ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು  ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt; [http://vijaykarnataka.indiatimes.com/articleshow/12147007.cms ವಿಜಯ [[ಕರ್ನಾಟಕ]], 'ಎಚ್‌.ಎಸ್‌.ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್‌: ಅಸಲಿ ಬೌದ್ಧಿಕ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ', Mar 5, 2012]&lt;/ref&gt;

==ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ==
# ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ
# ನಿಲುವು
# ಪ್ರಗತಿಶೀಲತೆ
# ಹಾಡೇ ಹಾದಿಯ ತೋರಿತು
# ತರು ತಳೆದ ಪುಷ್ಪ
# ನಮಸ್ಕಾರ
# ಸಂಗಡ
# ಕಣ್ಣ ಹನಿಗಳೆ ಕಾಣಿಕೆ
# ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಬಟ್ಟೆಗಳು
# ನೀರಿಗೆ ಮೂಡಿದ ಆಕಾರ                
# ನಿಜವು ತೋರದಲ್ಲ

==ಅನುವಾದಿತ ಕೃತಿಗಳು==
# ಬಾಲ ಮೇಧಾವಿ (ಜರ್ಮನಿ ಕಥೆಗಳು)
# ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜೀವನ(ಜೆ.ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ ಕೃತಿ)
# ಸಂಸ್ಕ್ರತಿ ಸಂಗತಿ (ಜಿಡ್ಡು ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ)
# ಪ್ರೀತಿಸುವುದೆಂದರೆ(ಆರ್ಟ್ ಆಫ್ ಲವಿಂಗ್- ಎರಿಕ್ ಫ್ರಾಂ) 
# ಇರುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕಥೆಗಳು - ಗೋಪೀನಾಥ ಮೊಹಾಂತಿ,ಒರಿಯಾ ಕಥೆಗಳು
# ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವತಾವಾದ( ಸ್ವೇತಾ ಸ್ಲೋವಾಕ್ ರೋರಿಕ್- ಕೃತಿ).                      
# ಮಂಜಿನ ಶಿವಾಲಯಕ್ಕೆ (ಲೈನರ್ ಮರಿಯಾ ರಿಲ್ಕನ ಕೆಲವು ಕವಿತೆಗಳು)
# ಕಪ್ಪು ಕವಿತೆ (ಆಫ್ರಿಕನ್ ‌ಕವಿತೆಗಳು)
# ಮಂಜು ಮಣ್ಣು ಮೌನ (ಟೆಡ್ ಕೂಸರ್ ಕವಿತೆಗಳು)
# ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕಿನ ಬೆಳಕು ( ವೈಚಾರಿಕ ಪ್ರಬಂಧಗಳು)                            
# ಪ್ಲೇಗ್ (ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಕಮೂನ ಕಾದಂಬರಿ)

==ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ==                    
* ಜನ ಗಣ ಮನ.

==ಸಂಪಾದನೆ==                     
# ಶತಮಾನದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ.       
# ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂವಾದ                    
# ಭೃಂಗಮಾರ್ಗ        ‌                
# ಅವಗಾಹ                          
# ಪ್ರಾಚೀನ ‌ಕಾವ್ಯಮಾರ್ಗ                 
# ಇಂದಿನ ಕವಿತೆ

==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು==
# 'ಜನ ಗಣ ಮನ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನ'ಕ್ಕೆ 'ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಬಹುಮಾನ' 
# 'ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ' ಕೃತಿಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ
# ಎಲ್. ಬಸವರಾಜು ಪ್ರಶಸ್ತಿ &lt;ref&gt;[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-karnataka/l-basavaraju-award-for-raghavendra-rao/article2968467.ece 'The Hindu', 'L. Basavaraju award', March 7, 2012]&lt;/ref&gt;
# ಅಂಬಿಕಾತನಯದತ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ &lt;ref&gt;[http://kannadaprabha.com/districts/koppal/%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%98%E0%B2%B5%E0%B3%87%E0%B2%82%E0%B2%A6%E0%B3%8D%E0%B2%B0-%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%B5%E0%B3%8D%E2%80%8C%E0%B2%97%E0%B3%86-%E0%B2%85%E0%B2%82%E0%B2%AC%E0%B2%BF%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%A4%E0%B2%A8%E0%B2%AF%E0%B2%A6%E0%B2%A4%E0%B3%8D%E0%B2%A4-%E0%B2%B0%E0%B2%BE%E0%B2%B7%E0%B3%8D%E0%B2%9F%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B3%80%E0%B2%AF-%E0%B2%AA%E0%B3%8D%E0%B2%B0%E0%B2%B6%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%BF/2842.html ಕನ್ನಡ ಪ್ರಭ, 'ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್‌ಗೆ ಅಂಬಿಕಾತನಯದತ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ' 25,ಜನವರಿ,೨೦೧೩]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
# ಜಿ.ಎಸ್. ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ವರ್ಧಮಾನ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಬರಗೂರು ರಾಮಚಂದ್ರಪ್ಪ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿ ಪುಸ್ತಕ ಬಹುಮಾನ: ಕಪ್ಪು ಕವಿತೆ 
# ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಘದ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ವಿಮರ್ಶಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ 
# ಎಲ್ ಎಸ್ ಶೇ‌ಷಗಿರಿ ರಾವ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ
# ಶಾ. ಬಾಲೂರಾವ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕಿನ ಬೆಳಕು (ಅನುವಾದ)
# ಕುವೆಂಪು ಭಾಷಾ ಭಾರತಿ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ: ಅನುವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜೀವಮಾನದ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ 
# ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಕಲ್ಚರ್, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ: ಸೀನಿಯರ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್

==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು==
&lt;References /&gt;
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
# [http://www.aayaama.com/ed7/%E0%B2%B2%E0%B3%87%E0%B2%96%E0%B2%95%E0%B2%B0-%E0%B2%AA%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%9A%E0%B2%AF.php 'ಆಯಾಮ']
# [https://books.google.co.in/books?id=AJ6PFRg4_vcC&amp;pg=PR9&amp;lpg=PR9&amp;dq=dr.+h.+s.+raghavendra+rao&amp;source=bl&amp;ots=UtNGBObZoO&amp;sig=-Pc_iyjW-8-fNtvlGV5in8QV5xw&amp;hl=kn&amp;sa=X&amp;ei=CoSjVPJJxYy4BOX9gegJ&amp;ved=0CFIQ6AEwCA#v=onepage&amp;q=dr.%20h.%20s.%20raghavendra%20rao&amp;f=false 'The Void and the Womb: One Man's Quest for Self-Realization'-Dr.H.S.Raghavendra rao] 
# [http://karnatakamalla.com/Details.aspx?id=5503&amp;boxid=3779 'ಕರ್ನಾಟಕ ಮಲ್ಲ,' ೪, ಜನವರಿ, ೨೦೧೫. ಪು.೩, ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಹಿತ್ಯ,'ಮೈಸೂರ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಸಭಾಂಗಣದಲ್ಲಿ,'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160630044833/http://karnatakamalla.com/Details.aspx?id=5503&amp;boxid=3779 |date=2016-06-30 }}
# [https://www.facebook.com/photo.php?fbid=597140847087007&amp;set=pcb.405502162950333&amp;type=1&amp;theater 'ನೇಸರು,ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲರ ಸಂಸ್ಮರಣಾ ಸಂಚಿಕೆ', ಯಶವಂತ ಚಿತ್ತಾಲಾರ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಾಧನೆ, ಪುಟ-೧೦-೧೫-ಡಾ.ಎಚ್.ಎಸ್.ರಾಘವೇಂದ್ರ ರಾವ್,] 
# [http://canaranews.com/news/kanara/Tears-are-the-real-words-of-women-Dr-Ashadevi 'Canara news', 'Tears are the real words of women': Dr. Ashadevi, 05 Jan 2015, Reported By : Rons Bantwal]

[[ವರ್ಗ : ವಿಮರ್ಶಕ]]
{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]]</text>
      <sha1>avyazb29gbsk1v19tcxn58ashfjenb4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:ಅರಳಿ ಕಟ್ಟೆ/ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುದ್ದಿ</title>
    <ns>4</ns>
    <id>90682</id>
    <revision>
      <id>1374879</id>
      <parentid>1374537</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T21:29:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>17558</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tech News: 2026-24 */ ಹೊಸ ವಿಭಾಗ</comment>
      <origin>1374879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="386869" sha1="qcyyda44v7vyi6oay4qwxjnwoljr3ma" xml:space="preserve">{{ಅರಳಿಕಟ್ಟೆ-nav}}
{{Tech_header}}
&lt;br clear=&quot;all&quot; /&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Single User Login system is being updated over the next few months. This is the system which allows users to fill out the login form on one Wikimedia site and get logged in on all others at the same time. It needs to be updated because of the ways that browsers are increasingly restricting cross-domain cookies. To accommodate these restrictions, login and account creation pages will move to a central domain, but it will still appear to the user as if they are on the originating wiki. The updated code will be enabled this week for users on test wikis. This change is planned to roll out to all users during February and March. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and a timeline.

'''Updates for editors'''
* On wikis with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments|PageAssessments]] installed, you can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:PageAssessments#Search|filter search results]] to pages in a given WikiProject by using the &lt;code dir=ltr&gt;inproject:&lt;/code&gt; keyword. (These wikis: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwikivoyage/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-huwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-newiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}) [https://phabricator.wikimedia.org/T378868] 
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q34129|Tigre]] ([[w:tig:|&lt;code&gt;w:tig:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T381377]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with updating a user's edit-count after making a rollback edit, which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382592]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia REST API users, such as bot operators and tool maintainers, may be affected by ongoing upgrades. Starting the week of January 13, we will begin rerouting [[phab:T374683|some page content endpoints]] from RESTbase to the newer MediaWiki REST API endpoints for all wiki projects. This change was previously available on testwiki and should not affect existing functionality, but active users of the impacted endpoints may raise issues directly to the [[phab:project/view/6931/|MediaWiki Interfaces Team]] in Phabricator if they arise.
* Toolforge tool maintainers can now share their feedback on Toolforge UI, an initiative to provide a web platform that allows creating and managing Toolforge tools through a graphic interface, in addition to existing command-line workflows. This project aims to streamline active maintainers’ tasks, as well as make registration and deployment processes more accessible for new tool creators. The initiative is still at a very early stage, and the Cloud Services team is in the process of collecting feedback from the Toolforge community to help shape the solution to their needs. [[wikitech:Wikimedia Cloud Services team/EnhancementProposals/Toolforge UI|Read more and share your thoughts about Toolforge UI]]. 
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] For tool and library developers who use the OAuth system: The identity endpoint used for [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user|OAuth 1]] and [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#Identifying the user 2|OAuth 2]] returned a JSON object with an integer in its &lt;code&gt;sub&lt;/code&gt; field, which was incorrect (the field must always be a string). This has been fixed; the fix will be deployed to Wikimedia wikis on the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T382139]
* Many wikis currently use [[:mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|Cite CSS]] to render custom footnote markers in Parsoid output. Starting January 20 these rules will be disabled, but the developers ask you to ''not'' clean up your &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Common.css]]&lt;/bdi&gt; until February 20 to avoid issues during the migration. Your wikis might experience some small changes to footnote markers in Visual Editor and when using experimental Parsoid read mode, but if there are changes these are expected to bring the rendering in line with the legacy parser output. [https://phabricator.wikimedia.org/T370027]

'''Meetings and events'''
* The next meeting in the series of [[c:Special:MyLanguage/Commons:WMF support for Commons/Commons community calls|Wikimedia Foundation Community Conversations with the Wikimedia Commons community]] will take place on [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 08:00 UTC|January 15 at 8:00 UTC]] and [[m:Special:MyLanguage/Event:Commons community discussion - 15 January 2025 16:00 UTC|at 16:00 UTC]]. The topic of this call is defining the priorities in tool investment for Commons. Contributors from all wikis, especially users who are maintaining tools for Commons, are welcome to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೭:೧೧, ೧೪ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28048614 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Administrators can mass-delete multiple pages created by a user or IP address using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Nuke|Extension:Nuke]]. It previously only allowed deletion of pages created in the last 30 days. It can now delete pages from the last 90 days, provided it is targeting a specific user or IP address. [https://phabricator.wikimedia.org/T380846]
* On [[phab:P72148|wikis that use]] the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Patrolled edits|Patrolled edits]] feature, when the rollback feature is used to revert an unpatrolled page revision, that revision will now be marked as &quot;manually patrolled&quot; instead of &quot;autopatrolled&quot;, which is more accurate. Some editors that use [[mw:Special:MyLanguage/Help:New filters for edit review/Filtering|filters]] on Recent Changes may need to update their filter settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T302140]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Visual Editor's &quot;Insert link&quot; feature did not always suggest existing pages properly when an editor started typing, which has now been [[phab:T383497|fixed]].

'''Updates for technical contributors'''
* The Structured Discussion extension (also known as Flow) is being progressively removed from the wikis. This extension is unmaintained and causes issues. It will be replaced by [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]], which is used on any regular talk page. [[mw:Special:MyLanguage/Structured Discussions/Deprecation#Deprecation timeline|The last group of wikis]] ({{int:project-localized-name-cawikiquote/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fiwikimedia/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-gomwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kabwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwikibooks/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-sewikimedia/en}}) will soon be contacted. If you have questions about this process, please ping [[m:User:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]] at your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T380912]
* The latest quarterly [[mw:Technical_Community_Newsletter/2025/January|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: updates about services from the Data Platform Engineering teams, information about Codex from the Design System team, and more.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೭:೦೬, ೨೧ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28129769 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Patrollers and admins - what information or context about edits or users could help you to make patroller or admin decisions more quickly or easily? The Wikimedia Foundation wants to hear from you to help guide its upcoming annual plan. Please consider sharing your thoughts on this and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product &amp; Technology OKRs|13 other questions]] to shape the technical direction for next year.

'''Updates for editors'''
* iOS Wikipedia App users worldwide can now access a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Personalized Wikipedia Year in Review/How your data is used|personalized Year in Review]] feature, which provides insights based on their reading and editing history on Wikipedia. This project is part of a broader effort to help welcome new readers as they discover and interact with encyclopedic content.
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Edit patrollers now have a new feature available that can highlight potentially problematic new pages. When a page is created with the same title as a page which was previously deleted, a tag ('Recreated') will now be added, which users can filter for in [[{{#special:RecentChanges}}]] and [[{{#special:NewPages}}]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T56145]
* Later this week, there will be a new warning for editors if they attempt to create a redirect that links to another redirect (a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Redirects#Double redirects|double redirect]]). The feature will recommend that they link directly to the second redirect's target page. Thanks to the user SomeRandomDeveloper for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T326056]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Wikimedia wikis allow [[w:en:WebAuthn|WebAuthn]]-based second factor checks (such as hardware tokens) during login, but the feature is [[m:Community Wishlist Survey 2023/Miscellaneous/Fix security key (WebAuthn) support|fragile]] and has very few users. The MediaWiki Platform team is temporarily disabling adding new WebAuthn keys, to avoid interfering with the rollout of [[mw:MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3]] (single user login version 3). Existing keys are unaffected. [https://phabricator.wikimedia.org/T378402]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''

* For developers that use the [[wikitech:Data Platform/Data Lake/Edits/MediaWiki history dumps|MediaWiki History dumps]]: The Data Platform Engineering team has added a couple of new fields to these dumps, to support the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Temporary Accounts]] initiative. If you maintain software that reads those dumps, please review your code and the updated documentation, since the order of the fields in the row will change. There will also be one field rename: in the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;mediawiki_user_history&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; dump, the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;anonymous&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; field will be renamed to &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;is_anonymous&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. The changes will take effect with the next release of the dumps in February. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LKMFDS62TXGDN6L56F4ABXYLN7CSCQDI/] 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೩:೪೪, ೨೮ ಜನವರಿ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28149374 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Editors who use the &quot;Special characters&quot; editing-toolbar menu can now see the 32 special characters you have used most recently, across editing sessions on that wiki. This change should help make it easier to find the characters you use most often. The feature is in both the 2010 wikitext editor and VisualEditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T110722]
* Editors using the 2010 wikitext editor can now create sublists with correct indentation by selecting the line(s) you want to indent and then clicking the toolbar buttons.[https://phabricator.wikimedia.org/T380438] You can now also insert &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;code&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; tags using a new toolbar button.[https://phabricator.wikimedia.org/T383010] Thanks to user stjn for these improvements.
* Help is needed to ensure the [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]] works properly on each wiki.
** (1) Administrators should update the local versions of the page &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Citoid-template-type-map.json&lt;/code&gt; to include entries for &lt;code dir=ltr&gt;preprint&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;standard&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr&gt;dataset&lt;/code&gt;; Here are example diffs to replicate [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&amp;diff=1189164774&amp;oldid=1165783565 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki%3ACitoid-template-type-map.json&amp;diff=1270832208&amp;oldid=1270828390 for 'standard' and 'dataset'].
** (2.1) If the citoid map in the citation template used for these types of references is missing, [[mediawikiwiki:Citoid/Enabling Citoid on your wiki#Step 2.a: Create a 'citoid' maps value for each citation template|one will need to be added]]. (2.2) If the citoid map does exist, the TemplateData will need to be updated to include new field names. Here are example updates [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&amp;diff=1270829051&amp;oldid=1262470053 for 'preprint'] and [https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Template%3ACitation%2Fdoc&amp;diff=1270831369&amp;oldid=1270829480 for 'standard' and 'dataset']. The new fields that may need to be supported are &lt;code dir=ltr&gt;archiveID&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;identifier&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;repository&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;organization&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;repositoryLocation&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;committee&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr&gt;versionNumber&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T383666]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q15637215|Central Kanuri]] ([[w:knc:|&lt;code&gt;w:knc:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T385181]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Help:Extension:Wikisource/Wikimedia OCR|OCR (optical character recognition) tool]] used for Wikisource now supports a new language, Church Slavonic. [https://phabricator.wikimedia.org/T384782]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೫:೩೮, ೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28203495 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''

* The Product and Technology Advisory Council (PTAC) has published [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|a draft of their recommendations]] for the Wikimedia Foundation's Product and Technology department. They have recommended focusing on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback/Mobile experiences|mobile experiences]], particularly contributions. They request community [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/February 2025 draft PTAC recommendation for feedback|feedback at the talk page]] by 21 February.

'''Updates for editors'''
* The &quot;Special pages&quot; portlet link will be moved from the &quot;Toolbox&quot; into the &quot;Navigation&quot; section of the main menu's sidebar by default. This change is because the Toolbox is intended for tools relating to the current page, not tools relating to the site, so the link will be more logically and consistently located. To modify this behavior and update CSS styling, administrators can follow the instructions at [[phab:T385346|T385346]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T333211]
* As part of this year's work around improving the ways readers discover content on the wikis, the Web team will be running an experiment with a small number of readers that displays some suggestions for related or interesting articles within the search bar. Please check out [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments#Experiment 1: Display article recommendations in more prominent locations, search|the project page]] for more information.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template editors who use TemplateStyles can now customize output for users with specific accessibility needs by using accessibility related media queries (&lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-motion prefers-reduced-motion]&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-reduced-transparency prefers-reduced-transparency]&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/prefers-contrast prefers-contrast]&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr&gt;[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/CSS/@media/forced-colors forced-colors]&lt;/code&gt;). Thanks to user Bawolff for these improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T384175]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:22}} community-submitted {{PLURAL:22|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the global blocks log will now be shown directly on the {{#special:CentralAuth}} page, similarly to global locks, to simplify the workflows for stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T377024]

'''Updates for technical contributors'''
* Wikidata [[d:Special:MyLanguage/Help:Default values for labels and aliases|now supports a special language as a &quot;default for all languages&quot;]] for labels and aliases. This is to avoid excessive duplication of the same information across many languages. If your Wikidata queries use labels, you may need to update them as some existing labels are getting removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T312511]
* The function &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;getDescription&lt;/code&gt; was invoked on every Wiki page read and accounts for ~2.5% of a page's total load time. The calculated value will now be cached, reducing load on Wikimedia servers. [https://phabricator.wikimedia.org/T383660]
* As part of the RESTBase deprecation [[mw:RESTBase/deprecation|effort]], the &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;/page/related&lt;/code&gt; endpoint has been blocked as of February 6, 2025, and will be removed soon. This timeline was chosen to align with the deprecation schedules for older Android and iOS versions. The stable alternative is the &quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;morelike&lt;/code&gt;&quot; action API in MediaWiki, and [[gerrit:c/mediawiki/services/mobileapps/+/982154/13/pagelib/src/transform/FooterReadMore.js|a migration example]] is available. The MediaWiki Interfaces team [[phab:T376297|can be contacted]] for any questions. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/GFC2IJO7L4BWO3YTM7C5HF4MCCBE2RJ2/]

'''In depth'''

* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Language and Internationalization newsletter]] is available. It includes: Updates about the &quot;Contribute&quot; menu; details on some of the newest language editions of Wikipedia; details on new languages supported by the MediaWiki interface; updates on the Community-defined lists feature; and more. 
* The latest [[mw:Extension:Chart/Project/Updates#January 2025: Better visibility into charts and tabular data usage|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on the progress towards bringing better visibility into global charts usage and support for categorizing pages in the Data namespace on Commons.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೫:೪೧, ೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28231022 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Communities using growth tools can now showcase one event on the &lt;code&gt;{{#special:Homepage}}&lt;/code&gt; for newcomers. This feature will help newcomers to be informed about editing activities they can participate in. Administrators can create a new event to showcase at &lt;code&gt;{{#special:CommunityConfiguration}}&lt;/code&gt;. To learn more about this feature, please read [[diffblog:2025/02/12/community-updates-module-connecting-newcomers-to-your-initiatives/|the Diff post]], have a look [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Community updates module|at the documentation]], or contact [[mw:Talk:Growth|the Growth team]].

'''Updates for editors'''
[[File:Page Frame Features on desktop.png|thumb|Highlighted talk pages improvements]]
* Starting next week, talk pages at these wikis – {{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}} – will get [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|a new design]]. This change was extensively tested as a Beta feature and is the last step of [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|talk pages improvements]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379102]
* You can now navigate to view a redirect page directly from its action pages, such as the history page. Previously, you were forced to first go to the redirect target. This change should help editors who work with redirects a lot. Thanks to user stjn for this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T5324]
* When a Cite reference is reused many times, wikis currently show either numbers like &quot;1.23&quot; or localized alphabetic markers like &quot;a b c&quot; in the reference list. Previously, if there were so many reuses that the alphabetic markers were all used, [[MediaWiki:Cite error references no backlink label|an error message]] was displayed.  As part of the work to [[phab:T383036|modernize Cite customization]], these errors will no longer be shown and instead the backlinks will fall back to showing numeric markers like &quot;1.23&quot; once the alphabetic markers are all used.
* The log entries for each change to an editor's user-groups are now clearer by specifying exactly what has changed, instead of the plain before and after listings. Translators can [[phab:T369466|help to update the localized versions]]. Thanks to user Msz2001 for these improvements.
* A new filter has been added to the [[{{#special:Nuke}}]] tool, which allows administrators to mass delete pages, to enable users to filter for pages in a range of page sizes (in bytes). This allows, for example, deleting pages only of a certain size or below. [https://phabricator.wikimedia.org/T378488]
* Non-administrators can now check which pages are able to be deleted using the [[{{#special:Nuke}}]] tool. Thanks to user MolecularPilot for this and the previous improvements. [https://phabricator.wikimedia.org/T376378]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:25}} community-submitted {{PLURAL:25|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed in the configuration for the AV1 video file format, which enables these files to play again. [https://phabricator.wikimedia.org/T382193]

'''Updates for technical contributors'''
* Parsoid Read Views is going to be rolling out to most Wiktionaries over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyage to Parsoid Read Views last year. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/T385923][https://phabricator.wikimedia.org/T371640]
* Developers of tools that run on-wiki should note that &lt;code dir=ltr&gt;mw.Uri&lt;/code&gt; is deprecated. Tools requiring &lt;code dir=ltr&gt;mw.Uri&lt;/code&gt; must explicitly declare &lt;code dir=ltr&gt;mediawiki.Uri&lt;/code&gt; as a ResourceLoader dependency, and should migrate to the browser native &lt;code dir=ltr&gt;URL&lt;/code&gt; API soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T384515]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೨:೪೬, ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28275610 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Administrators can now customize how the [[m:Special:MyLanguage/User language|Babel feature]] creates categories using [[{{#special:CommunityConfiguration/Babel}}]]. They can rename language categories, choose whether they should be auto-created, and adjust other settings. [https://phabricator.wikimedia.org/T374348]
* The &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://www.wikimedia.org/ wikimedia.org]&lt;/bdi&gt; portal has been updated – and is receiving some ongoing improvements – to modernize and improve the accessibility of our portal pages. It now has better support for mobile layouts, updated wording and links, and better language support. Additionally, all of the Wikimedia project portals, such as &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://wikibooks.org wikibooks.org]&lt;/bdi&gt;, now support dark mode when a reader is using that system setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T373204][https://phabricator.wikimedia.org/T368221][https://meta.wikimedia.org/wiki/Project_portals]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33965|Santali]] ([[wikt:sat:|&lt;code&gt;wikt:sat:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386619]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that prevented clicking on search results in the web-interface for some Firefox for Android phone configurations. [https://phabricator.wikimedia.org/T381289]

'''Meetings and events'''
* The next Language Community Meeting is happening soon, February 28th at [https://zonestamp.toolforge.org/1740751200 14:00 UTC]. This week's meeting will cover: highlights and technical updates on keyboard and tools for the Sámi languages, Translatewiki.net contributions from the Bahasa Lampung community in Indonesia, and technical Q&amp;A. If you'd like to join, simply [[mw:Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#28 February 2025|sign up on the wiki page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೬:೧೧, ೨೫ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28296129 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* All logged-in editors using the mobile view can now edit a full page. The &quot;{{int:Minerva-page-actions-editfull}}&quot; link is accessible from the &quot;{{int:minerva-page-actions-overflow}}&quot; menu in the toolbar. This was previously only available to editors using the [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Advanced mobile contributions|Advanced mobile contributions]] setting. [https://phabricator.wikimedia.org/T387180]
* Interface administrators can now help to remove the deprecated Cite CSS code matching &quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;mw-ref&lt;/code&gt;&quot; from their local &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Common.css]]&lt;/bdi&gt;. The list of wikis in need of cleanup, and the code to remove, [https://global-search.toolforge.org/?q=mw-ref%5B%5E-a-z%5D&amp;regex=1&amp;namespaces=8&amp;title=.*css can be found with this global search] and in [https://ace.wikipedia.org/w/index.php?title=MediaWiki:Common.css&amp;oldid=145662#L-139--L-144 this example], and you can learn more about how to help on the [[mw:Parsoid/Parser Unification/Cite CSS|CSS migration project page]]. The Cite footnote markers (&quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[1]&lt;/code&gt;&quot;) are now rendered by [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid|Parsoid]], and the deprecated CSS is no longer needed. The CSS for backlinks (&quot;&lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;mw:referencedBy&lt;/code&gt;&quot;) should remain in place for now. This cleanup is expected to cause no visible changes for readers. Please help to remove this code before March 20, after which the development team will do it for you.
* When editors embed a file (e.g. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;[[File:MediaWiki.png]]&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) on a page that is protected with cascading protection, the software will no longer restrict edits to the file description page, only to new file uploads.[https://phabricator.wikimedia.org/T24521] In contrast, transcluding a file description page (e.g. &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{:File:MediaWiki.png}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) will now restrict edits to the page.[https://phabricator.wikimedia.org/T62109]
* When editors revert a file to an earlier version it will now require the same permissions as ordinarily uploading a new version of the file. The software now checks for 'reupload' or 'reupload-own' rights,[https://phabricator.wikimedia.org/T304474] and respects cascading protection.[https://phabricator.wikimedia.org/T140010]
* When administrators are listing pages for deletion with the Nuke tool, they can now also list associated talk pages and redirects for deletion, alongside pages created by the target, rather than needing to manually delete these pages afterwards. [https://phabricator.wikimedia.org/T95797]
* The [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/03|previously noted]] update to Single User Login, which will accommodate browser restrictions on cross-domain cookies by moving login and account creation to a central domain, will now roll out to all users during March and April. The team plans to enable it for all new account creation on [[wikitech:Deployments/Train#Tuesday|Group0]] wikis this week. See [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3#Deployment|the SUL3 project page]] for more details and an updated timeline.
* Since last week there has been a bug that shows some interface icons as black squares until the page has fully loaded. It will be fixed this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T387351]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q2044560|Sylheti]] ([[w:syl:|&lt;code&gt;w:syl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T386441]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed with loading images in very old versions of the Firefox browser on mobile. [https://phabricator.wikimedia.org/T386400]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.19|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೮:೦೦, ೪ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28334563 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Editors who use password managers at multiple wikis may notice changes in the future. The way that our wikis provide information to password managers about reusing passwords across domains has recently been updated, so some password managers might now offer you login credentials that you saved for a different Wikimedia site. Some password managers already did this, and are now doing it for more Wikimedia domains. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|SUL3 project]] which aims to improve how our unified login works, and to keep it compatible with ongoing changes to the web-browsers we use. [https://phabricator.wikimedia.org/T385520][https://phabricator.wikimedia.org/T384844]
* The Wikipedia Apps Team is inviting interested users to help improve Wikipedia’s offline and limited internet use. After discussions in [[m:Afrika Baraza|Afrika Baraza]] and the last [[m:Special:MyLanguage/ESEAP Hub/Meetings|ESEAP call]], key challenges like search, editing, and offline access are being explored, with upcoming focus groups to dive deeper into these topics. All languages are welcome, and interpretation will be available. Want to share your thoughts? [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Improving Wikipedia Mobile Apps for Offline &amp; Limited Internet Use|Join the discussion]] or email &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;aramadan@wikimedia.org&lt;/bdi&gt;!
* All wikis will be read-only for a few minutes on March 19. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 14:00 UTC]. More information will be published in Tech News and will also be posted on individual wikis in the coming weeks.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/33|Growth newsletter]] is available. It includes: the launch of the Community Updates module, the most recent changes in Community Configuration, and the upcoming test of in-article suggestions for first-time editors.
* An old API that was previously used in the Android Wikipedia app is being removed at the end of March. There are no current software uses, but users of the app with a version that is older than 6 months by the time of removal (2025-03-31), will no longer have access to the Suggested Edits feature, until they update their app. You can [[diffblog:2025/02/24/sunset-of-wikimedia-recommendation-api/|read more details about this change]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೪:೩೯, ೧೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28372257 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Twice a year, around the equinoxes, the Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team performs [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|a datacenter server switchover]], redirecting all traffic from one primary server to its backup. This provides reliability in case of a crisis, as we can always fall back on the other datacenter. [http://listen.hatnote.com/ Thanks to the Listen to Wikipedia] tool, you can hear the switchover take place: Before it begins, you'll hear the steady stream of edits; Then, as the system enters a brief read-only phase, the sound stops for a couple of minutes, before resuming after the switchover. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]]. If you want to keep an ear out for the next server switchover, listen to the wikis on [https://zonestamp.toolforge.org/1742392800 March 19 at 14:00 UTC].

'''Updates for editors'''

* The [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=es improved Content Translation tool dashboard] is now available in [[phab:T387820|10 Wikipedias]] and will be available for all Wikipedias [[phab:T387821|soon]]. With [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|the unified dashboard]], desktop users can now: Translate new sections of an article; Discover and access topic-based [https://ig.m.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=ig&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits article suggestion filters] (initially available only for mobile device users); Discover and access the [[mw:Special:MyLanguage/Translation suggestions: Topic-based &amp; Community-defined lists|Community-defined lists]] filter, also known as &quot;Collections&quot;, from wiki-projects and campaigns.
* On Wikimedia Commons, a [[c:Commons:WMF support for Commons/Upload Wizard Improvements#Improve category selection|new system to select the appropriate file categories]] has been introduced: if a category has one or more subcategories, users will be able to click on an arrow that will open the subcategories directly within the form, and choose the correct one. The parent category name will always be shown on top, and it will always be possible to come back to it. This should decrease the amount of work for volunteers in fixing/creating new categories. The change is also available on mobile. These changes are part of planned improvements to the UploadWizard.
* The Community Tech team is seeking wikis to join a pilot for the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] feature and a refreshed Special:Block page in late March. Multiblocks enables administrators to impose multiple different types of blocks on the same user at the same time. If you are an admin or steward and would like us to discuss joining the pilot with your community, please leave a message on the [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|project talk page]].
* Starting March 25, the Editing team will test a new feature for Edit Check at [[phab:T384372|12 Wikipedias]]: [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi-check|Multi-Check]]. Half of the newcomers on these wikis will see all [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#ref|Reference Checks]] during their edit session, while the other half will continue seeing only one. The goal of this test is to see if users are confused or discouraged when shown multiple Reference Checks (when relevant) within a single editing session. At these wikis, the tags used on edits that show References Check will be simplified, as multiple tags could be shown within a single edit. Changes to the tags are documented [[phab:T373949|on Phabricator]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T379131]
* The [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], which is a service for notifying users that their temporary user-rights are about to expire, now supports using the localized name of the user-rights group in the message heading. Translators can see the [[m:Global reminder bot/Translation|listing of existing translations and documentation]] to check if their language needs updating or creation.
* The [[Special:GlobalPreferences|GlobalPreferences]] gender setting, which is used for how the software should refer to you in interface messages, now works as expected by overriding the local defaults. [https://phabricator.wikimedia.org/T386584]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:26}} community-submitted {{PLURAL:26|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Wikipedia App for Android had a bug fixed for when a user is browsing and searching in multiple languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T379777]

'''Updates for technical contributors'''
* Later this week, the way that Codex styles are loaded will be changing. There is a small risk that this may result in unstyled interface message boxes on certain pages. User generated content (e.g. templates) is not impacted. Gadgets may be impacted. If you see any issues [[phab:T388847|please report them]]. See the linked task for details, screenshots, and documentation on how to fix any affected gadgets.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೫:೧೬, ೧೮ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28412594 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation is seeking your feedback on the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product &amp; Technology OKRs|drafts of the objectives and key results that will shape the Foundation's Product and Technology priorities]] for the next fiscal year (starting in July). The objectives are broad high-level areas, and the key-results are measurable ways to track the success of their objectives. Please share your feedback on the talkpage, in any language, ideally before the end of April.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] will be released to multiple wikis (see [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|deployment plan]] for details) in April 2025, and the team has begun the process of engaging communities on the identified wikis. The extension provides tools to organize, manage, and promote collaborative activities (like events, edit-a-thons, and WikiProjects) on the wikis. The extension has three tools: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation Lists]]. It is currently on 13 Wikipedias, including English Wikipedia, French Wikipedia, and Spanish Wikipedia, as well as Wikidata. Questions or requests can be directed to the [[mw:Help talk:Extension:CampaignEvents|extension talk page]] or in Phabricator (with &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;#campaigns-product-team&lt;/bdi&gt; tag).
* Starting the week of March 31st, wikis will be able to set which user groups can view private registrants in [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], as part of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension. By default, event organizers and the local wiki admins will be able to see private registrants. This is a change from the current behavior, in which only event organizers can see private registrants. Wikis can change the default setup by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|requesting a configuration change]] in Phabricator (and adding the &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;#campaigns-product-team&lt;/bdi&gt; tag). Participants of past events can cancel their registration at any time.
* Administrators at wikis that have a customized &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Sidebar]]&lt;/bdi&gt; should check that it contains an entry for the {{int:specialpages}} listing. If it does not, they should add it using &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;* specialpages-url|specialpages&lt;/code&gt;. Wikis with a default sidebar will see the link moved from the page toolbox into the sidebar menu in April. [https://phabricator.wikimedia.org/T388927]
* The Minerva skin (mobile web) combines both Notice and Alert notifications within the bell icon ([[File:OOjs UI icon bell.svg|16px|link=|class=skin-invert]]). There was a long-standing bug where an indication for new notifications was only shown if you had unseen Alerts. This bug is now fixed. In the future, Minerva users will notice a counter atop the bell icon when you have 1 or more unseen Notices and/or Alerts. [https://phabricator.wikimedia.org/T344029]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* VisualEditor has introduced a [[mw:VisualEditor/Hooks|new client-side hook]] for developers to use when integrating with the VisualEditor target lifecycle. This hook should replace the existing lifecycle-related hooks, and be more consistent between different platforms. In addition, the new hook will apply to uses of VisualEditor outside of just full article editing, allowing gadgets to interact with the editor in DiscussionTools as well. The Editing Team intends to deprecate and eventually remove the old lifecycle hooks, so any use cases that this new hook does not cover would be of interest to them and can be [[phab:T355555|shared in the task]].
* Developers who use the &lt;code dir=ltr&gt;mw.Api&lt;/code&gt; JavaScript library, can now identify the tool using it with the &lt;code dir=ltr&gt;userAgent&lt;/code&gt; parameter: &lt;code dir=ltr&gt;var api = new mw.Api( { userAgent: 'GadgetNameHere/1.0.1' } );&lt;/code&gt;. If you maintain a gadget or user script, please set a user agent, because it helps with library and server maintenance and with differentiating between legitimate and illegitimate traffic. [https://phabricator.wikimedia.org/T373874][https://foundation.wikimedia.org/wiki/Policy:Wikimedia_Foundation_User-Agent_Policy]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೪:೧೧, ೨೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28443127 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Editing team is working on a new [[mw:Special:MyLanguage/Edit Check|Edit check]]: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check#26 March 2025|Peacock check]]. This check's goal is to identify non-neutral terms while a user is editing a wikipage, so that they can be informed that their edit should perhaps be changed before they publish it. This project is at the early stages, and the team is looking for communities' input: [[phab:T389445|in this Phabricator task]], they are gathering on-wiki policies, templates used to tag non-neutral articles, and the terms (jargon and keywords) used in edit summaries for the languages they are currently researching. You can participate by editing the table on Phabricator, commenting on the task, or directly messaging [[m:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Platform Team/SUL3|Single User Login]] has now been updated on all wikis to move login and account creation to a central domain. This makes user login compatible with browser restrictions on cross-domain cookies, which have prevented users of some browsers from staying logged in.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:35}} community-submitted {{PLURAL:35|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting on March 31st, the MediaWiki Interfaces team will begin a limited release of generated OpenAPI specs and a SwaggerUI-based sandbox experience for [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API|MediaWiki REST APIs]]. They invite developers from a limited group of non-English Wikipedia communities (Arabic, German, French, Hebrew, Interlingua, Dutch, Chinese) to review the documentation and experiment with the sandbox in their preferred language. In addition to these specific Wikipedia projects, the sandbox and OpenAPI spec will be available on the [[testwiki:Special:RestSandbox|on the test wiki REST Sandbox special page]] for developers with English as their preferred language. During the preview period, the MediaWiki Interfaces Team also invites developers to [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|share feedback about your experience]]. The preview will last for approximately 2 weeks, after which the sandbox and OpenAPI specs will be made available across all wiki projects.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.23|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Sometimes a small, [[gerrit:c/operations/cookbooks/+/1129184|one line code change]] can have great significance: in this case, it means that for the first time in years we're able to run all of the stack serving &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[http://maps.wikimedia.org/ maps.wikimedia.org]&lt;/bdi&gt; - a host dedicated to serving our wikis and their multi-lingual maps needs - from a single core datacenter, something we test every time we perform a [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter switchover]]. This is important because it means that in case one of our datacenters is affected by a catastrophe, we'll still be able to serve the site. This change is the result of [[phab:T216826|extensive work]] by two developers on porting the last component of the maps stack over to [[w:en:Kubernetes|kubernetes]], where we can allocate resources more efficiently than before, thus we're able to withstand more traffic in a single datacenter. This work involved a lot of complicated steps because this software, and the software libraries it uses, required many long overdue upgrades. This type of work makes the Wikimedia infrastructure more sustainable.

'''Meetings and events'''
* [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025|MediaWiki Users and Developers Workshop Spring 2025]] is happening in Sandusky, USA, and online, from 14–16 May 2025. The workshop will feature discussions around the usage of MediaWiki software by and within companies in different industries and will inspire and onboard new users. Registration and presentation signup is now available at the workshop's website.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೫:೩೩, ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28473566 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* From now on, [[m:Special:MyLanguage/Interface administrators|interface admins]] and [[m:Special:MyLanguage/Central notice administrators|centralnotice admins]] are technically required to enable [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] before they can use their privileges. In the future this might be expanded to more groups with advanced user-rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T150898]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The Design System Team is preparing to release the next major version of Codex (v2.0.0) on April 29. Editors and developers who use CSS from Codex should see the [[mw:Codex/Release Timeline/2.0|2.0 overview documentation]], which includes guidance related to a few of the breaking changes such as &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;font-size&lt;/code&gt;, &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;line-height&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;size-icon&lt;/code&gt;.
* The results of the [[mw:Developer Satisfaction Survey/2025|Developer Satisfaction Survey (2025)]]  are now available. Thank you to all participants. These results help the Foundation decide what to work on next and to review what they recently worked on.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.24|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]] will take place in Istanbul, Turkey, between 2–4 May. Registration for attending the in-person event will close on 13 April. Before registering, please note the potential need for a [https://www.mfa.gov.tr/turkish-representations.en.mfa visa] or [https://www.mfa.gov.tr/visa-information-for-foreigners.en.mfa e-visa] to enter the country.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೦:೨೧, ೮ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28507470 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Later this week, the default thumbnail size will be increased from 220px to 250px. This changes how pages are shown in all wikis and has been requested by some communities for many years, but wasn't previously possible due to technical limitations. [https://phabricator.wikimedia.org/T355914]
* File thumbnails are now stored in discrete sizes. If a page specifies a thumbnail size that's not among the standard sizes (20, 40, 60, 120, 250, 330, 500, 960), then MediaWiki will pick the closest larger thumbnail size but will tell the browser to downscale it to the requested size. In these cases, nothing will change visually but users might load slightly larger images. If it doesn't matter which thumbnail size is used in a page, please pick one of the standard sizes to avoid the extra in-browser down-scaling step. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Images#Thumbnail_sizes][https://phabricator.wikimedia.org/T355914]

'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Foundation are working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]] which will enable [[:w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[:w:en:Denial-of-service attack|Distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is so that they can more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for.
* To improve security for users, a small percentage of logins will now require that the account owner input a one-time password [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:EmailAuth|emailed to their account]]. It is recommended that you [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|check]] that the email address on your account is set correctly, and that it has been confirmed, and that you have an email set for this purpose. [https://phabricator.wikimedia.org/T390662]
* &quot;Are you interested in taking a short survey to improve tools used for reviewing or reverting edits on your Wiki?&quot; This question will be [[phab:T389401|asked at 7 wikis starting next week]], on Recent Changes and Watchlist pages. The [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools|Moderator Tools team]] wants to know more about activities that involve looking at new edits made to your Wikimedia project, and determining whether they adhere to your project's policies.
* On April 15, the full Wikidata graph will no longer be supported on &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]&lt;/bdi&gt;. After this date, scholarly articles will be available through &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;[https://query-scholarly.wikidata.org/ query-scholarly.wikidata.org]&lt;/bdi&gt;, while the rest of the data hosted on Wikidata will be available through the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[https://query.wikidata.org/ query.wikidata.org]&lt;/bdi&gt; endpoint. This is part of the scheduled split of the Wikidata Graph, which was [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/September 2024 scaling update|announced in September 2024]]. More information is [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS graph split|available on Wikidata]].
* The latest quarterly [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Newsletter/First quarter of 2025|Wikimedia Apps Newsletter]] is now available. It covers updates, experiments, and improvements made to the Wikipedia mobile apps.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The latest quarterly [[mw:Technical Community Newsletter/2025/April|Technical Community Newsletter]] is now available. This edition includes: an invitation for tool maintainers to attend the Toolforge UI Community Feedback Session on April 15th; recent community metrics; and recent technical blog posts.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.25|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೫:೫೩, ೧೫ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28540654 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] is now integrated with [[w:dag:Solɔɣu|Dagbani Wikipedia]] since April 15. It is the first project that will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in articles. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template. [https://www.wikifunctions.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status_updates/2025-04-16]
* A new type of lint error has been created: [[Special:LintErrors/empty-heading|{{int:linter-category-empty-heading}}]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Lint errors/empty-heading|documentation]]). The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Linter|Linter extension]]'s purpose is to identify wikitext patterns that must or can be fixed in pages and provide some guidance about what the problems are with those patterns and how to fix them. [https://phabricator.wikimedia.org/T368722]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Following its publication on HuggingFace, the &quot;Structured Contents&quot; dataset, developed by Wikimedia Enterprise, is [https://enterprise.wikimedia.com/blog/kaggle-dataset/ now also available on Kaggle]. This Beta initiative is focused on making Wikimedia data more machine-readable for high-volume reusers. They are releasing this beta version in a location that open dataset communities already use, in order to seek feedback, to help improve the product for a future wider release. You can read more about the overall [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-snapshot-api/#open-datasets Structured Contents project], and about the [https://enterprise.wikimedia.com/blog/structured-contents-wikipedia-infobox/ first release that's freely usable].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''Meetings and events'''
* The Editing and Machine Learning Teams invite interested volunteers to a video meeting to discuss [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Peacock check|Peacock check]], which is the latest [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Edit check]] that will detect &quot;peacock&quot; or &quot;overly-promotional&quot; or &quot;non-neutral&quot; language whilst an editor is typing. Editors who work with newcomers, or help to fix this kind of writing, or are interested in how we use artificial intelligence in our projects are encouraged to attend. The [[mw:Special:MyLanguage/Editing team/Community Conversations#Next Conversation|meeting will be on April 28, 2025]] at [https://zonestamp.toolforge.org/1745863200 18:00–19:00 UTC] and hosted on Zoom.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೨:೨೯, ೨೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28578245 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Event organizers who host collaborative activities on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#Global Deployment Plan|multiple wikis]], including Bengali, Japanese, and Korean Wikipedias, will have access to the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] this week. Also, admins in the Wikipedia where the extension is enabled will automatically be granted the event organizer right soon. They won't have to manually grant themselves the right before they can manage events as [[phab:T386861|requested by a community]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The release of the next major version of [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the design system for Wikimedia, is scheduled for 29 April 2025. Technical editors will have access to the release by the week of 5 May 2025. This update will include a number of [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Breaking_changes|breaking changes]] and minor [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release_Timeline/2.0#Visual_changes|visual changes]]. Instructions on handling the breaking and visual changes are documented on [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Release Timeline/2.0#|this page]]. Pre-release testing is reported in [[phab:T386298|T386298]], with post-release issues tracked in [[phab:T392379|T392379]] and [[phab:T392390|T392390]].
* Users of [[wikitech:Special:MyLanguage/Help:Wiki_Replicas|Wiki Replicas]] will notice that the database views of &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;ipblocks&lt;/code&gt;, &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;ipblocks_ipindex&lt;/code&gt;, and &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;ipblocks_compat&lt;/code&gt; are [[phab:T390767|now deprecated]]. Users can query the &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_table|block]]&lt;/code&gt; and &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block_target_table|block_target]]&lt;/code&gt; new views that mirror the new tables in the production database instead. The deprecated views will be removed entirely from Wiki Replicas in June, 2025.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.27|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes an overview of the improved [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;campaign=contributionsmenu&amp;to=es&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en#/ Content Translation Dashboard Tool], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Language Support for New and Existing Languages|support for new languages]], [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/April#Wiki Loves Ramadan Articles Made In Content Translation Mobile Workflow|highlights from the Wiki Loves Ramadan campaign]], [[m:Special:MyLanguage/Research:Languages Onboarding Experiment 2024 - Executive Summary|results from the Language Onboarding Experiment]], an analysis of topic diversity in articles, and information on upcoming community meetings and events.

'''Meetings and events'''
* The [[Special:MyLanguage/Grants:Knowledge_Sharing/Connect/Calendar|Let's Connect Learning Clinic]] will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1745937000 April 29 at 14:30 UTC]. This edition will focus on &quot;Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects&quot;. You can [[m:Special:MyLanguage/Event:Learning Clinic %E2%80%93 Understanding and Navigating Conflict in Wikimedia Projects (Part_1)|register now]] to attend.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Hackathon 2025|2025 Wikimedia Hackathon]], which brings the global technical community together to connect, brainstorm, and hack existing projects, will take place from May 2 to 4th, 2025, at Istanbul, Turkey.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೧:೦೦, ೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28585685 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared the latest draft update to their [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|annual plan]] for next year (July 2025–June 2026). This includes an [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|executive summary]] (also on [[diffblog:2025/04/25/sharing-the-wikimedia-foundations-2025-2026-draft-annual-plan/|Diff]]), details about the three main [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals|goals]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Product &amp; Technology OKRs|Infrastructure]], [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Volunteer Support|Volunteer Support]], and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Goals/Effectiveness|Effectiveness]]), [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Global Trends|global trends]], and the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Budget Overview|budget]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026/Financial Model|financial model]]. Feedback and questions are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|talk page]] until the end of May.

'''Updates for editors'''
* For wikis that have the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|CampaignEvents extension enabled]], two new feature improvements have been released:
** Admins can now choose which namespaces are permitted for [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] via [[mw:Special:MyLanguage/Community Configuration|Community Configuration]] ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Permitted namespaces|documentation]]). The default setup is for event registration to be permitted in the Event namespace, but other namespaces (such as the project namespace or WikiProject namespace) can now be added. With this change, communities like WikiProjects can now more easily use Event Registration for their collaborative activities.
** Editors can now [[mw:Special:MyLanguage/Transclusion|transclude]] the Collaboration List on a wiki page ([[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Collaboration list/Transclusion|documentation]]). The Collaboration List is an automated list of events and WikiProjects on the wikis, accessed via {{#special:AllEvents}} ([[w:en:Special:AllEvents|example]]). Now, the Collaboration List can be added to all sorts of wiki pages, such as: a wiki mainpage, a WikiProject page, an affiliate page, an event page, or even a user page.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Developers who use the &lt;code dir=ltr&gt;moment&lt;/code&gt; library in gadgets and user scripts should revise their code to use alternatives like the &lt;code dir=ltr&gt;Intl&lt;/code&gt; library or the new &lt;code dir=ltr&gt;mediawiki.DateFormatter&lt;/code&gt; library. The &lt;code dir=ltr&gt;moment&lt;/code&gt; library has been deprecated and will begin to log messages in the developer console. You can see a global search for current uses, and [[phab:T392532|ask related questions in this Phabricator task]].
* Developers who maintain a tool that queries the Wikidata term store tables (&lt;code dir=ltr style=&quot;white-space: nowrap;&quot;&gt;wbt_*&lt;/code&gt;) need to update their code to connect to a separate database cluster. These tables are being split into a separate database cluster. Tools that query those tables via the wiki replicas must be adapted to connect to the new cluster instead. [[wikitech:News/2025 Wikidata term store database split|Documentation and related links are available]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T390954]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.44/wmf.28|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates|Chart Project newsletter]] is available. It includes updates on preparing to expand the deployment to additional wikis as soon as this week (starting May 6) and scaling up over the following weeks, plus exploring filtering and transforming source data.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೫:೪೩, ೬ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28665011 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|&quot;Get shortened URL&quot;]] link on the sidebar now includes a [[phab:T393309|QR code]]. Wikimedia site users can now use it by scanning or downloading it to quickly share and access shared content from Wikimedia sites, conveniently.

'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Foundation is working on a system called [[m:Edge Uniques|Edge Uniques]], which will enable [[w:en:A/B testing|A/B testing]], help protect against [[w:en:Denial-of-service attack|distributed denial-of-service attacks]] (DDoS attacks), and make it easier to understand how many visitors the Wikimedia sites have. This is to help more efficiently build tools which help readers, and make it easier for readers to find what they are looking for. Tech News has [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/16|previously written about this]]. The deployment will be gradual. Some might see the Edge Uniques cookie the week of 19 May. You can discuss this on the [[m:Talk:Edge Uniques|talk page]].
* Starting May 19, 2025, Event organisers in wikis with the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled can use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] in the project namespace (e.g., Wikipedia namespace, Wikidata namespace). With this change, communities don't need admins to use the feature. However, wikis that don't want this change can remove and add the permitted namespaces at [[Special:CommunityConfiguration/CampaignEvents]].
* The Wikipedia project now has a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q36720|Nupe]] ([[w:nup:|&lt;code&gt;w:nup:&lt;/code&gt;]]). This is a language primarily spoken in the North Central region of Nigeria. Speakers of this language are invited to contribute to [[w:nup:Tatacin feregi|new Wikipedia]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Developers can now access pre-parsed Dutch Wikipedia, amongst others (English, German, French, Spanish, Italian, and Portuguese) through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/snapshot/#structured-contents-snapshot-bundle-info-beta Structured Contents snapshots (beta)]. The content includes parsed Wikipedia abstracts, descriptions, main images, infoboxes, article sections, and references.
* The &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;/page/data-parsoid&lt;/code&gt; REST API endpoint is no longer in use and will be deprecated. It is [[phab:T393557|scheduled to be turned off]] on June 7, 2025.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.1|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The [https://wikitech.wikimedia.org/wiki/News/2025_Cloud_VPS_VXLAN_IPv6_migration IPv6 support] is a newly introduced Cloud virtual network that significantly boosts Wikimedia platforms' scalability, security, and readiness for the future. If you are a technical contributor eager to learn more, check out [https://techblog.wikimedia.org/2025/05/06/wikimedia-cloud-vps-ipv6-support/ this blog post] for an in-depth look at the journey to IPv6.

'''Meetings and events'''
* The 2nd edition of 2025 of [[m:Special:MyLanguage/Afrika Baraza|Afrika Baraza]], a virtual platform for African Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747328400 May 15 at 17:00 UTC]. This edition will focus on discussions regarding [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2025-2026|Wikimedia Annual planning and progress]].
* The [[m:Special:MyLanguage/MENA Connect Community Call|MENA Connect Community Call]], a virtual meeting for [[w:en:Middle East and North Africa|MENA]] Wikimedians to connect, will take place on [https://zonestamp.toolforge.org/1747501200 May 17 at 17:00 UTC]. You can [[m:Event:MENA Connect (Wiki_Diwan) APP Call|register now]] to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೪:೦೬, ೧೩ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28714188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Edit check/Peacock check|Peacock check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Peacock language model for the following languages: Arabic, Spanish, Portuguese, English, and Japanese. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Edit check/Peacock check/model test|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on May 23, which will be the start date of the test.

'''Updates for editors'''

* From May 20, 2025, [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|oversighters]] and [[m:Special:MyLanguage/Meta:CheckUsers|checkusers]] will need to have their accounts secured with two-factor authentication (2FA) to be able to use their advanced rights. All users who belong to these two groups and do not have 2FA enabled have been informed. In the future, this requirement may be extended to other users with advanced rights. [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|Learn more]].
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]]  [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|Multiblocks]] will begin mass deployment by the end of the month: all non-Wikipedia projects plus Catalan Wikipedia will adopt Multiblocks in the week of May 26, while all other Wikipedias will adopt it in the week of June 2. Please [[m:Talk:Community Wishlist Survey 2023/Multiblocks|contact the team]] if you have concerns. Administrators can test the new user interface now on your own wiki by browsing to [{{fullurl:Special:Block|usecodex=1}} {{#special:Block}}?usecodex=1], and can test the full multiblocks functionality [[testwiki:Special:Block|on testwiki]]. Multiblocks is the feature that makes it possible for administrators to impose different types of blocks on the same user at the same time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|help page]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121]
* Later this week, the [[{{#special:SpecialPages}}]] listing of almost all special pages will be updated with a new design. This page has been [[phab:T219543|redesigned]] to improve the user experience in a few ways, including: The ability to search for names and aliases of the special pages, sorting, more visible marking of restricted special pages, and a more mobile-friendly look. The new version can be [https://meta.wikimedia.beta.wmflabs.org/wiki/Special:SpecialPages previewed] at Beta Cluster now, and feedback shared in the task. [https://phabricator.wikimedia.org/T219543]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is being enabled on more wikis. For a detailed list of when the extension will be enabled on your wiki, please read the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project#Deployment Timeline|deployment timeline]].
* [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Main Page|Wikifunctions]] will be deployed on May 27 on five Wiktionaries: [[wikt:ha:|Hausa]], [[wikt:ig:|Igbo]], [[wikt:bn:|Bengali]], [[wikt:ml:|Malayalam]], and [[wikt:dv:|Dhivehi/Maldivian]]. This is the second batch of deployment planned for the project. After deployment, the projects will be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them in their pages. A function is something that takes one or more inputs and transforms them into a desired output, such as adding up two numbers, converting miles into metres, calculating how much time has passed since an event, or declining a word into a case. Wikifunctions will allow users to do that through a simple call of [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Catalogue|a stable and global function]], rather than via a local template.
* Later this week, the Wikimedia Foundation will publish a hub for [[diffblog:2024/07/09/on-the-value-of-experimentation/|experiments]]. This is to showcase and get user feedback on product experiments. The experiments help the Wikimedia movement [[diffblog:2023/07/13/exploring-paths-for-the-future-of-free-knowledge-new-wikipedia-chatgpt-plugin-leveraging-rich-media-social-apps-and-other-experiments/|understand new users]], how they interact with the internet and how it could affect the Wikimedia movement. Some examples are [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Generated Video|generated video]], the [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Roblox game|Wikipedia Roblox speedrun game]] and [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Discord bot|the Discord bot]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a bug with creating an account using the API, which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T390751]

'''Updates for technical contributors'''
* Gadgets and user scripts that interact with [[{{#special:Block}}]] may need to be updated to work with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|manage blocks interface]]. Please review the [[mw:Help:Manage blocks/Developers|developer guide]] for more information. If you need help or are unable to adapt your script to the new interface, please let the team know on the [[mw:Help talk:Manage blocks/Developers|talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T377121]
* The &lt;code dir=ltr&gt;mw.title&lt;/code&gt; object allows you to get information about a specific wiki page in the [[w:en:Wikipedia:Lua|Lua]] programming language. Starting this week, a new property will be added to the object, named &lt;code dir=ltr&gt;isDisambiguationPage&lt;/code&gt;. This property allows you to check if a page is a disambiguation page, without the need to write a custom function. [https://phabricator.wikimedia.org/T71441]
* [[File:Octicons-tools.svg|15px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] User script developers can use a [[toolforge:gitlab-content|new reverse proxy tool]] to load javascript and css from [[gitlab:|gitlab.wikimedia.org]] with &lt;code dir=ltr&gt;mw.loader.load&lt;/code&gt;. The tool's author hopes this will enable collaborative development workflows for user scripts including linting, unit tests, code generation, and code review on &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;gitlab.wikimedia.org&lt;/bdi&gt; without a separate copy-and-paste step to publish scripts to a Wikimedia wiki for integration and acceptance testing. See [[wikitech:Tool:Gitlab-content|Tool:Gitlab-content on Wikitech]] for more information.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.2|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The 12th edition of [[m:Special:MyLanguage/Wiki Workshop 2025|Wiki Workshop 2025]], a forum that brings together researchers that explore all aspects of Wikimedia projects, will be held virtually on 21-22 May. Researchers can [https://pretix.eu/wikimedia/wikiworkshop2025/ register now].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೪:೪೧, ೨೦ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28724712 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* A community-wide discussion about a very delicate issue for the development of [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]] is now open on Meta: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. The discussion is open until June 12 at [[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]], and every opinion is welcomed. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation.

'''Updates for editors'''
* Since last week, on all wikis except [[phab:T388604|the largest 20]], people using the mobile visual editor will have [[phab:T385851|additional tools in the menu bar]], accessed using the new &lt;code&gt;+&lt;/code&gt; toolbar button. To start, the new menu will include options to add: citations, hieroglyphs, and code blocks. Deployment to the remaining wikis is [[phab:T388605|scheduled]] to happen in June.
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] The &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserFunctions##ifexist|#ifexist]]&lt;/code&gt; parser function will no longer register a link to its target page. This will improve the usefulness of [[{{#special:WantedPages}}]], which will eventually only list pages that are the target of an actual red link. This change will happen gradually as the source pages are updated. [https://phabricator.wikimedia.org/T14019]
* This week, the Moderator Tools team will launch [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], starting at Indonesian Wikipedia. This new filter highlights edits that are likely to be reverted. The goal is to help Recent Changes patrollers identify potentially problematic edits. Other wikis will benefit from this filter in the future.
* Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading. The feature will be available on both desktop and mobile. Readers of Catalan, Hebrew, and Italian Wikipedias and some sister projects will receive the change between May 21 and mid-June. Readers of other wikis will receive the change later. The goal is to encourage users to read the wikis more. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].
* Some users of the Wikipedia Android app can use a new feature for readers, [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|WikiGames]], a daily trivia game based on real historical events. The release has started as an A/B test, available to 50% of users in the following languages: English, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Newsletter|Newsletter extension]] that is available on MediaWiki.org allows the creation of [[mw:Special:Newsletters|various newsletters]] for global users. The extension can now publish new issues as section links on an existing page, instead of requiring a new page for each issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T393844]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The previously deprecated &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Ipblocks table|ipblocks]]&lt;/code&gt; views in [[wikitech:Help:Wiki Replicas|Wiki Replicas]] will be removed in the beginning of June. Users are encouraged to query the new &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block table|block]]&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block target table|block_target]]&lt;/code&gt; views instead.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.3|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects|Wikidata and Sister Projects]] is a multi-day online event that will focus on how Wikidata is integrated to Wikipedia and the other Wikimedia projects. The event runs from May 29 – June 1. You can [[d:Special:MyLanguage/Event:Wikidata and Sister Projects#Sessions|read the Program schedule]] and [[d:Special:RegisterForEvent/1291|register]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೧:೩೩, ೨೭ ಮೇ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28788673 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Chart extension]] is now available on all Wikimedia wikis. Editors can use this new extension to create interactive data visualizations like bar, line, area, and pie charts. Charts are designed to replace many of the uses of the legacy [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Graph|Graph extension]].

'''Updates for editors'''
* It is now easier to configure automatic citations for your wiki within the visual editor's [[mw:Special:MyLanguage/Citoid/Enabling Citoid on your wiki|citation generator]]. Administrators can now set a default template by using the &lt;code dir=ltr&gt;_default&lt;/code&gt; key in the local &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[MediaWiki:Citoid-template-type-map.json]]&lt;/bdi&gt; page ([[mw:Special:Diff/6969653/7646386|example diff]]). Setting this default will also help to future-proof your existing configurations when [[phab:T347823|new item types]] are added in the future. You can still set templates for individual item types as they will be preferred to the default template. [https://phabricator.wikimedia.org/T384709]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Starting the week of June 2, bots logging in using &lt;code dir=ltr&gt;action=login&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr&gt;action=clientlogin&lt;/code&gt; will fail more often. This is because of stronger protections against suspicious logins. Bots using [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Bot passwords|bot passwords]] or using a loginless authentication method such as [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/Owner-only consumers|OAuth]] are not affected. If your bot is not using one of those, you should update it; using &lt;code dir=ltr&gt;action=login&lt;/code&gt; without a bot password was deprecated [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/message/3EEMN7VQX5G7WMQI5K2GP5JC2336DPTD/|in 2016]]. For most bots, this only requires changing what password the bot uses. [https://phabricator.wikimedia.org/T395205]
* From this week, Wikimedia wikis will allow ES2017 features in JavaScript code for official code, gadgets, and user scripts. The most visible feature of ES2017 is &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;async&lt;/code&gt;/&lt;code&gt;await&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; syntax, allowing for easier-to-read code. Until this week, the platform only allowed up to ES2016, and a few months before that, up to ES2015. [https://phabricator.wikimedia.org/T381537]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.4|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Scholarship applications to participate in the [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025|GLAM Wiki Conference 2025]] are now open. The conference will take place from 30 October to 1 November, in Lisbon, Portugal. GLAM contributors who lack the means to support their participation can [[m:Special:MyLanguage/GLAM Wiki 2025/Scholarships|apply here]]. Scholarship applications close on June 7th.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೫:೨೩, ೩ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28819186 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product|Trust and Safety Product team]] is finalizing work needed to roll out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] on large Wikipedias later this month. The team has worked with stewards and other users with extended rights to predict and address many use cases that may arise on larger wikis, so that community members can continue to effectively moderate and patrol temporary accounts. This will be the second of three phases of deployment – the last one will take place in September at the earliest. For more information about the recent developments on the project, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|see this update]]. If you have any comments or questions, write on the [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|talk page]], and [[m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|join a CEE Catch Up]] this Tuesday.

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist expiry|watchlist expiry]] feature allows editors to watch pages for a limited period of time. After that period, the page is automatically removed from your watchlist. Starting this week, you can set a preference for the default period of time to watch pages. The [[Special:Preferences#mw-prefsection-watchlist-pageswatchlist|preferences]] also allow you to set different default watch periods for editing existing pages, pages you create, and when using rollback. [https://phabricator.wikimedia.org/T265716]
[[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* The appearance of talk pages will change at almost all Wikipedias ([[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2024/19|some]] have already received this design change, [[phab:T379264|a few]] will get these changes later). You can read details about the changes [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. It is possible to opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing-discussion|in user preferences]] (&quot;{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot;). [https://phabricator.wikimedia.org/T319146][https://phabricator.wikimedia.org/T392121]
* Users with specific extended rights (including administrators, bureaucrats, checkusers, oversighters, and stewards) can now have IP addresses of all temporary accounts [[phab:T358853|revealed automatically]] during time-limited periods where they need to combat high-speed account-hopping vandalism. This feature was requested by stewards. [https://phabricator.wikimedia.org/T386492]
* This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to several more Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-afwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-bnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cywiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hawwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-iswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-simplewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* AbuseFilter editors active on Meta-Wiki and large Wikipedias are kindly asked to update AbuseFilter to make it compatible with temporary accounts. A link to the instructions and the private lists of filters needing verification are [[phab:T369611|available on Phabricator]].
* Lua modules now have access to the name of a page's associated thumbnail image, and on [https://gerrit.wikimedia.org/g/operations/mediawiki-config/+/2e4ab14aa15bb95568f9c07dd777065901eb2126/wmf-config/InitialiseSettings.php#10849 some wikis] to the WikiProject assessment information. This is possible using two new properties on [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#added-by-extensions|mw.title objects]], named &lt;code dir=ltr&gt;pageImage&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;pageAssessments&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T131911][https://phabricator.wikimedia.org/T380122]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೬:೪೫, ೧೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28846858 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-25&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W25&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* You can [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/359761?lang=en nominate your favorite tools] for the sixth edition of the [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|Coolest Tool Award]]. Nominations are anonymous and will be open until June 25. You can re-use the survey to nominate multiple tools.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:33}} community-submitted {{PLURAL:33|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.6|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Foundation staff and technical volunteers use Wikimedia APIs to build the tools, applications, features, and integrations that enhance user experiences. Over the coming years, the MediaWiki Interfaces team will be investing in Wikimedia web (HTTP) APIs to better serve technical volunteer needs and protect Wikimedia infrastructure from potential abuse. You can [https://techblog.wikimedia.org/2025/06/12/apis-as-a-product-investing-in-the-current-and-next-generation-of-technical-contributors/ read more about their plans to evolve the APIs in this Techblog post].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/25|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W25&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೫:೦೭, ೧೭ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28870688 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-26&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W26&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* This week, the Moderator Tools and Machine Learning teams will continue the rollout of [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|a new filter to Recent Changes]], releasing it to the third and last batch of Wikipedias. This filter utilizes the Revert Risk model, which was created by the Research team, to highlight edits that are likely to be reverted and help Recent Changes patrollers identify potentially problematic contributions. The feature will be rolled out to the following Wikipedias: {{int:project-localized-name-azwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-lawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mkwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-mrwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nnwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-pawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-swwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-tlwiki/en}}. The rollout will continue in the coming weeks to include [[mw:Special:MyLanguage/2025 RecentChanges Language Agnostic Revert Risk Filtering|the rest of the Wikipedias in this project]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T391964]

'''Updates for editors'''
* Last week, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] were rolled out on Czech, Korean, and Turkish Wikipedias. This and next week, deployments on larger Wikipedias will follow. [[mw:Talk:Trust and Safety Product/Temporary Accounts|Share your thoughts]] about the project. [https://phabricator.wikimedia.org/T340001]
* Later this week, the Editing team will release [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Multi check|Multi Check]] to all Wikipedias (except English Wikipedia). This feature shows multiple [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Reference check|Reference checks]] within the editing experience. This encourages users to add citations when they add multiple new paragraphs to a Wikipedia article. This feature was previously available as an A/B test. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/multi_check_ab_test_report_final.html#summary-of-results The test shows] that users who are shown multiple checks are 1.3 times more likely to add a reference to their edit, and their edit is less likely to be reverted (-34.7%). [https://phabricator.wikimedia.org/T395519]
* A few pages need to be renamed due to software updates and to match more recent Unicode standards. All of these changes are related to title-casing changes. Approximately 71 pages and 3 files will be renamed, across 15 wikis; the complete list is in [[phab:T396903|the task]]. The developers will rename these pages next week, and they will fix redirects and embedded file links a few minutes later via a system settings update.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused pages to scroll upwards when text near the top was selected. [https://phabricator.wikimedia.org/T364023]

'''Updates for technical contributors'''
* Editors can now use Lua modules to filter and transform tabular data for use with [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart|Extension:Chart]]. This can be used for things like selecting a subset of rows or columns from the source data, converting between units, statistical processing, and many other useful transformations. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Chart/Transforms|Information on how to use transforms is available]]. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Extension:Chart/Project/Updates]
* The &lt;code dir=ltr&gt;all_links&lt;/code&gt; variable in [[Special:AbuseFilter|AbuseFilter]] is now renamed to &lt;code dir=ltr&gt;new_links&lt;/code&gt; for consistency with other variables. Old usages will still continue to work. [https://phabricator.wikimedia.org/T391811]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.7|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Newsletters/34|Growth newsletter]] is available. It includes: the recent updates for the &quot;Add a Link&quot; Task, two new Newcomer Engagement Features, and updates to Community Configuration.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/26|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W26&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೪:೪೯, ೨೪ ಜೂನ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28870688 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-27&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W27&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled on all Wikipedias. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Campaigns/Foundation Product Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status#How to Request the CampaignEvents Extension for your wiki|Deployment information page]].

'''Updates for editors'''
* AbuseFilter maintainers can now [[mw:Special:MyLanguage/Extension:IPReputation/AbuseFilter variables|match against IP reputation data]] in [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter|AbuseFilters]]. IP reputation data is information about the proxies and VPNs associated with the user's IP address. This data is not shown publicly and is not generated for actions performed by registered accounts. [https://phabricator.wikimedia.org/T354599]
* Hidden content that is within [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Collapsible elements|collapsible parts of wikipages]] will now be revealed when someone searches the page using the web browser's &quot;Find in page&quot; function (Ctrl+F or ⌘F) in supporting browsers. [https://phabricator.wikimedia.org/T327893][https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/HTML/Reference/Global_attributes/hidden#browser_compatibility]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature, called [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery|Favourite Templates]], will be deployed later this week on all projects (except English Wikipedia, which will receive the feature next week), following a piloting phase on Polish and Arabic Wikipedia, and Italian and English Wikisource. The feature will provide a better way for new and experienced contributors to recall and discover templates via the template dialog, by allowing users to put templates on a special &quot;favourite list&quot;. The feature works with both the visual editor and the wikitext editor. The feature is a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|community wishlist focus area]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that had caused some Notifications to be sent multiple times. [https://phabricator.wikimedia.org/T397103]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.8|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/27|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W27&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೫:೦೯, ೧ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28917415 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-28&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W28&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Temporary accounts|Temporary accounts]] have been rolled out on 18 large and medium-sized Wikipedias, including German, Japanese, French, and Chinese. Now, about 1/3 of all logged-out activity across wikis is coming from temporary accounts. Users involved in patrolling may be interested in two new documentation pages: [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Access to IP|Access to IP]], explaining everything related to access to temporary account IP addresses, and [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Repository|Repository]] with a list of new gadgets and user scripts.

'''Updates for editors'''
* Anyone can play an experimental new game, [[mw:Special:MyLanguage/New Engagement Experiments/WikiRun|WikiRun]], that lets you race through Wikipedia by clicking from one article to another, aiming to reach a target page in as few steps and in as little time as possible. The project's goal is to explore new ways of engaging readers. [https://wikirun-game.toolforge.org/ Try playing the game] and let the team know what you think [[mw:Talk:New Engagement Experiments/WikiRun|on the talk page]].
* Users of the Wikipedia Android app in some languages can now play the new [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/TrivaGame|trivia game]]. ''Which came first?'' is a simple history game where you guess which of two events happened earlier on today's date. It was previously available as an A/B test. It is now available to all users in English, German, French, Spanish, Portuguese, Russian, Arabic, Turkish, and Chinese. The goal of the feature is to help engage with new generations of readers. [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Tech/News/2025/22]
* Users of the iOS Wikipedia App in some languages may see a new tabbed browsing feature that enables you to open multiple tabs while reading. This feature makes it easier to explore related topics and switch between articles. The A/B test is currently running in Arabic, English, and Japanese in selected regions. More details are available on the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)|Tabbed Browsing project page]].
* Bureaucrats on Wikimedia wikis can now use [[{{#special:VerifyOATHForUser}}]] to check if users have enabled [[mw:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T265726]
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] A new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed later this week to all Wikimedia projects: a [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Template categories|template category browser]] will be introduced to assist users in finding templates to put in their “favourite” list. The browser will allow users to browse a list of templates which have been organised into a given category tree. The feature has been requested by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Select templates by categories|through the Community Wishlist]].
* It is now possible to access watchlist preferences from the watchlist page. Also the redundant button to edit the watchlist has been removed. [https://www.mediawiki.org/wiki/Moderator_Tools/Watchlist]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* As part of [[mw:MediaWiki_1.44|MediaWiki 1.44]] there is now a unified built-in Notifications system that makes it easier for developers to send, manage, and customize notifications. Check out the updated documentation at [[mw:Manual:Notifications|Manual:Notifications]], information about migration in [[phab:T388663|T388663]] and details on deprecated hooks in [[phab:T389624|T389624]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.9|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[d:Special:MyLanguage/Event:WikidataCon 2025|WikidataCon 2025]], the conference dedicated to Wikidata is now open for [https://pretalx.com/wikidatacon-2025/cfp session proposals] and for [[d:Special:RegisterForEvent/1340|registration]]. This year's event will be held online from October 31 – November 02 and will explore on the theme of &quot;Connecting People through Linked Open Data&quot;.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/28|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W28&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೫:೩೪, ೮ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28930584 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-29&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W29&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateData/Template discovery#Featured templates|Featured templates]], a new feature related to [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Focus areas/Template recall and discovery|Template Recall and Discovery]] will be deployed this week to all Wikimedia projects: With this feature, editors will be able to quickly access a list of templates that are likely to be useful. These templates will be displayed in a list, under the &quot;featured&quot; tab of the template discovery interface. Administrators can define the list via the Community Configuration interface. The feature fulfills a request by the community [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Easy access Templates|through the Community Wishlist]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T367428][https://phabricator.wikimedia.org/T392896]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the request to add Malayalam fonts in the [[oldWikisource:Special:MyLanguage/Wikisource:WS Export|Wikisource Book Export Tool]] was resolved and now, the rendering of Malayalam letters in exported Wikisource books are accurate. [https://phabricator.wikimedia.org/T374457]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.10|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Developers, designers, and all Wikimedians are invited to [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/7953/ submit a project idea] for the Wikimania Hackathon 2025. Read [https://diff.wikimedia.org/2025/06/30/call-for-projects-wikimania-hackathon-2025-is-coming-to-nairobi/ this Diff blog post] for more details.

'''Meetings and events'''
* [[m:WikiIndaba conference 2025|WikiIndaba 2025]] scholarship application and program submission is open until 23:59 GMT on July 20. WikiIndaba is a regional conference for African Wikimedians both on the continent and in the diaspora to unite and grow together. Submit [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdJTv68R1OPASXXDfpIl8EWiMLTM-TDwh6_5gNVvFuWccFZ2Q/viewform your scholarship application] and [https://ee.kobotoolbox.org/x/BI3omIfH program proposal] now!
* [https://br.wikimedia.org/wiki/WikiCon_Brasil_2025 WikiCon Brasil 2025] will take place on July 19-20 in Salvador, Bahia, Brazil. The Brazilian community members are encouraged to register and attend!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/29|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W29&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೧:೩೭, ೧೫ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=28980963 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-30&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W30&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Translation Suggestions feature in the [[mw:Special:MyLanguage/Content translation|Content Translation tool]] now has another level of article filters added to the &quot;[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&amp;filter-type=automatic&amp;filter-id=previous-edits&amp;active-list=suggestions&amp;from=en&amp;to=fi#/ ... More]&quot; category. Translators who use the Suggestions feature can now select and receive article suggestions that are customized to geographical locations of their interest using the new &quot;{{int:Cx-sx-suggestions-filters-tab-regions}}&quot; filter. [https://phabricator.wikimedia.org/T113257]
* Administrators can now limit &quot;Add a Link&quot; to newcomers. The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|&quot;Add a Link&quot;]] Structured Task [[mw:Special:MyLanguage/Growth/Constructive activation experimentation#Enwiki A/B test &amp; &quot;Add a Link&quot; Improvements (Wiki Experiences 1.2.11 &amp; 1.2.16)|helps new account holders start editing]], but some communities have requested the ability to restrict it to its intended audience: newcomers. Administrators can configure this setting within the [[Special:CommunityConfiguration/GrowthSuggestedEdits|Community Configuration]] feature.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:29}} community-submitted {{PLURAL:29|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* For AbuseFilter editors on [[phab:T392144|some wikis]], it is now possible to filter edits based on the RevertRisk score of the edit being attempted. It is only populated if the action being evaluated is an edit. For more information, please see the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ORES/AbuseFilter variables#What variables are available for use|ORES/AbuseFilter variables]] documentation.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Beta Cluster|Beta Cluster]] wikis have [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/YDABPV75LADRQCXMJAFWUP256N4EQ25B/|been moved]] from &lt;code dir=ltr&gt;beta.wmflabs.org&lt;/code&gt; to &lt;code dir=ltr&gt;beta.wmcloud.org&lt;/code&gt;. Users may need to update URLs in any tools, or in their password managers. Any related issues can be [[phab:T289318|reported in the task]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.11|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[m:Special:MyLanguage/WikiCite 2025|WikiCite 2025]] will take place from 29–31 August, both online and in-person in Bern, Switzerland. The event's goals are to reconnect communities, institutions, and individuals working with open citations, bibliographic data, and the Wikidata/Wikibase ecosystem. Registration is open and the call for proposals will be announced soon. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikidata@lists.wikimedia.org/message/KQZUG3ETKLBWPBYSB2YAWZIRPWHS24TG/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/30|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W30&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೫:೧೦, ೨೨ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29005283 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-31&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W31&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Community Tech team will be focusing on wishes related to Watchlists and Recent Changes pages, over the next few months. They are looking for feedback. Please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#July 24, 2025: Watchlists and Recent Changes pages|read the latest update]], and if you have ideas, please [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist|submit a wish]] on the topic.

'''Updates for editors'''
* The Wikimedia Commons community has decided to block [[:mw:Special:MyLanguage/Upload dialog|cross-wiki uploads]] to Wikimedia Commons, for all users without autoconfirmed rights on that wiki, starting on August 16. This is because of [[:c:Commons:Cross-wiki media upload tool/History|widespread problems]] related to files that are uploaded by newcomers. Users who are affected by this will get an error message with a link to the less restrictive UploadWizard on Commons. Please help translating the [[:c:Special:MyLanguage/MediaWiki:Abusefilter-disallowed-cross-wiki-upload|message]] or give feedback on the message text. Please also update your local help pages to explain this restriction. [https://phabricator.wikimedia.org/T370598]
* On wikis with temporary accounts enabled and Meta-Wiki, administrators may now set up a footer for the Special:Contributions pages of temporary accounts, similar to those which can be shown on IP and user-account pages. They may do it by creating the page named &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Sp-contributions-footer-temp&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T398347]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the &quot;no camera&quot; icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as:
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KFEFVG/ Temporary Accounts: Enhancing privacy for our unregistered editors]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TVCVAB/ Building a Sustainable Future for Wikimedia Contributors]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/WTRQCJ/ A dozen visions for wikitext!]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/8YKKP9/ Coordinate Across Stakeholders with the Product and Technology Advisory Council]
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Fall 2025|MediaWiki Users and Developers Conference, Fall 2025]] will be held 28–30 October 2025 in Hanover, Germany. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/31|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W31&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೫:೫೫, ೨೯ ಜುಲೈ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29051727 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-32&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W32&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Editors can now enable the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info card]]. This feature adds an icon next to usernames on history pages and similar user-contribution log pages. When you tap or click on the icon, it displays data related to that user account such as the number of edits, reverted edits, blocks, and more. It's part of a broader project to make it easier for moderators to evaluate account trustworthiness. The feature can be enabled in [[testwiki:Special:GlobalPreferences#mw-prefsection-rendering|your global preferences]], and later this week it will be available in local preferences. [https://phabricator.wikimedia.org/T386439]
* Everybody is invited to share comments on [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative Contributions]], a project recently launched by the [[m:Special:MyLanguage/Connection Team|Connection team]]. The project aims to create a new way to display the impact of collaborative editing activities (such as edit-a-thons, backlog drives, and WikiProjects) on the wikis. Post your comments on the [[m:Talk:CampaignEvents/Collaborative contributions|project talk page]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T378035]
* Administrators can now define the default block duration for temporary accounts. To do that, they need to create a page named &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Ipb-default-expiry-temporary-account&lt;/code&gt; and use a value defined in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Ipboptions&lt;/code&gt;. This allows administrators to easily block temporary accounts for 90 days, which is functionally equivalent to an indefinite block. The advantage of this solution is that it does not clutter Special:BlockList. [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Block and unblock#Default block duration options|More documentation]] is available. [https://phabricator.wikimedia.org/T398626]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Gadgets can now include &lt;code dir=ltr&gt;.vue&lt;/code&gt; files. This makes it easier to develop modern user interfaces using [[mw:Vue.js|Vue.js]], in particular using [[mw:Special:MyLanguage/Codex|Codex]], the official design system of Wikimedia. [[wmdoc:codex/latest/icons/overview.html|Codex icons]] can be loaded through the gadget definition. [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Gadgets#Pages|The documentation]] has examples. For user scripts that use Vue.js, an [[mw:API:CodexIcons|API module]] now exists to load Codex icons. [https://phabricator.wikimedia.org/T340460][https://phabricator.wikimedia.org/T311099]
* Module developers can now use a [[mw:Help:Extension:Translate/Message Bundles/Lua reference|Lua interface]] to simplify the preparation of Lua modules for translation on Meta-Wiki. This improvement makes it easier for translators to find and edit module strings without dealing with raw Lua code. It helps prevent mistakes that could break the module during translation. Module developers and translators are invited to [[commons:File:Translatable modules video demo July 2025.webm|watch the demo video]], read more about [[mw:Special:MyLanguage/Translatable modules|translatable modules]] to understand how it works, refer to Meta-Wiki's [[m:Module:User Wikimedia project|Module:User Wikimedia project]] for example usage, and [[mw:Talk:Translatable modules|share their feedback]] on how well it addresses the challenges in their workflow. The interface still has some performance issues, so it should not be used in widely used modules yet. [https://phabricator.wikimedia.org/T359918]
* Developers of external tools that connect to Wikimedia pages must set a user-agent that complies with [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Wikimedia Foundation User-Agent Policy|the user-agent policy]]. This policy will start to be more strongly enforced in August because of external crawlers that are [[diffblog:2025/04/01/how-crawlers-impact-the-operations-of-the-wikimedia-projects/|overusing]] Wikimedia's resources. Tools that are hosted on Wikimedia's Toolforge or Cloud VPS will not be affected by this for now, but should still set a user-agent. [[phab:T400119|More technical details are available]], and related questions are welcome in that task.
* Parsoid Read Views is going to be rolling out to some smaller Wikipedias over the next few weeks, following the successful transition of Wikivoyages and Wiktionaries to Parsoid Read Views. For more information, see the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parsoid/Parser Unification]] project page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/profile/7694/]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.13|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Wikimania|Wikimania 2025]] will run from August 6–9. The [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/schedule/ program is available] for you to plan which sessions you want to attend. Most sessions will be live-streamed, with exceptions for those that show the &quot;no camera&quot; icon. If you are joining online to watch live-streams and use the interactive features, please [[wmania:Special:MyLanguage/2025:Registration|register]] for a free virtual ticket. For example, you may be interested in technical sessions such as:
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/GEH9DH/ Wikimedia’s knowledge infrastructure in a changing internet: Establishing sustainable pathways for content reuse]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/7ELN9Q/ Wikifunctions is coming soon to a wiki near you!]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/ZMGVJV/ Shaping the Future of Wikipedia’s Reader Experience]
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/KCKTFZ/ Making Wikipedia More Readable: What Comes Next]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/32|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W32&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೯:೦೮, ೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29083927 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-33&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W33&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The WikiEditor toolbar now includes [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:WikiEditor#Keyboard shortcuts|its keyboard shortcuts]] in the tooltips for its buttons. This will help to improve the discoverability of this feature. [https://phabricator.wikimedia.org/T400583]
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] published a set of [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|proposed experiments]] the Wikimedia Foundation can try to improve communication with community. Feedback on the proposals are welcomed until August 22 on [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council/August 2025 draft PTAC proposals for feedback|this talk page]].
* The search bar on the Minerva skin (mobile) has been updated to use the same type-ahead search component that is used on the Vector 2022 skin. There are no changes in search functionality but there are minor visual changes. Specifically, the close-search button has been changed from an &quot;X&quot; to a back arrow. This helps to distinguish it from the other &quot;X&quot; button that is used to clear any text. [https://phabricator.wikimedia.org/T393944]
* Editors on some wikis will see a new toggle for &quot;Group results by page&quot; on watchlist, related changes, and recent changes pages. This is [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment|an A/B experiment]] that is planned to start on August 11, and will run for 3–6 weeks on the Bengali, Chinese, Czech, French, Greek, Portuguese, and Urdu Wikipedias. The experiment will examine how making this feature more discoverable might affect editors' ability to find the edits they are looking for. [https://phabricator.wikimedia.org/T396789]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* The multiwiki datasets of [[:wikt:en:Module:Unicode data|Unicode data]] have been moved to [[c:Category:Unicode Module Datasets|Category:Unicode Module Datasets]] on Wikimedia Commons, to follow the idea of &quot;One common data source, multiple local wikis&quot;. Most wikis have been updated to use the Commons version. You can ask questions at [[c:Category talk:Unicode Module Datasets|the talkpage]]. [https://en.wiktionary.org/wiki/Module_talk:Unicode_data#Data_from_commons]
* Lua code can add warnings when something is wrong, by using the &lt;code dir=ltr&gt;mw.addWarning()&lt;/code&gt; function. It is now possible to add more than one warning, instead of new warnings replacing old ones. If you maintain a Lua module that used warnings, you should check it still works as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T398390]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.14|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/33|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W33&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೪:೫೭, ೧೨ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29106516 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-34&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W34&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Later this week, people who are logged-in and have the &quot;[[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary|Discussion tools]]&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Beta Feature]] enabled will gain the ability to &quot;Thank&quot; individual comments directly from talk pages, rather than needing to navigate to page history. [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Comment actions|Learn more about this feature]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400849]
* An A/B test comparing two versions of the desktop donate link launched on testwiki on 12 August and on English Wikipedia 14 August for 0.1% of logged out users on the desktop site. The experiment will run for three weeks, ending on 12 September. [https://phabricator.wikimedia.org/T395716]
* An A/A test to measure the baseline for reader retention was launched 12 August using [[wikitech:Experimentation Lab|Experimentation Lab]]. This measures the percentage of users who revisit a wiki after their initial visit over a 14-day period. No visual changes are expected. The experiment will run through 31 August. [https://phabricator.wikimedia.org/T399227]
* Five new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q34057|Tagalog]] ([[s:tl:|&lt;code&gt;s:tl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T388639]
** a {{int:project-localized-name-group-wikisource/en}} in [[d:Q36213|Madurese]] ([[s:mad:|&lt;code&gt;s:mad:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T391747]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia/en}} in [[d:Q3450749|Rakhine]] ([[w:rki:|&lt;code&gt;w:rki:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T392490]
** a {{int:project-localized-name-group-wikibooks/en}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[b:min:|&lt;code&gt;b:min:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T395452]
** a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q7598268|Standard Moroccan Amazigh]] ([[wikt:zgh:|&lt;code&gt;wikt:zgh:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T399684]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:46}} community-submitted {{PLURAL:46|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.15|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/34|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W34&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೬:೦೬, ೧೯ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29127690 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-35&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W35&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-gift.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Template authors can now use additional CSS properties, since the CSS sanitizer used by [[mw:Special:MyLanguage/Help:TemplateStyles|TemplateStyles]] was updated. For example: &lt;code&gt;width: fit-content&lt;/code&gt;; &lt;code&gt;ruby-align&lt;/code&gt;; relative units such as &lt;code&gt;lh&lt;/code&gt;; and custom strings in &lt;code&gt;list-style-type&lt;/code&gt;. These improvements are a [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Wishes/Allow use of modern CSS in templates by updating the TemplateStyles CSS sanitizer|Community Wishlist wish]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T271958][https://phabricator.wikimedia.org/T277755][https://phabricator.wikimedia.org/T293633][https://phabricator.wikimedia.org/T295088][https://phabricator.wikimedia.org/T326906][https://phabricator.wikimedia.org/T340057][https://phabricator.wikimedia.org/T360725][https://phabricator.wikimedia.org/T371809][https://phabricator.wikimedia.org/T375344][https://phabricator.wikimedia.org/T394619]
* On large wikis, the default time period to display edits from, within the Special:RecentChanges page, has been changed from 7 days to 1 day. This is part of a performance improvement project. This should have no user-facing impact due to the quantity of edits on these wikis. [https://phabricator.wikimedia.org/T399455]
* Administrators can now access the [[{{#special:BlockedExternalDomains}}]] page from the [[{{#special:CommunityConfiguration}}]] list page. This makes it easier to find. [https://phabricator.wikimedia.org/T393240]
* Wikimedia Commons videos were not shown in the Videos tab in Google Search. The problem was investigated and reported to Google who have now fixed the issue. [https://phabricator.wikimedia.org/T396168][https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/Wishes/Do_something_about_Google_%26_DuckDuckGo_search_not_indexing_media_files_and_categories_on_Commons] 
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wiktionary/en}} in [[d:Q33014|Betawi]] ([[wikt:bew:|&lt;code&gt;wikt:bew:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T402130]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:39}} community-submitted {{PLURAL:39|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* Two fields of the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Recentchanges table|recentchanges database table]] are being removed. &lt;code&gt;rc_new&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;rc_type&lt;/code&gt; are being removed in favor of &lt;code&gt;rc_source&lt;/code&gt;. Queries to these older fields will start to fail starting this week and developers should use &lt;code&gt;rc_source&lt;/code&gt; instead. These older fields were deprecated over 10 years ago and should not be in use. This is part of work to improve the performance and stability of queries to the recentchanges table. [https://phabricator.wikimedia.org/T400696] 
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.16|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The latest quarterly [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/July|Language and Internationalization Newsletter]] is now available. This edition includes: support for new languages in MediaWiki and translatewiki; the start of the Language Onboarding and Development project to help support the growth of new and small wikis; updates on research projects; and more.

'''Meetings and events'''
* The next [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Community meetings#29 August 2025|Language Community Meeting]] is happening soon, August 29th at [https://zonestamp.toolforge.org/1756479600 15:00 UTC]. This week's meeting will cover: the Avro keyboard developers from Wikimedia Bangladesh, who were recently awarded a national award for their contributions to this keyboard; and other topics. 

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/35|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W35&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೫:೪೦, ೨೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29175124 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-36&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W36&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Editing team wants to compile a list of templates, jargon terms, and policies used in edit summaries when a copyright violation is removed. This will help them identify the number of edits reverted due to copyright issues. We invite community members from the following Wikis to list these terms in [[Phab:T402601|T402601]], or to share their list with [[User:Trizek (WMF)|Trizek_(WMF)]]: {{int:project-localized-name-arwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-cswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-dewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-enwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-eswiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-fawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-frwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-hewiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-idwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-itwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-jawiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-kowiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-nlwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-plwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ptwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-trwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-ukwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-viwiki/en}}{{int:comma-separator/en}}{{int:project-localized-name-zhwiki/en}}. This project is open until September 9th 2025.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] has been enabled for all Wikisources. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. The extension has three features: [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]], [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaboration list|Collaboration List]], and [[m:Special:MyLanguage/Connection Team/Invitation list|Invitation List]]. To request the extension for your wiki, visit the Deployment information page. [https://meta.wikimedia.org/wiki/CampaignEvents/Deployment_status#How_to_Request_the_CampaignEvents_Extension_for_your_wiki]
* The lists in the footer of the editing interface, such as &quot;Templates used on this page,&quot; will now be organized into columns when there is enough space. This enhancement minimizes scrolling when editing lengthy articles on Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T401066]
* On September 3rd, 2025 we will increase the sampling percentages of our [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Watchlist/Experiment#Scope of the experiment|group by toggle experiment]] of the &lt;code&gt;Special:RecentChanges&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;Special:Watchlist&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;Special:RelatedChanges&lt;/code&gt; pages on the Chinese, French, and Portuguese Wikipedias to 100 percent, allowing more editors to be part of this experiment. This adjustment is intended to ensure we have sufficient data to make informed decisions when evaluating the experiment results. [https://phabricator.wikimedia.org/T402958][https://phabricator.wikimedia.org/T396789]
* Upon clicking an empty search bar, logged-out users will see suggestions of articles for further reading on English Wikipedia beginning the week of September 22. The feature will be available on both desktop and mobile. All non-English wikis received this change in June and July. The goal is to make it easier for users to find articles. [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Content Discovery Experiments/Search Suggestions|Learn more]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:37}} community-submitted {{PLURAL:37|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.17|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Wikifunctions now has a new capability called &quot;lightweight enumeration types&quot;, an enumeration type is simply a fixed set of values that's in the type's definition. This capability makes it quick and easy to define such a type, and allows for the reuse of values that are already present in Wikidata. Here is [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-07-19|a newsletter]] to learn more.
* The latest [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Newsletter updates#August 2025: Newsletter #1|Readers Newsletter]] is now available. This edition includes: the formation of two new teams — Reader Growth and Reader Experience; insights into declining pageviews and account creations; highlights from the Wikimania Nairobi panel on improving the reading experience; upcoming experiments to engage new and existing readers; and more.

'''Meetings and events'''
* Spotlight on some Wikimania 2025 Sessions:
** Identifying AI-generated text by searching for ISBNs whose checksums fail: Mathias Schindler of WMDE [https://www.youtube.com/watch?v=Dw9o8Lsl974&amp;t=15910s shared tools to help communities search for these].
** [https://wikimedia.eventyay.com/talk/wikimania2025/talk/TCHZKH/ La durabilité du mouvement Wikimedia face aux défis actuels et futurs]: This session explored how Wikimedia can stay a trusted source of knowledge in the age of generative AI, information overload, and disinformation.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/36|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W36&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೨:೧೮, ೨ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29196010 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-37&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W37&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Editing team is working on a new check: [[mw:Special:MyLanguage/Paste check|Paste check]]. This check informs newcomers who paste text into Wikipedia that the content might not be accepted. This check is an effort to increase the likelihood that the new content people are adding to Wikipedia is aligned with the Movement's commitment to offering information under a free content license. This check will soon be tested at a few wikis. If your community is interested in this test, please [[phab:T403680|tell us in this task]], or [[mw:Talk:Edit check|contact the team]].

'''Updates for editors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] Later this week, users of the &quot;{{int:codemirror-beta-feature-title}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will be able to use a [[w:en:Lint (software)|linting tool]] to see errors or other potential problems in wikitext in real time. See the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|help page for more information]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T381577]
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|class=skin-invert|Advanced item]] When browsing a wiki (like &lt;code dir=ltr&gt;en.wikipedia.org&lt;/code&gt;), the software responds in one of two ways: a desktop page, or a redirect to a mobile version on an &quot;m&quot; domain (like &lt;code dir=ltr&gt;en.m.wikipedia.org&lt;/code&gt;). Over the next three weeks, MediaWiki will start displaying the mobile version to mobile devices directly on the standard domain, without this redirect. This change does not affect existing m-dot URLs, or the &quot;Desktop view&quot; opt-out. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998]
* When an edit changes the categories of a page, the changes to the category membership counts are now happening asynchronously. This improves the speed of saving edits, especially when moving many pages to or from the same category, and reduces the risk of site outages, but it means that the counts can show outdated information for a few minutes. [https://phabricator.wikimedia.org/T365303] 
* Edits on Wikidata to qualifiers (properties and values) and references (properties and values) in a Wikidata item statement will now not add entries to the RecentChanges or Watchlist pages on all other Wikis. This is a temporary change to improve performance while other solutions are created. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: Turn off (temporarily) Qualifiers and References Wikidata edits to the Recent Changes tables|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401286][https://phabricator.wikimedia.org/T400698]
* Japanese-language wikis have had a major upgrade to the way that search works. The new search should generally give more accurate and more relevant search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T318269]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/37|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W37&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೬:೪೨, ೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29238161 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-38&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* References lists that are made using the &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;&lt;references/&gt;&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; [[mw:Special:MyLanguage/Help:Cite#references-tag|tag]] will now automatically display with columns in Vector 2022 when readers are using its 'standard' settings for text-size and page-width. [https://phabricator.wikimedia.org/T334941]
* Starting in the week of October 6, on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small wikis]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] that have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] enabled, all autoconfirmed users will be able to use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] as an organizer. No changes will be made for [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/large.dblist|large wikis]] unless requested in Phabricator. This change is being made to make it easier for more people to use Event Registration, especially on wikis that are less likely to have policies related to the Event Organizer right. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Proposal to grant autoconfirmed users on small and medium wikis the organizer access to the event registration tool|Learn more]].
* Users that search using regular expressions (regex) can now use additional features including:
** for the &lt;code dir=ltr&gt;intitle:&lt;/code&gt; keyword: [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Metacharacters|metacharacters]] for start-of-line (&lt;code dir=ltr&gt;^&lt;/code&gt;) and end-of-line (&lt;code dir=ltr&gt;$&lt;/code&gt;) anchors [https://phabricator.wikimedia.org/T317599]
** for both &lt;code dir=ltr&gt;intitle:&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;insource:&lt;/code&gt; keywords: shorthand [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Character_Classes|character classes]] for digits (&lt;code dir=ltr&gt;\d&lt;/code&gt;), whitespace (&lt;code dir=ltr&gt;\s&lt;/code&gt;), and word characters (&lt;code dir=ltr&gt;\w&lt;/code&gt;); and [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#Escape codes|escape codes]] for line feed (&lt;code dir=ltr&gt;\r&lt;/code&gt;), newline (&lt;code dir=ltr&gt;\n&lt;/code&gt;), tab (&lt;code dir=ltr&gt;\t&lt;/code&gt;), and unicode (e.g. &lt;code dir=ltr&gt;\uHHHH&lt;/code&gt;). [https://phabricator.wikimedia.org/T403212]
* When you search for text that looks like an IP, the system will now show search results. It used to take you to the contributions for that IP instead of showing search results. [https://phabricator.wikimedia.org/T306325]
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on September 24. This is planned at [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests which happen twice a year. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the background and details of this process on the Diff blog]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug was fixed that affected users who used the page-tabs to switch from wikitext editing of a section into the visualeditor. [https://phabricator.wikimedia.org/T401043]

'''Updates for technical contributors'''
* The MediaWiki Interfaces team is redesigning the Wikimedia REST API Sandbox with Codex. If you have feedback on improvements for the API documentation or what makes developer experiences smooth (or frustrating), you’re invited to [https://calendar.google.com/calendar/u/0/appointments/schedules/AcZssZ2aZzbXeQvjOF7gB1fJXiwAYemQjKf4sXNaRODPA7_obFyNBwkzNkoVCoTF-aeov89kIjXHbCQm join an upcoming discovery interview], or [[mw:MediaWiki Interfaces Team/Developer Feedback/Wikimedia Web APIs|leave feedback onwiki]]. [[listarchive:list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/C4FBAOA57PH6G5ORVMAUF5TGYBLZDU5Q/|Learn more]].
* Edits to Wikidata aliases (an alternative name for an item or a property) will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Reduce change propagation noise#Phase 1: More granular Alias tracking|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401288]
* The new [https://www.unicode.org/versions/Unicode17.0.0/ Unicode 17.0] version has been released. The [[:c:Category:Unicode Module Datasets|datasets on Commons]] for the [[:d:Q39301585|Module:Unicode data]] have been updated. Wikipedias that do not use the Commons datasets should either update their own data or switch to the Commons datasets.
* Users of the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] Structured Contents endpoints can now access [https://enterprise.wikimedia.com/blog/parsed-wikipedia-tables/ Parsed Tables]. The new Parsed Tables feature extracts and represents Wikipedia tables in structured JSON. This improves machine accessibility as part of the [https://enterprise.wikimedia.com/api/structured-contents/ Structured Contents initiative]. Structured Contents output is freely available through the [https://enterprise.wikimedia.com/docs/on-demand/#article-structured-contents-beta On-demand API], or through Wikimedia Cloud Services. 
* A [https://www.kaggle.com/datasets/wikimedia-foundation/english-wikipedia-people-dataset dataset of English Wikipedia biographical information] from [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise|Wikimedia Enterprise]] has been published on Kaggle, for evaluation and research. This provides structured data from more than 1.5 million biographies, including birth and death dates, education, affiliations, careers, awards, and more (from a June 2024 snapshot).
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.19|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* [[wmania:Special:MyLanguage/2026:Scholarships|Scholarship applications]] for Wikimania 2026 in Paris, France, are open until October 31.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/38|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W38&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೨೨:೩೫, ೧೫ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29263921 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-39&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [https://zonestamp.toolforge.org/1758726000 On September 24th at 15:00 UTC], all Wikimedia sites users will experience a brief read-only period due to a scheduled [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|datacenter server switchover]]. The Wikimedia Foundation's Site Reliability Engineering (SRE) team will redirect all traffic from one primary server to its backup. You can listen to the switchover using the [http://listen.hatnote.com/ &quot;Listen to Wikipedia&quot;] tool, where you will hear edits stop for a few minutes during the read-only phase, then resume. This twice-yearly datacenter server switchover ensures reliability by testing the backup datacenter, so that our sites can stay online even if the primary datacenter fails. You can [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|read more about the process on the Diff blog]].

'''Updates for editors'''
* Editors of [[f:Special:Mylanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-09-12#Next round of Wiktionaries to receive embedded Wikifunctions calls|60 more Wiktionaries]] will soon be able to call [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Introduction|functions from Wikifunctions]] and integrate them into their pages. A function takes one or more inputs and transforms them into a desired output, like adding numbers, converting miles to meters, calculating elapsed time, or declining a word into a case. They will join the other [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-29#Wikifunctions available on 65 Wiktionaries|65 Wiktionary language editions]], which already have access to embedded Wikifunctions calls. Later this year, plans are in place to expand to more Wiktionaries and the Incubator.
* A new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#Technical metadata of another page|parser function]] has been added: &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{#contentmodel}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Template editors and admins can use it to get the localized or canonical name of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|content model]] of a specific page. The function makes it easier to create and edit system messages, such as ''MediaWiki:editinginterface'', even when you switch types of pages, like wiki, JavaScript, CSS or JSON page. [https://phabricator.wikimedia.org/T328254]
* Adding or editing a &lt;code&gt;DISPLAYTITLE&lt;/code&gt; for an article using VisualEditor will no longer be broken. Editors who use VisualEditor mode to modify the &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{DISPLAYTITLE}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; would no longer have the literal text &quot;DISPLAYTITLE&quot; or its localized variant added to their articles. A list of pages that may have been affected and might need cleanup is documented in [[phab:P83438|this ticket]]. 
* Beta users of the Wikipedia Android app can now try the redesigned [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Android/Activity Tab Experiment|Activity tab]], which replaces the Edits tab. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:12}} community-submitted {{PLURAL:12|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* Wikifunctions users can now import many essential facts involving [[f:Special:MyLanguage/Z6011|geo-coordinates]], [[f:Special:MyLanguage/Z6010|quantities]] and [[f:Special:MyLanguage/Z6064|time]] values from Wikidata. This is made possible by the creation of Wikifunctions types for these values, which makes them available for use by functions in Wikifunctions. Learn more about how this works in [[c:File:ImportingWikidataDatatypesIntoWikifunctions.webm|this video]] and Wikifunctions' [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-01#News in Types I: Wikidata quantity|August 1 newsletter]] (for quantities) and [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2025-08-22#News in Types: Wikidata geo-coordinate|August 22 newsletter]] (for geo-coordinates).

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/39|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W39&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೪:೨೩, ೨೩ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29305556 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-40&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* A major software upgrade has been made to [[phab:|Phabricator]]. The update introduces performance improvements, a refreshed search interface, enhancements to Maniphest task search, updates to user profile pages and project workboards, new Herald automation features, as well as general text input, mobile experience improvements and more. [https://phabricator.wikimedia.org/phame/post/view/321/iterative_improvements_september_2025/]

'''Updates for editors'''
* The Community Tech team will release the new Community Wishlist extension on October 1, that will improve the way wishes will be submitted. The new extension will allow users to add tags to their wishes to better categorise them, and (in a future iteration) to filter them by status, tags and focus areas. It will also be possible to support individual wishes again, as requested by the community in many instances. The old system will be retired. There will be a brief period of downtime while the extension is deployed and wishes are migrated to the new system. You can read more about this [[:m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|in the latest update]] or you can consult the [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CommunityRequests|current documentation on MediaWiki]].
* As announced [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|on Diff blog]], the production trial of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|hCaptcha]] service for bot detection has begun. The trial is currently using hCaptcha to protect account creation on Chinese, Persian, Portuguese, Indonesian, Japanese, and Turkish Wikipedias, where it will replace our existing [[mw:Special:MyLanguage/Extension:ConfirmEdit#FancyCaptcha|CAPTCHA]] (FancyCaptcha). The goal with the trial is to better block bots while also improving usability and accessibility for users who encounter CAPTCHA challenges.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CampaignEvents|CampaignEvents]] extension has been [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|deployed]] to Wikimedia Commons. The extension makes it easier to organize and participate in collaborative activities, like edit-a-thons and WikiProjects, on the wikis. On Commons, anyone who is a registered user can use it as an event participant. To use it as an organizer, someone needs to have the [[c:Special:MyLanguage/Commons:Event organizers|event organizer right]].
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to German Wikipedia. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|test the feature]] on testwiki or [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing on betawiki] as well. Please share your thoughts on [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Templates used in sub-references|using templates in sub-references]] or [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|volunteer to become a pilot wiki]].
* On wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Mentorship|Mentorship]] system, communities can now opt experienced editors out of Mentorship through [[{{#special:CommunityConfiguration/Mentorship}}]]. Within this setting, communities may define thresholds, based on edit count and account age, to decide when an editor is considered experienced enough to no longer receive Mentorship. [https://phabricator.wikimedia.org/T403563]
* The Editing Team and the Machine Learning Team are working on a new check for newcomers: [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tone Check|Tone check]]. Using a prediction model, this check will encourage editors to improve the tone of their edits, using artificial intelligence. We invite volunteers to review the first version of the Tone language model for the following languages: Arabic, Czech, German, Hebrew, Indonesian, Dutch, Polish, Russian, Turkish, Chinese, Farsi, Italian, Norwegian, Romanian and Latvian. Users from these wikis interested in reviewing this model are [[mw:Special:MyLanguage/Edit_check/Tone_Check/Model_evaluation|invited to sign up at MediaWiki.org]]. The deadline to sign up is on October 3, which will be the start date of the test.
* The rollout of [[:mw:Special:MyLanguage/Help:Manage blocks|multiblocks]] had the side effect that non-active block logs may have been shown on {{#special:Contributions}} and on blocked users' user and user_talk pages. This issue will be fully resolved in a few days. As part of the fix, [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=sp-contributions-blocked-notice}} messages prefixed with &lt;code&gt;sp-contributions-blocked-notice&lt;/code&gt;] will be removed and replaced with [{{fullurl:Special:Allmessages|prefix=blocked-notice-logextract}} those prefixed with &lt;code&gt;blocked-notice-logextract&lt;/code&gt;] in a few weeks. Please help translate the new messages and update any local overrides if needed.
* There was a bug with links added using visual editor if they included characters such as &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;[ ] |&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; after the fragment identifier (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;#&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;). They were not encoded properly creating an incorrect link. This has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T404823]
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikiquote/en}} in [[d:Q9237|Malay]] ([[q:ms:|&lt;code&gt;q:ms:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404698]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/User Info|User Info Card]] now displays currently active global lock/blocks. [https://phabricator.wikimedia.org/T401128]

'''Updates for technical contributors'''
* Later this week, editors using Lua modules will be able to use the &lt;code&gt;[[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.title.newBatch|mw.title.newBatch]]&lt;/code&gt; function to look up the existence of up to 25 pages at once, in a way that only increases the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parser functions#Expensive parser functions|expensive function]] count once.
* A new [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Unsupported Tools Working Group]] has been formed as part of ongoing efforts to collectively determine technical work priorities, similar to the [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product &amp; Technology Advisory Council]] (PTAC). The working group will help prioritize and review requests for support of unmaintained extensions, gadgets, bots, and tools. For the first cycle, the group will be prioritizing an unsupported Wikimedia Commons tool.
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/40|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W40&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೨:೨೦, ೩೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29355230 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-41&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#paste|Paste Check]] is a new Edit Check feature to help avoid and fight copyright violations. When editors paste text into an article, Paste Check prompts them to confirm the origin and licensing of the content. Starting Wednesday, 8 October, [[phab:T403680|22 wikis will test Paste Check]]. Paste Check will help new volunteers understand and follow the policies and guidelines necessary to make constructive contributions to Wikipedia projects.
'''Updates for editors'''
* Mobile devices will receive mobile articles directly on the standard domain (like &lt;code&gt;en.wikipedia.org&lt;/code&gt;), instead of via a redirect to an &quot;m&quot; domain (like &lt;code&gt;en.m.wikipedia.org&lt;/code&gt;). This change improves performance. This week it will be enabled on Wikipedias. The existing mobile URLs and the &quot;Desktop view&quot; opt-out remain available. [[mw:Requests for comment/Mobile domain sunsetting/2025 Announcement|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T214998]
* New [[mw:Special:MyLanguage/Help:CirrusSearch#creationdate and lasteditdate|date filters]], &lt;code dir=ltr&gt;creationdate:&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;lasteditdate:&lt;/code&gt;, are now available in the wiki search engine. This allows users to filter search results by a page's first or last revision date. The filters support comparison operators (e.g. &lt;code dir=ltr&gt;&gt;2024&lt;/code&gt;) and relative dates (e.g. &lt;code dir=ltr&gt;today-1d&lt;/code&gt;), making it easier to find recently updated content or pages within specific age ranges. [https://phabricator.wikimedia.org/T403593]
* [[f:|Wikifunctions]] now supports rich text in embedded calls across the 150 wikis where it's enabled. To showcase this, the team created a [[f:Z26333|Latin declination table]] that Wiktionary editors can use to automatically generate noun forms, producing clear, formatted results — see an [[f:Wikifunctions:Embedded function calls/Wiktionary tables demonstration|example output]]. If you need any help or have any feedback, please [[f:Wikifunctions:Project chat|contact the Wikifunctions Team]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T397402]
* An edit link will now appear inside the categories box on article pages for logged in users, which will directly launch the VisualEditor category dialog. [https://phabricator.wikimedia.org/T291691]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a problem downloading pdf files last week and that has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T405957]
'''Updates for technical contributors'''
* The field &lt;code dir=ltr&gt;rev_sha1&lt;/code&gt; in the revision database table is being removed in favor of &lt;code dir=ltr&gt;content_sha1&lt;/code&gt; in the content database table. See [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud@lists.wikimedia.org/thread/2D2M3SP4WHR6BXXKTZ2PBLZQYR3EGQVR/ the announcement] for more information.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web|Reader Experience team]] will roll out [[w:en:Light-on-dark color scheme|Dark Mode]] user interface on all Wikimedia sites on October 29, 2025. All anonymous users of Wikimedia sites will have the option to activate a color scheme that features light-colored text on a dark background. This is designed to provide a more comfortable reading experience, especially in low-light situations. Template authors and technical contributors are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Reading/Web/Accessibility for reading/Updates/2024-04|learn how to make pages ready for Dark mode]] and address any compatibility issues found in templates in their wiki before the enablement. Please contact the Web team for questions or any support on [[mw:Talk:Reading/Web/Accessibility for reading#|this talk page]] before the enablement. [https://phabricator.wikimedia.org/T395628]
* Starting on Monday, October 6, API endpoints under the &lt;code&gt;rest.php&lt;/code&gt; path will be rerouted through a new internal API Gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T400130]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/41|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W41&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೨೨:೫೧, ೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29400897 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-42&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W42&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Last week, improvements to account security and two-factor authentication (2FA) features were enabled across all wikis. These changes include user interface improvements for [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity], the support of multiple 2FA methods via authenticator apps and portable security keys (previously users could only enable one method), and a new Recovery Codes module which facilitates fewer account lockouts due to lost two-factor apps and devices. As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project, work is continuing through the rest of 2025 on further user experience improvements, and support for passkeys as an alternate second factor. 

'''Updates for editors'''

* Another part of the Account security project is making 2FA generally available to all users. Along with editors with advanced privileges, such as administrators and bureaucrats, 40% of editors now have access to 2FA. You can check if you have access at [https://auth.wikimedia.org/metawiki/wiki/Special:AccountSecurity Special:AccountSecurity]. Instructions for activation are on the linked page. The plan is to continue increasing availability if it is determined that the user support capabilities are able to support global usage. [https://phabricator.wikimedia.org/T400579]
* This week, users at wikis where talk page [[mw:Special:MyLanguage/Talk pages project/Usability|Usability Improvements]] are already available by default (everywhere ''except'' the 12 wikis listed in [[phab:T379264|T379264]]) will gain the ability to Thank a comment directly from the talk page it appears on. Before this change, Thanking could only be done by visiting the revision history of the talk page. You can [[diffblog:2025/10/13/revolutionizing-gratitude-a-new-era-of-thanking-comments/|learn more about this change]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T366095]
* Users who have not [[Special:Preferences#mw-prefsection-personal-email|verified their email address]] will soon be receiving monthly Notification reminders to do so. This is because users who have verified their email can more easily recover their account. These reminders will not be sent if the user is inactive or removes the unverified email from their account. [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/Help:Email_confirmation][https://phabricator.wikimedia.org/T58074]
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a fix was made for an occasional error with saving translated paragraphs in the Content Translation tool, and the related error messages are now easier to see. [https://phabricator.wikimedia.org/T376531]

'''Updates for technical contributors'''

* The Unsupported Tools Working Group has chosen [[c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] as the first tool for its pilot cycle. The group will explore ways to improve and sustain the tool over the coming months. [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|Learn more on Meta]].
* [[File:Octicons-sync.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/42|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W42&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೦:೨೭, ೧೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29434481 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-43&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W43&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* To optimize how user data is stored in our databases, the saved preferences of users who haven't logged in for over five years and have fewer than 100 edits will be cleared. When those users return, default settings will apply. [https://phabricator.wikimedia.org/T406724]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, there was a broken link from the GlobalContributions interface message to the XTools GlobalContributions page which has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406415]

'''Updates for technical contributors'''
* The work to reroute all traffic to API endpoints under the &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;rest.php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; route through a common API gateway is now complete. If any issues are observed, please file a phabricator ticket to the [[phab:tag/serviceops/|Service Ops team board]].
* Edits to Wikidata references or qualifiers will now be shown in RecentChanges and Watchlist entries on other wikis less often, reducing unnecessary notifications. This will reduce the overall quantity of 'noisy' entries. Wikidata's own pages remain unchanged. [https://phabricator.wikimedia.org/T401290]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/43|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W43&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೧:೦೪, ೨೧ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29478670 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-44&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W44&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Wikipedia iOS app has launched an A/B/C test of improvements made to the tabbed browsing feature for select regions and languages. The test, named “More dynamic tabs”, explores new tab experiences and includes “Did you know” and “Because you read” article recommendations. You can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/Tabbed Browsing (Tabs)/New Tab Experience and Recommendations Experiment|read more on the project page]].
* Autoconfirmed users on [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/small.dblist|small]] and [[git:operations/mediawiki-config/+/a2d2aaab9ace84280dd2f4c70a33bb69cd73850f/dblists/medium.dblist|medium wikis]] with the CampaignEvents extension can now use [[m:Special:MyLanguage/Event Center/Registration|Event Registration]] without the Event Organizer right. This feature lets organizers enable registration, manage participants, and lets users register with one click instead of signing event pages.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue of flashing colors when holding or pressing the arrow keys under the dark mode settings in Vector 2022 has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T402285]

'''Updates for technical contributors'''

* The CampaignEvents extension will be deployed to all remaining wikis during the week of 17 November 2025. The extension currently includes three features: Event Registration, Collaboration List, and Invitation List. For this rollout, Invitation List will not be enabled on Wikifunctions and MediaWiki unless requested by those communities. [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Deployment status|Visit the deployment page to learn more]].
* The SwaggerUI-based REST sandbox experience is now live on all wiki projects. The sandbox can be accessed through the [[{{#special:RestSandbox}}]] page. Please report any issues to the MediaWiki Interfaces team board, or join the discussion on the [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team/Feature Feedback/REST Sandbox|project launch]] page. [https://phabricator.wikimedia.org/project/board/6931/]
* Transform endpoints with a trailing slash path in the MediaWiki REST API are now marked as deprecated. They will remain functional during this time, but removal is expected by the end of January 2026. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found and tested using the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?api=mw-extra&amp;title=Special%3ARestSandbox REST Sandbox]. See the [[mw:API/Deprecation|MediaWiki REST API Deprecation]] page for more detailed information about the API deprecation policies and procedures.
* A dedicated [[mw:API:REST API/Changelog|changelog now exists for the MediaWiki REST API]]. The changelog provides an overview of these changes, making it easier for developers to keep track of improvements and iterations. Announcements will also continue to flow through the standard communication channels, including Tech News and email distribution lists, but can now be more easily referenced from a central location. If you have feedback about the style, structure, or content of this changelog, please [[mw:API talk:REST API/Changelog|join the discussion]].
* Administrators can delete the tracking category which was previously added by the JsonConfig extension, as it is no longer used. See the categories linked from [[d:Q130635582#sitelinks-wikipedia|Q130635582]]. It is OK if there are still pages listed in the category as that is just a caching issue, and they will be automatically cleared out the next time each page is edited. [https://phabricator.wikimedia.org/T378352]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.25|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W44&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೦:೫೯, ೨೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29513638 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-45&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W45&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Administrators will now find that [[{{#special:MergeHistory}}]] is now significantly more flexible about what it can merge. It can now merge sections taken from the middle of the history of the source (rather than only the start) and insert revisions anywhere in the history of the destination page (rather than only the start). [https://phabricator.wikimedia.org/T382958]
* For users with &quot;{{int:discussiontools-preference-autotopicsub}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|enabled in their preferences]], starting a new topic or adding a reply to an existing topic will now subscribe them to replies to that topic. Previously, this would only happen if the DiscussionTools &quot;{{int:Skin-action-addsection}}&quot; or &quot;{{int:Discussiontools-replybutton}}&quot; widgets were used. When DiscussionTools was originally launched existing accounts were not opted in to automatic topic subscriptions, so this change should primarily affect newer accounts and users who have deliberately changed their preferences since that time. [https://phabricator.wikimedia.org/T290778]
* Scribunto modules can now be used to [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#SVG library|generate SVG images]]. This can be used to build charts, graphics and other visualizations dynamically through Lua, reducing the need to compose them externally and upload them as files. [https://phabricator.wikimedia.org/T405861]
* Wikimedia sites now provide all anonymous users with the option to enable a dark mode color scheme, featuring light-colored text on a dark background. This enhancement aims to deliver a more enjoyable reading experience, especially in dimly lit environments.  [https://phabricator.wikimedia.org/T395628]
* Users with large watchlists have long faced timeouts when editing [[Special:EditWatchlist|Special:EditWatchlist]]. The page now loads entries in smaller sections instead of all at once due to a paging update, allowing everyone to edit their watchlists smoothly. As part of the database update, sorting by expiry has been removed because it was over 100× slower than sorting by title. A [https://meta.wikimedia.org/wiki/Community_Wishlist/W454 community wish] has been created to explore alternative ways to restore sort-by-expiry. If this feature is important to you, please support the wish! [https://phabricator.wikimedia.org/T41510]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:31}} community-submitted {{PLURAL:31|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the fixing of the persisting highlighting when using VisualEditor find and replace during a query. [https://phabricator.wikimedia.org/T407318]
'''Updates for technical contributors'''
* Since 2019 the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia URL Shortener|Wikimedia URL Shortener]] at https://w.wiki is available for all Wikimedia wikis to create short links to articles, permalinks, diffs, etc. It is available in the sidebar as &quot;Get shortened URL&quot;. There are 30 wikis that also install an older &quot;ShortUrl&quot; extension. The old extension will soon be removed. This means &lt;code&gt;/s/&lt;/code&gt; URLs will not be advertised under article titles via HTML &lt;code dir=ltr&gt;class=&quot;title-shortlink&quot;&lt;/code&gt;. The &lt;code&gt;/s/&lt;/code&gt; URLs will keep working. [https://phabricator.wikimedia.org/T107188]
* On Thursday, October 30, the [[:mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Interfaces Team|MediaWiki Interfaces]] and [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Service Operations]] teams began rerouting Action API traffic through a common API gateway. Individual wikis will be updated based on the standard release groups, with total traffic increased over time. This change is expected to be non-breaking and non-disruptive. If any issues are observed, please file a Phabricator ticket to the [https://phabricator.wikimedia.org/tag/serviceops/ Service Ops team] board.
* MediaWiki Train deployments will pause for the final two weeks of 2025: 22 December and 29 December. Backport windows will also pause between Monday, 22 December 2025 and Thursday, 2 January 2026. A backport window is a scheduled time to add things like bug fixes and configuration changes. There are seven deployment trains remaining for 2025. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/SMWTEAES4SDLDUSK4HMWNBSKNCXZAWYN/]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.45/wmf.26|MediaWiki]]

'''In depth'''
* In 2025, the Wikimedia Foundation reported that AI systems and search engines increasingly use Wikipedia content without driving users to the site, contributing to an 8% drop in human pageviews compared to 2024. After detecting bots disguised as humans, Wikimedia updated its traffic data to reflect this shift. Read more about current user trends on Wikipedia in [[diffblog:2025/10/17/new-user-trends-on-wikipedia/|a Diff blog post]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/45|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W45&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೧:೦೨, ೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29552512 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-46&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W46&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
[[File:Talk pages default look (April 2023).jpg|thumb|alt=Screenshot of the visual improvements made on talk pages|Example of a talk page with the new design, in French.]]
* Starting November 12, users will see a change in the [[m:Special:MyLanguage/Talk pages project/Feature summary#Usability improvements|appearance of talk pages]] on [[Phab:T379264|some Wikipedias]]. Almost [[phab:T392121|all wikis]] have received this design change; [[phab:T409297|English Wikipedia]] will get these changes later. You can read more [[diffblog:2024/05/02/making-talk-pages-better-for-everyone/|on ''Diff'']]. Users can opt out of these changes [[Special:Preferences#mw-prefsection-editing|in their user preferences]] in &quot;{{int:discussiontools-preference-visualenhancements}}&quot;. [https://phabricator.wikimedia.org/T379264]
* MediaWiki can now display a [[mw:Special:MyLanguage/Help:Protection indicators|page indicator]] automatically while a page is protected. This feature is disabled by default. It can be enabled by [[m:Special:MyLanguage/Requesting wiki configuration changes|community request]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T12347]
* Using the &quot;{{int:showpreview}}&quot; or &quot;{{int:showdiff}}&quot; buttons in the wikitext editor will now carry over certain URL parameters like '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#useskin|useskin]]', '[[mw:Special:MyLanguage/Manual:Parameters to index.php#uselang|uselang]]' and '[[mw:Special:MyLanguage/Help:Section#Editing sections|section]]'. This update also fixes an issue where, if the browser crashed while previewing an edit to a single section, saving this edit could overwrite the entire page with just that section’s content. [https://phabricator.wikimedia.org/T62744][https://phabricator.wikimedia.org/T24029][https://phabricator.wikimedia.org/T155097]
* Wikivoyage wikis can use [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Kartographer#Markers and counters|colored map markers in the article text]]. The text of these markers will now be shown in contrasting black or white color, instead of always being white. Local workarounds for the problem can be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T369454]
* The Activity tab in the Wikipedia Android app is now available for all users. The new tab offers personalized insights into reading, editing, and donation activity, while simplifying navigation and making app use more engaging. [https://www.mediawiki.org/wiki/Wikimedia_Apps/Team/Android/Activity_Tab_Experiment]
* The Reader Growth team is launching an experiment called &quot;Image browsing&quot; to test how to make it easier for readers to browse and discover images on Wikipedia articles. This experiment, a mobile-only A/B test, will go live on English Wikipedia in the week of November 17 and will run for four weeks, affecting 0.05% of users on English wiki. The test launched on November 3 on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese wikis, affecting up to 10% of users on those wikis. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Reader_Growth/WE3.1.3_Image_Browsing]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example the inability to lock accounts on mobile sites has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T256185]

'''Updates for technical contributors'''
* [[wikitech:Help talk:Toolforge/Toolforge standards committee#November 2025 committee nominations|Nominations are open on Wikitech]] for new [[wikitech:Help:Toolforge/Toolforge standards committee|Toolforge standards committee]] members. The committee oversees the Toolforge [[wikitech:Help:Toolforge/Right to fork policy|Right to fork policy]] and [[wikitech:Help:Toolforge/Abandoned tool policy|Abandoned tool policy]] among other duties. Nominations will remain open through 2025-11-28.
* The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT issuer field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]] has been changed to &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;https://meta.wikimedia.org&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199]
* The [[w:JSON Web Token#Standard fields|JWT subject field]] in [[mw:Special:MyLanguage/OAuth/For Developers#OAuth 2|OAuth 2 access tokens]] will soon change from &lt;code&gt;&lt;user id&gt;&lt;/code&gt; to &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;mw:&lt;identity type&gt;:&lt;user id&gt;&lt;/code&gt;, where &lt;code&gt;&lt;identity type&gt;&lt;/code&gt; is typically &lt;code dir=ltr&gt;CentralAuth:&lt;/code&gt;&lt;!-- not a typo --&gt; (for [[m:Special:MyLanguage/Help:Unified login|SUL wikis]]) or &lt;code dir=ltr style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;local:&lt;wiki id&gt;&lt;/code&gt; (for other wikis). This is to avoid conflicts between different user ID types, and to make OAuth 2 access tokens and the &lt;code&gt;sessionJwt&lt;/code&gt; cookie more similar. Old access tokens will still work. [https://phabricator.wikimedia.org/T399199]
* MediaWiki's block messages ([[MediaWiki:Blockedtext|blockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-partial|blockedtext-partial]], [[MediaWiki:Autoblockedtext|autoblockedtext]], [[MediaWiki:Systemblockedtext|systemblockedtext]], [[MediaWiki:Blockedtext-tempuser|blockedtext-tempuser]], [[MediaWiki:Autoblockedtext-tempuser|autoblockedtext-tempuser]]) now support additional parameters indicating whether the user is blocked from editing their own user talk page &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;$9&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; or emailing other users &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;$&lt;/nowiki&gt;&lt;nowiki&gt;10&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;. [https://phabricator.wikimedia.org/T285612]
* A &lt;code&gt;REL1_45&lt;/code&gt; branch for MediaWiki core and each of the extensions and skins in Wikimedia git has been created. This is the first step in the release process for MediaWiki 1.45.0, scheduled for late November 2025. If you are working on a critical bug fix or working on a new feature, you may need to take note of this change. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/ZUY7TY3Z6XPZWZVAZV63OPO5OW52Q6GE/]
* The process for generating CirrusSearch dumps has been updated due to slowing performance. If you encounter any issues migrating to the replacement dumps, please contact the Search Platform Team for support. [https://phabricator.wikimedia.org/T366248][https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/3KQPOR6ACVN6OVLMLZPIBXQSWQKW4E3K/]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/46|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W46&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೨:೦೭, ೧೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29606150 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-47&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W47&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is experimenting with [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4_Reading lists|reading lists on mobile web]], allowing logged-in readers with no edits to save private lists of articles for later. The experiment is running on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias since the week of 10 November, and will begin on English Wikipedia the week of 17 November.
* Users who can’t receive their email verification code during login can now get help by submitting a form on a new special page. This update is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. If your account has an email address, please make sure you still have access to it. When logging in from a new device or location without 2FA, you may be asked to enter a 6-digit code sent by email to finish logging in. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Why are you requiring me to enter a code from my email to log in? Can I opt out of this?|Learn more]].
* One new wiki has been created: a {{int:project-localized-name-group-wikisource}} in [[d:Q13324|Minangkabau]] ([[s:min:|&lt;code&gt;s:min:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408317]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]].

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, the Content Transform Team rolled out Parsoid as the default parser to many low-traffic Wikipedias and is preparing the next step to high traffic ones. This message is an invitation for you to opt-in to Parsoid, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation, and identify any issues you might encounter with your own workflow using bots, gadgets, or user scripts. Please, let us know through the ''&quot;Report Visual Bug&quot;'' link in the Tools sidebar or create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]].
* Unsupported Tools: Several issues with [[:c:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons|Video2Commons]] have been fixed, including filename-related upload failures, black-video imports, and retry handling. AV1 support has also been added. Ongoing work focuses on backend stability, ffmpeg errors, subtitle imports, metadata handling, and playlist uploads. To track specific tasks, check the [[phab:tag/video2commons/|Phabricator board]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.3|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* Save the date for the next Wikimedia Hackathon happening in Milan, Italy from May 1–3, 2026. Registration will open in January 2026. [https://pretix.eu/wikimedia/Hackathon-2026/ Scholarship applications are currently open], and will close on November 28, 2025. If you have any questions, please email &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;hackathon@wikimedia.org&lt;/bdi&gt;.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/47|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W47&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೨೨:೫೫, ೧೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29627455 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-48&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W48&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Wikimedia Search Team]] recreated the &quot;DWIM&quot; (Do What I Mean) gadget functionality server-side, for Russian and Hebrew Wikipedias. This feature adds cross-keyboard suggestions to the standard search-box suggestions. For example, searching for ''&lt;span lang=&quot;und&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;cxfcnmt&lt;/span&gt;'' on Russian Wikipedia will now add suggestions for ''&lt;span lang=&quot;ru&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;счастье&lt;/span&gt;'' (&quot;happiness&quot;) that the user probably intended. They plan to enable this feature for other Russian and Hebrew wikis this week. [https://phabricator.wikimedia.org/T408734]
* Later this week, users of the &quot;{{int:codemirror-beta-feature-title}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have syntax highlighting available in [[mw:Special:MyLanguage/Help:DiscussionTools|DiscussionTools]]. This requires that the &quot;{{int:discussiontools-preference-sourcemodetoolbar}}&quot; preference be set. [https://phabricator.wikimedia.org/T407918]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|Campaign events extension]] – the set of tools for coordinating events and other on-wiki collaborations has now been deployed to all Wikimedia wikis. A new feature known as [[m:Special:MyLanguage/CampaignEvents/Collaborative contributions|Collaborative contribution]] to help organizers and participants see the impact of activities has also been added. Join the upcoming [[m:Special:MyLanguage/Event:Connection learning session 3|learning session]] to see the new feature in action and share your feedback.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:24}} community-submitted {{PLURAL:24|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug which stopped CodeReviewBot from working, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T410417]

'''Updates for technical contributors'''
*  Users of Wikimedia API can join a usability study to help validate the new design of Wikimedia REST API sandboxes. Interested participants should fill the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/487662 recruitment survey]. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/IREJRRWTZTGCYWQHDMSNJFTQAEPOOAE3/]
* The MediaWiki Interfaces team is deprecating XSLT stylesheets within the Action API. Support for &lt;code dir=ltr&gt;format=xml'''&amp;xlst={stylesheet}'''&lt;/code&gt; will be removed from Wikimedia projects by the end of November, 2025. In addition, it will soon be disabled by default in MediaWiki release versions: v1.43 (LTS), v1.44, and v1.45. Support for XSLT stylesheets will be fully removed from MediaWiki v1.46 (expected to release between April and May 2026). [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/5AX7UWAVVUNUSBOIRHMNOKWOZ5EZI3JX/]
* The WDQS legacy endpoint ([https://query-legacy-full.wikidata.org/ query-legacy-full.wikidata.org]) will be decommissioned at the end of December 2025, and finally closed down on 7th January 2026. After this date, users should expect requests to query.wikidata.org that require the full graph to fail or return invalid results if they are not rewritten to use SPARQL federation. The team encourages users to ensure that tools and workflows use the supported WDQS endpoints (&lt;span dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;https://query.wikidata.org/&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt; - Main graph or &lt;span dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;https://query-scholarly.wikidata.org/&lt;/nowiki&gt;&lt;/span&gt; - Scholarly graph). For support with migrating use cases, please review the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Data_access|Data Access]] and [[d:Wikidata:Request_a_query|Request a Query]] pages for details and assistance on alternative access methods.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/48|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W48&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೨೧:೨೫, ೨೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29702226 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-49&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W49&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The Wikipedia Year in Review 2025 will be available on December 2 for users of iOS and Android Wikipedia apps, featuring new personalized insights, updated reading highlights, and refreshed designs. Learn more on the review's [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/Updates|project page]].
* The Growth team is working on improving the text and presentation of the Verification Email sent to new users to make them more welcoming, useful and informative. Some new text have been drafted for A/B testing and you can help by translating them. See [[phab:T396155|Phabricator]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] will now be deployed at Japanese, Urdu and Chinese Wikipedias on December 2. Add a link is based on a prediction model that suggests links to be added to articles. While this feature has already been available on most Wikipedias, the prediction model could not support certain languages. A new model has now been developed to handle these languages, and it will be gradually rolled out to other Wikipedias over time. If you would like to know more, please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:34}} community-submitted {{PLURAL:34|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where search boxes on some Commons pages showed no results due to switch from SpecialSearch to MediaSearch, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T399476]
* Two new wikis have been created:
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q36846|Toki Pona]] ([[w:tok:|&lt;code&gt;w:tok:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T404457]
** a {{int:project-localized-name-group-wikiquote}} in [[d:Q33655|Nigerian Pidgin]] ([[q:pcm:|&lt;code&gt;q:pcm:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T408318]
'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.5|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Wikimedia Foundation is in the early stages of exploring approaches to '''Article guidance'''. The initiative aims to identify interventions that could help new editors easily understand and apply existing Wikipedia practices and policies when creating an article. The project is in the exploration and early experimental design phase. All community members are encouraged to [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|learn more]] about the project, and share their thoughts on [[mw:Special:MyLanguage/Talk:Article guidance|the talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/49|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W49&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೦:೨೭, ೨ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29732328 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-50&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W50&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Anybody who wishes to secure their user account can now use [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). This is available to all registered users of all Wikimedia projects. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] initiative. Later, 2FA will be required for all users who can take security- or privacy-sensitive actions.

'''Updates for editors'''
* Following last week's deployments, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Growth/Tools/Add a link|Add a link]] feature, which allows editors to add suggested links during editing, will be available to an additional [[Phab:T410469|33 Wikipedias]] starting on 9 December. This expansion is possible thanks to the new prediction model that now supports all languages, including those that were previously not covered. While the feature has been available on most Wikipedias for some time, this rollout brings us closer to using the improved model everywhere. If you have any questions or would like more details please contact [[mw:user:Trizek (WMF)|Trizek (WMF)]].
* Last week, the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Search Platform|Search Platform team]] added [[w:en:Transliteration|transliterated]] as-you-type search suggestions to Georgian wikis. If there are only a few regular search suggestions, then queries in Latin or Cyrillic script [[phab:T127003|are now rewritten into Georgian script]] to look for more matches. For example, searching for either &lt;bdi lang=&quot;ka-Latn&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;''bedniereba''&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;ka-Cyrl&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;''бедниереба''&lt;/bdi&gt; will now suggest the existing article about &lt;bdi lang=&quot;ka&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;ბედნიერება&lt;/bdi&gt; (&quot;happiness&quot;). You can recommend other languages where transliterated suggestions would be useful [[phab:T375215|on Phabricator]] for future development.
* Later this week, a controlled experiment will begin for editors on the 100 largest Wikipedias who are editing a section in the mobile web visual editor. 50% of these editors will notice a new &quot;Edit full page&quot; button that will enable them to expand their editing session to the whole page. This feature is intended to make it easier for people on mobile web to edit any article section, regardless of which section-edit icon they tapped to begin. The experiment will last ~4 weeks. You can find [[phab:T409112|more details]] about the project.
* Later this week, the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth|Reader Growth team]] will launch a [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.1.14 Expanded Mobile Sections|mobile web experiment]] to expand all article sections by default (currently they are collapsed by default) and pin the section header the user is currently reading to the top of the page. The experiment will affect 10% of users on Arabic, Chinese, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias. [https://phabricator.wikimedia.org/T409485]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Wikipedia Year in Review/2025 Year in Review|Wikipedia Year in Review 2025]], a feature in the Wikipedia mobile apps (iOS and Android) that provides users with a personalised summary of their engagement with Wikipedia over the year, is now available on the iOS and Android apps. This edition includes expanded personalised insights, improved reading highlights, new donor messaging, and updated designs. Open the app to view your Year in Review and explore your reading journey from 2025.
* A recent software bug caused edits made with VisualEditor to make unintended changes to wikitext, including removing whitespace and replacing spaces with underscores in wikilinks inside citations. This was partially fixed last week, and further fixes are in progress. Editors who used VisualEditor between November 28 and December 2 should review their edits for unexpected modifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T411238]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the incorrect handling of URLs copied from the address bar of Microsoft Edge users, has been resolved. [https://phabricator.wikimedia.org/T341281]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting this week, users of the &quot;{{int:codemirror-beta-feature-title}}&quot; [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta feature]] will have [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] as the editor for Lua, JavaScript, CSS, JSON and Vue content models, instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]]. With this, the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linters]] will be upgraded. This is part of a larger effort to eventually replace CodeEditor and provide a consistent code editing experience. [https://phabricator.wikimedia.org/T373711]
* Developers are encouraged to take the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/552643 2025 Developer Satisfaction Survey], which remains open until 5 January 2026. If you build software for the Wikimedia ecosystem and would like to share your experiences or feedback, your participation is greatly appreciated. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/W4WBKO6Q55UWWCCSFWQATKEXBEHP3QNR/]
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/50|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W50&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೨೩:೧೪, ೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29738112 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-51&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W51&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, one of the fixes addressed an issue for temporary accounts adding an external URL, which triggered an hCaptcha request in more cases than intended, and did not display the required popup on the first attempt to publish the edit. [https://phabricator.wikimedia.org/T411927]

'''Updates for technical contributors'''
* To improve database and site performance, external links to Wikimedia projects will no longer be stored in the database. This means they will not be searchable in [[{{#special:LinkSearch}}]], will not be checked by the Spam Blacklist or AbuseFilter as new links, and will not be in the &lt;code dir=ltr&gt;externallinks&lt;/code&gt; table on database replicas. In the future this may be extended to other highly-linked trusted websites on a per-wiki basis, such as Creative Commons links on Wikimedia Commons. [https://phabricator.wikimedia.org/T405005]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.7|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/51|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W51&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೦:೩೨, ೧೬ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29796010 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2025-52&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2025-W52&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* From January, edit filters [[mw:Special:MyLanguage/Extension:AbuseFilter/Access flags|can be set]] to automatically suppress their details such as rules and list of attempted edits and actions. This will help oversighters use edit filters to prevent doxxing or other suppressible material. [https://phabricator.wikimedia.org/T290324]
* The next issue of Tech News will be sent out on 12 January 2026 because of the end of year holidays. Thank you to all of the translators, and people who submitted content or feedback, this year.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:16}} community-submitted {{PLURAL:16|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the crash that occurred when tapping &quot;First Steps&quot; in the Wikipedia Android Year in Review has now been fixed, and the feature opens as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T411546]

'''Updates for technical contributors'''
* Interface elements such as diffs and categories generated by MediaWiki used to have the attribute &lt;code dir=ltr&gt;data-mw=&quot;interface&quot;&lt;/code&gt; to distinguish from wiki content. The attribute has been replaced with &lt;code dir=ltr&gt;data-mw-interface=&quot;&quot;&lt;/code&gt;, to avoid potential conflicts with other &lt;code dir=ltr&gt;data-mw&lt;/code&gt; attributes, which are generated by Parsoid. [https://phabricator.wikimedia.org/T409187]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] There is no new MediaWiki version this week or next week.
'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications just opened mid-December and will close in mid-January or earlier if capacity is reached. With space for approximately 100 participants, early application is encouraged.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/52|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2025-W52&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೩:೧೪, ೨೩ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೨೫ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29831856 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-03&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''Updates for editors'''
* As part of the current work of Community Tech team on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W372|Multiple watchlists]] project, the display of [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]] will be updated as a first step towards multiple watchlists. Additionally, the pagination on [[Special:Search|Search]] will be updated too, as a part of the work on the [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/W186|Revamp pagination / page navigation]] wish. [https://phabricator.wikimedia.org/T411596]
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] is a MediaWiki [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that lets you see your watchlists from different wikis on the same page. It was recently updated to look more like the regular [[Special:Watchlist|Watchlist]], such as preparing it for temporary accounts in IP masking (including rerouting user links to contributions pages), making page titles bold, and opening links in edit summaries and tags in new browser tabs. [https://phabricator.wikimedia.org/T398361][https://phabricator.wikimedia.org/T298919][https://phabricator.wikimedia.org/T273526][https://phabricator.wikimedia.org/T286309]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where global blocks did not have the option to disable sending emails, has now been fixed, and will be available for use in the week of January 13. [https://phabricator.wikimedia.org/T401293]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] now support &quot;map&quot; as a reference type. [https://phabricator.wikimedia.org/T411083]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.10|MediaWiki]]/[[mw:MediaWiki 1.46/wmf.11|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/03|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W03&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೧:೦೨, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29907192 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-04&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The tray shown on [[Special:Diff|Special:Diff]] in mobile view has been redesigned. It is now collapsed by default, and incorporates a link to undo the edit being viewed, making it easier for mobile editors and reviewers to take action while keeping the interface uncluttered. [https://phabricator.wikimedia.org/T402297] 
* [[m:Special:GlobalWatchlist|The Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now automatically determines the text direction (ensuring correct display of sites with unusual domain names) and shows detailed descriptions for log actions. Later this week, a new permanent link for page creations and CSS classes for each entry element will be added. [https://phabricator.wikimedia.org/T412505][https://phabricator.wikimedia.org/T287929][https://phabricator.wikimedia.org/T262768][https://phabricator.wikimedia.org/T414135]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the previously observed issue in Vector 2022, where anchor link targets were obscured by the sticky header, has now been addressed. [https://phabricator.wikimedia.org/T406114]

'''Updates for technical contributors'''
* As mentioned in the [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2025/44|October 2025 deprecation announcement]], MediaWiki Interfaces team will begin sunsetting all transform endpoints containing a trailing slash from the MediaWiki REST API the week of January 26. Changes are expected to roll out to all wikis on or before January 30th. All API users currently calling them are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. Both endpoint variations can be found, compared, and tested using the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox]. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in Phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* Interactive reference documentation for the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia REST API|Wikimedia REST API]] has moved. Requests to API docs previously hosted through [[mw:Special:MyLanguage/RESTBase|RESTBase]] (e.g.: &lt;code dir=ltr&gt;https://en.wikipedia.org/api/rest_v1/&lt;/code&gt;) are now redirected to the [[w:en:Special:RestSandbox|REST Sandbox]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|WMF Wikidata Platform team]] (WDP) has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|January 2026 newsletter]]. It includes updates on the legacy full-graph endpoint decommissioning, the User-Agent policy change, the monthly Blazegraph migration office hours, and efforts to reduce regressions caused by the legacy endpoint shutdown. As a reminder, you can [[m:Special:MyLanguage/Global message delivery/Targets/WDP team updates|subscribe to the WDP newsletter]]!
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.12|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026|Wikimedia Hackathon Northwestern Europe 2026]] will take place on 13-14 March 2026 in Arnhem, the Netherlands. Applications opened mid-December and will close soon or when capacity is reached. It's a two-day, technically oriented hackathon bringing together Wikimedians from the region. Hope to see you there!

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/04|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W04&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೧:೫೯, ೨೦ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29943403 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-05&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia Foundation invites comments on [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Year1 Reflections and Proposed Way Forward 2026 Update|proposed future]] of the [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] until 28 February.
* All users with registered accounts can now use passkeys for [[m:Special:MyLanguage/Help:Two-factor authentication|two-factor authentication]] (2FA). Passkeys are a simple way to log in without using a second device. They verify the user's identity using a fingerprint, face scan, or a PIN code. To set up a passkey, first set up a regular 2FA method. Currently, to log in with a passkey, users must also use a password. Later this quarter, passwordless login will allow users to log in with a single click and a passkey. Users with advanced rights will also be required to have 2FA enabled. This is part of the [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security|Account Security]] project.
* Unregistered contributors on blocked IPs or blocked IP ranges can now interact on-wiki to appeal a block by creating a temporary account to appeal a block on the user talk page, unless the &quot;prevent this user from editing their own talk page&quot; is enabled. This solves the problem of logged-out users unable to use the default unblock process via user talk page. [https://phabricator.wikimedia.org/T398673]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:20}} community-submitted {{PLURAL:20|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the Two-Factor Authentication (2FA) methods description on the management page has been updated. It is now clearer and easier for users to understand and make use of. [https://phabricator.wikimedia.org/T332385]

'''Updates for technical contributors'''
* A new AbuseFilter variable, &lt;code&gt;account_type&lt;/code&gt;, has been added to provide a reliable way to determine the account type being created in the &lt;code&gt;createaccount&lt;/code&gt; and &lt;code&gt;autocreateaccount&lt;/code&gt; actions. As part of this change, the variable &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; has been renamed to &lt;code&gt;account_name&lt;/code&gt;, and &lt;code&gt;accountname&lt;/code&gt; is now deprecated. Edit filter managers should update any filters that use hardcoded account type checks or the deprecated variable. [https://phabricator.wikimedia.org/T414049]
* Image thumbnails that are requested in non-standard sizes, and using non-standard methods such as direct requests to &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;upload.wikimedia.org/…&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; will stop working in the near future. This change is to prevent ongoing external abuse by web-scrapers and bots. Some users with custom CSS/JS, Interface Admins who can fix gadgets and local skins, and Tool-authors, will need to update their code to use standard thumbnail sizes. [[phab:T414805|Details, search-links, and examples of how to fix them, are available in the task]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.13|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/05|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W05&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೨:೪೬, ೨೭ ಜನವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=29969530 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-06&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The &quot;{{int:pageinfo-toolboxlink}}&quot; feature, which gives validating information about a page ([{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=info}} example]), now automatically includes a table of contents. If there is a local [[{{ns:8}}:Pageinfo-header]] page created by individual users, it can now be removed. [https://phabricator.wikimedia.org/T363726]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, VisualEditor previously added bold or italic formatting inside link descriptions, making the wikicode complex. This has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T409669]

'''Updates for technical contributors'''
* There was no XML dump on 20 January. Additionally, from now on, dumps will be generated once per month only. [https://phabricator.wikimedia.org/T414389]
* The MediaWiki Interfaces team removed support for all transform endpoints containing a trailing slash from the [https://www.mediawiki.org/wiki/Special:MyLanguage/API:REST%20API MediaWiki REST API]. All API users currently calling those endpoints are encouraged to transition to the non-trailing slash versions. If you have questions or encounter any problems, please file a ticket in phabricator to the [https://phabricator.wikimedia.org/project/view/6931/ #MW-Interfaces-Team board].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.14|MediaWiki]]

'''Weekly highlight'''
* Users are reminded that the Wikimedia Foundation has shared some guiding questions for the July 2026–June 2027 Annual Plan on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027/Product &amp; Technology OKRs|Meta]] and ''[[diffblog:2025/12/10/shaping-wikimedia-foundations-2026-2027-annual-goals-key-questions-for-the-wikimedia-movement/|Diff]]''. These focus on global trends, faster and healthier experimentation, better support for newcomers, strengthening editors and advanced users, improving collaboration across projects, and growing and retaining readership. Feedback and ideas are welcome on the [[m:Talk:Wikimedia Foundation Annual Plan/2026-2027|talk page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/06|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W06&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೨೩:೧೩, ೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30000986 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-07&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] Logged-in contributors who manage large or complex watchlists can now organise and filter watched pages in ways that improve their workflows with the new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|Watchlist labels]] feature. By adding custom labels (for example: pages you created, pages being monitored for vandalism, or discussion pages) users can more quickly identify what needs attention, reduce cognitive load, and respond more efficiently. This improves watchlist usability, especially for highly active editors.
* A new feature available on [[Special:Contributions|Special:Contributions]] shows [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] that are likely operated by the same person, and so makes patrolling less time-consuming. Upon checking contributions of a temporary account, users with access to temporary account IP addresses can now see a view of contributions from the related temporary accounts. The feature looks up all the IPs associated with a given temporary account within the data retention period and shows all the contributions of all temporary accounts that have used these IPs. [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts#February 2026: Improvements to the patroller tooling|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T415674] 
* When editors preview a wikitext edit, the reminder box that they are only seeing a preview (which is shown at the top), now has a grey/neutral background instead of a yellow/warning background. This makes it easier to distinguish preview notes from actual warnings (for example, edit conflicts or problematic redirect targets), which will now be shown in separate warning or error boxes. [https://phabricator.wikimedia.org/T414742]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] continues to improve — it now properly supports more than one Wikibase site, for example both [[d:|Wikidata]] and [[testwikidata:|testwikidata]]. In addition, issues regarding text direction have been fixed for users who prefer Wikidata or other Wikibase sites in right-to-left (RTL) languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T415440][https://phabricator.wikimedia.org/T415458]
* The automatic &quot;magic links&quot; for ISBN, RFC, and PMID numbers have been [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic links|deprecated in wikitext since 2021]] due to inflexibility and difficulties with localization. Several wikis have successfully replaced RFC and PMID magic links with equivalent external links, but a template was often required to replace the functionality of the ISBN magic link. There is now a new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Magic words#isbn|built-in parser function]] &lt;code dir=ltr&gt;&lt;nowiki&gt;{{#isbn}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; available to replace the basic functionality of the ISBN magic link. This makes it easier for wikis who wish to migrate off of the deprecated magic link functionality to do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T145604]
* Two new wikis have been created: 
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q35401|Jju]] ([[w:kaj:|&lt;code&gt;w:kaj:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413283]
** a {{int:project-localized-name-group-wikipedia}} in [[d:Q1186896|Nawat]] ([[w:ppl:|&lt;code&gt;w:ppl:&lt;/code&gt;]]) [https://phabricator.wikimedia.org/T413273]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. 

'''Updates for technical contributors'''
* A new global user group has been created: [[{{int:grouppage-local-bot}}|{{int:group-local-bot}}]]. It will be used internally by the software to allow community bots to bypass rate limits that are applied to abusive [[w:en:Web scraping|web scrapers]]. Accounts that are approved as bots on at least one Wikimedia wiki will be automatically added to this group. It will not change what user permissions the bot has. [https://phabricator.wikimedia.org/T415588]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.15|MediaWiki]]

'''Meetings and events'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Users and Developers Conference Spring 2026|MediaWiki Users and Developers Conference, Spring 2026]] will be held March 25–27 in Salt Lake City, USA. This event is organized by and for the third-party MediaWiki community. You can propose sessions and register to attend. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/AZBWVI46SDEB65PGR5J6E4TYOQQEZXM7/]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W07&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೪:೫೯, ೧೦ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30026671 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-08&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Site Reliability Engineering|SRE Team]] will be performing a cleanup of Wikimedia's [[m:Special:MyLanguage/Etherpad|Etherpad]] instance, the web-based editor for real-time collaborative document editing. All pads will be permanently deleted after 30 April, 2026 – if there are still migration projects in progress at that point the team can revisit the date on a case by case basis. Please create local backups of any content you wish to keep, as deleted data cannot be recovered. This cleanup helps reduce database size and minimize infrastructure footprint. Etherpad will continue to support real-time collaboration, but long-term storage should not be expected. Additional cleanups may occur in the future without prior notice. [https://phabricator.wikimedia.org/T415237]

'''Updates for editors'''
* The Information Retrieval team will be launching an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|Android mobile app experiment]] that tests hybrid search capabilities which can handle both semantic and keyword queries. The improvement of on-platform search will enable readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily. The experiment will first be launched on Greek Wikipedia in late February, followed by English, French, and Portuguese in March. [https://diff.wikimedia.org/2026/01/08/semantic-search-making-it-easier-to-find-the-information-readers-want/ Read more] on Diff blog. [https://www.mediawiki.org/wiki/Readers/Information_Retrieval]
* The Reader Growth team will run [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/WE3.10.2 Mobile Table of Contents|an experiment]] for mobile web users, that adds a table of contents and automatically expands all article sections, to learn more about navigation issues they face. The test will be available on Arabic, Chinese, English, French, Indonesian, and Vietnamese Wikipedias.
* Previously, site notices ([[{{ns:8}}:Sitenotice]] and [[{{ns:8}}:Anonnotice]]) would only render on the desktop site. Now, they will render on all platforms. Users on mobile web will now see these notices and be informed. Site administrators should be prepared to test and fix notices on mobile devices to avoid interference with articles. To opt out, interface admins can add &lt;code dir=&quot;ltr&quot;&gt;#siteNotice { display: none; }&lt;/code&gt; to [[{{ns:8}}:Minerva.css]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T138572][https://phabricator.wikimedia.org/T416644]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:19}} community-submitted {{PLURAL:19|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue on [[Special:RecentChanges|Special:RecentChanges]] has been fixed. Previously, clicking hide in the active filters caused the &quot;view new changes since…&quot; button to disappear, though it should have remained visible. The button now behaves as expected. [https://phabricator.wikimedia.org/T406339]

'''Updates for technical contributors'''
* New documentation is now available to help editors debug on-site search features. It supports troubleshooting when pages do not appear in results, when ranking seems unexpected, and when you need to inspect what content is being indexed, helping make search behavior easier to understand and analyze. [[mw:Help:CirrusSearch/Debug|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T411169]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.16|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/08|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W08&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೦:೪೬, ೧೭ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30086330 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-09&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Reference Check|Reference Check]] has been deployed to English Wikipedia, completing its rollout across all Wikipedias. The feature prompts newcomers to add a citation before publishing new content, helping reduce common citation-related reverts and improve verifiability. In A/B testing, the impact was substantial: newcomers shown Reference Check were approximately 2.2 times more likely to include a reference on desktop and about 17.5 times more likely on mobile web. [https://analytics.wikimedia.org/published/reports/editing/reference_check_ab_test_report_final_2025.html]
'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:InterwikiSorting|InterwikiSorting extension]], which allowed for the [[m:Special:MyLanguage/Interwiki sorting order|sorting of interwiki links]], has been undeployed from Wikipedia. As a result, editors who had enabled interwiki link sorting in non-compact mode (full list format) will now see links reordered. The links moving forward will be listed in the alphabetical order of language code. [https://phabricator.wikimedia.org/T253764]
* Later this week, people who are editing a page-section using the mobile visual editor, will notice a new &quot;Edit full page&quot; button. When tapped, you will be able to edit the entire article. This helps when the change you want to make is outside the section you initially opened. [https://phabricator.wikimedia.org/T387175][https://phabricator.wikimedia.org/T409112]
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|The Reader Experience team]] is inviting editors to assess whether dark mode should still be considered &quot;beta&quot; on their wiki, based on their experience of how well it functions on desktop and mobile. If the feature is deemed mature, editors can update the interface messages in &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:skin-theme-description&lt;/code&gt; and &lt;code dir=ltr&gt;MediaWiki:Vector-night-mode-beta-tag&lt;/code&gt; to indicate that dark mode is ready and no longer considered beta.
* The improved [[mw:Wikimedia_Apps/Team/iOS/Activity_Tab|Activity tab]] which displays user-insights is now available to all users of the Wikipedia iOS app (version 7.9.0 and later). Following earlier A/B testing that showed higher account creation among users with access to the feature, it has been rolled out to 100% of users along with some updates. The Activity tab now shows your edited articles in the timeline, offers editing impact insights like contribution counts and article view trends, and customization options to improve in-app experience for users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, a bug that prevented [[mw:Special:MyLanguage/Extension:DiscussionTools|DiscussionTools]] from working on mobile has now been fixed, restoring full functionality. [https://phabricator.wikimedia.org/T415303]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] lets you view your watchlists from multiple wikis on one page. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] that makes this possible continues to improve. The latest upgrade is the inclusion of a [[mw:Extension:GlobalWatchlist#hook|new hook]], &lt;code dir=ltr&gt;ext.globalwatchlist.rebuild&lt;/code&gt;, which fires after each watchlist rebuild. This allows you to run gadgets and user scripts for the Special page. [https://phabricator.wikimedia.org/T275159]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.17|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/09|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W09&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೦:೩೩, ೨೪ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30119102 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-10&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikipedia 25 [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments|Birthday mode]] is now live on Betawi, Breton, Chinese, Czech, Dutch, English, French, Gorontalo, Indonesian, Italian, Luxembourgish, Madurese, Sicilian, Spanish, Thai, and Vietnamese Wikipedias! This limited-time campaign feature celebrates 25 years of Wikipedia with a birthday mascot, Baby Globe. When turned on, Baby Globe is shown on [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments/article configuration|~2,500 articles]], waiting to be discovered by readers. Communities can choose to turn Birthday mode on by getting consensus from their community and asking an admin to enable the feature and customize it via [[m:Special:MyLanguage/Wikipedia 25/Easter egg experiments#Community Configuration Demo|community configuration]] on the local wiki.

'''Updates for editors'''
* [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new feature to re-use references with different details has been released to Swedish Wikipedia, Polish Wikipedia and [[:phab:T418209|a couple of other wikis]]. You can [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#test|try the feature]] on these projects or on testwiki and [https://en.wikipedia.beta.wmcloud.org/wiki/Sub-referencing betawiki]. Learnings from the first pilot wiki German Wikipedia have been [[:m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Learnings|published in a report]]. Reach out to the Wikimedia Deutschland team if you are [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Pilot wikis|interested in becoming a pilot wiki]].
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check#Paste check|Paste Check]] will become available at all Wikipedias this week. The feature prompts newcomers who are pasting text they are not likely to have written into VisualEditor to consider whether doing so risks a copyright violation. Paste Check [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Tags|tags]] all edits where it is shown for potential review. Local administrators can configure various aspects of the feature via [[{{#special:EditChecks}}]]. [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Paste Check#A/B Experiment|Research]] across 22 wikis found that Paste Check resulted in an 18% decrease in relative reverted-edits compared to the control group. Translators can [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-visualeditor-ve-mw-editcheck&amp;filter=&amp;optional=1&amp;action=translate help to localize] this and related features.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] will be standardizing the user menu in the top right for all mobile users so that it is closer to the desktop experience. Currently this user menu is only visible to users with Advanced Mobile Controls (AMC) turned on. The only change is that a couple buttons previously in the left-side menu will move to the top right for users who do not have AMC turned on. This change is expected to go out March 9 and seeks to improve the user interface. [https://phabricator.wikimedia.org/T413912]
* Starting in the week of March 2, the emails sent out when an email address was added, removed, or changed for an account will switch to a substantially nicer and clearer HTML email from the prior plaintext one. [https://phabricator.wikimedia.org/T410807]
* Notifications are currently limited to 2,000 historic entries per user, and extend back to 2013 when the feature was released. This is going to be changed to only store Notifications from the last 5 years, but up to 10,000 of them. This will help with long-term infrastructure health and help to prevent more recent notifications from disappearing too soon. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]] which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page continues to see improvements. The latest update improves label usage experience. The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist|extension]] now allows activating the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Language#Fallback languages|language fallback system]] for Wikidata items without labels in the viewed language, and showing those labels in the user’s preferred Wikidata language if no &lt;code dir=ltr&gt;uselang=&lt;/code&gt; URL parameter is provided. [https://phabricator.wikimedia.org/T373686][https://phabricator.wikimedia.org/T416111]
* The Wikipedia Android team has started a beta test of [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Information Retrieval/Phase 1|hybrid search]] on Greek Wikipedia. Hybrid search capabilities can handle both semantic and keyword queries enabling readers to find what they’re looking for directly on Wikipedia more easily.
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Currently, 2FA is required to use the group, but not to be a member of it. Given that this model still has some vulnerabilities, the situation will [[phab:T418580|gradually change in March]]. Members of these groups will be unable to disable last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the second half of March, users without 2FA will be removed from these groups. This applies to: CentralNotice administrators, checkusers, interface administrators, suppressors, Wikidata staff, Wikifunctions staff, WMF Office IT and WMF Trust &amp; Safety. Nothing will change for other users. See the linked task for deployment schedule. [https://phabricator.wikimedia.org/T418580]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue preventing users from creating an instance in [https://www.wikibase.cloud/ Wikibase.cloud] has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416807]

'''Updates for technical contributors'''
* To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], over the next month the Wikimedia Foundation will implement global API rate limits across our APIs. In early March, stricter limits will be applied to unidentified requests from outside Toolforge/WMCS and API requests that are made from web browsers. In April, higher limits will be applied to identified traffic. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The Wikidata Query Service Linked Data Fragment (LDF) endpoint will be decommissioned in February. This endpoint served limited traffic, which was successfully migrated to other data access methods that were better suited to support existing use cases. The hardware used to support the LDF endpoint will be reallocated to support the ongoing backend migration efforts. [https://phabricator.wikimedia.org/T415696]
* The new Parsoid parser [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Updates|continues to be deployed to additional wikis]], improving platform sustainability and making it easier to introduce new reading and editing features. Parsoid is now the default parser on 488 WMF wikis (268 Wikipedias), now covering more than 10% of all Wikipedia page views.
* The process and criteria for [[Special:MyLanguage/Wikimedia Enterprise#Access|requesting exceptional access]] to the high volume feed of the ''Wikimedia Enterprise'' APIs (at no cost for mission-aligned usecases), [[m:Talk:Wikimedia Enterprise#Exceptional access criteria|have now been published]]. This is to provide more thorough and clearer documentation for users.
* [https://techblog.wikimedia.org/ Tech Blog], the blog dedicated to the Wikimedia technical community [https://techblog.wikimedia.org/2026/02/24/a-tech-blog-diff/ will be migrating] to [[diffblog:|Diff]], the community news and event blog. The migration should be complete in April 2026, after which new posts will be accepted for publishing. Readers will be able to access posts – old and new – on the landing page at https://diff.wikimedia.org/techblog.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.18|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/10|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W10&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೨೩:೨೧, ೨ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30137798 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-11&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.
* Last week, all wikis had 2 hours of read-only time, and extended unavailability for user-scripts and gadgets. This was due to a security incident which has since been resolved. Work is ongoing to prevent re-occurrences. For current information please see the [[m:Steward's noticeboard#Statement on Meta about today's user script security incident|post on the Stewards' noticeboard]] ([[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Product Safety and Integrity/March 2026 User Script Incident|translations]]).

'''Updates for editors'''
* Users facing multiple blocks on mobile will now see the reasons for each block separately, instead of a generic message. This helps them understand why they are blocked and what steps they can take to resolve the issue. For example, users affected for using common VPNs (such as [[Special:MyLanguage/Apple iCloud Private Relay|iCloud Private Relay]]) will receive clearer guidance on what they need to do to start editing again. [https://phabricator.wikimedia.org/T357118]
* Later this week, [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] will become available as a beta feature within the visual editor at all Wikipedias. This feature proactively suggests various types of actions that people can consider taking to improve Wikipedia articles, and learn about related guidelines. The feature is locally configurable, and can also be locally expanded with custom Suggestions. Current settings can be seen at [[Special:EditChecks]] and there are [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#For administrators %E2%80%93 local customization|instructions for how administrators can customize]] the links to point to local guidelines. The feature is connected to [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Edit check]] which suggests improvements while someone is writing new content. In the future, the Editing team plans to evaluate the feature's impact with newcomers through a controlled experiment. [https://phabricator.wikimedia.org/T404600]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where the cursor became misaligned during the use of CodeMirror’s syntax highlighting, which makes wikitext and code easier to read, has now been fixed. This problem specifically affected users who defined a font rule in a custom stylesheet while creating a new topic with DiscussionTools. [https://phabricator.wikimedia.org/T418793]

'''Updates for technical contributors'''
* API rate limiting update: To help ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]], global API rate limits will be applied this week to requests without a compliant User-Agent that originate from outside Toolforge/WMCS and to unauthenticated requests made from web browsers. Higher limits will be applied to identified traffic in April. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]].
* The new GraphQL API has been released. The API was developed as a flexible alternative to select features of the Wikidata Query Service (WDQS), to improve developer experience and foster adaptability, and efficient data access. Try it out and [[d:Wikidata:Wikibase GraphQL#Feedback and development|give feedback]]. You can also [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/GraphQLAPI/apply sign up for usability tests].
* The [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group|PTAC Unsupported Tools Working Group]] continued improvements to [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Video2commons#|Video2Commons]] in February, with fixes addressing authentication errors, large-file handling, task queue visibility, and clearer upload behavior. Work is still ongoing in some areas, including changes related to deprecated server-side uploads. Read [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/Unsupported Tools Working Group#February 2026|this update]] to learn more.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.19|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The Article Guidance team invites experienced Wikipedia editors from selected [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators#Collaborators|pilot wikis]] and interested contributors from other Wikipedias to fill out this questionnaire which is available in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfmLeVWnxmsCbPoI_UF2jyRcn73WRGWCVPHzerXb4Cz97X_Ag/viewform English], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSd6rzr4XXQw8r4024fE3geTPFe13M_6w7Mitj-YJi0sOlWTAw/viewform?usp=header Arabic], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdok3-RfB18lcugYTUMGkpwmqG_8p760Wv4dCXitOXOszjUDw/viewform?usp=header Bengali], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfjTfYp4jEo0akA4B1e-Nfg3QZPCudUjhJzHzzDi6AHyAaMGA/viewform?usp=header Japanese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScteVoI29Aue4xc72dekk-6RYtvmMgQxzMI900UOawrFrSTWg/viewform?usp=header Portuguese], [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSetdxnYwL3ub2vqA7awCg5hJZPMIYcDPaiTe12rY9h0GYnVlw/viewform?usp=header Persian], and [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScNvfJF-Ot-4pzA4qAN771_0QDJ4Li19YcUsaTgSKW8Nc7U_Q/viewform?usp=header Turkish]. Your answers will help the team customize guidance for less experienced editors and help them learn community policies and practices while creating an article. Learn more [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|on the project page]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/11|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W11&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೦:೨೨, ೧೦ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30213008 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-12&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature, also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], has been used for wikitext syntax highlighting since November 2024. It will be promoted out of beta by May 2026 in order to bring improvements and new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Features|features]] to all editors who use the standard syntax highlighter. If you have any questions or concerns about promoting the feature out of beta, [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|please share]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* Some changes to local user groups are performed by stewards on Meta-Wiki and logged there only. Now, interwiki rights changes will be logged both on Meta-Wiki and the wiki of the target user to make it easier to access a full record of user's rights changes on a local wiki. Past log entries for such changes will be backfilled in the coming weeks. [https://phabricator.wikimedia.org/T6055]
* On wikis using [[m:Special:MyLanguage/Flagged Revisions|Flagged Revisions]], the number of pending changes shown on [[{{#Special:PendingChanges}}]] previously counted pages which were no longer pending review, because they have been removed from the system without being reviewed, e.g. due to being deleted, moved to a different namespace, or due to wiki configuration changes. The count will be correct now. On some wikis the number shown will be much smaller than before. There should be no change to the list of pages itself. [https://phabricator.wikimedia.org/T413016]
* Wikifunctions composition language has been rewritten, resulting in a new version of the language. This change aims to increase service stability by reducing the orchestrator's memory consumption. This rewrite also enables substantial latency reduction, code simplification, and better abstractions, which will open the door to later feature additions. Read more about [[f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-11|the changes]].
* Users can now sort search results alphabetically by page title. The update gives an additional option to finding pages more easily and quickly. Previously, results could be sorted by Edit date, Creation date, or Relevance. To use the new option, open 'Advanced Search' on the search results page and select 'Alphabetically' under 'Sorting Order'. [https://phabricator.wikimedia.org/T403775]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:28}} community-submitted {{PLURAL:28|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented UploadWizard on Wikimedia Commons from importing files from Flickr has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419263]
'''Updates for technical contributors'''
* A new special page, [[{{#special:LintTemplateErrors}}]], has been created to list transcluded pages that are flagged as containing lint errors to help users discover them easily. The list is sorted by the number of transclusions with errors. For example: [[{{#special:LintTemplateErrors}}/night-mode-unaware-background-color]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T170874]
* Users of the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature have been using [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages, for some time now. Along with promoting CodeMirror 6 out of beta, the plan is to replace CodeEditor as the standard editor for these content models by May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Help talk:Extension:CodeMirror|Feedback or concerns are welcome]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] JavaScript modules will soon be upgraded to CodeMirror 6. Leading up to the upgrade, loading the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror&lt;/code&gt; or &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.lib&lt;/code&gt; modules from gadgets and user scripts was deprecated in July 2025. The use of the &lt;code dir=ltr&gt;ext.CodeMirror.switch&lt;/code&gt; hook was also deprecated in March 2025. Contributors can now make their scripts or gadgets compatible with CodeMirror 6. See the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror#Gadgets and user scripts|migration guide]] for more information. [https://phabricator.wikimedia.org/T373720]
* The MediaWiki Interfaces team is expanding coverage of REST API module definitions to include [[mw:Special:MyLanguage/API:REST API/Extensions|extension APIs]]. REST API modules are groups of related endpoints that can be independently managed and versioned. Modules now exist for [https://phabricator.wikimedia.org/T414470 GrowthExperiments] and [https://phabricator.wikimedia.org/T419053 Wikifunctions] APIs. As we migrate extension APIs to this structure, documentation will move out of the main MediaWiki OpenAPI spec and REST Sandbox view, and will instead be accessible via module-specific options in the dropdown on the [https://test.wikipedia.org/wiki/Special:RestSandbox REST Sandbox] (i.e., [[{{#Special:RestSandbox}}]], available on all wiki projects).
* The [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto|Scribunto]] extension provides different pieces of information about the wiki where the module is being used via the [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual|mw.site]] library. Starting last week, the library also provides a [[mw:Special:MyLanguage/Extension:Scribunto/Lua reference manual#mw.site.wikiId|way]] of accessing the [[mw:Special:MyLanguage/Manual:Wiki ID|wiki ID]] that can be used to facilitate cross-wiki module maintenance. [https://phabricator.wikimedia.org/T146616]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.20|MediaWiki]]

'''In depth'''
* The [[m:Special:MyLanguage/Coolest Tool Award|2026 Coolest Tool Award]] celebrating outstanding community tools, is now open for nominations! Nominate your favorite tool using the [https://wikimediafoundation.limesurvey.net/435684?lang=en nomination survey] form by 23 March 2026. For more information on privacy and data handling, please see the [[foundation:Special:MyLanguage/Legal:Coolest_Tool_Award_2026_Survey_Privacy_Statement|survey privacy statement]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/12|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W12&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೧:೦೫, ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30260505 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-13&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia site users can now log in without a password using passkeys. This is a secure method supported by fingerprint, facial recognition, or PIN. With this change, all users who opt for passwordless login will find it easier, faster, and more secure to log in to their accounts using any device. The new passkey login option currently appears as an autofill suggestion in the username field. An additional [[phab:T417120|&quot;Log in with passkey&quot; button]] will soon be available for users who have already registered a passkey. This update will improve security and user experience. The [[c:File:Passwordless_login_screencast.webm|screen recording]] demonstrates the passwordless login process step by step.
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|All wikis will be read-only]] for a few minutes on Wednesday, 25 March 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1774450800 15:00 UTC]. This is for the datacenter server switchover backup tests, [[wikitech:Deployments/Yearly calendar|which happen twice a year]]. During the switchover, all Wikimedia website traffic is shifted from one primary data center to the backup data center to test availability and prevent service disruption even in emergencies.

'''Updates for editors'''
* Wikimedia site users can now export their notifications older than 5 years using a [[toolforge:echo-chamber|new Toolforge tool]]. This will ensure that users retain their important notifications and avoid them being lost based on the planned change to delete notifications older than 5 years, as previously announced. [https://phabricator.wikimedia.org/T383948]
* Wikipedia editors in Indonesian, Thai, Turkish, and Simple English now have access to Special:PersonalDashboard. This is an [[mw:Special:MyLanguage/Moderator Tools/Dashboard|early version of an experience]] that introduces newer editors to patrolling workflows, making it easier for them to move from making edits to participating in more advanced moderation work on their project. [https://phabricator.wikimedia.org/T402647]
* The [[Special:Block]] now has two minor interface changes. Administrators can now easily perform indefinite blocks through a dedicated radio button in the expiry section. Also, choosing an indefinite expiry provides a different set of common reasons to select from, which can be changed at: [[MediaWiki:Ipbreason-indef-dropdown]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T401823]
* Mobile editors [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#Logged-out|at several wikis]] can now see an improved logged-out edit warning, thanks to the recent updates from the Growth team. These changes released last week are part of ongoing efforts and tests to enhance [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments|account creation experience on mobile]] and then increase participation. [https://phabricator.wikimedia.org/T408484]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:36}} community-submitted {{PLURAL:36|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the bug that prevented mobile web users from seeing the block information when affected by multiple blocks has been fixed. They can now see messages of all the blocks currently affecting them when they access Wikipedia.

'''Updates for technical contributors'''
* Images built using Toolforge will soon get the upgraded buildpacks version, bringing support for newer language versions and other upstream improvements and fixes. If you use Toolforge Build Service, review the recent [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/cloud-announce@lists.wikimedia.org/thread/EMYTA32EV2V5SQ2JIEOD2CL66YFIZEKV/ cloud-announce email] and update your build configuration as necessary to ensure your tools are compatible. [https://wikitech.wikimedia.org/w/index.php?title=Help:Toolforge/Building_container_images&amp;oldid=2392097#Buildpack_environment_upgrade_process][https://phabricator.wikimedia.org/T380127]

* The [https://api.wikimedia.org/wiki/Main_Page API Portal] documentation wiki will shut down in June 2026. API keys created on the API Portal will continue to work normally. api.wikimedia.org endpoints will be deprecated gradually starting in July 2026. Documentation on the API Portal is moving to [[mw:Wikimedia APIs|mediawiki.org]]. Learn more on the [[wikitech:API Portal/Deprecation|project page]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.21|MediaWiki]]

'''In depth'''
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] is considering improvements to [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|automatically generated reference names in VisualEditor]]. Please check out the [[m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|proposed solutions]] and participate in the [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|request for comment]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/13|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W13&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೨೨:೨೦, ೨೩ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30268305 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-14&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Beta version of [[abstract:|Abstract Wikipedia]] a new Wikimedia project which is language-independent, was launched last week. The project allows communities to build Wikipedia articles in their native language, which can be readily accessed by other users in their own languages. The wiki is powered by instructions from Wikifunctions and also based on structured content from Wikidata. [[:f:Special:MyLanguage/Wikifunctions:Status updates/2026-03-26|Read more]].

'''Updates for editors'''
* The Growth team is running an A/B test to evaluate a clearer, more user-friendly message that promotes account creation on wikis. Currently when logged-out mobile users begin editing, they see a jarring warning message that can feel abrupt and discouraging. This also presents temporary account editing as the default rather than encouraging account creation. The test is running on ten Wikipedias, including Arabic, French, Spanish and German. [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#2. Improve logged-out warning message (T415160)|Read more]].
* The Wikimedia Apps team is inviting feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|how editing should work on the Wikipedia mobile apps]]. The discussion focuses on improving how users access editing tools when they tap &quot;Edit&quot;. This is part of a broader effort to convert readers who develop an interest in editing, to access a more user-friendly pathway to start contributing.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:45}} community-submitted {{PLURAL:45|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where citation fetching from the large newspaper archive [https://www.newspapers.com Newspapers.com] was no longer working, due to a block in [[mw:Special:MyLanguage/Citoid|Citoid]] requests, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419903]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.22|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/14|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W14&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೦:೫೫, ೩೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30329462 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-15&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''

* The [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents|CampaignEvents extension]] now includes a new group goal-setting feature, enabling organizers to set and track event goals such as the number of articles created and participating contributors in real time. Similarly, participants can work toward shared targets and see their collective impact as the event unfolds. The feature is now available on all Wikimedia wikis. Learn more in [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CampaignEvents/Registration/Collaborative contributions#Goal setting|the documentation]].
* [[File:Maki-gift-15.svg|12px|link=|class=skin-invert|Wishlist item]] The new [[mw:Special:MyLanguage/Help:Watchlist labels|watchlist labels]] feature (announced in [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/07|Tech News 2026-07]]) is now available via VisualEditor, the source editor, and the 'watchstar' (or watch link, for skins that don't have a star icon). Previously it was only possible to assign labels via [[Special:EditWatchlist|EditWatchlist]]. In all three places it is a new field following the expiry field.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:23}} community-submitted {{PLURAL:23|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where talk pages on mobile with Parsoid are unusable after empty section headers, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T419171]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]], which lets editors add details to an existing reference without duplicating it, will be gradually rolled out to [[phab:T414094|more wikis]] later this year. Wikis using the [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]] gadget are encouraged to update their version (typically at [[m:MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js|MediaWiki:Gadget-ReferenceTooltips.js]] as shown [https://en.wikipedia.org/w/index.php?diff=1344408362 here]) to ensure compatibility. Other reference-related gadgets may also be affected. [https://phabricator.wikimedia.org/T416304]
* All Wikinews editions will be closed and switched to read-only mode on 4 May 2026. Content will remain accessible, but no new edits or articles can be added. This closure was approved by the Board of Trustees of the Wikimedia Foundation following extended discussions. [[m:Wikimedia Foundation Board noticeboard#Board of Trustees Approves Closure of Wikinews|Read more]].
* The [[:mw:Special:MyLanguage/API:Action API|Action API]] has had several formats for requested output. One of them, &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;format=php&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, is being removed soon. Please ensure your scripts or bots use the [[mw:Special:MyLanguage/API:Data formats#Output|JSON format]]. This removal should affect very few scripts and bots. [https://phabricator.wikimedia.org/T118538]
* The [[Special:NamespaceInfo|Special:NamespaceInfo]] page now includes namespace aliases. For example &quot;WP&quot; for the &quot;Project&quot; (&quot;Wikipedia&quot;) namespace on the German Wikipedia. [https://phabricator.wikimedia.org/T381455]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.23|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/15|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W15&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೨೧:೪೮, ೬ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30362761 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-16&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Experienced editors are invited to [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Main_Page test] the [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] feature, designed to help less-experienced editors create well-structured, policy-compliant Wikipedia articles. Testing instructions are [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Test feature guide|available]]. Also, after reviewing [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance the outlines], please provide feedback on the [[mw:Talk:Article guidance|project talk page]]. Based on your input, the feature will be refined and transferred to the pilot Wikipedias to translate and adapt. Check out [[c:File:Article Guidance workflow demo - April 2026.webm|the video]] explaining the feature.
'''Updates for editors'''
* On most wikis, all autoconfirmed users can now use [[Special:ChangeContentModel|Special:ChangeContentModel]] page to [[mw:Special:MyLanguage/Help:ChangeContentModel|create new pages with custom content models]], such as mass message lists, making custom page formats more accessible. Check [[Special:ListGroupRights|Special:ListGroupRights]] for the status of your wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T248294]
* The Growth team has launched an [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account_Creation_Experiments|account creation experiment]] to evaluate whether adding an account creation button to the mobile web header increases new account registrations and encourages more mobile users to contribute to the wikis. The experiment is currently live on Hindi, Indonesian, Bengali, Thai, and Hebrew Wikipedia, and targets 10% of logged-out mobile web users.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where VisualEditor could get stuck loading on Windows devices with animations turned off, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T382856]

'''Updates for technical contributors'''
* Starting later this week, {{int:group-abusefilter}} who have the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]] beta feature enabled will have [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] as the editor at [[Special:AbuseFilter|Special:AbuseFilter]]. This is part of the broader effort to make the user experience more consistent across all editors. [https://phabricator.wikimedia.org/T399673][https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* Tools and bots that access the [[mw:Special:MyLanguage/Notifications/API|Notifications API]] (&lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;action=query&amp;meta=notifications&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;) will need to update their OAuth or BotPassword grants to also include access to private notifications. [https://phabricator.wikimedia.org/T421991]
* Due to a library upgrade, listings on category pages may be displayed out of order starting on Monday, 20th April. A migration script will be run to correct this, and will take hours to days depending on the size of the wiki (up to a week for English Wikipedia). [https://phabricator.wikimedia.org/T422544]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.24|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/16|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W16&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೨೦:೪೮, ೧೩ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30380527 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-17&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* After two years of development, [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|{{int:codemirror-beta-feature-title}}]], also known as [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror 6]], is to be promoted out of beta on Tuesday, April 21. It brings better code and wikitext readability, reduction in typing errors, and other [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|benefits]] to all users of the standard syntax highlighter. A huge thank you to volunteer [https://phabricator.wikimedia.org/p/Bhsd/ Bhsd] who developed many of the new features, including [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Code folding|code folding]], [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Autocompletion|autocompletion]], and [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror#Linting|linting]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T259059]
* A major update to the Wikipedia app for iOS is now rolling out, redesigning the interface to align with Apple's latest &quot;Liquid Glass&quot; visual design. [https://apps.apple.com/us/app/wikipedia/id324715238 Download the latest version] and explore the update.

'''Updates for editors'''
* [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|Reading lists]] is a feature which allows readers to save articles to a list for reading later. This feature is now in beta on Arabic, French, Indonesian, Vietnamese, and Chinese Wikipedias and by default for all new accounts on all Wikipedias.
* An experiment which explores extending [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews|Page Previews to mobile web]] will be launched in the week of April 20 on Arabic, English, French, Italian, Polish, and Vietnamese Wikipedias. Page Previews are pop-ups that display a thumbnail, lead paragraph, and a link to open the full article of a blue link, thereby improving content discovery. The feature is already available on desktop and in the apps. [[m:Special:MyLanguage/List of experiments in Product and Technology#Template|Read more about this experiment and others]].
* On several wikis, logged-in editors who haven't [[mw:Special:MyLanguage/Help:Email confirmation|confirmed their email addresses]] can now see a banner encouraging them to do so. Having the email address confirmed allows a user to restore access to the account if they lose it. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Account Security#Encouraging users to confirm their email addresses|Learn more]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T421366]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:15}} community-submitted {{PLURAL:15|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where editing very large wiki pages in the 2017 wikitext editor caused slow loading, preview and scrolling lag, and performance issues when selecting, cutting, or pasting content, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T184857]

'''Updates for technical contributors'''
* As part of the promotion of [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:CodeMirror|CodeMirror]] from a beta feature, all users will use [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeMirror|CodeMirror]] instead of [[mw:Special:MyLanguage/Extension:CodeEditor|CodeEditor]] for syntax highlighting when editing JavaScript, CSS, JSON, Vue and Lua content pages. [https://phabricator.wikimedia.org/T419332]
* The &lt;code&gt;mirrors.wikimedia.org&lt;/code&gt; service for Debian and Ubuntu users will sunset and stop working on May 15. The resources for the service will be replaced with new and better options. Some users may need to switch to a different server which should take about a minute. [https://lists.wikimedia.org/hyperkitty/list/wikitech-l@lists.wikimedia.org/thread/LJYRIS4WB66HIRCAO4GIDTXCMDVZRBMA/ You can read more]. [https://phabricator.wikimedia.org/T416707]
* The &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table will be removed from [[wikitech:Help:Wiki Replicas|wikireplicas]]. If your tools or queries access &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;image&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; or &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;oldimage&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; directly, please update them to use the &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;file&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;filerevision&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; table before 28 May. [https://phabricator.wikimedia.org/T28741]
* Following the recent implementation of global API rate limits on unidentified traffic, the Wikimedia Foundation will continue efforts to ensure [[mw:Special:MyLanguage/MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]] by applying global limits to identified API traffic beginning the last week of April. These limits are intentionally set as high as possible to minimise impact on the community. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, see [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* The [[mw:Special:MyLanguage/Attribution API|Attribution API]] is now available as a [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Stability policy|beta]]. The API fetches information for crediting Wikimedia articles and media files wherever they are used. Reference documentation is available through the REST Sandbox special page available on all Wikimedia wikis (such as the [https://en.wikipedia.org/w/index.php?api=attribution.v0-beta&amp;title=Special%3ARestSandbox REST sandbox on English Wikipedia]). Share your feedback on the [[mw:Talk:Attribution API|project talk page]].
* There is no new MediaWiki version this week.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/17|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W17&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೨೦:೨೯, ೨೦ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30432763 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-18&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* There is a change in how new users are autoconfirmed that will improve anti-vandalism protection. Currently, users who have had an account for a few days and made a few edits are automatically added to the [[{{int:grouppage-autoconfirmed/{{CONTENTLANGUAGE}}}}|{{int:group-autoconfirmed}}]] group. This configuration tends to be exploited by some vandals, who create accounts and start to use them only after some time. To mitigate this, the configuration will be updated next week so that – for the purpose of becoming autoconfirmed – the account age will be counted from their first edit, instead of registration date. The numeric value of the age threshold will remain the same. This change will be deployed only to wikis which require at least one edit as part of the autoconfirmation conditions. [https://phabricator.wikimedia.org/T418484]
* All Wikipedia users with new accounts and those who activated the &quot;automatically enable most beta features&quot; option in their preference can now use the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/WE3.3.4 Reading lists|reading lists]] beta feature to save articles for later reading. This helps organize reading interests in one place for convenient access. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the issue where infobox images have huge padding in Firefox, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T423676]

'''Updates for technical contributors'''
* As a reminder, the global API rate limits will be applied this week to identified API traffic. This is to help ensure [[mw:MediaWiki Product Insights/Responsible Reuse|fair use of infrastructure]]. Bots running in Toolforge/WMCS or with the bot user right on any wiki should not be affected for now. However, all developers are advised to follow updated best practices. For more information, including the actual rate limits, see [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits|Wikimedia APIs/Rate limits]] and [[mw:Wikimedia APIs/Rate limits/FAQ|Frequently Asked Questions]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.26|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/18|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W18&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೨೩:೩೫, ೨೭ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30458046 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-19&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance|Article guidance]] team invites experienced editors of [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance/Pilot wikis and collaborators|pilot Wikipedias]]—Arabic, Bangla, Japanese, Portuguese, Persian, Turkish, Simple English, Spanish, and French—to help translate and adapt [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Category:Pages_using_article_guidance sample outlines]. These outlines will guide editors in creating clear, well-structured, and policy-compliant articles when using [https://b24e11a4f1.catalyst.wmcloud.org/wiki/Special:NewArticle the feature] once it is launched in May 2026. [[mw:Special:MyLanguage/Article guidance#Adapting a sample outline in a Wikipedia|Simple instructions]] on how to translate and adapt the outlines are available.
'''Updates for editors'''
* The [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Product and Technology Advisory Council]] has published [[:m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|draft recommendations]] on a model that affiliates can follow when contributing to the technical space. Community members are invited to provide feedback on the recommendation until May 8th [[:m:Talk:Product and Technology Advisory Council/May 2026 draft PTAC recommendation for feedback|on the talk page]].
* The number of available thumbnail size preferences in MediaWiki is being reduced to three standardized options—Small (180px), Regular (250px), and Large (400px), as part of ongoing efforts to improve performance and reduce strain on thumbnail services. As a result, existing preferences will be mapped to the nearest new size (for example, smaller selections like 120px or 150px will render at 180px, while larger ones like 300px or 360px will render at 400px). The preferences interface will soon be updated to reflect these changes, and users who wish to opt out or provide feedback can do so. [https://phabricator.wikimedia.org/T424909]
* From now on, even when a permission expires automatically, users will receive an Echo notification similar to the standard notification for permission changes. There is a difference between this and [[m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]] in that the latter reminds users a week ''before'' the rights are due to expire, so that they can renew the rights.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:32}} community-submitted {{PLURAL:32|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, the problem where the ULS language selector in [[m:Special:Translate|Special:Translate]] would scroll vertically when it shouldn't, has been resolved. Previously, when users opened the &quot;Translate to English&quot; dropdown and typed certain inputs, the dialog would scroll vertically by a few pixels even when there was enough space to display all results. The dropdown no longer shifts unnecessarily when filtering languages. [https://phabricator.wikimedia.org/T358864] 
* The [[m:Special:GlobalWatchlist|Global Watchlist]], which lets you view your watchlists from multiple wikis on a single page, continues to improve. For example, watchlists for Wikibase sites such as [[:d:|Wikidata]] now support [[mw:Special:MyLanguage/Extension:EntitySchema|EntitySchema]] elements for better tracking. The Live Updates mode now refreshes the special page every 60 seconds to comply with the updated [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] for improved real-time responsiveness. Additionally, a directionality bug that displayed links as &quot;changes 3&quot; instead of &quot;3 changes&quot; in mixed-direction lists has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T415450][https://phabricator.wikimedia.org/T424422][https://phabricator.wikimedia.org/T418091]
'''Updates for technical contributors'''
* The second phase of [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits|global API rate limits]] has been rolled out to reduce the [[diffblog:2026/03/26/quo-vadis-crawlers-progress-and-whats-next-on-safeguarding-our-infrastructure/|impact of AI crawlers]] and ensure fair, sustainable access to Wikimedia resources, prioritising human and mission-aligned traffic. [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia APIs/Rate limits#Limits|Limits]] have been shifted from per-hour to per-minute, producing smoother traffic patterns and more predictable API load. Community users are not expected to be affected, and no action is required. Early indications show some User-Agent-based requestors are adjusting behaviour, and around 64% of automated API traffic has been identified. Monitoring continues, and Wikimedia Enterprise remains available for commercial support.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.46/wmf.27|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/19|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W19&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೨:೧೨, ೫ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30498077 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-20&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Community Tech has published [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/How to write a good wish|new guidance]] explaining how wishes on Community Wishlist are triaged and prioritized. The documentation is intended to help contributors write stronger proposals by clarifying the factors that influence prioritization decisions. Beyond vote counts, the guidance highlights considerations such as potential impact on the community when determining which wishes move forward.

'''Updates for editors'''
* The Reader Growth team is launching an experiment to test a new [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Share_Card|Share Card feature]] that allows readers to create visually engaging cards from Wikipedia articles or selected article sections and share them online, with each card linking back to the original article to help expand readership and article discovery. The mobile-only A/B test will be available to a portion of readers on Arabic, Chinese, French, Vietnamese, and English Wikipedia to better understand reading and sharing habits, and is scheduled to begin the week of May 18 and run for four weeks.
* The Android and iOS Wikipedia apps recently released the [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/25th_Birthday_Reading_Challenge|25-day reading challenge]] into Beta, as part of efforts to drive reader engagement by encouraging users to complete reading milestones. To track their reading streak during the challenge, App users can add a widget featuring Baby Globe to their home screen. The challenge officially begins May 11.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:17}} community-submitted {{PLURAL:17|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the global preference for enabling syntax highlighting in wikitext could unexpectedly disable itself after being turned on, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T425286]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Octicons-tools.svg|12px|link=|alt=|Advanced item]] The ResourceLoader module &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mediawiki.ui.input&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, deprecated since [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2023/39|September 2023]], will be removed this week. There is a [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Migrating_from_MediaWiki_UI|guide for migrating from MediaWiki UI to Codex]] for any tools that use it. [https://phabricator.wikimedia.org/T420125]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.2|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/20|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W20&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೦:೫೦, ೧೨ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30524429 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-21&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* The Abstract Wikipedia team has identified five potential pilot wikis to assess their interest in adopting abstract articles on their wikis. The pilots are Malayalam, Bengali, Dagbani, Arabic, and Indonesian Wikipedia. The feedback period will be open until May 22. If your community is interested in becoming a pilot, [[m:Talk:Abstract Wikipedia|let us know on Meta]].

'''Updates for editors'''
* An experiment to show [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|Reading Lists]] to logged-out readers on mobile web will launch on May 18 across German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu Wikipedias, and will run for one month. The effort supports broader goals of helping readers save and organize articles for later reading, while encouraging habits that could lead to future Wikipedia contributions.
* To support a bookmark button in the Reading List beta feature, the &quot;Tools &gt; Action&quot; menu has been updated to display icons, including the watch star indicator that helps editors identify temporarily watched articles. The icons now also match those used on mobile, improving consistency across platforms. The change is currently limited to the actions menu and mainly affects editors with privileged user rights. [https://phabricator.wikimedia.org/T426008]
* [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor/Suggestion Mode|Suggestion Mode]] was released as an [[w:en:A/B test|A/B test]] for newcomer editors on the mobile website at [[phab:T421189|~15 Wikipedias]]. The experiment will measure the impact that Suggestion Mode has on the proportion of newcomer mobile web edit sessions that result in constructive (un-reverted) article edits. The experiment will also evaluate the feature's impact on editor retention, and monitor changes in revert and block rates.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:27}} community-submitted {{PLURAL:27|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue in the Wikipedia Android app where images could sometimes fail to load after opening a recommended reading list notification, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T418231]

'''Updates for technical contributors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikidata Platform|Wikidata Platform team]] has published its [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/Backend Replacement|backend replacement recommendation]] and accompanying [[wikitech:Wikidata Query Service/WDQS Architecture re-design|technical architecture]] for the migration of the Wikidata Query Service (WDQS) away from Blazegraph. Feedback is invited until May 25th 2026, especially on potential gaps and impacts on advanced use cases. Wikidata community members and WDQS users are also encouraged to help identify high-impact tools and workflows that may need attention on [[d:Wikidata:SPARQL query service/WDQS backend update/High-Impact Use Cases|this page]]. Feedback can be shared on the [[d:Wikidata talk:SPARQL query service/WDQS backend update|Migration talk page]] or during the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Blazegraph Migration Office Hours|next office hour]]. See the [[d:Special:MyLanguage/Wikidata:Wikidata Platform team/Newsletter|WDP team newsletter]] for more details.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.3|MediaWiki]]

'''In depth'''

* On English, French, Japanese, and a few other Wikipedias, there was a [[diffblog:2025/09/02/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha/|trial of hCaptcha]], a third-party bot detection service. The trial showed that hCaptcha effectively detects and deters some bad-faith automated activity, on its own and by giving [[w:en:Wikipedia:Village pump (technical)/Archive 225#Introducing SuggestedInvestigations|checkusers and stewards]] signals to look into. Because the results were positive, hCaptcha will be rolled out across all wikis over the next few weeks. [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity/Anti-abuse signals/hCaptcha|See the hCaptcha project page]] for technical information about the implementation and privacy protections. [[diffblog:2026/05/04/better-detecting-bots-and-replacing-our-captcha-part-2/|Learn more]].
* The latest Community Tech update is now available, with progress across several Community Wishlist initiatives, including Reading Lists expansion from the mobile app to the website, new language support for &quot;Who Wrote That&quot; and the Personal Dashboard, improvements to 3D rendering and Charts, and upcoming work on talk page sorting, audio playback, and editing workflows. The update also shares current priorities, wishlist status trends, and opportunities for community feedback on future focus areas and the Wikimedia Foundation’s 2026–2027 Annual Plan. [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 13, 2026: Latest updates from the Community Tech team|Read the full newsletter for details]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/21|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W21&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೧:೫೧, ೧೯ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30539262 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-22&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Following a [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#LOWM|successful account creation experiment]], an improved logged-out edit warning message will be deployed to all Wikimedia wikis in the first week of June. The change will only affect logged-out users on mobile web who open an editing session. The updated experience is designed to encourage account creation more clearly, while still allowing users to edit with temporary accounts. Results from the experiment showed a significant increase in account creation, with a 27% relative lift among users shown the updated message. As expected, as more people funnel into account creation, temporary accounts decreased by a relative 16%. The experiment did not show any significant changes in constructive edit rates or other monitored contributor metrics. [https://phabricator.wikimedia.org/T424595] 

'''Updates for editors'''
* For security reasons, members of certain user groups are [[m:Special:MyLanguage/Mandatory two-factor authentication for users with some extended rights|required to have two-factor authentication]] (2FA) enabled. Members of these groups will be unable to disable the last 2FA method on their account, and it will be impossible to add users without 2FA to these groups. Users will still be able to add new authentication methods or remove them, as long as at least one method is continuously enabled. In the next few weeks, users without 2FA will be removed from these groups. Notably, this applies to bureaucrats. See the linked tasks for deployment schedules. [https://phabricator.wikimedia.org/T423119][https://phabricator.wikimedia.org/T423120]
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] will run an [[w:en:A/B testing|A/B test]] on [[:phab:T415904|10 wikis]], testing [[m:WMDE Technical Wishes/References/Reference Previews|potential improvements for Reference Previews]]. The experiment will run for ~2 weeks at the end of May / beginning of June and will affect 10% of desktop readers on the participating wikis.
* After two successful experiments, the Reader Growth team is rolling out an [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|Image Browsing]] beta feature for all Wikipedias on mobile on May 25. This means that anyone who has all beta features on by default will start to see this feature, and others can check the box to turn it on in their preferences. The beta feature will include a carousel of all an article's images at the top of the article, with controls for editors to [[mw:Readers/Reader_Growth/Image_Browsing#Phase_2.1_beta_feature|exclude images from the article's carousel or to exclude an article from the feature entirely]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:30}} community-submitted {{PLURAL:30|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, three dimensional STL files were being rendered incorrectly by the media viewer 3D extension which is now fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T416723]

'''Updates for technical contributors'''
* The legacy CSS classes &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;tright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; have been replaced with &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; as the former do not work consistently across all MediaWiki platforms, notably mobile web and mobile apps. Projects relying on these classes are encouraged to review related usage and plan for migration. Please note that &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatleft&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;floatright&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; may also be deprecated in future, although there are currently no plans to do so. [[phab:T426452|Read more]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.4|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/22|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W22&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೩:೨೧, ೨೬ ಮೇ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30584502 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-23&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translations]] are available.

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience|Reader Experience team]] is conducting an experiment to show the [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|reading lists]] feature, which is still in development, to logged-out mobile readers to test whether it encourages account creation at a higher rate compared to the watchstar button. The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists#Experiment timeline|experiment]] was launched on May 18th on German, Spanish, Italian, Portuguese, Polish, Dutch, Turkish, and Urdu wikis, and it will run for a month.
* The Wikimedia Apps team released [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|Phase 1]] of the redesigned Home Feed to the Android Beta app. The new Home Feed includes a refreshed &quot;Community&quot; tab and a personalized &quot;For You&quot; tab featuring daily updated reading recommendations. The redesign is part of a broader effort to improve content discovery and create more engaging learning experiences in the Wikipedia apps.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:18}} community-submitted {{PLURAL:18|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where images could fail to load for some suggested edits on [[w:Special:Homepage|Special:Homepage]], leaving the thumbnail stuck in a loading state, has now been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T424048]

'''Updates for technical contributors'''
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.5|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/23|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W23&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೨:೩೮, ೨ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30613639 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Tech News: 2026-24&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
Latest '''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|tech news]]''' from the Wikimedia technical community. Please tell other users about these changes. Not all changes will affect you. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translations]] are available.

'''Weekly highlight'''
* Wikimedia Enterprise has increased the free usage limits for its API offerings. The monthly request limit for the On-demand API has increased from 5,000 to 50,000 requests, while the Snapshot API limit has increased from 15 to 30 requests per month. In addition, Structured Contents snapshots are now available for free accounts. These changes expand access to Wikimedia Enterprise data for developers, researchers, and organizations using Wikimedia content. [https://enterprise.wikimedia.com/blog/enhanced-free-api]

'''Updates for editors'''
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Explore Feed Refresh/Phase 1|refreshed Explore Feed]], now called the Home Feed, is rolling out to 50% of users of the Wikipedia Android app. The Home Feed helps readers discover relevant content through two new tabs: ''Community'' and ''For You''. The Community tab provides a scrollable feed of curated content and updates from the broader Wikimedia community and movement, while the ''For You'' tab offers a full-screen, swipeable experience that shows content tailored to a user's interests. The redesign is part of a broader effort to improve discovery and enhance the learning experience in the Wikipedia app.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/iOS/&quot;Which came first?&quot; Game|Which came first?]] daily trivia game is now available in the beta version of the Wikipedia iOS app in English, German, French, Portuguese, Russian, Spanish, Arabic, Chinese, and Turkish. The game uses historical events from Wikipedia's &quot;On This Day&quot; content and challenges readers to guess which of two events happened first. The game was previously released on Android. Communities interested in making the game available in their languages can [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia_Apps/Team/Games#Game availability by language|read the instructions and requirements]].
* [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|Sub-referencing]], a new MediaWiki feature that allows editors to reuse references with different details, will begin rolling out to Wikimedia wikis following a successful pilot phase. Deployment will start on 8 June for most [[wikitech:Deployments/Train#Wednesday|Group 1 wikis]] and French Wikipedia, with additional Wikipedia language editions receiving the feature over the coming months. Communities are encouraged to prepare by checking for [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&amp;group=ext-cite&amp;language=en&amp;action_source=search&amp;filter=%21translated&amp;optional=1&amp;action=translate untranslated Cite extension messages] in their language and reviewing any use of [[mw:Special:MyLanguage/Reference Tooltips|Reference Tooltips]], which may require [[:phab:T416304#11668731|updates]] to support the new functionality. Wikis using [[mw:Special:MyLanguage/Help:Reference Previews|Reference Previews]] do not need to take any action. Communities may also wish to create the ''cite-tracking-category-ref-details'' [[Special:TrackingCategories|tracking category]] as a hidden category using &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;__HIDDENCAT__&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; (or a dedicated template), and connect it to the corresponding Wikidata item [[d:Q129764848]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T425662]
* The [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Mobile page previews#Experimentation|Page Previews experiment]] on mobile web has concluded. The team decided not to roll out the feature after the results showed no statistically significant impact on reader retention, as the primary success metric was retention improvement. Page Previews, which are already available on desktop and in the apps, display a thumbnail, lead paragraph, and link to the full article when readers tap a blue link. The experiment tested this experience on mobile web across six Wikipedias.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Codex/Design/Icons|user interface icon library]] will be [[phab:T399175|updated later this week or next week]]. Most of the ~300 icons have been slightly refined and ~30 new icons have been added. These changes improve the icons to make them more consistent and comprehensible, and provide more visual balance when they are used in groups.
* The [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector|Universal Language Selector]] (ULS) interface in MediaWiki, which helps users select content in other languages, has been updated. The new version improves speed and accessibility, and users of Wikimedia projects can now pin languages for quicker language switching. The deployment to Wikimedia sites will happen gradually in the coming weeks. You can test it now as a beta feature by selecting [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|beta features]] in your profile preferences and share your feedback on [[mw:Special:MyLanguage/Universal Language Selector/New ULS|the project page]]. 
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] View all {{formatnum:21}} community-submitted {{PLURAL:21|task|tasks}} that were [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|resolved last week]]. For example, an issue where the Pageviews Analysis dashboard on pageviews.wmcloud.org stopped updating graph data in May 2026, affecting all users, has been fixed. [https://phabricator.wikimedia.org/T427171]

'''Updates for technical contributors'''
* The function signature for &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; has been simplified. Developers can now pass a configuration object instead of a list of positional parameters when creating portlet links. The previous function signature remains supported for backwards compatibility. For example, instead of: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', '#', 'Stub', 'ca-stubtag', 'Add a stub tag to this page');&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; use &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;mw.util.addPortletLink('p-cactions', { href: '#', text: 'Stub', id: 'ca-stubtag', tooltip: 'Add a stub tag to this page' });&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. Script maintainers are encouraged to review existing uses of &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;addPortletLink()&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; and update them where appropriate. This change will be available on all wikis from 11 June. Thanks to community volunteer Gerges for contributing this improvement. [https://phabricator.wikimedia.org/T427945]
* '''Community Wishlist discussion''': Product &amp; Technology [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates#May 20, 2026: Community Tech becomes a program|introduced changes]] meant to increase the number and complexity of wishes fulfilled, including the disbanding of the Community Tech team. They are [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|engaging in discussions]] about a [[m:Talk:Community Wishlist#Proposed direction for Wishlist|proposed direction for the wishlist]] from community members. Includes ways to structure annual voting, better tracking of wishes, removing focus areas, and [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Updates|staffing updates]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Recurrent item]] Detailed code updates later this week: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.6|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tech news]]''' prepared by [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|Tech News writers]] and posted by [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Contribute]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/24|Translate]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Get help]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Give feedback]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Subscribe or unsubscribe]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W24&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; ೦೨:೫೯, ೯ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST)
&lt;!-- Message sent by User:STei (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=30650573 --&gt;</text>
      <sha1>qcyyda44v7vyi6oay4qwxjnwoljr3ma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಹಟ್ಟಿಯಂಗಡಿ ನಾರಾಯಣ ರಾಯ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>124533</id>
    <revision>
      <id>1374889</id>
      <parentid>1368705</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T07:08:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NesaraNesara</username>
        <id>98708</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1374889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9536" sha1="3qyt3m79d4e3ouwj31uyz7cezqx9t0q" xml:space="preserve">{{Infobox ಸಾಹಿತಿ
| name        = ಹಟ್ಟಿ ಅಂಗಡಿ ನಾರಾಯಣರಾಯರು
| image       = 
| caption     =
| pseudonym   = 
| birthname   = ನಾರಾಯಣ
| birth_date  = [[ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೧]], [[೧೮೬೩]]
| birth_place = [[ಮಂಗಳೂರು]], [[ಮಂಗಳೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆ, (ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್)
| death_date  = [[ಜೂನ್ ೧೭]], [[೧೯೨೧]]
| death_place = [[ಮುಂಬಯಿ]], (ಬಾಂಬೆ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್)
| occupation  = ಕವಿ,ಸಾಹಿತಿ,ವಕೀಲರು, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ,ಪತ್ರಕರ್ತ,ಅನುವಾದಕಾರ, ಆಂಗ್ಲ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಉಪಸಂಪಾದಕ, ಹಸ್ತಸಾಮುದ್ರಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, 
| nationality = ಭಾರತೀಯ
| period      = 
| genre       = ಕಾಲ್ಪನಿಕ 
| subject     = ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯ ಹುಲುಸಾದ ಕವನಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯ.
| movement    = [[ನವೋದಯ ಸಾಹಿತ್ಯ]]
| notableworks = 'ಆಂಗ್ಲ ಕವಿತಾವಳಿ,' 'ಟ್ರಾಕ್ಸ್ ಫಾರ್ ಥಿಂಕರ್ಸ್'
| influences  = 
| influenced  =
| spouse     = ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು
| children   = ೩ ಜನ ಮಕ್ಕಳೂ ಪ್ಲೇಗ್ ಮಹಾಮಾರಿಯಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.
| signature   = 
| website     = 
}}

'''ಹಟ್ಟಿಯಂಗಡಿ ಪರಮೇಶ್ವರಯ್ಯ ನಾರಾಯಣರಾಯರು''' &lt;ref&gt;[https://www.prajavani.net/article/ನಾರಾಯಣ-ರಾಯರ-‘ಆಂಗ್ಲಕವಿತಾವಳಿ’ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆ,ನಾರಾಯಣರಾಯರ ಆಂಗ್ಲ ಕವಿತಾವಳಿ,ಮಧುಸೂಧನ, ೦೭,ಜೂನ್,೨೦೧೫]&lt;/ref&gt; (೧೮೬೩-೧೯೨೧) [[ಹೊಸಗನ್ನಡ]] ಅರುಣೋದಯ ಕಾಲದ ಮೊದಲ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. [[ಆಂಗ್ಲ]] [[ಕವನ]]ಗಳನ್ನು [[ಕನ್ನಡ]]ಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿ ಹೊಸಗನ್ನಡದ [[ನವೋದಯ]]ಕ್ಕೆ ಅಡಿಗಲ್ಲು ಹಾಕಿದವರು.&lt;ref&gt;http://www.ijcrt.org/papers/IJCRT1704274.pdf&lt;/ref&gt; ೧೮೬೩ [[ಫೆಬ್ರವರಿ]] ೧೧ ರಂದು [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನ]]ಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. [[ಕಾರ್ಕಳ]] ಮತ್ತು [[ಮದರಾಸು]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಯಿತು. ಸರಳತೆ, ಸಾತ್ವಿಕತೆ, ಸಹಾಯ ತತ್ಪರತೆಗಳು ಇವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು. ಮಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿದರು. [[ವಕೀಲ]]ರಾಗಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಮದರಾಸಿಗೆ ತೆರಳಿ [[ಕಾನೂನು]] ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ವಕೀಲವೃತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ಅದರೊಂದಿಗೇ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟೇಟರ್ ಎಂಬ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾಮಧೇಯರಾಗಿ ಲೇಖನ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾರಣಾಂತರಗಳಿಂದ ಪತ್ರಿಕೆ [[ಮುಂಬಯಿ]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಾಗ ಇವರೂ ಮುಂಬಯಿಗೆ ತೆರಳಿ(೧೯೦೩) ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದರು.

== ಬರವಣಿಗೆ ಆರಂಭ ==
ಇವರು ತಮ್ಮ 50ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ ಬರೆವಣಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/1878/9/09_chapter4.pdf&lt;/ref&gt;  [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್]] ಪತ್ರಿಕೆ ಆರಂಭಗೊಂಡದ್ದು ಇವರ ಬರೆವಣಿಗೆಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಯಿತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ, [[ಧಾರವಾಡ]]ದ ವಾಗ್ಭೂಷಣ ಮೊದಲಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲಕವಿತಾನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸತೊಡಗಿದರು. ಇಂಥ ಅನುವಾದಗಳ ಸಂಕಲನವೇ ಇವರ ಆಂಗ್ಲಕವಿತಾವಳಿ(೧೯೧೯).
== ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯ ==
[[ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಗಳು ಇವರ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇವರ ಕನ್ನಡ ಕಥಾನಕ, [[ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ|ಕನ್ನಡಭಾಷೆ]], ಅದರ ಶಬ್ದಸಂಪತ್ತುಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾಡಿದ ಮೌಲಿಕ ವಿವೇಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಶಬ್ದಗಳು ದೇಶ್ಯ, [[ಸಂಸ್ಕೃತ]]ದ [[ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವ]] ಎಂಬಿಷ್ಟೇ ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಾಕೃತ]]ದಿಂದಲೂ ಸ್ವೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ಶಬ್ದ, ಪದಗಳ ಕಡೆಗೆ ಎಲ್ಲರ ಗಮನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಈ ಎಲ್ಲ [[ಭಾಷೆ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಮರಾಠಿ]]ಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಮುಂಬಯಿಯ [[ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಇವರ [[ಭಾಷಣ]] ಬಹಳ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಇವರ [[ಮಾತೃಭಾಷೆ]] [[ಕೊಂಕಣಿ]]ಯಲ್ಲೂ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿ '''ಕೊಂಕಣೀಚೆ ಮೂಲಾದರ್ಶೋ''' (೧೯೧೭) ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜ|ಬ್ರಹ್ಮಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಇವರು [[ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ|ಗಾಯತ್ರಿಮಂತ್ರ]], [[ಭಜನೆ]]ಯ ಪದಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತಂದದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅವುಗಳನ್ನು ಸೊಗಸಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ಟ್ರಾಕ್ಸ್ ಫಾರ್ ಥಿಂಕರ್ಸ್' ಎಂಬ ಇವರ ಕಿರುಹೊತ್ತಗೆಯೂ ಈ ನಿಟ್ಟಿನದೇ ಆಗಿದೆ.

==ಕೃತಿ ರಚನೆ ==
ಇವರು ಬರೆದದ್ದು ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಮೌಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯದಾಗಿದೆ. ಇವರ ಅನುವಾದಿತ [[ಕವಿತೆ]]ಗಳಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ತ್ವವಿದೆ. ಇವರ ಆಂಗ್ಲಕವಿತಾವಳಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿ ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ ([[ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯ]]). ಇವರ [[ಗದ್ಯ]] ಲೇಖನಗಳ ಸಂಪುಟವನ್ನು [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
===ಕೃತಿಗಳು===
# ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂದೇಶದ ಸ್ತ್ರೀಯರು (೧೮೮೭) 
# ಆಂಗ್ಲ ಕವಿತಾವಳಿ (೧೯೧೯)
# ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟು (೧೯೧೯)
# ಕನ್ನಡ ಕಥಾನಕ (೧೯೧೯)
# ಕನ್ನಡ ಕವಿತೆಯ ಭವಿತವ್ಯ
# ಬ್ರಾಹ್ಮ ಗೀತಾ
# ನಲವತ್ಮೂರು ಹಾಡುಗಳು
# ಕೊಂಕಣಿ ಶಬ್ದಾಂ ಸಂಸ್ಕೃತಚೆ ಮೂಲ ಸಾಂಗಚೆ,(ಕೊಂಕಣಿ ೧೯೧೮)
# Etymological glossary of southern Konkani (English)

==ನಿಧನ==
ಹಟ್ಟಿಯಂಗಡಿ ನಾರಾಯಣರಾಯರು ೧೯೨೧ [[ಜೂನ್]] ೧೭ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
# [http://wikiedit.org/India/Kundapura/263075/ ಹಟ್ಟಿ ಅಂಗಡಿ/ಹತ್ತಂಗಡಿ,ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲ್ಲೂಕು, ಕುಂದಾಪುರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210518014204/http://wikiedit.org/India/Kundapura/263075/ |date=2021-05-18 }}
# [https://www.go2india.in/karnataka/hattiangadi.php ಹಟ್ಟಿ ಅಂಗಡಿಯ ಗಣಪತಿ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.]

{{Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಹಟ್ಟಿಯಂಗಡಿ ನಾರಾಯಣರಾಯ|ಹಟ್ಟಿಯಂಗಡಿ ನಾರಾಯಣರಾಯ}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]]
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]]</text>
      <sha1>3qyt3m79d4e3ouwj31uyz7cezqx9t0q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1374894</id>
      <parentid>1374889</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T09:54:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pavanaja</username>
        <id>5</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು */</comment>
      <origin>1374894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9365" sha1="3pdlokdujssre4w83brx7g8ckkykb8q" xml:space="preserve">{{Infobox ಸಾಹಿತಿ
| name        = ಹಟ್ಟಿ ಅಂಗಡಿ ನಾರಾಯಣರಾಯರು
| image       = 
| caption     =
| pseudonym   = 
| birthname   = ನಾರಾಯಣ
| birth_date  = [[ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೧]], [[೧೮೬೩]]
| birth_place = [[ಮಂಗಳೂರು]], [[ಮಂಗಳೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆ, (ಮದ್ರಾಸ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್)
| death_date  = [[ಜೂನ್ ೧೭]], [[೧೯೨೧]]
| death_place = [[ಮುಂಬಯಿ]], (ಬಾಂಬೆ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್)
| occupation  = ಕವಿ,ಸಾಹಿತಿ,ವಕೀಲರು, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ,ಪತ್ರಕರ್ತ,ಅನುವಾದಕಾರ, ಆಂಗ್ಲ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಉಪಸಂಪಾದಕ, ಹಸ್ತಸಾಮುದ್ರಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, 
| nationality = ಭಾರತೀಯ
| period      = 
| genre       = ಕಾಲ್ಪನಿಕ 
| subject     = ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯ ಹುಲುಸಾದ ಕವನಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯ.
| movement    = [[ನವೋದಯ ಸಾಹಿತ್ಯ]]
| notableworks = 'ಆಂಗ್ಲ ಕವಿತಾವಳಿ,' 'ಟ್ರಾಕ್ಸ್ ಫಾರ್ ಥಿಂಕರ್ಸ್'
| influences  = 
| influenced  =
| spouse     = ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು
| children   = ೩ ಜನ ಮಕ್ಕಳೂ ಪ್ಲೇಗ್ ಮಹಾಮಾರಿಯಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.
| signature   = 
| website     = 
}}

'''ಹಟ್ಟಿಯಂಗಡಿ ಪರಮೇಶ್ವರಯ್ಯ ನಾರಾಯಣರಾಯರು''' &lt;ref&gt;[https://www.prajavani.net/article/ನಾರಾಯಣ-ರಾಯರ-‘ಆಂಗ್ಲಕವಿತಾವಳಿ’ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆ,ನಾರಾಯಣರಾಯರ ಆಂಗ್ಲ ಕವಿತಾವಳಿ,ಮಧುಸೂಧನ, ೦೭,ಜೂನ್,೨೦೧೫]&lt;/ref&gt; (೧೮೬೩-೧೯೨೧) [[ಹೊಸಗನ್ನಡ]] ಅರುಣೋದಯ ಕಾಲದ ಮೊದಲ ಕವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. [[ಆಂಗ್ಲ]] [[ಕವನ]]ಗಳನ್ನು [[ಕನ್ನಡ]]ಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಿ ಹೊಸಗನ್ನಡದ [[ನವೋದಯ]]ಕ್ಕೆ ಅಡಿಗಲ್ಲು ಹಾಕಿದವರು.&lt;ref&gt;http://www.ijcrt.org/papers/IJCRT1704274.pdf&lt;/ref&gt; ೧೮೬೩ [[ಫೆಬ್ರವರಿ]] ೧೧ ರಂದು [[ಮಂಗಳೂರು|ಮಂಗಳೂರಿನ]]ಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. [[ಕಾರ್ಕಳ]] ಮತ್ತು [[ಮದರಾಸು]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಯಿತು. ಸರಳತೆ, ಸಾತ್ವಿಕತೆ, ಸಹಾಯ ತತ್ಪರತೆಗಳು ಇವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು. ಮಂಗಳೂರಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿದರು. [[ವಕೀಲ]]ರಾಗಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆಯಿಂದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಮದರಾಸಿಗೆ ತೆರಳಿ [[ಕಾನೂನು]] ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ವಕೀಲವೃತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ಅದರೊಂದಿಗೇ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟೇಟರ್ ಎಂಬ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅನಾಮಧೇಯರಾಗಿ ಲೇಖನ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಕಾರಣಾಂತರಗಳಿಂದ ಪತ್ರಿಕೆ [[ಮುಂಬಯಿ]]ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಾಗ ಇವರೂ ಮುಂಬಯಿಗೆ ತೆರಳಿ(೧೯೦೩) ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿದರು.

== ಬರವಣಿಗೆ ಆರಂಭ ==
ಇವರು ತಮ್ಮ 50ನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಕನ್ನಡ]]ದಲ್ಲಿ ಬರೆವಣಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿದರು.&lt;ref&gt;https://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/1878/9/09_chapter4.pdf&lt;/ref&gt;  [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪರಿಷತ್]] ಪತ್ರಿಕೆ ಆರಂಭಗೊಂಡದ್ದು ಇವರ ಬರೆವಣಿಗೆಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಯಿತು. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಸ್ವದೇಶಾಭಿಮಾನಿ, [[ಧಾರವಾಡ]]ದ ವಾಗ್ಭೂಷಣ ಮೊದಲಾದ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲಕವಿತಾನುವಾದವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸತೊಡಗಿದರು. ಇಂಥ ಅನುವಾದಗಳ ಸಂಕಲನವೇ ಇವರ ಆಂಗ್ಲಕವಿತಾವಳಿ(೧೯೧೯).
== ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯ ==
[[ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಗಳು ಇವರ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯ ವಿಷಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇವರ ಕನ್ನಡ ಕಥಾನಕ, [[ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆ|ಕನ್ನಡಭಾಷೆ]], ಅದರ ಶಬ್ದಸಂಪತ್ತುಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಮಾಡಿದ ಮೌಲಿಕ ವಿವೇಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಕನ್ನಡ ಶಬ್ದಗಳು ದೇಶ್ಯ, [[ಸಂಸ್ಕೃತ]]ದ [[ತತ್ಸಮ-ತದ್ಭವ]] ಎಂಬಿಷ್ಟೇ ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಾಕೃತ]]ದಿಂದಲೂ ಸ್ವೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ಶಬ್ದ, ಪದಗಳ ಕಡೆಗೆ ಎಲ್ಲರ ಗಮನವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಈ ಎಲ್ಲ [[ಭಾಷೆ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಮರಾಠಿ]]ಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಮುಂಬಯಿಯ [[ಏಷ್ಯಾಟಿಕ್ ಸೊಸೈಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಇವರ [[ಭಾಷಣ]] ಬಹಳ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಇವರ [[ಮಾತೃಭಾಷೆ]] [[ಕೊಂಕಣಿ]]ಯಲ್ಲೂ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಿ '''ಕೊಂಕಣೀಚೆ ಮೂಲಾದರ್ಶೋ''' (೧೯೧೭) ಎಂಬ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಬ್ರಹ್ಮ ಸಮಾಜ|ಬ್ರಹ್ಮಸಮಾಜ]]ದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದ ಇವರು [[ಗಾಯತ್ರಿ ಮಂತ್ರ|ಗಾಯತ್ರಿಮಂತ್ರ]], [[ಭಜನೆ]]ಯ ಪದಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ತಂದದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ ಅವುಗಳನ್ನು ಸೊಗಸಾಗಿ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. 'ಟ್ರಾಕ್ಸ್ ಫಾರ್ ಥಿಂಕರ್ಸ್' ಎಂಬ ಇವರ ಕಿರುಹೊತ್ತಗೆಯೂ ಈ ನಿಟ್ಟಿನದೇ ಆಗಿದೆ.

==ಕೃತಿ ರಚನೆ ==
ಇವರು ಬರೆದದ್ದು ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಮೌಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಸತ್ತ್ವದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯದಾಗಿದೆ. ಇವರ ಅನುವಾದಿತ [[ಕವಿತೆ]]ಗಳಿಗೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ತ್ವವಿದೆ. ಇವರ ಆಂಗ್ಲಕವಿತಾವಳಿಯ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರತಿ ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿದೆ ([[ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯ]]). ಇವರ [[ಗದ್ಯ]] ಲೇಖನಗಳ ಸಂಪುಟವನ್ನು [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ.
===ಕೃತಿಗಳು===
# ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಿಂದೂದೇಶದ ಸ್ತ್ರೀಯರು (೧೮೮೭) 
# ಆಂಗ್ಲ ಕವಿತಾವಳಿ (೧೯೧೯)
# ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಕನ್ನಡ ನಿಘಂಟು (೧೯೧೯)
# ಕನ್ನಡ ಕಥಾನಕ (೧೯೧೯)
# ಕನ್ನಡ ಕವಿತೆಯ ಭವಿತವ್ಯ
# ಬ್ರಾಹ್ಮ ಗೀತಾ
# ನಲವತ್ಮೂರು ಹಾಡುಗಳು
# ಕೊಂಕಣಿ ಶಬ್ದಾಂ ಸಂಸ್ಕೃತಚೆ ಮೂಲ ಸಾಂಗಚೆ,(ಕೊಂಕಣಿ ೧೯೧೮)
# Etymological glossary of southern Konkani (English)

==ನಿಧನ==
ಹಟ್ಟಿಯಂಗಡಿ ನಾರಾಯಣರಾಯರು ೧೯೨೧ [[ಜೂನ್]] ೧೭ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;
==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು==
# [http://wikiedit.org/India/Kundapura/263075/ ಹಟ್ಟಿ ಅಂಗಡಿ/ಹತ್ತಂಗಡಿ,ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ತಾಲ್ಲೂಕು, ಕುಂದಾಪುರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210518014204/http://wikiedit.org/India/Kundapura/263075/ |date=2021-05-18 }}

{{Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಹಟ್ಟಿಯಂಗಡಿ ನಾರಾಯಣರಾಯ|ಹಟ್ಟಿಯಂಗಡಿ ನಾರಾಯಣರಾಯ}}

{{Refimprove}}
{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]]
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತಿಗಳು]]</text>
      <sha1>3pdlokdujssre4w83brx7g8ckkykb8q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಕೆ. ಅಣ್ಣಾಮಲೈ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139561</id>
    <revision>
      <id>1374895</id>
      <parentid>1342957</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T11:05:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>TamizhanEditor</username>
        <id>88342</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1374895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16395" sha1="175gygeto8mp8ecaqrovw3vm4ogtl9m" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = ಕೆ. ಅಣ್ಣಾಮಲೈ
| image               = K. Annamalai at padayatra.jpg
| imagesize           = 220px
| alt                 = 
| caption             = 
| birth_name          = ಕುಪ್ಪುಸಾಮಿ ಅಣ್ಣಾಮಲೈ
| birth_date          = {{birth date and age|1984|06|04|df=y}}&lt;ref&gt;{{cite book|date=8 July 2021|title=தமிழக பாஜக தலைவராக அண்ணாமலை நியமனம்|url=https://www.hindutamil.in/news/tamilnadu/690794-annamalai-appointed-bjp-leader.html|publisher=இந்து தமிழ் திசை}}&lt;/ref&gt;
| birth_place         = [[ಕರೂರ್]], [[ತಮಿಳುನಾಡು]], ಭಾರತ
| nationality         =
| citizenship         = 
| education           = [[Bachelor of Engineering]], &lt;br&gt; [[Master of Business Administration]]
| alma_mater          = [[PSG College of Technology]] &lt;br&gt; [[Indian Institute of Management Lucknow]]
| occupation          = {{hlist|ಮಾಜಿ ಐಪಿಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಿ|ರಾಜಕಾರಣಿ|ಕೃಷಿಕ}}
| party               = [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]]
| spouse              = ಅಕಿಲ ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್
| children            = 2
| relations           = 
| office              = ೮ನೇ ರಾಜ್ಯಾಧ್ಯಕ್ಷರು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] ತಮಿಳುನಾಡು 
| term_start          = 15 ಜುಲೈ 2021
| predecessor         = [[ಎಲ್. ಮುರುಗನ್]]
| office1             = ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] ತಮಿಳುನಾಡು
| term_start1         = 29 ಆಗಸ್ಟ್ 2020
| term_end1           = 14 ಜುಲೈ 2021
| parents             = ಕುಪ್ಪುಸಾಮಿ {{small|(ತಂದೆ)}}, ಪರಮೇಶ್ವರಿ {{small|(ತಾಯಿ)}}
}}

'''ಕೆ. ಅಣ್ಣಾಮಲೈ''' (ಜನನ: 4 ಜೂನ್ 1984) ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ್ ಸೇವಾ (ಐಪಿಎಸ್) ಅಧಿಕಾರಿ. ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡಿನಿಂದ ಬರುವವರು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ (ಬಿಜೆಪಿ) ತಮಿಳುನಾಡು ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಐಪಿಎಸ್ ಕರಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅವರು, ಅಪರೂಪದ ಧೈರ್ಯ, ಬದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ನಿರ್ವಹಣಾ ಶೈಲಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಪರಾಧ ದಂಧೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಧೈರ್ಯವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕಪಟವಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕಠಿಣ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ಅಪರಾಧ ನಿಯಂತ್ರಣದ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರುದ್ಧ ತೋರಿದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಮನೋಭಾವಿತನದ ಕಾರಣ ಅವರನ್ನು &quot;ಸಿಂಗಂ ಅಣ್ಣಾಮಲೈ&quot; ಎಂದೇ ಜನರು ಬರೆದಿದ್ದರು. 

ಐಪಿಎಸ್ ಸೇವೆಯಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಅವರು, ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು, ಯುವಜನತೆಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಲು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಪೂರಕವಾಗಲು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ, ಶಿಸ್ತಿನ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಅಭಿಮತಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರ ಧೈರ್ಯ, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ, ರಾಷ್ಟ್ರನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ತಮಿಳು ಜನತೆಯ ಹಿತದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಇರುವ ಬದ್ಧತೆಯು ಅವರನ್ನು ವಿಶೇಷ ನಾಯಕನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದೆ. ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಬಿಜೆಪಿಯ ಅಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಪಕ್ಷವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಮಾಜಮುಖಿ ಸೇವೆ, ಯುವಕರ ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಿಂತನೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಜನಾಧಾರವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.&lt;ref&gt;{{cite news |title=ಕೆ ಅಣ್ಣಾಮಲೈಗೆ 'ಝೆಡ್' ಶ್ರೇಣಿ ಭದ್ರತೆ: 'ಸಿಂಗಂ' ಕಾವಲಿಗೆ 33 ಕಮಾಂಡೋಗಳು |url=https://vijaykarnataka.com/news/chennai/tamil-nadu-bjp-chief-k-annamalai-gets-z-category-security-with-33-commandos-to-provide-protection/articleshow/96963852.cms |accessdate=3 February 2023 |work=Vijay Karnataka |language=kn}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/ex-ips-officer-annamalai-kuppusamy-appointed-karnataka-bjp-vice-president20200829224151/|title=Ex-IPS officer Annamalai Kuppusamy appointed Karnataka BJP vice president|date=29 அகத்து 2020|publisher=ANI news|access-date=|archive-date=2022-11-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20221125091157/https://www.aninews.in/news/national/general-news/ex-ips-officer-annamalai-kuppusamy-appointed-karnataka-bjp-vice-president20200829224151/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.businessworld.in/article/Ex-IPS-officer-Annamalai-Kuppusamy-appointed-Karnataka-BJP-vice-president-/30-08-2020-314454/|title=Ex-IPS Officer Annamalai Kuppusamy Appointed Karnataka BJP Vice President|date=29 அகத்து 2020|publisher=businessworld|access-date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Correspondent |first1=Special |title=Annamalai appointed Tamil Nadu BJP State president |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/annamalai-appointed-tamil-nadu-bjp-state-president/article35219941.ece |access-date=2 February 2023 |work=The Hindu |date=8 July 2021 |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.dinamani.com/latest-news/sub-latest-news/2021/jul/08/annamalai-appointed-tamil-nadu-bjp-leader-3656394.html|title=தமிழ்நாடு பாஜக தலைவராக அண்ணாமலை நியமனம்|date=8 சூலை 2021|publisher=தினமணி}}&lt;/ref&gt;

== ಜನನ ಹಾಗೂ ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿನ್ನಲೆ ==
ಅಣ್ಣಾಮಲೈರವರು ೪ ಜೂನ್ ೧೯೮೪ರಂದು ಕರೂರಿನ ಚಿನ್ನಾಥಪುರಂನ ಪಕ್ಕದ ಸೊಕ್ಕಂಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೈತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೊಂಗು ಪ್ರವಾಹ ಕೌಂಟರ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು.&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://www.livemint.com/news/india/meet-k-annamalai-the-youngest-president-tamil-nadu-bjp-ever-11625761349905.html|title=Meet K Annamalai, the youngest Tamil Nadu BJP president ever|date=8 july 2021|publisher=livemint}}&lt;/ref&gt; ಇವರ ತಂದೆಯ ಹೆಸರು ಕುಪ್ಪುಸ್ವಾಮಿ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ  ಪರಮೇಶ್ವರಿ. ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಅವರು ಅಕಿಲಾ ಸ್ವಾಮಿನಾಥನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.

== ಶಿಕ್ಷಣ ==
ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕರೂರ್ ಮತ್ತು ನಾಮಕ್ಕಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕೊಯಮತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು. ಸಾ ಕಂ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಅವರು ಮೆಕ್ಯಾನಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ತನ್ನ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್ (MBA) ಅನ್ನು ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ಲಕ್ನೋದಿಂದ (IIM ಲಕ್ನೋ) ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ನಂತರ ಯುಪಿಎಸ್‌ಸಿಯಲ್ಲಿ ಉತೀರ್ಣರಾಗಿ ಪೋಲೀಸ್‌ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/bluru-dcp-singam-annamalai-quits-says-ips-officers-death-made-him-re-examine-life-102539|title=B'luru DCP 'Singam' Annamalai quits, says IPS officer's death made him 're-examine' life|date=2019-05-28|website=The News Minute|language=en|access-date=2021-08-30}}&lt;/ref&gt;

== ಪೊಲೀಸ್ ವೃತ್ತಿ ==
ಅವರು ೨೦೧೧ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಪೊಲೀಸ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅವರು ೨೦೧೩ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕಾರ್ಕಳ]] ಉಪವಿಭಾಗದ ಸಹಾಯಕ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧೀಕ್ಷಕರಾಗಿ [[ಉಡುಪಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಜನವರಿ ೧, ೨೦೧೫ ರಂದು ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೬ ರವರೆಗೆ ಜಿಲ್ಲಾ ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಮುಖ್ಯ ಪೊಲೀಸ್ ವರಿಷ್ಠಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೮ ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಲಾಯಿತು.೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ದಕ್ಷಿಣ ಪೊಲೀಸ್ ಉಪ ಆಯುಕ್ತರಾಗಿ ಬಡ್ತಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/trends/bengalurus-singham-ips-officer-quits-police-force-after-seniors-death-4038521.html|title=Bengaluru’s ‘Singham’ IPS Officer Quits Police Force After Senior’s Death|website=Moneycontrol|language=en|access-date=2021-08-30}}&lt;/ref&gt;

== ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ ==
೨೦೧೯ರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪೊಲೀಸ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ತವರು ರಾಜ್ಯ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿಗೆ]] ಮರಳಿದರು. ಅವರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/india/report-bengaluru-dcp-k-annamalai-singham-of-karnataka-quits-ips-likely-to-join-politics-2754647|title=Bengaluru DCP K Annamalai, ‘Singham’ of Karnataka, quits IPS; likely to join politics|date=2019-05-28|website=DNA India|language=en|access-date=2021-08-30}}&lt;/ref&gt; ಬಳಿಕ, [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಕ ಸಂಘ]]ದ (ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್) ಸಿದ್ಧಾಂತದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾದ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರಾದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mynation.com/politics/karnataka-singham-annamalai-join-rss-start-shakha-coimbatore-ps7zjf|title=’Karnataka’s Singham’ Annamalai to join RSS and start ‘shakha’ in Coimbatore?|last=chaitanyesh.dr|website=Asianet News Network Pvt Ltd|language=en|access-date=2021-08-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/state/political-plunge-no-plans-says-annamalai-735386.html|title=Political plunge? No plans, says Annamalai|date=2019-05-22|website=Deccan Herald|language=en|access-date=2021-08-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dnaindia.com/india/report-bengaluru-dcp-k-annamalai-singham-of-karnataka-quits-ips-likely-to-join-politics-2754647|title=Bengaluru DCP K Annamalai, ‘Singham’ of Karnataka, quits IPS; likely to join politics|date=2019-05-28|website=DNA India|language=en|access-date=2021-08-30}}&lt;/ref&gt; 

ಅವರು ತಮಿಳುನಾಡು 2021 ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅರವಕುರಿಚಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋತರು.&lt;ref&gt;{{Citation|title=Ex-IPS Officer Annamalai Contest Tamil Nadu Polls In BJP Ticket From Aravakurichi|url=https://www.youtube.com/watch?v=ZNpiQoQCWq0|access-date=2021-08-30|language=ta-IN}}&lt;/ref&gt;  ತಮಿಳು ನಾಡು  ಬಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ ತಮಿಳುನಾಡು ರಾಜ್ಯ ಘಟಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಎಲ್. ಮುರುಗನ್ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವರಾದ ನಂತರ, ತೆರವಾದ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯ್ತು.&lt;ref&gt;{{cite news |title=ಕೆ ಅಣ್ಣಾಮಲೈಗೆ 'ಝೆಡ್' ಶ್ರೇಣಿ ಭದ್ರತೆ: 'ಸಿಂಗಂ' ಕಾವಲಿಗೆ 33 ಕಮಾಂಡೋಗಳು |url=https://vijaykarnataka.com/news/chennai/tamil-nadu-bjp-chief-k-annamalai-gets-z-category-security-with-33-commandos-to-provide-protection/articleshow/96963852.cms |accessdate=3 February 2023 |work=Vijay Karnataka |language=kn}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.deccanherald.com/national/south/ex-ips-officer-annamalai-sweats-it-out-in-aravakurichi-966622.html|title=Ex-IPS officer Annamalai sweats it out in Aravakurichi|date=2021-03-26|website=Deccan Herald|language=en|access-date=2021-08-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/exips-officer-singham-annamalai-is-bjp-s-new-chief-in-tamil-nadu-101625765366188.html|title=Ex-IPS officer, ‘Singham’ Annamalai, is BJP’s new chief in Tamil Nadu|date=2021-07-08|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2021-08-30}}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{Reflist}}


{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:೧೯೮೪ ಜನನ]]
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]</text>
      <sha1>175gygeto8mp8ecaqrovw3vm4ogtl9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸಂತೋಷ್ ಆನಂದ್‌ರಾಮ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>156870</id>
    <revision>
      <id>1374887</id>
      <parentid>1365896</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T07:03:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shiva Tej Patil</username>
        <id>75545</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Shiva Tej Patil [[ಸಂತೋಷ್ ಆನಂದ್ ರಾಮ್]] ಪುಟವನ್ನು [[ಸಂತೋಷ್ ಆನಂದ್‌ರಾಮ್]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಸೂಕ್ತವಾದ ಪುಟ ಶೀರ್ಷಿಕೆ</comment>
      <origin>1365896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7423" sha1="nb58i3sw5r8oegtaya6e06pet7rhroq" xml:space="preserve">{{Infobox person|name=ಸಂತೋಷ್ ಆನಂದ್ ರಾಮ್|image=|caption=|birth_name=|birth_date={{birth date and age|1985|8|15|df=y}}|birth_place=[[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]]|death_date=|death_place=|othername=|yearsactive=2006-ಪ್ರಸ್ತುತ|occupation=ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ, ಚಿತ್ರ ಸಾಹಿತಿ, ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ|spouse=ಸುರಭಿ|children=|awards=''[[ರಾಜಕುಮಾರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]'' ಕ್ಕಾಗಿ [[ಝೀ ಕನ್ನಡ]]ದಿಂದ &quot;ಹೆಮ್ಮೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕ&quot; ಪ್ರಶಸ್ತಿ}}

'''ಸಂತೋಷ್ ಆನಂದ್ ರಾಮ್''' [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ]] ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಗೀತರಚನೆಕಾರ, ಚಿತ್ರಕಥೆಗಾರ, ನಿರ್ದೇಶಕ. ಅವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಚಿತ್ರ 2014ರ ''[[ಮಿಸ್ಟರ್ ಅಂಡ್ ಮಿಸೆಸ್ ರಾಮಾಚಾರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಸ್ಟರ್ ಅಂಡ್ ಮಿಸೆಸ್ ರಾಮಾಚಾರಿ]]''. ಅವರು ''[[ರಾಜಕುಮಾರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಜಕುಮಾರ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಯುವರತ್ನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಯುವರತ್ನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ]]'' [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಾರೆ. ''ರಾಜಕುಮಾರ'' [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ]] ಬ್ಲಾಕ್ ಬಸ್ಟರ್ ಆಗಿತ್ತು.

== ವೃತ್ತಿ ==
ಅವರು ''ರಾಕಿ'' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಗೀತರಚನೆಕಾರರಾಗಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ''[[ಚಿಂಗಾರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಚಿಂಗಾರಿಗೆ]]'' ಚಿತ್ರಕಥೆ, ಸಂಭಾಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶನ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹರ್ಷ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ''[[ಅಗ್ರಜ]]'' ಮತ್ತು ''[[ಗಜಕೇಸರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಜಕೇಸರಿ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ]]'' ಸಂಭಾಷಣೆಕಾರರಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು 2014 ರಲ್ಲಿ [[ಯಶ್(ನಟ)|ಯಶ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಧಿಕಾ ಪಂಡಿತ್]] ಅಭಿನಯದ ಇಂದಸ್ಟ್ರೀ ಹಿಟ್ [[ಮಿಸ್ಟರ್ ಅಂಡ್ ಮಿಸೆಸ್ ರಾಮಾಚಾರಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಮಿಸ್ಟರ್ ಅಂಡ್ ಮಿಸಸ್ ರಾಮಾಚಾರಿ]] ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಜೊತೆಗಿನ ಅವರ ಮುಂದಿನ ಚಿತ್ರ [[ರಾಜಕುಮಾರ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಾಜಕುಮಾರ]] 24 ಮಾರ್ಚ್ 2017 ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಭಾರಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಸತತ ಎರಡು ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಹಿಟ್‌ಗಳ ಅದ್ಭುತ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ, ಅವರು [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ]] &quot;ಸ್ಟಾರ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್&quot; ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದರು.

[[ಹೊಂಬಾಳೆ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್|ಹೊಂಬಾಳೆ ಫಿಲಂಸ್]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡದ ಸ್ಟಾರ್ [[ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ಪುನೀತ್ ರಾಜ್‌ಕುಮಾರ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ''ಯುವರತ್ನ''  ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು 1 ನವೆಂಬರ್ 2018 ರಂದು ಕನ್ನಡ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವದ ನಿಮಿತ್ತ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಚಿತ್ರದ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲು ಚಾಮರಾಜನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಇಬ್ಬರು ಅಂಗವಿಕಲ ಮಕ್ಕಳು ಬಂದಿದ್ದರು. ಆನಂದ್ರಾಮ್ ಅವರಿಗೆ [[ಝೀ ಕನ್ನಡ|ಜೀ ಕನ್ನಡದ]] ಹೆಮ್ಮೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕ (ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ನಿರ್ದೇಶಕ) ''ರಾಜಕುಮಾರ''  ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು. ಇವರು 2021 ರಲ್ಲಿ ''[[ಯುವರತ್ನ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಯುವರತ್ನ]]'' ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಟಾಲಿವುಡ್‌ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು.

== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ ==
ಸಂತೋಷ್ ಆನಂದ್ರಾಮ್ ಅವರು [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕದ]] [[ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆ|ಉಡುಪಿ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕೋಟಾದವರು, ಆದರೂ ಅವರು [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ]] ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಸಹೋದರ ಸಾಗರ್ ಆನಂದ್ರಾಮ್ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರು ಎಜುಕೇಶನ್ ಸೊಸೈಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದರು. [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ]] ಶೇಷಾದ್ರಿಪುರಂ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು [[ಇನ್ಫೋಸಿಸ್|ಇನ್ಫೋಸಿಸ್‌ಗೆ]] ನೇಮಕಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಸುರಭಿಯವರನ್ನು 21 ಫೆಬ್ರವರಿ 2018 ರಂದು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Director Santhosh Ananddram Interview |url=http://namcinema.com/nam-cinema-exclusive/director-santhosh-ananddram-interview/ |website=Nam Cinema}}&lt;/ref&gt;

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==

* {{Imdb name|7012390|Santhosh Ananddram}}
* [https://www.facebook.com/santosh.ya.3 Official Facebook Page]
* [http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/Sandalwoods-debutant-directors/photostory/45522292.cms Sandalwood's debutant directors]
* [http://namcinema.com/nam-cinema-exclusive/director-santhosh-ananddram-interview/ Interview with Santhosh]

{{Interwikineeded}}
[[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಥೆಗಾರರು]]
[[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]]</text>
      <sha1>nb58i3sw5r8oegtaya6e06pet7rhroq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶ ದಿನ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>174601</id>
    <revision>
      <id>1374881</id>
      <parentid>1361772</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T03:25:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mallikarjunasj</username>
        <id>11080</id>
      </contributor>
      <comment>no more Stub has adequate data</comment>
      <origin>1374881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7470" sha1="ehf6bp242heaav1e23jztt3w9hrvpix" xml:space="preserve">{{Infobox holiday
| type          = 
| holiday_name  = ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶ (ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ) ದಿನ
| date          = ಜೂನ್ ೨೯
| image         = 
| alt           = 
| official_name = 
| nickname      = 
| observedby    = 
| litcolor      = 
| significance  = [[ಪ್ರಶಾಂತ ಚಂದ್ರ ಮಹಾಲನೊಬಿಸ್|ಪ್ರೊ. ಪ್ರಸಂತ ಚಂದ್ರ ಮಹಾಲನೋಬಿಸ್]] ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ
| celebrations  = 
| begins        = ೨೦೦೭
| ends          = 
| weekday       = 
| month         = ಜೂನ್
| scheduling    = 
| duration      = 
| frequency     = ವಾರ್ಷಿಕ
| firsttime     = ೨೦೦೭
| startedby     = ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ
| relatedto     = ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ
| image_size    = 
| imagesize     = 
| caption       = 
| longtype      = 
| observances   = 
| week_ordinal  = 
| date2023      = 
| date2022      = 
| date2020      = 
| mdy           = 
| lasttime      = ೨೦೨೪
| date2021      = 
}}
=== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶ (ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ) ದಿನ ===
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ '''[[ಜೂನ್ ೨೯|ಜೂನ್  ತಿಂಗಳ]]''' '''[[ಜೂನ್ ೨೯|೨೯]]''' ನೇ ತಾರೀಖನ್ನು &quot;ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶ ದಿನ&quot;ವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಯೋಜಕ [[ಪ್ರಶಾಂತ ಚಂದ್ರ ಮಹಾಲನೊಬಿಸ್|ಪ್ರೊ. (ದಿವಂಗತ) ಪ್ರಸಂತ ಚಂದ್ರ ಮಹಾ'''ಲನೋಬಿಸ್''']] ಅವರ ಜನ್ಮದಿನದ ಅಂಗವಾಗಿ ಈ ಆಚರಣೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.  ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ಈ ದಿನವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ದಿನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ ಜೂನ ೦೫, ೨೦೦೭ರ ಗೆಜೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Statistics day |url=https://www.mospi.gov.in/statistics-day |url-status=live |access-date=03/06/2025 |website=Ministry of Statistics &amp; Programme Implementation}}&lt;/ref&gt;. ಮಹಾಲನೋಬಿಸ್ ಅವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ]]ವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವಾಗಿ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು.

== ಉದ್ದೇಶ ==
ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ, ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಈ ದಿನವನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ವಿಷಯಗಳ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ದಿನವು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ-ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಡೇಟಾ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಪ್ರೊ. ಮಹಾಲನೋಬಿಸ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆ ಹಾಗೂ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಒಂದು ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

== ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು ==

=== ೨೦೨೪ ===
೨೦೨೪ ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ದಿನದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ '''&quot;ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಡೇಟಾದ ಬಳಕೆ&quot;''' ಆಗಿತ್ತು.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |date=29 JUN 2024 |title=18 ನೇ &quot;ದತ್ತಾಂಶ ದಿನ&quot; ವನ್ನು ಇಂದು &quot;ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ದತ್ತಾಂಶ (ಡೇಟಾ) ದ ಬಳಕೆ&quot; ಎಂಬ ವಿಷಯದೊಂದಿಗೆ ಆಚರಿಸಲಾಯಿತು |url=https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2029227 |url-status=live |access-date=03/06/2025 |agency=Press Information Bureau (PIB), GOI}}&lt;/ref&gt; ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮವು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಮೂಲಕ ಪುರಾವೆ ಆಧಾರಿತ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವತ್ತ ಗಮನ ಹರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ಜಾಗತಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕ ಶ್ರೀ ಲೂಯಿಸ್ ಫೆಲಿಪೆ ಲೋಪೆಜ್-ಕಾಲ್ವಾ ಅವರು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಲು [[ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜನಾ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯ|ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಅನುಷ್ಠಾನ ಸಚಿವಾಲಯ]]  (MOSPI) [https://esankhyiki.mospi.gov.in ಇ-ಸಾಂಖ್ಯಿಕಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250601202313/https://esankhyiki.mospi.gov.in/ |date=2025-06-01 }} ಎಂಬ ಹೊಸ ದತ್ತಾಂಶ ಜಾಲತಾಣ (ಡೇಟಾ ಪೋರ್ಟಲ್) ವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ:

# ಡೇಟಾ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್ – ವಿವಿಧ ಅಂಕಿಅಂಶ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
# ಮ್ಯಾಕ್ರೋ ಸೂಚಕಗಳು – ಸಮಯ ಸರಣಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಫಿಲ್ಟರ್, ದೃಶ್ಯೀಕರಣ ಮತ್ತು API ಮೂಲಕ ಡೌನ್ಲೋಡ್ ಮಾಡುವ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
&lt;references /&gt;

== ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==

# [https://esankhyiki.mospi.gov.in/ ಇ-ಸಾಂಖ್ಯಿಕಿ ದತ್ತಾಂಶ ಜಾಲತಾಣ (ಡೇಟಾ ಪೋರ್ಟಲ್)]{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}


[[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಾಚರಣೆಗಳು]]</text>
      <sha1>ehf6bp242heaav1e23jztt3w9hrvpix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸದಸ್ಯ:ಗಣೇಶ್ ಎಂ/ನನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಪುಟ</title>
    <ns>2</ns>
    <id>179308</id>
    <revision>
      <id>1374877</id>
      <parentid>1374831</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T17:23:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಗಣೇಶ್ ಎಂ</username>
        <id>88310</id>
      </contributor>
      <origin>1374877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14752" sha1="0p2q0h207kbr1v1z7etk1bt42ln2df6" xml:space="preserve">ಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕದ್ರಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಎಂಬವರು ತಮ್ಮ ಅಪಾರವಾದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದರು. ಇವರು ಬಹಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರಾಗಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಕೂಡುಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಐದು ಜನ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಎಲ್ಲರೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ವ್ಯವಸಾಯ ಹಾಗೂ ಮನೆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಾರ್ಷಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದಿಂದಲೇ ಹಣತೆ ಬರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ದೀಪವನ್ನು ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದವರೇ ದೀಪ ಹಚ್ಚ ಬೇಕೆಂದು ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅಭಯ ಇದೆ ಎಂದು ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಟು. ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ಮೊದಲ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈಗ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್  ಕುಟುಂಬದ ಭಾಸ್ಕರ್ ಬಿಸಿ ರೋಡು ದೀಪೊತ್ಸವದ ದಿನ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಅಪಾರ ದೈವ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ದೈವಗಳಾದ ಮಹಿಷಾಂದಾಯ, ಮರುಳ ಧೂಮಾವತಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಜುಮಾದಿ, ಬಂಟ, ರಾವು ಗುಲಿಗ ಹಾಗೂ ಮನೆಯೊಳಗೇನೇ ಆರಾಧಿಸುವಂತಹ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟಂಬದ ನಡುವೆ  ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿದೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ  ಕ್ಲಪ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಗೌರವ ಈ ಕುಟುಂಬಕಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಬಳಿ ಸೇವೆಗೆ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಮೊದಲು ಅಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ತುರತುರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಯಂಕಾಲದ ತಿಂಡಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಕಡೆದು ಕಡುಬು ಮಾಡಿ ಒಲೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು ಆದರೆ ಕಡಬು ಬೇಯಿಸುವಷ್ಟು ಸಮಯ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲರೂ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು 10 ರಿಂದ 15 km ನಡೆದು ಸಾಯಂಕಾಲದ ಮೊದಲು ಹಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಸುತ್ತಲಿಟ್ಟು ಕತ್ತಲಾಗುತ್ತಲೇ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪೂರ್ತಿ ಹಚ್ಚಿದ ಹಣತೆ ಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಇವರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಸೇವೆಗೆ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ಕೋಟಿಮುಲ್ಯ ಸಂಸಾರವನ್ನು ದೇವರ ಬಲಿಸೇವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರೆದು ಈ ರೀತಿ  ಅಭಯ ನೀಡುತ್ತಾರೆ &quot;ಅವಸರವಸರವಾಗಿ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು ತನ್ನ ಸೇವೆಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಚುತಿ ಬಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬ ಹೆಣ್ಣು ಸಂಸಾರವು ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯಲಿ&quot; ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಅಭಯ ನೀಡಿದ ಕಾರಣ ಅಂದಿನಿಂದ ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣದಲ್ಲಿ ಈ 4 ಮಂದಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ಮದುವೆಯಾದಾಗ ಆಯಾ ಊರಿನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂಜನ್ ಸೇರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬರಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ತವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬಾರಬೈಲಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬಾರಬೈಲ್ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಸಂಸಾರವು ಅವಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿತು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಅಪರಿಮಿತ ದೈವಭಕ್ತ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಹಾಗೂ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಅತೀವ ಶೇಂದಿ ಕುಡಿಯುವಂತಹ ದೌರ್ಬಲ್ಯವು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದ ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಕುಡಿಯುವ ಚಟಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವೊಂದು ಕಾಗದ ರುಜುವಾತು ಇಲ್ಲದೆ ಅಡವಿಡಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಾಪಸ್ ಅಡವಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದರು. ಸಾಲಕೊಟ್ಟ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಮುದಾಯದ ಹಣ ತೀರಿಸಲು ತಮ್ಮ ಮನೆ, ದೈವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಿದರು ದೈವಗಳ ಮೊಗ ಕಟ್ಸಲೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಆಸ್ತಿ ಪಡ್ಕೊಂಡವರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಬಾವಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಹಾಗೂ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಆ ಕಾಲದ ಭವ್ಯ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂತಾನದವರು ಬೀದಿ ಪಾಲಾದರು. ತದ ನಂತರ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ನ  ಅನಂತಾಚಾರ್ರವರ ಪೂರ್ವಜರ ಬನದಲ್ಲಿ ನಾಗನ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾದಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ದನಿಕರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಎಲ್ಲಾ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹತಾಶರಾಗಿ ಜೀವನದ ಕೊನೆ ಉಸಿರೆಳೆದರು. ಕೊರತಿ ಎನ್ನುವ ದೈವ ಮಾತ್ರ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯ ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಇತ್ತು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆ ತಾಯಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಔತಣವಿರಲಿ ಸಂಭ್ರಮವಿರಲಿ ಸುಖ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಈ ಅಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆ ಸುಖ ಶಾಂತಿ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ತಲೆಮಾರುಗಳು ಉರುಳಿದಾಗ ಕೆಲವರು ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾದರು, ಕೆಲವರು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾಗಿದ್ದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರ (ಕೂಸಮ್ಮರವರ ತಾಯಿ, ಬಾರಬೈಲ್ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ದರಾದ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಅಜ್ಜಿ) ಅಮ್ಮನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರು ನಾಲ್ಕು ಜನ ಮಕ್ಕಳು, ಮೂರು ಹೆಣ್ಣು ಒಂದು ಗಂಡು. ಇವರ ಅಪ್ಪ ಗಂಗೂ ಮೂಲ್ಯದಿಯ ಅಕ್ಕಂದಿರನೆಲ್ಲ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊರಿನ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಿತಿವಂತರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು, ಆದರೆ ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯನ್ನು ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕದ್ರಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕಿರಿಯ ಮಗನಾದ ಬಾಬು ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೋರ್ಟ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅತ್ತಾವರದ ಬಾಬುಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆ ಕಿರಿ ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇವರು ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಗಂಡನಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಬಿದ್ದು ತದನಂತರ ಶ್ರಮದಾಯಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆಗದೆ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಮೂರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ವೆಂಕಮ್ಮರನ್ನು ಬಾಳ ಕಳವಾರಿನ ಕೃಷಿಕರಾದ ರಾಮ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳದ ಬಿರ್ಮನ ಬಂಗೇರರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಕಲ್ಯಾಣಿಯನ್ನು ಮುಂಬಾಯಿಯ (ಆಗಿನ ಬೊಂಬಾಯಿ)  ಐತಪ್ಪ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮ ರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳಕ್ಕೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೂ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಷಿತ ಬ್ರಾಮಣರ ಮನೆಯ ಬಾಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. ಮನೆ ದೈವ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಬದಲಿಸುವಾಗ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಂಡುಹೊಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯ ಮಗಳನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ 1962ರಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ನ  ತೋಮಸ್ ಗಾರ್ಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಸಮ್ಮದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ತುಂಬು ಸಂಸಾರದೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಅದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನ ಅಜೀರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯರ ವಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅನಂತಾಚಾರ್ರವರ ಬನದಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಪೂರ್ವಜರು ಹಾಕಿದ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು.</text>
      <sha1>0p2q0h207kbr1v1z7etk1bt42ln2df6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1374891</id>
      <parentid>1374877</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T08:07:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ಗಣೇಶ್ ಎಂ</username>
        <id>88310</id>
      </contributor>
      <origin>1374891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17767" sha1="jqngvtbxydgncbg4ljzahl2j2tkg1p2" xml:space="preserve">ಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕದ್ರಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಎಂಬವರು ತಮ್ಮ ಅಪಾರವಾದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದರು. ಇವರು ಬಹಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರಾಗಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಕೂಡುಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಐದು ಜನ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಎಲ್ಲರೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ವ್ಯವಸಾಯ ಹಾಗೂ ಮನೆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಾರ್ಷಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದಿಂದಲೇ ಹಣತೆ ಬರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ದೀಪವನ್ನು ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದವರೇ ದೀಪ ಹಚ್ಚ ಬೇಕೆಂದು ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅಭಯ ಇದೆ ಎಂದು ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಟು. ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ಮೊದಲ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈಗ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್  ಕುಟುಂಬದ ಭಾಸ್ಕರ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ದೀಪೊತ್ಸವದ ದಿನ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಅಪಾರ ದೈವ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ದೈವಗಳಾದ ಮಹಿಷಾಂದಾಯ, ಮರುಳ ಧೂಮಾವತಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಜುಮಾದಿ, ಬಂಟ, ರಾಹು ಗುಲಿಗ ಹಾಗೂ ಮನೆಯೊಳಗೇನೇ ಆರಾಧಿಸುವಂತಹ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. 
ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟಂಬದ ನಡುವೆ  ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿದೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ  ಕ್ಲಪ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಗೌರವ ಈ ಕುಟುಂಬಕಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಬಳಿ ಸೇವೆಗೆ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಮೊದಲು ಅಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ತುರತುರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಯಂಕಾಲದ ತಿಂಡಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಕಡೆದು ಕಡುಬು ಮಾಡಿ ಒಲೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು ಆದರೆ ಕಡಬು ಬೇಯಿಸುವಷ್ಟು ಸಮಯ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲರೂ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು 10 ರಿಂದ 15 km ನಡೆದು ಸಾಯಂಕಾಲದ ಮೊದಲು ಹಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಸುತ್ತಲಿಟ್ಟು ಕತ್ತಲಾಗುತ್ತಲೇ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪೂರ್ತಿ ಹಚ್ಚಿದ ಹಣತೆ ಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಇವರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಸೇವೆಗೆ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಸಂಸಾರವನ್ನು ದೇವರ ಬಲಿಸೇವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರೆದು ಈ ರೀತಿ  ಅಭಯ ನೀಡುತ್ತಾರೆ &quot;ಅವಸರವಸರವಾಗಿ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು ತನ್ನ ಸೇವೆಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಚುತಿ ಬಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬ ಹೆಣ್ಣು ಸಂಸಾರವು ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯಲಿ&quot; ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಅಭಯ ನೀಡಿದ ಕಾರಣ ಅಂದಿನಿಂದ ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣದಲ್ಲಿ ಈ 4 ಮಂದಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ಮದುವೆಯಾದಾಗ ಆಯಾ ಊರಿನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂಜನ್ ಸೇರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬರಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ತವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬಾರಬೈಲಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬಾರಬೈಲ್ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಸಂಸಾರವು ಅವಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿತು. 
ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಅಪರಿಮಿತ ದೈವಭಕ್ತ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಹಾಗೂ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಅತೀವ ಶೇಂದಿ ಕುಡಿಯುವಂತಹ ದೌರ್ಬಲ್ಯವು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದ ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಕುಡಿಯುವ ಚಟಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವೊಂದು ಕಾಗದ ರುಜುವಾತು ಇಲ್ಲದೆ ಅಡವಿಡಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಾಪಸ್ ಅಡವಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದರು. ಸಾಲಕೊಟ್ಟ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಮುದಾಯದ ಹಣ ತೀರಿಸಲು ತಮ್ಮ ಮನೆ, ದೈವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಿದರು ದೈವಗಳ ಮೊಗ ಕಟ್ಸಲೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಆಸ್ತಿ ಪಡ್ಕೊಂಡವರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಬಾವಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಹಾಗೂ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಆ ಕಾಲದ ಭವ್ಯ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂತಾನದವರು ಬೀದಿ ಪಾಲಾದರು. 
ತದ ನಂತರ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ನ  ಅನಂತಾಚಾರ್ರವರ ಪೂರ್ವಜರ ಬನದಲ್ಲಿ ನಾಗನ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾದಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಧನಿಕರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಎಲ್ಲಾ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹತಾಶರಾಗಿ ಜೀವನದ ಕೊನೆ ಉಸಿರೆಳೆದರು. ಕೊರತಿ ಎನ್ನುವ ದೈವ ಮಾತ್ರ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯ ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಇತ್ತು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆ ತಾಯಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಔತಣವಿರಲಿ ಸಂಭ್ರಮವಿರಲಿ ಸುಖ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಈ ಅಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆ ಸುಖ ಶಾಂತಿ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ತಲೆಮಾರುಗಳು ಉರುಳಿದಾಗ ಕೆಲವರು ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾದರು, ಕೆಲವರು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾಗಿದ್ದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರ (ಕೂಸಮ್ಮರವರ ತಾಯಿ, ಬಾರಬೈಲ್ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ದರಾದ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಅಜ್ಜಿ) ಅಮ್ಮನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರು ನಾಲ್ಕು ಜನ ಮಕ್ಕಳು, ಮೂರು ಹೆಣ್ಣು ಒಂದು ಗಂಡು. ಇವರ ಅಪ್ಪ ಗಂಗೂ ಮೂಲ್ಯದಿಯ ಅಕ್ಕಂದಿರನೆಲ್ಲ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊರಿನ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಿತಿವಂತರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು, ಆದರೆ ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯನ್ನು ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕದ್ರಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕಿರಿಯ ಮಗನಾದ ಬಾಬು ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೋರ್ಟ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅತ್ತಾವರದ ಬಾಬುಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆ ಕಿರಿ ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 
ಇವರು ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಗಂಡನಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಬಿದ್ದು ತದನಂತರ ಶ್ರಮದಾಯಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆಗದೆ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಮೂರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ವೆಂಕಮ್ಮರನ್ನು ಬಾಳ ಕಳವಾರಿನ ಕೃಷಿಕರಾದ ರಾಮ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳದ ಬಿರ್ಮನ ಬಂಗೇರರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಕಲ್ಯಾಣಿಯನ್ನು ಮುಂಬಾಯಿಯ (ಆಗಿನ ಬೊಂಬಾಯಿ)  ಐತಪ್ಪ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳಕ್ಕೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೂ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಷಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮನೆಯ ಬಾಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. ಮನೆ ದೈವ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಬದಲಿಸುವಾಗ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಂಡುಹೊಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯ ಮಗಳನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ 1962ರಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ನ  ಥೋಮಸ್ ಗಾರ್ಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಸಮ್ಮದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ತುಂಬು ಸಂಸಾರದೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಅದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನ ಅಜೀರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯರ ವಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅನಂತಾಚಾರ್ರವರ ಬನದಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಪೂರ್ವಜರು ಹಾಕಿದ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು.
ಬಾರಬೈಲ್ನ ಕೂಸಮ್ಮನವರು ತಮ್ಮ ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರ ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸಹೋದರರ ಸಹೋದರಿಯರ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಅನಂತಚಾರ್ಯರ ಬನದಲ್ಲಿರುವ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಕೂಸಮ್ಮರ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ, ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲಾ ಪರ ಊರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನಿಮಿತ್ತ ಹೋದಾಗ ಕಿರಿ ಮಗ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರು ಊರಿನಲ್ಲಿಯೇ ವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೊತಿಯಪ್ಪೆ ಹಾಗೂ ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಅನಂತಾಚಾರ್ರವರ ಬನದ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 1978-79ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ಕಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಂದಾಗ ಅವರು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯರನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಮುಖಾಂತರ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪರಿಹಾರ ಅಂದರೆ &quot;ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಬಂಜನ್ ಆದಿಮೂಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಈಗ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂಸಾರದ ದೈವವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಗೂ ನಾಗರಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗನಿಗೆ ತಂಬಿಲ ಹಾಲಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು&quot; ಆ ಪ್ರಕಾರ ಹಲವು ಮಂದಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಕೂಸಮ್ಮನವರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಾರೆಬೈಲ್ಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಹಾಲೆರೆದು ಕೂಸಮ್ಮನವರ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ವರುಷಗಳ ಕಳೆದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬಂಜನ್ ಕಟುಂಬಸ್ಥರು ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದರು.</text>
      <sha1>jqngvtbxydgncbg4ljzahl2j2tkg1p2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಇಮಾಮಿ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179313</id>
    <revision>
      <id>1374883</id>
      <timestamp>2026-06-09T05:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shiva Tej Patil</username>
        <id>75545</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1350573722|Emami]]&quot; ಪುಟವನ್ನು ಅನುವಾದಿಸುವುದರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು</comment>
      <origin>1374883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23232" sha1="1udfsq0xmvax7q41ddheb9sgbgs8y6h" xml:space="preserve">
  {{Infobox company|name=ಇಮಾಮಿ ಗ್ರೂಪ್|logo=|logo_size=|caption=|image=|image_caption=|type=ಸಾರ್ವಜನಿಕ|traded_as={{BSE|531162}} {{NSE|EMAMILTD}}|foundation=1974|founder={{ubl|[[ರಾಧೆ ಶ್ಯಾಮ್ ಅಗರ್ವಾಲ್]]|ರಾಧೆ ಶ್ಯಾಮ್ ಗೊಯೆಂಕಾ}}|location=[[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], ಭಾರತ|area_served=ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ|key_people={{ubl|ರಾಧೆ ಶ್ಯಾಮ್ ಅಗರ್ವಾಲ್|ರಾಧೆ ಶ್ಯಾಮ್ ಗೊಯೆಂಕಾ}}|industry=[[ಸಂಘಟಿತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ (ಕಂಪನಿ)|ಸಂಘಟಿತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ]]|products={{hlist|ಎಫ್‌ಎಂಸಿಜಿ|[[ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್]]|ಆರೋಗ್ಯ|[[ಸಿಮೆಂಟ್]]|[[ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ]]|[[ಮುದ್ರಣ]]&lt;ref name=&quot;Emami_01&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.statista.com/statistics/1075187/india-net-revenue-of-emami/#:~:text=The%20revenue%20generated%20by%20the,rupees%20in%20financial%20year%202023. | title=Emami: Revenue 2023 }}&lt;/ref&gt; }}|revenue={{increase}} ₹37.73 ಶತಕೋಟಿ (2025)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Emami (EMAMILTD.NS) - Revenue |url=https://companiesmarketcap.com/inr/emami/revenue/ |work=companiesmarketcap.com |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;|services=|operating_income=|net_income=|aum=|assets=|equity=|owner=|num_employees=25,000+ (2020)&lt;ref name=&quot;Emami_01&quot;/&gt;|parent=|divisions=|subsid=ಇಮಾಮಿ ಆಗ್ರೊಟೆಕ್, ಇಮಾಮಿ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ರಾಸ್, ಇಮಾಮಿ ರಿಯಾಲ್ಟಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಇಮಾಮಿ ಆರ್ಟ್|homepage={{url|http://www.emamigroup.com/}}}} 

'''ಇಮಾಮಿ ಗ್ರೂಪ್''' [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಸಂಘಟಿತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ (ಕಂಪನಿ)|ಸಮೂಹ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ]] . ಈ ಕಂಪನಿಯು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.

ಕಂಪನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು 60+ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ 4.5 ದಶಲಕ್ಷ  ರೀಟೇಲ್ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಕಂಪನಿಯು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಏಳು ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿದೇಶಿ ಘಟಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬೊರೊಪ್ಲಸ್ ಎಂಬ ನಂಜುನಿರೋಧಕ ಕ್ರೀಮ್ ಕೂಡ ಸೇರಿದೆ. ಕಂಪನಿಯ ಚರ್ಮದ ಆರೈಕೆ ವಿಭಾಗವು 2019–20ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 639 ಕೋಟಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಲಾಭದೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 2,655 ಕೋಟಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Company's Annual Report 2019-20 |url=http://www.emamiltd.in/images/annualreportpdf/20200825100100small460.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128201627/https://www.emamiltd.in/images/annualreportpdf/20200825100100small460.pdf |archive-date=28 January 2023 |access-date=7 June 2021}}&lt;/ref&gt; ಕಂಪನಿಯ ಒಟ್ಟು ಗುಂಪಿನ ಆದಾಯ ₹ 20,000 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟಿದೆ.

== ಇತಿಹಾಸ ==
ಇಮಾಮಿ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಆರಂಭವು ಎಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ]] ನಡೆಯಿತು. ಆರ್‌ಎಸ್ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಎಸ್ ಗೋಯೆಂಕಾ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳೆಯರು [[ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಗ್ರೂಪ್|ಬಿರ್ಲಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನಲ್ಲಿನ]] ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ತೊರೆದು 1974 ರಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಕೆಮ್ಕೊ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಎಂಬ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=The journey - Emami Ltd |url=http://www.emamiltd.in/about-us/3/the-journey.php |access-date=2021-06-07 |website=www.emamiltd.in}}&lt;/ref&gt; 1978 ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಕಂಪನಿ ಹಿಮಾನಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=40 Years Ago... And now: Connecting with the mass consumer |url=https://www.business-standard.com/article/management/40-years-ago-and-now-connecting-with-the-mass-consumer-114092800748_1.html |access-date=16 October 2023 |work=Business Standard}}&lt;/ref&gt;

[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ|ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಆಧುನಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Company's Annual report 2019-20 |url=http://www.emamiltd.in/images/annualreportpdf/20200825100100small460.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128201627/https://www.emamiltd.in/images/annualreportpdf/20200825100100small460.pdf |archive-date=28 January 2023 |access-date=7 June 2021}}&lt;/ref&gt; ಇದು ನವರತ್ನ ಕೂಲ್ ಟಾಲ್ಕ್ ಮತ್ತು ಝಂಡು ಪಂಚರಿಷ್ಟವನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಸೂತ್ರೀಕರಣ, ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಂವಹನದೊಂದಿಗೆ ಪುನಃ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. [[ಕೋವಿಡ್-೧೯|ಕೊರೊನಾವೈರಸ್]] ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದಾಗಿ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಯಾನಿಟೈಸರ್‌ಗಳ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಇಮಾಮಿ ಕೂಡ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಯಾನಿಟೈಸರ್ ವರ್ಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Mukherjee |first=Writankar |date=2020-06-18 |title=Emami enters soap, hand wash categories under Boroplus |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/fmcg/emami-enters-soap-hand-wash-categories-under-boroplus/articleshow/76440875.cms |access-date=2020-06-18 |work=The Economic Times}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-04-16 |title=BoroPlus fame Emami debuts in hand sanitizer category as demand shoots due to coronavirus |url=https://www.financialexpress.com/industry/boroplus-fame-emami-debuts-in-hand-sanitizer-category-as-demand-shoots-due-to-coronavirus/1930229/ |access-date=2020-06-18 |website=The Financial Express |language=en-US}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 June 2020 |title=Emami Boroplus forays into personal hygiene space |url=https://www.afaqs.com/companies/emami-boroplus-forays-into-personal-hygiene-space |access-date=2020-06-18 |website=afaqs!}}&lt;/ref&gt;

== ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ==
ಕಂಪನಿಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನವರತ್ನ, ಬೊರೊಪ್ಲಸ್, ಝಂಡು, ಮೆಂಥೋ ಪ್ಲಸ್, ಕೇಶ್ ಕಿಂಗ್, ಫೇರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸಮ್ ಸೇರಿವೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Company's Annual report 2019-20 |url=http://www.emamiltd.in/images/annualreportpdf/20200825100100small460.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128201627/https://www.emamiltd.in/images/annualreportpdf/20200825100100small460.pdf |archive-date=28 January 2023 |access-date=7 June 2021}}&lt;/ref&gt; ಪುರುಷರಿಗಾಗಿ ಫೇರ್‌ನೆಸ್ ಕ್ರೀಮ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 

'''ಇಮಾಮಿಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು:''' &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Company's Annual report 2019-20 |url=http://www.emamiltd.in/images/annualreportpdf/20200825100100small460.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128201627/https://www.emamiltd.in/images/annualreportpdf/20200825100100small460.pdf |archive-date=28 January 2023 |access-date=7 June 2021}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!
! ವರ್ಗದ ಗಾತ್ರ
! ಇಮಾಮಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು
|-
| ನವರತ್ನ
| {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 1026 ಕೋಟಿ
| 66.4%
|-
| ಬೊರೊ ಪ್ಲಸ್
| {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 645 ಕೋಟಿ
| 74.1%
|-
| ಝಂಡು ಮತ್ತು ಮೆಂಥೋ ಪ್ಲಸ್ ಬಾಮ್‌ಗಳು
| {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 1262 ಕೋಟಿ
| 54.9%
|-
| ಕೇಶ್ ಕಿಂಗ್
| {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 991 ಕೋಟಿ
| 26.6%
|-
| ಫೇರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸಮ್
| {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 401 ಕೋಟಿ
| 65.3%
|}
2008 ರಲ್ಲಿ, ಇಮಾಮಿ ₹730 ಕೋಟಿಗಳಿಗೆ ''ಝಂಡು ಫಾರ್ಮಾಸ್ಯುಟಿಕಲ್'' ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನಂತರ, ಝಂಡು ಎಫ್ಎಂಸಿಜಿ ಅನ್ನು ಇಮಾಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕ್ಯುಐಪಿ ಮೂಲಕ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 310 ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=2009-07-03 |title=Institutions, MFs lap up Emami's Rs 310-crore QIP |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/fmcg/institutions-mfs-lap-up-emamis-rs-310-crore-qip/articleshow/4730775.cms |access-date=2025-08-26 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt; ಕಂಪನಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಘಟಕವು ಶೀತ ಮತ್ತು ಕೆಮ್ಮುಗಳಿಗೆ ಟಾನಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ನ್ಯೂಟ್ರಾಸಿಟಿಕಲ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Golikeri |first=Priyanka |date=24 May 2008 |title=Nutraceuticals make it to the grocery shopping list |url=http://sify.com/finance/nutraceuticals-make-it-to-the-grocery-shopping-list-news-default-jegr8Uebbga.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100919165942/http://sify.com/finance/nutraceuticals-make-it-to-the-grocery-shopping-list-news-default-jegr8Uebbga.html |archive-date=19 September 2010 |access-date=19 January 2010 |work=DNA MONEY}}&lt;/ref&gt;

ಇದು HE ಬ್ರಾಂಡ್ ಡಿಯೋಡರೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪುರುಷರ ಡಿಯೋಡರೆಂಟ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. [[ಹೃತಿಕ್ ರೋಷನ್|ಹೃತಿಕ್ ರೋಷನ್ ಅವರನ್ನು]] HE ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಬ್ರಾಂಡ್ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Emami enters deodorant market |url=http://www.thehindubusinessline.com/companies/emami-enters-deodorant-market/article6097488.ece}}&lt;/ref&gt; ಕಂಪನಿಯು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 200 ಕೋಟಿಗೆ ಸ್ಪ್ಲಾಶ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2013-10-11 |title=Emami in talks to acquire Philippines co for Rs 200 cr |url=https://www.financialexpress.com/archive/emami-in-talks-to-acquire-philippines-co-for-rs-200-cr/1181014/ |access-date=2025-08-26 |website=The Financial Express |language=en}}&lt;/ref&gt; ಜರ್ಮನ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರೀಮ್ 21 ಅನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 2019 ರಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 100 ಕೋಟಿಗೆ ಇಮಾಮಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=2 February 2019 |title=Emami acquires German brand Creme 21 for Rs 100 crore |url=https://business.medicaldialogues.in/emami-acquires-german-brand-creme-21-for-rs-100-crore/ |access-date=2 February 2019 |work=Medical Dialogues}}&lt;/ref&gt; ಮಾರ್ಚ್ 2022 ರಲ್ಲಿ, ಇಮಾಮಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುಕೆ]] ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯ ಕಂಪನಿಯಾದ ರೆಕಿಟ್‌ನಿಂದ ₹ 432 ಕೋಟಿಗಳಿಗೆ (£ 43 ಮಿಲಿಯನ್) ''ಡರ್ಮಿಕೂಲ್'' ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-28 |title=Emami acquires Dermicool brand from Reckitt |url=https://www.easterneye.biz/emami-acquires-dermicool-brand-from-reckitt/ |access-date=2022-03-28 |website=EasternEye |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== ಷೇರುದಾರ ಮಾದರಿ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ಷೇರುದಾರರು (31 ಮಾರ್ಚ್ 2021 ರಂತೆ)
! ಷೇರು
|-
| ಪ್ರವರ್ತಕ ಮತ್ತು ಪ್ರವರ್ತಕ ಗುಂಪು
| 53.85%
|-
| ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
| 36.91%
|-
| ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲದವು
| 9.24%
|-
| ಒಟ್ಟು
| 100%
|}

== ವಿವಾದಗಳು ==

=== ಫೇರ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸಮ್ ===
2007 ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಪುರುಷರಿಗಾಗಿ ಚರ್ಮವನ್ನು ಬಿಳಿಮಾಡುವ ಕ್ರೀಮ್, ''ಫೇರ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸಮ್‌''ನ ಜಾಹೀರಾತಿನೊಂದಿಗೆ ವಿವಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇಮಾಮಿ ಮತ್ತು ಅಂಬಾಸಿಡರ್  [[ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ (ಹಿಂದಿ ನಟ)|ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ ಅವರ]] ಮೇಲೆ &quot;ಜನಾಂಗೀಯತೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾರೆ&quot; ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು. 

ಜುಲೈ 2013 ರಲ್ಲಿ, ಚೆನ್ನೈ ಮೂಲದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ &quot;ವಾವ್&quot;, ಖಾನ್ ನಟಿಸಿದ ಫೇರ್ ಆ್ಡಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸಮ್ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಇಮಾಮಿ ವಿರುದ್ಧ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಜನರ ವಿರುದ್ಧ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.   ಈ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ನಂದಿತಾ ದಾಸ್  ಮತ್ತು ತನ್ನಿಷ್ಟಾ ಚಟರ್ಜಿಯಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. 22,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಅವರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. 

=== ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ===
ಡಿಸೆಂಬರ್ 9, 2011 ರ ಮುಂಜಾನೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಧಾಕುರಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಎಂಆರ್‌ಐ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು 92 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. &lt;ref name=&quot;IANS2016&quot;&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=1 July 2016 |title=AMRI Hospital tragedy: Kolkata court frames charges |url=http://indianexpress.com/article/cities/kolkata/amri-hospital-tragedy-kolkata-court-frames-charges-2887133/ |access-date=29 August 2016 |work=Indian Express |agency=[[Indo-Asian News Service]]}}&lt;/ref&gt; ಮರುದಿನ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ]] ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತನಿಖೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. &lt;ref name=&quot;NDTV2011&quot;&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=NDTV Correspondent |date=10 December 2011 |title=Kolkata hospital fire: Mamata Banerjee orders judicial inquiry |url=http://www.ndtv.com/india-news/kolkata-hospital-fire-mamata-banerjee-orders-judicial-inquiry-566949 |access-date=29 August 2016 |work=[[NDTV]] |publisher=NDTV Convergence Limited}}&lt;/ref&gt; ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಸುಡುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;NDTV2011&quot; /&gt;  ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ ಕಿರಿದಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;NDTV2011&quot; /&gt; ಎಲ್ಲಾ ಕಿಟಕಿ-ಬಾಗಿಲುಗಳು ಲಾಕ್ ಆಗಿದ್ದವು &lt;ref name=&quot;NDTV2011&quot; /&gt; ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ರಿಂಕ್ಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಕಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;EconTimes2011&quot; /&gt;

ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಏಳು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಅದೇ ದಿನ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಆಲಿಪುರ್|ಅಲಿಪೋರ್‌ನ]] ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರವರೆಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ಕಸ್ಟಡಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿತು. &lt;ref name=&quot;NDTV2011&quot;&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=NDTV Correspondent |date=10 December 2011 |title=Kolkata hospital fire: Mamata Banerjee orders judicial inquiry |url=http://www.ndtv.com/india-news/kolkata-hospital-fire-mamata-banerjee-orders-judicial-inquiry-566949 |access-date=29 August 2016 |work=[[NDTV]] |publisher=NDTV Convergence Limited}}&lt;/ref&gt; ಇಮಾಮಿಯ ಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸರಪಳಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಗೋಯೆಂಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಏಳು ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣರಾದ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;NDTV2011&quot; /&gt; ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಹಲವಾರು ನಿರ್ದೇಶಕರು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 16 ಜನರನ್ನು ಜುಲೈ 2016 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;IANS2016&quot;&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=1 July 2016 |title=AMRI Hospital tragedy: Kolkata court frames charges |url=http://indianexpress.com/article/cities/kolkata/amri-hospital-tragedy-kolkata-court-frames-charges-2887133/ |access-date=29 August 2016 |work=Indian Express |agency=[[Indo-Asian News Service]]}}&lt;/ref&gt; ಆರೋಪಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ(ಐಪಿಸಿ) ಸೆಕ್ಷನ್ 304 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಗೆ ಸಮಾನವಲ್ಲದ ಅಪರಾಧಿ ನರಹತ್ಯೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದು ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದೆ ಅಪರಾಧ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರೆ ಗರಿಷ್ಠ 10 ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. &lt;ref name=&quot;IANS2016&quot; /&gt; ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸೆಕ್ಷನ್ 308 (ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ನರಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ) ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಷನ್ 38 (ಭಾಗಶಃ ಕೃತ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಭಾಗಶಃ ಲೋಪದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;IANS2016&quot; /&gt;

ಆ ಬೆಂಕಿ ದುರಂತವು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ದುರಂತವೆಂದು ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು. 

== ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಬಂಧ ==

* ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ (2022–ಇಂದಿನವರೆಗೆ)

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}

*
[[ವರ್ಗ:ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪೆನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]
[[ವರ್ಗ:ಆಯುರ್ವೇದ]]
[[ವರ್ಗ:ಆಯುರ್ವೇದಿಕ ಮದ್ದುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬಾಂಬೆ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬಾಂಬೆ ಸ್ಟಾಕ್‌ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು.]]
[[ವರ್ಗ:ಕೋಲ್ಕತಾದ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಚರ್ಮದ ಆರೈಕೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯಸೇವಾ ಉದ್ಯೋಗಗಳು]]</text>
      <sha1>1udfsq0xmvax7q41ddheb9sgbgs8y6h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1374884</id>
      <parentid>1374883</parentid>
      <timestamp>2026-06-09T05:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shiva Tej Patil</username>
        <id>75545</id>
      </contributor>
      <comment>/* ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ */ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು</comment>
      <origin>1374884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22831" sha1="hb4j814efh2mqjt3lnmcdmvztcl0jqn" xml:space="preserve">
  {{Infobox company|name=ಇಮಾಮಿ ಗ್ರೂಪ್|logo=|logo_size=|caption=|image=|image_caption=|type=ಸಾರ್ವಜನಿಕ|traded_as={{BSE|531162}} {{NSE|EMAMILTD}}|foundation=1974|founder={{ubl|[[ರಾಧೆ ಶ್ಯಾಮ್ ಅಗರ್ವಾಲ್]]|ರಾಧೆ ಶ್ಯಾಮ್ ಗೊಯೆಂಕಾ}}|location=[[ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], ಭಾರತ|area_served=ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ|key_people={{ubl|ರಾಧೆ ಶ್ಯಾಮ್ ಅಗರ್ವಾಲ್|ರಾಧೆ ಶ್ಯಾಮ್ ಗೊಯೆಂಕಾ}}|industry=[[ಸಂಘಟಿತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ (ಕಂಪನಿ)|ಸಂಘಟಿತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ]]|products={{hlist|ಎಫ್‌ಎಂಸಿಜಿ|[[ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್]]|ಆರೋಗ್ಯ|[[ಸಿಮೆಂಟ್]]|[[ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ]]|[[ಮುದ್ರಣ]]&lt;ref name=&quot;Emami_01&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.statista.com/statistics/1075187/india-net-revenue-of-emami/#:~:text=The%20revenue%20generated%20by%20the,rupees%20in%20financial%20year%202023. | title=Emami: Revenue 2023 }}&lt;/ref&gt; }}|revenue={{increase}} ₹37.73 ಶತಕೋಟಿ (2025)&lt;ref&gt;{{cite news |title=Emami (EMAMILTD.NS) - Revenue |url=https://companiesmarketcap.com/inr/emami/revenue/ |work=companiesmarketcap.com |language=en-IN}}&lt;/ref&gt;|services=|operating_income=|net_income=|aum=|assets=|equity=|owner=|num_employees=25,000+ (2020)&lt;ref name=&quot;Emami_01&quot;/&gt;|parent=|divisions=|subsid=ಇಮಾಮಿ ಆಗ್ರೊಟೆಕ್, ಇಮಾಮಿ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ರಾಸ್, ಇಮಾಮಿ ರಿಯಾಲ್ಟಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಇಮಾಮಿ ಆರ್ಟ್|homepage={{url|http://www.emamigroup.com/}}}} 

'''ಇಮಾಮಿ ಗ್ರೂಪ್''' [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಸಂಘಟಿತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆ (ಕಂಪನಿ)|ಸಮೂಹ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ]] . ಈ ಕಂಪನಿಯು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ.

ಕಂಪನಿಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು 60+ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ 4.5 ದಶಲಕ್ಷ  ರೀಟೇಲ್ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಕಂಪನಿಯು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಏಳು ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ವಿದೇಶಿ ಘಟಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬೊರೊಪ್ಲಸ್ ಎಂಬ ನಂಜುನಿರೋಧಕ ಕ್ರೀಮ್ ಕೂಡ ಸೇರಿದೆ. ಕಂಪನಿಯ ಚರ್ಮದ ಆರೈಕೆ ವಿಭಾಗವು 2019–20ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 639 ಕೋಟಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಲಾಭದೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 2,655 ಕೋಟಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Company's Annual Report 2019-20 |url=http://www.emamiltd.in/images/annualreportpdf/20200825100100small460.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128201627/https://www.emamiltd.in/images/annualreportpdf/20200825100100small460.pdf |archive-date=28 January 2023 |access-date=7 June 2021}}&lt;/ref&gt; ಕಂಪನಿಯ ಒಟ್ಟು ಗುಂಪಿನ ಆದಾಯ ₹ 20,000 ಕೋಟಿಗಳಷ್ಟಿದೆ.

== ಇತಿಹಾಸ ==
ಇಮಾಮಿ ಗ್ರೂಪ್‌ನ ಆರಂಭವು ಎಪ್ಪತ್ತರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ]] ನಡೆಯಿತು. ಆರ್‌ಎಸ್ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಎಸ್ ಗೋಯೆಂಕಾ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಬಾಲ್ಯದ ಗೆಳೆಯರು [[ಆದಿತ್ಯ ಬಿರ್ಲಾ ಗ್ರೂಪ್|ಬಿರ್ಲಾ ಗ್ರೂಪ್‌ನಲ್ಲಿನ]] ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ತೊರೆದು 1974 ರಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಕೆಮ್ಕೊ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಎಂಬ ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=The journey - Emami Ltd |url=http://www.emamiltd.in/about-us/3/the-journey.php |access-date=2021-06-07 |website=www.emamiltd.in}}&lt;/ref&gt; 1978 ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಕಂಪನಿ ಹಿಮಾನಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=40 Years Ago... And now: Connecting with the mass consumer |url=https://www.business-standard.com/article/management/40-years-ago-and-now-connecting-with-the-mass-consumer-114092800748_1.html |access-date=16 October 2023 |work=Business Standard}}&lt;/ref&gt;

[[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೨೦ ಕೊರೋನಾವೈರಸ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ|ಕೋವಿಡ್-19 ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಆಧುನಿಕ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Company's Annual report 2019-20 |url=http://www.emamiltd.in/images/annualreportpdf/20200825100100small460.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128201627/https://www.emamiltd.in/images/annualreportpdf/20200825100100small460.pdf |archive-date=28 January 2023 |access-date=7 June 2021}}&lt;/ref&gt; ಇದು ನವರತ್ನ ಕೂಲ್ ಟಾಲ್ಕ್ ಮತ್ತು ಝಂಡು ಪಂಚರಿಷ್ಟವನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಸೂತ್ರೀಕರಣ, ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಂವಹನದೊಂದಿಗೆ ಪುನಃ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. [[ಕೋವಿಡ್-೧೯|ಕೊರೊನಾವೈರಸ್]] ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದಾಗಿ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಯಾನಿಟೈಸರ್‌ಗಳ ಬೇಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಇಮಾಮಿ ಕೂಡ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಯಾನಿಟೈಸರ್ ವರ್ಗ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Mukherjee |first=Writankar |date=2020-06-18 |title=Emami enters soap, hand wash categories under Boroplus |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/fmcg/emami-enters-soap-hand-wash-categories-under-boroplus/articleshow/76440875.cms |access-date=2020-06-18 |work=The Economic Times}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-04-16 |title=BoroPlus fame Emami debuts in hand sanitizer category as demand shoots due to coronavirus |url=https://www.financialexpress.com/industry/boroplus-fame-emami-debuts-in-hand-sanitizer-category-as-demand-shoots-due-to-coronavirus/1930229/ |access-date=2020-06-18 |website=The Financial Express |language=en-US}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |date=18 June 2020 |title=Emami Boroplus forays into personal hygiene space |url=https://www.afaqs.com/companies/emami-boroplus-forays-into-personal-hygiene-space |access-date=2020-06-18 |website=afaqs!}}&lt;/ref&gt;

== ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ==
ಕಂಪನಿಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನವರತ್ನ, ಬೊರೊಪ್ಲಸ್, ಝಂಡು, ಮೆಂಥೋ ಪ್ಲಸ್, ಕೇಶ್ ಕಿಂಗ್, ಫೇರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸಮ್ ಸೇರಿವೆ. &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Company's Annual report 2019-20 |url=http://www.emamiltd.in/images/annualreportpdf/20200825100100small460.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128201627/https://www.emamiltd.in/images/annualreportpdf/20200825100100small460.pdf |archive-date=28 January 2023 |access-date=7 June 2021}}&lt;/ref&gt; ಪುರುಷರಿಗಾಗಿ ಫೇರ್‌ನೆಸ್ ಕ್ರೀಮ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 

'''ಇಮಾಮಿಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು:''' &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Company's Annual report 2019-20 |url=http://www.emamiltd.in/images/annualreportpdf/20200825100100small460.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128201627/https://www.emamiltd.in/images/annualreportpdf/20200825100100small460.pdf |archive-date=28 January 2023 |access-date=7 June 2021}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!
! ವರ್ಗದ ಗಾತ್ರ
! ಇಮಾಮಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪಾಲು
|-
| ನವರತ್ನ
| {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 1026 ಕೋಟಿ
| 66.4%
|-
| ಬೊರೊ ಪ್ಲಸ್
| {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 645 ಕೋಟಿ
| 74.1%
|-
| ಝಂಡು ಮತ್ತು ಮೆಂಥೋ ಪ್ಲಸ್ ಬಾಮ್‌ಗಳು
| {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 1262 ಕೋಟಿ
| 54.9%
|-
| ಕೇಶ್ ಕಿಂಗ್
| {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 991 ಕೋಟಿ
| 26.6%
|-
| ಫೇರ್ ಆಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸಮ್
| {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 401 ಕೋಟಿ
| 65.3%
|}
2008 ರಲ್ಲಿ, ಇಮಾಮಿ ₹730 ಕೋಟಿಗಳಿಗೆ ''ಝಂಡು ಫಾರ್ಮಾಸ್ಯುಟಿಕಲ್'' ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ನಂತರ, ಝಂಡು ಎಫ್ಎಂಸಿಜಿ ಅನ್ನು ಇಮಾಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕ್ಯುಐಪಿ ಮೂಲಕ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 310 ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿತು. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=2009-07-03 |title=Institutions, MFs lap up Emami's Rs 310-crore QIP |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/cons-products/fmcg/institutions-mfs-lap-up-emamis-rs-310-crore-qip/articleshow/4730775.cms |access-date=2025-08-26 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}&lt;/ref&gt; ಕಂಪನಿಯ ಆರೋಗ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಘಟಕವು ಶೀತ ಮತ್ತು ಕೆಮ್ಮುಗಳಿಗೆ ಟಾನಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ನ್ಯೂಟ್ರಾಸಿಟಿಕಲ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=Golikeri |first=Priyanka |date=24 May 2008 |title=Nutraceuticals make it to the grocery shopping list |url=http://sify.com/finance/nutraceuticals-make-it-to-the-grocery-shopping-list-news-default-jegr8Uebbga.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100919165942/http://sify.com/finance/nutraceuticals-make-it-to-the-grocery-shopping-list-news-default-jegr8Uebbga.html |archive-date=19 September 2010 |access-date=19 January 2010 |work=DNA MONEY}}&lt;/ref&gt;

ಇದು HE ಬ್ರಾಂಡ್ ಡಿಯೋಡರೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಪುರುಷರ ಡಿಯೋಡರೆಂಟ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. [[ಹೃತಿಕ್ ರೋಷನ್|ಹೃತಿಕ್ ರೋಷನ್ ಅವರನ್ನು]] HE ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಬ್ರಾಂಡ್ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |title=Emami enters deodorant market |url=http://www.thehindubusinessline.com/companies/emami-enters-deodorant-market/article6097488.ece}}&lt;/ref&gt; ಕಂಪನಿಯು {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 200 ಕೋಟಿಗೆ ಸ್ಪ್ಲಾಶ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2013-10-11 |title=Emami in talks to acquire Philippines co for Rs 200 cr |url=https://www.financialexpress.com/archive/emami-in-talks-to-acquire-philippines-co-for-rs-200-cr/1181014/ |access-date=2025-08-26 |website=The Financial Express |language=en}}&lt;/ref&gt; ಜರ್ಮನ್ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆರೈಕೆ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರೀಮ್ 21 ಅನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 2019 ರಲ್ಲಿ {{ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ}} 100 ಕೋಟಿಗೆ ಇಮಾಮಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು &lt;ref&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=2 February 2019 |title=Emami acquires German brand Creme 21 for Rs 100 crore |url=https://business.medicaldialogues.in/emami-acquires-german-brand-creme-21-for-rs-100-crore/ |access-date=2 February 2019 |work=Medical Dialogues}}&lt;/ref&gt; ಮಾರ್ಚ್ 2022 ರಲ್ಲಿ, ಇಮಾಮಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುಕೆ]] ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯ ಕಂಪನಿಯಾದ ರೆಕಿಟ್‌ನಿಂದ ₹ 432 ಕೋಟಿಗಳಿಗೆ (£ 43 ಮಿಲಿಯನ್) ''ಡರ್ಮಿಕೂಲ್'' ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-03-28 |title=Emami acquires Dermicool brand from Reckitt |url=https://www.easterneye.biz/emami-acquires-dermicool-brand-from-reckitt/ |access-date=2022-03-28 |website=EasternEye |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

== ಷೇರುದಾರ ಮಾದರಿ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!ಷೇರುದಾರರು (31 ಮಾರ್ಚ್ 2021 ರಂತೆ)
! ಷೇರು
|-
| ಪ್ರವರ್ತಕ ಮತ್ತು ಪ್ರವರ್ತಕ ಗುಂಪು
| 53.85%
|-
| ಸಂಸ್ಥೆಗಳು
| 36.91%
|-
| ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲದವು
| 9.24%
|-
| ಒಟ್ಟು
| 100%
|}

== ವಿವಾದಗಳು ==

=== ಫೇರ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸಮ್ ===
2007 ರಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ಪುರುಷರಿಗಾಗಿ ಚರ್ಮವನ್ನು ಬಿಳಿಮಾಡುವ ಕ್ರೀಮ್, ''ಫೇರ್ ಆ್ಯಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸಮ್‌''ನ ಜಾಹೀರಾತಿನೊಂದಿಗೆ ವಿವಾದವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇಮಾಮಿ ಮತ್ತು ಅಂಬಾಸಿಡರ್  [[ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ (ಹಿಂದಿ ನಟ)|ಶಾರುಖ್ ಖಾನ್ ಅವರ]] ಮೇಲೆ &quot;ಜನಾಂಗೀಯತೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದ್ದಾರೆ&quot; ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು. 

ಜುಲೈ 2013 ರಲ್ಲಿ, ಚೆನ್ನೈ ಮೂಲದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ &quot;ವಾವ್&quot;, ಖಾನ್ ನಟಿಸಿದ ಫೇರ್ ಆ್ಡಂಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸಮ್ ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಇಮಾಮಿ ವಿರುದ್ಧ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಚರ್ಮದ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಜನರ ವಿರುದ್ಧ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.   ಈ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ನಂದಿತಾ ದಾಸ್  ಮತ್ತು ತನ್ನಿಷ್ಟಾ ಚಟರ್ಜಿಯಂತಹ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. 22,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಅವರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. 

=== ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ===
ಡಿಸೆಂಬರ್ 9, 2011 ರ ಮುಂಜಾನೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಧಾಕುರಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಎಎಂಆರ್‌ಐ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡು 92 ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. &lt;ref name=&quot;IANS2016&quot;&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |date=1 July 2016 |title=AMRI Hospital tragedy: Kolkata court frames charges |url=http://indianexpress.com/article/cities/kolkata/amri-hospital-tragedy-kolkata-court-frames-charges-2887133/ |access-date=29 August 2016 |work=Indian Express |agency=Indo-Asian News Service}}&lt;/ref&gt; ಮರುದಿನ, ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ|ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ]] ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ತನಿಖೆಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. &lt;ref name=&quot;NDTV2011&quot;&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=NDTV Correspondent |date=10 December 2011 |title=Kolkata hospital fire: Mamata Banerjee orders judicial inquiry |url=http://www.ndtv.com/india-news/kolkata-hospital-fire-mamata-banerjee-orders-judicial-inquiry-566949 |access-date=29 August 2016 |work=[[NDTV]] |publisher=NDTV Convergence Limited}}&lt;/ref&gt; ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಸುಡುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಂದ ಬೆಂಕಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;NDTV2011&quot; /&gt;  ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ ಕಿರಿದಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದಾಗಿ ರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;NDTV2011&quot; /&gt; ಎಲ್ಲಾ ಕಿಟಕಿ-ಬಾಗಿಲುಗಳು ಲಾಕ್ ಆಗಿದ್ದವು &lt;ref name=&quot;NDTV2011&quot; /&gt; ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾದ ಅಗ್ನಿಶಾಮಕ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ರಿಂಕ್ಲರ್‌ಗಳು ಬೆಂಕಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಯಿತು.

ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಏಳು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಅದೇ ದಿನ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು [[ಆಲಿಪುರ್|ಅಲಿಪೋರ್‌ನ]] ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಡಿಸೆಂಬರ್ 20 ರವರೆಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ಕಸ್ಟಡಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿತು. &lt;ref name=&quot;NDTV2011&quot;&gt;{{ಉಲ್ಲೇಖ ಸುದ್ದಿ |last=NDTV Correspondent |date=10 December 2011 |title=Kolkata hospital fire: Mamata Banerjee orders judicial inquiry |url=http://www.ndtv.com/india-news/kolkata-hospital-fire-mamata-banerjee-orders-judicial-inquiry-566949 |access-date=29 August 2016 |work=[[NDTV]] |publisher=NDTV Convergence Limited}}&lt;/ref&gt; ಇಮಾಮಿಯ ಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಸರಪಳಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಅಗರ್ವಾಲ್ ಮತ್ತು ಗೋಯೆಂಕಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಏಳು ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು, ಅವರ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣರಾದ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;NDTV2011&quot; /&gt; ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಹಲವಾರು ನಿರ್ದೇಶಕರು ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು 16 ಜನರನ್ನು ಜುಲೈ 2016 ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.  ಆರೋಪಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ(ಐಪಿಸಿ) ಸೆಕ್ಷನ್ 304 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಗೆ ಸಮಾನವಲ್ಲದ ಅಪರಾಧಿ ನರಹತ್ಯೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದು ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದೆ ಅಪರಾಧ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರೆ ಗರಿಷ್ಠ 10 ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಸೆಕ್ಷನ್ 308 (ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ನರಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ) ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಷನ್ 38 (ಭಾಗಶಃ ಕೃತ್ಯದಿಂದ ಮತ್ತು ಭಾಗಶಃ ಲೋಪದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. &lt;ref name=&quot;IANS2016&quot; /&gt;

ಆ ಬೆಂಕಿ ದುರಂತವು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ದುರಂತವೆಂದು ದಾಖಲಾಗಿತ್ತು.

== ಕ್ರೀಡಾ ಸಂಬಂಧ ==

* ಈಸ್ಟ್ ಬೆಂಗಾಲ್ ಕ್ಲಬ್ (2022–ಇಂದಿನವರೆಗೆ)

== ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ==
{{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}

*
[[ವರ್ಗ:ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪೆನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]]
[[ವರ್ಗ:ಆಯುರ್ವೇದ]]
[[ವರ್ಗ:ಆಯುರ್ವೇದಿಕ ಮದ್ದುಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬಾಂಬೆ ಷೇರು ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಬಾಂಬೆ ಸ್ಟಾಕ್‌ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು.]]
[[ವರ್ಗ:ಕೋಲ್ಕತಾದ ಜನರು]]
[[ವರ್ಗ:ಸೌಂದರ್ಯವರ್ಧಕಗಳು]]
[[ವರ್ಗ:ಚರ್ಮದ ಆರೈಕೆ]]
[[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯಸೇವಾ ಉದ್ಯೋಗಗಳು]]</text>
      <sha1>hb4j814efh2mqjt3lnmcdmvztcl0jqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ಸಂತೋಷ್ ಆನಂದ್ ರಾಮ್</title>
    <ns>0</ns>
    <id>179314</id>
    <redirect title="ಸಂತೋಷ್ ಆನಂದ್‌ರಾಮ್" />
    <revision>
      <id>1374888</id>
      <timestamp>2026-06-09T07:03:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Shiva Tej Patil</username>
        <id>75545</id>
      </contributor>
      <comment>Shiva Tej Patil [[ಸಂತೋಷ್ ಆನಂದ್ ರಾಮ್]] ಪುಟವನ್ನು [[ಸಂತೋಷ್ ಆನಂದ್‌ರಾಮ್]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: ಸೂಕ್ತವಾದ ಪುಟ ಶೀರ್ಷಿಕೆ</comment>
      <origin>1374888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63" sha1="7jsi1kak4sbrc3s53rp8s80ylomh6kd" xml:space="preserve">#REDIRECT [[ಸಂತೋಷ್ ಆನಂದ್‌ರಾಮ್]]</text>
      <sha1>7jsi1kak4sbrc3s53rp8s80ylomh6kd</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>