ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 1361 1374960 1347758 2026-06-11T05:48:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374960 wikitext text/x-wiki [[Image:G.V.iyer.jpg |right|thumb|ಜಿ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್]] ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರ೦ಗದ ಬೀಷ್ಮ ಎಂಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯ '''ಜಿ ವಿ ಅಯ್ಯರ್''' ([[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೩]], [[೧೯೧೭]] - [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೧]], [[೨೦೦೩]]) [[ಸ್ವರ್ಣಕಮಲ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪುರಸ್ಕೃತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರು. ==ಆರಂಭದ ದಿನಗಳು== ಜಿ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್ ಅವರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು '''ಗಣಪತಿ ವೆಂಕಟರಮಣ ಅಯ್ಯರ್'''. [[ಮೈಸೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯ [[ನಂಜನಗೂಡು|ನಂಜನಗೂಡಿನಲ್ಲಿ]] ಹುಟ್ಟಿದ ಜಿ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರಿನ "ಸದಾರಮೆ" ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ [[ಗುಬ್ಬಿ ಕಂಪನಿ|ಗುಬ್ಬಿ ನಾಟಕ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ]] ಪರಿಚಾರಕರಾಗಿ, ಪೋಸ್ಟರ್ ಬರೆಯುವವರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನರಸಿ [[ಪುಣೆ]]ಗೆ ಹೋದ ಅಯ್ಯರ್, ಹೋಟೆಲ್ ಮಾಣಿಯಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡೇ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿನ ಅವಕಾಶಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅದು ಫಲಕಾರಿಯಾಗದೇ, [[ಕರ್ನಾಟಕ|ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕೆ]] ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ==ಚಿತ್ರರಂಗ== {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೪೩ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೪೩ರಲ್ಲಿ]] [[ರಾಧಾರಮಣ]] ಚಿತ್ರದ ಕೇಶಿದೈತ್ಯನ ಪಾತ್ರದ ಮೂಲಕ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೪ರಲ್ಲಿ]] ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ [[ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ]] ಚಿತ್ರದ ಕೈಲಾಸನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯ ಅಯ್ಯರ್ ರವರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, [[ರಂಗಭೂಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದರು. [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೫ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೫ರಲ್ಲಿ]] ತೆರೆಕಂಡ [[ಸೋದರಿ]] ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆ ಬರೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಾಹಿತಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. [[ಭೂದಾನ]] ([[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೬೨ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೬೨]]) ಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು. [[ಕನ್ನಡ]]ದ ಕಲಾವಿದರು ಸಂಕಷ್ಟದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ, [[ಡಾ.ರಾಜ್‍ಕುಮಾರ್|ರಾಜಕುಮಾರ್]], [[ಬಾಲಕೃಷ್ಣ]], [[ನರಸಿಂಹರಾಜು]] ಇವರನ್ನೊಡಗೂಡಿ '''ಕನ್ನಡ ಕಲಾವಿದರ ಸಂಘ'''ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿ ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮ ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲಲು, ಕಲಾವಿದರು ಬದುಕಲು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿದರು. ಈ ಸಂಘದ ಗೆಳೆಯರೊಡನೆ [[ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ]] ಚಲನಚಿತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರೂ ಕೂಡ. ಜಿ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿರುವುದು ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ. ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು ೬೫ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಅಥವಾ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲಿಗೆ [[ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗ|ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ]] ಯಶಸ್ವಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಜಿ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್ ೧೯೭೫ ರಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಾಕ್ಸ್ ಆಫೀಸನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ ಕಲಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಗಳತ್ತ ತಿರುಗಿದರು. [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿದರು. [[:ವರ್ಗ:ವರ್ಷ-೧೯೫೪ ಕನ್ನಡಚಿತ್ರಗಳು|೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ]] "ಬೇಡರ ಕಣ್ಣಪ್ಪ" ನಾಟಕವನ್ನೂ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು.ಇವರು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಸಂಸ್ಕೃತ ಚಿತ್ರ "ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ"ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಿತ್ರವೆನಿಸಿ "ಸ್ವರ್ಣ ಕಮಲ "ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ==ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು== ===[[:ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು|ಕನ್ನಡ]]=== * [[ಭೂದಾನ]] ([[೧೯೬೨]]) * [[ತಾಯಿಕರುಳು]] ([[೧೯೬೨]]) * [[ಲಾಯರ್ ಮಗಳು]] ([[೧೯೬೩]]) * [[ಬಂಗಾರಿ]] ([[೧೯೬೩]]) * [[ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಸ್ಟರ್]] ([[೧೯೬೪]]) * [[ಕಿಲಾಡಿ ರಂಗ]] ([[೧೯೬೬]]) * [[ರಾಜಶೇಖರ]] ([[೧೯೬೭]]) * [[ಮೈಸೂರು ಟಾಂಗ]] ([[೧೯೬೮]]) * [[ಚೌಕದ ದೀಪ]] ([[೧೯೬೯]]) * [[ಹಂಸಗೀತೆ]] ([[೧೯೭೫]]) * [[ನಾಳೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರು]] ([[೧೯೭೯]]) * ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯ ([[೧೯೮೬]]) * ಚಿತ್ರಕಥೆ: [[ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ]] ([[೧೯೬೦]]) ===ಸಂಸ್ಕೃತ=== * ಭಗವದ್ಗೀತಾ (೧೯೯೩) * ಆದಿ ಶಂಕರಾಚಾರ್ಯ (೧೯೮೩) ===ತಮಿಳು=== * ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯ (೧೯೮೯) ===ಹಿಂದಿ=== * ಆಖ್ರೀ ಗೀತ್ (೧೯೭೫) * ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದ ==ಜಿ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು== * [[ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ರಣಧೀರ ಕಂಠೀರವ]] ([[೧೯೬೦]]) * [[ತಾಯಿಕರುಳು]] ([[೧೯೬೨]]) * [[ಲಾಯರ್ ಮಗಳು]] ([[೧೯೬೩]]) * [[ವಂಶವೃಕ್ಷ]] ([[೧೯೭೨]]) * [[ಹಂಸಗೀತೆ]] ([[೧೯೭೫]]) * [[ನಾಳೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರು]] ([[೧೯೭೯]]) ==ಜಿ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಗೀತೆಗಳು== * ಕನ್ನಡದ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲಾ ಒಂದಾಗಿ ಬನ್ನಿ * ಕನ್ನಡದ ಕುಲದೇವಿ ಕಾಪಾಡು ಬಾ ತಾಯೆ * ಬಾ ತಾಯೆ ಭಾರತಿಯೇ ==ನಿಧನ== ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ "ಆಚಾರ್ಯ "ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದ ಅಯ್ಯರ್ ತಮ್ಮ ಬದುಕಿನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು.ಅದರಲ್ಲಿ ಚಪ್ಪಲಿ ತೊಡುವುದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಮುಂದೆ ಬರಿಗಾಲಲ್ಲೇ ನಡೆದಾಡಿದರು. ಜಿ.ವಿ.ಅಯ್ಯರ್ [[ಬಾಣಭಟ್ಟ|ಬಾಣಭಟ್ಟನ]] [[ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಕೃತಿಯಾದ "ಕಾದಂಬರಿ"ಯನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವ, ಹಾಗೂ [[ರಾಮಾಯಣ]] ಮಹಾಕಾವ್ಯವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸುವ ಯೋಚನೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಈ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಗಾಗಿ [[ಮುಂಬೈ]]ಗೆ ತೆರೆಳಿದ್ದಾಗಲೇ [[೨೦೦೩]] [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೧]]ರಂದು ಮೂತ್ರ ಪಿಂಡದ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ತಮ್ಮ ೮೬ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. <BR> ==ಆಕರಗಳು== * [http://vijaykarnatakaepaper.com/login.php ಮಾಹಿತಿ ನೆರವು - ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ,ಲೇಖಕರು :ಎನ್.ಎಸ್.ಶ್ರೀಧರ ಮೂರ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070222164822/http://vijaykarnatakaepaper.com/login.php |date=2007-02-22 }} {{ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು}} [[ವರ್ಗ:ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಭಾಷಣೆಕಾರ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೧೭ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೨೦೦೩ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರಿನ ಬರಹಗಾರರು]] emlp0rw78narvug0at9h67adiqpfyfz 0 5082 1374943 1343283 2026-06-10T14:23:26Z ~2026-34200-77 99927 1374943 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Collection of historical CPUs.jpg|thumb]] ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಹಾಗು ತಂತ್ರಾಂಶಗಳ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಸ್ಕರಣ ಘಟಕ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕಾರಕ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಂಸ್ಕಾರಕ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು - [[ಎ.ಎಂ.ಡಿ]], [[ಇಂಟೆಲ್]], [[ಐ.ಬಿ.ಎಂ]]. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೊರಬಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು ಕೆಳಕಂಡಂತಿವೆ<br /> <br /> <big><small>ದೊಡ್ಡ ಪಠ್ಯ</small>_{Subscript text}</big>== ಎ.ಎಂ.ಡಿ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು == ಎ.ಎಂ.ಡಿ ೬೪ / ಕೆ೮<br /> ಅಥ್ಲಾನ್ / ಕೆ೭ == ಇಂಟೆಲ್ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು == [[ಇಂಟೆಲ್ ಕೋರ್]] (ಕೋರ್ ಡುಓ)<br /> ಪೆಂಟಿಯಂ ೪<br /> ಪೆಂಟಿಯಂ ಎಂ<br /> ಸೆಲೆರಾನ್ ಡಿ<br /> ಡ್ಯುಯಲ್ ಕೋರ್<br /> ಕೋರ್ ಐ೩<br /> ಕೋರ್ ಐ೫<br /> ಕೋರ್ ಐ೭ == ಐ.ಬಿ.ಎಂ ಸಂಸ್ಕಾರಕಗಳು == ಪವರ್ ಪಿ.ಸಿ ಜಿ೫<br /> ಪವರ್ ಪಿ.ಸಿ ಜಿ೪ ಡ್ಯುಯಲ್ ಕೋರ್<br /> ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_Intel_microprocessors {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗಣಕಯಂತ್ರ]] l9zmwfl0iwm10ethl8ezo0ffhtpsso0 0 10796 1374953 1346446 2026-06-11T01:44:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374953 wikitext text/x-wiki '''ಚಿ.ಸದಾಶಿವಯ್ಯ''' -([[೧೯೦೮]],[[ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೩- ೧೯೮೨ರ ಜನವರಿ ೧೪]]) [[:ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ|ಕನ್ನಡ ಚಿತ್ರರಂಗದ]] ಪ್ರಮುಖ ಚಿತ್ರಸಾಹಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಕನ್ನಡದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಚಿತ್ರಸಾಹಿತಿ [[ಚಿ.ಉದಯಶಂಕರ್]], ಮತ್ತು ಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಚಿ.ದತ್ತುರಾಜ್]] ಸದಾಶಿವಯ್ಯನವರ ಮಕ್ಕಳು. ಸದಾಶಿವಯ್ಯ ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿಯತ್ತ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ೪೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇವರು ರಚಿಸಿದ '''ಮಾಂಗಲ್ಯ''' ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಅನೇಕ ಕಡೆ ಯಶಸ್ವಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು. ಬಿ.ಎ.. ಅಯ್ಯಂಗಾರರ ಅಮೆಚೂರ್ ಡ್ರಮಾಟಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಡನಾಟ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಸದಾಶಿವಯ್ಯ ತೆನಾಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯನ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. '''ಕಲಾ ಕುಸುಮ''' ಸ್ವಂತ ನಾಟಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನ]] ದೇಶೀಯ ವಿದ್ಯಾಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು. [[ಗಣಿತ]] ಮತ್ತು [[ಕನ್ನಡ]] ಅಧ್ಯಾಪನದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕನ್ನಡ ರಂಗಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. '''ಕನ್ನಡ ರಂಗಮಂದಿರ '''ಎಂಬ ಹವ್ಯಾಸಿ ತಂಡ ಕಟ್ಟಿದರು. ಮಕ್ಕಳೇ ದೇವರು, ಶಿವಾಜಿಯ ಬಾಲ್ಯ, ಶಿವಮಂಗಳ ಮೊದಲಾದ ಅವರ ನಾಟಕಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು. ಹಿರಿಯ ಸಾಹಿತಿ ಅ.ನ.ಕೃ.ರವರ ಆಪ್ತ ಮಿತ್ರರೂ ಆಗಿದ್ದ ಸದಾಶಿವಯ್ಯ, ನಾಟಕ ಹಾಗೂ ಕಾದಂಬರಿಗಳನ್ನೂ ಬರೆದು ಗೆದ್ದವರು."ನಮನ" ಕೆ.ಸದಾಶಿವಯ್ಯನವರಿಗೆ ಬಿ.ಎಸ್. ಗರುಡಾಚಾರ್ ಮತ್ತು [[ಬಿ.ಆರ್.ಪಂತುಲು]] ಆತ್ಮೀಯರಾಗಿದ್ದರು. ಪಂತುಲು ತಮ್ಮ [[ಮೊದಲ ತೇದಿ]] ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸದಾಶಿವಯ್ಯನವರಿಗೆ ಚಿತ್ರಸಾಹಿತಿಯಾಗುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದರು. ಆರು ತಿಂಗಳು ಶಾಲೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ರಜೆ ಹಾಕಿ, ಚಿತ್ರದ ಸಾಹಿತ್ಯ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಸಹ-ನಿರ್ದೇಶನದ ಹೊಣೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿದರೂ, ಕುಟುಂಬದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಗರುಡಾಚಾರ್ಯರ ತಮ್ಮ [[ಬಿ.ಎಸ್.ರಂಗಾ]] ತಮ್ಮ [[ಭಕ್ತ ಮಾರ್ಕಾಂಡೇಯ]] ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸದಾಶಿವಯ್ಯನವರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಟ್ಟರು. ಈ ಬಾರಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಚಿತ್ರರಂಗದಿಂದಲೇ ತಾವು ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ ಬಲವಂತದಿಂದ ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಕೊಡಿಸಿದರು. ಬಿ.ಎಸ್.ರಂಗಾ ನಿರ್ಮಿಸಿದ [[ಅಮರಶಿಲ್ಪಿ ಜಕಣಾಚಾರಿ]]ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ತಂದು ಕೊಟ್ಟ ಚಿತ್ರ. ಈ ಚಿತ್ರದ ಗೀತೆಗಳೆಲ್ಲ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ==ಚಿ.ಸದಾಶಿವಯ್ಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ನೀಡಿದ ಕೆಲವು ಚಿತ್ರಗಳು== * [[ಶಿವರಾತ್ರಿ ಮಹಾತ್ಮೆ]] * [[ಸಂತ ತುಕಾರಾಂ]] * [[ಮಹಾಸತಿ ಅನುಸೂಯ]] * [[ಮಹಾಸತಿ ಅನುಸೂಯ]] * [[ಮಾಯಾ ಬಜಾರ್]] * [[ಅಮರಶಿಲ್ಪಿ ಜಕಣಾಚಾರಿ]] ==ಇತರ ವಿಷಯಗಳು== * [[ಡಾ.ರಾಜ್ ಕುಮಾರ್]] ಅಭಿನಯದ [[ದಾರಿ ತಪ್ಪಿದ ಮಗ]] ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿ.ಸದಾಶಿವಯ್ಯ ಚಿಕ್ಕ ಪಾತ್ರವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. * [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡದ]] ಪತ್ರಿಕೆಗಳಾದ [[ವಿಜಯಚಿತ್ರ]],[[ವನಿತಾ]] ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸಿದವರು. == ಆಕರಗಳು == * [http://vijaykarnatakaepaper.com/login.php ಮಾಹಿತಿ ನೆರವು - ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನ,ಲೇಖಕರು :ಎನ್.ಎಸ್.ಶ್ರೀಧರ ಮೂರ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070222164822/http://vijaykarnatakaepaper.com/login.php |date=2007-02-22 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರಸಾಹಿತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಿನೆಮಾ]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಭಾಷಣೆಕಾರ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೦೮ ಜನನ]] 0zplonum2ig95wuksi5fywk3qaj9mnd 0 12647 1374959 1347507 2026-06-11T04:53:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374959 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = John F. Kennedy | image = John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg<!--DO NOT change without gaining talk page consensus--> | caption = [[Oval Office]] portrait, 1963 | alt = President Kennedy smiling and sitting in the Oval Office | order = 35th | office = President of the United States | term_start = January 20, 1961 | term_end = November 22, 1963 | vicepresident = Lyndon B. Johnson | predecessor = [[Dwight D. Eisenhower]] | successor = [[Lyndon B. Johnson]] | jr/sr1 = United States Senator | state1 = [[Massachusetts]] | term_start1 = January 3, 1953 | term_end1 = December 22, 1960 | predecessor1 = [[Henry Cabot Lodge Jr.]] | successor1 = [[Benjamin A. Smith II]] | state2 = Massachusetts<!-- [[MOS:REPEATLINK]] --> | district2 = {{ushr|MA|11|11th}} | term_start2 = January 3, 1947 | term_end2 = January 3, 1953 | predecessor2 = [[James Michael Curley]] | successor2 = [[Tip O'Neill]] | birth_name = John Fitzgerald Kennedy | birth_date = {{birth date |1917|5|29}} | birth_place = [[Brookline, Massachusetts]], U.S. | death_date = {{death date and age|1963|11|22|1917|5|29}} | death_cause = [[Assassination of John F. Kennedy|Assassination]] | death_place = [[Dallas]], Texas, U.S. <!-- Do not add a link to Texas or U.S. per MOS:GEOLINK --> | resting_place = [[Arlington National Cemetery]] | party = [[Democratic Party (United States)|Democratic]] | spouse = {{marriage|[[Jacqueline Kennedy Onassis|Jacqueline Bouvier]]|September 12, 1953|<!-- Omission per Template:Marriage instructions -->}} | children = 4, including [[Caroline Kennedy|Caroline]], [[John F. Kennedy Jr.|John&nbsp;Jr.]], and [[Patrick Bouvier Kennedy|Patrick]] | parents = {{plainlist| * [[Joseph P. Kennedy Sr.]] * [[Rose Kennedy|Rose Fitzgerald]] }} | relatives = [[Kennedy family]]<br>[[Bouvier family]] (by marriage) | education = [[Harvard University]] ([[Bachelor of Arts|AB<!-- per Harvard -->]]) | occupation = {{hlist|Politician|journalist}} | signature = John F Kennedy Signature 2.svg | signature_alt = Cursive signature in ink | allegiance = [[United States]] | branch = [[United States Navy]] | serviceyears = 1941–1945 | rank = [[Lieutenant (navy)|Lieutenant]] | unit = [[Motor Torpedo Boat Squadron Two|Motor Torpedo Squadron 2]] | commands = {{plainlist| ** [[Patrol Torpedo Boat 109]] ** [[Patrol Torpedo Boat 59]] }} | battles = {{tree list}} * [[World War II]] ** [[Solomon Islands campaign]] {{tree list/end}} | mawards = {{Indented plainlist| * [[Navy and Marine Corps Medal]] * [[Purple Heart]] * [[American Defense Service Medal]] * [[American Campaign Medal]] * [[Asiatic–Pacific Campaign Medal]] (with 3 [[service star]]s) * [[World War II Victory Medal]]<ref name="JFKlibrary.org misc">{{cite web |url=http://www.jfklibrary.org/Historical+Resources/Archives/Reference+Desk/John+F.+Kennedy+Miscellaneous+Information.htm |title=John F. Kennedy Miscellaneous Information |publisher=John F. Kennedy Presidential Library and Museum |access-date=February 22, 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090831043852/http://www.jfklibrary.org/Historical%2BResources/Archives/Reference%2BDesk/John%2BF.%2BKennedy%2BMiscellaneous%2BInformation.htm |archive-date=August 31, 2009}}</ref> }} | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=JFK Establishment of the Peace Corps.ogg|title=John F. Kennedy's voice|type=speech|description=Kennedy speaking on the establishment of the [[Peace Corps]]<br />Recorded March 1, 1961}} }} '''ಜಾನ್ ಫಿಟ್ಜ್ ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಕೆನಡಿ''' (ಮೇ ೨೯,೧೯೧೭ - ನವೆಂಬರ್ ೨೨, ೧೯೬೩) ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ೩೫ ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಾಗಿ ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೇರಿದ್ದರು. [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ರಾಜಕೀಯ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಜೆ.ಎಫ್.ಕೆ ಅಥವಾ ಜಾಕ್ ಎಂದೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದ ಕೆನಡಿಯವರು ೧೯೬೩ರ ನವೆಂಬರ್ ೨೨ ರಂದು ಡಲ್ಲಾಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾರಿನ ರ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡು ಜನರತ್ತ ಕೈ ಬೀಸುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಮೇಲೆ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆಗಿನ [[ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ [[ಶೀತಲ ಸಮರ]] ಹಾಗು [[ಕ್ಯೂಬಾ]] ಕ್ಷಿಪಣಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಯು.ಎಸ್.ಎ]] ಬಣದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದ ಕೆನಡಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಉದಾರವಾದದಲ್ಲಿಯೂ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. [[ಡೆಮಾಕ್ರಟ್]] ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವರು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ(ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್) ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಕೀಯದ ಅನುಭವ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== [[File:John F. Kennedy home, Brookline, Massachusetts LCCN2011630152.tif|upright=1.1|thumb|Kennedy's birthplace in [[Brookline, Massachusetts]]]] [[File:TheKennedyFamily1.jpg|thumb|upright=1.1|The Kennedy family in [[Hyannis Port, Massachusetts]], with JFK at top left in the white shirt, {{circa|1931}}]] ಜಾನ್.ಎಫ್.ಕೆನಡಿ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ೧೯೧೭ರ ಮೇ ೨೯ ರಂದು [[ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್]] ರಾಜ್ಯದ [[ಬೊಸ್ಟಾನ್]] ನಗರದ ಹೊರವಲಯದ [[ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್]] ನಲ್ಲಿ. ಉತ್ತಮ ರಾಜಕೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿರುವ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿಯೇ ಕೆನಡಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. ಕೆನಡಿಯವರ ತಂದೆ ಜೋಸೆಫ್.ಪಿ.ಕೆನಡಿ ಒಬ್ಬ ಉದ್ಯಮಿ ಹಾಗು ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಕೆನಡಿಯವರ ತಾತ ಪಿ.ಜೆ.ಕೆನಡಿ [[ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್]] ರಾಜ್ಯದ ವಿಧಾನ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇವರ ಪೂರ್ವಜರೆಲ್ಲರೂ ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದ [[ಐರಿಷ್]] ಜನಾಂಗದವರಾಗಿದ್ದರು. ಒಂಬತ್ತು ಜನ ಮಕ್ಕಳ ತುಂಬು ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇಯವರಾಗಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು ಕೆನಡಿಯವರು. ಕೆನಡಿಯ ಬಾಲ್ಯ ಬಾಸ್ಪನಿನ ಕೆಳಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ವಸತಿಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತಾದರೂ ತಂದೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ತಮ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಅವಕಾಶ ಅವನಿಗೆ ಒದಗಿಬಂತು. ಕೆನೆಡಿಯ ಸಂಸಾರವೂ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ತಮ್ಮಂದಿರ, ತಂಗಿಯರ ಪ್ರೀತಿ, ತಂದೆತಾಯಿಯರ ವಾತ್ಸಲ್ಯ, ದಾದಿಯರ ಆರೈಕೆ-ಇವೆಲ್ಲ ಅವನಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾದುವು. ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪಡೆದ ಮೇಲೆ ನ್ಯೂ ಮಿಲ್ಫರ್ಡಿನ ಕ್ಯಾಂಟರ್‍ಬೆರಿ, ವಾಲಿಂಗ್ ಫರ್ಡಿನ ಕೊಯೇಟ್, ಪ್ರಿನ್ಸ್‍ಟನ್ ಮತ್ತು ಹಾರ್ವರ್ಡ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದ ಕೆನೆಡಿಯ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ ಆತನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಾಶಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆತ ಇತಿಹಾಸ ರಾಜಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಆಸಕ್ತಿ ತಳೆದನಲ್ಲದೆ ದೇಶವಿದೇಶ ಸಂಚಾರ ಮಾಡಿ ಅನುಭವ ಗಳಿಸಿದ. ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆದಿಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪು ಹಿಟ್ಲರನ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಈತ ಹಾರ್ವರ್ಡ್‍ನ ಪ್ರಗತಿಪರ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ, ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದ. ಜರ್ಮನಿ ಪ್ರಬಲವಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗಲೇ ಬ್ರಿಟನ್ ಏಕೆ ಎಚ್ಚತ್ತುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಹಾರ್ವರ್ಡಿನ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ರಮದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಪೌಢಪ್ರಬಂಧ 1940ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್-ಅಮೆರಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತು. ಕೆನೆಡಿ 1940ರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವ್ಯಾಸಂಗ ಪೂರೈಸಿದ ಮೇಲೆ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯದ ಸ್ಟಾನ್‍ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಗ್ರಾಜುಯೇಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಬಿಸನೆಸ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದ. 1941ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ನೌಕಾಪಡೆಯನ್ನು ಸೇರಿ ಮೋಟಾರ್ ಟಾರ್ಪೆಡೊ ದೋಣಿಯೊಂದರ ಕಮ್ಯಾಂಡರ್ ಆಗಿ, ಆಗ್ನೇಯ ಫೆಸಿಫಿಕಿನ ಸಾಲೊಮನ್ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ನೌಕಾಪಡೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ. 1943ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನಿ ಡಿಸ್ಟ್ರಾಯರ್ ಒಂದು ಇವನ ದೋಣಿಯ ಮೇಲೆ ಏರಿ ಬಂದು ಅದನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿತು. ಕೆನೆಡಿಯೂ ಅವನ ಜೊತೆಗಾರರ ಪೈಕಿ ಸಾಯದೆ ಉಳಿದವರೂ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಮೈಲಿಗಳ ದೂರ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಈಜಿ ದ್ವೀಪವೊಂದನ್ನು ಸೇರಿ ಬದುಕಿಕೊಂಡರು. ನೌಕಾ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಪಡೆಯ ಪದಕವೂ ಪರ್ಪಲ್ ಹಾರ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಕೆನಡಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾದುವು. ಸಮರದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದುದಲ್ಲದೆ ಮಲೇರಿಯ ವ್ಯಾಧಿಗ್ರಸ್ತನಾಗಿದ್ದ ಕೆನೆಡಿಯನ್ನು ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== 1953ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಕೆನೆಡಿಗೆ ಜಾಕ್ವೆಲೀನ್ ಲೀ ಬೌವಿಯೇರಳೊಂದಿಗೆ ವಿವಾಹವಾಯಿತು. ಯುದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆನಡಿಯ ಬೆನ್ನುಮೂಳೆಗೆ ಆಗಿದ್ದ ಆಘಾತದಿಂದಾಗಿ ನೋವು ಅತಿಯಾಗಿ, 1954ರಲ್ಲಿ ಆತ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಮೃತ್ಯುಮುಖದಿಂದ ಪಾರಾದ. ಅನಂತರದ ಚೇತರಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪುಸ್ತಕ ರಚಿಸಿದ. ಅದರ ಹೆಸರು ಪ್ರೊಫೈಲ್ಸ್ ಇನ್ ಕರೇಜ್ (1956). ತಂತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವೆನಿಸದಿರುವ ನಿಲುವು ತಳೆದು ಅಸಾಧಾರಣ ಧೈರ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಜೀವನಚಿತ್ರಗಳು ಅದರಲ್ಲಿವೆ. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ತಂತಮ್ಮ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಹಿತಸಾಧನೆ ಮಾಡುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ರಾಷ್ಟ್ರಹಿತದೃಷ್ಟಿಯನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಮತದಾರರು ಬಯಸುವರೆಂದು ಕೆನೆಡಿ ಆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ 1957ರಲ್ಲಿ [[ಪುಲಿಟ್ಜೆರ್ ಬಹುಮಾನ|ಪುಲಿಟ್‍ಜರ್]] ಬಹುಮಾನ ಬಂತು. ==ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ== [[File:Kennedy-nixon-freshman.jpg|thumb|upright=1.1|Kennedy (back row, second from right) and Richard Nixon (far right) participate in a radio broadcast as 1947 freshmen House members.]] 1945ರಲ್ಲಿ ಕೆನೆಡಿಗೆ ನೌಕಾಪಡೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಮುಂದೇನು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆತ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ನಿರತನಾಗಿದ್ದ. ಅಣ್ಣ ಜೋಸೆಫ್ ಪಿ. ಕೆನೆಡಿ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದು ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರ ಮೊದಲಿನ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆತ 1944ರಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡ. ಅಣ್ಣನ ಸಾವಿನಿಂದಾದ ಆ ಅರಕೆಯನ್ನು ತುಂಬುವುದೂ ಜಾನ್ ಕೆನೆಡಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರವೇಶದ ಒಂದು ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತೂ ಪೂರ್ವ ಬಾಸ್ಟನಿನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವನು ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿ ಧುಮುಕಿದ. ಕೆನೆಡಿಯ ಹಿರಿಯರು ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಅಲ್ಲಿಂದಲೇ. 1946ರಲ್ಲಿ ಆತ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡಿದ. ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ನೌಕಾ ಗೆಳೆಯರು ಇವನ ಹಿಂದೆ ನಿಂತು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಗೆದ್ದು, 1947ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದ. ಆಗ ಅವನಿಗೆ ಇನ್ನೂ 29 ವರ್ಷ. ಅನ್ನಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಮಸ್ಯೆ, ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ, ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ಮುಂತಾದ ಕಾರ್ಯನೀತಿಗಳಿಗೆ ಕೆನೆಡಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ. ಇದರಿಂದ ಕೆನೆಡಿಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿತು. ಮತ್ತೆ ಎರಡು ಬಾರಿ-1948 ಮತ್ತು 1950ರಲ್ಲಿ-ಅವನು ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಯ ಗಳಿಸಿದ. 1952ರಲ್ಲಿ ಸೆನೆಟಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿಯೂ ಗೆದ್ದ. [[File:JFK1952MassachusettsConvention.jpg|thumb|upright=1.1|Kennedy (waving) with Massachusetts delegates at the [[1952 Democratic National Convention]]]] 1956ರಲ್ಲಿ ಅವನು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ಪಕ್ಷದ ನಾಮಕರಣ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿ ವಿಫಲನಾದ. ಆದರೆ 1958ರಲ್ಲಿ ಸೆನೆಟಿಗೆ ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ಅಧಿಕ ಬಹುಮತ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು. 1960ರಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪಕ್ಷದ ನಾಮಕರಣ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿ ಸಫಲನಾದ. ಚುನಾವಣೆಗೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪ್ರಚಾರ, ಗೆಳೆಯರ ಸ್ನೇಹ ಸಾಧನೆ, ಜನಹಿತದೃಷ್ಟಿಯ ಪ್ರತಿಪಾದನೆ, ಔತಣಕೂಟ-ಮುಂತಾದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದ ಕೆನಡಿಯನ್ನು 1960ರಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ ಆಂಜೆಲೆಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ 8ರಂದು ನಡೆದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೆನೆಡಿ ವಿಜಯಿಯಾದ. ಅವನ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದ ರಿಚರ್ಡ್ ಎಂ. ನಿಕ್ಸನ್. 1961ರ ಜನವರಿ 20ರಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷಾಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ ಮಾಡಿದ ಕೆನೆಡಿಯ ಪ್ರಾರಂಭ ಭಾಷಣ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ್ದು. ಭೂಮಿಯ ಅರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಡಿಸಲುಗಳಲ್ಲೂ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲೂ ವಾಸಿಸುವ ಜನರಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಆತ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ. [[ವಿಶ್ವದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷಗಳು|ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಧಾನ ಮಾಡಲು ಹೆದರಬಾರದು; ಆದರೆ ಹೆದರಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಧಾನ ಮಾಡಬಾರದು-ಎಂದ. ನಿಮ್ಮ ದೇಶ ನಿಮಗೇನು ಮಾಡಬಲ್ಲುದೆಂದು ಕೇಳಬೇಡಿ. ನೀವು ನಿಮ್ಮ ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಏನು ಮಾಡಬಲ್ಲಿರೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಿ ಎಂಬುದು ಕೆನೆಡಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಾಕ್ಯ. ==ಸಾಧನೆಗಳು== [[File:ElectoralCollege1960.svg|thumb|Results of the [[1960 United States presidential election|1960 presidential election]]; the popular vote split between Kennedy and Republican [[Richard Nixon]] was less than one percentage point.]] ಕೆನೆಡಿ ತನ್ನ ಸಂಪುಟಕ್ಕೂ ಇತರ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗೂ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ದಕ್ಷರು, ನಿಷ್ಠಾವಂತರು. ಈ ನೇಮಕಗಳು ಅವನ ಕೀರ್ತಿಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಬೆಳೆಯಲು ಸಾಧಕವಾದುವು. ಅವನ ಚೇತನ ಅದ್ಭುತವಾದ್ದು. ಪತ್ನಿ ಕಲಾಪ್ರಿಯೆ. ಇದರಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷನ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸವಾದ ಶ್ವೇತಭವನ ಎಲ್ಲರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಅದೊಂದು ರಾಜಕೀಯ ಮಧುಚಂದ್ರದ ಕಾಲ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆನೆಡಿ ಅನೇಕ ವಿಶ್ವಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಶ್ರಮಿಸಿದ. ಆದರೆ ಬಲುಬೇಗ ಭ್ರಮನಿರಸನ ಅವನಿಗಾಗಿ ಕಾದಿತ್ತು. [[ಕ್ಯೂಬಾ|ಕ್ಯೂಬದಲ್ಲಿ]] ಅಧಿಕಾರ ಗಳಿಸಿದ್ದ [[ಫಿಡೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರೊ|ಫಿಡೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋ]]ನನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಬೇಕೆಂಬ ಕೆನೆಡಿಯ ಸೂಚನೆಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. [[ಲಾವೋಸ್]] [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಂಗಳಲ್ಲಿ]] ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅಮೆರಿಕನ್ ಪಡೆಗಳು ಸತ್ತ್ವಹೀನವಾಗಿದ್ದುವು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬರ್ಲಿನಿಗೂ ಪೂರ್ವಬರ್ಲಿನಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕಲು ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನ್ ಸರ್ಕಾರ ಅವೆರಡು ಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ಗೋಡೆ ಎಬ್ಬಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಕೆನೆಡಿ ಕೆಲವು ದೃಢ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ. [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ]]ದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯ, ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಾನ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಕುದುರಿಸಲು ಸುಂಕದ ಇಳಿತಾಯ-ಇವು ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು. [[File:President Kennedy - signing Cuba Quarantine Proclamation.jpg|thumb|left|upright=0.85|Kennedy signs the [[Cuban Missile Crisis|Proclamation for Interdiction of the Delivery of Offensive Weapons to Cuba]] in the Oval Office; {{circa|October 23, 1962}}.]] ಆಂತರಿಕವಾಗಿಯೂ ಕೆನೆಡಿ ಅನೇಕ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಕೊಂಡ. ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತವನ್ನು ತಡೆಯಲು 1961ರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೃಢಕ್ರಮಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದುವು. ಆದರೆ 1962ರಲ್ಲಿ ಇವು ಸತ್ತ್ವಹೀನವಾದುವು. 1962ರಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಬೆಲೆಗಳು ಏರದಂತೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷಾಧಿಕಾರ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದು ಇನ್ನೊಂದು ದೃಢಕ್ರಮ, ವಸತಿ ನಿರ್ಮಾಣ, ಕನಿಷ್ಠ ಕೂಲಿ ಏರಿಕೆ, ಕಲ್ಯಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವಿಸ್ತರಣ-ಇವುಗಳಿಗಾಗಿ ತಂದ ಸೂಚನೆಗಳಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರಕಿತು. ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ನೆರವು, ತೆರಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆ, ವೃದ್ಧರಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯ ನೀಡಿಕೆ, ಹೊಸ ಕೃಷಿ ನೀತಿ, ನಗರ ವಿಚಾರಗಳಿಗಾಗಿ ಸಂಪುಟಮಟ್ಟದ ಇಲಾಖೆಯ ರಚನೆ, ಖಜಾನೆಯಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿಕೆ-ಈ ಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರಕಲಿಲ್ಲ. ಕಾಂಗ್ರೆಸಿನ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್ ಮತ್ತು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಪ್ರದಾಯಶರಣರೆಲ್ಲ ಒಂದಾಗಿ ಕೆನೆಡಿಯ ಪ್ರಗತಿಪರ ಕ್ರಮಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರನ್ನು ಬಯಲಿಗೆಳೆದು ಧೈರ್ಯವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಯಬೇಕೆಂಬುದು ಕೆಲವರ ಸಲಹೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರನ್ನು ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬುದು ಕೆನೆಡಿಯ ನೀತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೆನೆಡಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷಾಧಿಕಾರದ ಶಿಖರಸದೃಶ ಘಟನೆಯೆಂದರೆ ಕ್ಯೂಬದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು. [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋಮಿಯೆತ್ ದೇಶ]] ಕ್ಯೂಬದಲ್ಲಿ ದೂರಗಾಮಿ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಿದೆಯೆಂಬ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದ ಕೆನೆಡಿ ಆ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ದಿಗ್ಭಂಧನ ವಿಧಿಸಿದ. ಇವನ್ನೆಲ್ಲ ಕೂಡಲೇ ಕಿತ್ತು ಸಾಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಸೋವಿಯತ್ ದೇಶಕ್ಕೂ ಕ್ಯೂಬಕ್ಕೂ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ. ಸ್ವಲ್ಪಕಾಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಆತಂಕಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕ್ಯೂಬದತ್ತ ಸಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಶಸ್ತ್ರ ತುಂಬಿದ ಹಡಗುಗಳು ಹಿಂದಿರುಗಿದುವು. ಕ್ಯೂಬದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕ್ಷಿಪಣಿಗಳನ್ನೂ ಸೋವಿಯೆತ್ ದೇಶ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. 1963ರ ನವೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಕೆನೆಡಿ [[ಟೆಕ್ಸಸ್|ಟೆಕ್ಸಾಸಿನಲ್ಲಿ]] ಭಾಷಣಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ. ನವೆಂಬರ್ 22ರಂದು ಡ್ಯಾಲಸಿನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಬಂದಿಳಿದು ಅಲ್ಲಿಂದ ಮೋಟಾರಿನಲ್ಲಿ ಪರಿವಾರದೊಡನೆ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಹಂತಕನೊಬ್ಬ ಮೂರು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದ. ಎರಡು ಗುಂಡುಗಳು ಕೆನಡಿಯನ್ನು ತಾಕಿ ಅವನು ಮೃತಪಟ್ಟ. ಲೀ ಹಾರ್ವೆ ಆಸ್ವಾಲ್ಡ್ ಕೊಲೆಗಡುಕನೆಂದು ಆರೋಪಿಸಿ ಪೋಲೀಸರು ಅವನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 24ರಂದು ಆಸ್ವಾಲ್ಡನನ್ನು ಡ್ಯಾಲಸ್ ಕೌಂಟಿ ಜೈಲಿಗೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅವನನ್ನು ಜಾಕ್ ರೂಬಿ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಂದ. ಕೆನೆಡಿಯ ಕೊಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಚಾರಗಳ ತನಿಖೆ ಮಾಡಲು ಅಮೆರಿಕದ ಪರಮೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅರ್ಲ್‍ವಾರೆನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಯೋಗ ನೇಮಕವಾಗಿತ್ತು. ಕೆನೆಡಿಯ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಗುಂಡುಗಳನ್ನು ಹಾರಿಸಿದವರು ಲೀ ಹಾರ್ವೆ ಆಸ್ವಾಲ್ಡನೆಂದೂ ಕೊಲೆಯ ಸ್ಥಳದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಬುಕ್ ಡಿಪಾಸಿಟರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ಆರನೆಯ ಮಹಡಿಯ ಕಿಟಕಿಯಿಂದ ಆತ ಪಿಸ್ತೂಲಿನಿಂದ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದನೆಂದೂ ಈ ಕೊಲೆಗಾಗಿ ಸಂಚು ನಡೆದಿತ್ತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ ದೊರಕಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಆ ನಿಯೋಗ ವರದಿ ಮಾಡಿತು [[image:John F. Kennedy motorcade, Dallas crop.png|300px|thumbnail|right|ಹತ್ಯೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳ ಮುಂಚೆ ಡಲ್ಲಾಸ್ ನ ಕಾರಿನ ರ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೆನಡಿ]] ==ಹತ್ಯೆ== [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ [[ಡಲ್ಲಾಸ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ೧೯೬೩ರ ನವೆಂಬರ್ ೨೨ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರ ಕಾರಿನ ರ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದ ಜಾನ್.ಎಫ್.ಕೆನಡಿಯವರು ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಜನರತ್ತ ಕೈಬೀಸುತ್ತಾ ಸಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ದಾಳಿಕೋರನೊಬ್ಬನ ಗುಂಡಿಗೆ ಬಲಿಯಾದರು. ==ಆಕರಗಳು== * [https://en.wikipedia.org/wiki/John_F._Kennedy ಜಾನ್.ಎಫ್.ಕೆನಡಿ ಆಂಗ್ಲ ವಿಕಿ ಪುಟ] ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.jfklibrary.org/ John F. Kennedy Presidential Library and Museum] * [https://www.nps.gov/jofi/index.htm John Fitzgerald Kennedy National Historic Site] * {{C-SPAN|2419}} * [https://www.loc.gov/rr/program/bib/presidents/kennedy/index.html John F. Kennedy: A Resource Guide] – the Library of Congress * [https://web.archive.org/web/20070811134522/http://www.millercenter.virginia.edu/index.php/academic/americanpresident/kennedy Extensive Essays on JFK] with shorter essays on his cabinet and First Lady – [[Miller Center of Public Affairs]] * [https://history.state.gov/historicaldocuments/kennedy Kennedy Administration] from [[Office of the Historian]], [[United States Government Printing Office]] * {{Internet Archive author |sname=John Fitzgerald Kennedy |sopt=t}} * {{Librivox author |id=2572}} * {{Gutenberg author|id=1666}} * [https://archivesspace.amherst.edu/repositories/2/resources/128 Kennedy Convocation Collection] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260213122740/https://archivesspace.amherst.edu/repositories/2/resources/128 |date=2026-02-13 }} at the Amherst College Archives & Special Collections, documenting one of his last visits before his assassination ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Cold War figures}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕೆನೆಡಿ, ಜಾನ್ ಫಿಟ್ಸ್‌ ಜೆರಲ್ಡ್‌}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು]] 4jblyug6bx4i00r1wuxwrsm0u80r4bk 0 20669 1374950 1344525 2026-06-10T18:55:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374950 wikitext text/x-wiki '''ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ'''ವು (ಅಥವಾ '''ಗಣನಾ ವಿಜ್ಞಾನ''') [[ಮಾಹಿತಿ]] ಹಾಗೂ [[ಗಣನೆ]]ಯ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಆಧಾರಗಳ, ಮತ್ತು [[ಗಣಕಯಂತ್ರ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಕಾರ್ಯಾನ್ವಯ (ಇಂಪ್ಲಮಂಟೇಶನ್) ಹಾಗೂ ಬಳಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯೋಪಯೋಗಿ ವಿಧಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನ.<ref>"''Computer science is the study of information''" [http://www.njit.edu/v2/archivecatalog/undergraduate/91/19-und.html New Jersey Institute of Technology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090529005415/http://www.njit.edu/v2/archivecatalog/undergraduate/91/19-und.html |date=2009-05-29 }}, Gutenberg Information Technologies</ref><ref>"''Computer science is the study of computation.''" [http://www.csbsju.edu/computerscience/curriculum Computer Science Department, College of Saint Benedict] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070203190237/http://www.csbsju.edu/computerscience/curriculum/ |date=2007-02-03 }}, Saint John's University</ref><ref>"''Computer Science is the study of all aspects of computer systems, from the theoretical foundations to the very practical aspects of managing large software projects.''" [http://study.massey.ac.nz/major.asp?major_code=2010&prog_code=93068 Massey University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060619125916/http://study.massey.ac.nz/major.asp?major_code=2010&prog_code=93068 |date=2006-06-19 }}</ref> ಆಗಾಗ, ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರಿಸುವ [[ಕ್ರಮಾವಳಿ]] ಲಕ್ಷಣದ ಕ್ರಿಯಾಸರಣಿಗಳ (ಆಲ್ಗರಿತ್ಮಿಕ್ ಪ್ರೋಸೆಸ್) ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಅಧ್ಯಯನವೆಂದು ಅದನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; "ಯಾವುದನ್ನು (ಸಮರ್ಥವಾಗಿ) ಯಾಂತ್ರೀಕರಿಸಬಹುದು?" ಎಂಬುದು ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾದ ಮೂಲಭೂತವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿದೆ<ref name="Denning_cs_discipline">{{ಪತ್ರಿಕೆ ಆಧಾರ | last=Denning | first=P.J. | authorlink=ಪೀಟರ್ ಜೇ. ಡೆನಿಂಗ್| year=2000 | title=Computer Science: The Discipline | url=https://web.archive.org/web/20060525195404/http://www.idi.ntnu.no/emner/dif8916/denning.pdf | journal=Encyclopedia of Computer Science|format=PDF}}</ref> ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವು ಹಲವಾರು ಉಪಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; [[ಗಣಕಯಂತ್ರ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ]]ದಂತಹ ([[:en:Computer graphics (computer science)|ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗ್ರ್ಯಾಫ಼ಿಕ್ಸ್]]) ಕೆಲವು ಉಪಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಗಣನೆಗೆ ಒತ್ತುಕೊಟ್ಟರೆ, [[ಗಣನಾತ್ಮಕ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದಂತಹ ([[:en:Computational complexity theory|ಕಾಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್ ಕಂಪ್ಲೆಕ್ಸಿಟಿ ಥೀಯರಿ]]) ಇತರ ಕೆಲವು ಉಪಕ್ಷೇತ್ರಗಳು [[ಗಣನಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆ]]ಗಳ ([[:en:Computational problem|ಕಾಂಪ್ಯುಟೇಶನಲ್ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್]]) ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಉಪಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಗಣನೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಮಾಡುವಾಗ ಬರುವ ಸವಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಕ್ರಮವಿಧಿ ಭಾಷಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ವು ([[:en:Programming language theory|ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮಿಂಗ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವಿಜ್ ಥೀಯರಿ]]) ಗಣನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಮಾಡಿದರೆ, [[ಗಣಕಯಂತ್ರ ಕ್ರಮವಿಧಿಕರಣ]]ವು ([[:en:Computer programming|ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮಿಂಗ್]]) ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಣನಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ [[ಕ್ರಮವಿಧಿ ಭಾಷೆ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು [[ಮಾನವ-ಗಣಕಯಂತ್ರ ಸಂವಹನ]]ವು ([[:en:Human–computer interaction|ಹ್ಯೂಮನ್-ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಇಂಟರ್ಆಕ್ಷನ್]]) ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಗಣನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ, ಉಪಯುಕ್ತ, ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗಿ [[ಮಾನವ|ಜನರಿಗೆ]] ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಲು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸವಾಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವ ([[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ದಂತಹ) ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಬಂಧಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ, ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗಣಕಯಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವುದು (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗೇಮ್ಸ್), ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆ (ಬ್ರೌಸ಼ಿಂಗ್), ಮತ್ತು ಪದ ಸಂಸ್ಕರಣೆಯಂತಹ (ವರ್ಡ್ ಪ್ರೋಸೆಸಿಂಗ್) ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಗಣಕಯಂತ್ರದೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ಅದು ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಅಂತರಜಾಲ ವೀಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಂತಹ (ಬ್ರೌಸ಼ರ್) ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಮಾಡಲು ಬಳಸಲಾದ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದರ ಮೇಲೆ, ಮತ್ತು ಆ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಹೊಸ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಅಥವಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವವುಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೇಲಿರುತ್ತದೆ.<ref>"''Common myths and preconceptions about Cambridge Computer Science''" [http://www.cl.cam.ac.uk/admissions/undergraduate/myths/ Computer Science Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718081431/http://www.cl.cam.ac.uk/admissions/undergraduate/myths/ |date=2011-07-18 }}, [[ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|Cambridge University]]</ref> == ಇತಿಹಾಸ == {{ಮುಖ್ಯ | ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ}} ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವೆಂದು ಒಪ್ಪಲಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮುಂಚಿನ ತಳಹದಿಗಳು ಆಧುನಿಕ [[ಅಂಕೀಯ ಗಣಕಯಂತ್ರ]]ದ ಆವಿಷ್ಕರಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನ ದಿನಾಂಕದ್ದಾಗಿವೆ. [[ಮಣಿಚೌಕಟ್ಟು|ಮಣಿಚೌಕಟ್ಟಿನಂತಹ]] ([[:en:Abacus|ಅಬ್ಯಾಕಸ್]]) ನಿಗದಿತ ಅಂಕೀಯ ಕಾರ್ಯಗಳ ಲೆಕ್ಕಮಾಡುವ ಯಂತ್ರಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. [[ವಿಲ್‌ಹೆಲ್ಮ್ ಶಿಕಾರ್ಡ್]] ಮೊದಲ ಯಾಂತ್ರಿಕ ಲೆಕ್ಕದ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು (ಕ್ಯಾಲ್ಕ್ಯುಲೇಟರ್) ೧೬೨೩ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದನು.<ref>{{ಅಂತರ್ಜಾಲ ಆಧಾರ|author=Nigel Tout|title=Calculator Timeline|url=http://www.vintagecalculators.com/html/calculator_time-line.html|work=Vintage Calculator Web Museum|year=2006|access date=2006-09-18}}</ref> [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬ್ಯಾಬಿಜ್]] [[ಏಡಾ ಲವ್‌ಲೇಸ್]]‌ಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಒಂದು [[ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಯಂತ್ರ]]ವನ್ನು (ಡಿಫ಼ರನ್ಸ್ ಎಂಜನ್) [[ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಳ ಕಾಲ]]ದಲ್ಲಿ<ref>{{ಅಂತರ್ಜಾಲ ಆಧಾರ | url=http://www.sciencemuseum.org.uk/on-line/babbage/index.asp | title=Science Museum - Introduction to Babbage | accessdate=2006-09-24}}</ref> ರೂಪಿಸಿದನು.<ref>{{ಅಂತರ್ಜಾಲ ಆಧಾರ| url=http://www.scottlan.edu/Lriddle/women/ada-love.htm| title=A Selection and Adaptation From Ada's Notes found in "Ada, The Enchantress of Numbers," by Betty Alexandra Toole Ed.D. Strawberry Press, Mill Valley, CA | accessdate=2006-05-04}}</ref> ೧೯೦೦ರ ಸರಿಸುಮಾರು, [[ಕೀಲಿ ರಂಧ್ರಕ|ರಂಧ್ರಕ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು]]<ref>{{ಅಂತರ್ಜಾಲ ಆಧಾರ | url=http://www.pattonhq.com/ibm.html | title=IBM Punch Cards in the U.S. Army | accessdate=2006-09-24}}</ref> ([[:en:Key punch|ಪಂಚ್-ಕಾರ್ಡ್ ಮಷೀನ್]]) ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಈ ಎಲ್ಲ ಯಂತ್ರಗಳು ಒಂದೇ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲವಾಗಿದ್ದವು, ಅಥವಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಸಂಭವನೀಯ ಕಾರ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಉಪವರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ೧೯೪೦ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೊಸದಾದ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಗಣನಾ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮಾನವ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಗಳ ಬದಲಾಗಿ ''ಗಣಕಯಂತ್ರ'' ಪದವು ಈ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಕೇವಲ ಗಣಿತದ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನದಕ್ಕೆ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದಾಗ, ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ [[ಗಣನೆ]]ಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ೧೯೫೦ರ ದಶಕ ಮತ್ತು ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪದವಿ ಕ್ರಮಗಳ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಷಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗುವುದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Denning_cs_discipline">{{ಪತ್ರಿಕೆ ಆಧಾರ | last=Denning | first=P.J. | authorlink=ಪೀಟರ್ ಜೇ. ಡೆನಿಂಗ್ | year=2000 | title=Computer Science: The Discipline | url=https://web.archive.org/web/20060525195404/http://www.idi.ntnu.no/emner/dif8916/denning.pdf | journal=Encyclopedia of Computer Science|format=PDF}}</ref><ref>http://www.cl.cam.ac.uk/conference/EDSAC99/statistics.html</ref> ಕಾರ್ಯರೂಪದ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ದೊರಕಲು ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ, ಗಣನೆಯ ಹಲವು ಉಪಯೋಗಗಳು ಅವುಗಳ ಸ್ವಂತ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಧ್ಯಯನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾಗುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಹಲವರು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ನಂಬಿದ್ದರಾದರೂ, ಐವತ್ತರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಲವರಿಂದ ಅದು ಅಂಗೀಕೃತಗೊಂಡಿತು.<ref name="Levy1984">{{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ | authorlink = ಸ್ಟೀವನ ಲೀವೀ| last = Levy | first = Steven | title = [[ಹ್ಯಾಕರ್ಸ್:ಹೀರೋಸ್ ಅಫ಼್ ದ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ರೆವಲ್ಯೂಶನ್|Hackers: Heroes of the Computer Revolution]] | year = 1984 | isbn = 0-385-19195-2 | publisher = Doubleday }}</ref> ಈಗ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ಆಯ್‌ಬೀಎಮ್ ಚಿಹ್ನೆಯು ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಹ ಸಾಧನಗಳ ಅನ್ವೇಷಣಾ ಅವಧಿಯ (ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲರೇಶನ್ ಪೀರಿಯಡ್) ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಆಯ್‌ಬೀಎಮ್ ೭೦೪ ಮತ್ತು ನಂತರ ಆಯ್‌ಬೀಎಮ್ ೭೦೯ ಸರಣಿಯ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಆಯ್‌ಬೀಎಮ್ (ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬಿಸ಼ಿನೆಸ್ ಮಶೀನ್ಸ್ ಎಂಬುದರ ಹ್ರಸ್ವರೂಪ) ಸಂಸ್ಥೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. "ಇಷ್ಟಾದರೂ, ಆಯ್‌ಬೀಎಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸಮಾಡುವುದು ನಿರಾಶಾದಾಯಕವಾಗಿತ್ತು...ಒಂದು ಆದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಅಕ್ಷರವನ್ನು ನೀವು ತಪ್ಪುಜಾಗದಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ಕ್ರಮವಿಧಿಯು ಕಾರ್ಯಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿಬಿಡುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ನೀವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು".<ref name="Levy1984"/> ೧೯೫೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯವು ಅದರ ಅತ್ಯಂತ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇಂತಹ ವಿಷಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ತಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಾಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಸಮಾಜ, ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಯು ಕೇವಲ ಪರಿಣತರು ಅಥವಾ ವೃತ್ತಿನಿರತರಿಂದ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆದಾರ ನೆಲೆಗಾಗಿರುವ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. == ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Enigma Machine at NSA.jpg|170px|thumbnail|right|[[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ ಸೈನ್ಯವು [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ರಹಸ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಸಂವಾದಕ್ಕಾಗಿ [[ಅನಿಗ್ಮಾ ಯಂತ್ರ]]ವನ್ನು ಬಳಸಿತು. [[ಬ್ಲೆಚ್ಲಿ ಪಾರ್ಕ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಅನಿಗ್ಮಾ ಸಂಚಾರದ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಗೂಢಲಿಪಿಗ್ರಹಣವು (ಡೀಕ್ರಿಪ್ಷನ್) ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗೆಲುವಿನಲ್ಲಿ ನೆರವಾದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು.<ref name="kahnbook" />]] ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಒಂದು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಷಯವಾಗಿ ಅದರ ಲಘು ಇತಿಹಾಸದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವು [[ವಿಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು [[ಸಮಾಜ]]ಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಮೂಲಭೂತ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇವುಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: * ಪ್ರಚಲಿತ [[ಮಾಹಿತಿ ಯುಗ]] ಮತ್ತು [[ಅಂತರಜಾಲ]]ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ "ಅಂಕೀಯ ಕ್ರಾಂತಿ"ಯನ್ನು (ಡಿಜಿಟಲ್ ರೆವಲ್ಯೂಶನ್) ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="bgu">http://www.cis.cornell.edu/Dean/Presentations/Slides/bgu.pdf</ref> * [[ಗಣನೆ]] ಹಾಗೂ [[ಗಣನಾರ್ಹತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಗಣನಾರ್ಹತೆ]]ಯ ([[:en:Computability theory|ಕಂಪ್ಯೂಟೆಬಿಲಿಟಿ]]) ಒಂದು ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ, ಮತ್ತು ಗಣನಾತ್ಮಕವಾಗಿ [[ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗದ ಸಮಸ್ಯೆ|ಬಿಡಿಸಲಾಗದ]] ಹಾಗೂ [[ಗಣನಾತ್ಮಕ ಸಂಕೀರ್ಣತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ|ಬೇಗ ಬಿಡಿಸಲಾಗದ]] (ಇನ್‌ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟಬಲ್) ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿವೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ.<ref>{{ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧ ಆಧಾರ | author=Constable, R.L. | date=March 2000 | url=http://www.cs.cornell.edu/cis-dean/bgu.pdf | title=Computer Science: Achievements and Challenges circa 2000|format=PDF}}</ref> * ಅಮೂರ್ತಿಕರಣದ (ಅಬ್‌ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಷನ್) ವಿವಿಧ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿಯ ಖಚಿತವಾದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಧನವಾದ [[ಕ್ರಮವಿಧಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ.<ref>{{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ | last=Abelson | first=H. | authorlink=ಹ್ಯಾಲ್ ಏಬಲ್‌ಸನ್ | coauthors=G.J. Sussman with J.Sussman | year=1996 | title=Structure and Interpretation of Computer Programs | edition=2nd | publisher=MIT Press | isbn=0-262-01153-0 | quote=The computer revolution is a revolution in the way we think and in the way we express what we think. The essence of this change is the emergence of what might best be called ''procedural epistemology'' — the study of the structure of knowledge from an imperative point of view, as opposed to the more declarative point of view taken by classical mathematical subjects. }}</ref> * [[ಗೂಢಲಿಪಿ ವಿಜ್ಞಾನ]]ದಲ್ಲಿ ([[:en:Cryptography|ಕ್ರಿಪ್ಟಾಗ್ರಫ಼ಿ]]), [[ಅನಿಗ್ಮಾದ ಗೂಢಲಿಪಿ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ|ಅನಿಗ್ಮಾ ಯಂತ್ರದ ಭೇದನವು]] ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಗೆಲುವಿಗೆ ನೆರವಾದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿತ್ತು.<ref name="kahnbook">[[ಡೇವಿಡ್ ಕಾನ್|David Kahn]], [[ದ ಕೋಡ್‌ಬ್ರೇಕರ್ಸ್|The Codebreakers]], 1967, ISBN 0-684-83130-9.</ref> * [[ಗಣನಾತ್ಮಕ ವಿಜ್ಞಾನ|ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಗಣನಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ]] ([[:en:Scientific computing|ಸಾಯಂಟಿಫ಼ಿಕ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್]]) ಸಾಧ್ಯವಾದ ಮನಸ್ಸಿನ ಉನ್ನತ ಅಧ್ಯಯನ, ಮತ್ತು [[ಮಾನವ ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ ಮಾಹಿತಿ ಯೋಜನೆ]]ಯಿಂದ ([[:en:Human Genome Project|ಹ್ಯೂಮನ್ ಜೀನೋಮ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್]]) ಮಾನವನ ತಳಿವಿಜ್ಞಾನದ ಮಾಹಿತಿಯ (ಹ್ಯೂಮನ್ ಜೀನೋಮ್) ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="bgu"/> [[ಫ಼ೋಲ್ಡಿಂಗ್ಅಟ್‌ಹೋಮ್]]‌ನಂತಹ [[ವಿಭಕ್ತ ಗಣನಾ ಕ್ರಿಯೆ]] ([[:en:Distributed computing|ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟಿಡ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್]]) ಯೋಜನೆಗಳು [[ಸಸಾರಜನಕ ಮಡಿಚುವಿಕೆ]]ಯನ್ನು (ಪ್ರೋಟೀನ್ ಫ಼ೋಲ್ಡಿಂಗ್) ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತವೆ. * [[ಕ್ರಮಾವಳಿ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯಾಪಾರ]]ವು ([[:en:Algorithmic trading|ಆಲ್ಗರಿಥಮಿಕ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್]]) [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] ([[:en:Artificial intelligence|ಆರ್ಟಫ಼ಿಶಲ್ ಇಂಟೆಲಿಜನ್ಸ್]]), [[ಯಂತ್ರ ಗ್ರಹಿಕೆ]] ([[:en:Machine learning|ಮಷೀನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್]]), ಮತ್ತು ಇತರ [[ಸಂಖ್ಯಾಸಂಗ್ರಹಣ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಸಂಖ್ಯಾಸಂಗ್ರಹಣ]] ಹಾಗೂ [[ಆಂಕಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ|ಆಂಕಿಕ]] ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ [[ಆರ್ಥಿಕ ಫಲದಾಯಕತೆ|ಫಲದಾಯಕತೆ]] ಮತ್ತು [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ದ್ರವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ|ದ್ರವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು]] ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.telegraph.co.uk/money/main.jhtml?xml=/money/2006/08/27/ccsoft27.xml Black box traders are on the march] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080621070439/http://www.telegraph.co.uk/money/main.jhtml?xml=%2Fmoney%2F2006%2F08%2F27%2Fccsoft27.xml |date=2008-06-21 }} The Telegraph, August 26, 2006</ref> == ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು == ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗವಾಗಿ, ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವು ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಗಣನೆಯ ಪರಿಮಿತಿಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಯಂತ್ರಾಂಶ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಅಂಶಗಳವರೆಗಿನ ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="CSAB1997">{{ಅಂತರ್ಜಾಲ ಆಧಾರ|author=Computing Sciences Accreditation Board|title=Computer Science as a Profession|url=http://www.csab.org/comp_sci_profession.html |date=28 May 1997| accessdate=2008-09-01}}</ref><ref>{{ಪುಸ್ತಕ ಆಧಾರ|author=Committee on the Fundamentals of Computer Science: Challenges and Opportunities, National Research Council |title=Computer Science: Reflections on the Field, Reflections from the Field|url=http://www.nap.edu/catalog.php?record_id=11106#toc|publisher=National Academies Press|isbn=978-0-309-09301-9|date=2004}}</ref> [[ಗಣನಾ ಯಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಘ]] ([[:en:Association for Computing Machinery|ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಫ಼ಾರ್ ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಮಶೀನರಿ]] - ಏಸೀಎಮ್), [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಇಂಜಿನಿಯರುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ([[:en:Institute of Electrical and Electronics Engineers|ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ಼್ ಇಲೆಕ್‌ಟ್ರಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಇಲೆಕ್‌ಟ್ರಾನಿಕ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್ಸ್]] - ಆಯ್ಈಈಈ) ಗಣಕ ಸಂಘ, ಮತ್ತು [[ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಘ]]ಗಳ ([[:en:Association for Information Systems|ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಫ಼ಾರ್ ಇನ್‌ಫ಼ರ್ಮೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]]) ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ದೃಢೀಕರಣ ಸಮಿತಿಯು (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಾಯನ್ಸಸ್ ಅಕ್ರೆಡಿಟೇಶನ್ ಬೋರ್ಡ್ - ಸೀಎಸ್ಏಬೀ) ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬೋಧನ ಶಾಖೆಗೆ ಅದು ನಿರ್ಣಾಯಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ನಾಲ್ಕು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ: ''ಗಣನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ'' (ಥೀಯರಿ ಆಫ಼್ ಕಾಂಪ್ಯೂಟೇಶನ್), ''ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ದತ್ತ ಸಂರಚನೆಗಳು'' (ಆಲ್ಗರಿದಮ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡೇಟಾ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ಸ್), ''ಕ್ರಮವಿಧಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳು'' (ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಮಿಂಗ್ ಮೆಥಡಾಲಜಿ ಅಂಡ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವಿಜಸ್), ಮತ್ತು ''ಗಣಕಯಂತ್ರ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆ'' (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಎಲಮಂಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಚರ್). ಈ ನಾಲ್ಕು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ, ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಾಸ್ತ್ರ (ಸಾಫ಼್ಟ್‌ವೇರ್ ಎಂಜನಿಯರಿಂಗ್), ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಗಣಕ ಜಾಲ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಶನ್), ದತ್ತಸಂಚಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (ಡೇಟಬೇಸ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್), ಸಮಕಾಲಿಕ ಗಣನೆ (ಪ್ಯಾರಲಲ್ ಕಾಂಪ್ಯೂಟೇಶನ್), ವಿಭಕ್ತ ಗಣನೆ (ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟಿಡ್ ಕಾಂಪ್ಯೂಟೇಶನ್), ಗಣಕಯಂತ್ರ-ಮಾನವ ಸಂವಹನ, ಗಣಕಯಂತ್ರ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ, ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು (ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್), ಹಾಗೂ ಆಂಕಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಗಣನೆಗಳಂತಹ (ನ್ಯೂಮರಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಸಿಂಬಾಲಿಕ್ ಕಾಂಪ್ಯೂಟೇಶನ್) ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸಹ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳೆಂದು ಸೀಎಸ್ಏಬೀ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="CSAB1997"/> === ಗಣನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ === [[ಗಣನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದ ಅಧ್ಯಯನವು ಯಾವುದನ್ನು ಗಣನೆ ಮಾಡಬಹುದು, ಮತ್ತು ಆ ಗಣನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಎಷ್ಟು ಪರಿಮಾಣ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಉತ್ತರ ನೀಡುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರನೀಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ, [[ಗಣನಾರ್ಹತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಗಣನಾರ್ಹತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವು]] ([[:en:Computability theory (computer science)|ಕಂಪ್ಯೂಟಬಿಲಿಟಿ ಥೀಯರಿ]]) ವಿವಿಧ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ [[ಗಣನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸ]]ಗಳ (ಮಾಡಲ್ ಆಫ಼್ ಕಾಂಪ್ಯೂಟೇಶನ್) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಗಣನಾ ಸಂಬಂಧಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಿಡಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯು, ಒಂದು ಗಣನಾತ್ಮಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಲಾವಧಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಮಾಡುವ [[ಗಣನಾತ್ಮಕ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಬಹುಮಾನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು|ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಬಹುಮಾನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ]]<ref>[http://www.claymath.org/millennium/P_vs_NP/ Clay Mathematics Institute] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130704074148/http://www.claymath.org/millennium/P_vs_NP/ |date=2013-07-04 }} P=NP</ref> ([[:en:Millennium Prize Problems|ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ಪ್ರೈಜ಼್ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್ಸ್]]) ಪೈಕಿ ಒಂದಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ "[[ಬಹುಪದೀಯ = ಅನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಕ ಬಹುಪದೀಯ ಸಮಸ್ಯೆ|ಬಹುಪದೀಯ = ಅನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಕ ಬಹುಪದೀಯ?]]" ([[:en:P = NP problem|ಪೀ = ಎನ್‌ಪೀ]]) ಸಮಸ್ಯೆಯು ಗಣನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ಧಾರವಾಗದ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ (ಓಪನ್ ಪ್ರಾಬ್ಲಮ್). :{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15" | [[ಚಿತ್ರ:Wang tiles.svg|96px]] || '''ಬಹುಪದೀಯ = ಅನಿಶ್ಚಯಾತ್ಮಕ ಬಹುಪದೀಯ''' ? |- | [[ಗಣನಾರ್ಹತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಗಣನಾರ್ಹತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] || [[ಗಣನಾ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] |} ==== ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ==== ಹೆಚ್ಚು ವಿಶಾಲವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವಾದ [[ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]]ವು ([[:en:Theoretical computer science|ಥೀಯರೆಟಿಕಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಾಯನ್ಸ್]])ಗಣನೆಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಗಣನಾ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಹೆಚ್ಚು ಅಮೂರ್ತ, ತಾರ್ಕಿಕ, ಹಾಗೂ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಒಂದು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಕ್ಷೇತ್ರ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. :{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15" | <math> P \rightarrow Q \,</math> || [[ಚಿತ್ರ:DFAexample.svg|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Elliptic curve simple.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:6n-graf.svg|96px]] || <math>\Gamma\vdash x : Int</math> || [[ಚಿತ್ರ:Commutative diagram for morphism.svg|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:SimplexRangeSearching.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Blochsphere.svg|96px]] |- | [[ಗಣಿತೀಯ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ]] || [[ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] || [[ಸಂಖ್ಯಾಸಿದ್ಧಾಂತ]] || [[ಗ್ರಾಫ಼್ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] || [[ವರ್ಗಗಣ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] || [[ವರ್ಗ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] || [[ಗಣನಾ ರೇಖಾಗಣಿತ]] || [[ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣಕಯಂತ್ರ|ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] |} === ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ದತ್ತ ಸಂರಚನೆಗಳು === :{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15" | <math>O(n^2)</math> || [[ಚಿತ್ರ:Sorting quicksort anim.gif|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Singly-linked-list.svg|96px]] |- | [[ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] || [[ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು]] || [[ದತ್ತ ಸಂರಚನೆಗಳು]] |} === ಕ್ರಮವಿಧಿ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಭಾಷೆಗಳು === :{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15" | [[ಚಿತ್ರ:Compiler_kn.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Python add5 syntax.svg|96px]] |- | [[ಸಂಕಲಕಗಳು]] || [[ಕ್ರಮವಿಧಿ ಭಾಷೆಗಳು]] |} === ಗಣಕಯಂತ್ರ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆ === :{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15" | [[ಚಿತ್ರ:NOR ANSI.svg|96px]] | [[ಚಿತ್ರ:Fivestagespipeline.png|96px]] | [[ಚಿತ್ರ:SIMD_kn.png|96px]] |- | [[ಅಂಕೀಯ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಶಾಸ್ತ್ರ]] | [[ಸೂಕ್ಷ್ಮರಚನೆ]] | [[ಬಹುವಿಧ ಸಂಸ್ಕರಣ]] |} === ಆಂಕಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಗಣನೆ === :{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15" | [[ಚಿತ್ರ:1u04-argonaute.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:User-FastFission-brain.gif|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Naphthalene-3D-balls.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Neuron-no labels.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:X-43A (Hyper - X) Mach 7 computational fluid dynamic (CFD).jpg|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Wind-particle.png|96px]] || <math>y = \sin(x) + c</math> |- | [[ಜೀವಮಾಹಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನ]] || [[ಸಂವೇದನಾ ವಿಜ್ಞಾನ]] || [[ಗಣನಾತ್ಮಕ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]] || [[ಗಣನಾತ್ಮಕ ನರವಿಜ್ಞಾನ]] || [[ಗಣನಾತ್ಮಕ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] || [[ಆಂಕಿಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ|ಆಂಕಿಕ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳು]] || [[ಸಾಂಕೇತಿಕ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]] |} === ಅನ್ವಯಗಳು === ಈ ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ, ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ, ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ, ಯಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದಲೂ ಅಧ್ಯಯನಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. :{| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15" | [[ಚಿತ್ರ:Operating system placement_kn.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:NETWORK-Library-LAN_kn.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:5-cell.gif|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Corner.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Emp Tables (Database).PNG|96px]] |- | [[ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]] || [[ಗಣಕ ಜಾಲ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಗಣಕಯಂತ್ರ ಜಾಲಗಳು]] || [[ಗಣಕಯಂತ್ರ ಚಿತ್ರರಚನೆಗಳು]] || [[ಗಣಕಯಂತ್ರ ದೃಷ್ಟಿವಿಜ್ಞಾನ]] || [[ದತ್ತಸಂಚಯ]]ಗಳು |- | [[ಚಿತ್ರ:Padlock.svg|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:ArtificialFictionBrain.png|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Roomba original.jpg|96px]] || [[ಚಿತ್ರ:Wacom Pen-tablet.jpg|96px]] ||<!-- Image with inadequate rationale removed: [[Image:IPhone EDGE and 3G.png|96px]] --> |- | [[ಗಣಕಯಂತ್ರ ಭದ್ರತಾ ವಿಜ್ಞಾನ]] || [[ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ]] || [[ಯಂತ್ರಮಾನವ ವಿಜ್ಞಾನ]] || [[ಮಾನವ-ಗಣಕಯಂತ್ರ ಸಂವಹನ]] || [[ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಗಣಕಯಂತ್ರ ಬಳಕೆ]] |} == ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ == ಅದರ ಹೆಸರು ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಧಾನ ಭಾಗವು ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳದ್ದೇ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ, ಹಲವು ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳು ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಒತ್ತುಕೊಡಲು ''ಗಣನಾ ವಿಜ್ಞಾನ'' ಪದವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತವೆ. ಡೆನ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ನ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಪೀಟರ್ ನಾವರ್]] ಈ ಶಾಖೆಯು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳದೇ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶದ ಸಂಸ್ಕರಣದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆಂಬ ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲು ''ದತ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರ'' (ಡೇಟಾಲಜಿ) ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಪೀಟರ್ ನಾವರ್ ದತ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದ, ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ದತ್ತ ಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗ ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮೊದಲನೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪದವನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡನೇವಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಗಣಕಯಂತ್ರ ಬಳಕೆಯ ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಗಣನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿ ನಡೆಸುವವರಿಗಾಗಿ ''ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ಸ್ ಆಫ಼್ ದೀ ಏಸೀಎಮ್'' ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು – ''ಟ್ಯೂರಿಂಜಿನಿಯರ್'', ''ಟ್ಯೂರಾಲಜಿಸ್ಟ್'', ''ಕ್ರಮಸೂಚಿ ನಕ್ಷೆಗಳವನು'' (ಫ಼್ಲೋಚಾರ್ಟ್ಸ್-ಮ್ಯಾನ್), ''ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಅತೀತ ಗಣಿತಜ್ಞ'' (ಮೆಟಾ-ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟೀಶಿಯನ್), ಮತ್ತು ''ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ'' (ಅಪ್ಲಾಯ್ಡ್ ಇಪಿಸ್ಟಮಾಲಜಿಸ್ಟ್).<ref>Communications of the ACM 1(4):p.6</ref> ಮೂರು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಅದೇ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ''ಕಾಂಪ್ಟಾಲಾಜಿಸ್ಟ್'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮರುವರ್ಷ ''ಹಾಯ್ಪಾಲಾಜಿಸ್ಟ್'' ಪದವು ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿತು.<ref>Communications of the ACM 2(1):p.4</ref> ''ಕಾಂಪ್ಯುಟಿಕ್ಸ್'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>IEEE Computer 28(12):p.136</ref> ''ಇನ್‌ಫ಼ೋರ್ಮಾಟಿಕ್'' ಯೂರಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಒಂದು ಪದವಾಗಿತ್ತು. "ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನ ಹೇಗೆ ದೂರದರ್ಶಕ ಯಂತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆಯಲ್ಲವೋ ಹಾಗೇ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವು ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆಯ ವಿಜ್ಞಾನವಾಗಿ ಉಳಿದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಎಟ್‌ಸ್ಕರ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಡೆಯ್ಕ್‌ಸ್ಟ್ರಾ|ಎಟ್‌ಸ್ಕರ್ ಡೆಯ್ಕ್‌ಸ್ಟ್ರಾ]] ಹೇಳಿದರು. ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಗಣಕಯಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು ನಿಯೋಜನೆಯು ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಬೇರೆಯದಾದ ಬೋಧನ ಶಾಖೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಗಣಕ ಯಂತ್ರಾಂಶ]]ದ ([[:en:Personal computer hardware|ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್]])ಅಧ್ಯಯನವು [[ಗಣಕಯಂತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ([[:en:Computer engineering|ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]]) ಭಾಗವೆಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ವಾಣಿಜ್ಯ [[ಗಣಕಯಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳು (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್) ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಿಯೋಜನೆಯ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಅಥವಾ [[ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು|ಮಾಹಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೆಂದು]] [[:en:Information systems|ಇನ್‌ಫ಼ರ್ಮೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]]) ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ವಿವಿಧ ಗಣಕಯಂತ್ರ-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗಗಳ ನಡುವೆ ವಿಚಾರಗಳ ಬಹಳಷ್ಟು ಅದಲು ಬದಲಾಗಿದೆ. ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಹಲವುವೇಳೆ [[ಸಂವೇದನಾ ವಿಜ್ಞಾನ]] ([[:en:Cognitive science|ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಸಾಯನ್ಸ್]]), [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ]] ([[ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಗಣನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ನೋಡಿ), ಮತ್ತು [[ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳಂತಹ ಇತರ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದಿದೆ. ಹಲವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವು [[ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ]]ದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಕೆಲವರಿಂದ ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವೀಕ್ಷಕರು ಗಣನಾ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಒಂದು ಗಣಿತ ವಿಜ್ಞಾನವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Denning_cs_discipline" /> ಮುಂಚಿನ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವು [[ಕರ್ಟ್ ಗಽಡಲ್]] ಮತ್ತು [[ಅಲನ್ ಟೂರಿಂಗ್]]‌ರಂತಹ ಗಣಿತಜ್ಞರ ವ್ಯಾಸಂಗದಿಂದ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಂಡಿತ್ತು, ಮತ್ತು [[ಗಣಿತೀಯ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ]] ([[:en:Mathematical logic|ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟಿಕಲ್ ಲಾಜಿಕ್]]), [[ವರ್ಗ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ([[:en:Category theory|ಕ್ಯಾಟಿಗಾರಿ ಥೀಯರಿ]]), [[ಸಂಖ್ಯಾಸಮೂಹ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ([[:en:Domain theory|ಡೋಮೇಯ್ನ್ ಥೀಯರಿ]]), ಹಾಗೂ [[ಬೀಜಗಣಿತ]]ಗಳಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ವಿಚಾರಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ವಿನಿಮಯ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು [[ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಒಂದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು, "ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಾಸ್ತ್ರ" ಪದವು ಏನು ಅರ್ಥಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬಂತಹ, [[ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ವಾದವಿವಾದಗಳು|ವಿವಾದಗಳಿಂದ]] ಇನ್ನಷ್ಟು ಗೊಂದಲಗೊಂಡಿದೆ. ಇತರ ಯಂತ್ರವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬೋಧನ ಶಾಖೆಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಬಂದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಒಂದೆಡೆ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಗಣನೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಮಾಡುವುದಾಗಿದ್ದರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಕಾರ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಣನೆಗಳ ರಚನೆಯಾಗಿದೆಯೆಂದು [[ಡೇವಿಡ್ ಪಾರ್‌ನ್ಯಾಸ್]] ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಎರಡೂ ಶಾಖೆಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಆದರೆ ಪೂರಕವಾದ ಬೋಧನ ಶಾಖೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{ಪತ್ರಿಕೆ ಆಧಾರ | last = Parnas | first = David L. | authorlink = ಡೇವಿಡ್ ಪಾರ್‌ನ್ಯಾಸ್ | year = 1998 | title = [http://citeseer.ist.psu.edu/parnas98software.html Software Engineering Programmes are not Computer Science Programmes] | journal = Annals of Software Engineering | volume = 6 | pages = 19–37 | doi = 10.1023/A:1018949113292 }}, p. 19: "Rather than treat software engineering as a subfield of computer science, I treat it as an element of the set, Civil Engineering, Mechanical Engineering, Chemical Engineering, Electrical Engineering,.."</ref> ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಬಂಧಿತ, ರಾಜಕೀಯ, ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಶಗಳು ಒಂದು ವಿಭಾಗವು ಗಣಿತದ ಅವಧಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಥವಾ ಯಂತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಅವಧಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ರಚನೆಗೊಂಡಿದೆಯೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸಲು ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತು ನೀಡುವ ಮತ್ತು ಆಂಕಿಕ ನಿಲವುಳ್ಳ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳು [[ಗಣನಾತ್ಮಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] (:en:Computational science|ಕಾಂಪ್ಯೂಟೇಶನಲ್ ಸಾಯನ್ಸ್]])ವಿಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಎರಡೂ ಪ್ರಕಾರಗಳ ವಿಭಾಗಗಳು ಎಲ್ಲ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. == ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಿಕ್ಷಣ == ಕೆಲವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಗಣನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಮಾವಳಿ ಆಧಾರಿತ ತರ್ಕದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ವ್ಯಾಸಂಗವಾಗಿ ಬೋಧಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಬೋಧನಾ ಕ್ರಮಗಳು ಹಲವುವೇಳೆ ಮುಖ್ಯಭಾಗವಾಗಿ ಇತರ ವಿಷಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ [[ಗಣನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ]], [[ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]] ([[:en:Analysis of algorithms|ಅನ್ಯಾಲಸಿಸ್ ಆಫ಼್ ಆಲ್ಗರಿದಮ್ಸ್]]), [[ಶಾಸ್ತ್ರೋಕ್ತ ವಿಧಾನಗಳು]] ([[:en:Formal methods|ಫ಼ಾರ್ಮಲ್ ಮೆಥಡ್ಸ್]]), [[ಸಮಕಾಲೀನತೆ (ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ)|ಸಮಕಾಲೀನತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ([[:en:Concurrency (computer science)|ಕನ್ಕರನ್ಸಿ]]), [[ದತ್ತಸಂಚಯ]], [[ಗಣಕಯಂತ್ರ ನಿರ್ಮಿತ ಚಿತ್ರಗಳು]] ಮತ್ತು [[ವ್ಯವಸ್ಥಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಗಳನ್ನು ([[:en:Systems analysis|ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಅನ್ಯಾಲಸಿಸ್]]) ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಅವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಗಣಕಯಂತ್ರ ಕ್ರಮವಿಧಿಕರಣ]]ವನ್ನೂ ಬೋಧಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ಎಂದು ಕಾಣುವ ಬದಲು ಅದನ್ನು ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಿರುವ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಇತರ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ಮತ್ತು ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬೋಧಿಸುವ [[ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]]ಗಳು ಹಾಗೂ ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಬಂಧಿ ಬೋಧನಾ ಕ್ರಮಗಳು ಸಹ ತಮ್ಮ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಪಾಠಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಾವಳಿಗಳ ಹಾಗೂ ಗಣನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉನ್ನತ ಕ್ರಮವಿಧಿಕರಣದ ಅಭ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತುಕೊಡುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ಪಾಠಕ್ರಮಗಳು ತಂತ್ರಾಂಶ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥರಿಗೆ ಅತಿಮುಖ್ಯವಾದ ಕೌಶಲಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವತ್ತ ಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಗಣಕಯಂತ್ರ ಕ್ರಮವಿಧಿಕರಣದ ಕಾರ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹಲವುವೇಳೆ [[ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ವೆಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಪದದ ಅರ್ಥ, ಮತ್ತು ಅದು ಕ್ರಮವಿಧಿಕರಣ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಬಹಳ [[ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿನ ವಾದವಿವಾದಗಳು|ಅಸಹಮತವಿದೆ]]. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == <div style="column-count:2;-moz-column-count:2;-webkit-column-count:2"> {{ಮುಖ್ಯ|ಗಣಕವಿಜ್ಞಾನದ ರೂಪರೇಖೆ}} * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಜೀವನೋಪಾಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು]] * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿ]] * [[ಗಣಕ ಕ್ರಿಯೆ]] * [[ಗಣಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ]] * [[ಮಾಹಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ಮಾಹಿತಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬೋಧನಾ ಕಲೆ]] * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು]] * [[ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಪರಿಹಾರವಾಗದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು|ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ತೆರೆದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕಾಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕಾಶನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಆದಿ ಶೋಧಕರ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ತಂತ್ರಾಂಶ ಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಗಣಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು]] * [[ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] </div> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖ ಪಟ್ಟಿ|2}} {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಚನ == * [[ಗಣನಾ ಯಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಘ|Association for Computing Machinery]]. [http://www.acm.org/class/1998/overview.html 1998 ACM Computing Classification System] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080828002940/http://www.acm.org/class/1998/overview.html |date=2008-08-28 }}. 1998. * [[ಐಇಇಇ ಗಣಕ ಸಂಘ|IEEE Computer Society]] and the [[ಗಣನಾ ಯಂತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಘ|Association for Computing Machinery]]. [http://www.computer.org/portal/cms_docs_ieeecs/ieeecs/education/cc2001/cc2001.pdf Computing Curricula 2001: Computer Science]. December 15, 2001. * [[ಪೀಟರ್ ಜೆ. ಡೆನಿಂಗ್|Peter J. Denning]]. ''[http://portal.acm.org/citation.cfm?id=1053309&coll=&dl=ACM&CFID=15151515&CFTOKEN=6184618 Is computer science science?]'', Communications of the ACM, April 2005. * [[ಡಾನಲ್ಡ್ ಇ. ಕನೂಥ್|Donald E. Knuth]]. ''Selected Papers on Computer Science,'' CSLI Publications, Cambridge Univ. Press, 1996. * [[ಪೀಟರ್ ಜೆ. ಡೆನಿಂಗ್|Peter J. Denning]], ''[http://portal.acm.org/citation.cfm?id=971303&dl=ACM&coll=&CFID=15151515&CFTOKEN=6184618 Great principles in computing curricula]'', Technical Symposium on Computer Science Education, 2004. == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [[ಮುಕ್ತ ಸೂಚಿಕಾ ಯೋಜನೆ]]ಯಲ್ಲಿ [http://www.dmoz.org/Computers/Computer_Science/ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ] * [http://www.lecturefox.com/computerscience/ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿನ ಉಚಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ಸೂಚಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080512152252/http://lecturefox.com/computerscience/ |date=2008-05-12 }} * [http://videolectures.net/Top/Computer_Science/ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110428010325/http://videolectures.net/Top/Computer_Science/ |date=2011-04-28 }} * [http://liinwww.ira.uka.de/ ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ/ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಗ್ರಂಥಸೂಚಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170614093236/http://liinwww.ira.uka.de/ |date=2017-06-14 }} * [http://csdir.org/ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಸೂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು] * [http://se.ethz.ch/~meyer/gallery/ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] ([[ಬರ್ಟ್ರಂಡ್ ಮಾಯರ್]]‌ರ ಚಿತ್ರಶಾಲೆ) === ಅಂತರಜಾಲ ಪ್ರಸಾರಗಳು === * [http://www.oid.ucla.edu/webcasts/courses/2006-2007/2006fall/cs1 ಯುಸಿಎಲ್ಎ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ೧ ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಉಪನ್ಯಾಸ ವಿಭಾಗ ೧] {{Webarchive|url=https://archive.is/20121215100659/www.oid.ucla.edu/webcasts/courses/2006-2007/2006fall/cs1 |date=2012-12-15 }} * [http://webcast.berkeley.edu/course_details.php?seriesid=1906978395 ಬರ್ಕ್‌ಲೀ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳ ಪರಿಚಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100614150800/http://webcast.berkeley.edu/course_details.php?seriesid=1906978395 |date=2010-06-14 }} {{ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] a3nyo1yp25i3sz9b5htyqr82wwu5mne 0 21322 1374956 1374241 2026-06-11T03:34:51Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374956 wikitext text/x-wiki {| class="sortable wikitable" |- !ಸ್ಥಾನ !ನಗರ !ಚಿತ್ರ !ಜನಸಂಖ್ಯೆ !ವ್ಯಾಖ್ಯೆ !ವಿಸ್ತ್ರೀರ್ಣ(ಚದರ ಕಿ.ಮೀ) !ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ(/km²) !ದೇಶ !ಖಂಡ |- |1 | [[ಶಾಂಘೈ]] | [[File:Shanghaiviewpic1.jpg|125px]] | {{nts|17836133}}<ref name=geohive>{{cite web | url=http://www.geohive.com/earth/cy_notagg.aspx | title=Cities: largest (without surrounding suburban areas) | publisher=Geohive | access-date=2013-12-25 | archive-date=2011-10-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20111004065149/http://www.geohive.com/earth/cy_notagg.aspx | url-status=dead }}</ref> | [[List of administrative divisions of Shanghai|Core districts]]<ref>Based on the following districts: Huangpu, Luwan (merged into Huangpu in 2011), Xuhui, Changning, Jing'an, Putuo, Zhabei, Hongkou, Yangpu, Pudong, Baoshan, Minhang, and Jiading, considered "core districts" by Geohive.</ref> | {{nts|2605.8}} | {{nts|6845}} | {{CHN}} | Asia |- |2 | [[ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್]] | [[File:LeventView.jpg|125px]] | {{nts|13710512}}<ref name="turkey">http://rapor.tuik.gov.tr/reports/rwservlet?adnksdb2&ENVID=adnksdb2Env&report=wa_turkiye_il_koy_sehir.RDF&p_il1=34&p_kod=2&p_yil=2012&p_dil=1&desformat=html</ref> | [[Metropolitan municipality]] | {{nts|5343}} | {{nts|2567}} | {{TUR}} |ಯುರೋಪ್/ಏಷಿಯಾ |- |3 | [[ಕರಾಚಿ]] | | {{nts|12,991,000}}<ref name=geohive /> | [[City Districts of Pakistan|ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ]] | {{nts|3527}} | {{nts|3683}} | {{PAK}} | ಏಷಿಯಾ |- |4 |[[ಮುಂಬಯಿ]] | | {{nts|12478447}}<ref name="india1">{{cite web |url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf|publisher=Census of India|title=Provisional Population Totals, Census of India 2011|accessdate=2011-10-18}}</ref> | [[ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್]] | {{nts|603}} | {{nts|20694}} | {{IND}} | ಏಷಿಯಾ |- |5 | [[ಮಾಸ್ಕೋ]] | [[File:Москва-Сити 10 ноября 2013.JPG|125px]] | {{nts|11,977,988}}<ref name="RusCen2012">[http://www.citypopulation.de/Russia-Cities.html#Land RUSSIA: Major Cities 2013 January 12]</ref> | [[Federal subjects of Russia#Federal cities|Federal City]] | {{nts|2511}}<ref name="RusArea2009">{{Cite web |url=http://www.rosreestr.ru/upload/www/files/gos_doclad_2008.pdf |title=Ministry of Economic Development of the Russian Federation. Federal Registration, Cadastre&Cartograhy Service. Russia Landuse National Report 2008, p.187-188 ('''in Russian''') |access-date=2013-12-25 |archive-date=2014-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141010021939/https://rosreestr.ru/upload/www/files/gos_doclad_2008.pdf |url-status=dead }}</ref> | {{nts|4705}} | {{RUS}} | ಯುರೋಪ್ |- |6 | [[ಸಾವೋ ಪಾಲೋ]] | [[File:Jardim Paulistano2.jpg|125px]] | {{nts|11821876}}<ref>{{cite web|url=ftp://ftp.ibge.gov.br/Estimativas_de_Populacao/Estimativas_2013/estimativa_2013_dou.pdf|title=ESTIMATIVAS DA POPULAÇÃO RESIDENTE NOS MUNICÍPIOS BRASILEIROS COM DATA DE REFERÊNCIA EM 1º DE JULHO DE 2013|publisher=[[Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística|IBGE]]|language=Portuguese|accessdate=31 August 2013}}</ref> | Municipality | {{nts|1523}} | {{nts|7762}} | {{BRA}} | ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ |- |7 | [[ಬೀಜಿಂಗ್]] | [[File:File-Beijing CBD 2008-6-996735.jpg|125px]] | {{nts|11716000}}<ref name=geohive /> | [[List of administrative divisions of Beijing|Core districts]]<ref>based on the districts of Dongcheng, Xicheng, Chaoyang, Fengtai, Shijingshan, and Haidian, considered "core districts" by Geohive.</ref> | {{nts|1368.32}} | {{nts|7400}} | {{CHN}} | ಏಷಿಯಾ |- |8 | [[ಗ್ವಾಂಗ್‍ಝೌ]] | [[File:Pearl River Night Cruise.jpg|125px]] | {{nts|11070654}}<ref name=geohive /> | [[List of administrative divisions of Guangzhou|All districts]]<ref>based on the following districts: Yuexiu, Liwan, Haizhu, Tianhe, Baiyun, Huangpu, Panyu, Huadu, Nansha, and Luogang.</ref> | {{nts|3843}} | {{nts|2881}} | {{CHN}} | ಏಷಿಯಾ |- |9 | [[ದೆಹಲಿ]] | [[File:Skyline at Rajiv Chowk.JPG|125px]] | {{nts|11007835}}<ref name="india1" /> | [[Municipal Corporation of Delhi|Municipal Corporation]] | {{nts|1397.29 }} | {{nts|7922.9}} | {{IND}} | ಏಷಿಯಾ |- |10 | [[ಸಿಯೋಲ್]] | | {{nts|10575447}}<ref name="seoul2">{{cite web|url=http://stat.seoul.go.kr/Seoul_System5.jsp?stc_cd=418|title=Seoul Statistics (Population)|publisher=Seoul Metropolitan Government|accessdate=24 March 2010|archive-date=3 ಮಾರ್ಚ್ 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303220844/http://stat.seoul.go.kr/Seoul_System5.jsp?stc_cd=418|url-status=dead}}</ref> | [[Seoul#Administrative districts|Special City]] | {{nts|605.25}}<ref name="seoul1">{{cite web|url=http://stat.seoul.go.kr/Seoul_System5.jsp?stc_cd=412|title=Seoul Statistics (Land Area)|publisher=Seoul Metropolitan Government|accessdate=24 March 2010}}</ref> | {{nts|17473}} | {{KOR}} |ಏಷಿಯಾ |- |11 | [[ಶೆನ್‍ಝೆನ್]] | [[File:Shenzhen night street.JPG|125px]] | {{nts|10357938}}<ref name=geohive /> | [[Shenzhen#Administrative divisions|All districts]] | {{nts|1989}} | {{nts|5201}} | {{CHN}} |ಏಷಿಯಾ |- |12 | [[ಜಕಾರ್ತ]] | [[File:Jakarta Car Free Day.jpg|125px]] | {{nts|10187595}}<ref>{{Cite web |url=http://www.kependudukancapil.go.id/index.php?option=com_content&view=article&id=4&Itemid=63 |title=''Jumlah Penduduk Provinsi DKI Jakarta'' |work=Dinas Kependudukan dan Catatan Sipil |accessdate=19 April 2012 |archive-date=8 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120408101949/http://www.kependudukancapil.go.id/index.php?option=com_content&view=article&id=4&Itemid=63 |url-status=dead }}</ref> | [[Special capital district]] | {{nts|662.33}} | {{nts|15400}} | {{IDN}} |ಏಷಿಯಾ |- |13 | [[ಟೋಕ್ಯೊ]] | [[File:Skyscrapers of Shinjuku 2009 January (revised).jpg|125px]] | {{nts|8967665}}<ref name="StatJapMonthlyCityTokyo">[http://www.toukei.metro.tokyo.jp/juukim/2010/jm106a0000.xls Official monthly estimated de jure population by the Tokyo Metropolitan Government] (in Japanese). Population estimate on 2010-06-01.</ref> | [[Special wards of Tokyo|23 Special Wards]]<ref>Corresponds to the former City of Tokyo merged into the [[Tokyo|Tokyo Metropolis]] on July 1, 1943. The whole of 23 wards is now a [[Local Autonomy Law|special local public entity]] which provides limited public service, and is sometimes statistically treated as the city proper of Tokyo (e.g. Statistical Bureau of Japan, The [http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2007/Table08.pdf Population of capital cities and cities of 100 000 or more inhabitants. United Nations Statistics Division]).</ref> | {{nts|617.18}} | {{nts|14400}} | {{JPN}} | ಏಷಿಯಾ |- |14 | [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಸಿಟಿ]] | [[File:Ciudad.de.Mexico.City.Distrito.Federal.DF.Paseo.Reforma.Skyline.jpg|125px]] | {{nts|8873017}}<ref name=Inegi2010prel>[http://www.inegi.org.mx/sistemas/TabuladosBasicos/preliminares2010.aspx Instituto Nacional de Estadística y Geografía, México; Censo de Población y Vivienda 2010, Resultados preliminares] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225034305/https://www.inegi.org.mx/400.html?aspxerrorpath=%2Fsistemas%2FTabuladosBasicos%2Fpreliminares2010.aspx |date=2018-12-25 }} Preliminary 2010 Census results. Retrieved on 2010-11-26.</ref> | [[Mexican Federal District|Federal District]] | {{nts|1485.49}}<ref name="ConapoZM">[http://www.conapo.gob.mx/index.php?option=com_content&view=article&id=133&Itemid=212 Consejo Nacional de Población, México; Delimitación de las zonas metropolitanas de México 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101202063503/http://www.conapo.gob.mx/index.php?option=com_content&view=article&id=133&Itemid=212 |date=2010-12-02 }} Retrieved on 2010-11-26.</ref> | {{nts|5973}} | {{MEX}} | ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ |- |15 | [[ಕಿನ್ಶಾಸ]] | [[File:Kinshasa 2003.jpg|125px]] | {{nts|8754000}}<ref name=UN/> | City-Province<ref>Excluding the rural commune of Maluku</ref> | {{nts|2016}} | {{nts|4342}} | {{COD}} |ಆಫ್ರಿಕ |- |16 | [[ಬೆಂಗಳೂರು]] | [[File:Bagmane Tech Park, CV Raman Nagar, Bengaluru, India (2004) 1.jpg|125px]] | {{nts|8425970}}<ref name=india1/> | [[Municipal Corporation]] | {{nts|709.5}}<ref name="delimit">{{cite web|url=http://www.bbmpwards.org/bbmporg/Composition_of_BBMP.aspx|title=BBMP Delimitation 2009|publisher=Government of Karnataka|accessdate=2009-11-09|archive-date=2009-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20091030032349/http://www.bbmpwards.org/bbmporg/Composition_of_BBMP.aspx|url-status=dead}}</ref> | {{nts|11876}} | {{IND}} | ಏಷಿಯಾ |- |17 | [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] | [[File:Top of Rock Cropped.jpg|125px]] | {{nts|8336697}}<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/03/14/nyregion/more-people-moving-to-bronx-census-shows.html|title=https://www.nytimes.com/2013/03/14/nyregion/more-people-moving-to-bronx-census-shows.html|author=Sam Roberts|newspaper=The New York Times|date=March 14, 2013|accessdate=March 14, 2013}}</ref> | [[City proper]] | {{nts|783.7}} | {{nts|10637}} | {{USA}} | ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ |- |18 | [[ಲಂಡನ್]] | [[File:Canary Wharf Skyline 2, London UK - Oct 2012.jpg|125px]] | {{nts|8308369}}<ref name="2012 ONS Population">[http://www.ons.gov.uk/ons/rel/pop-estimate/population-estimates-for-england-and-wales/mid-2012/mid-2012-population-estimates-for-england-and-wales.html Annual Mid-year Population Estimates for England and Wales, 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151001024944/http://www.ons.gov.uk/ons/rel/pop-estimate/population-estimates-for-england-and-wales/mid-2012/mid-2012-population-estimates-for-england-and-wales.html |date=2015-10-01 }} (press release). Ons.gov.uk (2013-06-26). Retrieved 2013-06-26.</ref> | [[Greater London]]<ref>Composed of the [[City of London]] and the 32 [[London boroughs]]</ref> | {{nts|1572}} | {{nts|5285}} | {{UK}} | ಯುರೋಪ್ |- |19 | [[ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್]] | [[File:Aerial view of Lumphini Park.jpg|125px]] | {{nts|8280925}}<ref name="2010 census 1">{{cite web|title=Table 1 Population by sex, household type and household by type, average size of private household by region and area: 2010 |url=http://service.nso.go.th/nso/nso_center/project/table/files/C-pop/2553/000/00_C-pop_2553_000_010000_00100.xls |publisher=National Statistics Office|work=Statistic tables, NSO website|accessdate=18 September 2012}}</ref> | Administrative area | {{nts|1568.74}} | {{nts|5280}} | {{THA}} | ಏಷಿಯಾ |- |20 | [[ತೆಹರಾನ್]] | | {{nts|8,244,535}}<ref name=UN>[http://esa.un.org/wup2009/unup/index.asp?panel=2 UN world Urbanization Prospects estimate for 2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131031010136/http://esa.un.org/wup2009/unup/index.asp?panel=2 |date=2013-10-31 }}. While the UN list is nominally a list of urban agglomerations, this particular city is listed as using the "city proper" statistical concept in the [http://esa.un.org/wup2009/wup/source/country.aspx sources section] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927055752/http://esa.un.org/wup2009/wup/source/country.aspx |date=2011-09-27 }} of the UN report.</ref> | [[City proper]] | {{nts|760}} | {{nts|10359}} | {{IRN}} | ಏಷಿಯಾ |- |21 | [[ಡೋಂಗ್ಗುವಾನ್]] | [[File:Dongguan Avenue (CBD) 2010.jpg|125px]] | {{nts|8220237}}<ref name=geohive /> | Prefecture-level city | {{nts|2465}} | {{nts|3335}} | {{CHN}} | ಏಷಿಯಾ |- |22 | [[ಲಾಗೋಸ್]] | | {{nts|7937932}}<ref name=Metropolitan_Lagos_population>Summing the 16 LGAs making up Metropolitan Lagos (Agege, Ajeromi-Ifelodun, Alimosho, Amuwo-Odofin, Apapa, Eti-Osa, Ifako-Ijaiye, Ikeja, Kosofe, Lagos Island, Lagos Mainland, Mushin, Ojo, Oshodi-Isolo, Shomolu, Surulere) as per:<br>{{cite web| url=http://www.nigerianstat.gov.ng/Connections/Pop2006.pdf| title=Legal Notice on Publication of the Details of the Breakdown of the National and State Provisional Totals 2006 Census| author=Federal Republic of Nigeria Official Gazette|date=15 May 2007|format=PDF|accessdate=2007-06-29 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070704042011/http://www.nigerianstat.gov.ng/Connections/Pop2006.pdf |archivedate = July 4, 2007}}</ref> | Statistical area | {{nts|999.6}} | {{nts|7938}} | {{NGR}} | ಆಫ್ರಿಕ |- |23 | [[ಲೀಮಾ]] | [[File:Lima Plaza Mayor1 cropped.jpg|125px]] | {{nts|7605742}}<ref>{{Cite web |url=http://censos.inei.gob.pe/censos2007/Documentos/Primresult_CPV2007.pdf |title=INEI 2007 Census Results |access-date=2013-12-25 |archive-date=2008-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081010041120/http://censos.inei.gob.pe/censos2007/Documentos/Primresult_CPV2007.pdf |url-status=dead }}</ref> | Province<ref>Composed of 43 independent districts</ref> | {{nts|2670.4}} | {{nts|2848}} | {{PER}} | ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ |- |24 | [[ಹೊ ಚಿ ಮಿನ್ ನಗರ]] | [[File:Một khúc sông Sài Gòn.JPG|125px]] | {{nts|7521138}}<ref>[http://www.pso.hochiminhcity.gov.vn/web/guest/niengiamthongke-nam2011 Năm 2011 - Cục Thống Kê TP.HCM]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. Pso.hochiminhcity.gov.vn. Retrieved on 2013-07-12.</ref> | Province-level municipality | {{nts|2095.01}} | {{nts|3590}} | {{VIE}} | ಏಷಿಯಾ |- |25 | [[ಬೊಗೊಟ]] | [[File:Bogotá de noche.jpg|125px]] | {{nts|7467804}}<ref>{{cite web|url=http://www.sdp.gov.co/resources/estadistica/Bogota_en_Cifras_junio_13_V17.xls|title=Bogotá population|publisher=Secretaría Distrital de Planeación|language=Spanish|accessdate=15 June 2011|archive-date=25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225201044/http://www.sdp.gov.co/resources/estadistica/Bogota_en_Cifras_junio_13_V17.xls|url-status=dead}}</ref> | [[Capital district]] | {{nts|1590}} | {{nts|4697}} | {{COL}} | ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ |- |26 | [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]] | [[File:Hong Kong view from The Peak 01.jpg|125px]] | {{nts|7108100}}<ref name="HongKongPop">[http://www.censtatd.gov.hk/hong_kong_statistics/statistics_by_subject/index.jsp?subjectID=1&charsetID=1&displayMode=T Census and Statistics Department, Hong Kong; Population and Vital Events] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080519100835/http://www.censtatd.gov.hk/hong_kong_statistics/statistics_by_subject/index.jsp?subjectID=1&charsetID=1&displayMode=T |date=2008-05-19 }} Retrieved on 2011-10-18. Estimated population in mid-2011.</ref> | [[Special Administrative Region]] | {{nts|1108}}<ref>{{cite web|url=http://www.pland.gov.hk/pland_en/info_serv/statistic/landu.html|title=Hong Kong: Broad Land Usage Distribution|publisher=Planning Department: The Government of the Hong Kong Special Administration Region|accessdate=18 October 2011|archive-date=19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131019212830/http://www.pland.gov.hk/pland_en/info_serv/statistic/landu.html|url-status=dead}}</ref> | {{nts|6415}} | {{HK}} | ಏಷಿಯಾ |- |27 | [[ಡಾಕಾ]] | [[File:Dhaka city.jpg|125px]] | {{nts|7000940}}<ref name="BangladeshStatPock2008">[http://www.bbs.gov.bd/WebTestApplication/userfiles/Image/SubjectMatterDataIndex/pk_book_09.pdf Bangladesh Bureau of Statistics, Statistical Pocket Book, 2008 ('''pdf-file''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226013215/http://www.bbs.gov.bd/WebTestApplication/userfiles/Image/SubjectMatterDataIndex/pk_book_09.pdf |date=2018-12-26 }} 2008 Population Estimate. Retrieved 2009-08-05.</ref> | City Corporation | {{nts|360}}<ref name="dhaka1">{{cite web|url=http://www.dhakacity.org/Page/About_us/About/Category/2/About_us_info|title=Dhaka Area|publisher=Dhaka City Corporation|accessdate=6 February 2010|archive-date=11 ಮೇ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511112639/http://www.dhakacity.org/Page/About_us/About/Category/2/About_us_info|url-status=dead}}</ref> | {{nts|19447}} | {{BAN}} | ಏಷಿಯಾ |- |28 | [[ಹೈದರಾಬಾದ್]] | [[File:MindSpace campus in Hyderabad, India.jpg|125px]] | {{nts|6809970}}<ref name=india1/> | [[Municipal Corporation]] | {{nts|621.48}}<ref name="Hyd1">{{cite web|url=http://www.ghmc.gov.in/greaterhyd.asp|title=Greater Hyderabad Municipal corporation 2010|publisher=GHMC|accessdate=12-04-2010|archive-date=2018-12-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225201010/https://www.ghmc.gov.in/greaterhyd.asp|url-status=dead}}</ref> | {{nts|10958}} | {{IND}} | ಏಷಿಯಾ |- |29 | [[ಕೈರೋ]] | [[File:Kairo 001.jpg|125px]] | {{nts|6758581}}<ref name="Capmas2006">[http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/ows-img2/xls/rep1ne.xls Central Agency for Public Mobilisation and Statistics, Population and Housing Census 2006, Governorate level, Population distribution by sex ('''excel-file''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090124144207/http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/ows-img2/xls/rep1ne.xls |date=2009-01-24 }} For Cairo, figure is an adjusted census result, as Helwan governorate was created on the 17th of April 2008 from a.o. parts of the Cairo governorate.</ref> | Governorate | {{nts|453}} | {{nts|17190}} | {{EGY}} | ಆಫ್ರಿಕ |- |30 | [[ಹನೋಯ್]] | [[File:Hanoi Skyline.JPG|125px]] | {{nts|6451909}}<ref name="Gso.gov.vn">{{cite web|url=http://www.gso.gov.vn/default_en.aspx?tabid=462&idmid=2&idmid=2&ItemID=9789 |title=General Statistics Office Of Vietnam |publisher=Gso.gov.vn |date= |accessdate=2010-07-26}}</ref> | Province-level municipality | {{nts|3344.7}} | {{nts|1943.4}} | {{VIE}} | ಏಷಿಯಾ |- |31 | [[ಯುವಾನ್]] | [[File:Wuhan from Yellow Crane Tower.jpg|125px]] | {{nts|6434373}}<ref name="wuhan">{{cite web|title=武汉市2010年第六次全国人口普查主要数据公报 (Main Data from Wuhan 2010 Census)|url=http://www.whtj.gov.cn/Article/ShowArticle.aspx?id=6417|publisher=Wuhan Statistics Bureau|date=10 May 2011|accessdate=31 July 2011|archive-date=25 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111025103716/http://www.whtj.gov.cn/Article/ShowArticle.aspx?id=6417|url-status=dead}} Total population as of 2010-11-01 of the central districts: Jiang'an, Jianghan, Qiaokou, Hanyang, Wuchang, Qingshan, and Hongshan, as defined in Wuhan Statistical Yearbook 2010</ref> <br>{{Citation needed|reason=number not in source|date=August 2011}} | [[Wuhan#Administrative divisions|Central districts]]<ref name=nbsurban>Refers to fully urban districts, that is districts with a population density of over 1,500 per km².</ref> <br>{{Citation needed|reason= No reliable source provided.|date=August 2011}} | {{nts|888.42}}<ref>[https://web.archive.org/web/20111105213243/http://www.whtj.gov.cn/documents/tjnj2010.pdf Wuhan Statistical Yearbook 2010] p. 15</ref> | {{nts|7242}} | {{CHN}} | ಏಷಿಯಾ |- |32 | [[ರಿಯೋ ಡಿ ಜನೈರೋ]] | [[File:Rio de Janeiro night.jpg|125px]] | {{nts|6390290}}<ref name="brazil1">{{cite web|url=http://www.ibge.gov.br/home/presidencia/noticias/noticia_visualiza.php?id_noticia=2204&id_pagina=1|title=IBGE divulga as estimativas populacionais dos municípios em 2012|publisher=Instituto Brasileiro de Geografia e Estatística (IBGE)|language=Portuguese|accessdate=22 December 2012}}</ref> | Municipality | {{nts|1182}} | {{nts|5406}} | {{BRA}} | ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ |- |33 | [[ಲಾಹೋರ್]] | [[File:Minar -e Pakistan at Night.jpeg|125px]] | {{nts|6318745}}<ref name="GeoHivePunjabLahore">[http://www.geohive.com/cntry/pakistan.aspx?levels=Punjab GeoHive, Pakistan - The Punjab - Administrative units] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131019172924/http://www.geohive.com/cntry/pakistan.aspx?levels=Punjab |date=2013-10-19 }} 1998 Census result for Lahore District. Accessed on 2008-09-28. The UN estimated the population of Lahore to be 6,577,000 in 2007. However, that estimate is based on now obsolete administrative boundaries for the Lahore Metropolitan Corporation. The administrative boundaries for Lahore was changed in 2001, when it was transformed from Metropolitan Corporation into a City District. The City District includes the old Metropolitan Corporation as well as the surrounding district. The District of Lahore had a total of 6,318,745 inhabitants in 1998, compared to 5,143,495 for the Metropolitan Corporation. Current, but vague, estimates puts the population of the district at somewhere between 7.5 and 10 million.</ref> | [[City Districts of Pakistan|City District]] | {{nts|1772}} | {{nts|3566}} | {{PAK}} | ಏಷಿಯಾ |- |34 | [[ಅಹಮದಾಬಾದ್]] | [[File:Amdavad Aerial.jpg|125px]] | {{nts|5570585}}<ref name=india1/> | [[Municipal Corporation]] | {{nts|475}} | {{nts|11727}} | {{IND}} | ಏಷಿಯಾ |- |35 | [[ಬಾಗ್ದಾದ್]] | [[File:Haifa street, as seen from the medical city hospital across the tigres.jpg|125px]] | {{nts|5402486}}<ref name="WG">{{cite web|url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&des=wg&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&pt=c&va=&srt=pnan|title=World: largest cities and towns and statistics of their population|publisher=World Gazetteer|accessdate=30 March 2010|archive-date=10 ಜನವರಿ 2010|archive-url=https://www.webcitation.org/query?url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=%26men=gcis%26lng=en%26des=wg%26srt=npan%26col=abcdefghinoq%26msz=1500%26pt=c%26va=%26srt=pnan&date=2010-01-10+15:19:25|url-status=dead}}</ref> | [[City proper]] | {{nts|1134}} | {{nts|4064}} | {{IRQ}} | ಏಷಿಯಾ |- |36 | [[ರಿಯಾದ್]] | [[File:The king Abdullah Financial District..JPG|125px]] | {{nts|5188286}}<ref name="SaudiCensus2010">[http://www.cdsi.gov.sa/pdf/census31-prim-05.pdf Central Department of Statistics and Information, Saudi Arabia; Population of cities with at least 5,000 inhabitants, at the 2010 Population Census ('''pdf, in arabic''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120311140301/http://www.cdsi.gov.sa/pdf/census31-prim-05.pdf |date=2012-03-11 }} Retrieved on 2010-12-13.</ref> | [[City proper]] | {{nts|800}} | {{nts|6485}} | {{KSA}} | ಏಷಿಯಾ |- |37 | [[ಸಿಂಗಾಪೂರ್]] | [[File:Singapore Skyline at Night with Blue Sky.JPG|125px]] | {{nts|5183700}}<ref name="Mid-2010 Singapore population">[http://www.singstat.gov.sg/stats/keyind.html#popnarea Statistics Singapore, Population (Mid-Year Estimates)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221030353/http://www.singstat.gov.sg/stats/keyind.html#popnarea |date=2009-02-21 }} Retrieved on September 23, 2010. Estimated population on Mid-2010, including Singapore residents plus non-residents. Population of Singapore citizens and residents was 3,642,700 on 2008-06-30.</ref> | [[City-state#Singapore|City State]] | {{nts|712.4}} | {{nts|7276}} | {{SIN}} | ಏಷಿಯಾ |- |38 |[[ಜೆಡ್ಡಾ]] | |{{nts|5112018}}<ref name="SaudiCensus2010" /> | [[City proper]] |{{nts|1230}} |{{nts|2789}} |{{SAU}} | ಏಷಿಯಾ |- |39 | [[ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೋ]] | [[File:Santiago de Chile.jpg|125px]] | {{nts|5040028}}<ref name="ChileProjProv">[http://www.ine.cl/canales/chile_estadistico/demografia_y_vitales/proyecciones/DatProv/SalProvUsuarios-T13OK.xls Instituto Nacional de Estadística, Chile; Proyecciones de población al 30 de Junio 1990-2020, Region Metropolitana de Santiago; Provincias ('''excel-file''')] Retrieved on 2009-08-05. Projected population on 2009-06-30.</ref> | [[Province]]<ref>Composed of 32 independent municipalities</ref> | {{nts|2030}} | {{nts|2469}} | {{CHI}} | ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ |- |40 | [[ಸೈಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್ ಬರ್ಗ್]] | [[File:St Petersburg Neva River004.jpg|125px]] | {{nts|5023313}}<ref>[http://www.gks.ru/bgd/free/b04_03/Isswww.exe/Stg/d01/65oz-shisl28.htm Federal State Statistics Service, Russia ('''xls, in Russian''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120315160426/http://www.gks.ru/bgd/free/b04_03/Isswww.exe/Stg/d01/65oz-shisl28.htm |date=2012-03-15 }} 2011-01-01 Estimation based on National Census 2010-10-14. Retrieved on 2011-03-30</ref> | [[Federal city]] | {{nts|1399}}<ref name="RusArea2009"/> | {{nts|3480}} | {{RUS}} | ಯುರೋಪ್ |- |41 | [[ಚೆಂಗ್ಡು]] | [[File:The entrance of Chunxi street Chengdu.jpg|125px]] | {{nts|4741929}}<ref name="2010census">{{cite web|url=http://www.chengdu.gov.cn/govAffairInfo/detail.jsp?id=425258|title=我市2010年第六次全国人口普查数据公报 |publisher=Government of Chengdu|date=2011-05-13|language=Chinese|accessdate=2011-08-04}}</ref> | City core | {{nts|421}}<ref name="2010census"/> | {{nts|11260}} | {{CHN}} | ಏಷಿಯಾ |- |42 | [[ಚೆನ್ನೈ]] | [[File:Southern Railway HQ.jpg|125px]] | {{nts|4681087}}<ref name="2011 official India Census">[http://www.census2011.co.in/census/district/21-chennai.html Chennai District Population Census 2011, Tamil Nadu literacy sex ratio and density]. Census2011.co.in. Retrieved on 2013-07-12.</ref> | [[Municipal Corporation]] | {{nts|426}}<ref name="2011 official India Census"/> | {{nts|10988}}<ref name="2011 official India Census"/> | {{IND}} | ಏಷಿಯಾ |- |43 | [[ಅಂಕಾರ]] | [[File:Ankara Kizilay square.JPG|125px]] | {{nts|4550662}}<ref name=turkey/> | [[Metropolitan Municipality]] | {{nts|2516}} | {{nts|1551}} | {{TUR}} | ಏಷಿಯಾ |- |44 | [[ಚೋಂಗ್‍ಕ್ವಿಂಗ್]] | [[File:Chongqing 005.jpg|125px]] | {{nts|4513100}}<ref name="chongqing">{{cite news|title=重庆市2010年第六次全国人口普查主要数据公报 (Main Data from Chongqing 2010 Census)|url=http://news.163.com/11/0503/01/733HTAIV00014AED.html|newspaper=NetEase|date=10 May 2011|accessdate=31 July 2011|archive-date=25 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181225201043/http://news.163.com/11/0503/01/733HTAIV00014AED.html|url-status=dead}} Total population as of 2010-11-01 of the following districts: Yuzhong, Dadukou, Jiangbei, Shapingba, Jiulongpo, and Nan'an</ref> <br>{{Citation needed|reason=number not in source|date=August 2011}} | [[List of administrative divisions of Chongqing|Core districts]]<ref name=nbsurban/><br> {{Citation needed|reason= No reliable source provided.|date=August 2011}} | {{nts|1435}} | {{nts|3145}} | {{CHN}} | ಏಷಿಯಾ |- |45 | [[ಕಲ್ಕತ್ತಾ]] | [[File:Victoria Memorial Hall, Kolkata.jpg|125px]] | {{nts|4486679}}<ref name="india1"/> | [[Municipal Corporation]] | {{nts|185}} | {{nts|24252}} | {{IND}} | ಏಷಿಯಾ |- |46 | [[ಸೂರತ್]] | [[File:GauravPath1.jpg|125px]] | {{nts|4462002}}<ref name=india1/> | [[Municipal Corporation]] | {{nts|326.515}}<ref>{{Cite web |url=http://www.suratmunicipal.gov.in/content/city/demographics.shtml |title=Demographics: Surat Municipal Corporation |access-date=2013-12-25 |archive-date=2009-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090404112933/http://www.suratmunicipal.gov.in/content/city/demographics.shtml |url-status=dead }}</ref> | {{nts|13666}} | {{IND}} | ಏಷಿಯಾ |- |47 | [[ಜೊಹಾನ್ಸ್ ಬರ್ಗ್]] | [[File:South Africa-Johannesburg-Hillbrow001.jpg|125px]] | {{nts|4434827}}<ref>{{cite web|title=City of Johannesburg|url=http://beta2.statssa.gov.za/?page_id=1021&id=city-of-johannesburg-municipality|work=Statistics South Africa|publisher=beta2|accessdate=23 December 2013}}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | [[Metropolitan Municipality (South Africa)|Metropolitan municipality]] | {{nts|1645}} | {{nts|2696}} | {{ZAF}} | ಆಫ್ರಿಕ |- |48 | [[ಯಾಂಗೋನ್]] | [[File:Yangoon-south.jpg|125px]] | {{nts|4350000}}<ref name=UN/> | [[City proper]] | {{nts|598.75}}<ref>[https://web.archive.org/web/20090226114154/http://www.uncrd.or.jp/env/3rd-regional-est-forum/doc/23_Myanmar.pdf Third Regional EST Forum, Presentation of Myanmar]. Retrieved 6 June 2009.</ref> | {{nts|6828}} | {{MYA}} | ಏಷಿಯಾ |- |49 | [[ತಿಯಾಂಜಿನ್]] | [[File:天津南京路滨江道交口.jpg|125px]] | {{nts|4343040}}<ref name="census2010">[http://news.enorth.com.cn/system/2011/04/29/006466166.shtml 天津市公报2010年第六次全国人口普查主要数据]</ref> | [[List of administrative divisions of Tianjin|City center]] | {{nts|174.91}} | {{nts|24830}} | {{CHN}} | ಏಷಿಯಾ |- |50 | [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯ]] | [[File:Alexandria,Egypt,Skyline.jpg|125px]] | {{nts|4110015}}<ref name="Capmas2006"/> | Governorate | {{nts|2680}} | {{nts|1611}} | {{EGY}} | ಆಫ್ರಿಕ |- |51 | [[ಶೆನ್ಯಾಂಗ್]] | [[File:Shenyang Zentrum.jpg|125px]] | {{nts|4101197}}<ref name=statfi>[http://pxweb2.stat.fi/Database/Kansainvalisen_tiedon_tietokanta/vrm/Kaupungit/hallintokaupungit_en.htm City and region database of Statistics Finland]</ref> <small>(2006-12-31)</small> | Core districts | {{nts|3495}} | {{nts|1173}} | {{CHN}} | ಏಷಿಯಾ |- |52 | [[ಸುಝ್‍ಹೌ]] | [[File:China Suzhou Jinjihu Lake.jpg|125px]] | {{nts|4074000}}<ref name=suzhou>{{cite web | url=http://xxw3441.blog.163.com/blog/static/7538362420114912715355 | title=苏州市2010年第六次全国人口普查主要数据公报 (Main Data from Suzhou 2010 Census) | publisher=Suzhou Statistics Bureau | date=3 May 2011 | accessdate=3 May 2011 | archive-date=19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20131019235449/http://xxw3441.blog.163.com/blog/static/7538362420114912715355 | url-status=dead }}</ref> | Core districts<ref>Based on the following districts: Pingjiang,Canglang,Jinchang,Huqiu,Wuzhong,Xiangcheng,SND,SIP.</ref> | {{nts|1679.2}} | {{nts|2426}} | {{CHN}} | ಏಷಿಯಾ |- |53 | [[ನ್ಯೂ ತೈಪೆ ನಗರ]] | [[File:Taipei Rushhour birdseye.JPG|125px]] | {{nts|3910086}}<ref>{{cite web|url=http://www.ris.ntpc.gov.tw/_file/1392/SG/25351/D.html|title=New Taipei City|publisher=Household Registration Service, New Taipei City Government|language=Chinese|accessdate=18 October 2011|archive-date=25 ಏಪ್ರಿಲ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120425075237/http://www.ris.ntpc.gov.tw/_file/1392/SG/25351/D.html|url-status=dead}}</ref> | [[Special municipality (Republic of China)|Special municipality]] | {{nts|2052.5667}}<ref>{{cite web|url=http://foreigner.ntpc.gov.tw/web/SG?command=display&pageID=36568&FP=D40000002968000000_5|title=New Taipei City|publisher=New Taipei City Government|accessdate=18 October 2011|archive-date=9 ಜುಲೈ 2012|archive-url=https://archive.is/20120709080120/http://foreigner.ntpc.gov.tw/web/SG?command=display&pageID=36568&FP=D40000002968000000_5|url-status=dead}}</ref> | {{nts|1905}} | {{ROC-TW}} | ಏಷಿಯಾ |- |54 | [[ಸಿಡ್ನಿ]] | [[File:Sydney Opera House - Dec 2008.jpg|125px]] | {{nts|3908642}}<ref>{{cite web|title=2011 Census QuickStats: All people - usual residents: Sydney|url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/UCL101001?opendocument&navpos=220|work=http://www.censusdata.abs.gov.au/|publisher=Australian Bureau of Statistics|accessdate=18 December 2013|archive-date=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131222163315/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/UCL101001?opendocument&navpos=220|url-status=dead}}</ref> | [[List of cities in Australia by population#50 largest urban centres by population|Urban area]] | {{nts|1788}}<ref name="abs_2016_0">{{Census 2006 AUS|id=105|name=Sydney (Statistical Division)|accessdate=2008-02-28}}</ref> | {{nts|2186}} | {{AUS}} | ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ |- |55 | [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್]] | [[File:LosAngeles06.jpg|125px]] | {{nts|3819702}}<ref name=uscensus>{{cite web |url=http://2010.census.gov/2010census/popmap/ |title=Interactive Population Map |publisher=US Census Bureau |accessdate=2011-08-03 |archive-date=2013-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131013222920/http://2010.census.gov/2010census/popmap/ |url-status=dead }}</ref> | [[City proper]] | {{nts|1290}} | {{nts|2940}} | {{USA}} | ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ |- |56 | [[ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್]] | [[File:Melbourne Docklands - Yarras Edge - marina panorama.jpg|125px]] | {{nts|3707530}}<ref>{{cite web|title=2011 Census QuickStats: All people - usual residents: Melbourne|url=http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/UCL201001?opendocument&navpos=220|work=http://www.censusdata.abs.gov.au/|publisher=Australian Bureau of Statistics|accessdate=18 December 2013|archive-date=22 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131222161255/http://www.censusdata.abs.gov.au/census_services/getproduct/census/2011/quickstat/UCL201001?opendocument&navpos=220|url-status=dead}}</ref> | [[List of cities in Australia by population#50 largest urban centres by population|Urban area]] | {{nts|2250}}<ref>{{cite web|title=How big is Melbourne?|url=http://blogs.crikey.com.au/theurbanist/2010/03/26/how-big-is-melbourne/|work=Crikey: Independent Media, Independent Minds|publisher=The Urbanist|accessdate=18 December 2013|archive-date=19 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131219003742/http://blogs.crikey.com.au/theurbanist/2010/03/26/how-big-is-melbourne/|url-status=dead}}</ref> | {{nts|1650}} | {{AUS}} | ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ |- |57 | [[Yokohama]] | [[File:Minato Mirai In Blue.jpg|125px]] | {{nts|3680267}}<ref name="StatJapMonthlyCityYokohama">[http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html Official monthly estimated de jure population by the Kanagawa Prefectural Government] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120424041142/http://www.pref.kanagawa.jp/tokei/tokei/204/jinko.html |date=2012-04-24 }} (in Japanese). Population estimate on 2010-06-01.</ref> | [[Cities of Japan|City proper]] | {{nts|437.38}} | {{nts|8414}} | {{JPN}} | Asia |- |58 | [[Abidjan]] | [[File:Abidjanpyramid.JPG|125px]] | {{nts|3660682}}<ref name=abidjan>{{Cite web |url=http://www.abidjan-da.ci/Accueil/Presentation/Abidjan/index.html |title=Abidjan District estimate for 2003 |access-date=2013-12-25 |archive-date=2010-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100419041332/http://www.abidjan-da.ci/Accueil/Presentation/Abidjan/index.html |url-status=dead }}</ref> | Department/District | {{nts|2119}} | {{nts|1728}} | {{CIV}} | Africa |- | 59 | [[Addis Ababa]] | [[File:Addis Ababa aerial approach 2009-08-27 15-26-13.jpg|125px]] | {{nts|3633154}}<ref>{{cite web|title=population of Addis Ababa 2011|url=http://www.evi.com/q/population_of_addis_ababa_2011|work=Evi|accessdate=25 December 2013}}</ref> | City proper | {{nts|527}} | {{nts|6894}} |{{ETH}} | Africa |- |60 | [[Busan]] | [[File:August Afternoon in Haeundae 2.jpg|125px]] | {{nts|3600381}}<ref name="busan1">{{cite web|url=http://english.busan.go.kr/01_about/03_02.jsp|title=Busan: Population and area of Administrative units|publisher=Busan Metropolitan City|accessdate=12 February 2011}}</ref> | Metropolitan City | {{nts|766.12}}<ref name="busan1"/> | {{nts|4666}} | {{KOR}} | Asia |- |61 | [[Hangzhou]] | [[File:Hangzhou-yellow-dragon-stad.jpg|125px]] | {{nts|3560391}}<ref name="stat">{{cite web |url=http://www.hzstats.gov.cn/web/ShowNews.aspx?id=DwGeRFDvlVg= |title=杭州市 2010年国民经济和社会发展统计公报 |accessdate=2011-09-15 |date=2011-02-24 |publisher=Hangzhou Municipal Statistic Bureau |language=Simplified Chinese |archive-date=2011-09-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110903121404/http://www.hzstats.gov.cn/web/ShowNews.aspx?id=DwGeRFDvlVg%3D |url-status=dead }}</ref> | Core districts | {{nts|728.19}}<ref name="stat"/> | {{nts|4889}} | {{CHN}} | Asia |- |62 | [[Berlin]] | [[File:Über den Dächern von Berlin.jpg|125px]] | {{nts|3499879}}<ref>{{cite web|url=http://www.statistik-berlin-brandenburg.de//Publikationen/OTab/2012/OT_A01-01-00_124_201111_BE.pdf |title=Bevölkerungsstand in Berlin am 30. November 2011 nach Bezirken |work=Amt für Statistik Berlin-Brandenburg |accessdate=2012-04-23}}</ref> | [[City-state#Cities that are component states of federations|City state]] | {{nts|892}} | {{nts|3924}} | {{DEU}} | Europe |- |63 | [[Cape Town]] | [[File:Central Cape Town.jpg|125px]] | {{nts|3497097}}<ref name=ZA>[http://www.statssa.gov.za/Publications/P03011/P030112007.pdf Statistics South Africa, Community Survey, 2007, Basic Results Municipalities ('''pdf-file''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130825124835/http://www.statssa.gov.za/Publications/P03011/P030112007.pdf |date=2013-08-25 }} Retrieved on 2008-03-23.</ref> | [[Metropolitan Municipality (South Africa)|Metropolitan Municipality]] | {{nts|2454.72}} | {{nts|1424}} | {{ZAF}} | Africa |- |64 | [[Durban]] | [[File:Durban 21.08.2009 12-56-40.jpg|125px]] | {{nts|3468086}}<ref name=ZA/> | [[Metropolitan Municipality (South Africa)|Metropolitan Municipality]] | {{nts|2291.89}} | {{nts|1513}} | {{ZAF}} | Africa |- |65 | [[Casablanca]] | [[File:CasablancaFAR.jpg|125px]] | {{nts|3427000}}<ref>[http://www.wmaker.net/myhcp2011/file/112824/ HCP, Centre d’Etudes et de Recherches Démographiques (CERED)] (2009)</ref> | [[City proper]] | {{nts|386}} | {{nts|8878}} | {{MAR}} | Africa |- |66 | [[Algiers]] | [[File:Alger front de mer.jpg|125px]] | {{nts|3415811}}<ref name=citypop>{{Cite web|url=http://citypopulation.de/Algeria.html |title=Population of the city proper according to the 2008 census|publisher=Citypopulation.de |date= |accessdate=2010-06-27| archiveurl= https://web.archive.org/web/20100615060640/http://www.citypopulation.de/Algeria.html| archivedate= 15 June 2010 <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref><ref name=wup>{{Cite web |url=http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2 |title=UN World Urbanization Prospects |publisher=Esa.un.org |date= |accessdate=2013-12-23 |archive-date=2009-06-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090618091044/http://esa.un.org/unup/index.asp?panel=2 |url-status=dead }}</ref> | [[City proper]] | {{nts|363}} | {{nts|9400}} | {{ALG}} | Africa |- |67 | [[Pyongyang]] | [[File:0322 Pyongyang Turm der Juche Idee Aussicht.jpg|125px]] | {{nts|3255388}}<ref>[http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Korea/2008_North_Korea_Census.pdf United Nations Statistics Division; Preliminary results of the 2008 Census of Population of the Democratic People’s Republic of Korea conducted on 1-15 October 2008 ('''pdf-file''')] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090325102712/http://unstats.un.org/unsd/demographic/sources/census/2010_PHC/North_Korea/2008_North_Korea_Census.pdf |date=25 ಮಾರ್ಚ್ 2009 }} Retrieved on 2009-03-01.</ref> | [[Direct-controlled municipality]] | {{nts|3194}} | {{nts|1019}} | {{PRK}} | Asia |- |68 | [[Madrid]] | [[File:Plaza de Colón (Madrid) 06.jpg|125px]] | {{nts|3213271}}<ref>[http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=%2Ft20%2Fe260&file=inebase&L= INE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131208094936/http://www.ine.es/jaxi/menu.do?type=pcaxis&path=%2Ft20%2Fe260&file=inebase&L= |date=2013-12-08 }} (2008)</ref> | Municipality | {{nts|698}} | {{nts|4604}} | {{ESP}} | Europe |- |69 | [[Ekurhuleni Metropolitan Municipality|Ekurhuleni]] | [[File:Germiston CBD.jpg|125px]] | {{nts|3178470}}<ref>{{cite web|title=Ekurhuleni|url=http://beta2.statssa.gov.za/?page_id=1021&id=ekurhuleni-municipality|work=Statistics South Africa|publisher=beta2|accessdate=23 December 2013|archive-date=24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224095023/http://beta2.statssa.gov.za/?page_id=1021&id=ekurhuleni-municipality|url-status=dead}}</ref> | [[Metropolitan municipality (South Africa)|Metropolitan municipality]] | {{nts|1975}} | {{nts|1609}} | {{ZAF}} | Africa |- |70 |[[Nairobi]] | [[File:Nairobi showing KICC Times Tower and City Hall.jpg|125px]] |{{nts|3138369}}<ref name="Kenya2009">[https://web.archive.org/web/20101210081530/http://www.knbs.or.ke/Census%20Results/Presentation%20by%20Minister%20for%20Planning%20revised.pdf Minister of State for Planning, National Development and Vision 2030; 2009 Population and Housing Census Results ('''pdf''')] Retrieved on 2010-12-13.</ref> | [[City-county]] |{{nts|696}} |{{nts|4509}} |{{KEN}} | Africa |- |71 | [[Pune]] | [[File:AmonoraTownCentre.jpg|125px]] | {{nts|3115431}}<ref name=india1/> | [[Municipal Corporation]] | {{nts|450.69}} | {{nts|6913}} | {{IND}} | Asia |- |72 | [[Jaipur]] | [[File:Night view of Jaipur city from Nahargarh Fort 2011 DSCN1444.jpg|125px]] | {{nts|3073350}}<ref name=india1/> | [[Municipal Corporation]] | {{nts|485}} | {{nts|6337}} | {{IND}} | Asia |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಜ್ಞಾನದನುಗುಣವಾಗಿ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] [[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]] mr5yfdnadr7wo902y97pgi01yeekczw 0 22329 1374944 1343512 2026-06-10T14:36:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374944 wikitext text/x-wiki {{drugbox | verifiedrevid = 322149179 | IUPAC_name = methyl (1''R'',2''R'',3''S'',5''S'')-3- (benzoyloxy)-8-methyl-8-azabicyclo[3.2.1] octane-2-carboxylate | image = Kokain_-_Cocaine.svg | image2 = Cocaine-from-xtal-1983-3D-balls.png | InChI = 1/C17H21NO4/c1-18-12-8-9-13(18)15(17(20)21-2)14(10-12)22-16(19)11-6-4-3-5-7-11/h3-7,12-15H,8-10H2,1-2H3/t12-,13+,14-,15+/m0/s1 | InChIKey = ZPUCINDJVBIVPJ-LJISPDSOBK | CAS_number = 50-36-2 | CASNo_Ref = {{cascite}} | ChemSpiderID = 10194104 | ATC_prefix = N01 | ATC_suffix = BC01 | ATC_supplemental = {{ATC|R02|AD03}}, {{ATC|S01|HA01}}, {{ATC|S02|DA02}} | PubChem = 5760 | DrugBank = APRD00080 | C=17|H=21|N=1|O=4 | smiles = CN3[C@@H]2CC[C@H]3C[C@H](OC(=O)c1ccccc1)[C@@H]2C(=O)OC | synonyms = methylbenzoylecgonine, benzoylmethylecgonine | molecular_weight = 303.353 g/mol | melting_point = 195 | solubility = 1800 | bioavailability = Oral: 33%<ref name="fattinger2000">{{cite journal |author=Fattinger K, Benowitz NL, Jones RT, Verotta D |title=Nasal mucosal versus gastrointestinal absorption of nasally administered cocaine |journal=Eur. J. Clin. Pharmacol. |volume=56 |issue=4 |pages=305–10 |year=2000|pmid=10954344 |doi=10.1007/s002280000147}}</ref><br />[[Insufflation (medicine)|Insufflated]]: 60<ref>{{cite journal |author=Barnett G, Hawks R, Resnick R |title=Cocaine pharmacokinetics in humans |journal=J Ethnopharmacol |volume=3 |issue=2-3 |pages=353–66 |year=1981 |pmid=7242115 |doi=10.1016/0378-8741(81)90063-5}}</ref>–80%<ref>{{cite journal |author=Jeffcoat AR, Perez-Reyes M, Hill JM, Sadler BM, Cook CE |title=Cocaine disposition in humans after intravenous injection, nasal insufflation (snorting), or smoking |journal=Drug Metab. Dispos. |volume=17 |issue=2 |pages=153–9 |year=1989 |pmid=2565204 }}</ref><br />Nasal Spray: 25<ref>{{cite journal |author=Wilkinson P, Van Dyke C, Jatlow P, Barash P, Byck R |title=Intranasal and oral cocaine kinetics |journal=Clin. Pharmacol. Ther. |volume=27 |issue=3 |pages=386–94 |year=1980|pmid=7357795}}</ref>–43%<ref name="fattinger2000" /> | protein_bound = | metabolism = [[Hepatic]] [[CYP3A4]] | elimination_half-life = 1 hour | excretion = Renal (benzoylecgonine and ecgonine methyl ester) | pregnancy_category = C | legal_AU = Schedule 8 | legal_CA = Schedule I | legal_US = Schedule II | legal_UK = Class A | legal_status = | routes_of_administration = [[Topical]], Oral, [[Insufflation (medicine)|Insufflation]], [[intravenous|IV]], PO | dependency_liability = High }} '''ಕೊಕೇನ್''' '''(ಬೆನ್ ಝಾಯ್ಲ್ ಮೀಥೈಲೆಕ್ ಗೊನಿನ್)''' [[ಕೋಕಾ]] ಗಿಡ<ref name="aggrawal1">ಅಗ್ರವಾಲ್, ಅನೀಲ್ ''[[ಮಾದಕದ್ರವ್ಯಗಳು]]'' ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬುಕ್ ಟ್ರಸ್ಟ್, ಇಂಡಿಯಾ (1995), ಪುಟ. 52-3. ISBN 81-237-1383-5.</ref> ದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ದೊರೆಯುವ [[ಮಣಿಯ ಆಕಾರ]]ವುಳ್ಳ ಒಂದು [[ಟ್ರೋಪೇನ್]] [[ವನಸ್ಪತಿ ಮೂಲತತ್ವದ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರ (ಆಲ್ಕ್ ಲಾಯ್ಡ್)]] ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ ಗಳಿಗೆ ಅಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯ (ಸಫಿಕ್ಸ್) ಆಗಿ ಸೇರಿಸುವ ''- ಏನ್ '' ನೊಂದಿಗೆ ಗಿಡದ ಹೆಸರಾದ ಕೋಕಾ ಸೇರಿ ''ಕೊಕೇನ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಉದ್ಭವವಾಯಿತು. ಕೊಕೇನ್ [[ಮೂಲ ನರಮಂಡಲ]]ವನ್ನು [[ಉತ್ತೇನಜಗೊಳಿಸುವ]] ಮತ್ತು [[ಹಸಿವೆಯನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವ ವಸ್ತು]]ವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ [[ಸೆರೋತೋನಿನ್-ನೊರೆಪೆನ್ ಫ್ರೈನ್-ಡೋಪಮೈನ್ ಮರುಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧಕ]]ವಾಗಿದ್ದು, [[ಕ್ಯಾಟೆಕೋಲಮೈನ್ ವಾಹಕ]] ಜಲಸಸ್ಯ ([[ಎಕ್ಸೋಜಿನಸ್]]) [[ಲಿಗಾಂಡ್]] ಗಳಂತಹವುಗಳ ಕಾರ್ಯಶೀಲತೆಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧವೊಡ್ಡುತ್ತವೆ. [[ಮೀಸೋಲಿಂಬಿಕ್ (ಕೈಕಾಲುಗಳ ಒಳಪದರುಗಳ) ರಿವಾರ್ಡ್ ಪಾಥ್ ವೇ]](ಚಲನಪಥ)ಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದರ ಫಲವಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆ ಒಂದು [[ಚಟಪ್ರಚೋದಕ|ಚಟಪ್ರಚೋದಕ<ref>{{cite journal |author=Fattore L, Piras G, Corda MG, Giorgi O |title=The Roman high- and low-avoidance rat lines differ in the acquisition, maintenance, extinction, and reinstatement of intravenous cocaine self-administration |journal=Neuropsychopharmacology |volume=34 |issue=5 |pages=1091–101 |year=2009|pmid=18418365 |doi=10.1038/npp.2008.43}}</ref>]] ವಾಗುವುದು. ವೈದ್ಯಕೀಯೇತರ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರದ ಪರವಾನಗಿ ರಹಿತವಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ಹೊಂದುವಿಕೆ, ಬೆಳೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುವಿಕೆ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೆಂದು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಘೋಷಿತವಾಗಿದೆ. ಕೊಕೇನ್ ನನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಎಲ್ಲಯೂ ವಿತರಿಸಬಾರದು, ಮಾರಬಾರದು ಎಂಬ ಕಾನೂನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದ್ದರೂ, ಮಹತ್ತರವಾದ ದಂಡ ವಿಧಿಸುವಿಕೆ ಸಕಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಕೊಕೇನ್ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತ್ರತವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == === ಕೋಕಾ ಎಲೆ === ಸುಮಾರು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹಿಂದಿನಿಂದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದ [[ಸ್ಥಳೀಕರು]] ಕೋಕಾ ಎಲೆ (ಎರಿತ್ರಾಕ್ಸಿಲಾನ್ ಕೋಕಾ'''' )ಗಳನ್ನು ಜಗಿಯುತ್ತಲಿದ್ದು, ಈ ಎಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳೂ ಮತ್ತು, ಕೊಕೇನ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ. ಹೇರಳವಾದ [[ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ (ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರ)]]ಗಳೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಅಂದಿಗೂ, ಇಂದಿಗೂ ಜಗತ್ತಿನ ಹಲವಾರು [[ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು]] ಜಗಿಯುತ್ತಾರೆ - ಪೆರುವಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಮ್ಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಎಲೆಗಳ ಉಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಮಡಕೆಗಳ ಮೇಲಿನ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ದವಡೆಯಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೋ ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾ ಗಲ್ಲದ ುಬ್ಬನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಚಿತ್ರಣಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ.<ref name="mummies">{{cite journal |author=Altman AJ, Albert DM, Fournier GA |title=Cocaine's use in ophthalmology: our 100-year heritage |journal=Surv Ophthalmol |volume=29 |issue=4 |pages=300–6 |year=1985 |pmid=3885453 |doi=10.1016/0039-6257(85)90153-5}}</ref> ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಲಾರಸದ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಸಣ್ಣ [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಅರಿವಳಿಕೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಂದಿನವರು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದೂ ಸಾಧಾರ.<ref name="trepanning">{{cite journal |author=Gay GR, Inaba DS, Sheppard CW, Newmeyer JA |title=Cocaine: history, epidemiology, human pharmacology, and treatment. a perspective on a new debut for an old girl |journal=Clin. Toxicol. |volume=8 |issue=2 |pages=149–78 |year=1975 |pmid=1097168 |doi=10.1080/088506099304990}}</ref> [[ಸ್ಪಾನಿಯರ್ಡರು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಾಗ]], ಅಲ್ಲಿನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಕೊಕೇನ್ ತಮಗೆ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಉತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದುದನ್ನು ಮೊದಮೊದಲು ಅಲ್ಲಗಳೆದು, ಕೊಕೇನ್ ಜಗಿಯುವಿಕೆಯು [[ಸೈತಾನ]] ನ ಕೃತ್ಯವೆಂದು ಸಾರಿದರು. ಆದರೆ ಆ ಜನಗಳ ಹೇಳಿಕೆ ನಿಜವೆಂದು ಅರಿವಾದಾಗ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ತಂದು, ಎಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ಹೇರಿ, ಪೈರಿನ 10% ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತೆರಿಗೆಯಾಗಿ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news | date = 2006 <!--2006-03-02--> | title = Drug that spans the ages: The history of cocaine | url = http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/drug-that-spans-the-ages-the-history-of-cocaine-468286.html | publisher = The Independent (UK) | access-date = 2010-01-21 | archive-date = 2010-02-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100228194626/http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/drug-that-spans-the-ages-the-history-of-cocaine-468286.html | url-status = dead }}</ref> 1569ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ [[ನಿಕೋಲಸ್ ಮೊನಾರ್ಡೆಸ್]] ನು ಸ್ಥಳೀಕರು ಜಗಿಯುವ ಕೊಕೇನ್ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕಿನ ಮಿಶ್ರಣವು "ಅಗಾಧ ತೃಪ್ತಿದಾಯಕ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದನು. {{Cquote|[...when they wished to] make themselves drunk and [...] out of judgment [they chewed a mixture of tobacco and coca leaves which...] make them go as they were out of their wittes [...]<ref name="monardes">{{cite book|title=Joyfull Newes out of the Newe Founde Worlde|first=Nicholas|last=Monardes|coauthors=Translated into English by J. Frampton|publisher=Alfred Knopf|year=1925|location=New York, NY|curly=true}}</ref>}} 1609ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ [[ಪಾದ್ರಿ]] [[ಬ್ಲಾಸ್ ವ್ಯಾಲೆರಾ]] ರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: {{Cquote|Coca protects the body from many ailments, and our doctors use it in powdered form to reduce the swelling of wounds, to strengthen broken bones, to expel cold from the body or prevent it from entering, and to cure rotten wounds or sores that are full of maggots. And if it does so much for outward ailments, will not its singular virtue have even greater effect in the entrails of those who eat it?}} === ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ === ಕೋಕಾದ ಉತ್ತೇಜಕ ಮತ್ತು ಹಸಿವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಹಾಕುವ ಗುಣಗಳು ಹಲವು ಶತಕಗಳಿಂದಲೂ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಕೋಕಾದಿಂದ ಕೊಕೇನ್ [[ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರ (ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್)]]ವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯವು 1855ರವೆಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. [[ಯೂರೋಪ್]] ನ ಹಲವಾರು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೊಕೇನ್ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರಾದರೂ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಅವರ ಯತ್ನ ಫಲ ನೀಡಲಿಲ್ಲ:ಅಂದಿನ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು [[ಯೂರೇಷಿಯಾ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಕಾ ಬೆಳೆಯದ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ, ಖಂಡಾಂತರಗೊಂಡ (ಬಹಳ ದಿನ ಹಡಗಿನಲ್ಲೇ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಕೊಳೆತ) ಎಲೆಗಳು ಹಡಗಿನಲ್ಲೇ ಕೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದಲೂ ಲಭ್ಯವಾದ ಕೊಕೇನ್ ಹಾಳಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು 1855ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನಿಯ [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಿ]] [[ಫ್ರೀಡ್ ರಿಚ್ ಗಾಯ್ಡ್ ಕೆ]] ಯು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕೊಕೇನ್ ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡನ್ನು (ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರವನ್ನು) ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದನು. ಗಾಯ್ಡ್ ಕೆ ಈ ಕ್ಷಾರವನ್ನು "ಎರಿತ್ರೋಕ್ಸಿಲಿನ್" ಎಂದು ಕರೆದು ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ''[[ಆರ್ಕಿವ್ ಡೆರ್ ಫಾರ್ಮಾಜೀ]]'' <ref>{{cite journal |title = Ueber das Erythroxylin, dargestellt aus den Blättern des in Südamerika cultivirten Strauches Erythroxylon Coca |author = F. Gaedcke |journal = Archiv der Pharmazie |volume = 132 |issue = 2 |pages = 141–150 |year = 1855 |url = |doi = 10.1002/ardp.18551320208 }}</ref> ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. 1856ರಲ್ಲಿ ''[[ನೊವಾರಾ]] '' (ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಜೋಸೆಫ್]] ನು ಗೋಳದ ಮೇಲೊಂದು ಸುತ್ತು ಹಾಕಲು ಕಳಸಿದ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]] ದ [[ಯುದ್ಧನೌಕೆ]])ದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಡಾ. [[ಕಾರ್ಲ್ ಸ್ಕೀಜರ್]] ರನ್ನು [[ಪ್ರೀಡ್ ರಿಚ್ ಹೋಲರ್]] ಎಂಬುವವರು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ತಮಗಾಗಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಡಬೇಕೆಂದು ವಿನಂತಿಸಿಕೊಂಡರು. 1859ರಲ್ಲಿ ಆ ನೌಕೆ ಪ್ರವಾಸಗೈದು ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಹೋಲರ್ ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಭರಿತವಾದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು. ಹೋಲರ್ ಈ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ [[ಗಾಟ್ಟಿಂಜೆನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ [[ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿ (ಪಿ ಹೆಚ್ ಡಿ)]]ಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದ [[ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ನೀಮನ್]] ಗೆ ನೀಡಿದರು. ನೀಮನ್ ಈ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದನು.<ref name="nie1860">{{cite journal |volume = 153 |issue = 2 |pages = 129–256 |year = 1860 |title = Ueber eine neue organische Base in den Cocablättern |author = Albert Niemann |doi = 10.1002/ardp.18601530202 |journal = Archiv der Pharmazie}}</ref> ನೀಮನ್ ತನ್ನ ''[[ಉಬೆರ್ ಈಯ್ನ್ ನ್ಯೂ ಆರ್ಗನಿಶೆ ಬೇಸ್ ಇನ್ ಡೆನ್ ಕೋಕಾಬ್ಲಾಟ್ಟೆಮ್]] '' (''ಆನ್ ಎ ನ್ಯೂ ಆರ್ಗಾನಿಕ್ ಬೇಸ್ ಇನ್ ದಿ ಕೋಕಾ ಲೀವ್ಸ್'' ) ಎಂಬ ತಲೆಬರಹದಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದ [[ಪ್ರಬಂಧ]]ದಲ್ಲಿ ತಾನು ಕೊಕೇನನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರತಿ ಹಂತದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ನೀಡಿದನು. ಈ ಪುಸ್ತಕವು 1860ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದು, ನೀಮನ್ ಗೆ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಗೌರವ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಈಗ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ]] ದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯ. ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್ ನ "ವರ್ಣರಹಿತ ಪಾರದರ್ಶಕ ತ್ರಿಕೋಣಾಕೃತಿಯ ಹರಳುಗಳ (ಪ್ರಿಸಮ್ ಆಕಾರದ)"ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದ ನೀಮನ್ "ಅದರ ದ್ರಾವಣವು ಕ್ಷಾರಗುಣಯುಕ್ತವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವಂತಿದ್ದು, ಕಹಿ ರುಚಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಲಾಲಾರಸ ಸ್ರವಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿ, ಒಂದು ವಿಧವಾದ ಝೋಮನ್ನು ಹೊಮ್ಮಿಸಿ, ನಾಲಗೆಗೆ ಸೋಕಿಸಿದಾಗ ತಣ್ಣನೆಯ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತವೆ" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಬೇರೆಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರಗಳಂತೆ ಈ [[ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರ (ಆಲ್ಕಲಾಯ್ಡ್)]]ಕ್ಕೂ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಭಾಷಾಧಾರಿತ ''-ina '' ದ ಆಂಗ್ಲರೂಪವಾದ "-ine " [[aಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯ (suffix )]] ಸೇರಿಸಿದ ನೀಮನ್ ಈ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರವನ್ನು ಕೊಕೇನ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ.<ref name="nie1860"/> ಕೊಕೇನ್ ಕಣಗಳ ರಚನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲನೆಯ ವಿಶದವಾದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು [[ರಿಚರ್ಡ್ ವಿಲ್ ಸ್ಟಾಟರ್]] ರವರು 1898ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite journal |author=Humphrey AJ, O'Hagan D |title=Tropane alkaloid biosynthesis. A century old problem unresolved |journal=Nat Prod Rep |volume=18 |issue=5 |pages=494–502 |year=2001 |pmid=11699882 |doi=10.1039/b001713m}}</ref> ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ [[ಟ್ರಾಪಿನೋನ್]] ನಿಂದ ಆರಂಭಿತವಾದ ಈ ಸಂಯೋಜನೆ ಐದು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿತು. === ಔಷಧೀಕರಣ === ಈ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯವು ಈ ಸಸ್ಯದ ಸಕಲ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನೂ ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂದಾಯಿತು. 1879ರಲ್ಲಿ [[ವುಝ್ ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ [[ವ್ಯಾಸಿಲಿ ವಾನ್ ಆನ್ರೆಪ್]] ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಈ ದ್ರವ್ಯದ ನೋವುನಿವಾರಕ ಗುಣವನ್ನು ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿದನು. ಆತನು ಎರಡು ಜಾಡಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಒಂದರಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್-ಉಪ್ಪಿನ ದ್ರಾವಣವನ್ನೂ, ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಬರಿದೇ ಉಪ್ಪಿನ ದ್ರಾವಣವನ್ನೂ ತುಂಬಿದನು. ನಂತರ ಒಂದು ಕಪ್ಪೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದರ ೊಂದು ಕಾಲನ್ನು ಚಿಕಿತ್ಸಾ ದ್ರವದಲ್ಲಿಯೂ, ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ರಕ್ಷಣಾದ್ರವದಲ್ಲಿಯೂ ಅದ್ದಿ ಹಿಡಿದು, ಎರಡೂ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ವಿಧವಿಧವಾದ ಪ್ರಚೋದನೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದನು. ಕೊಕೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಕಪ್ಪೆಯ ಕ಻ಲು ಉಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಕಾಲಿಗಿಂತಲೂ ಬೇರೆಯ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿತು.<ref name="anrep_frog">{{cite journal |author=Yentis SM, Vlassakov KV |title=Vassily von Anrep, forgotten pioneer of regional anesthesia |journal=Anesthesiology |volume=90 |issue=3 |pages=890–5 |year=1999|pmid=10078692 |doi=10.1097/00000542-199903000-00033}}</ref> [[ಕಾರ್ಲ್ ಕೋಲರ್]] (ಈತ [[ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್]] ನ ಆತ್ಮೀಯರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾಗಿದ್ದು, ಮುಂದೆ ಕೊಕೇನ್ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನ ಬರೆದವನು) [[ನೇತ್ರದಂಬಂಧಿತ ದೋಷಪರಿಹಾರ]]ಗಳಿಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಿದನು. 1884ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಕುಖ್ಯಾತ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕೊಕೇನ್ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೆ ಹಚ್ಚಿಕೊಂಡು, ಸೂಜಿಯಿಂದ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಚುಚ್ಚಿಕೊಂಡನು. ಅವನ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳನ್ನು [[ಹೀಡಲ್ ಬರ್ಗ್ ಅಪ್ತಾಲ್ಮಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ]]ಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. 1884ರಲ್ಲಿ ಜೆಲಿನೆಕ್ ಎಂಬ ವಿಜ್ಞಾನಿಯು [[ಉಸಿರಾಟ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಗಗಳ]] ಅರಿವಳಿಕೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಕೊಕೇನನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದೆಂದು ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಿದ. 1885ರಲ್ಲಿ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಹಾಲ್ ಸ್ಟೆಡ್]] ನರ-ಸ್ಥಗಿತ ಅರಿವಳಿಕೆ<ref>{{cite journal|title=Practical comments on the use and abuse of cocaine|curly=true|author=Halsted W|journal=New York Medical Journal|year=1885|pages=294–295|volume=42}}</ref> ಯನ್ನು ಜಾಹೀರುಗೊಳಿಸಿದನು ಮತ್ತು [[ಜೇಮ್ಸ್ ಕಮಿಂಗ್]] ನು ಮೂಗು-ಬಾಯಿಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ನೀಡಬಹುದಾದ ([[ಪೆರಿಡ್ಯೂರಲ್]] )ಅರಿವಳಿಕೆ<ref>{{cite journal|author=Corning JL|year=1885|journal=New York Medical Journal|title=An experimental study|volume=42|pages=483|curly=true}}</ref> ಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಿದನು. 1898ರಲ್ಲಿ [[ಹೀನ್ರಿಚ್ ಕ್ವಿನ್ಕೇ]] ಕೊಕೇನನ್ನು [[ಬೆನ್ನೆಲುಬಿನ ಮೂಲಕ ಅರಿವಳಿಕೆ]]ಯಾಗಿಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದೆಂದು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟನು. ಇಂದು ಕೊಕೇನ್ ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಟಡುತ್ತಿದೆ. ''[[ಲೋಕಲ್ ಅನೆಸ್ತೆಟಿಕ್ (ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆ)ಆಗಿ ಕೊಕೇನ್]] ಎಂಬ ಭಾಗವನ್ನು ನೋಡಿ. '' === ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಿಕೆ === 1859ರಲ್ಲಿ [[ಪೆರು]]ವಿನಲ್ಲಿ ಪೆರುವಿನ ಸ್ಥಳೀಕರು ಕೊಕೇನನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಕಂಡ [[ಪಾವ್ಲೋ ಮಂಟಿಗಝ್ಝ]] ಎಂಬ ಇಟಾಲಿಯನ್ [[ವೈದ್ಯ]]ನು ಇಟಲಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದನು. ತನ್ನ ಮೇಲೆಯೇ ಕೊಕೇನನ್ನು ಅನೇಕ ರೀತಿ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡ ಆತನು [[ಮಿಲಾನ್]] ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದ ನಂತರ ಕೊಕೇನ್ ನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಬರೆದನು. ಕೋಕಾ ಮತ್ತು ಕೊಕೇನನ್ನು (ಅವೆರಡೂ ಒಂದೇ ಎಂದು ಅಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು) ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದೆಂದೂ, "ರಸಗ್ರಂಥಿಗಳ ಸೂಕ್ತ ಚಾಲನೆಗೆ, [[ವಾತ]] ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಿಳುಪಾಗಿಸಲು" ಇದು ಉಪಯುಕ್ತವೆಂದೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟನು. [[ಚಿತ್ರ:Mariani pope.jpg|320px|right|thumb|ಪೋಪ್ ಲಿಯೋ XIII ಕೋಕಾ-ಸಂಸ್ಕರಿತ ವಿನ್.ಮಾರಿಯಾನಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಹಿಪ್ ಫ್ಲಾಸ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಒಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರೆಂದೂ, ಏಂಜೆಲೋ ಮಾರಿಯಾನಿಗೆ ಒಂದು ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಬಹುಮಾನವಾಗಿ ನೀಡಿದರೆಂದೂ ಮಾತಿದೆ.]] [[ಏಂಜೆಲೋ ಮಾರಿಯಾನಿ]] ಎಂಬ ರಸಾಯನ ತಜ್ಞನು ಮಂಟೆಗಝ್ಝಿಯ ಲೇಖನಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ ಕೋಕಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕುತೂಹಲ ತಳೆದನು. 1863ರಲ್ಲಿ ಮಾರಿಯಾನಿಯು [[ವಿನ್ ಮಾರಿಯಾನಿ]] ಎಂಬ [[ವೈನ್]] ಒಂದನ್ನು ಕೋಕಾದ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ [[ಕೋಕಾವೈನ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾರತೊಡಗಿದನು. ವೈನ್ ನಲ್ಲಿನ [[ಎಥೆನಾಲ್]] ಅಂಶವು ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳಿಂದ ಕೋಕಾವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಂಡುದರಿಂದ ಆ ಪೇಯದ ಪರಿಣಾಮವೇ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆ ವೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಔನ್ಸ್ ಗೆ 6 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ ಕೊಕೇನ್ ಇದ್ದು, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚನ ಕೊಕೇನ್ ಅಂಶವಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಮೇಲಿನ ಪೈಪೋಟಿಗಾಗಿ ರಫ್ತು ಮಾಡಬೇಕಾದ ವಿನ್ ಮಾರಿಯಾನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಔನ್ಸ್ ಗೆ 7.2 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ ಕೊಕೇನ್ ಬೆರೆಸಲಾಯಿತು. 1886ರಲ್ಲಿ [[ಜಾನ್ ಸ್ಟೈತ್ ಪೆಂಬರ್ ಟನ್]] ರ ತಯಾರಿಕೆಯಾದ [[ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾ]] ದಲ್ಲಿ 'ಒಂದು ಚಿಟಿಕೆ ಕೋಕಾ ಎಲೆ'ಎಂದಿದ್ದರೂ, ಮುಂದೆ, 1906ರಲ್ಲಿ, [[ಶುದ್ಧ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧಿ ಕಾಯಿದೆ]] ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಮೇಲೆ ಈ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳು ತಯಾರಾದ ಕೋಕಾ-ಕೋಲಾದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ನ ಅಂಶ ಎಷ್ಟಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಅಳವಿಗೆ ಸಿಗದ ಸಂಗತಿ. 1879ರಲ್ಲಿ ಅಫೀಮಿನ ಚಟ ಬಿಡಿಸಲು ಕೊಕೇನನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಮೊದಲಾಯಿತು. 1884ರಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನನ್ನು [[ಲೋಕಲ್ ಅನೆಸ್ತೆಟಿಕ್ (ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆ)]] ಆಗಿ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ]]ನು ತನ್ನ ''[[ಉಬೆರ್ ಕೋಕಾ]] '' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ------------- ಉಂಟುಮಾಡುವುದೆಂದು ಬರೆದನು. {{quote|exhilaration and lasting euphoria, which in no way differs from the normal euphoria of the healthy person...You perceive an increase of self-control and possess more vitality and capacity for work....In other words, you are simply normal, and it is soon hard to believe you are under the influence of any drug....Long intensive physical work is performed without any fatigue...This result is enjoyed without any of the unpleasant after-effects that follow exhilaration brought about by alcohol....Absolutely no craving for the further use of cocaine appears after the first, or even after repeated taking of the drug...}} [[ಚಿತ್ರ:Cocaine tooth drops.jpg|thumb|320px|left|ಕೊಕೇನನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಅರಿವಳಿಕೆಯಾಗಿ ಮಾರಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.]]1885ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಉತ್ಪಾದಕರಾದ [[ಪಾರ್ಕ್-ಡೇವಿಸ್]] ಕೊಕೇನನ್ನು ಸಿಗರೇಟ್ ಹಾಗೂ ಪುಡಿಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಾರತೊಡಗಿದುದಲ್ಲದೆ ಕೊಕೇನ್ ಭರಿತವಾದ, ಸೂಜಿಯ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ರಕ್ತನಾಳಕ್ಕೇ ತಲುಪಿಸಬಹುದಾದ ಮಿಶ್ರಣಗಳನ್ನೂ ಮಾರತೊಡಗಿತು. ಆ ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಕೊಕೇನ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು "ಆಹಾರದ ಜಾಗವನ್ನು ಇವು ತುಂಬುತ್ತವೆ. ಅಂಜುಬುರುಕರನ್ನು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳನ್ನಾಗಿಸುತ್ತವೆ, ಮೂಕನನ್ನು ವಾಚಾಳಿಯಾಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು.... ನೋವಿನಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ನೋವೇ ಅರಿವಿಗೆ ಬಾರದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ" ಎಂದು ಆಶ್ವಾಸನೆ ಇತ್ತಿತು. [[ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಯುಗ]]ದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗ ೊಂದು ಚಟ ಎಂದು [[ಬರವಣಿಗೆ]] ಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅದನ್ನು [[ಆರ್ಥರ್ ಕೊನಾನ್ ಡೈಲ್]] ರ ಕಲ್ಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದ [[ಷರ್ಲಾಕ್ ಹೋಮ್ಸ್]] ನಿಂದ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಾಗಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. 20ನೆಯ ಶತಮಾನಸ ಆದಿಯಲ್ಲಿ [[ಮೆಂಫಿಸ್, ಟೆನ್ನೆಸೀ]] ಯ [[ಬಿಯೇಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ನ ಔಷಧದ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗೆ 5ರಿಂದ 10 ಸೆಂಟ್ ಗಳ ಬೆಲೆಗೆ ಕೊಕೇನ್ ಮಾರಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮಿಸಿಸಿಪಿ ನದಿಯಗುಂಟ ಇದ್ದ ನಾವೆಯ ನೌಕರರು ಈ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಯಜಮಾನರು ಕರಿಯ ನೌಕರರು ಕೊಕೇನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="barlow">ಬಾರ್ಲೋ, ವಿಲಿಯಮ್ ''"ತಗ್ಗಿನತ್ತ ತಲೆಯೆತ್ತಿ ನೋಡುವಿಕೆ" (ಲುಕಿಂಗ್ ಅಪ್ ಎಟ್ ಡೌನ್): ಬ್ಲೂಸ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಅನುಭವ.'' ಟೆಂಪಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮುದ್ರಣಾಲಯ (1989), ಪುಟ. 207. ISBN 0-87722-583-4.</ref> 1909ರಲ್ಲಿ [[ಎರ್ನೆಸ್ಟ್ ಷಾಕಲ್ ಟನ್]] "ಫೋರ್ಸ್ ಡ್ ಮಾರ್ಚ್" ಎಂಬ ಗುರುತುಳ್ಳ ಕೊಕೇನ್ ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು [[ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ]] ಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡುಹೋದನು, [[ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಸ್ಕಾಟ್]] ಕೂಡಾ ತನ್ನ ದುರಂತಭರಿತ [[ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ]] ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದಾಗ ಕೊಕೇನ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿದ್ದನು.<ref name="dominic_streatfeild">{{cite book|first=Dominic|last=Streatfeild|title=Cocaine: An Unauthorized Biography|publisher=Picador|year=2003|isbn=0312422261|curly=true}}</ref> === ಪ್ರತಿಬಂಧಕಾಜ್ಞೆ === {{Refimprovesect|date=April 2009}} 20ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಕೊಕೇನ್ ಚಟಕಾರಕವೆಂದೂ, ಅದರಿಂದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳು ಆಗುವುವೆಂದೂ ಅಮೆರಿಕದ ಜನತೆ ಮನಗಾಣಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕೊಕೇನ್ ದುರುಪಯೋಗ ಒಂದು [[ನೈತಿಕ ಭೀತಿ]] ಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿ ವರ್ಣಸಂಬಂಧಿತ ಗಲಭೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಏರುಪೇರುಗಳಿಗೆ ಕೊಕೇನ್ ಕಾರಣವೆಂದು ಕೊಂಡಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. 1903ರಲ್ಲಿ ''[[ಅಮೆರಿಕನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಫಾರ್ಮಸಿ]] '' ಯು ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ದಾಸರಾಗುವವರಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನ "[[ಬೊಹೇಮಿಯನ್ನರು]], ಜೂಜುಕೋರರು, ಉತ್ತಮ ಮತ್ತು ಕೀಳುಮಟ್ಟದ [[ವೇಶ್ಯೆಯರು]], ರಾತ್ರಿಯ ಕೂಲಿಕಾರರು, ಹೊಟೆಲ್ ನ ನೌಕರರು, ಕಳ್ಳರು, ವಂಚಕರು, ತಲೆಹಿಡುಕರು ಮತ್ತು ದಿನಗೂಲಿಯವರು" ಎಂದು ಸಾರಿತು 1914ರಲ್ಲಿ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]] ದ ಸ್ಟೇಟ್ ಫಾರ್ಮಸಿ ಬೋರ್ಡ್ ನ ಡಾ. ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಕಾಚ್,ವರ್ಣಭೇದದ ಬಗ್ಗೆ ಚುಚ್ಚುನುಡಿಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಇಂಬು ನೀಡುವಂತೆ,ಘಂಟಾಘೋಷವಾಗಿ "ಬಿಳಿಯ ಹೆಣ್ಣುಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಬಹುತೇಕ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳಿಗೆ ಕೊಕೇನ್-ಮತಿಭ್ರಮಿತ ನೀಗ್ರೋ ಮಿದುಳುಗಳೇ ಕಾರಣ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯನಗಳು ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ದಕ್ಷಿಣ [[ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಜನ]]ರಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ನಿಂದುಂಟಾದ ೊಂದು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ ಹರಡಿದೆ ಎಂದು ಕಥೆ ಹಬ್ಬಿಸಿವಿದರ ಮೂಲಕ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ವರ್ಣಭೇದನೀತಿಯನ್ನು ದುರುಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡವು. ಅಸಲಿಗೆ ಅಂತಹ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ ಿದ್ದಿತು ಎಂಬುದು ನಿರಾಧಾರವಾದುದು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ತೆರಿಗೆ ಮಸೂದೆ]] ಯು ಅರಿಕದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ನ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೆಂದಿತು. ಈ ಮಸೂದೆಯು ಕೊಕೇನ್ [[ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ]] ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ತಪ್ಪಾದ ವರ್ಗೀಕರಣ ಹಾಗೆಯೇ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಮನದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ಮೊದಲೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಂತೆ ಕೊಕೇನ್ ಉತ್ತೇಜಕ, ಮಾದಕವಲ್ಲ. ಪಾರಿಭಾಷಿಕವಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾದರೂ, ನೋಂದಾಯಿತ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ವಿತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾರಲು ಅನುಮತಿ ಇತ್ತು. ಕೊಕೇನ್ ಅನ್ನು ಮಾದಕವಸ್ತು ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಾಡಿದುದರಿಂದಲೇ ಸರ್ಕಾರವು ತತ್ಸಂಬಂಧಿತವಾದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಿಲ್ಲವೆಂಬ ಚರ್ಚೆ ಇಂದಿಗೂ ನಡೆದಿದೆ. 1970ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕವು ಕೊಕೇನ್ ಮಾರಾಟವನ್ನು [[ನಿರೋಧಿತ ವಸ್ತುಗಳ ಕಾಯಿದೆ]] ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಕೊಕೇನ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಅನಿರ್ಬಂಧಿತವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದವರು ವಿರಳವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕೊಕೇನ್ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳೇ ಆಗಿದ್ದವು. === ಆಧುನಿಕ ುಪಯೋಗಗಳು === ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ [[ಚೇತೋಹಾರಿ ದ್ರವ್ಯ.]] ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ [["ಕ್ರ್ಯಾಕ್" ಕೊಕೇನ್]] ಅನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ದ್ರವ್ಯ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಡವರೇ ಇರುವ ನಗರದ ಒಳ-ಮಾರಿಕಟ್ಟೆಯನ್ನೂ ತಲುಪುವಂತಾಯಿತು. ಕೊಕೇನ್ ಪುಡಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವುದು ಸುಮಾರು ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಒಂದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದು 1990ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 2000ದ ದಶಕದ ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಮೆಇರಿಕದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ ಡಮ್ ನಲ್ಲೂ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನ, ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಲೆಯ, ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ, ರಾಜಕಾರಣ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾಜಿಕಾರ್ಥಿಕ ಸ್ತರಗಳ ಜನರಲ್ಲೂ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿನ ಕೊಕೇನ್ ಮಾರಾಟ ಗಿರಾಕಿ ನೀಡಿದ ಹಣದ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ [[$]] ಎಪ್ಪತ್ತು ಬಿಲಿಯನ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು 2005ರ ಅಂಕಿ ಅಂಶ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಸ್ಟಾರ್ ಬಕ್ಸ್|ಸ್ಟಾರ್ ಬಕ್ಸ್ <ref>[http://www.applesanity.com/fetish/blow/ Apple sanity - fetish - blow: war on drugs VS cocaine]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.havocscope.com/Drugs/cocaine.htm |title=Cocaine Market |access-date=2010-01-21 |archive-date=2011-08-11 |archive-url=https://www.webcitation.org/60qqZ0qhu?url=http://www.havocscope.com/black-market/drug-trafficking/cocaine/ |url-status=dead }}</ref>]]ನಂತಹ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಗಳ ವರಮಾನವನ್ನೂ ಮೀರಿದ ಮೊತ್ತವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ಬೇಡಿಕೆ ಬಹಳವೇ ಇದ್ದು, ಒಂಟಿ ವಯಸ್ಕರು,ಎಷ್ಟು ಬೇಕಾದರೂ ಸಂಪಾದಿಸಬಲ್ಲ ವೃತ್ತಿನಿರತರು ಮುಂತಾದ ಐಷಾರಾಮೀ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವ ಜನರಿಂದ ದಿನೇದಿನೇ ಬೇಡಿಕೆ ಏರುತ್ತಲೇ ಇದೆ. [[ಕ್ಲಬ್ ಡ್ರಗ್]] ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕೊಕೇನ್ "ಪಾರ್ಟಿ ಕ್ರೌಡ್"ಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾ ರಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದೆ. 1995ರಲ್ಲಿ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್]] (WHO) ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಇಂಟರ್ ರೀಜನಲ್ ಕ್ರೈಮ್ ಎಂಡ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] (UNICRI)ನವರು ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಬಗ್ಗೆ ಕೈಗೊಂಡ ಅಧ್ಯಯನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಡವಿತು. ಆದರೆ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ ಆ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. B ಕಮಿಟಿಯ 6ನೆಯ ಸಭೆ ಸೇರಿದಾಗ ಅಮೆರಿಕದ ರಾಯಭಾರಿಯೊಬ್ಬ "[[WHO]] ದವರ ಔಷಧಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸಾಬೀತಾಗಿರುವ ಡ್ರಗ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸದಿದ್ದರೆ, ತತ್ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಹಣದ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು" ಎಂದು ಧಮಕಿ ಹಾಕಿದನು. ತದನಂತರ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು. ಆ ಅಧ್ಯಯನದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|title=WHO Cocaine Project |year=1995|author=WHO/UNICRI|url=http://www.tni.org/archives/drugscoca-docs_coca}}</ref> 20 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆತಿದೆ. ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ (ಉತ್ಸಾಹ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬದಲಾಗಿ)ಆಯಾಸ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕೊಕೇನನ್ನು ಚಟವಾಗಿ ಸೇವಿಸುವವರಿಗೆ,ತಾವು ಸೇವಿಸುವ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ಕೊಕೇನ್ ಕಲಬೆರಕೆಯದಾಗಿರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ಆ ಮಿಶ್ರಿತ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಅಥವಾ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ನ ಕಟಿಂಗ್ ಅಥವಾ "ಸ್ಟ್ಯಾಂಪಿಂಗ್ ಆನ್" (ಏಮದರೆ ಕಲಬೆರಕೆ ಮಾಡುವುದು)ಮಾಮೂಲಾಗಿಯೇ ನಡೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, [[ನೋವೋಕೇನ್]] (ಪ್ರೋಕೇನ್) ನಂತಹ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆ ನೀಡುದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆಯ ಅನುಭವವನ್ನೇ ಉಂಟುಪಾಡುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ, ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸುವವರೆಲ್ಲಾ ಸಾರಯುಕ್ತ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ ಝೋಮಿನ ಅನುಭವವಾಗುವುದೆಂದು ನಂಬುವುದರಿಂದ ಅದೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಎಫೆಡೈನ್ ಅಥವಾ ಅಂಹದೇ ಉತ್ತೇಜಕ ಬಳಸುವುದರಿಂದ, ಹೃದಯಬಡಿತವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲಬೆರಕೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳೆಂದರೆ ಮಾನಿಟಾಲ್, ಕ್ರಿಯಾಟಿನ್ ಅಥವಾ ಗ್ಲೂಕೋಸ್ ನಂತಹ ಜಡ ಸಕ್ಕರೆಗಳು. ಇಂತಹ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಕೊಕೇನ್ ಶ್ರೇಷ್ಠಮಟ್ಟದ್ದೆಂದು ಕೊಳ್ಳುಗನಿಗೆ ಸಟೆಯಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡುವುದಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಕಲಬೆರಕೆ ಮಿಶ್ರಣಗಳು ಇಲ್ಲದೆಯೇ ಮಾರುವವನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಲಾಭ ಗಳಿಸಲು ಇವು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=May 2009}} ಇಂತಹ ಸಕ್ಕರೆಗಳು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೇ ದೊರೆಯುವುದರಿಂದ ಿವುಗಳನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ಮಾರುವುದರಿಂದ ಮಾರುವವನಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾರಾಟವು ಉತ್ತಮ ಬೆಲೆಯಲ್ಲೇ ಆಗುವುದಲ್ಲದೆ, ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠಗುಣಮಟ್ಟದ ರಂಗು ತರುವ ಈ ಸಕ್ಕರೆಗಳು ಬೇರೆ ಕಲಬೆರಕೆ ವಸ್ತುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಸಸ್ತಾ ಅಗಿರುವುದರಿಂದ ತನ್ಮೂಲಕವೂ ಮಾರುವವನಿಗೆ ಲಾಭ ಬರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೊಕೇನ್ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದರೆ ಬಹಳ ದಂಡ ತೆರಬೇಕಾದುದರಿಂದ ಗಿರಾಕಿಗಳಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬಗ್ಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭ ಪಡೆಯುವುದು ಮಾರುವವರಲ್ಲಿ ಅನೂಚಾನವಾಗಿ ನಡೆದುಬಂದಿದ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ.{{Or|date=May 2009}} 2007ರಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಮಾನೀಟರಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡ್ರಗ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡಿಕ್ಷನ್ (ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ದ್ರವ್ಯಸೇವನೆಯ ಚಟ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕೇಂದ್ರ) ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಕೊಕೇನ್ ನ ಶುದ್ಧತೆ 5%ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುವುದನ್ನೂ, ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ 50%ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಶುದ್ಧತೆ ಇರುವುದೆಂತಲೂ ಋಜುಪಡಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|title=EMCDDA Retail Cocaine Purity Study|year=2007|author=EMCDDA|url=http://www.emcdda.europa.eu/stats09/ppptab7a}}</ref> == ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ == '''ಕೊಕೇನ್ ''' ಕಣಗಳ ವಿಶದಪಡಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲಿಗೆ 1898ರಲ್ಲಿ [[ರಿಚರ್ಡ್ ವಿಲ್ ಸ್ಟಾಟರ್]] ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದರು.<ref>{{cite journal |author=Humphrey AJ, O'Hagan D |title=Tropane alkaloid biosynthesis. A century old problem unresolved |journal=Nat Prod Rep |volume=18 |issue=5 |pages=494–502 |year=2001|pmid=11699882 |doi=10.1039/b001713m}}</ref> ವಿಲ್ ಸ್ಟಾಟರ್ ನು ಕೊಕೇನ್ [[ಟ್ರಾಪಿನೋನ್]] ನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವುದೆಂದು ವಿಶದೀಕರಿಸಿದನು. ಅವನ ನಂತರ [[ರಾಬರ್ಟ್ ರಾಬಿನ್ ಸನ್]] ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಲೀಟೆಯವರು ಕೊಕೇನ್ ಸಂಯೋಜನಾ ಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. === ''ಎನ್'' -ಮೀಥೈಲ್-ಪೈರೋಲಿನಿಯಮ್ ಕ್ಯಾಷನ್ ನ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Biosynthesis of N-methyl-pyrrolinium cation.png|right|thumb|N-ಮೀಥೈಲ್-ಪೈರೋಲಿನಿಯಮ್ ಕ್ಯಾಷನ್ ನ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ]] ಕೊಕೇನ್ ನ [[ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯು]] ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ [[ಎಲ್-ಆರ್ನಿಥೈನ್]] ಎಂಬ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ದೊರೆಯುವ [[ಎಲ್-ಗ್ಲೂಟಾಮೈನ್]] ನಿಂದ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಟ್ರೋಪಾನೆಟ್]] ರಿಂಗ್ ಗೂ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಎಲ್-ಆರ್ನಿಥೈನ್ ಮತ್ತು ಎಲ್-[[ಆರ್ಜಿನೈನ್]] ಗಳು ಈ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಲೀಟೆ<ref>{{cite journal |author=Leete E, Marion L, Sspenser ID |title=Biogenesis of hyoscyamine |journal=Nature |volume=174 |issue=4431 |pages=650–1 |year=1954 |pmid=13203600 |doi=10.1038/174650a0}}</ref> ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಆರ್ನಿಥೈನ್ ನಂತರ [[ಪೈರಿಡಾಕ್ಸಿಕಲ್ ಫಾಸ್ಫೇಟ್]] ಆಧಾರಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾದ ಡಿಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲೇಷನ್ ಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಪ್ಯೂಟ್ರೆಸೈನ್ ನನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಾದರೆ ಯೂರಿಯಾ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲೇ ಆರ್ನಿಥೈನ್ ನಿಂದ ಪ್ಯೂಟ್ರೆಸೈನ್ ದೊರಕಿಬಿಡುತ್ತದೆ. ಎಲ್-ಆರ್ನಿಥೈನ್ ಎಲ್-ಆರ್ಜಿನೈನ್ <ref>{{cite journal |author=Robins RJ, Waltons NJ, Hamill JD, Parr AJ, Rhodes MJ |title=Strategies for the genetic manipulation of alkaloid-producing pathways in plants |journal=Planta Med. |volume=57 |issue=7 Suppl |pages=S27–35 |year=1991 |pmid=17226220 |doi=10.1055/s-2006-960226}}</ref> ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತಗೊಂಡು ನಂತರ ಪಿಎಲ್ ಪಿ ಯ ಮೂಲಕ ಡಿಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲೇಷನ್ ಗೊಳಗಾಗಿ ಆಗ್ಮಟೈನ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೈಡ್ರಾಲಿಸಿಸ್ (ನೀರಿನ ಸೇರುವಿಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಯುಕ್ತದಲ್ಲಿನ ವಿಭಜನೆ)ಮೂಲಕ ಇಮೈನ್ ''ಎನ್'' -ಕಾರ್ಬಾಮಾಯ್ಲ್ ಪ್ಯೂಟ್ರೆಸೈನ್ ಅನ್ನೂ, ಯೂರಿಯಾವು ಪ್ಯೂಟ್ರೆಸೈನ್ ಅನ್ನೂ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಆರ್ನಿಥೈನನ್ನು ಪ್ಯೂಟ್ರೆಸೈನ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳು ಒಂದೇ ದಾರಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. SAM-ಆಧಾರಿತವಾದ ಪ್ಯೂಟ್ರೆಸೈನ್ ನ ''ಎನ್'' -ಮಿಥೈಲೇಷನ್ ನಿಂದ ''ಎನ್'' -ಮಿಥೈಲ್ ಪ್ಯೂಟ್ರೆಸೈನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿ, ಆ ಉತ್ಪನ್ನವು ಡೈಯಾಮೈನ್ ಆಕ್ಸಿಡೇಸ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿ ಆಕ್ಸಿಡೇತಿವ್ ಡಿಅಮಿನೇಷನ್ ಮೂಲಕ ಅಮಿನೋ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ ನ ಜನನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಕಿಫ್ ಬೇಸ್ ರೂಪಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ''ಎನ್'' -ಮಿಥೈಲ್-Δ¹ಪೈರೋಲಿನಿಯಮ್ ಕ್ಯಾಷನ್ ನ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯಾದುದು ದೃಢವಾಗುತ್ತದೆ. === ಕೊಕೇನ್ ನ ಜೈವಿಕಸಂಯೋಜನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Biosynthesis of cocaine.png|thumb|right|ಕೊಕೇನ್ ನ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ]] ಕೊಕೇನ್ ರಚನೆಗೆ ಬೇಕಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರ್ಬನ್ ಆಟಮ್ ಗಳನ್ನು ಅಸಿಟೈಲ್ - CoA ಯ ೆರಡು ಕಣಗಳನ್ನು ''ಎನ್'' -ಮಿಥೈಲ್-Δ ¹ ಪೈರೋಲಿನಿಯಮ್ ಗೆ ಹೊಂದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |author=Dewick, P. M. |title=Medicinal Natural Products |publisher=Wiley-Blackwell |location=Chicester|year=2009 |pages= |isbn=978-0-4707-4276-1 |oclc=|accessdate=}}</ref> ಪೈರೋಲಿನಿಯಮ್ ಕ್ಯಾಷನ್ ನೆಡೆಗೆ [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಫೈಲ್]] ನಂತೆ ವರ್ತಿಸುವ, ಅಸಿಟಿಲ್-CoA ಯಿಂದ ದೊರೆತ ಎನೋಲೇಟ್ ಅನಿಯಾನ್ ನ ಮನ್ನಿಕ್ (Mannich)ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯು ಮೊದಲ ಅಡಕವಾಗುವುದು. ಕ್ಲೇಯ್ಸನ್ ಘನೀಕರಣದ ಮೂಲಕ ಎರಡನೆಯ ಸಂಕಲನವು ಸಂಭವಿಸುವುದು. ಇದರಿಂದ 2-ಬದಲಿತವಾದ ಪೈರೋಲಿಡಿನ್ ನ ರಾಸೆಮಿಕ್ ಮಿಶ್ರಣವು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವುದು,ಕ್ಲೇಯ್ಸನ್ ಘನೀಕರಣದಿಂದ ಥಿಯೋಯೆಸ್ಟರ್ ಶೇಖರಿತವಾಗುವುದು. [[ಟ್ರಾಪಿನೋನ್]] ನ ರಚನೆಯು [[ರಾಸೆಮಿಕ್]] ಈಥೈಲ್ [2,3-13C2]೪ (N ಮೀಥೈಲ್- 2-ಪೈರೋಲಿಡಿನಿಲ್)-3-ಆಕ್ಸಿಬ್ಯುಟಾನೊಯೇಟ್ ನಿಂದ ಉಂಟಾಗಿ, ಸ್ಟೀರಿಯೋಸೋಮರ್ ನ ಎರಡೂ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal|doi = 10.1021/ja964461p|title = The Biosynthesis of Tropane Alkaloids in Datura stramonium: The Identity of the Intermediates between ''N''-Methylpyrrolinium Salt and Tropinone|year = 1997|author = R. J. Robins, T. W. Abraham, A. J. Parr, J. Eagles and N. J. Walton|journal = J. Am. Chem. Soc.|volume = 119|pages = 10929}}</ref> ಆದರೆ, ಕೊಕೇನ್ ನ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ (S)-ಎನಾಟಿಯೋಮರ್ ಮಾತ್ರ ಕ್ರಮಚಕ್ರದ ರೀತ್ಯಾ ಕೊಕೇನ್ ನ ಟ್ರೋಪೇನ್ ಉಂಗುರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು. ಪ್ರೋಚಿರಲ್ ಮಿಥೈಲಿನ್ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ವಿಂಗಡಣೆಯ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ರೂಢಿಬದ್ಧ ಆಯ್ಕೆಯ ಗುಣ (ಸ್ಟೀರಿಯೋಸೆಲೆಕ್ಟಿವಿಟಿ)ವನ್ನು ಮತ್ತೂ ಆಳವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite journal |author=Hoye TR, Bjorklund JA, Koltun DO, Renner MK |title=''N''-methylputrescine oxidation during cocaine biosynthesis: study of prochiral methylene hydrogen discrimination using the remote isotope method |journal=Org. Lett. |volume=2 |issue=1 |pages=3–5 |year=2000|pmid=10814231 |doi=10.1021/ol990940s}}</ref> C-2ವಿನಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಚಿರಲ್ ಕೇಂದ್ರವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ.<ref>{{cite journal|doi = 10.1021/ja00024a039|title = Late intermediates in the biosynthesis of cocaine: 4-(1-methyl-2-pyrrolidinyl)-3-oxobutanoate and methyl ecgonine|year = 1991|author = E. Leete, J. A. Bjorklund, M. M. Couladis and S. H. Kim|journal = J. Am. Chem. Soc.|volume = 113|pages = 9286}}</ref> ಈ ವಿಧಾನವು ಆಕ್ಸಿಡೇಷನ್ನಿಂದ ಾಗುವಂತಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ ಪೈರೋಲಿನಿಯಮ್ ಕ್ಯಾಷನ್ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಂಡು, ಎನೋಲೇಟ್ ಅನಿಯಾನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿ, ಕಣ-ಕಣಗಳ ನಡುವೆ ಮ್ಯುಮಿಕ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ರೋಪೇನ್ ಉಂಗುರ ವಿಧಾನವು [[ಜಲೋದ್ಗತಸಂಯೋಜನಾವಿಭಜನೆ (ಹೈಡ್ರಾಲಿಸಿಸ್)]]ಗೊಳಗಾಗುತ್ತದೆ, SAM- ಆಧಾರಿತ ಮಿಥೈಲೇಷನ್ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[NADPH]] ಮೂಲಕ ಸಂಕುಚಿತವಾಗಿಮೀತೈಲೆಕ್ ಗೋನೈನ್ ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಡೀಸ್ಟರ್ ಉಂಟಾಗಲು ಅಬಶ್ಯವಾದ [[ಬೆನ್ಝಾಯ್ಲ್]] ಮೋಯೆಟಿ ಯನ್ನು ಸಿನಾಮಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಮೂಲಕ ಫೆನೈಲಾಲನೈನ್ ನಿಂದ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|doi = 10.1016/0031-9422(88)87026-2|title = The biosynthesis of the benzoyl moiety of cocaine|year = 1988|author = E. Leete, J. A. Bjorklund and S. H. Kim|journal = Phytochemistry|volume = 27|pages = 2553}}</ref> ಬೆನ್ಝಾಯ್ಲ್-CoA ನಂತರ ಎರಡೂ ಫಲಿತ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೊಕೇನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. === ರಾಬರ್ಟ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್ ನ ಅಸಿಟೋನ್ ಡೈಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲೇಟ್ === [[ಚಿತ್ರ:Robinson biosynthesis of tropane.png|right|thumb|ರಾಬಿನ್ಸನ್ನರ ಟ್ರೋಪೇನ್ ನ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ]] [[ಟ್ರೋಪೇನ್ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರ]]ದ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ ಇಂದಿಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ.ಹೆಮ್ ಸ್ಕೀಡ್ಟ್ ರವರು ರಾಬಿನ್ಸನ್ ನ ಅಸಿಟೋನ್ ಡೈಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲೇಟ್ ಈ ರಾಶಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅರಿಯಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite journal|doi = 10.1007/3-540-48146-X|title = Tropane and Related Alkaloids|year = 2000|author = T. Hemscheidt|journal = Top. Curr. Chem.|volume = 209|pages = 175|last2 = Vederas|first2 = John C.}}</ref> ''N'' -ಮೀಥೈಲ್-ಪೈರೋಲಿನಿಯಮ್ ಮತ್ತು ಅಸಿಟೋನ್ ಡೈಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲೇಟ್ ನ ಘನೀಕರಣದಿಂದ ಆಕ್ಸೋಬ್ಯುಟಿರೇಟ್ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಡಿಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಲೇಷನ್ ನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಟ್ರೋಲೇನ್ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರವು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. === ಟ್ರಾಪಿನೋನ್ ಸಂಕೋಚಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ === [[ಚಿತ್ರ:Reduction of tropinone.png|right|thumb|ಟ್ರೋಪೇನ್ ಅನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ]] ಟ್ರೋಪೇನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯರಾಶಿಗಳ ಗುಣ ರೂಪಿಸುವ [[NADPH]] -ಆಧಾರಿತ ರಿಡಕ್ಟೇಸ್ ಜೈವಿಕ ಯೋಗವಾಹಕ(ಎನ್ ಝೈಮ್ ಗಳು)ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|doi = 10.1016/0031-9422(92)80247-C|title = Two tropinone reducing enzymes from Datura stramonium transformed root cultures|year = 1992|author = A. Portsteffen, B. Draeger and A. Nahrstedt|journal = Phytochemistry|volume = 31|pages = 1135}}</ref> ಈ ಜಾತಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯಗಳೂ ಎರಡು ರೀತಿಯ ರಿಡಕ್ಟೇಸ್ ಎನ್ ಝೈಮ್ ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅವು ಟ್ರಾಪಿನೋನ್ ರಿಡಕ್ಟೇಸ್ I ಮತ್ತು ಟ್ರಾಪಿನೋನ್ ರಿಡಕ್ಟೇಸ್ ಈ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. TRI ನಿಂದ ಟ್ರೋಪೈನ್ ಮತ್ತು ತ್ರೀ ಇಂದ ಸ್ಯೂಡೋಟ್ರೋಪೈನ್ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಎನ್ ಝೈಮ್ ಗಳ ಚಲನ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತು pH/ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ವಿಧವಿಧದ್ದಾದುದರಿಂದ ಮತ್ತು TRII ಗಿಂತಲೂ TRI 25 ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದುದರಿಂದಲೂ ಟ್ರಾಪಿನೋನ್ ಅನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವ ಬಹುತೇಕ ಕ್ರಿಯೆಯು ಟ್ರೋಪೈನ್ ನ TRI ನಿಂದಲೇ ಜರುಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Boswell HD, Dräger B, McLauchlan WR |title=Specificities of the enzymes of ''N''-alkyltropane biosynthesis in Brugmansia and Datura |journal=Phytochemistry |volume=52 |issue=5 |pages=871–8 |year=1999|pmid=10626376 |doi=10.1016/S0031-9422(99)00293-9}}</ref> == ಔಷಧಶಾಸ್ತ್ರ == === ರೂಪ === [[ಚಿತ್ರ:CocaineHydrochloridePowder.jpg|right|thumb|ಕೊಕೇನ್ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೈಡ್ ನ ಒಂದು ಹೊರೆ]] [[ಚಿತ್ರ:CocaineHCl.jpg|right|thumb|ಸಂಕ್ಷೇಪಿತ ಕೊಕೇನ್ ಪುಡಿಯ ತುಂಡು]] ಶುದ್ಧವಾದ ಕೊಕೇನ್ ಮುತ್ತಿನಂತಹ ಬಿಳುಪಿನ ವಸ್ತು. ಪುಡಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಕೊಕೇನ್ ಕೊಕೇನ್ [[ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೈಡ್]] ([[CAS]] 53-21-4) [[ಲವಣ]]ದ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಲ್ಪಡುವ ಕೊಕೇನ್ ಕಲಬೆರಕೆಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿಯೋ ಅಥವಾ ಬೇರೆಯ ವೂರ್ಣಗಳಿಂದ (ಮಿಶ್ರಣ)ತೂಕ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ "ಕಟ್" (ಬೆರೆಸಲ್ಪಟ್ಟುದೋ) ಆಗಿರುತ್ತದೆ; ಈ ರೀತಿ ಬೆರೆಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ ವಸ್ತುಗಳೆಂದರೆ [[ಅಡಿಗೆ ಸೋಡಾ]]; [[ಲಾಕ್ಟೋಸ್,]] [[ಡೆಕ್ಸ್ ಟ್ರೋಸ್]], [[ಇನೋಸಿಟಾಲ್]] ಮತ್ತು [[ಮನ್ನಿಟಾಲ್]] ಎಂಬ ಶರ್ಕರಗಳು ಹಾಗೂ [[ಲಿಟೋಕೇಯ್ನ್]] ಅಥವಾ [[ಬೆನ್ ಝೋಕೇಯ್ನ್]] ಎಂಬ, ಮ್ಯೂಕಸ್ ಆವರಣಗಳನ್ನು ದಡಗುಟ್ಟಿಸುವ ಕೊಕೇನ್ ನ ಗುಣವನ್ನು ನಕಲಿಸುವ, ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆಗಳು. ಕೊಕೇನ್ [[ಮೀಥಾಂಫೆಟಾಮೈನ್]] ನಂತಹ ಇತರೆ ಪ್ರಚೋದಕ ವಸ್ತುಗಳಿಂದಲೂ "ಕಟ್" ಮಾಡಲ್ಪಡಬಹುದು.<ref>{{cite web|url=http://designer-drugs.com/pte/12.162.180.114/dcd/chemistry/psychedelicchemistry/chapter8.html|title=Psychedelic Chemistry: Cocaine|accessdate=2007-07-10|archive-date=2007-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070629144031/http://designer-drugs.com/pte/12.162.180.114/dcd/chemistry/psychedelicchemistry/chapter8.html|url-status=dead}}</ref> ಕಲಬೆರಕೆಯಾದ ಕೊಕೇನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಳಿ, ಪೇಲವ ಅಥವಾ ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. [["ಕ್ರ್ಯಾಕ್" ಕೊಕೇನ್]] ನ ಬಣ್ಣವು ಹಲವಾರು ಸಂಗತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ;ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಕೇನ್ ನ ಮೂಲ, ತಯಾರಿಕೆಯ ವಿಧಾನ - [[ಅಮೋನಿಯಾ]] ಉಪಯೋಗಿಸಿ [[ಅಡಿಗೆ ಸೋಡಾ]] ಉಪಯೋಗಿಸಿ - ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಅಶುದ್ಧ ಧಾತುಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಇದರ ಬಣ್ಣ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಿದು ಬಿಳಿ, ಹಳದಿವರ್ಣದ ಕ್ರೀಂ ಅಥವಾ ತಿಳಿಕಂದು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ನ ರೂಪ ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಲಬೆರಕೆ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ, ಕೊಕೇನ್ ಪುಡಿಯ ಮೂಲ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆಯ ವಿಧಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲಗಳನ್ನು ಗುಣಾಂತರಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಉದುರುವಂತಹ ರೂಪದಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಜಿಡ್ಡುಗಟ್ಟಿದ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಹಾಗೂ ಸುಮಾರು ಹರಳಿನಂತಿರುವವರೆಗೂ ಿದು ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. === ಕೊಕೇನ್ ನ ರೂಪಗಳು === ==== ಲವಣಗಳು ==== ಹಲವಾರು ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರಗಳಂತೆಯೇ ಕೊಕೇನ್ ಸಹ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೈಡ್ (HCl)ಮತ್ತು ಸಲ್ಫೇಟ್ -SO4)ನಂತಹ ಲವಣಗಳ ುತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಲ್ಲದು. ಲವಣಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದ್ರವಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತವೆ. ಕೊಕೇನ್ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೈಡ್ ಸಹ ಿತರೆ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರಗಳ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೈಡ್ ಗಳಂತೆ ಧೃವೀಕೃತವಾಗಿದ್ದು, ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುತ್ತದೆ. ==== ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲದಂತೆ ==== ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ "ಫ್ರೀಬೇಸ್" ಕೊಕೇನ್ ನ [[ಲವಣ]] ರೂಪಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ [[ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ]] ದ ರೂಪ. ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೈಡ್ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗುವುದು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕರಗದು. ಫ್ರೀಬೇಸ್ ಕೊಕೇನ್ ಸೇದಿದಾಗ ದೊರೆಯುವ ಹೆಚ್ಚಿನ 'ಕಿಕ್' ನ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಏನೆಂದರೆ ಕೊಕೇನ್, ಸೇದುವಿಕೆಯಿಂದ, [[ಪೈರೋಲಿಸಿಸ್]] ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ಸೇದುಗರ ದೇಹದೊಳಕ್ಕೆ [[ಮೀಥೈಲೆಕ್ ಗೋನಿಡೈನ್]] ಅನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. (ಈ ಅಡ್ಡಪರಿಣಾಮವು ಆಘ್ರಾಣಿಸುವ ಅಥವಾ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನ ಮೂಲಕ ಪುಡಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಲ್ಳುವ ಮೂಲಕ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ) ಹಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕೊಕೇನ್ ಸೇದುವಿಕೆಯು [[ಬೇರೆ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೃದಯಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮಾರಕ.<ref>[http://jpet.aspetjournals.org/cgi/content/full/307/3/1179/FIG6 Pharmacokinetics and Pharmacodynamics of Methylecgonidine, a Crack Cocaine Pyrolyzate - Scheidweiler et al. ][http://jpet.aspetjournals.org/cgi/content/full/307/3/1179/FIG6 307 (3): 1179 Figure IG6 - Journal of Pharmacology And Experimental...]</ref> ಇದರಲ್ಲಿನ ಮೀಥೈಲೆಕ್ ಗೋನಿಡೈನ್ ಯಕ್ರತ್ತಿನ<ref>{{cite journal |author=Fandiño AS, Toennes SW, Kauert GF |title=Studies on hydrolytic and oxidative metabolic pathways of anhydroecgonine methyl ester (methylecgonidine) using microsomal preparations from rat organs |journal=Chem. Res. Toxicol. |volume=15 |issue=12 |pages=1543–8 |year=2002|pmid=12482236 |doi=10.1021/tx0255828}}</ref> ಮೇಲೂ ಶ್ವಾಸಕೋಶ<ref>{{cite journal |author=Yang Y, Ke Q, Cai J, Xiao YF, Morgan JP |title=Evidence for cocaine and methylecgonidine stimulation of M(2) muscarinic receptors in cultured human embryonic lung cells |journal=Br. J. Pharmacol. |volume=132 |issue=2 |pages=451–60 |year=2001|pmid=11159694 |pmc=1572570 |doi=10.1038/sj.bjp.0703819}}</ref> ಗಳ ಮೇಲೂ ಘೋರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದೆಂದು ಆ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಕೊಕೇನ್ ನಲ್ಲಿನ ಬಂಧಕ ಲವಣಗಳನ್ನು ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರದ ದ್ರಾವಣದ ಮೂಲಕ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಕೇನ್ ಧೃವೀಕರಣವಾಗುವ ಗುಣ ಕಳೆಉಕೊಂಡು ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ ರೂಪದ ಕೊಕೇನ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಮತ್ತೂ ಜಲರೂಪದ ಕರಗಿಸುವ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ [[ದ್ರವ-ದ್ರವದಿಂದ ಹೊರಸೆಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ]]. ==== ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಕೊಕೇನ್ ==== [[ಚಿತ್ರ:Smoking Crack.jpg|thumb|right|300px|ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಕೊಕೇನನ್ನು ಸೇದುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳೆ.]] ಜ್ರ್ಯಾಕ್ ಸಡಿಲ-ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ (ಫ್ರೀಬೇಸ್)ದ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ, ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಗುಣವುಳ್ಳ,ಸೋಡಿಯಮ್ ಬೈಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ನಿಂದ ಕಲುಷಿತವಾದ ಕೊಕೇನ್. ಫ್ರೀಬೇಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರ್ಯಾಕನ್ನು ಬಹುತೇಕ ಧೂಮಪಾನದ ರೀತ್ಯಾ ಸೇವಿಸುವರು.<ref>[http://steinhardt.nyu.edu/appsych/chibps/cocaine "Substances - Cocaine" The Steinhardt School of Culture, Education, and Human Development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090502061752/http://steinhardt.nyu.edu/appsych/chibps/cocaine |date=2009-05-02 }} accessed August 2009</ref> ಈ ಹೆಸರು ಇದಕ್ಕೆ ಬರಲು ಕಾರಣ ಕಲುಷಭರಿತವಾದ ಈ ಕೊಕೇನನ್ನು ಕಾಯಿಸಿದಾಗ ಹೊರಡುವ ಚಿಟಿಚಿಟಿ ಸದ್ದು!(ತತ್ಕಾರಣ [[ಶಬ್ದಾನುಕರಣ ನಾಮಧೇಯ]])<ref>ಜಾರ್ಜ್, ನೆಲ್ಸನ್ "ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಅಮೆರಿಕ". 1998. ವೈಕಿಂಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್. (ಪುಟ ೪೦).</ref> ==== ಕೋಕಾ ಎಲೆಯ ದ್ರಾಗಣಗಳು ==== ಕೋಕಾ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಯ [[ದ್ರಾವಣ]](ಇದನ್ನು [[ಕೋಕಾ ಟೀ]] ಎಂದೂ ಕರೆಉತ್ತಾರೆ)ವನ್ನು ಕೋಕಾ-ಎಲೆ ಬೆಳೆಯುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಜಗದ ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಇತರೆ ವೈಕ್ಯಕೀಯ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವಷ್ಟು ಮಟ್ಟಿಗೇ, ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪೆರು]] ಮತ್ತು [[ಬೊಲಿವಿಯಾ]] ದೇಶಗಳು ಒಣಗಿದ ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಣ ಚೀಲಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ "ಕೋಕಾ ಟೀ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಮಾರಾಟಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತಿವೆ. ಪೆರುವಿನ [[ಕಝ್ ಕೋ]] ನಗರ ಮತ್ತು ಬೊಲಿವಿಯಾದ [[ಲಾಪಾಝ್]] ನಗರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿಯಿತ್ತವರನ್ನು, ಅವರು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ನೆಪದಲ್ಲಿ, ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದ್ರಾವಣ(ಟೀ ಪಾಟ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಕುದಿಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ)ಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೋಕಾ ಟೀ ಕುಟಿಯುವುದರಿಂದ ಕೊಂಚ ಉತ್ತೇಜನ ಉಂಟಾಗಿ ಮನ ಪ್ರಫುಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಾಯಿ ಝೋಮು ಹಿಡಿಯುವುದು ಅಥವಾ ಕೊಕೇನ್ ಸೇದಿದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ 'ಧಿಂ' ಭಾವವೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೊಕೇನ್ ಒಂದು ಭೂತವೆಂಬ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲೋಸುಗ, ಇದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವವರು, ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ದ್ರಾವಣದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರಗಳಿಂದ ಆಗುವುದು ಎಂಬ ನಿರಾಧಾರವಾದ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ,ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ, ತಮ್ಮಿಂದ ತಯಾರಾದ ಮೊದಲನೆಯ ದರ್ಜೆಯ ಶುದ್ಧ ಕೊಕೇನ್ ಅಂತಹ ಪರಿಣಾಮ ನೀಡದು ಎನ್ನುವರು. ಕೊಕೇನ್ ಚಟ ಬಿಡಿಸಲು ಈ ದ್ರಾವಣ ಸಹಕಾರಿ ಎಂದು ಅಂತಹವರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸುವರು. ಪೆರುವಿನ [[ಲೀಮಾ]] ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಒಂದು ಚರ್ಚಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನವು 23 ಕೋಕಾ-ಪೇಸ್ಟ್ ಚಟಗ್ರಸ್ತರ ಚಟ ಬಿಡಿಸುವ ಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸಲಹೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಾದ ದ್ರಾವಣವನ್ನೂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಕ್ರಮದ ಅಂಗವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಚಿಕಿತ್ಸಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಟದ ಮರುಕಳಿಕೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸರಾಸರಿ ನಾಲ್ಕರಿಂದ, ಕೋಕಾ ಎಎಯ ದ್ರಾವಣದ ಸೇವನೆಯ ನಂತರ, ಚಿಕಿತ್ಸಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು. ಚಟದಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವ ಅವಧಿಯು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಮುನ್ನ ಇದ್ದ 32 ದಿನಗಳಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸಾವಧಿಯಲ್ಲಿ 217 ದಿನಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ದಾಸರಾಗಿರುವವರ ಚಟ ಮರುಕಳಿಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಕೋಕಾ ಎಕೆಗಳ ದ್ರಾವಣ ನೀಡುವಿಕೆಯು ಫಲಕಾರಿಯೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal|author=Teobaldo, Llosa|title=The Standard Low Dose of Oral Cocaine: Used for Treatment of Cocaine Dependence|journal=Substance Abuse|year=1994|volume=15|issue=4|pages=215–220|curly=true}}</ref> ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಗಾಢವಾದ ಸೂಚನೆಯೆಂದರೆ ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳ ದ್ರಾವಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಔಷಧೀಯ ಸತ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಆಹಾರದ(ಮೆಟಬೊಲೈಟ್) ಗುಣ ಪಡೆದಿರುವುದು ಕೊಕೇನೇ ಹೊರತು ಅನ್ಯ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರಗಳಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶ. ಕೊಕೇನ್ ಎಲೆಗಳ ದ್ರಾವಣ ಸೇವಿಸಿದವರ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಮೆಟಬೊಲೈಟ್ ಆದ [[ಬೆನ್ಝಾಲೆಕ್ಗೋನೈನ್]] ಅನ್ನು ಗೊತ್ತುಹಚ್ಚಬಹುದು. === ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ವಿಧಾನಗಳು === ==== ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ==== [[ಚಿತ್ರ:Crackspoon.jpg|thumb|180px|right|ಅಡಿಗೆ ಸೋಡಾ, ಕೊಕೇನ್ ಮತ್ತು ಕೊಂಚ ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಮಚ"ಬಡವನ" ಕೊಕೇನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುವುದು.]] ಬಹಳ ಜನರು ಕೊಕೇನ್ ಪುಡಿಯನ್ನು ವಸಡು(ಗಮ್)ಗಳ ಮೇಲೆ ಸವರಿಕೊಂಡು ಅಥವಾ ಸಿಗರೇಟ್ ನ ಫಿಲ್ಟರ್ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸವರಿ ಅದನ್ನು ಸೇದಿವ ಮೂಲಕ ವಸಡು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿಧವಾದ ಝೋಮನ್ನು(ನಂಬ್ ನೆಸ್) ಅನುಭವಿಸುವುದರಿಂದ ೀ ರೀತಿಯ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆಯನ್ನು "ನಂಬೀಸ್", "ಗಮ್ಮರ್ಸ್" ಅಥವಾ "ಕೋಕಾ ಫಫ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಕೊಕೇನನ್ನು ಆಘ್ರಾಣಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸೇವಿಸಿದ ನಂತರ ಉಳಿದ ಕೊಂಚ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಈ ಕ್ರಮ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದಾದರೂ ಸುತ್ತಲುಪಯೋಗಿಸುವ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನನ್ನು ಸುತ್ತ, ಆ ಕಾಗದದ ಸಮೇತ ಅದನ್ನು ನುಂಗುವುದು ಸೇವನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ರಮ. ಹೀಗೆ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟುದ್ದನ್ನು ಹಲವೆಡೆ "ಸ್ನೋ ಬಾಂಬ್" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ===== ಕೋಕಾ ಎಲೆ ===== ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಲಿಂಬೆಹಣ್ಣಿನಂತಹ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸಿ, ವೀಳ್ಯದಂತೆ ಮಡಚಿ, ವಸಡು ಮತ್ತು ಗಲ್ಲದ ನಡುವೆ ಒತ್ತರಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ([[ಜಗಿಯಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ತಂಬಾಕು]] ಜಗಿಯುವಂತೆಯೇ)ಅದರಿಂದ ಬಂದ ರಸವನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ರಸವನ್ನು ಒಳಗೆನಗನೆಯೊಳಗಿರುವ ಮ್ಯೂಕಸ್ ಪದರಗಳು ಹೀರಿಕೊಲ್ಲುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನುಂಗಿದ ರಸ ಕರುಳಿನ ಪೆರಗಳನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ದ್ರವದಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿಟ್ಟು ಟೀ ರೀತಿಯೂ ಸೇವಿಸಬಹುದು. ಆಹಾರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಮಡ ಕೊಕೇನ್ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳು ಕೊಕೇನ್ ಅಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಅದು ನಿಷೇಧಿತ ವಸ್ತುವಲ್ಲ, ಅವನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಲ್ಲ; ಹಾಗಾಗಿ ಕೋಕಾ ಎಲೆ ತಿನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿದುವುದು ಸಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಕೋಕಾ ಸೇವನೆಯ ಪರವಾಗಿರುವವರ ವಾದ. ಕೊಕೇನ್ ಒಂದನ್ನೇ ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಅದು ಜಲಸಂಸ್ಕರಣಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಜಠರದಲ್ಲಿನ ಆಮ್ಲದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಜಡವಾಗುತ್ತದೆ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೀರಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ. ಲಿಂಬೆಯಂತಹ ಪ್ರಬಲ ಸಸ್ಯಕ್ಷಾರದೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣವಾದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅದು ಜಠರದಿಂದ ರಕ್ತದೊಳಕ್ಕೆ ಹೀರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಬಾಯಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಕೇನ್ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಲು ಮತ್ತೆರಡು ಕಾರಣಗಳಿವೆ. ಮೊದಲಿಗೆ, ಈ ಮದ್ದು ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛಿನ್ನಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಬಾಯಲ್ಲಿನ ರಕ್ತನಾಳಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಠನಾಳಗಳು ಕೊನೇನ್ ನ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಸಂಕುಚಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಈ ದ್ರವ್ಯವು ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಸ್ಥಳದ ವಿಸ್ತಾರ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಬರಿದೇ ಕೋಕಾ ಎಲೆಯ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ಕುಡಿದವರ ಮೂತ್ರದಲ್ಲೂ ಕೊಕೇನ್ ಮೆಟಬಾಲೈಟ್ ಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆ ಸೇವನೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಬಗೆಯಷ್ಟೇ, ಅದರಲ್ಲೂ ಪರಿಣಾಮಹೀನವಾದುದು. ಬಾಯಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಕೇನ್ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸೇರಲು ಸುಮಾರು 30 ನಿಮಿಷಗಳು ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ. ನಿಯಂತ್ರಿತ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಹೀರುವಿಕೆ 60% ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಸೇವಿಸುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಹೀರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮಂದಗತಿಯ ಹೀರುವಿಕೆಯಿಂದ [[ದೇಹ (ಫಿಸಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್)]] ಮತ್ತು [[ಮನಸ್ಸುಗಳ (ಸೈಕೋಟ್ರಾಪಿಕ್)]] ಮೇಲೆ ಹೀಗೆ ಸೇವಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಕೇನ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲು 60 ನಿಮಿಷಗಳು ಬೇಕಾದೀತು. ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದು ನಿಧಾನವಾದರೂ, ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ನಂತರ ಒಂದು ಗಂಟೆಯವರೆಗೂ ಪರಿಣಾಮ ಇರುತ್ತದೆ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ನಂಬಿಕೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಆಹಾರ ರೀತ್ಯಾ ಅಥವಾ ಆಘ್ರಾಣಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ, ಹೇಗೇ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ ಕೊಕೇನ್ ಹೀರಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಮಾಣ ಒಂದೇ - 30ರಿಂದ 60%. ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ಸೇವಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಆಘ್ರಾಣಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಪರಿಣಾಮ ಆ ಮಾರಗದಲ್ಲಿ ಬೇಗ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಆಘ್ರಾಣಿತ ಕೊಕೇನ್ ದೈಹಿಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು 40 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲೂ, ಮೆದುಳಿನ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು 20 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲೂ ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿಸುವುದು. ಆದರೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಳಿಯುವುದು ಮಾತ್ರ, ಬಾಯಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದಷ್ಟೇ ಆದ 5ರಿಂದ 10 ನಿಮಿಷಗಳು. ಮೂಗಿನಿಂದ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುವ ಕೊಕೇನ್ ನ ಪರಿಣಾಮವು ದೈಹಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾನಸಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗರಷ್ಠ ಪರಿಣಾಮ ಮುಟ್ಟಿದ ಮೇಲೂ ಸುಮಾರು 40ರಿಂದ 60 ನಿಮಿಷಗಳವರೆಗೂ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>ಜಿ. ಬಾರ್ನೆಟ್, ಆರ್.ಹಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್.ರೆಸ್ನಿಕ್, "ಕೊಕೇನ್ ಫಾರ್ಮಾಕೈನೆಟಿಕ್ಸ್ ಇನ್ ಹ್ಯೂಮನ್ಸ್," 3 ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಇಥೋಪಾರ್ಮಕಾಲಜಿ 353 (1981), ಜೋನ್ಸ್ ಸುಪ್ರಾ ನೋಟ್ 19, ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್ ''at al'', ವಾನ್ ಡೈಕ್ ''at al''.</ref> ಪೆರು, ಬೊಲಿವಿಯಾದಂತಹ ಕೋಕಾ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ [[ಶಿಖರ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ (ಆಲ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಸಿಕ್ ನೆಸ್)]] ಶಮನಗೊಳಿಸಲು'' [[ಮೇಟ್ ಡಿ ಕೋಕಾ]] '' ಅಥವಾ ಕೋಕಾ ಎಲೆಯ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ನೀಡುವುದು ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಧದ ಸೇವನೆಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಾಫ್ರಿಕಾದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ನೆಲೆಯಿಂದ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ನೆಲೆಗಳಿಗೆ ಸಂದೇಶ ಒಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ ದೂತರ ಆಯಾಸ ಪರಿಹಾರ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿವರ್ಧಕವಾಗಿ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1986ರಲ್ಲಿ ''[["ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್"]] '' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಮಳಿಗೆಗಳು ಒಣಗಿದ ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು "ಹೆಲ್ತ್" ಇನ್ ಕಾ ಟೀ ಎಂಬ ದ್ರಾವಣ ತಯಾರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾರುತ್ತಿರುವವೆಂದು ಬಹಿರಂಗ ಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite journal|author=Siegel RK, Elsohly MA, Plowman T, Rury PM, Jones RT|title=Cocaine in herbal tea|journal=Journal of the American Medical Association|date=January 3, 1986|volume=255|issue=1| pages=40 |curly=true|doi=10.1001/jama.255.1.40|pmid=3940302}}</ref> ಅದರ ಪ್ಯಾಕ್ ಮೇಲೆ "ಕೊಕೇನ್ ರಹಿತ" ಎಂದಿದ್ದರೂ ಕೊಕೇನ್ ತೆಗೆಯುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯವೂ ನಡೆದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಟೀಯನ್ನು ದಿನಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಟ್ಟಲು ಸೇವಿಸಿದರೆ [[ಉತ್ಸಾಹ]]ದ ಸೆಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿ, [[ಹೃದಯಬಡಿತ]] ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, [[ಮನಃಸ್ಥಿತಿ]] ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ಈ ದ್ರಾವಣದಿಂದ ಯಾವುದೇ ಹಾನಿಯುಂಟಾಗದೆಂದು ಆ ಲೇಖನ ತಿಳಿಸಿತು. ಈ ಲೇಖನದ ನಂತರವೂ [[ಅಮೆರಿಕದ ಪೂರ್ವತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ]] [[ಹವಾಯೀ]], [[ಷಿಕಾಗೋ. ಇಲಿನಾಯ್ಸ್,]] ಹಾಗೂ [[ಜಾರ್ಜಿಯಾ]] ಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹಡಗುಗಳಿಂದ [[DEA]] ಯು ಈ ಟೀ ಪೊಟ್ಟಣಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತಲ್ಲದೆ ಈ ವಸ್ತುವನ್ನು ಅಂಗಡಿಗಳಿಂದಲೂ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು, ==== ಆಘ್ರಾಣಿಸುವಿಕೆ ==== [[ಆಘ್ರಾಣಿಸುವಿಕೆ]] (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ನಾರ್ಟಿಂಗ್, ಸ್ನಿಫಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಬ್ಲೋಯಿಂಗ್ ಎಂದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ)ಯು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೋಜಿಗಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ಪುಡಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವ ರೀತಿ. ಪುಡಿಯನ್ನು ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳಿಂದ ಸೆಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಅದನ್ನು [[ಮೂಗಿನಲ್ಲಿನ ಮ್ಯೂಕಸ್ ಪದರಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಪೊಳ್ಳುಭಾಗ(ಸೈನಸ್)]]ಗಳು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕೊಕೇನನ್ನು ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳ ಮೂಲಕ ಒಳಸೆಳೆದುಕೊಂಡಾಗ ಮೂಗಿನಲ್ಲಿನ ಮ್ಯೂಕಸ್ ಪೆದರಗಳು 30%ನಿಂದ 60%ವರೆಗೂ ಇದನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಸೆಳೆದುಕೊಂಡಷ್ಟೂ ಹೀರುವಿಕೆಯ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಮ್ಯೂಕಸ್ ಪದರಗಳ ಮೂಲಕ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳದ ಕೊಕೇನ್ [[ಸಿಂಬಳ]] ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ("ಡ್ರಿಪ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದನ್ನು ಕೆಲವರು ಹಿತವಾದುದೆಂದು, ಕೆಲವರು ಅಹಿತವಾದುದೆಂದೂ ಹೇಳುವರು) ಸುಂಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಕೊಕೇನ್ ನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ತಲುಪಲು ಸರಾಸರಿ 14.6 ನಿಮಿಷಗಳು ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಮೂಗಿನ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಆಗುವ ಹಾನಿಗೆ ಕೊಕೇನ್ ಮೂಗಿನ ರಕ್ತನಾಳಗಳ{{ndash}}ನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವ ಕಾರಣ ಆ ಭಾಗಕ್ಕೆ ರಕ್ತ, ಆಮ್ಲಜನಕ/ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳು ಹರಿದುಬರದಿರುವುದೇ{{ndash}} ಆಗಿದೆ. ಕೊಕೇನನ್ನು ಮೂಗಿನಿಂದ ೊಳಸೆಳೆಯುವ ಮೊದಲು ಕೊಕೇನ್ ಪುಡಿಯನ್ನು ನುಣುಪಾದ ಕಣಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಶುದ್ಧವಾದ ಕೊಕೇನ್,ಒದ್ದೆಯಾದಾಗ (ಸರಿಯಾಗಿ ಶೇಖರಿಸದಿದ್ದಾಗ) ಗೆಡ್ಡೆಗಟ್ಟಿ ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ತೊಂದರೆಯಾಗುವುದಾದರೂ, ಒದ್ದೆಯಿಲ್ಲದ ಮಾಮೂಲು ರೀತಿಯಲ್ಲರುವಾಗ ಸುಲಭವಾಗಿ ಧೂಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ [[ಬ್ಯಾಕ್ ನೋಟುಗಳು]], ಪೊಳ್ಲಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ಪೆನ್]] ಗಳು, ತುಂಡರಿಸಿದ [[ಸೆಳೆಕೊಳವೆಗಳು (ಸ್ಟ್ರಾಗಳು)]], ಬೀಗದಕೈಗಳ ಚೂಪಾದ ತು್ದಿಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ [[ಚಮಚಗಳು]], ಉದ್ದನೆಯ [[ಉಗುರುಗಳು]] ಮತ್ತು ಶುಚಿಯಾದ ಟ್ಯಾಂಪನ್ (ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ನ್ಯಾಪ್ ಕಿನ್)ಗಳನ್ನು ಕೊಕೇನನ್ನು ಒಳಗೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು "ಟೂಟರ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೊಕೇನನ್ನು ಸಮನಾಗಿರುವ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ([[ಕನ್ನಡಿ]], ಸಿಡಿ ಕೇಸ್, ಪುಸ್ತಕ ಇತ್ಯಾದಿ) ಸುರಿದು, "ಬಂಪ್ಸ್", "ಲೈನ್ಸ್" ಅಥವಾ "ರೈಲ್ಸ್" (ಗೆಡ್ಡೆಗಳು, ರೇಖೆಗಳು ಅಥವಾ ರೈಲಿನ ಕಂಬಿಗಳು - ಹರಡಿದ ಆಕಾರದ ಆಧಾರದ ಮೇರೆಗೆ) ಆಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ನಂತೆ ಒಳಸೆಳೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.cesar.umd.edu/cesar/drugs/cocaine.asp#Terminology cesar.umd.edu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070709115212/http://www.cesar.umd.edu/cesar/drugs/cocaine.asp#Terminology |date=2007-07-09 }} - ಕೊಕೇನ್ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳು</ref> ಕೊಕೇನ್ ನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಮೀರುವಂತಹ ಗುಣವು ಕೊಂಚ ಸಮಯ(ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲೇ)ದಲ್ಲೇ ಆಗಿಬಿಡುವುದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಲೈನ್ ಗಳನ್ನು ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಣಾಮ ಪಡೆಯಲು ಮುಂದಾಗುವುದಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಂಕೋವ್ಸ್ ಕಿ ಮತ್ತು ಮೆಹ್ತಾ<ref>{{cite journal |author=Bonkovsky HL, Mehta S |title=Hepatitis C: a review and update |journal=J. Am. Acad. Dermatol. |volume=44 |issue=2 |pages=159–82 |year=2001|pmid=11174373 |doi=10.1067/mjd.2001.109311}}</ref> ರ ಅಧ್ಯಯನವು ಒಂದೇ ಸೂಜಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಪಡೆದಾಗ ಆಗುವಂತೆಯೇ ಕೊಕೇನ್ ಸೆಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದೇ ಸೆಳೆಕೊಳವೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು ಜನ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಂದ [[ಹೆಪಟೈಟಿಸ್ C]]<ref>[http://www.erowid.org/chemicals/cocaine/cocaine_bits.shtml www.erowid.org] - ಕೊಕೇನ್, ತುಣುಕುಗಳು ಮತ್ತು ಭಾಗಗಳು</ref> ನಂತಹ ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧಿತ ರೋಗಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ 1992ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಕೊಕೇನ್ ಪುಡಿಯ ಮಾರಾಟ, ವಿತರಣೆ ಮತ್ತಿತರ ಸೊಕೇನ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವರನ್ನು ಫೆಡೆರಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು [[ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್]] ಗಳೇ ಆಗಿದ್ದರು. ಹಿಸ್ಪಾನಿಕೇತರ [[ಬಿಳಿಯರು]] ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಪಾನಿಕೇತರ [[ವರ್ಣೀಯರು]]ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕರೇ ಕೊಕೇನ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಶಿಕ್ಷೆ ಅನುಭವಿಸಿದರು.<ref>"[http://www.cnn.com/2008/CRIME/05/02/cocaine.demographics.ap/index.html?iref=werecommend White powder cocaine no longer just for yuppies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081218022820/http://www.cnn.com/2008/CRIME/05/02/cocaine.demographics.ap/index.html?iref=werecommend |date=2008-12-18 }}." ಸಿಎನ್‌ಎನ್‌</ref> ==== ಸೂಜಿಯ ಮೂಲಕ ಹೊಂದುವಿಕೆ ==== ಕೊಕೇನ್ [[ದ್ರವ್ಯದ ಸೂಜಿಮದ್ದು]] (ಸೂಜಿಯ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ) ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದ್ರವ್ಯ ಸೇರಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳಾದ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಲ್ಲಿ, 2ರಿಂದ ೫ ನಿಮಷಗಳವರೆಗೂ ಇರುವ [[ಟಿನ್ನಿಟಸ್]] ಒಳಗೊಂಡ ಕಿವಿಯಲ್ಲಿನ ಗುಂಯ್ ಗುಡುವಿಕೆ(ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 120ಮಿಲಿಗ್ರಾಂಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಸೇವಿಸಿದಾಗ) ಮತ್ತು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಕೇಳುವಿಕೆಗಳು ಈ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು ರೂಢಿಗತವಾಗಿ "ಬೆಲ್ ರಿಂಗರ್" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.urbandictionary.com/define.php?term=bell+ringer Urban Dictionary: Bell ringer]</ref> ಈ ವಿಧವಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರು ಪರಿಣಾಮದ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು 3.1 ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲೇ ತಲುಪುವರೆಂದು ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆ ಉಂಟಾದ ಹಿತವಾದ ಅನುಭವವು ಬೇಗನೆ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ನ ವಿಷಮ ಪರಿಣಾಮಗಳೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ಬೆರೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕರಗಲಾರದ ಕಲ್ಮಷಗಳಿಂದ ರಕ್ತಚಾಲನೆಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವ [[ಎಂಬೋಲಿ]] (ಗೆಡ್ಡೆಗಳು)ಯೂ ತಲೆದೋರಬಹುದು. ಎಲ್ಲಾ ಸೂಜಿಯ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಲ್ಳುವ ನಿಷೇಧಿತ ವಸ್ತುಗಳಂತೆಯೇ ಸ್ಟೆರಿಲೈಜ್ (ಕುದಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿಟ್ಟ) ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಸೂಜಿಗಳು ಸಿಗದೆ ಅಥವಾ ಅಂತಹವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸದೆ ಇರುವುದರಿಂದ ಬರುವಂತಹ ನೆತ್ತರ ಮೂಲಕ ಉಂಟಾಗುವ ಸೋಂಕುಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಕೊಕೇನ್ ಮತ್ತು [[ಹೆರಾಯಿನ್]] ಗಳ ಸಿರಿಂಜ್ ಮೂಲಕ ಪಡೆದ [["ಸ್ಪೀಡ್ ಬಾಲ್"]] ಎಂಬ ಮಿಶ್ರಣವು ಎಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯ{{Citation needed|date=April 2009}} ವಾಗಿದೆಯೋ ಅಷ್ಟೇ ಹಾನಿಕಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದು, ಎರಡೂ ಮಾದಕಗಳ ಗುಣಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪೂರಕವಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾದುದನ್ನು ಮರೆಮಾಚುವುದರ ಮೂಲಕ ಚಟವನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆ (ಓವರ್ ಡೋಸ್)ನಿಂದ ತಾರೆಯರಾದ [[ಜಾನ್ ಬೆಲ್ಯುಷಿ]], [[ಕ್ರಿಸ್ ಫಾರ್ಲೇ]], [[ಮಿಚ್ ಹೆಡ್ ಬರ್ಗ್]], [[ರಿವರ್ ಫೋನೀಕ್ಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಲಾಯ್ನೆ ಸ್ಟಾಲೀ]]ಯರನ್ನಲ್ಲದೆ ಹಲವಾರು ಜನರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದ್ದಾರೆ. ಕೊಕೇನ್ ಚಟದ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿಯಲು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಕೊಕೇನನ್ನು [[ಫ್ರೂಟ್ ಫ್ಲೈ]] (ಒಂದು ವಿಧವಾದ ನೊಣದ ಜಾತಿಯ ಕೀಟ)ನಂತಹವುಗಳಿಗೆ ಸೂಜಿಯ ಮೂಲಕ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು.<ref>{{Cite journal|author=Dimitrijevic N, Dzitoyeva S, Manev H|title=An automated assay of the behavioral effects of cocaine injections in adult Drosophila|journal=J Neurosci Methods|year=2004|volume=137|issue=2|pages=181–184|pmid=15262059|curly=1|doi=10.1016/j.jneumeth.2004.02.023}}</ref> ==== ಧೂಮಪಾನದ ರೀತ್ಯಾ ಸೇದುವಿಕೆ ==== ಧೂಮಪಾನದ ರೀತ್ಯಾ ಸೇದುವುದೂ ಸಹ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸುವ ಒಂದು ಕ್ರಮ. ಘನರೂಪದ ಕೊಕೇನನ್ನು ಅನಿಲರೂಪ ಧರಿಸುವವರೆಗೂ ಕಾಯಿಸಿ, ಬಂದ ಆವಿಯನ್ನು ಮೂಗಿನ ಮೂಲಕ ಸೇದುವುದು ಕ್ರಮ.<ref>[http://www.justice.gov/oig/special/9712/appb.htm Appendix B: Production of Cocaine Hydrochloride and Cocaine Base] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091130195140/http://www.justice.gov/oig/special/9712/appb.htm |date=2009-11-30 }}, US ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಭಾಗ.</ref> 2000ದ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಕ್ ಹ್ಯಾವನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟಡಿ (ಬ್ರೂಕ್ ಹ್ಯಾವನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪ್ರಯೋದಾಲಯ ಇಲಾಖೆಯ ಅಧ್ಯಯನ)ಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ೩೨ ಜನ ಕೊಕೇನ್ ಚಟಗ್ರಸ್ತರು "ಪೀಕ್ ಹೈ" (ಮಾದಕತೆಯ ಉತ್ತುಂಗ) ತಲುಪಲು ಸರಾಸರಿ 1.4+/- 0.5 ನಿಮಿಷಗಳು ಬೇಕಾಗುವುದೆಂದರು.<ref name="Volkow" /> ಫ್ರೀಬೇಸ್ ಅಥವಾ ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಕೊಕೇನನ್ನು ಸೇದಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "[[ಲವ್ ರೋಸ್]] ಸ್ ಎಂಬ ಕಾಗದದ ಗುಲಾಬಿಯನ್ನು ಲಗತ್ತಿಸಿರುವ, ಒಲವಿನ ಕಾಣಿಕೆ<ref>{{cite news|url=http://www.journalstar.com/news/local/article_28e66c86-1ef8-52dc-ac0a-f3933ed6ec5a.html|title=A rose by another name: crack pipe|newspaper=[[Lincoln Journal Star]]|author=Margaret Reist|date=January 16, 2005|accessdate=2009-08-21}}</ref> ಗಳೆಂದು ಪ್ರಚಲಿತವಾದ, ಚಿಕ್ಕ ಗಾಜಿನ ಟ್ಯೂಬ್ ಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪೈಪ್ ಅನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಸ್ಟೆಮ್ಸ್", "ಹಾರ್ನ್ಸ್", "ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್ಸ್" ಮತ್ತು "ಸ್ಟ್ರೈಟ್ ಷೂಟರ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಚೊಕ್ಕವಾದ, ಭಾರವಿರುವ ಚಿಕ್ಕದಾದ ತಾಮ್ರದ ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಟೇನ್ ಲೆಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ ನ ಉಜ್ಜುರಟ್ಟು{{ndash}},[["ಬ್ರಿಲ್ಲೋ"]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರಟ್ಟು(ಮೂಲತಃ ಬ್ರಿಲ್ಲೋ ರೆಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಬೂನು ಇರುವುದರಿಂದ ಅವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ) ಅಥವಾ [["ಚೋರ್"]] ಎಂದು ನಾಮಾಂಕಿತವಾದ ''"ಚೋರ್ ಬಾಯ್"'' ಬ್ರಾಂಡಿನ ತಾಮ್ರದ ಉಜ್ಜುರಟ್ಟು{{ndash}} ಗಳನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ ಮತ್ತು ಹರಿವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು "ರಾಕ್" ಗಳನ್ನು ಇವುಗಳಲ್ಲಿರಿಸಿ ಕಾಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಆವಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಸೇದುವವರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಸೋಡಾ ಡಬ್ಬಿ]]ಗಳ ತಳದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರಂಧ್ರ ಕೊರೆದು ಅದರ ಮೂಲಕ ಸೇದುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರ್ಯಾಕನ್ನು ಪೈಪ್ ನ ತುದಿಗೆ ಇರಿಸಿ ಸೇದಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅದರ ಸನಿಹಕ್ಕೆ ಹಿಡಿದ ಉರಿಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಆವಿಯನ್ನು ಸೇದುಗನು ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ಸೇದಿದ ತಕ್ಷಣ ದೊರೆಯುವ ಪರಿಣಾಮವು ಪ್ರಬಲವಾದದ್ದಾಗಿದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಇರುವುದಿಲ್ಲ{{ndash}}; ಐದರಿಂದ ಹದಿನೈದು ನಿಮಿಷಗಳಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚು. ಕೊಕೇನ್, ಸೇದುವಾಗ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ [[ಕಾನ್ನಾಬಿಸ್]] ಅನ್ನೂ ಅದರೊಡನೆ ಸುರುಳಿ ಸುತ್ತಿ 'ಜಾಯಿಂಟ್' ಅಥವಾ [[ಬ್ಲಂಟ್]] ಆಗಿ ಸೇದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುಡಿರೂಪದ ಕೊಕೇನನ್ನೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸೇದಿದರೂ ಶಾಖ ನೀಡಿದಾಗ ಅದರಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತವೆ. ಸೇದುಗರು ಕೊಕೇನನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಮಾರಿಜ್ವಾನಾ]]ದ ಮೇಲೆ ಸಿಂಪಡಿಸಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸುವ ಮತ್ತು ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ವಸ್ತಗಳನ್ನು ಕರೆಯುವ ಅಥವಾ ವರ್ಣಿಸುವ ಭಾಷೆಯು ಒಂದೊಂದು ಕಡೆ ಒಂದೊಂದು ರೀತಿ ಇದ್ದು, ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರಲ್ಪಡುವ ಕೊಕೇನನ್ನು ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳೂ ಸಹ ವಿವಿಧ ಬಗೆಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. === ಭೌತಿಕ ರಚನಾಕ್ರಮ === [[ಚಿತ್ರ:DAT1 regulation.svg|right|thumb|400px|ಕೊಕೇನ್ ನೇರವಾಗಿ ಡಾಟ೧ ವಾಹಕದೊಡನೆ ಸೇರಿ ಆಂಫೆಟಮೈನ್ ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಪುನಶ್ಚೇತನಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ತಡೆಯೊಡ್ಡಿ ರಂಜಕದೊಡನೆ ಅದನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬದಲು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ DAT ಹೊಮ್ಮಿಸಿ (ಕೊಕೇನ್ ಈ ಕಾರ್ಯವೆಸಗದು) ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ದ್ವಿತೀಯಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಪುನಶ್ಚೇತನವಾಗದಂತೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಸಣ್ಣದಾದ, ಕೊಕೇನ್ ಗಿಂತಲೂ ಭಿನ್ನವಾದ ಚಟುವಟಿಕಗಳನ್ನೊಳಗೊಳಿಸಿ, ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ DATಗೆ ದೃಢಪಡಿಸುವುದು/ದೆಸೆಗೊಳಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.]] ಕೊಕೇನ್ ನ ಔಷಧೀಯಪದಾರ್ಥಶಕ್ತಿಯು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಂದೇಶವಾಹಕನರಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ([[ಸೆರೋಟೋನಿನ್]]:[[ಡೋಪಾಮೈನ್]] = 2:3, ಸೆರೋಟೋನಿನ್ : [[ನೋರೆಪೈನ್ ಫ್ರೈನ್]] = 2:5 ಪ್ರಮಾನದಲ್ಲಿರುವ ಮೂಷಿಕಗಳಲ್ಲಿ [[ಮಾನೋ ಅಮೈನ್]] ನ ಹೆಚ್ಚುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವುದು)ಕೊಕೇನ್ ನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ, [[ಪ್ರಧಾನ ನರಮಂಡಲ]]ದ ಮೇಲಿನ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವೆಂದರೆ ರವಾನಕ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಆದ ದೋಪಾಮೈನ್ ಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡುವುದು. ನರಗಳು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುವಾಗ ಉದ್ಭವವಾಗುವ [[ಡೋಪಾಮೈನ್ ಸಂದೇಶವಾಹಕ]]ವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಹಕಗಳ ಮೂಲಕ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಎಂದರೆ, ವಾಹಕವು [[ಸಂದೇಶಪ್ರೇಷಕ]]ವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿ ಅದನ್ನು ಸೈನಾಪ್ಟಿಕ್ ಸಂದಿನಿಂದ [[ಪ್ರೀಸೈನಾಪ್ಟಿಕ್]] ನರಕೋಶಗಳಿಗೆ ಹೊರಗೆಡವುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಶೇಖರಣಾ[[ಕೋಶ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದೋಪಾಮೈನ್ ವಾಹಕದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಬಲವಾಗಿ ಲಗತ್ತಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಜಟಿಲತೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ವಾಹಕಗಳ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯೊಡ್ಡುತ್ತದೆ. ದೋಪಾಮೈನ್ ವಾಹಕವು ತನ್ನ ಮರುಉದ್ದೀಪನಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಲು ಅಸಮರ್ಥವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ವಿಧದಲ್ಲಿ [[ಡೋಪಾಮೈನ್]] [[ಸೈನಾಪ್ಟಿಕ್ ಕೋಶ]]ದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕನರಕೋಶ (ರಿಸೆಪ್ಟಿವ್ ನ್ಯೂರಾನ್)ಗಳ ಮೇಲಿನ ಡೋಪಮೈನ್ ರಿಸೆಪ್ಟರ್ (ಸ್ವೀಕಾರಕಗಳು)ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಸೈನಾಪ್ಟಿಕ್ ಪರಿಣಾಮದ ನಂತರದ [[ಡೋಪಾಮೈನರ್ಜಿಕ್]] ಸೂಚನೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗ ಚಟವಾಗುತ್ತಾ ಹೋದಂತೆ, ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ಬಹುಕಾಲ ತನ್ನನ್ನ ತಾನೇ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಮಡಂತೆ,ಡೋಪಾಮೈನ್ ರಿಸೆಪ್ಟರ್ ಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣಕುಂಠಿತಗೊಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿದ [[ಸೂಚನಾ ವಿನಿಮಯ]] ಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಧಾರಣ ಡೋಪಾಮೈನರ್ಜಿಕ್ ಸೂಚನಾಕ್ರಮದ (ಎಂದರೆ ಕೊಕೇನ್ ರಹಿತವಾದ) ಹೋಮೋಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ ಡಿಸ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್ ಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಕುಂಠಿತವಾದ ಡೋಪಾಮೈನರ್ಜಿಕ್ ಸೂಚನಾಗಿಧಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಖಿನ್ನತೆ ತಲೆದೋರಿ, ಮಿದುಳಿನ ಕೊಡುಗೆಯ ಕೇಂದ್ರ(ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿ, ರವಾನಿಸುವ ಭಾಗ) ವನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮಗೊಳಿಸಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯು ಕೊಕೇನ್ ಆಧಾರಿತವಾಗುವಂತಾಗಿಬಿಡಬಹುದು. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೊಕೇನ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಡೋಪಾಮೈನರ್ಜಿಕ್ ಸೂಚನೆಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವಿಕೆ) ಹೀಗೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗೊಂಡ ಮಿದುಳಿನಿಂದ ಹೊರಬರಲಾರದಂತಹ ಚಟ ವೃದ್ಧಿಸಿ ಕೊಕೇನ್ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಬಳಸುವಂತಾಗುವುದಲ್ಲದೆ ಅದರ ಮೇಲಿನ ಅವಲಂಬಿಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚುವುದು. ಡೋಪಾಮೈನ್ ಭರಿತ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ವೆಂಟ್ರಲ್ ತೆಗ್ ಮೆಂಟಲ್ ಭಾಗ, [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಅಕ್ಯುಂಬೆನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಪ್ರೀಫ್ರಂಟಲ್(ಕೊಂಚ ಹಿಂದಿನ) [[ಕಾರ್ಟೆಕ್ಸ್]] ಭಾಗಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಕೊಕೇನ್ ಚಟದ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ. ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಅಕ್ಯುಂಬೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಹಾಗೂ ವೆಂಟ್ರಲ್ ತೆಗ್ ಮೆಂಟಲ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುವ ಡೋಪಾಮೈನರ್ಜಿಕ್ ನರಕೋಶಗಳುಳ್ಳ ಪಥವು ವಿಶೇಷ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿದೆ. ಈ ಹರವು ಒಂದು "ಕೊಡುಗೆ ಕೇಂದ್ರ"ವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಬಹುದೆಂದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ; ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಭಾಗವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳಾದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ಸ್ವೀಕೃತಿಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಕೊಕೇನ್ ನಂತಹ ಉತ್ತೇಜಕಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಾಗ ಸಹ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="pmid10529820">{{cite journal |author=Spanagel R, Weiss F |title=The dopamine hypothesis of reward: past and current status |journal=Trends Neurosci. |volume=22 |issue=11 |pages=521–7 |year=1999 |pmid=10529820 |doi=10.1016/S0166-2236(99)01447-2}}</ref> ನರವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡುಗೆ ಕೇಂದ್ರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಡೋಪಾಮೈನ್ ನ ಕೈವಾಡ ಇಂತಹುದೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದರೂ, ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಅಕ್ಯುಂಬೆನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಡೋಪಾಮೈನ್ ಸ್ರವಿಸುವಿಕೆಯು ಕೊಕೇನ್ ನ ಕೊಡುಗೆಯ ಪರಿಣಾಮ(ರಿವಾರ್ಡಿಂಗ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್)ಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪವಾದರೂ ಕಾರಣವಾಗುವುದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ತಾವೇ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸಲು ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿರುವ ಡೋಪಾಮೈನ್ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ಕಾಣಿಸಿದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಮೂಷಿಕಗಳ ಜ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಅಕ್ಯುಂಬೆನ್ಸ್ ಗೆ ನೀಡಿದಾಗ ಕೊಕೇನ್ ನ ಹಿಡಿತ ತಪ್ಪಿದುದು ಕಂಡುಬಂದಿತು.(ಎಂದರೆ ಮೊದಮೊದಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿ ನಂತರ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು)ತನ್ಮೂಲಕ ಕೊಕೇನ್ ನ ಶಕ್ತಿದಾಯಕತೆ(ಎಂದರೆ ಕೊಡುಗೆ)ಯಿಂದ ಮೂಷಿಕಗಳು ಹೊರಬಂದುವೆಂದೂ, ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ಗೋಗರೆಯುವ ಗುಣದಿಂದ ದೂರವಾದವೆಂದೂ ತಿಳಿದುಬಂದಿತು. ಸೆರೋಟಿನಿನ್ (5-ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಟ್ರಿಪ್ಟಾಮೈನ್, 5-HT)ನ ಮೇಲಿನ ಕೊಕೇನ್ ನ ಪ್ರಭಾವವು ಹಲವಾರು ಸೆರೋಟಿನಿನ್ ಗ್ರಾಹಕತಂತುಗಳಲ್ಲಿ ವೇದ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ; ಕೊಕೇನ್ [[5-HT3]] ರ ಮರು-ಉದ್ದೀಪನಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಮೂಷಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 5-HT3 ಗ್ರಾಹಕತಂತುಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದು ಈ ಗುಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಈ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ 5-HT3ಯ ಪರಿಣಾಮದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರೂಪ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author=Carta M, Allan AM, Partridge LD, Valenzuela CF |title=Cocaine inhibits 5-HT3 receptor function in neurons from transgenic mice overexpressing the receptor |journal=Eur. J. Pharmacol. |volume=459 |issue=2-3 |pages=167–9 |year=2003|pmid=12524142 |doi=10.1016/S0014-2999(02)02867-4}}</ref> [[5-HT2 ರಿಸೆಪ್ಟರ್ (ಗ್ರಾಹಕತಂತು)]]ಗಳು (ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ 5-HT2AR, 5-HT2BR and 5-HT2CR ಗಳ ಒಳಪಂಗಡದವುಗಳು)ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಕಂಡುಬರುವ [[ಹೈಪರ್ ಆಕ್ಟಿವಿಟಿ (ತೀವ್ರಚಟುವಟಿಕೆ)]]ಸಂಭವಿಸಲು ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Filip M, Bubar MJ, Cunningham KA |title=Contribution of serotonin (5-hydroxytryptamine; 5-HT) 5-HT2 receptor subtypes to the hyperlocomotor effects of cocaine: acute and chronic pharmacological analyses |journal=J. Pharmacol. Exp. Ther. |volume=310 |issue=3 |pages=1246–54 |year=2004 |pmid=15131246 |doi=10.1124/jpet.104.068841}}</ref> ಮೇಲ್ಕಂಡ ರಚನಾಕ್ರಮವಲ್ಲದೆ ಕೊಕೇನ್ DAT ಪ್ರೇಷಕಗಳು ಮುಕ್ತವಾದ ಹೊರ-ಮೈಯ ದೃಢೀತರಣದ ಸ್ಥಿರಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ರೀತ್ಯಾ ರಚಿತವಾಗುವುದೆಂದು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಬೇರೆ ಉತ್ತೇಜಕಗಳು (ಫೆನೆಥೈಲಮೈನ್ ನಂತಹವು) ಕೇವಲ ಆವೃತವಾದ ದೃಢೀಕ್ಋತತೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಆಮ್ಫಿಟಮೈನ್ ಮತ್ತು ತತ್ಸಮಾನವಾದ ಕಣಗಳು ಸೇರುವುದರಿಂದಲೂ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗುವ DATಯಲ್ಲಿರುವ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಬಂಧವನ್ನೂ ತಡೆಯುವಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಬಂಧಗಳು ರಚಿತವಾಗುತ್ತವೆ. ಕೊಕೇನ್ ಕಣಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಎಷ್ಟು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆಂದರೆ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಬಂಧಗಳು ರಚಿನೆಯಾಗಲು ಇವುಗಳ ಬಂಧ ನಿರೋಧಕವಾಗುತ್ತವೆ. ಪ್ರೇಷಕಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದುದು ವಸ್ತುವನ್ನು ರೂಢೀಗತಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ, ದೃಢೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬಂಧಕ್ಕೊಳಗಾಗುವ ಗುಣಗಳು; ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ಪ್ರೇಷಕ ಕಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂಧಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದೆಂದು ಒಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.nature.com/neuro/journal/v11/n7/fig_tab/nn.2146_F1.html The binding sites for cocaine and dopamine in the dopamine transporter overlap.'' '' ][http://www.nature.com/neuro/journal/v11/n7/fig_tab/nn.2146_F1.html ''Nature Neuroscience'' '''11''', 780 - 789 (2008) Published online: 22 June 2008]</ref> [[ಸಿಗ್ಮಾ ರಿಸೆಪ್ಟರ್ (ಕರ್ಷಕಗಳು)]] ಕೊಕೇನ್ ನಿಂದ ಪರಿಣಾಮಿತವಾಗಲು ಕಾರಣ ಕೊಕೇನ್ ಸಿಗ್ಮಾ ಬಂಧಕಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯೇ ಆಗಿದೆ.<ref>[https://www.sciencedaily.com/releases/2003/05/030506073758.htm Sigma Receptors Play Role In Cocaine-induced Suppression Of Immune System]</ref> ಇವಲ್ಲದೆ ಕೊಕೇನ್ [[NMDA]] ಮತ್ತು D1 ಡೋಪಾಮೈನ್ ಕರ್ಷಕ (ರಿಸೆಪ್ಟರ್)ಗಳಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕರ್ಷಕಗಳ ಮೇಲೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವ಻ಗುವುದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Lluch J, Rodríguez-Arias M, Aguilar MA, Miñarro J |title=Role of dopamine and glutamate receptors in cocaine-induced social effects in isolated and grouped male OF1 mice |journal=Pharmacol. Biochem. Behav. |volume=82 |issue=3 |pages=478–87 |year=2005|pmid=16313950 |doi=10.1016/j.pbb.2005.10.003}}</ref> ಕೊಕೇನ್ [[ಸೋಡಿಯಮ್ ಚಾನಲ್]] (ಪಥ)ಗಳನ್ನು ತಡೆಯೊಡ್ಡಿ ತನ್ಮೂಲಕ [[ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ]]ವು ವ್ಋದ್ಧಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವುದು; ಹೀಗೆ, [[ಲಿಗ್ನೋಕೇಯ್ನ್]] ಮತ್ತು [[ನೋವೋಕೇಯ್ನ್]] ಗಳಂತೆಯೇ ಇದೂ ಸಹ ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಸೋಡಿಯಮ್ ಅವಲಂಬಿತ ಪ್ರೇಷಕ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಆ ಪ್ರೇಷಕಗಳ ಮರು-ಉದ್ದೀಪನಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಚನಾಕ್ರಿಯೆಯನ್ನೇ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಿಸಿಕೊಡು, ಡೋಪೋಮೈನ್ ಮತ್ತು ಸೆರೋತೋನಿನ್ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಬಂಧಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊಕೇನ್ ಅವಶ್ಯ; ಕೊಕೇನ್ ನಿಂದಲೇ ಉಗಮವಾದ ಫೆನೈಲ್ ಟ್ರೋಪೇನ್ ಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ, ಡೋಪಾಮೈನ್-ಸೆರಾಟೋನಿನ್ ತೆಗೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಅಥವಾ ಅವೆರಡೂ ಇಲ್ಲವೇ ಇಲ್ಲದ ಆಮ್ಫಿಟಾಮೈನ್ ದರ್ಜೆಯ ಉತ್ತೇಜಕಗಳಿಗಿಂತಲೂ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಅದ್ವಿತೀಯವಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಕಪ್ಪ-ಓಪಿಯಾಯ್ಡ್ ಕರ್ಷಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೂ ಉದ್ದೇಶಿತ ಬಂಭರಚನೆಗಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯುಕ್ತ.<ref>[http://www.drugbank.ca/drugs/DB00907 Drugbank website "drug card", "(DB00907)" for Cocaine: Giving ten targets of the molecule in vivo, including dopamine/serotonin sodium channel affinity &amp; K-opioid affinity]</ref> ಕೊಕೇನ್ [[ರಕ್ತನಾಳಗಳನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸು]]ವುದರಿಂದ ಸಣ್ಣ ಶಸ್ತ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಸಹಾಯಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ನ ಚಲನಶೀಲತೆಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವುದರ ಗುಣದ ಹಿನ್ನೆಲೆ [[ಸಬ್ ಸ್ಟಾನ್ಷಿಯಾ ನೈಗ್ರಾ]]ದಿಂದ ಡೋಪಾಮೈನರ್ಜಿಕ್ ರವಾನೆಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವುದೇ ಇರಬಹುದು. ಕೊಕೇನ್ ವರ್ತಿಸುವ ರೀತಿಗೆ ಸಿರ್ಕಾಡಿಯನ್ ರಚನಾಶೈಲಿ<ref>{{cite journal|author = Uz T, Akhisaroglu M, Ahmed R, Manev H|title = The pineal gland is critical for circadian Period1 expression in the striatum and for circadian cocaine sensitization in mice|journal = Neuropsychopharmacology|volume = 28|issue = 12|pages = 2117–23|year = 2003|pmid = 12865893|doi = 10.1038/sj.npp.1300254}}</ref> ಮತ್ತು [[ಕ್ಲಾಕ್ ಜೀನ್ಸ್]] <ref>{{cite journal|author = McClung C, Sidiropoulou K, Vitaterna M, Takahashi J, White F, Cooper D, Nestler E|title = Regulation of dopaminergic transmission and cocaine reward by the Clock gene|journal = Proc Natl Acad Sci USA|volume = 102|issue = 26|pages = 9377–81|year = 2005|pmid = 15967985|doi = 10.1073/pnas.0503584102|pmc = 1166621}}</ref> ಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. [[ನಿಕೋಟಿನ್]] ಮಿದುಳಲ್ಲಿನ ಡೋಪಾಮೈನ್ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಏರಿಸುವುದರಿಂದ ಹಲವಾರು ಜನ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆಯೊಂದಿಗೆ [[ತಂಬಾಕು]] ವಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸುವಾಗ ಸೇವಿಸುವುದರಿಂದ 'ಹಿತ'ದ ಪರಿಣಾಮ ಹೆಚ್ಚುವುದೆಂದು ಮನಗಳಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಇದರಿಂದ ಬಯಸದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು; ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹತೋಟಿ ಮೀರಿದ [[ಸರಣಿ ಧೂಮಪಾನ (ಚೈನ್ ಸ್ಮೋಕಿಂಗ್)]](ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಸಿಗರೇಟ್]] ಸೇದದವರೂ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸುವಾಗ ಚೈನ್ ಸ್ಮೋಕಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ)ವಲ್ಲದೆ ತಂಬಾಕಿನಿಂದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಹೃದಯದ ನಾಳಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡವೂ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಕಿರಕಿರಿ, ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಮನಸ್ಸು, ಚಡಪಡಿಕೆ, ಮತಿವಿಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸದ್ದಿನ ಭ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲದೆ ಕೊಕೇನ್ ಹಲವು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಶಾರೀರಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಹೃದಯಬಡಿತದಲ್ಲಿ ಏರುಪೇರು, ಹೃದಯಾಘಾತ, ಎದೆನೋವುಗಳನ್ನಲ್ಲದೆ ಶ್ವಾಸೋಚ್ಛಾಸಕ್ಕೂ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ ಲಕ್ವ, ಸೆಟೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ತಲೆಶೂಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. ಕೊಕೇನ್ ಆಹಾರ ಸೇವನಾ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದು; ಕೊಕೇನ್ ಬಹುಕಾಲ ಯಪಯೋಗಿಸುವವರಿಗೆ ಹಸಿವೆ ಆಗುವುದು ವಿರಳ, ಆದ್ದರಿಂದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ತೀವ್ರ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ತೂಕ ನಷ್ಟವಾಗುವುದಾಗುತ್ತವೆ. ನವೀನ ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಉತ್ತೇಜಕಗಳ ಜೊತೆ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಻ದರ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತೂ ಶಕ್ತಿಪೂರ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Carey RJ, Damianopoulos EN, Shanahan AB |title=Cocaine effects on behavioral responding to a novel object placed in a familiar environment |journal=Pharmacol. Biochem. Behav. |volume=88 |issue=3 |pages=265–71 |year=2008 |pmid=17897705 |doi=10.1016/j.pbb.2007.08.010}}</ref> === ಮೆಟಾಬಾಲಿಸಮ್ (ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆ) ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆ === ಕೊಕೇನ್ ಬಹಳವೇ [[ಮೆಟಾಬೊಲೈಜ್]] (ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆ) ಆಗುವುದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಯಕೃತ್ತಿ]]ನಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ 1%ವಿಸರ್ಜಿತ, ಬದಲಾಗದ ಕೊಕೇನ್ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿರುವುದು. ಮೆಟಾಬಾಲಿಸಮ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವುದು [[ಹೈಡ್ರಾಲಯಟಿಕ್]] [[ಎಸ್ಟರ್]] ಕ್ಲೀವೇಜ್, ಆದ್ದರಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಮೆಟಾಬಾಲೈಟ್ (ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರಿವರ್ತಕ)ಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಮು ಖಪರಿವರ್ತಕವಾದ [[ಬೆನ್ಝಾಯ್ಲೆಕ್ಗೋನೈನ್]] (BE), ಮತ್ತು ಇತರೆ ಗಮನಾರ್ಹ [[ಪರಿವರ್ತಕ]]ಗಳಾದ ಎಕ್ಗೋನೈನ್ ಮೀಥೈಲ್ ಎಸ್ಟರ್ (EME), [[ಎಕ್ಗೋನೈನ್]] ಗಳು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ಕೊಕೇನ್ ನ ಕಿರಿಯ ಮೆಟಾಬಾಲೈಟ್ ಗಳಾದ [[ಕೊಕೇನೇತರ]] ವಸ್ತುಗಳಾದ P-ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಕೊಕೇನ್, m-ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಕೊಕೇನ್, p-ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಬೆನ್ಝಾಯ್ಲೆಕ್ಗೋನೈನ್ (pOHBE) ಮತ್ತು m-ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಬೆನ್ಝಾಯ್ಲೆಕ್ಗೋನೈನ್ ಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite journal |author=Kolbrich EA, Barnes AJ, Gorelick DA, Boyd SJ, Cone EJ, Huestis MA |title=Major and minor metabolites of cocaine in human plasma following controlled subcutaneous cocaine administration |journal=J Anal Toxicol |volume=30 |issue=8 |pages=501–10 |year=2006 |pmid=17132243 |url=http://openurl.ingenta.com/content/nlm?genre=article&issn=0146-4760&volume=30&issue=8&spage=501&aulast=Kolbrich |access-date=2010-01-21 |archive-date=2012-07-18 |archive-url=https://archive.today/20120718083717/http://openurl.ingenta.com/content/nlm?genre=article&issn=0146-4760&volume=30&issue=8&spage=501&aulast=Kolbrich |url-status=dead }}</ref> ಇವುಗಳಲ್ಲದೆ ಮಾನವನ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಮೆಟಾಬಾಲಿಸಂಗೆ ಹೊರತಾದ ಮೆಟಾಬಾಲೈಟ್ ಗಳು ಸಂಭವಿಸುವುವು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೀಥೈಲೆಕ್ಗೋನೈನ್ ಪೈರಾಲಿಸಿಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ. ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ ಮತ್ತು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿ, ಕೊಕೇನ್ ಮೆಟಾಬಾಲೈಟ್ ಗಳು ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕೊಕೇನ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆನ್ಝಾಯ್ಲೆಕ್ಗೋನೈನ್ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವುದು ಹಾಗೂ 150ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ/ಮಿಲಿಲೀಟರ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸೇವನೆಯ ಕಾಲದಿಂದ ೆಂಟು ದಿನಗಳವರೆಗೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವಾಗ ತಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕೂದಲು ಉದುರಿಹೋಗುವವರೆಗೂ ಅಥವಾ ಬೋಳಿಸುವವರೆಗೂ ಕೊಕೇನ್ ಶೇಖರಣೆಯ ಮೆಟಾಬಾಲೈಟ್ ಗಳನ್ನು ಕೂದಲಿನಲ್ಲೂ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು. [[ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್]] ನೊಂದಿಗೆ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಇವೆರಡೂ [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ]]ದಲ್ಲಿ ಸೇರಿ [[ಕೋಕಾಎಥಿಲೀನ್]] ಉದ್ಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಗಿಂತಲೂ ಕೋಕಾಎಥಿಲೀನ್ ಹೆಚ್ಚು [[wiktionary:euphorigenic|'ಹಿತ'ಭಾವಪ್ರಚೋದಕವೂ (ಯೂಫೋರಿಗೆನಿಕ್]]), [[ಹೃದಯದ ರಕ್ತನಾಳಗಳಿಗೆ(ಕಾರ್ಡಿಯೋವ್ಯಾಸ್ ಕ್ಯುಲಾರ್)]] ಹೆಚ್ಚು ವಿಷಕಾರಕವೂ ಆಗುವುದೆಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಸೂಚನೆ.<ref>{{cite journal |author=Wilson LD, Jeromin J, Garvey L, Dorbandt A |title=Cocaine, ethanol, and cocaethylene cardiotoxity in an animal model of cocaine and ethanol abuse |journal=Acad Emerg Med |volume=8 |issue=3 |pages=211–22 |year=2001|pmid=11229942 |doi=10.1111/j.1553-2712.2001.tb01296.x}}</ref><ref>{{cite journal |author=Pan WJ, Hedaya MA |title=Cocaine and alcohol interactions in the rat: effect of cocaine and alcohol pretreatments on cocaine pharmacokinetics and pharmacodynamics |journal=J Pharm Sci |volume=88 |issue=12 |pages=1266–74 |year=1999|pmid=10585221 |doi=10.1021/js990184j}}</ref><ref>{{cite journal |author=Hayase T, Yamamoto Y, Yamamoto K |title=Role of cocaethylene in toxic symptoms due to repeated subcutaneous cocaine administration modified by oral doses of ethanol |journal=J Toxicol Sci |volume=24 |issue=3 |pages=227–35 |year=1999 |pmid=10478337}}</ref> ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ [[ಮೆಣಸಿನ ಸಿಂಪಡಣೆ]] ಯಲ್ಲಿರುವ [[ಕ್ಯಾಪ್ಸೈಸಿನ್]] ಜೊತೆಗೆ ಕೊಕೇನ್ ಸೇರಿದರೆ ಪರಿಣಾಮ ಮಾರಣಾಂತಕವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳು ಯಾವ ರೀತಿ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news|url=http://www.newscientist.com/article/mg20427345.300-cocaine-and-pepper-spray--a-lethal-mix.html|title=Cocaine and pepper spray – a lethal mix? |last=Barley|first=Shanta|date=13 November 2009 |publisher=New Scientist|accessdate=2009-11-14}}</ref><ref>{{cite journal|last=Mendelson|first=John E.|date=October 02, 2009|title=Capsaicin, an active ingredient in pepper sprays, increases the lethality of cocaine|journal=Forensic Toxicology|issn=1860-8973|url=http://www.springerlink.com/content/x3p1m2471j835582/}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯದ ವಿಷಯಗಳು === ಕೊಕೇನ್ ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ನರಮಂಡಲ ಉತ್ತೇಜಕ.<ref name="WHO2004">ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್ (2004). [http://books.google.co.uk/books?id=G9OhG-dZdAwC&amp;lpg=PP1&amp;pg=PA89#v=onepage&amp;q=&amp;f=false Neuroscience of psychoactive substance use and dependence]</ref> ಸೇವಿಸಿದ ರೀತಿಯನ್ನವಲಂಬಿಸಿ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವು 15 -30 ನಿಮಿಷಗಳಿಂದ ೊಂದು ಗಂಟೆಯವರೆಗೂ ಇರಬಹುದು.<ref name="WHO2007">ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್ (2007). [http://books.google.co.uk/books?id=ptVjyRs7AdsC&amp;lpg=PP1&amp;pg=PA242#v=onepage&amp;q=&amp;f=false International medical guide for ships]</ref> ಕೊಕೇನ್ ಜಾಗರೂಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಭಾವ ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇಮಭಾವ, ಶಕ್ತಿ, ಚಲನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಸಮರ್ಥನೆಂಬ ಭಾವ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಯಾಮ ಸಂಬಂಧಿತ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ುತ್ತಮಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆತಮಕ, ಮತಿವಿಕಲ್ಪ ಮತ್ತು ನೆಮ್ಮದಿರಹಿತತೆಗಳೂ ಆಗಾಗ್ಗೆ ತಲೆದೋರುತ್ತವೆ. ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ನಡುಕ, ಸನ್ನಿವಾಯು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿದ ದೇಹದ ುಷ್ಣತೆಗಳು ಕಾಣಬರುತ್ತವೆ.<ref name="WHO2004"/> ಅನಿಷೇಧಿತ, ಕಾನೂನು ಒಪ್ಪುವ ವಸ್ತುಗಳಾದ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಅನಾರೋಗ್ಯಗಳು ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗದಿಂದಾಗುವ ಅನಾರೋಗ್ಯಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು. ಕೊಕೇನನ್ನು ಯಾವಾಗಲೋ ಒಮ್ಮೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ ಅದರಿಂದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಥವಾ ತೀವ್ರತರವಾದ ಯಾವುದೇ ಶಾರೀರಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ತೊಂದರೆಗಳು ಉದ್ಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web | last = Goldacre | first = Ben | date = June 2008 | title = Cocaine study that got up the nose of the US | url = https://www.theguardian.com/commentisfree/2009/jun/13/bad-science-cocaine-study | work = Bad Science | publisher = The Guardian <!--|archiveurl = http://www.webcitation.org/5hYgOP6zc|archivedate = 2009-06-15 --> }} - re. [http://www.tdpf.org.uk/WHOleaked.pdf International study on cocaine executed by the World Health Organization] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131019061425/http://www.tdpf.org.uk/WHOleaked.pdf |date=2013-10-19 }}.</ref><ref>ಕೊಹೆನ್, ಪೀಟರ್ :ಸಾಸ್, ಅರ್ಜನ್ (1994). [http://www.cedro-uva.org/lib/cohen.cocaine.html#RTFToC19 Cocaine use in Amsterdam in non deviant subcultures]. ಮತ್ತಷ್ಟು ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಸಂಪುಟ 1, ಸಂಖ್ಯೆ 1, ಪುಟಗಳು 71-94</ref> ==== ತೀವ್ರ ==== {{Refimprovesect|date=June 2009}} ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸೇವನೆಯಿಂದ [[ನವೆ]], [[ಟಾಕಿಕಾರ್ಡಿಯಲ್ (ವೇಗದ ಹೃದಯಬಡಿತ)]], [[ಚಿತ್ತವಿಕಾರ]] ಮತ್ತು [[ವಿಕಲ್ಪಿತ ಭ್ರಾಂತಿ]] ಗಳು ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಬಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆ [[ತಾಕಿಯಾರರ್ಹಿತ್ಮಿಯಾಸ]] ಎಂಬ ಖಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ರಕ್ತದೊತ್ತಡವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಾಂತಿಕವಾಗಬಲ್ಲ ಇವು ಸೇವಿಸುವವನಿಗೆ ಹೃದಯಸಂಬಂಧಿತ ಖಾಯಿಲೆಗಳಿದ್ದರಂತೂ ಯಮನಿಗೆ ಕರೆ ಕಳುಹಿಸಿದಂತೆಯೇ ಸೈ.{{Citation needed|date=June 2009}} ಇಲಿಗಳಿಗೆ [[ಕರುಳು ಪರೆಗಳ ಮೂಲಕ]] ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಕೊಕೇನ್ ನ [[LD 50|LD ₅₀]] ಯು 95.1ಮಿ.ಗ್ರಾಂ/ಕಿ.ಗ್ರಾಂ ಇರುವುದು ಗೋಚರಿಸಿತು.<ref>{{cite journal |author=Bedford JA, Turner CE, Elsohly HN |title=Comparative lethality of coca and cocaine |journal=Pharmacol. Biochem. Behav. |volume=17 |issue=5 |pages=1087–8 |year=1982|pmid=7178201 |doi=10.1016/0091-3057(82)90499-3}}</ref> ಇಂತಹ ವಿಷಕಾರಕತ್ತವು ಹೃದಯಸ್ಥಂಭನವನ್ನೂ, ಉಸಿರಾಟದ ಮತ್ತು ಮಿದುಳಿನ ರಕ್ತಚಲನೆಯ ತೆಂದರೆಯನ್ನೂ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ [[ಉಸಿರಾಟ ಸ್ಥಗಿತತೆ]], [[ಲಕ್ವ]], [[ಮಿದುಳಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ತಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುವಿಕೆ]] ಅಥವಾ [[ಹೃದಯಾ]]ಘಾತದ ಮೂಲಕ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸಬಹುದು. ಕೊಕೇನ್ ಬಹಳ [[ಉಷ್ಣಕಾರಕ]] ವಾಗಲು ಕಾರಣವೇನೆಂದರೆ ಉತ್ತೇಜನಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಶಾಖ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಖ ಪೋಲಾಗದಂತೆ ಅಪಾರವಾದ [[ರಕ್ತನಾಳಗಳಸಂಕುಚನ]] ವು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ನಿಂದಾಗುವ [[ಹೈಪರ್ಥರ್ಮಿಯಾ]] ದಿಂದ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು [[ಮಯೋಗ್ಲೋಬಿನ್ಯೂರಿಯಾ]] ದಿಂದ [[ಮೂತ್ರಪಿಂಡವೈಫಲ್ಯ]]ವೂ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. [[ಬೆನ್ಝೋಡಯಾಝೆಪೈನ್]] ವುಳ್ಳ ಉಪಶಮನಕಾರಕ ವಸ್ತುಗಳಾದ [[ಡಯಾಝೆಪಾಮ್]] (ವ್ಯಾಲಿಯಮ್)ನಂತಹ ಔಷಧಗಳನ್ನು ತುರ್ತುಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಹೃದಯಬಡಿತ ಮತ್ತು ರಕ್ತಡೊತ್ತಡಗಳನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತರಲೆತ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶರೀರದ ಶಾಖ ತಗ್ಗಿಸುವಿಕೆ (ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ, ತಣ್ಣನೆಯ ಕಂಬಳಿಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ)ಮತ್ತು [[ಪ್ಯಾರಾಸಿಟೆಮಾಲ್]] (ಅಸಿಟಾಮೈನೋಫೆನ್)ಗಳನ್ನು ಹೈಪರ್ಥೆರ್ಮಿಯಾಗೆ ನೀಡಬಹದು, ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಥವಾ ತೊಂದರೆಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ಸಿರ್ದಿಷ್ಟ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು.<ref>{{Cite web|title=Cocaine Overdose|url=http://apma-nc.com/PatientEducation/cocaine_overdose.htm|access-date=2010-01-21|archive-date=2009-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20091004194903/http://apma-nc.com/PatientEducation/cocaine_overdose.htm|url-status=dead}}</ref> ಕೊಕೇನ್ ಓವರ್ ಡೋಸ್ (ತೀವ್ರತರ ಸೇವನೆ)ಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ [[ಪ್ರತಿವಿಷ (ವಿಷಮಾರಕ)]]ವಿಲ್ಲ, [[ಡೆಕ್ಸ್ಮಿಡೆಟೋಮಿಡೈನ್]] ಮತ್ತು [[ರಿಮ್ಕಾಝೋಲ್]] ಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿನ ಕೊಕೇನಧಿಕತೆಯನ್ನು ಉಪಶಮನಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೂ ಮನುಷ್ಯನ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಇದುವರೆಗೂ ನಡೆಸಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=June 2009}} ರೋಗಿಯು ವೈದ್ಯರ ಬಳಿ ಬರಲಾಗದಂತಹ ಅಥವಾ ಬರದಂತಹವನಾಗಿದ್ದರೆ. ಕೊಕೇನಧಿಕತೆಯಿಂದ ಮೆದು-ಸುಮಾರು [[ತಾಕಿಕಾರ್ಡಿಯಲ್]] (ಹೃದಯಸಂಬಂಧಿತ)ತೊಂದರೆಯಾದರೆ,(ಏಂದರೆ ನಾಡಿಬಡಿತ 120ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ) ಮೊದಲಿಗೆ 20 ಮಿಲಿಗ್ರಾಂ ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುವ ಡಯಾಝೆಪಾಮ್ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಬೆನ್ಝೋಡಯಾ ಝಿಪೈನ್ (ಉದಾ: 2 ಮಿ.ಗ್ರಾಂ. ಲೋರಾಝೆಪಾಮ್) ನೀಡಬಹುದು. ಅಸಿಟಾಮಿನೋಫೆನ್ ಮತ್ತು ಶರೀರದ ಶಾಖ ತಗ್ಗಿಸುವುದನ್ನು ಅಲ್ಪ ಹೈಪರ್ಥೆರ್ಮಿಯಾ ಗುಣಪಡಿಸಲು ನೀಡಬಹುದು(<39 C). ಆದರೆ ಹೃದಯಸಂಬಂಧಿತ ಖಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ರಕ್ತದೊತ್ತಡದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಸಾಲದಾಗಿ [[ಹೃದಯಸ್ಥಂಭನ]] ಅಥವಾ [[ಲಕ್ವ]] ಹೊಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಜಾಗ್ರತೆ ವ್ಐದ್ಯಕೀಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುವುದು ಅಗತ್ಯ. ಅಂತೆಯೇ ಬೆನ್ಝೋಡಯಾಝೆಪೈನ್ ನಿಂದ ಹೃದಯಬಡಿತದ ವೇಗ ತಗ್ಗದೆ, ದೇಹದ ಶಾಖ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋದರೆ ತಕ್ಷಣ ವೈದ್ಯರ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಬೇಕು.<ref>{{Cite web|title=Management of Poisoning and Drug Overdose: Specific Drugs and Poisons|url=http://www.medscape.com/viewarticle/534737?rss|access-date=2010-01-21|archive-date=2009-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090215111713/http://www.medscape.com/viewarticle/534737?rss|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal |author=Hamilton EC, Sims TL, Hamilton TT, Mullican MA, Jones DB, Provost DA |title=Clinical predictors of leak after laparoscopic Roux-en-Y gastric bypass for morbid obesity |journal=Surg Endosc |volume=17 |issue=5 |pages=679–84 |year=2003|pmid=12618940 |doi=10.1007/s00464-002-8819-5}}</ref><ref>{{Cite web|title=Cocaine Drug Use and Dependence: Merck Manual Professional.|url=http://www.merck.com/mmpe/sec15/ch198/ch198f.html}}</ref> [[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ಅಕ್ಯುಂಬೆನ್ಸ್]] (ಮಿದುಳಿನ ಸಂತೋಷಜನಕ ಕೇಂದ್ರ) ನಲ್ಲಿ ಡೋಪಾಮೈನ್ ಮತ್ತು ಸೆರೋಟೋನಿನ್ ನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆಯೇ ಕೊಕೇನ್ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮ; ಆದರೆ ಕೊಕೇನನ್ನು ಜಡ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ [[ಮೆಟಾಬಾಲಿಸಮ್]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಟಾಕಿಫೈಲಾಕ್ಸಿಸ್]] ಪ್ರೇಷಕ ಮೂಲಗಳ ತಗ್ಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಈ ಪರಿಣಾಮ ನಿರ್ನಾಮವಾಗುತ್ತದೆ. ಇವನ್ನು, ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ತಲುಪಿದ ತಕ್ಷಣ "ಕ್ರ್ಯಾಷ್" ಆಗುವಂತಾದಾಗ ಆಗುವ ಖಿನ್ನತೆಯಂತೆ ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೂ ರಚನಾಕ್ರಮಗಳು ಸಂಭವಿಸುವುವು. ಹೀಗೆ "ಕ್ರ್ಯಾಷ್" ಆದಾಗ ಇಡೀ ದೇಹದ ಮಾಂಸಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ "ಜಿಟರ್ರ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೆಳೆತ, ಮಾಂಸಖಂಡಗಳ ದುರ್ಬಲತೆ, ತಲೆಶೂಲೆ, ತಲೆಸುತ್ತುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಹತ್ಯೆಯ ಆಲೋಚನೆಗಳ ತಲೆದೋರುವಿಕೆಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=June 2009}} ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸಿದರೆ [[ದಿನಗಳು ತುಂಬುವ ಮೊದಲೇ ಹೆರಿಗೆ]]ಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿದ್ದು [[ಅಬ್ರಪ್ ಷಿಯೋ ಪ್ಲಾಸೆಂಟಾ]] (ಗರ್ಭಕೋಶದಿಂದ 'ಮಾಸು' ಬೇರೆಯಾಗುವುದರಿಂದಾಗುವ ರಕ್ತಸ್ರಾವ)ಗೆ ಎಡನೀಡುವುದೆಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ.<ref>{{Cite journal|title=Cocaine triggers premature labor|journal=USA Today (Society for the Advancement of Education)|year=1993|url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m1272/is_n2581_v122/ai_14236195|archiveurl=https://archive.today/20120709090845/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1272/is_n2581_v122/ai_14236195/|archivedate=2012-07-09|access-date=2010-01-21|url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal |author=Flowers D, Clark JF, Westney LS |title=Cocaine intoxication associated with abruptio placentae |journal=J Natl Med Assoc |volume=83 |issue=3 |pages=230–2 |year=1991|pmid=2038082 |pmc=2627035}}</ref> ==== ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ==== [[ಚಿತ್ರ:Side effects of chronic use of Cocaine.png|thumb|right|260px|ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮಗಳು.]] ದೀರ್ಘಕಾಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆಯು, ವೈಪರೀತ್ಯಗಳನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಮಿದುಳಿನ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಸಂದೇಶಪ್ರೇಷಕಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರತಮ ಏರುಪೇರು ಆಗುವುದಕ್ಕೂ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸ್ವಿಚ್ ಆನ್ ಮಾಡಿದಾಗ ದೀಪ ಬರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಆಫ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಹೋಗುವಂತೆ, ಕರ್ಷಕ (ರಿಸೆಪ್ಟರ್)ಗಳೂ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಮೇಲ್ಮೈಯಿಂದ ಹೋಗುವುದು, ಬರುವುದು ಆಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಅವುಗಳು ಬಂಧಕದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗುವ ವಸ್ತುಗಳ (ದ್ರವಗಳ{{ndash}}) ರಚನಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಓಳಗಾಗುವ ರೀತಿಯನ್ನು [[ನೀಚ]]-[[ಊರ್ಧ್ವನಿಯಂತ್ರಣ]] ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಕೊಕೇನ್ ದಾಸರು ವಯಸ್ಸಿಗೆ ತಕ್ಕ ಹಾಗೆ [[ಸ್ಟ್ರೈಟಲ್ DAT ಸ್ಥಳಗಳ]] ನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಕೊಕೇನ್ ಡೋಪಾಮೈನ್ ನ್ಯೂರಾನ್ ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನರರಕ್ಷಣಾ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬ ಸೂಚನೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>[https://books.google.com/books?id=ZMSNFtyjtEAC&amp;pg=PA528&amp;lpg=PA528&amp;dq=neuroprotective+dat+cocaine&amp;source=web&amp;ots=C6XJ0wgk9Q&amp;sig=-F4xn0sWbpKkyNXZ3HRtk7W734Q&amp;hl=en Biological Psychiatry By H. A. H. D'haenen, Johan A. den Boer, Paul Willner]</ref> ತೀರದ ಹಸಿವು, ನೋವುಗಳು, ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ/ಅತಿನಿದ್ರೆ ಮತ್ತು ಸದಾ ಸೋರುತ್ತಿರುವ ಮೂಗು - ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಅನುಭವವು ಬಹಳ ಅಹಿತಕರವಾಗಿರುವುದೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಹಳ ಕೊಕೇನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವರಲ್ಲಿ ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಹತ್ಯಾ ವಾಂಛೆ ತಲೆದೋರುತ್ತದೆ. ಕಡೆಗೆ, [[ವೆಸಿಕ್ಯುಲರ್ ಮಾನೋ ಅಮೈನ್ ರವಾನಕ]]ಗಳು, ನ್ಯೂರೋಫಿಲಮೆಂಟ್ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ರೂಪರಚನೆಗಳ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬರುವುದರ ಮೂಲಕ ದೋಪಾಮೈನ್ ನ್ಯೂರಾನ್ ಗಳು ಹಾನಿಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ತಾಳಿಕೆ ಮೂಡತೊಡಗಿ, ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮವೇ ಬೀರಬೇಕಾದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಸೇವನೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=June 2009}} ಮಾಮೂಲಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೆರೋಟೋನಿನ್ ಮತ್ತು ಡೋಪಮೈನ್ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಡಿಸ್ಫೋರಿಯಾ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಗಳು, ಆರಂಭಿಕ ಅಮಲಿನ ಶಿಖರ ದಾಟಿದನಂತರ, ಮೂಡುತ್ತವೆ. ಅದರಿಂದ ದೂರಸರಿಯುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿಯಲ್ಲವಲ್ಲದೆ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಕವೂ ಹೌದು. ಕೊಕೇನ್ ನಿಂದ ದೂರಸರಿಯುವುದರ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಒರೆಗಲ್ಲೆಂದರೆ ಖಿನ್ನತೆ, ಆಯಾಸ, ದುಃಸ್ವಪ್ನಗಳು, ನಿದ್ರಾಹೀನತೆ ಅಥವಾ ಅತಿನಿದ್ರೆ, ಲಿಂಗೋದ್ರೇಕಹೀನತೆ, ಅತಿಯಾದ ಆಹಾರ ಸೇವನೆ, ಮಾನಸಿಕ (ಆಲೋಚನಾ)ಶಕ್ತಿಯು ನಿಧಾನವಾಗುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕಿರಿಕಿರಿ ಮತ್ತು ಆತಂಕ.{{Citation needed|date=June 2009}} ಕೊಕೇನ್ ನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳೆಂದರೆ ಹೆಮೋಪ್ಟಿಸಿಸ್ (ರಕ್ತಸಂಬಂಧಿತ ಖಾಯಿಲೆ), ಬ್ರಾಂಕೋಸ್ಪಾಸ್ಮ್ (ಶ್ವಾಸನಾಳಗಳ ಸೆಳೆತ), ಪ್ರೂರಿಟಸ್, ಜ್ವರ, ಸ್ರಾವ ಹೀನವಾಗುವಂತೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಆಲ್ವಿಯೋಲೈಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರುವಿಕೆ, ಪಲ್ಮನರಿ (ಪುಪ್ಪಸದ)ಮತ್ತು ಸಿಸ್ಟಮಿಕ್ (ದೇಹವ್ಯವಸ್ಥೆಯ) [[ಈಸಿನೋಫಿಲಿಯಾ]], ಎದೆನೋವು, ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ತೊಂದರೆಗಳು, ಗಂಟಲು ಹುಣ್ಣು, ಉಬ್ಬಸ, ಗೊಗ್ಗರು ಧ್ವನಿ, [[ಡಿಸ್ಪ್ ನಿಯಾ]](ಹ್ರಸ್ವವಾದ ಉಸಿರಾಟ) ಮತ್ತು [[ಫ್ಲೂ]] ಮಾದರಿಯ ನೋವುಗಳ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಕೊಕೇನ್ ಸೇದುವುದರಿಮದ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ [[ದಂತಗಳ ಎನಾಮಲ್]] ನಾಶಪಡಿಸಿ [[ದಂತಕ್ಷಯ]] ಉಂಟಿಮಾಡುವುದೆಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಸರಿಯಾದುದಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೊಕೇನ್ ಹಲವೊಮ್ಮೆ ಅನೈಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಹಲ್ಲುಮಸೆಯುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುವ([[ಬ್ರೂಕ್ಷಿಸಮ್]] ಎಂಬ ಕ್ರಿಯೆ) ಕಾರಣ ದಂತಗಳ ಎನಾಮಲ್ ಹಾಳಾಗಿ [[ಜಿಂಜಿವೈಟಿಸ್]] ಖಾಯಿಲೆ ತಲೆದೋರಬಹುದು.<ref>{{cite journal |quotes=no |last=Baigent |first=Michael |authorlink= |coauthors= |year=2003|title=Physical complications of substance abuse: what the psychiatrist needs to know |journal=Curr Opin Psychiatry |volume=16 |issue=3 |pages=291–296|doi=10.1097/00001504-200305000-00004}}</ref> ದೀರ್ಘಕಾಲಿ ಮೂಗಿನಿಂದ ಸೇಚನೆಯಿಂದ [[ಹೊಳ್ಳೆ]]ಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ [[ಕಾರ್ಟಿಲೇಜ್ (ಮೃದುವಾದ ಎಲುಬು)]]([[ಸೆಪ್ಟಮ್ ನಾಸಿ]]) ಯ ಕ್ಷೀಣತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಕಾಲಾಂತರದಲ್ಲಿ ಆ ಮೂಳೆ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿಸುವುದು. ಕೊಕೇನ್ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಲೋರೈಡ್ ನಿಂದ ಕೊಕೇನನ್ನು ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಉಳಿದ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೈಡ್ ಅಂಶದಿಂದ ಅಳ್ಳಕವಾದ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ತಯಾರಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="pagliaros">{{cite book|first=Louis|last=Pagliaro|coauthors=Ann Marie Pagliaro|title=Pagliaros’ Comprehensive Guide to Drugs and Substances of Abuse|publisher=[[American Pharmacists Association]]|location=Washington, D.C.|year=2004|isbn=1582120668|curly=true}}</ref> ಕೊಕೇನ್ ದೇಹದಲ್ಲಿನ ರೋಗನಿರೋಧಕಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕುಂಟಿತಗೊಳಿಸುವ ಅಪಾಯವಿರುವುದಲ್ಲದೆ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಟಿಶ್ಯೂಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ ಖಾಯಿಲೆಗಳಾದ [[ಲ್ಯೂಪಸ್]], [[ಗುಡ್ ಪ್ಯಾಸ್ಚರ್ ರೋಗ]], [[ವ್ಯಾಸ್ಕುಲೈಟಿಸ್]], [[ಗ್ಲಾಮೆರುಲೋನೆಫ್ರಿಟಿಸ್]], [[ಸ್ಟೀವನ್ಸ್-ಜಾನ್ಸನ್]] ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ರೋಗಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.scienceblog.com/community/older/1999/A/199900322.html|title=scienceblog.com|accessdate=2007-07-10|archive-date=2007-10-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071011083629/http://scienceblog.com/community/older/1999/A/199900322.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite journal|author = Trozak D, Gould W|title = Cocaine abuse and connective tissue disease|journal = J Am Acad Dermatol|volume = 10|issue = 3|pages = 525|year = 1984|pmid = 6725666|doi = 10.1016/S0190-9622(84)80112-7}}</ref><ref>{{cite journal|title=Antiglomerular Basement Membrane Antibody-Mediated Glomerulonephritis after Intranasal Cocaine Use|author=Ramón Peces|journal=Nephron|year=1999|volume=81|issue=4|pages=434–438|pmid=10095180|doi=10.1159/000045328|last2=Navascués|first2=RA|last3=Baltar|first3=J|last4=Seco|first4=M|last5=Alvarez|first5=J}}</ref><ref>{{cite journal |author=Moore PM, Richardson B |title=Neurology of the vasculitides and connective tissue diseases |journal=J. Neurol. Neurosurg. Psychiatr. |volume=65 |issue=1 |pages=10–22 |year=1998|pmid=9667555 |pmc=2170162|url=http://jnnp.bmj.com/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=9667555 |doi=10.1136/jnnp.65.1.10}}</ref> ಕೊಕೇನ್ ಹಲವಾರು ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಸಂಬಂಧಿತ ಖಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ತರಬಲ್ಲದಲ್ಲದೆ ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಲೂ ಕಾರಣವಾಗುವುದು.<ref>{{cite journal|doi= 10.2215/CJN.00300106|title=Chronic Nephropathies of Cocaine and Heroin Abuse: A Critical Review|author=Jared A. Jaffe|journal=Clinical Journal of the American Society of Nephrology|publisher=[[American Society of Nephrology]]|year=2006|volume=1|issue=4|pages=655|pmid=17699270|last2= Kimmel|first2= PL}}</ref><ref>{{cite journal|title=Cocaine use and kidney damage|url=http://ndt.oxfordjournals.org/cgi/content/full/15/3/299|author=Fokko J. van der Woude|journal=Nephrology Dialysis Transplantation|year=2000|volume=15|issue=3|pages=299–301|pmid=10692510|publisher=Oxford University Press|doi = 10.1093/ndt/15.3.299}}</ref> ಕೊಕೇನ್ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಹೆಮೊರೇಜಿಕ್ ಮತ್ತು ಇಷೆಮಿಕ್ ಎಂಬ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಲಕ್ವಗಳೂ<ref>{{cite web|url=http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/news/fullstory_47336.html|title=MedlinePlus: Stroke a risk for cocaine, amphetamine abusers|accessdate=2007-07-10|archive-date=2008-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20081201200748/http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/news/fullstory_47336.html|url-status=dead}}</ref> ಹೊಡೆಯುವ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಇನ್ಫಾರ್ಕ್ಷನ್ (ಟೊಶ್ಯೂಗಳ ನಾಶ)ಗಳುಂಟಾಗುವ ಸಂಭವತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ [[ಮಯೋಕಾರ್ಡಿಯಲ್ ಇನ್ಫಾರ್ಕ್ಷನ್]] ನಂತಹವುಗಳನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal |author=Vasica G, Tennant CC |title=Cocaine use and cardiovascular complications |journal=Med. J. Aust. |volume=177 |issue=5 |pages=260–2 |year=2002 |pmid=12197823|url=http://www.mja.com.au/public/issues/177_05_020902/vas10632_fm.html}}</ref> ==== ಚಟ ==== ದಿನನಿತ್ಯ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ [[ಕೊಕೇನ್ ಅವಲಂಬನ]] ಅಥವಾ '''ಚಟ''' ಹತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಅವಲಂಬನದಿಂದ ಶರೀರಕ್ಕೆ ಹಾನಿ, ಸೋಮಾರಿತನ, ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳು, ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಅತಿಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಸಾವು ಸಂಭವ. === ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆಯಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ === [[ಚಿತ್ರ:Cocaine hydrochloride CII for medicinal use.jpg|thumb|right|140px|ವೈದ್ಯಕೀಯ ುಪಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರೈಡ್.]] ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೇರೆಗೆ ಕೊಕೇನ್ ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮೂಗಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಗೆ ಅರಿವಳಿಕೆಯ ವಸ್ತುವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಈಗ ಬೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೂಗಿನ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ ಬಳಿಯ ಮೂಳೆಯ ಬಳಿಯ ನಾಳದ ([[ಲ್ಯಾಕ್ರಿಮಲ್ ನಾಳ]]) ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ುಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಕೊರತೆಗಳೆಂದರೆ [[ರಕ್ತನಾಳಗಳನ್ನು ಸಂಕುಚಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಹೃದಯನಾಳಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷತ್ವ]] ಹರಡುವಿಕೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅದೇ ಬೇಕೆಂದಾಗ ಕೊಕೇನ್ ಒದಗಿಸಲಾಗುವುದಾದರೂ, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಬದಲು ಸಂಯೋಜಿತ ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆಗಳಾದ [[ಬೆನ್ ಝೋಕೇಯ್ನ್]], [[ಪ್ರೊಪಾರಾಕೇಯ್ನ್]], [[ಲಿಗ್ನೋಕೇಯ್ನ್]]/[[ಝೈಲೋಕೇಯ್ನ್]]/[[ಲಿಡೋಕೇಯ್ನ್]] ಮತ್ತು [[ಟೆಟ್ರಾಕೇಯ್ನ್]] ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಕ್ತನಾಳಗಳ ಸಂಕೋಚನ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ (ಹಾಗಿದ್ದಾಗ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ) ಅರಿವಳಿಕೆಗಳಿಗೆ ರಕ್ತನಾಳಸಂಕೋಚಕಗಳಾದ [[ಫೆನೈಲೆಫ್ರೈನ್]] ಅಥವಾ [[ಎಪಿನೆಫ್ರೈನ್]] ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಯಿ ಮತ್ತು ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳ ಹುಣ್ಣಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆಯಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಈಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು [[ENT]] (ಕಿವಿ, ಮೂಗು, ಗಂಟಲು)ತಜ್ಷರು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಮೂಗಿಗೆ ಶಾಖ ತಟ್ಟಿಸುವಂತಹ [[ಕಾಟೆರೈಝೇಷನ್]] (ಬರೆ ಹಾಕುವಿಕೆ) ಚಿಕಿತ್ಸಾವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಚಿಕಿತ್ಸಾಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹತ್ತಿ ಉಣ್ಣೆ (ಕಾಡನ್ ವುಲ್)ಯ ಉಂಡೆಗಳನ್ನು ಕೊಕೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿ ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳಲ್ಲಿ 10-15 ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ ಶಾಖ (ಬರೆ) ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಇದರಿಂದ ಮೂಗಿನ ಭಾಗ ದಡಗಟ್ಟುವಿಕೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತನಾಳಸಂಕೋಚ ಎರಡೂ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೆರವೇರುವುವು. ಹೀಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿದಾಗಲೂ ಸಹ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಕೇನ್ ನ ಕೊಂಚ ಅಂಶ ಬಾಯಿ ಅಥವಾ ಮೂಗಿನ ಪದರಗಳ ಮೂಲಕ ದೇಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ಕೊಂಚ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಆಗಬಹುದು. 2005ರಲ್ಲಿ [[ಪಾರ್ಕಿನ್ ಸನ್ ಖಾಯಿಲೆ]]ಯ ಸ್ವಭಾವ ಪರೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ [[ಕ್ಯೋಟೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]] ಯವರು ಕೊಕೇನನ್ನು [[ಫೆನೈಲೆಫ್ರೈನ್]] ನೊಡನೆ ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಾಕುವ ದ್ರವ ([[ಐ ಡ್ರಾಪ್ಸ್]])ದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{cite journal|date=2005-02-23|title=Cocaine and Phenylephrine Eye Drop Test for Parkinson Disease|publisher=[[Journal of the American Medical Association]]|volume=293|url=http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/293/8/932-b|pmid=15728162|doi=10.1001/jama.293.8.932-c|author=Sawada, H.|journal=JAMA the Journal of the American Medical Association|pages=932|last2=Yamakawa|first2=K|last3=Yamakado|first3=H|last4=Hosokawa|first4=R|last5=Ohba|first5=M|last6=Miyamoto|first6=K|last7=Kawamura|first7=T|last8=Shimohama|first8=S|issue=8}}</ref> == ಪದದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ == "ಕೊಕೇನ್" ಪದವು "ಕೋಕಾ" ಪದದಿಂದ ಉಗಮವಾಗಿದ್ದು [[ಅಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯ (ಸಫಿಕ್ಸ್)]]ವಾದ ಏನ್ ಎಂಬುದು ಅದನ್ನು [[ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆ(ಲೋಕಲ್ ಅನೆಸ್ತೆಟಿಕ್)]]ಯಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಿಮದ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಏನ್ ಎಂಬ ಸಫಿಕ್ಸನ್ನು (ಅಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯವನ್ನು) ಸಂಯೋಜಿತ [[ಸ್ಥಾನಿಕ ಅರಿವಳಿಕೆ]]ಗಳ ಹೆಸರಿಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಪದ್ಧತಿ. == ಪ್ರಸ್ತುತ ನಿಷೇಧ == [[ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳ ವಿಷಯವಾಗಿ ಏಕ ಸಮಿತಿ]] ಮತ್ತು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ನ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ವಸ್ತುಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ನಿಷೇಧ ಸಮಿತಿ]] ಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದ ರೀತ್ಯಾ ಕೊಕೇನ್ ನ ಉತ್ಪಾದನೆ, ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಳು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ (ಮತ್ತು ಬಹತೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೂ) ಬಂಧಿತವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ನ ತಯಾರಿಕೆ, ಆಮದು, ಹೊಂದುವಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆಯನ್ನು 1970ರ [[ನಿಷೇಧಿತ ವಸ್ತುಗಳ ಮಸೂದೆ(ಕಂಟ್ರೋಲ್ಡ್ ಸಬ್ ಸ್ಟೆನ್ಸಸ್ ಆಕ್ಟ್)]] ಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೆರು ಮತ್ತು ಬೊಲಿವಿಯಾದಂತಹ ದೇಶಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ [[ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗ]] ದವರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸೇವನೆಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ಕೋಕಾ ಎಲೆಗಳ ವ್ಯವಸಾಯ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತವಾದರೂ ಕೊಕೇನ್ ನ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಸೇವನೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಯೂರೋಪ್ ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಕೊಕೇನನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತವೆ. === ನಿಷೇಧದ ಪರಿಣಾಮ === 2004ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್]] ನೀಡಿದ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಾನೂನು ಜಾರಿಪಡಿಸುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 589 [[ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್]] ಗಳಷ್ಟು ಕೊಕೇನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ವು 188 ಟನ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ 166 ಟನ್, ಯೂರೋಪ್ 79 ಟನ್, ಪೆರು 14 ಟನ್, ಬೊಲಿವಿಯಾ 9 ಟನ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಇತರ ದೇಶಗಳು 133 [[ಟನ್ ಗಳ]]ಷ್ಟು ಕೊಕೇನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡವು.<ref name="un-wdr2006">{{Cite book|title=World Drug Report 2006|publisher=[[United Nations]]|location=New York|url=http://www.unodc.org/pdf/WDR_2006/wdr2006_chap4_cocaine.pdf|date=2006|format=PDF|chapter=Cocaine: Seizures, 1998–2003|volume=2}}</ref> == ನಿಷೇಧಿತ ವ್ಯಾಪಾರ == [[ಚಿತ್ರ:Drugpackscorpion.png|right|thumb|300px|ಕೊಕೇನ್ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೊಕೇನನ್ನು ಸಾಗಿಸುವಾಗ ಇರುವ ಆಕಾರ.]] ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ರಿಯಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನನ್ನು "[[ಹಾರ್ಡ್ ಡ್ರಗ್]]" (ಕಟ್ಟಾ ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ) ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ರವಾನೆಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ದಂಡಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇಡಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗದೆ ಅಷ್ಟೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಕಾಳಸಂತೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ದುಬಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. [[ಕೊಆಕಾ ಎಲೆ]]ಗಳಂತಹ, ಸಂಸ್ಕರಿಸೆದಿರುವ ಕೊಕೇನಿನ ಕೊಳ್ಳು-ಮಾರುವಿಕೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ನಡೆದರೂ ಅದು ಬಹಳ ಅಪರೂಪ. ಏಕೆಂದರೆ ಪುಡಿಯ ರೂಪದ ಕೊಕೇನನ್ನು ಬಚ್ಚಿಟ್ಟು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡುವುದು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸುಲಭ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭಕರ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಮಾರಾಟ ಬೃಹತ್ ಮಾದರಿಯದಾಗಿದೆ: ಜನರಿಗೆ ತಲುಪುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಂಗೆ $100 ಬೆಲೆಯ 770 ಟನ್ ಕೊಕೇನ್ = ಸುಮಾರು $77 ಬಿಲಿಯನ್!{{Citation needed|date=September 2009}} === ಉತ್ಪಾದನೆ === ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಕೇನ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ.<ref name="CIA World Factbook">https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090513074502/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/co.html |date=2009-05-13 }}.</ref> ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಉಪಯೋಗಗಳಿಗಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೊಕೇನನ್ನು ಹೊಂದಲು ಕೊಲಂಬಿಯಾವು 1994ಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯಾ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದರೂ ಕೊಕೇನ್ ನ ಮಾರಾಟ ನಿಷೇಧ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಕೋಕಾ ಬೆಳೆಯುವುದು ಹೆಚ್ಚಿ ಸ್ಥಳೀಯರ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಪೂರೈಸಿತು. ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಕೊಕೇನ್ ನ ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟನ್ನು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಕೇನ್ ನ ಮೂಲವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪೆರುವಿನಿಂದ(ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಹುವಾಲ್ಲಾಗ ಕಣಿವೆ]]ಯಿಂದ)ಬೊಲಿವಿಯಾದಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮಲ್ಲೇ ಬೆಳೆದ ಕೋಕಾದಿಂದಲೂ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. 1998ರಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಕಟಾವಿಗೆ ಅನುವಾದ ಕೋಕಾ ಗಿಡಗಳಿಂದ 28.5% ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಳುವರಿಯಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪೆರು ಮತ್ತು ಬೊಲಿವಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯ ಇಳುವರಿ ಇಳಿಮುಖವಾದುದರಿಂದ ಕೊಲಂಬಿಯಾವು, 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಜಗದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಕಾ ವ್ಯವಸಾಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ದೇಶವಾಯಿತು. ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರಿಂದ, ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ, ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮತಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಬೆಳೆಸುವ, ಕೋಕಾದ ಬೆಳೆಯು,ದೇಶದ ಕೋಕಾ ಬೆಳೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತಿಲಪಮಾತ್ರವಷ್ಟೆ. ಹೀಗೆ ದೇಶವೇ ಬೆಳೆಸುವ ಬೆಳೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಮಾದಕವಸ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಬೆಳೆಯುವ ಜಮೀನುಗಳನ್ನೇ ಬಂಜರಾಗಿಸಲು ಮಾಡಿದ ಯತ್ನದಿಂದ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಹಲವಾರು ಕೋಕಾ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ವಾಣಿಜ್ಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗಿ, ಆ ಬಂಜರುಕ್ರಿಯಗೆ ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿರೋಧ ಒಡ್ಡುವ ಕೋಕಾ ತಳಿಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿವೆ. ಈ ತಳಿಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳೋ ಅಥವಾ ಮನುಜನ ಕೈವಾಡದಿಂದ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಬದಲಾದ ಗುಣಗಳುಳ್ಳವೋ ಎಂಬುದು ಅಸ್ಪಷ್ಟ. ಈ ತಳಿಗಳು ಮೊದಲ ತಳಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಸಾರಯುಕ್ತವಾಗಿದ್ದು, ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾದ ಮಾದಕವಸ್ತು ಉದ್ಯಮನಿರತರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಟೆಲ್ ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭ ದೊರಕಿತು. ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಕೆಲಕಾಲ ಕುಂಠಿತವಾದರೂ, ದೊಡ್ಡ ಜಮೀನುದಾರರಿಗಿಂತಲೂ, ಸಣ್ಣ ರೈತರೂ ಕೋಕಾ ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದಮೇಲೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೋಕಾ ದೊರೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಕೋಕಾ ಕೃಷಿಯು ರೈತರಿಗೆ ಆಕರ್ಷಕವೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅನಿವಾರ್ಯವೂ ಆಗಿದೆ; ಎಂದೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗದ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಬೇಡಿಕೆ, ಇತರೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳು ಇಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ, ಬೇರೆ ಬೆಳೆಗಳು ತರುವ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಲಾಭ, ಬಂಜರು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಕೇನೇತರ ಜಮೀನುಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಕೇನಿನ ಹೊಸ ತಳಿಗಳ ವ್ಯಾಪಕತೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಗಾರರು ತೂಗಿ ನೀಡಿ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಕೋಕಾವೇ ಲಾಭ ಹಾಗೂ ಉದ್ಯೋಗಗಳೆರಡಕ್ಕು ಸರಿಯಾದ ಬೆಳೆಯೆಂದು ಮನಗಂಡು, ಅದಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. <table class="wikitable sortable " style="margin:1em auto 1em auto"><td> <caption>2000-2004ರ ಆಂಡ್ರಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕೋಕಾ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಶುದ್ಧ ಕೊಕೇನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳ ಅಂದಾಜು<td><ref>{{cite paper|author=[[NDIC]]|title=National Drug Threat Assessment 2006|year=2006|url=http://www.usdoj.gov/ndic/pubs11/18862/index.htm}}</ref><caption><td> <tr><th></th><th>2000</th><th>2001</th><th>2002</th><th>2003</th><th>2004</th></tr><td> <tr><td>ಒಟ್ಟು ಕೃಷಿ (km)</td><td>1875</td><td>2218</td><td>2007.5</td><td>1663</td><td>1662</td></tr><td> <tr><td>ಶುದ್ಧವಾದ ಕೊಕೇನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆ [[ಟನ್ ಗಳು]]</td><td>770</td><td>925</td><td>830</td><td>680</td><td>645</td></tr></td></td></td></caption></td></caption></td></table> === ಸಂಯೋಜನೆ === ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮೂಲಗಳಿಂದ ುತ್ಪನ್ನವಾದ ಕೊಕೇನ್ ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದುದರಿಂದ ಮತ್ತು ತೀರದ ಹೊರಗಣ ಮೂಲಗಳು ನಂಬಲರ್ಹವಾದುದು ವಿರಳವಾದುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಸಂಯೋಜಿತ ಕೊಕೇನ್ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ನಡೆಸುವ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ವರದಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕೊಕೇನನ್ನು ಗೋಪ್ಯವಾಗಿರುವ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿ ವಿತರಿಸಬಹುದು. [[ಮೀಥಾಂಫೆಟಾಮೈನ್]] ಈ ರೀತಿ ಕಾನೂನಿಗೆ ಹೊರತಾಗಿ ಮಾರಲ್ಪಡುವ ಸಂಯೋಜಿತ ಕೊಕೇನ್ ಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಆದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕೊಕೇನ್ ಇಂದಿಗೂ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕೊಕೇನ್ ಪೂರೈಕೆಯಾಗಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೊಕೇನ್ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡುವುದು ಬಹಳ ಅಪರೂಪ. ಕೊಕೇನ್ ನ ಪ್ರತಿರೂಪಗಳ ರಚನೆ (ಕೊಕೇನ್ ನಲ್ಲಿ 4 ಚಿರಲ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ - 1R,2R,3S,5S - ಆದ್ದರಿಂದ 16 ವಿಧದ [[ಪ್ರತಿರೂಪಗಳು]] ಮತ್ತು ಅದರ ಬಿಂಬಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯ) ಮತ್ತು ಸಂಯೋಜಿತವಾಗುವಾಗ ದೊರೆಯು ಅಡ್ಡ ಉತ್ಪನ್ನ (ಬೈಪ್ರಾಡಕ್ಟ್) ಗಳಿಂದ ಕೊಕೇನ್ ನ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಇಳುವರಿ ತಗ್ಗುತ್ತವೆ. ಗಮನಿಸಿ, 'ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ಕೊಕೇನ್' ಮತ್ತು 'ನ್ಯೂ ಕೊಕೇನ್' ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು [[ಫೆನ್ಸಿಕ್ಲಿಡೈನ್]] (PCP) ಮತ್ತು ಇತರೆ [[ರೂಪಿತ ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ]]ಗಳಿಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಆರೋಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಸಾಗಣಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿತರಣೆ === [[ಚಿತ್ರ:CocaineCharango-Opened.jpg|thumb|right|350px|ಕಾರಂಗೋದಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕೊಕೇನ್, ೨೦೦೮.]] [[ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯವೆಸಗುವ ಕ್ರಿಮಿನಲ್]] ಗ್ಯಾಂಗ್ ಗಳು ಕೊಕೇನ್ ದಂಧೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡುಬರುತ್ತಿವೆ. ಕೊಕೇನ್ ನ ಬಹವಂಶವನ್ನು ಬೆಳೆಯುವುದದು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ]] ದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]], [[ಬೊಲಿವಿಯಾ]], [[ಪೆರು]] ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್ ಗೆ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕವು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸುವವರ ತಾಣವಾಗಿದೆ<ref name="WFK Illicit drugs">{{Cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2086.html |title=Field Listing - Illicit drugs (by country) |access-date=2010-01-21 |archive-date=2010-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101229044611/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2086.html |url-status=dead }}</ref> ಯಾದುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಬಹಳ ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ US ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗ್ರಾಂಗೆ $80–$೧೨೦ ಮತ್ತು 3.5ಗ್ರಾಂಗಳಿಗೆ (ಔನ್ಸ್ ನ 1/8 ಭಾಗ ಅಥವಾ ಒಂದು "ಎಯ್ಟ್ ಬಾಲ್) $250–300. ==== ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಮತ್ತು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಮಾರ್ಗಗಳು ==== ಕೊಕೇನ್ ಸರಕುಗಳು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ]]ದಿಂದ ಹೊರಟು [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] ಅಥವಾ [[ಮಧ್ಯ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದ ತಲುಪಿ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಭೂಸಾರಿಗೆ ಅಥವಾ ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ ುತ್ತರ ಮೆಕ್ಸಿಕೋದ ವಿತರಣಾ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನನ್ನು ಸಣ್ಣಸಣ್ಣ ಹೊರೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ [[U.S.-ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಗಡಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ..ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಮದು ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದರೆ [[ಅರಿಝೋನಾ]], ದಕ್ಷಿಣ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]], ದಕ್ಷಿಣ [[ಫ್ಲೋರಿಡಾ]] ಮತ್ತು [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್]]. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಭೂವಾಹನಗಳನ್ನು U.S.-ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಗಡಿ ಮೀರಿ ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಚಾಲನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ). ಕೊಕೇನ್ ನ ಅರವತ್ತೈದು ಪ್ರತಿಶತಾಂಶ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ಮೂಲಕ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಸೇರಿದರೆ ಮಿಕ್ಕ ಮೂವತ್ತೈದು ಪ್ರತಿಶತದ ಬಹು ಭಾಗವು ಫ್ಲೋರಿಡಾ ಮೂಲಕ ರವಾನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಜಾಕಬ್ಸನ್, ರಾಬರ್ಟ್. "Illegal Drugs: America's Anguish". "ಇಲ್ಲೀಗಲ್ ಡ್ರಗ್ಸ್: ಅಮೆರಿಕ ಆಂಗ್ವಿಷ್" ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ಟನ್ ಹಿಲ್ಸ್, MI:ಥಾಮ್ಸನ್ ಗೇಲ್, 2006</ref> ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಮೂಲದ ಕೊಕೇನ್ ಸಾಗಣೆದಾರರು, ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]ದವರು,ಇಡೀ [[ಕೆರಿಬಿಯನ್]], [[ಬಹಾಮಾ]] ಸರಣಿದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ [[ಫ್ಲೋರಿಡಾ]] ಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ]] ಮಾಡಲು ಹಲವಾರು ಸ್ತರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೊಕೇನನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಆವರು ಆಗಾಗ್ಗೆ [[ಡೊಮಿನಿಕನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] ಅಥವಾ [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]]ದಿಂದ ಸಾಗಣೆದಾರರನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಗೊತ್ತುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸಾಗಣೆದಾರರು ಕೊಕೇನನ್ನು ಅಮೆರಿಕದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಲುಪಿಸಲು ನಾನಾ ಕಳ್ಳಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಬಹಾಮಾ ದ್ವೀಪಗಳ]]ಲ್ಲಿ ಅಥವಾ [[ಪ್ಯುಯೆರ್ಟೋ ರಿಕೋ]]ದ ತೀರದ ಆಚೆಗೆ 500-700 ಕಿಲೋಗ್ರಾಮನಷ್ಟು ಕೊಕೇನನ್ನು ವಿಮಾನದಿಂದ ಕೆಳಗೆ ಬಿಸುಡುವುದು, ಸಮುದ್ರಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ದೋಣಿಯಿಂದ ದೋಣಿಗೆ 500–2,೦೦೦ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ರವಾನಿಸುವುದು ಮತ್ತು [[ಮಿಯಾಮಿ]] ಬಂದರಿನ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸರಕಾಗಿ ಟನ್ ಗಟ್ಟಲೆ ಕೊಕೇನನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದೂ ಸೇರಿವೆ. ==== ಚಿಲಿ ಮಾರ್ಗ ==== ಕೊಕೇನ್ ಸಾಗಣೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಮಾರ್ಗ ಚಿಲಿಯ ಮೂಲಕವಾಗಿದೆ. ಬೊಲಿವಿಯಾಗೆ ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ಚಿಲಿಯ ಉತ್ತರದ ಬಂದರುಗಳು ಇರುವುದರಿಂದ ಬೊಲಿವಿಯಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನವಾದ ಸರಕನ್ನು ಈ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮರುಭೂಮಿಯಂತೆ ಒಣಗಿರುವ ಬೊಲಿವಿಯಾ-ಚಿಲಿ ಗಡಿಯನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ 4x4 ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ದಾಟಿ ನಂತರ [[ಲಿಕ್ವಿಕ್ಯೂ]] ಮತ್ತು [[ಆಂಟೋಫಾಗಸ್ಟಾ]] ಬಂದರುಗಳಿಗೆ ಸಾಗಿ ಸೇರಬಹುದು. ಚಿಲಿಯಲ್ಲಿ ಪೆರು ಮತ್ತು ಬೊಲಿವಿಯಾಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕೊಕೇನ್ ಹೆಚ್ಚು ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೊಕೇನ್ ನ ಕೊನೆಯ ತಾಣ ಯೂರೋಪ್ ನ [[ಸ್ಪೇಯ್ನ್]] ದೇಶ. ಇಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದವರು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಜಾಲವನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ==== ತಂತ್ರಗಳು ==== ಕೊಕೇನನ್ನು ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಿಂದ ಹೊರಗೊಯ್ಯಲು ಅದನ್ನು ಒಯ್ಯುವಂತಹ, "[[ಮ್ಯೂಲ್ಸ್]]"(ಆಥವಾ "ಮುಲಾಸ್")ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜನರನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮ್ಯೂಲ್ ಗಳು ಆ ಚೀಲಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುರೀತ್ಯಾ, ಎಂದರೆ ಬಂದರು ಅಥವಾ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ, ಗಡಿ ದಾಟುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನ ಚೌಕಟ್ಟಿಗೆ ಸಿಗದಂತೆ ಬೇರೆಲ್ಲಿಂದಲಾದರೂ ಅದನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಾದಕವಸ್ತಗಳನ್ನು ಅವರ ಕಾಲಿಗೆ ಅಥವಾ ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಲಗತ್ತಿಸಿಯೋ ಅಥವಾ ಅವರ ಚೀಲಗಳಲ್ಲಿ ಅವಿಸಿಟ್ಟೋ ಅಥವಾ ಅವರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟೋ ಕಳುಹಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮ್ಯೂಲ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಸಿಗದೆ ಗಡಿ ದಾಟಿದರೆ ಆ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಗಳಿಗೆ ಹೇರಳ ಲಾಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವನೋ ಅಥವಾ ಅವಳೋ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡರೆ ಆ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆ ಮ್ಯೂಲ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಾನೇ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯ ಆರೋಪ ಹೊತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಸಜ್ಜಾಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ [[ಕೆರಿಬಿಯನ್]]-[[ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ]] ಪ್ರದೇಶದ ವಿತರಣಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಕೊಕೇನನ್ನು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲು ದೊಡ್ಡ ಸರಕು ಒಯ್ಯುವ ಹಡಗುಗಳನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಡಗುಗಳು 150-200 ಅಡಿ (50-80 ಮೀಟರ್) ಉದ್ದದ ಕರಾವಳಿ ಸರಕುಸಾಗಿಸುವ ಹಡಗುಗಳಾಗಿದ್ದು ಸರಾಸರಿ 2.5 ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಕೊಕೇನನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತವೆ. ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹಡಗುಗಳನ್ನೂ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಮೋಜಿನ ವಹಿವಾಟುಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆದಾರರೂ [[ಗೋ-ಫಾಸ್ಟ್ ಬೋಟ್]] ನಂತಹ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನಾಂಗದವರು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ನಾವೆಗಳನ್ನೇ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಅತ್ಯಾಧುನಿಕವಾದ [[ದ್ರಗ್ ಸಬ್ಸ್]] ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಕೊಕೇನನ್ನು ಉತ್ತರ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಿಂದ ರವಾನಿಸಲು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯ ದಂಧೆಯವರು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಧನವೆಂದು ಮಾರ್ಚ್ 20, 2008 ರ ಒಂದು ವರದಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಈ ಸಬ್ ಮೆರಿನ್ ಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ಮಾದಕದ್ರವ್ಯಮಾರಾಟದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಥಳುಕಿನ ಸಾಧನ ಮಾತ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ವೇಗದಲ್ಲೂ, ಸಮುದ್ರಯಾನಕ್ಕೆಯೋಗ್ಯವಾದ ಗುಣಗಳಿಂದಲೂ ಮತ್ತು ಈ ಮೊದಲಿನ ಮಾದರಿಯವುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹೊರೆ ಹೊರಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಅವುಗಳ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಅವುಗಳನ್ನು (ಸಬ್ ಮೆರೀನ್ ಗಳನ್ನು) ಹಿಡಿದವರ ಅಂಬೋಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://edition.cnn.com/2008/CRIME/03/20/drug.subs/index.html|title=Coast Guard hunts drug-running semi-subs|accessdate=2008-03-20|archive-date=2008-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20080321111250/http://edition.cnn.com/2008/CRIME/03/20/drug.subs/index.html|url-status=dead}}</ref> === ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟ === ಕೊಕೇನ್ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲೂ ಸುನಭವಾಗಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ''ಸಮ್ಮರ್ 1998 ಪಲ್ಸ್ ಚೆಕ್'' ಎಂಬ, U.S. [[ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡ್ರಗ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಪಾಲಿಸಿ]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ವರದಿಯು ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗವು ದೇಶದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ, [[ಸ್ಯಾನ್ ಡೀಗೋ]], [[ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಪೋರ್ಟ್]], [[ಮಿಯಾಮಿ]] ಮತ್ತು [[ಬೋಸ್ಟನ್]] ನಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆಯೆಂಬ ಸುದ್ದಿಯಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಕೊಕೇನ್ ಬದಲಾಗಿ [[ಮೀಥಾಂಫೆಟಾಮೈನ್]] ಅನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದಿದೆ; ಮೀಥಾಂಫೆಟಾಮೈನ್ ಕೊಕೇನ್ ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಅಮಲನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೊಕೇನ್ ಬಳಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಈಗಲೂ ಬಹಳವೇ ಇದ್ದು ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಯುವಕರು ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ದಾಸರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮೊದಲಿಗೆ ಹೇಳಿದಂತಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಕೊಕೇನನ್ನು "ಬಿಲ್ ಸೈಝ್" ಗಳಲ್ಲು ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ $10ಕ್ಕೆ ಒಂದು "ಡೈಮ್ ಬ್ಯಾಗ್", ಎಂದರೆ ಬಹಳ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ, (0.1–0.15 g)ಕೊಕೇನ್ 20 ಡಾಲರ್ ಗೆ.15–.3 g. ಆದರೆ ಲೋಯರ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಪಡೆಯುವುದು ಸುಲಭವಾದುದರಿಂದ ಮಾರಾಟದ ಬೆಲೆಯೂ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. 0.4g ಡೈಮ್ ಚೀಲಕ್ಕೆ $10, 0.8-1.0 ಗ್ರಾಮಗೆ $20 ಮತ್ತು ಒಂದು 8-ಬಾಲ್ (3.5g) $60 ರಿಂದ $80 ಡಾಲರ್ ಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರುವವನು ಮತ್ತು ಕೊಕೆಣ್ ನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಬೆಲೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಮತ್ತು ದರಗಳು ಯುವಕರಿಗೆ ಅತಿ ಪ್ರಿಯವಾದವು; ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಬಚ್ಚಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಸುಲಭ ಮತ್ತು ದರಗಳು ಬಲು ಕಡಿಮೆ. ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ದರಗಳು ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬದಲಾಗಬಹುದು; ಅಂತೆಯೇ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಧಾರವಾಗಿಯೂ ದರ ಬದಲಾಗಬಹುದು.<ref>[http://economist.com/daily/chartgallery/displaystory.cfm?story_id=9414607 "Pricing powder"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090313031208/http://www.economist.com/daily/chartgallery/displaystory.cfm?story_id=9414607 |date=2009-03-13 }}, [http://economist.com/daily/chartgallery/displaystory.cfm?story_id=9414607 "ಪ್ರೈಸಿಂಗ್ ಪೌಡರ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090313031208/http://www.economist.com/daily/chartgallery/displaystory.cfm?story_id=9414607 |date=2009-03-13 }}, [[ದ ಎಕಾನಮಿಸ್ಟ್]], ಜೂನ್ 28, 2007. ಬೆಲೆಗಳು: USA ಸುಮಾರು $110/g, ಇಸ್ರೇಲ್/ ಜರ್ಮನಿ/ ಬ್ರಿಟನ್ ಸುಮಾರು $46/g, ಕೊಲಂಬಿಯಾ $2/g,ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ದಾಖಲೆ ಮಟ್ಟದ $714.30/g.</ref> [[ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಮಾನೀಟರಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಡ್ರಗ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡಿಕ್ಷನ್]] (ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯವ್ಯಸನ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರ, ಯೂರೋಪ್) ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಬಹುತೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ನ ಮಾರಾಟದ ಬೆಲೆಯು ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಂಗೆ 50€ ರಿಂದ 75€ ಇದೆ, ಸೈಪ್ರಸ್, ರೋಮಾನಿಯಾ, ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆ ಇದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite book |author=[[European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction]] |title=Annual report: the state of the drugs problem in Europe |year=2008 |publisher=Office for Official Publications of the European Communities |location=Luxembourg |isbn=978-92-9168-324-6 |pages=59 |url=http://www.emcdda.europa.eu/attachements.cfm/att_64227_EN_EMCDDA_AR08_en.pdf |access-date=2010-01-21 |archive-date=2013-04-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130425191815/http://www.emcdda.europa.eu/attachements.cfm/att_64227_EN_EMCDDA_AR08_en.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Flavcocaine.jpg|thumb|right|300px|ಕೊಕೇನ್ ಚೀಲಗಳು, ಹಣ್ಣಿನ ರುಚಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಲಬೆರಕೆಗೊಂಡದ್ದು.]] === ಬಳಕೆ === ಜಾಗತಿಕ ವಾರ್ಷಿಕ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆಯು, ಈಗಿನ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು 600 [[ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್]] ಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕವು ಸುಮಾರು 300 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಗಳನ್ನು, ಎಂದರೆ ವಿಶ್ವದ ಸುಮಾರು 50% ಅನ್ನೂ, ಯೂರೋಪ್ ಸುಮಾರು 250 ಟನ್, ಎಂದರೆ 25% ಅನ್ನೂ, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಇತರೆ ದೇಶಗಳು ಉಳಿದ 25% ಆದ 150 ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಕೊಕೇನನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತವೆ(ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ).<ref>{{Cite book|url=http://www.dod.mil/policy/sections/policy_offices/solic/cn/cocaine2.pdf|title=The Cocaine Threat: A Hemispheric Perspective|publisher=[[United States Department of Defense]]|format=PDF|access-date=2010-01-21|archive-date=2007-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20070221150146/http://www.dod.mil/policy/sections/policy_offices/solic/cn/cocaine2.pdf|url-status=dead}}</ref> == ಕೊಕೇನ್ ಗೆ ಸೇರಿಸುವ ಮಿಶ್ರಣಗಳು (ಕಲುಷತೆಗಳು) == {{Refimprovesect|date=June 2009}} ಕೊಕೇನ್ ಅನ್ನು ಹಲವಾರು ವಸ್ತುಗಳೊಡನೆ "ಕಟ್" (ಮಿಶ್ರ) ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳು: [[ಅರಿವಳಿಕೆಗಳು (ಅನೆಸ್ತೆಟಿಕ್ಸ್)]] * [[ಲಿಡೋಕೇಯ್ನ್]] * [[ಬೆನ್ಝೋಕೇಯ್ನ್]] * [[ಪ್ರೋಕೇಯ್ನ್]] ಇತರೆ [[ಉತ್ತೇಜಕಗಳು]] : * [[ಕೆಫೀನ್]] * [[ಎಫೆಡ್ರೈನ್]] * [[ಮೆಥಂಫೆಟಾಮಿನ್]] [[ಜಡ]] ಪುಡಿಗಳು: * [[ಅಡಿಗೆ ಸೋಡಾ]] * [[ಇನೋಸಿಟಾಲ್]] == ಉಪಯೋಗ == 2007ರ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್ ನ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಪೇಯ್ನ್ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಕೇನನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ( ಹೋದ ವರ್ಷ 3% ವಯಸ್ಕರು)<ref name="unodc">ಪುಟ 243{{Cite book|url=http://www.unodc.org/pdf/research/wdr07/WDR_2007.pdf|publisher=United Nations|title=World Drug Report 2007|location=New York|date=2007|format=PDF}}</ref> ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು 1,5% ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಇತರ ದೇಶಗಳೆಂದರೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ (2.8%, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್ (2.4%), ಕೆನಡಾ (2.3%), ಇಟಲಿ (2.1%), ಬೊಲಿವಿಯಾ (1.9%), ಚಿಲಿ (1.8%), ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ (1.5%)<ref name="unodc"/> === ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ === ==== ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆ ==== ಕೊಕೇನ್ ಅಮೆರಿಕದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದು ([[ಮಾರಿಜ್ವಾನಾ]] ಮೊದಲನೆಯದು)<ref>{{cite web|url=http://www.erowid.org/chemicals/cocaine/cocaine.shtml|title=erowid.org|accessdate=2007-07-10}}</ref> ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಮೊದಲನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರ.<ref name="WFK Illicit drugs"/> ಕೊಕೇನನ್ನು ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಪಂಗಡದವರು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಾರ್ಟಿ ದ್ರಗ್ ಆಗಿ ಕೊಕೇನ್ ಕಾಲೇಜ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೂ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು. ವಿವಿಧ ವಯಸ್ಸಿನ, ಜಾತಿಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿನ ಜನರು ಕೊಕೇನ್ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. 1970 ಮತ್ತು 80ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಈ ದ್ರವ್ಯವು, ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆಯು [[ಸ್ಟುಡಿಯೋ 54]] ರಂತಹ ಹಲವಾರು [[ಡಿಸ್ಕೋ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ, ಡಿಸ್ಕೋ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯವರಿಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೌಸ್ ಹೋಲ್ಡ್ ಸರ್ವೇ ಆನ್ ಡ್ರಗ್ ಅಬ್ಯೂಸ್ (NHSDA)(ಮಾದಕವ್ಯಸನ ಕುರಿತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಟುಂಬ ಸಮೀಕ್ಷೆ )1999ರಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನನ್ನು 3.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, ಎಂದರೆ 1.7% ಕುಟುಂಬಗಳ 12ಚರ್ಷ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ನಿಯತವಾಗಿ (ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿಯಾದರೂ) ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ದಿನದಿನಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗುವುದರಿಂದ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಷ್ಟೇ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದಾದರೂ ಸುಮಾರು 1.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಷ್ಟು ಎಂಬ ಒಂದು ಅಂದಾಜನ್ನು ಸಂಶೋಧನ ಸಮಿತಿಯೂ ಒಪ್ಪಿದೆ. 1999ಕ್ಕೆ 6 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಕ್ಕೂ, ಅಂದಿಗೂ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರದಿದ್ದರೂ, ಮೊಡಲ ಬಾರಿಗೆ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 1991ರ 574,೦೦೦ ರಿಂದ 1998{{ndash}}ರಲ್ಲಿ 934,೦೦೦ ವನ್ನು ತಲುಪಿ, 63%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತು. ಈ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಕೊಕೇನ್ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿರುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರೂ, ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆಯು ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಳಕೆಗಿಂತಲೂ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ==== ಯುವಕರಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ==== 1999ರ ಮಾನೀಟರಿಂಗ್ ದ ಫ್ಯೂಚರ್ (MTF) ಸಮೀಕ್ಷೆಯು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪುಡಿ ಕೊಕೇನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಅಮೆರಿಕನ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಅನುಪಾತವು ಹೆಚ್ಚಿತು ಎಂದು ವರದಿ ನೀಡಿತು. 1991ರಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆಯ ದರ್ಜೆಯ 2.3% ಜನರು ತಾವು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಕೊಕೇನನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದೆವೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 1999ರಲ್ಲಿ 4.7% ಗೆ ಏರಿತು. ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರ್ಜೆಯವರಿಗೆ 1992ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವು ಆರಂಭವಾಗಿ 1999ರ ಆದಿಯವರೆಗೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಈ ಸಂವತ್ಸರಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲಿ, ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸಿದವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹತ್ತನೆಯ ದರ್ಜೆಯವರಲ್ಲಿ 3.3% ನಿಂದ 7.7% ಗೂ, ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ಹಿರಿಯರಲ್ಲಿ (ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಸೀನಿಯರ್ಸ್) 6.1% ನಿಂದ 9.8% ಗೂ ಏರಿತು. MTF ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಕೊಕೇನ್ ನ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಸೇವನೆಯೂ ಎಂಟನೆಯ-, ಹತ್ತನೆಯ-, ಮತ್ತು ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ದರ್ಜೆಯವರಲ್ಲೂ 1991ರ ಸರಾಸರಿ 2% 1999ರಲ್ಲಿ 3.9% ಗೆ ಏರಿತು. ಕೊಕೇನ್ ನ ಅಪಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮತ್ತು ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಕೊಕೇನ್ ಬಳಸುವವರ ಬಗ್ಗೆ ತಿರಸ್ಕಾರ ಮೂಡಿದುದರ ಕಾರಣ ಕೊಕೇನ್ ಮತ್ತು ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಎರಡೂ 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೂರೂ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. 1999ರಲ್ಲಿ NHSDA ಯು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಕೇನ್ ಬಳಸುವವರು 18-25 ವರ್ಷದವರೆಂದೂ, 1997 ರ 1.2%ನಿಂದ 1999ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ 1.7% ತಲುಪಿತೆಂದೂ ಸಾರುತ್ತದೆ. 1996ಕ್ಕಿಂತಲೂ 1998ರಲ್ಲಿ 26-34 ವರ್ಷದವರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು, ಆದರೆ 12-17 ವರ್ಷದವರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 35+ ರವರಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಜನರು ಕೊಕೇನ್ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಕಿರಿಯ ವಯದಲ್ಲೇ ಆರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೇಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವವರ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 1992ರಲ್ಲಿನ 23.6 ರಿಂದ 1998ರಲ್ಲಿ 20,6 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತೆಂದು NHSDA ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. === ಯೂರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ === ==== ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆ ==== ಕೊಕೇನ್ ಯೂರೋಪ್ ನವರು ಮೋಜಿಗಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯದು ([[ಮಾರಿಜ್ವಾನಾ]] ಮೊದಲನೆಯದು) 1990ನೆಯ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದಲೂ ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ನ ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಇದ್ದು, ಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣ, ಕ್ಷಿಪ್ರತೆ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳು ದೇಶ-ದೇಶಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ದೇಶಗಳೆಂದರೆ: ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ ಡಮ್, ಸ್ಪೇಯ್ನ್, ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್. ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 12 ಮಿಲಿಯನ್ ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು (3.6%) ಕೊಕೇನನ್ನು ಒಮ್ಮೆಯಾದರೂ ಬಳಸಿದ್ದು, ಕಲೆದ ವರ್ಷ 4 ಮಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಹೋದ ತಿಂಗಳು 2 ಮಿಲಿಯನ್ (0.5%) ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಕೊಕೇನ್ ಹಳಸಿದ್ದಾರೆ. ==== ಯುವ ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆ ==== ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಕೊಕೇನ್ ಉಪಯೋಗಿಸಿದ ಸುಮಾರು 3.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಥವಾ 87.5% ಕೊಕೇನ್ ಸೇವಿಸಿದವರು ಯುವ ವಯಸ್ಕರು (15ರಿಂದ 34ರ ವಯಸ್ಸಿನವರು) ಈ ಜನರಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ: ಸ್ಪೇಯ್ನ್, ಡೆನ್ ಮಾರ್ಕ್, ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ ಡಂನಲ್ಲಿ 4% ನಿಂದ 7% ಗಂಡಸರು ಕಡೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೊಕೇನನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ ಕೊಕೇನ್ ಬಳಸುವ ಗಂಡು ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣಿನ ಅನುಪಾತವು ಸುಮಾರು 3.8:1, ಆದರೆ ಈ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ಆಯಾ ದೇಶಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ 1:1 ನಿಂದ 13:೧ ವರೆಗೂ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction">{{Cite book|url=http://www.emcdda.europa.eu/attachements.cfm/att_64227_EN_EMCDDA_AR08_en.pdf|publisher=European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction|title=The State of the Drugs Problem in Europe 2008|location=Luxembourg|date=2008|format=PDF|access-date=2010-01-21|archive-date=2013-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20130425191815/http://www.emcdda.europa.eu/attachements.cfm/att_64227_EN_EMCDDA_AR08_en.pdf|url-status=dead}}ಪುಟ 58-62.</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == <div> * [[ಕೊಕೇನ್ ನ ಜೈವಿಕ ಸಂಯೋಜನೆ (ಬಯೋಸಿಂಥೆಸಿಸ್ ಆಫ್ ಕೊಕೇನ್)]] * [[ಕಪ್ಪು ಕೊಕೇನ್]] * [[ಕೋಕಾ]] * [[ಕೋಕಾ ನಿರ್ಮೂಲನ]] * [[ಕೋಕಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]] * [[ಕೊಕೇನ್ (ಡಾಟಾ ಪೇಜ್)]] * [[ಕೊಕೇನ್ ಪೇಸ್ಟ್]] ("ಪಾಕೋ") * [[ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] * [[ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಬೇಬಿ]] * [[ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ]] * [[ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಶ್ವಾಸಕೋಶ]] * [[ಕ್ರ್ಯಾಕ್ ಕೊಳವೆ]] * [[ಕಸ್ಕೋಹೈಗ್ರೈನ್]] * [[ಮಾದಕವ್ಯಸನ]] * [[ಮಾದಕದ್ರವ್ಯದ ಸೂಜಿಮದ್ದು]] * [[ಮಾದಕದ್ರವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವೇಶ್ಯಾವೃತ್ತಿ]] * [[ಎಕ್ಗೋನೈನ್ ಬೆನ್ಝೋಯೇಟ್]] * [[ಎಂಟೋಮಾಟಾಕ್ಸಿಕಾಲಜಿ]] * [[ಮಹಾ ಸೇವಿಸುವಿಕೆ (ದ ಗ್ರೇಟ್ ಬಿಂಜ್)]] * [[ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಿಟ್ರೋಪಾಕೊಕೇನ್]] * [[ಶುಚಿತ್ವ]] * [[ಕೊಕೇನ್ ನ ಸಮಾನವಸ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಮೀಥೈಲೆಕ್ಗೋನೈನ್ ಸಿನ್ನಾಮೇಟ್]] * [[ಮನಚಲನಗೊಳಿಸುವ ಮಾದಕವಸ್ತು]] * [[ನನ್ನ ಮೇಲೊಂದು ದಂ ಎಳೆ (ಟೇಕ್ ಎ ವಿಫ್ ಆನ್ ಮಿ)]] * [[ವ್ಯಾನೋಕ್ಸೆರೈನ್]] </div> == ಆಕರಗಳು == {{reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.faculty.ucr.edu/~legneref/ethnic/mummy.htm Cocaine in Egyptian Mummies] * [http://www.emcdda.europa.eu/?nnodeid=25482 EMCDDA drugs profile: Cocaine(2007)] * [http://www.erowid.org/chemicals/cocaine/cocaine.shtml Erowid -> Cocaine Information —] ಕೊಕೇನ್ ಪ್ರಮಾಣ, ಪರಿಣಾಮ, ರಾಸಾಯನಿಕ ವಿಷಯಗಳು, ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಸ್ಥಿತಿ, ಚಿತ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಸಂಕಲನ * [http://parentingteens.about.com/cs/cocainecrack/l/blsldiccocaine.htm Slang Dictionary for Cocaine.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091125185238/http://parentingteens.about.com/cs/cocainecrack/l/blsldiccocaine.htm |date=2009-11-25 }} * [http://sun.ars-grin.gov:8080/npgspub/xsql/duke/chemdisp.xsql?chemical=COCAINE Cocaine content of plants] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041107170238/http://sun.ars-grin.gov:8080/npgspub/xsql/duke/chemdisp.xsql?chemical=COCAINE |date=2004-11-07 }} * [http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A10832384 Cocaine - The History and the Risks at h2g2] * [http://www.thegooddrugsguide.com/cocaine/faq.htm Cocaine Frequently Asked Questions] * [https://www.theguardian.com/world/2008/nov/19/cocaine-rainforests-columbia-santos-calderon Cocaine users are destroying the rainforest - at 4 square metres a gram|World news|The Guardian] {{Local anesthetics}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮದ್ಯಸಾರ]] [[ವರ್ಗ:A ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಕೇನ್]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತೇಜಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಾದಕವ್ಯಸನ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾದಕವಸ್ತುಗಳು]] sbbod8n0n7csv9zn7j1a24ai7jtzo8a 0 22402 1374945 1370886 2026-06-10T14:54:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374945 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian Jurisdiction | skyline = Poomparai village.jpg| skyline_caption = ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಹಳ್ಳಿಗಾಡು ಪ್ರದೇಶ| native_name = "ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ " கோடைக்கானல் | other_name= ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ | type = city | latd = 10.235 | longd = 77.486| locator_position = right | inset_map = yes | inset_map_size = 75px | inset_map_x = 160px | inset_map_y = 205px | inset_map_marker = | inset_map_marker_size = 4x4px | inset_map_default = Tamil Nadu | state_name = ತಮಿಳು ನಾಡು | district = [[ದಿಂಡಿಗಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ದಿಂಡಿಗಲ್]] | nearest_city = [[ಮಧುರೈ]] {{convert|121|km|abbr=on}}| established_title = ಸ್ಥಾಪನೆ | established_date = ೧೮೪೫ <ref name=DMA>Kodaikanal Department Of Municipal Administration And Water Supply, [http://www.municipality.tn.gov.in/kodaikanal/abcity_Historical%20Moments.htm Historical Moments] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090324043243/http://www.municipality.tn.gov.in/kodaikanal/abcity_Historical%20Moments.htm |date=2009-03-24 }}, 2005</ref>| leader_title_1= ಅಧ್ಯಕ್ಷ| leader_name_1 = '''ಎಸ್.ಮಹಮ್ಮದ್ ಇಬ್ರಾಹಿಂ'''| leader_title_2 = ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ| leader_name_2 = '''ಪಿ.ಚೆಲ್ಲದೊರೈ '''| altitude =2133| precip =1650 | temp_summer= 19.8 | temp_winter= 8.3 | population_as_of = 2001 | population_total = 32931| population_density = 1100| area_magnitude= | area_total = 21.45 | area_telephone = 240 - 242 | postal_code = 624601 | vehicle_code_range = TN 57 | sex_ratio = M 51% F 49%| literacy =66% 1991| unlocode = | footnotes = '''ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣ''': [http://www.municipality.tn.gov.in/kodaikanal/index.htm '''ಕೊದೈಕೆನಾಲ್ ಪುರಸಭೆ''']<br /> ''' ಇ-ಅಂಚೆ: commr.kodaikanal@tn.gov.in''' | }} '''ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ''' [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯದ [[ದಿಂಡಿಗಲ್]] ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲಿರುವ ಒಂದು ಊರು. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಗಿರಿಧಾಮವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ. [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಅರ್ಥ "ಕಾಡಿನ ಕೊಡುಗೆ" ಎಂದು.<ref name="about">{{cite web|url=http://www.municipality.tn.gov.in/kodaikanal/abcity_city.htm|title=ನಗರದ ಬಗ್ಗೆ|publisher=Kodaikanal Department Of Municipal Administration And Water Supply|work=[[ತಮಿಳು ನಾಡು ಸರ್ಕಾರ]]|accessdate=23 November 2009|archive-date=16 ಮಾರ್ಚ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100316080804/http://www.municipality.tn.gov.in/kodaikanal/abcity_city.htm|url-status=dead}}</ref> [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಎಂದರೆ "ಬೆಟ್ಟ ತಾಣದ ರಾಜಕುಮಾರಿ" ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಬೇಸಿಗೆಯ ಬಿಸಿಲು ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ತೊಂದರೆಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗುವ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ೧೮೪೫ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಪ್ರವಾಸ|ಪ್ರವಾಸಿಗರ]] ಆದರಾತಿಥ್ಯ ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ==ಹೆಸರಿನ ಮೂಲ== ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊದಲು ಬಳಸಿದವರು ಯಾರು ಎನ್ನುವುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ತಮಿಳಿನ ಕೋ.ಡಯೈ ಅರ್ಥ "ಬೇಸಿಗೆ" ಮತ್ತು ಕೆನಾಲ್ ಅರ್ಥ "ನೋಡುವುದು", ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡುವ ಸ್ಥಳವೆಂದರ್ಥ ಅರ್ಥಾತ್ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಅರಸುವ ತಂಪಾದ ತಂಗುದಾಣ. ಇತರೆ ಕುತೂಹಲಕಾರೀ ವಿವರಣೆಗಳೆಂದರೆ, [[ತಮಿಳು ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ಗೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ರೂಪಾಂತರಗಳಿವೆ. ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕೊಡೈ ಮತ್ತು ಕೆನಾಲ್ ಎಂಬ ಎರಡು ಪದಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ "''ಕೆನಾಲ್'' ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥ ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯ ಅಥವಾ ಆವರಿಸಿದ ಅರಣ್ಯ. ನಂತರ ''ಕೊಡೈ'' ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ವಿವಿಧ ಅರ್ಥಗಳಿವೆ. ಇದರ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ನಾಲ್ಕು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತಮಿಳಿನ ದೀರ್ಘ 'ಓ' ಮತ್ತು ಕೋ.ಡಿ ಅರ್ಥ "ಕೊನೆ" ಎಂದು. ಹಾಗಾಗಿ ಕೋ...ಡೈ ಕೆನಾಲ್ ಅರ್ಥ "ಅರಣ್ಯದ ಕೊನೆ" ಎಂಬುದು ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ದಟ್ಟವಾದ ಕಾಡಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಇದರ ಅಂದ ಇನ್ನೂ ಹಾಗೆಯೇ ಇದೆ.<ref name="about" /> ತಮಿಳಿನ ಹ್ರಸ್ವ 'ಒ'ನ ಕೊ..ಡಿ ಅರ್ಥ "ಲತೆಗಳು" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಅರ್ಥ "ಅರಣ್ಯದ ಲತೆಗಳು" ಎಂದರ್ಥ. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ನೆಲೆಸುವದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ ೧೮೮೫ ರಲ್ಲಿ [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ]]ಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು '"ದಿ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಕ್ರೀಪರ್ಸ್"' (ಲತೆಗಳ ಅರಣ್ಯ) ಎಂದು ಯೋಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು,<ref>[https://books.google.com/books?id=yvNWAAAAMAAJ&amp;pg=PA482&amp;dq=point+calimere&amp;ei=JsDVSM7oFYGCywSH64XIAw&amp;client=safari#PPA583,M1 ದಿ ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಂಡ್ ಆಫ್ ಈಸ್ಟ್ರನ್ ಅಂಡ್ ಸದರನ್ ಏಷಿಯಾ] ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬಾಲ್‌ಫೋರ್ ಅವರಿಂದ, ಬಿ. ಕ್ವಾರಿಟ್ಚ್, 1885, ಐಟಂ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು: ಸಂಪುಟ.2 ಹೆಚ್-ಎನ್‌ವೈಎಸ್‌ಎ, ಪಿ583, ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮೂಲ ಪ್ರತಿ, ಡಿಜಿಟೈಜ್ ಮಾಡಿರುವುದು ಜನವರಿ 29, 2008</ref> ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ತಮಿಳಿನ ದೀರ್ಘ 'ಓ' ಎಂಬುದು ಕೋ..ಡೈನ ಅರ್ಥ "ಬೇಸಿಗೆ". ಹಾಗಾಗಿ ಕೋ...ಡೈ ಕೆನಾಲ್ ಅರ್ಥ "ಬೇಸಿಗೆಯ ಅರಣ್ಯ" ವೆಂದು. ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ಹ್ರಸ್ವ 'ಒ' ಎಂದರೆ ಕೊ..ಡೈ ಅರ್ಥ "ಕೊಡುಗೆ". ಅಂತೆಯೇ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‍ನ ಅರ್ಥ "ಅರಣ್ಯದ ಕೊಡುಗೆ" ಎಂದು, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಇದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿರುವುದೇ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್. ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ಅರಣ್ಯದ ಕೊಡುಗೆಯೆಂತಲೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref name="about" /> ಲತೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ತಮಿಳು ಪದ [[ವಲ್ಲಿ]], ವೆಡ್ಡ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಜೇನು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಒಡೆಯನ ಮಗಳು. ಒಡೆಯ ಮತ್ತು ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಗುವಿಗಾಗಿ ಬೆಟ್ಟದ ದೇವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವಾಗಿ ಅವರು ಬೇಟೆಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ನವಜಾತ ಹೆಣ್ಣು ಶಿಶುವೊಂದು ದೊರಕಿತು. ಹಾಗೇ ಬಳ್ಳಿ ಗಿಡಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕಿದ ಮಗುವಿಗೆ, ಅವರು ವಲ್ಲಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟರು. ಕ್ರಮೇಣ [[ಕುರುಂಜಿ]] ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ರಾಜಕುಮಾರಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾ ಮುಂದೆ [[ಮುರುಗ]] ದೇವರ ಪತ್ನಿಯಾದಳು. [[ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯ|ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಮುರುಗನ ಭಾವಪ್ರಧಾನವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಂಚೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವರು [[ಪಾಳೆಯಾರ್]] ಬುಡಕಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜನಾಂಗದವರು. ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಮತ್ತು ಪಳನಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಮುಂಚಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕ್ರೈಸ್ಥ ಅವಧಿಯ ತಮಿಳಿನ [[ಸಂಗಮ ಸಾಹಿತ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Mitchell">ಮೈಕೇಲ್ ನೋರಾ, ''ಇಂಡಿಯನ್ ಹಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್: ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್'', ಚಿಕಾಗೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಭೂಗೋಳ ವಿಭಾಗ, [https://books.google.com/books?lr=&amp;ei=jSjXSLfECIm6zAShg-XrDg&amp;id=1yZjAAAAIAAJ&amp;dq=%22Mitchell%22+%22Indian+Hill+Station%22&amp;q=+kodaikanal+sangam&amp;pgis=1 ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸಂಗಮ್, ಪು97], 1972 ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮೂಲ ಪ್ರತಿ ಜನವರಿ 28, 2008</ref> ಆಧುನಿಕ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‍ನ [[ಕ್ರೈಸ್ಥ ಮಿಷಿನರಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿ ಆಡಳಿತ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭುತ್ವ]] ೧೮೪೫ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಅಂತೆಯೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನ ಮತ್ತು [[ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳ]] [[ಉಷ್ಣವಲಯ]]ದ ರೋಗಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗ ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಯಿತು. ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಸಂಭಾವಿತ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಈ ಬೆಟ್ಟದ ತಾಣ ಮೋಹಕಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆ ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="TDC">ತಮಿಳುನಾಡು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ, [http://www.tamilnadutourism.org/places/citiestowns/Kodaikkanal.aspxCatId=C1&amp;SubCat1Id=C1S1&amp;SubCat2Id=C1S1S13 ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಹಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಯುನಿಲೀವರ್]]ನ ಭಾರತದ ಉಪಸಂಸ್ಥೆ [[ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್ ಯೂನಿಲೀವರ್|ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನ್ ಯುನಿಲೀವರ್‌]]ನ ಒಡೆತನದ [[ಪಾದರಸ]] ಕಾರ್ಖಾನೆಯ ಪಾದರಸದ ಮಾಲಿನ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.corporatewatch.org.uk/?lid=260#env|publisher=Corporate Watch|title=Unilever Environmental Pollution|accessdate=2007-08-08}}</ref> ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ==ಭೂಗೋಳ== [[File:AMS-Kodaikanal.jpg|thumb|ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ೧೯೫೫ರ ಸ್ಥಳಾಕೃತಿಯ ನಕ್ಷೆ]] ಪರಪ್ಪಾರ್ ಮತ್ತು ಗುಂಡಾರ್ ಕಣಿವೆಗಳ ನಡುವೆ, [[ಪಳನಿ ಬೆಟ್ಟಗಳು|ಪಳನಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ]] ಮೇಲೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿನ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಇಳಿಜಾರಿನ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಟ್ಟಣವೇ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್. [[ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಾಲು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನ [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟ]]ಗಳಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಚಾಚಿಕೊಂಡಂತಿದೆ. ಇದರ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದು ಅಸಮರೂಪದ ಹೊಂಡವಾಗಿತ್ತು, ಈಗ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವ [[ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸರೋವರ]] ಒಂದೇ {{convert|5|km}} ಪರಧಿಯೊಳಗಿರುವ ಮಾನವನಿರ್ಮಿತ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಹುಲ್ಲುಗದ್ದೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು]]ಗಳು ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹದಾಕಾರದ [[ನೀಲಗಿರಿ]] ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲುಸಾಗಿರುವ [[ಶೋಲ|ಶೋಲಾ ಅರಣ್ಯ]]ಗಳಿವೆ. ಕಣಿವೆಗಳಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿರುವ ಹೊಳೆಗಳು ಇವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹಲವು ಎತ್ತರದ ಜಲಪಾತಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲೆಡೆ ತೋಟಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಬಿಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೂವಿನ ಹಾಸಿಗೆಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref name="TDC" /> ಪಟ್ಟಣದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, ಎತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಪಾಲಂಗಿ ಮತ್ತು [[ವಿಲ್ಪಟ್ಟಿ]] ಹಳ್ಳಿಗಳವರೆಗೆ ಕಾಪುನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವದ ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರುಗಳು ಏಕಾಏಕಿಯಾಗಿ ಪಳನಿಯವರೆಗೆ ಇದೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಾತವಾದ ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಕಡಿದಾಗಿರುವ ಕುಂಬಮ್ ಕಣಿವೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸಮತಟ್ಟಾದ [[ಮಂಜಮ್‌ಪಟ್ಟಿ ಕಣಿವೆ]], [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ವನ್ಯ ಮೃಗ ಧಾಮ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ|ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]], [[ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು]] ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಭಾಗಗಳಿವೆ. {{Geographic Location |title = |Northwest = [[ಪೊಲ್ಲಾಚಿ]] |North = [[ಪಳನಿ]] |Northeast = ಪೆರುಮಲೈ |West = [[ಮುನ್ನಾರ್]] |Centre = ಕೊಡೈಕನಾಲ್ |East = [[ಡಿಂಡಿಗಲ್]] |Southwest = [[ಬೋಧಿನಾಯಕನೂರ್]] |South = [[ಥೇಣಿ]] |Southeast = [[ಪೆರಿಯಾಕುಳಂ]] }} ==ಆರ್ಥಿಕತೆ== [[File:Anna Salai, Kodaikanal.JPG|thumb|ಅನ್ನಾಸಾಲೇ, ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಬಜಾರ್, ಮೌಂಟ್ ಪೆರುಮಾಲ್‌ಮಲೈ‌ನೊಂದಿಗಿನ ಅಂತರ]] {| class="wikitable sortable " align="left" |- style="background:#87CEFA;color:white" | align="center"|'''ಋತು''' | align="center"|'''ತಿಂಗಳು''' |- align="center" | '''ಉಚ್ಚ ಕಾಲ''' | ಏಪ್ರಿಲ್-ಜೂನ್ |- align="center" | '''ಕಡಿಮೆ ಕಾಲ''' | ಫೆಬ್ರವರಿ-ಮಾರ್ಚ್; ಜುಲೈ -ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ |- align="center" | '''ದ್ವಿತೀಯ ಕಾಲ''' | ಅಕ್ಟೋಬರ್-ಜನವರಿ |} ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು [[ಪ್ರವಾಸೋಧ್ಯಮ]]ದಿಂದ ಸಾಗಿದೆ.<ref name="shop" /> ಪಟ್ಟಣದ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಉಚ್ಚ ಪ್ರವಾಸೋಧ್ಯಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಸತತವಾದ ವಾಹನ ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಉನ್ನತ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಏಕಮುಖ ಹಾದಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಪೊಲೀಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಬೇಡಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಉಳಿದಂತೆ ಅಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಖಾಲಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರವಿರುವ ನಗರಗಳ ತೀವ್ರಗತಿಯ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ [[ಮಧುರೈ]] ಮತ್ತು [[ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು]], ನಂತಹ ಪಟ್ಟಣವು ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದಲೂ ವರ್ಷಾದ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಭರಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಗದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ<ref>http://www.kodaikanal.com, [http://www.kodaikanal.com/wheretostay/hotel2.htm ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ - ಹೋಟಲುಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100126003246/http://www.kodaikanal.com/wheretostay/hotel2.htm |date=2010-01-26 }}</ref> 50 ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾರತ, ಯುರೋಪಿಗೆ ಸೇರಿದ, ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಮತ್ತು ಚೈನೀಸ್ ‌ಗೆ ಸೇರಿದ ೩೦ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಚಿಕ್ಕ ಉಪಹಾರ ಮಂದಿರಗಳು ಮತ್ತು ಟೀ ಅಂಗಡಿಗಳಿವೆ. [[File:Palani hills kodai Waterfall.jpg|thumb|ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್ ಜಲಪಾತದ ಮಾರ್ಗಗಳು]] ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಆರು [[ರಿಟೈಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಶಾಖೆಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಐದು [[ಆಟೊಮೇಟೆಡ್ ಟೆಲ್ಲರ್ ಮೆಶಿನ್ಸ್]] (ಎಟಿಎಂ). (0}ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಒಂದು ಶಾಖೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಎಟಿಎಂ ಎಸ್.ಜಿ.ಜೆ ತಂಗದುರೈ ಕಟ್ಟಡ, ಅಣ್ಣಾ ಸಾಲೈ. [[ಕೆನರಾ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಮತ್ತು ಅದರ ಎಟಿಎಮ್ ಸಿಎಲ್‌ಎಸ್ ಶಾಪ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್, ಅಣ್ಣಾ ಸಾಲೈ. ಪೆರುಮಾಳ್‌ಮಲೈ‌ನ ಲಾಸ್ ಘಾಟ್ ರಸ್ತೆಯ, ಎಂಎಂ ಗಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]ದ ಶಾಖೆಯಿದೆ. [[ಇಂಡಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]]ನ ಶಾಖೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಎಟಿಎಮ್ ಅಣ್ಣಾ ಸಾಲೈ. ಅಣ್ಣಾ ಸಾಲೈ‌ನಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]ದ ಶಾಖೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಎಟಿಎಮ್ ಕೂಡಾ ಲೇಕ್ ರೋಡ್‌ನಲ್ಲಿನ, ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ<ref>ಸ್ಟೇಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ, [http://www.statebankofindia.com/atmlocator.jsp?lang=0&amp;id=0# ATM ಲೊಕೇಟರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090517034458/http://statebankofindia.com/atmlocator.jsp?lang=0&id=0 |date=2009-05-17 }}</ref>. [[ಯೂನಿಯನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]ದ ಶಾಖೆ ನೈದುಪುರಮ್‌ನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಎಟಿಎಮ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನ ಮೊದಲನೇ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಅದು ಅಣ್ಣಾ ಸಾಲೈನ ಹಳೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ಧಾಣದ ಎದುರುನಲ್ಲಿದೆ.<ref name="Banks1">kodaikanal.com [http://www.kodaikanal.com/bank.htm ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು]</ref>,<ref name="ATM">ಎಟಿಎಂಬ್ಯಾಂಕ್‌ಇಂಡಿಯಾ, [http://www.atmbankindia.com/html/Dindigul-Kodaikanal.htm ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿನ ಎಟಿಎಂ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಥಳಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707183154/http://www.atmbankindia.com/html/Dindigul-Kodaikanal.htm |date=2011-07-07 }}</ref> ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸಹಕಾರ ಸಂಘದ ಭೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸಹಕಾರ ಸಂಘದ ನಗರ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಣ್ಣಾ ಸಾಲೈ‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಧುರೈ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಸಹಕಾರ ಸಂಘದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿನ [[ವಾಣಿಜ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref name="Banks2">kodaikanalonline.com [http://www.kodaikanalonline.com/bank.htm ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713163202/http://www.kodaikanalonline.com/bank.htm |date=2011-07-13 }}</ref> ಅಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ [[ಅಂಗಡಿ ಬೀದಿ]]ಗಳಿವೆ, ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣರು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಉಣ್ಣೆ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು, ಹೂವುಗಳು, ಕಿರಾಣಿ ಸಾಮಾನುಗಳು, ಮಾಂಸ, ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು, ಬಿಸಿ ಲಘು ಆಹಾರ, ಅಗ್ಗದ ಗೊಂಬೆಗಳು, ಗಿಡಮೂಲಿಕೆ ಔಷಧಿಗಳು ಮತ್ತು ತೈಲಗಳು, ಕಬ್ಬಿಣದ ಸಾಮಾನುಗಳು, ಒಣ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಮತ್ತು ಅಡಿಗೆ ಇಂಧನಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಬರುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೊಡೈ‌ನ ಅಣ್ಣಾ ಸಾಲೈ ಸರ್ವರಾಷ್ಟ್ರ ಪ್ರೇಮಿಗಾಗಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ, ಅದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಗಲ್ಲಿಯಾಗಿದೆ, ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೂ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣರು, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿವೃತ್ತಿಯಾದ ವಿದೇಶಿಗರು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಲ್ಲಿರುವ ಕುಟುಂಬದವರಿರುತ್ತಾರೆ, [[ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ]] ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯವರು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಎತ್ತರಿಸಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರೈತರು ಪ್ಲಮ್ಸ್, ಪೇರಲು ಹಣ್ಣು,[[ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ]], ಕ್ಯಾರೆಟ್, ಹೂಕೋಸು, ಕೋಸು, [[ಬೆಳ್ಳುಳ್ಳಿ]] ಮತ್ತು ಈರುಳ್ಳಿಗಳ ಸಾಗುವಳಿಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>kodaikanal.com, [http://www.kodaikanal.com/agriculture.htm ವ್ಯವಸಾಯ]</ref> ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಭಾರತದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ವಿನಿಮಯ-ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕ ವಸ್ತುಗಳೆಂದರೆ ಕರಕುಶಲ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಚಾಕೋಲೇಟ್, ಅಂಚೆ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನೀಲಿಗಿರಿ ತೈಲ.<ref name="shop">kodaikanal.com, [http://www.kodaikanal.com/shopping.htm ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ - ಶಾಪಿಂಗ್]</ref> ==ಆರೋಗ್ಯ== ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಅಂಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ (ಕೆಹೆಚ್ಎಂಎಸ್), ವೆನ್ ಅಲೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಶು ಪ್ರಸವ ಮತ್ತು ಕಾಳಜಿಯನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಜಟಿಲವಾದ ರೋಗ ನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಲಕರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಕೆಹೆಚ್ಎಂಎಸ್ ಎಂಬುದು ಆಧುನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಶಿಶು ಪ್ರಸವ ಸೇರಿದಂತೆ ಜನರ ಮೂಲ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರು ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ, ಕೆಹೆಚ್ಎಂಎಸ್ ಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು. ಕೆಹೆಚ್ಎಂಎಸ್ ಸಮಗ್ರಗೊಳಿಸಿದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಔಷಧಿ ಅಲ್ಲದೆ ಇತರ ಔಷಧಿಯ ರೂಪಗಳನ್ನು ಸಹ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಮಿಯೋಪಥಿ, ರಿಫ್ಲೆಕ್ಸೋಲಜಿ, ರೇಕಿ, ಕೋಲ್ಡ್ ಪ್ಯಾಕ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ಸ್ಪೈನಲ್ ಬಾಥ್, ನ್ಯಾಚುರೋಪಥಿ, ಮುರ್ಮಾ (ನಾಡಿಯ ಮೂಲಕ ರೋಗ ಪತ್ತೆ). ಎಕ್ಸ್-ರೇ (ರೇಡಿಯಾಲಜಿ); ಸೋನೋಗ್ರಾಫಿ (ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್); ಪ್ಯಾಥಾಲಜಿ ಲ್ಯಾಬರೇಟರಿ, ಫಾರ್ಮಸಿ, ಒ.ಟಿ, ಒ.ಪಿ.ಡಿ. ಯನ್ನು ಕೆಹೆಚ್ಎಂಎಸ್ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಕೆಹೆಚ್ಎಂಎಸ್ ಆಧುನಿಕ ದಂತ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೧೫ ರಲ್ಲಿ ಕೋಕರ್ಸ್ ವಾಕರ್‌ನ ಪ್ರವೇಶದ ಹತ್ತಿರ ಡಾ. ವೆನ್ ಅಲೆನ್ ಅವರು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮೊದಲನೆಯ ಘಟಕವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು. ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ನವೀಕರಣಗೊಂಡವು ಮತ್ತು ಇದೀಗ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಯಂತ್ರ, ಹೆಚ್ಚು ಸೌಲಭ್ಯ ಹೊಂದಿದ ಪ್ಯಾಥಾಲಾಜಿಕಲ್ ಲ್ಯಾಬ್, ಮತ್ತು ರಕ್ತ ವರ್ಗಾವಣೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಪರೇಶನ್ ಥಿಯೇಟರ್ ದ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು ಕೆಳಗಿನ ಶೋಲಾ ರಸ್ತೆಯ ರಾಕ್ ಕಾಟೇಜ್‌ನ ಹತ್ತಿರ ಬೆಟ್ಟದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಇದೆ. 1927 ರವರೆಗೂ ಇದು ಚಿಕ್ಕ ಪುರಸಭೆಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದೀಗ ಇದು ಎಕ್ಸ್-ರೇ, ದಂತ, ಪ್ರಸವ ವಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>kodaikanal.com, [http://www.kodaikanal.com%7CKodaikanal - ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಗಾಳಿ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮೂಲದ [[ಪಾದರಸ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆ]] ಯು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಳಿಸಿದೆ. ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ವಿಭಾಗವು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸರೋವರವು ಪಾದರಸ ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಮಲಿನಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ.<ref>ದಿ ಹಿಂದೂ, [http://www.hindu.com/2007/08/23/stories/2007082352980300.htm "ಪ್ರಿವೆಂಟ್ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ ಪೊಲ್ಯೂಷನ್”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071104021328/http://www.hindu.com/2007/08/23/stories/2007082352980300.htm |date=2007-11-04 }}, (2007-8-23),</ref>,<ref>ಸ್ಟಡೀಸ್ ಆಫ್ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ ಪೊಲ್ಯೂಷನ್ ಇನ್ ಎ ಲೇಕ್ ಡ್ಯೂ ಟು ಎ ಥರ್ಮಾಮೀಟರ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಸಿಚುಯೇಟೆಡ್ ಇನ್ ಎ ಟೂರಿಸ್ಟ್ ರೆಸಾರ್ಟ್ : ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್, ಇಂಡಿಯಾ, ಲೇಖಕ(ರು): ಕರುಣಾಸಾಗರ್ ಡಿ. (1) ; ಬಲರಾಮ ಕೃಷ್ಣ ಎಂ.ವಿ. (1) ; ಆಂಜನೇಯಲು ವೈ. (2) ; ಅರುಣಾಚಲಂ ಜೆ. (1) ; ಲೇಖಕ(ರು) ಅಂಗೀಕಾರ(ಗಳು) (1) ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಕಾಂಪೊಸಿಷನಲ್ ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರೈಜೇಶನ್ ಆಫ್ ಮೆಟೀರಿಯಲ್ಸ್ (CCCM), ಬಾಬಾ ಅಟಾಮಿಕ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸೆಂಟರ್, ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆ, ಇಸಿಐಎಲ್ ಪೋಸ್ಟ್, ಹೈದರಾಬಾದ್500 062, ಐಎನ್‌ಡಿಇ, (2) ಜವಹರಲಾಲ್ ನೆಹರು ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕುಕ್ಕಟಪಲ್ಲಿ, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಐಎನ್‌ಡಿಇ [http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&amp;cpsidt=17799836 ಸ್ಟಡೀಸ್ ಆಫ್ ಮರ್ಕ್ಯುರಿ ಪೊಲ್ಯೂಷನ್]</ref> ==ಶಿಕ್ಷಣ== ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ [[ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್]], ಬೃಂದಾವನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಸೆಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ ಹೈಯ್ಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್ <ref>http://petersschoolkodai.com ಸೆಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್</ref> ಮತ್ತು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ‌ಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ <ref>[http://www.kodaikanalpublicschool.org ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506183330/http://www.kodaikanalpublicschool.org/ |date=2021-05-06 }}.</ref> ಇತರ ಶಾಲೆಗಳೆಂದರೆ:ಝಿಯಾನ್ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ ಹೈಯ್ಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್, ಭವನ್ಸ್ ಗಾಂಧಿ ವಿದ್ಯಾಶ್ರಮ್, ಸೆಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಸೆಂಟ್ ಝೇವಿಯರ್ಸ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಸೆಂಟ್ ಜಾನ್ಸ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಹೈಯ್ಯರ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್. ಇಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಕಾಲೇಜುಗಳೆಂದರೆ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಕಾಲೇಜ್. ಮಹಿಳೆಯರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಭಾರತದ ಏಕಮಾತ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮದರ್ ಥೆರೇಸಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.motherteresawomenuniv.ac.in/Mother ಥೆರೇಸಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>[http://www.kodaikanal.com, ಮದರ್ ಥೆರೇಸಾ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]{{Dead link|date=ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು 25, 2007</ref><ref>[http://www.kodaikanal.com/annaitherasauniversity.htm ಮದರ್ ಥೆರೇಸಾ ಮಹಿಳೆಯರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]</ref> [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿರುವ ಹೊಸ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕಾಲೇಜು, [[ಅಣ್ಣಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಪಟ್ಟಣದ ಕೆಳಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.{{convert|22|km}} ಇದು {{convert|25|acre}} ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಳವಣಿಕೆಯ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರಿಗಳು, ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಲಿಕೆ, ೨೪/೭ ಹೈ-ಸ್ಪೀಡ್ ೮ ಎಂಬಿಟ್ಸ್/ಸೆ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಟಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ [[ನಿಸ್ತಂತು ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್]] ಅನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ, [http://www.kodaitech.com/aboutus.htm ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713163354/http://www.kodaitech.com/aboutus.htm |date=2011-07-13 }}</ref> ==ಧರ್ಮ== [[File:La Sallete Church.JPG|thumb|ಲಾ ಸಾಲಟೆ ಚರ್ಚ್]] ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಅನ್ನು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪಿಯನ್ನರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಕಾರಣ [[ಮಿಷನರಿಗಳು]], [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ಚರ್ಚುಗಳು ಅಪಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಅವುಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚರ್ಚುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ - ಬ್ರ್ಯಾಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಎದುರು, ಗೋರಾಪುರ್, ಲೇಕ್ ಎಂಡ್, ಲಾ ಸಲೆಟ್ಟಿ, ಲೂಥರನ್ ಮಿಷನ್, ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ - ಮುಂಜಿಕಲ್, ಸೆಂಟ್ ಆಂಟನಿಸ್ - ಆಂಥೋನಿಯರ್ ಕೋವಿಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ಸೇಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಝೇವಿಯರ್, ಸೇಂಟ್ ಜೋಸೆಫ್ಸ್, ಸೇಂಟ್ ಮೇರಿಸ್ ಮತ್ತು ಕೋಕರ್ಸ್ ವಾಕ್ ರೋಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ತಮಿಳು ಸಮೂಹದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿರುವುದು ಯೂನಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಕೊಡೈ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಮೇರಿಕನ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಕಲ್ಲಿನ ವಾಸ್ತುವಿನ್ಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಎಡ್ಡಿ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ಚಾಪಲ್ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಹಲವಾರು [[ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[ದುರ್ಗೆ]] ಅಮ್ಮನ್ ಕೋವಿಲ್, ಕುರಿಂಜಿ ಆಂಡವರ್ ಕೋವಿಲ್, [[ಮಾರಿಯಮ್ಮನ್]] ಕೋವಿಲ್, ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ [[ಮುರುಗನ್]] ಕೋವಿಲ್ ಮತ್ತು [[ವಿನಾಯಗರ್]] ಕೋವಿಲ್ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] [[ಮಸೀದಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿಸ್ ವಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮುಂಜಿಕಲ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ. [[ಟಿಬೇಟ್]] ನ ಟಿಬೇಟಿಯನ್ [[ಬೌದ್ಧ]] ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಸಕ್ರಿಯ ಸಮುದಾಯ ಇಲ್ಲಿದೆ. ==ಪೌರ ಸಮಾಜ== [[File:Kodai GC groomed green.JPG|thumb|ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್ ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್]] ಸಾಮಾಜಿಕ, ಕೊಡುಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು [[ಕ್ಲಬ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಪೌರ ಸಮಾಜ]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ. ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳೆಂದರೆ [[ಲಯನ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್]] ''(ಜಿಲ್ಲೆ ೩೨೪B)'' ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಲಯನ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ''(ಸ್ಥಾಪನೆ ೧೯೮೫)'' ; ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಬೋಟ್ ಕ್ಲಬ್ ''(ಸ್ಥಾಪನೆ ೧೮೯೦)'' ಸುಮಾರು ೬೫೦ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; [[ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಗೋಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್]] ''(ಸ್ಥಾಪನೆ ೧೮೯೫)'' ಸುಮಾರು ೬೦೦ ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ೧೮ ತೂತು ಹೊಂದಿರುವ ಗೋಲ್ಫ್ ಕೋರ್ಸ್, ಸುಮಾರು {{convert|143|acre|km2}} ವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ; ಮತ್ತು ಪೊಯಟ್ ತ್ಯಾಗರಾಜರ್ ರೋಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಇಂಡಿಯನ್ ಕ್ಲಬ್''(ಸ್ಥಾಪನೆ ೧೯೧೫)''.<ref>ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾಹಿತಿ, ಸಂಗ್ರಹ 4/12/2007 [http://www.kodaikanal.com/generalinformation.htm ಹೋಟಲುಗಳು/ಉಪಹಾರ ಮಂದಿರಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಶಾಲೆಗಳು, ದೇವಾಲಯ, ವಿನೋದ]</ref> ೧೮೯೦ ರಲ್ಲಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಮಿಷನರಿ ಯೂನಿಯನ್ ''(ಕೆಎಂಯು)'' ಹಲವಾರು ಮಿಷನರಿಗಳ ವಿನೋದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಲು ಮತ್ತು ಮಿಷನ್ ಚಾತುರ್ಯತೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬರಿಂದೊಬ್ಬರು ಸಹಕಾರ ನೀಡುವುದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ೧೨೬ ರಲ್ಲಿ ಇದು [[ಎಡ್ವರ್ಡಿಯನ್]] ಶೈಲಿಯ ಕ್ಲಬ್ ಹೌಸ್ ಅನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಹಾಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಟೀ, ೬ಟೆನ್ನಿಸ್ ಕೋರ್ಟ್‌ಗಳು, ಓದುವ ಕೋಣೆ, ಮತ್ತು ಸಭೆಗಳಿಗಾಗಿ ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಇದು ನಿರ್ಮಿಸಿತು.<ref>ಹೈಡ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಯುಗೇನ್ ಪಿ. ''ಫ್ರಮ್ ಮಿಷನ್ ಟು ಚರ್ಚ್: ದಿ ರಿಫಾರ್ಮ್‌ಡ್ ಚರ್ಚ್ ಇನ್ ಅಮೇರಿಕ ಮಿಷನ್ ಟು ಇಂಡಿಯಾ'', Wm. ಬಿ. ಎರ್ಡ್‌ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಬಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್,[https://books.google.com/books?id=0A6ruPk7-lcC&amp;pg=PA348&amp;lpg=PA348&amp;dq=Kodaikanal+Missionary+Union&amp;source=bl&amp;ots=6PZmv_C11g&amp;sig=jRT1Ovq4EXeSOB4zkDV61XmhRE4&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=8&amp;ct=result#PPA349,M1 "ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಮಿಷನರಿ ಯೂನಿಯನ್" (ಕೆಎಂಯು), ಪು. 348] (2001) ISBN 0802849008, 9780802849007 512 ಪುಟಗಳು</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಿಷನರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಇಳಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕೆಎಂಯು ೧೯೮೦ ರ ಆಸುಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಗಾಸಿಗೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ಗೆ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಎಂಯು ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಹಲವಾರು ಮೌಲ್ಯಯುಕ್ತ ಹಳೆಯ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಅಲ್ಲದೆ ಹೊಸ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಈಗಲೂ ಸಹ ಒಂದು ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಮೌಲ್ಯಯುಕ್ತ ಮೂಲ ಕೆಎಂಯು ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಶಾಲೆಯ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಕಾರರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೂಲ ಕೆಎಂಯು ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್, [http://www.kis.in/foundation/archives.html ಕೆಐಎಸ್ ಸಂಗ್ರಹಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081004133308/http://www.kis.in/foundation/archives.html |date=2008-10-04 }}</ref> 2008. [[File:Kodaikanal Lake View.JPG|thumb|ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್ ಲೇಕ್ ವ್ಯೂ ನೋಟ: ಮೌಂಟ್ ಪೆರುಮಾಳ್, ಬೋಸ್ ಹೌಸ್, ಕಾರ್ಲ್‌ಟನ್ ಹೌಸ್, ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಮೀನಿನ ಮೊಟ್ಟೆಕೇಂದ್ರ, ಲೇಕ್ ರೋಡ್.]] ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಹಲವಾರು [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಸೇವೆ]] ವರ್ಗಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮೀಣರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗವಕಾಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಟೂರಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಪೀಪಲ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಗ್ರೂಪ್ ''(ಕೆಒಪಿಡಿಇಜಿ)'' ಪ್ರಮುಖವಲ್ಲದ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಕೊಪೆಡೆಗ್ ಅವರ ''ಮೇಡ್-ಇನ್-ಇಂಡಿಯಾ'' ಎಂದು ಟ್ಯಾಗ್ ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ಗೆ ಅನನ್ಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ನೆನಪಿನ ವಸ್ತುಗಳಂತೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mag/2007/02/11/stories/2007021100330700.htm |title=ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಜನರ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುಂಪು |access-date=2010-01-28 |archive-date=2011-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110204060530/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mag/2007/02/11/stories/2007021100330700.htm |url-status=dead }}</ref> ಅಣ್ಣಾ ಸಾಲೈನಲ್ಲಿರುವ ''ಕಾಟೇಜ್ ಕ್ರ್ಯಾಫ್ಟ್ಸ್ ಶಾಪ್'' ಅನ್ನು ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಕೋಆರ್ಡಿನೇಟಿಂಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಕನ್ಸರ್ನ್ಸ್ ಇನ್ ಕೊಡೈ ''(ಸಿಒಆರ್ಎಸ್ಒಕೆ)'' ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುಂಪುಗಳು ರಚಿಸಲಾದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅವರು ಮಾರುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಆ ಕಮೀಷನ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="shop" /> ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ "ಪಾಟರ್ಸ್ ಶೆಡ್" ಅನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸಲಾಯಿತು. ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಈ ಮಣ್ಣಿನ ಮತ್ತು ಕರಕುಶಲ ಅಂಗಡಿಯು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಸುಮಾರು ಸಾವಿರಾರು ಉತ್ತಮ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿವೆ. ಈ ವ್ಯಾಪಾರಗಳಿಂದ ಬರುವ ಎಲ್ಲ ಲಾಭಗಳನ್ನು ದೌರ್ಬಲ್ಯಯುಕ್ತ ಮಕ್ಕಳ ಕೇಂದ್ರವಾದ ''ಬೆಥಾನಿಯಾ ಕಿಡ್ಸ್‌'' ಗೆ ದಾನಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಬೆಥಾನಿಯಾ ಕಿಡ್ಸ್ [http://www.bethaniakids.org/index.cfm?fuseaction=dsp_individual_ministry&amp;ministryPK=6 ಪಾಟರ್ಸ್ ಶೆಡ್, ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070825161115/http://www.bethaniakids.org/index.cfm?fuseaction=dsp_individual_ministry&ministryPK=6 |date=2007-08-25 }}</ref> ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಲೇಕ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು ವಟ್ಟಕ್ಕನಲ್ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಜೇಶನ್ ಫಾರ್ ಯೂಥ್, ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಅಂಡ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ ''(ವಿಒವೈಸಿಇ)'' ಇವುಗಳು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಪರಿಸರವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ಅಂಗಡಿ ಮುಗ್ಗಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಬದಿಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ನಿಯಮವನ್ನು ಲಕ್ಷ್ಯವಿಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಹೆದರಿಕೆಯಿಂದ ಮರುಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾದ ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಹೋಟಲ್‌ಗಳು ಸಹ ಪಟ್ಟಣದಾದ್ಯಂತ ಕಸದ ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ''ದಾನ ಮಾಡಿದವರು '' ಎಂಬ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮೌನ ವ್ಯಾಪಾರಿವ್ಯಕ್ತಿಯಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತ ಪರಿಸರವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿವೆ.<ref>ಆರ್.ಡಬ್ಲ್ಯು. ಸ್ಟಿವರ್ಟ್ ಮತ್ತು ತಾನ್ಯಾ ಬಾಲ್ಕಾರ್, ಶೋಲಾ - ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೆಟರ್, ದಿ ಅಂಗ್ಲೇಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಸೇಕ್ರೆಡ್ ಹಾರ್ಟ್ ಕಾಲೇಜ್, ಶೆಂಬಗನೂರ್, ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ 624104, ಇಂಡಿಯಾ, ಪುಟ 318-319, ಸಂ. (26 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2000) ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಇನ್‌ಫರ್ಮೇಷನ್ ಸಿಸ್ಟಂ - ಇಎನ್‌ವಿಐಎಸ್ : : ಇಂಡಿಯಾ, [http://envis.nic.in/sdnp/casestudy/cases/pambarshola.html ಪಂಬಾರ್ ಶೋಲಾ : ಎ ಸಕ್ಸಸ್ ಸ್ಟೋರಿ ಇನ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್-ವಿ-ಪ್ರಾಫಿಟ್ ಫ್ರಮ್ ವೇಸ್ಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721170315/http://envis.nic.in/sdnp/casestudy/cases/pambarshola.html |date=2011-07-21 }}</ref> ==ಆಸಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಳಗಳು== {{Multiple image | align = right | direction = vertical | width = 180 | image1 = Kodai Lake.jpg | caption1 = Kodaikanal lake | image2 = Coaker's Walk.jpg | caption2 = View from Coaker's Walk | image3 = Eucalyptus plantation, Kodaikanal.jpg | caption3 = [[Eucalyptus]] plantation | image4 = Suicide point.jpg | caption4 = Green Valley View (formerly called Suicide Point) | image5 = Pine forest, Kodaikanal.jpg | caption5 = [[Pine]] forests, Kodaikanal }} ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಪಡಲು ಹಲವಾರು ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಾತ್ಮಕಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ನವವಿವಾಹಿತರಿಗೆ ಇದೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಭಾವೋದ್ರೇಕಗೊಳಿಸುವ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಅನುಕ್ರಮಾಂತರವಾಗಿ ಬಸ್‌ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. '''[[ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸರೋವರ]]''', {{convert|500|m}}ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ, ಇದು ಕೃತಕವಾದ, ಸರಿಸುಮಾರು ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರವಾಗಿದ್ದು 45 ಹೆಕ್ಚೇರು(60 ಎಕರೆಗಳು) 1863 ರಲ್ಲಿ ಸರೋವರ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ರೋಬೋಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಡಲ್‌ಬೋಟ್ {/೦)ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಬೋಟ್ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದ ಹತ್ತಿರ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ‌ಲ್ಲಿ ಪಂಚತಾರಾ ಹೋಟೆಲ್‌‌ವೊಂದಿದೆ, ಕಾರ್ಲ್‌ಟನ್. ಸರೋವರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಗಾಗಿ ಕುದುರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೈಕಲ್‌ಗಳು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಸುಂದರ ಸರೋವರದ {{convert|5|km}}ಹೊರವಲಯದ ತುದಿಭಾಗಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ನಡೆಯಲು ನೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. '''ಬ್ರೆಯಾಂಟ್ ಉದ್ಯಾನವನ''' : {{convert|500|m}}ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸರೋವರದ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾಗಿ ಪೋಷಿಸಿದಂತಹ {{convert|20.5|acre}}ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಆಗಿದೆ. ಈ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಯೋಜಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು 1908 ರಲ್ಲಿ ಮದುರೈ‌ನ ಅರಣ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯಾದ, ಹೆಚ್.ಡಿ.ಬ್ರೆಯಾಂಟ್‌ರವರಿಂದ, ಮತ್ತು ನಂತರ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನೇ ಇಡಲಾಯಿತು. 325 ಜಾತಿಗಳ ಮರಗಳು, ಪೊದರುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಪಾಸುಕಳ್ಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ,ಅತ್ಯುಚ್ಛ್ರಾಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಾನವನದಲ್ಲನ ಹೂಗಳು ಕಾಮನಬಿಲ್ಲಿನಂತೆ ಬೆರಗುಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಸುಮಾರು 740 ಪ್ರಭೇದದ ಗುಲಾಬಿಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ 1857 ರ [[ನೀಲಿಗಿರಿ]] ಮರಗಳು ಮತ್ತು [[ಬೋಧಿ]] ವೃಕ್ಷಗಳಿವೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಉದ್ಯಾನವನದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವಪೂರ್ಣ ನೋಟವಾಗಿದೆ. ಮರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಸಸಿತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಲಂಕಾರಿತ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಸಾಗುವಳಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವನವು ತೋಟಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಪ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ, ಅತ್ಯುಚ್ಛ್ರಾಯದ ಕಾಲಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯಾನವನದ ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕವು ಅತ್ಯಲ್ಪವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ವರ್ಷಾದ್ಯಂತ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಕೊಡಯೈಕೆನಾಲ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಗೈಡ್, [http://kodaikanal.mediadir.in/bryant-park/ ''ಬ್ರೆಯಾಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090307215310/http://kodaikanal.mediadir.in/bryant-park/ |date=2009-03-07 }}, 2007</ref> {{Multiple image | align = left | direction = vertical | width = 180 | image1 = Kodai Coakers Walk 1900.jpg | caption1 = Coaker's Walk (1900) | image2 = BearShola.jpg | caption2 = Bear shola falls | image3 = Kodaikanal01.JPG | caption3 = Pillar Rocks | image4 = SilverCascade.jpg | caption4 = Silver Cascade | image5 = Kodaikanal Solar Observatory-a.jpg | caption5 = Kodaikanal Solar Observatory }} '''ಕೊಕರ್ಸ್ ವಾಕ್''', {{convert|500|m}}ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ, 1872 ರಲ್ಲಿ ಲಿಪ್ಟನ್.ಕೊಕರ್ಸ್ ರವರಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಕೊಡೈನ ದಕ್ಷಿಣದ ಕಡೆಗೆ ಇಳಿಜಾರಾಗಿರುವ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಅಂಚಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ {{convert|1|km|ft|adj=on}} ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ಹಾದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ನಡಿಗೆಯು ಮೌಂಟ್ ನೆಬೊ ಸುತ್ತಲೂ ಸುರಳಿಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್ ಅಲೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಮುಂದಿನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ, ವ್ಯಾನ್ ಅಲೆನ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿರುವ ರಸ್ತೆಯಿಂದ ಮುಂದುವರೆದು ಸೆಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ, ಸುತ್ತಲಿರುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಲು ದಿಗ್ಭ್ರಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮೋಡವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ನೋಸ್ ನೋಡಬಹುದು, ಮತ್ತು [[ಪಂಬರ್ ನದಿಯ]] ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು, [[ಪೆರಿಯಾಕುಲಮ್]] ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು [[ಮದುರೈ]] ನಗರವನ್ನು ಸಹ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಅಪರೂಪದ ಇಂದ್ರಿಯಜಾಲ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ''[[ಬ್ರೋಕೆನ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟರ್]]'' ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೆರಳು ಮೋಡದ ಮೇಲೆ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲಿನ ಪ್ರಭಾಮಂಡಲದೊಂದಿಗೆ ಕಾಣುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ನೋಡುಗರ ಹಿಂದೆ ಸೂರ್ಯನಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು ಮೋಡಗಳು ಹಾಗೂ ಮಂಜು ಅವರ ಮುಂದೆ ಆವರಿಸಿದಂತೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮಧ್ಯೆ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವಿದೆ. ನಡೆಯುವ ದಾರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಶುಲ್ಕ ಅತ್ಯಲ್ಪವಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಇದು ವರ್ಷಾದ್ಯಂತ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ.<ref>http://www.kodaikanal.com, [http://www.kodaikanal.com/travel/coakerwalk.htm ಕೊಡಯೈಕೆನಾಲ್ - ಕೊಕರ್ಸ್ ವಾಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101220104713/http://kodaikanal.com/travel/coakerwalk.htm |date=2010-12-20 }}</ref> '''ಬೇರ್ ಶೋಲಾ ಫಾಲ್ಸ್''',{{convert|3|km}}ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ, [[ಮೀಸಲಾಗಿಟ್ಟಿರುವ ಅರಣ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಉದ್ದವಾದ ಜಲಪಾತವಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಶ್ಶಬ್ದವಾದ ಸ್ಥಳದ ಹತ್ತಿರ ಸಮೀಪಿಸಿದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಹತ್ತಲು ಹುಷಾರಾಗಿ ಹತ್ತಬಹುದಾದ ಕಾಲುದಾರಿಯಿದೆ. '''ಗ್ರೀನ್ ವ್ಯಾಲಿ ವ್ಯೂ''', (ಮೊದಲಿಗೆ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು){{convert|5.5|km}} ಬಸ್ ನಿಲ್ಧಾಣದಿಂದ ಮತ್ತು ಗಾಲ್ಫ್ ಮೈದಾನದ ಹತ್ತಿರ, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ಕಡೆಗೆ [[ವೈಗೈ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನ]] ಮೇಲಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ತಿಳಿಯಾದ ಹನಿಗಳ{{convert|1500|m}} ಸುಂದರ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಹೋಗುವ ಸ್ಥಳವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಆ ಸಾಲಿನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅಂಗಡಿಗಳಿವೆ.<ref>ಟ್ರಿಪ್ಸ್‌ಗುರು ಟ್ರಾವೆಲ್ ಸರ್ವೀಸ್, ''ಪೂರ್ವದ ಸ್ವಿಜ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್'', [http://www.kodaitrips.com/greenvalleyview.html ಗ್ರೀನ್ ವ್ಯಾಲಿ ವ್ಯೂ]</ref> '''[[ಪೈನ್ ಅರಣ್ಯ]]ಗಳು''' : 1906 ರಲ್ಲಿ, ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಚೌಬೀನೆ ಮರಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು, ಮಿಸ್ಟರ್.ಬ್ರಯಂಟ್‌ರವರು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದರು'''''' ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಪೈನ್ ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್ನುಗಳು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ ನೈರುತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite book|last=Madras (India : State)|coauthors=B. S. Baliga (Rao Bahadur)|title=Tamil Nadu district gazetteers|publisher=Printed by the Superintendent, Govt. Press|date=2002|page=166}}</ref> '''ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಶೆಂಬಗನೂರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ''',{{convert|6|km}} ಬಸ್ ನಿಲ್ಧಾಣದಿಂದ, 1895 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ವೀಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ 500 ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಜಾತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಚರ್ಮ ಪ್ರಸಾಧನವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು 300 ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ವಿದೇಶಿ ಗಿಡಗಳಾದ [[ಆರ್ಕಿಡ್]] ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಈ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಚೆನ್ನೈನಲ್ಲಿ [[ಲಯೋಲಾ ಕಾಲೇಜಿನ]] ಅಂಗೀಕೃತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ [[ಪಾಳೇಯಾರು]] ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಆರ್ಟಿಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿದೆ ಅವರ ಸಂತತಿಯ ಜನರು ಇನ್ನೂ ಈ ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಎನ್‌ಎಲ್‌ಸಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್. (2004) "''ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸ್ಥಳಗಳು-ಕೊಡಯೈಕೆನಾಲ್'' " ಪರಿಶೋಧಿಸಿದ 4/12/2007 [http://www.nlcindia.com/about/about_05f.htm "''ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸ್ಥಳಗಳು-ಕೊಡಯೈಕೆನಾಲ್'' "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110626164929/http://nlcindia.com/about/about_05f.htm |date=2011-06-26 }}</ref> ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸೂರ್ಯನ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ {{convert|6|km}} ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ ರಸ್ತೆಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ, {{convert|2343|m}}ಇದು ಕೊಡೈನ ಹತ್ತಿರದ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ನಿವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. 1901 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯ ವೀಕ್ಷಣೆ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್ - A ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಇತಿಹಾಸ, ಕೊಡಯೈಕೆನಾಲ್‌ನ ಸೂರ್ಯನ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ, ಪರಿಶೋಧಿಸಿದ 3/13/2007.[http://www.iiap.res.in/centers/kodai ]</ref> [[ಸೌರಕಲೆಗಳಲ್ಲಿನ]] ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿನ ಚಲನೆಯ ದೃಶ್ಯ-ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಮೊದಲನೆಯ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ [[ಜಾನ್ ಎವರ್‌ಶಡ್]] ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದ್ದರು, ಈಗ [[ಎವರ್‌ಶಡ್ ಪರಿಣಾಮ]]ವೆಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನ [[ಭೂಮಂಡಲದ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್]] ಅತಿದೊಡ್ಡ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು ಅಲ್ಲದೆ:ಸೊತ್ತುಪಾರೈ ಅಣೆಕಟ್ಟು, [[ವೈಗೈ ಅಣೆಕಟ್ಟು]], ಪೆರಿಯಾಕುಲಮ್ ಮತ್ತು ವರಾಹ ನದಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನೋಡಬಹುದು. ಇದು ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್‌ನ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಆಸ್ಟ್ರೋನಾಮಿಕಲ್ [[ಸೈನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಘದ ಪ್ರವಾಸದೊಂದಿಗೆ ತಿಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ,ಆಸ್ಟ್ರೋನಮಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ನಿಗಧಿಪಡಿಸಿದ ರಾತ್ರಿ-ವೇಳೆಯ ಟೆಲಿಸ್ಕೋಪ್ ಮುಖಾಂತರ ಆಕಾಶವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಅತ್ಯುಚ್ಛ್ರಾಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ಇದು ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿರಾಮಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರ ಕೆಲವು ಗಂಟೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ಸ್‌ಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಸ್ಟ್ರೋಫಿಸಿಕ್ಸ್, ಬೆಂಗಳೂರು, [http://www.iiap.res.in/centers/kodai ಕೊಡಯೈಕೆನಾಲ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯ]</ref> {{Multiple image | align = right | direction = vertical | width = 180 | image1 = Wandern in den Palanis.jpg | caption1 = Dolphin's Nose | image2 = Palani Hills slopes.JPG | caption2 = South facing escarpment from Dolphins Nose }} ಪಿಲ್ಲರ್ಸ್ ರಾಕ್ಸ್, {{convert|8|km}} ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ, ಇದೊಂದು ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಮೂರು ಕಲ್ಲು ಬಂಡೆಯನ್ನು ಎತ್ತರದ ಸ್ತಂಭಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿಸಿ{{convert|122|m}} ನಿಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>ತಮಿಳುನಾಡು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ, ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಪ್ರಿನ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಹಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ಸ್", [http://www.tamilnadutourism.org/hillstations/tnhillstations/HS_Kodaikkanal1.aspx?catid=c3&amp;subcat1id=c3s1&amp;subcat2id=c3s1s1 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080921081209/http://www.tamilnadutourism.org/hillstations/tnhillstations/HS_Kodaikkanal1.aspx?catid=c3&subcat1id=c3s1&subcat2id=c3s1s1 |date=2008-09-21 }} p. 2</ref>'''''' ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗದವರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿದೆ, ವೀಕ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರವು ತುಂಬಾ ಜನಭರಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಅದು ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣಾಕೇಂದ್ರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉಧ್ಯಾನವಿದೆ. '''ಗುಣಾ ಗುಹೆಗಳು''', ತಮಿಳು ಸಿನಿಮಾ [[ಗುಣಾ]] ದಿಂದ ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು, ಮುಂಚೆ ಇದನ್ನು ''ಡೆವಿಲ್ಸ್ ಕಿಚನ್'', ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಮೂರು ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಬಂಡೆಗಳ ನಡುವಿನ ಆಳದಲ್ಲಿ ಬಾವುಲಿಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿರುವ ಗೂಡುಗಳಿವೆ ಅವುಗಳೇ ಪಿಲ್ಲರ್ ರಾಕ್ಸ್. ಅಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ಯುವಕರ ಹೃದಯವಿದ್ರಾವಕ ಸಾವಿನ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ನೋಡಲು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕಿರಿದಾದ ಆಳವಾಗಿರುವ ಕಂದರಗಳನ್ನು ಈಗ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=October 2008}} ಇಂತಹ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಗುಹೆಗಳನ್ನು ಈಗ ತುಂಬಾ ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ಕಾಪಾಡಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಗುಹೆಯನ್ನು ನೋಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತುಂಬಾ ದೂರದಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>(0/}ಸರವಣ್ಣನ್ ಆಂಗ್ ಮೋ ಕಿಯೋ, ಜೀವನದಲ್ಲಿ 2 ಜೀವಂತವಾಗಿವೆ, [http://akssara.blogspot.com/2006/10/guna-cave-devils-kitchen.html ''ಗುಣಾ ಕೇವ್ಸ್ - ಡೆವಿಲ್ಸ್ ಕಿಚನ್'' ] (2006-10-9)</ref> '''ಸಿಲ್ವರ್ ಕ್ಯಾಸ್ಕೇಡ್''', {{convert|8|km}} ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ನಿಂದ ಅಗಲವಾಗಿ ಉದ್ದವಾದ ತಿರುವುಗಳಿರುವ ಮತ್ತು ಅಂಕುಡೊಂಕಾಗಿರುವ ಘಟ್ಟ ರಸ್ತೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ, ಎತ್ತರವಾದ ಜಾಗದಿಂದ {{convert|1800|m}}ಜಲಪಾತಗಳಿಂದ {{convert|55|m|adj=on}}ಹರಿದು ಬರುವ ನೀರು ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತದೆ.<ref>, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯಿಂದ ಪ್ರಚಟಿಸಲಾಗಿದೆ(1972)ಐಟಂ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು:ವಿ.76 1972 ಜುಲ್-ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಮೂಲ ಪ್ರತಿ, ಡಿಜಿಟೈಜ್ ಮಾಡಿರುವುದು ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೨,2006,[https://books.google.com/books?id=O6kEAAAAIAAJ&amp;dq=%22silver+cASCADE%22+kodaikanal+-com&amp;client=safari ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ತನಿಖೆ ಮುಂದುವರೆಸುವುದು,ಪಿ. 126]</ref> ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನೀರಿನ ಗುಣಮಟ್ಟ ಕಳಪೆಯಾಗಿದ್ದು ಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ.<ref>ಟ್ರಿಪ್ಸ್‌ಗುರು ಟ್ರಾವೆಲ್ ಸರ್ವೀಸ್, ''ಪೂರ್ವದ ಸ್ವಿಜ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್'', [http://www.kodaitrips.com/silvercascade.html ಸಿಲಿವರ್ ಕ್ಯಾಸ್‌ಕೇಡ್]</ref> ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಬಂದಂತಹ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಈ ಹೃದಯಂಗಮವಾದ ಜಲಪಾತವು ಜನಾನುರಾಗವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸ್ಮಾರಕ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ಕೋತಿಗಳಿವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡಾ ಜಲಪಾತದ ನೀರು ಸೇತುವೆಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊಳೆಯ ಮೂಲಕ ನೀರು ಹಾಯುವಾಗ ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. '''ಡಾಲ್ಫಿನ್ಸ್ ನೋಸ್,''' {{convert|8|km}}ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ, ಇದು ಸಮತಲವಾಗಿರುವ ಬಂಡೆಯಾಗಿದ್ದು ತನ್ನಲ್ಲೇ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಉಸಿರೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಆಳವಾದ {{convert|6600|m}}ಕಂದರಗಳಿವೆ. ಇದೊಂದು ಅಡಚಣೆಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳ{{convert|1|km}}ವಾಗಿದ್ದು ಕೆಳಗೆ ತುಂಬಾ ಆಳವಾದ ಪ್ರಪಾತವಿದ್ದು ಆರಂಭಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಂಚೆ ಪಂಬರ್ ಸೇತುವೆಯಿದೆ. ದಾರಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಿತ್ತಳೆ ಹಣ್ಣಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಕೈನೀಡಿ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಮತಟ್ಟಾದ ನೆಲದಿಂದ ಹತ್ತುತ್ತಿರುವಾಗ ಸುಂದರವಾದ ಇಳಿಜಾರಾಗಿರುವ ಪ್ರಪಾತದ ಕಲ್ಲುಬಂಡೆಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿ ಒಡ್ಡೊಡ್ಡಾದ ತಡೆಹುರಿಯಿರುವ ದಾರಿಯ ಮೂಲಕ ಹೋಗುವಾಗ ವೆಲ್ಲಗಾವಿ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ರಸ್ತೆಯಿಂದ''' ಪಂಬರ್ ಫಾಲ್ಸ್ ''' ವರೆಗೂ ಕಿರಿದಾದ ಮಾರ್ಗರಚಿಸಿದಂತಹ ಕಾಲ್ದಾರಿಯಿದೆ (1985 ರಲ್ಲಿ ಲಿರಿಲ್ ಸೋಪ್ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ನಂತರ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ 'ಲಿರಿಲ್ ಫಾಲ್ಸ್ ' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ).<ref>http://www.kodaikanal.com, [http://www.kodaikanal.com/travel/dolphinnose.htm ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್ - ಡಾಲ್ಫಿನ್ ನೋಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101220104633/http://kodaikanal.com/travel/dolphinnose.htm |date=2010-12-20 }}</ref> '''ಕುರಿಂಜಿ ಆಂಡವಾರ್ ಮುರುಗನ್ ದೇವಸ್ಥಾನ,''' {{convert|4|km}} ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ, ಇದು [[ಕುರಿಂಜಿ ಹೂವಿನಿಂದ]] ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೇವಲ ಪ್ರತಿ 12 ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಹೂ ಅರಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದೈವಗುಣದಿಂದ ''ಶ್ರೀ ಕುರುಂಜಿ ಈಶ್ವರನ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಮೂಲ ದೇವರು [[ಮುರುಗನ್]]. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು 1936 ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಹಿಳೆ ಕಟ್ಟಿಸಿದ್ದಳು, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾದಳು. ಅವಳು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಲೀಲಾವತಿಯೆಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ಶ್ರೀ. ರಾಮನಾಥನ್ ಎಂಬುವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರು ಲೇಡಿ ರಾಮನಾಥನ್ ಎಂದೂ ಸಹಾ ಪರಿಚಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅರುಲ್ಮಿಗೂ ದಂಡಾಯುದಪಾಣಿ ಸ್ವಾಮಿ ತಿರು ಕೋಯಿಲ್, ಪಳನಿಗೆ ಸೇರಿದೆ.<ref>ಅರುಲ್‌ಮಿಗೂ ದಂಡಾಯುತಪಾಣಿ ಸ್ವಾಮಿ ತಿರು ಕೋವಿಲ್, ಪಳನಿ,1}ಕುರುಂಜಿ ಆಂಡವಾರ್ ದೇವಸ್ಥಾನ</ref> ==ಸಾರಿಗೆ== ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್ ನಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ದೂರವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಮಾಡಿದಾಗ ಸರೋವರವು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬಿಂದುವೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹತ್ತಿರವಿರುವ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ಧಾಣಗಳೆಂದರೆ [[ಮದುರೈ]]({{convert|135|km|disp=s}}), [[ತಿರುಚಿ ]]({{convert|200|km|disp=s}}) ಮತ್ತು [[ಕೊಯಂಬತ್ತೂರು]] ({{convert|170|km|disp=s}}). (4/)ಹತ್ತಿರವಿರುವ ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳೆಂದರೆ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ({{convert|64|km|disp=s}}) [[ಪಳನಿ]] ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ, ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ [[ಕೊಡೈ ರೋಡ್]] ನಿಲ್ದಾಣ ({{convert|80|km|disp=s}})ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ({{convert|100|km|dips=s}}) [[ದಿಂಡಿಗಲ್]] ರೈಲ್ವೆ ಜಂಕ್ಷನ್. [[ಬಟ್ಲಗುಂಡು]] ಅಥವಾ [[ಪಳನಿ]]ಯಿಂದ ಕಡಿದಾದ ಮತ್ತು ಅಂಕುಡೊಂಕಾದ [[ಘಟ್ಟ ರಸ್ತೆಗಳ]] ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ೨ ರಿಂದ ೩ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಕೊಡೈಗೆ ಹೋಗುವ ಪ್ರಯಾಣ ಸ್ಮರಣೀಯ ಅನುಭವ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ರಸ್ತೆಯ ತಿರುವುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಪಳನಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ದಿಂಡಿಗಲ್ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಠೇರಿ, ತನಿಖೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದ 4/12/2007 [http://www.dindigul.tn.nic.in/aboutdgl.htm ದಿಂಡಿಗಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070420072113/http://www.dindigul.tn.nic.in/aboutdgl.htm |date=2007-04-20 }}</ref> [[ಪೆರಿಯಾಕುಲಂ]] ನಿಂದ [[ಕುಂಬಕ್ಕರೈ]] ಮೂಲಕ ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌ಗೆ 28 ಕಿ.ಮೀ. ನ ಕಿರುಹಾದಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ಬೈಸಿಕಲ್ ಬಾಡಿಗೆಗಳು, ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು, ವ್ಯಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ನಗರ ಬಸ್ಸುಗಳು ಸಹಾ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>ಕೊಡಯೈ ಪ್ರವಾಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ,[http://kodaikanal.mediadir.in/2008/05/04/kodaikanal-a-beautiful-hill-resort/ ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್ ಸುಂದರವಾದ ಹಿಲ್ ರೆಸಾರ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090307121606/http://kodaikanal.mediadir.in/2008/05/04/kodaikanal-a-beautiful-hill-resort/ |date=2009-03-07 }}</ref> [[ರಿಕ್ಷಾಗಳು]] ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref>ಎನ್‌ಎಲ್ ಸಿ ಲಿಮಿಟೆಡ್., ನೈವೇಲಿ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು [http://www.nlcindia.co.in/about/about_05f.htm ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101118111734/http://www.nlcindia.co.in/about/about_05f.htm |date=2010-11-18 }}</ref> ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist|2}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ== *ಚಾರ್ಲೋಟ್ ಚಾಂದ್ಲರ್ ವಿಕ್ಕಿ ಆಫ್: ''ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್: 1845-1945.'' ಲಂಡನ್ ಮಿಷನ್ ಪ್ರೆಸ್, ನಾಗರ್‌ಕೊಯಿಲ್, ಟ್ರಾವಂಕೂರ್, ಇಂಡೇನ್. 1945. *ನೋರಾ ಮಿಚ್ಚೆಲ್: ''ಇಂಡಿಯನ್ ಹಿಲ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಆಫ್ ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್''. ಸಂಶೋಧನಾ ಪತ್ರ, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಚಿಕಾಗೋ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಇಲಾಖೆ, No. 141. ಚಿಕಾಗೋ Ill., 1972. *ವೊಕರ್ ವಿಂಕರ್: ''ಕೊಡಯೈಕೆನಾಲ್. '' ''ಮೋಡಗಳ ಭೂಮಿ''. ಹಿಲ್ಸ್‌ಬೊರೋ ಪ್ರೆಸ್, ಫ್ರಾಂಕಲಿನ್ (ಟೆನ್ನಿಸಿ) 1999. ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{commonscat|Kodaikanal}} *[http://www.kodaionline.com ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್‌ನ ಮುಂದಿನ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110713163339/http://www.kodaionline.com/ |date=2011-07-13 }} * [http://www.kodaitrips.com/trekkingroutes.html ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್, ಪೂರ್ವದ ಸ್ವಿಜ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಟ್ರೆಕಿಂಗ್ ಮಾರ್ಗಗಳು] *[http://www.mapsofindia.com/maps/tamilnadu/kodaikanal-city-map.gif ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್ ನಗರದ ನಕ್ಷೆ] * [http://www.palnihills.org ಪಳನಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಸಂಗೋಪನಾ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ] * [http://wikitravel.org/en/Kodaikanal ವಿಕಿಟ್ರಾವೆಲ್, ಕೊಡಯೈಕೆನಾಲ್] * [http://wildvistas.com/nationalparks/kodaikanal/kodaikanal.html ವೈಲ್ಡ್‌ವಿಸ್ಟಾಸ್/ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್/ಕೊಡಯೈ‌ಕೆನಾಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026060657/http://wildvistas.com/nationalparks/kodaikanal/kodaikanal.html |date=2009-10-26 }} {{Tamil Nadu}} {{Municipalities of Tamil Nadu}} {{Dindigul District}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪ್ರವಾಸೋಧ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಡೈಕೆನಾಲ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗಿರಿಧಾಮಗಳು]] qlk7xkdro7svo3fe07kl0yfpdwvy0jj 0 23137 1374972 1372018 2026-06-11T09:50:16Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374972 wikitext text/x-wiki {{Infobox martial art | logo = Taekwondo.svg | logocaption = | logosize = 50px | image = WTF Taekwondo 1.jpg | imagecaption = A [[World Taekwondo Federation|WTF]] taekwondo sparring match | imagesize = | name = Taekwondo | aka = Taekwon-Do, Tae&nbsp;Kwon-Do, Tae&nbsp;Kwon&nbsp;Do | focus = [[Strike (attack)|Striking]] ([[Kick]]ing) | country = {{flag|South Korea}} | creator = | parenthood = <!-- see the talk page --> | olympic = Since 2000 ([[World Taekwondo Federation|WTF]] regulations) }} {{Infobox Korean name| hangul=태권도| hanja=跆拳道| mr=T'aekwŏndo| rr=Taegwondo| }} {{KoreanText}} '''ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ''' ([[태권도]]; [[跆拳道]]; {{IPA-ko|tʰɛkwʌndo}}){{ref_label|A|a|none}} ಎಂಬುದು [[ಕೊರಿಯಾ]]ದ [[ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆ]] ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]]ದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆ]]ಯಾಗಿದೆ. [[ಕೊರಿಯನ್‌ ಭಾಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ''ಟೇ'' (태, {{linktext|跆}}) ಎಂದರೆ "ಹೊಡೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕಾಲಿನಿಂದ ಒದ್ದು ಮುರಿಯುವಿಕೆ"; ''ಕ್ವಾನ್‌'' (권, {{linktext|拳}}) ಎಂದರೆ "ಹೊಡೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಮುಷ್ಠಿಯಿಂದ ಗುದ್ದಿ ಮುರಿಯುವಿಕೆ"; ಹಾಗೂ ''ಡೋ'' (도, {{linktext|道}}) ಎಂದರೆ "ಕ್ರಮ," "ವಿಧಾನ," ಅಥವಾ "ಕಲೆ" ಎಂದು ಅರ್ಥ. ಆದ್ದರಿಂದ, ''ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ'' ವನ್ನು "ಕಾಲು ಹಾಗೂ ಮುಷ್ಠಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಕ್ರಮ " ಅಥವಾ "ಒದೆಯುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಗುದ್ದುವಿಕೆಯ ಕ್ರಮ" ಎಂದು ಸಾಧಾರಣ ಭಾಷಾಂತರಿಸಬಹುದು." ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಅಭ್ಯಾಸಿ/ವೃತ್ತಿಪರರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ದೃಷ್ಠಿಯಿಂದ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book| title = Tae Kwon Do: The Ultimate Reference Guide to the World's Most Popular Martial Art| isbn = 978-0816038398| author = Park Yeon Hee| coauthors = Park Yeon Hwan; & Jon Gerrard| year = 1989| publisher = Checkmark Books}}</ref> ಇದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಯು ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ : ಇತರ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕಲೆಗಳ ಹಾಗೆ, ಇದೂ ಕೂಡ [[ಹೋರಾಟ]] ತಂತ್ರಗಳನ್ನು, [[ಸ್ವರಕ್ಷಣೆ]], [[ಕ್ರೀಡೆ]], [[ಕಸರತ್ತು]], [[ಧ್ಯಾನ]] ಹಾಗೂ [[ಸಿದ್ಧಾಂತ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸೇನೆ]]ಯು ತನ್ನ ತರಬೇತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web| title = What is the "World Taekwondo Federation"?| author = Sung Il Oh| url = http://militaryarts.kr/article5.php| publisher = Korean Military Arts Federation| quote = Taekwondo is the basis for the physical fitness program of the Korean army.| access-date = 2010-04-19| archive-date = 2010-06-22| archive-url = https://web.archive.org/web/20100622050623/http://militaryarts.kr/article5.php| url-status = dead}}</ref> ''ಗಿಯೋರುಗಿ'' ({{IPA-ko|ɡjʌɾuɡi|pron}}), ಎಂಬುದು ಒಂದು ವಿಧದ [[ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು, 2000ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ ಇದೊಂದು [[ಒಲಿಂಪಿಕ್‌]] ಆಟವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ರೂಢಿಗತವಾಗಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋನ ಎರಡು ಪ್ರಧಾನ ಶೈಲಿಗಳಿವೆ. ಒಂದು ಶೈಲಿಯು ''ಸಿಹಾಪ್‌ ಗಿಯೋರುಗಿ'' ಎಂಬ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲವಾದ [[ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌]]ನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್]]‌ (WTF)ನಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಬೇಸಿಗೆಯ [[ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳ]]ಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಆಟವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಶೈಲಿಯು [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌]] (ITF)ನ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news| title =General Choi Hong Hi| date=2002-06-26| accessdate=2008-07-18| work=[[The Daily Telegraph]]| publisher=Telegraph Media Group| location=London| url=http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1398386/General-Choi-Hong-Hi.html}}</ref> ವಿವಿಧ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ, ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಬೆಳವಣಿಗೆ/ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಧಾನ ಶಾಖೆಗಳಿವೆ : ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆ. "ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ 1950ರ ದಶಕ ಹಾಗೂ 1960ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸೇನಾಪಡೆಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದ ರೀತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಮೂನೆಗಳು/ಮಾದರಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಕೇತಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ [[ಕೊರಿಯಾದ ಇತಿಹಾಸ]]ದ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿವೆ. ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕ್ರೀಡೆಯು ಆಗಿನಿಂದ ದಶಕಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿಕಸನ ಹೊಂದುತ್ತಾ ಬಂದು ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೇರೆಯೇ ಆದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವೇಗ ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧಾನೈಪುಣ್ಯತೆಗಳಿಗೆ ನೀಡುವ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಗಮನಾರ್ಹ (ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯಂತೆ), ಆದರೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸ್ವರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಶಾಖೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ವಿಪರೀತ ಏಕಮಾತ್ರ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡೂ ಪ್ರಧಾನ ಶೈಲಿಗಳ ನಡುವೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವೆ [[ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ]] ಹಾಗೂ ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಇದರಲ್ಲಿನ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಚಂಚಲ/ಸಂಚಾರಿ ನಿಲುವಿನಿಂದ ಕಾಲಿನ ಹರವಿನ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯಲ್ಲಿ (ತೋಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಂತೆ) ನೀಡಲಾಗುವ ಹೊಡೆತಗಳು/ಒದೆತಗಳಲ್ಲಿದೆ. ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳ ನಡುವಿನ ಗರಿಷ್ಠತಮ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾದಂತಹವನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿನ ಶೈಲಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಿಯಮಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ತರಬೇತಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಟ್ಟುಗಳು/ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳು, ಒದೆತಗಳು, ಗುದ್ದುವಿಕೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಮುಕ್ತ ಹಸ್ತದ ಹೊಡೆತಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಟೇಕ್‌ಡೌನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಬೀಸುಗಳು, ಎಸೆತ/ಒಗೆತಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾಯಿಂಟ್‌ಲಾಕ್‌ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ತರಬೇತಿದಾರರು ''ಜಿಯಾಪ್ಸುಲ್'' ‌ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಒತ್ತಡ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ [[ಹಾಪ್ಕಿಡೊ]] ಹಾಗೂ [[ಜೂಡೋ]]ಗಳಂತಹಾ ಇತರೆ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಂದ ಸ್ವಯಂರಕ್ಷಣೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಸಂಘಟಿಸಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{See also|Korean martial arts}} ಟೇಕ್ವಾಂಡೋನ ಇತಿಹಾಸವು ಒಂದು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಮಾಹಿತಿಯ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬದಲಾದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು/ನೋಟವನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ನಂತಹಾ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಂಘಟನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕೊರಿಯಾದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ.<ref name="Kukkiwon">{{cite web | url = http://www.kukkiwon.or.kr/english/information/information01.jsp?div=01 | title = Kukkiwon: Taekwondo History | accessdate = 2008-06-27 | archive-date = 2008-06-20 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080620101610/http://www.kukkiwon.or.kr/english/information/information01.jsp?div=01 | url-status = dead }}</ref><ref name="WTF">{{cite web | url = http://www.wtf.org/wtf_eng/site/about_taekwondo/modern_times.html | title = About Tae Kwon Do | publisher = The World Taekwondo Federation | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2010-07-26 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100726050910/http://www.wtf.org/wtf_eng/site/about_taekwondo/modern_times.html | url-status = dead }}</ref><ref name="KTA">{{cite web | url = http://www.koreataekwondo.org/KTA_ENG/html/ency/intro01_4.asp | title = Historical Background of Taekwondo | publisher = The Korea Taekwondo Association (KTA) | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2012-12-20 | archive-url = https://archive.is/20121220210320/http://www.koreataekwondo.org/KTA_ENG/html/ency/intro01_4.asp | url-status = dead }}</ref><ref name="Encarta">{{cite web | url = http://encarta.msn.com/encyclopedia_761585873/Tae_Kwon_Do.html | title = Tae Kwon Do | year = 2008 | publisher = Microsoft Corporation | work = Microsoft Encarta Online Encyclopedia | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2009-08-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090829040114/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761585873/Tae_Kwon_Do.html | url-status = dead }}</ref><ref name="Britannica">{{cite web | url = http://www.britannica.com/EBchecked/topic/580146/tae-kwon-do | title = Tae Kwon Do | year = 2008 | publisher = Encyclopædia Britannica | work = Encyclopædia Britannica Online }}</ref><ref name="Compare">{{cite web | url = http://www.taekwondobible.com/discussion/compare/style-compae.html | title = Comparing Styles of Taekwondo, Taekkyon and Karate(Video) | publisher = TaekwondoBible.com | quote = "we compare styles of Taekwondo, Taekkyon and Karate in their Kyorugi(sparring). In this comparison, we can see the clear and distinct similarity of Taekwondo and Taekkyon(the old style of Taekwondo). As far as the essence of martial arts is the technical system of attack and diffence, sparring style of each martial arts will show directly the similarities of martial arts." | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2009-05-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090504054110/http://www.taekwondobible.com/discussion/compare/style-compae.html | url-status = dead }}</ref> ಇತರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕೊರಿಯಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡು ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದೆ <ref name="Lawler">{{cite book | last = Lawler | first = Jennifer | title = The Secrets of Tae Kwon Do | year = 1999 | publisher = Masters Press | location = Chicago | isbn = 1-57028-202-1 | chapter = The History of Tae Kwon Do | quote = Tae Kwon Do itself developed in Korea from Chinese origins. }}</ref><ref name="Heo">{{cite journal | author = 허인욱 (In Uk Heo) | year = 2004 | month = January | title = 형성과정으로 본 태권도의 정체성에 관하여 (A Study on Shaping of the Taekwondo) | journal = 체육사학회지 (Korean Journal of History for Physical Education) | volume = 14 | issue = 1 | pages = 79–87 | url = http://www.reportnet.co.kr/detail/997/996990.html | language = Korean with English abstract | accessdate = 2008-06-27 | quote = "Some of grand masters of 5 do-jang(道場, Taekwondo Gymnasium)s, which is unified as TKD afterwards, trained Karate during their stay in Japan as students. And the others trained martial arts in Manchuria Therefore it can`t be described as TKD is developed by influence of Karate only. And considering the fact that the main curriculum of those five do-jangs was centered on Kicking technique originate from Korean folk, so we know that the current TKD seems to be affected by Korean traditional martial arts." | archive-date = 2008-09-24 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080924133444/http://www.reportnet.co.kr/detail/997/996990.html | url-status = dead }}</ref><ref name="Glen">{{cite web | url = http://www.worldtaekwondo.com/history.htm | title = The History of Taekwondo | author = Glen R. Morris | quote = }}</ref><ref name="Zukeran">{{cite web | author = Patrick Zukeran | url = http://www.probe.org/content/view/1121/65/ | title = The Origins and Popularity of the Martial Arts | publisher = Probe Ministries | year = 2003 | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2009-01-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090106042107/http://www.probe.org/content/view/1121/65/ | url-status = dead }}</ref><ref name="Henning2">{{cite journal | last = Henning | first = Stanley E. | year = 1981 | month = December | title = The Chinese Martial Arts in Historical Perspective | journal = Military Affairs | volume = 45 | issue = 4 | pages = 173–179 | publisher = Society for Military History | issn = 0899-3718 | quote = The Han Dynasty (206 B.C.-220 A.D.) was a period during which conscript armies, trained in the martial arts, expanded the Chinese empire to Turkestan in the west and Korea in the northeast, where commanderies were established. It is possible that Chinese ''shoubo'' was transmitted to Korea at this time, and that it was the antecedent to Korean Taekwondo. According to one recent Korean source, "Taekwondo is known to have had its beginning in the period 209-427 A.D...." }}</ref> ಅಥವಾ ಅದು [[ಜಪಾನೀಯರ ಆಕ್ರಮಣ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ [[ಕರಾಟೆ]]ಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿವೆ.<ref name="Capener2">{{cite journal | last = Capener | first = Steven D. | year = 1995 | month = Winter | title = Problems in the Identity and Philosophy of T'aegwondo and Their Historical Causes | journal = Korea Journal | volume = | issue = | pages = | publisher = Korean National Commission for UNESCO | issn = 0023-3900 | quote = {{Dubious|date=November 2009}} "... t'aegwondo was first brought into Korea from Japan in the form of Japanese karate around the time of the liberation of Korea from Japanese colonial rule...". }}</ref><ref name="Madis">{{cite book | last = Madis | first = Eric | editor = Green, Thomas A. and Joseph R. Svinth | title = Martial Arts in the Modern World | year = 2003 | publisher = Praeger Publishers | isbn = 0275981533 | chapter = The Evolution of Taekwondo from Japanese Karate | quote = {{Dubious|date=November 2009}}... providing further evidence of Japanese influence. }}</ref><ref name="leeint">[http://www.donga.com/docs/magazine/new_donga/200204/nd2002040010.html 이종우 국기원 부원장의 ‘태권도 과거’충격적 고백!]{{Dubious|date=November 2009}} ಷಿನ್‌ಡೊಂಗಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ. (ಟಿಪ್ಪಣಿ : ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ 2002ರಲ್ಲಿನ ಷಿನ್‌ಡೊಂಗಾ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ Mr. ಲೀ'ರವರ ಸಂದರ್ಶನವು ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ನೊಂದಿಗಿನ ಅಧಿಕೃತ ಸಂದರ್ಶನವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ನಿಲುವಿನ ಚರ್ಚೆಯಾಗಿತ್ತಷ್ಟೇ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಆ ವರದಿಯನ್ನು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಇತಿಹಾಸದ ಆಕರವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಉಚಿತವಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತ್ತು) [http://www.kukkiwon.or.kr/english/etc/etc01.jsp?nowBlock=0&amp;page=1&amp;keyField=&amp;keyWord= ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಸೂಚನಾಪತ್ರ no.30] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120301094307/http://www.kukkiwon.or.kr/english/etc/etc01.jsp?nowBlock=0&page=1&keyField=&keyWord= |date=2012-03-01 }} ಕೊರಿಯನ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕ್ಲಬ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, Mr. ಲೀಯವರು ಸಂದರ್ಶನವನ್ನು "[http://tkdbible.com/bbs/view.php?id=toron&amp;page=3&amp;sn1=&amp;divpage=1&amp;sn=off&amp;ss=on&amp;sc=on&amp;select_arrange=headnum&amp;desc=asc&amp;no=103&amp;PHPSESSID=563b7d544e4fc1f1350afa88de70f9c1 ತಿರುಚಲಾಗಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111104122525/http://tkdbible.com/bbs/view.php?id=toron&page=3&sn1=&divpage=1&sn=off&ss=on&sc=on&select_arrange=headnum&desc=asc&no=103&PHPSESSID=563b7d544e4fc1f1350afa88de70f9c1 |date=2011-11-04 }}".{{ko}} <br /> [http://www.ohmynews.com/NWS_Web/view/at_pg.aspx?cntn_cd=A0000051695 ಮತ್ತೊಂದು ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂದರ್ಶನ] ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಕಾರ {{ko}}, "... ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ 'ಭಾಗಶಃ' ಕರಾಟೆಯ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಮಗೆ ಜಪಾನೀಯರ ಕರಾಟೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದಿತೆಂಬುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಬೇಕು. ಕರಾಟೆಯನ್ನು ಜಪಾನೀಯರು ರೂಪಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಚೀನಾದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು. ಕರಾಟೆಯು ಬಹಳವಾಗಿ ಚೀನಾದ ಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ. ಚೀನೀ ವುಷುವು ರಚನೆಯಾಗುವ ಮುನ್ನ, ಕೊರಿಯನ್ನರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕದನಕಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು..."</ref> ಕೊರಿಯಾದ ಅತಿ ಹಳೆಯದಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆ ಕೊರಿಯಾದ ಮೂರು ಶತೃ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[ಗೋಗುರ್ಯೋ]], [[ಸಿಲ್ಲಾ]] ಹಾಗೂ [[ಬೇಕ್‌ಜೇ]],<ref name="SPIRIT">{{cite book | last = Capener | first = Steven D. | coauthors = H. Edward Kim (ed.) | title = Taekwondo: The Spirit of Korea (portions of) | publisher = Ministry of Culture and Tourism, Republic of Korea | year = 2000 | location = | pages = | url = http://www.martialartsresource.com/anonftp/pub/the_dojang/digests/spirit.html | isbn = | quote = "Korea has a long history of martial arts stretching well back into ancient times. Written historical records from the early days of the Korean peninsula are sparse, however, there are a number of well-preserved archeolgical artifacts that tell stores of Korea’s early martial arts.", "taekwondo leaders started to experiment with a radical new system that would result in the development of a new martial sport different from anything ever seen before. This new martial sport would bear some important similarities to the traditional Korean game of taekkyon." | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2006-12-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061202064535/http://www.martialartsresource.com/anonftp/pub/the_dojang/digests/spirit.html | url-status = dead }}</ref> ಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರರಹಿತ ಹೋರಾಟಶೈಲಿಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ವೇಗ ಹಾಗೂ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕುಶಲತೆ ಪಡೆಯಲು ಶಸ್ತ್ರರಹಿತ ಹೋರಾಟದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಯುವಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದುದೆಂದರೆ ''[[ಸುಬಾಕ್]]'' ‌ ಹಾಗೂ, ''ಸುಬಾಕ್'' ‌ನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಭಾಗ ''[[ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್]]'' ‌ ಆಗಿದೆ. ಆ ಯುವಕರಲ್ಲಿ ದೃಢಸಹಜ ಯೋಗ್ಯತೆ/ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳುಳ್ಳವರನ್ನು [[ಹ್ವಾರಂಗ್]]‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನವೀನ ವಿಶೇಷ ಯೋಧ ದೈಹಿಕಕ್ಷಮತಾ ತರಬೇತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಉದಾರ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭೆ ಹೊಂದಿರುವ ಯುವಕರು ಸಶಕ್ತ ಯೋಧರಾಗುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಆಗಿನ ಅನಿಸಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಯೋಧರುಗಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲದೇ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳು, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನ, ಇತಿಹಾಸ, ನೀತಿಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕುದುರೆಸವಾರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಸೇನಾ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಅಶ್ವಾರೋಹಿತರಾಗಿ ಹಾಗೂ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುವ ಕತ್ತಿವರಸೆ ಹಾಗೂ ಬಿಲ್ಲುಗಾರಿಕೆಗಳು ಸೇರಿದಂತಹಾ ವ್ಯಾಪಕ ಆಯುಧಬಳಕೆಯ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸೇನಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ''[[ಸುಬಾಕ್]]'' ‌ನ ಮೂಲಕ ಆಯುಧರಹಿತ ಹೋರಾಟದ ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣಗಳೂ ಸೇರಿದ್ದವು. [[ಗೋಗುರ್ಯೋ]]ದಲ್ಲಿ ''ಸುಬಾಕ್'' ‌ ಕಾಲನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಸುವುದಾದರೂ, [[ಸಿಲ್ಲಾ]]'ದ ಪ್ರಭಾವವು ಕೆಲವು ಹಸ್ತ ತಂತ್ರಗಳನ್ನೂ ಕೂಡಾ ''ಸುಬಾಕ್‌'' ನ ಬಳಕೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದೆ.{{Citation needed|date=November 2009}} ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ಸಿಲ್ಲಾ ಯೋಧರಿಗೆ [[ಕೋಗುರ್ಯೋ]]ದ ಪ್ರಾಚೀನ ನಿಪುಣಬೋಧಕರು ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್'' ‌ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದರು. ನಂತರ ಈ ಯೋಧರುಗಳು [[ಹ್ವಾರಂಗ್]]‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು. ಹ್ವಾರಂಗ್‌ ಯೋಧರು ಸಿಲ್ಲಾ ರಾಜಸನ್ನದು ಹೊಂದಿರುವ ವಂಶೀಯರ ಪುತ್ರರಿಗೆಂದು "ಮಾನವತೆ/ಪುರುಷತ್ವ ವಿಕಸಿಸುವ ವಿಧಾನ" ಎಂಬರ್ಥ ಬರುವ [[ಹ್ವಾರಂಗ್‌ -ಡೋ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಸೇನಾ ಶಿಕ್ಷಣಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಹ್ವಾರಂಗ್‌ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌'', ಇತಿಹಾಸ, [[ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್‌]] ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ, [[ಬೌದ್ಧ]] ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ/ನೈತಿಕತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸೇನಾಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಚಾಚಕ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಹ್ವಾರಂಗ್‌]] ಯೋಧರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಗಳು [[ವಾನ್‌ ಗ್ವಾಂಗ್‌]]'ರ ನಿಷ್ಠೆ, ಪೋಷಕರ ಬಾಧ್ಯತೆ/ಸಂತತೀಯ ಬಾಧ್ಯತೆ, ನಂಬಲರ್ಹವಾಗಿರುವಿಕೆ, ಶೌರ್ಯ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಬದ್ಧತೆಗಳು ಸೇರಿದಂತಹಾ ಮಾನವ ನಡತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಐದು ನೀತಿಸಂಹಿತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿತ್ತು. ಹ್ವಾರಂಗ್‌ ಯೋಧರು ಇಡೀ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸಂಚರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌'' ಕೊರಿಯಾದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು.{{Citation needed|date=November 2009}} ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಕೊರಿಯಾ'ದ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸ ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳು [[ಜೋಸೆಯನ್‌ ರಾಜವಂಶ]]ದ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಸುಕಾಗಿ ತೆರೆಮರೆಗೆ ಸರಿದವು. [[ಕೊರಿಯನ್‌ ಕನ್‌ಫ್ಯೂಷಿಯಸ್‌ ತತ್ವ]]ದ ಪಾಲನೆಯಡಿ ಕೊರಿಯಾದ ಸಮಾಜವು ಬಹುವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತಲ್ಲದೇ ವಿದ್ವಾಂಸ-ರಾಜರುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಆದರ್ಶವನ್ನಾಗಿ ಹೊಂದಲಿಚ್ಛಿಸುವ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಆದರವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite book | last = Cummings | first = B. | title = Korea's Place in the Sun | publisher = W.W. Norton | year = 2005 | location = New York, NY | pages = | isbn = }}</ref> ''[[ಸುಬಾಕ್]]'' ‌ ಹಾಗೂ ''[[ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌]]'' ನಂತಹಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಔಪಚಾರಿಕ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳು ಕೇವಲ ಮಂಜೂರಾತಿ ಪಡೆದ ಸೇನಾಬಳಕೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರವೇ ಮೀಸಲಿತ್ತು. ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್'' ‌ನ ನಾಗರಿಕ ಅಭ್ಯಾಸ/ಅನುಷ್ಠಾನವು ಒದೆಯುವ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು/ಉಳಿದಿತ್ತು.<ref name="SPIRIT"/> == ಆಧುನಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ/ಬೆಳವಣಿಗೆ == [[ಕೊರಿಯಾವನ್ನು ಜಪಾನೀಯರು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅವಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾದ ಅನನ್ಯತೆ/ಚಹರೆಯ ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಭಾಷೆ, ಹಾಗೂ ಇತಿಹಾಸಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳನ್ನೂ ಕೊರಿಯಾದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನೇ ಅಳಿಸಿ ಹಾಕುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Culture of Resistance">{{cite web | url = http://www.stanford.edu/group/hwimori/culture_of_resistance.htm | title = Culture of Resistance | accessdate = 2008-08-22 | archive-date = 2008-06-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080612183518/http://www.stanford.edu/group/hwimori/culture_of_resistance.htm | url-status = dead }}</ref> ಕೊರಿಯನ್ನರಿಗೆ ಜಪಾನೀ ಹೆಸರನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒತ್ತಾಯ ಹೇರಲಾಯಿತಲ್ಲದೇ ಅವರು [[ಷಿಂಟೋ]] ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಆರಾಧನೆ ನಡೆಸಬೇಕಾಯಿತು; ಕೊರಿಯನ್‌ -ಭಾಷಿಕ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು; ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಕೊರಿಯನ್ನರನ್ನು ಜಪಾನೀ ಯುದ್ಧ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವಂತೆ ಸೇನೆಯ ಸೇವೆ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಒತ್ತಾಯ ಹೇರಲಾಯಿತು.<ref name="HanWooKeun">{{cite book | last = Han | first = Woo-Keun | title = The History of Korea | publisher = The Eul-Yoo Publishing Company | location = Korea | year = 1970 | isbn = 978-8932450827 }}</ref> ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌'' (ಅಥವಾ ''ಸುಬಾಕ್'' ‌)ನಂತಹಾ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು;<ref name="Kim">{{cite paper | author = Kyungji Kim | title = Taekwondo: a brief history | version = | publisher = [[Korea Journal]] | year = 1986 | url = | format = | accessdate = 2007-11-16 }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಭೂಗತ ಬೋಧನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಜಾನಪದ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌'' ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು.<ref name="Kukkiwon"/><ref>[http://www.taekkyonkorea.com/guide/?file=history ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822054329/http://www.taekkyonkorea.com/guide/?file=history |date=2009-08-22 }}[http://www.taekkyonkorea.com/guide/?file=history ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌ ಕೊರಿಯಾ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090822054329/http://www.taekkyonkorea.com/guide/?file=history |date=2009-08-22 }}{{ko}}</ref><ref>{{cite DVD | first = Lee | last = Yong-bok | publisher = "Korea Taekkyon Association" | title = Taekkyon: Traditional Korean Martial Art (2005) }} ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌ ಎಂಬುದು ಕೊರಿಯಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಕದನ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದು 1900ರ ದಶಕದ ಆದಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಹಂತ ತಲುಪಿತ್ತು. '' ''ಮರಣಿಸುವವರೆಗೆ ಮಹಾನಿಪುಣ/ಪರಿಣತ ಸಾಂಗ್‌ ಡುಕ್‌-ಕೀಯವರು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದರಲ್ಲದೇ, ನಂತರ ಕೊರಿಯನ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ಅದನ್ನು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸ್ತಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು''</ref><ref>{{cite web | url = http://www.escapeartist.com/efam/93/art_Korea_Martial_Art.html | title = Korean Taekkyon: Tradition Martial Art Dance Form | publisher = Escape from America magazine | author = Antonio Graceffo | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2011-06-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110604182640/http://www.escapeartist.com/efam/93/art_Korea_Martial_Art.html | url-status = dead }}</ref> ಸ್ವಾಧೀನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾದ ಕೆಲ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಜಪಾನೀಯರ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಪಡೆದರಲ್ಲದೇ ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ ಬೆಲ್ಟ್‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಕೂಡಾ ಗಳಿಸಿದರು.<ref name="Park">ಪಾರ್ಕ್, S. W. (1993): ಲೇಖಕರ ಬಗ್ಗೆ. H. H. ಚೊಯ್: ''ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ : ದ ಕೊರಿಯನ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಸೆಲ್ಫ್‌ ಡಿಫೆನ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ, 3ನೇ ed. (Vol. 1, pp. 241–274). ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸೌಗಾ : ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌.</ref> ಇತರರು ಚೀನಾ ಹಾಗೂ ಮಂಚೂರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref name="Glen"/><ref>{{cite book | first = Doug | last = Cook | publisher = YMAA Publication Center | location = Boston | year = 2006 | title = Traditional Taekwondo: Core Techniques, History and Philosophy | isbn = 978-1594390661 | pages = 19 | chapter = Chapter 3: The Formative Years of Taekwondo }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.itf-information.com/information02.htm | title = interviews with General Choi. | publisher = The Condensed Encyclopedia Fifth Edition | author = [[Choi Hong Hi]] | year = 1999 | copyright = 1988, 1991, 1992, 1995, 1999 General Choi, Hong Hi. }} ''ಯುವ ಚೊಯ್‌ರ ತಂದೆ ಆತನನ್ನು ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಶಿಕ್ಷಕರಾದ, Mr. ಹಾನ್‌/ಹ್ಯಾನ್‌ II ಡಾಂಗ್‌ರ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಾರ/ಚಿತ್ರಬರೆಹವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ. '' ''''ಹಾನ್‌/ಹ್ಯಾನ್‌ ಚಿತ್ತಾರ/ಚಿತ್ರಬರೆಹಗಾರ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ''ಪ್ರಾಚೀನ ಕೊರಿಯಾದ ಕಾಲು ಹೋರಾಟದ ಕಲೆಯಾದ'' ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌ ನಿಪುಣ/ಪರಿಣತರೂ'' ಆಗಿದ್ದರು. '' ''ತಮ್ಮ ಹೊಸ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ನಿಶ್ಶಕ್ತತೆಯಿಂದ ಚಿಂತಿತರಾದ ಆ ಶಿಕ್ಷಕರು ಆತನಿಗೆ, '' ''ಆತನ ದೇಹಧಾರ್ಢ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು'' ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್‌ನ ಕಠೋರ ಕಸರತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡಲು ತೊಡಗಿದರು.</ref> 1945ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನವು ಕೊನೆಗೊಂಡಾಗ, ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಶಾಲೆಗಳು ([[ಕ್ವಾನ್‌ಗಳು|''ಕ್ವಾನ್‌'' ಗಳು]]) ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆರಂಭವಾಗಲು ಮೊದಲುಮಾಡಿದವು.<ref name="Glen"/><ref name="Comparative">{{cite web | url = http://www.dbpia.co.kr/view/ar_view.asp?arid=830797 | title = Comparative Study of the Techniques of Taekwondo and Taekkyon | author = Choi Young-ryul, Jeon Jeong-Woo | year = 2006 | pages = 197~206 | publisher = Institution of physical exercise, Korea | type of publication = Academic Journal }}</ref> ಈ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕಲೆಗಳ ಮೂಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಕೆಲವರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಾದ ''ಟೇಕ್ಕೆಯಾನ್'' ‌ ಹಾಗೂ ''ಸುಬಾಕ್‌'' ಗಳ ಮೇಲೆ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಆಧಾರಿತವಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು,<ref name="Kukkiwon"/><ref name="KTA"/><ref name="Comparative"/><ref>{{cite web | url = http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=LB&p_theme=lb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=10ADF88FD5D15A6B&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM | title = Brief History of Taekwondo | publisher = Long Beach Press-Telegram | year = 2005 | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2011-08-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110815191959/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=LB&p_theme=lb&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=10ADF88FD5D15A6B&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM | url-status = dead }}</ref> ಅಥವಾ [[ಕುಂಗ್‌ ಫೂ]] ಹಾಗೂ [[ಕರಾಟೆ]]ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Analysis">{{cite web | url = http://dbpia.co.kr/view/ar_view.asp?start_page=1&end_page=10&view_flag=1&code1=&code2=&code2name=&code3=&code3name=&code4=&code4name=&code5=&code5name=&code7=&code7name=&code8=&issn=&isbn=&date=&uciYN=&order_field=weight&order_flag=DESC&max_cnt=10&case_fld=1&field_r=&rquery=&field=v_F0&query=%ED%83%9C%EA%B6%8C%EB%8F%84+%EC%97%AD%EC%82%AC&search_cnt=1&totalcnt=2&arid=975562 | title = An Analysis on the various views of Taekwondo History | author = Jung Kun-Pyo, Lee Kang-Koo | year = 2007 | pages = 3~12(10 pages) | publisher = Institution of Physical science, Korea | type of publication = Academic Journal | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2011-08-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110818064605/http://www.dbpia.co.kr/view/ar_view.asp?start_page=1&end_page=10&view_flag=1&code1=&code2=&code2name=&code3=&code3name=&code4=&code4name=&code5=&code5name=&code7=&code7name=&code8=&issn=&isbn=&date=&uciyn=&order_field=weight&order_flag=desc&max_cnt=10&case_fld=1&field_r=&rquery=&field=v_f0&query=%ed%83%9c%ea%b6%8c%eb%8f%84+%ec%97%ad%ec%82%ac&search_cnt=1&totalcnt=2&arid=975562 | url-status = dead }}</ref> ಇತರರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಶಾಲೆಗಳು ಬಹುಪಾಲು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕರಾಟೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ರಕ್ಷಣಾಕಲೆಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="leeint"/><ref name="Capener">{{cite paper | author = Capener, Steven D. | title = Problems in the Identity and Philosophy of T'aegwondo and Their Historical Causes | version = | publisher = [[Korea Journal]] | date = Winter 1995 | url = http://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:qBuNe4dmTikJ:assets.teamusa.org/assets/documents/attached_file/filename/5008/HistoryofTaekwondo.pdf+Ch%27oe+Yong-nyon+and+Song+Tok-ki,+the+last+progeny+of+Choson&hl=en&gl=us&pid=bl&srcid=ADGEESgSqNVNBDPWD4RFmZsMHRzwEL9UBttPADBDBbtZBnGSI4Fe89mgVUqLDRA29YCnP8ErU59nr-DW_qWAq2_i09GlypAq44qP9Gp5GmabF5GtlGY0qh8UYtoUUzO8bWiroJyzJzlM&sig=AHIEtbSqI4WxCrxeqX4AwJ13uT1tSKHLRg | format = | accessdate = 2008-01-14 }}</ref><ref name="Burdick"> {{cite paper | author = Burdick, Dakin | title = People and Events of Taekwondo's Formative Years | version = volume 6, issue 1 | publisher = [[Journal of Asian Martial Arts]] | year = 1997 | url = http://journalofasianmartialarts.com/ | format = | accessdate = }}</ref> ''5,000 ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಕೊರಿಯನ್‌ ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್'' ‌ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವು ಕೊರಿಯಾದ ಅನೇಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಪಾನ್‌ ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಳಿಸಿಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು ಎಂದು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂದಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಎಷ್ಟರಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರಭಾವಿಸಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ಜಪಾನೀಯರ ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಕೊರಿಯಾದ ಜೈತ್ರಯಾತ್ರೆಗಳು/ಸಾಧನೆಗಳ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಗೆ ಹಾನಿ ಉಂಟುಮಾಡುವಂತಹಾ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕೊರಿಯಾ'ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭೂಪಟ/ನಕ್ಷೆಗಳ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹುಲಿಯ ರೂಪದಿಂದ ಮೊಲದ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸರಾಗವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವವರೆಗೆ ಇದ್ದವು.<ref name="books.google.com">ಹಾರ್ಮನ್, R. B. (2007): [https://books.google.com/books?id=tZbVl-Cd-SgC&amp;dq=5000+YEAR+HISTORY+OF+KOREA+MARTIAL+ARTS&amp;printsec=frontcover&amp;source=bl&amp;ots=vgT5r3-Ux6&amp;sig=cIAm8XQzUU8qBmRheoDK3pkHEjc&amp;hl=en&amp;ei=twMvS_jaHce0tgfk17WSCQ&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=3&amp;ved=0CA8Q6AEwAg#v=onepage&amp;q=&amp;f=false 5,000 ಇಯರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಕೊರಿಯನ್‌ ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ : ದ ಹೆರಿಟೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಹರ್ಮಿಟ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ವಾರಿಯರ್ಸ್‌] ಇಂಡಿಯಾನಾಪೊಲಿಸ್‌: ಡಾಗ್‌ ಇಯರ್‌. ISBN 0-7624-2739-6</ref> ಆಗಿನ ಜಪಾನೀಯ ನಾಯಕತ್ವವು ಯುವ ಕೊರಿಯನ್ನರ ಜ್ಞಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ, ಅವರನ್ನು ತಾವು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಯೋಧರಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ ವಿನಮ್ರ/ವಿಧೇಯ/ಪ್ರತಿಭಟಿಸದ ಜನಾಂಗ ಮಾತ್ರವಷ್ಟೇ ಎಂದು ನಂಬುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ ಹಾಗೂ ಅದರಿಂದ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯು ಸುಲಭಸಾಧ್ಯ ಎಂದು ನಂಬಿತ್ತು.<ref name="books.google.com"/> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಇತಿಹಾಸಕಾರರ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ, "ಜಪಾನೀಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಬೋಧಕರು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದವರು ಮಾತ್ರವೇ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಿಂದಾಗಿ ಜಪಾನೀಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಆಗಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದ ಕೊರಿಯಾದ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಅಳಿದುಳಿದ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರಣ ಆಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು."<ref name="books.google.com"/> ಇದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಗಮನದಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಾಗ ವಿವಿಧ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮೂಲ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಯಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ್ದು ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವೇ ಸರಿ. ಯಾವುದೇನೇ ಇರಲಿ, ಸ್ವಾಧೀನದ ಅಂತ್ಯದ ನಂತರ ಕೊರಿಯನ್ನರು ಪ್ರಾಚೀನ ಕೊರಿಯಾದ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಯನ್ನಾಗಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು/ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>[http://www.wtf.org/wtf_eng/site/about_taekwondo/present_day.html ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ : ಪ್ರೆಸೆಂಟ್‌ ಡೇ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100121165001/http://www.wtf.org/wtf_eng/site/about_taekwondo/present_day.html |date=2010-01-21 }} ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ 2 ಜನವರಿ 2010.</ref> 1952ರಲ್ಲಿ, ಕೊರಿಯನ್‌ ಯುದ್ಧದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಕ್ವಾನ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, [[ನಾಮ್‌ ಟೇ ಹೈ]] 13 ಛಾವಣಿ ಹೆಂಚುಗಳನ್ನು ಮುಷ್ಠಿಗುದ್ದಿನಿಂದ ನುಚ್ಚುನೂರು ಮಾಡಿದರು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವಾದ ನಂತರ ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಸಿಂಗ್‌ಮನ್‌ ರೀ]] [[ಚೊಯ್‌ ಹಾಂಗ್‌ ಹೈ]]ರಿಗೆ ಈ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳನ್ನು [[ಕೊರಿಯಾದ ಸೇನೆ]]ಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಆದೇಶಿಸಿದರು.<ref name="Oh Do Kwan">{{cite web | last = Oh Do Kwan | first = | authorlink = | coauthors = | title = Taekwon-Do Pioneers | work = TaeKwon History | publisher = Oh Do Kwan | year = 2006 | url = http://www.ohdokwan.ca/namtaehi.html | accessdate = 2008-03-25 | archive-date = 2007-09-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070928230514/http://www.ohdokwan.ca/namtaehi.html | url-status = dead }}</ref> 1950ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ''ಕ್ವಾನ್'' ‌ಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದರು. ಸಿಂಗ್‌ಮನ್‌ ರೀ ವಿವಿಧ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿ ಒಗ್ಗೂಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. "ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು (ಓಹ್‌ ಡೊ ಕ್ವಾನ್‌ದ) [[ಚೊಯ್‌ ಹಾಂಗ್‌ ಹೈ]] ಅಥವಾ (ಚುಂಗ್‌‌ ಡೋ ಕ್ವಾನ್‌ದ) ಸಾಂಗ್‌ ಡುಕ್‌ ಸಾನ್‌ರವರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದು, ಅದನ್ನು ಏಪ್ರಿಲ್‌ 11, 1955ರಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂದಿಗೂ ಸ್ಥಾಯಿಯಾಗಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಾ ''ಕ್ವಾನ್'' ‌ಗಳೂ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಬಳಸದಿದ್ದರೂ ಒಂಬತ್ತು ಮಂದಿ ''ಕ್ವಾನ್‌'' ಗಳು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಸ್ಥಾಪಕರು<ref name="Sik">{{cite book | last = Sik | first = Kang Won | coauthors = Lee Kyong Myung | title = A Modern History of Taekwondo | publisher = Pogyŏng Munhwasa | location = Seoul | year = 1999 | isbn = 978-8935801244 }}</ref>. [[ಕೊರಿಯನ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್]]‌ಅನ್ನು (KTA) 1959/1961ರಲ್ಲಿ ಈ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಲೆಂದು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="KTA"/><ref name="Park"/><ref name="Shaw2001">ಷಾ, S. (2001): [http://www.scottshaw.com/history/ ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ದ ಕೊರಿಯನ್‌ ಮಾರ್ಷಲ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130095425/http://www.scottshaw.com/history/ |date=2010-01-30 }} ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ 23 ಜುಲೈ 2009.</ref><ref name="Jewell2005">ಜ್ಯುವೆಲ್, D. (2005): [http://rhee-tkd.blogspot.com/2005/08/history-of-taekwondo.html ರ್ರ್ಹೀ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ : ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ] ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ 23 ಜುಲೈ 2009.</ref><ref name="Korea.net">[http://www.korea.net/contents/taekwondo/taekwondo.asp ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌ ಆಫ್‌ ಕೊರಿಯಾ : ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091212065049/http://www.korea.net/contents/taekwondo/taekwondo.asp |date=2009-12-12 }} ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ 23 ಜುಲೈ 2009.</ref> ಟೇಕ್ವಾಂಡೋನ [[ಮೂಲ ನಿಪುಣ ಬೋಧಕರನ್ನು]] ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಲು ನೇಮಿಸಿದುದರಿಂದ ಅದಾದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯ ಪಡೆಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮಾನಕೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ''ಕ್ವಾನ್'' ‌ಗಳು ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಕಲಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದುದರಿಂದ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. ಕೊರಿಯನ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾಡಿದ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮನವಿಯು ಕೊರಿಯಾ [[ಟೇ ಸೂ ಡೊ]] ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, 1965ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನಾಯಕತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಯ ನಂತರ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಕೊರಿಯಾ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಎಂಬ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಹೆಸರಿಗೆ ಮರಳಿತು. ಒಂದು ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ 123 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ 30 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಷ್ಠಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ 3 ದಶಲಕ್ಷ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.boisestate.edu/tkd/what%20is%20tkd.html ಬಾಯ್ಸ್ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕ್ಲಬ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100617232329/http://www.boisestate.edu/tkd/what%20is%20tkd.html |date=2010-06-17 }} ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ 20 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌r 2009.</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಅಂದಾಜು ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು 70 ದಶಲಕ್ಷ ಮಂದಿ 190 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Kim2009">ಕಿಂ, H.-S. (2009): [http://www.mcst.go.kr/english/issue/issueView.jsp?pSeq=1401 ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ : ಎ ನ್ಯೂ ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿ ಫಾರ್‌ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಕೊರಿಯಾ] (21 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2009). ಪಡೆದ ದಿನಾಂಕ 8 ಜನವರಿ 2010.</ref> ಈಗ ಇದು ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಏಷ್ಯಾದ ಎರಡೇ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ (ಮತ್ತೊಂದು ಜೂಡೋ ಆಗಿದೆ); ಸಿಯೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 1988ರ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಯಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತಾದರೂ, ಸಿಡ್ನಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2000ನೇ ಸಾಲಿನ ಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪದಕ ನೀಡಲ್ಪಡುವ ಪಂದ್ಯವಾಗಿದೆ. == ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Tkdkidstretching.jpg|thumb|225px|ನಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಎಳೆಯುವಿಕೆಯು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ತರಬೇತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.]] {{See also|List of Taekwondo techniques|Kick}} [[ಕರಾಟೆ]] ಅಥವಾ [[ಕುಂಗ್‌ ಫೂ]]ನ ದಾಕ್ಷಿಣಾತ್ಯ ಶೈಲಿಗಳ ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಂತಹಾ ಒದೆತದ ತಂತ್ರಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆಗೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದರ ತಾರ್ಕಿಕ ವಿವರಣೆಯೆಂದರೆ ಕದನ ಕಲಾಕೋವಿದನು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ದವಾದ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಆಯುಧವೆಂದರೆ ಕಾಲು, ಆದ್ದರಿಂದ ಒದೆತಗಳು ಸರಿಯಾದ ಪ್ರತೀಕಾರವಿಲ್ಲದೇ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಕೊರಿಯನ್ನರು ಕೈಗಳು ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=November 2009}} ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಒಂದು ಕದನ/ಸಮರ ಕಲೆಯಾಗಿ ಎರಡೂ ಲಿಂಗಗಳ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ದೈಹಿಕವಾಗಿ, ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಬಲ, ವೇಗ, ಸಮತೋಲನೆ, ನಮ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ದಾರ್ಢ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿನ ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗೂ ದೈಹಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಉದಾಹರಣೆ ಮರದ ಫಲಕಗಳನ್ನು [[ಮುರಿದುಹಾಕುವುದು]] ಏಕೆಂದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಆ ತಂತ್ರದ ದೈಹಿಕ ನೈಪುಣ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಏಕಾಗ್ರತೆ ಎರಡೂ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಓರ್ವ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಸಮವಸ್ತ್ರವೊಂದನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ (''[[ಡೊಬೊಕ್‌]]'' 도복), ಅನೇಕವೇಳೆ ಇದು ಶ್ವೇತವರ್ಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಪ್ಪು (ಅಥವಾ ಇತರೆ ಬಣ್ಣಗಳು) ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಜೊತೆಗೆ (''ಟ್ಟಿ'' 띠) ನಡುವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆಯುವ ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಡೊಬೊಕ್‌ನ ಕನಿಷ್ಟ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಶೈಲಿಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ನಡುವಂಗಿ/ಜ್ಯಾಕೆಟ್‌ನ ಶೈಲಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ : (1) ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ದಾಟುಗೆರೆಗಳಿರುವ ನಡುವಂಗಿ/ಜ್ಯಾಕೆಟ್‌ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಏಷ್ಯಾದ ವಸ್ತ್ರಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ, (2) WTF ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಧರಿಸುವ V-ಕತ್ತಿನಪಟ್ಟಿಯ ನಡುವಂಗಿ/ಜ್ಯಾಕೆಟ್‌ (ದಾಟುಗೆರೆಗಳಿಲ್ಲ) ಹಾಗೂ (3)ITF ಅಭ್ಯಾಸಿಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಧರಿಸುವ ವಸ್ತ್ರವಾದ ಲಂಬವಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಮುಂಭಾಗದ ನಡುವಂಗಿ/ಜ್ಯಾಕೆಟ್‌ (ದಾಟುಗೆರೆಗಳಿಲ್ಲ). ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯ ಬಣ್ಣ ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಲಾಂಛನಗಳು (ಯಾವುದಾದರೂ ಇದ್ದರೆ) ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಬಣ್ಣವು ಗಾಢವಾಗಿದ್ದಷ್ಟೂ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ತರಬೇತಿ ಅಥವಾ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವ ಶಾಲೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ''ಡೋಜಾಂಗ್'' 도장 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕ್ಲಬ್‌ ಅಥವಾ ಶಾಲೆಯು ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಓರ್ವ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಕೆಳಗೆ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಬಹುದು: * ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ತಂತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಪಠ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಕಲಿಕೆ * ಹಿಗ್ಗಿಸುವಿಕೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಆಮ್ಲಜನಕರಹಿತ ತಾಲೀಮು ಹಾಗೂ ಆಮ್ಲಜನಕ ತಾಲೀಮು * ಸ್ವರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಗಳು (''ಹೊಸಿನ್‌ಸುಲ್‌'' 호신술) * [[ಮಾದರಿಗಳು/ನಮೂನೆಗಳು]] (ಫಾರ್ಮ್ಸ್‌, ''ಪುಂಸೇ'' 품새, ''ಟ್ಯೂಲ್‌'' 틀, ''ಹೆಯಾಂಗ್'' 형 ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) * [[ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ]] (ITFನಲ್ಲಿ ''ಗಿಯೋರುಗಿ'' 겨루기, ಅಥವಾ ''ಮಟ್ಸೆಯೋಗಿ'' 맞서기 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ), 7-, 3-, 2- 1-ಹಂತದ ಮುಕ್ತಶೈಲಿಯ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ, ಏರ್ಪಟ್ಟ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ, ಬಿಂದು ಕೇಂದ್ರಿತ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ, ಹಾಗೂ ಇತರೆ ವಿಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದಾದ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ * ವಿಶ್ರಾಂತಿ/ಶಮನಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಧ್ಯಾನಗಳ ಕಸರತ್ತುಗಳು ದಾಟುಗೆರೆಗಳಿಲ್ಲ * ಎಸೆತಗಳ ಹಾಗೂ/ಅಥವಾ ಬೀಳುವಿಕೆಯ ತಂತ್ರಗಳು (''ಡೇಯೋಂಜಿಗಿ'' 던지기 ಹಾಗೂ ''ಟ್ಟಿಯೋರಿಯೋಜಿಗಿ'' 떨어지기) * [[ಒಡೆದುಹಾಕುವಿಕೆ]] ಅಥವಾ (''ಗ್ಯೋಕ್‌ಪಾ'' 격파 ಅಥವಾ ''ವೀರೋಕ್‌'' ), ಪರೀಕ್ಷೆಯ, ತರಬೇತಿಯ ಹಾಗೂ ಕದನ ಕಲೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆಂದು ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುವುದು. ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು, ಟೈಲ್‌ಗಳನ್ನು, ಅಥವಾ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಅಥವಾ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳ ಅಚ್ಚುಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಮೂರು ವಿಧಗಳನ್ನಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು: ** ಶಕ್ತಿಯುತ ಒಡೆಯುವಿಕೆ - ನೇರ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುವುದು ** ವೇಗವಾದ ಒಡೆಯುವಿಕೆ - ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಅಳ್ಳಕವಾಗಿ ಫಲಕಗಳು ಹಿಡಿದು ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಮುರಿಯಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ವೇಗವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಗಮನ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ** ವಿಶೇಷ ತಂತ್ರಗಳು - ನೆಗೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಹಾರುವಿಕೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರ, ದೂರ ತಲುಪಲು ಅಥವಾ ತಡೆಗಳನ್ನು ಭೇದಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲವೇ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುವುದು * ಮುಂದಿನ ಶ್ರೇಯಾಂಕದೆಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದು * ಮಾನಸಿಕ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ಶಿಸ್ತುಗಳು, ನ್ಯಾಯ, ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ, ಗೌರವ/ಮನ್ನಣೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನವೀಯುವಿಕೆ ಕೆಲ ಶಾಲೆಗಳು ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸುವಾಗ "ಸೈನ್‌ ವೇವ್‌"ನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತವೆ; ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ನಡುವೆ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಎತ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ನಂತರ ತಂತ್ರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತೆಯೇ ಅದನ್ನು ಇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಂಟಾಗುವ ಮೇಲೆ ಕೆಳಗೆ ಹೋಗುವ ಚಲನೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದರ ಹೆಸರು "ಸೈನ್‌ ವೇವ್‌" ಎಂಬುದು ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇತರೆ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಮಾದರಿಯ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನಮೂದಿಸದ ಹೊರತು ಒಂದು ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಮಯಪರ್ಯಂತ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣಾ ಕೇಂದ್ರವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಸಂಸ್ಥೆಗಳು == ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಎರಡು ಜನಪ್ರಿಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹೆಸರಿನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅವೆಂದರೆ [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್]]‌ (ITF) ಹಾಗೂ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಮೀಪವರ್ತಿತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್]]‌ (WTF). ITF ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 1966ರಲ್ಲಿ [[ಚೊಯ್‌ ಹಾಂಗ್‌ ಹೈ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 2002ರಲ್ಲಿ ಚೊಯ್‌ರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರತ್ವದ ಮೇಲಿನ ಅನೇಕ ವಿವಾದಗಳಿಂದಾಗಿ ITF ತಾವೇ ಮೂಲ ಬಣ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಬಣಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಿತು. ಈ ಮೂರೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಖಾಸಗಿ ಸಂಘಟನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿದೆ. 1990ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ITFನ ಅನಧಿಕೃತ ತರಬೇತಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಅರಮನೆ/ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ]]ದ [[ಪ್ಯೋನ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್]]‌ನಲ್ಲಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Breaking concrete.jpg|thumb|225px|left|ನಾಲ್ಕು ಜಲ್ಲಿಗಾರೆ ಹಾಸಿನ ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿ-ಹಸ್ತ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಒಡೆದಿರುವುದು. ಒಡೆಯುವಿಕೆಯ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋಯಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.]] ಕೊರಿಯಾ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಡೋಜಾಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ 1972ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಕೆಲ ತಿಂಗಳುಗಳ ನಂತರ, ಅದರ ಹೆಸರನ್ನು ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷವೇ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಕಮಿಟಿ]]ಯು WTF ಹಾಗೂ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಗಳಿಗೆ 1980ರಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿತು. "WTF" ಹಾಗೂ "ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಅನೇಕವೇಳೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಒಂದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಎಂಬುದು ತರಬೇತಿ ನೀಡುವ ಹಾಗೂ ತರಬೇತುದಾರರಿಗೆ ದೃಢೀಕರಿಸುವ/ಪ್ರಮಾಣಿಸುವ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಅಧಿಕೃತ ''[[ಡಾನ್‌]]'' ಹಾಗೂ ''ಪಮ್'' ‌ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ ಸಿಯೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ನ (ವಿಶ್ವ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳು) ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತನ್ನದೇ ಆದ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯಲ್ಲದೇ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಒಂದು ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. WTF ಎಂಬುದು ಒಂದು ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳ ಸಮಿತಿಯಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಂದು ಶೈಲಿ ಅಥವಾ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲ. ಸೊಂಗಾಹ್ಮ್‌ ಶೈಲಿಯ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ [[ವಿಶ್ವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಹಾಗೂ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋದ ಸೇನಾ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಕಲಿಸುವ [[ರ್ರ್ಹೀ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ]]ನಂತಹಾ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿವೆ. ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಪಂದ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಇತರೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ WTF-ಅನುಮೋದಿತ ಪಂದ್ಯಗಳು ಆತ ಅಥವಾ ಆಕೆಯು WTF ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಯಾರು ಬೇಕಾದರೂ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಹೊಂದಬಹುದಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವವರೆಗೆ ಶಾಲೆಗಳ ಅಂಗೀಕರಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಕದನ ಕಲೆಗಳ ಶೈಲಿಗಳ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಪಡದೇ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ WTF ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇಷ್ಟೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಡುವಿನ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ''ಹೆಯಾಂಗ್'' 형, ''ಪುಂಸೇ'' 품새, ಅಥವಾ ''ಟ್ಯೂಲ್‌'' 틀 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ [[ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳ]]ಲ್ಲಿಯೇ ಅಡಕವಾಗಿವೆ/ಸುತ್ತುತ್ತಿರುತ್ತವೆ, ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಭಂಗಿ, ಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ತಂತ್ರಗಳು, ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಿಣತಿ ಹಾಗೂ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ನಿದರ್ಶಿಸುವ ನಿರೂಪಿತ ಔಪಚಾರಿಕ ಚಲನೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ಆಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಈ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮೂಲಶಾಲೆಗಳು (''[[ಕ್ವಾನ್‌ಗಳು]]'' ) WTF ಹಾಗೂ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸೌಹಾರ್ದಭಾವದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿವೆ. ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ನ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವೇ ''ಕ್ವಾನ್‌ಗಳ'' ಅಧಿಕೃತ ಪಠ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ''ಕ್ವಾನ್‌ಗಳು'' ತಮ್ಮ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ''ಡಾನ್‌'' ಹಾಗೂ ''ಪಮ್‌'' ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ(ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು)ದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. == ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು, ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳು, ಹಾಗೂ ಪ್ರಚಾರ/ಅಭಿವೃದ್ಧಿ == ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ "ಕಿರಿಯ" ಮತ್ತು "ಹಿರಿಯ," ಅಥವಾ "ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ" ಹಾಗೂ "ಬೋಧಕ," ವಿಭಾಗಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಿರಿಯ ವಿಭಾಗವು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಕೊರಿಯನ್‌ ಹೆಸರು ''ಗೆಯುಪ್'' ‌ 급 (''ಗುಪ್‌'' ಅಥವಾ ''ಕುಪ್‌‌'' ಎಂದು ರೋಮನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಕೂಡ)ನಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುವಂತೆ ಹತ್ತು ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಿರಿಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಶಾಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ವಿವಿಧ ವರ್ಣಗಳ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವುದರಿಂದ, ಈ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ವರ್ಣಮಯ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳೆಂದು" ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಗೆಯುಪ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ವರ್ಣಮಯ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಬೆಲ್ಟ್‌ಗಳು/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹತ್ತನೇ ''ಗೆಯುಪ್‌'' ನಿಂದ (ಅನೇಕವೇಳೆ ಶ್ವೇತ ಬೆಲ್ಟ್‌/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಆರಂಭಿಸಿ ಮೊದಲ ''ಗೆಯುಪ್'' ‌ನೆಡೆಗೆ (ಅನೇಕವೇಳೆ ಕಪ್ಪು ಪಟ್ಟೆಯುಳ್ಳ ಕೆಂಪು ಬೆಲ್ಟ್‌/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಮುನ್ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಹಿರಿಯ ವಿಭಾಗವು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ''[[ಡಾನ್‌]]'' 단 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, "[[ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರು]]" ಅಥವಾ "ದರ್ಜೆಗಳು" ("ತೃತೀಯ ''ಡಾನ್‌'' " ಅಥವಾ "ತೃತೀಯ-ದರ್ಜೆಯ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ" ಎಂಬಂತೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಮೊದಲ ದರ್ಜೆಯಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ಎರಡನೆಯ, ಮೂರನೆಯ ಹೀಗೆ ಮುಂದುವರೆದುಕೊಂಡು ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೆಲ್ಟ್‌/ಸೊಂಟಪಟ್ಟಿಯ ಮೇಲಿನ ಪಟ್ಟೆಗಳಿಂದ, ರೋಮನ್‌ ಅಂಕಿಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಇತರೆ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿರಲಾಗುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತರು ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಸರಳವಾಗಿದ್ದು ಯಾವುದೇ ಧಾರಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಶ್ರೇಯಾಂಕದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಶ್ರೇಯಾಂಕದೆಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯಲು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಮಂಡಲಿ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಬೋಧಕರೆದುರು ಕಲೆಯ ವಿವಿಧ ಮಗ್ಗಲುಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪಾರಮ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ತೇರ್ಗಡೆಯಾಗಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶಾಲೆಯಿಂದ ಶಾಲೆಗೆ ಉತ್ತೀರ್ಣತಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ನಿಗದಿತ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ನಡೆಸುವ ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ; ಫಲಕಗಳ ಮುರಿಯುವಿಕೆ, ಶಕ್ತಿ ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಿಕೆ; ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವರಕ್ಷಣೆ, ತಂತ್ರಗಳ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನ್ವಯಗಳು ಹಾಗೂ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಿಕೆ; ಪರಿಭಾಷೆ, ಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ವಿಚಾರಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಉತ್ತರಿಸುವಿಕೆ, ಕಲೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಿಕೆ ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಉನ್ನತ ಡಾನ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಲಿಖಿತ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ''ಗೆಯುಪ್‌'' ನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ತೇರ್ಗಡೆಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಕೆಲ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತ ವೇಗದಲ್ಲಿಯೇ ಮುಂದುವರೆಯಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಶಾಲೆಗಳು ಅನೇಕವೇಳೆ ''ಗೆಯುಪ್‌'' ಉತ್ತೀರ್ಣತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಎರಡು, ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ''ಗೆಯುಪ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮೊದಲಿಗೆ ತೀರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲಿತು, ನಂತರ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣತಿಯ ತಂತ್ರಗಳೆಡೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾ ಮೊದಲನೇ ''ಡಾನ್‌'' ದೆಡೆಗೆ ಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ನಡುವೆ ನಿಗದಿತ ವಿರಾಮ ಅಗತ್ಯವಿರದಿರುವ ಹೊಸದಾದ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಕಾಲೀನವಾದ ಶಾಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಒಂದು ''ಡಾನ್‌'' ನಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಪದೋನ್ನತಿ ಹೊಂದಲು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳೇ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಒಂದು ಶ್ರೇಯಾಂಕದಿಂದ ಮತ್ತೊಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಶ್ರೇಯಾಂಕಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಓರ್ವ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ ಮುನ್ನಡೆ ಪಡೆಯಬಹುದು ಎಂಬುದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಿಯಮ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಆಗತಾನೇ ತೃತೀಯ ದರ್ಜೆ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಾಲ್ಕನೇ ದರ್ಜೆಗೆ ತೇರ್ಗಡೆಹೊಂದುವ ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಲು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆಯುವವರೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಕೆಲ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ''ಡಾನ್'' ‌ ಉತ್ತೀರ್ಣತೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಯುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವರು ನಿಗದಿತ ವಯಸ್ಸು ತಲುಪುವವರೆಗೆ ''ಪಮ್‌'' 품 (ಕಿರಿಯ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ) ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು ''ಡಾನ್'' ‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನಲ್ಲ. ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪುರಸ್ಕೃತ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು "ನಿಪುಣ/ಪರಿಣತ" ಹಾಗೂ "ಬೋಧಕ"ದಂತಹಾ ಕೆಲ ಬಿರುದುಗಳೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದೂ ಉಂಟು, ಆದರೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳು ಹಾಗೂ ಬಿರುದುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ಮಾನಕಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರಸ್ಪರ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದ ವಿಚಾರವು ಮತ್ತೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತಾರಹಿತವಾಗಿರಬಹುದು ಇದು ಅನೇಕ ಕದನ ಕಲಾ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ತರಬೇತಿಯೊಂದಿಗೆ 1ನೇ ''ಡಾನ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ವೇಗದ ಗಳಿಕೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ಇತರೆ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳಿಗೂ ಹೀಗೆಯೇ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ನಿಗದಿತ ''ಡಾನ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುವ ಬಿರುದು ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅದೇ ''ಡಾನ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಜೊತೆಗೆ ನೀಡುವ ಬಿರುದಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿರಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್]]‌ನಲ್ಲಿ, 1ರಿಂದ 3ನೇ ''ಡಾನ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೋಧಕರನ್ನು ''ಬೂಸಾಬಮ್‌'' (ಸಹಾಯಕ ಬೋಧಕ)ರೆಂದು, 4ರಿಂದ 6ನೇ ''ಡಾನ್'' ‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ''ಸಾಬಮ್‌'' (ಬೋಧಕ)ರೆಂದು, 7ರಿಂದ 8ನೇ ''ಡಾನ್‌'' ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ''ಸಹ್ಯುನ್‌'' (ನಿಪುಣ/ಪರಿಣತ)ಎಂದು, ಹಾಗೂ 9ನೇ ''ಡಾನ್'' ‌ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಹೊಂದಿದವರನ್ನು ''ಸೇಸಿಯಾಂಗ್‌'' (ಮಹಾ ನಿಪುಣ/ಪರಿಣತ) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Choi1993-1.122">ಚೊಯ್, H. H. (1993): ''ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ : ದ ಕೊರಿಯನ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಸೆಲ್ಫ್‌-ಡಿಫೆನ್ಸ್'', 3ನೇ ed. (Vol. 1, p. 122). ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸೌಗಾ : ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌.</ref> ಈ ಪದ್ಧತಿಯು ಇತರೆ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಲೇಬೇಕೆಂದೇನಿಲ್ಲ. == ಸಿದ್ಧಾಂತ == ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ವಿವಿಧ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ''ಕ್ವಾನ್‌'' ಗಳ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಕಾರಣ, ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅನೇಕ ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ITFನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ITF ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಶಪಥ/ಪ್ರತಿಜ್ಞೆಯ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ಪದಗುಚ್ಛಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿ ಅಡಕವಾಗಿವೆ : "ನಾನು ಓರ್ವ ನ್ಯಾಯ ಹಾಗೂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಚಾಂಪಿಯನ್‌/ಸಮರ್ಥಕನಾಗಿರುತ್ತೇನೆ" ಹಾಗೂ "ನಾನು ಸುಧಾರಿತ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿಮಯ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತೇನೆ."<ref>{{cite web | title = ITF Philosophy | author = TKD ITF | url = http://www.tkd-itf.org/pub_web/ver_eng/TKD_philosophy.html | publisher = TKD ITF | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2010-03-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100329022526/http://www.tkd-itf.org/pub_web/ver_eng/TKD_philosophy.html | url-status = dead }}</ref> ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, ಹಾನ್‌/ಹ್ಯಾನ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದ ಕುಕ್ಕಿವಾನ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತವು, ''ಸಮ್‌ಜೇ'' ಪದವು ''ಛೆ/ಚೆಯೋನ್‌'' (천, ಅಂತರಿಕ್ಷ ಅಥವಾ ಸ್ವರ್ಗ), ''ಜಿ'' (지, ಭೂಮಿ), ಹಾಗೂ ''ಇನ್‌'' (인, ಓರ್ವ ಮನುಷ್ಯ ಅಥವಾ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ)ಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ (삼제, ಮೂರು ಅಂಶಗಳು), ''ಈಯಮ್'' ‌ (음, [[ಯಿನ್]]‌ ; ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಅಂಧಕಾರತ್ವ) ಹಾಗೂ ''ಯಾಂಗ್‌'' (양, ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಉಜ್ವಲವಾದ) ''ಸಮ್ಜೆ'' ನ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಲ್ಪನೆಗಳ ಮೂಲಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ/ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಚೀನೀ ಮಹಾಗ್ರಂಥ "[[ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಚೇಂಜಸ್]]‌ " ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = WTF Philosophy | author = WTF | url = http://www.wtf.org/site/about_taekwondo/philosophy.htm | publisher = WTF | access-date = 2010-04-19 | archive-date = 2009-03-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090330220851/http://www.wtf.org/site/about_taekwondo/philosophy.htm | url-status = dead }}</ref> == ಸ್ಪರ್ಧೆ == ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ [[ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ]], [[ಒಡೆಯುವಿಕೆ/ಮುರಿಯುವಿಕೆ]], [[ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳು]], ಹಾಗೂ ಸ್ವರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು (''ಹೊಸಿನ್‌ಸುಲ್'' ‌) ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೇವಲ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯಲ್ಲಿ ( WTF ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ) ಮಾತ್ರವೇ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="WTF-rules">{{cite web | last = World Taekwondo Federation | first = | authorlink = | coauthors = | title = Kyorugi rules | work = Rules | publisher = www.wtf.org | year = 2004 | url = http://www.wtf.org/site/rules/competition.htm | accessdate = 2007-08-11 | archive-date = 2009-03-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090330221254/http://www.wtf.org/site/rules/competition.htm | url-status = dead }}</ref> === ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:Proteccionestkd.JPG|thumb|200px|ಅಧಿಕೃತ WTF ಮುಂಡದ ರಕ್ಷಕ (ಹೊಗು/ಹೋಗು), ಮುಂದೋಳು ರಕ್ಷಕಗಳು ಹಾಗೂ ಮೊಣಕಾಲು ರಕ್ಷಕಗಳು]] ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಹಾಗೂ ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ನಿಯಮಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ ಎಂಬುದು 10 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಅಳತೆಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಸಂಪೂರ್ಣ-ಸಂಪರ್ಕಸಹಿತ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಪಂದ್ಯವು ಸುತ್ತುಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ನಿಮಿಷದ ಬಿಡುವಿನ ಜೊತೆಗೆ ಮೂರು ಸಂಪರ್ಕಸಹಿತದ ಉಪ-ಸತತ/ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಸಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ: 14–17 ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ 18 ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯರು. ಸಕ್ರಮ ಅಂಕಗಳಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದ ಪರವಾನಗಿಯಿರುವ, ನಿಖರ, ಹಾಗೂ ಶಕ್ತಿಯುತ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲಘು ಸಂಪರ್ಕವು ಯಾವುದೇ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬಹಳಷ್ಟು ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ, ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಅಂಕತಾಳೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ನಾಲ್ಕು ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅನೇಕ A-ವರ್ಗದ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಈಗ ಪರೀಕ್ಷಣಾ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಅಂಕನೀಡಿಕೆ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳ ಶರೀರ ಸಂರಕ್ಷಕಗಳಲ್ಲೇ ಅಳವಡಿಸಿರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿರುವ ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಕೇವಲ ತಲೆಗೆ ಮಾಡುವ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಅಂಕ ನೀಡುವಿಕೆಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ತೀರ್ಪುಗಾರರಿತ್ತ ತೀರ್ಪುಗಳಲ್ಲಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿವಾದಗಳು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿದೆ,{{citation needed|date=January 2010}} ಆದರೆ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಈಗಲೂ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಲವನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ. 2009ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದ, ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯ ''[[ಹೊಗು/ಹೋಗು]]'' ವಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಶಿಸುವ (ಅಂಕಗಳಿಕಾ ಗುರಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವ ದೇಹಸಂರಕ್ಷಕ) ಒಂದು ಒದೆತ ಅಥವಾ ಗುದ್ದು ಒಂದು ಅಂಕ ಗಳಿಸುತ್ತದೆ; ''ಹೊಗು/ಹೋಗು'' ವಿಗೆ ಬೀಳುವ ಒದೆತವು ಅದಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸ್ಫರ್ಧಿಯೆಡೆಗೆ ಬೆನ್ನು ಮಾಡಿದ ಸ್ಪರ್ಧಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸುವ ತಂತ್ರದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಕವೊಂದನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ತಲೆಗೆ ನೀಡುವ ಒದೆತವು ಮೂರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕೆಡವುವ ಸಕ್ರಮ ಆಕ್ರಮಣಗಳು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಕವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತವೆ. ತಲೆಗೆ ಗುದ್ದುವಿಕೆಯ ಪ್ರಹಾರ ನೀಡುವಿಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲ. ಅಂಕಗಳಿಕಾ ತಂತ್ರದಿಂದ ಓರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಕೆಳಗೆ ಕೆಡವಿದ್ದು ರೆಫರೀಯು/ತೀರ್ಪುಗಾರರು ಎಣಿಕೆ ಮಾಡಲು ತೊಡಗಿದರೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದ ಸ್ಪರ್ಧಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಅಂಕಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ಮೂರು ಸುತ್ತುಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕ ಗಳಿಸಿದ ಸ್ಪರ್ಧಿಯು ವಿಜೇತನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮೂರು ಸುತ್ತುಗಳ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸರಿಸಮತೆ ಸಾಧಿತವಾಗಿದ್ದರೆ, ಒಂದು ನಿಮಿಷದ ವಿರಾಮದ ನಂತರ ನಾಲ್ಕನೇ "ದಿಢೀರ್‌ ಮರಣ/ಸಡನ್‌ ಡೆತ್‌" ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಮಯದ ಸುತ್ತನ್ನು ವಿಜೇತರನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಲು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2008ರವರೆಗೆ, ಓರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿಯು ಮತ್ತೋರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ 7-ಅಂಕಗಳ ಮುನ್ನಡೆ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರೆ, ಅಥವಾ ಓರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿ ಒಟ್ಟಾರೆ 12 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರೆ, ಆ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಆ ತತ್‌ಕ್ಷಣವೇ ವಿಜಯಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. WTF ಸಂಸ್ಥೆಯು ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು 2009ನೇ ಇಸವಿಯ ಆರಂಭದಿಂದ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.mudokwan.at/index.php?id=291&tx_ttnews%5Btt_news%5D=226&tx_ttnews%5BbackPid%5D=240&cHash=10401eaeff | title=New WTF Competition Rules | date=05-02-09 | publisher=European Taekwondo Union | accessdate=2009-03-04 | archive-date=2009-11-11 | archive-url=https://web.archive.org/web/20091111133752/http://www.mudokwan.at/index.php?id=291&tx_ttnews&#91;tt_news&#93;=226&tx_ttnews&#91;backPid&#93;=240&cHash=10401eaeff | url-status=dead }}</ref> ಹೊಡೆತಗಳು ಪೂರ್ಣ ರಭಸದಿಂದಿದ್ದು; WTF ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿರುವುದರಿಂದ ಓರ್ವ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ಸಕ್ರಮ ಆಕ್ರಮಣದ ಮೂಲಕ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಯನ್ನು ವಿಜಯಿಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವರು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳಿವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೆಸರಿಂದ ಕರೆಯುವುದು, ತಲೆಗೆ ಗುದ್ದುವಿಕೆ/ಹೊಡೆತ ನೀಡುವುದು, ಎಳೆದಾಡುವುದು ಹಾಗೂ ಇನ್ನಷ್ಟು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೆಲ ನಿಯಮಗಳು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತವೆ.{{citation needed|date=January 2010}} === ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:ITF TaeKwon-Do Sparring Gear.JPG|thumb|300px|ITF ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆ ಉಪಕರಣ/ಸಲಕರಣೆಗಳ ಸಾಧಾರಣ ಶೈಲಿಗಳು]] ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌'ನ ಮುಷ್ಠಿಯುದ್ಧ ವರಸೆಯ ನಿಯಮಗಳು WTF'ನ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತವಾದರೂ, ಆದರೆ ಅನೇಕ ಮಗ್ಗಲುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ತಲೆಗೆ ಕೈಯಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತವೆ; ದೇಹಕ್ಕೆ ಹೊಡೆಯುವ ಒದೆತಗಳು ಎರಡು ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ತಲೆಗೆ ಹೊಡೆಯುವ ಹೊಡೆತಗಳು ಮೂರು ಅಂಕಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ; ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪ್ರದೇಶವು ಸ್ವಲ್ಪ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುತ್ತದೆ (10 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಳ ಬದಲು 9 ಚದರ ಮೀಟರ್‌ಗಳು); ಹಾಗೂ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು (ಅನುಮೋದಿತ ಪಾದ ಹಾಗೂ ಹಸ್ತರಕ್ಷಣಾ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಧರಿಸಬೇಕೆಂದಿದ್ದರೂ) ''ಹೊಗು/ಹೋಗು'' ವನ್ನು ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಸತತ ಅಂಕಗಳಿಕಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒಂದು ತಂತ್ರದ ಅಂಕಗಳಿಕೆಯ ನಂತರ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಸುವ ಅನುಮತಿ ಇರುವ ITF ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣಬಲದ ಹೊಡೆತಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿಯಿರುವುದಿಲ್ಲ (ಹಾಗೂ ಅಂತಹಾ ಚರ್ಯೆಯು ಅಂಕಗಳ ಕಳೆಯುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ), ಹಾಗೂ ನಾಕ್‌ಔಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳ ನಂತರ (ಅಥವಾ ಇತರೆ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದ ನಂತರ) ತಂತ್ರಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಸ್ಪರ್ಧಿಯು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.<ref name="ITF-rules">{{cite web | last = International Taekwon-Do Federation | first = | authorlink = | coauthors = | title = Competition Rules and Regulations | work = Rules | publisher = www.itf-information.com | year = 2000 | url = http://www.itf-information.com/information10.htm | accessdate = 2007-09-06 }}</ref> ITF ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಮಾದರಿ/ನಮೂನೆಗಳು, [[ಒಡೆಯುವಿಕೆ/ಮುರಿಯುವಿಕೆ]] ಹಾಗೂ 'ವಿಶೇಷ ತಂತ್ರಗಳ'ನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ (ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ನಿರ್ದೇಶಿತ ಫಲಕ ಒಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ).{{citation needed|date=January 2010}} === ಇತರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು === US [[ಅಮೆಚೂರ್‌ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್‌ ಯೂನಿಯನ್‌]] (AAU) ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳೂ ಕೂಡಾ ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳ ಮೆತ್ತೆ ಹಾಗೂ ಸಜ್ಜುಗೆ/ಸಲಕರಣೆ/ಉಡಿಗೆತೊಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಚಿಹ್ನೆ ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಮೇಲೆ WTF ಲೋಗೋ ಹೊಂದಿರದ ಯಾವುದೇ ಸಜ್ಜುಗೆ/ಸಲಕರಣೆ/ಉಡಿಗೆತೊಡಿಗೆಯು ಅಂಗೀಕೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.{{citation needed|date=January 2010}} WTF ಹಾಗೂ ITF ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪ್ರಮುಖ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳೆಂದರೆ: * [[ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು]] * [[ಏಷ್ಯಾದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] * [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] * [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] == ಸುರಕ್ಷತೆ == ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಬಹಳಷ್ಟು ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ಅಲ್ಪಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ.{{citation needed|date=January 2010}} [[ಕಾಲು]] ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು [[ಜಜ್ಜುವಿಕೆ]]ಯು ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ವಿಧವಾಗಿದೆ. 2008ರ [[ದ್ವಿತೀಯ/ಪಶ್ಚಾತ್‌-ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ]]ಯ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸರಿಸುಮಾರು ಈಡಾದ ಪ್ರತಿ ಪೈಪೋಟಿ/ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಅಂದಾಜು 8%ರಷ್ಟು ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು; ವಯಸ್ಸು, ಲಿಂಗ, ಹಾಗೂ ಕ್ರೀಡೆಯ ಹಂತಗಳು ಗಾಯಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ದರದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite journal |author= Lystad RP, Pollard H, Graham PL |title= Epidemiology of injuries in competition taekwondo: a meta-analysis of observational studies |journal= J Sci Med Sport |volume= 12|issue= 6|pages= 614–21|year=2008 |pmid=19054714 |doi=10.1016/j.jsams.2008.09.013}}</ref> == ಮಿಶ್ರ ಕದನ ಕಲೆಗಳು == [[ಬಾಸ್‌ ರಟ್ಟೆನ್]]‌, [[ಆಂಡರ್‌ಸನ್‌ ಸಿಲ್ವಾ]], [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ವಿಲ್ಕ್‌ಸ್]], [[ಬರ್ನಾಡ್‌ ಆಕಾಹ್‌]], [[ಝೆಲ್ಗ್‌ ಗ್ಯಾಲೆಸಿಕ್]]‌, [[ಡೆಬಿ ಪರ್ಸೆಲ್]], [[ಡೇವಿಡ್‌ ಲೂಯಿಸೆಯೌ]], [[ಕೈಟ್‌ಲಿನ್‌ ಯಂಗ್]], [[ಜ್ಯೂಲೀ ಕೆಡ್ಜೀ]], [[ಚಂಗ್‌ ಲೀ/ಲೆ]], [[ಕರೇನ್‌ ಡರಾಬೆಡ್ಯಾನ್]]‌, [[ಜೆರ್ರಿ ಫ್ಲಿನ್]], [[ರಾಕ್ಸನ್ನೇ ಮೊಡಾಫ್ಫೆರೀ]], [[ರಜಾಕ್‌ ಅಲ್‌-ಹಸನ್]], [[ಅಲೆಕ್ಸ್‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್]]‌ ಹಾಗೂ [[ಬೆನ್‌ ಹೆಂಡರ್‌ಸನ್‌]] [[MMA]]ನಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವು ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಕದನ ಕಲಾಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. == ಕೊರಿಯನ್‌ ಆದೇಶಗಳು == ಟೇಕ್ವಾಂಡೋನಲ್ಲಿ, [[ಕೊರಿಯಾ ಭಾಷಿಕ]] ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಬಳಸಲಾಗುವುದು. ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪದಗಳಿಗೆ, [[ಕೊರಿಯಾದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು]] ಲೇಖನ ನೋಡಿ. ಅನೇಕ ವೇಳೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ತರಗತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎಣಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರಲ್ಲದೇ, ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ (ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ) ಕೊರಿಯನ್‌ ಪದಗಳ ಅರ್ಥವೇನು ಎಂದು ಕೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. {| class="wikitable" !ರೋಮನೀಕರಣ ! ಹಂಗುಲ್‌‌ ! ಹಂಜಾ ! ಅರ್ಥ |- | ''ಛಾರ್ಯೆಯೋಟ್‌'' | 차렷 | | ಗಣನೆ/ಗಮನ/ಧ್ಯಾನ |- | ''ಗಿಯೋಆಂಗ್‌ ರ್ರ್ಯೇ'' | 경례 | {{linktext|敬|禮}} | ಧನುಸ್ಸು |- | ''ಬಾರೋ/ಬರೋ'' | 바로 | | ಮರಳುವಿಕೆ |- | ''ಸ್ವಿಯೋ '' | 쉬어 | | ಸಮಾಧಾನವಾಗಿರುವಿಕೆ (ವಿರಾಮ) |- | ''ಕಿಹಾಪ್‌'' | 기합 | {{linktext|氣|合}} | ಹುಯಿಲಿಡು (ಕೂಗು) |- | ''ಜುನ್‌ಬಿ'' | 준비 | {{linktext|準|備}} | ಸಿದ್ಧ |- | ''ಸಿಜಕ್‌ '' | 시작 | {{linktext|始|作}} | ಆರಂಭ (ಉಪಕ್ರಮ) |- | ''ಗಲ್ಲ್ಯೆಯೋ '' | 갈려 | | ಮುರಿ (ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸು) |- | ''ಗಿಯೋಸೊಕ್‌ '' | 계속 | {{linktext|繼|續}} | ಮುಂದುವರಿಸು |- | ''ಗುಮನ್‌'' | 그만 | | ಕೊನೆಗೊಳಿಸು (ನಿಲ್ಲಿಸು) |- | ''ಡ್ವಿರೋ ಡೊರಾ'' | 뒤로 돌아 | | ಸುತ್ತ ತಿರುಗು (ಹಿಂದುಮುಂದಾಗು) |- | ''ಹೇಸನ್‌ '' | 해산 | {{linktext|解|散}} | ವಜಾಮಾಡು/ತೆಗೆದುಹಾಕು |} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ತಂತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[USA ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ]] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == <div class="references-small"> '''ಆ''' {{note_label|A|a|none}} ''ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ''ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ'', ''ಟೇ ಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ'', ಅಥವಾ ''ಟೇ ಕ್ವಾನ್‌ ಡೋ'' ಎಂಬ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತವೆ. </div> == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Taekwondo}} {{Wiktionary}} * [http://www.wtf.org ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090208141436/http://www.wtf.org/ |date=2009-02-08 }} * [http://www.etutaekwondo.org ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ ಯೂನಿಯನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121209123850/http://www.etutaekwondo.org/ |date=2012-12-09 }} * [http://www.tkd-itf.org ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌ (ITF)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150213002842/http://www.tkd-itf.org/ |date=2015-02-13 }} * [http://www.itf-administration.com/International ಟೇಕ್ವಾನ್‌-ಡೋ ಫೆಡರೇಷನ್‌] {{Korean martial arts}} {{Martial arts}} {{Manav by country}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಟೇಕ್ವಾಂಡೋ]] [[ವರ್ಗ:ಕೊರಿಯಾದ ಕದನ ಕಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೊರಿಯನ್‌ ಪದಗಳು ಹಾಗೂ ವಾಕ್ಯಭಾಗಳು/ಪದಪುಂಜಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಒಲಿಂಪಿಕ್‌ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹೋರಾಟ ಕ್ರೀಡೆಗಳು]] 99axstt19qeps8l6px6boldt9nrz15e 0 23448 1374951 1374485 2026-06-10T20:11:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374951 wikitext text/x-wiki [[File:1605 "graffiti" on Inscription Rock, by Juan de Oñate.jpg|thumb|ಎಲ್ ಮೊರ್ರೊ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಾನ್ಯುಮೆಂಟ್ ಮೇಲೆ ಜುವಾನ್ ಡೆ ಒನಾಟ್‌ನ ಬರಹ]] ಒಂದು ಸ್ವತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಗೀಚಿದ ಚಿತ್ರಗಳು, ಗೀಚಿದ ಅಕ್ಷರಗಳು, ಗೀಚುಗಳು, ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಅಥವಾ ಗುರುತಿಸಿರುವುದನ್ನು '''ಗ್ರಾಫಿಟಿ''' (ಗೀಚುಬರಹ)(ಏಕವಚನ:''ಗ್ರಾಫಿಟೊ'' ; ಬಹುವಚನವನ್ನು [[ಸಮೂಹ ನಾಮಪದ]]ನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ)ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋಡೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸರಳವಾದ ಬರೆದ ಪದಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಗೀಚುಬರಹವು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಬಹಿರಂಗ ಗುರುತುಗಳಾಗಿದೆ. ಗೀಚುಬರಹ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು, [[ಪುರಾತನ ಗೀಸ್]] ಮತ್ತು [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite encyclopedia | title = Graffito | encyclopedia = Oxford English Dictionary | volume = 2 | publisher = [[Oxford University Press]] |year= ೨೦೦೬ }}</ref> ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರ]], ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಮತ್ತು [[ಮಾರ್ಕರ್‌ಗಳು]] ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಸಾಧನಗಳಾಗಿವೆ. ಬಹುತೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸ್ವತ್ತಿನ ಒಡೆಯನ ಸಮ್ಮತಿ ಪಡೆಯದೆ ಗೀಚುಬರಹದಿಂದ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ವಿಕಾರಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು [[ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯ]]ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಕಾನೂನಿನಡಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸಂವಹಿಸಲು ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರಿಗೆ ಇದು ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಹಾಗೂ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲರ್ಹವಾದ ಕಲೆಯಾಗಿದೆ; ಇತರರಿಗೆ ಇದು ಕೇವಲ ವಿಧ್ವಸಂಕ ಕೃತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಪಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಗಿ ವಿಕಸಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಯಿಂದ ತಲೆಮರೆಸಿಕೊಂಡು ಉಳಿವ ಒಂದು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಭೂಗತ [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]] ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ [[ಬಿ-ಬಾಯಿಂಗ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಆಗಾಗ ಸಂಬಂಧಪಡುತ್ತದೆ.<ref>ಪವರ್‌ಬಾಂಬ್. "ಮಿಸ್ಟರಿ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂ." ಪವರ್‌ಬಾಂಬ್. ೧ಮಾರ್ಚ್. ೨೦೦೯ <http://www.powderbomb.com/mistery2.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122132820/http://www.powderbomb.com/mistery2.htm |date=2009-01-22 }}>.</ref> ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಒಂದು [[ತಂಡ ಸಂಕೇತ]]ವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಗುಂಪು-ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ "ಕಟ್ಟುದಾರ"ವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ವಿವಾದಗಳು ನಗರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು/ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಎದುರು ನೋಡುತ್ತಿರುವ ಗೀಚುಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಗೀಚುಬರಹದ ಅನೇಕ ಭಿನ್ನವಾದ ರೀತಿಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗಳಿವೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಲಾ ರೂಪವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೌಲ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವಾದಗೊಳಪಟ್ಟಿದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದೇ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಂದ ದೂಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ರಕ್ಷಣೆಗೂ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. == ಪದಮೂಲ == ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫಿಟೊ ಇವುಗಳು ಇಟಲಿಯ ಪದವಾದ ''ಗ್ರಾಫಿಯಾಟೊ'' ("ಗೀಚಿದ")ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬಂದಿವೆ. "ಗ್ರಾಫಿಟಿ" ಯನ್ನು [[ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸ]]ದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಗೀಚುವ ಮೂಲಕ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ರಚಿಸುವ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಗ್ರಾಫಿಟೊ]] ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯದ ಒಂದು ಪದರದ ಕೆಳಗೆ ಇರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪದರವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯದ ಒಂದು ಪದರದ ಮೂಲಕ ಗೀಚುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕುಂಬಾರರು ಈ ತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಮೊದಲು ಸರಕುಗಳಿಗೆ ಗಾಜಿನ ಲೇಪ ನೀಡಿ ಆನಂತರ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಗೀಚುತ್ತಿದ್ದರು. ಪುರಾತನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲು]] ಅಥವಾ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿ]]ನಿಂದ ಗೀಚುತಿದ್ದರೂ, ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಚೂಪಾದ ವಸ್ತುವಿನಿಂದ ಕೆತ್ತುತ್ತಿದ್ದರು. ಗ್ರೀಕ್ ಭಾವರೂಪ{{lang|el|γράφειν}} - ''ಗ್ರಾಫಿನ್ '' ಎಂದರೆ "ಬರೆಯುವುದು" ಎಂದರ್ಥವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅದೇ ಮೂಲದ್ದಾಗಿದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ''ಗ್ರಾಫಿಟಿ'' ಪದವನ್ನು ರೋಮ್‌ ಅಥವಾ [[ಪಾಂಪೈ]]ನಲ್ಲಿರುವ [[ಸಮಾಧಿ ಗುಹೆ]]ಗಳಲ್ಲಿರುವಂತಹ ಪುರಾತನ [[ಹೂಳುಮನೆ]]ಗಳು ಅಥವಾ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣುವ [[ಶಿಲಾಶಾಸನ]]ಗಳು, ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ಇತರೆಗೆಳಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಒಂದು ಮೇಲ್ಪದರದ ಮೇಲೆ [[ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ]]ಯನ್ನು ರಚಿಸುವಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಗ್ರಾಫಿಟಿಯ ಮೊದಲಿನ ರೂಪಗಳು ೩೦,೦೦೦ [[BCE]] ಯಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದಾಗಿದ್ದು, [http://www.webexhibits.org/pigments/intro/early.html ಪ್ರಾಣಿ ಮೂಳೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181003161517/http://www.webexhibits.org/pigments/intro/early.html |date=2018-10-03 }} ಮತ್ತು [[ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ]]ಗಳಂತಹ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ [[ಗುಹಾಂತರ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಚಿತ್ರಲಿಪಿಗಳ]] ರೂಪದಲ್ಲಿದೆ.<ref>ಸ್ಟೊವರ್ಸ್, ಜಾರ್ಜ್ ಸಿ. "ಗೀಚು ಬರಹ ಕಲೆ: ಆ‍ಯ್‍ನ್ ಎಸ್ಸೆ ಕನ್ಸರ್ನಿಂಗ್ ದ ರಿಕಗ್ನೀಶನ್ ಆಫ್ ಸಮ್ ಫಾರ್ಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಆರ್ಟ್." ಹಿಪ್‌ಹಾಪ್-ನೆ‌ಟ್‌ವರ್ಕ್. ೧ ಮಾರ್ಚ್. ೨೦೦೯ <http://www.hiphop-network.com/articles/graffitiarticles/graffitiart.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100111031157/http://www.hiphop-network.com/articles/graffitiarticles/graffitiart.asp |date=2010-01-11 }}>.</ref> ಈ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳನ್ನು ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿನ ಒಳಭಾಗದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಹಾಗೂ ಪವಿತ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಾಣಿ ವನ್ಯಜೀವನ ಹಾಗೂ ಶಿಕಾರಿ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳನು ತೋರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಸಮಾಜದ ಸದಸ್ಯರು ಈ ದೃಷ್ಟಾಂತಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಈ ಸ್ವರೂಪದ ಗೀಚುಬರಹವು ಅಸಮ್ಮತಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಆದಿ-ಅರೇಬಿಕ್‌ನ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವಾದ [[ಸಫಾಯೆಟಿಕ್]] ಭಾಷೆಯ ಗೊತ್ತಿರುವ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮೂಲ ಗ್ರಾಫಿಟಿಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ: ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದ [[ಸಿರಿಯಾ]], ಪೂರ್ವದ [[ಜೋರ್ಡಾನ್]] ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]]ಗಳ ಕಪ್ಪುಶಿಲೆ ಮರುಭೂಮಿ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಬಂಡೆಗಳ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಗೀಚಲಾದ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು. ಸಫಾಯಿಟಿಕ್ ೧ನೇ ಶತಮಾನ BCE ನಿಂದ ೪ನೇ ಶತಮಾನ(CE)ದವರೆಗೆ ಇತ್ತು. ===ಆಧುನಿಕ-ಶೈಲಿ ಗೀಚುಬರಹ=== "ಆಧುನಿಕ ಶೈಲಿ" ಗೀಚುಬರಹದ ಮೊದಲು ತಿಳಿದುಬಂದ ಉದಾಹರಣೆಯು [[ಎಫೆಸಸ್]] (ಆಧುನಿಕಕಾಲದ [[ಟರ್ಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ)ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳು ಇದನ್ನು [[ವ್ಯಭಿಚಾರ]]ದ ಜಾಹಿರಾತು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. [[ಮೊಸಾಯಿಕ್]](ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಗಾಜಿನ ಚಿತ್ರಗಳುಳ್ಳ ಕಲಾಕೃತಿ)ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲು ಹಾಸುದಾರಿಯ ಬಳಿ ಇರುವ ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒಂದು ಹೃದಯವನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೋಲುವ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆ ಇದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಹಾಗೂ ಹಸ್ತಪ್ರತಿ ಹಣಸಂದಾಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title = "Urbane Guerrillas" | url = http://www.state-of-art.org/state-of-art/ISSUE%20FOUR/urbane4.html | author = Mike Von Joel | accessdate = 2006-10-18 | archive-date = 2008-01-08 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080108021355/http://www.state-of-art.org/state-of-art/ISSUE%20FOUR/urbane4.html | url-status = dead }}</ref> [[File:Graffiti politique de Pompei.jpg|upright|thumb|right|ಪುರಾತನ ಪೊಂಪೆಯ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜಕಾರಣಿಯ ಗೀರು ಬರಹದ ವ್ಯಂಗ್ಯ ಚಿತ್ರ]] [[ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ನರು]] ಗೋಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಮೇಲೆ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಕೆತ್ತಿದ್ದರು, [[ಈಜಿಫ್ಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಜಗತ್ತಿನ ಗೀಚುಬರಹವು ಇಂದಿನ ಸಮಾಜ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಚಾರಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಒಳಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣ ಆದರ್ಶಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಭಾಷಣಕಲೆ ಹಾಗೂ ಚಿಂತನೆಯ ಸರಳ ಪದಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಆ‍ಯ್‌ನ್ಸೆಲೆಟ್, ಜೀನೈನ್. "ದ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ." ಯುಸಿಎಲ್ — ಲಂಡನ್‌ನ ಗ್ಲೋಬಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ. (೨೦೦೬) ೨೦ ಎಪ್ರಿಲ್. ೨೦೦೯ <http://www.ucl.ac.uk/museumstudies/websites06/ancelet/thehistoryofgraffiti.htm>. </ref> [[ಪಾಂಪೈ]]ನಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾದ [[ವೆಸುವಿಯಸ್‌]]ನ ಸ್ಫೋಟನಾ ಗೀಚುಬರಹವು, ಪ್ರಾಚೀನ ರೋಮನ್ ಬೀದಿಜೀವನದ ಒಳನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಅಭಿಶಾಪಗಳು, ಮಂತ್ರ ವಶೀಕರಣಗಳು, ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು, ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಗುರಿನುಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಒಂದು ಶಿಲಾಶಾಸನವು ಅಪ್ರತಿಮ ಸುಂದರಿ ಮತ್ತು ತುಂಬಾ ಬೇಡಿಕೆಯ ನ್ಯುಸೆರಿಯಾದ ವೇಶ್ಯೆ ನೊವೆಲಿಯಾ ಪ್ರಿಮಿಜಿನಿಯಾ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆಯ ವಿಳಾಸವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು '''’ಮನ್ಸೆಟ ಟೆನೆ''' ’:''"ಹುಷಾರಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸು" '' ಎಂಬ ಬರಹದೊಂದಿಗೆ ಶಿಶ್ನ ಚಿಹ್ನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಭಗ್ನ ಪ್ರೇಮಗಳು ಕೂಡ ಪ್ರಾಚೀನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ದಾರಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿವೆ: :''ಕ್ವಿಸ್‌ಕ್ವಿಸ್ ಅಮಟ್. ವೆನಿಯಟ್. '' ''ವೆನೆರಿ ವೊಲೊ ಫ್ರಾಂಗೆರೆ ಕೋಸ್ಟಸ್'' ::''ಫಸ್ಟಿಬಸ್ ಎಟ್ ಲಂಬೊಸ್ ಡೆಲಿಬರೇಟ್ ಡೀ'' :::''ಪೆಕ್ಟುಸ್ ಸಿ ಪೊಟೆಸ್ಟ್ ಇಲ್ಲ ಮಿಹಿ ಟೆನೆರಮ್ ಪರ್ಟಂಡಿಯರ್'' ::::'' ಕ್ವಿಟ್ ಇಗೊ ನಾನ್ ಪೊಸಿಮ್ ಕ್ಯಾಪಟ್ ಇಲ್ಲೆ ಫ್ರಾಂಗಿಯರ್ ಫಸ್ಟ್?'' :''ಪ್ರೀತಿಸಿದವರು, ನರಕಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ. '' ''ರತಿಯ ಪಕ್ಕೆಲುಬನ್ನು ಮುರಿಯಲಿಚ್ಚಿಸುತ್ತೇನೆ.'' ::''ದೊಣ್ಣೆ ಹೊಡೆತದೊಂದಿಗೆ ಆಕೆಯ ಸೊಂಟವನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುತ್ತೇನೆ.'' :::''ನನ್ನ ಕೋಮಲ ಹೃದಯವನ್ನು ಆಕೆ ಮುರಿಯಬಹುದಾದರೆ'' ::::''ನಾನ್ಯಾಕೆ ಆಕೆಯ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊಡೆಯಬಾರದು?'' :::::''[[ಸಿಐಎಲ್]]'' IV, ೧೨೮೪. [[File:Jesus graffito.jpg|upright|thumb|ಅಲೆಕ್ಸಾಮೆನೊಸ್ ಜೀಸಸ್‌ನನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮೊದಲ ಅಪಹಾಸ್ಯಕಾರಿ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.]] ಗೀಚುಬರಹದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಭಾಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಈ ಗೀಚುಬರಹದಲ್ಲಿನ ಕಾಗುಣಿತ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಕರಣದಲ್ಲಿನ ತಪ್ಪುಗಳು ರೋಮನ್ ಕಾಲದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಳನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಮಾತಾಡುವ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಭಾಷೆಯ ಉಚ್ಛಾರಣೆಯ ಕುರಿತು ಸುಳಿವುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ''ಸಿಐಎಲ್ '' IV, ೭೮೩೮: ''ವೆಟಿಯಮ್ ಫರ್ಮಮ್ / aed'' [ilem]''ಕ್ವಾಕ್ಟಿಲಿಯರ್'' [ii] [sic]''rog'' [ant]ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ "ಕ್ಯೂ" ವನ್ನು "ಕೊ" ಎಂದು ಉಚ್ಛರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಸಿಐಎಲ್ '' IV, ೪೭೦೬-೮೫ ಅಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ೮೩ ಗೀಚುಬರಹದ ತುಣುಕುಗಳು, ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗದಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿನ ಓದುವ ಮತ್ತು ಬರೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವಾಗಿದೆ. [[ಕಂಬಸಾಲು]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಕಂಡುಬರುವ ಗೀಚುಬರಹವು ವೆಸುವಿಯಸ್‌ನಿಂದ ಹೊರಚಿಮ್ಮಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಕ್ರೆಸೀನ್ಸ್‌ನಿಂದ ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡದ್ದಾಗಿದೆ. ಗೀಚುಬರಹವು ಮುಖ್ಯ ಕರ್ಮಚಾರಿ ಮತ್ತು ಆತನ ಕೆಲಸಗಾರರಿಂದ ಬಿಟ್ಟದ್ದಾಗಿದೆ. ''ಸಿಐಎಲ್'' VII, ೧೨, ೧೮-೨೦ ನಲ್ಲಿನ ವೇಶ್ಯಾವಾಸ ೧೨೦ ತುಣುಕುಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವುಗಳು ವೇಶ್ಯೆಯರ ಮತ್ತು ಅವರ ಗಿರಾಕಿಗಳದ್ದಾಗಿವೆ. ''ಸಿಐಎಲ್ '' IV, ೪೩೯೭ ನಲ್ಲಿನ [[ಆಯುಧವೀರ]]ರ ಅಕಾಡೆಮಿಯು ಗ್ಲೇಡಿಯೇಟರ್(ಆಯುಧವೀರ)ಸೆಲಾಡಸ್ ಕ್ರಿಸೀನ್ಸ್(''ಸಸ್ಪೆರಿಯಮ್ ಪೆಲರಮ್ ಸೆಲಾಡಸ್ ತ್ರೆಕ್ಸ್‌'' ನ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:"ಹುಡುಗಿಯರು ನಿಟ್ಟುಸಿರುಬಿಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದ [[ಥ್ರೇಶಿಯನ್]] ಸೆಲಾಡಸ್") ಪಾನಗೃಹದ ಮೇಲೆ ಬರೆದ ಪಾಂಪೈನ ಇನ್ನೊಂದು ತುಣುಕು, ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಡೆಯ ಹಾಗೂ ಆತನ ಪ್ರಶ್ನಾಯೋಗ್ಯ ಮದ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ: :''ಭೂಒಡೆಯ, ನಿನ್ನ ಸುಳ್ಳುಗಳು ಅನಿಷ್ಟವಾಗಲಿ'' ::''ನಿನ್ನ ಶಿರದ ಮೇಲೆ ವಿನಾಶವನ್ನು ತರಲಿ'' :::''ನೀನು ನೀನಾಗಿ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾಡದ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕುಡಿ,'' ::::''ಬದಲಾಗಿ ನಿನ್ನ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ನೀರು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡು.<ref>ಆಲ್‌ಮರ್ಟ್,ಮಿಶೆಲ್ (೧೯೯೬). ಮಿಲ್ಟನ್‌ನ ಟೀತ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಓವಿಡ್ಸ್ ಅಂಬ್ರೆಲಾ: ಕ್ಯೂರಿಯಾಸರ್ &amp; ಕ್ಯೂರಿಯಾಸರ್ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ ಇನ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'', ಪು.೪೮-೪೯. '' ''ಸಿಮೊನ್ಸ್ &amp; ಸ್ಚ್ಯುಸ್ಟರ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್. '' ''ISBN ೧-೮೫೧೫೮-೮೩೩-೭.''</ref>'' ಕೇವಲ ಗ್ರೀಕರು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರು ಮಾತ್ರ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿಲ್ಲ: [[ಗ್ವಾಟೆಮಾಲ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಟಿಕಾಲ್‌]]ನ ಪ್ರದೇಶ [[ಮಯಾನ್]] ಕೂಡ ಪ್ರಾಚೀನ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ವೈಕಿಂಗ್]] ಗೀಚುಬರಹ ರೋಮ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ [[ನ್ಯೂಗ್ರಾಂಗ್ ಮೌಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ [[ಕಾನ್ಸಾಂಟಿನೋಪಲ್‌]]ನ [[ಹಗಿಯ ಸೊಫಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ [[ವಾರಂಗಿಯನ್]] ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು(ಹಲ್ವ್‌ಡನ್)[[ರಹಸ್ಯಅಕ್ಷರ]]ಗಳಲ್ಲಿ [[ಕಟಕಟೆ]]ಯ ಮೇಲೆ ಗೀಚಿರುವುದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.ಗೀಚುಬರಹದ ಈ ಮೊದಲಿನ ಸ್ವರೂಪಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಜೀವನಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಟೆಚೆರಾನ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗೀಚುಬರಹಗಳನ್ನು ರೋಮನೆಸ್ಕ್(ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಟ್ಟಡ ಶೈಲಿ)ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ ಚರ್ಚುಗಳ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಗಾಗ ಗೀಚಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.green-man-of-cercles.org/articles/builders_marks.pdf |title=ಟೆಚರಾನ್ಸ್ ಆನ್ ರೋಮನಿಸ್ಕ್ಯೂ ಚರ್ಚಸ್ |access-date=2010-05-25 |archive-date=2011-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110512203831/http://www.green-man-of-cercles.org/articles/builders_marks.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ನವೋದಯ]] ಚಿತ್ರಕಾರರಾದ [[ಪಿಂಟುರಿಕ್ಕಿಯೊ]], [[ರಾಫೆಲ್,]] [[ಮೈಕೆಲ್ಯಾಂಜಲೊ]], [[ಗಿರ್ಲ್ಯಾಂಡಯೊ]] ಅಥವಾ [[ಫಿಲಿಪ್ಪಿನೊ ಲಿಪ್ಪಿ]] ನೆರೋವಿನ [[ಡೊಮಸ್ ಔರಾ]]ದ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳಿಗೆ ಇಳಿದಾಗ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಕೆತ್ತಿ ಅಥವಾ ಚಿತ್ರಿಸಿ, ಅಸಂಬದ್ಧ ಶೈಲಿಯ ಅಲಂಕಾರದೊಂದಿಗೆ ವಾಪಸಾದರು.<ref name="Archeology">ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಪುರಾತತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರ, ಜೂನ್ ೧೯೯೯</ref><ref name="Atlantic">''[[ದ ಅಂಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಂತ್ಲಿ]]'', [https://www.theatlantic.com/issues/97apr/rome.htm ಎಪ್ರಿಲ್ 97].</ref> ಅಮೆರಿಕಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೂ ಗೀಚುಬರಹದ ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ, ಅವು [[ಓರಿಗಾನ್ ಅನುಬಂಧ]]ದ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾದ ಸಿಗ್ನೇಚರ್ ರಾಕ್. ಆನಂತರ, ೧೭೯೦ರ ದಶಕದ ನೆಪೋಲಿಯೊನಿಕ್ [[French Revolutionary Wars: Campaigns of 1798|ಈಜಿಪ್ಟ್ ದಂಡಯಾತ್ರೆ]]ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೈನಿಕರು ಸ್ಮಾರಕಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref name="JinxArtCrimes">{{cite news |title=Art Crimes |publisher=Jinx Magazine |date=Unknown |url=http://www.jinxmagazine.com/art_crimes.html |access-date=2010-05-25 |archive-date=2014-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141014194314/http://www.jinxmagazine.com/art_crimes.html/ |url-status=dead }}</ref><ref name="ReferenceB">ಪು. ೭೬, ''ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಆರ್ಕಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ಗ್ರೀಸ್ : ಎಕ್ಸ್‌ಪೀರಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಡಿಸಿಪ್ಲೀನ್ ‌'', ಮಿಶೆಲ್ ಶಾಂಕ್ಸ್,ಲಂಡನ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ರೌಟ್‌ಲೆಜ್, ೧೯೯೬, ISBN ೦-೪೧೫-೦೮೫೨೧-೭.</ref>[[ದೊರೆ ಬೈರನ್‌]]ನು ಗ್ರೀಸ್‌ನ [[ಅಟಿಕಾ]]ದ [[ಕೇಪ್ ಸೌನಿಯನ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಪೊಸಿಡಾನ್]] ದೇವಾಲಯದ ಏಕಶಿಲಾ ಸ್ತಂಭದ ಮೇಲೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ.<ref name="ReferenceB"/> == ಆಧುನಿಕ ಗೀಚುಬರಹ == [[File:Kilroy Was Here - Washington DC WWII Memorial - Jason Coyne.jpg|thumb|ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿಯಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸ್ಮಾರಕದ ಮೇಲೆ ಕಿಲ್ರೊಯ್ ಚಿತ್ರಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ.]] [[File:Bundesarchiv Bild 101I-309-0816-20A, Italien, Soldat zeichnend.jpg|thumb|ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕ (1943–1944)]] ಗೀಚುಬರಹವು ಆಗಾಗ [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು ಹಾಗೂ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಗೀಚುಬರಹಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ(ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ). ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಶತಮಾನದ ಅನೇಕ ಇತರೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಗೀಚುಬರಹದ ನಿದರ್ಶನಗಳಿವೆ. ಗೀಚುಬರವು ರೈಲುರಸ್ತೆ [[ಬಾಕ್ಸ್‌ಕಾರು]]ಗಳ ಹಾಗೂ [[ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳ]] ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಟೆಕ್ಸಿನೋ ಗೀಚುಬರಹವು ೧೯೨೦ರ ದಶಕದಿಂದ ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನದವರೆಗಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=HgSRiJjmnYY ] ಟೆಕ್ಷಿನೊ ಬಗೀ ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರದ ವೀಡಿಯೋ</ref>.ಅಮೆರಿಕಾ ತಂಡಗಳು ಇದನ್ನು ಬಳಸಿದ ಮತ್ತು ಅಮರಿಕಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಇಳಿದು ಬಂದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಎರಡನೇ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗು ದಶಕಗಳ ನಂತರ, ದೃಷ್ಟಾಂತವನ್ನೊಳಗೊಂಡ [["ಕಿಲ್ರಾಯ್ ಇಲ್ಲಿತ್ತು"]] ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿತ್ತು. [[ಚಾರ್ಲಿ ಪಾರ್ಕರ್‌]](ಅಡ್ಡಹೆಸರು "ಅಂಗಳದ ಹಕ್ಕಿ" ಅಥವಾ "ಪಕ್ಷಿ")ನ ಸಾವಿನ ತರುವಾಯ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಸುತ್ತ "ಪಕ್ಷಿ ಜೀವಂತವಾಗಿದೆ" ಎಂಬ ಬರಹದೊಂದಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹಗಳು ಆರಂಭವಾದವು.<ref>ರಾಸ್ ರುಸೆಲ್. ''ಬರ್ಡ್ ಲೀವ್ಸ್!: ದ ಹೈ ಲೈಫ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಹಾರ್ಡ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಚಾರ್ಲಿ (ಯಾರ್ಡ್‌ವರ್ಡ್) ಪ್ಯಾಕರ್ '' ದಾ ಕಾಪೊ ಪ್ರೆಸ್.</ref> [[1968ರ ಮೇ]] ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ, ಅರಾಜಕತೆ, ಮತ್ತು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಘೋಷಣೆಗಳಾದ ''L'ennui est contre-révolutionnaire'' (ಬೇಸರವು ಪ್ರತಿಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾಗಿದೆ)ಎಂಬುದನ್ನು ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಗೀಚುಬರಹಗಳಲ್ಲಿ, [[ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ]] ಕಲೆ, ಮತ್ತು [[ಕೊರೆಯಚ್ಚು]] ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ನಲ್ಲಿ ಇತರೆ ರಾಜಕೀಯ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು(ಅವು, ಕಪ್ಪು ಚಿರತೆ [[ಹ್ಯೂ ನ್ಯುಟನ್]] ಬಗ್ಗೆ "Free Huey")ಗೀಚುಬರಹ ಸೀಮಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮರೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇದ್ದಂತಿದ್ದರಿಂದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀಚುಬರಹ "ಡಿಕ್ [[ನಿಕ್ಸನ್]] ಬಿಫೋರ್ ಹಿ ಡಿಕ್ಸ್ ಯು" ಯು.ಎಸ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷರೆಡೆಗಿನ ಯುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಿರೋಧವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿತ್ತು. ರಾಕ್ ಮತ್ತು ರೋಲ್ ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಉಪ ಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ. "[[ಕ್ಲಾಪ್ಟನ್]] ಇಸ್ ಗಾಡ್" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಶಿಲಾಶಾಸನವು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಒಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀಚುಬರಹವಾಗಿದ್ದು, ಲಂಡನ್‌ನ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿದೆ. ೧೯೬೭ರ ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ನಿಲ್ದಾಣದ ಗೋಡೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಶಂಸಕನೊಬ್ಬ ಗೀಚಿದ ನುಡಿಗಟ್ಟು ತುಂತುರು-ವರ್ಣಚಿತ್ರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ನಾಯಿ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಗೀಚುಬರಹದ ಮೇಲೆ ಉಚ್ಚೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಛಾಯಾಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಸ್ಥಾಪನಾ-ವಿರೋಧಿ [[ಪಂಕ್ ರಾಕ್]] ಆಂದೋಲನದೊಂದಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹವೂ ಒಡಗೂಡಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಪಂಕ್ ರಾತ್ರಿ ಕ್ಲಬ್ಬುಗಳು,ಪ್ರವೇಶವಿಲ್ಲದ ವಾಸಸ್ಥಳಗಳು ಹಾಗೂ ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಔಟ್‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಫಿಟಿ(ಗೀಚುಬರಹ)ಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ಬ್ಲಾಕ್ ಫ್ಲಾಗ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರಾಸ್]](ಹಾಗೂ ಅವರ ಹಿಂಬಾಲಕರು)ತಂಡಗಳು ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಲೋಗೋಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ [[ಕೊರೆಯಚ್ಚು]] ಮಾಡಿಸಿದವು. ೧೯೮೦ದಶಕದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬುಡಮೇಲಾದ ಮಾರ್ಟಿನಿ(ಒಂದು ಬಗೆಯ ಬಂದೂಕು)ದರ್ಪಣ, ಇದು ಪಂಕ್ ತಂಡ [http://www.answers.com/topic/missing-foundation ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌] ಗೆ ಸೇರಿಸುವ ದಾರವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಳ ಮನ್‌ಹಟ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಗೀಚುಬರವಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಯು.ಎಸ್. ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಜರ್ಮನಿ]]ಯಾದ್ಯಂತ ನಿರ್ಲಜ್ಜ ಪಂಕ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ನಕಲು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://profile.myspace.com/index.cfm?fuseaction=user.viewProfile&friendID=61945507 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2012-06-28 |archive-url=https://archive.is/20120628153214/http://profile.myspace.com/index.cfm?fuseaction=user.viewProfile&friendID=61945507 |url-status=dead }}</ref> "ಫ್ರೋಡೊ ಲೈವ್ಸ್" ''[[ಲಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ವಿಂಗ್ಸ್‌]]'' ನ ನಾಯಕನಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಒಂದು ಗೀಚುಬರಹವಾಗಿದ್ದು ಇದೂ ಅವುಗಳ ಸಾಲಿನೊಂದಿಗೊಡಗೂಡಿದ್ದು ಹೆಸರುವಾಸಿಗಿತ್ತು. === ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ === ಜನರು ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ ಹಸಿಯಾದ ಸಿಮೆಂಟ್ ಅಥವಾ ಕಾಂಕ್ರಿಟ್ ಮೇಲೆ ಬಿಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಗೀಚುಬರಹ ಆಗಾಗ ಜೋಡಿಯೊಂದರ ಪರಸ್ಪರ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಇರುವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಲ ಇಂತಹ ಗೀಚುಬರಹಗಳಿಗೆ ತಾರೀಖನ್ನು ನಮೂದಿಸಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕದೊಳಗೆ ಒಂದು ನೋಟವನ್ನು ಬೀರಲು ಅನುವಾಗುವಂತೆ ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಮುಟ್ಟದೇ ಹಾಗೇ ಬಿಟ್ಟಿರಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಹಿಪ್ ಹಾಪ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಗೀಚುಬರಹ === [[File:KRESS.jpg|thumb|ಆಧುನಿಕ ಗೀರು ಬರಹದಲ್ಲಿ ಏರೋಸೊಲ್ ಪೇಂಟ್ ಸಾಮನ್ಯಾವಾದ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ]]ಸುಮಾರು ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ [[ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು]] ಗೀಚುಬರವನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸ್ಯಾವೇಜ್ ಸ್ಕಲ್ಸ್, ಲಾ ಫ್ಯಾಮಿಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಅನಾಗರೀಕ ಅಲೆಮಾರಿಗಳು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೬೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ [[ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ]] ಗೀಚುಬರಹ ಬರಹಗಾರರಾದ [[ಕಾರ್ನ್‌ಬ್ರೆಡ್]], ಕೂಲ್ ಅರ್ಲ್ ಮತ್ತು ಟಾಪ್‌ಕ್ಯಾಟ್ ೧೨೬ ಇವರ ಸಹಿಗಳು-''ಉದೃತ್ತವಾಕ್ಯಗಳು'' ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು.<ref name="Shapiro">ಪೀಟರ್ ಶಪಿರೊ, ''ರಫ್ ಗೈಡ್ ಟು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್'', ೨ನೇಯ. ಆವೃತ್ತಿ., ಲಂಡನ್: ರಫ್ ಗೈಡ್ಸ್, ೨೦೦೭.</ref><ref name="NYMagGraf">{{cite news|title=A History of Graffiti in Its Own Words |publisher=New York Magazine |date=unknown |url=http://nymag.com/guides/summer/17406/}}</ref> ಕಾರ್ನ್‌ಬ್ರೆಡ್‌ನನ್ನು ಆಗಾಗ ಆಧುನಿಕ ಗೀಚುಬರಹದ ಮೊದಲ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲೊಬ್ಬನಂತೆ ಉದಾಹರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://fiftyonefiftyone.com/2007/04/cornbread-graffiti-legend.html |title=ಕಾರ್ನ್‌ಬ್ರೆಡ್ - ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಲೆಜೆಂಡ್ |access-date=2010-05-25 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711000227/http://fiftyonefiftyone.com/2007/04/cornbread-graffiti-legend.html |url-status=dead }}</ref> ೧೯೭೦-೭೧ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹದ ಹೊಸಶೋಧದ ಕೇಂದ್ರವು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಾಗಿತು, ಇಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರರು [[TAKI 183]] ಮತ್ತು [[Tracy 168]] ನ್ನು ಬೆನ್ನುಹತ್ತಿ, ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬೀದಿಹೆಸರನ್ನು ತಮ್ಮ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರ ಕೆಲಸದಿಂದ ಒಂದು ರೈಲನ್ನು "ಬಾಂಬ್" ಮಾಡಿ, ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಇದನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯಲು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಹಾಗೂ ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಮನತಟ್ಟುವಂತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಸಾಕಷ್ಟು ಪೂರ್ಣವ್ಯಾಪ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರೆ - "ಆಲ್ ಸಿಟಿ". [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]]ನ ಬರಹಗಾರರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಗುರುಳೆ ಅಕ್ಷರಗಳು ಶುರುವಿನಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡವು, ವಿವರವಾದ ಬರಹ ಟ್ರೇಸಿ ೧೬೮ ನ್ನು ಬೇರೆ ಭಾಷೆಗೆ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದರೂ "[[ವೈಲ್ಡ್‌ಸ್ಟೈಲ್"]] ಕಲೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಮುಂದಾಯಿತು.<ref name="Shapiro" /><ref>ಡೇವಿಡ್ ಟೂಪ್, ''ರ್ಯಾಪ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ '', ೩ನೇಯ. ಆವೃತ್ತಿ., ಲಂಡನ್: ಸೆರ್ಪೆನೆಂಟ್ಸ್ ಟೇಲ್, ೨೦೦೦.</ref> [[ಝಿಫಿರ್]] ಮತ್ತು [[ಲೇಡಿ ಪಿಂಕ್‍ರಂ]]ತಹ ಕಲಾವಿದರಿಂದಾದ ೭೦s ಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಹೊಸಶೈಲಿಯ ಪ್ರಾರಂಭಕರು ಸೇರಿಕೊಂಡರು.<ref name="Shapiro" /> <ref name="ReferenceC">ಹಗರ್, ಸ್ಟೀವನ್. ಹಿಪ್ ಹಾಪ್: ದ ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೇಟೇಡ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಬ್ರೇಕ್ ಡಾನ್ಸಿಂಗ್, ರ್ಯಾಪ್ ಮ್ಯುಜಿಕ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ. ಸೇಂಟ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೮೪ (ಮುದ್ರಣ ಇಲ್ಲ).</ref> ಗೀಚುಬರಹವು [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ([[ರ್ಯಾಪಿಂಗ್]], [[ಡಿಜಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರೇಕ್‍ಡ್ಯಾನ್ಸ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ).<ref name="ReferenceC"/> ಹಿಪ್ ಹಾಪ್‌ನ ಇತರೆ ರೂಪಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಆರಂಭಿಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಹಾಗು ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್‌ನ ಇತರೆ ಅಂಶಗಳು ಕಲೆಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಗೀಚುಬರಹ ಮತ್ತು [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಉದ್ಭವಿಸಿತು. ಎಂಭತ್ತರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಈ ರೂಪ ಬೀದಿಯಿಂದ ಕಲಾ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಸಾಗಿತು. [[ಜೀನ್-ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕ್ವಿಯಟ್]] ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿಗೆ ತನ್ನ [[SAMO]] ಟ್ಯಾಗ್‌ನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟನು, ಹಾಗೂ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್‌ಗೆ [[ಬೀದಿ ಕಲೆ]]ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಕೂಡ ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಗೀಚುಬರಹಕ್ಕಾಗಿ ಬರೆದ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್‌ನ ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾದ ವಿಜಯಗೀತೆಗಳನ್ನು ತೊಂಬತ್ತರ ದಶಕದಾದ್ಯಂತ ಕೇಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು, [[ಆರ್ಟಿಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್‌]]ನ"ರಾಂಗ್ ಸೈಡ್ ಆಫ್ ದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಸ್" [[ಕ್ವೆಲ್‌]]ನ ಬ್ರಿಕ್ ವಾಲ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಈಸೋಪ್ ರಾಕ್‌]]ನ "ನೊ ಜಂಪರ್ ಕೇಬಲ್ಸ್" ಹಾಡುಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Shapiro" /> ===== ಮೂಲಗಳು ===== [[File:Aeroplane1.JPG|right|thumb|150px|ಹಳೆಯ ಕನ್ನಿಂಗ್‌ಹ್ಯಾಮ್‌ಹೆಡ್ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ ರಸ್ತೆಯ ಸೇತುವೆಯ ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆ ಮೇಲೆ ವಿಮಾನಿನ ಉಬ್ಬು ಕೆತ್ತನೆ ಕಾಣಬಹುದು.1950ರ ದಶಕದ ಸಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ತುಣುಕು]] ಆರಂಭಿಕ ನವ್ಯವಾದಿ ಗೀಚುಬರಹವು ೧೯೨೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿನ ಬಾಕ್ಸ್ ಕಾರುಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದಾಗಿದ್ದರೂ, ಇಂದಿನ ಸಮಕಾಲೀನ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೂ ಗೀಚುಬರಹ ಆಂದೋಲವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ, ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದು [[ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು]] ಮತ್ತು ೧೯೬೦ರ [[ಗ್ಯಾಂಗ್ ಸದಸ್ಯರುಗಳ]] ಆಲೋಚನೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>ಅಬೆಲ್, ಅರ್ನೆಸ್ಟ್ ಎಲ್., anಮತ್ತು ಬಾರ್ಬರಾ ಇ.ಬಕ್ಲಿ. "ದ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ರೈಟಿಂಗ್ ಆನ್ ದ ವಾಲ್ಸ್: ಟವರ್ಡ್ ಸೋಶಿಯಾಲಜಿ ಅ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಸಿಅಕಾಲಜಿ ಆಫ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ". ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್, Conn.: ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೭೭.</ref> ೧೯೬೯ ರಿಂದ ೧೯೭೪ರ ಆದ್ಯಂತದ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹದ "ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಣೆಯ ಯುಗ" ಜರುಗಿತು. ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾಲವಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಗೀಚುಬರಹದ ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪಗಳ ಹೊಸ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಳ(ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ)ವಾಯಿತು. ಈ ಸಮಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ನಗರದ ಸುತ್ತ ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದರು. ಇದು [[ಅನಾವರಣ]]ಗೊಳ್ಳುವ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. NYCಯಿಂದ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾಯಿಂದ NYCಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ನಂತರ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮದ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಲು ನಗರವು ಗೀಚುಬರಹದ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ TAKI ೧೮೩ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. TAKI ೧೮೩ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಹೈಟ್‌, ಮನ್‌ಹಟನ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಒಬ್ಬ ಯುವಕನಾಗಿದ್ದು, ಈತ ಪಾದ ಸಂದೇಶಕಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ಈತನ ಟ್ಯಾಗ್, ಈತನ ಹೆಸರು ಡೆಮೆಟ್ರಿಯಸ್(ಡೆಮೆಟ್ರಕಿ),TAKI, ಮತ್ತು ಈತನ ಬೀದಿ ಸಂಖ್ಯೆ,೧೮೩ ರ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಪಾದ ಸಂದೇಶಕಾರನಾಗಿ, ಈತ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಪಯಣಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದ. ಇದು ೧೯೭೧ ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್‌]] ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ "'Taki ೧೮೩' ಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಪೆನ್ ಪಾಲ್ಸ್" ಎಂಬ ಶಿರೋನಾಮೆಯ ಲೇಖನ ಉದ್ಭವವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="JinxArtCrimes" /><ref name="NYMagGraf" /><ref>{{cite news|title=Black History Month — 1971 |publisher=BBC |date=unknown |url=http://www.bbc.co.uk/1xtra/bhm05/years/1971.shtml}}</ref> ಗೀಚುಬರಹ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹೊರಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ, [[ಜುಲಿಯೊ 204]]ನು ಒಬ್ಬ ಆರಂಭಿಕ ಬರಹಗಾರನೆಂಬ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಸಮಯದ ಇತರೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಸರುಗಳು: [[ಸ್ಟೇ ಹೈ 149]],[[ಫೇಸ್ 2]], ಸ್ಟಿಚ್ ೧, ಜೋ ೧೮೨, ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ೧೬೧ ಮತ್ತು ಕೇ ೧೬೧. ಬಾರ್ಬರ ೬೨ ಮತ್ತು ಇವಾ ೬೨ ಇವರು ಕೂಡ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದು, ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಬರಹಗಾರರೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು. [[File:Vila Madalena ¹.jpg|thumb|left|ಸ್ಯಾಒ ಪೌಲೊದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಟ್ಯಾಗ್ಸ್]] ಈ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಘಟಿಸಿದ ಇನ್ನೊಂದು ಘಟನೆಯೆಂದರೆ, ನಗರದ ಬೀದಿಗಳಿಂದ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳವರೆಗೆ ನಡೆದ ಹೊರಗಿನ ಆಂದೋಲನ. ಸುಮಾರು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಕಲಾವಿದರ ಗುರಿ "ಮೇಲೇಳು"ವುದಾಗಿತ್ತು: ಎಷ್ಟು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಟ್ಯಾಗುಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಂಬುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಸಾಧಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಕಡಿಮೆ ನಷ್ಟದೊಂದಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ರೈಲುಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಕಲಾವಿದರು ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಪ್ರಾಂಗಣದೊಳಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು, ಆಗಾಗ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಕಾರು ಪಾರ್ಶ್ವಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡ ವಿವರವಾದ ಕಲಾ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಲಿರುವವು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು. [[File:Tag in Malmö.jpg|thumb|ಗ್ರಾಫಿಟಿ "ಟ್ಯಾಗ್"ಗೆ ಉದಾಹರಣೆ]] ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಲಾವಿದರು ಇರುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದನೂ ತಮ್ಮನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಒಂದು ದಾರಿಯ ಅವಶ್ಯಕವಿದ್ದುದರಿಂದ ೧೯೭೧ ರಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಟ್ಯಾಗುಗಳು, ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ [[ಕ್ಯಾಲಿಗ್ರಾಫಿಕ್‌]]ನಂತೆ ಕಾಣುವ ಕಲವಿದರ ಸಹಿಯನ್ನು ಹೊಂದಲು ಶುರುಮಾಡಿದವು. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲತೆಯಿಂದ ಆಚೆಗೆ, ಟ್ಯಾಗುಗಳು ಕೂಡ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು - ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರು ಪತ್ರದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಗೆರೆಗಳ ದಪ್ಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು ಜೊತೆಗೆ ಅವರ ಟ್ಯಾಗುಗಳ ಸ್ಥೂಲ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ’ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಕೃತಿ’ ಅಥವಾ ’ಕೃತಿ’ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿತು. ಸೂಪರ್ ಕೂಲ್ ೨೨೩ ಈ ರೀತಿಯ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನೆಂಬ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾದ.<ref>"ಸ್ಟೈಲ್ ರೈಟಿಂಗ್ ಫ್ರಾಮ್ ದ ಅಂಡರ್‌ರೈಟಿಂಗ್, (ರೆ)ಇವಲ್ಯೂಶನ್ ಆಫ್ ಏರೋಸೊಲ್ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್." ಸ್ಟಂಪಾ ಅಲ್ಟರ್ನೆಟೀವ್ ಇನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ವಿತ್ ಐಜಿಟೈಮ್ಸ್, ೧೯೯೬, ISBN : ೮೮-೭೨೨೬-೩೧೮-೨.</ref><ref>"ಫ್ರೈಟ್‍ಟ್ರೇನ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ", ರೋಜರ್ ಗಸ್ಟ್‌ಮನ್, ಇಯಾನ್ ಸ್ಯಾಟ್ಲರ್, ಡೆರಿನ್ ರೊವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹ್ಯಾರಿ ಎನ್ ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್ Inc, ೨೦೦೬. ISBN ೯೭೮-೦-೮೧೦೯-೯೨೪೯-೮.</ref><ref>http://www.subwayoutlaws.com/history/history.htm</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಾದ, ಪೊಲ್ಕಾ ಡಾಟ್ಸ್, ಕ್ರಾಸ್‌ಹ್ಯಾಚಸ್, ಮತ್ತು ಚೆಕರ್ಸ್‌ಗಳು ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾದವು. ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದಂತೆ, ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಬಳಕೆ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. "ಮೇಲಿನಿಂದ-ಕೆಳಗೆ", ಇಡೀ ಕಾರು ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅಳತೆ ಹಾಕಿದ ಕೆಲಸಗಳು, ಸುಮಾರು ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಕಾಶನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಈ ಸಮಯಾವಧಿಯ ಸಮಗ್ರ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರಬುದ್ಧತೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಿಂದ ಗುರುತಿಸದೇ ಹೋಗಲಿಲ್ಲ - ಹ್ಯುಗೊ ಮಾರ್ಟಿನೆಝ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್(ಯುಜಿಎ)ವನ್ನು ೧೯೭೨ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಯುಜಿಎ ಆ ಸಮಯದ ಅನೇಕ ಉನ್ನತ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ೧೯೭೪ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟೂನ್ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. TF೫ (ದಿ ಫ್ಯಾಬುಲಸ್ ಫೈವ್), ಒಂದು ತಂಡವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅವರು ವಿವರಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಸಮಗ್ರ ಕಾರುಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಗಿತ್ತು..<ref>http://www.at149st.com/tf5.html</ref> ===== ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗ ===== [[File:Heavily tagged subway car in NY.jpg|thumb|1973ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ತುಂಬಿಸಿದ ಗಾಡಿ]] ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಗೀಚುಬರಹದ ಬರಹ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಮೇಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾದ "ಬಾಂಬಿಂಗ್" ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು, ಇದು ಗೀಚುಬರಹ ನಿವಾರಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಕಲಾ ಸ್ವರೂಪದ ಹೋರಾಟದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಅಥವಾ ಸಾಗಣೆ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲೇ, "ಟಾಪ್-ಟು-ಬಾಟಮ್"ಗಳು ಇಡಿ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ವಿಕಸಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು ಈ ಯುಗದ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನೀಯವಾದದ್ದು "ಥ್ರೋ-ಅಪ್"(ಅಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸು)ನ್ನು ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ರುಜುವಾತಾಯಿತು, ಇವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಟ್ಯಾಗಿಂಗುಗಳಿಗಿಂತ ಬಹು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಹಿದ್ದವು ಆದರೆ "ಖಂಡ"ದಷ್ಟು ಜಟಿಲವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯ ತರುವಾಯವೇ, ಯಾರು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯಥೇಚ್ಛ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಥ್ರೋ-ಅಪ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಹುದೆಂದು ನೋಡಲು ಥ್ರೋ-ಅಪ್‌ಗಳು ಪಂದ್ಯಕ್ಕಿಳಿದವು. ಗೀಚುಬರಹ ಬರವಣಿಗೆ ತುಂಬಾ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗುತ್ತಾ ಬಂತು ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದರು "ಎಲ್ಲ-ನಗರ"ಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಅಥವ ಎನ್‌ವೈಸಿಯ ಎಲ್ಲ ಐದು [[ಪಟ್ಟಣಸ್ಥಳ]]ಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಕಾಣಲು ಹೆಣಗಾಡಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಮಾನದಂಡಗಳು ಜಡವಾಗುತ್ತಾ ಬಂದವು. ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿನ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರನ್ನು, ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಬದಲಾಯಿಸುವ ಒಂದು ಆಸೆಯೊಂದಿಗೆ ೧೯೮೦ರ ದಶಕಕ್ಕೆ ದಾಪುಗಾಲಿಡುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. [[File:Graffiti - European train.jpg|thumb|ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಗೀರು ಬರಹ]] ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧ ಹಾಗೂ ೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭವು ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೊಸ ಸಂಚಲನವನ್ನು ತಂದಿತು. ಗೀಚುಬರಹದ ಪ್ರಭಾವವು ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ನಿಂದಾಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣ ಫ್ರೆಡಿಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದೊಂದಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹದ ಒಂದು ಆಂದೋಲನ ಶುರುವಾಯಿತು ಈ ಸಮಯದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೀಚುಬರಹದ ಮೂರ್ತಿ [[ಫ್ಯಾಬ್ 5 ಫ್ರೆಡಿ(]]ಫ್ರಡ್ ಬ್ರಾಥ್‌ವೈಟ್), ಈತ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಗೋಡೆ-ಬರಹ ತಂಡ"ವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ. ಈತ ಮೇಲಿನ ಮ್ಯಾನ್‌ಹಟನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ ನಡುವಿನ ತುಂತುರು ತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷರಗಳ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದನು, ಇವು ೭೦ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗಲು ಶುರುವಾದವು: "ಇದರಿಂದ ’ವೈಲ್ಡ್ ಸ್ಟೈಲ್’ ಬಂದಿತು".<ref>ಫ್ಯಾಬ್ ೫ ಫ್ರೆಡ್ಡಿ ಕೋಟ್ ಇನ್: ಲಿಪ್ಪರ್ಡ್, ಲಕ್ಕಿ. '': ಆರ್ಟ್ ಇನ್ ಮಲ್ಟಿಕಲ್ಚರಲ್ ಅಮೆರಿಕಾ''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ದ ನ್ಯೂ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ೧೯೯೦.</ref> ಫ್ಯಾಬ್ ೫ ಫ್ರೆಡಿಯು ಗೀಚುಬರಹ ಮತ್ತು [[ರ್ಯಾಪ್]] ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಇದರ ಆರಂಭಿಕ ಅಡಿಪಾಯಗಳಾಚೆ ಪಸರಿಸಲು,ಹಾಗೂ ಬಹುತೇಕ ವೈಟ್‌ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ದೃಶ್ಯಗಳ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಹಾಯಕನಾಗಿದ್ದನೆಂಬ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಆಗಾಗ ಪ್ರಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿನ ಹ್ಯುಗೊ ಮಾರ್ಟಿನೆಝ್‌ನ ರೇಝರ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯಿಂದೀಚೆಗೆ, ಸುಮಾರು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಸ್ಥಾಪಿತ ಕಲಾ ಜಗತ್ತು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಗ್ರಹಣಶೀಲವಾಗತ್ತಾ ಬಂದಿತು. ಸಾಗಣೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಗೀಚುಬರಹ ಮೇಲೋತ್ಪಾಟನೆ ಒಂದು ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಇದು ಕೂಡ ನಿಜವಾದ ಬಾಂಬಿಂಗ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಸಂಚಲನವಾಗಿತ್ತು. [[ಎಂಟಿಎ(ಮೆಟ್ರೊ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಅಥಾರಿಟಿ)]]ಯು ಪ್ರಾಂಗಣದ ಬೇಲಿಗಳನ್ನು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಹಾಗೂ ಗೀಚುಬಹರ ಕಲಾವಿದರ ತೊಯ್ದಾಟದ ಸಮರವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು. ಕಲಾವಿದರ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಶುರುವಾದ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗಿನ ಎಂಟಿಎ ಕದನವು, ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕ ಕಲಾವಿದರು ಆಗಾಗ ಹತಾಶೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ===== ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಸರಣ ===== ಕಲಾ ವಿತರಕ ಕ್ಲಾಡಿಯೊ ಬ್ರುನಿಯಿಂದ ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ [[ಲೀ ಕ್ವಿನೊನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಬ್ ೫ ಫ್ರೆಡಿಗೆ ಗ್ಯಾಲರಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ, ಇದು ಅವರ ಈ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರದ ಮೊದಲ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿತ್ತು. ಫ್ಯಾಬ್ ೫ ಫ್ರೆಡಿಯ [[ಡೆಬಿ ಹ್ಯಾರಿ]]ಯೊಂದಿಗಿನ ಸ್ನೇಹ [[ಬ್ಲಾಂಡಿ]]ಯ ಏಕ "[[ರಾಪ್ಚರ್]] "([[ಕ್ರಿಸಲಿಸ್]], ೧೯೮೧)ನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು, ಇದರ ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ [[SAMO© ಗೀಚುಬರಹ]]ದ [[ಜೀನ್-ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕಿಯಟ್‌]]ನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹದ ಅಂಶಗಳ ಒಂದು ವರ್ಣನೆಯ ಮೊದಲ ಮಿಣುಕು ನೋಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವವಾದದ್ದು ಚಾರ್ಲಿ ಅಹರ್ನ್‌ನ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ ಕಾದಂಬರಿ ಚಿತ್ರ ''[[ವೈಲ್ಡ್ ಸ್ಟೈಲ್]]'' (ವೈಲ್ಡ್ ಸ್ಟೈಲ್, ೧೯೮೨)ಹಾಗೂ ಆರಂಭಿಕ [[ಪಿಬಿಎಸ್]] ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ''[[ಸ್ಟೈಲ್ ವಾರ್ಸ್]]'' (೧೯೮೩). ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳಾದ [["ದಿ ಮೆಸೇಜ್]]" ಮತ್ತು "[[ಪ್ಲಾನೆಟ್ ರಾಕ್]]" ಹಾಗೂ ಅವುಗಳೊಡಗೂಡಿದ [[ಸಂಗೀತ ವಿಡಿಯೋ]]ಗಳು (ಎರಡೂ ೧೯೮೨)ಹಿಪ್ ಹಾಪ್‌ನ ಎಲ್ಲ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಹೊರಗಡೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಿವೆ. ಸ್ಟೈಲ್ ವಾರ್‌ಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಾದ ಸ್ಕಿಮೆ, ದೊಂಡಿ, ಮಿನ್‌ಒನ್ ಹಾಗೂ ಝಿಫಿರ್ ಇವರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಣ್ಣಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆರಂಭಿಕ ಬ್ರೇಕ್ ಡ್ಯಾನ್ಸಿಂಗ್ ತಂಡಗಳಾದ ರಾಕ್ ಸ್ಟಡಿ ತಂಡಗಳನ್ನು ಏಕಮಾತ್ರ ರ್ಯಾಪ್ ಧ್ವನಿವಾಹಿಹಿಯನ್ನೇ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವ ಚಿತ್ರದೊಳಗೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿರುವ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಗೀಚುಬರಹದ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಸ್ಟೈಲ್ ವಾರ್‌ಗಳು ಆರಂಭಿಕ ೧೯೮೦ರ ದಶಕ ದ ಯವ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತೆಂಬುದರ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧ ಚಿತ್ರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಾಗಿದ್ದವೆಂದು ಈಗಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>ಲಾಬೊಂಟೆ, ಪೌಲ್. ಆಲ್ ಸಿಟಿ: ದ ಬುಕ್ ಎಬೌಟ್ ಟಾಕಿಂಗ್ ಸ್ಪೇಸ್. ಟೊರೊಂಟೊ ಇಸಿಡಬ್ಲ್ಯೂ ಮುದ್ರಣಾಲಯ. ೨೦೦೩</ref> ಫ್ಯಾಬ್ ೫ ಫ್ರೆಡಿ ಮತ್ತು ಫ್ಯುಚುರ ೨೦೦೦ ಇವರು ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ರ್ಯಾಪ್ ಪ್ರವಾಸದ ಅಂಗವಾಗಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ನಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದರು.<ref>ಡೇವಿಡ್ ಹೆರ್ಶ್ಕೊವಿಟ್ಸ್, "ಲಂಡನ್ ರಾಕ್ಸ್, ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಬರ್ನ್ಸ್ ಅ‍ಯ್‌೦ಡ್ ದ ಬಿ-ಬಾಯ್ಸ್ ಬ್ರೇಕ್ ಲೆಗ್", ''ಸಂಡೇ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್'', ಎಪ್ರಿಲ್ ೩, ೧೯೮೩.</ref> ಇದು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿ ಹಾಗೂ ''[[ಬೀಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]'' ([[ಓರಿಯನ್]],೧೯೮೪)ಗಳಂತಹ ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅನಾವರಣ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಹಾಲಿವುಡ್ ಕೂಡ ಇತ್ತ ಗಮನಹರಿಸಿ, [[ಫೇಸ್ 2]]ನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು. ಈ ಕಾಲವು ಹೊಸ [[ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಗೀಚುಬರಹ]]ದ ಉದಯವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಮೊದಲಿನ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ [[ಬ್ಲೆಕ್ ಲೆ ರೇಟ್‌]]ನಿಂದ ca ೧೯೮೧ವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು; ೧೯೮೫ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಸಿಡ್ನಿ, [[ಮೆಲ್‌ಬಾರ್ನ್]] ನಗರಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯಚ್ಚುಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು, ಇವುಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ [http://laughingsquid.com/charles-gatewood/ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಗೇಟ್‌ವುಡ್] ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕ [http://www.rennieellis.com.au/ ರೆನಿ ಎಲ್ಲಿಸ್] ದಾಖಲಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>ಇಲ್ಲಿಸ್,ರೆನ್ನಿ, ''ದ ಆಲ್ ನ್ಯೂ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ'' (ಸನ್ ಬುಕ್ಸ್, ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್, ೧೯೮೫) ISBN ೦-೭೨೫೧-೦೪೮೪-೮</ref> ===== ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಅವನತಿ ===== [[File:NY grafitti.JPG|right|thumb|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಚೈನಾಟೌನ್ ನಡುವಿನ ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಅಂಗಡಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗೀರು ಬರಹ]] ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಹೊರಗೆ ಮತ್ತು ಸಾಗರೋತ್ತರದಲ್ಲಿ ಪಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೇ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಬಹುತೇಕ ನಾಶವಾಗುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಾ ಹೋಯಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ತ್ವರಿತ ಅವನತಿಗೆ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಬಿರುಕು ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ರಸ್ತೆಗಳು ತುಂಬಾ ಅಪಾಯಕಾರಿಯಾಗುತ್ತಾ ಬಂದವು, ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅತಿ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ದಂಡಗಳನ್ನು ಹೇರುವ ಶಾಸನಗಳು ಶುರುವಾಗಿದ್ದವು, ಹಾಗೂ ಬಣ್ಣಗಳ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧವು ಸಲಕರಣಾ (ಕಸಿದುಕೊಂಡ)ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಎಂಟಿಎ ತಮ್ಮ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಬಜೆಟ್‌ನ್ನು ಕಡುವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ವಿಶೇಷ ಕೃಪೆಯಿಂದ ಕಾಣಲಾದ ಅನೇಕ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು, ಪ್ರಾಂಗಣಗಳ ಕಾವಲು ಕಾಯಲಾಯ್ತು, ಹೊಸ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾದ ಬೇಲಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ, ಖಂಡಗಳನ್ನು ಬಲವಾಗಿ, ದ್ರಢವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಾಗಿತು. ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಪರಿಣಾಮ ಬಹುತೇಕ ಬರಹಗಾರರು ರಸ್ತೆಗಿಳಿದರು, ನಿತ್ಯಪ್ರಯಾಣಿಕರ ರೈಲುಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಕ್ಸ್ ಕಾರುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದೂ ಈಗ ಬರಹದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಚಲಿತ ಪ್ರಕಾರವಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು, ಹೊಸ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಎದುರಾದರೂ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸವಾಲಾಗಿ ನೋಡುವ ಮಾರ್ಗ ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಕಲಾವಿದರು ಉತ್ತಮ ಬರಹಗಳ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗುತ್ತಾ ಬಂದರು ಹಾಗೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಐಕ್ಯತೆಯು ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವವಾಗುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದು ಈ ಸವಾಲುಗಳ ಒಂದು ಅನಾನುಕೂಲತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಯುಗದ ಹೆಸರಿಸಬಹುದಾದ ಕೆಲವು ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು, ಬ್ಲೇಡ್, [[ದೊಂಡಿ]], ಮಿನ್‌ ೧, ಕ್ವಿಕ್,[[ಸೀನ್]] ಮತ್ತು ಸ್ಕಿಮೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಎನ್‌ವೈಸಿ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರ ಅಂತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಅತಿ "ಮಣಿಯದ" ಕಲಾವಿದರು ಮಾತ್ರ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸುತ್ತ ಗೀಚುಬರಹದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹಿಡಿತಕ್ಕೊಳಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿದ ಜನತೆ ಆಗಾಗ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ತನ್ನ ಪಯಣ ಬೆಳೆಸಿತು. ===== ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ೧೯೮೫–೧೯೮೯ ===== ೧೯೮೫ ರಿಂದ ೧೯೮೯ ಗಳ ನಡುವಿನ ವರ್ಷಗಳು "ಮಣಿಯದ" ಯುಗವೆಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಈ ಕಾಲದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ, [[ತುಂಡಾದ ಪ್ರಾಂಗಣಕ್ಕೆ]] ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಕಾರುಗಳ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿನ ಕಲೆ ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಕುಡಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅತಿಯಾದ ಭದ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದೆ ಇಟ್ಟಿತು. ಕಾರಿಗಳಿಂದ ಹೊರಗಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ವಿವರವಾದ "ಬರ್ನರ್ಸ್"ಗಳು ಈಗ ಅಗಾಗ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ನೆನೆಸಿಡಲಾದ ಸರಳಾತಿಸರಳ ಮಾರ್ಕರ್ ಟ್ಯಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಕಾರಗೊಂಡವು. ೧೯೮೬ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಂಟಿಎ ಮತ್ತು [[ಸಿಟಿಎ]] ಗಳು "ಗೀಚುಬರಹದ ಮೇಲಿನ ಯುದ್ಧ"ವನ್ನು ಗೆದ್ದರು ಹಾಗೂ ಸಕ್ರಿಯ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕುಸಿಯಿತು. ಕಲಾವಿದರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕುಸಿದಂತೆ ಗೀಚುಬರಹ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ "ಬಾಂಬಿಂಗ್" ನೊಂದಿಗಿನ ಹಿಂಸೆಯೂ ಕುಸಿಯಿತು. ೮೦ರ ದಶಕದ ಕೆಲವು ಬರಹಗಾರರಿಗೆ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗಗಳೂ ಕೂಡ ಹೊಸ ಜಾಹಿರಾತು ಫಲಕಗಳಾಗಿದ್ದವು. [[ಕೋಪ್2]], [[ಕ್ಲಾ ಮನಿ]], ಸೇನ್ ಸ್ಮಿತ್, [[ಝಿಫಿರ್]] ಮತ್ತು [[ಟಿ ಕಿಡ್]] ಇವರು ಈ ಯುಗದ ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು.<ref>http://www.at149st.com/smith.html</ref><ref>{{cite web |title=T KID 170 |url=http://www.at149st.com/tkid.html |accessdate=30 June 2009}}</ref> ===== ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ವಚ್ಛ ರೈಲು ಆಂದೋಲನಾ ಯುಗ ===== ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಅಥವಾ ರೈಲು ಕಾರುಗಳಿಂದ "ರಸ್ತೆ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿಗೆ" ಬಂದ ಬಹಸಂಖ್ಯಾತ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಗೀಚುಬರಹದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಯುಗವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಚ್ಛ ರೈಲು ಆಂದೋಲನವು ೧೯೮೯ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಗೀಚುಬರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ ಕಾರುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸಾಗಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಕಲೆಯ ನಿಜವಾದ ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಬೇಡವೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ರಸ್ತೆಗಳ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವಾದ ಹುಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news | publisher = CNN |date= 2005-11-04 | url = http://www.cnn.com/2005/US/03/21/otr.green/index.html | title = From graffiti to galleries | accessdate = 2006-10-10}}</ref> ಸ್ವಚ್ಛ ರೈಲು ಆಂದೋಲನಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ, ಕೇವಲ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮುಖ್ಯ ನಗರಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ರಸ್ತೆಗಳ ಬಹುಭಾಗಗಳು ಯಾರೂ ಮುಟ್ಟದೇ ಉಳಿದಿದ್ದವು. ಸಾಗಣೆ ಕಂಪೆನಿ ಕಾರ್ಯತತ್ಪರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಶುರು ಮಾಡಿದ ನಂತರ, ಗೀಚುಬರಹಗಳು ಒಂದು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸೂಕ್ಷ್ಮಗ್ರಾಹಿಯಲ್ಲದ ಜನತೆಗೆ ಅಮೇರಿಕಾದ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕಿಕ್ಕಿರಿದು ತುಂಬಿದವು. <blockquote> ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಬೇರೆಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ನಗರ ಉದ್ಯೋಗಸ್ಥರು ತಂಡ ಗೀಚುಬರಹಗಳು ಬಹುತೇಕ ದೊಡ್ದ ಸೇಬಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾದ ಒಂದು ಬೆಳೆರೋಗವೆಂದು ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಭಾವಿಸಿತ್ತು</blockquote> ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಇಲ್ಲ. ಶೈಲೀಕರಿಸಿದ ಚಿತ್ತುಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ದೇಶದ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಪಸರಿಸಿತು. ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾದಿಂದ ಸ್ಯಾಂಟ ಬಾರ್ಬರ, ಕ್ಯಾಲಿಫ್‌ವರೆಗೆ, ಭೂಗರ್ಭ ರೈಲ್ವೆ ಕಲಾವಿದರ ಗೀಚುಬರಹ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ವಾರ್ಷಿಕ ವೆಚ್ಚಗಳು ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟಕ್ಕೇರಿತು. <ref>ಬೀಟಿ, ಜೋನಾಥನ್ ; ಕ್ರೆ, ಡನ್. "ಜಿಪ್ ಯು ಹ್ಯಾವ್ ಬೀನ್ ಟ್ಯಾಗ್ಡ್". ಟೈಮ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್. ೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೯೦. prgrph.೨</ref> ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಗ್ಯಾಲರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಶುರು ಮಾಡಿದರು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದರು. ಈ ಪದ್ಧತಿ ೧೯೮೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾಗಿ ಕಲಾವಿದರಾದ [[ಜೀನ್-ಮೈಕೇಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕಿಯಟ್,]] ತನ್ನ ಸಿಗ್ನೇಚರ್ SAMO (ಸೇಮ್ ಓಲ್ಡ್ ಷಿಟ್)ನೊಂದಿಗೆ ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು, ಮತ್ತು [[ಕೇತ್ ಹೇರಿಂಗ್‌]] ಈತ ಕೂಡ ತನ್ನ ಕಲೆಯನ್ನು ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥನಾದನು. ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, (ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿಧನರಾದವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ರಚಿಸಿದ)ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಈ ರೀತಿಯ ವಿವರವಾದ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಅಂಗಡಿಗಳ ಮುಂದಿನ ಗೇಟುಗಳ ಮೇಲೆ ರಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಆ ಅಂಗಡಿಯವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ [[ರ್ಯಾಪರ್]] [[ಬಿಗ್ ಪನ್‌]]ನ ಸಾವಿನ ನಂತರ, [[ಬಿಜಿ183]], ಬಯೋಮ್ ನೈಸರ್ [[TATS CRU]] ಇವರಿಂದ ಆತನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸಿ ರಚಿಸಿದ ಅನೇಕ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು; [[ಕುಖ್ಯಾತ ಬಿ.ಐ.ಜಿ]], [[ಟ್ಯುಪಕ್ ಶಕುರ್]], [[ಬಿಗ್ ಎಲ್]], ಮತ್ತು [[ಜ್ಯಾಮ್ ಮಾಸ್ಟರ್ ಜೇ]] ಇವರುಗಳ ಸಾವಿನ ನಂತರವೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಭಾವಪ್ರವಾಹ ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref>{{cite web | publisher = MTV News | title = New Big Pun Mural To Mark Anniversary Of Rapper's Death in the late 1990's. | url = http://www.mtv.com/news/articles/1439015/20010202/story.jhtml | date = 2001-02-02 | accessdate = 2006-10-11 | archive-date = 2009-04-28 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090428094441/http://www.mtv.com/news/articles/1439015/20010202/story.jhtml | url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web | publisher = Harlem Live | title = Tupak Shakur | url = http://www.harlemlive.org/community/elbarrio/tupac.htm |date= unknown | accessdate = 2006-10-11}}</ref><ref>{{cite web | publisher = Santa Monica News | title = "Bang the Hate" Mural Pushes Limits | url = http://www.surfsantamonica.com/ssm_site/the_lookout/news/News-2006/May-2006/05_04_06_Bang_the_Wall.htm |date= unknown|accessdate = 2006-10-11}}</ref> === ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶ === [[File:Feliz 1984.JPG|thumb|ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿರುವ ವೀಡಿಯೋ ಆಟದ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗೀರು ಬರಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ನಡುವಿನ ಸೇತುವೆಯ ಉದಾಹರಣೆ]] ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಜನರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹವು ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ದೈತ್ಯ [[ಐಬಿಎಂ]] ಷಿಕಾಗೊ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದಲ್ಲಿ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ "ಶಾಂತಿ, ಪ್ರೀತಿ ಮತ್ತು ಲೈನಕ್ಸ್" ನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಒಂದು [[ಶಾಂತಿ ಸಂಕೇತ]]ವಾದ, ಒಂದು [[ಹೃದಯ]] ಹಾಗೂ ಒಂದು [[ಪೆಂಗ್ವಿನ್]]([[ಲೈನಕ್ಸ್]] ಶುಭಚಿಹ್ನೆ)ನ್ನು ಕಲ್ಲುಹಾಸಿನ ಮೇಲೆ ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾನೂನುಬಾಹಿರತೆಗಳ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು "ರಸ್ತೆ ಕಲಾವಿದರು" ಬಂಧಿಸ್ಪಟ್ಟರು ಹಾಗೂ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯವೆಂದು ದೋಷಾರೋಪಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಐಬಿಎಂ ಗೆ ದಂಡ ರೂಪದ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಚತಾ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಭರಿಸಲು US$೧೨೦,೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news | publisher = CNN | title = IBM's graffiti ads run afoul of city officials | url = http://archives.cnn.com/2001/TECH/industry/04/19/ibm.guerilla.idg/index.html | date = 2001-04-19 | accessdate = 2006-10-11 | first = James | last = Niccolai | archive-date = 2006-10-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061004173008/http://archives.cnn.com/2001/TECH/industry/04/19/ibm.guerilla.idg/index.html | url-status = dead }}</ref><ref name="wired">{{cite web|publisher = Wired|title = Sony Draws Ire With PSP Graffiti|url = https://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/12/69741|date = 2005-12-05|accessdate = 2008-04-08|archiveurl = https://archive.today/20120918120704/http://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/12/69741|archivedate = 2012-09-18|url-status = live}}</ref> ತನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಬಹುದಾದ ಸಣ್ಣ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ [[ಪಿಎಸ್‌ಪಿ]] ಆಟದ ತಂತ್ರವನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, ಷಿಕಾಗೊ, ಅಟ್ಲಾಂಟ, ಫಿಲೆಡಲ್ಫಿಯಾ, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಮತ್ತು ಮೈಮಿಯಲ್ಲಿ [[ಸೋನಿ]] ಆರಂಭಿಸಿದ ಹಾಗೂ [[TATS CRU]] ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಚಾರ ಶುರುವಾಯಿತು.<ref name="wired" />[[ಈ ಪ್ರಚಾರ]]ದಲ್ಲಿ, ಐಬಿಎಂ ಪ್ರಚಾರದ ಕಾನೂನು ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಸೋನಿ ಅವರ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇಲೆ "ತೇಲಾಡುವ-ಕಣ್ಣಿನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಮಕ್ಕಳ ಒಂದು ಗುಂಪು ಪಿಎಸ್‌ಪಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಸ್ಕೇಟ್‌ಬೋರ್ಡ್‌, ಒಂದು ಹುಟ್ಟು ಅಥವಾ ಒಂದು ಆಡುವ ಕುದುರೆಯೊಂದಿಗೆ ಆಡುವಂತೆ" ಚಿತ್ರ ರಚಿಸುವ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಕಟ್ಟಡ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿದ.<ref name="wired" /> ಇದರ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಧನಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲೇ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ [[ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್‌]]ಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು - ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರ [[ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಿದ [[ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿ]] ಪೊಲೀಸ್ ದಳದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹದಿಹರೆಯದ ಒಂದು ತಂಡ ಹೋರಾಡುವ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ''[[ಜೆಟ್ ಸೆಟ್ ರೇಡಿಯೋ]]'' ಸರಣಿಗಳು(೨೦೦೦–೨೦೦೩)ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ವ್ಯಾಪಾರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹೊಂದಿರದ ಕಲಾವಿದರು ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣಗೊಳಿದ ಐಬಿಎಂ(ಆನಂತರ ಸೋನಿಯಿಂದಲೇ) ನಂತಹ ಕಂಪೆನಿಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಯನ್ನು ಕಥಾ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಯಿತು, ಸೋನಿ ಕಂಪೆನಿಯ, [[ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುವ ಯಂತ್ರ 2]]ಕ್ಕಾಗಿ ''[[ರಾಕುಗಕಿ ಓಕೊಕು]]'' ಸರಣಿಗಳು(೨೦೦೩–೨೦೦೫) ಕೇವಲ ಲಾಭ ತರುವ ಕಲೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ರಚಿಸಲು ಅನುಮತಿಸಿದ್ದ ಕೆಟ್ಟ ರಾಜನ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ಅನಾಮಿಕ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಆತನ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ಮಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕಥೆಯ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುವ ಗೀಚುಬರಹ ರಚನೆಗಳು ಪ್ರಸಾರವಾದವು. ರಾಜಕೀಯ ಬಲದಂತೆ ಆಧುನಿಕ ಗೀಚುಬರಹದ ನಿಜವಾದ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ,''ಜೆಟ್ ಸೆಟ್ ರೇಡಿಯೋ'' ಸರಣಿಗಳಂತೆ, ಭ್ರಷ್ಟ ನಗರ ಮತ್ತು ಇದರ ಮಾತನಾಡುವ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ಒಂದು ಕಥೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಇನ್ನೊಂದು ಆಟ ಶೀರ್ಷಿಕೆ''[[Marc Eckō's Getting Up: Contents Under Pressure]]'' (೨೦೦೬) ಬಂದಿತು. ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಇತರೆ ಆಟಗಳು ''[[ಬಾಂಬ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್]]'' (೨೦೦೪)ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದು ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ [[ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಕೆಂಟ್]] ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಒಂದು ನೇರ ಗೀಚುಬರಹ ನಟನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ೨೦ ಪ್ರದೇಶಗಳ ರೈಲುಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ''[[ಸೂಪರ್ ಮ್ಯಾರಿಯೊ ಸನ್‌ಶೈನ್]]'' (೨೦೦೨), ಇದರಲ್ಲಿ ನಾಯಕ [[ಮ್ಯಾರಿಯೊ]] ದುಷ್ಟ [[ಬ್ರೌಸರ್.ಜ್ಯೂನಿಯರ್]] ಬಿಡಿಸಿದ ಗೀಚುಬರಹಗಳ ನಗರವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಚಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಮೇಯರ್ [[ರುಡಾಲ್ಫ್ ಗಿಲಿಯಾನಿ]]("[[ಬ್ರೋಕನ್ ವಿಂಡೋ ಥಿಯರಿ]]"ಯ ಒಂದು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ)ಯ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಅಥವಾ ಷಿಕಾಗೊವಿನ ಮೇಯರ್[[ರಿಚರ್ಡ್ ಎಂ.ಡಾಲೆ]]ಯ "[[ಗೀಚುಬರಹ ಸ್ಪೋಟಕರು]]"ವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸುವ ಕಥಾಸಾಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. [[File:Fekspace.jpg|thumb|1978ರ ಅಟವನ್ನು ಗೀರು ಬರಹ ಚಿತ್ರಣ ಸ್ಪೇಸ್ ಇನ್ವೇಡರ್ಸ್‌]] ಅನೇಕ ಇತರೆ ಗೀಚುಬರಹರಹಿತ ಕೇಂದ್ರಿತ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮುಗಳು ಆಟಗಾರನಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಆಸ್ಪದ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು(ಅವು, [[ಹಾಫ್ ಲೈಫ್ ಸರಣಿಗಳು|''ಹಾಫ್ ಲೈಫ್ '' ಸರಣಿಗಳು]], [[ಟೋನಿ ಹಾಕ್ಸ್ ಸರಣಿಗಳು|''ಟೋನಿ ಹಾಕ್ಸ್ '' ಸರಣಿಗಳು''[[The Urbz: Sims in the City]]'' ]], '', ''[[ರೋಲಿಂಗ್]]'' ಮತ್ತು''[[Grand Theft Auto: San Andreas]]'' ) ಅನೇಕ ಇತರೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳು ಗೀಚುಬರಹದ ಒಳಗಿನ-ಆಟ ವರ್ಣನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು(ಅವು, ''[[ದಿ ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಸ್]]'', ''[[ಡಬಲ್ ಡ್ರಾಗನ್ 3: ದಿ ರೋಸೆಟ್ಟ ಸ್ಟೋನ್]]'', ''[[ನೆಟ್‌ಹಾಕ್|ನೆಟ್‌ಹಾಕ್''[[Samurai Champloo: Sidetracked]]'' ]]'', '''', ''[[ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಂಡ್ಸ್ ವಿತ್ ಯು]]'', ''[[ದಿ ವಾರಿಯರ್ಸ್]]'', ''[[ಜಸ್ಟ್ ಕಾಸ್]]'',''[[ಪೋರ್ಟಲ್,]]'' [[ವಾಸ್ತವಿಕ ಗೀಚುಬರಹ]]ದ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ) "ರೇಖಾಚಿತ್ರ"ಕ್ಕೆ ಸಮನಾರ್ಥಕವಾಗಿ "ಗೀಚುಬರಹ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಟಗಳು ಕೂಡ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು(ಅವು, ''[[ಯಾಹೂ! ಗೀಚುಬರಹ]]'', ''ಗೀಚುಬರಹ'', ಇತ್ಯಾದಿ). ಒಬ್ಬ ನಗರ ವಸ್ತ್ರವಿನ್ಯಾಸಕಾರ [[ಮಾರ್ಕ್ ಎಕೊ]], ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಈತ "ಗೀಚುಬರಹ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಲ್ಲದೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕಲಾ ಆಂದೋಲನ ಹಾಗೂ ನನ್ನ ವೃತ್ತಿಯಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ಚಾಲಕ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web | publisher = SOHH.com | title = Marc Ecko Hosts "Getting Up" Block Party For NYC Graffiti, But Mayor Is A Hater | url = http://www.sohh.com/articles/article.php/7428 | date = 2005-08-17 | accessdate = 2006-10-11 | archive-date = 2006-10-04 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061004175230/http://www.sohh.com/articles/article.php/7428 | url-status = dead }}</ref> ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ [[ಕೇತ್ ಹ್ಯಾರಿಂಗ್]], ಈತ ಪಾಪ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತಂದನು. ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಹ್ಯಾರಿಂಗ್ ತನ್ನ ಮೊದಲನೇ ಪಾಪ್ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ತೆರೆದನು: ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಕೇವಲ ನಗರದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಈತನ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಈ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ನೋಡಲು ಪ್ರವೇಶವಕಾಶವಿತ್ತು. ಈ ಪಾಪ್ ಮಳಿಗೆ ಬ್ಯಾಗುಗಳು ಮತ್ತು ಟೀ-ಶರ್ಟ್‌ಗಳಂತಹ ಸರಕುಗಳನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. "ಪಾಪ್ ಮಳಿಗೆ ನನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡಿತು" ಎಂದು ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಬಗ್ಗೆಯಾಗಿದ್ದು, ಕಲೆಯನ್ನು ತುಚ್ಛೀಕರಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ "ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ ಇದು ಸ್ಥಿರ ಕಲೆಯಾಗಿತ್ತು". ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಮತ್ತು ವಿದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ ಸಮೂಹಗಳೆರಡರ ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಪ್ರಗತಿಯ ಮೆಟ್ಟಿಲಾಗಿತ್ತು. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಳಗೆ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಾದ ಮೈಕ್ ಜಿಯಾಂಟ್, ಪರ್ಸ್ಯು, ರೈಮ್, ನ್ಹೊ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತರು ಡಿಸಿ ಶ್ಯೂಸ್, ಅಡಿದಾಸ್, ರೆಬೆl೮ ಒಸಿರಿಸ್ ಅಥವಾ ಸಿರ್ಕಾ <ref name="ReferenceA">ಗಂಜ್, ನಿಕೋಲಸ್. "ಗ್ರಾಫಿಟಿ ವರ್ಲ್ಡ್". ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್. ೨೦೦೪</ref> ಕಂಪೆನಿಗಳ ಸ್ಕೇಟ್‌ಬೋರ್ಡ್, ಉಡುಪು ಮತ್ತು ಬೂಟುಗಳಿಗೆ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದರು.ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಕಂಪೆನಿಗಳಾದ DZINE, ಡೇಝ್, ಬ್ಲೇಡ್, ದಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಇವುಗಳು ಮೂಲ ಮಾಧ್ಯವವಾದ ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನೂ ಆಗಾಗ ಬಳಸದೆ, ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಗ್ಯಾಲರಿ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಿದ್ದವು.<ref name="ReferenceA" /> ಆದರೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ತಂಡ, ೧೨೩Klanದಿಂದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಪಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಳಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ಭವಿಷ್ಯಃ ದೊಡ್ಡ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಸೈನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲೊರ್‌ನಿಂದ ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ ೧೨೩Klan ನ್ನು ಗೀಚುಬರಹ ತಂಡವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಇವರು ನಿಧಾನವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ಕಡೆ ತಿರುಗಿಸಿದರು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಗೀಚುಬರಹ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಈ ರೀತಿ ಮಾಡುವಾಗ, ಅವರು ನೈಕ್, ಅಡಿದಾಸ್, ಲ್ಯಾಂಬೋರಿನಿ, ಕೊಕೊ ಕೋಲಾ, ಸ್ಟಸ್ಸಿ, ಸೋನಿ, ನಸ್ದಕ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ರುಚಿಸುವ ಲೋಗೋಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಚಿತ್ರ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು, ಕಾಲಿನ ಬೂಟುಗಳು ಮತ್ತು ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿ, ತಯಾರಿಸಿದರು.<ref>{{cite web | publisher = Samuel Jesse — Gráfica Real | title = 123Klan Interview | url = http://graficareal.net/index.php/interviews/graffiti-to-graphic-design-kings-of-evolution-part-1-123klan-interview/ | date = 2009-01-27 | accessdate = 2009-03-03 | archive-date = 2009-02-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090207153801/http://graficareal.net/index.php/interviews/graffiti-to-graphic-design-kings-of-evolution-part-1-123klan-interview/ | url-status = dead }}</ref> ಈ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಭಾವಗಳ ಪರಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಸುತ್ತ [[ಕುಂಗ್ ಫಾಕ್ಸ್]] ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ [http://www.linkedin.com/pub/11/78/621 [[ಮಿಕ್ ನ್ಯೂಮನ್]] ರಚಿಸಿದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮಿಶ್ರಣದ ಟಿವಿ ಧಾರವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ, ಇವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕುಂಗ್ ಫು ಚಿತ್ರಗಳ ಮಾದರಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಗೀಚುಬರಹಗಳು ವಿವರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ತುಂಬುತ್ತವೆ, ವಿಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಭಾವಗಳು, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಗೀತ, ಮತ್ತು ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಧ್ವನಿಗಳು ಕೂಡ ಆ ರೀತಿಯ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಾದಂತಹ [[ESPO]] ಅಥವಾ ESPO, [[KAWS]], STASH, ಮತ್ತು [[ಫ್ಯೂಚುರಾ 2000]], ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರೇಕ್ ನೃತ್ಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ [[ಕ್ರೇಜಿ ಲೆಗ್ಸ್(ನೃತ್ಯಪಟು)]], ಹಾಗೂ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಅಗ್ರಜರು [[ಅಫ್ರಿಕಾ ಬಂಬಾಟಾ]], [[ಬಿಝ್ ಮಾರ್ಕಿ]], ಮತ್ತು [[ಕ್ವೀನ್ ಲಾಟಿಫ್ಹ]]ರಿಂದ ಆಚೆ ಬರುತ್ತವೆ. === ಜಾಗತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು === ==== ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ==== [[File:OlindaGraffiti.jpg|thumb|ಬರ್ಲಿನ್‌ನ ಓಲಿಂಡಾದಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕ ಗೀರುಬರಹ]]ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಒಳಗೆ, ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ [[ಸಾವೊ ಪಾಲೊ]]ವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://www.flickr.com/photos/tristanmanco/sets/154564/See Tristan Manco São Paulo pics on flikr.com]</ref> ಬ್ರೆಜಿಲ್ "ಒಂದು ಅದ್ವಿತೀಯ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಗೀಚುಬರಹ ದೃಶ್ಯವೆಂಬ ಶ್ಲಾಘನೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದು...[ಗಳಿಕೆ]ಇದು ಕಲಾತ್ಮಕ ಸ್ಫೂರ್ತಿಗಾಗಿ ಹೋಗಬೇಕಾದಂತಹ ಒಂದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ಖ್ಯಾತಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ".<ref name="Manco7">ಮಾನ್ಕೊ, ತ್ರಿಸ್ತಾನ್. ''ಲಾಸ್ಟ್ ಆರ್ಟ್ &amp; ಕ್ಯಾಲೆಬ್ ನೀಲನ್, ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಬ್ರೇಜಿಲ್''. ಲಂಡನ್: ಥೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹಡ್ಸನ್, ೨೦೦೫, ೭.</ref><ref name="Manco7" /> ಗೀಚುಬರಹ "ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಸಂಭಾವ್ಯ ಜಾಗದಲ್ಲೂ ಝಳಪಿಸುತ್ತಿದೆ"<ref name="Manco7" /> ಕಲಾತ್ಮಕ ಸಮಾನಾಂತರ ರೇಖೆಯನ್ನು "ಇಂದಿನ ಸಾವೊ ಪಾಲೊವಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ೧೯೭೦ರ ದಶಕದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಡುವೆ ಆಗಾಗ ಎಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Manco9">ಮಾನ್ಕೊ, ೯</ref><ref name="Manco10" />"ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹರಡಿರುವ ಮಹಾನಗರ"<ref name="Manco9" /> ದ ಸಾವೊ ಪಾಲೊ ಗೀಚುಬರಹಕ್ಕೊಂದು ಹೊಸ ದೇವಾಲಯವಾದನು;<ref name="Manco9" /> ಮ್ಯಾಂಕೊ ಬಡತನ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾನೆ...[ಹಾಗೂ]ಮಹತ್ವದ ಹೋರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಜನತೆಯ<ref name="Manco8">ಮಾನ್ಕೊ, ೮</ref> ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ "ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಉರುವಲಾಗಿಸಿರುವ" ಮುಖ್ಯ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಂತೆ, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ ತೀವ್ರ ಬಡತನ<ref name="Manco10">ಮಾನ್ಕೊ, ೧೦</ref> ವೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Manco10" /> ಜಗತ್ತಿನ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಬ್ರೆಜಿಲ್ "ಆದಾಯದ ಅತ್ಯಂತ ಅಸಮ ಹಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು" ಆಗಿದೆ. ಶಾಸನಗಳು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಗಳು ಪದೇ ಪದೇ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Manco8" /> ಈ ರೀತಿಯ ಅಂಶಗಳಿಗೆ, ಮ್ಯಾಂಕೊ ಈ ರೀತಿ ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ, ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಥಿರ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿ, ಅಂತಹ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಂಗಡಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಆತಂಕಗಳಿಂದ ಸೀಳಾಗಿರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ಜಾನಪದೀಯ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ ಮೇವು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೌರಹಕ್ಕು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡವರಿಗೊಂದು ನಗರ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿದೆ" ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲೆ.<ref name="Manco10" /> ==== ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ ==== ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿತ್ತು, [[ಇಸ್ರೇಲ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ದೇಶಗಳ ಎಮಿರೇಟು‌ಗಳು]] ಹಾಗೂ [[ಇರಾನ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ’ಎಮಿರ್‌ಗಳಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡುವ ದೇಶ(ಎಮಿರೇಟ್‌ಗಳು)ಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಗರ್‌ಗಳ(ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಗುರುತನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದು)ಕಿರುಚೀಲದೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೀಚುಬರಹ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿತ್ತು. ಇರಾನಿನ ಪ್ರಮುಖ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ''[[ಹಮ್‌ಶಹರಿ]]'' ಯು ತೆಹ್ರಾನ್‌ನ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಇರಾನಿನ ಕಲಾವಿದ A೧one's ಕೆಲಸಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಬರಹಗಾರರ ಎರಡು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಟೊಕಿಯೊ-ಆಧಾರಿತ ವಿನ್ಯಾಸ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ''ಪಿಂಗ್‌ಮ್ಯಾಗ್'' A೧one ನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿ, ಆತನ ಕೆಲಸಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿತು.<ref>ಉಲೆಷ್ಕಾ, "[http://www.pingmag.jp/2007/01/19/a1one-1st-generation-graffiti-in-iran ಅಲೋನ್: ಫಸ್ಟ್ ಜನರೇಶನ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಇನ್ ಇರಾನ್]", ''ಪಿಂಗ್‌ಮ್ಯಾಗ್'', ೧೯ ಜನವರಿ ೨೦೦೫.</ref> [[ಇಸ್ರೇಲಿನ ಪಶ್ಚಿಮ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅಡ್ಡಗೋಡೆ]]ಯು ಗೀಚುಬರಹಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಥಳವಾಯಿತು, ಇದು ಹಿಂದೆ [[ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ]]ಯ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಭೂಮಂಡಲದ ಸುತ್ತಲಿನ ಇತರೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ JUIF,ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಿಂದ ಹಾಗೂ DEVIONE ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಉಲ್ಲೇಖ "נ נח נחמ נחמן מאומן"([["ನ ನಚ್ ನಚ್ಮ ನಚ್ಮನ್ ಮೌಮನ್"]])ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ಸುತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗೀಚುಬರಹವಾಗಿದೆ. === ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆ === ಒಂದು ಕೃತಿಯ ಯಶಸ್ವೀ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಆಸ್ಪದವೀಯುವ ಅನೇಕ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಒಂದು ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರದೊಂದಿಗೆ ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದನನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.<ref>ಗಂಜ್, ನಿಕೋಲಸ್. "ಗ್ರಾಫಿಟಿ ವರ್ಲ್ಡ್". ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಅಬ್ರಾಮ್ಸ್. ೨೦೦೪.</ref> [http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Graffiti&amp;action=edit ಏರೋಸೊಲ್ ಕ್ಯಾನುಗಳ] ಲ್ಲಿನ(ಒತ್ತಡದಡಿ ದ್ರವವನ್ನು ಲೋಹದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟು ಬಲದಿಂದ ತುಂತುರಾಗಿ ಹೊರಗೆ ಬಿಡುವ) [[ತುತುಂರು ವರ್ಣಚಿತ್ರ]] ಗೀಚುಬರಹದ ಮೊದಲನೇ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಮಗ್ರಿಯಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಗಳು, ತಂತ್ರಗಳು ಬರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ದೃಶ್ಯ ಗೀಚುಬರಹದ ಕುಶಲಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಬರುತ್ತದೆ. ಯಂತ್ರಿಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ [[ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಗೀಚುಬರಹ,]] ಸಮಗ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಚಿತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಆಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಅವು [[ರಟ್ಟು]] ಅಥವಾ ವಿಷಯ [[ಮಡಿಕೆಗಳು]]).<ref>" ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಗೀಚುಬರಹ ಶಿಕ್ಷಣ — ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಸ್ಟೆನ್ಸಿಲ್‌ಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಕಲಿಯಿರಿ | onelegout.com." ಭಾಷೆಯ ಆಯ್ಕೆ | ದ್ರುಪಲ್. ಕೆರೆಯಚ್ಚು ಕ್ರಾಂತಿ. ೧೭ ಎಪ್ರಿಲ್. ೨೦೦೯ <http://www.onelegout.com/stencil_tutorial.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140114200534/http://www.onelegout.com/stencil_tutorial.html |date=2014-01-14 }}>.</ref> ಆನಂತರ ಕೊರೆಯಚ್ಚನ್ನು ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ಮೇಲೆ ಮೆಲ್ಲಗೆ ಮತ್ತು ಚುರುಕಿನೊಂದಿಗೆ ಇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏರೊಸೊಲ್ ಕ್ಯಾನಿನ ಸರಳ ಗೆರೆಗಳಿಂದ ಉದ್ದೇಶಿತ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರ ಕಾಣಲಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾದ ತಂತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಧಾನದ ಗೀಚುಬರಹ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಜಾರಿಯ ತೊಡಕಿಗೆ ಸಿಲುಕುತ್ತೇವೆಂಬ ನಿರಂತರವಾದ ಹೆದರಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಗೀಚುಬರಹಕ್ಕೆ ಸಮಯ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ === ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಶೀಲತೆ === ಆಧುನಿಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲೆ ಆಗಾಗ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]] ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಂತೀಯ [[ಬೆಳಕು-ವಿಸರ್ಜಿತ ಡಯೋಡ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಗೀಚುಬರಹ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು. ಇಟೆಲಿಯ ಕಲಾವಿದ ಕಾಸೊ ಅಮೂರ್ತ ಆಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗ ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿನ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಮಾರ್ಪಾಡುಗಳ ಮೂಲಕ ''ಪುನರುಜ್ಜೀವನಶೀಲ ಗೀಚುಬರಹ'' ವನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು. [[ಯಾರ್ನ್‌ಬಾಂಬಿಂಗ್]] ಇತ್ತೀಚಿನ ಇನ್ನೊಂದು ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ. ಯಾರ್ನ್ ಬಾಂಬರ್‌ಗಳು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಹಿಂದಿನ ಗೀಚುಬರಹಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಪಾಡಿಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಸಾಮಾನ್ಯ ಗೀಚುಬರಹದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == :''[[ಗೀಚುಬರಹ ಶಬ್ದಾವಳಿ]]ಯನ್ನೂ ನೋಡಿ '' [[File:LondonAlly.JPG|thumb|left|ಬೇರೆಬೇರೆ ಗೀರುಬರಹದ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಲಂಡನ್ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು,ಓಂಟಾರಿಯೊ ಅಲೆಯ್‌ವೇ.]] ಗೀಚುಬರಹದ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶೈಲಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಒಂದು "ಟ್ಯಾಗು" ಕಲಾವಿದನೊಬ್ಬನ ಹೆಸರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಮೂಲ ಬರಹವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಒಂದು ಕೈಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಗೀಚುಬರಹ ಬರಹಗಾರರ ಟ್ಯಾಗು ಅವನ ಅಥವಾ ಅವಳ ಖಾಸಗಿಗೊಳಿಸಿದ ಸಹಿಯಾಗಿದೆ. ಗೀಚುಬರಹ ಎದುರಾಳಿಗಳು ಕೈಶೈಲಿಯ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಾಗ ಆಗಾಗ ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್‌‌ನ ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ(ಇದು ಗೀಚುಬರಹದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಕಾರ) ಟ್ಯಾಗುಗಳು ನಾಜೂಕಾದ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಹಸ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದ ತಂಡದ ಮೊದಲಿನ ಅಕ್ಷರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. "ಪಿಸ್ಸಿಂಗ್" ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್‍ನ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವು, ಒಂದು ಪುನಃ ಭರ್ತಿಮಾಡಬಹುದಾದ ಬೆಂಕಿ ಆರಿಸುವ ಸಾಧನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದರೊಳಗೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿ, ಸುಮಾರು ೨೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಷ್ಟು ಟ್ಯಾಗುಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಇದು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೈಶೈಲಿಯನ್ನು ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಲಕ್ಷ್ಯವಿಡಲು ಮತ್ತು ಕಾಪಾಡಲು ತುಂಬಾ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲೆಯಂತೆ ಹಾಗೂ ಇಳಿಜಾರಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಕಾರ "ಮೇಲೆ-ಎಸೆ", ಒಂದು "ಬಾಂಬಿಂಗ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಚುರುಕಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವೇಗಕ್ಕಾಗಿ ಸೌಂದರ್ಯಗಳನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಥ್ರೋ-ಅಪ್ಸ್‌ಗಳ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಬಣ್ಣದೊಂದಿಗೆ ಬಾಹ್ಯರೇಖೆಯನ್ನೂ ಎಳೆಯಬಹುದು. ಒಂದು "ಖಂಡ"ವು ಕಲಾವಿದನ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ವಿವರವಾದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಶೈಲೀಕರಿಸಿದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಶ್ರೇಣಿಯ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯವನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದ ತೊಡಕಿಗೆ ಸಿಲುಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು "ಬ್ಲಾಕ್‌ಬಸ್ಟರ್" ಅಥವಾ "ರೋಲರ್" ಒಂದು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಖಂಡವಾಗಿದ್ದು, ಯಾವಾಗಲೂ ಬಹುತೇಕ ಬಂಡೆಗಲ್ಲಿನ ಆಕಾರದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಎರಡು ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಬಣ್ಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಟ್ಟವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬೇರೆ ಬರಹಗಾರರು ಇದೇ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಬರೆಯುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ್ ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ವರ್ಣಚಿತ್ರ ರೋಲರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಬಾಹ್ಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ಗ್ಯಾಲನ್ನುಗಳೊಂದಿಗೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "ವೈಲ್ಡ್‌ಸ್ಟೈಲ್" ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ಶೈಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರಕಾರವು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಕೂಡಿಸುವ ಅಕ್ಷರಗಳು ಹಾಗೂ ಕೂಡಿಸುವ ತುದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಬಿಡಿಸಲಾಗದ ಗೂಡಾರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಅಕ್ಷರಗಳು ಒಂದರೊಳಗೊಂದು ಸೇರಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಓದುವುದು ಗೀಚುಬರಹರಹಿತ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಆಗಾಗ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕಲಾವಿದರು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಿಕೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್‌ಗಳನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಳಗಿನ ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಇಂತಹ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಿಚ್ಚಿಸದ,ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್‌ಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ವಿವರವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ಮತ್ತು ಆಗಾಗ ಇತರೆ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್ ಟ್ಯಾಗುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಾಲಿ ಟಪಾಲಿನ ಸ್ಟಿಕ್ಕರುಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಬರಹಗಾರರ ಪಾಲಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವೆಚ್ಚವಿಲ್ಲದೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲಿಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಮಾಡುವ ಸಂಕೀರ್ಣ ತುಣುಕುಗಳು ಅತಿಯಾದ ಸಮಯ ವ್ಯಯವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ತುಣುಕನ್ನು ಮಾಡಲು(ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಗಾತ್ರವನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿ) ೩೦ ನಿಮಿಷದಿಂದ ಕೊನೆಗೆ ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, LA ನದಿ ಮೇಲೆ ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಗೀಚುಬರಹ ತುಣುಕನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಸೇಬರ್ ಎಂಎಸ್‌ಕೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ ಒಂದು ಸರಳ ಥ್ರೋ ಅಪ್‌ನೊಂದಿಗೆ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ತುಣುಕನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ''[[ಸ್ಟೈಲ್ ವಾರ್ಸ್]]'' ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರಹಗಾರ "CAP" ನ ದೃಷ್ಟಾಂತವನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ನೀಡಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇತರೆ ಬರಹಗಾರರು ಈತ ತನ್ನ ವೇಗದ ಥ್ರೋ ಅಪ್‍ಗಳಿಂದ ಪೀಸ್‌‍(ತುಣುಕು)ಗಳನ್ನು ಹಾಳುಮಾಡುತ್ತಾನೆಂದು ದೂರಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು "ಕ್ಯಾಪಿಂಗ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಬರಹಗಾರರ ನಡುವೆ ಘರ್ಷಣೆಗಳು "ಬೀಫ್" ಉಂಟಾದಾಗ ಇದನ್ನು ಆಗಾಗ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಬಳಕೆಗಳು (ಉಪಯೋಗಗಳು) == [[File:BrokenPromises JohnFekner.jpg|thumb|ಜಾನ್ ಫೆಕ್ನರ್‌ನಿಂದ ಕೊರೆಯಚ್ಚು: ಚಾರ್ಲೊಟೆ ಬೀದಿ ಕೊರೆಯಚ್ಚು, ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರೊನ್ಕ್ಸ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್, 1980.]] [[ಅವಂಟ್-ದರ್ಜೆ]]ಯ ಕಲಾವಿದರ ಗೀಚುಬರಹದ ಬಳಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಕನಿಷ್ಟ ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿನ [[ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾಲದ ಹಿಂದಿನಷ್ಟು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅನೇಕ ಸಮಕಾಲೀನ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ಮತ್ತು ಕಲಾ ವಿಮರ್ಶಕರು ಕೂಡ ಕೆಲವು ಗೀಚುಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನೋಡಲು ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಒಂದು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲೆ]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅನೇಕ ಕಲಾ ಸಂಶೋಧಕರ ಪ್ರಕಾರ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಆ ರೀತಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲೆಯು ಸಾಮಾಜಿಕ [[ವಿಮೋಚನೆ]]ಯ ಅಥವಾ ರಾಜಕೀಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಒಂದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | coauthors = Martin Thiele & Sally Marsden | title = P(ART)icipation and Social Change (.doc file) | url = http://www.jss.org.au/media/docs/participation.doc | date = 2002-01-25 | accessdate = 2006-10-11 | format = DOC | archive-date = 2005-06-15 | archive-url = https://web.archive.org/web/20050615155724/http://www.jss.org.au/media/docs/participation.doc | url-status = dead }}</ref> [[ಬೆಲ್‌ಫಾಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಅಧಿಕೃತ ಮನ್ನಣೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://rpmurals.home.att.net/|title=Pictures of Murals of Los Angeles|access-date=2010-05-25|archive-date=2010-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100314123543/http://rpmurals.home.att.net/|url-status=dead}}</ref> ಘರ್ಷಣೆಯ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ, ಇಂತಹ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಈ ಸಾಮಾಜಿವಾಗಿ, ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಅಥವಾ ಜನಾಂಗೀಯವಾಗಿ ವಿಭಜನೆಗೊಂಡ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಸ್ವಂತ-ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಂತಹ ಅಸ್ತ್ರಗಳೆಂದು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದೀರ್ಘ ಓಟದಲ್ಲಿ ಒಡಕುಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತಿವೆ. [[ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ]]ಯೂ ಸಹ [[ಜಿಡಿಆರ್]] ಮೇಲಿನ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ [[ಸೋವಿಯತ್]] ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಗೀಚುಬರಹಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [[File:Graffiti in Montclair.JPG|thumb|ಲೈಂಗಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸಲು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಗೀರು ಚಿತ್ರದ ವಿಧಾನ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.ಮೊಂಟ್‌ಕ್ಲೇರ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ.]] ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ಕಲಾವಿದರೂ ಸಹ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾದ ''[[ಕೊರೆಯಚ್ಚಿ]]'' ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ, ಇದು ಕೊರೆಯಚ್ಚನ್ನು ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಣ್ಣಗಳ ಒಂದು ಅಚ್ಚಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆಕೆಯ ಅನೇಕ ಬಣ್ಣದ ಕೊರೆಯಚ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಳಿಸುವಾಗ]] ಕಂಡ ಶ್ರೀಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ೨೦೦೦ರ ನಗರ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡ [[ಜನಾಂಗೀಯ ಘರ್ಷಣೆ]]ಯನ್ನು, ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದೆ [[ಮಾತಂಗಿ ಅರುಲ್‌ಪ್ರಗಸಮ್ a.k.a. M.I.A]].ಯು ರಾಜಕೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ತನ್ನ ಪ್ರತಿಮಾಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು "[[ಗಲಂಗ್]]" ಮತ್ತು "[[ಬಕಿ ಡನ್ ಗನ್]]"ಗಳೆಂಬ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ [[ಸಂಗೀತ ವಿಡಿಯೋ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಾಕವಚ ಕಲೆಗೆ ಹೆಸರಾದಳು. ಆಕೆಯ ಸ್ಟಿಕರ್‌ಗಳ ಕಲಾಕೃತಿ ಕೂಡ ಆಗಾಗ ಲಂಡನ್ನಿನ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ಬ್ರಿಕ್‌ಲೇನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು, ದೀಪದ ಕಂಬಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಸಂಕೇತಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು,[[ಸೆವೆಲ್ಲಿ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಇತರೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು /ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರಿಗೆ ಆಕೆ ಕಲಾಸ್ಫೂರ್ತಿಯಾದಳು.<ref>{{cite web | title = Graffiti Telecinco| url = http://es.youtube.com/watch?v=THzQQ_OdTC0 |work= [[YouTube]] | accessdate = ೨೦೦೮-೦೭-೨೪}}</ref> ಬರಹಗಾರ [[ಲ್ಯೂಸಿ ಪಿಪ್ಪರ್ಡ್‌]]ನಿಂದ "ನಗರ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಚಿತ್ರಶೀರ್ಷಿಕೆ ಬರಹಹಾಗಾರ, ಎದುರಾಳಿಯ ಜಾಹಿರಾತುದಾರ" ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ [[ಜಾನ್ ಫೆಕ್ನರ್‌]]ನು,ಎಪ್ಪತ್ತರ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ ಎಂಬತ್ತರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗದೊಳಗಿನ ನಾಶಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ನಗರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನೇರ ಕಲಾ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ.<ref>ಲಿಪ್ಪಾರ್ಡ್ ಲಕ್ಕಿ, ''ಆಲ್ ಫೈಯರ್ಡ್ ಅಪ್ '', [[ವಿಲೇಜ್ ವೈಸ್]],ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨–೮, ೧೯೮೧</ref> ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಗುರಿ ಮಾಡಿದ ಪದ ಅಳವಡಿಸಲು ಫೆಕ್ನ್‌ರ್ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇವನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಾದ್ಯಂತದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಮೇರೆ ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. [[File:2009 010 CES utka.JPG|thumb|ಡಚ್ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದ Ces53ನಿಂದ "ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೂರು ತಮಾಷೆಯ ವಿಧಗಳು"]] === ಅನಾಮಧೇಯ ಕಲಾವಿದರು === ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರದರ್ಶನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತಹ ನಿರಂತರವಾದ ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅನೇಕರು ಅನಾಮಧೇಯರಾಗಿ ಉಳಿಯುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಗುರುತನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಗೀಚುಬರಹದ ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ(ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಹಿಪ್ ಹಾಪ್]])ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ "ಗೀಚುಬರಹ " ಕಲೆಯಲ್ಲೂ, ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಅನಾಮಧೇಯತೆಯೆಯ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಮುಂದಾದರು. ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳು ಅಥವಾ ಕಾರಣಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಇದಕ್ಕೆ ಆರೋಪಿಸಬಹುದು. ಗೀಚುಬರಹ ಈಗಲೂ ಹಿಪ್ [[ಹಾಪ್‌ನ 4 ರಲ್ಲಿ 1 ಅಂಶವಾಗಿ]] ಉಳಿದಿದ್ದು, ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ಬಿಕರಿ ಮಾಡುವ "ಹಾಡುವ ಮತ್ತು ಕುಣಿಯುವ ತಾರೆ"ಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಇದನ್ನು "ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಕಲೆ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿಲ್ಲ. ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಈಗಲೂ [[ಅಂತರ್ಮುಖವಾದ ಮೊದಲರೂಪದ ಕಲಾವಿದ]] ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. [[ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿ]]ಯು ಜಗತ್ತಿನ ಒಬ್ಬ ಅತ್ಯಂತ ಕುಖ್ಯಾತ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ರಸ್ತೆ ಕಲಾವಿದನಾಗಿದ್ದು, ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮುಖರಹಿತನಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದಿದ್ದಾನೆ.<ref>ಬ್ಯಾಂಕ್ಸಿ. ವಾಲ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಪೀಸ್. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಯ್ಯಾಂಡಮ್ ಬುಕ್ ಹೊಸ್, ೨೦೦೫.</ref>.ಮುಖ್ಯವಾಗಿ[[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಆತ ತನ್ನ ರಾಜಕೀಯ, ಯುದ್ಧ ವಿರೋಧಿ ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಕಲೆಗೆ ಹೆಸರಾಗದ್ದನು, ಆದರೆ ಈತನ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್‌]]ನಿಂದ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ವರೆಗೆ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಲಾತ್ಮಕ ಆಂದೋಲನದಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಯು ಯು.ಕೆ.ಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬಂಧನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಗೋಪ್ಯವಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದನು. ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದ, [[ಇಸ್ರೇಲ್‌]]ನ ವಿವಾದಿತ ಪ[[ಶ್ಚಿಮ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಬ್ಯಾರಿಯರ್‌ನ ಮೇಲೆ ಜೀವನದ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಸುತ್ತ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಯ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಲಂಡನ್ನಿನ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಒಬ್ಬರು ಇಡ್ಲಿಕ್ ಬೀಚ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಗೋಡೆಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ರಂಧ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಒಂದು [[ಪರ್ವತ]] ಭೂದೃಶ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೦ರಿಂದ ಅನೇಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ಪ್ರದರ್ಶನಗಳೂ]] ಕೂಡ ನಡೆದಿದ್ದು, ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಲೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ದೊಡ್ದ ಮೊತ್ತದ ಹಣವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಯ ಕಲೆ ಶ್ರೇಷ್ಟ ಕಲಾವಸ್ತು ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ: ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ vs.ಕಲೆ. ಕಲಾ ಬೆಂಬಲಿಗರು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಲೆಯ ತುಂಡುಗಳಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಯ ಎಲ್ಲ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ನಗರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗಳು ವಿಧ್ವಂಸಕ ಮತ್ತು ಸ್ವತ್ತು ನಾಶವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್‌ನ ಸಮುದಾಯಗಳ ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯರು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಯ ಗೀಚುಬರಹವು ಸ್ವತ್ತಿನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ಧೂರ್ತ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಕಲಾವಿದೆ [http://www.boston.com/ae/theater_arts/articles/2007/01/03/pixnit_was_here ಪಿಕ್ಸ್‌ನಿಟ್ ] ಈಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆಯಿಂದ ತನ್ನ ಗುರುತನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದಳು.<ref>ಶಯೀರ್, ಮ್ಯಾತೀವ್ "ಪಿಕ್ಸ್‌ನಿಟ್ ವಾಸ್ ಹಿಯರ್." ದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ೩ ಜನವರಿ. ೨೦೦೭. ೧ ಮಾರ್ಚ್. ೨೦೦೯ <http://www.boston.com/ae/theater_arts/articles/2007/01/03/pixnit_was_here/>. </ref> ಆಕೆಯ ಕೃತಿಯು ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಿಯ ಸರ್ಕಾರಿ ವಿರೋಧಿ ಆಘಾತ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಗೀಚುಬರಹದ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತ್ತು. ಆಕೆಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಆಗಾಗ ಮಳಿಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಹೂವುಗಳ ವಿನ್ಯಾಸದ್ದಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವು ಅಂಗಡಿ ಮಾಲೀಕರು ಆಕೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಒಪ್ಪಿ, ಇತರರಿಗೂ ಇದೇ ರೀತಿ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಲಾ ತುಣುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಟೀವ್‌ನ ಅಡಿಗೆಮನೆಯ ಮೇಲೆ ಬಿಡಲಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಚೆಲುವಾದ ಮನಮೋಹಕವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ"- ಎರಿನ್ ಸ್ಕಾಟ್, ಆಲ್‌ಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಕಾಮಿಕ್ಸ್‌ನ ಮ್ಯಾನೇಜರ್. === ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ === ವೃತ್ತಿಗಾರರ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳು ಆಗಾಗ ಚದುರಿದರೂ ಹಾಗೂ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಗೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದರೂ ಸಹ ಗೀಚಬರಹವನ್ನು ಆಗಾಗ ಅಧಿಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಡೇಳುವ ಉಪಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಇದು ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಬಹುದು ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ತಂತ್ರಗಳ ಒಂದು ವ್ಯೂಹದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಸ್ತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ಆರಂಭಿಕ ಉದಾಹರಣೆಯು ಒಂದು ಕೊರೆಯಚ್ಚು [[ಯುದ್ಧ-ವಿರೋಧಿ]] ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದ [[ಅನಾರ್ಕೊ-ಪಂಕ್]] ಬ್ಯಾಂಡ್ [[ಕ್ರಾಸ್‌]]ನ್ನು, ೧೯೭೦ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ೧೯೮೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್‌ನ ಭೂಗತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯ ಸುತ್ತ [[ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ]],[[ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ]] ಮತ್ತು [[ಬಳಕೆದಾರವಾದಿ-ವಿರೋಧಿ]] ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web | publisher = Southern Records | title = Crass Discography (Christ's reality asylum) | url = http://www.southern.com/southern/label/CRC/09400a.html | date = unknown | accessdate = 2006-10-11 | archive-date = 2006-09-12 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060912012809/http://www.southern.com/southern/label/CRC/09400a.html | url-status = dead }}</ref> [[ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹವು ಪಂಕ್(ಒಂದು ಒರಟು ರಾಕ್ ಸಂಗೀತ)ದೃಶ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ನಗರವು ’ಡಿ ಝೂಟ್’, ’ವೆಂಡೆಕ್ಸ್’ ಮತ್ತು ಡಾ. ’ರ್ಯಾಟ್’ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿತ್ತು.<ref>[http://www.stockholmsfria.nu/artikel/20057 ಎಸ್‌ಎಫ್‌ಟಿ: Ny dokumentär reder ut graffitins punkiga rötter]. ಡಾ ರಾಟ್ ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ೨೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮಿತಿಮಿರಿದ ಔಷಧದಿಂದ ನಿಧನಹೊಂದಿದರು ಮತ್ತು ಅವರು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭೂಗತ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದರು.</ref><ref>[http://www.kroonjuwelen.com ಕ್ರೂಂಜುವೆಲೆನ್]</ref> ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ''ಗ್ಯಾಲರಿ ಆನಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಒಂದು ಪಂಕ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ೧೯೮೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಯೂರೋಪ್‌ಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಆಗಲೇ ಒಂದು ರೋಮಾಂಚಕ ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. [[ಮೇ 1968]]ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಚಳುವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು, ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ, ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿವಾದಿ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳಾದ ''L'ennui est contre-révolutionnaire'' (ಬೇಸರವು ಪ್ರತಿಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ)ಹಾಗೂ ''Lisez moins, vivez plus'' ("ಕಡಿಮೆ ಓದಿ, ಹೆಚ್ಚು ಬದುಕಿ")ಇವುಗಳಿಂದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಅಲಕೃಂತಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಇರದಿದ್ದಾಗ,, ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ಮೌಖಿಕ ಅರಿವಿನ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಹಂಚಿಕೆಯ ಹದದೊಂದಿಗೆ, ಗೀಚುಬರಹ ಮಿಲೆನೇರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಬಂಡಾಯತೆಯ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡಿತ್ತು. {{quote box|align=right|width=220px|quote="I think graffiti writing is a way of defining what our generation is like. Excuse the French, we're not a bunch of p---- artists. Traditionally artists have been considered soft and mellow people, a little bit kooky. Maybe we're a little bit more like pirates that way. We defend our territory, whatever space we steal to paint on, we defend it fiercely."|source=Sandra "Lady Pink" Fabara<ref>{{cite book |title=Can't Stop Won't Stop: A History of the Hip-Hop Generation |last=Chang |first=Jeff |authorlink=Jeff Chang (journalist) |year=2005 |publisher=St. Martin's Press |location=New York |isbn=0-312-30143-X |page=124}}</ref>}}ಕಲಾ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಜೊತೆಗೆ "ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ" ಅಥವಾ "ಭೂಗತ"ದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಳು, ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ [[ವಿಧ್ವಂಸಕ]]ವಾದ, [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಒತ್ತಡ]] ಅಥವಾ ಕೌಶಲ್ಯಯುತ ಮಾಧ್ಯಮ ಆಂದೋಲಗಳಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಬಹಿರಂಗವಾದ ರಾಜಕೀಯಭರಿತ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಯಿತು. ಈ ಚಳವಳಿಗಳು ಅಥವಾ ಶೈಲಿಗಳು ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಅವರ ಸಮಾಜದೊಂದಿಗಿನ ಅವರು ಹೊಂದಿದ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಂದ ವರ್ಗೀಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು, ಆಗಿನಿಂದ, ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲದ ವರ್ಣಚಿತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಗೀಚುಬರಹ ಕಲೆ ಅನೇಕ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕವಾಗೇ ಉಳಿದಿದೆ. ೧೯೯೦ರಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಲಾವಿದರು ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಪೋಲೀಸರಿಗೆ ಬಂಧಿಸಲು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡಲು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಾಗಿ ಒಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನೆಂದು ತೊಂದರೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವೊಂದು ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ರೀತಿಯ ಅಶಾಶ್ವತ ಕೃತಿಗಳು ಶಾಶ್ವತ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ರಚಿಸಿದ ಕೃತಿಗಳಿಗಿಂದ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಬಾಳುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸಮೂಹ ಕೃತಿಯನ್ನು ಹೇಗೆ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಪಥಸಂಚಲನ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ-ಆ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಶಾಶ್ವತವಲ್ಲವಾದರೂ ಕೂಡ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅದೇ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ ಈ ಕೃತಿಯನ್ನು ನೋಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಲಾವಿದರು ಅಶಾಶ್ವತ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕೃತಿ ವಿನಾಶದಿಂದ ಪಾರಾಗುವ ಕಾಲಾವಧಿಯು ಆ ಕೃತಿಯು ಸಮೂಹದಲ್ಲಿ ಸಂಚಯಗೊಂಡ ಗೌರವದ ಪ್ರಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಒಂದು ಕಚ್ಚಾ ಕೃತಿಯು ಬದಲಾಗದೇ ತಕ್ಷಣ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಕಲಾವಿದರು ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳುವ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದಿತ್ತು. ಕಲಾವಿದರು ಸ್ವತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದು-ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಕಲೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಾತ್ಮಕ ಕೃತಿಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ರಾಜಕಾರಣ ಅಥವಾ ಅನ್ಯಥಾ-ಅಶಾಶ್ವತ ಕಲೆಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ವೃತ್ತಿಗಾರರು, ತರುವಾಯ ಬಗೆಬಗೆಯ ಮತ್ತು ಆಗಾಗ ವಿರುದ್ಧವಾದ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಬ್ರೆನರ್‌]]ನಂತಹ ಕೆಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಇತರೆ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ರಾಜಕೀಯಗೊಳಿಸಲು ಈ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು, ಅವರ ಮೇಲೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೇರಿದ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web | publisher = Village Voice | title = Border Crossings | url = http://www.villagevoice.com/art/0030,levin,16706,13.html | date = 2000-08-01 | accessdate = 2006-10-11 | archive-date = 2006-11-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061107150218/http://www.villagevoice.com/art/0030%2Clevin%2C16706%2C13.html | url-status = dead }}</ref> ಅನಾಮಧೇಯ ತಂಡಗಳ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳದ್ದು ಕೂಡ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿಗಾರರು ಯಾವಾಗಲೂ ಪರಸ್ಪರರ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಆದಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಬಂಡವಾಳವಾದಿ-ವಿರೋಧಿ ಕಲಾ ತಂಡ [[ಸ್ಪೇಸ್ ಹೈಜ್ಯಾಕರ್ಸ್]], ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾಂಕ್ಸಿ]]ಯ ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಅಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಆತನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಬಳಕೆಯ ನಡುವಿನ ವಿರೋಧದ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ತುಣುಕನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು. ಒಂದು [[ಚಳುವಳಿ]]ಯಾಗಿ ಗೀಚುಬರಹದ ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ, ರಾಜಕೀಯ ತಂಡಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಮ್ಮ [[ದೃಷ್ಟಿಕೋನ]]ಗಳನ್ನು ಪಸರಿಸಲು ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಒಂದು ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರತೆಯಿಂದ ಈ ಆಚರಣೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಕಾರಣದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದ, ತಾವು ಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂದು ತೋರಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ತಂಡಗಳ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾದವು(ಉದಾಹರಣೆ.[[ಬಹಳ-ಎಡ]] ಅಥವಾ [[ಬಹಳ-ಬಲ]] ತಂಡಗಳು)- ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಬಿತ್ತರಿಸಲು[[ಜಾಹಿರಾತ]]ನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು "[[ಆಳುವ ವರ್ಗ]]" ಅಥವಾ "ಸಂಸ್ಥೆ" ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮುದ್ರಣಾಲಯವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ಆಮೂಲಾಗ್ರ/ಪೂರಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಗೀಚುಬರಹ ಕಚ್ಚಾ ಆಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ; ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್]] ಬೆಂಬಲಿಗರು ಆಗಾಗ [[ಸ್ವಸ್ತಿಕ]]ಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಇತರೆ [[ನಾಝಿ]] ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಗೀಚುತ್ತಾರೆ. ೧೯೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಯು.ಕೆ.ಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದ ಗೀಚುಬರಹದ ಒಂದು ನವೀನ ಪ್ರಕಾರವು ಮನಿ ಲಿಬರೇಷನ್ ಫ್ರಂಟ್(ಎಂಎಲ್‌ಎಫ್)ನಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, [[ಭೂಗತ ಮುದ್ರಣಾಲಯ]] ಬರಹಗಾರರಾದ ಕವಿ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರ [[ಹೀಟ್‌ಕೊಟ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಸಂಪಾದಕ ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರ ಜೇ ಜೆಫ್ ಜೋನ್ಸ್ ಇವರ ಒಂದು ಮೂಲತಃ ಸಡಿಲವಾದ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. [[ಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ಪ್ರಚಾರದ ಒಂದು ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಕಾಗದದ ಹಣದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅವರು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ[[ಜಾನ್ ಬುಲ್]] ಮುದ್ರಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಎಂಎಲ್‌ಎಫ್ ಅಲ್ಪಾವಧಿವರೆಗೆ ಇದ್ದರೂ, ಇದು ಲಂಡನ್ನಿನ ಆ ಕಾಲದ [[ಲ್ಯಾಡ್‌ಬ್ರೊಕ್ ತೋಪು]] ಕೇಂದ್ರಿತ ಪೂರಕ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಮೂಹದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿತ್ತು ಪ್ರದೇಶ ಕೂಡ ಗಣನೀಯವಾಗಿ [[ಸ್ಥಾಪನ-ವಿರೋಧಿ]] ಹಾಗೂ ತಮಾಷೆಯ ರಸ್ತೆ ಗೀಚುಬರಹದ ದೃಶ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಯಥೇಚ್ಛ ಭಾಗ ಕೂಡ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ನಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [http://www.historytalk.org/Notting%20Hill%20History%20Timeline/timelinechap13.pdf ] [[ಉತ್ತರ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಘರ್ಷಣೆಯು ರಾಜಕೀಯ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ಘೋಷಣೆಗಳು ಕೂಡ, ಉತ್ತರ ಐರಿಷ್ ರಾಜಕೀಯ ಗೀಚುಬರಹ ''[[ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ]]'' ಗಳೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುವ ದೊಡ್ಡದಾದ ಗೋಡೆ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಹಾರಾಡುವ ಬಾವುಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲಂಚಿನ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು, ಆಗಾಗ ತಂಡ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು. ಕಲಾವಿದರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮನೆಯ ಗ್ಯಾಬೆಲ್ಲುಗಳ ಅಥವಾ ಮೇಲೆ ''[[ಪೀಸ್ ಲೈನುಗಳ]]'' ಮೇಲೆ, ವಿಭಿನ್ನ ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ದೃಢವಾದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿಮಾಬರಹದೊಂದಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕಾಲವನ್ನು ಹಾಗೂ ಶೈಲೀಕರಣವನ್ನು ಆಗಾಗ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. [[ನಿಷ್ಟಾವಂತ]] ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಆಗಾಗ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಗಳಾದ, ೧೭ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಜೇಮ್ಸ್ II]] ಮತ್ತು [[ವಿಲಿಯಮ್ III]] ರ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದ ಕಾಲದ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರೆ, [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್]] ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ [[ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು]] ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಇತರರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಟ್ಯಾಗುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಲೋಗೋಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಆಧಾರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹೊರಗಿನವರಿಗೆ ಯಾರ ಹುಲ್ಲುಗದ್ದೆ ಯಾರದು ಎಂಬ ಒಂದು ಕಠೋರವಾದ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡಲು ಈ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ತಂಡ ಸಂಬಂಧಿತ ಗೀಚುಬರಹದ ವಿಷಯ ವಸ್ತು ಗುಪ್ತ [[ಸಂಕೇತಗಳು]] ಮತ್ತು ಅಪೂರ್ವವಾದ [[ಲಿಪಿಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ [[ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ತಂಡದಾದ್ಯಂತ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲು, ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜೊತೆಗಾರರನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ಸೈದ್ದಾಂತಿಕತೆಯ ಸೀಮೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಲೀ, ಡೇವಿಡ್, ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಸೈಬ್ರಿವಿಸ್ಕಿ. "ಅರ್ಬನ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಟೆರಿಟೋರಿಯಲ್ ಮಾರ್ಕರ್ಸ್." ಡಿಸೆಂಬರ್. ೧೯೭೪. ಜೆ‌ಎಸ್‌ಟಿಒಆರ‍್.ಅರಿಜೋನಾ ಲೈಬ್ರರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಟುಸ್ಕೊನ್ ೧೪ ಮಾರ್ಚ್. ೨೦೦೯ <http://www.jstor.org/>.</ref> === ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಜಾಹಿರಾತಿನ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ === [[File:Warszawa Stary Mokotów graffiti on shop window.jpg|thumb|250px|ಪೋಲಂಡ್‍ನ ವಾರ್ಸಾವ್‌ನ ದಿನಸಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಯ ಅಂಗಡಿ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಕಾನೂನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಗೀರು ಬರಹ ಜಾಹೀರಾತು.]] ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರಗಳೆರಡರ ಜಾಹಿರಾತಿನ ಸಾಧನವಾಗಿ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಎನ್‌ವೈಸಿ ಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ [[TATS CRU]] ಕೊಲಾ, ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ದ್ಸ್, ಟೊಯೊಟ, ಮತ್ತು ಎಂಟಿವಿಗಳಂತಹ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಚಾರಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ತಮಗೋಸ್ಕರ ಒಂದು ಹೆಸರನ್ನು ಮಾಡಿದವು. ಯು.ಕೆ.ಯಲ್ಲಿ ಗಾರ್ಡೆನ್‌ನ ಪಾಟಿ ಉಲ್ಲೇಖಗೊಳಿಸುವುದು ಅವರ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ [[ಬಾಕ್ಸ್‌ಫ್ರೆಶ್]] [[ಝಪಟಿಸ್ಟ]] ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯ ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದನು. [[ಸ್ಮಿರ್ನಾಫ್]] ಅವರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು [[ಹಿಮ್ಮಗ್ಗುಲಿನ ಗೀಚುಬರಹ]]ವನ್ನು ಬಳಸಲು ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಬಾಡಿಗೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡನು(ಸುತ್ತುವರೆದ ಕೊಳಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛವಾದ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಬಿಡಲು ಕೊಳಕಾದ ಮೇಲ್ಮೈನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡದ ಕೊಳವೆಗಳ ಬಳಕೆ) ಈಗಿನ ಪ್ರತಿಮೆಯಾದ ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮನ ಹಿಂದಿರುವ ಕಲಾವಿದ ಶೆಪರ್ಡ್ ಫೇರಿಯ "ಹೋಪ್" ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ, "Andre the Giant Has a Posse" ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್ ಪ್ರಚಾರದ ನಂತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಫೇರಿಯ ಕಲೆಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಎಲ್ಲ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಟಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಚಾರ್ಲಿ ಕೀಪರ್]] ಕಾದಂಬರಿಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಗೀಚುಬರಹ ಡ್ರಾಗನ್‌ಗಳ ಮತ್ತು ಶೈಲೀಕರಿಸಿದ ಕಥಾ ಶೀರ್ಷಿಕೆಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಥೆಯ ಉದಯಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿ ಹಾಗೂ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಅನೇಕ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಜಾಹಿರಾತನನ್ನು ’ಪಾವತಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಗೀಚುಬರಹ’ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲದಂತೆ ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಉದಯಿಸದ್ದವೆಂಬಂತೆ ನೋಡಿದರು. [[ಗೀಚುಬರಹ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ]] ತಂಡ ಈ ಮಾನದಂಡದ ವಿರುದ್ಧ ಒಂದು ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡುವ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳನ್ನು ಗುರಿಮಾಡಲು ಹೋದವು. === ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಗೀಚುಬರಹ === ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಒಂದು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿಯೂ ಬಳಸಬಹುದು. ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡುವುದು ಕಷ್ಟವಾದರೂ ಸಹ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದಿಂದ ಬಹುತೇಕ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ(ಅಪರಾಧೀಕರಣದ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ಗಳೂ ಕೂಡ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಂತೆ)<ref>{{Citation | last = Halsey | first = M. | last2 = Young | first2 = A. | title = The Meanings of Graffiti and Municipal Administration | journal = Australian and New Zealand Journal of Criminology | volume = 35 | issue = 2 | pages = 165–86 | year = 2002}}</ref> ಆದುದರಿಂದ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಜನಾಂಗೀಯ ಗೀಚುಬರಹ ಬಹುತೇಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ನೋಟದಲ್ಲಿ "ಜನಾಂಗೀಯ" ಎಂದು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ..ಒಬ್ಬರು ಇದರ ಸಂಬದ್ಧ "ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಹಿತೆ"(ಸಾಮಾಜಿಕ, ಐತಿಹಾಸಿಕ, ರಾಜಕೀಯ, ಲೌಕಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ)ಯನ್ನು ಗೊತ್ತಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು [[ಹೆಟರೊಗ್ಲಾಟ್]] ಆಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಈ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಒಂದು ’ಷರತ್ತುಗಳ ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಗುಂಪಾಗಿದೆ’.<ref>{{cite book | last = Holquist | first = M. | editor-last = Bakhtin | editor-first = M.M. | title = The Dialogic Imagination | chapter = 'Glossary' | publisher = Austin: University of Texas Press | pages = 423 | year = 1981}}</ref> :ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಹಿತೆಯು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಯುವಗುಂಪು ಆಗಿರಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ಥಳೀಕರಿಗೆ(ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ), ಕೇವಲ ಹೆಸರು ಅಥವಾ ಈ ತಂಡದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಗೀಚುಬರಹವು ಈಗಾಗಲೇ ಅವರ ತಂಡದ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮನನೊಂದ ಜನತೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಒಂದು ಜನಾಂಗೀಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೀಚುಬರಹ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಅಪರಾಧ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ರಾಯಭಾರಿಯೂ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite book | last = Kelling | first = G. | last2 = Coles | first2 = C. | title = Fixing Broken Windows | publisher = New York: Martin Kessler Books | year = 1996}}</ref> ಈ ತಂಡ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಯದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ಗೀಚುಬರಹದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾರ. ಈ ಯುವ ತಂಡದ ಅಥವಾ ಗುಂಪಿನ ಟ್ಯಾಗನ್ನು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಶ್ರಯಸ್ಥಾನ-ಬಯಸುವವರ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ಇರಿಸಿದರೆ, ಇದರ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಣ ಇನ್ನಷ್ಟು ಗಟ್ಟಿಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಸ್ಪಷ್ಟ ಜನಾಂಗೀಯ ಗೀಚುಬರಹದ ಕೊರತೆಯಿದ್ದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಅದು ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಅರ್ಥವಲ್ಲ. ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಸ್ಪಷ್ಟಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ(ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ನಿರ್ಬಂಧಗಳುಗಳಿಗೆ<ref>{{cite book | last = Barker | first = M. | title = The New Racism | publisher = London: Junction Books | year = 1981}}</ref> ಅಳವಡಿಸಿದ)ಈ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ಸಂಭವ ಕಡಿಮೆ ಇದೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳು ತಮ್ಮ ಬೆದರಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಗುಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{Citation | last = Lynn | first = Nick | last2 = Lea | first2 = Susan J. | title = ‘Racist’ graffiti: text, context and social comment | journal = Visual Communication | volume = 4 | pages = 39-63 | year = 2005 | doi = 10.1177/1470357205048935 }}</ref> == ಅಲಂಕಾರಿಕ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ಕಲೆ == [[File:Miss Van y Ciou (aikijuanma).jpg|thumb|left|ಬಾರ್ಸಿಲೊನಾದಲ್ಲಿ ಮಿಸ್ ವಾನ್ ಮತ್ತು ಸಿಒಯು ರವರಿಂದ ಗೀರುಬರಹ]] ೨೦೦೬ ರ [[ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಹೊರ ಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ '೮೦ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಶ್, ಲೀ, ಡೇಝ್, ಕೇಥ್ ಹೇರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜೀನ್-ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕಿಯಾಟ್‌ರ ಕೃತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮೇರುಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಒಂದು ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ [[ಕ್ರಾಶ್]], ಡೇಝ್ ಮತ್ತು [[ಲೇಡಿ ಪಿಂಕ್‌]]ರ ಕೃತಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರ ೨೨ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಟೈಮ್ ಔಟ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಬಗ್ಗೆ ಬಂದ ಲೇಖನವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕಿ ಚಾರ್ಲೊಟ ಕೊಟಿಕ್, ಪ್ರದರ್ಶನವು ಗೀಚುಬರಹದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ತಮ್ಮ ಅರ್ಥಗ್ರಹಣೆಯನ್ನು ಮರುಚಿಂತನೆಗೆ ಈಡು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ. ಒಬ್ಬ ಕಲಾವಿದ ಹಾಗೂ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ದೇಶಕನಾದ [[ಟೆರ್ಯಾನ್ಸ್ ಲಿಂಡಲ್]], ಗೀಚುಬರಹ ಹಾಗೂ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಬಗ್ಗೆ ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ:<ref>{{cite web | publisher = Time Out New York Kids | title = Writing on the Wall | url = http://www.tonykids.com/features/13/k13.ft.writing.html | year = 2006 | accessdate = 2006-10-11 | archive-date = 2006-11-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20061113004456/http://www.tonykids.com/features/13/k13.ft.writing.html | url-status = bot: unknown }}</ref> <blockquote>"ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹವು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯಾದದ್ದು", ಹಾಗೂ "ಯಾವುದೇ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಜನತೆ ಅಥವಾ ದಮನಿತರಿಗೆ ಒಂದು ಹೊರಮಾರ್ಗ ಅಗತ್ಯವಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ- ಇದು ಉಚಿತ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.</blockquote> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ದೃಶ್ಯ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಲು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮರ್ಥ ರಚನಾತ್ಮಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಗೀಚುಬರಹದ ಗುಣ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದರು. [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ]]ದ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸ ಪುಸ್ತಕ ''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪೈಂಟಿಂಗ್ ೧೭೮೮-೨೦೦೦'' ಅನೇಕ ಆಸ್ಪ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವೃತ್ತಿಗಾರರನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಮಕಾಲೀನ [[ದೃಶ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯೊಳಗೆ ಗೀಚುಬರಹದ ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನದ ಕುರಿತ ಒಂದು ದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>[[ಬೆರ್ನಾರ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್]], ಟೆರ್ರಿ ಸ್ಮಿತ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೋಟ್, ''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಪೇಟಿಂಗ್ಸ್ ೧೭೮೮-೨೦೦೦'',ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ, ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್, ೨೦೦೧, ಅಧ್ಯಾಯ ೧೭. ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೋಟ್, ಡಿಸ್ಕವರಿಂಗ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಕೂಡ ನೋಡಿ, ''ಆರ್ಟ್ ಮಂತ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ '' (ಕ್ಯಾನ್ಬೆರಾ), ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೦,ಪು. ೪–೮.</ref> ಆಧುನಿಕ ಕಲಾತ್ಮಕ ಗೀಚುಬರಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಗೀಚುಬರಹದ ಸಂತತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಗೋಡೆಯ ಮೇಲೆ ಕೇವಲ ಗೀಚಿದ ಪದಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಸಂಕೀರ್ಣ ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.graffiti.org/faq/tobin.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-25 |archive-date=2010-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100405071451/http://www.graffiti.org/faq/tobin.html |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೯ ರ ಮಾರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್ ನಡುವೆ, ೧೫೦ ಕಲಾವಿದರು ೩೦೦ ಗೀಚುಬರಹದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನ [[ಗ್ರಾಂಡ್ ಪ್ಯಾಲೈಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು - ಫ್ರೆಂಚ್ [[ಕಲಾ ಜಗತ್ತಿ]]ನಲ್ಲಿ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರದ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಮ್ಮತ.<ref>http://www.rfi.fr/actuen/articles/112/article_3517.asp</ref><ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2009/03/30/arts/design/30arts-TOASTINGGRAF_BRF.html | work=The New York Times | title=Toasting Graffiti Artists | first=Larry | last=Rohter | date=2009-03-30 | accessdate=2010-04-02}}</ref> ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ "ಸ್ಕೇಪ್", "ಗ್ರಾಫ್: ದಿ ಆರ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಟೆಕ್ನೀಕ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ" ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು, ಇದು ಗೀಚುಬರಹ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವಾಗಿದೆ. == ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು == === ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕ === [[File:Stop graffitti.jpg|thumb|175px|right|ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಸ್ಪೋಕನೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಂಗ್ ಚಿಹ್ನೆಗಳು]] ಗ್ರಹಿಕೆ ಗೀಚುಬರಹವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ವಾಪಸ್ಸು ಪಡೆಯುವ ಒಂದು ವಿಧಾವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಒಂದು ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಾಗಿದೆ ಎಂದು ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ; ಇದರ ಎದುರಾಳಿಗಳು ಇದನ್ನು ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಉಪದ್ರವ, ಅಥವಾ ವಿಧ್ವಂಸಕ್ಕೊಳಗಾದ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ದುರಸ್ತಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿರುವ ದುಬಾರಿ [[ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ]] ಎಂದು ಎಣಿಸಿದರು. ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು "[[ಜೀವನದ ಗುಣಮಟ್ಟ]]" ವಿಷಯವೆಂದು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ, ಹಾಗೂ ಇದರ ನಿಂದಕರು, ಗೀಚುಬರಹದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಕೊಳುಕುತನ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಅಪರಾಧದ ಭಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಂಡ-ಸಂಬಂಧಿತ ಗೀಚುಬರಹದ ಬಗ್ಗೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಆಂಟಿ-ಗ್ರಾಫಿಟಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್]](ಪಿಎಜಿಎನ್)ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಪಿಎಜಿಎನ್[[ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ ಕಲೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]ದ ರಚನೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರವನ್ನು ವಿರೂಪಗೊಳಿಸುವಾಗ ಯಾರಾದರೂ ಸಿಕ್ಕಿ ಬಿದ್ದರೆ ದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ನಗರ ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಯ ಮೂಲಕ ರಕ್ಷಿಸಲಾದ ವಿವರಾತ್ಮಕವಾದ, ಚಿತ್ರಗಾರನಿಗೆ ನೀಡಲಾದ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗಿನ ಆಗಾಗ-ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ ಸಾಲು ಬ್ರಾಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಗಾರ್ಡನ್ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿರುವ, ಜೊತೆಗೆ ಬ್ರಾಡ್ ಮತ್ತು ರಿಡ್ಜ್ ( ೮ನೇ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ)ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರದ ದೀರ್ಘ-ಕಾಲದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಕೂಡ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈಗಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು, ದೀರ್ಘ ಕಾಲದಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ನಿಷೇಧಿತಗೊಂಡಿದೆ ಹಾಗೂ ೧೫ ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಟ್ಯಾಗುಗಳು ಮತ್ತು ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಬ್ರೋಕನ್ ವಿಂಡೋ ಥಿಯರಿ]]"(ಮುರಿದ ಕಿಟಕಿ ಸಿದ್ದಾಂತ) ಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು, ಈ ವಿನಾಶ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಹೆಚ್ಚಿದ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರವಾದ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆಡೆಮಾಡಿಕೊಡುವ ಪರಿಸರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆಂದು ನಂಬಿದ್ದರು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಮಾಜಿ ಮೇಯರ್ [[ಎಡ್ ಕೊಚ್‌]] ಬ್ರೋಕನ್ ವಿಂಡೋ ಥಿಯರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಬಲವಾದ ವಂತಿಗೆಯು ೧೯೮೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ದುರಾಕ್ರಮಣವಾದ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಸೆ ನೀಡಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮ " [[ನಯಮಾಡು]]"; ರೈಲುಗಳ ಮೇಲಿನ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಅಳಿಸುವ ಒಂದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ವಚ್ಛ. ಅಂದಿನಿಂದೀಚೆಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಶ್ರಮದಾಯಕವಾದ ಶೂನ್ಯ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ ಧೋರಣೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯತ್ಯಯದ ದಂಡಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅಧಿಕಾರಗಳು ಆಗಾಗ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಸಣ್ಣ-ಉಪದ್ರವ ಅಪರಾಧವೆಂದು ಉಪಚರಿಸುತ್ತವೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ರೈಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಬರಹ ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಛಾವಣಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದವು. ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ [[ಮೇಯರ್ ರುಡಾಲ್ಫ್ ಗಿಲಾನಿ]] [http://www.cooperator.com/articles/1201/1/The-Mayor8217s-Anti-Graffiti-Task-Force/Page1.html ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಕಾರ್ಯಪಡೆ] ಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ್ದು, ಇದೊಂದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವ ವಿವಿಧ-ಏಜೆನ್ಸಿ ಪ್ರವರ್ತನಾ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಹಾಗೂ ಯು.ಎಸ್.ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಚಾರಗಳಲ್ಲೊಂದಾದ "ಜೀವನ ಅಪರಾಧದ ಗುಣಮಟ್ಟ"ದ ಮೇಲೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಂಹಿತೆ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ೧೦-೧೧೭ ಏರೊಸೋಲ್ ತುಂತುರು-ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಕ್ಯಾನುಗಳನ್ನು ೧೮ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾರುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಕಾನೂನೂ ಕೂಡ ತುಂತುರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮಾರುವ ವರ್ತಕರು ಒಂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಗ ಹಾಕಿ ಇಡಬೇಕು ಇಲ್ಲವೇ ಒಂದು ಮುಂಗಟ್ಟೆಯ ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬೇಕು, ಸಂಭಾವ್ಯ ಸರಕುಗಳ್ಳರಿಗೆ ಸಿಗದ ಹಾಗೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿದೆ. ನಗರದ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳಿಗೆ ದಂಡವಿದ್ದು, ಪ್ರತಿ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ US$೩೫೦ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದು.<ref>{{cite web|url=http://www.nyc.gov/html/nograffiti/html/legislation.html|title=The full text of the law}}</ref> ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಎನ್‌ವೈಸಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದ [[ಝಿಫಿರ್]] ಈ ಕಾನೂನಿನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಒಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.zephyrgraffiti.com/zephyrwrt/crackdwn.html|title=Zephyr's opposing viewpoint|access-date=2010-05-25|archive-date=2010-12-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20101231213453/http://www.zephyrgraffiti.com/zephyrwrt/crackdwn.html|url-status=dead}}</ref> ಜನವರಿ ೧, ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ, ಮಂಡಳಿಸದಸ್ಯ [[ಪೀಟರ್ ವ್ಯಾಲೊನ್]], ಜ್ಯೂನಿಯರ್.ನಿಂದ ರಚಿತವಾದ ಶಾಸನದಲ್ಲಿ, ೨೧ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ತುಂತುರು ಬಣ್ಣ ಅಥವಾ ಶಾಶ್ವತ ಮಾರ್ಕರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಎಂದು ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದನು. ಮೇಯರ್ [[ಮೈಕೆಲ್ ಬ್ಲೂಮ್‌ಬರ್ಗ್]] ಮತ್ತು ಮಂಡಳಿಸದಸ್ಯ ವ್ಯಾಲೊನ್‌ರನ್ನು ಕಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು "ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ" ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರ ಪರವಾಗಿ ದಾವೆ ಹೂಡಿದ್ದ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ದೊರೆ [[ಮಾರ್ಕ್ ಎಕೊ]]ನಿಂದ ಕಾನೂನು ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಮೇ ೧, ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಜಾರ್ಜ್ ಬಿ.ಡೇನಿಯಲ್ಸ್ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ತಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ತಡೆಯಾಜ್ಞೆ ಕೋರಿದ ಫಿರ್ಯಾದುದಾರನಿಗೆ ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿದ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಪೋಲಿಸ್ ಇಲಾಖೆಯು ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಜಾರಿ ಮಾಡದಂತೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿಷೇದಿಸಲಾಯಿತು(ಮೇ ೪ರಂದು).<ref>{{cite news|url=http://www.vibe.com/news/news_headlines/2006/05/marc_ccko_helps_graffiti_artists_beat_nyc_in_court_preps_2nd/ |title=Marc Ecko Helps Graffiti Artists Beat NYC in Court, Preps 2nd Annual Save The Rhinos Concert |date=May 2, 2006}}</ref> ೨೦೦೬ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಕ್ಯಾಝಲ್ ಕೌಂಟಿ, ಡೆಲವೇರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಇದೇ ಅಳತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲಾಗಿ,<ref>{{cite news|author = Staff |title = NCCo OKs laws to keep spray paint from kids |publisher=[[The News Journal]] |page=B೩ |date=May ೨೪, ೨೦೦೬}}</ref> ಮೇ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಕೌಂಟಿ ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಶಾಸನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಶಿಕಾಗೋವಿನ ಮೇಯರ್ [[ರಿಚರ್ಡ್ ಎಂ.ಡಾಲೆ]] ಗೀಚುಬರಹ ಮತ್ತು ತಂಡ-ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು "[[ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಬ್ಲಾಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು]]" ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ. ದೂರವಾಣಿ ಕರೆ ಮಾಡಿದ ೨೪ ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ಉಚಿತ ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಕಛೇರಿಯು ಜಾಹಿರಾತು ಮಾಡಿತು. ಕಛೇರಿಯು ಗೀಚುಬರಹದ ಕೆಲವೊಂದು ಬಗೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಬಣ್ಣಗಳು(ನಗರದ ’ಬಣ್ಣ ವಿನ್ಯಾಸ’ ದೊಂದಿಗೆ ಒಡಂಬಡುವ) ಮತ್ತು ಬೇಕಿಂಗ್-ಸೋಡ-ಆಧಾರಿತ ದ್ರಾವಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref name="kcb">{{cite web|url=http://www.kcb.org/kcb_cleanups.html|title=Clean Ups and Graffiti Removal}}</ref> ೧೯೯೨ರಲ್ಲಿ ಶಿಕಾಗೋವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಸು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಅದು ತುಂತುರು ವರ್ಣಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಂದು ರೀತಿಯ ಕೆತ್ತುವ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಕರುಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದು ಹಾಗೂ ಹೊಂದುವುದನ್ನು ನಿಷೇದಿಸಿತು.<ref name="kcb" /> ಈ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಾಯ ೮-೪ರಲ್ಲಿದೆ: ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ, ಸೆಕ್ಷನ್ ೧೦೦:ಅಲೆಮಾರಿ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾನೂನು (೮-೪-೧೩೦)ಪ್ರತಿ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ US$೫೦೦ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲದಂತೆ ದಂಡದೊಂದಿಗೆ ಗೀಚುಬರಹ ಒಂದು ಅಪರಾಧವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಡಿತ, ಕೂಗುಮಾರು, ಅಥವಾ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಭಂಗಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ವಿಧಿಸುವುದಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟ್ಯಾಗುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸುವಿಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ವರ್ಧಿಸಲು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರ ಗ್ರಾಹಕೀಯಗೊಳಿಸಿದ ಡಾಟಾಬೇಸ್-ಚಾಲಿತ ಗೀಚುಬರಹ ಟ್ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿತು.<ref>{{cite web | publisher = WPXI | title = Graffiti Artists Paint Pittsburgh; Police See Red | url = http://www.wpxi.com/target11/4233599/detail.html | month = March | year = 2007 | access-date = 2010-05-25 | archive-date = 2009-06-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090605154037/http://www.wpxi.com/target11/4233599/detail.html | url-status = dead }}</ref> ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸಂಶಯಾಸ್ಪದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ಡೇನಿಯಲ್ ಜೋಸೆಫ್ ಮೊಂಟಾನೊ ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೊದಲನೇ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಗೀಚುಬರಹ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.post-gazette.com/pg/07079/770929-53.stm|title=Graffiti suspect faces felony charge|publisher=Pittsburgh Post-Gazette|date=March 2007}}</ref> ನಗರದ ಸುಮಾರು ೨೦೦ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಹತ್ತಿರ ಟ್ಯಾಗುಗಳನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದಕ್ಕೆ ಈತನಿಗೆ "ಗೀಚುಬರಹದ ದೊರೆ"<ref>{{cite news|url=http://kdka.com/topstories/graffiti.Daniel.Joseph.2.388172.html|title=Pittsburgh Police Arrest ''King Of Graffiti''|publisher=KDKA|date=March 2007|access-date=2010-05-25|archive-date=2009-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090530162032/http://kdka.com/topstories/graffiti.Daniel.Joseph.2.388172.html|url-status=dead}}</ref> ಎಂದು ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು, ಹಾಗೂ ಆನಂತರ ೨.೫ ರಿಂದ ೫ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿದ್ದನು.<ref>http://www.thepittsburghchannel.com/news/16974005/detail.html</ref> === ಯುರೋಪ್‌ === [[File:Graffiti removal berlin.jpg|thumb|left|ಬರ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ.]] ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗೀಚುಬರಹಕ್ಕೆ ಸಮೂಹ ಸ್ವಚ್ಛತಾ ದಳಗಳು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವು, ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯವಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟ ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಕೌಟ್ ತಂಡ, ಆಧುನಿಕ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ [[ಪ್ರಾಚ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ ಐಜಿ [[ನೋಬಲ್ ಪಾರಿತೋಷಕ]] ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟ, [[ಟಾರ್ನ್-ಎಟ್-ಗ್ಯಾರೊನ್‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಬ್ರುನ್ಕ್ವೆಲ್‍ನ]] ಫ್ರೆಂಚ್ ಹಳ್ಳಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ [[ಮೆರಿಯರಿ ಸುಪೇರಿಯರಿ ಗುಹೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಬೈಸನ್‌]]ನ [http://www.panoramio.com/photo/26895452 ಎರಡು ಪೂರ್ವ‌ಐತಿಹಾಸಿಕ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು] ಹಾನಿಗೀಡು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.improb.com/ig/ig-pastwinners.html#ig1992|title=1992 Ig Noble Prize Winners|access-date=2010-05-25|archive-date=2011-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110225074430/http://www.improb.com/ig/ig-pastwinners.html#ig1992|url-status=dead}}</ref>[[File:Ash astronaut.jpg|thumb|ಅ‍ಯ್‌ಶ್ ಆಸ್ಟ್ರೊನಟ್ ಕಾಸ್ಮೊನಟ್,ಬರ್ಲಿನ್ 2007]] [[File:Nokia Nst-4 cam 015.jpg|thumb|right|19Ž44 ಲಿಥುಯಾನಿಯಾ ಚಿಹ್ನೆ]] [[File:Banksy graffiti removal.jpg|thumb|left|ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಸಯ್ ನಿಂದ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಬರೆಯುವುದು ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಅಳಿಸುವುದುಲಂಡನ್‍ನ ಲೀಕೆ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಮೇ 2008ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ,ಆಗಸ್ಟ್ 2008ವರೆಗೂ ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ.ಲಸ್ಕಾಯಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಅಲ್ಟೆಮಿರಾದಿಂದ ಗುಹಾಂತರ ಕಲೆಯಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ.]] ೨೦೦೬ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಸಂಸತ್ತು ಕೊಳಕು, ಹೇಸಿಗೆ, ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮಲಮೂತ್ರ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಗೃಹಕೃತ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಹನದ ಸಂಗೀತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದುಂಟಾದ ಅತಿಯಾದ ಶಬ್ದ ಜೊತೆಗೆ ನಗರ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಇತರೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲು ಹಾಗೂ ತೊಡೆದು ಹಾಕಲು ನಗರ ಪರಿಸರ ನೀತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಕಮಿಷನ್ ಜಾರಿ ಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?Type=TA&amp;Reference=P6-TA-2006-0367&amp;language=EN ಥಿಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಸ್ಟ್ರೆಟಜಿ ಆನ್ ದ ಅರ್ಬನ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್] — ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ನೀತಿಯ ಕುರಿತು ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ನಿರ್ಧಾರ (೨೦೦೬/೨೦೬೧(ಐಎನ್‌ಐ)) ಯುರೋಪಿನ ಸಂಸತ್ತು ನಗರ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಳೀಯ ತಂತ್ರ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.</ref> [[ಸಮಾಜ-ಬಾಹಿರ ನಡವಳಿಕೆ ಅಧಿನಿಯಮ 2003]]ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ಶಾಸನವಾಯಿತು. ೨೦೦೪ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಬ್ರಿಟನ್‌ನ್ನು ಸ್ವಚ್ಚವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಿ]]ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ಗೀಚುಬರಹದ [[ಶೂನ್ಯ ಸಹಿಷ್ಣುತೆ]] ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿತ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಾದ ಗೀಚುಬರಹ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಿಗೆ "ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ" [[ದಂಡ]] ಹಾಕುವುದು ಹಾಗೂ ೧೬ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಯಾರಿಗೂ ಏರೊಸೊಲ್ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮಾರವುದನ್ನು ನಿಷೇದಿಸುವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡಿ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊರಡಿಸಿತು.<ref>{{cite press release|title=Graffiti|publisher=EnCams}}</ref> ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಂಗೀತ ದೃಶ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನೂ ಸಹ ಖಂಡಿಸಿತು, ಗೀಚುಬರಹದ ವಾಸ್ತವ-ಜಗತ್ತು ಅನುಭವವು ಇದು ಆಗಾಗ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ’ತಂಪು’ ಅಥವಾ ’ಮೊನಚು’ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದು, ಬಹಳ ದೂರ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದೆ. ಈ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ೧೨೩ ಎಂ.ಪಿ.ಗಳು([[ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]][[ಟೋನಿ ಬ್ಲೇರ್]] ಸೇರಿದಂತೆ)''ಗೀಚುಬರಹ ಕಲೆಯಲ್ಲ, ಇದು ಅಪರಾಧ'' ಎಂದು ಹೇಳುವ ಒಂದು ಚಾರ್ಟರ್‌ಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.''ನನ್ನ ಮತದಾರರ ಪರವಾಗಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಸಮೂಹದಿಂದ ನಿರ್ಮೂಲ ಮಾಡಲು ನನ್ನ ಕೈಲಿ ಸಾಧ್ಯವಾದದ್ದನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.'' <ref>{{cite news|title=Is the Writing on the Wall for Graffiti |publisher=PR News Wire |date= 2004-07-28 |url=http://www.prnewswire.co.uk/cgi/news/release?id=127383}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಕಳೆದ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗೀಚುಬರಹ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವು ಸ್ವ-ಶೀರ್ಷಿಕೆ ’ಕಲಾ ಭಯೋತ್ಪಾದ’ [[ಬ್ಯಾಂಕ್ಸಿ]]ಯಿಂದ ಸೆದೆಬಡೆಯಲ್ಪಟಿತು, ಇದು ಯುಕೆ ಗೀಚುಬರಹದ ಶೈಲಿ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತರಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಬದಲಾವಣೆ(ವರ್ಣಚಿತ್ರದ ವೇಗಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಲು ಮುಂಚೂಣಿಯ ಕೊರೆಯಚ್ಚನ್ನು ತರಲಾಯಿತು)ತಂದಿತು; ನಗರಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧದ ರಾಜಕೀಯ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ಆಗಾಗ ಮಂಗಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಇಲಿಗಳನ್ನು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಬಹುವಾಗಿ ವಿಡಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯು.ಕೆ.ಯಲ್ಲಿ ನಗರ ಮಂಡಳಿಗಳು [[ಸಮಾಜ-ಬಾಹಿರ ನಡವಳಿಕೆ ಅಧಿನಿಯಮ 2003]]ರಡಿ ವಿರೂಪಕ್ಕೊಳಗಾದ ಯಾವುದೇ ಆಸ್ತಿಯ ಮಾಲೀಕನ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ([http://www.opsi.gov.uk/acts/acts2005/ukpga_20050016_en_1 ಸ್ವಚ್ಛ ನೆರೆಹೊರೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಅಧಿನಿಯಮ 2005] ರಿಂದ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಾದಂತೆ)ಅಥವಾ, ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ಅಧಿನಿಯಮ.ಇದನ್ನು ಆಗಾಗ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಬೋರ್ಡುಗಳನ್ನು ದೀರ್ಘ ಕಾಲದವರೆಗೆ ವಿರೂಪಗೊಳಿಸಲು ನಿರಾತಂಕವಾಗಿ ಅವಕಾಶವೀಯುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ವತ್ತಿನ ಮಾಲೀಕರ ವಿರುದ್ಧ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[File:Grafitti wall.jpg|thumb|left|'ಅಂಗೀಕಾರವಾದ' ಗೀರುಬರಹ ಸ್ಟ್ರೌಂಡ್, ಗ್ಲೌಸ್‌ಸ್ಟೇರ್‌ಶೈರ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್.]] ೨೦೦೮ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ಒಂದು [[ಪಿತೂರಿ]] ದೋಷಾರೋಪವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಮೂರು-ತಿಂಗಳ ಒಂದು ಪೋಲೀಸ್ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ<ref>{{cite web |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/7502768.stm |title=Jail for leader of graffiti gang |accessdate=2008-07-17 |date=2008-07-11 |publisher=[[BBC News]]}}</ref> ಯ ನಂತರ, ಕನಿಷ್ಟ £೧ ಮಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚದ [[ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಹಾನಿ]]ಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಪಿತೂರಿ ನಡೆಸಿದ ಡಿಪಿಎಂ ತಂಡದ ಒಂಬತ್ತು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಅಪರಾಧಿಗಳೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಐವರು ೧೮ ತಿಂಗಳಿಂದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳವರೆಗಿನ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಪೂರ್ವ ನಿದರ್ಶನವಿಲ್ಲದ ವಿಚಾರಣೆಯ ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷೆಗಳ ಗಂಭೀರತೆಯು ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಒಂದು ಕಲೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೋ ಅಥವಾ ಅಪರಾಧವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೋ ಎಂಬುದರ ಬಗೆಗಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಬೆಂಕಿ ಹತ್ತಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.independent.co.uk/arts-entertainment/art-and-architecture/features/graffiti-street-art-ndash-or-crime-868736.html |title= Graffiti: Street art – or crime? |accessdate=2008-07-17 |author=Arifa Akbar |coauthors=Paul Vallely |date=2008-07-16 |publisher=[[The Independent]] | location=London}}</ref> ಕೆಲವು ಮಂಡಳಿಗಳು, ಸ್ಟ್ರೌಡ್, ಗ್ಲೌಸೆಸ್ಟರ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ನಗರದ ಸುತ್ತ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಕೆಳರಸ್ತೆಗಳು, ಕಾರು ನಿಲುಗಡೆ ಹಾಗೂ ಗೋಡೆಗಳು ’ಸ್ಪ್ರೇ ಅಂಡ್ ರನ್’ಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿರದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನುಮೋದಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು.<ref>[http://www.bbc.co.uk/gloucestershire/content/articles/2007/04/17/graffiti_feature.shtml ] ಬಿಬಿಸಿ ಗ್ಲೌಸ್ಟೆರ್‌ಶೈರ್</ref> [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್]]‌, ಹಂಗೇರಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ''ಐ ಲವ್ ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಒಂದು ನಗರ-ಬೆಂಬಲಿತ ಚಳವಳಿ ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಪೋಲಿಸ್ ವಿಭಾಗ, ಅನುಮೋದಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಕರಾರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://bunmegelozes.easyhosting.hu/dok/varosok_osszegzes_2.doc |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-25 |archive-date=2011-04-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110426024338/http://bunmegelozes.easyhosting.hu/dok/varosok_osszegzes_2.doc |url-status=dead }}</ref><ref>http://index.hu/belfold/budapest/೨೦೧೦/೦೩/೧೪/bealkonyult_a_falfirkanak_budapesten/</ref> === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ === ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅನೇಕ ನಗರಗಳು ಗೀಚುಬರಹ ಕಲಾವಿದರು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದ ಗೋಡೆಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. [[ಸಿಡ್ನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ [[ಕ್ಯಾಂಪರ್‌ಡೌನ್]] ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದ "ಗೀಚುಬರಹ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ" ಒಂದು ಮೊದಲ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಯಾವುದೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಟ್ಯಾಗ್, ಜಾಹಿರಾತು, ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ ಮತ್ತು "ಕಲಾ" ರಚನೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಲಭ್ಯವಿತ್ತು.<ref name="Legal Graffiti Wall Rules">{{cite web |title=Legal Graffiti Wall Rules |publisher=Warringah Council |lastaccessdaymonth=August 25 |lastaccessyear=2006 |url=http://www.warringah.nsw.gov.au/rules.htm |access-date=2010-05-25 |archive-date=2006-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060821083531/http://www.warringah.nsw.gov.au/rules.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="ABC News Online">{{cite news|title=Newcastle beach to get 'legal graffiti' wall |publisher=ABC News Online |date= 2005-05-25 |url=http://www.abc.net.au/news/australia/nsw/newcastle/200505/s1376470.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071221053740/http://www.abc.net.au/news/australia/nsw/newcastle/200505/s1376470.htm|archivedate=2007-12-21}}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಇದು ಕ್ಷುದ್ರ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯನ್ನು ನಿರುತ್ಸಾಹಗೊಳಿಸಿದರೂ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಗೆ ಅಥವಾ [[ಅತಿಕ್ರಮಣ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಬಂಧಿಯಾಗುವ ಅಥವಾ ಸಿಕ್ಕುಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಚಿಂತೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕಲಾವಿದರು ತಮ್ಮ ಸಮಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ಅಸಾಧಾರಣ ಕಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Legal Graffiti Wall Rules"/><ref name="ABC News Online"/> ಇತರರು ಈ ಬಳಿಸಾರುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಈ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಗೀಚುಬರಹ ಗೋಡೆಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಬೇರೆಡೆಯ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ರುಜುವಾತಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ವಾದಿಸಿದರು.<ref>{{cite news |title=Against the wall |publisher=North Shore:Towns Online.com |date=08-11-06 |url=http://www.townonline.com/lynnfield/localRegional/view.bg?articleid=555224 }}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕೆಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರದೇಶಗಳು "ಗೀಚುಬರಹ-ವಿರೋಧಿ ದಳ"ಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದವು, ಅವರು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಗೀಚುಬರಹವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅಂತಹ ಗುಂಪುಗಳು ಬಿಸಿಡಬ್ಲ್ಯೂ(ಬಫರ್ಸ್ ಕಾನ್ಟ್ ವಿನ್)ಸ್ಥಳೀಯ ಗೀಚುಬರಹ ಸಚ್ಛಗಾರರನ್ನು ಒಂದು ಹೆಜ್ಜೆ ಮುಂದೆ ಇಡಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ. ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ೧೮ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನೊಳಗಿನವರಿಗೆ (ಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಸು)ತುಂತುರು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಮಾರಲು ಅಥವಾ ಹೊಂದಲು ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹೇರಿದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಗೀಚುಬರಹದ ಕೆಲ ಉದಾಹರಣೆಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡವು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ A$೨೬,೦೦೦ ವರೆಗಿನ ದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾರಾಗೃಹ ಶಿಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಠಿಣವಾದ ಹೊಸ ಗೀಚುಬರಹ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. [[ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್]] ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಗೀಚುಬರಹ ನಗರವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಅನೇಕ ಬೀದಿಗಳಾದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಹೋಸಿಯರ್ ಲೇನ್]] ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಕಾರರಿಗೆ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ, ಮದುವೆ ಛಾಯಾಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಮುದ್ರಣ ಜಾಹಿರಾತಿಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಒಂಟಿ ಗ್ರಹ]] ಪ್ರವಾಸಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನ ಬೀದಿಗಳು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ ಎಂದು ಉದಾಹರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಎಲ್ಲವೂ ಸೇರಿದಂತೆ; [[ಅಂಟುಕಾಗದ]] ಕಲೆ, [[ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರ]], [[ಕೊರೆಯಚ್ಚು]] ಕಲೆ ಮತ್ತು [[ಗೋಧಿಹಿಟ್ಟಿನ ಗೋಂದು]]ಗಳನ್ನು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿ ಕಲಾ ಪ್ರಾಕಾರಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ; [[ಫಿಟ್ಝ್‌ರಾಯ್]], [[ಕಾಲಿಂಗ್‌ವುಡ್]], [[ನಾರ್ಥ್‌ಕೋಟ್]], [[ಬ್ರನ್ಸ್‌ವಿಕ್]], [[ಸೈಂಟ್.ಕಿಡ್ಲ]] ಮತ್ತು ಸಿಬಿಡಿ, ಇಲ್ಲಿ ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಮತ್ತು ಅಂಟುಕಾಗದ ಕಲೆ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ. ನಗರದಿಂದಾಚೆ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಸಾಗಿದಂತೆ, ಬಹುತೇಕ ಉಪನಗರದ ರೈಲು ಸಾಲುಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಗೀಚುಬರಹ ಟ್ಯಾಗುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಅನೇಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಲಾವಿದರಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್ಸಿ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಯನ್ನು ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗು ೨೦೦೮ ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಸ್]](ಗಾಜಿನ ಬದಲಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ)ಪರದೆಯನ್ನು [[ಬ್ಯಾಂಕ್ಸಿ]] ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಕಲಾ ತುಣುಕು ಹಾಳಾಗುವುದರಿಂದ ತಡೆಯಲು ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ೨೦೦೩ ರಿಂದ ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಬೀದಿ ಕಲಾವಿದರ ಮನ್ನಣೆಯ ಮೂಲಕ ಇದರ ಮೇಲೆ ಬೇರೆ ಭಿತ್ತಿಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಅಂಟಿಸದಂತೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇದರ ಮೇಲೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |title=The painter painted: Melbourne loses its treasured Banksy |url=http://www.watoday.com.au/national/the-painter-painted-melbourne-loses-its-treasured-banksy-20081213-6xzy.html |accessdate=30 June 2009}}</ref> === ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ === ಇದೊಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸ್ವತ್ತಿನ ಒಂದು ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಖಂಡನಾತ್ಮಕ ಅಪರಾಧವೆಂದು ವಿವರಿಸಿ, ೨೦೦೮ ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ [[ಹೆಲೆನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್]] ಟ್ಯಾಗಿಂಗು ಮತ್ತು ಗೀಚುಬರಹ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯ ಇತರೆ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಶಿಸ್ತುಕ್ರಮವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದನು. ತರುವಾಯ ಹೊಸ ಶಾಸನ ೧೮ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಬಣ್ಣದ ತುಂತುರು ಕ್ಯಾನುಗಳನ್ನು ಮಾರುವುದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ನಿಷೇಧವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿ, ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ದಂಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದು, NZ$೨೦೦ ರಿಂದ NZ$೨,೦೦೦ ವರೆಗೆ ದಂಡವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಅಥವಾ ಸಮೂಹ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. [[ಅಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ೨೦೦೮ ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಧ್ಯ ವಯಸ್ಕ ಆಸ್ತಿಯ ಒಡೆಯ ಹರೆಯದ ಟ್ಯಾಗರುಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನಿಗೆ ಚಾಕು ಹಾಕಿ ಕೊಂದು ಹಾಕಿ, ಆನಂತರ [[ನರಹತ್ಯೆ]]ಯ ಅಪರಾಧಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆ ಅನುಭವಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣದ ತರುವಾಯ ಟ್ಯಾಗಿಂಗ್ ವಿಚಾರ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಚರ್ಚಿತ ವಿಷಯವಾಯಿತು. === ಏಷ್ಯಾ === [[File:Taiwan 2009 HuaLien City Street Art in Poetic Form FRD 8395.jpg|thumb|right|130px|ತೈವಾನ್ ತೈವಾನ್‌ನ ಹ್ಯುವಾಲಿಯನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕವನ ರೂಪದ ಬೀದಿ ಕಲೆ]] ಚೀನಾದಲ್ಲಿ, ೧೯೨೦ಯಲ್ಲಿ [[ಮಾವೋ ಜೆಡಾಂಗ್‌]]ನಿಂದ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಶುರುವಾಯಿತು,ಸಾರ್ವನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟ್ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಹುರಿದುಂಬಿಸಲು ಅವನು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ. ಮಾವೋ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಗೀರು ಚಿತ್ರದ ತುಣುಕು ಹೊಂದಿರುವ ದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ,ಇದು ೪೦೦೦ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಅವನ ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಚೈನಾದ ಸಮಾಜವು ಟೀಕಿಸಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/picture_gallery/07/asia_pac_graffiti_artists_in_beijing/html/1.stm ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ | ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ: ಬೀಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಕಲಾವಿದರು, ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ]</ref> ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ತ್ಸಾಂಗ್ ತ್ಸೊಯು ಚೋಯ್‌]]ನ [[ಲಿಪಿಶಾಸ್ಟ್ರ]] ಗೀರು ಚಿತ್ರವು ಹಲವಾರು ವರ್ಷ ''ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಕೌಲೂನ್'' ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.ತಾನು ಅ ಪ್ರದೇಶದ ಒಡೆಯ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡ. ಅವನ ಕೆಲವು ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಅಧೀಕೃತವಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ [[ಸಿಂಗಾಪುರ್‌]]ನಲ್ಲಿ,ನಂತರ ಹಲವಾರು ದುಬಾರಿ ಕಾರುಗಳು ತುಂತುರು-ಬಣ್ಣ ಹೊಂದಿತ್ತು,ಪೋಲಿಸರು [[ಸಿಂಗಾಪುರ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸ್ಕೂ]]ಲ್‍ನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ [[ಮಿಶೆಲ್ ಪಿ.ಪೇ]] ಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆನಂತರ ಅವನ ಮೇಲೆ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯದ ಆಪಾದನೆ ಹೊರಿಸಿದರು. ಕಾರ್‌ನ್ನು ವಿಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಗೆ ರಸ್ತೆ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕಳವು ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಫೇ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡನು. ೧೯೬೬ ರ ಸಿಂಗಾಪುರ್ ವಿಧ್ವಂಸಕತೆ ಅಧಿನಿಯಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ,ಮೂಲತಃ ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಗೀರು ಬರಹ ಹರಡುವುದನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ಪಾಸು ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಆತನಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳ ಕಾರಾಗೃಹ, S$೩,೫೦೦ (US$೨,೨೩೩) ದಂಡ ಹಾಗೂ ಚಡಿಯೇಟು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿತು. ೦}ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ಹಾಗೂ ಅಮೇರಿಕಾದ ಜನತೆಗೆ ಸಿಂಗಾಪುರದ ರಾಯಭಾರಿ ಕಛೇರಿಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಮಹಾಪೂರಗೈಯಿರೆಂದು ಕರೆ ನೀಡುವ ಅನೇಕ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಮತ್ತು ಆಪ್-ಎಡ್‌ಗಳನ್ನು ಬರೆಯಿತು. ಸಿಂಗಾಪುರ ಸರ್ಕಾರ [[ಕ್ಷಮೆ]]ಗೆ ಅನೇಕ ಕರೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರೂ,೧೯೯೪ರ ಮೇ ೫ ರಂದು ಫೇ ಗೆ ಚಡಿಯೇಟು ನೀಡಲಾಯಿತು. ೧/}ಫೇ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಆರು ಚಡಿಯೇಟು ಹೊಡೆತದ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದನು, ಆದರೆ ಆನಂತರದ [[ಸಿಂಗಾಪುರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]][[ಒಂಗ್ ಟೆಂಗ್ ಚಿಯಾಂಗ್]] ಆತನ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಚಡಿಯೇಟು ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಕಡಿತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿದನು.<ref>{{cite news|title=Singapore Swings; Michael Fay's Torture's Over; Watch for the Docudrama |publisher=New York Times |date=05-08-94 |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=940DE1DA1539F93BA35756C0A962958260 | first=Philip | last=Shenon | accessdate=2010-04-02}}</ref> ==ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು== * ''[[80 ಬ್ಲಾಕ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಟಿಫ್ಯಾಂಟಿಸ್]]'' (೧೯೭೯),ಅಪರೂಪ ಮಿನುಗು ನೋಟದ ಮೂಲಕ ೭೦ನಂತರದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸೌತ್ ಬ್ರೊಂಕ್ಸ್ ಗ್ಯಾಂಗ್ಸ್‌ನ ಅಪಕೀರ್ತಿಯ ಕೊನೆ. ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸೌತ್ ಬ್ರೊಂಕ್ಸ್‌ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ಯೂರ್ಟೋ ರಿಕಾನ್‌ನ ಹಲವಾರು ದಿಕ್ಕಿನ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಸುಧಾರಣೆಗೊಂಡ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ಪ್ರಸ್ತುತ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರು, ಪೋಲಿಸರು, ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ತಲುಪಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಸಮುದಾಯದ ಮುಖಂಡರು. *''[[ಸ್ಟೇಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಎಲವೇಟೇಡ್]]'' (೧೯೮೦), ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮಿಂಗುಸ್‌ರವರ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ನೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗದ ಮೊದಲನೇಯ ಗೀರುಚಿತ್ರದ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ. *''[[ವೈಲ್ಡ್ ಸ್ಟೈಲ್]]'' (೧೯೮೩), ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಮತ್ತು ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಬಗೆಗಿನ ನಾಟಕ *''[[ಸ್ಟೈಲ್ ವಾರ್ಸ್]]'' (೧೯೮೩), ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಮೊದಲನೇಯ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ. *''[[ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಆಫ್ ಲೈಫ್]]'' (೨೦೦೪) ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಮಿಷನ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ನಾಟಕದ ಚಿತ್ರಣ,ನಿವೃತ್ತ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಬರಹಗಾರನಿಂದ ನಟನೆ/ಸಹ-ಬರಹ. *''[[ಪೀಸ್ ಬೈ ಪೀಸ್]]'' (೨೦೦೫), ೧೯೮೦ ಮೊದಲಿನಿಂದ ಇತ್ತಿಚೀನ ವರೆಗಿನ ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಇತಿಹಾಸದ ವಿಶೇಷ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ. *''[[ಇನ್‌ಫೇಮಿ]]'' (೨೦೦೫),ಆರು ಜನ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಬರಹಗಾರರು ಮತ್ತು ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಬಫರ್‌ಗಳ ಅನುಭವದ ಹೇಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಶೇಷ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ *''[[NEXT: A Primer on Urban Painting]]'' (೨೦೦೫), ಜಾಗತಿಕ ಗೀರು ಚಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ. *''[[ರಾಶ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)]]'' (೨೦೦೫), ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಕಲಾಕೃತಿ ಬೀದಿ ಕಲೆ ಯ ಕಲಾವಿದರ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ. *''[[ಬಾಂಬ್ ದ ಸಿಸ್ಟಮ್]]'' (೨೦೦೨),ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದ ಆಧುನಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗೀರು ಬರಹ ಕಲಾವಿದರ ತಂಡದ ಬಗ್ಗೆ ನಾಟಕ *''[[ಬಾಂಬ್ ಐಟಿ]]'' (೨೦೦೭), ಐದು ದೇಶಗಳ ಗೀರು ಬರಹ ಮತ್ತು ಬೀದಿ ಕಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ * ಜಿಸೋಯ್ (೨೦೦೭), ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್(ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ) ಗೀರು ಬರಹಗಾರನ ಜೀವನದ ಮೇಲೆ ಒಂದು ನೋಟ. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗೀರು ಬರಹದ ಹೋರಾಟ ಉದಾಹರಣೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ *''[[Roadsworth: Crossing the Line]]'' (೨೦೦೯) ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್ ಕಲಾವಿದ ಪೀಟರ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೊರೆಯಚ್ಚು ಚಿತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Div col|cols=2}} * [[ಗೀಚುಬರಹ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು]] * [[ಗೀಚುಬರಹ ಪರಿಭಾಷೆ]] * [[ಕಿಲ್ರೊಯ್ ಇಲ್ಲಿದ್ದ]] * [[ಕೋಟ್ವಿಕಾ]] * [[ಚಿಮ್ಮಿದ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರ]] * [[ಕೊರೆಯಚ್ಚು]] * [[ಗೋಡೆ ಬರಹ]] * [[ಟರ್ಕ್ 182]] * [[ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯ]] * [[ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಮಾಲಿನ್ಯ]] * [[ಯಾರ್ನ್ ಬಾಂಬಿಂಗ್]] {{Div col end}} == ಆಕರಗಳು == {{reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Graffiti}} * [http://www.graffiti.org/ ಆರ್ಟ್ ಕ್ರೈಮ್ ], ಸಮಕಾಲೀನ ಗೀಚುಬರಹ-ಸಂಬಂಧಿ ಮುಂಚೂಣಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ * [http://graffiti.keusta.net/ ಗೀಚು ಬರಹ ಕಲೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023230632/http://graffiti.keusta.net/ |date=2020-10-23 }} * [http://www.at149st.com/ 149st ರೈಟರ್ಸ್ ಬೆಂಚ್: ಒಲ್ಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ ಗ್ರಾಫಿಟಿ] * [http://www.ekosystem.org ಎಕೊಸಿಸ್ಟಮ್] * [http://www.splendidarabia.com/location/riyadh/graffiti/ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾದ ಪುರಾತನ ಗೀಚು ಬರಹ] * [https://archive.is/20121209112529/www.time.com/time/archive/collections/0,21428,c_graffiti,00.shtml/ ಎ ಟೈಮ್ ಆರ್ಚೀವ್ಸ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಫಿಟೀಸ್ ಪ್ರೊಗ್ರೆಶನ್] * [http://www.street-archive.com/ ಬೀದಿ-ದಾಖಲೆ] —ಬೀದಿ ಆಧಾರ * [http://www.puregraffiti.com/ ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೈಡ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಗ್ಯಾಲರಿ ] — ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. * [http://www.canned-goods.co.uk ಕ್ಯಾನಲ್ ಗಾಡ್ಸ್] — ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದ ಗೀಚು ಬರಹ ಕಲಾಕಾರರ ಸಂದರ್ಶನ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ] * * [http://www.graffiti.clan.su/ ಬೆಲಾರುಸಿಯನ್ ಗೀಚು ಬರಹ] * [http://www.bigartmob.com/ ಬಿಗ್ ಆರ್ಟ್ ಮಾಬ್] — ಬಳಕೆದಾರರು- ಗೀಚುಬರಹ ಚಿತ್ರಪತ್ರಿಕೆಯ ನಕ್ಷೆ ತಯಾರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ ತುಂಬಾ ಬೀದಿ ಬರಹ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. * [http://www.world-graffiti.com ವರ್ಲ್ಡ್ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210304125321/https://world-graffiti.com/ |date=2021-03-04 }} — ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತದಿಂದ ಗೀಚುಬರಹದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಸಹಿತ ವಿಶೇಷ ಲೇಖನ * [http://dlib.nyu.edu/findingaids/html/fales/fashion.htmlThe ಫೇಲ್ಸ್ ಲೈಬ್ರೆರಿ ಆಫ್ ಎನ್‌ವೈಯು ಗೈಡ್ ಟು ದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮೊಡಾ ಆರ್ಚೀವ್ ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — ಡೇಜ್,ಕೈತ್ ಹಾರಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಂಕ್ ಒಳಗೊಂಡ ಕಲಾವಿದರ ಗುಂಪು * [http://dlib.nyu.edu/findingaids/html/fales/wong.html ಫೇಲ್ಸ್ ಲೈಬ್ರೆರಿ ಆಫ್ ಎನ್‌ವೈಯು ಗೈಡ್ ಟು ದ ಮಾರ್ಟೀನ್ ವಾಂಗ್ ಪೇಪರ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091120200839/http://dlib.nyu.edu/findingaids/html/fales/wong.html |date=2009-11-20 }}- ಇದು ಸ್ಕೆಚ್‌ಬುಕ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯ ಶೈಲಿಯ ಎಫಿಮೆರಾವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. * [http://homepage.mac.com/studioarchives/artarchives/orion_giret/orion_giret.html "ಓರಿಯನ್ ಗಿರೆಟ್, ಡಿಫೇನ್ಸ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಆರ್ಟ್"]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} — ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಲೆಯನ್ನು ವಿಧ್ವಂಸಕ ಕೃತ್ಯದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವುದು, [[ಪರ್ಪಲ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್]]. {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಲೆಯ ಶೈಲಿ]] [[ವರ್ಗ:ಗೋಡೆಬರಹಗಳು ಮತ್ತು ಅನಧಿಕೃತ ರುಜುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚಿತ್ರಿಸುವ ಕೌಶಲ]] [[ವರ್ಗ:ಬರವಣಿಗೆ]] [[ವರ್ಗ:ಇಟಾಲಿಯಿಂದ ಎರವಲು]] [[ವರ್ಗ:ಬೀದಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] ly3wett0n4emyydjbkb7n711xysetsu 0 84316 1374957 1347165 2026-06-11T03:42:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374957 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = ಜಬಾಂಗ್.ಕಾಂ | logo = | founded = ೨೦೧೨ | founder = ಮನು ಕುಮಾರ್‌ ಜೈನ್‍ | commercial = | type = [[ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್]] | | headquarters = ಸೆಕ್ಟರ್ ೧೮, [[ಗುರಗಾಂವ್]] | country = [[ಭಾರತ]] | parent = [[ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್]] | area_served = [[ಭಾರತ]] | current_status = ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ ರಿಂದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ }} ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದ '''ಜಬಾಂಗ್.ಕಾಂ''' (Jabong.com) ಭಾರತದ ಪ್ರಮುಖ ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿ ಪೋರ್ಟಲ್ ಆಗಿದೆ. ಪ್ರವೀಣ್‍ ಸಿನ್ಹಾ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೊಟ್ಲೂರಿ, ಅರುಣ್ ಚಂದ್ರ ಮೋಹನ್ ಮತ್ತು ಮನು ಕುಮಾರ್ ಜೈನ್ ಅವರು ಇದರ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪೋರ್ಟಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಉಡುಪು, ಪಾದರಕ್ಷೆಗಳು, ಸೌಂದರ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಮನೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಹಾಗೂ ಮುಂತಾದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಲಭಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="TOI">{{cite news|url= http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-15/services-apps/30400898_1_indian-e-commerce-market-groupon-internet-sales/ |archive-url= https://web.archive.org/web/20130820131413/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-15/services-apps/30400898_1_indian-e-commerce-market-groupon-internet-sales |url-status= dead |archive-date= 2013-08-20 |title= Excl: Groupon promoters to launch new e-commerce biz| work= [[The Times of India]] |access-date= 2011-11-15}}</ref><ref name="Wall Street Journal blog">{{cite news|url= https://blogs.wsj.com/moneybeat/2013/07/10/indian-online-retailer-flipkart-raises-200-million/ |title= Indian Online Retailer Flipkart Raises $200 Million| publisher= [[WSJ]] |access-date= 2013-07-11}}</ref> ಜಬಾಂಗ್‍ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ [[ಹರಿಯಾಣ|ಹರಿಯಾಣದ]] [[ಗುರಗಾಂವ್|ಗುರಗಾಂವ್‍ನಲ್ಲಿದೆ]].<ref name="Live mint">{{cite web|url= http://www.livemint.com/Industry/LSpfAsiiMgQmHL2tAWdS6L/India-absent-in-top-global-etailing-market-rankings.html |title= India absent in top global e-tailing market rankings | publisher= [[Livemint.com]] |access-date= 2011-11-22}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಜಬಾಂಗ್‍ ಅನ್ನು ಫ್ಲಿಪ್‌ಕಾರ್ಟ್ ತಮ್ಮ ಘಟಕವಾದ ಮಿಂತ್ರಾದ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು $೭೦ ಮಿಲಿಯನ್‍ಗೆ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web| url=https://www.cnbctv18.com/retail/flipkart-shuts-down-jabong-to-focus-on-myntra-says-report-5219911.html| title=Flipkart formally shut down Jabong to shift focus completely on its premium clothing platform Myntra}}{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web | url=https://inc42.com/buzz/jabong-out-of-picture-flipkart-to-focus-on-myntra/?amp|title = Jabong out of picture. Flipkart to focus on Myntra}}</ref> ಇದರ ನಂತರ, ಅನಂತ್ ನಾರಾಯಣ ಅವರನ್ನು ಜಬಾಂಗ್‍ನ ಹೊಸ ಸಿಇಒ ಆಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ==ಇತಿಹಾಸ== ಅರುಣ್ ಚಂದ್ರ ಮೋಹನ್, ಪ್ರವೀಣ್‍ ಸಿನ್ಹಾ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ಪೊಟ್ಲೂರಿ ಮತ್ತು ಮನು ಕುಮಾರ್ ಜೈನ್‍ ಜಬೊಂಗಿನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು. ಎಲ್ಲಾ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು ಈಗ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ತೊರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Times of India">{{cite web|title=Jabong bangs into top rung of Indian e-commerce; Can it sustain?|url=http://techcircle.vccircle.com/2012/08/01/jabong-bangs-into-top-rung-of-indian-e-commerce-can-it-sustain/|access-date=2013-08-01|publisher=Techcircle.com}}</ref><ref name="BBC">{{cite news|url= https://www.bbc.co.uk/news/business-20472806 |title= Indian businesses have patience tested over online ventures | publisher= [[BBC]] |access-date= 2013-11-20 |date=2012-11-27}}</ref><ref name="The Financial Express">{{cite web|url= http://www.financialexpress.com/news/jabong-cofounder-quits-to-launch-own-venture/1219961 |title= Jabong co-founder quits to launch own venture|access-date= 2014-01-24}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಜಬಾಂಗ್‍ ದಿನಕ್ಕೆ ೬೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಆದೇಶಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Forbes">{{cite web|url= http://forbesindia.com/article/cross-border/myntras-big-leap-forward/34871/0 |title= Myntra's Big Leap Forward | work= [[Forbes]] |access-date= 2013-11-20}}</ref> ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್ ಪ್ರಕಾರ, ಜಬಾಂಗ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು $೧೦೦-೧೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ ನಷ್ಟು ಒಟ್ಟು ಮಾರಾಟವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref name="The Economist">{{cite news|url= https://www.economist.com/news/business/21573551-meet-next-generation-indian-technology-firmsand-obstacles-they-face-screen |title= Excl: The screen revolution|publisher= [[The Economist]] |access-date= 2013-05-16|date=2013-03-16}}</ref> ಲೈವ್ ಮಿಂಟ್ ಲೇಖನದ ಪ್ರಕಾರ, ಜಬಾಂಗ್‍ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ೧೪೦೦೦ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದು ೬೦% ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದಿದ್ದವು. ೨೦೧೩ ರ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಫೆಸ್ಟಿವೆಲ್‍ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭೇಟಿಯಾದ ಕಾಮರ್ಸ್ ಸೈಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಜಬಾಂಗ್‍ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ರಾಕೆಟ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜಬಾಂಗ್‍ ೨೦೧೬ ರ ಮೊದಲ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ೩೨.೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಯುರೋಗಳ ನಿವ್ವಳ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇದು ಅದರ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ೨೮.೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಯುರೋಗಳಿಂದ ೧೪% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಅದರ ಆದಾಯವು ೧೨೨.೧ ಮಿಲಿಯನ್ ಯುರೋಗಳಷ್ಟಿತ್ತು. <ref name="The Times of Indiat">{{cite news|url= http://timesofindia.indiatimes.com/deals/-ma/Myntra-acquires-Jabong-for-70mn/articleshow/53394760.cms |title=Flipkart-owned Myntra acquires Jabong for $70 mn|work= [[The Times of India]] |access-date= 2017-05-04|date=2017-05-04}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಜಬಾಂಗ್‍ ಡೊರೊಥಿ ಪರ್ಕಿನ್ಸ್‌ಗೆ ೩ ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜಾಗತಿಕ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ಪಾಲುದಾರ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://fashionunited.in/news/retail/for-dorothy-perkins-jabong-is-the-3rd-largest-global-e-tailer/2017091915687|title=For Dorothy Perkins Jabong is the 3rd largest global e-tailer|last=Kumar|first=Meenakshi|access-date=2017-10-16|language=en-gb}}</ref> ==ಪ್ರೊಫೈಲ್== ಜಬಾಂಗ್‍ ೧೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ರಾಂಡ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ೯೦೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉತ್ಪನ್ನಗಳೊಂದಿಗೆ ಶೂಗಳು, ಉಡುಪುಗಳು, ಪರಿಕರಗಳು, ಗೃಹಾಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಪೀಠೋಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.<ref name="retail.economictimes.indiatimes.com">{{cite news|url= http://retail.economictimes.indiatimes.com/news/e-commerce/e-tailing/jabong-to-raise-100-million-in-fresh-round-of-funding/29882874 |title= Jabong to raise $ 100 million in fresh round of funding| publisher= indiatimes.com |access-date= 2014-02-05}}</ref><ref name="Best Media info">{{cite web|url= http://www.bestmediainfo.com/2013/09/jabong-fuels-the-shopping-madness/ |title= Jabong fuels the shopping madness| publisher= Best Media info |access-date= 2013-11-18}}</ref><ref name="Right Column Media">{{cite web|url= http://rightcolumnmedia.com/2013/01/07/must-haves-for-2013-from-jabong-com|title= Must haves for 2013 by Jabong.com|publisher= Right Column Media|access-date= 2013-01-07|archive-date= 2013-01-11|archive-url= https://web.archive.org/web/20130111075146/http://rightcolumnmedia.com/2013/01/07/must-haves-for-2013-from-jabong-com|url-status= dead}}</ref> ಹಾಗೂ ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾದ ಆಭರಣಗಳು ಮತ್ತು ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.<ref name="NewIndianExpress">{{cite web|url= http://newindianexpress.com/states/odisha/Browse-for-the-best/2013/10/25/article1853706.ece |archive-url= https://web.archive.org/web/20131031064848/http://newindianexpress.com/states/odisha/Browse-for-the-best/2013/10/25/article1853706.ece |url-status= dead |archive-date= 31 October 2013 |title= Browse for the best | publisher= [[New Indian Express]] |access-date= 2013-11-21}}</ref><ref name="The Hindustantimes">{{cite web|url= http://www.hindustantimes.com/business-news/e-shopping-for-the-unusual/article1-1103332.aspx |archive-url= https://web.archive.org/web/20131203145424/http://www.hindustantimes.com/business-news/e-shopping-for-the-unusual/article1-1103332.aspx |url-status= dead |archive-date= 3 December 2013 |title= E-shopping for the unusual | publisher= [[Hindustan Times]] |access-date= 2013-11-21}}</ref> ೨೦೧೨ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಜಬಾಂಗ್‍.ಕಾಂ ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] ಉಪಕರಣ ತಯಾರಿಕೆಗಾರರಾದ ಎಸ್‌ಜಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್‍, ವೀರೆಂದ್ರ ಸೆಹ್ವಾಗ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬ್ಯಾಟ್‍ಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಇದು ಜಬೊಂಗಿನ ಮೂಲಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. ಜಬಾಂಗ್‍ ಈಗ ತಮ್ಮ ಕ್ಯಾಟಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ರಾಂಡ್‍ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿವೆ. ''ದೊರೊಥಿ ಪರ್ಕಿನ್ಸ್, ಮಿಸ್ ಸೆಲ್ಫ್ರಿಜ್, ರಿವರ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್'', ಮುಂತಾದವು ಮತ್ತು ಸ್ಪಾನಿಷ್ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳಾದ ಮ್ಯಾಂಗೊವನ್ನು ಸಹ ಈ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳ ಕ್ಯಾಟಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿವೆ. ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಅಬೌ ಆಂಡ್ ಬಿಯೋಂಡ್ ಬ್ರಾಂಡಿನ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಜಬಾಂಗ್‍ ಜ್ಯಾಕ್ ಆಂಡ್ ಜೋನ್ಸ್ ಎಂಬ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ರಾಂಡಿನ ಜೊತೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಜನವರಿ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಜಬಾಂಗ್‍ ಸ್ಟ್ಯೈಲಿಸ್ಟ ಎಂಬ ಫ್ಯಾಷನ್ ವೇದಿಕೆಯ ಜೊತೆ ಸಹಭಾಗಿಯಾಯಿತು; ಭಾರತೀಯ ವಿನ್ಯಾಸಿಗಳಾದ ವೆಂಡಲ್ ರೋಡ್ರಿಕ್ಸ್, ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ ರಾವ್ ಮತ್ತು ನಿಕ್ಷಾ ಲುಲ್ಲಾರ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿತು. ಮೇ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಎನ್.ಬಿ.ಎ (NBA) ಮತ್ತು ಜಬಾಂಗ್‍ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಧಿಕೃತ ಎನ್‍ಬಿಎ ಆನ್ಲೈನ್ ಸ್ಟೋರ್ ಆರಂಭಿಸಲು ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೊಳಗೊಂಡರು. ಬ್ಯುಸ್ನೆಸ್ ಸ್ಟಾನ್ಡರ್ಡ್ಸ್.ಕಾಂ ಪ್ರಕಾರ ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಜಬಾಂಗ್‍ ಒಂದು ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್ ಕ್ಲಬ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಿದ್ದವಾಗಿತ್ತು. ==ಪ್ರಚಾರಗಳು== ಕಂಪನಿಯು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಟಿವಿ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="4Ps Business & Marketing">{{cite web |url= http://www.4psbusinessandmarketing.com/15022013/storyd.asp?sid=5574&pageno=1 |title= Excl: Now, an online portal with a strange name comes knocking |publisher= 4Ps Business & Marketing |access-date= 2013-02-15 |archive-date= 2013-12-14 |archive-url= https://web.archive.org/web/20131214052528/http://www.4psbusinessandmarketing.com/15022013/storyd.asp?sid=5574&pageno=1 |url-status= dead }}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ೨೦೧೩ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಜಬೊಂಗಿನ ಇತರ ಅಭಿಯಾನಗಳು ದೂರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Hindu Business Line">{{cite web|url= http://www.thehindubusinessline.com/opinion/columns/ramesh-narayan/bolder-attempts/article5168082.ece |title= Bolder attempts| publisher= [[Hindu Business Line]] |access-date= 2013-11-20}}</ref><ref name="Best Media Info">{{cite web|url= http://www.bestmediainfo.com/2013/02/jabong-com-does-a-fun-take-on-shopaholism/ |title= Jabong.com does a fun take on 'shopaholism'| publisher= Best Media Info |access-date= 2013-04-23}}</ref><ref name="BestMediaInfo">{{cite web|url= http://www.bestmediainfo.com/2013/09/jabong-fuels-the-shopping-madness/ |title= Jabong fuels the shopping madness| publisher= Best Media Info |access-date= 2013-11-18}}</ref><ref name="CampaignIndia">{{cite web|url= http://www.campaignindia.in/Video/357981,jabongcom-invites-shopaholics-to-8216go-crazy-shopping8217.aspx|title= Jabong.com invites shopaholics to 'Go Crazy Shopping'|publisher= CampaignIndia|access-date= 2013-11-20|archive-date= 2013-12-03|archive-url= https://web.archive.org/web/20131203013544/http://www.campaignindia.in/Video/357981,jabongcom-invites-shopaholics-to-8216go-crazy-shopping8217.aspx|url-status= dead}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಜಬಾಂಗ್‍ [[ಪೂಮಾ ಎಜಿ|ಪೂಮಾದೊಂದಿಗೆ]], ಬಾಲಿವುಡ್ ನಟಿ ಚಿತ್ರಾಂಗದಾ ಸಿಂಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಫಿಟ್ನೆಸ್ ಅಭಿಯಾನ ''ಗೇರ್ ಅಪ್ ಬಡ್ಡಿ'' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Financial Express">{{cite web|url= http://www.financialexpress.com/news/jabong-puma-launch-digital-fitness-campaign-with-chitrangada-singh/1195689/1 |title= Jabong, Puma launch digital fitness campaign with Chitrangada Singh | publisher= [[The Financial Express (India)|Financial Express]] |access-date= 2013-11-18}}</ref><ref name="TimesofIndia_1">{{cite news|url= http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Chitrangda-Singh-Jabong-com-PUMA-India/articleshow/26044328.cms |title= Chitrangda Singh dazzles Delhiites with her fitness | publisher= [[Times of India]] |access-date= 2013-11-20}}</ref> ಆನ್‍ಲೈನ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ತಾಣವಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಜಬಾಂಗ್‍ ಲ್ಯಾಕ್ಮೆ ಫ್ಯಾಷನ್ ವೀಕಿನ ಮುಂದಿನ ನಾಲ್ಕು ಕ್ರೀಡಾಋತುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಕ ರೋಹಿತ್ ಬಾಲಿನ ಜೊತೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಜಬಾಂಗ್‍.ಕಾಂ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಇಂಡಿಯಾ ಆನ್‍ಲೈನ್ ಫ್ಯಾಷನ್ ವೀಕ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಮೆಂಟರ್ [[ಯಾಮಿ ಗೌತಮ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಫ್ಯಾಷನ್ ಉದ್ಯಮದ ತಜ್ಞರು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಇದು ಯುವ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ವಿನ್ಯಾಸಕರು, ಸ್ಟೈಲಿಸ್ಟ್‌ಗಳು, ಮಾಡೆಲ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಒಂದು ವೇದಿಕೆಯಾಯಿತು.<ref name="India Today">{{cite web|url= http://indiatoday.intoday.in/story/e-fashion-week-jabong-india-online-fashion-week-yami-gautam-zara/1/365315.html |title= India's first e-fashion week starts July 25 | publisher= [[India Today]]|access-date= 2014-06-05}}</ref> ಜಬಾಂಗ್‍.ಕಾಂ ಎಪ್ರಿಲ್, ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ''ದಿ ಜ್ಯೂಸ್'' ಎಂಬ ಮಾಸಿಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಫ್ಯಾಷನ್, ಸೌಂದರ್ಯ, ಜನರು, ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು, ಪ್ರಯಾಣ ಮತ್ತು ಪಾಪ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Jabong launches its fashion magazine, The Juice|url=http://www.afaqs.com/news/story/40741_Jabong-launches-its-fashion-magazine-The-Juice|access-date=2014-05-05|publisher=Afaqs|archive-date=2014-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20140509110408/http://www.afaqs.com/news/story/40741_Jabong-launches-its-fashion-magazine-The-Juice|url-status=dead}}</ref><ref name="Livemint2">{{cite web|url= http://www.livemint.com/Leisure/7ISSrQigbSgj3dr8j1JevM/Arun-Chandra-Mohan--The-pacemaker.html |title= Arun Chandra Mohan - The pacemaker | publisher= [[Mint (newspaper)|Mint]]|access-date= 2014-07-05}}</ref> ==ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳು== ಮೇ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಜಬಾಂಗ್‍ ಬಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ [[ಯೇ ಜವಾನಿ ಹೆ ದೀವಾನಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಯೇ ಜವಾನಿ ಹೈ ದಿವಾನಿ]] ಆಧಾರಿತ ಫ್ಯಾಷನ್ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು. ಚಲನಚಿತ್ರ ತಾರೆಯರು ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಫ್ಯಾಷನ್ ಉಡುಪನ್ನು ಜಬಾಂಗ್‍ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref name="Exchange4Media">{{cite web|url= http://www.exchange4media.com/50842_social-media-drives-yeh-jawaani-hai-deewani-marketing-blitz.html |title= Social media drives 'Yeh Jawaani Hai Deewani' marketing blitz| publisher= Exchange4Media |access-date= 2013-05-07}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಜಬಾಂಗ್‍.ಕಾಂ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಉಪಕರಣಗಳ ತಯಾರಕ ಎಸ್‍ಜಿ ಕ್ರಿಕೆಟ್ [[ವಿರೇಂದ್ರ ಸೆಹವಾಗ್|ವೀರೇಂದ್ರ ಸೆಹ್ವಾಗ್]] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಬ್ಯಾಟ್‍ಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite web |title=Online shopping portal offers Virender Sehwag's special cricket bats |url=https://www.indiatoday.in/sports/photo/virender-sehwag-special-cricket-bats-jabong-sg-cricket-368616-2012-11-06 |website=India Today |access-date=21 January 2020 |language=en}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಜಬಾಂಗ್‍ [[ಭಾಗ್ ಮಿಲ್ಖಾ ಭಾಗ್ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಭಾಗ್ ಮಿಲ್ಖಾ ಭಾಗ್]] ಚಿತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತೆ ಬಾಲಿವುಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದರು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರದಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name="Afaqs">{{cite web|title=Running for eyeballs|url=http://www.afaqs.com/news/story/38093_Running-for-eyeballs|access-date=2013-11-21|publisher=Afaqs|archive-date=2013-12-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202225224/http://www.afaqs.com/news/story/38093_Running-for-eyeballs|url-status=dead}}</ref><ref name="Indian Television">{{cite web|url= http://www.indiantelevision.com/mam/headlines/y2k13/july/julymam26.php|title= 'Bhaag Milkha Bhaag' to be promoted through shopping websites| publisher= IndianTelevision |access-date= 2013-12-07}}</ref> ಜಬಾಂಗ್‍ನ ಮೂರನೇ ಬಾಲಿವುಡ್ ಸಹಯೋಗದಿಂದ, ''ಧೂಮ್-೩'' ಎಂಬ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಪ್ರೇರಿತಗೊಂಡು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಫ್ಯಾಷನ್‍ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ (ಚೀಲಗಳು, ಟೋಪಿಗಳು, ಉಂಗುರಗಳು ಮುಂತಾದವು ಸೇರಿದ) ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು. ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ''ಹಂಪ್ಟಿ ಶರ್ಮ ಕಿ ದುಲ್ಹನಿಯಾ'' ಜೊತೆ ಜಬಾಂಗ್‍ ಸಹಭಾಗಿಯಾಯಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಅಮೆಜಾನ್ ಜಬಾಂಗ್‍ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಕ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-10-10/news/54868114_1_amazon-india-jabong-fashion-portal|publisher=The Economic Times|access-date=16 October 2014|title=Amazon in talks to acquire Jabong; move a counter to Flipkart's Myntra buy?|archive-date=2014-10-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20141017080301/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-10-10/news/54868114_1_amazon-india-jabong-fashion-portal|url-status=dead}}</ref> ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಸ್ವಾಧೀನ ಒಪ್ಪಂದ ಸಂಭವಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಪಕ್ಷಗಳು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಜುಲೈ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಜಬಾಂಗ್‍ ಅನ್ನು ಫ್ಲಿಪ್ಕಾರ್ಟ್‌ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಮಿಂತ್ರಾ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ವಿಲೀನವು ಎರಡು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳ ಏಕೀಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ೧೫೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/small-biz/startups/jabong-merged-with-myntra-over-150-laid-off/articleshow/66662630.cms|title=Jabong merged with Myntra, over 150 laid off|last=Variyar|first=Mugdha|date=2018-11-17|work=The Economic Times|access-date=2019-07-26}}</ref> ೨೦೧೪-೧೫ ರ ಇಂಡಿಯನ್ ಸೂಪರ್ ಲೀಗ್ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಜಬಾಂಗ್‍ [[ಮುಂಬೈ]] ಮೂಲದ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಾಕರ್ ಕ್ಲಬ್ ಮುಂಬೈ ಸಿಟಿ ಎಫ್‍ಸಿಯ ಮುಖ್ಯ ಶರ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಾಯೋಜಕರಾದರು.<ref>{{Cite web|last=Iyer|first=Krishnan|date=2014-10-11|title=Indian Super League: Mumbai City FC announce Jabong as Principal Sponsor for ISL 2014|url=https://www.india.com/sports/indian-super-league-mumbai-city-fc-announce-jabong-as-principal-sponsor-for-isl-2014-170049/|access-date=2021-05-31|website=India News, Breaking News {{!}} India.com|language=en}}</ref> ==ಆನ್ಲೈನ್ ಸಂಚಾರ== ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೨ ರ ಕಾಮ್‍ಸ್ಕೋರ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜಬಾಂಗ್‍.ಕಾಂ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ವೆಬ್‍ಸೈಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೆಬ್‍ಸೈಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref name="Techcircle">{{cite web|url= http://techcircle.vccircle.com/2012/08/01/jabong-bangs-into-top-rung-of-indian-e-commerce-can-it-sustain/ |title= Excl: Jabong bangs into top rung of Indian e-commerce; Can it sustain?|publisher= Techcircle |access-date= 2013-08-01}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ಜಬಾಂಗ್‍.ಕಾಂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಲ್ಲಿ ೩೭ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref name="Alexa">{{cite web |url= https://www.alexa.com/siteinfo/jabong.com |title= Excl: Statistics Summary for jabong.com |publisher= [[Alexa Internet|Alexa]] |access-date= 2013-04-23 |archive-date= 23 June 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180623035029/https://www.alexa.com/siteinfo/jabong.com |url-status= dead }}</ref> ಗೂಗಲ್ ಝೀಟ್ಜಿಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಟ್ರೆಂಡ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಜಬಾಂಗ್‍ ೧೦ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೧೨ ರಲ್ಲಿ ೧೦ ನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹುಡುಕಲ್ಪಟ್ಟ ಪದವಾಗಿದೆ.<ref name="Google">{{cite web|url= http://www.google.com/zeitgeist/2012/#india |title= Excl: 2012 Search Trends India|access-date= 2013-03-25}}</ref> ಫ್ಲಿಪ್‍ಕಾರ್ಟ್ ಒಡೆತನದ ಜಬಾಂಗ್‍ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಜಬಾಂಗ್‍ ವೆಬ್‍ಸೈಟ್ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಮಿಂತ್ರಾ ವೆಬ್‍ಸೈಟ್‍ಗೆ ಮರುನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/companies/news/flipkart-shuts-down-fashion-portal-jabong-to-focus-fully-on-myntra-11580961318073.html|title=Flipkart shuts down fashion portal Jabong, to focus fully on Myntra|date=2020-02-06|website=Livemint|language=en|access-date=2020-03-23}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://entrackr.com/2020/02/flipkart-shuts-down-jabong-on-platform/|title=Finally, Flipkart shuts down Jabong|last=Mittal|first=Aarzoo|date=2020-02-05|website=Entrackr|language=en-US|access-date=2020-03-23}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://inc42.com/buzz/jabong-out-of-picture-flipkart-to-focus-on-myntra|title=Jabong Out Of Picture, Flipkart To Focus On Myntra|date=2020-02-05|website=Inc42 Media|language=en-US|access-date=2020-03-23}}</ref> ==ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಟೋರ್== ಜಬಾಂಗ್‍ ಜಬಾಂಗ್‍ವರ್ಲ್ಡ್.ಕಾಂ ಎಂಬ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆನ್‍ಲೈನ್ ಶಾಪಿಂಗ್ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿತ್ತು, ಇದು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]], [[ಮಲೇಷ್ಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಮಾರಿಷಸ್]] ಹಾಗೂ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="Medi4Nama">{{cite web|url= http://www.medianama.com/2013/02/223-jabong-international/ |title= Excl: Jabong Goes International With Jabongworld.com| publisher= MediaNama |access-date= 2013-02-04}}</ref> ಜಬಾಂಗ್‍ವರ್ಲ್ಡ್.ಕಾಂ ಅನ್ನು ೨೦೧೬ ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು== ಟ್ರಸ್ಟ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಡ್ವೈಸರಿ ನಡೆಸಿದ ಬ್ರಾಂಡ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸ್ಟಡಿ - ೨೦೧೩ ರ ಪ್ರಕಾರ, ಜಬಾಂಗ್‍ ಭಾರತದ ಅಗ್ರ ೨೫ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಆನ್ಲೈನ್ ಬ್ರಾಂಡ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="exchange4media">{{cite web|url= http://www.exchange4media.com/49914_google-facebook-ebay-naukri-among-most-trusted-internet-brands.html |title= Google, Facebook, eBay, Naukri among most trusted internet brands| publisher= exchange4media |access-date= 2013-02-22}}</ref> {| class="wikitable" |- ! ವರ್ಷ !! ಸಂಸ್ಥೆ !! ವರ್ಗ !! ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ(ಗಳು) !! ಫಲಿತಾಂಶ |- |rowspan="1"|೨೦೧೭ || rowspan="1"| ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ವೈವಿಧ್ಯತೆ || ವರ್ಷದ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಅಭಿಯಾನ || ''ಬಿ ಯು'' || {{nom}} |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] a7spino0x1ndwzxhb7jxoqv9oxcshe1 0 137130 1374966 1374938 2026-06-11T08:56:13Z ~2026-32435-46 99769 /* ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು */ 1374966 wikitext text/x-wiki {{ಉಲ್ಲೇಖ|date=June 2021}} {{infobox person |name=ಡಾ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬಿ. ಮಾನ್ಪಡೆ |image= Manpade.jpg |birth_date=೨೦ ಜುಲೈ ೧೯೭೯ |birth_place=ಬೇವಿನಹಳ್ಳಿ, [[ಶಹಾಪುರ|ಶಹಾಪೂರ]] ತಾಲೂಕು, [[ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] |occupation= ಸಂಶೋಧಕ, ಲೇಖಕ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ }} '''ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮಾನ್ಪಡೆ''' ಯವರು [[ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಶಹಾಪುರ]] ತಾಲೂಕಿನ '''ಬೇವಿನಹಳ್ಳಿ''' ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕ : ೨೦.೦೭.೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಶ್ರೀಯುತ.ಭೀಮರಾಯ ರವರು, ತಾಯಿ ಶ್ರೀಮತಿ.ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ಯವರು. ಇವರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹುಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಪೂರೈಸಿ, ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು [[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ, ಪಿಎಚ್.ಡಿ ([[ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ]]) ಪದವಿಯನ್ನು [[ಹಂಪಿ]]ಯ [[ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ‘[[ಬುಡಕಟ್ಟು|ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಮುಕ್ತ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ]] ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ 'ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್' ಪದವಿಯನ್ನು ‘ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಮಾಜೋ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ: ಒಂದು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 2017 ರಿಂದ 2023ರವರೆಗೆ[[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಹಾಗೂ2018 ರಿಂದ 2024ರವರೆಗೆ ಎನ್‌.ಎಸ್.ಎಸ್‌ ಸಂಯೋಜನಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇವರು ಮೇ ತಿಂಗಳು 2023ರಿಂದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಸಂಶೋಧನಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಂವಿಧಾನ ಓದು ಅಭಿಯಾನದ ರಾಜ್ಯ ನೋಡಲ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸುಮಾರು 20 ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನ ಓದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮಾನ್ಪಡೆಯವರದು ಮೂಲತಃ ಅಲೆಮಾರಿ ಕುಟುಂಬ. ಇವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳು ಈಚಲು ಗರಿಗಳಿಂದ ಕಸಬರಿಗೆ(ಪೊರಕೆ), ಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಇವರ ಮೂಲ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದರಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯದಿಂದಲೇ ಜೀವನ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಇವರನ್ನು ಓದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನಗಳು== ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯ, ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಕುರಿತು ಅಪಾರವಾದ ಖಾಳಜಿ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಇವರು ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ನಲವತ್ತೊಂದು (77), ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಹದಿಮೂರು (೧೩) ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜರ್ನಲ್'ಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹದಿಮೂರು (೧೩) ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. [[ರಾಜ್ಯ]], [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]], ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಬಿರಾರ್ಥಿಯಾಗಿ, ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ [[ದೇಶ]]-ವಿದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಶೈಕ್ಷಣಿಕ/ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಜವಬ್ದಾರಿಗಳು== * ಸದಸ್ಯರು: ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, 2024- * '''ಸಂಯೋಜನಾಧಿಕಾರಿಗಳು ''': ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್ ಕೋಶ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಗೊಟಗೋಡಿ.೨೦೧೮ ರಿಂದ ೨೦೨೪ * '''ರಾಜ್ಯ ನೋಡಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ''': [[ಅಂಬೇಡ್ಕರ್|ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ಪ್ರಚಾರ ಅಭಿಯಾನ, ರಾಜ್ಯ ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್ ಕೋಶ, ಬೆಂಗಳೂರು.೨೦೧೯ ರಿಂದ. ==ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕುರಿತು ಕೈಗೊಂಡ ಸಂಶೋಧನೆ/ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳು== * ಅಲೆಮಾರಿ ಕೊರಮ ಸಮುದಾಯ, ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೦೭-೦೮ * ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಮಾಜೋ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ: ಒಂದು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನ (Socio-Economic status of Nomads : A Study) ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್(ಸಮಾಜಸಾಸ್ತ್ರ), (ಯುಜಿಸಿ ನವ ದೆಹಲಿ), ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ- ೨೦೧೨-೧೭ (೫ ವರ್ಷ) * ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚೆಂಚು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿ(ಕಿರು ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆ), ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಗೊಟಗೋಡಿ, ೨೦೧೩-೧೪ * ಅಲೆಮಾರಿ ಗಂಟಿಚೋರ್ ಸಮುದಾಯ, ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೧೪-೧೫ * ಅಲೆಮಾರಿ ಚಪ್ಪರಬಂದ್ ಸಮುದಾಯ. ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೧೪-೧೫ * ಅಲೆಮಾರಿ ಚೆನ್ನದಾಸರ್ ಸಮುದಾಯದ ಕುಲಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೧೫-೧೬ * ಅಲೆಮಾರಿ ಕೊರಮ ಸಮುದಾಯದ ಅಧ್ಯಯನ, ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೧೯-೨೦ * ವಚನಕಾರ್ತಿ ಕಾಲಕಣ್ಣಿಯ ಕಾಮಮ್ಮ, ಕೊರವಂಜಿ ಅಧ್ಯಯನ, ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦21-23 ==ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು== * ಕೊರಮ ಸಮುದಾಯ-೨೦೦೮ * ಗಂಟಿಚೋರ್-೨೦೧೫ * ಚಪ್ಪರಬಂದ್-೨೦೧೫ * ಚನ್ನದಾಸರ ಸಮುದಾಯ-೨೦೧೬ * ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜಾತಿಗಳು-೨೦೧೮ * ಚೆಂಚು ಬುಡಕಟ್ಟು-೨೦೧೮ * Korama Sociological Study-೨೦೧೮ * ಚೆಂಚು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿ(ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಅನುಲಕ್ಷಿಸಿ)-೨೦೧೯ * ತಂತಿಬೇಲಿಯೊಳಗಿನ ಜಗತ್ತು(ವಿಮುಕ್ತ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ)-೨೦೧೪ * ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಹುಡುಕಾಟ(40 ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಪ್ರಯತ್ನ)-೨೦೨೫ * ಡಾ. ಬಿ ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಲೋಕದರ್ಶನ ('ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನ ಓದು ಅಭಿಯಾನ' ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಕೃತಿ)-೨೦೨೬ ==ವಿವಿಧ ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ== * '''ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ''' : ಕರ್ನಾಟಕ ಅಲೆಮಾರಿ, ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಮುಕ್ತ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ(ರಿ), ಬೆಂಗಳೂರು * '''ರಾಜ್ಯಾಧಕ್ಷರು''' : ಕರ್ನಾಟಕ ಅಲೆಮಾರಿ, ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಮುಕ್ತ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ. * '''ರಾಜ್ಯಾಧಕ್ಷರು''' : ಯುವ ಘಟಕದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಅತಿಥಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರ ಒಕ್ಕೂಟ. ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ==ಸನ್ಮಾನ/ಪ್ರಶಸ್ತಿ== ==ಉಲ್ಲೇಖ== {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} extaohtnfnrrnkf5tkbqp7xpy999bvq 1374967 1374966 2026-06-11T08:57:44Z ~2026-32435-46 99769 /* ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕುರಿತು ಕೈಗೊಂಡ ಸಂಶೋಧನೆ/ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳು */ 1374967 wikitext text/x-wiki {{ಉಲ್ಲೇಖ|date=June 2021}} {{infobox person |name=ಡಾ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬಿ. ಮಾನ್ಪಡೆ |image= Manpade.jpg |birth_date=೨೦ ಜುಲೈ ೧೯೭೯ |birth_place=ಬೇವಿನಹಳ್ಳಿ, [[ಶಹಾಪುರ|ಶಹಾಪೂರ]] ತಾಲೂಕು, [[ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] |occupation= ಸಂಶೋಧಕ, ಲೇಖಕ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ }} '''ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮಾನ್ಪಡೆ''' ಯವರು [[ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಶಹಾಪುರ]] ತಾಲೂಕಿನ '''ಬೇವಿನಹಳ್ಳಿ''' ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕ : ೨೦.೦೭.೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಶ್ರೀಯುತ.ಭೀಮರಾಯ ರವರು, ತಾಯಿ ಶ್ರೀಮತಿ.ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ಯವರು. ಇವರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹುಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಪೂರೈಸಿ, ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು [[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ, ಪಿಎಚ್.ಡಿ ([[ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ]]) ಪದವಿಯನ್ನು [[ಹಂಪಿ]]ಯ [[ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ‘[[ಬುಡಕಟ್ಟು|ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಮುಕ್ತ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ]] ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ 'ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್' ಪದವಿಯನ್ನು ‘ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಮಾಜೋ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ: ಒಂದು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 2017 ರಿಂದ 2023ರವರೆಗೆ[[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಹಾಗೂ2018 ರಿಂದ 2024ರವರೆಗೆ ಎನ್‌.ಎಸ್.ಎಸ್‌ ಸಂಯೋಜನಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇವರು ಮೇ ತಿಂಗಳು 2023ರಿಂದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಸಂಶೋಧನಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಂವಿಧಾನ ಓದು ಅಭಿಯಾನದ ರಾಜ್ಯ ನೋಡಲ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸುಮಾರು 20 ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನ ಓದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮಾನ್ಪಡೆಯವರದು ಮೂಲತಃ ಅಲೆಮಾರಿ ಕುಟುಂಬ. ಇವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳು ಈಚಲು ಗರಿಗಳಿಂದ ಕಸಬರಿಗೆ(ಪೊರಕೆ), ಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಇವರ ಮೂಲ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದರಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯದಿಂದಲೇ ಜೀವನ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಇವರನ್ನು ಓದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನಗಳು== ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯ, ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಕುರಿತು ಅಪಾರವಾದ ಖಾಳಜಿ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಇವರು ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ನಲವತ್ತೊಂದು (77), ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಹದಿಮೂರು (೧೩) ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜರ್ನಲ್'ಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹದಿಮೂರು (೧೩) ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. [[ರಾಜ್ಯ]], [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]], ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಬಿರಾರ್ಥಿಯಾಗಿ, ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ [[ದೇಶ]]-ವಿದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಶೈಕ್ಷಣಿಕ/ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಜವಬ್ದಾರಿಗಳು== * ಸದಸ್ಯರು: ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, 2024- * '''ಸಂಯೋಜನಾಧಿಕಾರಿಗಳು ''': ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್ ಕೋಶ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಗೊಟಗೋಡಿ.೨೦೧೮ ರಿಂದ ೨೦೨೪ * '''ರಾಜ್ಯ ನೋಡಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ''': [[ಅಂಬೇಡ್ಕರ್|ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ಪ್ರಚಾರ ಅಭಿಯಾನ, ರಾಜ್ಯ ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್ ಕೋಶ, ಬೆಂಗಳೂರು.೨೦೧೯ ರಿಂದ. ==ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕುರಿತು ಕೈಗೊಂಡ ಸಂಶೋಧನೆ/ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳು== * ಅಲೆಮಾರಿ ಕೊರಮ ಸಮುದಾಯ, ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೦೭-೦೮ * ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಮಾಜೋ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ: ಒಂದು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನ (Socio-Economic status of Nomads : A Study) ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್(ಸಮಾಜಸಾಸ್ತ್ರ), (ಯುಜಿಸಿ ನವ ದೆಹಲಿ), ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ- ೨೦೧೨-೧೭ (೫ ವರ್ಷ) * ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚೆಂಚು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿ(ಕಿರು ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆ), ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಗೊಟಗೋಡಿ, ೨೦೧೩-೧೪ * ಅಲೆಮಾರಿ ಗಂಟಿಚೋರ್ ಸಮುದಾಯ, ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೧೪-೧೫ * ಅಲೆಮಾರಿ ಚಪ್ಪರಬಂದ್ ಸಮುದಾಯ. ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೧೪-೧೫ * ಅಲೆಮಾರಿ ಚೆನ್ನದಾಸರ್ ಸಮುದಾಯದ ಕುಲಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೧೫-೧೬ * ಅಲೆಮಾರಿ ಕೊರಮ ಸಮುದಾಯದ ಅಧ್ಯಯನ, ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೧೯-೨೦ * ವಚನಕಾರ್ತಿ ಕಾಲಕಣ್ಣಿಯ ಕಾಮಮ್ಮ, ಕೊರವಂಜಿ ಅಧ್ಯಯನ, ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೨೧-೨೩ ==ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು== * ಕೊರಮ ಸಮುದಾಯ-೨೦೦೮ * ಗಂಟಿಚೋರ್-೨೦೧೫ * ಚಪ್ಪರಬಂದ್-೨೦೧೫ * ಚನ್ನದಾಸರ ಸಮುದಾಯ-೨೦೧೬ * ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜಾತಿಗಳು-೨೦೧೮ * ಚೆಂಚು ಬುಡಕಟ್ಟು-೨೦೧೮ * Korama Sociological Study-೨೦೧೮ * ಚೆಂಚು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿ(ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಅನುಲಕ್ಷಿಸಿ)-೨೦೧೯ * ತಂತಿಬೇಲಿಯೊಳಗಿನ ಜಗತ್ತು(ವಿಮುಕ್ತ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ)-೨೦೧೪ * ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಹುಡುಕಾಟ(40 ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಪ್ರಯತ್ನ)-೨೦೨೫ * ಡಾ. ಬಿ ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಲೋಕದರ್ಶನ ('ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನ ಓದು ಅಭಿಯಾನ' ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಕೃತಿ)-೨೦೨೬ ==ವಿವಿಧ ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ== * '''ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ''' : ಕರ್ನಾಟಕ ಅಲೆಮಾರಿ, ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಮುಕ್ತ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ(ರಿ), ಬೆಂಗಳೂರು * '''ರಾಜ್ಯಾಧಕ್ಷರು''' : ಕರ್ನಾಟಕ ಅಲೆಮಾರಿ, ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಮುಕ್ತ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ. * '''ರಾಜ್ಯಾಧಕ್ಷರು''' : ಯುವ ಘಟಕದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಅತಿಥಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರ ಒಕ್ಕೂಟ. ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ==ಸನ್ಮಾನ/ಪ್ರಶಸ್ತಿ== ==ಉಲ್ಲೇಖ== {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} pov0t845w8xd6k7z2vqzf3pstjfxa19 1374968 1374967 2026-06-11T09:00:05Z ~2026-32435-46 99769 /* ಶೈಕ್ಷಣಿಕ/ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಜವಬ್ದಾರಿಗಳು */ 1374968 wikitext text/x-wiki {{ಉಲ್ಲೇಖ|date=June 2021}} {{infobox person |name=ಡಾ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಬಿ. ಮಾನ್ಪಡೆ |image= Manpade.jpg |birth_date=೨೦ ಜುಲೈ ೧೯೭೯ |birth_place=ಬೇವಿನಹಳ್ಳಿ, [[ಶಹಾಪುರ|ಶಹಾಪೂರ]] ತಾಲೂಕು, [[ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] |occupation= ಸಂಶೋಧಕ, ಲೇಖಕ, ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ }} '''ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮಾನ್ಪಡೆ''' ಯವರು [[ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಶಹಾಪುರ]] ತಾಲೂಕಿನ '''ಬೇವಿನಹಳ್ಳಿ''' ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ದಿನಾಂಕ : ೨೦.೦೭.೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಶ್ರೀಯುತ.ಭೀಮರಾಯ ರವರು, ತಾಯಿ ಶ್ರೀಮತಿ.ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ಯವರು. ಇವರು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹುಟ್ಟೂರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಪೂರೈಸಿ, ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು [[ಗುಲ್ಬರ್ಗಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ, ಪಿಎಚ್.ಡಿ ([[ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ]]) ಪದವಿಯನ್ನು [[ಹಂಪಿ]]ಯ [[ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಿಂದ ‘[[ಬುಡಕಟ್ಟು|ಕರ್ನಾಟಕ ವಿಮುಕ್ತ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ]] ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಧ್ಯಯನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ 'ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್' ಪದವಿಯನ್ನು ‘ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಮಾಜೋ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ: ಒಂದು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನ’ ಎಂಬ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 2017 ರಿಂದ 2023ರವರೆಗೆ[[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಹಾಗೂ2018 ರಿಂದ 2024ರವರೆಗೆ ಎನ್‌.ಎಸ್.ಎಸ್‌ ಸಂಯೋಜನಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇವರು ಮೇ ತಿಂಗಳು 2023ರಿಂದ [[ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಸಂಶೋಧನಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಂವಿಧಾನ ಓದು ಅಭಿಯಾನದ ರಾಜ್ಯ ನೋಡಲ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಸುಮಾರು 20 ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನ ಓದು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಮಾನ್ಪಡೆಯವರದು ಮೂಲತಃ ಅಲೆಮಾರಿ ಕುಟುಂಬ. ಇವರ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳು ಈಚಲು ಗರಿಗಳಿಂದ ಕಸಬರಿಗೆ(ಪೊರಕೆ), ಬುಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಇವರ ಮೂಲ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅದರಿಂದ ಬಂದ ಆದಾಯದಿಂದಲೇ ಜೀವನ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಇವರನ್ನು ಓದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಪ್ರಕಟಿತ ಲೇಖನಗಳು== ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯ, ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಕುರಿತು ಅಪಾರವಾದ ಖಾಳಜಿ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿರುವ ಇವರು ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ ನಲವತ್ತೊಂದು (77), ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯ ಹದಿಮೂರು (೧೩) ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿವೆ. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜರ್ನಲ್'ಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹದಿಮೂರು (೧೩) ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. [[ರಾಜ್ಯ]], [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]], ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಬಿರಾರ್ಥಿಯಾಗಿ, ಸಂಪನ್ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಗಳಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ [[ದೇಶ]]-ವಿದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ==ಶೈಕ್ಷಣಿಕ/ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಜವಬ್ದಾರಿಗಳು== * '''ಸದಸ್ಯರು''' : [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ]], ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೨೪- * '''ಸಂಯೋಜನಾಧಿಕಾರಿಗಳು ''': ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್ ಕೋಶ, ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಗೊಟಗೋಡಿ.೨೦೧೮ ರಿಂದ ೨೦೨೪ * '''ರಾಜ್ಯ ನೋಡಲ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ''': [[ಅಂಬೇಡ್ಕರ್|ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್.ಅಂಬೇಡ್ಕರ್]] ಪ್ರಚಾರ ಅಭಿಯಾನ, ರಾಜ್ಯ ಎನ್.ಎಸ್.ಎಸ್ ಕೋಶ, ಬೆಂಗಳೂರು.೨೦೧೯ ರಿಂದ. ==ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕುರಿತು ಕೈಗೊಂಡ ಸಂಶೋಧನೆ/ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳು== * ಅಲೆಮಾರಿ ಕೊರಮ ಸಮುದಾಯ, ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೦೭-೦೮ * ಅಲೆಮಾರಿ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಮಾಜೋ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ: ಒಂದು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನ (Socio-Economic status of Nomads : A Study) ಪೋಸ್ಟ್ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್(ಸಮಾಜಸಾಸ್ತ್ರ), (ಯುಜಿಸಿ ನವ ದೆಹಲಿ), ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಧ್ಯಯನ ವಿಭಾಗ, ಕನ್ನಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಂಪಿ- ೨೦೧೨-೧೭ (೫ ವರ್ಷ) * ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಚೆಂಚು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿ(ಕಿರು ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆ), ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಗೊಟಗೋಡಿ, ೨೦೧೩-೧೪ * ಅಲೆಮಾರಿ ಗಂಟಿಚೋರ್ ಸಮುದಾಯ, ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೧೪-೧೫ * ಅಲೆಮಾರಿ ಚಪ್ಪರಬಂದ್ ಸಮುದಾಯ. ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಕನ್ನಡ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೧೪-೧೫ * ಅಲೆಮಾರಿ ಚೆನ್ನದಾಸರ್ ಸಮುದಾಯದ ಕುಲಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನ, ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೧೫-೧೬ * ಅಲೆಮಾರಿ ಕೊರಮ ಸಮುದಾಯದ ಅಧ್ಯಯನ, ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೧೯-೨೦ * ವಚನಕಾರ್ತಿ ಕಾಲಕಣ್ಣಿಯ ಕಾಮಮ್ಮ, ಕೊರವಂಜಿ ಅಧ್ಯಯನ, ಪ್ರಾಯೋಜನೆ: ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆ, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು, ೨೦೨೧-೨೩ ==ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಪುಸ್ತಕಗಳು== * ಕೊರಮ ಸಮುದಾಯ-೨೦೦೮ * ಗಂಟಿಚೋರ್-೨೦೧೫ * ಚಪ್ಪರಬಂದ್-೨೦೧೫ * ಚನ್ನದಾಸರ ಸಮುದಾಯ-೨೦೧೬ * ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜಾತಿಗಳು-೨೦೧೮ * ಚೆಂಚು ಬುಡಕಟ್ಟು-೨೦೧೮ * Korama Sociological Study-೨೦೧೮ * ಚೆಂಚು ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಂಸ್ಕೃತಿ(ಯಾದಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಅನುಲಕ್ಷಿಸಿ)-೨೦೧೯ * ತಂತಿಬೇಲಿಯೊಳಗಿನ ಜಗತ್ತು(ವಿಮುಕ್ತ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಅಧ್ಯಯನ)-೨೦೧೪ * ಅಸ್ಮಿತೆಯ ಹುಡುಕಾಟ(40 ಸಮುದಾಯಗಳ ಕುರಿತು ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುವ ಪ್ರಯತ್ನ)-೨೦೨೫ * ಡಾ. ಬಿ ಆರ್ ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಲೋಕದರ್ಶನ ('ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನ ಓದು ಅಭಿಯಾನ' ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಕೃತಿ)-೨೦೨೬ ==ವಿವಿಧ ಸಂಘಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ, ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ== * '''ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ''' : ಕರ್ನಾಟಕ ಅಲೆಮಾರಿ, ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಮುಕ್ತ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ(ರಿ), ಬೆಂಗಳೂರು * '''ರಾಜ್ಯಾಧಕ್ಷರು''' : ಕರ್ನಾಟಕ ಅಲೆಮಾರಿ, ಅರೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಮತ್ತು ವಿಮುಕ್ತ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ. * '''ರಾಜ್ಯಾಧಕ್ಷರು''' : ಯುವ ಘಟಕದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ಅತಿಥಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರ ಒಕ್ಕೂಟ. ಸಧ್ಯಕ್ಕೆ ಅಲೆಮಾರಿ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ==ಸನ್ಮಾನ/ಪ್ರಶಸ್ತಿ== ==ಉಲ್ಲೇಖ== {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} ib9ov1vs19wq8pi713hq58gypx86l8r 0 142029 1374963 1372012 2026-06-11T06:58:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374963 wikitext text/x-wiki {{Infobox ವಿಜ್ಞಾನಿ|name=J.B.S.&nbsp;Haldane|field={{hlist|[[Biology]]|[[Biostatistics]]}}|prizes={{ubl|[[Darwin Medal]] {{font|size=95%|text=(1952)}}|[[Darwin–Wallace Medal]] {{font|size=95%|text=(1958)}}}}|known_for={{ubl |[[Abiogenesis|Oparin–Haldane hypothesis]] |[[Genetic resistance to malaria|Malaria resistance]] |[[Population genetics]] |[[Enzymology]] |[[Neo-Darwinism]] |[[Haldane's rule]] |[[#Haldane's principle|Haldane's principle]] |[[Haldane's dilemma]] |[[Haldane's sieve]] ||[[Primordial soup]] | [[Heterotrophic theory]] | [[Fitness (biology)|Fitness]] | [[Kin selection]] | [[Selection shadow]] |}}|doctoral_students={{ubl|[[Helen Spurway]]|[[Krishna Dronamraju]]|[[John Maynard Smith]]}}|academic_advisors=[[Frederick Gowland Hopkins]]|alma_mater=[[New College, Oxford]]|work_institution={{ubl|[[University of Cambridge]]|[[University of California, Berkeley]]|[[University College London]]|[[Indian Statistical Institute]]}}|citizenship={{hlist|British (until 1961)|Indian}}|image=J. B. S. Haldane.jpg|death_place=[[Bhubaneswar]], [[Orissa]], India|death_date={{death date and age|1964|12|01|1892|11|05|df=y}}|birth_place=[[Oxford]], [[Oxfordshire]], England|birth_date={{birth date|1892|11|05|df=y}}|birth_name={{nowrap|John Burdon Sanderson Haldane}}|caption=Haldane in 1914|spouse={{ubl|{{marriage|[[Charlotte Haldane|Charlotte Franken]]|1926|1945|end=div}}|{{marriage|[[Helen Spurway]]|1945}}}}}} '''ಜಾನ್ ಬರ್ಡನ್ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸನ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್''' FRS (೫ ನವೆಂಬರ್ ೧೮೯೨ – ೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೬೪<ref name=":5"/><ref name=":11">{{Cite journal|last=Rao|first=Veena|date=2015|title=J. B. S. Haldane, an Indian scientist of British origin|url=https://www.currentscience.ac.in/Volumes/109/03/0634.pdf|journal=Current Science|volume=109|issue=3|pages=634–638|jstor=24906123}}</ref>), (ಇವರಿಗೆ "ಜ್ಯಾಕ್" ಅಥವಾ "ಜೆಬಿಎಸ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಇದೆ)<ref name="Dronamraju-Recollections">{{Cite journal|last=Dronamraju|first=Krishna R|date=2012|title=Recollections of J.B.S. Haldane, with special reference to Human Genetics in India|journal=Indian Journal of Human Genetics|volume=18|issue=1|pages=3–8|doi=10.4103/0971-6866.96634|pmc=3385175|pmid=22754215}}</ref> [[ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ|ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ]], ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು [[ಗಣಿತ|ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ. ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ನವೀನ ಬಳಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ನವ-ಡಾರ್ವಿನಿಸಂನ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪದವಿಯ ಕೊರತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ,<ref name=":5" /> [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ರಾಯಲ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ ಮತ್ತು ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‍ನಲ್ಲಿ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಕಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Dronamraju|first=Krishna R.|date=1986|title=Possible worlds: contributions of J. B. S. Haldane to genetics|url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/016895258690288X|journal=Trends in Genetics|language=en|volume=2|pages=322–324|doi=10.1016/0168-9525(86)90288-X}}</ref> ತಮ್ಮ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಯಾದರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ೧೯೨೯ ರಲ್ಲಿ ಅಜೀವಜನ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರ ಲೇಖನವು " ಪ್ರಿಮೊರ್ಡಿಯಲ್ ಸೂಪ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ" ವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಇದು ಜೀವನದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮೂಲದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಯಿತು.<ref>[https://nationalpost.com/news/canada/ontario-researchers-testing-origins-of-life-theory-in-new-planet-simulator-2 New research in this field began in 2018 in Canada]{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''nationalpost.com''</ref> ಅವರು ಎಕ್ಸ್ ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಹೀಮೊಫಿಲಿಯ|ಹಿಮೋಫಿಲಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ ಕುರುಡುತನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾನವ ಜೀನ್ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಜಾತಿ (ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ)|ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿನ]] ಮಿಶ್ರತಳಿಗಳ [[ಹೀಮೊಫಿಲಿಯ|ಅಸಮಯುಗ್ಮಕೀಯ]] ಲೈಂಗಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂತಾನಹೀನತೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ನಿಯಮವನ್ನು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Turelli|first=M|last2=Orr|first2=HA|date=1995|title=The dominance theory of Haldane's rule|journal=Genetics|volume=140|issue=1|pages=389–402|doi=10.1093/genetics/140.1.389|pmc=1206564|pmid=7635302}}</ref><ref name="Haldane1922">{{Cite journal|last=Haldane|first=J. B. S.|year=1922|title=Sex ratio and unisexual sterility in hybrid animals|url=https://zenodo.org/record/1428440|journal=Journal of Genetics|volume=12|issue=2|pages=101–109|doi=10.1007/BF02983075}}</ref> [[ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗ|ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗವು]] [[ಮಲೇರಿಯಾ|ಮಲೇರಿಯಾಕ್ಕೆ]] ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರತಿರಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಸರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಜಲಜನಕ ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಆಕ್ಟಿಂಗ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಷನ್, ಕಪಲಿಂಗ್ ರಿಯಾಕ್ಷನ್, ಆಣ್ವಿಕ ವಿಕರ್ಷಣೆ, ಡಾರ್ವಿನ್ (ವಿಕಾಸದ ಘಟಕವಾಗಿ) ಮತ್ತು [[ಅಬೀಜ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ|ಆರ್ಗನಿಸ್ಮಲ್ ಕ್ಲೋನಿಂಗ್‌ನಂತಹ]] ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು, [[ಪ್ರನಾಳ ಶಿಶು ಸೃಷ್ಟಿ|''ಇನ್ ವಿಟ್ರೊ'' ಫಲೀಕರಣದ]] ಕೇಂದ್ರ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲಿಗರು. ೧೯೫೭ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಸಂದಿಗ್ಧತೆಯ ಸಿದ್ದಾಂತವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದರು. ಇದು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ [[ವಿಕಾಸ|ವಿಕಾಸದ]] ವೇಗದ ಮಿತಿಯ ನಂತರ ತಪ್ಪೆಂದು ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ಅವರು ಮರಣದಲ್ಲಿಯೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರಲು ಬಯಸಿದ್ದರಿಂದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ನೀಡಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=pOdHrsTZ-RYC|title=A to Z of Biologists|last=Yount|first=Lisa|publisher=Facts on File, Inc.|year=2003|isbn=978-1-4381-0917-6|location=New York, NY|pages=113–115|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307192050/https://books.google.com/books?id=pOdHrsTZ-RYC&dq|archive-date=7 March 2017}}</ref> ಮಾನವ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ "ಕ್ಲೋನ್" ಮತ್ತು "ಕ್ಲೋನಿಂಗ್" ಮತ್ತು " ಎಕ್ಟೋಜೆನೆಸಿಸ್ " ಪದಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ತನ್ನ ಸಹೋದರಿ, ನವೋಮಿ ಮಿಚಿಸನ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ [[ಸಸ್ತನಿ|ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ]] ಅನುವಂಶಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅವರ ನಂತರದ ಕೃತಿಗಳು ಮೆಂಡೆಲಿಯನ್ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಡಾರ್ವಿನಿಯನ್ ವಿಕಸನದ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ|ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ]] ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ವಿಕಸನೀಯ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಹಾಕಿದವು ಮತ್ತು ಹೀಗಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರು [[ಸಮಾಜವಾದ|ಸಮಾಜವಾದಿ]], [[ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದ|ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ]], ನಾಸ್ತಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವತಾವಾದಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವು ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅನ್ನು ತೊರೆದು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜೆಯಾದರು. ಆರ್ಥರ್ ಸಿ. ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಅವರನ್ನು "ಬಹುಶಃ ಅವರ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಅದ್ಭುತವಾದ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದವರು" ಎಂದು ಗೌರವಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|title=What I Require From Life: Writings on Science and Life from J.B.S. Haldane|last=Clarke|first=Arthur C.|publisher=Oxford University Press|year=2009|isbn=978-0-19-923770-8|editor-last=John Burdon Sanderson Haldane|location=Oxford|page=ix|chapter=Foreword|chapter-url=https://books.google.com/books?id=5233gQF1kBEC|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308021407/https://books.google.com/books?id=5233gQF1kBEC&pg|archive-date=8 March 2017|df=dmy-all}}</ref><ref name="dronamjaru1992">{{Cite journal|last=Dronamraju|first=KR|title=J.B.S. Haldane (1892–1964): centennial appreciation of a polymath|journal=American Journal of Human Genetics|year=1992|volume=51|issue=4|pages=885–9|pmid=1415229|pmc=1682816}}</ref> ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಪೀಟರ್ ಮೆಡಾವರ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರನ್ನು "ನಾನು ತಿಳಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಬುದ್ಧಿವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wApMpVmi-5gC|title=The Lying Stones of Marrakech : Penultimate Reflections in Natural History|last=Gould|first=Stephen Jay|publisher=Belknap Press of Harvard University Press|year=2011|isbn=978-0-674-06167-5|edition=1st Harvard University Press|location=Cambridge, Mass.|page=305}}</ref> ಥಿಯೋಡೋಸಿಯಸ್ ಡೊಬ್ಜಾನ್‍ಸ್ಕಿ ಪ್ರಕಾರ, "ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಏಕವಚನ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ"; ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಮೇಯರ್ ಅವರನ್ನು "ಬಹುಶ್ರುತ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು;<ref name=":2">{{Cite journal|last=Adams|first=Mark B.|date=2000|title=Last judgment: the visionary biology of J.B.S. Haldane|journal=Journal of the History of Biology|volume=33|issue=3|pages=457–491|doi=10.1023/A:1004891323595|jstor=4331611|pmid=13678078}}</ref> ಮೈಕೆಲ್ ಜೆಡಿ ವೈಟ್ "ಅವರ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ, ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಶತಮಾನದ";<ref name=":3"/> ಮತ್ತು ಸಹೋತ್ರ ಸರ್ಕಾರ್ "ಬಹುಶಃ ಈ [೨೦ ನೇ] ಶತಮಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ."<ref name=":8"/> ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಪ್ರಕಾರ, "ಅವರು ತಿಳಿದಿರಬೇಕಾದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ತಿಳಿದಿರುವ ಕೊನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ."<ref name=":2" /> == ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ == === ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ === ಹಾಲ್ಡೇನ್ ೧೮೯೨ರಲ್ಲಿ [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್|ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಜಾನ್ ಸ್ಕಾಟ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್, [[ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ|ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]], ವಿಜ್ಞಾನಿ, [[ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ]] ಮತ್ತು ಉದಾರವಾದಿ, ಇವರು ಸುವಾರ್ತಾಬೋಧಕ ಜೇಮ್ಸ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ.<ref>{{Cite book|url=https://www.google.com/books/edition/Haldane/6dboDwAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=John+Burdon+Sanderson+Haldane+grandfather+James+Alexander+Haldane&pg=PP10&printsec=frontcover|title=Haldane: The Forgotten Statesman Who Shaped Britain and Canada|last=Campbell, John|work=google.com}}</ref> ಅವರ ತಾಯಿ ಲೂಯಿಸಾ ಕ್ಯಾಥ್ಲೀನ್ ಟ್ರಾಟರ್, ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ಸಂತತಿಯಿಂದ ಬಂದವರು. ಅವರ ಏಕೈಕ ಒಡಹುಟ್ಟಿದವಳಾದ ನವೋಮಿ ಬರಹಗಾರರಾದರು ಮತ್ತು ಎಟನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿದ್ದ ಡಿಕ್ ಮಿಚಿಸನ್, ಬ್ಯಾರನ್ ಮಿಚಿಸನ್ (ಆ ಮೂಲಕ ನವೋಮಿ ಮೇರಿ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಮಿಚಿಸನ್, ಬ್ಯಾರನೆಸ್ ಮಿಚಿಸನ್) ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.<ref name=":0">{{Cite journal|last=Fantes|first=Peter|last2=Mitchison|first2=Sally|date=2019|title=J. Murdoch Mitchison. 11 June 1922—17 March 2011|journal=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society|language=en|volume=67|pages=279–306|doi=10.1098/rsbm.2019.0006}}</ref> ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ವಿಸ್ಕೌಂಟ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ ಲೇಖಕಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್. ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಕುಲದ ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತ ಕುಟುಂಬದಿಂದ<ref name="acott">{{Cite journal|last=Acott|first=C.|title=JS Haldane, JBS Haldane, L Hill, and A Siebe: A brief resumé of their lives.|journal=South Pacific Underwater Medicine Society Journal|volume=29|issue=3|year=1999|issn=0813-1988|oclc=16986801|url=http://archive.rubicon-foundation.org/6016|accessdate=12 July 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110727224432/http://archive.rubicon-foundation.org/6016|archivedate=27 July 2011}}</ref> ಬಂದ ವಂಶಸ್ಥರು, ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೈ ಕ್ರೋಮೋಸೋಮ್ ಅನ್ನು ರಾಬರ್ಟ್ ಬ್ರೂಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು.<ref name="hedrick">{{Cite journal|last=Hedrick|first=Larry|title=J.B.S. Haldane: A Legacy in Several Worlds|journal=The World & I Online|year=1989|url=http://www.worldandischool.com/public/1989/december/school-resource15482.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222141231/http://www.worldandischool.com/public/1989/december/school-resource15482.asp|archivedate=22 February 2014|accessdate=17 February 2014}}</ref> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಉತ್ತರ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನ ೧೧ ಕ್ರಿಕ್ ರೋಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದರು.<ref>{{Cite web|url=http://oxonblueplaques.org.uk/plaques/haldane.html|title=J. S. Haldane (1860–1936)|publisher=Oxfordshire Blue Plaques Board|access-date=17 February 2014}}</ref> ಅವರು ಮೂರನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಓದಲು ಕಲಿತರು, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರ ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಗಾಯವಾದ ನಂತರ ಅವರು ರಕ್ತಸ್ರಾವದ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕೇಳಿದರು, "ಇದು ಆಕ್ಸಿಹೆಮೊಗ್ಲೋಬಿನ್ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಬಾಕ್ಸಿಹೆಮೊಗ್ಲೋಬಿನ್?" ಯೌವನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಆಗಿ ಬೆಳೆದರು.<ref>{{Cite book|url=https://www.google.com/books/edition/Popularizing_Science/J3h4DQAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=anglican|title=Popularizing Science: The Life and Work of JSB Haldane|last=Dronamraju, Krishna R.|work=google.com}}</ref> ಎಂಟನೇ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸ್ವಯಂ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು, ನಂತರ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾದರು. ಅವನು ಮತ್ತು ಅವನ ತಂದೆ ತಾವೇ "ಮಾನವ ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು" ಆದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಷಾನಿಲಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ. ೧೮೯೯ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ತನ್ನದೇ ಆದ ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿರುವ, ನಂತರದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಮನೆಯಾದ "ಚೆರ್ವೆಲ್" ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.ox.ac.uk/world-war-1/people/john-scott-haldane|title=John Scott Haldane|access-date=15 April 2021|archive-date=15 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210415115930/https://www.ox.ac.uk/world-war-1/people/john-scott-haldane|url-status=dead}}</ref> ೮ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ೧೯೦೧ ರಲ್ಲಿ, ಅವರ ತಂದೆ ಅವರನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮರುಶೋಧಿಸಿದ ಮೆಂಡೆಲಿಯನ್ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಕುರಿತು ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ಕೇಳಲು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಜೂನಿಯರ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಕ್ಲಬ್‌ಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು.<ref name=":9">{{Citation|last=Sarkar|first=Sahotra|title=Haldane as Biochemist: The Cambridge Decade, 1923–1932|date=1992|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-011-2856-8_4|journal=The Founders of Evolutionary Genetics|series=Boston Studies in the Philosophy of Science|volume=142|pages=53–81|editor-last=Sarkar|editor-first=Sahotra|place=Dordrecht|publisher=Springer Netherlands|doi=10.1007/978-94-011-2856-8_4|isbn=978-0-7923-3392-0|access-date=2021-08-07}}</ref> ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನ ಬಲ್ಲಿಯೋಲ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದರ್ಶಕರಾದ ಆರ್ಥರ್ ಡ್ಯುಕಿನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಡಾರ್ಬಿಶೈರ್ ಅವರು ನೀಡಿದ ಉಪನ್ಯಾಸವು "ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಆದರೆ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡರೂ,<ref name="dronamjaru1992"/> ಇದು ಅವರನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತಗೊಳಿಸಿತು. ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಮುಖ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಯಿತು.<ref name=":3"/> ಅವರ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವು ೧೮೯೭ ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಪ್ರಿಪರೇಟರಿ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ (ಈಗ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ ಶಾಲೆ ) ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ ಎಟನ್‌ಗೆ ಮೊದಲ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಪಡೆದರು. ೧೯೦೫ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಎಟನ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸೊಕ್ಕಿನ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ನಿಂದನೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು. ಅಧಿಕಾರದ ನಿರಾಸಕ್ತಿಯು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಗ್ನಿಪರೀಕ್ಷೆಯು ಅವನನ್ನು ಶಾಲೆಯ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ.<ref name=":4"/> ಅವರು ೧೯೦೬ ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಡೀಕಂಪ್ರೆಷನ್ (ಅಧಿಕ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಪರಿಹಾರ) ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜಾನ್.<ref>{{Cite web|url=https://www.tdisdi.com/tdi-diver-news/decompression-theory-part-2/|title=Decompression Theory - Part 2|last=Devanney|first=Richard|date=2016-09-07|website=www.tdisdi.com|language=en-US|access-date=2021-08-07}}</ref> ಅವರು "ಬೆಂಡ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಶಾರೀರಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಿದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೇಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾಲುಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದಾಗ ಮತ್ತು ಬಾಗಿದಾಗ. ಇದನ್ನು ಆಳ ಸಮುದ್ರದ ಮುಳುಕರು ಸಹ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="JoH" /> ಜುಲೈ ೧೯೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಯ ರೊಥೆಸೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ''ಎಚ್ಎಮ್ಎಸ್ ಸ್ಪ್ಯಾಂಕರ್‌ನಲ್ಲಿ'', ಯುವ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಡೈವಿಂಗ್ ಸೂಟ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರಕ್ಕೆ ಹಾರಿದರು. ಅಧ್ಯಯನವು ೧೯೦೮ ರಲ್ಲಿ ''ದ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಹೈಜೀನ್‌ನಲ್ಲಿ'' ೧೦೧-ಪುಟಗಳ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರನ್ನು "ಜ್ಯಾಕ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್ (ವಯಸ್ಸು ೧೩)" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು "ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [ಅವರು] ಡೈವಿಂಗ್ ಡ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಧುಮುಕಿದ್ದ" ಸಂದರ್ಭವಾಗಿತ್ತು.<ref name="JoH">{{Cite journal|last=Boycott|first=A. E.|last2=Damant|first2=G. C.|last3=Haldane|first3=J. S.|date=1908|title=The Prevention of Compressed-air Illness|journal=The Journal of Hygiene|volume=8|issue=3|pages=342–443|doi=10.1017/s0022172400003399|pmc=2167126|pmid=20474365}}</ref>{{Rp|436}} ಸಂಶೋಧನೆಯು ಹಾಲ್ಡೇನ್‍ರ ಡೀಕಂಪ್ರೆಷನ್ ಮಾದರಿ ಎಂಬ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಯಿತು.<ref>{{Citation|last=Jones|first=Mark W.|title=Hyperbaric Physics|date=2021|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK448104/|journal=StatPearls|place=Treasure Island (FL)|publisher=StatPearls Publishing|pmid=28846268|access-date=2021-08-07|last2=Brett|first2=Kaighley|last3=Han|first3=Nathaniel|last4=Wyatt|first4=H. Alan}}</ref> ಅವರು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನ ನ್ಯೂ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಗಣಿತ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೧೨ ರಲ್ಲಿ ಗಣಿತದ ಮಾಡರೇಶನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತಲ್ಲೀನರಾದರು ಮತ್ತು ೧೯೧೨ ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ [[ಕಶೇರುಕ|ಕಶೇರುಕಗಳಲ್ಲಿನ]] ಜೀನ್ ಲಿಂಕ್ ಕುರಿತು ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಅವರ ಮೊದಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಪ್ರಬಂಧ, ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ಕ್ರಿಯೆಯ ಕುರಿತಾದ ೩೦-ಪುಟಗಳ ಸುದೀರ್ಘ ಲೇಖನವನ್ನು ಅದೇ ವರ್ಷ ಅವರ ತಂದೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಹ-ಲೇಖಕರಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="haldane1912">{{Cite journal|last=Douglas|first=C. G.|last2=Haldane, J. S.|last3=Haldane, J. B. S.|year=1912|title=The laws of combination of haemoglobin with carbon monoxide and oxygen|journal=The Journal of Physiology|volume=44|issue=4|pages=275–304|doi=10.1113/jphysiol.1912.sp001517|pmc=1512793|pmid=16993128}}</ref> ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯ ರಂದು ''ಫಿಸಿಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಪ್ರೊಸೀಡಿಂಗ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಅಧ್ಯಯನದ ಗಣಿತೀಯ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೧೩<ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=J. B. S.|date=1913|title=The dissociation of oxyhemoglobin in human blood during partial CO poisoning (Proceedings of the Physiological Society: October 19, 1912)|journal=The Journal of Physiology|language=en|volume=45|issue=suppl|pages=xxii–xxiv|doi=10.1113/jphysiol.1913.sp001573}}</ref> ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಹಾಲ್ಡೇನ್ ತನ್ನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಬಯಸಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಗ್ರೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ೧೯೧೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಗೌರವಗಳೊಂದಿಗೆ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅವರು ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಯೋಜನೆಯು ನಂತರ ವಿವರಿಸಿದಂತೆ, "ಇತರ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಮರೆಯಾಗಿದೆ" (ವಿಶ್ವ ಸಮರ ೧ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ).<ref name=":4"/> ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಏಕೈಕ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವು ಕಶೇರುಕ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಪೂರ್ಣ ಕೋರ್ಸ್ ಆಗಿತ್ತು.<ref name=":5"/> === ವೃತ್ತಿಜೀವನ === ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು ಮತ್ತು ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೧೪ ರಂದು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ವಾಚ್‌ನ (ರಾಯಲ್ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್) ೩ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಎರಡನೇ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಆಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಶತ್ರು ಕಂದಕಗಳ ಮೇಲೆ ಕೈಯಿಂದ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ತನ್ನ ತಂಡವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಲು ಅವರನ್ನು ಕಂದಕ ಫಿರಂಗಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಅದರ ಅನುಭವವನ್ನು ಅವರು "ಆಹ್ಲಾದಕರ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.newstatesman.com/culture/books/2020/11/jbs-haldane-man-who-knew-almost-everything|title=JBS Haldane: the man who knew almost everything|last=Monk|first=Ray|date=2020-11-20|website=New Statesman|language=en|access-date=2021-08-07}}</ref> ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ "ಅವರು ಜನರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಆನಂದಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ ಮನುಷ್ಯನ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಸ್ಮಾರಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು.<ref name=":5"/> ಅವರು ೧೮ ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೧೫ ರಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಆಗಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮ ರಂದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಆಗಿ ಬಡ್ತಿ ಪಡೆದರು. ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವರು ಫಿರಂಗಿ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯಿಂದ ಗಾಯಗೊಂಡರು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‍ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ವಾಚ್ ನೇಮಕಾತಿಗಾಗಿ ಗ್ರೆನೇಡ್‌ಗಳ ಬೋಧಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ೧೯೧೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ (ಇರಾಕ್) ನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಶತ್ರು ಬಾಂಬ್ ಅವರನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಳಿಸಿತು. ಅವರು ಯುದ್ಧದ ರಂಗಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿದರು ಮತ್ತು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು.<ref name=":4" /> ಅವರು ೧೯೧೯ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು ಮತ್ತು ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೨೦ ರಂದು ತಮ್ಮ ನಿರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಉಗ್ರತೆ ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಗಾಗಿ, ಅವನ ಕಮಾಂಡರ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಹೇಗ್ ಅವನನ್ನು "ನನ್ನ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕೊಳಕು ಅಧಿಕಾರಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref name="cochran">{{Cite web|url=http://the10000yearexplosion.com/jbs-haldanes/|title=J.B.S. Haldane|last=Cochran|first=Gregory|last2=Harpending|first2=Henry|date=10 January 2009|website=The 10,000 Year Explosion|archive-url=https://web.archive.org/web/20160609222810/http://the10000yearexplosion.com/jbs-haldanes/|archive-date=9 June 2016|access-date=5 May 2016}}</ref> ೧೯೧೯ ಮತ್ತು ೧೯೨೨ ರ ನಡುವೆ, ಅವರು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನ ನ್ಯೂ ಕಾಲೇಜಿನ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು.<ref name="Biol">{{Cite web|url=http://www.new.ox.ac.uk/biological-sciences|title=Biological Sciences|publisher=[[New College, Oxford]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20160425070751/http://www.new.ox.ac.uk/biological-sciences|archive-date=25 April 2016|access-date=15 April 2016}}</ref> ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಕೊರತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಿಸಿದರು. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಉಸಿರಾಟದ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರು ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name=":5"/> ನಂತರ ಅವರು [[ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ]] ತೆರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ೧೯೨೩ರಲ್ಲಿ<ref name="acott"/> ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ರೀಡರ್‌ನ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೯೩೨ ರವರೆಗೆ ಕಲಿಸಿದರು. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಒಂಬತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕಿಣ್ವಗಳು ಮತ್ತು [[ತಳಿವಿಜ್ಞಾನ|ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಣಿತದ ಭಾಗ.<ref name="acott" /> ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ, ಅವರು ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು.<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1964/12/02/archives/prof-jbs-haldane-72-dies-british-geneticist-and-writer-developed.html|title=Prof. J.B.S. Haldane, 72, Dies; British Geneticist and Writer; Developed Simple Treatment for Tetanus—Marxist Quit His Homeland for India|date=1964-12-02|work=The New York Times|access-date=2021-08-06|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ೧೯೨೭ ರಿಂದ ೧೯೩೭ ರವರೆಗೆ ಸರೆಯ ಮೆರ್ಟನ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜಾನ್ ಇನ್ನೆಸ್ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ (ನಂತರ ಜಾನ್ ಇನ್ನೆಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು)<ref name="jic.ac.uk">{{Cite web|url=https://www.jic.ac.uk/centenary/timeline/info/JBSHaldane.htm|title=John Burdon Sanderson Haldane (1892–1964): Biochemist and geneticist; head of genetics at JIHI, 1927–1937. FRS 1932.|website=jic.ac.uk|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304112912/https://www.jic.ac.uk/centenary/timeline/info/JBSHaldane.htm|archive-date=4 March 2016}}</ref> ಅರೆಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಹಾಲ್ ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದಾಗ,<ref name=":12">{{Cite journal|last=Russell|first=E.J.|date=1942|title=Alfred Daniel Hall, 1864-1942|url=https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsbm.1942.0018|journal=Obituary Notices of Fellows of the Royal Society|language=en|volume=4|issue=11|pages=229–250|doi=10.1098/rsbm.1942.0018|issn=1479-571X}}</ref> ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದದ್ದೆಂದರೆ ತಮ್ಮ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಬಹುದಾದ "ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವ್ಯಕ್ತಿ"ಯನ್ನು ನೇಮಿಸುವುದು. ಜೂಲಿಯನ್ ಹಕ್ಸ್ಲಿಯಿಂದ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ, ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೨೭ ರಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರನ್ನು ನಿಯಮಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇಮಿಸಿತು: "ಶ್ರೀ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಗಲು ಮತ್ತು ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯಂತೆ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಹದಿನೈದು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು, ಎರಡು ತಿಂಗಳು ಈಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ರಜಾದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ರಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲು ಬ್ಲಾಕ್ ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ರಜೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತವಾಗಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು."<ref name="Wilmot2017">{{Cite journal|last=Wilmot|first=Sarah|title=J. B. S. Haldane: the John Innes years|journal=Journal of Genetics|volume=96|issue=5|year=2017|pages=815–826|issn=0022-1333|doi=10.1007/s12041-017-0830-7|pmid=29237891}}</ref> ಅವರು ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ತನಿಖೆಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು.<ref name=":5">{{Cite journal|last=Pirie, N. W.|title=John Burdon Sanderson Haldane. 1892–1964|journal=[[Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society]]|year=1966|volume=12|pages=218–249|doi=10.1098/rsbm.1966.0010|url=http://dialnet.unirioja.es/servlet/oaiart?codigo=4331308|authorlink=Norman Pirie}}</ref> ಅವರು ೧೯೩೦ ರಿಂದ ೧೯೩೨ ರವರೆಗೆ ರಾಯಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರದ ಫುಲ್ಲೆರಿಯನ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆದರು ಮತ್ತು ೧೯೩೩ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ [[ಅಕೆಡಮಿಗಳು|ಶೈಕ್ಷಣಿಕ]] ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆದರು.<ref name="ucl">{{Cite web|url=http://archives.ucl.ac.uk/DServe/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&dsqApp=Archive&dsqCmd=Show.tcl&dsqSearch=RefNo==%27HALDANE%27&dsqDb=Catalog|title=Full view of record [of Haldane]|website=UCL Archives|publisher=University College London|archive-url=https://web.archive.org/web/20170302074310/http://archives.ucl.ac.uk/DServe/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&dsqApp=Archive&dsqCmd=Show.tcl&dsqSearch=RefNo==%27HALDANE%27&dsqDb=Catalog|archive-date=2 March 2017|access-date=3 February 2017}}</ref> ಹಾಲ್ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದಷ್ಟು ಬೇಗ ನಿವೃತ್ತಿಯಾಗದ ಕಾರಣ (೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ ನಿವೃತ್ತರಾದರು)<ref name=":12" /> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಇನ್ನೆಸ್‌ನಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು. ಲಂಡನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ವೆಲ್ಡನ್ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಗಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref name="acott"/> ಜಾನ್ ಇನ್ನೆಸ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್‍ರ ಸೇವೆಯು "ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಾಗಿ ಜೀವಂತ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Wilmot2017" /> [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಸಮರ II]] ರ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ೧೯೪೧ ರಿಂದ ೧೯೪೪ ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ಶೈರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರೋಥಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ತಂಡವನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದರು.<ref name=":5" /> ವಿಲಿಯಂ ಬೇಟ್ಸನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ೧೯೧೦ ರಲ್ಲಿ ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್'' ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ರೆಜಿನಾಲ್ಡ್ ಪುನ್ನೆಟ್ ಅವರ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಅವರು ೧೯೩೩ ರಿಂದ ತಮ್ಮ ಮರಣದ ತನಕ ಸಂಪಾದಕರಾದರು.<ref name=":11"/> == ಭಾರತದಲ್ಲಿ == [[ಚಿತ್ರ:Marcello_Siniscalco_(standing)_and_J.B.S._Haldane_in_Andra_Pradesh,_India,_1964.jpg|right|thumb| ಮಾರ್ಸೆಲ್ಲೊ ಸಿನಿಸ್ಕಾಲ್ಕೊ ''(ನಿಂತಿರುವ)'' ಮತ್ತು ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಭಾರತ, ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ]] [[ಚಿತ್ರ:John_Burdon_Sanderson_Haldane_Avenue_-_Kolkata_7660.JPG|thumb| [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ]] ಜೆ. ಬಿ. ಎಸ್. ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವೆನ್ಯೂ, ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಬೈಪಾಸ್‌ನಿಂದ ಸೈನ್ಸ್ ಸಿಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪಾರ್ಕ್ ಸರ್ಕಸ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಸಂಪರ್ಕ ರಸ್ತೆ]] ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್ ಅನ್ನು ತೊರೆದರು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿನ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕಲ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ (ಐ ಎಸ್ ಐ) ಗೆ ಸೇರಿದರು. ನಂತರ [[ಕೊಲ್ಕತ್ತ|ಕೊಲ್ಕತ್ತಾ]] ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಜೀವಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name=":5"/> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ತೆರಳಲು ಹಲವು ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅವರು ಸೂಯೆಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಯುಕೆ ತೊರೆದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು: "ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ನಾನು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಕಾರ್ಯಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಾನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇನೆ." ಬೆಚ್ಚಗಿನ [[ವಾಯುಗುಣ|ವಾತಾವರಣವು]] ತನಗೆ ಒಳ್ಳೆಯದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಭಾರತವು ತನ್ನ ಸಮಾಜವಾದಿ ಕನಸುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು.<ref name="dronam">{{Cite journal|title=On Some Aspects of the Life and Work of John Burdon Sanderson Haldane, F.R.S., in India|last=Krishna R. Dronamraju|journal=Notes and Records of the Royal Society of London|volume=41|issue=2|year=1987|pages=211–237|doi=10.1098/rsnr.1987.0006|pmid=11622022|jstor=531546}}</ref> ೧೯೫೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ''ದ ರ್‍ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್‌ಸ್ ವಾರ್ಷಿಕದಲ್ಲಿ'' ಬರೆದ "ಎ ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಟು ಇಂಡಿಯಾ" ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಒಂದು ವಿಷಯಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ಅಮೆರಿಕನ್‌ಗಿಂತ ಭಾರತೀಯ ಆಹಾರವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತೇನೆ. ಬಹುಶಃ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ನನ್ನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ನಾನು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ರೀತಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅವಕಾಶಗಳು ಬ್ರಿಟನ್‌ಗಿಂತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವೆಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ ಮತ್ತು ನನ್ನ ಬೋಧನೆಯು ಇಲ್ಲಿಯಂತೆಯೇ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name=":6">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=u_hDAAAAIAAJ|title=Science and Life: Essays of a Rationalist|last=Haldane|first=John Burdon Sanderson|date=1968|publisher=Pemberton Publishing|isbn=978-0-301-66584-9|pages=124–134|language=en}}</ref> ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಅವನ ಹೆಂಡತಿ ಹೆಲೆನ್‌ನನ್ನು ಕುಡಿದು ಅಸ್ತವ್ಯಸ್ತವಾಗಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ವಜಾಗೊಳಿಸಿತು. ಇದು ಹಾಲ್ಡೇನ್‌ರ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು. ಅವರು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಸಾಕ್ಸ್ ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. "ಅರವತ್ತು ವರ್ಷ ಸಾಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಕು".<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=GzxvfRbIMbAC|title=The Cold War Politics of Genetic Research: An Introduction to the Lysenko Affair|last=deJong-Lambert|first=William|publisher=Springer|year=2012|isbn=978-94-007-2839-4|edition=2012.|location=Dordrecht|page=150|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308005118/https://books.google.com/books?id=GzxvfRbIMbAC&pg|archive-date=8 March 2017|df=dmy-all}}</ref> ಮತ್ತು ಯಾವಾಗಲೂ ಭಾರತೀಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="dronamjaru1992"/> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ದುಬಾರಿಯಲ್ಲದ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. "ಎ ಪ್ಯಾಸೇಜ್ ಟು ಇಂಡಿಯಾ" ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, "ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ, ನನ್ನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಮೈಕ್ರೋಸ್ಕೋಪ್‌ಗಳು, ಸೈಕ್ಲೋಟ್ರಾನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮುಂತಾದವುಗಳು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ, ನಾನು ಅವುಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಾರದು. ಆದರೆ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್|ಡಾರ್ವಿನ್]] ಮತ್ತು ಬೇಟ್ಸನ್ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು-ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ತೋಟಗಾರರು, ಪಾರಿವಾಳದ ಮೇಲಂತಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾರಿವಾಳಗಳು-ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗಿಂತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪಡೆಯಬಹುದು."<ref name=":6"/> ಹಳದಿ ತಡಿಕೆಯುಳ್ಳ ಟಿಟ್ಟಿಭ, ''ವ್ಯಾನೆಲಸ್ ಮಲಬಾರಿಕಸ್'' ಕುರಿತು ಅವರು ಜೂಲಿಯನ್ ಹಕ್ಸ್ಲಿಗೆ ಬರೆದಿದ್ದರು. ಸಸ್ಯ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ''ವಿಗ್ನಾ ಸಿನೆನ್ಸಿಸ್'' (ಕೌಪಿಯಾ) ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವರು ''[[ಲಂಟಾನ|ಲಂಟಾನ ಕ್ಯಾಮರದ]]'' ಪರಾಗಸ್ಪರ್ಶದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದರು. ಭಾರತೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡವರಿಗೆ ಗಣಿತವನ್ನು ಕೈಬಿಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ವಿಷಾದಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Majumder PP|year=1998|title=Haldane's Contributions to Biological Research in India|journal=Resonance|pages=32–35|url=http://www.ias.ac.in/resonance/Dec1998/pdf/Dec1998p32-35.pdf|doi=10.1007/BF02838095|volume=3|issue=12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080910153330/http://www.ias.ac.in/resonance/Dec1998/pdf/Dec1998p32-35.pdf|archivedate=10 September 2008}}</ref> ಅವರು ಹೂವಿನ ಸಮ್ಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದರು. ಜನವರಿ ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ೧೯೬೦ ಯುಎಸ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೇರ್ ವಿಜೇತ ಗ್ಯಾರಿ ಬಾಟಿಂಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹ ಬೆಳೆಸಿದರು (ಅವರು ಮೊದಲು ಸುಸಾನ್ ಬ್ರೌನ್ ಜೊತೆಗೆ ಹಾಲ್ಡೇನ್ಸ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು, ೧೯೬೦ ಯು ಎಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ಫೇರ್ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಜೇತ), ''ಆಂಥೆರಿಯಾ'' ಸಿಲ್ಕ್ ಪತಂಗಗಳನ್ನು ಹೈಬ್ರಿಡೈಸ್ ಮಾಡುವ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಅವರು, ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಹೆಲೆನ್ ಸ್ಪರ್ವೇ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕೃಷ್ಣ ದ್ರೋಣರಾಜು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಒಬೆರಾಯ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಹೋಟೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದರು. ಗೌರವ ಮತ್ತು ವಿಷಾದದಿಂದ ಗೌರವವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಇಬ್ಬರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೋಟೆಲ್‌ನಿಂದ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರು "ಯುಎಸ್ ಅವಮಾನ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref>"Haldane on Fast: Insult by USIS Alleged," ''Times of India'', 19 January 1961; "Protest Fast by Haldane: USIS's "Anti-Indian Activities," ''Times of India'', 18 January 1961; "Situation was Misunderstood, Scholars Explain," ''Times of India'', 20 January 1961; "USIS Explanation does not satisfy Haldane: Protest fast continues," ''Times of India'', 18 January 1961; "USIS Claim Rejected by Haldane: Protest Fast to Continue," ''Times of India'', 18 January 1961; "Haldane Not Satisfied with USIS Apology: Fast to Continue," ''Free Press Journal'', 18 January 1961; "Haldane Goes on Fast In Protest Against U.S. Attitude," ''Times of India'', 18 January 1961; "Haldane to continue fast: USIS explanation unsatisfactory," ''Times of India'', 19 January 1961; "Local boy in hunger strike row," ''Toronto Star'', 20 January 1961; "Haldane, Still on Fast, Loses Weight: U.S.I.S. Act Termed 'Discourteous'," ''Indian Express'', 20 January 1961; "Haldane Slightly Tired on Third Day of Fast," ''Times of India'', 21 January 1961; "Haldane Fasts for Fourth Consecutive Day," ''Globe and Mail'', 22 January 1961</ref><ref>{{Cite book|title=The Orwellian World of Jehovah's Witnesses|last=Botting, Gary|publisher=University of Toronto Press|year=1984|isbn=978-0-8020-6545-2|editor-last=Heather Denise Harden|location=Toronto|page=xvii|chapter=Preface|editor-last2=Gary Botting|chapter-url=https://books.google.com/books?id=MRj4hmqPRxEC|archive-url=https://web.archive.org/web/20170312150123/https://books.google.com/books?id=MRj4hmqPRxEC&dq|archive-date=12 March 2017|df=dmy-all}}</ref><ref>L.M.Cook and J.R.G.Turner 2020 Fifty percent and all that: what Haldane actually said. ''Biological Journal of the Linnean Society'' 129, 765-771.</ref> ಐ ಎಸ್ ಐ ಯ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಪ್ರಶಾಂತ ಚಂದ್ರ ಮಹಾಲನೊಬಿಸ್‌|ಪಿಸಿ ಮಹಲನೋಬಿಸ್]], ಉಪವಾಸ ಮುಷ್ಕರ ಮತ್ತು ಬಜೆಟ್ ಮಾಡದ ಔತಣಕೂಟ ಎರಡರ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿದಾಗ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು (ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ), ಮತ್ತು ಒರಿಸ್ಸಾ ([[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾ]]) ರಾಜಧಾನಿ ಭುವನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಜೀವಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ಘಟಕಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು.<ref name="dronam"/> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಭಾರತೀಯ ಪೌರತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ]] ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[ಸಸ್ಯಾಹಾರ|ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಯಾದರು]].<ref name="dronam"/> ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಭಾರತವನ್ನು "ಮುಕ್ತ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಅತಿ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಅಂದಾಜು" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಜೆರ್ಜಿ ನೇಮನ್ ಅವರು "ಭಾರತವು ದುಷ್ಕರ್ಮಿಗಳ ನ್ಯಾಯಯುತ ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಳಪೆ ಆಲೋಚನೆಯಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಅಸಹ್ಯಕರವಾದ ಅಧೀನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ" ಎಂದು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದರು.<ref name=":7">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=J3h4DQAAQBAJ|title=Popularizing Science: The Life and Work of JBS Haldane|last=Dronamraju|first=Krishna R.|date=2017|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-933392-9|location=New York|pages=280–285|language=en}}</ref> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು:<blockquote>ಬಹುಶಃ ಬೇರೆಡೆಗಿಂತ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ದುಷ್ಟನಾಗಲು ಸ್ವತಂತ್ರನಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾಗಾಗಿ ಜೇ ಗೌಲ್ಡ್ ಅವರಂತಹ ಜನರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಯು ಎಸ್ ಎ ನಲ್ಲಿದ್ದರು, ಆಗ (ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ) ಯು ಎಸ್ ಎ ನಲ್ಲಿ ಇವತ್ತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಂತರಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಿತ್ತು. ಇತರರ "ಅಸಹ್ಯಕರ ಅಧೀನತೆ" ಅದರ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಲ್ಕತ್ತಾದ ಜನರು ದಂಗೆಯೆದ್ದರು. ಟ್ರಾಮ್‌ಗಳನ್ನು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪೋಲೀಸ್ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಇದು ಜೆಫರ್ಸನ್‌ಗೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. ಆದರೆ ಅದು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ.<ref>{{Cite web|url=https://www.telegraphindia.com/opinion/why-india-survives-the-true-choice-facing-indians/cid/1019066|title=Why india survives - The true choice facing Indians|website=The Telegraph|access-date=2021-08-07}}</ref></blockquote>೨೫ ಜೂನ್ ೧೯೬೨ ರಂದು ಗ್ರೋಫ್ ಕಾಂಕ್ಲಿನ್ ಅವರಿಂದ "ಸಿಟಿಜನ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್" ಎಂದು ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದಾಗ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು:<blockquote>ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ನಾನು ಕೆಲವು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಜೆ. ಆದರೆ ಥಾಮಸ್ ಜೆಫರ್ಸನ್ ಜೊತೆಗೆ ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ, ಒಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಮುಖ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದರೆ ಅವನ ರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗುವುದು. ವಿಶ್ವ ರಾಜ್ಯವಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ನಾನು ಇದನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ನಾನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉಪದ್ರವವನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲೆ, ಮತ್ತು ಅದು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಉತ್ತಮವಾದ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯು ಎಸ್ ಎ, ಯು ಎಸ್ ಎಸ್ ಆರ್ ಅಥವಾ ಚೀನಾವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಯುರೋಪ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾಗಿರುವ ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ನಾನು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತೇನೆ. ಹೀಗಾಗಿ ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಹಜವಾಗಿ ಒಡೆಯಬಹುದು. ಆದರೆ ಇದು ಅದ್ಭುತ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ನಾನು ಭಾರತದ ಪ್ರಜೆ ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ ಹೊಂದಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.<ref name=":7"/></blockquote> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಫ್ರಾಂಕೆನ್ ಮತ್ತು ಹೆಲೆನ್ ಸ್ಪರ್ವೇ ಅವರನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ವಿವಾಹವಾದರು.<ref>[https://www.bmj.com/content/2/5423/1536 "J.S.B. Haldane"], Obituary Notices, ''Br Med J'', 1964;2:1536.</ref> ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಚಾರ್ಲೊಟ್ ಫ್ರಾಂಕೆನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಷಾರ್ಲೆಟ್ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ''ಡೈಲಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ನ'' ಪತ್ರಕರ್ತೆಯಾಗಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಜ್ಯಾಕ್ ಬರ್ಗ್ಸ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ಳು. ಹಾಲ್ಡೇನ್ಸ್ ''ಡೇಡಾಲಸ್ ಅಥವಾ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್ ಪ್ರಕಟಣೆಯ ನಂತರ,'' ಅವರು ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name=":4"/> ಆದ್ದರಿಂದ ತಾವು ಮದುವೆಯಾಗಲು, ಷಾರ್ಲೆಟ್ ವಿಚ್ಛೇದನದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಹೂಡಿದರು. ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಸಹ-ಪ್ರತಿವಾದಿಯಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವು ವಿವಾದಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name=":5"/> ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಸಹೋತ್ರಾ ಸರ್ಕಾರ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ: "ಅವಳು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆಯಲು, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ವ್ಯಭಿಚಾರ ಮಾಡಿದಳು."<ref name=":8"/> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು "ಘೋರ ಅನೈತಿಕತೆ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನ ಸೆಕ್ಸ್ ವಿರಿ (ಆರು ಸದಸ್ಯರ ಶಿಸ್ತು ಸಮಿತಿ) ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ವಜಾಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಜಿ ಕೆ ಚೆಸ್ಟರ್ಟನ್, [[ಬರ್ಟ್ರಾನ್ಡ್ ರಸಲ್|ಬರ್ಟ್ರಾಂಡ್ ರಸ್ಸೆಲ್]], ಮತ್ತು ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಎಲ್ ಜಾರ್ಜ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರ ಪ್ರತಿವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು.<ref name=":1"/> ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ಉಚ್ಚಾಟನೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಮತ್ತು ಷಾರ್ಲೆಟ್ ೧೯೨೬ ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು. ೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರು ಬೇರೆಯಾದ ನಂತರ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ಸ್ ೧೯೪೫ ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾಜಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿ ಹೆಲೆನ್ ಸ್ಪರ್ವೇ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.<ref>GRO marriage register Dec 1945 Pancras</ref> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಒಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತಾ, "ನಾನು ೧೧ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಓದಬಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಬಲ್ಲೆ; ಆದರೆ ನಾನು ಸಂಗೀತವಿಲ್ಲದವನು. ನಾನು ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮರ್ಥ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಷಣಕಾರ."<ref name=":1"/> ಅವನಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿರಲಿಲ್ಲ,<ref name=":1" /> ಆದರೆ ಅವರು ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆ ತನ ಸೋದರಿ ನವೋಮಿಯ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರು, ಅವರಲ್ಲಿ ಡೆನಿಸ್, ಮುರ್ಡೋಕ್ ಮತ್ತು ಅವ್ರಿಯನ್ ಮಿಚಿಸನ್ ಅವರು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಲಂಡನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು.<ref name=":0"/> ತಮ್ಮ ತಂದೆಯಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಡೇಟಾವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ರಕ್ತದ ಆಮ್ಲೀಕರಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಅವರು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದ [[ಹೈಡ್ರೊಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ|ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು]] ಸೇವಿಸಿದರು, ೭% ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗಾಳಿಯಾಡದ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಕೂಡಿಹಾಕಿಕೊಂಡು ಅದು 'ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ತಲೆನೋವು ನೀಡುತ್ತದೆ' ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಆಮ್ಲಜನಕದ ಶುದ್ಧತ್ವದ ಎತ್ತರದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗವು ಸೆಳವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರ ಕಶೇರುಖಂಡ ಪುಡಿಪುಡಿಯಾಯಿತು.<ref name="jobling2">{{Cite journal|last=Jobling MA|year=2012|title=The unexpected always happens|journal=Investigative Genetics|volume=3|issue=1|page=5|doi=10.1186/2041-2223-3-5|pmc=3298498|pmid=22357349}}</ref> ತಮ್ಮ ಡೀಕಂಪ್ರೆಷನ್ ಚೇಂಬರ್ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ, ಅವರ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಕಿವಿತಮಟೆಗಳಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರವಾಯಿತು. ಆದರೆ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ''ವಾಟ್ ಈಸ್ ಲೈಫ್ ನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ,'' "ಕಿವಿತಮಟೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಾಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ರಂಧ್ರ ಉಳಿದುಕೊಂಡರೆ, ಒಬ್ಬರು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿವುಡರಾಗಿದ್ದರೂ, ಒಬ್ಬರು ತಂಬಾಕಿನ ಹೊಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಿವಿಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬಹುದು, ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಧನೆ." <ref name="Bryson2003">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=_CWlKRYLbIwC&pg=PT149|title=A Short History Of Nearly Everything|last=Bryson|first=Bill|date=2003|publisher=Broadway Books|isbn=9780385674508|edition=1st|location=New York|page=149|author-link=Bill Bryson}}</ref> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ತಮ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭೋಜನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ನಡವಳಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿರಿಯ ಅಧ್ಯಾಪಕರನ್ನು ಕಿರಿಕಿರಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಪಕ್ಷಪಾತಿ, [[ಎಡ್ಗರ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಆಡ್ರಿಯನ್|ಎಡ್ಗರ್ ಆಡ್ರಿಯನ್]] (೧೯೩೨ ರ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ), ಅವರನ್ನು ಟ್ರಿನಿಟಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ನೇಮಕಮಾಡಲು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಕ್ಕೆ ಬಹುತೇಕ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಿಂದ ಡೈನಿಂಗ್ ಟೇಬಲ್‌ಗೆ ಮೂತ್ರದ ಗ್ಯಾಲನ್ ಜಾರ್ ಅನ್ನು ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿ ತಂದಾಗ ಒಂದು ಘಟನೆಯಿಂದ ಅದು ನಾಶವಾಯಿತು.<ref name=":8"/> == ನಂತರದ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾವು == ೧೯೬೩ ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಸರಣಿಗಾಗಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಯು ಎಸ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರು. ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ, ಸೆವಾಲ್ ರೈಟ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಭಾಷಣದ ಮೊದಲು ಅವರನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರ ಅನೇಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು, ನಂತರ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ "ಹಾಲ್ಡೇನ್" ನ ಎಲ್ಲಾ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು "ರೈಟ್" ಎಂದು ಬದಲಿಸಿದರೆ ಪರಿಚಯವು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name=":3">{{Cite journal|last=Crow|first=JF|date=1992|title=Centennial: J. B. S. Haldane, 1892–1964|journal=Genetics|volume=130|issue=1|pages=1–6|doi=10.1093/genetics/130.1.1|pmc=1204784|pmid=1732155}}</ref> ಫ್ಲೋರಿಡಾದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ಬಾರಿಗೆ ರಷ್ಯಾದ ಜೀವರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಒಪಾರಿನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಅವರು ೧೯೨೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಜೀವನ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೂಲವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ನೋವು ಶುರುವಾಯಿತು.<ref name=":8"/> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ರೋಗನಿರ್ಣಯಕ್ಕಾಗಿ ಲಂಡನ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ಅವರಿಗೆ ಕೋಲೊರೆಕ್ಟಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ ಡಾಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜೀವಂತ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬಿ ಬಿ ಸಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸೆವಾಲ್ ರೈಟ್ ಮತ್ತು ಡಬಲ್ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ [[ಲೈನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್|ಲಿನಸ್ ಪಾಲಿಂಗ್]] ಸೇರಿದ್ದರು. ಡಾಲಿಯ ತಂಡವು ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ ಪ್ರೊಫೈಲ್‌ಗಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿತು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಸಂದರ್ಶನದ ಬದಲಿಗೆ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref name=":13">{{Cite news|url=https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0000560/19641202/001/0001|title=Obituary on TV — by man who died|last=Sear|first=Richard|date=1964-12-02|work=Daily Mirror|access-date=2021-09-12|page=1}}</ref> ಅದರ ಆರಂಭಿಕ ಸಾಲುಗಳು:<blockquote>ನಾನು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು [ಮೂಲತಃ "ನಾನೇ ಹೆಚ್ಚು"] ಇಂದು ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದೇನೆ ಎಂದು ನಾನು ನಂಬುತ್ತೇನೆ, ಆದರೂ ನನಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೂ ಅಧಿಕಾರ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ನಾನು ವಿವರಿಸುತ್ತೇನೆ. ೧೯೩೨ ರಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಜೀನ್‌ನ ರೂಪಾಂತರದ ದರವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ನಾನು.<ref name=":8">{{Cite journal|last=Sarkar|first=Sahotra|date=1992|title=A Centenary Reassessment of J. B. S. Haldane, 1892-1964|url=https://academic.oup.com/bioscience/article-lookup/doi/10.2307/1311997|journal=BioScience|volume=42|issue=10|pages=777–785|doi=10.2307/1311997|jstor=1311997}}</ref></blockquote>{{poemquote}} [[ಕಾಕಿನಾಡ|ಕಾಕಿನಾಡದ]] ರಂಗರಾಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಗೆ<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/stream/TheLifeAndWorkOfJ.B.S.Haldane-English/haldanebio_djvu.txt|title=The Life and Work of J.B.S. Haldane|last=Clark|first=Ronald|date=1969|publisher=New York, Coward-McCann|access-date=29 June 2019}}</ref> ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಇಚ್ಛಿಸಿದರು.<ref name="vigyan">{{Cite web|url=http://www.vigyanprasar.gov.in/scientists/JBSHaldane.htm|title=John Burdon Sanderson Haldane: The Ideal of a Polymath|last=Mahanti|first=Subodh|website=Vigyan Prasar Science Portal|archive-url=https://web.archive.org/web/20130414044023/http://www.vigyanprasar.gov.in/scientists/JBSHaldane.htm|archive-date=14 April 2013|access-date=19 February 2014}}</ref> ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ವೈದ್ಯರು ಅವರ ಸ್ಥಿತಿ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮೀಪ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದರು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೭ ರಂದು ಜಾನ್ ಮೇನಾರ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್‌ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾ, "ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ನಾನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ನಾನು [ಆಪರೇಷನ್ ಮಾಡಿದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವೈದ್ಯರ ಮೇಲೆ] ತುಂಬಾ ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದೇನೆ." <ref name=":8"/> ಅವರು ೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೬೪ ರಂದು [[ಭುವನೇಶ್ವರ|ಭುವನೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ]] ನಿಧನರಾದರು. ಆ ದಿನ ಬಿ ಬಿ ಸಿ ಅವರ ಸ್ವ ಮರಣವಾರ್ತೆಯನ್ನು "ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಜೆ ಬಿ ಎಸ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್, ಮರಣವಾರ್ತೆ" ಎಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು.<ref name=":13"/><ref>{{Cite journal|last=Boon|first=Timothy|date=2015|title='The televising of science is a process of television': establishing Horizon, 1962-1967|url=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/25833799|journal=British Journal for the History of Science|volume=48|issue=1|pages=87–121|doi=10.1017/S0007087414000405|jstor=43820569|pmid=25833799}}</ref> == ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕೊಡುಗೆಗಳು == ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ''ದ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಫಿಸಿಯಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ'' ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್‌ನಿಂದ ಅನಿಲ ವಿನಿಮಯದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಮೇಲೆ ಆಗಿತ್ತು,<ref name="haldane1912"/> ಮತ್ತು ಅವರು ತರುವಾಯ pH ಬಫರ್ ಆಗಿ ರಕ್ತದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Davies|first=HW|last2=Haldane, JB|last3=Kennaway, EL|title=Experiments on the regulation of the blood's alkalinity: I|journal=The Journal of Physiology|year=1920|volume=54|issue=1–2|pages=32–45|pmid=16993473|pmc=1405746|doi=10.1113/jphysiol.1920.sp001906}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=JB|title=Experiments on the regulation of the blood's alkalinity: II|journal=The Journal of Physiology|year=1921|volume=55|issue=3–4|pages=265–75|pmid=16993510|pmc=1405425|doi=10.1113/jphysiol.1921.sp001969}}</ref> ಅವರು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾರ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜನೆಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದ ಹಲವಾರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Baird|first=MM|last2=Haldane, JB|title=Salt and water elimination in man|journal=The Journal of Physiology|year=1922|volume=56|issue=3–4|pages=259–62|pmid=16993567|pmc=1405382|doi=10.1113/jphysiol.1922.sp002007}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Davies|first=HW|last2=Haldane, JB|last3=Peskett, GL|title=The excretion of chlorides and bicarbonates by the human kidney|journal=The Journal of Physiology|year=1922|volume=56|issue=5|pages=269–74|pmid=16993528|pmc=1405381|doi=10.1113/jphysiol.1922.sp002009}}</ref> === ತಳಿಸಂಬಂಧಿ ಸಂಯೋಜನೆ === ೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ, ಆರ್ಥರ್ ಡುಕಿನ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಡಾರ್ಬಿಶೈರ್ ಜಪಾನೀಸ್ ವಾಲ್ಟ್‌ಜಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಚ ಇಲಿಗಳ ನಡುವಿನ ಮೆಂಡೆಲಿಯನ್ ಆನುವಂಶಿಕತೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗದ ಕುರಿತು ಒಂದು ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Darbishire|first=A. D.|date=1904|title=On the Result of Crossing Japanese Waltzing with Albino Mice|url=https://www.jstor.org/stable/2331519|journal=Biometrika|volume=3|issue=1|pages=1–51|doi=10.2307/2331519|jstor=2331519}}</ref> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ತಳಿಸಂಬಂಧಿ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಡಾರ್ಬಿಶೈರ್ ಕಡೆಗಣಿಸಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು. ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ರೆಜಿನಾಲ್ಡ್ ಪುನ್ನೆಟ್ ಅವರಿಂದ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ, ಅವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪ್ರಯೋಗದ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಬರೆಯಲು ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು.<ref name=":3"/> ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ನವೋಮಿ ಮತ್ತು ತಮಗಿಂತ ಒಂದು ವರ್ಷ ದೊಡ್ಡವರಾದ ಸ್ನೇಹಿತ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಡಾಲ್ಜೆಲ್ ಸ್ಪ್ರಂಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ, ಅವರು ೧೯೦೮ ರಲ್ಲಿ [[ಗಿನಿಯಿಲಿ|ಗಿನಿಯಿಲಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಇಲಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೧೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ವರದಿ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.<ref name=":8"/> ಆದರೆ ''ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿಸುವಿಕೆ'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಲೇಖನವು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೧೫ ರಲ್ಲಿ ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.<ref name="haldane1915">{{Cite journal|last=Haldane|first=J. B. S.|last2=Sprunt, A. D.|last3=Haldane, N. M.|year=1915|title=Reduplication in mice (Preliminary Communication)|url=https://www.ias.ac.in/article/fulltext/jgen/005/02/0133-0135|journal=Journal of Genetics|volume=5|issue=2|pages=133–135|doi=10.1007/BF02985370}}</ref> ಇದು [[ಸಸ್ತನಿ|ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿನ]] ತಳಿಸಂಬಂಧಿ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆಯಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಆನುವಂಶಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಆನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ (ನಂತರ ಕಂಡುಹಿಡಿದಂತೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ವರ್ಣತಂತುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳ ಸಾಮೀಪ್ಯ).<ref name="Dronamraju-Recollections"/> (೧೯೧೨ ಮತ್ತು ೧೯೧೪ ರ ನಡುವೆ, ಹಣ್ಣಿನ ನೊಣ ''ಡ್ರೊಸೊಫಿಲ್ಲಾ,''<ref>{{Cite journal|last=Morgan|first=T. H.|last2=Lynch|first2=Clara J.|date=1912|title=The Linkage of Two Factors in Drosophila That Are Not Sex-Linked|journal=Biological Bulletin|volume=23|issue=3|pages=174–182|doi=10.2307/1535915|jstor=1535915}}</ref> [[ರೇಷ್ಮೆಹುಳು|ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳು]],<ref>{{Cite journal|last=Tanaka|first=Yoshimaro|date=1913-04-30|title=Gametic coupling and repulsion in silkworm, Bombyx Mori|url=https://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/handle/2115/12515|journal=The Journal of the College of Agriculture, Tohoku Imperial University, Sapporo, Japan|language=en|volume=5|issue=5|pages=115–148}}</ref> ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ತಳಿಸಂಬಂದಿ ಸಂಯೋಜನೆಯು ವರದಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Bridges|first=Calvin B.|date=1914|title=The Chromosome Hypothesis of Linkage Applied to Cases in Sweet Peas and Primula|journal=The American Naturalist|language=en|volume=48|issue=573|pages=524–534|doi=10.1086/279428}}</ref>) ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್‌ರ ಸೇವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರಿಂದ, ಜೇಮ್ಸ್ ಎಫ್. ಕ್ರೌ ಇದನ್ನು "ಸೇನಾಮುಖ ಕಂದಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿಜ್ಞಾನ ಲೇಖನ" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref name=":3"/> ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಸ್ವತಃ "ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ವಾಚ್‌ನ ಮುಂಭಾಗದ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಏಕೈಕ ಅಧಿಕಾರಿ" ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref name=":4"/> ಹಾಲ್ಡೇನ್‌ರಂತೆ, ಸ್ಪ್ರಂಟ್ ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ೪ ನೇ ಬೆಟಾಲಿಯನ್ ಬೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ಶೈರ್ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೧೭ ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೧೫<ref>{{Cite web|url=https://www.iwm.org.uk/memorials/item/memorial/14590|title=A D Sprunt|website=Imperial War Museums|language=en|access-date=2021-08-08}}</ref> ರಂದು ನ್ಯೂವ್ ಚಾಪೆಲ್ಲೆ ಕದನದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಈ ಸುದ್ದಿ ಕೇಳಿದ ಮೇಲೆಯೇ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಪ್ರಕಟಣೆಗಾಗಿ ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಯುದ್ಧದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು (ಎ ಡಿ ಎಸ್) ಈಗಾಗಲೇ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ."<ref name="haldane1915"/> ೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ [[ಕೋಳಿ|ಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿ]]<ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=JB|year=1921|title=Linkage in poultry|url=https://zenodo.org/record/1448275|journal=Science|volume=54|issue=1409|page=663|bibcode=1921Sci....54..663H|doi=10.1126/science.54.1409.663|pmid=17816160}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Bell|first=J.|last2=Haldane|first2=J. B. S.|date=1937|title=The Linkage between the Genes for Colour-Blindness and Haemophilia in Man|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|volume=123|issue=831|pages=119–150|bibcode=1937RSPSB.123..119B|doi=10.1098/rspb.1937.0046}}</ref> ಮತ್ತು (ಜೂಲಿಯಾ ಬೆಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ) ೧೯೩೭ರಲ್ಲಿ ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. === ಕಿಣ್ವ ಚಲನಶಾಸ್ತ್ರ === ೧೯೨೫ ರಲ್ಲಿ, ಜಿ.&amp;nbsp;ಇ. ಬ್ರಿಗ್ಸ್‌ರೊಂದಿಗೆ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ೧೯೦೩ ರಲ್ಲಿ ವಿಕ್ಟರ್ ಹೆನ್ರಿಯ ಕಿಣ್ವದ ಚಲನ ನಿಯಮದ ಹೊಸ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ನಿಷ್ಪತ್ತಿಸಿದರು. ಇದನ್ನು ೧೯೧೩ ರ ಮೈಕೆಲಿಸ್-ಮೆಂಟೆನ್ ಸಮೀಕರಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite journal|last=Srinivasan|first=Bharath|title=A Guide to the Michaelis-Menten equation: Steady state and beyond|journal=The FEBS Journal|year=2021|language=en|volume=n/a|issue=n/a|doi=10.1111/febs.16124|pmid=34270860|issn=1742-4658}}</ref> ಲಿಯೊನರ್ ಮೈಕೆಲಿಸ್ ಮತ್ತು ಮೌಡ್ ಮೆಂಟೆನ್ ಕಿಣ್ವ (ವೇಗವರ್ಧಕ) ಮತ್ತು ತಲಾಧಾರ (ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಕಾರಿ) ಅವುಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣದೊಂದಿಗೆ ವೇಗದ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿವೆ ಎಂದು ಊಹಿಸಿದರು. ನಂತರ ಇದು ಉತ್ಪನ್ನ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಕಿಣ್ವವನ್ನು ನೀಡಲು ವಿಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಬಹುತೇಕ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡೊನಾಲ್ಡ್ ವ್ಯಾನ್ ಸ್ಲೈಕ್ ಮತ್ತು ಜಿ.ಇ. ಕಲೆನ್<ref>{{Cite journal|last=Van Slyke|first=DD|last2=Cullen|first2=GE|title=The mode of action of urease and of enzyme in general|journal=Journal of Biological Chemistry|volume=19|pages=141–180|year=1914|issue=2|doi=10.1016/S0021-9258(18)88300-4}}</ref> ಬಂಧಕ ಹಂತವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗದ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಗ್ಸ್-ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಸಮೀಕರಣವು ಹಿಂದಿನ ಎರಡೂ ಸಮೀಕರಣಗಳಂತೆಯೇ ಬೀಜಗಣಿತದ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಅವರ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವು ಅರೆ- ಸ್ಥಿರ ಸ್ಥಿತಿಯ ಅಂದಾಜಿನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ, ಅದೆಂದರೆ ಮಧ್ಯಂತರ ಸಂಕೀರ್ಣದ (ಅಥವಾ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು) ಸಾರತೆಯು ಬದಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, "ಮೈಕೆಲಿಸ್ ಕಾನ್‍ಸ್ಟೆಂಟ್" (K<sub>m</sub>) ನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಅರ್ಥವು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೈಕೆಲಿಸ್-ಮೆಂಟೆನ್ ಚಲನಶಾಸ್ತ್ರ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾದರಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ರಿಗ್ಸ್-ಹಾಲ್ಡೇನ್ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite journal|last=Briggs|first=GE|last2=Haldane, JB|title=A Note on the Kinetics of Enzyme Action|journal=The Biochemical Journal|year=1925|volume=19|issue=2|pages=338–9|pmid=16743508|pmc=1259181|doi=10.1042/bj0190338}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Chen|first=W. W.|last2=Niepel, M.|last3=Sorger, P. K.|title=Classic and contemporary approaches to modeling biochemical reactions|journal=Genes & Development|year=2010|volume=24|issue=17|pages=1861–1875|doi=10.1101/gad.1945410|pmid=20810646|pmc=2932968}}</ref> === ಹಾಲ್ಡೇನ್‍ನ ತತ್ವ === ''ಆನ್ ಬೀಯಿಂಗ್ ದ ರೈಟ್ ಸೈಜ಼್'' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅವರು '''ಹಾಲ್ಡೇನ್‌ನ ತತ್ವವನ್ನು''' ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಪ್ರಾಣಿಯು ಯಾವ ದೈಹಿಕ ಸಾಧನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಗಾತ್ರವು ಬಹಳವೇಳೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ: "ಕೀಟಗಳು, ತುಂಬಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ರಕ್ತಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಡಿಮೆ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಅವುಗಳ ದೇಹದ ಮೂಲಕ ಗಾಳಿಯ ಸರಳ ಪ್ರಸರಣದಿಂದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವುದು ಎಂದರೆ ಪ್ರಾಣಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ಪಂಪ್ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ವಿತರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು."<ref>{{Cite book|title=Dictionary of Scientific Principles|last=Marvin|first=Stephen|publisher=John Wiley & Sons|year=2012|isbn=978-1-118-58224-4|location=Chicester|page=140}}</ref> === ಜೀವನದ ಮೂಲ === ಹಾಲ್ಡೇನ್ ೧೯೨೯ ರಲ್ಲಿ ''ದ'' ''ರ್‍ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್'' ''ಆನುಯಲ್‌''ನಲ್ಲಿ ''ದಿ ಆರಿಜಿನ್ ಆಫ್ ಲೈಫ್'' ಎಂಬ ಎಂಟು ಪುಟಗಳ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅಜೀವಜನ್ಯತೆಯ ಆಧುನಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.<ref name="lazcano">{{Cite journal|last=Lazcano|first=A.|title=Historical development of origins research|journal=Cold Spring Harbor Perspectives in Biology|date=2010|volume=2|issue=11|pages=a002089|doi=10.1101/cshperspect.a002089|pmid=20534710|pmc=2964185}}</ref> ಆದಿಮ ಸಾಗರವನ್ನು ಅಜೈವಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ "ವಿಶಾಲವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದರು. ಇದು "ಬಿಸಿ ಸಾರರಿಕ್ತ ಸೂಪ್"‍ನಂತೆ ಇದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳು ರಚನೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಸೌರಶಕ್ತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್]], [[ಅಮೊನಿಯ|ಅಮೋನಿಯ]] ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಆವಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಆಕ್ಸಿಜನ್‍ಹೀನ ವಾತಾವರಣವು "ಜೀವಂತ ಅಥವಾ ಅರ್ಧ-ಜೀವಂತ ವಸ್ತುಗಳು" ಆದ ವಿವಿಧ ಸಾವಯವ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಉಗಮಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಮೊದಲ ಅಣುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಜೀವಕೋಶೀಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದವು. ಒಂದು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ "ತೈಲಯುಕ್ತ ಪದರ" ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಅದು ಸ್ವಯಂ-ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೊದಲ ಜೀವಕೋಶವಾಯಿತು. ಜೆ ಡಿ ಬರ್ನಾಲ್ ಈ ಊಹನವನ್ನು ''ಬಯೋಪಾಯಿಸಿಸ್'' ಅಥವಾ ''ಬಯೋಪೊಯೋಸಿಸ್'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಸ್ವಯಂ-ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ಆದರೆ ನಿರ್ಜೀವ ಅಣುಗಳಿಂದ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುವ ಜೀವಂತ ದ್ರವ್ಯದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ವೈರಾಣುಗಳು ಜೀವಿಪೂರ್ವ ಸೂಪ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಕೋಶಗಳ ನಡುವಿನ ಮಧ್ಯಂತರ ಘಟಕಗಳು ಎಂದು ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಊಹನ ಮಾಡಿದರು. ಜೀವಿಪೂರ್ವ ಜೀವನವು "ಮೊದಲ ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಘಟಕಗಳ ಸೂಕ್ತ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಒಟ್ಟುಗೂಡುವ ಮುನ್ನ ಹಲವು ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವೈರಾಣು ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು" ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.<ref name="lazcano" /> ಈ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಅವಿಚಾರಿತ ಊಹಾಪೋಹ" ಎಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=6KoRvUeUUuEC|title=The Emergence of Life on Earth: A Historical and Scientific Overview|last=Fry|first=Iris|publisher=Rutgers University Press|year=2000|isbn=978-0-8135-2740-6|location=New Brunswick, N.J.|pages=65–66, 71–74}}</ref> ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಒಪಾರಿನ್ ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ [[ರಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆ|ರಷ್ಯನ್]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು (೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು). ಊಹನವು ೧೯೫೩ ರಲ್ಲಿ ಅಭಿಜಾತ ಮಿಲ್ಲರ್-ಯುರೆ ಪ್ರಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಿನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಅಂದಿನಿಂದ, ಆದಿಸ್ವರೂಪದ ಸೂಪ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವು (ಒಪಾರಿನ್-ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಕಲ್ಪನೆ) ಅಜೀವಜನ್ಯತೆಯ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.simsoup.info/Origin_Landmarks_Oparin_Haldane.html|title=The Oparin–Haldane Hypothesis|last=Gordon-Smith|first=Chris|archive-url=https://web.archive.org/web/20140226225142/http://www.simsoup.info/Origin_Landmarks_Oparin_Haldane.html|archive-date=26 February 2014|access-date=18 February 2014}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.chem.ox.ac.uk/vrchemistry/chapter26/page10.htm|title=The Oparin–Haldane Theory of the Origin of Life|publisher=Department of Chemistry, University of Oxford|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923202551/http://www.chem.ox.ac.uk/vrchemistry/chapter26/page10.htm|archive-date=23 September 2015|access-date=18 February 2014}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Lazcano|first=A.|title=Historical development of origins research|journal=Cold Spring Harbor Perspectives in Biology|year=2010|volume=2|issue=11|pages=a002089|doi=10.1101/cshperspect.a002089|pmid=20534710|pmc=2964185}}</ref> ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ನಂತರವೇ ಒಪಾರಿನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರೂ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಒಪಾರಿನ್ ಅವರ ಸ್ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು "ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಒಪಾರಿನ್ ನನಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಂದು ನನಗೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಸಂದೇಹವಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Miller|first=Stanley L.|last2=Schopf|first2=J. William|last3=Lazcano|first3=Antonio|date=1997|title=Oparin's "Origin of Life'': Sixty Years Later|journal=Journal of Molecular Evolution|volume=44|issue=4|pages=351–353|bibcode=1997JMolE..44..351M|doi=10.1007/PL00006153|pmid=9089073}}</ref> === ಮಲೇರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕುಡಗೋಲು ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆ === ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಸೋಂಕಿನ ನಡುವಿನ ವಿಕಸನೀಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮೊದಲು ಅರಿತುಕೊಂಡವರು ಹಾಲ್ಡೇನ್. ವಿವಿಧ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ರೂಪಾಂತರದ ದರಗಳನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡುವಾಗ, ಮಲೇರಿಯಾದಂತಹ ಮಾರಣಾಂತಿಕ ಸೋಂಕು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿರುವ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ [[ಥಲಸ್ಸಿಮಿಯಾ|ಥಲಸ್ಸೆಮಿಯಾಗಳಂತಹ]] ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾದ ರೂಪಾಂತರಗಳು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು. ಮಲೇರಿಯಾ ಸೋಂಕನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಇವುಗಳು ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ (ಕುಡಗೋಲು ಕೋಶದ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜೀಯ ಆನುವಂಶಿಕತೆ) ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Sabeti|first=Pardis C|title=Natural selection: uncovering mechanisms of evolutionary adaptation to infectious disease|journal=Nature Education|year=2008|volume=1|issue=1|page=13|url=http://www.nature.com/scitable/topicpage/natural-selection-uncovering-mechanisms-of-evolutionary-adaptation-34539|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150109143615/http://www.nature.com/scitable/topicpage/Natural-Selection-Uncovering-Mechanisms-of-Evolutionary-Adaptation-34539|archivedate=9 January 2015}}</ref> ಅವರು ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾಕ್‌ಹೋಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಂಟನೇ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ "ಮಾನವ ಜೀನ್‌ಗಳ ರೂಪಾಂತರದ ದರ" ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಊಹನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|date=July 2010|title=The 1948 international congress of genetics in Sweden: people and politics|journal=Genetics|volume=185|issue=3|pages=709–15|doi=10.1534/genetics.110.119305|pmc=2907196|pmid=20660651}}</ref> [[ಮಲೇರಿಯಾ]] -ಸ್ಥಳೀಯವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಮಾನವರಲ್ಲಿನ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳು ಮಲೇರಿಯಾ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತವಾಗಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು (ಪ್ರಕಟ ಲಕ್ಷಣ) ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೪೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾದಿಯಂತಹ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು: "ರಕ್ತಹೀನತೆಯ ಭಿನ್ನಯುಗ್ಮಜಗಳ ರಕ್ತಕಣಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸತ್ವದ ದ್ರಾವಣಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನಿರೋಧಕವಾಗಿದೆ. ಮಲೇರಿಯಾವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಸ್ಪೊರೊಜೋವಾದ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಅವು ಹೆಚ್ಚು ನಿರೋಧಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಊಹಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ."<ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=J. B. S.|year=1949|title=The rate of mutation of human genes|journal=Hereditas|volume=35|issue=S1|pages=267–273|doi=10.1111/j.1601-5223.1949.tb03339.x}}</ref> ಇದನ್ನು "ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಮಲೇರಿಯಾ ಕಲ್ಪನೆ" ಅಥವಾ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ "ಮಲೇರಿಯಾ ಕಲ್ಪನೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal|date=September 1999|title=J. B. S. Haldane (1949) on infectious disease and evolution|journal=Genetics|volume=153|issue=1|pages=1–3|doi=10.1093/genetics/153.1.1|pmc=1460735|pmid=10471694}}</ref> ಈ ಊಹೆಯನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಂಥೋನಿ ಸಿ. ಆಲಿಸನ್ ಅವರು ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ [[ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರೋಗ|ಕುಡಗೋಲು-ಕಣ ರಕ್ತಹೀನತೆಯ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Allison|first=AC|title=The distribution of the sickle-cell trait in East Africa and elsewhere, and its apparent relationship to the incidence of subtertian malaria|journal=Transactions of the Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene|year=1954|volume=48|issue=4|pages=312–8|pmid=13187561|doi=10.1016/0035-9203(54)90101-7}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Hedrick|first=Philip W|title=Resistance to malaria in humans: the impact of strong, recent selection|journal=Malaria Journal|year=2012|volume=11|issue=1|page=349|doi=10.1186/1475-2875-11-349|pmid=23088866|pmc=3502258}}</ref> === ಜನಸಂಖ್ಯಾ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರ === ರೊನಾಲ್ಡ್ ಫಿಶರ್ ಮತ್ತು ಸೆವಾಲ್ ರೈಟ್ ಜೊತೆಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಣಿತೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಒಬ್ಬರು. ೨೦ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ವಿಕಸನ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು. ಅವರು [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ|ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು]] ಮೆಂಡೆಲಿಯನ್ ಪರಂಪರೆಯ ಗಣಿತದ ಪರಿಣಾಮವೆಂದು ವಿವರಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ವಿಕಾಸ|ವಿಕಾಸದ]] ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿ ಮರು-ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=JB|year=1990|title=A mathematical theory of natural and artificial selection--I. 1924|journal=Bulletin of Mathematical Biology|volume=52|issue=1–2|pages=209–40; discussion 201–7|doi=10.1007/BF02459574|pmid=2185859}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=JB|year=1959|title=The theory of natural selection today|journal=Nature|volume=183|issue=4663|pages=710–3|bibcode=1959Natur.183..710H|doi=10.1038/183710a0|pmid=13644170}}</ref> ಅವರು ಹತ್ತು ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಬರೆದರು, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಗಣಿತದ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಜೀನ್ ಆವರ್ತನಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯ ದರ ಮತ್ತು ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಉಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಪತ್ತಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ವ್ಯತ್ಯಯನ|ರೂಪಾಂತರ]] ಹಾಗೂ ವಲಸೆಯೊಂದಿಗೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು. ಈ ಸರಣಿಯು ೧೯೨೪ ಮತ್ತು ೧೯೩೪ ರ ನಡುವೆ ''ಜೈವಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳು'' (ಭಾಗ ೨), ''ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಗಣಿತದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು'' (ಭಾಗಗಳು ೧ ಮತ್ತು ೩ ರಿಂದ ೯ ವರೆಗೆ) ಮತ್ತು ''ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್'' (ಭಾಗ ೧೦) ನಂತಹ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಹತ್ತು ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name=":10">{{Cite journal|last=Haldane|first=J. B. S.|date=1990|origyear=1924|title=A mathematical theory of natural and artificial selection—I|url=https://www.blackwellpublishing.com/ridley/classictexts/haldane1.pdf|journal=Bulletin of Mathematical Biology|language=en|volume=52|issue=1–2|pages=209–240|doi=10.1007/BF02459574|pmid=2185859}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=J. B.|date=1934|title=A Mathematical Theory of Natural and Artificial Selection Part X. Some Theorems on Artificial Selection|journal=Genetics|volume=19|issue=5|pages=412–429|doi=10.1093/genetics/19.5.412|pmc=1208491|pmid=17246731}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Bodmer|first=W. F.|date=2017|title=A Haldane perspective from a Fisher student|url=http://link.springer.com/10.1007/s12041-017-0825-4|journal=Journal of Genetics|language=en|volume=96|issue=5|pages=743–746|doi=10.1007/s12041-017-0825-4|pmid=29237882}}</ref> ಅವರು ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ ವೇಲ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸರಣಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳ ಗುಂಪನ್ನು ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಇವನ್ನು ೧೯೩೩<ref name=":9"/> ರ ''ವಿಕಾಸದ ಕಾರಣಗಳು'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ಸರಣಿಯ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಮೊದಲ ವಿದ್ವತ್ಪ್ರಬಂಧವು ಮಚ್ಚೆಗಳುಳ್ಳ ಪತಂಗದ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ದರವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರದ ಸ್ಥಿತಿಯು ಪ್ರಭಾವೀ (ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಕರಿಮೆ ಸಂಬಂಧಿ ರೂಪಗಳು) ಅಥವಾ ಅಪ್ರಭಾವಿ (ಬೂದು ಅಥವಾ ಕಾಡು ಪ್ರಕಾರದ) ಪತಂಗಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ ಅಥವಾ ಅವನತಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದರು. ೧೮೪೮ ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾದ ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್‌ನಂತಹ ಮಸಿಯುಳ್ಳ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ, ಪ್ರಬಲವಾದ ಕರಿಮೆಯುಳ್ಳ ಪತಂಗಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಬೂದು ಬಣ್ಣದವುಗಳಿಗಿಂತ ಐವತ್ತು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಬದುಕುಳಿಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದರು.<ref name=":8"/> ಅವರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ೧೮೪೮ ರಲ್ಲಿ ೧% ಪ್ರಬಲ ಸ್ವರೂಪ ಮತ್ತು ೧೮೯೮ ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೯೯% ಎಂದು ಊಹಿಸಿ, "ಬದಲಾವಣೆಗೆ [ಪ್ರಬಲತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು] ೪೮ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ... ಕೇವಲ ೧೩ ತಲೆಮಾರುಗಳ ನಂತರ ಪ್ರಬಲರು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಾಗುತ್ತಾರೆ." <ref name=":10"/> ಅಂತಹ ಗಣಿತೀಯ ಭವಿಷ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಅಸಂಭವವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=":8" /> ಆದರೆ ಇದು ತರುವಾಯ ೧೯೫೩ ಮತ್ತು ೧೯೫೮ ರ ನಡುವೆ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಕೆಟಲ್‌ವೆಲ್ ನಡೆಸಿದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಪ್ರಯೋಗದಿಂದ (ಕೆಟಲ್‌ವೆಲ್‌ನ ಪ್ರಯೋಗ) ಸಾಬೀತಾಯಿತು,<ref name="kett1955">{{Cite journal|last=Kettlewell|first=H B D|year=1955|title=Selection experiments on industrial melanism in the Lepidoptera|journal=Heredity|volume=9|issue=3|pages=323–342|doi=10.1038/hdy.1955.36}}</ref><ref name="kett56">{{Cite journal|last=Kettlewell|first=Bernard|year=1956|title=Further selection experiments on industrial melanism in the Lepidoptera|journal=Heredity|volume=10|issue=3|pages=287–301|doi=10.1038/hdy.1956.28|authorlink=Bernard Kettlewell}}</ref><ref name="kett58">{{Cite journal|last=Kettlewell|first=Bernard|year=1958|title=A survey of the frequencies of ''Biston betularia'' (L.) (Lep.) and its melanic forms in Great Britain|journal=Heredity|volume=12|issue=1|pages=51–72|doi=10.1038/hdy.1958.4|authorlink=Bernard Kettlewell}}</ref> ಮತ್ತು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮೈಕೆಲ್ ಮಜೆರಸ್ ೨೦೦೧ ಮತ್ತು ೨೦೦೭ರ ನಡುವೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಬೀತಾಯಿತು.<ref name="Cook2012">{{Cite journal|last=Cook, L. M.|last2=Grant, B. S.|last3=Saccheri, I. J.|last4=Mallet, James|year=2012|title=Selective bird predation on the peppered moth: the last experiment of Michael Majerus|journal=Biology Letters|volume=8|issue=4|pages=609–612|doi=10.1098/rsbl.2011.1136|pmc=3391436|pmid=22319093}}</ref> ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮಾನವ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗೆ ಈ ಮುಂದಿನವು ಸೇರಿವೆ: ಮಾನವ ಸಂಯೋಜನಾ ನಕ್ಷೆಗಳ ಅಂದಾಜಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಮೊದಲ ವಿಧಾನಗಳು; ಮಾನವ ರೂಪಾಂತರ ದರಗಳನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಪ್ರವರ್ತಕ ವಿಧಾನಗಳು; ಮಾನವರಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರದ ದರದ ಮೊದಲ ಅಂದಾಜುಗಳು (ಎಕ್ಸ್-ಲಿಂಕ್ಡ್ [[ಹೀಮೊಫಿಲಿಯ|ಹಿಮೋಫಿಲಿಯಾ]] [[ವಂಶವಾಹಿ|ಜೀನ್‌ಗೆ]] ಪ್ರತಿ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ೨×೧೦<sup>−೫</sup> ರೂಪಾಂತರಗಳು); ಮತ್ತು "ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ವೆಚ್ಚ" ಇದೆ ಎಂಬ ಮೊದಲ ಕಲ್ಪನೆ.<ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=J. B. S.|year=1935|title=The rate of spontaneous mutation of a human gene|journal=Journal of Genetics|volume=31|issue=3|pages=317–326|doi=10.1007/BF02982403}}</ref> ಅವರು ೧೯೩೨ ರ ಪುಸ್ತಕ ''ದಿ ಕಾಸಸ್ ಆಫ್ ಎವಲ್ಯೂಷನ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಮಾನವ ರೂಪಾಂತರದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರು''.''<ref>{{Cite journal|last=Nachman|first=Michael W.|date=2004|title=Haldane and the first estimates of the human mutation rate|journal=Journal of Genetics|volume=83|issue=3|pages=231–233|doi=10.1007/BF02717891|pmid=15689624}}</ref> ಜಾನ್ ಇನ್ನೆಸ್ ತೋಟಗಾರಿಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಬಹುಗುಣಿತಗಳಿಗೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಂಯೋಜನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು;<ref name="jic.ac.uk"/><ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=J. B. S.|date=1930|title=Theoretical genetics of autopolyploids|url=http://link.springer.com/10.1007/BF02984197|journal=Journal of Genetics|language=en|volume=22|issue=3|pages=359–372|doi=10.1007/BF02984197}}</ref> ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳ ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಹಾಗೂ ಆನುವಂಶಿಕ ಅಧ್ಯಯನದೊಂದಿಗೆ ಜೀನ್/ಕಿಣ್ವ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು.<ref name=":3"/><ref>{{Cite journal|last=Crow|first=James F.|date=1985|title=JBS Haldane-an appreciation|url=http://link.springer.com/10.1007/BF02923548|journal=Journal of Genetics|language=en|volume=64|issue=1|pages=3–5|doi=10.1007/BF02923548}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Old_Low's_Almanack_-_Prophesies_for_1949;_J.B._S._Haldane_Wellcome_L0073422.jpg|thumb|ಹಾಲ್ಡೇನ್‍ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಡೇವಿಡ್ ಲೋರ ಕಾರ್ಟೂನ್ – "೧೯೪೯"ರ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಗಳು"]] [[ಚಿತ್ರ:Lysenko_with_Stalin.gif|thumb| ೧೯೩೫ ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೆಮ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೈಸೆಂಕೊ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ. ಅವನ ಹಿಂದೆ ''(ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ)'' ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾವ್ ಕೊಸಿಯೊರ್, ಅನಸ್ತಾಸ್ ಮಿಕೊಯಾನ್, ಆಂಡ್ರೇ ಆಂಡ್ರೀವ್ ಮತ್ತು [[ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಟಾಲಿನ್]] ಇದ್ದಾರೆ.]] ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್ [[ಸಮಾಜವಾದ|ಸಮಾಜವಾದಿಯಾದರು]]; ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು; ತದನಂತರ ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ [[ಕಮ್ಯೂನಿಸಮ್|ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್]] ಪಕ್ಷದ ಮುಕ್ತ ಬೆಂಬಲಿಗರಾದರು. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದ್ವಂದ್ವೀಯ-ಭೌತಿಕವಾದಿ [[ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದ|ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ, ಅವರು ''ಡೈಲಿ ವರ್ಕರ್‌''ಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದರು. ''ಆನ್ ಬೀಯಿಂಗ್ ದಿ ರೈಟ್ ಸೈಜ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣವು]] ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ, ಆನೆಯು [[ಲಾಗ|ಪಲ್ಟಿಯಾಗಿ]] ಅಥವಾ ಹಿಪಪಾಟಮಸ್ ಬೇಲಿಯ ಮೇಲೆ ಜಿಗಿಯುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕವಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ ಎಂದು ನಾನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ." ಪೀಟರ್ ರೈಟ್ ಮತ್ತು ಚಾಪ್ಮನ್ ಪಿಂಚರ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಲೇಖಕರು ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಸೋವಿಯತ್ ಜಿ ಆರ್ ಯು ಗೂಢಚಾರ (ಗುಪ್ತನಾಮ ''ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸಿಯಾ)'' ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/spycatcher00wrig|title=Spycatcher|last=Wright|first=Peter|publisher=Heinemann|year=1987|isbn=9780855610982|page=[https://archive.org/details/spycatcher00wrig/page/236 236]|url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=32xlXpcaBCIC&pg=PT52|title=Treachery: Betrayals, Blunders and Cover-Ups: Six Decades of Espionage|last=Pincher|first=Chapman|publisher=Mainstream|year=2011|isbn=978-1-84596-811-3|page=52|archive-url=https://web.archive.org/web/20171111142103/https://books.google.com/books?id=32xlXpcaBCIC&pg=PT52|archive-date=11 November 2017|df=dmy-all}}</ref> ೧೯೩೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು "ನಾನು ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದವು ನಿಜವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೪೨ ರಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಆಫ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ಗೆ ಸೇರಿದರು. ಲೈಸೆಂಕೋಯಿಸಂನ ಉಗಮ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಕಿರುಕುಳವನ್ನು ಡಾರ್ವಿನಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಮತ್ತು ದ್ವಂದ್ವೀಯ ಭೌತವಾದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗದ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರದ ರಾಜಕೀಯ ನಿಗ್ರಹದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ಅವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಗಮನವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು, ಹಣಕಾಸಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದ ಮೇಲೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ೧೯೪೧ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಸಹ ತಳಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ನಿಕೊಲಾಯ್ ವಾವಿಲೋವ್ ಅವರ ಸೋವಿಯತ್ ವಿಚಾರಣೆ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದರು: == ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು == === ಬಹಿರ್ವರ್ಧನ ಮತ್ತು ''ಪ್ರನಾಳೀಯ'' ಫಲೀಕರಣ === ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಂಧ ''ಡೇಡಾಲಸ್; ಅಥವಾ, ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್'' (೧೯೨೪) ಎಕ್ಟೋಜೆನೆಸಿಸ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ನಂತರ [[ಪ್ರನಾಳ ಶಿಶು ಸೃಷ್ಟಿ|''ಇನ್ ವಿಟ್ರೊ'' ಫರ್ಟಿಲೈಸೇಶನ್]] (ಟೆಸ್ಟ್ ಟ್ಯೂಬ್ ಬೇಬೀಸ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಅವರು ಬಹಿರ್ವರ್ಧನವನ್ನು ಉತ್ತಮ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿ (ಸುಜನನಶಾಸ್ತ್ರ) ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite journal|last=James|first=David N.|title=Ectogenesis: a reply to Singer and Wells|journal=Bioethics|date=1987|volume=1|issue=1|pages=80–99|doi=10.1111/j.1467-8519.1987.tb00006.x|pmid=11649763}}</ref> ಹಾಲ್ಡೇನ್‍ರ ಕೆಲಸವು ಹಕ್‍ಸ್ಲಿಯ ''ಬ್ರೇವ್ ನ್ಯೂ ವರ್ಲ್ಡ್'' (೧೯೩೨) ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು ಮತ್ತು ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಹರ್ಡ್ ಅವರಿಂದಲೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ಪಡೆದಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗೆಗಿನ ವಿವಿಧ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ''ಪಾಸಿಬಲ್ ವರ್‌ಲ್ಡ್ಸ್'' ಎಂಬ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರ ಪುಸ್ತಕ, ''ARP (ವಿಮಾನ ದಾಳಿ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳು)'' (೧೯೩೮) ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಾಯುದಾಳಿಗಳ ಅನುಭವದೊಂದಿಗೆ ಮಾನವ ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ದೈಹಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ವಾಯುದಾಳಿಗಳ ಸಂಭವನೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಇವುಗಳನ್ನು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿತ್ತು. === ಸಿ ಎಸ್ ಲೂವಿಸ್ ಅವರ ಟೀಕೆ === ಓಲಾಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಪಲ್ಡನ್, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕೇ ಓಗ್ಡೆನ್, ಐಎ ರಿಚರ್ಡ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಎಚ್. ಜಿ. ವೆಲ್ಸ್|ಹೆಚ್ ಜಿ ವೆಲ್ಸ್]] ಜೊತೆಗೆ, ಸಿ.ಎಸ್. ಲೂವಿಸ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್‍ರ ಮೇಲೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕತೆಯ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಿದರು. ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಲೂವಿಸ್ ಮತ್ತು ಅವರ ರಾನ್ಸಮ್ ಟ್ರೈಲಾಜಿಯನ್ನು "ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಪ್ಪುಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜನಾಂಗದ ಅವರ ಅವಹೇಳನಕ್ಕಾಗಿ" ಟೀಕಿಸಿದರು. ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ''ಮೈ ಫ್ರೆಂಡ್ ಮಿಸ್ಟರ್ ಲೀಕಿ'' (೧೯೩೭) ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದರು, ಇದು "ಎ ಮೀಲ್ ವಿತ್ ಎ ಮ್ಯಾಜಿಶಿಯನ್", "ಎ ಡೇ ಇನ್ ದಿ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಎ ಮ್ಯಾಜಿಶಿಯನ್", "ಮಿಸ್ಟರ್ ಲೀಕಿಸ್ ಪಾರ್ಟಿ", "ರ್‍ಯಾಟ್ಸ್", "ದ ಸ್ನೇಕ್ ವಿತ್ ದ ಗೋಲ್ಡನ್ ಟೀತ್‌", "ಮೈ ಮ್ಯಾಜಿಕ್ ಕಾಲರ್ ಸ್ಟಡ್" ಕಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ನಂತರದ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಕ್ವೆಂಟಿನ್ ಬ್ಲೇಕ್‌ನ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಅವರು ದೇವರ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಲೂವಿಸ್‍ರ ವಾದಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಬರೆದರು, "ಮೋರ್ ಆಂಟಿ-ಲೂವಿಸೈಟ್", ಇದು ವಿಷಾನಿಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಪ್ರತಿವಿಷಕ್ಕೆ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿತ್ತು. === ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಗಾಳಿಯಂತ್ರಗಳು === ೧೯೨೩ ರಲ್ಲಿ, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ "ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯ" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು|ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು]] ಮುಗಿಸಿಬಿಡುವುದನ್ನು ಮುಂಗಾಣುವ ಹಾಲ್ಡೇನ್, [[ಜಲಜನಕ|ಹೈಡ್ರೋಜನ್]] ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಗಾಳಿಯಂತ್ರಗಳ ಜಾಲವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಜಲಜನಕ ಆಧಾರಿತ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಇಂಧನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮೊದಲ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.historyofinformation.com/expanded.php?id=4107|title=An Early Vision of Transhumanism, and the First Proposal of a Hydrogen-Based Renewable Energy Economy|publisher=Jeremy Norman & Co., Inc.|access-date=19 February 2014}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=LfFIEQg1iioC&pg=PA202|title=Hydrogen & Fuel Cells: Advances in Transportation and Power|last=Hordeski|first=Michael Frank|publisher=The Fairmont Press, Inc.|year=2009|isbn=978-0-88173-562-8|location=Lilburn, GA|pages=202–203|archive-url=https://web.archive.org/web/20170308004636/https://books.google.com/books?id=LfFIEQg1iioC&pg=PA202&lpg|archive-date=8 March 2017|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=1w9DMBh7JOUC|title=Biohydrogen For Future Engine Fuel Demands|last=Demirbas|first=Ayhan|publisher=Springer London|year=2009|isbn=978-1-84882-511-6|edition=Online-Ausg.|location=London|page=106|archive-url=https://web.archive.org/web/20170307234653/https://books.google.com/books?id=1w9DMBh7JOUC&dq|archive-date=7 March 2017|df=dmy-all}}</ref> === ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು === ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು ಪ್ರಕಟವಾದ ತಮ್ಮ ''ಆನ್'' ''ಆಟೋಬಯೋಗ್ರಫಿ ಇನ್ ಬ್ರೀಫ್'' ನಲ್ಲಿ, ಹಾಲ್ಡೇನ್ ನಾಲ್ಕು ನಿಕಟ ಸಹವರ್ತಿಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾಗುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು: ಟಿಎ ಡೇವಿಸ್, ದ್ರೋಣಮ್‍ರಾಜು ಕೃಷ್ಣ ರಾವ್, ಸುರೇಶ್ ಜಯಕರ್ ಮತ್ತು ಎಸ್ ಕೆ ರಾಯ್.<ref>"Selected Genetic Papers of JBS Haldane", pp. 19–24, New York: Garland, 1990</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == ಹಾಲ್ಡೇನ್ ೧೯೩೨<ref name="ucl"/> ರಲ್ಲಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಫೆಲೋ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರವು ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಡರ್ ಆಫ್ ದ ಲೀಜನ್ ಆಫ್ ಆನರ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿತು. ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು [[ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ|ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ]] ಡಾರ್ವಿನ್ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. ೧೯೫೬ ರಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ಆಂಥ್ರೊಪೊಲಾಜಿಕಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ ಹಕ್‍ಸ್ಲಿ ಸ್ಮಾರಕ ಪದಕವನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ೧೯೬೧ ರಲ್ಲಿ ಅಕಾಡೆಮಿಯಾ ನಾಜಿಯೋನೇಲ್ ಡೀ ಲಿನ್ಸಿಯಿಂದ ಫೆಲ್ಟ್ರಿನೆಲ್ಲಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ನ ನ್ಯೂ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಗೌರವ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ನ ಕಿಂಬರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಹ ಪಡೆದರು. ಅವರು ೧೯೫೮<ref name="vigyan"/> ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್‌ನ ಲಿನ್ನಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಡಾರ್ವಿನ್-ವ್ಯಾಲೇಸ್ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. === ಪರಂಪರೆ === ೧೯೨೭ ರಿಂದ ೧೯೩೭ ರವರೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಜಾನ್ ಇನ್ನೆಸ್ ಸೆಂಟರ್<ref name="jic">{{Cite web|url=https://www.jic.ac.uk/news-and-events/whats-on/friday-seminars/haldane-lecture/|title=The Haldane Lecture - John Innes Centre|last=Sponge|first=Creative|website=www.jic.ac.uk}}</ref> ನಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Wilmot2017"/> ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ದ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಜೆಬಿಎಸ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಉಪನ್ಯಾಸವನ್ನು<ref name="geneticsorguk">{{Cite web|url=https://genetics.org.uk/medals-and-prizes/genetics-society-medals-and-lectures/jbs-haldane-lecture/|title=JBS Haldane Lecture}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹೆಸರಿಸಿದೆ. ''ಆಂಟಿಕ್ ಹೇ'' (೧೯೨೩) ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತ ಆಲ್ಡಸ್ ಹಕ್ಸ್ಲೆಯಿಂದ "ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತರು ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯ ಜೊತೆ ಸಂಭೋಗಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಆಗದಷ್ಟು ತನ್ನ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಒಬ್ಬ ಗೀಳಿನ ಸ್ವಯಂ-ಪ್ರಯೋಗಕಾರನಾಗಿ ವಿಡಂಬಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=8esnhRxBomMC&q=the+biologist+too+absorbed+in+his+experiments+to+notice+his+friends+bedding+his+wife&pg=PA186|title=In the Name of Eugenics: Genetics and the Uses of Human Heredity|last=Kevles|first=Daniel J.|date=1995|publisher=University of California Press|isbn=978-0-520-05763-0|pages=186|language=en}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Inordinate_fondness_for_beetles_display.jpg|thumb|ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಹಾಲ್ಡೇನ್‌ಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವರ ಉತ್ತರ.]] * ಅವನ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನ ಮನಸ್ಸಿನ ಬಗ್ಗೆ ಏನನ್ನು ಊಹಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವು ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕೇಳಿದಾಗ ಅವರು ನೀಡಿದ (ಬಹುಶಃ ಅವಿಶ್ವಸನೀಯ) ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ: "ಜೀರುಂಡೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅತಿಯಾದ ಒಲವು."<ref>{{Cite journal|last=Hutchinson|first=G. Evelyn|authorlink=G. Evelyn Hutchinson|year=1959|title=Homage to Santa Rosalia or Why Are There So Many Kinds of Animals?|journal=[[The American Naturalist]]|volume=93|issue=870|pages=145–159|doi=10.1086/282070|jstor=2458768}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Cain, A.J.|year=1993|journal=The Linnean|volume=9|issue=1|publisher=The Linnean Society of London|title=[no title cited]}}</ref> ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ, "....ನಕ್ಷತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಜೀರುಂಡೆಗಳು."<ref>[https://quoteinvestigator.com/2010/06/23/beetles/#:~:text=God%20has%20an%20inordinate%20fondness%20for%20stars%20and,2018%20the%20bibliographic%20style%20was%20switched%20to%20numeric. God has an inordinate fondness for stars and beetles.] ''quoteinvestigator.com'', accessed 31 October 2020</ref> ಇದು ೪೦೦,೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರುವ [[ದುಂಬಿ|ಜೀರುಂಡೆಗಳ]] ಜಾತಿಗಳು, ಮತ್ತು ಇದು ತಿಳಿದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೀಟ ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ೪೦% ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ (ಹೇಳಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಇದು ತಿಳಿದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೀಟ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು).<ref>{{Cite journal|doi=10.1007/BF00056669|issn=0960-3115|volume=2|issue=3|pages=215–232|last=Stork|first=Nigel E.|title=How many species are there?|journal=Biodiversity and Conservation|accessdate=25 February 2011|date=June 1993|url=http://www.griffith.edu.au/__data/assets/pdf_file/0007/351871/Stork1993.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120413191651/http://www.griffith.edu.au/__data/assets/pdf_file/0007/351871/Stork1993.pdf|archivedate=13 April 2012}}</ref> * ಅವರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ''ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು'', "ನನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅನುಮಾನವೆಂದರೆ ವಿಶ್ವವು ನಾವು ಊಹಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ನಾವು ಊಹಿಸುಬಹುದಾದಕ್ಕಿಂತ ವಿಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ."<ref name="Haldane1932">{{Cite book|title=Possible Worlds, and Other Essays|last=Haldane, J.B.S.|publisher=Chatto and Windus|year=1932|edition=reprint|location=London, UK|orig-year=1927}}{{Rp|286}} Emphasis in the original.</ref> * "ಮನಸ್ಸು ಕೇವಲ ಭೌತದ್ರವ್ಯದ ಉಪ-ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಅಸಂಭವವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನನ್ನ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ನನ್ನ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿರುವ ಪರಮಾಣುಗಳ ಚಲನೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೆ, ನನ್ನ ನಂಬಿಕೆಗಳು ನಿಜವೆಂದು ಭಾವಿಸಲು ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ. ಅವು ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಅದು ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ನನ್ನ ಮೆದುಳು ಪರಮಾಣುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲು ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ." <ref name="Haldane1932" /> * "ಮೂಲಸಂಕಲ್ಪ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಿಗೆ ಪ್ರೇಯಸಿಯಂತೆ: ಅವನು ಅವಳಿಲ್ಲದೆ ಬದುಕಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಅವನು ಅವಳೊಂದಿಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ."<ref>{{Cite book|title=Philosophy of Biological Science|last=Hull, D.|publisher=Prentice–Hall|year=1973|series=Foundations of Philosophy Series|location=Englewood Cliffs, N.J.}}</ref><ref>{{Cite book|title=Boston Studies in the Philosophy of Science|last=Mayr, Ernst|year=1974|volume=XIV|pages=91–117}}</ref> * "ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಏನು ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಗುಣಪಡಿಸುವುದು ಎಂದು ನನಗೆ ತೋರಿಸಿದ [[ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಲೆನಿನ್|ಲೆನಿನ್]] ಮತ್ತು ಇತರ ಬರಹಗಾರರನ್ನು ನಾನು ಓದುವವರೆಗೂ ನಾನು ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಜಠರದುರಿತವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೆ. ಅಂದಿನಿಂದ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಾ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ."<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=AbITAQAAIAAJ&pg=PA151|title=On being the right size and other essays|last=Haldane|first=J.B.S.|publisher=Oxford University Press|year=1985|isbn=978-0-19-286045-3|editor-last=Smith|editor-first=John Maynard|location=Oxford|page=151|via=Google Books}}</ref> * "ಸ್ವೀಕಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ: (i)ಇದು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕ ಅಸಂಬದ್ಧ; (ii)ಇದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ, ಆದರೆ ವಿಕೃತ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವಾಗಿದೆ; (iii)ಇದು ನಿಜ, ಆದರೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಲ್ಲ; (iv)ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಾಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೆ."<ref>{{Cite journal|last=Haldane|first=J.B.S.|department=Book review|title=The Truth about Death: The Chester Beatty Research Institute Serially Abridged Life Tables, England and Wales, 1841–1960|journal=Journal of Genetics|year=1963|volume=58|issue=3|page=464|doi=10.1007/bf02986312|url=http://www.ias.ac.in/jarch/jgenet/58/450.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140222033748/http://www.ias.ac.in/jarch/jgenet/58/450.pdf|archivedate=22 February 2014}}</ref> * "ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಮುನ್ನೂರ ಹತ್ತು ಜಾತಿಗಳು, ಇನ್ನೂರ ಮೂವತ್ತೆಂಟು ತಳಿಗಳು, ಅರವತ್ತೆರಡು ಕುಟುಂಬಗಳು, ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ವಿಭಿನ್ನ ಗಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆರ್ಕ್ ಮೇಲೆ. ಮತ್ತು ಇದು ಭಾರತ ಮಾತ್ರ, ಮತ್ತು ''ಪಕ್ಷಿಗಳು'' ಮಾತ್ರ."<ref name="botting">{{Cite book|title=The Orwellian World of Jehovah's Witnesses|last=Botting, Gary|year=1984|isbn=9780802025371|page=xvi|chapter=Preface|chapter-url=https://archive.org/details/orwellianworldof0000bott}}</ref> * "''ಮೈನಾಗಳ'' ಮೂರ್ಖತನವು ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ, ಪುರುಷರಂತೆ, ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪಠ್ಯ ಪುಸ್ತಕದ ಪುಟವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಗೌರವಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಲು ಅಸಮರ್ಥನಾಗಿರಬಹುದು."<ref>{{Cite journal|last=Majumder|first=Partha P.|date=1 February 2016|title=A Humanitarian and a Great Indian|url=|journal=Genome Biology and Evolution|language=en|volume=8|issue=2|pages=467–469|doi=10.1093/gbe/evw012|issn=1759-6653|pmc=4779617|pmid=26837547}}</ref> * ಹ್ಯಾಮಿಲ್ಟನ್‌ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ತನ್ನ ಸಹೋದರನಿಗಾಗಿ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವನೇ ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, "ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರರು ಅಥವಾ ಎಂಟು ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳು" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal|last=Dugatkin|first=L.A.|title=Inclusive fitness theory from Darwin to Hamilton|journal=Genetics|year=2007|volume=176|issue=3|pages=1375–80|doi=10.1093/genetics/176.3.1375|pmid=17641209|url=http://www.genetics.org/content/176/3/1375.full|pmc=1931543|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150324230626/http://www.genetics.org/content/176/3/1375.full|archivedate=24 March 2015}}</ref> == ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು == * ''Daedalus; or, Science and the Future'' (1924), E.{{nbsp}}P. Dutton and Company, Inc., a paper read to the Heretics, Cambridge, on 4 February 1923 ** second edition (1928), London: Kegan Paul, Trench & Co. ** see also ''Haldane's'' Daedalus ''Revisited'' (1995), ed. with an introd. by Krishna R. Dronamraju, Foreword by Joshua Lederberg; with essays by M. F. Perutz, Freeman Dyson, Yaron Ezrahi, Ernst Mayr, Elof Axel Carlson, D. J. Weatherall, N. A. Mitchison and the editor. Oxford University Press. {{ISBN|0-19-854846-X}} * A Mathematical Theory of Natural and Artificial Selection, a series of papers beginning in 1924 * {{Cite journal|year=1925|title=A note on the kinetics of enzyme action|pmid=16743508|pmc=1259181|journal=Biochemical Journal|volume=19|issue=2|pages=338–339|doi=10.1042/bj0190338|last=Briggs|first=G. E|last2=Haldane|first2=J. B}} (With G.E. Briggs) * [https://searchworks.stanford.edu/view/3145729 ''Callinicus: A Defence of Chemical Warfare''] (1925), E. P. Dutton * [https://searchworks.stanford.edu/view/8708294 ''Possible Worlds and Other Essays''] (1927), Chatto & Windus; 2001 reprint, Transaction Publishers: {{ISBN|0-7658-0715-7}} (includes "On Being the Right Size" and "[https://books.google.com/books?id=4iOqz-vlOo4C&pg=107 On Being One's Own Rabbit]") * The Last Judgment, an essay sequel to ''Daedalus'' (1927)''.<ref name=":2"/>'' * [[iarchive:in.ernet.dli.2015.470199|''Possible Worlds and other Essays'']]'', (1927), London: Chatto and Windus.'' * ''On Being the Right Size'' (1929) * [http://www.uv.es/~orilife/textos/Haldane.pdf "The origin of life"] in the ''Rationalist Annual'' (1929) * ''Animal Biology'' (1929) Oxford: Clarendon * [https://searchworks.stanford.edu/view/21827 ''The Sciences and Philosophy''] (1929) NY: Doubleday, Doran and Company. By John Scott Haldane, JBS Haldane's father. * ''Enzymes'' (1930), MIT Press 1965 edition with new preface by the author written just prior to his death: {{ISBN|0-262-58003-9}} * {{Cite journal|title=Mathematical Darwinism: A discussion of the genetical theory of natural selection|journal=The Eugenics Review|date=1931|volume=23|issue=2|pages=115–117|pmid=21259979|pmc=2985031|last=Haldane|first=J. B}} * [http://mugu.com/haldane/books/1932-Inequality-of-Man/ ''The Inequality of Man, and Other Essays''] (1932) * [https://books.google.com/books/about/The_Causes_of_Evolution.html?id=JupUCPvgO6AC ''The Causes of Evolution''] London: Longmans, Green, 1932. * ''Science and Human Life'' (1933), Harper and Brothers, Ayer Co. reprint: {{ISBN|0-8369-2161-5}} * ''Science and the Supernatural: Correspondence with Arnold Lunn'' (1935), Sheed & Ward, Inc, * ''Fact and Faith'' (1934), Watts Thinker's Library<ref name="Fact and faith">{{Cite web|url=http://www.worldcatlibraries.org/oclc/4423692|title=Fact and faith|website=worldcatlibraries.org|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929145748/http://www.worldcatlibraries.org/oclc/4423692|archive-date=29 September 2007}}</ref> * ''Human Biology and Politics'' (1934) * "A Contribution to the Theory of Price Fluctuations", ''The Review of Economic Studies'', 1:3, 186–195 (1934). * [https://searchworks.stanford.edu/view/8703849 ''My Friend Mr Leakey''] (1937), Jane Nissen Books reprint (2004): {{ISBN|978-1-903252-19-2}} * "A Dialectical Account of Evolution" in ''Science & Society'' Volume I (1937) * {{Cite journal|title=View on race and eugenics: propaganda or science?|journal=The Eugenics Review|date=1937|volume=28|issue=4|pages=333–334|pmid=21260239|pmc=2985639|last=Haldane|first=J. B}} * {{Cite journal|title=The Linkage between the Genes for Colour-blindness and Haemophilia in Man|journal=Annals of Human Genetics|year=1937|volume=50|issue=1|pages=3–34|doi=10.1111/j.1469-1809.1986.tb01935.x|pmid=3322165|bibcode=1937RSPSB.123..119B|last=Bell|first=J|last2=Haldane|first2=J. B}} (with Julia Bell) * {{Cite journal|title=A new estimate of the linkage between the genes for colourblindness and haemophilia in man|journal=Annals of Eugenics|year=1947|volume=14|issue=1|pages=10–31|doi=10.1111/j.1469-1809.1947.tb02374.x|pmid=18897933|last=Haldane|first=J. B|last2=Smith|first2=C. A}} (with C.A.B. Smith) * ''Air Raid Precautions (A.R.P.)'' (1938), Victor Gollancz * [http://mugu.com/haldane/books/1938-Heredity-and-Politics/ ''Heredity and Politics''] (1938), Allen and Unwin. * "Reply to A.P. Lerner's Is Professor Haldane's Account of Evolution Dialectical?" in ''Science & Society'' volume 2 (1938) * [https://searchworks.stanford.edu/view/8496533 ''The Marxist Philosophy and the Sciences''] (1939), Random House, Ayer Co. reprint: {{ISBN|0-8369-1137-7}} * Preface to Engels' ''Dialectics of Nature'' (1939) * ''Science and Everyday Life'' (1940), Macmillan, 1941 Penguin, Ayer Co. 1975 reprint: {{ISBN|0-405-06595-7}} * "Lysenko and Genetics" in ''Science & Society'' volume 4 (1940) * "Why I am a Materialist" in ''Rationalist Annual'' (1940) * "The Laws of Nature" in ''Rationalist Annual'' (1940) * ''Science in Peace and War'' (1941), Lawrence & Wishart Ltd * [https://searchworks.stanford.edu/view/8702524 ''New Paths in Genetics''] (1941), George Allen & Unwin * [https://searchworks.stanford.edu/view/8447420 ''Heredity & Politics''] (1943), George Allen & Unwin * ''Why Professional Workers should be Communists'' (1945), London: Communist Party (of Great Britain) In this four page pamphlet, Haldane contends that Communism should appeal to professionals because Marxism is based on the scientific method and Communists hold scientists as important; Haldane subsequently disavowed this position. * ''Adventures of a Biologist'' (1947) * ''Science Advances'' (1947), Macmillan * [https://searchworks.stanford.edu/view/8631282 ''What is Life?''] (1947), Boni and Gaer, 1949 edition: Lindsay Drummond * ''Everything Has a History'' (1951), Allen & Unwin—Includes "Auld Hornie, F.R.S."; C.S. Lewis's "Reply to Professor Haldane" is available in "On Stories and Other Essays on Literature," ed. Walter Hooper (1982), {{ISBN|0-15-602768-2}}. * "The Origins of Life", ''New Biology'', 16, 12–27 (1954). Suggests that an alternative biochemistry could be based on liquid ammonia. * ''The Biochemistry of Genetics'' (1954) * {{Cite journal|title=Origin of Man|journal=Nature|date=1955|volume=176|issue=4473|pages=169–170|doi=10.1038/176169a0|pmid=13244650|last=Haldane|first=J. B|bibcode=1955Natur.176..169H}} * {{Cite journal|title=The cost of natural selection|journal=Journal of Genetics|date=1957|volume=55|issue=3|pages=511–524|doi=10.1007/BF02984069|last=Haldane|first=J. B. S}} * {{Cite journal|title=Natural selection in man|journal=Acta Genetica et Statistica Medica|date=1956|volume=6|issue=3|pages=321–332|pmid=13434715|last=Haldane|first=J. B|doi=10.1159/000150849}} * "Cancer's a Funny Thing", in ''New Statesman'', 21 February 1964.  == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು ==   * Works by J.B.S. Haldane * ಟೊರೊಂಟೊ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಲ್ಲಿ ''[https://www.torontopubliclibrary.ca/detail.jsp?Entt=RDMDC-37131068272368D&R=DC-37131068272368D ಸಂಭವನೀಯ ಪ್ರಪಂಚಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಬಂಧಗಳು]'' * [http://mugu.com/haldane/ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳ ನಕಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ, ಅವರ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳ ವಿವರವಾದ ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ]. * [http://cscs.umich.edu/~crshalizi/Daedalus.html ''ಡೇಡಾಲಸ್ ಅಥವಾ ಸೈನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್‌ನ'' ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರತಿ] * [http://cscs.umich.edu/~crshalizi/reviews/causes-of-evolution ''ವಿಕಸನದ ಕಾರಣಗಳ'' ವಿಮರ್ಶೆ (ಆಧುನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ).] * [http://www.stephenjaygould.org/people/john_haldane.html ಅನಧಿಕೃತ SJG ಆರ್ಕೈವ್ – ಜನರು – JBS ಹಾಲ್ಡೇನ್ (1892–1964)] * [https://web.archive.org/web/20070615001014/http://www.iisc.ernet.in/academy/resonance/Dec1998/pdf/Dec1998p32-35.pdf ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಕೊಡುಗೆಗಳು] * [http://www.marxists.org/archive/haldane/ ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ ಬರಹಗಾರರು: ಜೆಬಿಎಸ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್] * ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ ಬರಹಗಾರರ ಪುಟದಲ್ಲಿನ [http://www.marxists.org/glossary/people/h/a.htm#haldane-jbs ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯು] ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಚಿಕ್ಕವನಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * [http://www.marxists.org/archive/haldane/works/1930s/leakey.htm ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಶ್ರೀ. ಲೀಕಿ – ಪಠ್ಯ – ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಮೋಜಿನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪರಿಚಯ] * [http://wellcomelibrary.org/using-the-library/subject-guides/genetics/makers-of-modern-genetics/digitised-archives/j-b-s-haldane/ ಕೋಡ್ ಬ್ರೇಕರ್ಸ್: ಮೇಕರ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಜೆನೆಟಿಕ್ಸ್: ದ ಜೆಬಿಎಸ್ ಹಾಲ್ಡೇನ್ ಪೇಪರ್ಸ್] * [http://blog.wellcomelibrary.org/2013/07/haldane-a-cantankerous-and-charismatic-pioneer/ ಹಾಲ್ಡೇನ್: ಒಬ್ಬ ಜಗಳಗಂಟ ಮತ್ತು ವರ್ಚಸ್ವಿ ಪ್ರವರ್ತಕ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬರಹಗಾರ]] htmngv3r52kqcemib5kpx9mhkqhcbvi 0 144760 1374962 1368264 2026-06-11T06:47:01Z Spoorthi Rao 39512 /* ಮೂಲ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು * 1374962 wikitext text/x-wiki {{Infobox ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿ|name=ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ|network=ಜಿಯೋ ಸ್ಟಾರ್|owner=ಜಿಯೋ ಸ್ಟಾರ್|slogan=ಬದಲಾವಣೆಯ ಬೆಳಕು|country=[[ಭಾರತ]]|language=[[ಕನ್ನಡ]]|headquarters=[[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]]|former names=ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ (2007-2016)|broadcast area=ಭಾರತ|launch=ಜೂನ್ 17, 2007; |logofile=Star_Suvarna_logo_2023.png|thumb|right|alt=ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ|ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]]}[[ಚಿತ್ರ:Star_Suvarna_logo_2023.png|thumb|right|alt=ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ|ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ]]}} '''ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ''' ಎಂಬುದು ಭಾರತೀಯ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ]] [[ಮನೋರಂಜನೆ|ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನರಂಜನಾ]] ಪಾವತಿ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಚಾನೆಲ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ ಕಂಪನಿಯ ಇಂಡಿಯಾದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸ್ಟಾರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮತ್ತು ರಿಲಾಯನ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅವರ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ವೈಯಾಕಾಮ್ ೧೮ ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಉದ್ಯಮವಾದ ಜಿಯೋ ಸ್ಟಾರ್ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ. ಚಾನೆಲ್ [[ಕನ್ನಡ|ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯ]] ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾದ ನಾಟಕ, ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು ಮತ್ತು ಕನ್ನಡ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಈ ವಾಹಿನಿ ಹಲವಾರು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಧಾರವಾಹಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದದು ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ, ಮಹಾಭಾರತ. {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು]] == ಇತಿಹಾಸ == ಇದನ್ನು ಜೂನ್ 17, 2007 ರಂದು ಜುಪಿಟರ್ ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್ ವೆಂಚರ್ (ಜೆಇವಿ) ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ ಎಂದು ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 2013 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಟಾರ್ ಇಂಡಿಯಾ ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಸುದ್ದಿ ವಾಹಿನಿಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 25 ಜುಲೈ 2016 ರಂದು, ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ ಚಾನೆಲ್ ಅನ್ನು ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ ಎಂದು ಮರುನಾಮರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ''ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ ಪ್ಲಸ್'' ಚಾನೆಲನ್ನು 14 ಆಗಸ್ಟ್ 2013 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ ತನ್ನದೇ ಆದ ಹೈ-ಡೆಫಿನಿಷನ್ ಸಿಮುಲ್ಕಾಸ್ಟ್ ಅನ್ನು 15 ಜುಲೈ 2017 ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು HD ದೃಶ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಡಾಲ್ಬಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ಲಸ್ 5.1 ಧ್ವನಿ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. 2025 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ರಿಲಯನ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅವರ ವಾಯಕಾಮ್ 18 ಕಂಪನಿಯ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆಯಿಂದ ಜಿಯೋ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. == ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಮೂಲ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" !ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ದಿನಾಂಕ ! ಹೆಸರು !ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ ! ಮೂಲ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ! {{Abbr|Refs|References}} |- ಶ್ರೀ ದೇವಿ ಮಹಾತ್ಮೆ ಎಡೆಯೂರು ಶ್ರೀ ಸಿದ್ದಲಿಂಗೇಶ್ವರ ಉಧೋ ಉಧೋ ಶ್ರೀ ರೇಣುಕಾ ಯಲ್ಲಮ್ಮ ಶಾರದೆ |9 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2024 | ''[[ನೀನಾದೆ ನಾ - ಪ್ರೀತಿಯ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ) | ನೀನಾದೆ ನಾ - ಪ್ರೀತಿಯ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ]]'' |ಪ್ರಸ್ತುತ | '' | |- |6 ಮೇ 2024 | ಜಾನಕಿ ಸಂಸಾರ |ಪ್ರಸ್ತುತ | [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]] [[ಭಾಷೆ]]ಯ ಕಹಾನಿ ಘರ್ ಘರ್ ಕಿ | |- |17 ನವೆಂಬರ್ 2025 | ಜೈಲಲಿತಾ | ಪ್ರಸ್ತುತ |[[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯ ತಾನ್ಮೋಳಿ ಬಿಎ | |- | 13 ನವೆಂಬರ್ 2023 | ''ಗೌರಿ ಶಂಕರ'' | ಪ್ರಸ್ತುತ |[[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ [[:en:Mann Kee Awaaz Pratigya|ಮನ್ ಕೀ ಅವಾಜ್ ಪ್ರತಿಗ್ಯ]] | |- | 2 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023 | ಅವನು ಮತ್ತೆ ಶ್ರಾವಣಿ-2 |ಪ್ರಸ್ತುತ | |- | 28 ಆಗಸ್ಟ್ 2023 | ''[[ಕಾವೇರಿ ಕನ್ನಡ ಮೀಡಿಯಂ]]'' |ಪ್ರಸ್ತುತ | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ''[[:en:Bangla Medium| ಬಂಗಾಳ ಮೀಡಿಯಂ]]'' | |- | 23 ಮಾರ್ಚ್ 2026 | ''[[ಮರ್ಯಾದೆ ರಾಮಣ್ಣ (ಕನ್ನಡ_ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಮರ್ಯಾದೆ ರಾಮಣ್ಣ]]'' | ಪ್ರಸ್ತುತ | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ''[[:en:Khokababu |ಖೋಕಬಾಬು]]'' | |- | 23 ಜನವರಿ 2023 | ''ಉಧೋ ಉಧೋ ಶ್ರೀ ರೇಣುಕಾ ಎಲ್ಲಮ್ಮ'' | ಪ್ರಸ್ತುತ | | |- | 28 ನವೆಂಬರ್ 2022 | ''ಕಥೆಯೊಂದು ಶುರುವಾಗಿದೆ '' | ಪ್ರಸ್ತುತ | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ''[[:en:Gaatchora |ಘಾಟ್ಛೋರ]]'' | |- | 21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 | ''ಯಡಿಯೂರು ಶ್ರೀ ಸಿದ್ಧಲಿಂಗೇಶ್ವರ'' | ಪ್ರಸ್ತುತ | | |} === ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು === {| class="wikitable sortable" !ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ದಿನಾಂಕ ! ಹೆಸರು ! ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 12 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2020 | ''ಸುವರ್ಣ ಸಂಕಲ್ಪ'' | | |- | 27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 | ''ಬೊಂಬಾಟ್ ಭೋಜನ ಸೀಸನ್ 2'' | | |- | 23 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 | ''ಸುವರ್ಣ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ ಸೀಸನ್ 2'' | | |- | 16 ಜುಲೈ 2022 | ''ಇಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಜೋಡಿ'' | | |} === ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" !ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ದಿನಾಂಕ ! ಹೆಸರು ! ನಿಂದ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 10 ಜನವರಿ 2022 | ''ಅನುರಾಗ ಅರಳಿತು'' | [[ತೆಲುಗು]] ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಎನ್ನೆನ್ನೋ ಜನ್ಮಲ ಬಂಧಂ'' | |- | 10 ಜನವರಿ 2022 | ''ಹೊಂಗನಸು'' | [[ತೆಲುಗು]] ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಗುಪ್ಪೆದಂತ ಮನಸು'' | |- | 25 ಜುಲೈ 2022 | ''ಬಂಗಾರದ ಪಂಜರ'' | ತೆಲುಗು ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಬಂಗಾರು ಪಂಜರಂ'' | |- | 18 ಮೇ 2020 | ''ರಾಧಾ ಕೃಷ್ಣ'' | [[ಹಿಂದಿ]] ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''[[ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ(ದೂರದರ್ಶನ ನಾಟಕ ಸರಣಿ)|ರಾಧಾಕೃಷ್ಣ]]'' | |} == ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಧಾರಾವಾಹಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" ! ಹೆಸರು !! ಪ್ರಸಾರವಾದ ವರ್ಷಗಳು !! ಸಂಚಿಕೆಗಳು !! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |''[[ನಮ್ಮ_ಲಚ್ಚಿ_(ಕನ್ನಡ_ಧಾರಾವಾಹಿ)|ನಮ್ಮ ಲಚ್ಚಿ]]'' | 2023-2024 | |- |''ಆಕಾಶದೀಪ 1'' | 2012-2014 | | <ref>{{Cite web|url=https://www.indiantvinfo.com/akashadeepa-kannada-serial/|title=Akashadeepa, Keladi Chennamma, Bhagyavantharu – Suvarna Launches 3 Mega Fiction Shows|website=Indiatvinfo|access-date=2021-09-12}}</ref> |- | ''ಆಕಾಶದೀಪ 2'' | 2021-2022 | |- | ''[[ಆಸೆ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಆಸೆ]]'' |2023-2025 | | |- |''ಅಂಬಾರಿ'' |2014-2015 | | |- |''ಅಮ್ಮ'' |2016-2017 | | |- |''ಅಮೃತ ವರ್ಷಿಣಿ 1'' |2012-2017 | | |- |''ಅಮೃತ ವರ್ಷಿಣಿ 2'' |2018-2019 | | |- |ಅಣ್ಣ ತಂಗಿ'' |2011-2012 | |- | ''ಅಂತಃಪುರ'' |2015 | | |- | ''ಅನುರೂಪ'' |2014-2016 | | |- | ''ಅರಮನೆ ಗಿಳಿ'' |2019-2020 | | |- | ''ಅರಗಿಣಿ'' |2013-2015 | | |- | ''ಅರ್ಥಿಗೊಬ್ಬ ಕೀರ್ತಿಗೊಬ್ಬ'' |2019-2020 | | |- |''ಅವಲಕ್ಕಿ ಪಾವಲಕ್ಕಿ'' |2009-2010 | | |- |''ಅವನು ಮತ್ತೆ ಶ್ರಾವಣಿ'' |2014-2017 | | |- | ''ಬಯಸದೆ ಬಳಿ ಬಂದೆ'' |2019-2020 | | |- | ''ಬೀದಿಗೆ ಬಿದ್ದವರು'' |(2010) <ref>{{Cite web|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/2010/oct/16/beedige-biddavaru-on-suvarna-195613.html|title=Beedige Biddavaru on Suvarna|date=2010-10-16|website=New Indian Express|access-date=2021-09-11}}</ref> | | |- |''ಭಾಗ್ಯವಂತರು'' |2012 | | |- |''ಬಿಳಿ ಹೆಂಡ್ತಿ'' |2018-2019 | | |- | ''ಬೊಂಬೆಯಾಟವಯ್ಯ'' |2010-2011 <ref>{{Cite web|url=https://www.indiantvinfo.com/bombeyatavayya-mega-serial-on-suvarna-tv/|title=Bombeyatavayya New Mega Serial on Suvarna TV from 13 Dec|website=Indiatvinfo|access-date=2021-09-11}}</ref> | | |- |''ಚೆಲುವಿ'' |2012-2013 | | |- | ''ಚುಕ್ಕಿ'' |2012-2013 <ref>{{Cite web|url=https://www.indiantvinfo.com/suvarna-serial-chukki/|title=Chukki – New Fiction Show Of Suvarna Starting From 16th April|date=2012-04-11|website=Indiatvinfo|access-date=2021-09-12}}</ref> | | |- | ''ಸಹಪಾಠಿಗಳು'' |2010-2012 | | |- | ''ದುರ್ಗಾ'' |2015-2017 | | |- |''ಎಲ್ಲರಂತಲ್ಲ ನಮ್ಮ ರಾಜಿ'' |2010 <ref>{{Cite web|url=https://www.adgully.com/ellaranthalla-namma-raaji-is-the-new-fiction-at-suvarna-43912.html|title=Ellaranthalla Namma Raaji is the new fiction at Suvarna|date=2010-07-30|website=Adgully|access-date=2021-09-11}}</ref> | | |- |''ಎರಡು ಕನಸು'' |2017-2018 | | |- | ''ಗೀತಾಂಜಲಿ'' |2016-2017 | | |- | ''ಗೋತನಾಗ ಪೋರ್ತಾಂಡ್'' |2010-2011 | |(ಚಾನೆಲ್‌ನ ಮೊದಲ [[ತುಳು|ತುಳು ಭಾಷೆಯ]] ಧಾರಾವಾಹಿ) |- |''ಗುಂಡ್ಯಾನ್ ಹೆಂಡ್ತಿ'' | 2016 | | |- | ''ಗುರು ರಾಘವೇಂದ್ರ ವೈಭವ'' |2010-2012 | | |- | ''ಹರ ಹರ ಮಹಾದೇವ'' |2016-2018 | | |- | ''ಹುಷಾರ್ ಕರ್ನಾಟಕ'' |2016 | | |- |''ಇದ್ರೆ ಇರಬೇಕು ನಿನ್ನ ಹಂಗಾ'' |2009-2010 <ref>{{Cite web|url=http://sandalwoodnews.blogspot.com/2009/11/socio-political-series-idhre-irabeku.html?m=1|title=Socio Political series- 'Idhre Irabeku Ninhange|date=2009-11-06|website=sandalwood. blogspot.com|access-date=2021-09-11}}</ref> | | |- | ''ಇಂತಿ ನಿಮ್ಮ ಆಶಾ'' |2019-2022 | | |- | ''ಜಾನಕಿ ರಾಘವ'' |2017-2018 | | |- | ''ಜೀವನ ಚೈತ್ರ'' |2016 | | |- | ''ಜೀವಾ ಹೂವಾಗಿದೆ'' |2020-2022 | | |- | ''ಕೇವಲ ಮಠ ಮಠದಲ್ಲಿ'' |2016-2017 | | |- | ''ಕಾರಂಜಿ'' |2014 | | |- | ''ಕರ್ಪೂರದ ಗೊಂಬೆ'' |2013-2014 | | |- | ''ಕೆಳದಿ ಚೆನ್ನಮ್ಮ'' |2012 | | |- | ''ಕೃಷ್ಣ ರುಕ್ಮಿಣಿ'' |2011-2013 | | |- |''ಕೃಷ್ಣ ತುಳಸಿ'' |2018-2019 | | |- |''ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ'' |2008 | | |- | ''ಕುಶಿ'' |2015 | | |- |''ಲಕುಮಿ'' | 2010-2012 | | |- |''ಮಧುಬಾಲಾ'' |2014-2015 | | |- | ''ಮಹಾರಾಣಿ'' |2018-2019 | | |- | ''ಮಾನಸಪುತ್ರಿ'' |2008 | | |- |''ಮರಳಿ ಬಂದಳು ಸೀತೆ'' |2019-2020 | | |- | ''ಮತ್ತೆ ವಸಂತ'' |2020-2022 | | |- | ''ಮೀರಾ ಮಾಧವ'' |2013-2014 | | |- |''ಮೇಘಾಮಂದರ'' |2008-2009 | | |- | ''ಮಿಲನ'' |2013-2016 | | |- | ''ಮೌನರಾಗ'' |2018-2019 | | |- | ''ನನ್ ಹೆಂಡ್ತಿ ಎಂಬಿಬಿಎಸ್'' |2019 | | |- |''ನಾಗ ಪಂಚಮಿ'' |2012 | | |- | ''ನೀಲಿ'' |2016-2018 | | |- | ''ನಿಹಾರಿಕಾ'' |2016-2017 | | |- |''ನಿರ್ಭಯಾ'' |2015 | | |- | ''ಪಾರಿಜಾತ'' |2009 <ref>{{Cite web|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/parijata-runs-backwards/articleshow/22065976.cms|title=Parijata runs backwards|date=2009-08-16|website=bangloremirror.indiatimes.com|access-date=2021-09-11}}</ref> | | |- |''ಪಾರಿಜಾತ 2 '' |2011-2012 | | |- | ''ಪರಿಣೀತಾ'' |2014 | | |- | ''ಪಡುವಾರಹಳ್ಳಿ ಪಡ್ಡೆಗಳು'' |2011-2012 | | |- | ''ಪಲ್ಲವಿ ಅನುಪಲ್ಲವಿ'' |2012-2014 | | |- |''ಪಂಚರಂಗಿ ಪೊಂ ಪೊಂ'' |2012-2015 | | |- | ''ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ'' |2011-2013 | | |- | ''ಪ್ರೀತಿ ಎಂದರೇನು'' |2015 | | |- |''ಪ್ರೇಮಲೋಕ'' |2019-2020 | | |- | ''ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ'' |2013-2014 | | |- | ''ಪುಟ್ಟುಮಲ್ಲಿ'' |2017-2018 | | |- | ''ರಾಧೆ ಶ್ಯಾಮಾ'' |2021-2022 | | |- |''ರುಕ್ಕು'' |2021 | | |- | ''ಸಾಗುತ ದೂರ ದೂರ'' |2009 | | |- | ''ಸಂಘರ್ಷ'' |2020-2022 | | |- |''ಸಂಗೊಳ್ಳಿ ರಾಯಣ್ಣ'' |2007-2008 | | |- |''ಸರಸು'' |2020-2021 | | |- | ''ಸರಸ್ವತಿ'' |2013-2014 | | |- | ''ಸರ್ವಮಂಗಳ ಮಾಂಗಲ್ಯೆ'' |2018-2020 | | |- | ''ಸತ್ಯಂ ಶಿವಂ ಸುಂದರಂ'' |2017-2020 | | |- |''ಶಿವಲೀಲಾಮೃತ'' |2008-2009 <ref>{{Cite web|url=https://www.exchange4media.com/media-tv-news/suvarna-to-air-kannada-televisions-first-mythologicalshivaleelamrutha-31125.html|title=Suvarna to air Kannada television’s first mythological, ‘Shivaleelamrutha’|date=2008-05-30|website=exchange4media|access-date=2021-09-11}}</ref> | | |- |''ಶ್ರೀಮತಿ ಭಾಗ್ಯಲಕ್ಷ್ಮಿ'' |2015 | | |- | ''ಶ್ರೀ'' |2018 | | |- |''ಶ್ರುತಿ ಸೇರಿದಾಗ'' |2019-2020 | | |- | ''ಸಿಂಧೂರ'' | 2010-2011 | | |- | ''ಸಿಂಧೂರ-2'' |2017-2020 | | |- |''ಸಿಂಗಾರಿ ಬಂಗಾರಿ'' |2014 | | |- | ''SSLC ನಾನ್ ಮಕ್ಲು'' | 2008-2010 | | |- | ''ಸ್ವಾತಿ ಮುತ್ತು'' |2014 | | |- | ''ತಿರುಪತಿ ತಿರುಮಲ ವೆಂಕಟೇಶ'' |2012 | | |- | ''ತ್ರಿವೇಣಿ ಸಂಗಮ'' |2017 | | |- |''ವರಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸ್ಟೋರ್ಸ್'' |2019-2020 | | |- | ''ಯಜಮಾನಿ'' |2019-2020 | | |- | ಮುದ್ದುಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ಮುದ್ದುಮಣಿಗಳು | 22 ಜನವರಿ 2018 ರಿಂದ 26 ಆಗಸ್ಟ್ 2023 | | [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಕರುತಮುತ್ತು'' |- | ''ರಾಜಿ'' | 18 ಏಪ್ರಿಲ್ 2022-2023 | | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಭಾಷೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಕೆ ಅಪೋನ್ ಕೆ ಪೋರ್'' |- | ''ಜೇನುಗೂಡು'' | 21 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022 ರಿಂದ 30 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2023 | | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಭಾಷೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಖೋರ್ಕುಟೊ'' |- | ''ಬೆಟ್ಟದ ಹೂ'' | 31 ಜನವರಿ 2022- 2023 | | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಟಿವಿ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಇಷ್ಟಿ ಕುಟುಮ್'' |- | ''ಮರಳಿ ಮನಸಾಗಿದೆ'' | 9 ಆಗಸ್ಟ್ 2021- 2023 | | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ]]ಯ ಭಾಷೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಕುಸುಮ್ ಡೋಲಾ'' |- |''ಮನಸೆಲ್ಲಾ ನೀನೇ'' | 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020-2023 | | [[ಹಿಂದಿ]] ಭಾಷೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಯೇ ಹೈ ಚಾಹತೇನ್'' |- |''ಅರ್ಧಾಂಗಿ'' | 23 ಮೇ 2022-2022 | | [[ತೆಲುಗು]] ಭಾಷೆಯ ಧಾರಾವಾಹಿ ''ಚೆಲ್ಲೆಲಿ ಕಾಪುರಂ'' |- |''ರಾಣಿ'' |2023 | | |- |''[[ನೀನಾದೆ ನಾ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ನೀನಾದೆ ನಾ]]'' | 2023ರ ಮೇ 16 - 30 ಆಗಸ್ಟ್ 2024 | | [[ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆ|ಬಂಗಾಳಿ]] ಭಾಷೆಯ [[:en:Khelaghor| ಖೇಲಘೋರ್]] |"ದೃಷ್ಟಿ" (2019-2021) |ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ನಜರ್ ಸೀರಿಯಲ್ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ |"ದೃಷ್ಟಿ 2"(2022) |ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ನಜರ್ 2 ಸೀರಿಯಲ್ ಡಬ್ಬಿಂಗ್ |ಅರ್ಧ ಪ್ರಸಾರ: ಲಾಕ್ಡೌನ್ ಕಾರಣದಿಂದ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಥಗಿತ |} === ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು === * ''ಆಕ್ಷನ್ ಸ್ಟಾರ್'' * ''ಆನಂದವಾಣಿ'' * ''ಆರೋಗ್ಯ'' * ''[[Bengaluru Benne Dose|ಬೆಂಗಳೂರು ಬೆಣ್ಣೆ ದೋಸೆ]]'' * ''ಭರ್ಜರಿ ಕಾಮಿಡಿ'' * ''ಭವ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ'' * ''ಬೊಂಬಾಟ್ ಭೋಜನ (ಸೀಸನ್ 1)'' * ''[[Bigg Boss Kannada (season 2)|ಬಿಗ್ ಬಾಸ್ ಕನ್ನಡ (ಸೀಸನ್ 2)]]'' * ''ಬೊಂಬಾಟ್ ಉಪಹಾರ'' * ''[[Cookku with Kirikku|ಕಿರಿಕ್ಕು ಜೊತೆ ಕುಕ್ಕು]]'' * ''ಕಾಮಿಡಿ ಕೆಫೆ'' * ''ಕನ್ನೆಕ್ಸೀನ್ '' * ''ಡಾನ್ಸ್ ಡಾನ್ಸ್ (ಸೀಸನ್ 1–2)'' * ''ಡಾ.ರಾಜ್ ಅಭಿಮಾನಿ ದೇವರು'' * ''ಗಾನ ಬಜಾನ (ಸೀಸನ್ 1,2)'' * ''ಗರಂ ಮಸಾಲೆ'' * ''ಹಳ್ಳಿ ಹೈದ ಪ್ಯಾಟೆಗ್ ಬಂದ'' * ''ಹೊಸ LUV ಸ್ಟೋರಿ '' * ''ಜಗವೇ ವಿಸ್ಮಯ'' * ''[[ಕನ್ನಡದ ಕೋಟ್ಯಧಿಪತಿ|ಕನ್ನಡದ ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿ]] (ಋತು 1–3)'' * ''ಕಥೆ ಅಲ್ಲ ಜೀವನ'' * ''ಅಡಿಗೆ ದರ್ಬಾರ್'' * ''ಕಿಚನ್ ಕಿಲಾಡಿಗಳು'' * ''ಜೀವನ ಇಷ್ಟೇ ನೆ'' * ''ಲಿಟಲ್ ಸ್ಟಾರ್ ಸಿಂಗರ್'' * ''ಮಹರ್ಷಿ ದರ್ಪಣ'' * ''ಮಜಾ ವಿತ್ ಸೃಜ'' * ''ಮನೆ ಅಡುಗೆ'' * ''ಮಾತು ಕಥೆ ವಿನಯ್ ಜೋತೆ'' * ''ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ವಿತ್ ಮುರಳಿ'' * ''ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ನಾ ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್'' * ''ನಡೆದಿದ್ದೇನು'' * ''ನನ್ನ ಹಾಡು ನನ್ನದು'' * ''ನೀನಾ ನಾನಾ'' * ''ನೀನು ಭಲೇ ಖಿಲ್ಲಡಿ'' * ''ನಂ.1 ಯಾರಿ'' * ''ನೋಡಿ ಸ್ವಾಮಿ ನಾವಿರೋದೆ ಹೀಗೇ'' * ''ಪಾಕ ಶಾಲೆ'' * ''ಪುಟಾಣಿ ಪಂಟ್ರು'' * ''ಪುಟಾಣಿ ವಾರ್ತೆ'' * ''ಪ್ಯಾಟೆ ಹುಡ್ಗೀರ್ ಹಳ್ಳಿ ಲೈಫ್ (ಸೀಸನ್ 1–4)'' * ''ಪ್ಯಾಟೆ ಮಂದಿ ಕಾಡಿಗೆ ಬಂದ್ರು'' * ''[[Samartha Sadguru|ಸಮರ್ಥ ಸದ್ಗುರು]]'' * ''ಸತ್ಯ ನಿತ್ಯ'' * ''ಶ್ '' * ''ಶ್ರೀಕರ'' * ''ಸಿಂಪಲ್ಲಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್'' * ''[[Sixth Sense Kannada|ಸಿಕ್ಸ್ತ್ ಸೆನ್ಸ್ ಕನ್ನಡ]]'' * ''ಸ್ಟಾರ್ ಸಿಂಗರ್'' * ''ಸೂಪರ್ ಜೋಡಿ'' * ''ಕರ್ನಾಟಕದ ಸೂಪರ್ ಸ್ಟಾರ್'' * ''ಸೂಪರ್ ಟ್ವಿನ್ಸ್'' * ''ಸುವರ್ಣ ಸಿನಿವಾರ'' * ''ಸುವರ್ಣ ಲೇಡಿಸ್ ಕ್ಲಬ್'' * ''ಸುವರ್ಣ ಪಾಕ ಶಾಲೆ'' * ''ಸುವರ್ಣ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್ (ಸೀಸನ್ 1)'' * ''ಸ್ವಲ್ಪ ಅಡ್ಜಸ್ಟ್ ಮಾಡ್ಕೋಳಿ'' * ''ಸ್ವಯಂವರ'' * ''ಸೈ ಟು ಡಾನ್ಸ್'' * ''ತರ್ಲೆ ನಾನ್ ಮಕ್ಳು'' === ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು === {| class="wikitable sortable" !ವರ್ಷ !ಧಾರಾವಾಹಿ !ನಿಂದ ಡಬ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ !ಸಂಚಿಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ |- |2021 |''ಬೆಸುಗೆ'' |''[[Intiki Deepam Illalu|ಇಂತಿಕಿ ದೀಪಂ ಇಲ್ಲಲು]]'' |89 |- |2021 |''ಚಂದ್ರನಂದಿನಿ'' |''[[Chandra Nandini|ಚಂದ್ರ ನಂದಿನಿ]]'' |3 |- |2020 |''ಕಥೆಯ ರಾಜಕುಮಾರಿ'' |''[[Kathalo Rajakumari (TV series)|ಕಥಲೋ ರಾಜಕುಮಾರಿ]]'' |79 |- |2020 |''ಮಹಾಭಾರತ'' |''[[Mahabharat (2013 TV series)|ಮಹಾಭಾರತ]]'' |156 |- |2020 |''ಮಾಯಾಜಾಲ'' |''[[Yehh Jadu Hai Jinn Ka!|ಯೆಹ್ ಜಾದು ಹೈ ಜಿನ್ ಕಾ!]]'' |118 |- |2020 |''ಓಂ ನಮಃ ಶಿವಾಯ'' |''[[Devon Ke Dev...Mahadev|ಡೆವೊನ್ ಕೆ ದೇವ್...ಮಹಾದೇವ]]'' |51 |- |2020 |''ರಾಣಿ ಪದ್ಮಿನಿ ದೇವಿ'' |''ಆಮೆ ಕಥಾ'' |41 |- |2021 |''ರೋಬೋ ಸೊಸೆ'' |''[[Bahu Hamari Rajni Kant|ಬಹು ಹಮಾರಿ ರಜನಿ ಕಾಂತ್]]'' |193 |- |2020 |''ಶ್ರೀ ಮಹಾಗಣಪತಿಯ ಭವ್ಯ ಚರಿತೆ'' |''[[Deva Shree Ganesha|ದೇವ ಶ್ರೀ ಗಣೇಶ]]'' |11 |- |2020-2021 |''5 ಸ್ಟಾರ್ ಕಿಚನ್ ITC ಬಾಣಸಿಗರ ವಿಶೇಷ'' |''[[5 STAR Kitchen ITC Chef's Special|5 ಸ್ಟಾರ್ ಕಿಚನ್ ITC ಬಾಣಸಿಗರ ವಿಶೇಷ]]'' |13 |- |2020-2021 |''ದೃಷ್ಟಿ'' |''[[Nazar (TV series)|ನಾಜರ್]]'' |437 |- |2020-2021 |''ಸೀತೆಯ ರಾಮ'' |''[[Siya Ke Ram|ಸಿಯಾ ಕೆ ರಾಮ್]]'' |176 |- |2021-2022 |''ಕರುಲಿನ ಕೂಗು'' |''[[Kumkuma Puvvu|ಕುಂಕುಮ ಪುವ್ವು]]'' |255 |- |2021-2022 |''ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿ'' |''[[Divya Drishti|ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿ]]'' |104 |- |2022 |''ಕವಚ ರಕ್ಷಣೆಗೆ'' |''[[Qayamat Ki Raat|ಖಯಾಮತ್ ಕಿ ರಾತ್]]'' |70 |- |2022 |''ಬಾಲ ಕೃಷ್ಣ'' |''[[Jai Kanhaiya Lal Ki|ಜೈ ಕನ್ಹಯ್ಯಾ ಲಾಲ್ ಕಿ]]'' |108 |- |} == ಚಾನೆಲ್‌ಗಳು == {| class="wikitable" !ಚಾನಲ್ !ವರ್ಗ !SD/HD ಲಭ್ಯತೆ !ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- |''ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ'' |[[General entertainment channel|ಜಿಈಸಿ]] |SD+HD |ಹಿಂದೆ ''ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ'' |- |''[[Star Suvarna Plus|ಸ್ಟಾರ್ ಸುವರ್ಣ ಪ್ಲಸ್]]'' |[[Movies|ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು]] |SD |ಹಿಂದೆ ''ಏಷ್ಯಾನೆಟ್ ಸುವರ್ಣ ಪ್ಲಸ್'' |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ವಾಹಿನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಡಿಸ್ನಿ ಸ್ಟಾರ್ ಒಡೆತನದ ವಾಹಿನಿ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್]] 103efj7gekq7xtxclevs8kpymxlyr7o 0 160244 1374949 1344329 2026-06-10T18:17:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374949 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:KhyberPassPakistan.jpg|thumb|ಈ ಕಣಿವೆಮಾರ್ಗವು ಲಾಂಡಿ ಕೋಟಾಲ್‍ನ್ನು ಪೇಶಾವರ್ ಕಣಿವೆಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.]] '''ಖೈಬರ್ ಕಣಿವೆಮಾರ್ಗ'''ವು [[ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ|ಆಫ್ಫಾನಿಸ್ತಾನಕ್ಕೂ]] [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೂ]] ನಡುವೆ, [[ಹಿಮಾಲಯ|ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ]] ಮಧ್ಯೆ ಇರುವ ಮುಖ್ಯ [[:en:Mountain_pass|ಕಣಿವೆಮಾರ್ಗ]]; [[ಪೇಶಾವರ್|ಪೆಷಾವರಿಗೆ]] [[ಪಶ್ಚಿಮ|ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ]] 10½ ಮೈ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕಣಿವೆಮಾರ್ಗ ಇರುವ [[ಬೆಟ್ಟ|ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೂ]] ಖೈಬರ್ ಎಂದೇ ಹೆಸರು. ಜಗತ್ತಿನ ಬೇರಾವ [[ಕಣಿವೆ|ಕಣಿವೆಗೂ]] ಇದಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |last=Wright |first=Colin |title=Maliks of Khyber Pass. |url=https://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/m/019pho0000002s2u00097000.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230307001104/https://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/m/019pho0000002s2u00097000.html |archive-date=2023-03-07 |access-date=2023-03-07 |website=www.bl.uk}}</ref> [[ರಸ್ತೆ]] ಮತ್ತು ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕೊರೆದಂತಿರುವ ಈ ಕಣಿವೆ ಮುಂದೆ [[ಕಡಿಬಂಡೆ|ಪ್ರಪಾತದಿಂದಲೂ]] ಹಿಂದೆ 6,000`-10,000` ಎತ್ತರದ [[:en:Limestone|ಸುಣ್ಣಗಲ್ಲಿನ]] ಬಂಡೆಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಿ ಇಕ್ಕಟ್ಟಾಗಿದೆ. [[ಕಾಬುಲ್|ಕಾಬೂಲಿನ]] ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಈ ಕಣಿವೆಮಾರ್ಗ [[ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ|ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ]] ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಬಹು ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದ 18ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದ ವರೆಗೆ ತರಂಗತರಂಗವಾಗಿ [[ಆರ್ಯರು|ಆರ್ಯನ್]], ಪರ್ಷಿಯನ್, ಗ್ರೀಕ್, ಸಿಥಿಯನ್, ಹೂಣ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಜನ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದದ್ದು ಈ ಮಾರ್ಗವಾಗಿಯೇ.<ref name="auto">{{Cite web |last=Wilde |first=Andreas |date=September 27, 2022 |title=KHYBER PASS |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/khyber-pass-COM_365323?lang=en |publisher=Brill |via=referenceworks.brillonline.com |access-date=ನವೆಂಬರ್ 6, 2024 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 17, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240317102622/https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/khyber-pass-COM_365323?lang=en |url-status=dead }}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಖೈಬರ್ ಕಣಿವೆಮಾರ್ಗ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕಣಿವೆಮಾರ್ಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] ea3ahbabohf4b70u6bfm8y20j59139i 0 166713 1374952 1346309 2026-06-11T01:19:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374952 wikitext text/x-wiki {{Infobox Dogbreed | altname =ಚಾಂಗ್ಕಿಂಗ್, ಪೂರ್ವ ಸಿಚುವಾನ್ ಹೌಂಡ್ | image = Chinese Chongqing Dog Hündin.jpg | image_caption = |height=35-45 cm <!-----Kennel club standards-----> | kc_name = [[China Kennel Union]] | kc_std = http://old.cku.org.cn/nativedog/hound.html |weight=33-55 lbs|name=Chongqing Dog|color=Red, black}} '''ಚಾಂಗ್ಕಿಂಗ್''' ({{lang-zh|s=重庆犬|p=Chóngqìng quǎn}}) ಮಾಸ್ಟಿಫ್ ಟುಗೌ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಚಾಂಗ್‌ಕಿಂಗ್, [[ಚೀನಾ]] ನಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಮತ್ತು ಕಾವಲು ಕಾಯಲು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=":2">{{Cite web |date=2020-01-01 |title=Chinese Dog Breeds – Top List, Origins, Specificities & Prices |url=https://breedingbusiness.com/chinese-dog-breeds/ |access-date=2022-06-14 |website=Breeding Business |language=en-US}}</ref><ref name="CKU" /><ref>{{Cite web |last=Reeves |first=Laura |date=2020-05-21 |title=Chongqing Dogs: Saving a Primitive Breed from Extinction |url=https://puredogtalk.com/captivate-podcast/394-chongqing-dogs-saving-a-primitive-breed-from-extinction/ |access-date=2022-03-12 |website=Pure Dog Talk |language=en-US}}</ref> ಇಂದು ಈ ತಳಿಯನ್ನು ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಮತ್ತು ಮನೆಯ ನಿರ್ಭೀತ ಮತ್ತು ಕಠಿಣ ರಕ್ಷಕ ಎಂದು ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="CKU" /><ref name=":0">{{Cite web |title=Chinese Chongqing Dog Facts - Wisdom Panel™ Dog Breeds |url=https://www.wisdompanel.com/en-us/dog-breeds/chongqing-dog |access-date=2022-03-12 |website=Wisdom Panel™ |language=en-us}}</ref> "ಚಾಂಗ್ಕಿಂಗ್ ಡಾಗ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಚುವಾಂಡಾಂಗ್ ಹೌಂಡ್ ಅನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಸಹ ಬಳಸಬಹುದು. ಇದು ಸಿಂಗಾಪುರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ನಾಯಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಡಿಪಾಯ ಸ್ಟಾಕ್ ಅನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತುಗೌನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref name=Embark>{{Cite web |title=Chinese Chongqing Dog |url=https://embarkvet.com/resources/dog-breeds/chinese-chongqing-dog/ |access-date=2022-04-01 |website=Embarkvet |language=en-US}}</ref> == ವಿವರಣೆ == ಚಾಂಗ್ಕಿಂಗ್ ನಾಯಿಗಳು ಸಾಂದ್ರವಾದ ಸ್ನಾಯು ದೇಹಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದವು. ಅವುಗಳ ಬಾಲವು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ ಹಿಡಿದಿರಬೇಕು, ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಬಿದಿರಿನ ಕೋಲು" ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name=":1">{{Cite web |title=Breed Information |url=http://www.chongqingdog.com/#breed |access-date=2022-04-01 |website=The Chongqing Dog Conservation Project}}</ref> ಅವರ ಕೂದಲಿನ ಕೋಟ್ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ, ಒರಟಾದ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು-ಕಂದು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Majestic Chongqing Temple 2020">{{cite web | title=Breed Standard – Majestic Chongqing Temple | website=Majestic Chongqing Temple | date=2020-03-24 | url=https://www.chongqingdogclubuk.com/breed-standard/ | access-date=2022-07-25 | archive-date=2024-12-20 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241220012948/https://www.chongqingdogclubuk.com/breed-standard/ | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite book |last1=Choron |first1=Sandra |url=https://archive.org/details/planetdog00sand/page/176/mode/2up?q=Chongqing+Dog |title=Planet Dog: A Doglopedia |last2=Choron |first2=Harry |publisher=Houghton Mifflin Co |year=2005 |isbn=978-0618517527 |location=Boston |page=176 |url-access=registration}}</ref> ಅವರು ನೀಲಿ-ಕಪ್ಪು ನಾಲಿಗೆ, ಪ್ರಮುಖ ನಿಲುಗಡೆ ಮತ್ತು ಚದರ ತಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="CKU" /> ಅವರ ಕಿವಿಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಚುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕತ್ತರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite journal |last=Beregovoy |first=Vladimir |date=2011-12-01 |title=Aboriginal Dogs of Southern China |url=https://padsociety.org/wp-content/uploads/2018/06/Journal-of-PADS-29.Engl-1.pdf |journal=Primitive and Aboriginal Dog Society |volume=28 |pages=35}}</ref> ಚಾಂಗ್ಕಿಂಗ್ ನಾಯಿಗಳು ಹೊರಹೋಗುವ ಮನೋಧರ್ಮ, ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ವರ್ತನೆ, ಬಲವಾದ ಬೇಟೆಯ ಡ್ರೈವ್ ಮತ್ತು ಸಾಹಸ ಮತ್ತು ವಿನೋದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಕುಟುಂಬ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ನಾಯಿಯಾಗಿಯೂ ಸಹ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಚಾಂಗ್ಕಿಂಗ್ ನಾಯಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೇಟೆಯ ಡ್ರೈವ್ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿಮಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಚಾಂಗ್‌ಕಿಂಗ್ ನಾಯಿಗಳು ಮೊಲಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬ್ಯಾಜರ್‌ಗಳು, ನರಿಗಳು, ಹಂದಿಗಳು, ಆಡುಗಳು, ಜಿಂಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಕರಡಿಗಳ ಮೂಲಕ ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಪ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡಬಹುದು. ಅವರು 15 ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಜೀವಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref name=":1" /> == ಇತಿಹಾಸ == ಇತರ ಟುಗೌಗಳಂತೆ, ಚಾಂಗ್ಕಿಂಗ್ ಚೀನಾದ ಸ್ಥಳೀಯರು, ಹಾನ್ ರಾಜವಂಶದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref name=":2" /><ref>{{Cite book |last1=Choron |first1=Sandra |url=https://books.google.com/books?id=KuZnxSXErqUC&dq=chongqing+dog&pg=PA355 |title=Planet Dog: A Doglopedia |last2=Choron |first2=Harry |date=2005 |publisher=Houghton Mifflin Harcourt |isbn=978-0-618-51752-7 |pages=176 |language=en}}</ref> ಸುಮಾರು 206 BCE- 220 AD ದಿನಾಂಕದ ಚಾಂಗ್‌ಕಿಂಗ್‌ನ ಜಿಯಾಂಗ್‌ಬೈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೆರಾಮಿಕ್ ಚಾಂಗ್‌ಕಿಂಗ್ ನಾಯಿಯ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ಸ್ಮಶಾನಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="CKU" /><ref name=":0" /> ಮೂಲತಃ ಪೂರ್ವ ಸಿಚುವಾನ್‌ನ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ನಾಯಿಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಚಾಂಗ್‌ಕಿಂಗ್‌ನ ತ್ವರಿತ ನಗರೀಕರಣವು ಗಮನಾರ್ಹ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="CKU" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, 1970 ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, ತಳಿಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಗಂಭೀರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಅವು ಜನಪ್ರಿಯ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ಒಡನಾಡಿ ನಾಯಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="CKU">{{Cite web |title=Chongqing Dog |url=http://old.cku.org.cn/nativedog/hound.html |access-date=2022-03-12 |website=CKU: China Native Breed Conservation Club |language=Chinese, English |archive-date=1 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190101032139/http://old.cku.org.cn/nativedog/hound.html |url-status=dead }}</ref><ref name=Embark /><ref>Dogs: The List of 90 Selected Dog Breed, Lovly John, Osmora Incorporated, 2015, p28</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} {{Chinese dogs}}{{Mastiffs}} <br /> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Dog breeds originating in China]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಏಷ್ಯನ್ ತಿಂಗಳು ೨೦೨೪]] 7znrrcb4yipz39r83wgdva6on5lzffm 2 172289 1374954 1279162 2026-06-11T03:03:04Z CommonsDelinker 768 ಮಾನವ_ಕಂಪ್ಯೂಟರ್_ಸಂವಹನ.jpg ಹೆಸರಿನ ಫೈಲು Zivರವರಿಂದ ಕಾಮನ್ಸ್‍ನಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಪುಟದಿಂದ ತಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. 1374954 wikitext text/x-wiki == ಮಾನವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂವಹನ (Human-Computer Interaction) == '''ಪರಿಚಯ:''' ಮಾನವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂವಹನ (HCI) ಎಂಬುದು ಮಾನವರು ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಡುವೆ ಸಂವಹನ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಭೌತಿಕ, ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಾಗು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಡುಹಿಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ, HCI ಯು ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅನುಭವಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. === HCI ಯು ಎಂಥದಾದದ್ದು? === HCI ಎಂದರೆ ಮಾನವ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಡುವೆ ನಡೆಯುವ ಸಂವಹನವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್, ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರ ಇಂಟರ್ಫೇಸನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಹಲವು ಘಟಕಗಳು ಸೇರಿವೆ. HCI ಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ (GUI), ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್, ವಾಯ್ಸ್ ಕಮಾಂಡ್‌ಗಳು, ಕೈಗೋಚಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ನೆರವಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. === ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆಯ HCI ತಂತ್ರಗಳು: === ==== ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ (GUI): ==== GUI ಮೂಲಕ, ಬಳಕೆದಾರರು ಚಿತ್ರ, ಐಕಾನ್, ಬಟನ್ ಮುಂತಾದ ಮೂಲಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಥವಾ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‍‍ಗಳಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಬಹುದು. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸುಲಭವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ವಕ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ==== ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್: ==== ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳು, ಟ್ಯಾಬ್ಲೆಟ್ಗಳಂತಹ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಬಳಕೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ನಗದು (tap), ಸ್ವೈಪ್ (swipe) ಅಥವಾ ಪಿಂಚ್ (pinch) ಮುಂತಾದ ಶರೀರಚಾಲಿತ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮೂಲಕ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ==== ಆಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆ (Voice Interaction): ==== ಆಮೇಜಾನ್ ಅಲෙක්ಸ್, ಗೂಗಲ್ ಸಹಾಯಕ, ಆಪಲ್ ಸೀರಾ ಇತ್ಯಾದಿ ಅನೇಕ ಡಿವೈಸುಗಳು ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ಧ್ವನಿಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಹಜ ಹಾಗೂ ಸಿಗ್ನಿಫಿಕೇಂಟ್ ಅನುಭವವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. ==== ವಾಸ್ತವಿಕತೆ (Virtual Reality / Augmented Reality): ==== HCI ಯು ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. VR/AR ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕ ಜಗತ್ತಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಹಾಗೂ ನಿರ್ವಹಣೆಯಾದ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಅನುಭವಗಳಿಗೆ ಕರೆತರುತ್ತದೆ. == HCIಯ ಮಹತ್ವ: == ಮಾನವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂವಹನದ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿ, ಇತರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆದಾರ ಸ್ನೇಹಿ ಆಗಿರುವ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಅನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಮಾನವ ಬೋಧನೆ, ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಹಲವಾರು ವಿಧಾನಗಳು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. HCI ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಿದರೆ, ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸರಳ, ಸುಲಭ, ಮತ್ತು ಆದರ್ಶ ಅನ್ವಯಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. '''ಸಮರ್ಥ HCI ವಿನ್ಯಾಸ:''' ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಉತ್ತಮ HCI ವಿನ್ಯಾಸವು ಇದು: * '''ಬಳಕೆದಾರರ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಡುವುದು''' * '''ಸರಳತೆ''' * '''ನೀವು ಬಲವಾದ ಭೌತಿಕ ಅಥವಾ ಮಾನಸಿಕ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕಾದರೆ''' * '''ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು.''' == HCI ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು: == HCI ಕ್ಷೇತ್ರವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ: # '''ಬಳಕೆದಾರ ಚರಿತ್ರೆ''': ಯಾರು ಈ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು, ಅದರ ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. # '''ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಆಯ್ಕೆಗಳು''': ಅದು ಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಪೂರಕವಾಗಿರುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು. # '''ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ''': ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಮತ್ತು ನೇರ ಸಂದರ್ಶನಗಳು, ವೇಗ, ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕತೆ. == ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ HCI: == ಬಳಕೆದಾರ ಅನುಭವವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು AI, ಯಂತ್ರಕಾದತೆ (machine learning), ಸಂವೇದಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಮುಂದಿನ ಹಂತಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ ಮತ್ತು ರೋಬೋಟಿಕ್ಸ್‌ನ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, HCI ಮುಂದಿನ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಬಹುದು. === ಮಾನವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂವಹನ" (Human-Computer Interaction - HCI) ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಧ್ಯಯನ ವಿಷಯಗಳು: === # '''ಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಯೂಸರ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ (GUI) ವಿನ್ಯಾಸ:''' #* GUI ವಿನ್ಯಾಸದ ತತ್ವಗಳು #* ಬಳಕೆದಾರ ಸ್ನೇಹಿ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ಗಳು #* ವೆಬ್ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳ ಹುದ್ದೆಗಳು # '''ಬಳಕೆದಾರ ಅನುಭವ (User Experience - UX):''' #* UX ವಿನ್ಯಾಸ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು #* ಬಳಕೆದಾರರ ಮಾನಸಿಕತೆ ಮತ್ತು ಮುನ್ನೋಟ #* UX ಮತ್ತು UI ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು # '''ವಾಯ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ HCI (Voice-based Interaction):''' #* ಧ್ವನಿಯ ಮೂಲಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂವಹನ #* ವಾಯ್ಸ್ ಸಹಾಯಿಗಳು (Voice Assistants) ಮತ್ತು AI #* ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳು # '''ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ಗಳು:''' #* ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಆಧಾರಿತ HCI #* ಮೊಬೈಲ್ ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಆಪ್‌ಗಳ ಬಳಕೆ #* ಹ್ಯುಮನ್-ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ನ ಪಾತ್ರ # '''ಆಗ್ಮೆಂಟೆಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ (AR) ಮತ್ತು ವರ್ಚುವಲ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ (VR):''' #* AR/VR ನಲ್ಲಿ HCI #* ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಜಗತ್ತಿನ ನಡುವಣ ಸಮನ್ವಯ #* AR/VR ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರ ಅನುಭವ # '''ಆಟೋಮೇಟೆಡ್ ಮತ್ತು ರೋಬೋಟಿಕ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ಗಳು:''' #* ರೋಬೋಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ #* ರೋಬೋಟಿಕ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು HCI #* ಸರಳ, ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉಪಯೋಗ # '''ಹ್ಯೂಮನ್-ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂವಹನದ ಸೈಕೋಲಾಜಿಕಲ್ ಅಂಶಗಳು:''' #* ಬಳಕೆದಾರರ ಅರ್ಥವತ್ತಾದ ಅನುಭವ #* ಮಾನವ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕತೆ #* HCI ನಲ್ಲಿ ಮಾನಸಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ # '''ಸಮಾಜಿಕ HCI:''' #* ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ HCI #* ಗ್ರೂಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅನುಭವಗಳು #* HCI ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು # '''ಬೇಧಭಾವ ಮತ್ತು ವರ್ಣಭೇದ HCI:''' #* ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಳಗಾದ ಬಳಕೆದಾರರಿಗಾಗಿ HCI #* ಅಂಗವಿಕಲತೆ, ವಯೋಮಾನದ ವಿರುದ್ಧದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು #* ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೇಧಭಾವ # '''HCI ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ (AI):''' #* AI ಮತ್ತು HCI ನಿರ್ವಹಣೆ #* ಮಾನವ-ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಯಂತ್ರಕಾದತೆ (Machine Learning) ನಿಯೋಜನೆ #* ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಕೆದಾರ ಅನುಭವ ಸುಧಾರಣೆ # '''ಬಳಕೆದಾರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳು (Privacy and Security in HCI):''' #* ಡೇಟಾ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಗೋಪ್ಯತೆ #* HCI ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು #* ಬಳಕೆದಾರರ ಖಾಸಗಿತ್ವ ಕಾನೂನು # '''HCI ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು (Autonomous Vehicles):''' #* ಚಾಲಕನ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ HCI #* ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿತ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ಗಳು #* ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರ ಅನುಭವ # '''ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ HCI (Sustainable HCI):''' #* ಪರಿಸರ ಜಾಗೃತಿ ಹಾಗೂ HCI #* ಎನರ್ಜಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ #* ಹಸಿರು ಡಿಜಿಟಲ್ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ವಿನ್ಯಾಸ # '''ಆಗ್ಮೆಂಟೆಡ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ (AR) ಮತ್ತು ವೈರಲೆಸ್ HCI:''' #* AR/VR ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ಗಳು #* ದೂರದ HCI ವಿನ್ಯಾಸ #* ಹೈ-ಟೆಕ್ HCI ಉಪಕರಣಗಳು # '''ಬಳಕೆದಾರ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ಮತ್ತು ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರ:''' #* ಗ್ರಾಹಕನ ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ #* ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಹಾಗೂ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ನಡುವಣ ಹಾದಿ #* ಬಳಕೆದಾರರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ, ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ಅನ್ವಯ ಈವರೆಗೆ ವಿವರಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳು HCI ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಶಾಖೆಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಇವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿನ್ಯಾಸ, ಅನ್ವಯಗಳು ಮತ್ತು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಬಹುದು. == ನಿರ್ಣಯ: == ಮಾನವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂವಹನ (HCI) ಎಂಬುದು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ನವೀನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಜೊತೆ ಬಳಕೆದಾರರ ಅನುಭವವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಹಲವು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತದೆ. HCI ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಸರಳತೆ, ಸುಲಭ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶಗಳು. ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಉಪಕರಣಗಳು, ವಾಯ್ಸ್ ಸಹಾಯಿಗಳು, ಟಚ್‌ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಗಳು, AR/VR ಆಧಾರಿತ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್‌ಗಳು ಹೀಗೆ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಉಪಕರಣಗಳು ಬಳಕೆದಾರರ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿವೆ. HCI ಯು ಮಾನವ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ನಡುವಣ ಸಂವಹನವನ್ನು ಸುವಿಧಿತ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಪೂರ್ಣವಾಗಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನವೀನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು HCI ಯನ್ನೂ ನವೀಕರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. HCI ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೊಸ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಾನವ-ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ (AI), ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು, ಅಥವಾ ವಾಯ್ಸ್-ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಬಳಕೆ, ಇವುಗಳು ಬಳಕೆದಾರ ಅನುಭವವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಅನ್ವಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ, HCI ಕ್ಷೇತ್ರವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಅನುಭವ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಂಗವಿಕಲತೆ ಹೊಂದಿದ ಬಳಕೆದಾರರ ಅನುಭವ, ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗೊಳಿಸಿದ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಿದೆ. ಹೊಸ ಉಪಕರಣಗಳು, ನಿಯಮಿತ ಹಾಗೂ ಸುಲಭವಾದ ಸಂವಹನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಪೂರ್ವಕ ಇಂಟರ್ಫೇಸ್ಗಳು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ HCI ಯ ಪ್ರಮುಖ ಆವಿಷ್ಕಾರವಾಗಲಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಮಾನವ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಂವಹನವು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನವಿಕ ಅಂಶಗಳ ಸಮನ್ವಯದಿಂದ, ಅದರ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಿತ, ಸಕ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದೆ. 8357apj2aixtthww4fslnw6smnnyl2t 0 173155 1374958 1347190 2026-06-11T03:48:56Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374958 wikitext text/x-wiki '''ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿರುವ ಹಕ್ಕು'''ಗಳು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಪಿತೃಪ್ರಧಾನ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅವರು ಅಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ದಿನನಿತ್ಯದ [[ತಾರತಮ್ಯ]]ದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Kazi, Seema. [https://web.archive.org/web/20191213021611/http://www.oxfordislamicstudies.com/article/opr/t343/e0165?_hi=0&_pos=1 ''Gender and Militarization in Kashmir'']. ''Oxford Islamic Studies Online''. Oxford University Press. "Sordid and gruesome as the militant record of violence against Kashmiri women and civilians is, it does not compare with the scale and depth of abuse by Indian State forces for which justice has yet to be done."</ref><ref>Chinkin, Christine. "Rape and sexual abuse of women in international law." ''[[European Journal of International Law]]'' 5.3 (1994): 327. "women in Kashmir who have suffered rape and death under the administration of the Indian army."</ref><ref name=":43">Inger Skjelsbæk (2001) [[doi:10.1080/13533310108413896|Sexual violence in times of war: A new challenge for peace operations?]], International Peacekeeping, 8:2, 75–76 "</ref><ref name="Frederick2001">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=gU-6CgAAQBAJ&pg=PT101|title=Rape: Weapon of Terror|publisher=World Scientific|year=2001|isbn=978-981-4350-95-2|pages=101–|author=Sharon Frederick|access-date=19 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170420060202/https://books.google.com/books?id=gU-6CgAAQBAJ&pg=PT101|archive-date=20 April 2017|url-status=live}}</ref><ref>[https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/INDIA935.PDF "RAPE IN KASHMIR: A Crime of War"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120904012347/http://www.hrw.org/sites/default/files/reports/INDIA935.PDF |date=4 September 2012 }} (PDF). ''Asia Watch & Physicians for Human Rights A Division of Human Rights Watch''. '''5''' (9): 6.</ref><ref name="Swati Parashar 2011">{{Cite journal | doi=10.1080/1057610X.2011.551719| title=Gender, ''Jihad'', and Jingoism: Women as Perpetrators, Planners, and Patrons of Militancy in Kashmir| journal=Studies in Conflict & Terrorism| volume=34| issue=4| pages=295–317| year=2011| last1=Parashar| first1=Swati}}</ref><ref name="BakshHarcourt2015">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=SupcBgAAQBAJ&pg=PA683|title=The Oxford Handbook of Transnational Feminist Movements|publisher=Oxford University Press|year=2015|isbn=978-0-19-994349-4|pages=683–|author1=Rawwida Baksh|author2=Wendy Harcourt}}</ref><ref>{{cite web | title=The disappointing case of patriarchy and rising crimes against women | website=Kashmir Times | url=http://www.kashmirtimes.com/newsdet.aspx?q=97260 | access-date=2020-09-26}}</ref> ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕ್ರೀಡಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಯುವ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್|ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಕಿರುಕುಳ, ಮದುವೆಯ ನಂತರ ವರದಕ್ಷಿಣೆ ಬೇಡಿಕೆ, ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಘಟನೆಗಳು, ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ಆಸಿಡ್ ದಾಳಿಗಳು, ಮತ್ತು ಪುರುಷರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೌರವದಿಂದ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು [[ಕಾಶ್ಮೀರ]]ದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಡಲು ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://shur.luiss.it/files/2009/05/ray.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170918201811/http://shur.luiss.it/files/2009/05/ray.pdf|date=2017-09-18}} Dr. Ayesha Ray "Kashmiri Women and the Politics of Identity" (paper presented to SHUR Final Conference on Human Rights and Civil Society, Rome, June 2009) at 14.</ref> ==ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ, ಪುರುಷರು ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾತ್ರಗಳು ಕಡಿಮೆ ಇದೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |last=Malik |first=Mohd Amin |title=IDWGS: Her Voice in Science |url=https://m.greaterkashmir.com/article/idwgs-her-voice-in-science/371259 |access-date=2025-02-16 |website=Greaterkashmir |language=en }}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2011 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ [[ಸಾಕ್ಷರತೆ|ಸಾಕ್ಷರತಾ]] ಪ್ರಮಾಣವು ಶೇಕಡಾ 68.74 ರಷ್ಟಿತ್ತು; ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಶೇಕಡಾ 58.01 ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಗುಳಿಯುವ ಮಹಿಳೆಯರ ಪ್ರಮಾಣವು ಪುರುಷರ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಮೂರು ವಯಸ್ಕ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ಓದಲು ಅಥವಾ ಬರೆಯಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಗಂಡು ಮಗು ಜನನವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಹೆಣ್ಣು ಮಗು ಜನನವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪುರುಷರು ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಪೋಷಿಸಲು ಸಮರ್ಥರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಮಹಿಳೆಯರು ಮದುವೆಯಾಗಿ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವುದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಹೊರೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿನ ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು ಎಂದು ಅರಿತುಕೊಂಡ [[ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ]] ಸರ್ಕಾರವು ಹಲವಾರು ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ==ಪೌರತ್ವ== ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಘೋಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, [[ಪೌರತ್ವ]]ದ ತತ್ವವು ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ನಡುವಿನ ಸಮಾನತೆಯ ಊಹೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ, ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಪೌರತ್ವವು ಅಸಮಾನವಾಗಿದೆ. ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮಹಿಳೆ ವಿದೇಶಿಯರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರೆ, ಅವಳು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು [[ಅನುವಂಶಿಕತೆ|ಅನುವಂಶಿಕ]]ವಾಗಿ ಪಡೆಯುವ, ಹೊಂದುವ ಅಥವಾ ಖರೀದಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾಳೆ ; ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪುರುಷನ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="journals.sagepub.com">{{Cite journal |doi = 10.1177/097152150601400109|title = Citizenship Rights of Women in Jammu and Kashmir|journal = Indian Journal of Gender Studies|volume = 14|pages = 157–171|year = 2007|last1 = Singh|first1 = Jasbir|last2 = Vohra|first2 = Anupama}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, 2002 ರಂದು, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ [[ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ಸ್ಥಾಪಿತ ಕಾನೂನು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಹೊರಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗುವುದರಿಂದ, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಮಹಿಳೆ ತನ್ನ ಶಾಶ್ವತ ನಿವಾಸಿ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.<ref name="journals.sagepub.com"/><ref name="Nyla Ali Khan 2011">{{cite journal |author=Nyla Ali Khan |title=Negotiating the boundaries of gender, community and nationhood: A case study of Kashmir |year=2011 |volume=18 |issue=1 |journal=Pakistan Journal of Women's Studies: Alam-e-Niswan |pages=1–13}}</ref><ref name="dnaindia.com">{{Cite web |url=http://www.dnaindia.com/analysis/main-article-kashmir-vs-women-1374449 |title=Kashmir vs Women |access-date=2017-09-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171006001513/http://www.dnaindia.com/analysis/main-article-kashmir-vs-women-1374449 |archive-date=2017-10-06 |url-status=live |date=2010-04-23 }}</ref> ==ಸಂಘರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾತ್ರ== 1989 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರಿಗಳ ಅಸಮಾಧಾನವು ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯ ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref name=":6">{{Cite journal | doi=10.1177/0049085715589471| title=A Gender Critique of AFSPA: Security for Whom?| journal=Social Change| volume=45| issue=3| pages=440–457| year=2015| last1=Ranjan| first1=Amit}}</ref> ಉಗ್ರಗಾಮಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೆಂಬಲ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಅನೇಕ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಂದರು; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಸಂಘರ್ಷ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯದ ಸಂವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ದುಃಖದ ಧ್ವನಿಗೆ ಸರಿಯಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆಯನ್ನು ಉಗ್ರಗಾಮಿ ಗುಂಪಿನ ಭೂಗತ ಕಾರ್ಯಕರ್ತೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದಾಗ, ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅವಳನ್ನು ನಿರಪರಾಧಿ ಎಂದು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅವಳನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತವೆ.<ref name=":42">Inger Skjelsbæk (2001) [[doi:10.1080/13533310108413896|Sexual violence in times of war: A new challenge for peace operations?]], International Peacekeeping, 8:2, 75-76.</ref><ref name=":12">[https://www.hrw.org/sites/default/files/reports/INDIA935.PDF "Rape in Kashmir: A Crime of War"] (PDF). ''Asia Watch & Physicians for Human Rights A Division of Human Rights Watch''. '''5''' (9): 1.</ref><ref>Littlewood, Roland. "Military Rape". ''[[Anthropology Today]]'', vol. 13, no. 2, 1997, pp. 7–16.</ref> ===ದುಖ್ತರನ್-ಎ-ಮಿಲತ್=== ದುಖ್ತರನ್-ಎ-ಮಿಲ್ಲತ್ (ಡಿಇಎಂ) 1981 ರಲ್ಲಿ [[ಆಸಿಯಾ ಅಂದ್ರಾಬಿ]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮಹಿಳಾ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದೆ . ಈ ಗುಂಪಿನ ಆರಂಭಿಕ ಗುರಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಬಗ್ಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಅವರ ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಇದು ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲೆ ನೈತಿಕವಾಗಿ ಪೊಲೀಸ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ [[ಜಿಹಾದ್]] ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿತು. 1987 ರಲ್ಲಿ, ಈ ಸಂಘಟನೆಯು ಹೆಚ್ಚು ರಾಜಕೀಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕೋರಿತು; ಸರ್ಕಾರವು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿತು. ===ಮಹಿಳಾ ಸ್ವರಕ್ಷಣಾ ದಳ=== ೧೯೪೭ ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಮಹಿಳಾ ಸ್ವರಕ್ಷಣಾ ದಳ (WSDC)ವನ್ನು ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇನೆಯ ಮಹಿಳಾ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಗುಂಪಿನ ಗುರಿ "''ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣಕಾರರನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು''". ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ತರಬೇತಿಯ ಜೊತೆಗೆ, ಈ ಗುಂಪು "''ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಅಗಾಧ ಅಜ್ಞಾನ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಬಹುದಾದ''" ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸಿತು. ಹೆಚ್ಚಿದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕಾಗಿ ಈ ದಳವು ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite book|title=Islam, Women, and Violence in Kashmir: Between India and Pakistan|last=Khan|first=Nyla Ali|publisher=Palgrave Macmillan|year=2010|location=New York|pages=134}}</ref> ==ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಸಹಯೋಗ== ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಸಹಯೋಗಗಳು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷದ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಇದದ್ದು. ಎರಡೂ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳೆಯರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸೆ, ಅತ್ಯಾಚಾರ, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ದುರುಪಯೋಗ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನತೆಯಂತಹ ಹಲವಾರು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ಪರಿಸರವು ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು.<ref name="Khan 2010 142">{{Cite book|title=Islam, Women, and Violence in Kashmir: Between India and Pakistan|last=Khan|first=Nyla Ali|publisher=Palgrave Macmillan|year=2010|location=New York|pages=142}}</ref> ===ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಬಸ್=== 1999 ರಲ್ಲಿ, ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 40 ಭಾರತೀಯ ಮಹಿಳೆಯರು ನವದೆಹಲಿಯಿಂದ [[ಲಾಹೋರ್|ಲಾಹೋರ್‌ಗೆ]] 12 ಗಂಟೆಗಳ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು, ಇದನ್ನು '''''ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಉಪಕ್ರಮ (WIPSA) ಸಂಘ''''' ವು ಆಯೋಜಿಸಿತ್ತು. [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮಹಿಳೆಯರು ನಡೆಸಿದ ಹಲವಾರು ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಸಹಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಬಸ್ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಅಗತ್ಯವೇ ಅವರನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತಂದಿತು. ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಮಹಿಳಾ ಬಸ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಜನರ ನಡುವೆ ಸಂವಹನದ ಅಗತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು. ಜನಾಂಗೀಯತೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ, ಮಹಿಳೆಯರು ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ದಶಕಗಳ ಕಾಲದ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref name="Khan 2010 142"/><ref name=":0">{{Cite journal|last=Sewak|first=Manjiri|date=2004|title=Women's Initiatives for Peace between Pakistan and India|journal=Pakistan Horizon|volume=57|issue=3|pages=121–126|jstor=41394062}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ಜಾನಪದ ಸಂಪಾದನೋತ್ಸವ ೨೦೨೫ ಸ್ಪರ್ಧಾ ಲೇಖನ]] jyadnbsxdutciz7tt432owjn8yq55if 0 177784 1374961 1347822 2026-06-11T06:03:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374961 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ಜಿಯೊವಾನಿ ಡೊಮಿನಿಕೊ ಕಾಸೀನಿ | image = Giovanni Domenico Cassini, Museo di Palazzo Poggi.jpg | caption = Portrait of Cassini, 17th century | birth_date = {{birth date|df=yes|1625|6|8}} | birth_place = [[Perinaldo]], [[County of Nice]] | death_date = {{death date and age|df=yes|1712|9|14|1625|6|8}} | death_place = [[Paris]], [[France]] | nationality = Italian and French | field = [[Mathematics]]<br> [[astrology]]<br> [[astronomy]]<br> [[engineering]] | work_institution = [[University of Bologna]] | alma_mater = The Jesuit College at Genoa | doctoral_advisor = | doctoral_students = | known_for = [[Cassini Division]]<br>[[Cassini identity]]<br>[[Cassini's laws]]<br>[[Cassini oval]]<br>First to observe the division in the rings of Saturn | prizes = | footnotes = | children = [[Jacques Cassini]] | signature = Giovanni Domenico Cassini signature.png }} '''ಜಿಯೊವಾನಿ ಡೊಮಿನಿಕೊ ಕಾಸೀನಿ '''1625-1712. ಇಟಲಿ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸುಗಳ ಖ್ಯಾತ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ. ಇಟಲಿಯ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಮತ್ತು ನಕ್ಷಾನಿರೂಪಣಗಾರರಾದ ಕಾಸೀನಿ ಮನೆತನದವರ ಮೂಲಪುರುಷನೀತ. ==ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== ಜನಿಸಿದ್ದು [[ಇಟಲಿ|ಇಟಲಿಯ]] ನೀಸ್ ನಗರದ ಬಳಿಯಿರುವ ಪೆರಿನಾಲ್ಡೋವಿನಲ್ಲಿ. [[ಜಿನಿವಾ|ಜೆನವದಲ್ಲಿ]] ಈತನ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಯಿತು. ==ಸಂಶೋಧನೆಗಳು== ಅನಂತರ ಬೋಲೋನ್ಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ|ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾದ (1650). [[ಗುರು (ಗ್ರಹ)|ಗುರುಗ್ರಹ]] ಮತ್ತು [[ಮಂಗಳ (ಗ್ರಹ)|ಮಂಗಳಗ್ರಹಗಳ]] ಆವರ್ತನಾವಧಿಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 1665 ಮತ್ತು 1660ರಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕಿ ಖ್ಯಾತಿ ಗಳಿಸಿದ. ಪ್ಯಾರಿಸಿನ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದ ನಿರ್ದೇಶಕನಾದುದು 1667ರಲ್ಲಿ. ಗುರುಗ್ರಹದ ಉಪಗ್ರಹಗಳ (ಚಂದ್ರರ) ಚಲನೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ಒಂದು ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಈತ ರಚಿಸಿದ (1668). ಮುಂದೆ ಈ ಕೋಷ್ಟಕ ಡೇನಿಷ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾದ ರೂಮರನಿಗೆ (1645-1710) ಬೆಳಕಿನ ವೇಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಯಿತು. 1673ರಲ್ಲಿ ಈತನಿಗೆ [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸಿನ]] ಪೌರತ್ವ ಲಭಿಸಿದುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. [[ಶನಿ (ಗ್ರಹ)|ಶನಿಗ್ರಹದ]] ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು 1671-84ರ ವರೆಗೂ ನಡೆಸಿ ಅದರ ನಾಲ್ಕು ಉಪಗ್ರಹಗಳನ್ನು [ಇಯಾಪೆಟಸ್ (1671), ರ್ಹೀಆ (1672), ಡಯಾನೆ ಮತ್ತು ಟೆಥೀಸ್ (1684)] ಕಂಡುಹಿಡಿದ, ಶನಿಗ್ರಹದ ಉಪಗ್ರಹಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಈತನ ಸಂಶೋಧನೆ ಹೈಗನ್ಸನ (1629-1695) ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿತ್ತು. ಹೈಗನ್ಸನ ಖ್ಯಾತ ಪರಿಶೋಧನೆಯಾದ ಶನಿಗ್ರಹದ ಬಳೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಈತ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿ ಆ ಬಳೆಯಲ್ಲಿ ನಿಜಕ್ಕೂ ಎರಡು ಬಳೆಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಕಪ್ಪು ಪ್ರದೇಶವಿದೆ ಎಂದು ಶೋಧಿಸಿದ. ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಈಗಲೂ ಕಾಸೀನಿ ಕಪ್ಪು ಪ್ರದೇಶವೆಂದೇ ಹೆಸರಿದೆ. ರಾಶಿಚಕ್ರಬೆಳಕಿನ (zodiacal light ) ಬಗ್ಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಅಧ್ಯಯನ, ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಆ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಗ್ರಂಥವನ್ನು (Découverte de la lumiere celeste qui paroist dans le zodiaque) ಹೊರತಂದ (1693). ಮಂಗಳಗ್ರಹದ ದಿಗ್‍ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈತನ ಕೆಲಸ ಪ್ರಶಂಸಾರ್ಹ. ಕಾಸೀನಿ ಆ ಗ್ರಹದ ವೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುವ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಯಾನ]]ದಲ್ಲಿ ರೀಪೆ ಎಂಬ ಫ್ರೆಂಚ್ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಸಹ ಅದೇ ಗ್ರಹವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಮಂಗಳ ಗ್ರಹದ ದೂರ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಕಾಸೀನಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಯಿತು. ಕೆಪ್ಲರನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸೂರ್ಯನ ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಹಗಳ ದೂರ ಸಾಕಷ್ಟು ನಿಖರವಾಗಿ ಗೊತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ತಾನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕಿದ ಮಂಗಳಗ್ರಹದ ದೂರದ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸೂರ್ಯ ಭೂಮಿಯಿಂದ 140 ಮಿಲಿಯನ್ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಕಾಸೀನಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ. ಸೂರ್ಯನ ಸುತ್ತಲ ಗ್ರಹಗಳ ಚಲನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಕೆಪ್ಲರನ ದೀರ್ಘವೃತ್ತಗಳು ಎಂಬ ಹೆಸರಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಕೆಲವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದೀರ್ಘವೃತ್ತಾಕಾರದ ಕಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಈತ ಸೂಚಿಸಿದ. ಇವನ್ನು ಕಾಸೀನಿಯನ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಾಂತಿಚಕ್ರದ ಬಾಗುವಿನ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಈತ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿದ. ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಇಷ್ಟೆಲ್ಲ ಮಹತ್ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಈತ ಸಿದ್ಧಿಸಿದ್ದರೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಬಲು ಛಲವಾದಿಯೂ ಹಿಡಿದ ಪಟ್ಟನ್ನು ಬಿಡದವನೂ ಆಗಿದ್ದ. [[ನಿಕೋಲಸ್ ಕೋಪರ್ನಿಕಸ್|ಕೋಪರ್ನಿಕಸನ]] (1473-1540) ಸೂರ್ಯಕೇಂದ್ರವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪದಿದ್ದ ಮಹಾಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಈತ ಕೊನೆಯವನೆಂದರೆ ಇವನ ಪುರಾತನ ಸಂಪ್ರದಾಯಶರಣತೆಯ ಅರಿವಾದೀತು. ==ವಂಶಜರು== ಕಾಸೀನಿ ವಂಶದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರೂ ಒಬ್ಬ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನೂ ಆಗಿಹೋದರು. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ಖಗೋಳ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಈ ವಂಶಸ್ಥರು ಒಂದು ಶತಮಾನದವರೆಗೆ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದು ಆ ವಿಜ್ಞಾನದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಗೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ಪೋಷಕವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ (2004) ಶನಿಗ್ರಹವನ್ನು ಅರಸಿ ಹೊರಟ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ನೌಕೆಗೆ ಕ್ಯಾಸಿನಿ ಎಂದೇ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[https://amshistorica.unibo.it/giovannicassini Giovanni Domenico Cassini – complete digitization of 14 volumes belonging to the Old Fund's Department of Astronomy, University of Bologna, held to mark the celebrations of the Cassini in 2005 ''(website in Italian)'']{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[https://www.space.com/18902-giovanni-cassini.html Giovanni Cassini Biography] -Space.com *[http://www.esa.int/Our_Activities/Space_Science/Jean-Dominique_Cassini_Astrology_to_astronomy esa.int — Jean-Dominique Cassini: Astrology to astronomy] -ESA *[http://www.geoastro.de/EarthShape/index.html Geoastro.de Earth shape] *[https://bibnum.obspm.fr/exhibits/show/cassini Virtual exhibition on Paris Observatory digital library] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಜಿಯೊವಾನಿ ಡೊಮಿನಿಕೊ ಕಾಸೀನಿ}} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಖಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]] 84l70eoriqnfht36rtpng7q38iynv3p 0 179216 1374946 1374316 2026-06-10T16:28:15Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374946 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | image = Calla_palustris2.jpg | image2 = Illustration Calla palustris0.jpg | image2_caption = ''Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz 1885'' | status = G5 | status_system = TNC | status_ref = <ref>{{cite web |title=''Calla palustris'' |url=https://explorer.natureserve.org/Taxon/ELEMENT_GLOBAL.2.130791/Calla_palustris |publisher=[[NatureServe]] |access-date=22 March 2023}}</ref> | status2 = LC | status2_system = IUCN3.1 | status2_ref = <ref name=IUCN>{{cite iucn |author=Lansdown, R.V. |year=2014 |title=''Calla palustris'' |article-number=e.T167822A42334121 |doi=10.2305/IUCN.UK.2014-1.RLTS.T167822A42334121.en}}</ref> | display_parents = 3 | grandparent_authority = Bartl. | genus = Calla | parent_authority = [[Carl Linnaeus|L.]] | species = palustris | authority = L. | synonyms = Of the genus:<ref name=POWO_2733-1/> {{genus list |hidden=no |Aroides |Heist. ex Fabr. |Callaion |Raf. |Callaria |Raf. |Provenzalia |Adans. }} Of the species:<ref name=POWO_86508-1>{{Cite POWO|title=''Calla palustris'' L..|id=86508-1|access-date=2026-01-10|mode=cs1}}</ref> {{species list |hidden=yes |Calla brevis |(Raf.) Á.Löve & D.Löve |Calla cordifolia |Stokes |Calla generalis |E.H.L.Krause |Calla ovatifolia |Gilib. |Callaion bispatha |(Raf.) Raf. |Callaion brevis |(Raf.) Raf. |Callaion heterophylla |(Raf.) Raf. |Callaion palustris |(L.) Raf. |Dracunculus paludosus |Montandon |Provenzalia bispatha |Raf. |Provenzalia brevis |Raf. |Provenzalia heterophyla |Raf. |Provenzalia palustris |(L.) Raf. }} }} '''ಕ್ಯಾಲ''' [[ಏರೇಸೀ]] ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಮೂಲಿಕೆ ಸಸ್ಯಜಾತಿ. ರಿಚರ್ಡಿಯ, ಏಲಮ್‍ಲಿಲ್ಲಿ ಎಂಬವು ಇದರ ಪರ್ಯಾಯ ನಾಮಗಳು. ತನ್ನ ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಎಲೆ ಮತ್ತು ಹೂಗೊಂಚಲ ಕವಚಗಳಿಂದಾಗಿ (ಸ್ಪೇತ್) ಉದ್ಯಾನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಪಡೆದಿದೆ. ಇದನ್ನು ಅಂಚುಸಸ್ಯ ಇಲ್ಲವೆ ಕುಂಡಸಸ್ಯವಾಗಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ==ಲಕ್ಷಣಗಳು== ಇದೊಂದು ಬಹುವಾರ್ಷಿಕ [[ಸಸ್ಯ]]. [[ಭೂಮಿ]]ಯೊಳಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡು ಬೆಳೆಯುವ ತನ್ನ ಪ್ರಕಂದದಿಂದಾಗಿ ವರ್ಷವರ್ಷವೂ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಕಂದದಿಂದ ಮೊದಲ ವರ್ಷ ಹಲವಾರು ಎಲೆಗಳು ಹುಟ್ಟುವುವಾದರೂ ಅನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎರಡೇ ಎಲೆಗಳು ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ. [[ಎಲೆ]]ಗಳಿಗೆ ಕೊಳವೆಯಂಥ ತೊಟ್ಟೂ ಹೃದಯದಾಕಾರದ ಅಲಗೂ ಇವೆ. ಹೂಗೊಂಚಲು ಸ್ಪೇಡಿಕ್ಸ್ ಬಗೆಯದು. ಇದಕ್ಕೆ ಚೆಲುವಾದ ಬಿಳಿಯ ಬಣ್ಣದ ಕವಚವಿದೆ. ಇದು ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಳಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಬೇರುಕಾಂಡದ ಮೂಲಿಕೆಯ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸಸ್ಯವಾಗಿದೆ . ಎಲೆಗಳು ದುಂಡಾದ ಅಥವಾ ಹೃದಯದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, 6–12 ಸೆಂ.ಮೀ ( 2 +^1/4 – 4​​+10–20 ಸೆಂ.ಮೀ (4–8 ಇಂಚು) ಎಲೆಯ ತೊಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ^3/4 _ಇಂಚು  ) ಉದ್ದ, ಮತ್ತು4–12 ಸೆಂ.ಮೀ ( 1+^1/2 – 4​​+³ ⁄ ₄  ಇಂಚು) ಅಗಲ. ಹಸಿರು-ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದಹೂಗೊಂಚಲುಗಳು ಸುಮಾರು 4–6ಸೆಂ.ಮೀ ( 1+^1/2 – 2​​+^1/4 ಇಂಚು ) ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಬಿಳಿ ಗುಚ್ಛದಲ್ಲಿ  ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಈ ಹಣ್ಣು ಕೆಂಪು ಹಣ್ಣುಗಳ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಹಲವಾರು ಬೀಜಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ . ₇ <ref>{{eFloras|1|0027260|Calla palustris |first=Sue A. |last=Thompson |family=Araceae}}</ref><ref>{{eFloras|2|200027260|Calla palustris |first1=Heng |last1=Li |first2=Peter C. |last2=Boyce |first3=Josef |last3=Bogner |family=Araceae}}</ref> ಈ ಸಸ್ಯವು ತಾಜಾವಾಗಿದ್ದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಕ್ಸಾಲಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಅಂಶದಿಂದಾಗಿ ತುಂಬಾ ವಿಷಕಾರಿಯಾಗಿದೆ , ಆದರೆ ಬೇರುಕಾಂಡ ( ''ಕ್ಯಾಲಡಿಯಮ್'' , ''ಕೊಲೊಕಾಸಿಯಾ'' ಮತ್ತು ''ಅರಮ್‌ನಂತೆ'' ) ಒಣಗಿಸಿ, ಪುಡಿಮಾಡಿ, ಸೋರಿ ಮತ್ತು ಕುದಿಸಿದ ನಂತರ ಖಾದ್ಯವಾಗಿದೆ.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.epharmacognosy.com/2012/05/wild-calla-calla-palustris-poisonous.html |website=Pharmacognosy |title=Wild calla-Calla palustris-Poisonous plants}}</ref> == ವರ್ಗೀಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರ == ''ಕ್ಯಾಲ್ಲಾ'' ಕುಲ ಮತ್ತು ಅದರ ಏಕೈಕ ಜಾತಿಯಾದ ''ಕ್ಯಾಲ್ಲಾ ಪಲುಸ್ಟ್ರಿಸ್ ಅನ್ನು'' ಮೊದಲು 1753 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಲ್ ಲಿನ್ನಿಯಸ್ ವಿವರಿಸಿದರು <ref name=POWO_2733-1>{{Cite POWO|title=''Calla'' L..|id=2733-1|access-date=2026-01-10|mode=cs1}}</ref> . ಈ ಕುಲವು ಹಿಂದೆ ಹಲವಾರು ಇತರ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇವುಗಳನ್ನು ಈಗ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕುಲವಾದ ''ಜಾಂಟೆಡೆಶಿಯಾಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉಷ್ಣವಲಯದ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಈ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "ಕ್ಯಾಲ್ಲಾ ಲಿಲ್ಲಿಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಸಿ. ಪಲುಸ್ಟ್ರಿಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ'' ಗೊಂದಲಗೊಳ್ಳಬಾರದು .<ref>{{Cite web |date=2024-04-03 |title=Calla Lily Care: Grow Stunning Blooms All Season Long |url=https://www.plantgardener.com/caring-for-calla-lilies/ |access-date=2024-06-03 |website=www.plantgardener.com |language=en-us |archive-date=2024-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240603070222/https://www.plantgardener.com/caring-for-calla-lilies/ |url-status=dead }}</ref>. ==ಪ್ರಭೇದಗಳು== ಕ್ಯಾ.ಎಲಿಯೋಟಿಯಾನ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾ.ಆಲ್ಬೊಮ್ಯಾಕ್ಯುಲೇಟ ಎಂಬುವು ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಪ್ರಭೇದಗಳು. ==ವಿತರಣೆ== ಇದು ಉತ್ತರ ಗೋಳಾರ್ಧದ ತಂಪಾದ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ , ಮಧ್ಯ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಯುರೋಪ್ (ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ, ಆದರೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಅಲ್ಲ), ಉತ್ತರ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ ( ಅಲಾಸ್ಕಾ , ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು) ಗೆ ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿದೆ. <ref name=POWO_2733-1/><ref>Govaerts, R. & Frodin, D.G. (2002). World Checklist and Bibliography of Araceae (and Acoraceae): 1–560. The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew.</ref> ==ಕೃಷಿ== ಕ್ಯಾಲವನ್ನು ಪ್ರಕಂದದ ತುಂಡುಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡಬಹುದು. ಪ್ರಕಂದಗಳನ್ನು ನಾಟಿಮಾಡಲು ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್-ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳು ಮತ್ತು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್-ಏಪ್ರಿಲ್ ಯೋಗ್ಯವಾದ ಕಾಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ತೇವ ಬೇಕಾದರೂ ನೆಲ ಜೌಗಾಗಿರಬಾರದು. ಫಲವತ್ತಾದ ಮಣ್ಣು ಅಗತ್ಯ. [[ಚಳಿಗಾಲ]]ದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಸಸ್ಯಭಾಗ ಸತ್ತು ಪ್ರಕಂದ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್ ತಿಂಗಳ ವೇಳೆಗೆ ಹೊಸ ಎಲೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿ ಅನಂತರ ಹೂ ಅರಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತವೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Go Botany |genus=Calla |species=palustris |link=1}} * [http://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=f267 Missouri Gardening, plant finder, Gardening Help] * [http://plants.ces.ncsu.edu/plants/all/calla-palustris/ North Carolina State University Cooperative Extension] * [http://www.ct-botanical-society.org/galleries/callapalu.html Connecticut Botanical Society, Wild Calla (Water Arum)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130531210733/http://www.ct-botanical-society.org/galleries/callapalu.html |date=2013-05-31 }} * {{Minnesota Wildflowers |Calla palustris (Wild Calla) |flower|wild-calla}} * [http://www.botanic-gardens-ljubljana.com/en/component/plants/calla-palustris University Botanic Gardens at Ljubljana] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕ್ಯಾಲ}} [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಸ್ಯಗಳು]] p029myajfduf0zrm7qg2z4oi4z322es 0 179228 1374947 1374344 2026-06-10T16:43:29Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374947 wikitext text/x-wiki {{Infobox Australian place | type = city | name = Kalgoorlie–Boulder | state = wa | image = {{Photomontage | photo1a = Kalgoorlie.jpg{{!}}Kalgoorlie Court House, Hannan Street | caption = Kalgoorlie Courthouse | spacing = 2 | border = 0 | color = #F2F2F2 | size = 270}} |caption=Kalgoorlie Court House and Post Office| pop = 29,072 | pop_year = {{CensusAU|2021}} | pop_footnotes = <ref name="ABSSUAQS">{{cite web | url=https://www.abs.gov.au/census/find-census-data/quickstats/2021/5007 | title=2021 Kalgoorlie – Boulder, Census All persons QuickStats|publisher=[[Australian Bureau of Statistics]]|access-date=2025-01-30}}</ref> | density = | area = 75.1 | area_footnotes = <ref name="ABSSUAProf">{{cite web|title=2021 Census Community Profiles: Kalgoorlie – Boulder|url=https://abs.gov.au/census/find-census-data/community-profiles/2021/5007|website=ABS Census|publisher=[[Australian Bureau of Statistics]]|access-date=30 January 2025}}</ref> (2011 urban) | timezone = [[Australian Western Standard Time|AWST]] | utc = +8 | lga = [[City of Kalgoorlie–Boulder]] | maxtemp = 25.2 | mintemp = 11.6 | rainfall = 265.6 | elevation = 383 | est = 1893 | stategov = [[Electoral district of Kalgoorlie|Kalgoorlie]] | fedgov = [[Division of O'Connor|O'Connor]] | coordinates = {{Coord|30|44|56|S|121|27|57|E|display=inline,title}} | dist1 = 595 | dir1 = E | location1 = [[Perth]] | dist2 = 391 | dir2 = N | location2 = [[Esperance, Western Australia|Esperance]] }} '''ಕ್ಯಾಲ್ಗುರ್ಲಿ''' ಪಶ್ಚಿಮ [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ದ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಕ್ಯಾಲ್ಗುರ್ಲಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. [[ಪರ್ತ್, ಪಶ್ಚಿಮದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ|ಪರ್ತ್‍]]ಗೆ 604 ಕಿ.ಮೀ ಮತ್ತು ಕೂಲ್ಗಾರ್ಡಿಗೆ 38 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ೨೯೦೭೨(೨೦೨೧).<ref name="ABSSUAQS"/> ==ಇತಿಹಾಸ== [File: Hannan's Tree Kalgoorlie.jpg|thumb|Since 1897, a tree has marked the spot where gold was found on 14 June 1893.|left]] ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 1887-88ರಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. 1892-94ರಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಆಸೆಯಿಂದ ಜನ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಧಾವಿಸಿದರು.<ref>Raymond Radclyffe, ''Wealth and Wildcats'', Carlisle, Western Australia: Hesperian (1898, reprinted 2004), p. 15.</ref> 1900ರ ವೇಳೆಗೆ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 30,000ಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಗಣಿ ಉದ್ಯಮದ ಏರಿಳಿತಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದೆ. ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸು.25,000ರಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ==ಜನಸಂಖ್ಯೆ== 2021 ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ , ಕಲ್ಗೂರ್ಲಿ-ಬೌಲ್ಡರ್ ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 29,072 ಜನರಿದ್ದರು: ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 7.7 ರಷ್ಟು ಜನರು ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಟೊರೆಸ್ ಸ್ಟ್ರೈಟ್ ದ್ವೀಪವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. 66.6% ಜನರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನನ ದೇಶಗಳೆಂದರೆ [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]] (7.0%), [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್]] (2.6%), [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] (2.2%), [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] (1.8%) ಮತ್ತು [[ಭಾರತ]] (1.3%). 76.2% ಜನರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] ಮಾತ್ರ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾನ್ಸ್ (1.1%), ಟ್ಯಾಗಲೋಗ್ (1.1%), ಫಿಲಿಪಿನೋ (1.0%), [[ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್]] (0.7%) ಮತ್ತು ಶೋನಾ (0.6%) ಸೇರಿವೆ. ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದರೆ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ (44.3%) ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ (18.1%). ==ಹವಾಮಾನ== {{wide image|Kalgoorlie panorama.jpg|800px|Panorama of Kalgoorlie, with the Airport visible behind and Boulder present behind the [[headframe]]}} ಇಲ್ಲಿಯದು ಒಣವಾಯುಗುಣ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆ 10" ಗೂ ಕಡಿಮೆ. ನೀರಿನ ಅಭಾವದ್ದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ತೊಂದರೆ. ಪರ್ತ್‍ಗೆ 24 ಕಿ.ಮೀ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹೆಲೆನ ನದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಮುಂಡರಿಂಗ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ನೀರು ಸರಬರಾಯಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. {{Weather box | location = Kalgoorlie | metric first = Yes | single line = Yes | Jan record high C = 46.5 | Feb record high C = 46.5 | Mar record high C = 44.5 | Apr record high C = 40.1 | May record high C = 33.4 | Jun record high C = 27.6 | Jul record high C = 28.7 | Aug record high C = 32.0 | Sep record high C = 37.9 | Oct record high C = 40.9 | Nov record high C = 42.9 | Dec record high C = 45.0 | year record high C = 46.5 | Jan high C = 33.6 | Feb high C = 32.1 | Mar high C = 29.5 | Apr high C = 25.3 | May high C = 20.6 | Jun high C = 17.5 | Jul high C = 16.7 | Aug high C = 18.6 | Sep high C = 22.3 | Oct high C = 25.8 | Nov high C = 28.9 | Dec high C = 31.9 | year high C = 25.2 | Jan low C = 18.2 | Feb low C = 17.8 | Mar low C = 16.0 | Apr low C = 12.8 | May low C = 8.7 | Jun low C = 6.2 | Jul low C = 5.0 | Aug low C = 5.5 | Sep low C = 8.0 | Oct low C = 11.0 | Nov low C = 14.0 | Dec low C = 16.5 | year low C = 11.6 | Jan record low C = 8.8 | Feb record low C = 8.5 | Mar record low C = 5.7 | Apr record low C = 1.7 | May record low C = -1.8 | Jun record low C = -3.0 | Jul record low C = -3.4 | Aug record low C = -2.4 | Sep record low C = -0.6 | Oct record low C = -1.0 | Nov record low C = 3.1 | Dec record low C = 5.5 | year record low C = -3.4 | Jan precipitation mm = 23.6 | Feb precipitation mm = 31.2 | Mar precipitation mm = 24.0 | Apr precipitation mm = 20.0 | May precipitation mm = 26.5 | Jun precipitation mm = 28.9 | Jul precipitation mm = 24.9 | Aug precipitation mm = 21.4 | Sep precipitation mm = 14.0 | Oct precipitation mm = 14.8 | Nov precipitation mm = 17.8 | Dec precipitation mm = 16.4 | year precipitation mm = 264.8 | Jan precipitation days = 3.9 | Feb precipitation days = 4.5 | Mar precipitation days = 4.3 | Apr precipitation days = 3.2 | May precipitation days = 7.1 | Jun precipitation days = 8.7 | Jul precipitation days = 9.2 | Aug precipitation days = 7.5 | Sep precipitation days = 5.6 | Oct precipitation days = 4.3 | Nov precipitation days = 4.1 | Dec precipitation days = 3.8 | year precipitation days = 68.3 | unit precipitation days = 0.2mm | Jan afthumidity =24 | Feb afthumidity =30 | Mar afthumidity =32 | Apr afthumidity =38 | May afthumidity =44 | Jun afthumidity =48 | Jul afthumidity =46 | Aug afthumidity =39 | Sep afthumidity =31 | Oct afthumidity =27 | Nov afthumidity =25 | Dec afthumidity =24 | Jan dew point C = 8 | Feb dew point C =10 | Mar dew point C =9 | Apr dew point C =8 | May dew point C =6 | Jun dew point C =5 | Jul dew point C =4 | Aug dew point C =3 | Sep dew point C =3 | Oct dew point C =3 | Nov dew point C =5 | Dec dew point C =6 | Jand sun =11.4 | Febd sun =11.2 | Mard sun =9.9 | Aprd sun =7.1 | Mayd sun =7.0 | Jund sun =6.6 | Juld sun =6.5 | Augd sun =6.6 | Sepd sun =8.6 | Octd sun =10.9 | Novd sun =11.6 | Decd sun =11.7 | source 1 = <ref>{{Cite web | url = http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_012038_All.shtml | title = Kalgoorlie climate statistics }}</ref> | date = January 2022 | source = Bureau of Meteorology<ref>{{cite web | title=Climate statistics for Australian locations | website=Australia's official weather forecasts & weather radar - Bureau of Meteorology | url=http://www.bom.gov.au/climate/averages/tables/cw_012038_All.shtml | access-date=2025-06-11}}</ref> | source 2 =Time and Date (dewpoints 1985–2015)<ref>{{cite web |url = https://www.timeanddate.com/weather/australia/kalgoorlie/climate |title = Climate & Weather Averages in Kalgoorlie, Western Australia, Australia |publisher = Time and Date |access-date = 9 January 2022}}</ref> Weather Atlas (sun hours)<ref>{{cite web |url = https://www.weather-atlas.com/en/australia/kalgoorlie-climate#daylight_sunshine |title = Monthly weather forecast and climate in Kalgoorlie, Australia |publisher = Weather Atlas |access-date = 9 January 2022 }}{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> }} ==ವಾಣಿಜ್ಯ== [[File:KalgoorliePanoramaSep1930 WEFretwellCollection.jpg|thumb|Hannan Street in September 1930; the Exchange Hotel is at the centre, with the Palace Hotel on the right.]] ಕ್ಯಾಲ್ಗುರ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಗಣ ಉದ್ಯಮದ ಆರಂಭಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಗಾತ್ರ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಮೇಲೇರಿತು. 1903 ರಿಂದ ಅದು ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು. 1920-29ರಲ್ಲಿ ತುಂಬ ಕ್ಷೀಣಿಸಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ [[ಚಿನ್ನ]]ದ ಬೆಲೆ ಏರಿರುವುದರಿಂದಲೂ ಆಧುನಿಕ [[ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]] ವಿಧಾನಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಿಂದಲೂ ಉದ್ಯಮ ಸ್ಥಾಯಿಕೃತವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲೊಂದು ಜಿಲ್ಲಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯೂ ಗಣಿ ಶಾಲೆಯೂ ಇವೆ. ===ಗಣಿಗಾರಿಕೆ=== ೧೯೯೨ ರಿಂದ, ಕಲ್ಗೂರ್ಲಿಯು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಡಿಗ್ಗರ್ಸ್ & ಡೀಲರ್ಸ್ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ . ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಸಮ್ಮೇಳನವಾಗಿದೆ. ಫಿಮಿಸ್ಟನ್ ಓಪನ್ ಪಿಟ್ (ಸೂಪರ್ ಪಿಟ್) ಸುಮಾರು 3.6 ಕಿಮೀ (2.2 ಮೈ) ಉದ್ದ, 1.6 ಕಿಮೀ (1.0 ಮೈ) ಅಗಲ ಮತ್ತು 600 ಮೀ (1,969 ಅಡಿ) ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಳವಿರುವ ಓಪನ್-ಕಟ್ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಯಾಗಿದೆ . ಮೂಲತಃ ಪರಿಂಗ, ಒರೊಯಾ, ಬ್ರೌನ್ ಹಿಲ್, ಚಾಫರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೈನಾಲ್ಟ್ ಗಣಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಭೂಗತ ಗಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಇವುಗಳನ್ನು 1989 ರಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಓಪನ್-ಪಿಟ್ ಗಣಿಯಾಗಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಗಣಿ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶಕ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ, ಇದು ದಿನದ 24 ಗಂಟೆಗಳು, ವಾರದ 7 ದಿನಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಗಾಳಿಯು ಪಟ್ಟಣದ ಮೇಲೆ ಧೂಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ಯದ ಹೊರತು, ಪ್ರತಿದಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 1:00 ಗಂಟೆಗೆ ಗಣಿ ಸ್ಫೋಟಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೃಹತ್ ಟ್ರಕ್‌ಗಳು 225 ಟನ್ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವರಿಯುವಿಕೆಯು ಸುಮಾರು 35 ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ನಿಧಾನವಾದ ಹತ್ತುವಿಕೆ ಸಾಗಣೆಯಾಗಿದೆ. ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ಕಲ್ಗೂರ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಬೇಕು; ಯಾವುದೇ ಫ್ಲೈ-ಇನ್, ಫ್ಲೈ-ಔಟ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಇಲ್ಲ. ಗಣಿ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಜೀವಿತಾವಧಿಯು 2035 ರವರೆಗೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಗಣಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗಾಗಿ ತನಿಖೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ==ಛಾಯಾಂಕಣ== <gallery widths="190px" heights="180px" "=""> Image:Kalgoorlie Exchange Hotel DSC04484.JPG|[[Exchange Hotel, Kalgoorlie|Exchange Hotel]]. File:Kalgoorlie Gold Mine.JPG|Mt Charlotte Mine and Cassidy Shaft, Williamstown. Image:York Hotel, Kalgoorlie.jpg|[[York Hotel, Kalgoorlie|York Hotel]]. File:Super Pit Gold Mine, Kalgoorlie, WA, 2023, 11.jpg|The [[Super Pit gold mine|Super Pit]], Australia's largest open-cut gold mine until 2023. Image:Kalgoorlie Post Office Clock.jpg|The Kalgoorlie Courthouse, previously the Post Office. Image:Kalgoorlie Judds Pub.jpg|The [[Kalgoorlie Hotel]]/Judds Pub. </gallery> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{Wikivoyage inline|Kalgoorlie–Boulder}} * [https://www.ckb.wa.gov.au/ City of Kalgoorlie–Boulder official website] * [http://www.kalgoorlietourism.com/ Kalgoorlie official tourism website] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] [[ವರ್ಗ:ನಗರಗಳು]] bri62srt7y4bdbhynua1dz53km03mbq 0 179236 1374964 1374668 2026-06-11T08:05:24Z ThePositiveVibes 87814 /* */ 1374964 wikitext text/x-wiki {{under construction}} {{Infobox Indian political party |party_name = ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ |colorcode = {{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}} |logo = |abbreviation = ಟಿವಿಕೆ |president = [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] |general_secretary = [[ಎನ್. ಆನಂದ್]] |treasurer = [[ಪಿ. ವೆಂಕಟರಮಣನ್]] |founder = ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್ |foundation = {{start date and age|df=y|2024|02|02}} |headquarters = ಪನೈಯೂರ್, [[ಚೆನ್ನೈ]]<ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/protesting-sanitation-workers-call-on-tvk-chief-vijay-at-party-office/article69921228.ece|title=Protesting Chennai sanitation workers call on TVK chief Vijay|date=22 August 2025|access-date=1 January 2026|work=[[The Hindu]]}}</ref> |membership = 15 ಮಿಲಿಯನ್+ (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2025)<ref>{{cite web|url=https://www.dailythanthi.com/news/tamilnadu/tvk-membership-rises-to-1-crore-1163142 | title=த.வெ.க. உறுப்பினர் சேர்க்கை 1½ கோடியாக உயர்ந்தது|trans-title=TVK membership count increases to 1.5 crores|work=[[Dina Thanthi]]|date=15 June 2025|lang=ta}}</ref> | alliance = | position = [[ಮಧ್ಯ-ಎಡ]]<ref name="CL">{{cite web|last=Tamilarasu|first=Prabhakar|date=4 September 2024|title='Thalapathy' Vijay is busy reading Ambedkar as his party plans to lean Left of Centre. Right's a no go|url=https://theprint.in/politics/thalapathy-vijay-is-busy-reading-ambedkar-as-his-party-plans-to-lean-left-of-centre-rights-a-no-go/2250688/|access-date=1 June 2025|work=[[ThePrint]]}}</ref> | ideology = {{ubl|[[ಸಮಾನತಾವಾದ]]|[[ಜಾತ್ಯತೀತತೆ]]|[[ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ]]}} | colours = {{color box|{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} [[ಕೆಂಪು (ಬಣ್ಣ)|ಗಾಢ ಕೆಂಪು]]<br />{{color box|#ffca00}} [[ಹಳದಿ]] | slogan = ''Pirappokkum&nbsp;Ella&nbsp;Uyirkkum''<br />({{translation|All are equal by birth}}) (from ''[[Kural]]'' verse 972)<ref>{{cite web|url=https://zeenews.india.com/tamil/photo-gallery/tvk-vijay-ideology-pirappokkum-ellaa-uyirkkum-thirukkural-meaning-in-tamil-thiruvalluvar-536343|title= பிறப்பொக்கும் எல்லா உயிர்க்கும் திருக்குறளின் அர்த்தம் என்ன?|trans-title=Pirappokkum Ellaa Uyirkkum Thirukkural Meaning|work=[[Zee News]]|date=30 October 2024|access-date=1 June 2025|lang=ta}}</ref> | eci = [[List of political parties in India#State parties|ರಾಜ್ಯ ಪಕ್ಷ]] | loksabha_seats = {{Composition bar|0|543|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | rajyasabha_seats = {{Composition bar|0|245|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | state_seats_name = [[ತಮಿಳುನಾಡು ವಿಧಾನಸಭೆ]] | state_seats = {{Composition bar|107|234|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | state2_seats_name = [[Puducherry Legislative Assembly]] | state2_seats = {{Composition bar|2|30|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | no_states = {{Composition bar|1|31|hex={{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} | website = {{url|tvkvijay.com}} | Political position = | flag = [[File:Tamilaga Vettri Kazhagam Flag.jpeg]] |electoral_symbol = [[File:Indian Election Symbol Whistle.svg|frameless|class=skin-invert|upright=.75|120px]]<br />Whistle }} '''ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ''' [[ತಮಿೞ್ನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡು]] ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು [[ಪುದುಚೇರಿ]] ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಒಂದು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ ೨, ೨೦೨೪ ರಂದು ನಟ-ರಾಜಕಾರಣಿ [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ [[ಚೆನ್ನೈ]]ನ ಪನೈಯೂರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೨೬ ರ ಶಾಸಕಾಂಗ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಟಿವಿಕೆ ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ವಿಜಯ್ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ==ಚುನಾವಣಾ ಸಾಧನೆ== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ವರ್ಷ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಸ್ಥಾನಗಳು !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ಸ್ಥಾನಗಳು !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಮತಗಳ ಶೇಕಡಾವಾರು !style="background-color:{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}};color:white"|ಮತ ಏರಿಕೆ |- | colspan=8|[[File:Seal of Tamil Nadu.svg|18px]] [[ತಮಿಳುನಾಡು]] |- | ೨೦೨೬<ref>{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/voteshareresult-S22.htm|title=Tamil Nadu Assembly election results 2026}}</ref> | [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] | ೨೩೩ | {{Composition bar|107|234|{{party color|ತಮಿಳಗ ವೆಟ್ರಿ ಕಳಗಂ}}}} |{{Steady}} |೧,೭೨,೭೬,೨೦೯ |೩೪.೯೨ |{{Steady}} |- | colspan=8|[[File:Emblem of the Government of Puducherry.png|18px]] [[ಪುದುಚೇರಿ]] |- | [[2026 ಪುದುಚೇರಿ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆ]]<ref>{{Cite web|url=https://results.eci.gov.in/ResultAcGenMay2026/voteshareresult-U07.htm|title=Puducherry Assembly election results 2026}}</ref> | [[ಸಿ. ಜೋಸೆಫ್ ವಿಜಯ್]] | ೨೮ | {{Composition bar |2|30|{{party color|Tamilaga Vettri Kazhagam}}}} |{{Steady}} |೧,೪೪,೮೧೭ |೧೬.೭೨ |{{Steady}} |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== rfna6cvzoryf2dax379pgg5z8vt2hpn 0 179258 1374948 1374550 2026-06-10T16:56:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1374948 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = Krakatoa | other_name = Krakatau | native_name ={{native name|id|Krakatau}} | image = Krakatoa eruption lithograph.jpg | image_caption = A lithograph of the 1883 eruption of Krakatoa | map = Indonesia | map_caption = Location within Indonesia | location = [[Indonesia]] | map_relief = 1 | coordinates = {{coord|6.102|S|105.423|E|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | prominence_m = | listing = Spesial Ribu | coordinates_ref = | type = [[Caldera]] | last_eruption = 15 September 2023<ref name="smithsonian">{{cite gvp|vn=262000|name =Krakatau}}</ref><ref name="September 2023 eruption">{{Cite web | date=27 November 2023| title=Overall Green alert Volcanic eruption for Krakatau| url=https://www.gdacs.org/report.aspx?eventtype=VO&eventid=1000083| access-date=28 November 2023| website=Global Disaster Alert and Coordination System| language=en}}</ref><ref name="Indonesia volcano activity">{{cite web|url=https://magma.esdm.go.id/v1/gunung-api/laporan|title=Laporan Aktivitas Gunung Api|trans-title=Volcanic Activity Report|lang=id|author=|website=Magma Indonesia|publisher=Volcanological Survey of Indonesia|date=20 December 2025|access-date=20 December 2025}}</ref> }} [[File:Krakatoa eruption lithograph.jpg|right|thumb|ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಸ್ಪೋಟ-೧೮೮೮ರ ಚಿತ್ರ]] '''ಕ್ರಾಕಟೋವ''' [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೋನೇಷ್ಯ]]ದ [[ಜಾವಾ (ದ್ವೀಪ)|ಜಾವ]] ಮತ್ತು [[ಸುಮಾತ್ರ ದ್ವೀಪ]]ಗಳ ನಡುವೆ ಸುಂದ ಜಲಸಂಧಿಯಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕ ಜ್ವಾಲಾಮುಖೀದ್ವೀಪ. ಇಂಡೊನೇಷ್ಯದ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜೀವಂತ [[ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ|ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯದೂ ಒಂದು. ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಂದ್ರ ಜ್ವಾಲಾಮುಖೀಪ್ರದೇಶ ಈ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮ. ಮಾನವ ವೀಕ್ಷಿಸಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಜ್ವಾಲಾಮುಖೀ ಸ್ಫೋಟಗಳ ಪೈಕಿ 1883ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಕಟೋವದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸ್ಫೋಟವೂ ಒಂದು. ಸುಮಾರು 10,00,000 ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ಚಿಮ್ಮಿದ ಕಿಟ್ಟ, ಬೂದಿ, ಮತ್ತು ಲಾವಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಶಂಕುವಿನಾಕಾರದ ಅಗ್ನಿಪರ್ವತ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಈ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ತಳ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 303ಮೀ ಕೆಳಗೆ ಇದೆ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಈ ಪರ್ವತ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 667 ಮೀ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯಿತು. [[File:Sunda strait map v3.png|right|thumb|ಸುಂಡಾ ಜಲಸಂಧಿ]] ==ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ== ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ವಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಪರ್ವತದ ತುದಿ ನಾಶವಾಗಿ 6.44 ಕಿ.ಮೀ. ಅಗಲದ ಜ್ವಾಲಾಕುಂಡದ (ಕಾಲ್ಡೆರ) ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. [[ಕುಂಡ]]ದ ಬಹುಭಾಗ [[ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ|ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟ]]ಕ್ಕೆ ಕೆಳಗೆ ಇತ್ತಾದರೂ ಅದರ ಅಂಚಿನ ಭಾಗ ಎತ್ತರವಾಗಿತ್ತು; ಅದರ ಸುತ್ತ ನಾಲ್ಕು ಪುಟ್ಟ ದ್ವೀಪಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದುವು. ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಅಗಲವಾದ ಬಾಯಿಂದಾಗಿ ಜ್ವಾಲಾಕುಂಡದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ನಾಲ್ಕು [[ದ್ವೀಪ]]ಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾದ ರಕಾಟಾದ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಶಂಕುಗಳು ಉಂಟಾದವಲ್ಲದೆ ಕ್ರಮೇಣ ಅವೆರಡೂ ರಕಾಟಾದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಹೋದವು. ಹೀಗಾಗಿ ರಕಾಟಾದ ಎತ್ತರ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 796 ಕಿ.ಮೀ.ಗೆ ಬೆಳೆಯಿತು. ==ಇತಿಹಾಸ ಕಾಲದಲ್ಲಿ== [[File:AMH-8034-KB View of Gunung Api.jpg|thumb|right|200px|[[Simon Winchester]] maintains that the 1680 eruption was depicted in this eighteenth-century Dutch etching.{{sfn|Winchester|2003|p=136}}]] [[File:Indonesia 1992 100r r.jpg|thumb|upright=1|right|Krakatoa featured in [[Indonesian rupiah|100-rupiah banknote]] ]] 1883ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಇತಿಹಾಸ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸ್ಫೋಟವೆಂದರೆ 1680ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು{{sfn|Winchester|2003|p=136}}. ಮತ್ತೆ 1883ರಲ್ಲಿ ಮೇ 20ರಂದು ಈ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಚೈತನ್ಯಪೂರ್ಣವಾಯಿತು. ಆಗ ಇದರ ಚಟುವಟಿಕೆ ಅಷ್ಟೇನೂ ತೀವ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಬೂದಿ ತುಂಬಿದ ಹಬೆ ಮೋಡಗಳು 10 ಕಿ.ಮೀ. ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಚಿಮ್ಮಿದುವು. ಅದರ ಶಬ್ದ 161 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳ ದೂರಕ್ಕೆ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮೇ ತಿಂಗಳ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಇದು ಸ್ತಬ್ಧವಾಯಿತಾದರೂ ಮತ್ತೆ ಜೂನ್ 19ರಂದು ಎಚ್ಚತ್ತು. ಆಗಸ್ಟ್‍ನಲ್ಲೂ ಮುಂದುವರಿದು ಆ ತಿಂಗಳ 26ರ ವೇಳೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರವಾಯಿತು. ಚಿಮ್ಮಿದ ಬೂದಿಯ ಕಪ್ಪುಮೋಡದ ಎತ್ತರ 27 ಕಿ.ಮೀ. [[ಫಿರಂಗಿ]]ಯಿಂದ ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದಂತೆ ಇದರ ಸದ್ದು ಬಟೇವಿಯದಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮನೆಗಳು ಅದಿರಿದುವು; ಗೋಡೆಯ ಗಾರೆ ಉದುರಿತು. ಮರುದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ 10 ಗಂಟೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರಿ ಅನಾಹುತ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಆಗ ಚಿಮ್ಮಿದ ಬೂದಿಯ ಎತ್ತರ 80 ಕಿ.ಮೀ. 3542 ಕಿ.ಮೀ. ಆಚೆ, [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ಇದರ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಸಿತು<ref name="The Independent, May 3, 2006">{{cite news | url=https://www.independent.co.uk/news/science/how-krakatoa-made-the-biggest-bang-5336165.html | title=How Krakatoa made the biggest bang | date=3 May 2006 | newspaper=The Independent | access-date=22 August 2018 | location=London | url-status=live | archive-url=https://web.archive.org/web/20180729203440/https://www.independent.co.uk/news/science/how-krakatoa-made-the-biggest-bang-5336165.html | archive-date=29 July 2018 }}</ref> . ಆ ಹಗಲೂ ಅಂದು ರಾತ್ರಿಯೂ ಸ್ಫೋಟ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಮರುದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಸ್ತಬ್ಧವಾಯಿತು. ಆಮೇಲೂ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಆಗಾಗ ಸ್ಫೋಟಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದರೂ ಅವು ಉಗ್ರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆ ಮಹಾಸ್ಫೋಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ಉಗುಳಿದ ಬಂಡೆಚೂರುಗಳ ಮೊತ್ತ ಸುಮಾರು 21 ಘ.ಕಿ.ಮೀ. ಸುಮಾರು 114000 ಚ.ಕಿ.ಮೀ. ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೂದಿ ತುಂಬಿತ್ತು. ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಬಳಿಯ ಸಮುದ್ರವನ್ನೆಲ್ಲ ದಟ್ಟವಾಗಿ ಆವರಿಸಿದ್ದ ಕಾಚುವಸ್ತುವಿನಿಂದಾಗಿ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರ ದುರ್ಗಮವಾಗಿತ್ತು. ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ್ದ ಬೂದಿಯಿಂದಾಗಿ [[ಹಡಗು]]ಗಳ ಸಂಚಾರ ದುರ್ಗಮವಾಗಿತ್ತು. ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ್ದ ಬೂದಿಯಿಂದಾಗಿ ಬೆಳಕೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಬಟೇವಿಯದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ 27 ರಂದು ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಗಲಿನಲ್ಲೂ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿಡಬೇಕಾಯಿತು. ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 80 ಕಿ.ಮೀ. ಗಳವರೆಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡೂವರೆ ದಿವಸಗಳ ಕಾಲ ಗಾಢಾಂಧಕಾರ ತುಂಬಿತ್ತು. ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯಿಂದ ಹೊರಟ ಸಣ್ಣ ದೂಳು [[ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೂಗೋಳ]]ವನ್ನು ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಸ್ಫೋಟ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅನಂತರ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಾಲ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೆಲ್ಲ ಸೂರ್ಯಾಸ್ತ ವರ್ಣಮಯವಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ನಾಲ್ಕು ಪುಟ್ಟ ದ್ವೀಪಗಳ ಪೈಕಿ ಪರ್ಬುವತನ್, ಡಾನನ್ ಮತ್ತು ಪೋಲಿಷ್ ಹ್ಯಾಟ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಯೂ ರಕಾಟಾದ ಅರ್ಧಭಾಗವೂ ಕಣ್ಮರೆಯಾದುವು. ದ್ವೀಪಗಳಿದ್ದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದ ಕಾಚುವಸ್ತುವಿನ ಚೂರುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.10ರಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಅದೃಶ್ಯವಾದ ದ್ವೀಪಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದುದರಿಂದ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಶಿಖರಗಳನ್ನು ಹೊರತಳ್ಳಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಅವು ಒಳಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿರಬೇಕೆಂದೂ ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವದ ಇತರ ಜ್ವಾಲಾಕುಂಡಗಳೂ ಇದೇ ರೀತಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ. ಶಿಖರಗಳ ಕುಸಿತದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಎತ್ತರದ [[ಅಲೆ]]ಗಳು ಎದ್ದುವು. ಆಗಸ್ಟ್ 27ರಂದು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 10 ಗಂಟೆಗೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸ್ಫೋಟದಿಂದ ಎದ್ದ ಅಲೆಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ, ಅದು ತಲುಪಿದ ಎತ್ತರ 36 ಮೀ. ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಬಳಿಯ ಜಾವ ಸುಮಾತ್ರಗಳ [[ಕರಾವಳಿ]]ಯ [[ಪಟ್ಟಣ]]ಗಳಲ್ಲಿಯ 36000 ಮಂದಿ ಇದಕ್ಕೆ ಆಹುತಿಯಾದರು. ಎಲ್ಲ ಜೀವರಾಶಿಯೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಾಶವಾಯಿತು. ಆ ಭಾಗವನ್ನು ನಿಸ್ಸಾರವಾದ ಬೂದಿ ಮುಚ್ಚಿತ್ತು. [[ಸಸ್ಯ]] [[ಪ್ರಾಣಿ]] ಜೀವನದ ಪುನರ್‍ಸ್ಥಾಪನವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಇದರಿಂದ ಅವಕಾಶ ದೊರಕಿತು. 1927ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 29ರಂದು ಸಮುದ್ರ ತಳದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಆರಂಭವಾದುವು. ಹಿಂದಿದ್ದ ದನಾನ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಬುವತನ್‍ಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸಿದ ಈ ಸ್ಫೋಟದಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲೊಂದು ಸಣ್ಣ ಗುಪ್ಪೆ ಎದ್ದು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಇಡಲಾದ ಹೆಸರು ಅನಾಕ್ ಕ್ರಾಕಟೋವ ಅಥವಾ ಕ್ರಾಕಟೋವದ ಮಗು.<ref name="Gunung Bagging">{{cite web | url = http://www.gunungbagging.com/anak-krakatau | title = Anak Krakatau | access-date = 10 November 2011 | archive-date = 26 August 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110826011033/http://www.gunungbagging.com/anak-krakatau/ | url-status = live }}</ref 1953ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ದ್ವೀಪ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ 109 ಮೀ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. 1960ರ ಅನಂತರವೂ ಜ್ವಾಲಾಮುಖಿಯ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ<ref name="smithsonian"/>.೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಎತ್ತರ ೪೦೦ ಮೀ.ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ.<ref>{{cite web |url=http://indonesiaexpat.biz/travel/krakatau-resurrection-terry-donohue/ |title=The Resurrection Of Krakatau |last=Donahue |first=Terry |date=2017-12-05 |website=The Indonesia Expat |publisher=Indonesiaexpat.biz |access-date=2018-12-29 |archive-date=30 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181230081223/http://indonesiaexpat.biz/travel/krakatau-resurrection-terry-donohue/ |url-status=live }}</ref> ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ ಆದ ಕುಸಿತದ ಬಳಿಕ ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಿಂದ ೧೧೦ ಮೀ. ಎತ್ತರವಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/science-environment-46707731|title=Indonesian volcano's lost stature|last=Amos|first=Jonathan|date=2018-12-29|work=BBC News|access-date=2018-12-29|language=en-GB|archive-date=2 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200202125257/https://www.bbc.com/news/science-environment-46707731|url-status=live}}</ref><ref name="Gunung Bagging" /> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Indonesia/description_krakatau_1883_eruption.html 1883 ''Eruption of Krakatau''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130220095653/http://vulcan.wr.usgs.gov/Volcanoes/Indonesia/description_krakatau_1883_eruption.html |date=2013-02-20 }} from the [[United States Geological Survey]]'s Cascades Volcano Observatory * [http://www.geology.sdsu.edu/how_volcanoes_work/Krakatau.html ''Krakatau, Indonesia (1883)''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141216203501/http://www.geology.sdsu.edu/how_volcanoes_work/Krakatau.html |date=16 December 2014 }} – information from [[San Diego State University]] about the 1883 eruption * {{YouTube|MrEIT66oPqU|''Krakatoa – The Great Volcanic Eruption''}} – "[[Naked Science]]" * {{citation|doi=10.1016/j.jvolgeores.2015.07.008|title=First measurement of the volcanic gas output from Anak Krakatau, Indonesia|journal=Journal of Volcanology and Geothermal Research|volume=302|pages=237–241|year=2015|last1=Bani|first1=Philipson|last2=Normier|first2=Adrien|last3=Bacri|first3=Clémentine|last4=Allard|first4=Patrick|last5=Gunawan|first5=Hendra|last6=Hendrasto|first6=Muhammad|last7=Surono|last8=Tsanev|first8=Vitchko|bibcode=2015JVGR..302..237B|s2cid=128596743 |url=http://www.documentation.ird.fr/hor/fdi:010065321}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== [[ವರ್ಗ:ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ]] jjyvqqhytojcqciq28rqmtdkene9cxq 2 179308 1374965 1374924 2026-06-11T08:22:22Z ಗಣೇಶ್ ಎಂ 88310 1374965 wikitext text/x-wiki ಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕದ್ರಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಎಂಬವರು ತಮ್ಮ ಅಪಾರವಾದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ವ್ಯವಸಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾ ಇದ್ದರು. ಇವರು ಬಹಳ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕರಾಗಿದ್ದು ತುಂಬಾ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಕೂಡುಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಐದು ಜನ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಎಲ್ಲರೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ವ್ಯವಸಾಯ ಹಾಗೂ ಮನೆ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಕದ್ರಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಾರ್ಷಿಕ ದೀಪೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದಿಂದಲೇ ಹಣತೆ ಬರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಮೊದಲ ದೀಪವನ್ನು ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದವರೇ ದೀಪ ಹಚ್ಚ ಬೇಕೆಂದು ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯ ಅಭಯ ಇದೆ ಎಂದು ಪ್ರತೀತಿ ಉಂಟು. ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರಿಗೆ ಮೊದಲ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಇದೆ. ಈಗ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಭಾಸ್ಕರ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ದೀಪೊತ್ಸವದ ದಿನ ದೀಪ ಹಚ್ಚುವ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಅಪಾರ ದೈವ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದು ತನ್ನ ಕುಟುಂಬದ ದೈವಗಳಾದ ಮಹಿಷಾಂದಾಯ, ಮರುಳ ಧೂಮಾವತಿ, ಕಲ್ಲುರ್ಟಿ, ಪಂಜುರ್ಲಿ, ಜುಮಾದಿ, ಬಂಟ, ರಾಹು ಗುಲಿಗ ಹಾಗೂ ಮನೆಯೊಳಗೇನೇ ಆರಾಧಿಸುವಂತಹ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟಂಬದ ನಡುವೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿದೆ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ದೇವಸ್ಥಾನ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವಕ್ಕೆ ಕ್ಲಪ್ತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸುವಂತಹ ಗೌರವ ಈ ಕುಟುಂಬಕಿತ್ತು. ಒಂದು ದಿನ ಜಾತ್ರೋತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಬಳಿ ಸೇವೆಗೆ ಸಾಯಂಕಾಲದ ಮೊದಲು ಅಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸುವ ತರಾತುರಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಯಂಕಾಲದ ತಿಂಡಿಗೆ ಅಕ್ಕಿ ಕಡೆದು ಕಡುಬು ಮಾಡಿ ಒಲೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿದ್ದರು ಆದರೆ ಕಡಬು ಬೇಯಿಸುವಷ್ಟು ಸಮಯ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲರೂ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು ಹಣತೆಗಳನ್ನು ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು 10 ರಿಂದ 15 km ನಡೆದು ಸಾಯಂಕಾಲದ ಮೊದಲು ಹಣತೆಗಳನ್ನು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಸುತ್ತಲಿಟ್ಟು ಕತ್ತಲಾಗುತ್ತಲೇ ದೇವಸ್ಥಾನ ಪೂರ್ತಿ ಹಚ್ಚಿದ ಹಣತೆ ಗಳಿಂದ ಕಂಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಇವರ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ನಿಷ್ಕಲ್ಮಶ ಸೇವೆಗೆ ಶ್ರೀ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿಯು ಪ್ರಸನ್ನರಾಗಿ ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಸಂಸಾರವನ್ನು ದೇವರ ಬಲಿಸೇವೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕರೆದು ಈ ರೀತಿ ಅಭಯ ನೀಡುತ್ತಾರೆ "ಅವಸರವಸರವಾಗಿ ಅರ್ಧ ಬೆಂದ ಕಡಬನ್ನು ತಿಂದು ತನ್ನ ಸೇವೆಗೆ ಒಂದಿಷ್ಟು ಚುತಿ ಬಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬ ಹೆಣ್ಣು ಸಂಸಾರವು ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆಯಲಿ" ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರ ಕದ್ರಿ ಮಂಜುನಾಥ ಸ್ವಾಮಿ ಅಭಯ ನೀಡಿದ ಕಾರಣ ಅಂದಿನಿಂದ ಕದ್ರಿಬಂಜನ್ ಎಂಬ ಬರಿಯಿಂದ ಪ್ರಚಲಿತಕ್ಕೆ ಬಂತು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣದಲ್ಲಿ ಈ 4 ಮಂದಿ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ಮದುವೆಯಾದಾಗ ಆಯಾ ಊರಿನ ಹೆಸರಿನೊಂದಿಗೆ ಬಂಜನ್ ಸೇರಿಸಿ ತಮ್ಮ ಬರಿಯನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ಒಬ್ಬ ಮಗಳು ತವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಬಾರಬೈಲಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದು ಬಾರಬೈಲ್ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಸಂಸಾರವು ಅವಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿತು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಅಪರಿಮಿತ ದೈವಭಕ್ತ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಹಾಗೂ ಜನಾನುರಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಅತೀವ ಶೇಂದಿ ಕುಡಿಯುವಂತಹ ದೌರ್ಬಲ್ಯವು ಆವರಿಸಿಕೊನದಿತ್ತು. ಭೂಮಿಯ ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರಿತ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪಗಳಿಂದ ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಕುಂಬಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆಯಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಕುಡಿಯುವ ಚಟಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಯಾವೊಂದು ಕಾಗದ ರುಜುವಾತು ಇಲ್ಲದೆ ಅಡವಿಡಲು ಶುರುಮಾಡಿದರು ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಾಪಸ್ ಅಡವಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಗದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಲುಪಿದರು. ಸಾಲಕೊಟ್ಟ ಬಲಿಷ್ಠ ಸಮುದಾಯದ ಹಣ ತೀರಿಸಲು ತಮ್ಮ ಮನೆ, ದೈವಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನಗಳ ಎಲ್ಲಾ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಮಾರಿದರು ದೈವಗಳ ಮೊಗ ಕಟ್ಸಲೆ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಆಸ್ತಿ ಪಡ್ಕೊಂಡವರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ಬಾವಿಗೆ ಹಾಕಿದರು. ಹಾಗೂ ಆ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಆ ಕಾಲದ ಭವ್ಯ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು. ಮನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂತಾನದವರು ಬೀದಿ ಪಾಲಾದರು. ತದ ನಂತರ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ನ ಅನಂತಾಚಾರ್ರವರ ಪೂರ್ವಜರ ಬನದಲ್ಲಿ ನಾಗನ ಕಲ್ಲು ಹಾಕಿ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾದಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಧನಿಕರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯರು ಎಲ್ಲಾ ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಹತಾಶರಾಗಿ ಜೀವನದ ಕೊನೆ ಉಸಿರೆಳೆದರು. ಕೊರತಿ ಎನ್ನುವ ದೈವ ಮಾತ್ರ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಒಬ್ಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಗಳ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯ ಗುಡಿಸಲಿನಲ್ಲಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಸಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಇತ್ತು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಆ ತಾಯಿ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ನೆನೆದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಔತಣವಿರಲಿ ಸಂಭ್ರಮವಿರಲಿ ಸುಖ ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಈ ಅಗೋಚರ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆ ಸುಖ ಶಾಂತಿ ನೆಮ್ಮದಿಯನ್ನು ಆ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ತಲೆಮಾರುಗಳು ಉರುಳಿದಾಗ ಕೆಲವರು ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾದರು, ಕೆಲವರು ದಿನ ಕೂಲಿ ಮಾಡಿ ನೆಮ್ಮದಿಯಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಮೂವರು ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರಾದ ಕೂಸಮ್ಮ (ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ತಾಯಿಯಾದ ಕೂಸಮ್ಮರ ಅಜ್ಜಿ), ಪೂವಮ್ಮ ಮತ್ತು ಮಮ್ಮಲೇ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯ ಪಾಲಿನ ಕೂಸಮ್ಮರ ಮಕ್ಕಳು, ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯೆದಿ, ಮಮ್ಮಲೇ ಮತ್ತು ಬಾಬು ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮಕ್ಕಳು - ಕೂಸಮ್ಮ (ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ತಾಯಿ), ವೆಂಕಮ್ಮ (ಪೂಣೆ ಎಸ್ಆರ್ ಬಂಜನ್ರ ತಾಯಿ) ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಿ ಮಮ್ಮುಲೇ ಯವರ ಮಕ್ಕಳು ಕೇಶವ ಈಶ್ವರ ಚಂದ್ರಶೇಖರ 2ನೇ ಪಾಲಿನ ಪೂವಮ್ಮರ ಮಕ್ಕಳು - ದೇಯಿ ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮತ್ತು ಕಮಲ ದೇಯಿ ಮೂಲ್ಯೆದಿ ಮಕ್ಕಳು - ಗೋಪಿ, ಜಯಂತಿ, ಯಶೋಧ ಮತ್ತು ನಾಗಪ್ಪ ಕಮಲರ ಮಕ್ಕಳು - ಸುಂದರಿ, ಬಾಗಿ, ಇಂದಿರಾ ಮತ್ತು ಮೋನಪ್ಪ 3ನೇ ಪಾಲಿನ ಮಮ್ಮಲೇ ಮಕ್ಕಳು - ಕನಪಾಯಿ ಮತ್ತು ಯಮುನಾ ಕನಪಾಯಿಯ ಮಕ್ಕಳು - ಸೀತಮ್ಮ, ಯಮುನನ ಮಕ್ಕಳು - ಶೇಖರ, ಸಂಜೀವ, ರತ್ನ, (ಭಾಸ್ಕರ್ ಪಾಣೆಮಂಗಳೂರು ರವರ ತಾಯಿ) ಭವಾನಿ, ಸುಂದರ ಮತ್ತು ಆನಂದ. ಈ ಮೇಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ವಿವರಗಳನ್ನು 16.05.2001 ರಿಂದ 18.05.2001 ವರೆಗೆ 3 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬಿಕರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಸತ್ಯ. ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿವಂತರಾಗಿದ್ದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರ (ಕೂಸಮ್ಮರವರ ತಾಯಿ, ಬಾರಬೈಲ್ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖ್ಯಸ್ದರಾದ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಅಜ್ಜಿ) ಅಮ್ಮನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊರತೆಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯವರು ಮೂರು ಜನ ಮಕ್ಕಳು, ಎರಡು ಹೆಣ್ಣು ಒಂದು ಗಂಡು. ಇವರ ಅಪ್ಪ ಗಂಗೂ ಮೂಲ್ಯದಿಯ ಅಕ್ಕ ಮಮ್ಮುರನ್ನು ಬೇರೆ ಊರಿನ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಿತಿವಂತನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು, ಆದರೆ ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಗಂಗು ಮೂಲ್ಯದಿಯನ್ನು ಕೆಂಪು ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕದ್ರಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಹುಡುಗನಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕಿರಿಯ ಮಗನಾದ ಬಾಬು ಮಂಗಳೂರಿನ ಕೋರ್ಟ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ ಅತ್ತಾವರದ ಬಾಬುಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ ಕಿರಿ ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇವರು ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ಗಂಡನಿಗೆ ಕಲ್ಲಿನ ಕೋರೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಕಾಲಿನ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಲು ಬಿದ್ದು ತದನಂತರ ಶ್ರಮದಾಯಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆಗದೆ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಮೂರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾಕಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯ ಮಗಳು ವೆಂಕಮ್ಮರನ್ನು ಬಾಳ ಕಳವಾರಿನ ಕೃಷಿಕರಾದ ರಾಮ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳದ ಬಿರ್ಮನ ಬಂಗೇರರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಕಿರಿಯ ಮಗಳಾದ ಕಲ್ಯಾಣಿಯನ್ನು ಮುಂಬಾಯಿಯ (ಆಗಿನ ಬೊಂಬಾಯಿ) ಐತಪ್ಪ ಮೂಲ್ಯರಿಗೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಎರಡನೇ ಮಗಳಾದ ಕೂಸಮ್ಮರನ್ನು ಬಂಟ್ವಾಳಕ್ಕೆ ಮದುವೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರೂ ಗಂಡ ಹೆಂಡತಿ ಇಬ್ಬರೂ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಬಾರಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಷಿತ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಮನೆಯ ಬಾಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದರು. ಮನೆ ದೈವ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆ ಬದಲಿಸುವಾಗ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಂಡುಹೊಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿರಿಯ ಮಗಳನ್ನು ಮದುವೆ ಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೆ 1962ರಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ನ ತೋಮಸ್ ಗಾರ್ಡನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಸಮ್ಮದಂಪತಿಗಳು ತಮ್ಮ ತುಂಬು ಸಂಸಾರದೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು. ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಅದೇ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ನಾಗಬನ ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನ ಅಜೀರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅನ್ಯರ ವಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಅನಂತಾಚಾರ್ರವರ ಬನದಲ್ಲಿ ಬಾರಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಪೂರ್ವಜರು ಹಾಕಿದ ನಾಗನನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಾರಬೈಲ್ನ ಕೂಸಮ್ಮನವರು ತಮ್ಮ ಅಕ್ಕ ತಂಗಿಯರ ಹಾಗೂ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಇತರ ಸಹೋದರರ ಸಹೋದರಿಯರ ಜೊತೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯೊಳಗೆ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾ ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಅನಂತಚಾರ್ಯರ ಬನದಲ್ಲಿರುವ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಕೂಸಮ್ಮರ ಎಲ್ಲಾ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಿ, ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲಾ ಪರ ಊರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನಿಮಿತ್ತ ಹೋದಾಗ ಕಿರಿ ಮಗ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರು ಊರಿನಲ್ಲಿಯೇ ವ್ರತ್ತಿ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಿಕೊಂಡು, ಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೊರತಿಯಪ್ಪೆ ಹಾಗೂ ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಅನಂತಾಚಾರ್ರವರ ಬನದ ನಾಗದೇವರನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. ಸುಮಾರು 1978-79ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದವರಿಗೆ ಕಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಂದಾಗ ಅವರು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯರನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ತಂತ್ರಿವರೇಣ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ ಅವರ ಮುಖಾಂತರ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪರಿಹಾರ ಅಂದರೆ "ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಬಂಜನ್ ಆದಿಮೂಲಕ್ಕೆ ಹೋಗಬೇಕು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕುಟುಂಬ ಈಗ ಕೂಡ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂಸಾರದ ದೈವವನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿಕೊಂಡು ಹಾಗೂ ನಾಗರಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗನಿಗೆ ತಂಬಿಲ ಹಾಲಾಭಿಷೇಕ ಮಾಡುತ್ತಾ ಬರುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು" ಆ ಪ್ರಕಾರ ಹಲವು ಮಂದಿ ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಕೂಸಮ್ಮನವರನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಾರೆಬೈಲ್ಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ನಾಗರ ಪಂಚಮಿಯ ದಿವಸ ನಾಗದೇವರಿಗೆ ಹಾಲೆರೆದು ಕೂಸಮ್ಮನವರ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ತಿನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು. ವರುಷಗಳ ಕಳೆದಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬಂಜನ್ ಕಟುಂಬಸ್ಥರು ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಬಿಸಿದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆ ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ಬಾರೆಬೈಲಿನ ಬಿಲ್ಲವ ಸಮಾಜದ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದ ಜುಮಾದಿ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಡಚಣೆ ಹಾಗೂ ಸಮಸ‍್ಯೆಗಳು ಕಂಡು ಬಂದವು. ನಾಗರಹಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಬಂದು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರಿಯುವುದರಿಂದ ಆತಂಕಗೊಂಡ ಬಿಲ್ಲವ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಸ್ಥಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಟ್ಟಾಗ ಕಂಡುಬಂದ ಸತ್ಯ ಏನೆಂದರೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 150 ರಿಂದ 200 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ನಾಗಬನ ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ಇಲ್ಲದೆ ಪಾಲುಬಿದ್ದಿದೆ ಇದರಿಂದ ನಿಮ್ಮ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಈ ತರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವು ಆ ಪಾಲು ಬಿದ್ದ ನಾಗಬನದ ಕುಟುಂಬದ ಹಿರಿಯರನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ಸ್ಥಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಟ್ಟ ಸದಾಶಿವರು ತಿಳಿಸಿದರು. ಆ ಪಾಲು ಬಿದ್ದ ನಾಗಬನ ಆದಿ ಮೂಲ ಸ್ಥಾನ ಯಾರದ್ದು ಎಂದು ಬಿಲ್ಲವ ಮುಖಂಡರು ವಿಚಾರಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಕೋಟಿ ಮೂಲ್ಯ ಸಂತಾನದವರದ್ದೆಂದು ತಿಳಿದು ಬಂತು. ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪರಿಹಾರ ಮಾಡುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿ ಕೊಂಡರು. ನಾಗಬನ ಹಾಗೂ ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲು ಇರುವ ದೈವಸ್ಥಾನದ ಸ್ಥಳ ಅನ್ಯರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅವರು ಮುಂಬೈಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದರಿಂದ ಹಾಗೂ ಅಪಾರ ಹಣ ಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ ಕಷ್ಟ ಸಾಧ್ಯ ಅಂತ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಆದರೂ ಊರಿನವರ ಒತ್ತಾಸೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂಬಂತೆ ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ನಾಗದರ್ಶನವನ್ನು ಮಾಡಲು ಊರಿನ ಹಿರಿಯರು ಹಿತೈಷಿಗಳು ಹಾಗೂ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬದ ಎಲ್ಲಾ ಹಿರಿಯ ಕಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಸುರತ್ಕಲ್ ನ ಜೋತಿಷಿ ಶ್ರೀ ನರಸಿಂಹ ಭಟ್ರ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ ನಾಗೇಶ್ ಬಾಯಾರ್ ರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಬಾರೆಬೈಲ್ ಬಂಜನ್ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು, ಊರಿನವರು, ಬಾರೆಬೈಲ್ ಪರಿಸರದ ಎಲ್ಲಾ ಹಿಂದು ಬಾಂದವರು ತನುಮನಧನಗಳ ಸಹಕಾರದಿಂದ ನಾಗದರ್ಶನವನ್ನು ಪಾಲುಬಿದ್ದ ನಾಗಬನದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾಗದೇವರು ಹೇಳಿದ ಮಾತೆಂದರೆ "ನಾನು ೧೫೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪೂಜೆ ಪುರಸ್ಕಾರ ಇಲ್ಲದೆ ನಿಸ್ತೇಜನಾಗಿದ್ದೆ ಈಗ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡುವ ಕಾಲ ಕೂಡಿ ಬಂದಿದೆ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದ, ಮುಂದೆ ಇಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಇಡಬೇಡ, ನಿನ್ನ ಬೆನ್ನಿನ ಹಿಂದೆ ನಾನಿದ್ದೇನೆ ಎಲ್ಲಾ ಎಡರುತೊಡರುಗಳು ನಿವಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಳ್ಳೆಯದಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂಬ ಅಭಯವನ್ನು ನಾಗ ದೇವರು ನೀಡಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಕೋಟ ಮೂಲ್ಯ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರು ಆದಿ ಮೂಲಸ್ಥಾನ ಶ್ರೀ ನಾಗ ಬ್ರಹ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರ ಪುನರ್ಪ್ರತಿಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪಣತೊಟ್ಟರು. ಮೊದಲಿಗೆ ಕುಟುಂಬಸ್ಥರ ಸಮಿತಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಿತಿಗೆ ಹಿರಿಯರಾದ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಿಮೂಲಸ್ಥಾನದ ಜಾಗವನ್ನು ವಾರೀಸುದಾರರಿಂದ ಖರೀದಿಸಲು ಹಣ ಕ್ರೂಡೀಕರಿಸಲು ಸಮಿತಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಜಾಗವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮೊದಲು ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡಲು ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಶ್ರೀ ಗಿರೀಶ್ ಪೊದುವಾಳ್ ನೇತ್ರತ್ವದಲ್ಲಿ, ಜೋತಿಷಿ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯ ಭಟ್ ಹಾಗೂ ವೇದಮೂರ್ತಿ ಶ್ರೀ ವಿಟ್ಠಲದಾಸ ತಂತ್ರಿಯವರ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ತಾ. 16.05.2001 ರಿಂದ 18.05.2001 ವರೆಗೆ 3 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅಷ್ಟಮಂಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆ ಇಡಲಾಯಿತು. ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದಂತಹ ಎಲ್ಲಾ ದೋಷಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಾಯಶ್ಚತ್ತಗಳನ್ನು ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕದ್ರಿ ಬಂಜನ್ ಎಲ್ಲಾ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಸಲಾಯಿತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸುಬ್ಬಯ್ಯ ಕುಂಪಲರವರನ್ನು, ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದರನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲಾಯಿತ್ತು. ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಇಂದು ನಾ ಓಡಿದರೆ ಅಂದಿನಂತೆಯೆ ಇತ್ತು, ನೋಡುವಿರಿ ಸಾಕೆನಗೆ ಅದುವೆ ಬಹುಮಾನ ಇಂದು ನಾ ಓಡಿದರೆ ಅಂದಿನಂತೆಯೆ ಇತ್ತು, ನೋಡುವಿರಿ ಸಾಕೆನಗೆ ಅದುವೆ ಬಹುಮಾನ ಓಡುವ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಬೇಕೆ ssssss ಬಿರುದು ಸನ್ಮಾನ? ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಎಲ್ಲ ನೋಡಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ ಓಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮ ನನಗೆ ಎಲ್ಲ ನೋಡಲಿ ಎಂದು ನಾನು ಓಡುವುದಿಲ್ಲ ಓಡುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯ ಕರ್ಮ ನನಗೆ ನೋಡುವವರಿಹರೆಂದು ನಾ ಬಲ್ಲೆ ಅದರಿಂದ ಓಡುವುದು ಮೈ ದುಂಬಿ ಎಂದಿನಂತೆ ಯಾರು ಏನು ಹೇಳಿದರೂ ಯಾರು ಕಣ್ಣು ಹೇಳಿದರೂ ನನಗಿಲ್ಲ ಚಿಂತೆ ಖುಷಿಯಿಂದ ಓಡಿದೆನು ಅಂದು ನಾನು ಎವೆಯಿಕ್ಕಿ ನೋಡಿದಿರಿ ಅಲ್ಲಿ ನೀವು ಗಣೇಶ್.ಎಂ (ಮೂಲ ಕವಿತೆ ಪ್ರೊ.ಜಿ.ಎಸ್.ಶಿವರುದ್ರಪ್ಪ) ರೋಟರಿ ನಾ ಕಂಡಂತೆ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೊಂದು ಹೆಸರು, ಇದು ನಮ್ಮ ರೋಟರಿ, ಜಾತಿ ಪಂಥ ಬೇಧವಿಲ್ಲ, ವಿಶ್ವಕ್ಕಿದು ಮಾದರಿ ॥ ಮೇಲು-ಕೀಳು ಜಗಳವಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಮಾನರು, ದುರ್ಬಲರ ಸೇವೆಗೆಂದು, ಹೃದಯ ಬಿಚ್ಚಿದಾತರು ॥ ವಾರ-ವಾರ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ, ಪರಾಮರ್ಶೆ ನಿರಂತರ, ಸಮಾಜ-ಪರ ಚಿಂತನೆ, ಸ್ಪಂದನೆ ತದನಂತರ ॥ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಇದು, ಗಡಿ ಅನ್ವಯವಿಲ್ಲ, ಸೇವಾ ಧರ್ಮ ನಡೆಯಲೆಂದೇ, ಸ್ನೇಹ- ಸಂಯಮವೆಲ್ಲ ॥ ದುಡಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹಣ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮೀಸಲು ಸಮಾನಮನಸ್ಕರೆಲ್ಲಾ ಇಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸೇವೆ ಮಾಡಲು ॥ ಚತುರ್ವಿಧ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಬದ್ಧರಾದ ಜನರಲಿ, ದತ್ತಿ ನಿಧಿ ನಿರೀಕ್ಷೆ, ಸಿದ್ಧಮನ ಸದಸ್ಯರಲಿ ॥ ಸ್ನೇಹಕ್ಕೊಂದು ಹೆಸರು, ಇದು ನಮ್ಮ ರೋಟರಿ, ಜಾತಿ ಪಂಥ ಬೇಧವಿಲ್ಲ, ವಿಶ್ವಕ್ಕಿದು ಮಾದರಿ ॥ ಗಣೇಶ್.ಎಂ onpwl3tclx3jtf8z6fiz0k5927j8ja9 3 179317 1374955 2026-06-11T03:20:53Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1374955 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=Arunrao91}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೦೮:೫೦, ೧೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) qi1gmknvtdkcfjmqe7bzjg9l807yagm 3 179318 1374973 2026-06-11T11:02:15Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1374973 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=RakiSVIT}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೩೨, ೧೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) gz34zopx7p3hpovaqrhbx4as4par89h