ವಿಕಿಪೀಡಿಯ knwiki https://kn.wikipedia.org/wiki/%E0%B2%AE%E0%B3%81%E0%B2%96%E0%B3%8D%E0%B2%AF_%E0%B2%AA%E0%B3%81%E0%B2%9F MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter ಮೀಡಿಯ ವಿಶೇಷ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸದಸ್ಯ ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಚಿತ್ರ ಚಿತ್ರ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಮೀಡಿಯವಿಕಿ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಟೆಂಪ್ಲೇಟು ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಹಾಯ ಸಹಾಯ ಚರ್ಚೆಪುಟ ವರ್ಗ ವರ್ಗ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಸಂಪುಟ ಸಂಪುಟ ಚರ್ಚೆಪುಟ ಕರಡು ಕರಡು ಚರ್ಚೆಪುಟ TimedText TimedText talk ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಮಾಡ್ಯೂಲ್ ಚರ್ಚೆಪುಟ Event Event talk 0 1289 1375582 1358462 2026-06-21T10:14:14Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375582 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | honorific_prefix = [[ಮಹಾತ್ಮಾ]] | name = ಗಾಂಧಿ | image = Mahatma-Gandhi, studio, 1931.jpg | caption = 1931ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧೀಜಿ | other_names = ''ಬಾಪೂ'' (ತಂದೆ), ''ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ'' ([[ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ|ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಿತಾಮಹ]]) | birth_name = ಮೋಹನದಾಸ್ ಕರಮಚಂದ ಗಾಂಧಿ | birth_date = {{birth date|df=y|1869|10|2}} | birth_place = [[ಪೋರ್ಬಂದರ್]], ಕಥಿಯಾವಾರ್ ಏಜೆನ್ಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ | death_date = {{death date and age|df=y|1948|1|30|1869|10|2}} | death_place = ನವದೆಹಲಿ, ಭಾರತ | death_cause = [[ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯ ಹತ್ಯೆ|ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ ಹತ್ಯೆ]] | monuments = {{plainlist| * [[ರಾಜ್ ಘಾಟ್ ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಸ್ಮಾರಕಗಳು|ರಾಜ್ ಘಾಟ್]], ದೆಹಲಿ * [[ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮೃತಿ]], ನವದೆಹಲಿ}} | module = {{infobox officeholder|embed=yes | office = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನ]] | term = ಡಿಸೆಂಬರ್ 1924 – ಏಪ್ರಿಲ್ 1925 | successor = [[ಸರೋಜಿನಿ ನಾಯ್ಡು]] | predecessor = [[ಮೌಲಾನಾ ಅಬುಲ್ ಕಲಾಂ ಆಜಾದ್]]}} | known_for = {{ubli|[[ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಹೋರಾಟ]]ದ ನಾಯಕತ್ವ|[[ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿರೋಧ]]ದ ತತ್ವ}} | height_m = | party = [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] (1920–1934) | alma_mater = {{ubl|[[ಸಾಮಲ್ದಾಸ್ ಕಲಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]]{{efn|ಪದವಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ}}|[[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್]]{{efn|1888 ರಿಂದ 1891ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಅಧ್ಯಯನ}}}}[[ಸಿಟಿ ಲಾ ಶಾಲೆ|ಇನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕೋರ್ಟ್ ಕಾನೂನು ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ]] | occupation = {{hlist|ವಕೀಲ|ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತಕ|ರಾಜಕಾರಣಿ}} | years_active = 1893–1948 | spouse = {{marriage|[[ಕಸ್ತೂರಬಾ ಗಾಂಧಿ]]|1883|1944|end=died}} | children = {{hlist|[[ಹರಿಲಾಲ್ ಗಾಂಧಿ|ಹರಿಲಾಲ್]]|[[ಮನಿಲಾಲ್ ಗಾಂಧಿ|ಮನಿಲಾಲ್]]|[[ರಾಮದಾಸ್ ಗಾಂಧಿ|ರಾಮದಾಸ್]]|[[ದೇವದಾಸ್ ಗಾಂಧಿ|ದೇವದಾಸ್]]}} | parents = {{ubl|[[ಕರಮಚಂದ ಗಾಂಧಿ]]|[[ಪುಟ್ಲಿಬಾಯಿ ಗಾಂಧಿ]]}} | relatives = [[ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯ ಕುಟುಂಬ|ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬ]] | signature = Mohandas K. Gandhi signature.svg | signature_alt = ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯ ಸಹಿ | module2 = {{listen|pos=center|embed=yes |filename=Gandhi - His Spiritual Message to the World, 17 October 1931.mp3 |title=ಗಾಂಧಿಯ ಧ್ವನಿ |type=ಭಾಷಣ |description=ಜಗತ್ತಿಗೆ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂದೇಶ<br />17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1931ರಂದು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ}} }} '''ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಕರಮ್‌ ಚಂದ್ ಗಾಂಧಿಯವರು''' ([[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ:]] મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી, {{IPA-hns|moːɦənˈdaːs kəɾəmˈtʂənd ˈɡaːndʱiː||Hi-Mohandas Karamchand Gandhi pronunciation 2.oga}} ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿತ; ೨ನೇಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮೬೯&nbsp;– ೩೦ನೇಯ ಜನವರಿ ೧೯೪೮) [[ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಆಂದೋಲನ]]ದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ಯ|ಭಾರತ]]ದ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಮಹಾತ್ಮ ಎಂಬ ಬಿರುದು ಇತ್ತು ಅಲ್ಲದೇ ಭಾರತೀಯ ಜನರು ಅವರನ್ನು ಬಾಪೂಜೀ ಎಂದು ಸಂಭೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ == [[ಚಿತ್ರ:Mahatma Gandhi's room at Sabarmati Ashram.jpg|right|thumb|ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿನ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೋಣೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Gandhi home.jpg|thumb|left|ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮ, ಗುಜರಾತ್‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮನೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Gandhi-snow-net.jpg|thumb|upright|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಯೂನಿಯನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ.|link=Special:FilePath/Gandhi-snow-net.jpg]] [[ಚಿತ್ರ:Mohandas K Gandhi, age 7.jpg|upright|thumb|ಯುವ ಗಾಂಧಿ ಸನ್.೧೮೮೬.]] [[ಚಿತ್ರ:Gandhi and Kasturbhai 1902.jpg|left|thumb|ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಕಸ್ತೂರಬಾ (೧೯೦೨)]] * ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಕರಮ್‌ಚಂದ್ ಗಾಂಧಿ<ref>ಗಾಂಧಿ ಎಂದರೆ ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ "ಕಿರಾಣಿ ವರ್ತಕ" (''L.R.ಗಾಲಾ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಂಬೈನಡ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ, ಇಂಗ್ಲೀಷ್-ಇಂಗ್ಲೀಷ್-ಗುಜರಾತಿ &amp; ಗುಜರಾತಿ-ಗುಜರಾತಿ-ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ನವ್‌ನೀತ್‌''), ಅಥವಾ ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ "ಸುಗಂಧಕಾರ" (''ಭಾರ್ಗವರ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಇಲ್ಲ್ಯೂಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್‌ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಹಿಂದಿ-ಇಂಗ್ಲೀಷ್'' ).</ref> ಯವರು ೧೮೬೯ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨ ರಂದು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಇಂದಿನ [[ಗುಜರಾತ್‌]] ರಾಜ್ಯದ ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಣ [[ಪೋರ್‌ಬಂದರ್‌‌|ಪೋರಬಂದರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. * ಅವರ ತಂದೆ ಕರಮ್‌ಚಂದ್ ಗಾಂಧಿ(೧೮೨೨-೧೮೮೫)ಯವರು, [[ಹಿಂದು|ಹಿಂದೂ]] [[ಮೋಧ್|ಮೋಧ್‌]] ಸಮುದಾಯದವರಾಗಿದ್ದು, [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್‌|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಭಾರತ]]ದ [[ಕಾಥಿವಾರ್ ಮಧ್ಯಮ|ಕಾಠೀಯಾವಾಡ್ ನಿಯೋಗ]]ದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ [[ಸಮೃದ್ಧ ರಾಜ್ಯ|ರಾಜಾಡಳಿತದ ರಾಜ್ಯ]]ವಾದ [[ಪೋರ್‌ಬಂದರ್‌|ಪೋರ ಬಂದರ್ ರಾಜ್ಯ]]ದ ''[[ದೀವಾನ್ (ಬಿರುದು)|ದಿವಾನ್‌]]'' (ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ) ಆಗಿದ್ದರು.<ref name="fischer1954">{{Citation |title =Gandhi:His life and message for the world|last=Fischer|first=Louis|date=1954|publisher=Mentor}}</ref> * ಅವರ ತಾಯಿ ಪುತಲೀಬಾಯಿಯವರು ಹಿಂದೂ ಪ್ರಣಾಮಿ [[ವೈಷ್ಣವ]] ಸಮುದಯದವರಾಗಿದ್ದು, ಕರಮ್‌ಚಂದ್‌ರ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಪತ್ನಿಯಾಗಿದ್ದರು; ಮೊದಲ ಮೂರು ಪತ್ನಿಯರು ಮೇಲುನೋಟಕ್ಕೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವಂತೆ ಶಿಶುಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೃತರಾಗಿದ್ದರು.<ref name= "tendulkar" /> ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ [[ಜೈನರು|ಜೈನ್‌]] ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಳೆದ ಬಾಲಕ ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಪ್ರೌಢ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಬಹುದಾದಂತಹ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಅರಗಿಸಿ ಕೊಂಡರು; * ಚೇತನಾತ್ಮಕ ಜೀವಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸಹಾನುಭೂತಿ, [[ಸಸ್ಯಾಹಾರತ್ವ|ಸಸ್ಯಾಹಾರ,]] ಸ್ವಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ [[ಉಪವಾಸಾಚರಣೆ|ಉಪವಾಸ]] ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಮತಗಳಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ಜನರ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಹನೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಭಾರತೀಯ ಮೇರುಕಥೆಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿನ [[#ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರವಣ|ಶ್ರವಣ]] ಮತ್ತು [[ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ|ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮಹಾರಾಜ]]ರ ಕಥೆಗಳು ಬಾಲ್ಯಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೇಲೆ ಭಾರೀ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದವು. * ಪುರಾತನ ಭಾರತೀಯ ರಾಜ ಮತ್ತು ಸತ್ಯವಂತ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನ ಕಥೆಯು ಬಾಲಕ ಗಾಂಧಿಯ ಮನವನ್ನು ಪದೇಪದೇ ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅದು ತಮ್ಮ ಮನದಲ್ಲಿ ಅಳಿಸಲಾಗದ ಛಾಪನ್ನು ಒತ್ತಿತೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. "ಅದು ನನ್ನ ನ್ನು ಕಾಡಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಾನೇ ಸ್ವತ: ಎಣಿಸಲಾಗದಷ್ಟು ಬಾರಿ ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರನಂತೆ ವರ್ತಿಸಿದ್ದುಂಟು" ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. * ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮದಂತಹ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣ ಈ ಮಹಾಕೃತಿಗಳ ಪಾತ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಗುರುತಿಸಿ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು.<ref>ಪಿಟಿರಿಮ್‌ ಅಲೆಗ್ಸಾಂಡ್ರೊವಿಚ್‌ ಸೊರೊಕಿನ್‌, ದ ವೇಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪವರ್ ಆಫ್ ಲವ್‌, ೨೦೦೨</ref><ref>[14] ^ ಲಾಯ್ಡ್‌ I. ರುಡಾಲ್ಫ್‌, ಗಾಂಧಿ, ದಿ ಟ್ರೆಡಿಷನಲ್‌ ರೂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಕರಿಜ್ಮಾ, ೧೯೮೩</ref> ಮೇ ೧೮೮೩ ರಲ್ಲಿ, ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಪದ್ಧತಿಯಂತೆ, ಒಂದು [[ನಿಶ್ಚಿತ ಮದುವೆ|ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾದ]] ಒಂದು [[ಬಾಲ್ಯ ಮದುವೆ|ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ]]ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ೧೩ ವರ್ಷದ ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ಅವರು ೧೪ ವರ್ಷದ [[ಕಸ್ತೂರಬಾ ಗಾಂಧಿ|ಕಸ್ತೂರ ಬಾಯಿ ಮಖಾಂಜಿ]] ಅವರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. (ಅವರ ಮೊದಲ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಕಸ್ತೂರಬಾ" ಎಂದು ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿ, ಪ್ರೇಮಪೂರ್ವಕ ವಾಗಿ "ಬಾ " ಎನ್ನಲಾಗಿತ್ತು)<ref name="autobio-wedding">{{Harvnb|Gandhi|1940|pp=5–7}}</ref> * ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಹರೆಯದವಳಾದ ವಧು ತನ್ನ ಗಂಡನಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ತನ್ನ ತವರುಮನೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಳೆಯುವುದು ರೂಢಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Harvnb|Gandhi|1940|p=9}}</ref> ೧೮೮೫ರಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು ೧೫ ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದಾಗ, ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಸಂತಾನವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅದು ಕಲವೇ ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಬದುಕುಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು; ಗಾಂಧಿಯವರ ತಂದೆ ಕರಮ್‌ಚಂದ್‌‌ ಗಾಂಧಿಯವರು ಆದೇ ವರ್ಷದ ಆರಂಭದನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Harvnb|Gandhi|1940|pp=20–22}}</ref> * ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಮತ್ತು ಕಸ್ತೂರಬಾ ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ಕು ಮಂದಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು - ಎಲ್ಲರೂ ಗಂಡು ಮಕ್ಕಳೇ: ೧೮೮೮ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ [[ಹರಿಲಾಲ್‌ ಗಾಂಧಿ|ಹರಿಲಾಲ್‌ ;]] ೧೮೯೨ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ [[ಮಣಿಲಾಲ್ ಗಾಂಧಿ|ಮಣಿಲಾಲ್‌;]] ೧೮೯೭ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ [[ರಾಮ್‌ದಾಸ್‌ ಗಾಂಧಿ|ರಾಮ್‌ದಾಸ್‌;]] ಮತ್ತು ೧೯೦೦ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ [[ದೇವದಾಸ್ ಗಾಂಧಿ|ದೇವದಾಸ್‌.]] ಪೋರಬಂದರಿನ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್‌ಕೋಟ್‌ನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ಸರಾಸರಿ ಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗುಳಿದಿದ್ದರು. * [[ಗುಜರಾತ್‌|ಗುಜರಾತ್‌ನ]] [[ಭಾವ್‌ನಗರ್|ಭಾವನಗರ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಸಮಲ್‌ದಾಸ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮ [[ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯಲೇಷನ್|ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಷನ್ ಪರೀಕ್ಷೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಪ್ರಯಾಸದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದರು. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಅಸಂತುಷ್ಟವಾಗಿದ್ದರು, ಇದರ ಭಾಗಶ: ಕಾರಣ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಅವರು ಒಬ್ಬ [[ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರು|ನ್ಯಾಯವಾದಿ (ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರ್‌)]] ಅಗಲೆಂದು ಇಚ್ಛಿಸಿತ್ತು. * ೪ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೮೮೮ರಂದು ತಮ್ಮ ೧೯ನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬಕ್ಕೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಉಳಿದಿರುವಾಗ, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‌|ಲಂಡನ್‌ನ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ [[ಬ್ಯಾರಿಸ್ಟರು|ನ್ಯಾಯವಾದಿ]]ಯಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯಲು ಗಾಂಧಿಯವರು [[[[ಲಂಡನ್‌]]|ಲಂಡನ್‌ಗೆ]] ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ತಾವು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದ ಮೇಲೆ ಮಾಂಸ, ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾಮದಾಹಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕೆಂಬ ಹಿಂದೂ ಆಚಾರ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದಾಗಿ ಜೈನ್ ಸನ್ಯಾಸಿ ಬೆಚಾರ್ಜೀ ಅವರ ಸನ್ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ತಾಯಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿದ್ದು ಅವರ [[ಲಂಡನ್‌, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌|ಲಂಡನ್‌]] ವಾಸದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತ್ತು.<ref name="brown">{{Citation|last=Brown|first=Judith M|title=Gandhi:Prisoner of Hope|publisher=Yale University Press|place=New Haven|date=1989|page=22}}</ref> * ಗಾಂಧಿಯವರು ನೃತ್ಯ ತರಬೇತಿಯಂತಹ "ಇಂಗ್ಲಿಷ್" ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಮಾಡಿದರೂ ಸಹ, ತಮ್ಮ ವಾಸಗೃಹದ ಒಡತಿಯು ಬಡಿಸಿದ ಸಪ್ಪೆ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಆಹಾರವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಲಿಲ್ಲ; ಅವರು [[ಲಂಡನ್‌|ಲಂಡನ್‌ನ]] ಕೆಲವೇ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಭೋಜನಾಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಲಭಿಸುವವರೆಗೂ ಸದಾ ಹಸಿವೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. [[ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಟೀಪನ್ಸ್ ಸಾಲ್ಟ್|ಸಾಲ್ಟ್‌]]ರವರ ಗ್ರಂಥದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ, ಅವರು [[ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಸಮಾಜ|ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಸಂಘ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ, ಅದರ ಕಾರ್ಯಕಾರೀ ಸಮಿತಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿ <ref name="brown" />, ಆ ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೇಯ್ಸ್‌ವಾಟರ್ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="tendulkar">{{Citation|first=D. G.|last=Tendulkar|title=Mahatma volume 1|publisher=Ministry of Information and Broadcasting, Government of India|date=1951|place=Delhi}}</ref> * ಅವರು ಭೇಟಿಯಾದ ಕೆಲವು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು [[ಥಿಯೊಸಾಫಿಕಲ್ ಸಮಾಜ|ಥಿಯೋಸಾಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ]]ಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಇದು ೧೮೭೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿದ್ದು, ವಿಶ್ವಭ್ರಾತೃತ್ವವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮತ್ತು [[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮೀಯ|ಬೌದ್ಧ]] ಹಾಗೂ [[ಹಿಂದು|ಹಿಂದೂ]] ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.''[[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]'' ಯ ಮೂಲ ಹಾಗೂ ಅನುವಾದಗಳೆರಡನ್ನೂ ಪಠಿಸಲು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿರೆಂದು ಅವರು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.<ref name = "brown" /> * ಅದುವರೆಗೂ [[ಧರ್ಮ|ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ]] ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರದಿದ್ದ ಗಾಂಧಿಯವರು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗಿ [[ಹಿಂದೂ ತತ್ವ|ಹಿಂದೂ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ]] ಮತಗ್ರಂಥಗಳೆರಡನ್ನೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="tendulkar" /><ref name="brown" /> ೧೦ ಜೂನ್ ೧೮೯೧ ರಂದು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ವಕೀಲವೃತ್ತಿಗೆ ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ, ಅವರು ಲಂಡನ್‌ನಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ೧೨ ಜೂನ್‌ ೧೮೯೧ರಂದು <ref name = "tendulkar" /> ಮರಳಿದರು. ತಾವು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ನಿಧನರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಆಗ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದುಬಂದಿತು. * ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಈ ಸಮಾಚಾರವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="brown" /> [[ಮುಂಬಯಿ|ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ]] ವಕೀಲ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಅವರ ಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು. ಆ ನಂತರ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರೌಢಶಾಲಾ ಅಧ್ಯಾಪಕರ ಅರೆಕಾಲಿಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿ ಅದು ತಿರಸ್ಕೃತಗೊಂಡ ನಂತರ, ಅವರು [[ರಾಜ್‌ಕೋಟ್|ರಾಜ್‌ಕೋಟ್‌]]ಗೆ ವಾಪಸಾಗಿ, ಕಕ್ಷಿಗಾರರಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿಗಳ ಕರಡುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸರಳ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. * ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದಾಗಿ ತೊಡಕಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡ ಕಾರಣ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇದು ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯ ಅಣ್ಣನ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು ಮಾಡಿದ ವಿಫಲ ಯತ್ನ ಎಂದು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="tendulkar" /><ref name ="brown" /> ಇಂತಹ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ, ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮೯೩ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ದಾದಾ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಅಂಡ್ ಕಂಪೆನಿಯಿಂದ, ಆಗ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ]] ಅಂಗವಾಗಿದ್ದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] [[ರಾಷ್ಟ್ರದ ವಸಾಹತು|ನೇಟಲ್ ಕಾಲೊನಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಹುದ್ದೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಒಂದು ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು,<ref name="tendulkar" /> ==ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಧ್ಯೇಯಗಳು== * ''[[ಅಹಿಂಸಾ|ಅಹಿಂಸೆ]] '' ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ [[ಅಹಿಂಸೆ|ಅಹಿಂಸೆಯ]] ಮೇಲೆ ದೃಢವಾಗಿ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[ನಾಗರೀಕ ಅವಿಧೇಯತೆ|ಸಾಮೂಹಿಕ ಅವಿಧೇಯತೆ]]ಯ ಮೂಲಕ [[ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ|ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ]] ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡುವ ''[[ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ]]'' ದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಅವರು ಪಥ (ದಾರಿ)ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಭಾರತವನ್ನು [[ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ]]ದತ್ತ ಒಯ್ದಿತು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಆಂದೋಲನ ಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿತು. ==ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ ಗೌರವ== * ಗಾಂಧಿಯವರು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ '''ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ''' ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತರು ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]]: महात्मा ''[[ಮಹಾತ್ಮ]]'' ಅಥವಾ ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮ, ಎಂಬ [[ಗೌರವ ಸೂಚಕ]] <ref>{{Citation|title=The Mahatma and the Poet| last= Bhattacharya| first=Sabyasachi |publisher=National Book Trust, India|place=New Delhi|date=1997|page=1}}</ref> ಪದವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಮೊದಲು ನೀಡಿದ್ದು [[ರವಿಂದ್ರನಾಥ್‌ ಟ್ಯಾಗೂರ್‌|ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೂರರು]]). * ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಅವರು ''ಬಾಪು'' ಎಂದೇ ಚಿರಪರಿಚಿತರು ([[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ]]: બાપુ ''ಬಾಪು '' ಅಥವಾ 'ತಂದೆ'). ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರಬೋಸ್ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ ಎಂದು ಕರೆದರು. [[ಭಾರತ| ಭಾರತ ದಲ್ಲಿ]] ಅವರನ್ನು ''[[ರಾಷ್ಟ್ರಪಿತ]] '' ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಗೌರವಿಸ ಲಾಗಿದ್ದು ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨ನ್ನು ''[[ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ]] '' ಎಂಬ ಸ್ಮರಣೀಯ ದಿನವನ್ನಾಗಿಸಿ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ರಜೆಗಳು|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಜಾ ದಿನ]]ವನ್ನಾಗಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಈ ದಿನವನ್ನು [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಹಿಂಸಾ ದಿನ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಹಿಂಸಾ ದಿನ]]ವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.(Netaji Subhas Chandra Bose, who in his address on Singapore Radio on July 6, 1944 has addressed Mahatma Gandhi as Father of the Nation. Thereafter on April 28, 1947 Gandhi was referred with the same title by Sarojini Naidu at a conference. ) <ref>[https://www.ndtv.com/india-news/10-year-olds-rti-on-father-of-the-nation-title-for-gandhi-474827 10-year-old's RTI on 'Father of the Nation' title for Gandhi;India | Indo-Asian News Service | Updated: April 03, 2012]</ref> == ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ== * ಗಾಂಧಿಯವರು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ವಲಸಿಗ ವಕೀಲರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯವು ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆ ಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ [[ನಾಗರೀಕ ಅವಿಧೇಯತೆ|ನಾಗರಿಕ ಅವಿಧೇಯತೆ]]ಯ ಆಂದೋಲ ನವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಿದರು. ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಾಪಸಾದ ಬಳಿಕ, ಅತಿಯಾದ ಜಮೀನು ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರೈತರ, ಬೇಸಾಯಗಾರರ ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಸಂಘಟಿಸಿದರು. * ೧೯೨೧ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]]ನ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ ಬಳಿಕ, ಬಡತನದ ನಿವಾರಣೆ, ಮಹಿಳಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಸೌಹಾರ್ದ, [[ದಲಿತ್|ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ]]ಯ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಚಳುವಳಿಗಳ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ''[[ಸ್ವರಾಜ್‌]]'' ಅಥವಾ ವಿದೇಶೀ ಹಿಡಿತದಿಂದ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವತ್ತ ಅವರು ಗುರಿಯಿಟ್ಟರು. * ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹೇರಿದ್ದ ಉಪ್ಪಿನ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದ್ದ [[ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿ|ಅಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಮುಂದಾಳತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದ ಗಾಂಧಿಯವರು ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ [[ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ|ದಂಡಿ ಉಪ್ಪಿನ ಯಾತ್ರೆ]]ಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. *ಆನಂತರ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ''[[ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ|ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕಾರಾಗೃಹ ವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದರು. ''[[ಅಹಿಂಸಾ|ಅಹಿಂಸೆ]]'' ಯ ಪರಿಪಾಲಕ ರಾದ ಅವರು [[ಸತ್ಯ|ಸತ್ಯವನ್ನೇ]] ನುಡಿಯಲು ಪ್ರಮಾಣ ಮಾಡಿ ಇತರರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. *[[ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮ|ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಗೃಹ ಸಮುದಾಯ]]ವೊಂದರಲ್ಲಿ ನಿರಾಡಂಬರವಾದ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದ ಗಾಂಧಿಯವರು ''[[ಚರಕ|ಚರಖಾ]]'' ದ ಮೂಲಕ ತಾವೇ ತೆಗೆದ ನೂಲಿನಿಂದ ನೇಯ್ದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಭಾರತೀಯ ''[[ಧೋತಿ]]'' ಮತ್ತು ಶಾಲನ್ನು ತೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸರಳ [[ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ|ಸಸ್ಯಾಹಾರ]]ವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಸ್ವಶುದ್ಧೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳೆರಡರ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ [[ಉಪವಾಸಾಚರಣೆ|ಉಪವಾಸ]]ಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. == ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಆಂದೋಲನ (೧೮೯೩–೧೯೧೪) == [[ಚಿತ್ರ:Gandhi South-Africa.jpg|left|thumb|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ (೧೮೯೫)]] * ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯರತ್ತ ತೋರಲಾಗಿದ್ದ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರೂ ಸಹ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಚೀಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಡಬ್ಬಿಯಿಂದ ಮೂರನೆಯ ದರ್ಜೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಗೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ [[ಪೈಟೆರ್ಮರಿಟ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್|ಪೀಟರ್‌ಮೆರಿಟ್ಜ್‌ಬ ರ್ಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಬಲವಂತವಾಗಿ ಇಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="essential">{{Citation|title=Essential Gandhi| last= Fischer |first=Louis|publisher=Random House| place=New York|date=1962}}</ref> * ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಕುದುರೆಗಾಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಒಬ್ಬ ಐರೋಪ್ಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ನೀಡುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ, ತಾವು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತು ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಚಾಲಕನು ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿದನು. ಹಲವು ಹೊಟೇಲುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ನಿರಾಕರಣೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅವರು ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಇನ್ನೊಂದು ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ, [[ಡರ್ಬನ್|ಡರ್ಬನ್‌]] ನ್ಯಾಯಾಲಯವೊಂದರ ದಂಡಾಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ [[ಪೇಟ|ಪೇಟವನ್ನು]] ತೆಗೆಯಲು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದರೂ ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. * ಇಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ಅವರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ನೀಡಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಅನ್ಯಾಯದ ವಿರುದ್ಧ ಅವರನ್ನು ಜಾಗ್ರತಗೊಳಿಸಿ, ಅವರ ಆ ನಂತರದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಿಯಾಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರ ವಿರುದ್ಧ [[ವರ್ಣಭೇಧ ನೀತಿ|ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ,]] [[ಪೂರ್ವಗ್ರಹ|ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ]] ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದನ್ನು ಸ್ವತಃ ಅನುಭವಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗಾಂಧಿಯವರು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ ಜನರ ಸ್ಥಾನಮಾನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. * [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ]] ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಉಳಿಯುವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಮಸೂದೆಯ ಅಂಗೀಕಾರವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವರು ವಿಫಲರಾದರೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯರ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳತ್ತ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಳುವಳಿಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. * ೧೮೯೪ರಲ್ಲಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾರತೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ನೇಟಲ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌‌]]ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ಅವರು,<ref name= "tendulkar" /><ref name="essential" /> ಈ ಸಂಘಟನೆಯ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಏಕರೂಪವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿದರು. ಜನವರಿ ೧೮೯೭ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಡರ್ಬನ್‌ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಬಿಳಿ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳ ಗುಂಪೊಂದು ಅವರ ಮೇಲೆ ಹಲ್ಲೆ ನಡೆಸಿತು. * ಆಗ ಓರ್ವ ಆರಕ್ಷಕ ಅಧೀಕ್ಷಕನ ಪತ್ನಿಯ ಯತ್ನಗಳ ಫಲವಾಗಿಯೇ ಅವರು ಪಾರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ಮಾಡಿದ ತಪ್ಪಿಗಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕೇಳದಿರುವುದು ತಮ್ಮ ತತ್ವಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಅವರು ಆ ಗುಂಪಿನ ಯಾವುದೇ ಸದಸ್ಯನ ವಿರುದ್ಧವೂ ಮೊಕದ್ದಮೆ ಹೂಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು.<ref name="tendulkar" /> ವಸಾಹತಿನಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯದ ನೋಂದಣಿಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಹೊಸ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು [[ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ವಾಲ್‌]] ಸರ್ಕಾರವು ೧೯೦೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. * ಅದೇ ವರ್ಷದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೧೧ ರಂದು ಜೋಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಸಾಮೂಹಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಇನ್ನೂ ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ತಮ್ಮ ''[[ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ]]'' (ಸತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ನಿಷ್ಠೆ), ಅಥವಾ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಕ್ರಮಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಳವಡಿಸಿ, ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಈ ಹೊಸ ಕಾನೂನನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ದೊರೆಯುವ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನನುಭವಿಸಿರೆಂದು ತಮ್ಮ ಸಹ-ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು. * ಈ ರಣನೀತಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಫಲವಾಗಿ, ಪ್ರತಿಭಟನೆ, ನೋಂದಾಯಿಸಲು ನಿರಾಕರಣೆ, ತಮ್ಮ ನೋಂದಣಿ ಪತ್ರಗಳ ದಹನ ಅಥವಾ ಇತರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿರೋಧಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾವಿರಾರು ಭಾರತೀಯರು ಕಾರಾಗೃಹ ಸೇರಿದರು, ಹೊಡೆತಗಳನ್ನು ತಿಂದರು, ಅಥವಾ ಗುಂಡೇಟಿಗೀಡಾದರು. * ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ಸದೆಬಡಿಯುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರೂ, ಭಾರತೀಯ ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರ ವಿರುದ್ಧ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಬಳಸಿದ ಕಟುವಾದ ಕ್ರಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಭುಗಿಲೆದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜನರಲ್ [[ಜೆನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನ್ ಸ್ಮಟ್ಸ್‌]] ಅವರು ಗಾಂಧಿಯವರೊಂದಿಗೆ ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಆಲೋಚನೆಗಳು ಆಕಾರ ಪಡೆದು ''ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ'' == ೧೯೦೬ರ ಜುಲು ಸಮರದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ == * ೧೯೦೬ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಹೊಸ ತಲೆಗಂದಾಯವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ [[ಜುಲು]] ಜನಾಂಗದವರು ಇಬ್ಬರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಜುಲುಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಮರ ಸಾರಿದರು. ಭಾರತೀಯರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. * ಭಾರತೀಯರ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದ ಪೌರತ್ವದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಸೇನಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. * ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗಾಯಗೊಂಡಿರುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡುವ ಡೋಲಿವಾಹಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ತುಕಡಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ನೀಡಬೇಕೆಂಬ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಸ್ತಾವವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಪುರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಈ ತುಕಡಿಯು ಗಾಂಧಿಯವರ ನಿಯಂತ್ರಣಲ್ಲಿತ್ತು. ೧೯೦೬ರ ಜುಲೈ ೨೧ರಂದು ''[[ಭಾರತೀಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ|ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪಿನಿಯನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದರು: "ಸ್ಥಳೀಯರ ವಿರುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸೂಚನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಈ ತುಕಡಿಯಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ಮೂರು ಮಂದಿ ಭಾರತೀಯರಿದ್ದರು." <ref> * ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ Vol ೫ ದಾಖಲೆ#೩೯೩ ಗಾಂಧಿಯವರ: ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಡಿವಿನಿಟಿಯಿಂದ p೧೦೬</ref> ''ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪಿನಿಯನ್‌'' ನಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಅಂಕಣಗಳ ಮೂಲಕ, ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸೇರಿರೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು: “ಮೀಸಲು ಪಡೆ ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅನಿಸಿದಲ್ಲಿ ನೈಜ ಸಮರ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆಳವಾದ ತರಬೇತಿಯ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಕೊಡಲು ಮೀಸಲು ಪಡೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಬಳಸಬಹುದು".<ref>{{cite web |url= http://www.gandhism.net/sergeantmajorgandhi.php |title= Sergeant Major Gandhi |accessdate= 2009-03-03 |publisher= Gandhism.net |archive-date= 2008-05-21 |archive-url= https://web.archive.org/web/20080521075346/http://gandhism.net/sergeantmajorgandhi.php |url-status= dead }}</ref> ಗಾಂಧಿಯವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ೧೯೦೬ರ ಕರಡು ಅಧಿಶಾಸನವು ಭಾರತೀಯರ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗಿಂತಲೂ ಕೀಳುಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿತ್ತು. * ಆದ್ದರಿಂದ,[[ಕಾಫೀರ್‌ (ಜನಾಂಗೀಯ ನಿಂದನೆ)|"ಕಾಫಿರ್‌ರ"]] ಜನಾಂಗದ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ''[[ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ]]'' ದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಅಧಿಶಾಸನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿರೆಂದು ಅವರು ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಆಗ್ರಹಿಸಿದರು. ಅವರದೇ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, "ನಮಗಿಂತಲೂ ಹಿಂದುಳಿದಿರುವ ಬೆರಕೆ ಜನಾಂಗದವರು ಹಾಗೂ ಕಾಫಿರ್‌ ಜನಾಂಗದವರು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡಿದ್ದಾರೆ. ಅನುಮೋದನೆಗೊಂಡ ಕಾನೂನು ಅವರಿಗೂ ಸಹ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ." <ref>ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ VOL ೫ p ೪೧೦</ref> * ೧೯೨೭ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಈ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಬರೆದರು: "(ಜುಲು) 'ದಂಗೆ'ಯಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ [[ಬೊಯೆರ್ ಯುದ್ಧ|ಬೋಯೆರ್ ಯುದ್ಧ]]ವು ನನಗೆ ಯುದ್ಧದ ಭೀತಿಯನ್ನೇನೂ ಹೊತ್ತು ತರಲಿಲ್ಲ. ಇದು ಯುದ್ಧವೇ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಇದೊಂದು ಮಾನವ ಬೇಟೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು. ಇದು ನನ್ನೊಬ್ಬನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಸಂವಾದ ಮಾಡಿದ ಅನೇಕ ಇಂಗ್ಲಿಷರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಕೂಡಾ." <ref>[48] ^ ಗಾಂಧಿ: ಆನ್ ಆಟೊಬಯೊಗ್ರಫಿ: ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌. ಮಹಾದೇವ್ ದೇಸಾಯಿ, (ಬೋಸ್ಟನ್, ಬೆಕನ್ ಪ್ರೆಸ್, ೧೯೯೩) p೩೧೩</ref> == ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ (೧೯೧೬–೧೯೪೫) == ಗಾಂಧಿಯವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ೧೯೧೫ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ವಾಪಸಾದರು. ಅವರು [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]]ನ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದರು, ಆದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ನಾಯಕರಾದ [[ಗೋಪಾಲ್ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ|ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ]]ಯವರಿಂದ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಜನತೆಯ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. === ಚಂಪಾರಣ್ ಮತ್ತು ಖೇಡಾ === [[ಚಿತ್ರ:Gandhi Kheda 1917.jpg|right|thumb|೧೯೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಖೇಡಾ ಮತ್ತು ಚಂಪಾರಣ್ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು|link=Special:FilePath/Gandhi_Kheda_1917.jpg]] * ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನೆಗಳು ೧೯೧೮ರಲ್ಲಿ [[ಚಂಪಾರಣ್|ಚಂಪಾರಣ್‌‌]] ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ''ಖೇಡಾ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ'' ದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಆದರೂ, ಅವರ ಬದುಕಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಆಹಾರ ಬೆಳೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ [[ನೀಲಿ ಗಿಡ|ಇಂಡಿಗೋ]] ಮತ್ತು ಇತರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಖೇಡಾ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. * ಜಮೀನುದಾರರ (ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ) ಖಾಸಗಿ ಸೇನೆಯಿಂದ ನಿಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಹಾರ ಧನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ತೀವ್ರ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದರು. ಹಳ್ಳಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಕೊಳಕು ಮತ್ತು ಅನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು; ಮತ್ತು ಕುಡಿತ, [[ದಲಿತ|ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ]] ಹಾಗೂ [[ಪುರ್ಧ|ಬುರ್ಖಾ]] ಪದ್ಧತಿಗಳು ಅತಿರೇಕವಾಗಿದ್ದವು. * ಇಂಥಾ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಕ್ಷಾಮದ ಹಿಂಸೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶ ದಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ತೆರಿಗೆಯೊಂದನ್ನು ವಿಧಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತು. ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಹತಾಶೆಯಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. [[ಗುಜರಾತ್‌‌|ಗುಜರಾತ್‌]]ನ [[ಖೇಡಾ|ಖೇಡಾದಲ್ಲಿಯೂ]] ಸಹ ಇದೇ ಸಮಸ್ಯೆಯಿತ್ತು. ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ನುರಿತ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಸ್ವಯಂಸೇವಕರ ಪಡೆಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಆಶ್ರಮ|ಆಶ್ರಮವನ್ನು]] ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. * ಹದಗೆಟ್ಟ ಬದುಕಿನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಕಟ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಘೋರ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ ಅಧ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿರಿಸಿಕೊಂಡು ಹಳ್ಳಿಗಳ ವಿಸ್ತೃತ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅವರು ನಡೆಸಿದರು. ಹಳ್ಳಿಗರ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದ ಬುನಾದಿಯ ಮೇಲೆ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ಶಾಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಲು ಮುಂದಾದ ಅವರು, ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ ಅನೇಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಿಡುಗುಗಳನ್ನು ಮಾಡದಂತಿರುವ ಹಾಗೂ ಖಂಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹಳ್ಳಿಗರಲ್ಲಿ ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವೆಡೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. * ಆದರೆ, ಕ್ಷೋಭೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಆಪಾದನೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪೊಲೀಸರಿಂದ ಅವರು ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗಲೇ ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವ ಹೊರಬಿದ್ದಿತು. *ನೂರಾರು, ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ಕಾರಾಗೃಹ, ಪೊಲೀಸ್ ಠಾಣೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಹೊರಗೆ ಜಮಾವಣೆಗೊಂಡು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿ, ಅವರ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಒಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. * ಜಮೀನುದಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಗಾಂಧಿಯವರು ಸುಸಂಘಟಿತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ಫಲವಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಜಮೀನುದಾರರು ಒಂದು ಕರಾರಿಗೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಇದರನ್ವಯ ಆ ವಲಯದ ಬಡ ರೈತರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಹಾರ ಧನ ಮತ್ತು ಬೇಸಾಯದ ಮೇಲಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ನೀಡಿ, ಕ್ಷಾಮದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೂ ಕಂದಾಯಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ವಸೂಲಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. * ಈ ಚಳುವಳಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ವೇಳೆ, ಜನರು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ''ಬಾಪು'' (ಅಪ್ಪ) ಮತ್ತು ''ಮಹಾತ್ಮ'' (ಮಹಾನ್ ಆತ್ಮ) ಎಂದು ಕರೆದರು. ಖೇಡಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಡಳಿತದೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿ [[ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್‌]] ಅವರು ರೈತರನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಕಂದಾಯ ವಸೂಲಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಭಾವ ರಾಷ್ಟ್ರದೆಲ್ಲೆಡೆ ಹಬ್ಬಿತು. == ಅಸಹಕಾರ ಅಂದೋಲನ == * [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್‌|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌]]ರ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಸಹಕಾರ, ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ತಮ್ಮ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. [[ಪಂಜಾಬ್‌‌ (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ)|ಪಂಜಾಬ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಡೆಗಳು ಮಾಡಿದ ನಾಗರಿಕರ [[ಜಲಿಯನ್‌ ವಾಲಾ ಭಾಗ್‌ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ|ಜಲಿಯನ್‌ವಾಲಾ ಬಾಗ್‌ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ]]ವು (ಇದಕ್ಕೆ [[ಅಮೃತಸರ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ]] ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ) ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ತೀವ್ರವಾದ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡಿತು. * ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಸಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಘಟನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು. ಗಾಂಧಿಯವರು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್‌|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಡಳಿತ]]ದ ಕೃತ್ಯ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯರ ಸೇಡಿನ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳೆರಡನ್ನೂ ಖಂಡಿಸಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ, ಹಲ್ಲೆಗೀಡಾದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸುವ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದರು. * ಮೊದಲು ಇದಕ್ಕೆ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾದರೂ, ತಮ್ಮ ತತ್ವಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಹಿಂಸಾಚಾರವೂ ಕೆಟ್ಟದು ಮತ್ತು ಎಂದಿಗೂ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದು ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಭಾವುಕವಾಗಿ ಭಾಷಣ ಮಾಡಿದಾಗ ಈ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>R. *ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೮೨.</ref> ಆದರೆ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಸೇಡಿನ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಪಡೆಯುವತ್ತ, ಕ್ರಮೇಣ ''[[ಸ್ವರಾಜ್‌]]'' ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವತಂತ್ರ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿಸುವತ್ತ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮನವು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿತು. * ೧೯೨೧ ಡಿಸೆಂಬರ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌]] ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕಾರೀ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ, ''ಸ್ವರಾಜ್‌'' ಎಂಬ ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನ ದೊಂದಿಗೆ ಪುನಸ್ಸಂಘಟಿತವಾಯಿತು. ಸಾಂಕೇತಿಕ ಶುಲ್ಕ ಪಾವತಿ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧವಿದ್ದ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯತ್ವ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. * ಶಿಸ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ತರಲು ಸಮಿತಿಗಳ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಒಂದು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಸಂಘಟನೆಯಂತಿದ್ದ ಪಕ್ಷವು ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲೇ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸುವ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಯಿತು. ವಿದೇಶೀ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವಂತಹ [[ಸ್ವದೇಶೀ ಚಳುವಳಿ|"ಸ್ವದೇಶಿ" ನೀತಿ]]ಯನ್ನು ತೊಡಗಿಸಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಅಹಿಂಸಾ ತತ್ವದ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. * ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯರು, ಬ್ರಿಟಿಷ್-ಉತ್ಪಾದಿತ ಜವಳಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೂತ ''[[ಖಾದಿ]]'' ಉಡುಪನ್ನೇ ಧರಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು, ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯ ಪುರುಷರು-ಸ್ತ್ರೀಯರು, ಅವರು ಶ್ರೀಮಂತರೇ ಆಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಬಡವರೇ ಆಗಿರಲಿ, ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ''ಖಾದಿ'' ಯನ್ನು ನೂಲಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೮೯.</ref> * 'ಇಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ಗೌರವಾರ್ಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲ' ಎಂದು ಹೆಚ್ಚಿನವರು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನೂ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳಿಸಲು ಹಾಗೂ ಒಲ್ಲದವರು ಮತ್ತು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಲಗೊಳಿಸಲು ಇದು ಒಂದು ರಣನೀತಿ ಯಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿ, ಸರ್ಕಾರೀ ನೌಕರಿಗಳಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಿರುದುಗಳು ಹಾಗೂ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಗೌರವ]]ಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ರೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಜನರನ್ನು ಆಗ್ರಹಪಡಿಸಿದರು. * ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ತರಗಳ ಉತ್ಸಾಹ ಹಾಗೂ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ "ಅಸಹಕಾರ ಆಂದೋಲನ"ವು ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಆಂದೋಲನವು ತನ್ನ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ತಲುಪುವಷ್ಟರಲ್ಲಿಯೇ, [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ|ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ]] [[ಚೌರಿ ಚೌರ|ಚೌರಿ ಚೌರಾ]] ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ೧೯೨೨ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಘರ್ಷಣೆಯ ಕಾರಣವಾಗಿ ಅದು ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. * ಆಂದೋಲನವು ಹಿಂಸಾಚಾರದತ್ತ ತಿರುವು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದೆಯೆಂದು ಆತಂಕಗೊಂಡು ಹಾಗೂ ಇದು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯವನ್ನೆಲ್ಲಾ ವ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಬಹುದೆಂದು ಮನಗಂಡ ಗಾಂಧಿಯವರು, ಸಾಮೂಹಿಕ ನಾಗರಿಕ ಅವಿಧೇಯತಾ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೧೦೫.</ref> ೧೯೨೨ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೦ರಂದು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ, ಶಾಂತಿಭಂಗ ಮಾಡಿದರೆಂಬ ಆಪಾದನೆಯನ್ನು ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಿ, ಆರು ವರ್ಷದ ಕಾರಾಗೃಹ ಸಜೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. * ಅವರು ೧೯೨೨ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೮ರಂದು ತಮ್ಮ ಸಜೆಯನ್ನು ಆರಂಭಗೊಳಿಸಿದರು. ಸಜೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿದ್ದಾಗ [[ಕರುಳುನಾಳ ರೋಗ|ಕರುಳುವಾಳ ರೋಗ]]ದ ಒಂದು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ೧೯೨೪ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಕಾರಾಗೃಹವಾಸದ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೀಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಎರಡು ಬಣಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಿತು. * ಒಂದೆಡೆ [[ಚಿತ್ತ ರಂಜನ್‌ದಾಸ್|ಚಿತ್ತರಂಜನ್‌ ದಾಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಮೋತಿಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ]] ನೇತೃತ್ವದ ಬಣವು ಶಾಸನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಒಲವನ್ನು ತೋರಿದರೆ; ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಜಗೋಪಾಲಚಾರಿ|ಚಕ್ರವರ್ತಿ ರಾಜಗೋಪಾಲಾಚಾರಿ]] ಮತ್ತು [[ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಬಾಯಿ ಪಟೇಲ್‌|ಸರ್ದಾರ್‌ ವಲ್ಲಭ್‌ಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್‌]] ನೇತೃತ್ವದ ಇನ್ನೊಂದು ಬಣವು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿತು. * ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅಹಿಂಸಾ ಆಂದೋಲನದ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ ಸದೃಢವಾಗಿದ್ದ ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ರ ನಡುವಿನ ಸಹಕಾರ ಭಾವವು ಮುರಿದು ಬೀಳುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೨೪ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಮೂರು ವಾರಗಳ ಉಪವಾಸವೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವಾರು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೂ ಇದರ ಯಶಸ್ಸು ಸೀಮಿತ ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿತ್ತು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೧೩೧.</ref> == ಸ್ವರಾಜ್ ಮತ್ತು ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ (ಉಪ್ಪಿನ ದಂಡಯಾತ್ರೆ) == [[ಚಿತ್ರ:Gandhi at Dandi, 5 April 1930.jpg|thumb|5 ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೧೯೩೦ರಂದು ದಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ, ಉಪ್ಪಿನ ಸಂಚಲನದ ಕೊನೆಗೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Mahadev Desai and Gandhi 2 1939.jpg|thumb|left|7 ಏಪ್ರಿಲ್‌ 1939ರಂದು ಬಾಂಬೆಯ ಬಿರ್ಲಾ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಾದೇವ್‌ ದೇಸಾಯಿಯವರು (ಎಡ) ವೈಸರಾಯ್‌ರಿಂದ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಬಂದ ಪತ್ರವನ್ನು ಓದಿದರು.]] * ೧೯೨೦ರ ದಶಕದ ಬಹುಪಾಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತು ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಿಂದ ದೂರ ಉಳಿದು, ಸ್ವರಾಜ್‌ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಡುವಿನ ಒಡಕನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಹಾಗೂ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ, ಮದ್ಯಪಾನ, ಅಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಬಡತನದ ವಿರುದ್ಧದ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರು. ಅವರು ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಮರಳಿ ಬಂದರು. * ಇದರ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಸರ್ ಜಾನ್‌ ಸೈಮನ್‌ ನೇತೃತ್ವದ ಒಂದು ಹೊಸ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸುಧಾರಣಾ ಆಯೋಗವನ್ನು ನೇಮಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಸದಸ್ಯನೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಆಯೋಗವನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದವು. ೧೯೨೮ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, 'ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲಿ, ಅಥವಾ, ದೇಶದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟು ಕೊಂಡಿರುವ ಅಸಹಕಾರದ ಹೊಸ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಎದುರಿಸಲಿ' ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ಮಂಡಿಸಿದರು. * ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದ ಯುವ ನಾಯಕರಾದ [[ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್|ಸುಭಾಷ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜವಾಹರ್‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಾಹರ್‌ ಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ]] ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಬಲಾಬಲವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸಿದ ರಲ್ಲದೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕರೆಗಾಗಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮೊಟಕುಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೧೭೨.</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರು ಇದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. * ೧೯೨೯ರ ಡಿಸೆಂಬರ ೩೧ರಂದು, ಲಾಹೋರಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಧ್ವಜವನ್ನು ಹಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಲಾಹೋರಿನಲ್ಲಿ ಸಭೆ ಸೇರಿದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌, ೧೯೩೦ರ ಜನವರಿ ೨೬ರಂದು, ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. ಇತರ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾರತೀಯ ಸಂಘಟನೆಯೂ ಈ ದಿನವನ್ನು ಆಚರಿಸಿತು. ೧೯೩೦ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಧಿಸಿದ ಉಪ್ಪು ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಹೊಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. * ತಾವೇ ಉಪ್ಪನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ, ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೨ರಂದು ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್‌ನಿಂದ ಪಾದಯಾತ್ರೆ ಆರಂಭಿಸಿ ೪೦೦ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ (೨೪೮ ಮೈಲ್‌ಗಳು)ಗಳಷ್ಟು ದೂರ ನಡೆದು, ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೬ರಂದು ದಂಡಿ ತಲುಪಿದ್ದು, ಇದರ ಪ್ರಮುಖಾಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಸಮುದ್ರದತ್ತ ಸಾಗಿದ ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಭಾರತೀಯರು ಗಾಂಧಿಯವರ ಜತೆಗೂಡಿದರು. ಭಾರತದ ಮೇಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಬುಡಮೇಲುಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿನ ಗಾಂಧಿಯವರ ಈ ಆಂದೋಲನವು ಯಶಸ್ವೀ ಆಂದೋಲನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ೬೦,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿತು. * [[E. F. L. ವುಡ್, 1ನೇ ಎರ್ಲ್ ಆಫ್ ಹಾಲಿಫೆಕ್ಸ್‌|ಲಾರ್ಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಇರ್ವಿನ್‌]]ರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ಗಾಂಧಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ೧೯೩೧ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ಗಾಂಧಿ–ಇರ್ವಿನ್ ಒಪ್ಪಂದ|ಗಾಂಧಿ-ಇರ್ವಿನ್‌ ಒಪ್ಪಂದ]] ಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಬಂಧಿತರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. * ಈ ಒಪ್ಪಂದದ ಫಲವಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಏಕೈಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿನ ದುಂಡುಮೇಜಿನ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಲು ಆಮಂತ್ರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಮ್ಮೇಳನವು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಗೊಳಿಸುವ ಬದಲಿಗೆ ಭಾರತದ ರಾಜಕುಮಾರರ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದದ್ದು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ನಿರಾಶೆಯುಂಟುಮಾಡಿತು. * ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಇರ್ವಿನ್‌ರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ [[ಫ್ರೀಮನ್ ಫ್ರೀಮನ್-ಥಾಮಸ್, ೧ನೇ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ ಆಫ್ ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್|ಲಾರ್ಡ್ ವಿಲಿಂಗ್ಡನ್‌]] ರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿಗಳ ಚಲನವಲನಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಪುನ: ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿಟ್ಟು ಅವರ ಪ್ರಭಾವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಹವಣಿಸಿತು. ಆದರೆ, ಈ ತಂತ್ರವು ಸಫಲವಾಗಲಿಲ್ಲ. * ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ, ದಲಿತ ನಾಯಕ [[B. R. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌|ಬಿ. ಆರ್‌. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌]]ರವರ ಚಳುವಳಿಯ ಫಲವಾಗಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಹೊಸ ಸಂವಿಧಾನದಡಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಿಗಾಗಿಯೇ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮತದಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ ಆರು ದಿನಗಳ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ಫಲವಾಗಿ, ದಲಿತ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಪಟುವಾಗಿದ್ದು ರಾಜಕೀಯ ಮುಖಂಡರಾಗಿ ಬದಲಾದ ಪಾಲ್ವಂಕರ್‌ ಬಾಲೂ ಅವರು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವಹಿಸಿದ ಮಾತುಕತೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಮದರ್ಶಿಯಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. *ಇದು 'ಹರಿಜನ್‌' ಅಥವಾ 'ದೇವರ ಮಕ್ಕಳು' ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಜೀವನಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಗಾಂಧಿಯವರ ಒಂದು ಹೊಸ ಅಭಿಯಾನದ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. ಹರಿಜನ್‌ ಅಭಿಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ೧೯೩೩ರ ಮೇ ೮ರಂದು ೨೧ ದಿನಗಳ ಸ್ವಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', pp. ೨೩೦–೩೨.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಹೊಸ ಆಭಿಯಾನವು [[ದಲಿತ(ಬಹಿಷ್ಕೃತರು)|ದಲಿತ]] ಸಮುದಾಯದೊಳಗೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕೃತವಾಗಲಿಲ್ಲ. * ಪ್ರಮುಖ ಮುಖಂಡರಾದ [[B. R. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌|ಬಿ. ಆರ್‌. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌]] ರವರು ಗಾಂಧಿಯವರು ಬಳಸಿದ '''ಹರಿಜನ್‌''' ಪದವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು. ಇದು ದಲಿತರು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಅಪಕ್ವವಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ; ಹಾಗೂ, ಸವಲತ್ತುಗಳುಳ್ಳ ಜಾತೀಯ ಭಾರತೀಯರು ಇದರಲ್ಲಿ ಪಿತೃಪ್ರಾಯತಾವಾದದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆಂಬುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಗಾಂಧಿಯವರು ದಲಿತರ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಶಿಥಿಲಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹಯೋಗಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. * ತಾವು ವೈಶ್ಯ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರೂ, ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ರಂತಹ ದಲಿತ ಕ್ರಿಯಾವಾದಿಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದರೂ ಸಹ ತಾವು ದಲಿತರ ಪರವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲೆವು ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದರು. ೧೯೩೪ರ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಅವರ ಪ್ರಾಣಹತ್ಯೆಯ ಮೂರು ವಿಫಲ ಯತ್ನಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿ ಒಕ್ಕೂಟ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು ನಿರ್ಧರಿಸಿದಾಗ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. * ಅವರು ಪಕ್ಷದ ನಡೆಗೆ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಒಂದು ವೇಳೆ ತಾವು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯರೊಂದಿಗಿನ ತಮ್ಮ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಮುದಾಯ ಸ್ವಾಮ್ಯವಾದಿಗಳು (ಕಮ್ಯೂನಿಸ್ಟರು), ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘದವರು (ಟ್ರೇಡ್‌ ಯುನಿಯನ್‌ನವರು), ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ವ್ಯವಹಾರ ಪರವಾದ ಗಾಢ ನಂಬುಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರ ತನಕ ಅನೇಕ ಸ್ತರದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕುಸಿತವುಂಟಾಗಬಹುದು ಹಾಗೂ ತಂತಮ್ಮ ಕೂಗುಗಳಿಗೆ ಓಗೊಡುವಂತೆ ಈ ವಿವಿಧ ಧ್ವನಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಬೇಕಾಗಿ ಬರಬಹುದು ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಭಾವಿಸಿದರು. *ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಪಕ್ಷವೊಂದರ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುವುದನ್ನೂ ಸಹ ಗಾಂಧಿಯವರು ಬಯಸಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೨೪೬.</ref> ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ನೆಹರೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಲಕ್ನೋ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಮರಳಿದರು. ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗೆಗಿನ ಊಹಾಪೋಹಗಳಿಗಿಂತಲೂ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಡುವತ್ತ ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಇಚ್ಛಿಸಿದರಾದರೂ, ಪಕ್ಷವು ಸಮಾಜವಾದವನ್ನು ತನ್ನ ಧ್ಯೇಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಅವರು ತಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುದ್ದೆಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿದ್ದ ಸುಭಾಷ್ ಬೋಸ್‌‌ರೊಂದಿಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ಘರ್ಷಣೆಯಾಗಿತ್ತು. *ಬೋಸ್‌ರಲ್ಲಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದೆಡೆಗಿನ ಬದ್ಧತೆಯ ಅಭಾವ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯಲ್ಲಿನ ಅವಿಶ್ವಾಸವು ಗಾಂಧಿ ಹಾಗೂ ಬೋಸ್‌ರ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿದ್ದವು.ಗಾಂಧಿಯವರ ಟೀಕಾಪ್ರಹಾರವಿದ್ದರೂ ಸಹ ಬೋಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುದ್ದೆಗೆ ಎರಡನೆಯ ಅವಧಿಗೆ ಚುನಾಯಿತ ರಾದರು; ಆದರೆ, ಗಾಂಧಿಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿದ ಬೋಸ್‌ರ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ಪಕ್ಷದ ಮುಖಂಡರು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ತಮ್ಮ-ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದಾಗ, ಬೋಸ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವನ್ನು ತೊರೆದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', pp. ೨೭೭–೮೧.</ref> == ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರ ಮತ್ತು 'ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಆಂದೋಲನ' == {{Main|Quit India Movement}} [[ಚಿತ್ರ:gandhi-handwrite.jpg|left|thumb|ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೈಬರಹವನ್ನು, ಸಬರಮತಿ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿರುವ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗಿದೆ.]] *[[ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿ]] [[ಪೋಲೆಂಡ್‌|ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ]] ಮೇಲೆ ಅತಿಕ್ರಮಣ ನಡೆಸಿದಾಗ ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ [[II ನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ|ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವ ಸಮರ]]ವು ನಡೆಯಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ, ಮಹಾಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ನೈತಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಒಲವು ತೋರಿದರೂ, ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸದೆ ಏಕಾಏಕಿಯಾಗಿ ಭಾರತವನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡ ಬಗ್ಗೆ ಇತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮುಖಂಡರು ತೀವ್ರ ಅಸಮಾಧಾನ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. *ಎಲ್ಲಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರೂ ತಮ್ಮ ಹುದ್ದೆಗಳಿಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', pp. ೨೮೩–೮೬.</ref> ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಚರ್ಚೆಗಳ ನಂತರ, 'ಭಾರತಕ್ಕೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾಗ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಎಂದು ನೆಪಹೂಡಿ ನಡೆಸಲಾದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಎಂದಿಗೂ ಸಹಭಾಗಿಯಾಗಲಾಗದು' ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧವು ಮುನ್ನಡೆದಾಗ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಲಿ ''[[ಭಾರತ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗಿ|(ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ)]]'' ಎಂಬ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ತೀವ್ರಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಆಡಳಿತವು ಭಾರತದ ಗಡಿಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಗಾಂಧಿಯವರ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಣಾಯಕ ದಂಗೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೩೦೯.</ref> *ಗಾಂಧಿಯವರು ಕೆಲವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌-ಪರ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌-ವಿರೋಧೀ ಬಣಗಳುಳ್ಳ ಇತರ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಟೀಕಾಪ್ರಹಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು. ದುರುಳ ನಾಜಿತ್ವದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಿಟನ್‌ನನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು ಅನೈತಿಕ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಟೀಕಿಸಿದರೆ, ಗಾಂಧಿಯವರ ಬ್ರಿಟನ್‌-ವಿರೋಧದ ತೀವ್ರತೆ ಸಾಲದು ಎಂದು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. *ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದಂತಹ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬಂಧನಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಘಟನೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ''ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ'' ಚಳುವಳಿಯು ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವತ್ತಾದ ಆಂದೋಲನವಾಯಿತು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೩೧೮.</ref> ಪೊಲೀಸರ ಗುಂಡೇಟಿನಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಮಂದಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯೋಧರು ಹತರಾದರು ಅಥವಾ ಗಾಯಗೊಂಡರು, ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಜನರು ಬಂಧಿತರಾದರು. *ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕೂಡಲೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನೀಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಲಾರೆವೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಖಡಾಖಂಡಿತವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಲಿನ ''"ಆದೇಶಿತ ಅರಾಜಕತೆ"'' ಯು ''"ನೈಜ ಅರಾಜಕತೆಗಿಂತಲೂ ಕೆಟ್ಟದು"'' ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಕೆಲವು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಎಸಗಿದರೂ ಸಹ ಈ ಬಾರಿ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾರೆವು ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವನ್ನೂ ನೀಡಿದರು. ಆತ್ಯಂತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ [[ಅಹಿಂಸಾ]] ಮತ್ತು ''ಕರೊ ಯಾ ಮರೊ'' ("ಮಾಡು ಇಲ್ಲವೇ ಮಡಿ") ತತ್ವಗಳ ಮೂಲಕ ಶಿಸ್ತು ಪಾಲಿಸಲು ಅವರು ಎಲ್ಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು. == ಪುಣೆಯ ಆಗಾಖಾನ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ನಲ್ಲಿ 'ಕಸ್ತೂರ ಬಾ' ಕೊನೆಯುಸಿರೆಳೆದರು == [[ಚಿತ್ರ:Kba.121-1.JPG|left|thumb|'ಆಗಾಖಾನ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ನ ಆಂಗಣದಲ್ಲೇ ಕಸ್ತುರ್ ಬಾ ರವರ ಸಮಾಧಿ'|link=Special:FilePath/Kba.121-1.JPG]] *೧೯೪೨ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೯ರಂದು, ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಮತ್ತು ಇಡೀ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಕಾರ್ಯಕಾರೀ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರು [[ಬಾಂಬೆ|ಮುಂಬಯಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿದರು. [[ಪುಣೆ|ಪುಣೆಯಲ್ಲಿನ]] [[ಅಗಾ ಖಾನನ ಅರಮನೆ|ಅಗಾ ಖಾನ್ ಅರಮನೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು 'ಕಸ್ತೂರ ಬಾ' ರವರನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಗೃಹ ಬಂದಿಯಾಗಿ ಇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿಯೇ ಗಾಂಧಿಯವರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ಆಘಾತಗಳುಂಟಾದವು. *ಅವರ ಆಪ್ತ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದ ೫೦ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ [[ಮಹಾದೇವ್‌ ದೇಸಾಯಿ|ಮಹದೇವ್‌ ದೇಸಾಯಿ]] ಆರು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಮೃತರಾದರು, ೧೮ ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಗೃಹ ಕೈದಿಯಾಗಿದ್ದ 'ಕಸ್ತೂರಬಾ' ರವರು ೧೯೪೪ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೨ರಂದು, ಮಹಾತ್ಮಾಗಾಂಧಿಯವರ ತೊಡೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ್ದಂತೆಯೆ ಚಿರನಿದ್ರೆ ಗೈದರು; ಇದಾದ ಆರು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮಲೇರಿಯಾ ಜ್ವರಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾದರು. *ಯುದ್ಧ ಮುಗಿಯುವ ಮುಂಚೆಯೇ, ೧೯೪೪ರ ಮೇ ೬ರಂದು, ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಆವಶ್ಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು; ಗಾಂಧಿಯವರು ಕಾರಾಗೃಹದಲ್ಲಿಯೇ ಸತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಕುಪಿತಗೊಳಿಸುವುದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕ್ವಿಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಆಂದೋಲನವು ತನ್ನ ಧ್ಯೇಯದಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿತ್ತಾದರೂ, ಈ ಆಂದೋಲನದ ಹತ್ತಿಕ್ಕುವಿಕೆಯು ೧೯೪೩ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಂದಿತ್ತಿತು. *ಯುದ್ಧದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಆಡಳಿತವನ್ನು ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಗುವುದೆಂದು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸ್ಪಷ್ಟ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹೋರಾಟವನ್ನು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಂಡ ಫಲವಾಗಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕತ್ವವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು ೧೦೦,೦೦೦ ರಾಜಕೀಯ ಬಂಧಿತರು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡರು. == ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಗಳಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ == *೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಚಿವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯಗಳು|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಪುಟ ನಿಯೋಗ‌]]ದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ತಿರಿಸ್ಕರಿಸಿರೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ, ಮುಸ್ಲಿಮರು ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ ''ಗುಂಪುಗೂಡಿಕೆ'' ಯು ವಿಭಜನೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಗುತ್ತದೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಅನುಮಾನಿಸಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗಾಂಧಿಯವರ ಸಲಹೆಯಿಂದ (ಆದರೆ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಿಂದಲ್ಲ) ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂಡ ಕೆಲವೇ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. * ಏಕೆಂದರೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣವು [[ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಲೀಗ್‌|ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಲೀಗ್]]‌ಗೆ ಹೋಗಬಹುದು ಎಂದು ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಪಟೇಲ್‌ರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೪೬ರಿಂದ ೧೯೪೮ರ ವರೆಗೆ, ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲಿ ೫,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಹತರಾದರು. ಭಾರತವು ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದರು. *ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೂ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ಖರೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮುಸ್ಲಿಮರಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಜನರು ವಿಭಜನೆಯ ಪರ ನಿಂತರು. ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಲೀಗ್‌ ಪಕ್ಷದ ಮುಖಂಡರಾದ [[ಮಹಮದ್‌ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ]] [[ಪಂಜಾಬ್‌, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ|ಪಶ್ಚಿಮ ಪಂಜಾಬ್‌,]] [[ಸಿಂಧ್|ಸಿಂಧ್‌,]] [[ಈಶಾನ್ಯ ಗಡಿನಾಡಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು|ವಾಯುವ್ಯ ಸೀಮಾಂತ ಪ್ರಾಂತ್ಯ]] ಮತ್ತು [[ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳ]] ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು. *ಹಿಂದೂ-ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಕ ನಾಗರಿಕ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಇದೊಂದೇ ದಾರಿಯೆಂದು ವಿಭಜನಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ನಾಯಕತ್ವವು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಅಂತರಾಳದಿಂದ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವರೆಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮುಖಂಡರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ಅವರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದೆ ಪಕ್ಷವು ವಿಭಜನೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪದೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅವರಿಗೆ ಸದೃಢ ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು. *ವಿಭಜನೆಯೊಂದೇ ದಾರಿಯೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರ ನಿಕಟ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕ ಸಮರವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಇದೊಂದೇ ದಾರಿಯೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಮನಗಾಣಿಸಲು [[ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್‌‌|ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್‌]]ರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಜರ್ಜರಿತರಾದ ಗಾಂಧಿಯವರು ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿದರು. ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಹಾಗೂ [[ಬಂಗಾಳ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದ್ರೇಕವನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಲು, ಗಾಂಧಿಯವರು ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮುಖಂಡರೊಂದಿಗೆ ವಿಸ್ತೃತವಾದ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. *[[೧೯೪೭ರ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕದನ|೧೯೪೭ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧ]]ವು ನಡೆದಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವಿಭಜನಾ ಸಮಿತಿಯು ರಚಿಸಿದ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಸರ್ಕಾರವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಕೊಡಬೇಕಾದ ೫೫ [[ಕೋಟಿ]] (೫೫೦ಮಿಲಿಯನ್‌ [[ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಗಳು]]) ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಅಸಮಾಧಾನಗೊಂಡರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಹಣವನ್ನು ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆಂದು [[ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್‌|ಸರ್ದಾರ್‌ ಪಟೇಲ್]]‌ರಂತಹ ಮುಖಂಡರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. *ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ಮುಖಂಡರು ಪರಸ್ಪರ ಸೌಹಾರ್ದದತ್ತ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಾಗ, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಕೂಗುಗಳು ತಿರುಗಿ ಎದ್ದಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಜರ್ಜರಿತರಾದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೪೬೨.</ref> ಎಲ್ಲಾ ಕೋಮು ಗಲಭೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು. * ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ೫೫೦ ಮಿಲಿಯನ್ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ವಿಭಜನಾ ಸಮಿತಿಯು ರಚಿಸಿದ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂದಾಯ ಮಾಡಬೇಕಂಬ ಹಠಹಿಡಿದು [[ದೆಹಲಿ|ದಿಲ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಮರಣಾಂತ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಶುರುಗೊಳಿಸಿದರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿನ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಅಭದ್ರತೆಯು ಭಾರತದ ವಿರುದ್ಧದ ಕೋಪವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಘಟನೆಗಳು ಹಬ್ಬಬಹುದೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. ಹಿಂದೂಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರು ತಮ್ಮ ಶತ್ರುತ್ವವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿ ಇದು ವ್ಯಾಪಕ ನಾಗರಿಕ ಸಮರಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದ ಕೊಡಬಹುದೆಂಬ ಆತಂಕವನ್ನೂ ಅವರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. *ತಮ್ಮ ಜೀವಾವಧಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಭಾವಪೂರ್ಣ ಚರ್ಚೆಗಳ ನಂತರ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ತಮ್ಮ ನೀತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹಣಸಂದಾಯವನ್ನು ಮಾಡಿತು. [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ]] ಮತ್ತು [[ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಭೆ|ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಭಾ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಹಿಂದೂ, ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ ಸಮುದಾಯದ ಮುಖಂಡರು ತಾವು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಕರೆ ನೀಡುವುದಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದರು. ಆಗ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮೂಸಂಬಿ ರಸ ಕುಡಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', pp. ೪೬೪–೬೬.</ref> == ಹತ್ಯೆ == [[:en:Assassination of Mahatma Gandhi|Assassination of Mohandas Karamchand Gandhi]] [[ಚಿತ್ರ:Gandhis ashes.jpg|thumb|right|ರಾಜ್‌ಘಾಟ್: ಗಾಂಧಿಯವರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವಿರುವ ಅಗಾ ಖಾನನ ಅರಮನೆ (ಪುಣೆ, ಭಾರತ).]] *ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಹಣದ ಸಂದಾಯ ಮಾಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ, ಭಾರತವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದಕ್ಕೆ ಗಾಂಧಿಯವರೇ ಹೊಣೆ ಎಂದು ಆತನು ಹೇಳಿದ್ದನು.<ref>R. ಗಾಂಧಿ, ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌'', p. ೪೭೨.</ref> ಗೋಡ್ಸೆ ಮತ್ತು ಆತನ ಸಹಚರ [[ನಾರಾಯಣ ಆಪ್ಟೆ|ನಾರಾಯಣ್ ಆಪ್ಟೆ]] - ಇವರಿಬ್ಬರ ಮೇಲಿನ ಆರೋಪವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲಾಗಿ, ೧೯೪೯ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೫ರಂದು ಅವರನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. *[[ನವದೆಹಲಿ|ಹೊಸದಿಲ್ಲಿ]]ಯ [[ರಾಜ್‌ಘಾಟ್ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಸ್ಮಾರಕಗಳು|ರಾಜ್‌ ಘಾಟ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸ್ಮಾರಕ (ಅಥವಾ ''ಸಮಾಧಿ)'' ಯ ಶಿಲಾಲೇಖನದಲ್ಲಿ "ಹೇ ರಾಮ್‌" ಎಂಬ ಉಚ್ಚರಣೆಯಿದೆ. ([[ದೇವನಗರಿ|ದೇವನಾಗರಿ]]: ''हे ! '' ''राम'' ಅಥವಾ, ''ಹೇ [[ರಾಮ|{{IAST|ರಾಮ್‌}},]]'' ) ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದಾಗ "ಓ ದೇವರೇ" ಎಂದಾಗುವುದು. ತಾವು ಗುಂಡೇಟಿಗೀಡಾದಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೊನೆಯ ಮಾತುಗಳೆಂದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಂಬಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಈ ಹೇಳಿಕೆಯ ನಿಖರತೆಯು ವಿವಾದಗ್ರಸ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref>ವಿನಯ್ ಲಾಲ್. [http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/Gandhi/HeRam_gandhi.html ‘ಹೇ ರಾಮ್‌’: ದಿ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಗಾಂಧಿ’s ಲಾಸ್ಟ್ ವರ್ಡ್ಸ್]. ಹ್ಯೂಮನ್‌ಸ್ಕೇಪ್ ೮, no. ೧ (ಜನವರಿ ೨೦೦೧): pp. ೩೪–೩೮.</ref> *[[ಜವಹರ್‌ಲಾಲ್ ನೆಹರು|ಜವಾಹರ್‌ಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ]]ರವರು ಬಾನುಲಿಯ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಮಾತನಾಡಿದರು:<ref>[[:s:ಬೆಳಕು ಮರೆಯಾಗಿ ಹೋಯಿತು|ಗಾಂಧಿಯವರ ಸಾವಿನ ಕುರಿತಾದ ನೆಹರೂರವರ ಭಾಷಣ]]. ೧೫ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೭ರಂದು ಪಡೆದು ಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> {{cquote|Friends and comrades, the light has gone out of our lives, and there is darkness everywhere, and I do not quite know what to tell you or how to say it. Our beloved leader, Bapu as we called him, the father of the nation, is no more. Perhaps I am wrong to say that; nevertheless, we will not see him again, as we have seen him for these many years, we will not run to him for advice or seek solace from him, and that is a terrible blow, not only for me, but for millions and millions in this country.|||[[Jawaharlal Nehru]]|[[s:The Light Has Gone Out|address to Gandhi]]}} *ಗಾಂಧಿಯವರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಕರಂಡಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ರವಾನಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೪೮ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೨ರಂದು [[ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗಮ|ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಂಗಮ]]ದಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೂ ಕೆಲವು ಕರಂಡಗಳನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂತೆಗೆಯಲಾಯಿತು.<ref name="Guardian-2008-ashes">[75] ^ [https://www.theguardian.com/world/2008/jan/16/india.international "ಗಾಂಧಿಯವರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ರಾಂತವಾಗಿರ ಬೇಕೆ ಹೊರತು, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ"] ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌, ೧೬ ಜನವರಿ ೨೦೦೮</ref> *೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ [[ತುಷಾರ್ ಗಾಂಧಿ|ತುಷಾರ್‌ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರು ಬ್ಯಾಂಕಿನ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿದ್ದ ಕರಂಡವನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಮೂಲಕ ಪುನರ್ಪಡೆದು, [[ಅಲಹಾಬಾದ್‌ ನಲ್ಲಿರುವ ಸಂಗಮ|ಅಲಾಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಂಗಮ]]ದಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಿದರು.<ref name="Guardian-2008-ashes" /><ref>[78] ^ [http://www.highbeam.com/doc/1G1-67892813.html "ಗಾಂಧಿಯವರ ಚಿತಾಭಸ್ಮವು ಹರಡಿಕೊಂಡಿತು"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110811205757/http://www.highbeam.com/doc/1G1-67892813.html|date=2011-08-11}} ದಿ ಸಿನ್‌ಸಿನತ್ತಿ ಪೋಸ್ಟ್‌, ೩೦ ಜನವರಿ ೧೯೯೭ "ಕಾರಣಗಳು ಯಾರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ, ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಆಗ್ನೇಯ ನವದೆಹಲಿಯ ಕಟ್ಟಕ್ [77]ಬ್ಯಾಂಕ್‌ನ ತಿಜೋರಿಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. * ೧೯೯೫ರ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ವಿಷಯದಿಂದ ಚಿತಾಭಸ್ಮವು ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಅರಿತು [[ತುಷಾರ್ ಗಾಂಧಿ|ತುಷಾರ್‌ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರು ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕೋರ್ಟ್‌ನ ಮೊರೆ ಹೋದರು."</ref> ದುಬೈ-ಮೂಲದ ವರ್ತಕರೊಬ್ಬರು [[ಮುಂಬಯಿ]] ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಇನ್ನೊಂದು ಕರಂಡದಲ್ಲಿದ್ದ ಚಿತಾಭಸ್ಮವನ್ನು ಕುಟುಂಬವು ೨೦೦೮ರ ಜನವರಿ ೩೦ರಂದು [[ಗಿರ್‌ಗೌಮ್‌ ಚೌಪಾಟ್ಟಿ|ಗಿರ್‌ಗಾಂವ್‌ ಚೌಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಿತು. *[79] ಮತ್ತೊಂದು ಕರಂಡವು (ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ೧೯೪೨ರಿಂದ ೧೯೪೪ರ ವರೆಗೆ ಸೆರೆಯಲ್ಲಿಡಲಾಗಿದ್ದ) ಪುಣೆಯ ಅಗಾ ಖಾನ್‌ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಮಗದೊಂದು ಕರಂಡವು ಲಾಸ್‌ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನ ಸೆಲ್ಪ್‌-ರಿಯಲೈಸೇಷನ್‌ ಫೆಲೊಷಿಪ್‌ ಲೇಕ್ ಶ್ರೈನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite news | last =Ferrell | first =David | title =A Little Serenity in a City of Madness | newspaper = Los Angeles Times | pages =B 2 | date = 2001-09-27}}</ref> ಈ ಚಿತಾಭಸ್ಮಗಳು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ದುರುಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆಯೆಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅರಿವಿದ್ದರೂ, ಪವಿತ್ರಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಡೆಯುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಗದಿರಲಿ ಎಂದು ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ತೆಗೆಯಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.<ref name="Guardian-2008-ashes" /> *'''ಹತ್ಯೆಯ ಹಿನ್ನಲೆ:'''ದೇವರ ದಯೆಯಿಂದ ಏಳು ಬಾರಿ ನಾನು ಸಾವಿನ ದವಡೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಯಾರನ್ನೂ ನೋಯಿಸಿಲ್ಲ. ಯಾರನ್ನೂ ನನ್ನ ಶತ್ರು ಎಂದು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಯಾಕೆ ನನ್ನ ಹತ್ಯೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾನು ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ, 125 ವರ್ಷ ಬದುಕುತ್ತೇನೆ... ತಮ್ಮ ಹತ್ಯೆಗೆ ಏಳನೇ ಬಾರಿ ನಡೆದ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲಗೊಂಡ ನಂತರ 1946ರ ಜೂನ್ 30ರಂದು ಗಾಂಧೀಜಿ ಪುಣೆಯ ಬಹಿರಂಗ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ನೋವು ತುಂಬಿದ್ದ ದನಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>[https://www.prajavani.net/columns/ಮಹಾತ್ಮ-ಗಾಂಧೀಜಿಯವರನ್ನು-ಕೊಂದವರು-ಯಾರು ದಿನೇಶ್ ಅಮೀನ್ ಮಟ್ಟುPublished: 30 ಜನವರಿ 2012, Updated: 02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019]</ref> ಅವರ ಜೀವಿತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಭಾರತೀಯರು ಅವರನ್ನು ಗೌರವಿಸಿದ್ದು ಯಾಕೆಂದರೆ, ದೇಶವನ್ನಾಳುವ ಬ್ರಿಟಿಷರೇ ಅವರೆದುರು ಮಣಿಯುತ್ತಿದ್ದರು ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ.<ref>[https://www.prajavani.net/columns/anuranana/mkgandhi-668983.html ಮಹಾತ್ಮನೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮದು ಎಂಥ ಸಂಬಂಧ?;ನಾರಾಯಣ ಎ;d: 02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019]</ref> https://www.prajavani.net/stories/national/former-pti-journalist-now-99-669208.html ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆಯ ಆ ದಿನ: ಮಾಜಿ ಪತ್ರಕರ್ತನ ನೆನಪು;ಪಿಟಿಐ;Published: 03 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019,] *'''ಪ್ರಥಮವರದಿ''':1948ರ ಜನವರಿ 30, ಸಂಜೆ 6.30–7ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಾಂಧೀಜಿ ಹತ್ಯೆಯ ಸುದ್ದಿ ಬಂತು’ ಎಂದು ಈಗ ಮುಂಬೈನ ಮೀರಾ ರೋಡ್‌ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ವಾಲ್ಟರ್‌ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ದೂರವಾಣಿಯ ಅತ್ತಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದವರು ಪಿಟಿಐನ ಮುಂಬೈ ವರದಿಗಾರ ಪೋಂಕ್ಷೆ. ಸಂಜೆಯ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಹತ್ಯೆಯಾಯಿತು ಎಂಬ ದುರಂತ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು<ref>https://www.prajavani.net/stories/national/former-pti-journalist-now-99-669208.htmlಗಾಂಧಿ{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಹತ್ಯೆಯ ಆ ದಿನ: ಮಾಜಿ ಪತ್ರಕರ್ತನ ನೆನಪು;ಪಿಟಿಐ;d: 03 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2019,</ref> == ಗಾಂಧಿಯವರ ತತ್ವಗಳು == {{See also|Gandhism}} {| class="wikitable"- align="right" |- bgcolor="#FFFDD0" {| class="wikitable" align="right" |-bgcolor="#e4e8ff" |<poem> *'''ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‌ಸ್ಟೀನ್‌ನ ಒಂದು ಉದ್ಗಾರ ಹೀಗಿದೆ:–''' '''"ರಕ್ತಮಾಂಸಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಇಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ''' '''ಎಂದಾದರೂ ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದಾಡಿದ್ದ''' '''ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಳು ನಂಬುವುದು ಕಷ್ಟ’."''' -'''ಅವರು ಹೀಗೆಂದುದು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಬಗ್ಗೆ.''' - ಗಾಂಧಿಯವರ ಬದುಕನ್ನು ನೋಡಿದ, ಓದಿದ ಅವರ ಸಂದೇಹ ಇದು.<ref>[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/mahatma-gandhi-and-india-577915.html ‘ಗಾಂಧಿ–150’ ವಿಶೇಷ;ಮಹಾತ್ಮನ ಮರೆತು ಭಾರತ ಬೆಳಗಬಹುದೆ?;ಡಾ. ರೋಹಿಣಾಕ್ಷ ಶಿರ್ಲಾಲು;02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018,]</ref> </poem> |- |} ===ಸತ್ಯ === *[[ಸತ್ಯ|ನಿಜ]] ಅಥವಾ ''[[ಸತ್ಯ]]'' ದ ಪರಿಶೋಧನೆಯೆಂಬ ವಿಸ್ತೃತ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟರು. ತಮ್ಮ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಲೇ ಕಲಿತು ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಮೇಲೆಯೇ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವರು ಇದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ''[[ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌|ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿಥ್ ಟ್ರುತ್]] '' ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಂಡರು. (ನೋಡಿ - [[ಸಂತ ಗಾಂಧೀಜೀ]]) *ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪೈಶಾಚಿಕತೆಗಳನ್ನು, ಅಂಜಿಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಭದ್ರತೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ತಾವು ಸೆಣಸಿದ ಅತಿ ಮುಖ್ಯ ಸಮರವಾಗಿತ್ತೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ತಿಳಿಸಿದರು. "[[ದೇವರು|ದೇವ]]ರೇ ಸತ್ಯ" ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಹೇಳಿದರು. ನಂತರ ಅವರು "ಸತ್ಯವೇ ದೇವರು" ಎಂದು ಆ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದರು. ಹಾಗಾಗಿ, ಗಾಂಧಿಯವರ ತತ್ವದಲ್ಲಿ, ''ಸತ್ಯ'' (ನಿಜ)ವೇ "ದೇವರು." *(ನೋಡಿ - [[ಸಂತ ಗಾಂಧೀಜೀ]]) === ಅಹಿಂಸಾ === *ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಹಿಂಸೆಯ ತತ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತೃರಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite book | last =Asirvatham | first =Eddy | title =Political Theory | publisher =S.chand| year = | isbn=8121903467 }}</ref> ಭಾರತೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ [[ಅಹಿಂಸೆ|ಹಿಂಸಾಚಾರವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ,]] (''[[ಅಹಿಂಸಾ|ಅಹಿಂಸೆ]]'' ) ಮತ್ತು [[ತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ|ಪ್ರತಿರೋಧವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ]]ಯು ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಗಾಗಿ, ಹಿಂದು, ಬೌದ್ಧ, ಜೈನ್‌, ಯಹೂದಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗಳನ್ನು ಕಂಡಿವೆ. *ಗಾಂಧಿಯವರು ಈ ತತ್ವ ಮತ್ತು ಜೀವನ ರೀತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಾದ ''[[ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌|ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿಥ್ ಟ್ರುತ್]] '' ನಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದಂತೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ: <blockquote>"ನಾನು ಹತಾಶ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಮದ ಮಾರ್ಗವೇ ಗೆದ್ದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವೆ. ಪ್ರಜಾಪೀಡಕರು ಮತ್ತು ಕೊಲೆಗಾರರು ಒಮ್ಮೆ ಅಜೇಯರಾಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರಾದರೂ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಕೆಳಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ; ಯಾವಾಗಲೂ ಈ ಕುರಿತು ಯೋಚಿಸಿ" </blockquote> <blockquote>"ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಶಾಹಿಯ ಪದ್ಧತಿಯ ಹೆಸರಿನಡಿ ಅಥವಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ಬದ ಆರ್ಷನಾಮಗಳಡಿ ಹುಚ್ಚುಗೊಳಿಸುವಂತಹ ಸರ್ವನಾಶವು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಮೃತರಿಗೆ, ಅನಾಥರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೂರಿಲ್ಲದವರಿಗೆ ಯಾವ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ?" </blockquote> <blockquote>"ಮುಯ್ಯಿಗೆ ಮುಯ್ಯಿ ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಹೋದರೆ ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚವೇ ನಾಶವಾಗುವುದು."</blockquote> <blockquote>"ನಾನು ಪ್ರಾಣ ತೆರಲು ಸಿದ್ಧಲಿರಲಿಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಪ್ರಾಣ ತೆಗೆಯಲು ಸಿದ್ಧನಿರಲಿಕ್ಕೆ ಯಾವ ಕಾರಣವೂ ಇಲ್ಲ."</blockquote> ಸರ್ಕಾರ, ಪೊಲೀಸ್‌ ಮತ್ತು ಸೇನೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವಂತಹ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಈ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ತಾರ್ಕಿಕತೆಯ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ತನಕ ಒಯ್ಯಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಿಂಜರಿಯಲಿಲ್ಲ. ಕೆಳಗಿನ ಉಲ್ಲೇಖನಗಳನ್ನು "ಫಾರ್ ಪೆಸಿಫಿಸ್ಟ್ಸ್" ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>ಭರತನ್‌ ಕುಮಾರಪ್ಪ, M.K. ಗಾಂಧಿಯವರ "ಫಾರ್‌ ಪ್ಯಾಸಿಫಿಸ್ಟ್ಸ್‌"ನ ಸಂಪಾದಕರು, ನವಜೀವನ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಹೌಸ್‌, ಅಹಮದಾಬಾದ್‌, ಭಾರತ, ೧೯೪೯.</ref> <blockquote>ಯುದ್ಧದ ವಿಜ್ಞಾನವು ಒಬ್ಬನನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, ಸರಳವಾಗಿ, ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದತ್ತ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಅಹಿಂಸೆಯ ವಿಜ್ಞಾನವೊಂದೇ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಶುದ್ಧ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದತ್ತ ಒಯ್ಯಬಲ್ಲದು... ಶಿಕ್ಷೆಯ ಭೀತಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟುವ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಿಂತಲೂ, ಪ್ರೇಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಅಧಿಕಾರವು ಸಾವಿರಪಟ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ... ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಆಚರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತುಂಬಿರುವಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಎಂದಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಪಾಷಂಡಿತನವಾಗುತ್ತದೆ... ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುವ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವೇ ಪರಿಶುದ್ಧ ಅರಾಜಕತೆಗಿರುವ ಸನಿಹದ ಮಾರ್ಗವಾಗಬಲ್ಲದು... ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಹಿಂಸೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತು ನಡೆಯುವ ಸಮಾಜವು ಪರಿಶುದ್ಧ ಅರಾಜಕತೆಯಾಗುವುದು. </blockquote> <blockquote>ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಪೊಲೀಸ್ ದಂಡಿನ ಆವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ನಾನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವೆ... ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ನಂಬಿದವರು ಪೊಲೀಸ್‌ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುತ್ತಾರೆ. ಜನರು ಸಹಜ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಅವರಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಹಕಾರದಿಂದ ಅವರು ಕಡಿಮೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಲಿರುವ ಗಲಾಟೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಹತ್ತಿಕ್ಕುತ್ತಾರೆ... ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಕ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಜಗಳಗಳು ಹಾಗೂ ಮುಷ್ಕರಗಳು ಬಹಳ ವಿರಳವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಬಹುಮತದ ಪ್ರಭಾವವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿರುವ ತಾತ್ವಿಕ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಗೌರವ ಸೂಚಿಸಬಲ್ಲುದಾಗಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಕೋಮುಗಲಭೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ... </blockquote> <blockquote>ಗಲಾಟೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಶಾಂತಿಯುತ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸೇನೆಯು ಸಶಸ್ತ್ರ ಸೇನೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುವುದು. ಕಚ್ಚಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ತಂದು, ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು, ಅವರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೂ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರಿಸುವಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದು ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸೇನೆಯು ಯಾವುದೇ ತುರ್ತಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನೂ ಎದುರಿಸಲು ಸಿದ್ಧರಿರಬೇಕು, ಮತ್ತು ಉದ್ರಿಕ್ತ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು, ಸಾಕಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು, ತಮ್ಮ ಜೀವಗಳನ್ನು ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಲೂ ಸಿದ್ಧವಿರಬೇಕು... ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ (ಸತ್ಯ ಪಡೆ) ದಳಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. [ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಮಾಜವು ಹೊರಗಿನಿಂದ ಹಲ್ಲೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ,] ಅಹಿಂಸೆಯತ್ತ ಎರಡು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ಒಡೆತನವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡುವುದು, ಆದರೆ ಅಕ್ರಮಣಕಾರನೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸದಿರುವುದು... ಶರಣಾಗತಿಗಿಂತ ಸಾವಿಗೇ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು. ಎರಡನೆಯ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ, ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಜನರ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿರೋಧ... ಅಕ್ರಮಣಕಾರನ ಇಚ್ಛೆಗೆ ತಲೆಬಾಗುವ ಬದಲಿಗೆ, ಅಗಣಿತ ಪಂಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡಸರು ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರು ಸುಮ್ಮನೆ ಸಾವನ್ನಪುವ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿ ಅವನ ಮತ್ತು ಅವನ ಸೈನಿಕರ ಮನವು ಕರಗಬೇಕು... ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಅಂತಿಮ ನೀತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರ ಅಥವಾ ಗುಂಪನ್ನು ಒಂದು ಅಣುಬಾಂಬ್ ಕೂಡ ಗುಲಾಮತನಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಲು ಶಕ್ಯವಾಗದು... ಆ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸೆಯ ಮಟ್ಟವು ಹೀಗೆ ಬಂದು ಹಾಗೆ ಹೋಗುವಂತಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸುವಷ್ಟು ಉನ್ನತಿಗೆ ಏರಿರುತ್ತದೆ. </blockquote> ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ ನಾಜಿ ಜರ್ಮೆನಿಯು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಮೇಲೆ ಅಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವುದು ಸನ್ನಿಹಿತವಾದಾಗ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಜನತೆಗೆ ಕೆಳಕಂಡ ಸಲಹೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು (''ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸೆ'' ):<ref>{{cite book | last =Gandhi | first =Mahatma | title =Non-violence in peace and war, 1942–[1949] | publisher =Garland Publishing | year =1972 | isbn=0-8240-0375-6 }}</ref> <blockquote>"ನಿಮ್ಮನ್ನು ಅಥವಾ ಮಾನವಕುಲವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನೀವು ಕೆಳಗಿರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ಇಚ್ಛಿಸುವೆ. ನಿಮ್ಮ ಸ್ವತ್ತು ಎನ್ನಲಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಏನು ಬೇಕಾದರೂ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿರೆಂದು ನೀವು ಶ್ರೀಯುತ ಹಿಟ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಮುಸೊಲಿನಿಯವರನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸುತ್ತೀರಿ... ಈ ಮಹಾಶಯರು ನಿಮ್ಮ ಮನೆಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದಲ್ಲಿ, ನೀವು ಅವುಗಳನ್ನು ತೊರೆಯುತ್ತೀರಿ. ಅವರು ನಿಮಗೆ ಮುಕ್ತ ಹಾದಿ ನೀಡದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನೀವೇ ಸ್ವತ: - ಗಂಡು, ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೆಲ್ಲರೂ - ಹತ್ಯೆಗೀಡಾಗಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಿರಿ, ಆದರೆ ನೀವು ಎಂದಿಗೂ ಅವರಿಗೆ ಸ್ವಾಮಿನಿಷ್ಠೆ ತೋರಿಸಲು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ." </blockquote> ಯುದ್ಧದ ಆ ನಂತರ, ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರತೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅವರು ನೀಡಿದರು: <blockquote>"ಯಹೂದ್ಯರು ಕಸಾಯಿಯ ಕತ್ತಿಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. ಅವರು ಕಡಿದಾದ ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಸಮುದ್ರದೊಳಗೆ ಧುಮುಕಬೇಕಿತ್ತು."</blockquote>{{Citation needed|date=May 2009}} ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಮಟ್ಟದ ಅಹಿಂಸೆಗೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಧೈರ್ಯಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದು, ಇವುಗಳು ಎಲ್ಲರಲ್ಲಿಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ, ರಣಹೇಡಿತನವನ್ನು ಮುಚ್ಚಿಡಲು ಬಳಸುವವರಾದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು: <blockquote>"ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆದರಿದವರು ಅಥವಾ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡಲು ಅಶಕ್ತರಾದವರನ್ನು ತಮ್ಮ ''ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ'' ಆಂದೋಲನದೆಡೆ ಆಕರ್ಷಿಸಲು ಗಾಂಧಿಯವರು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. 'ರಣಹೇಡಿತನ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರದ ನಡುವೆ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಆಯ್ಕೆಯಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನಾನು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲು ಸಲಹೆ ನೀಡುವೆ ಎಂದು ನಂಬಿರುವೆ' ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದರು."<ref>ಬಂಡ್ಯುರಾಂಟ್, p. ೨೮.</ref></blockquote> <blockquote>"ಅಹಿಂಸೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ ಅಹಿಂಸೆಗಿಂತಲೂ ಹಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳದ್ದು ಎದುರಾಗಿ, ಆ ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಿತರಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಅವರು ಮುಂಚೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದ ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪುನ: ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಭೆಯಲ್ಲಿಯೂ ನಾನು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದ್ದೆ. ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಮಹಾನ್‌ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳಾಗಿದ್ದು [[ಖಾನ್‌ ಅಬ್ದುಲ್‌ ಗಫಾರ್‌ ಖಾನ್‌ ರಸ್ತೆ|ಬಾದಶಾಹ್‌ ಖಾನ್‌]]ರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ರಣಹೇಡಿಗಳಾಗಿ ಬದಲಾದ ಅಥವಾ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ [[ಖುದಾಯಿ ಖಿದ್‌ಮತ್ಗರ್|ಖುದಾಯಿ ಖಿದ್ಮತ್‌ಗಾರ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಇದನ್ನು ಹೇಳಲೇಬಾರದು. ಅವರ ಧೈರ್ಯವು ಅವರು ಉತ್ತಮ ಗುರಿಗಾರರಾಗಿರುವುದರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ, ಸಾವನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಗುಂಡುಗಳಿಗೆ ಎದೆಯೊಡ್ಡಲು ಸದಾ ಸಿದ್ಧರಿರುವುದರಲ್ಲಿದೆ.<ref>ಬಂಡ್ಯುರಾಂಟ್, p. ೧೩೯.</ref></blockquote> === ಸಸ್ಯಾಹಾರ ತತ್ವ === *ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಮಾಂಸಾಹಾರ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾಗಶ: ತಮ್ಮ ಅಂತರ್ಗತ ಕುತೂಹಲ ಮತ್ತು ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಪೀರ್ ಶೇಕ್ ಮಹ್ತಾಬ್‌ನ ಒತ್ತಾಯವೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ, [[ಸಸ್ಯಾಹಾರತ್ವ|ಸಸ್ಯಾಹಾರ]]ದ ಕಲ್ಪನೆಯು ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು [[ಜೈನ|ಜೈನ್]] ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಹುಟ್ಟೂರಿನ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಗುಜರಾತ್‌|ಗುಜರಾತ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಬಹುಪಟ್ಟು ಹಿಂದುಗಳು ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಬಹುಶ: ಎಲ್ಲಾ ಜೈನರೂ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref> *ಲೇಯ್ಡ್‌ಲಾ, ಜೇಮ್ಸ್‌: ಸಿರಿತನ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಗ. ಜೈನರಲ್ಲಿ ಧರ್ಮ, ಆರ್ಥಿಕತೆ, ಮತ್ತು ಸಮಾಜ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ೧೯೯೫, p. ೧೬೬-೧೬೯.</ref><ref>[http://www.jainstudy.org/jsc4.00-Oct87-JainSoc-Discr.htm ಜೈನ ಸಮುದಾಯ: ತತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಯ ನಡುವೆ ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120227175619/http://www.jainstudy.org/jsc4.00-Oct87-JainSoc-Discr.htm |date=2012-02-27 }}. ಫೆಬ್ರವರಿ ೧೪, ೨೦೦೯ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬವೂ ಸಹ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. *ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ಹೊರಡುವ ಮುಂಚೆ, ತಾವು ಮಾಂಸಾಹಾರ, ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಸಂಭೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಪುತಲೀಬಾಯಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪ ಬೇಚಾರ್ಜೀ ಸ್ವಾಮಿಯವರಿಗೆ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮಾತಿಗೆ ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದು ಪಥ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭವನ್ನೇ ಪಡೆದರು: ತಮ್ಮ ಜೀವಾವಧಿಯ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಒಂದು ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರೌಢಾವಸ್ಥೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ಅವರು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ [[ಕ್ಷೀರ ಸಸ್ಯಾಹಾರತ್ವ|ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ]]ಯಾದರು. *ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ''ದಿ ಮಾರಲ್ ಬೇಸಿಸ್ ಆಫ್ ವೆಜಿಟೇರಿಯನಿಸಮ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಮತ್ತು ಹಲವು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದರು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಲಂಡನ್‌ ಶಾಖಾಹಾರಿಗಳ ಸಂಘದ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾದ ''ದಿ ವೆಜಿಟೇರಿಯನ್ '' ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.ivu.org/history/gandhi/|title=International Vegetarian iUnion&nbsp;— Mohandas K. Gandhi (1869–1948)}}</ref> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯುವ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಲವು ಮಹಾನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿ ಲಂಡನ್ ಶಾಖಾಹಾರಿ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾ. ಜೊಸಿಯಾ ಓಲ್ಡ್‌ಫೀಲ್ಡ್‌ ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರಾದರು. *[[ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಟೀಪನ್ಸ್ ಸಾಲ್ಟ್|ಹೆನ್ರಿ ಸ್ಟೀಫೆನ್ಸ್ ಸಾಲ್ಟ್‌]]ರವರ ಕೃತಿಯನ್ನು ಓದಿ ಮೆಚ್ಚಿದ ಯುವ ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ರು ಈ ಸಸ್ಯಾಹಾರ ಪ್ರಚಾರಕರೊಂದಿಗೆ ಪತ್ರವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಲಂಡನ್‌ ವಾಸ ಮತ್ತು ಆ ನಂತರದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಸ್ಯಾಹಾರವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸು ತ್ತಿದ್ದರು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ ಪಥ್ಯವು ಶರೀರದ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅದು ಆರ್ಥಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಸೂಕ್ತವೆನಿಸಿತ್ತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಮಾಂಸಾಹಾರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದವಸ, ತರಕಾರಿ ಹಾಗೂ ಹಣ್ಣುಗಳಿಗಿಂತ ದುಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. * ಇಂದಿಗೂ ದುಬಾರಿಯಾಗಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ, ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಭಾರತೀಯರು ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಬಹಳ ದುಸ್ತರದಿಂದ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಸಸ್ಯಾಹಾರ ತತ್ವವನ್ನು ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆಯ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿಯೂ ನೋಡಲಾ ಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಆಹಾರದಿಂದ ದೂರವಿರುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು [[ಉಪವಾಸಾಚರಣೆ|ಉಪವಾಸ]]ವನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಸಾವಿನ ತನಕ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ತನಕ ಅವರು ಆಹಾರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. *ಸಸ್ಯಾಹಾರವು [[ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ|ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆ]]ದೆಡೆಗಿನ ಅವರ ಆಳವಾದ ಬದ್ಧತೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತವಾಗಿತ್ತು; ಬಾಯಿ ರುಚಿಯ ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ಅವರು ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಫಲ್ಯ ಪಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟಕರವಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಂಶವು ಅವರ ಆತ್ಮಕಥೆಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗಾಂಧಿಯವರು [[ಫಲಾಹಾರಿ|ಫಲಾಹಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು]],<ref>[http://en.wikisource.org/wiki/The_Story_of_My_Experiments_with_Truth/Part_IV/Gokhale's_Charity ಗೋಖಲೆಯವರ ಚಾರಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080604081930/http://en.wikisource.org/wiki/The_Story_of_My_Experiments_with_Truth/Part_IV/Gokhale's_Charity |date=2008-06-04 }}, ''ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌'', M.K. ಗಾಂಧಿ.</ref> ಆದರೆ ಅವರ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಮೇಕೆಯ ಹಾಲನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. *ಅವರು ಹಸುಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಹೈನು ಉತ್ಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಹಾಲು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ [[ಹಸುಗಳಿಗೆ ಹೊಡೆಯುವುದು|ಹಸುವಿಗೆ ಗಾಳಿ ಹೊಡೆಯುವ]] ಅಭ್ಯಾಸವು ಅವರಿಗೆ ಜಿಗುಪ್ಸೆ ತರಿಸಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಹಾಲು ಮಾನವನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪಥ್ಯವಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಅವರ ಮೊದಲಿನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ತಮ್ಮ ಮೃತ ತಾಯಿಗೆ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೂ ಇದಕ್ಕೊಂದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. === ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆ === *ಗಾಂಧಿಯವರು ೧೬ನೇ ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ ಅವರ ತಂದೆಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು. ತಮ್ಮ ಪೋಷಕರನ್ನು ತುಂಬಾ ಆರಾಧಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಎಲ್ಲ ತರಹದ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ತಂದೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ರಾತ್ರಿ, ಗಾಂಧಿ ಯವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನವರು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ಬಿಡುವು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಶಯ್ಯಾಕೋಣೆಗೆ ಹೋದಾಗ ವಿಷಯಲೋಲುಪದಾಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೈಥುನದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದರು. ಆ ನಂತರ ಸೇವಕನೊಬ್ಬನು ಬಂದು ಗಾಂಧಿಯವರ ತಂದೆಯವರು ಆಗಷ್ಟೇ ನಿಧನರಾದದ್ದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು. * ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಅತೀವ ಪಾಪಪ್ರಜ್ಞೆ ಉಂಟಾಗಿ, ಸ್ವತ: ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಕ್ಷಮಿಸಲಾಗದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಅವರು "ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಅವಮಾನ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು. ವಿವಾಹಿತರಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ತಮ್ಮ ೩೬ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ [[ಅವಿವಾಹಿತ ಸ್ಥಿತಿ|ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆ]]ಯನ್ನಾಚರಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಘಟನೆಯು ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೇಲೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.time.com/time/time100/poc/magazine/mohandas_gandhi12b.html |title=Time magazine people of the century |publisher=Time.com |date= |accessdate=2009-03-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20000621103733/http://www.time.com/time/time100/poc/magazine/mohandas_gandhi12b.html |archivedate=2000-06-21 |url-status=dead }}</ref> *ಸಂಭೋಗತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು [[ವೈರಾಗ್ಯ|ಸಂನ್ಯಾಸ]]ದೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯರೂಪದ ಶುದ್ಧತೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ|ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆ]]ಯ ತತ್ವದಿಂದ ಅವರ ಈ ನಿರ್ಧಾರವು ಆಳವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆಯೇ ದೇವರ ಸನಿಹಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಡಿಪಾಯ ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. *ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಕಾಮುಕ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಸಮರ ಮತ್ತು ಅವರ ಬಾಲ್ಯವಧು [[ಕಸ್ತೂರಬಾ ಗಾಂಧಿ|ಕಸ್ತೂರಬಾ]] ರೊಂದಿಗಿನ ತೀವ್ರ ಈರ್ಷ್ಯೆಯ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭೋಗಾಪೇಕ್ಷೆಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರೀತಿಸುವುದನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯುವುದು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೊಣೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿದಿದ್ದರು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆಯ ಎಂಬುದು "ಆಲೋಚನೆ, ಮಾತು, ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಸುವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಗ್ರಹ"ವಾಗಿತ್ತು.<ref>[101] ^ ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌ — ಆನ್ ಆಟೊಬಯೊಗ್ರಫಿ, p. ೧೭೬.</ref> === ಸರಳತೆ === ---- *ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು [[ಸರಳ ಜೀವನ]] ನಡೆಸತಕ್ಕದ್ದು, ಇದು [[ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ|ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯೆ]]ಯತ್ತ ಒಯ್ಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಮನ:ಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಂಬಿದ್ದರು. ಅವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅವರ [[ಸರಳತೆ|ಸರಳತೆಯು]] ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಅನಗತ್ಯ ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿ, ಸರಳ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ತಾವೇ ಒಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, ಇದು "ತಮ್ಮನ್ನೇ ಸೊನ್ನೆಗೆ ಕುಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ" ವಿಧಾನ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[102] ^ ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌ — ಆನ್ ಆಟೊಬಯೊಗ್ರಫಿ, p. ೧೭೭.</ref> *ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ತಾವು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ನಿಷ್ಥಾವಂತ ಸೇವೆಗೆ ಕೃತಜ್ಞತೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ತಮ್ಮ ಜನ್ಮಸಂಬಂಧಿಗಳು ನೀಡಿದ್ದ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ಅವರು ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದರು.<ref>[103] ^ ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌ — ಆನ್ ಆಟೊಬಯೊಗ್ರಫಿ, p. ೧೮೩.</ref> ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರತಿ ವಾರದಲ್ಲೂ ಒಂದು ದಿನ ಮೌನ ವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾತನಾಡುವಿಕೆಯಿಂದ ದೂರವುಳಿಯುವ ಅಭ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮಲ್ಲಿ [[ಆಂತರಿಕ ಶಾಂತಿ|ಆಂತರಿಕ ಶಾಂತಿಯು]] ತುಂಬಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. *ಹಿಂದೂ ತತ್ವಗಳಾದ ''ಮೌನ'' ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]]:{{lang|sa|मौनं}}&nbsp;— ನಿಶ್ಯಬ್ದ) ಮತ್ತು ''ಶಾಂತಿ'' ([[ಸಂಸ್ಕೃತ]]:{{lang|sa|शांति}}&nbsp;— ಶಾಂತಿ) ಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸೆಳೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಹ ದಿನಗಳಂದು ಅವರು ಕಾಗದದ ಮೇಲೆ ಬರೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಇತರರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ೩೭ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಿಂದ ಮೂರೂವರೆ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಓದಲು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಅಶಾಂತಿಗಿಂತ ವಿಶ್ವದ ವಿದ್ಯಮಾನಗಳ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯು ತಮಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗೊಂದಲವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿತ್ತು. *[[ಜಾನ್ ರಸ್ಕಿನ್|ಜಾನ್ ರಸ್ಕಿನ್‌]]ರವರ ''[[ಅನ್ ಟು ದಿಸ್ ಲಾಸ್ಟ್|ಅನ್‌ಟು ದಿಸ್‌ ಲಾಸ್ಟ್‌]] '' ಕೃತಿಯನ್ನು ಓದಿದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ''ಫಿನಿಕ್ಸ್ ಸೆಟ್ಲ್‌ಮೆಂಟ್‌'' ಎಂಬ ಸಮುದಾಯವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಪತ್ತು ಹಾಗೂ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುವಂತಹ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಶೈಲಿಯ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟರು. *ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಬಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ತಮ್ಮನ್ನು ಒಪ್ಪುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಡುಪು ಧರಿಸಿದ ಅವರು, ತನ್ಮೂಲಕ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೂತ ನೂಲಿನ ಬಟ್ಟೆ (''ಖಾದಿ'' )ಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು. ತಾವೇ ಸ್ವತಃ ನೂತ ನೂಲಿನಿಂದ ತಮ್ಮದೇ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ನೇಯುವ ಅಭ್ಯಾಸವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಾಗೂ ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು, ಇತರರೂ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದರು. *ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಕೆಲಸಗಾರರು ಕೆಲಸವಿಲ್ಲದೆ ಕೂರಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳ ಸ್ವಾಮ್ಯತೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ತಯಾರಕರಿಂದ ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾರತೀಯರು ತಮ್ಮ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ತಾವೇ ತಯಾರಿಸಿ ದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪೆಟ್ಟು ನೀಡಬಹುದೆಂಬುದು ಗಾಂಧಿಯವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, [[ನೂಲುವ ರಾಟೆ|ನೂಲುವ ರಾಟೆಯನ್ನು]] ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಧ್ವಜದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಸರಳತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನವುದ್ದಕ್ಕೂ [[ಧೋತಿ|ಧೋತಿಯನ್ನು]] ಉಡುತ್ತಿದ್ದರು. === ಧರ್ಮಶ್ರದ್ಧೆ === [[ಚಿತ್ರ:Gandhi Smriti.jpg|thumb|right|ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮೃತಿ (ನವ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ 4 ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಮನೆಯು ಈಗ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿದೆ)]] ---- *ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಗಾಂಧಿಯವರು, ತಮ್ಮ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲನ್ನು [[ಹಿಂದೂ ತತ್ವ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡು, ತಮ್ಮ ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಿಂದೂಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸಿದರು. ಓರ್ವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಿಂದುವಾಗಿ, ಅವರು ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮಗಳನ್ನೂ ಸಮಾನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡರು, ಬೇರೊಂದು ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ತಮ್ಮನ್ನು ಮತಾಂತರಗೊಳಿಸುವ ಎಲ್ಲ ಯತ್ನಗಳನ್ನೂ ಅವರು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು. ಅವರು ಅತ್ಯಾಸಕ್ತ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ವಿಸ್ತೃತವಾಗಿ ಓದಿದ್ದರು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಹೀಗಿದ್ದವು: :ನನಗೆ ತಿಳಿದಿರುವಂತೆ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವು ನನ್ನ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ತೃಪ್ತಿ ನೀಡಿ, ನನ್ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ...ಸಂಶಯಗಳು ನನ್ನನ್ನು ಕಾಡಿದಾಗ, ನಿರಾಶೆಗಳು ನನ್ನತ್ತ ದುರುಗುಟ್ಟಿ ನೋಡಿದಾಗ ಮತ್ತು ಕ್ಷಿತಿಜದಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಒಂದೇ ಒಂದು ಕಿರಣವನ್ನೂ ನಾನು ಕಾಣದಾದಾಗ, ನಾನು ''[[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]'' ಯ ಮೊರೆ ಹೋಗಿ, ನನಗೆ ಸಾಂತ್ವನ ನೀಡುವ ಒಂದು ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು, ತಡೆಯಲಾಗದಂತಹ ದುಃಖದ ನಡುವೆಯೂ ಮುಗುಳ್ನಗಲಾರಂಭಿಸುವೆ. ನನ್ನ ಜೀವನದ ತುಂಬ ದುರಂತಗಳೇ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿವೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಗೋಚರಿಸುವ ಮತ್ತು ಅಳಿಸಲಾಗದ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಅವು ಉಳಿಸಿಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಭಗವದ್ಗೀತೆಯಲ್ಲಿನ ಉಪದೇಶಗಳೇ ಕಾರಣ." *ಗಾಂಧಿಯವರು ''ಭಗವದ್ಗೀತೆ'' ಯ ಕುರಿತು [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬರೆದರು. ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಯನ್ನು ಮಹದೇವ್ ದೇಸಾಯಿಯವರು [[ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆ|ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆ]]‌ಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರ ಮುನ್ನುಡಿಯೊಂದಿಗೆ ಅದು ೧೯೪೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು.<ref>[106] ^ ದೇಸಾಯಿ, ಮಹಾದೇವ್‌. ದಿ ಗಾಸ್ಪೆಲ್‌ ಆಫ್ ಸೆಲ್ಫ‌ಲೆಸ್ ಆಕ್ಷನ್‌, ಅಥವಾ, ದಿ ಗೀತ ಅಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ ಟು ಗಾಂಧಿ. (ನವಜೀವನ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌ ಹೌಸ್‌: ಅಹಮದಾಬಾದ್‌: ಪ್ರಥಮ ಆವೃತ್ತಿ ೧೯೪೬). ಬೇರೆಯ ಆವೃತ್ತಿಗಳು: ೧೯೪೮, ೧೯೫೧, ೧೯೫೬.</ref><ref>[107] ^ ದೇಸಾಯಿಯವರ ಸೇರಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆವೃತ್ತಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು: ಅನಾಸಕ್ತಿಯೋಗ: ದಿ ಗಾಸ್ಪೆಲ್‌ ಆಫ್ ಸೆಲ್ಫ‌ಲೆಸ್ ಆಕ್ಷನ್‌. ಜಿಮ್‌ ರಂಕಿನ್‌, ಸಂಪಾದಕರು. ಲೇಖಕರನ್ನು M.K. ಗಾಂಧಿ ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಮಹಾದೇವ್‌ ದೇಸಾಯಿ, ಅನುವಾದಕ. (ಡ್ರೈ ಬೋನ್ಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ, ೧೯೯೮) ISBN ೧-೮೮೩೯೩೮-೪೭-೩.</ref> *ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಧರ್ಮದ ತಿರುಳಲ್ಲಿಯೂ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ (ಸಹಾನುಭೂತಿ, ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು [[ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬದ್ಧತೆಯ ನೈತಿಕತೆ|ಸನ್ಮಾರ್ಗ ಸೂತ್ರ]]) ಇರುತ್ತವೆಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಧರ್ಮವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಎಲ್ಲ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿನ ಆಷಾಢಭೂತಿತನ, ದುರಾಚಾರ ಹಾಗೂ ಮತತತ್ವಗಳನ್ನು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಅವರು ಓರ್ವ ದಣಿವರಿಯದ ಸಮರ್ಥಕರಾಗಿದ್ದರು. ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಕೆಲ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಹೀಗಿವೆ: :"ನಾನು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣವೆಂದಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಮಹೋನ್ನತ ಧರ್ಮವೆಂದಾಗಲೀ ಒಪ್ಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮವೂ ನನ್ನ ಮನವೊಪ್ಪಿಸಲಾರದು.ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿನ ದೋಷಗಳು ತುರ್ತಾಗಿ ನನಗೆ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರಬಹುದಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅದೊಂದು ಕೊಳೆತ ಭಾಗ ಅಥವಾ ದುರ್ಮಾಂಸವಾಗಿರಬಹುದು. ಒಳಪಂಗಡ ಮತ್ತು ಜಾತಿಗಳ ಬಾಹುಳ್ಯದ ''ಮೂಲೋದ್ದೇಶ'' ವನ್ನು ನನಗೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿಲ್ಲ. ವೇದಗಳು ದೇವರ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯುತ ವಚನಗಳು ಎಂದು ಹೇಳುವುದರ ಅರ್ಥವೇನಿತ್ತು? ಒಂದು ವೇಳೆ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಬೈಬಲ್‌ ಮತ್ತು ಕೊರಾನ್ ಸಹ ಯಾಕಾಗಿರಬಾರದು? ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸ್ನೇಹಿತರಂತೆಯೇ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಸ್ನೇಹಿತರೂ ಸಹ ನನ್ನನ್ನು ಮತಾಂತರಗೊಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಸೇಠ್‌ ನನಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲು ಅವನ ಬಳಿ ಏನಾದರೊಂದು ಇರುತ್ತಿತ್ತು." (ಮೂಲ: [[ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌|ಅವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ]]) {{Quote_box| width=40%|align=right |quote= ::;ಸಪ್ತ ಪಾತಕಗಳು: *ಭಾರತದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೂಲ ಕಾರಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಗಾಂಧಿಜೀಯವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಪ್ತಪಾತಕಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆ ಸಪ್ತ ಪಾತಕಗಳು ಇಂತಿವೆ. ;# '''ತತ್ವ ರಹಿತ ರಾಜಕಾರಣ,''' ;# '''ದುಡಿಮೆ ಇಲ್ಲದ ಸಂಪತ್ತು''', ;# '''ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿ ಇಲ್ಲದ ಸಂತೋಷ,''' ;# '''ಚಾರಿತ್ರ್ಯವಿಲ್ಲದ ಶಿಕ್ಷಣ,''' ;# '''ನೀತಿ ಇಲ್ಲದ ವ್ಯಾಪಾರ,''' ;# '''ಮಾನವೀಯತೆ ಇಲ್ಲದ ಜ್ಞಾನ,''' ;# '''ತ್ಯಾಗವಿಲ್ಲದ ಪೂಜೆ.''' *ಈಗ ಇದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ನೆದೆಯುತ್ತಿವೆಯೆಂಬ ದೂರಿದೆ, ಅದನ್ನು ತಿದ್ದಿ ಸರಿಪಡಿಸುವ ಕಾಲ ನಾಯಕತ್ವ ಈ ದೇಶಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದೆಂದು ಸಜ್ಜನರ ಆಸೆ. :(ಸಂಗತ: ಪ್ರಜಾವಾಣಿ 12-12-2014) |-}} :"ನಾವು ನೈತಿಕ ಆಧಾರವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಕೂಡಲೇ ನಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಂತೆಯೇ."ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುವಂಥಾದ್ದು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಏನೂ ಇಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮಾನವನು ಸುಳ್ಳನಾಗಿ, ಕ್ರೂರಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ಅಸಂಯಮಿಯಾಗಿದ್ದುಕೊಂಡು, ದೇವರು ತನ್ನೊಂದಿಗಿದ್ದಾನೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದು." :"ಮಹಮ್ಮದ್‌ರ ನುಡಿಗಳು ಕೇವಲ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ಇಡೀ ಮಾನವ ಕುಲಕ್ಕೇ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ ನಿಧಿಯಾಗಿವೆ." :"ನಿಮ್ಮ ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ನಾನು ಇಷ್ಟಪಡುವೆ, ಆದರೆ ನಿಮ್ಮ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರನ್ನು ನಾನು ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ." ಅವರ ಜೀವನದ ಆ ನಂತರದ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ತಾವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದವರೇ ಎಂದು ಅವರನ್ನು ಕೇಳಿದಾಗ, ಅವರು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ: :"ಹೌದು. ನಾನೊಬ್ಬ ಹಿಂದು. ನಾನು ಒಬ್ಬ ಕ್ರೈಸ್ತ, ಒಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌, ಒಬ್ಬ ಬೌದ್ಧ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಯಹೂದಿ ಸಹ." ( ನಾನು ಧಾರ್ಮಿಕ ತತ್ವದ ಅಮೃತವನ್ನು ನನ್ನ ಹೃದಯ ತುಂಬುವಷ್ಟು ಕುಡಿದಿದ್ದೇನೆ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಕರುಣಿಸಿ ಕೊಟ್ಟವರು [[ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಜ್ ಚಂದ್ ಭಾಯಿ]], ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.)(ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ತಾಣ ನೋಡಿ) ಪರಸ್ಪರ ಗೌರವಾದರವಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಮತ್ತು [[ರವಿಂದ್ರನಾಥ್‌ ಟ್ಯಾಗೂರ್‌|ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಟ್ಯಾಗೂರ್]]‌ರು ಒಂದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ವು ಬಾರಿ ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಚರ್ಚೆಗಳು ಅಂದಿನ ಇಬ್ಬರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಭಾರತೀಯರ ನಡುವಿನ ತಾತ್ವಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿವೆ. ೧೯೩೪ರ ಜನವರಿ ೧೫ರಂದು [[ಬಿಹಾರ|ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ]] ಭೂಕಂಪವೊಂದು ಸಂಭವಿಸಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ನಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರನ್ನು ತಮ್ಮ ದೇವಾಲಯಗಳೊಳಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದಿರುವ ಮೂಲಕ ಮೇಲು ಜಾತಿಯ ಹಿಂದೂಗಳು ಮಾಡಿದ ಪಾಪದ ಫಲವಿದು ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಇದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದರು (ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರನ್ನು [[ಹರಿಜನ್‌|ಹರಿಜನ]]ರು, [[ಕೃಷ್ಣ|ಕೃಷ್ಣನ]] ಜನರು ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರ ಭವಿತವ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಬದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು). ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ಪದ್ಧತಿಯು ಅದೆಷ್ಟೇ ಅಸಂಗತವಾಗಿರಲಿ, ಭೂಕಂಪವು ಕೇವಲ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಆಗಬಲ್ಲದೇ ಹೊರತು, ನೈತಿಕತೆಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಟ್ಯಾಗೂರ್‌ರು ಗಾಂಧಿಯವರ ನಿಲುವನ್ನು ಭಾವೋದ್ವೇಗದಿಂದ ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.indiatogether.org/2003/may/rvw-gndhtgore.htm |title=Overview of debates between Gandhi and Tagore |publisher=Indiatogether.org |date= |accessdate=2009-03-12}}</ref> == ಬರಹಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Young India.png|thumb|ಗಾಂಧಿಯವರು ಯಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ ಎಂಬ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು]] *ಗಾಂಧಿಯವರು ಓರ್ವ ಸಮೃದ್ಧ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ''[[ಭಾರತೀಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ|ಇಂಡಿಯನ್ ಒಪೀನಿಯನ್‌]]'' ಪತ್ರಿಕೆ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮರಳಿದ ನಂತರ [[ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆ|ಗುಜರಾತಿ,]] [[ಹಿಂದಿ]] ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ''[[ಹರಿಜನ್‌]] '' ಪತ್ರಿಕೆ, ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''[[ಯಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ]]'' ಪತ್ರಿಕೆ ಮತ್ತು ನವಜೀವನ್‌‌‌ ಎಂಬ ಗುಜರಾತಿ ಮಾಸಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಅವರು ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದರು. *ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ನವಜೀವನ್‌ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು.<ref>V.N. ನಾರಾಯಣನ್‌‌ರವರ [http://www.lifepositive.com/Spirit/masters/mahatma-gandhi/journalist.asp ಪೀರ್‌ಲೆಸ್ಸ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಟರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070804022748/http://www.lifepositive.com/Spirit/masters/mahatma-gandhi/journalist.asp |date=2007-08-04 }}. ಲೈಫ್ ಪಾಸಿಟೀವ್‌ ಪ್ಲಸ್‌, ಅಕ್ಟೊಬರ್‌–ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ೨೦೦೨</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅವರು ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪತ್ರ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. *ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಾದ ''[[ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌|ಆನ್‌ ಆಟೋಬಯೊಗ್ರಫಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸ್‌ಪರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್‌ ಟ್ರೂತ್‌]]'' ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನೂ ಗಾಂಧಿಯವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಹೋರಾಟದ ಕುರಿತಾದ ''ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕ, ''[[ಹಿಂದ್‌ ಸ್ವರಾಜ್‌ ಅಥವಾ ಭಾರತೀಯ ಹೋಮ್ ರೂಲ್|ಹಿಂದ್ ಸ್ವರಾಜ್ ಆರ್‌ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಹೋಮ್‌ ರೂಲ್‌]]'' ಎಂಬ ರಾಜಕೀಯ ಕಿರುಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದು, [[ಜಾನ್ ರಸ್ಕಿನ್|ಜಾನ್‌ ರಸ್ಕಿನ್‌]]ರವರ ''[[ಅನ್ ಟು ದಿಸ್ ಲಾಸ್ಟ್|ಅನ್‌ಟು ದಿಸ್ ಲಾಸ್ಟ್]]'' ನ್ನು ಕೃತಿಯನ್ನು ಗುಜರಾತಿ ಭಾಷೆಗೆ ಭಾವಾನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Unto this last">{{cite book |last= Gandhi |first= M. K. |authorlink= |title= Unto this Last: A paraphrase |url= http://wikilivres.info/wiki/Unto_This_Last_%E2%80%94_M._K._Gandhi |year= |publisher= Navajivan Publishing House |location= Ahmedabad |language= English; trans. from Gujarati |isbn= 81-7229-076-4 |format= PDF |access-date= 2009-12-16 |archive-date= 2010-01-04 |archive-url= https://web.archive.org/web/20100104063511/http://wikilivres.info/wiki/Unto_This_Last_%E2%80%94_M._K._Gandhi |url-status= dead }}</ref> *ಈ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ಪಠ್ಯಕ್ರಮ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಅವರು ಸಸ್ಯಾಹಾರ ಪದ್ಧತಿ, ಆಹಾರ ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ, ಧರ್ಮ, ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗುಜರಾತಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಹಿಂದಿ ಮತ್ತು ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರವಾಗಿದ್ದ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. *೧೯೬೦ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಗಾಂಧಿಯವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ''ದಿ ಕಲೆಕ್ಟೆದ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು. ಈ ಬರಹಗಳು ಸುಮಾರು ೫೦,೦೦೦ ಪುಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಅವುಗಳನ್ನು ಸುಮಾರು ನೂರು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ, ರಾಜಕೀಯ ದುರುದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದೆ ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ವಾದಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ೨೦೦೦ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಗಳ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯು ವಿವಾದದ ಕಿಡಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿಸಿದ್ದವು. ನಂತರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪರಿಷ್ಕೃತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20081005105027/http://www.gandhiserve.org/cwmg/cwmg_controversy.html ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ (CWMG) ವಿವಾದ] (ಗಾಂಧಿಸರ್ವ್)</ref> === ಗಾಂಧಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳು === *ಹಲವು ಜೀವನಚರಿತ್ರಕಾರರು ಗಾಂಧಿಯವರ ಜೀವನವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಕೃತಿಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ: ಎಂಟು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿರುವ, D. G. ತೆಂಡೂಲ್ಕರ್‌ರವರ ''ಮಹಾತ್ಮ.'' ''ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ಕರಮ್‌ಚಂದ್‌ ಗಾಂಧಿ'' ಮತ್ತು ೧೦ ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿರುವ, [[ಪ್ಯಾರೇಲಾಲ್|ಪ್ಯಾರೇಲಾಲ್‌]] ಮತ್ತು [[ಸುಶೀಲಾ ನಾಯರ್|ಸುಶೀಲಾ ನಾಯರ್‌]]ರವರ ''ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ''.US ಸೇನಾದಳದ ಕರ್ನಲ್‌ G. B. ಸಿಂಗ್‌ [[ಗಾಂಧಿ ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಡಿವಿನಿಟಿ|ಗಾಂಧಿ: ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದಿ ಮಾಸ್ಕ್‌ ಆಫ್‌ ಡಿವೈನಿಟಿ]] ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.<ref name="ReviewBaldevSingh">{{cite web | title=Gandhi Behind the Mask of Divinity | url=http://www.sikhspectrum.com/082004/gandhi_mask.htm | accessdate=2007-12-17 | archive-date=2007-12-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20071228114504/http://www.sikhspectrum.com/082004/gandhi_mask.htm | url-status=dead }}</ref> *ಈಗಿರುವ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕುರಿತಾದ ಬಹುಪಾಲು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳು ಗಾಂಧಿಯವರು ಬರೆದ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಚಾರಗಳನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು, ಗಾಂಧಿಯವರ ನಡೆ-ನುಡಿಗಳ ಕುರಿತಾದ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಅವಲೋಕನವು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ G. B. ಸಿಂಗ್‌‌ರವರು ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗಾಂಧಿಯವರ ಸ್ವಂತ ಮಾತುಗಳು, ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಅಂಕಣಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ನಡೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರೂಪಿಸಿದ ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಕಪ್ಪುಜನಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬಿಳಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧ ಗಾಂಧಿಯವರು ವರ್ಣಭೇದವನ್ನು ತೋರುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಸಿಂಗ್‌ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. *ಕಾಲಾನಂತರ ಡಾ. ಟಿಮ್‌ ವಾಟ್ಸನ್‌ರವರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ಸಿಂಗ್‌ರವರು ರಚಿಸಿದ [[ಗಾಂಧಿ ಅಂಡರ್ ಕ್ರಾಸ್ ಎಗ್ಸಾಮಿನೇಷನ್|ಗಾಂಧಿ ಅಂಡರ್ ಕ್ರಾಸ್ ಎಗ್ಸಾಮಿನೇಷನ್‌]] (೨೦೦೮) ಎಂಬ ಕೃತಿಯು, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರೈಲು ಘಟನೆಯನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ಸ್ವತಃ ಹಲವು ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದು, ಸದರಿ ಘಟನೆಯು ಇಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿರುವಂತೆ ನಡೆಯಲೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. == ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವ == *ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಆಂದೋಲನಗಳ ಮೇಲೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರಭಾವ ಭೀರಿದರು. [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್|ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಲಾಸನ್|ಜೇಮ್ಸ್‌ ಲಾಸನ್]]‌ರವರುಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ [[ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು-ಅಮೆರಿಕ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳುವಳಿ (1955–1968)|ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳವಳಿ]]ಯ ನಾಯಕರುಗಳು ಅಹಿಂಸೆಯ ಕುರಿತಾದ ತಮ್ಮದೇ ಸ್ವಂತ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರ ಬರಹಗಳಿಂದ ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://mlk-kpp01.stanford.edu/index.php/kingpapers/article/kings_trip_to_india/ |title=ಭಾರತಕ್ಕೆ ರಾಜನ ಪ್ರಯಾಣ |access-date=2009-12-16 |archive-date=2009-03-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090321002316/http://mlk-kpp01.stanford.edu/index.php/kingpapers/article/kings_trip_to_india/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/02/17/king.anniversaryvisit/index.html ಗಾಂಧಿಯ ಸ್ಮಾರಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗೆ ತಂದೆಯಂತೆ ರಾಜ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದ]</ref><ref>{{cite web |author=Placido P. D'Souza |url=http://sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2003/01/20/ ED163673. DTL |title=COMMEMORATING MARTIN LUTHER KING JR.: Gandhi's influence on King |publisher=Sfgate.com |date=2003-01-20 |accessdate=2009-03-12 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *[[ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾನೀತಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಇತಿಹಾಸ|ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿ]] ವಿರೋಧಿಸುವ ತೀವ್ರವಾದಿ ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾ|ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾರವರು]] ಗಾಂಧಿಯವರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದರು.<ref name="Mandela-2000">[[ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾ]], [http://www.time.com/time/time100/poc/magazine/the_sacred_warrior13a.html ಪವಿತ್ರ ಯೋಧ: ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಿಮೋಚಕರು ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಭಾರತ ವಿಮೋಚಕರ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081020031336/http://www.time.com/time/time100/poc/magazine/the_sacred_warrior13a.html|date=2008-10-20}}, ''ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ'', ೩ ಜನವರಿ ೨೦೦೦.</ref> ಇನ್ನುಳಿದ ಇತರರೆಂದರೆ, [[ಖಾನ್‌ ಅಬ್ದುಲ್‌ ಗಫಾರ್‌ ಖಾನ್‌ ರಸ್ತೆ|ಖಾನ್‌ ಅಬ್ಧುಲ್ ಗಫರ್ ಖಾನ್‌]],<ref>{{cite web |url=http://findarticles. com/p/ articles/mi_m1295/is_2_66/ai_83246175/print |title=A pacifist uncovered — Abdul Ghaffar Khan, Pakistani pacifist |publisher=Findarticles.com |date=1930-04-23 |accessdate=2009-03-12 |archiveurl=https://archive.is/20120709043626/findarticles. |archivedate=2012-07-09 |url-status=dead }}</ref> *[[ಸ್ಟೀವ್ ಬಿಕೊ|ಸ್ಟೀವ್‌ ಬಿಕೊ,]] [[ಆಂಗ್‌ ಸಾನ್‌ ಸ್ಸು ಕಿ|ಆಂಗ್‌ ಸಾನ್‌ ಸೂ ಕಿ]] <ref>{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2004/20040222/spectrum/book1.htm |title=An alternative Gandhi |publisher=Tribuneindia.com |date=2004-02-22 |accessdate=2009-03-12}}</ref> ಮತ್ತು [[ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್ ಮಾರ್ಕೋಸ್|ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್‌ ಮಾರ್ಕೊಸ್‌]]ರ [[ಸರ್ವಾಧಿಕಾರ|ಸರ್ವಾಧಿಕಾರದ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪೀನ್‌ ದೇಶದ ವಿರೋಧಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದ [[ಬೆನಿಗ್‌ನೊ ಎಕ್ವಿನೊ, Jr.|ಬಿನೈನೋ ಅಕ್ವಿನೊ, Jr.]] *ಗಾಂಧಿಯವರ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಬೋಧನೆಗಳಿಂದ ಹಲವರು ಪ್ರೇರಿತರಾಗಿದ್ದು, ಅವರು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ ಇಲ್ಲವೇ ಗಾಂಧಿಯವರ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಹರಡಲು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ, ೧೯೨೪ ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ '' ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದವರಲ್ಲಿ [[ರೊಮೈನ್ ರೊಲೆಂಡ್|ರೊಮೈನ್‌ ರೋಲೆಂಡ್]] ಮೊದಲಿಗರು. ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ ದೇಶದ [[ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ|ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ತ್ರೀವಾದಿ|ಸ್ತ್ರೀಸಮಾನತಾ ವಾದಿ]]ಯಾದ [[ಮರಿಯಾ ಲಾಸೆರ್ದಾ ದೆ ಮೊರಾ|ಮರಿಯಾ ಲಾಸೆರ್ಡ ಡಿ ಮೌರಾ]]ರವರು ಶಾಂತಿಧೋರಣೆಯ ಕುರಿತಾದ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. *೧೯೩೧ರಲ್ಲಿ, ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಆಲ್ಭರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌|ಆಲ್ಭರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ರವರು]] ತಾವು ಬರೆದ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಗಾಂಧಿಯೊಂದಿಗೆ ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ನಂತರದ ಅವರ ಕುರಿತಾದ ತಮ್ಮ ಬರಹವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು "ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗಾಗಿರುವ ಓರ್ವ ಮಾದರಿ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಎಂದು ಅವರು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.gandhiserve.org/streams/einstein.html |title=Einstein on Gandhi |publisher=Gandhiserve.org |date=1931-10-18 |accessdate=2009-03-12 |archive-date=2012-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117104005/http://www.gandhiserve.org/streams/einstein.html |url-status=dead }}</ref> [[ಲಂಜಾ ದೆಲ್ ವಾಸ್ತೊ|ಲಂಜಾ ಡೆಲ್ ವಾಸ್ಟೊ]]ರವರು ಗಾಂಧಿಯವರ ಜೊತೆ ಬಾಳುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ೧೯೩೬ರಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ನಂತರ ಅವರು ಯುರೋಪ್‌‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು (ಗಾಂಧಿಯ ಆಶ್ರಮಗಳನ್ನು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು) ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ [[ಆರ್ಕ್ ಸಮುದಾಯ|ಆರ್ಕ್‌ನ‌ ಸಮುದಾಯ‌‌]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. * ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಡ್ಮಿರೆಲ್‌ನ ಓರ್ವರ ಮಗಳಾದ [[ಮೆಡಿಲೈನ್ ಸ್ಲಾದೆ|ಮೆಡೆಲೀನ್‌ ಸ್ಲೇಡ್‌]]ರವರು ("ಮೀರಾಬೆನ್" ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರು) ತಮ್ಮ ಪ್ರೌಢ ಜೀವನದ ಬಹುಪಾಲು ಕಾಲವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಅನುಯಾಯಿಯಂತೆ ಕಳೆದರು. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಗೀತಗಾರ [[ಜಾನ್ ಲೆನ್ನನ್|ಜಾನ್‌ ಲೆನ್ನನ್‌]]ರವರು ಅಹಿಂಸಾವಾದದ ಬಗೆಗಿನ ತಮ್ಮ ವಿಚಾರ ಮಂಡಿಸುವಾಗ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕುರಿತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು.<ref>[http://www.rollingstone.com/news/story/8898300/lennon_lives_forever ಲೆನ್ನನ್ ಚಿರಾಯು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070528225215/http://www.rollingstone.com/news/story/8898300/lennon_lives_forever |date=2007-05-28 }}. ''rollingstone.com'' ನಿಂದ. ೨೦ ಮೇ ೨೦೦೭ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> *೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಕೇನ್ಸ್‌ ಲಯನ್ಸ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಹೀರಾತು ಉತ್ಸವ|ಕೇನ್ಸ್‌ ಲಯನ್ಸ್‌ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜಾಹೀರಾತು ಉತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್|U.S.]]ನ ಹಿಂದಿನ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಪರಿಸರವಾದಿಯಾದ [[ಅಲ್ ಗೋರ್|ಅಲ್‌ ಗೋರ್‌]] ರವರು ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದರೆಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>[http://www.exchange4media.com/Cannes/2007/fullstory2007.asp?section_id=13&amp;news_id=26524&amp;tag=21387&amp;pict=2 ಗಾಂಧಿಗಿರಿ ಮತ್ತು ಗ್ರೀನ್‌ ಲಯನ್‌ನಿಂದ, ಅಲ್ ಜಾರ್‌ ಕೇನ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಹೃದಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದನು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111115931/http://www.exchange4media.com/Cannes/2007/fullstory2007.asp?section_id=13&news_id=26524&tag=21387&pict=2 |date=2012-01-11 }}. ''exchange೪media.com'' ನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದು ೨೩ ಜೂನ್ ೨೦೦೭ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ಕೊನೆಯದಾಗಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ, ಆಗಿನ ಸೆನೆಟರ್‌ ಆಗಿದ್ದ [[ಬರಾಕ್ ಓಬಾಮ|ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ]]ರವರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದರು: :ನನ್ನ ಜೀವನದಾದ್ಯಂತ, ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಒಂದು ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಂತೆ ಕಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಒಗ್ಗೂಡಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದಾಗ ಕಂಡುಬರುವ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರಿಸುವಂತಹ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಯು ಅವರಲ್ಲಿ ಮೈಗೂಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ, ನಿಜವಾದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಕೇವಲ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಜನರಿಂದ ಅವು ಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಾನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರವೇ ನಾನು ನನ್ನ ಸೆನೇಟ್‌ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ನೇತುಹಾಕಿಕೊಂಡಿರುವೆ.<ref>{{cite web |author= |url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2008071260521800.htm&date=2008/07/12/&prd=th& |title=Obama reluctant to seek changes in nuclear deal |publisher=The Hindu |date=2008-12-07 |accessdate=2009-03-12 |archive-date=2008-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080802010430/http://www.hinduonnet.com/thehindu/thscrip/print.pl?file=2008071260521800.htm&date=2008%2F07%2F12%2F&prd=th& |url-status=dead }}</ref> == ಪರಂಪರೆ == [[ಚಿತ್ರ:PMBGandhistatue.jpg|right|thumb|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪೈಟೆರ್ಮರಿಟ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್ ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಸ್ಮಾರಕ ಪ್ರತಿಮೆಯಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Gandhi site.jpg|thumb|left|ನವದೆಹಲಿಯ ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮೃತಿ ಬಳಿಯಿರುವ ಹುತಾತ್ಮರ ಸ್ತಂಭವಿರುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.]] [[ಚಿತ್ರ:Gandhi Memorial.jpg|thumb|left|1948ರಂದು ಭಾರತದ ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್‌ಘಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:200705 gandhiWaikiki.jpg|thumb|right|ವೈಕಿಕಿಯಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರತಿಮೆ, ಹೊನೊಲುಲು, ಹೊಹಾವೊ, ಹವಾಯಿ.ಮೇ 16, 2007.|link=Special:FilePath/200705_gandhiWaikiki.jpg]] [[ಚಿತ್ರ:San francisco Gandhi.jpg|thumb|right|ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಎಂಬರ್‌ಕಡೆರೊ ನೈಬರ್‌ಹುಡ್, 1 ಫೆರ್ರಿ ಕಟ್ಟಡಫೆರ್ರಿ ಕಟ್ಟಡದ ಪಾರ್ಕಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶ, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ, CA 94199 USA|link=Special:FilePath/San_francisco_Gandhi.jpg]] ಗಾಂಧಿಯವರ ಜನ್ಮದಿನವಾದ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨ಅನ್ನು [[ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಜಾದಿನಗಳು|ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಜಾದಿನ]]ವೆಂದು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿ [[ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ|ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿಯನ್ನು]] ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. "[[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಹಾಸಭೆ|ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ]]"ಯು "ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ" ನಿರ್ಣಯವೊಂದನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ೨ನ್ನು "[[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಹಿಂಸಾ ದಿನ|ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಹಿಂಸಾ ದಿನ]]"ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ ಎಂದು ೨೦೦೭ರ ಜೂನ್ ೧೫ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news| first=Nilova| last=Chaudhury| url=http://www.hindustantimes.com/storypage/storypage.aspx?id=54580f5e-15a0-4aaf-baa3-8f403b5688fa&&Headline=October+2+is+Int'l+Non-Violence+Day| title=2 October is global non-violence day| work=hindustantimes.com| publisher=Hindustan Times| date=15 June 2007| accessdate=2007-06-15| archive-date=2007-09-30| archive-url=https://web.archive.org/web/20070930061449/http://www.hindustantimes.com/storypage/storypage.aspx?id=54580f5e-15a0-4aaf-baa3-8f403b5688fa&&Headline=October+2+is+Int'l+Non-Violence+Day| url-status=dead}}</ref> ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸೇವೆಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವವನ್ನೇ ಬಲಿದಾನ ಮಾಡಿದ ಹುತಾತ್ಮರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲು, ಅವರ ಹತ್ಯೆಯ ದಿನವಾದ ಜನವರಿ ೩೦ನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹುತಾತ್ಮರ ದಿನವೆಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. *ಗಾಂಧಿಯವರ ಹೆಸರಿನ ಜೊತೆಗಿರುವ ''[[ಮಹಾತ್ಮ]]'' ಎಂಬ ಪದವು ನಾಮಕರಣದ ಹೆಸರು ಎಂದು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು [[ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ|ಸಂಸ್ಕೃತ]] ಪದಗಳಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದು ''ಮಹಾ'' ಎಂದರೆ ''ಉನ್ನತ'' ಹಾಗೂ ''ಆತ್ಮ'' ಎಂದರೆ ''ಆತ್ಮ'' ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. *ದತ್ತ ಹಾಗೂ ರಾಬಿನ್‌ಸನ್‌ರವರ ''ರವೀಂದ್ರನಾಥ್‌ ಟ್ಯಾಗೂರ್‌: ಆನ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ'' ಕೃತಿಯಂತಹ ಬಹುತೇಕ ಮೂಲಗಳು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ''ಮಹಾತ್ಮ'' ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಮೊದಲು ನೀಡಿದ್ದು [[ರವಿಂದ್ರನಾಥ್‌ ಟ್ಯಾಗೂರ್‌|ರವೀಂದ್ರನಾಥ್ ಟ್ಯಾಗೂರ್‌]]ರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. [134] [[ನೌಟಮ್‌ಲಾಲ್ ಭಗವಂಜಿ ಮೆಹ್ತಾ|ನೌತಮ್‌ಲಾಲ್‌ ಭಗವಾನ್‌ಜಿ ಮೆಹತಾ]]ರವರು ೧೯೧೫ರ ಜನವರಿ ೨೧ರಂದು ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ಈ ಬಿರುದನ್ನು ನೀಡಿದರು ಎಂದು ಇತರ ಮೂಲಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. [136] *ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಆ ಗೌರವಕ್ಕೆ ತಾನು ಪಾತ್ರನಾಗಿರುವೆ ಎಂದು ತಮಗೆಂದೂ ಅನಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://kamdartree.com/Dr%20PJ%20Mehta.htm M.K. ಗಾಂಧಿ: ಆನ್ ಆಟೊಬಯೊಗ್ರಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515055835/http://kamdartree.com/Dr%20PJ%20Mehta.htm |date=2008-05-15 }}. ೨೧ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ''ಮನ್‌ಪತ್ರ'' ದ ಪ್ರಕಾರ, ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತೋರಿಸುವಲ್ಲಿನ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಶಂಸಾತ್ಮಕ ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ''ಮಹಾತ್ಮ'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[138] ^ [http://kamdartree.com/mahatma_kamdar.htm ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ಕೆ. ಗಾಂಧಿ ಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ "ಮಹಾತ್ಮ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080515055827/http://www.kamdartree.com/mahatma_kamdar.htm |date=2008-05-15 }}. ೨೧ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> *೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ''[[ಟೈಮ್‌ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ)|ಟೈಮ್‌]]'' ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು [[ವರ್ಷದ ಪುರುಷ|ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ]] ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ. ೧೯೯೯ನೇ ಇಸವಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ "[[ಶತಮಾನದ ಪುರುಷ|ಶತಮಾನದ ಮನುಷ್ಯ]]"ರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ನಡೆದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು [[ಆಲ್ಭರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌|ಆಲ್ಭರ್ಟ್‌ ಐನ್‌ಸ್ಟೈನ್‌ರ]] ನಂತರದ ಸ್ಥಾನ ಅಂದರೆ [140]ರನ್ನರ್‌-ಅಪ್‌ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. ೦}ದಲೈ ಲಾಮ, [[ಲೆಚ್‌ ವಲೆಸ|ಲೆಕ್‌ ವಲೇಸಾ]], [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್|Dr. ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್, Jr.]], [[ಸೀಜರ್‌ ಚವೆಜ್‌]], [[ಆಂಗ್‌ ಸಾನ್‌ ಸ್ಸು ಕಿ|ಆಂಗ್‌ ಸಾನ್‌ ಸೂ ಕಿ]], [[ಬೆನಿಗ್‌ನೊ ಎಕ್ವಿನೊ, Jr.|ಬೆನೈನೊ ಅಕ್ವಿನೊ Jr.]], [[ದೆಶ್‌ಮಂಡ್‌ ಟುಟು|ದೆಸ್ಮಡ್‌ ಟುಟು]], ಮತ್ತು [[ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾ|ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾರವರನ್ನು]] ''ಗಾಂಧಿಯವರ ಮಕ್ಕಳು'' ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸಾ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಅವರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಎಂದು ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು ಹೆಸರಿಸಿದೆ. [141] *ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಮಾಜ ಸೇವಕರು, ವಿಶ್ವ ನಾಯಕರು ಹಾಗೂ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು]] ವರ್ಷದ [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ವರ್ಣಭೇದ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ನೀತಿಯನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಹೋರಾಡಿದ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ನಾಯಕರಾದ [[ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾ|ನೆಲ್ಸನ್‌ ಮಂಡೇಲಾ]]ರವರು ಒಬ್ಬರು. *೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು]] ೫, ೧೦, ೨೦, ೫೦, ೧೦೦, ೫೦೦ ಮತ್ತು ೧೦೦೦ ಮುಖಬೆಲೆಯ [[ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ|ರೂಪಾಯಿ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಚಲಾವಣಾ ನೋಟುಗಳ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಸರಣಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ಇಂದು, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಹಣದ ನೋಟುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ, ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯ ಶತಮಾನೋತ್ಸವದ ಜ್ಞಾಪಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಅವರ ಶ್ರೇಣಿಯ ಅಂಚೆಚೀಟಿ‌ಗಳನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಹೊರತಂದಿತು. *ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿದ್ದು, [[ಲಂಡನ್‌|ಲಂಡನ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅವರು ಕಾನೂನು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ನಡೆಸಿದ [[ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‌|ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಲಂಡನ್‌‌]] ಸಮೀಪವಿರುವ [[ತವಿಸ್‌ಸ್ಟಾಕ್ ಚೌಕ|ತವಿಸ್‌ಸ್ಟಾಕ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ ೩೦ರ ದಿನವನ್ನು "ರಾಷ್ಟ್ತೀಯ ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮರಣದಿನ"ವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಯೂನಿಯನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ (ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ)|ಯೂನಿಯನ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್]] ಉದ್ಯಾನವನದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ, [[ಅಟ್ಲಾಂಟ, ಜಾರ್ಜಿಯಾ|ಅಟ್ಲಾಂಟ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್, Jr. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳ|ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಲೂಥರ್‌ ಕಿಂಗ್, Jr. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಸೈಟ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌, D.C.|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌‌, D.C.]]ಯಲ್ಲಿನ ಮಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್‌‌ನ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊದ ಎಂಬರ್‌ಕೆಡೆರೊ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿಯೂ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರತಿಮೆಯಿದೆ. ೧೮೯೩ರಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ರೈಲಿನಿಂದ ಹೊರನೂಕಿದ ಘಟನೆಯ ನಗರವಾದ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] [[ಪೈಟೆರ್ಮರಿಟ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್|ಪೀಟರ್‌ಮೆರಿಟ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಈಗ ಅವರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಪ್ರತಿಮೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.[[ಲಂಡನ್‌]], [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್]], ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಇತರೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿರುವ [[ಮಾಡಮ್ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್|ಮೇಡಮ್‌ ಟುಸ್ಸಾಡ್ಸ್‌ನ]] ಮೇಣದ ವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಮೆಗಳಿವೆ. [[ಅಮೆರಿಕ ಸ್ನೇಹಿತರ ಸೇವಾ ಬಳಗ|ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ಸರ್ವೀಸ್‌ ಕಮಿಟಿ]]ಯಿಂದ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ನಾಮ ನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿದ್ದೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ೧೯೩೭ರಿಂದ ೧೯೪೮ರ ನಡುವೆ ಗಾಂಧಿಯವರು [[ನೋಬೆಲ್‌ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ನೊಬೆಲ್‌ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗಾಗಿ ಐದು ಬಾರಿ ನಾಮ ನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡರೂ ಸಹ ಅವರು ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.afsc.org/about/nobel/past-nominations.htm AFSCಯ ಹಿಂದಿನ ಸಾಲಿನ ನೋಬೆಲ್‌ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080815101402/https://www.afsc.org/about/nobel/past-nominations.htm |date=2008-08-15 }}.</ref> ದಶಕಗಳ ತರುವಾಯ, ನೋಬೆಲ್ ಸಮಿತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ಷಮೆ ಕೋರಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವಿಷಾದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭ ಬಂದಿತ್ತಾದರೂ, ಆದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹೊಸದಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ಭಾರತ ಮತ್ತು [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಯುದ್ಧವೂ ಆ ವರ್ಷದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಂಕೀರ್ಣ ಅಂಶವಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು.<ref>ಅಮಿತ್‌ ಬರೂಹ. [http://www.hindu.com/2006/10/17/stories/2006101704971200.htm "ಗಾಂಧಿ ನೋಬೆಲ್‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದಿರುವುದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಲೊಪವಾಯಿತು"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080929071131/http://www.hindu.com/2006/10/17/stories/2006101704971200.htm|date=2008-09-29}}. ೨೦೦೬ರ ''[[ದಿ ಹಿಂದು|ದ ಹಿಂದು]]'' ವಿನಲ್ಲಿದ್ದ. ೧೭ ಅಕ್ಟೊಬರ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯಾದ ವರ್ಷವಾದ ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ, "ಯೋಗ್ಯ ಜೀವಂತ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಇರದಿದ್ದ" ಕಾರಣ ಆ ವರ್ಷ ಯಾರಿಗೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ೧೯೮೯ರಲ್ಲಿ [[ತೆನ್‌ಜಿನ್ ಗ್ಯಾಟ್ಸೊ|ದಲೈ ಲಾಮ]]ರವರಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು "ಇದು ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಉಡುಗೊರೆಯ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>ಒಯ್‌ವಿಂದ್‌ ಟನ್ನೆಸ್ಸನ್‌. [http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/articles/gandhi/index.html ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ, ದಿ ಮಿಸ್ಸಿಂಗ್‌ ಲಿಟರೇಚರ್‌]. ನೋಬೆಲ್‌ ಎ-ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಪೀಸ್‌ ಸಂಪಾದಕರು, ೧೯೯೮–೨೦೦೦. ೨೧ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ೧೯೪೮ರ ಜನವರಿ ೩೦ರಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಘನಶ್ಯಾಮ್‌ದಾಸ್ ಬಿರ್ಲಾ|ಘನಶ್ಯಾಮ್‌ ದಾಸ್‌ ಬಿರ್ಲಾ]]ರವರ ಮನೆಯಾದ ಬಿರ್ಲಾ ಭವನ ಅಥವಾ ಬಿರ್ಲಾ ಹೌಸ್‌ನ್ನು, ೧೯೭೧ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮೃತಿ ಅಥವಾ "ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮರಣೆ"ಗೆಂದು ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೆರೆಯಿತು. ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನದ ಕಡೆಯ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳುಗಳನ್ನು ಕಳೆದ ಕೋಣೆ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ರಾತ್ರಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಡಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗುಂಡೇಟಿಗೀಡಾದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಕಾಪಾಡುತ್ತಿದೆ. ಹುತಾತ್ಮರ ಸ್ಥಂಭವೊಂದನ್ನು ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಈಗ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. *ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ಜನವರಿ ೩೦ರಂದು, ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹುತಾತ್ಮರಾದ ದಿನದ ವಾರ್ಷಿಕ ಪುಣ್ಯತಿಥಿಯಂದು ಹಲವು ದೇಶಗಳ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಶಾಲಾ ದಿನಾಚರಣೆ|ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಶಾಲಾದಿನ]]ವೆಂದು ([[DENIP]]) ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದನ್ನು ಸ್ಪೇಯ್ನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ೧೯೬೪ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ದಕ್ಷಿಣ ಭೂಗೋಳದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಶಾಲಾ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಇದನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ ೩೦ರಂದು ಅಥವಾ ಆಸುಪಾಸಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆದರ್ಶಗಳು ಹಾಗೂ ಮೌಲ್ಯಗಳು == ಗಾಂಧಿಯವರು ಪಾಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಅಹಿಂಸಾ|ಅಹಿಂಸಾತತ್ವವು]] [[ಶಾಂತಿವಾದ|ಶಾಂತಿ ಧೋರಣೆ]]ಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ಎಲ್ಲ ರಾಜಕೀಯ ಸಮುದಾಯದಾದ್ಯಂತ ಬರುವ ಟೀಕೆಯ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. === ವಿಭಜನೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ === ಧಾರ್ಮಿಕ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುವ ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ [[ವಿಭಜನೆ (ರಾಜಕೀಯ)|ವಿಭಜನೆ]]ಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಗಾಂಧಿಯವರು ನಿಯಮದಂತೆ ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತವಾದ ''[http://www.amazon.com/gp/reader/0394714660/ ದಿ ಎಸ್ಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗಾಂಧಿ: ಆನ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ ಆಫ್‌‍ ಹಿಸ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್, ವರ್ಕ್‌, ಅಂಡ್‌ ಐಡಿಯಾಸ್‌‌‌].'', ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಫಿಷರ್, ed., ೨೦೦೨ (ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿ) pp. ೧೦೬–೧೦೮.</ref> [[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ|ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ]]ಯಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ೧೯೪೬ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೬ರಂದು ''[[ಹರಿಜನ್‌|ಹರಿಜನ್]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೀಗೆ ಬರೆದರು: <blockquote> ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯು[ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯು) ಇಸ್ಲಾಂ ನೀತಿಯಿಂದ ಹೊರತಾಗಿದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪಾಪವೆಂದು ಕರೆಯಲು ನಾನು ಹಿಂಜರಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮನುಕುಲದ ಒಗ್ಗಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಭ್ರಾತೃತ್ವದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಇಸ್ಲಾಂ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ ಯೇ ಹೊರತು, ಮಾನವ ಕುಟುಂಬದ ಐಕಮತ್ಯವನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕುವುದಕ್ಕಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭಾರತವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ ಸಂಭವನೀಯ ಯುದ್ಧ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲು ಯಾರು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ ಅಂತಹವರು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮ್‌‌ ಎರಡಕ್ಕೂ ಬದ್ಧ ವೈರಿಗಳು. ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ತುಂಡುತುಂಡಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ನಾನು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿರುವ ಒಂದು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನಾನು ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವರು ಮಾಡಲಾರರು[...] ಬಿರುಸಾದ ಮಾತುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ನಮ್ಮೆಲ್ಲಾ ಮುಸ್ಲಿಮರೊಂದಿಗೆ ಸ್ನೇಹದಿಂದ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಬಂಧಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಾವು ಬಿಡಬಾರದು.<ref>ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತವಾದ ''[http://www.amazon.com/gp/reader/0394714660/ ದಿ ಎಸ್ಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗಾಂಧಿ: ಆನ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ ಆಫ್‌‍ ಹಿಸ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್, ವರ್ಕ್‌, ಅಂಡ್‌ ಐಡಿಯಾಸ್‌].'' ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಫಿಷರ್, ed., ೨೦೦೨ (ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿ) pp. ೩೦೮–೯.</ref> </blockquote> ಆದರೂ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಮಹಮದ್‌ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ|ಜಿನ್ನಾ]]ರೊಂದಿಗಿನ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸುದೀರ್ಘ ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರದ ಕುರಿತು ಹೋಮರ್ ಜಾಕ್‌ರವರು ಒಂದಷ್ಟು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ: "ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅವರೊಂದು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದರು. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರವೊಂದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್‌ಗಳು ಸಹಕರಿಸಬೇಕು. ಅದಾದ ನಂತರ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಬಾಹುಳ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಜನಮತದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಭಜನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಆ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿತ್ತು." <ref>. ಜಾಕ್, ಹೋಮರ್ ''[https://books.google.com/books?id=XpWO-CoOhVEC&pg=PR13&lpg= PR11&#x26;dq=The+Gandhi +Reader :+A+Sourcebook+of+His+Life+and+Writings&#x26;sig=mu7B1to2ve7qqIYNmXQMd5jifsY ದಿ ಗಾಂಧಿ ರೀಡರ್‌‌]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}'', p. ೪೧೮.</ref> ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗಾಂಧಿಯವರ ಈ ದ್ವಂದ್ವ ನಿಲುವುಗಳು ಹಿಂದುಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರಿಂದ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾದವು. ಮುಸ್ಲಿಮರ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಾಳುಮಾಡಿದರು ಎಂಬ ಕಾರಣವನ್ನು ಮುಂದೊಡ್ಡಿ [[ಮಹಮದ್‌ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ|ಮಹಮ್ಮದ್ ಆಲಿ ಜಿನ್ನಾ]] ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಮಕಾಲೀನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀಯರು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು. ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಹಿಂದೂಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ದುಷ್ಕೃತ್ಯಗಳಿಗೆ ಜಾಣಕುರುಡಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಹಾಗೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ರೀತಿಗೆ ("ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಮುಂಚೆ ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ತುಂಡು ತುಂಡಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಅವರೇ ಘೋಷಿಸಿದರೂ ವಿಭಜನೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿರುವುದಕ್ಕೆ") [[ವಿನಾಯಕ್‌ ದಾಮೋದರ್‌ ಸಾವರ್ಕರ್‌]] ಮತ್ತು ಅವರ ಜೊತೆಗಾರರು ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು. [148] ಇದು ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚಾವಿಷಯವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆಯಿತು: ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಇತಿಹಾಸಗಾರ್ತಿಯಾದ [[ಆಯೇಶಾ ಜಲಾಲ್‌|ಆಯೆಷಾ ಜಲಾಲ್]]‌ರಂತಹ ಕೆಲವರು, ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಹಾಗೂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ತೋರಿಸಿದ ಅಸಮ್ಮತಿಯಿಂದಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯ ಕಾರ್ಯವು ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದಿಗಳು|ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ]] ರಾಜಕಾರಣಿಯಾದ [[ಪ್ರವೀಣ್‌ ತೊಗಾಡಿಯಾ|ಪ್ರವೀಣ್‌ ತೊಗಾಡಿಯಾರಂತಹ]] ಇತರರೂ ಸಹ ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ನಾಯಕತ್ವ ಹಾಗೂ ನಡೆಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿ, ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಅತಿಯಾದ ದುರ್ಬಲತೆಯೇ ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. [[1947ರ UN ವಿಭಜನೆ ಯೋಜನೆ|ಇಸ್ರೇಲ್‌ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೇನ್‌ನ ವಿಭಜನೆ]] ಮಾಡುವ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ೧೯೩೦ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು [[#ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿಭಜನೆ|ವಿಭಜನೆ]]ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಕುರಿತು ೧೯೩೮ರ ಅಕ್ಟೊಬರ್‌ ೨೬ರಂದು ''ಹರಿಜನ್‌'' ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: <blockquote> ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೇನ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಅರಬ್‌-ಯಹೂದ್ಯರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿನ ಯಹೂದ್ಯರ ಇತಿಹಾಸ#ನಾಜಿಗಳ ಅಡಿಯಾಳುಗಳಾದ ಯಹೂದ್ಯರು (1930ರಿಂದ-1940)|<span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಹೂದ್ಯರ ಶೋಷಣೆ</span>]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನನ್ನ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ಹಲವು ಪತ್ರಗಳು ಬಂದಿವೆ. ಈ ತರಹದ ತುಂಬಾ ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಹಿಂಜರಿಕೆಯಿಂದಲೇ ನನ್ನ ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿದೆ.ಯಹೂದ್ಯರ ಬಗ್ಗೆ ನನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಹಾನುಭೂತಿಗಳಿವೆ. ನಾನು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ತುಂಬಾ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಕಂಡಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಸ್ನೇಹಿತರಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಜೀವನಪರ್ಯಂತ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿರುವ ಕಷ್ಟಕೋಟಲೆಗಳನ್ನು ಈ ಗೆಳೆಯರ ಮೂಲಕ ನಾನು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅರಿತುಕೊಂಡಿರುವೆ. ಅವರು ಕ್ರೈಸ್ತ ಮತದಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರೂ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರಾಗಿದ್ದರು[...] ಆದರೆ ನನ್ನ ಈ ಸಹಾನುಭೂತಿಯು ನ್ಯಾಯ ಒದಗಿಸಲು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ಕುರುಡಾಗಿಸಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಯಹೂದ್ಯರು ಮಾಡಿದ ಕೂಗು ನನಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಮನಮುಟ್ಟಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೇನ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯಹೂದ್ಯರ ಹಾತೊರೆಯುವಿಕೆಗೆ ಬೈಬಲ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ಅನುಮೋದನೆಯಿದೆ. ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬೇರೆ ಜನಗಳ ತರಹ, ತಾವು ಹುಟ್ಟಿದ, ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿದ ದೇಶವನ್ನೇ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮನೆಯೆಂದು ಅವರೇಕೆ ಭಾವಿಸಬಾರದು?ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಆಂಗ್ಲರಿಗೆ ಅಥವಾ ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ಫ್ರೆಂಚರಿಗೆ ಸೇರಿರುವಂತೆಯೇ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೇನ್‌ ಅರಬರಿಗೆ ಸೇರಿದೆ. ಯಹೂದ್ಯರನ್ನು ಅರಬರ ಮೇಲೆ ಹೇರುವುದು ತಪ್ಪು ಮತ್ತು ಅಮಾನವೀಯ. ಇಂದು ಪ್ಯಾಲೆಸ್ತೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ‌ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನೀತಿಸಂಹಿತೆ ಯಿಂದಲೂ ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref>ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತವಾದ ''[http://www.amazon.com/gp/reader/0394714660/ ದಿ ಎಸ್ಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗಾಂಧಿ: ಆನ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ ಆಫ್‌‍ ಹಿಸ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್, ವರ್ಕ್‌, ಅಂಡ್‌ ಐಡಿಯಾಸ್‌].'', ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಫಿಷರ್, ed., ೨೦೦೨ (ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿ) pp. ೨೮೬-೨೮೮.</ref><ref>{{cite web |url=http://lists.ifas.ufl.edu/cgi-bin/wa.exe?A2=ind0109&L=sanet-mg&P=31587 |title=SANET-MG Archives - September 2001 (#303) |publisher=Lists.ifas.ufl.edu |date= |accessdate=2009-03-12 |archive-date=2018-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181130114616/http://lists.ifas.ufl.edu/cgi-bin/wa.exe?A2=ind0109&L=sanet-mg&P=31587 |url-status=dead }}</ref></blockquote> === ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ತಿರಸ್ಕರಣೆ === *ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗಗಳಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಪಟ್ಟವರ ಬಗ್ಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮಾಡಿದ ಟೀಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರೂ ಸಹ ಒಂದಷ್ಟು ರಾಜಕೀಯ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬೇಕಾಯಿತು. [[ಭಗತ್‌ ಸಿಂಗ್‌]], [[ಸುಖ್‌ದೇವ್‌]], [[ಉದ್ದಮ್‌ ಸಿಂಗ್‌|ಉಧಮ್‌ ಸಿಂಗ್‌]] ಮತ್ತು [[ರಾಜ್‌ಗುರು|ರಾಜ್‌ಗುರುರವರನ್ನು]] ನೇಣಿಗೆ ಹಾಕುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದು ಕೆಲವು ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಬಂದ ಖಂಡನೆಯ ಮೂಲವಾಯಿತು.<ref>[http://www.kamat.com/mmgandhi/onbhagatsingh.htm ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಆನ್‌ ಭಗತ್‌ ಸಿಂಗ್‌].</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20120604144854/http://india_resource.tripod.com/gandhi.html ಗಾಂಧಿ&nbsp;— 'ಮಹಾತ್ಮ' ಆರ್‌ ಫ್ಲಾಡ್‌ ಜೀನೀಯಸ್‌?].</ref> *ಆ ಟೀಕೆಗಳಿಗೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ: "ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಬಳಿ ಆಯುಧಗಳೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ದ ಯಾವುದೇ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹೋರಾಡುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ಅವರಿಗೆ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆ...ಆದರೆ ಈಗ ನನ್ನ ಅಹಿಂಸಾ ತತ್ವಗಳಿಂದ ಅವರಿಗೆ [ಹಿಂದು–ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ದಂಗೆಕೋರರಿಗೆ] ಪ್ರಯೋಜನವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಇಂದು ನಾನು ಕೇಳ್ಪಟ್ಟಿರುವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಜನರು ಆತ್ಮರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಶಸ್ತ್ರಸಜ್ಜಿತರಾಗಬೇಕು."<ref>ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತವಾದ ''[http://www.amazon.com/gp/reader/0394714660/ ದಿ ಎಸ್ಸೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗಾಂಧಿ: ಆನ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ ಆಫ್‌‍ ಹಿಸ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್, ವರ್ಕ್‌, ಅಂಡ್‌ ಐಡಿಯಾಸ್‌].'', ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಫಿಷರ್, ed., ೨೦೦೨ (ಪುನರ್‌ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿ) p. ೩೧೧.</ref> ಹೋಮರ್ ಜಾಕ್‌ನ ''ದಿ ಗಾಂಧಿ ರೀಡರ್: ಎ ಸೋರ್ಸ್‌ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಮರು ಮುದ್ರಣಗೊಂಡ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಲೇಖನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಾದಸರಣಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. *ಪ್ರಥಮವಾಗಿ, ೧೯೩೮ರಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ "ಜಿಯೋನಿಸ್ಮ್‌ ಅಂಡ್ ಆಂಟಿ-ಸೆಮಿಟಿಸ್ಮ್‌,"ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, ೧೯೩೦ರ [[ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ|ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ]] ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿನ ಯಹೂದ್ಯರ ಇತಿಹಾಸ#ನಾಜಿಗಳ ಅಡಿಯಾಳುಗಳಾದ ಯಹೂದ್ಯರು (1930ರಿಂದ- 1940)|ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಹೂದ್ಯರ ಶೋಷಣೆ]]ಯ ಕುರಿತು ಗಾಂಧಿಯವರು ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಯಹೂದ್ಯರು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದ ಕಷ್ಟಕೋಟಲೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸಾ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒಂದು ವಿಧಾನವನ್ನಾಗಿ ಅವರು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದರ ಕುರಿತು ಈ ರೀತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, <blockquote> *ನಾನೇನಾದರೂ ಯಹೂದ್ಯನಾಗಿದ್ದು ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಗಳಿಸಿದ್ದೇ ಆಗಿದ್ದರೆ, ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಯಹೂದ್ಯೇತರ ಜರ್ಮನ್‌ ದೈತ್ಯನಂತೆಯೇ ಜರ್ಮನಿಯನ್ನು ನನ್ನ ಮನೆಯೆಂದು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ ಮತ್ತು ನನ್ನನ್ನು ಗುಂಡಿಟ್ಟು ಕೊಲ್ಲುವಂತೆ ಅಥವಾ ಕತ್ತಲ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿಡುವಂತೆ ಸವಾಲೆಯೆಸುತ್ತಿದ್ದೆನೇ ವಿನಃ, ತಾರತಮ್ಯ ನೀತಿಗೆ ನನ್ನನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಬಹಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಲು ನಾನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆ. * ಇದನ್ನು ನಾನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿರೋಧದಲ್ಲಿ ಯಹೂದ್ಯರು ಬಂದು ನನ್ನನ್ನು ಸೇರಬೇಕು ಎಂದು ನಾನು ಕಾಯುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉಳಿದವರೂ ಸಹ ನನ್ನ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದೆ. ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ಯಹೂದ್ಯ ಅಥವಾ ಎಲ್ಲ ಯಹೂದ್ಯರು ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಿರುವ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದೇ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆತ ಅಥವಾ ಅವರು ಈಗಿನದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರಲಾರರು. ಸ್ವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಅನುಭವಿಸುವ ಕಷ್ಟವು ಅವರಿಗೆ ಆಂತರಿಕ ಬಲ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತದೆ. *ಇಂತಹ ಹಗೆತನಗಳ ಘೋಷಣೆಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಉತ್ತರವೆಂಬ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಟ್ಲರ್‌‌ನ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಯಹೂದ್ಯರ ಸಾಮೂಹಿಕ ಮಾರಣಹೋಮದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದರೆ ಸ್ವ ಇಚ್ಛೆಯ ಬಳಲಿಕೆಗೆ ಯುಹೂದಿಗಳ ಮನಸ್ಸು ಸಿದ್ಧವಾಗುವುದಾದರೆ, ನಾನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಮಾರಣಹೋಮವು ಕೂಡಾ ಕೃತಜ್ಞತೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ದಿನವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪೀಡಕನ ಕೈಗಳಿಂದಲೂ ವರ್ಣಭೇದ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಜೆಹೊವಾ ದೇವನು ವಿಮೋಚನೆಗೊಳಿಸಿದಕ್ಕೆ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. ದೇವರನ್ನು ಕಂಡು ಭಯಪಡುವವರಿಗೆ ಸಾವೆಂದರೆ ಏನೂ ಭಯವಿಲ್ಲ.<ref>ಜಾಕ್, ಹೋಮರ್. ''[https://books.google.com/books?id=XpWO-GoOhVEC&amp;pg=PR13&amp;lpg=PR11&amp;dq=The+Gandhi+Reader:+A+Sourcebook+of+His+Life+and+Writings&amp;sig=mu7B1to2ve7qqIYNmXQMd5jifsY ದಿ ಗಾಂಧಿ ರೀಡರ್‌]'', pp. ೩೧೯–೨೦.</ref> </blockquote> *ಗಾಂಧಿಯವರ ಈ ಮಾತುಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾದವು ಮತ್ತು "ಯಹೂದ್ಯರ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು" ಎಂಬ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಅವರು ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು: "ಯಹೂದ್ಯರಿಗೆ ನಾನು ಮಾಡಿರುವ ಮನವಿಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿರುವ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಎರಡು ಸುದ್ದಿ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ನನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತರು ನನಗೆ ಕಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಯಹೂದ್ಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆದಿರುವ ಅಪಚಾರಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಅಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿರುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಎರಡು ಟೀಕಾಕಾರರು ನಾನು ಹೊಸದೇನನ್ನೂ ಸಲಹೆ ನೀಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ಉದ್ಭವವಾಗುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಕೋರಿಕೊಂಡಿರುವೆ <ref name="Homer-322">ಜಾಕ್, ಹೋಮರ್. ''ದಿ ಗಾಂಧಿ ರೀಡರ್‌'', p. ೩೨೨.</ref> ಯಹೂದ್ಯರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ನೆತ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ತೂಗುತ್ತಿರುವ [[ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ|ಸಾಮೂಹಿಕ ಬಲಿ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಟೀಕಾಕಾರರಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು.<ref>ಡೇವಿಡ್‌ ಲ್ಯೂಯಿಸ್ ಷೆಫರ್‌. [http://www.nationalreview.com/comment/comment-schaefer042803.asp ವಾಟ್‌ ಡಿಡ್ ಗಾಂಧಿ ಡು?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081022074713/http://www.nationalreview.com/comment/comment-schaefer042803.asp|date=2008-10-22}}. ''ನ್ಯಾಷಿನಲ್ ರಿವ್ಯೂವ್‌'', ೨೮ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೩. ೨೧ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು; ರಿಚರ್ಡ್‌ ಗ್ರೆನಿಯೆರ್‌. [http://eserver.org/history/ghandi-nobody-knows.txt "ದಿ ಗಾಂಧಿ ನೋಬಡಿ ನೋಸ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516231847/http://eserver.org/history/ghandi-nobody-knows.txt|date=2008-05-16}}. ''[[ಕಮೆಂಟರಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕ]]''. ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೯೮೩. ೨೧ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೬ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> *೧೯೩೯ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೪ರಂದು [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಬುಬರ್‌|ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಬುಬರ್‌ರವರು]] ಗಾಂಧಿಯವರಿಗೆ ತೀಕ್ಷ್ನ ಟೀಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಮುಕ್ತ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬರೆದರು. ಬುಬರ್‌ನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಂತೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ರು ಭಾರತೀಯರನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ ಹಾಗೂ ನಾಜಿಗಳು ಯಹೂದ್ಯರನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ರೀತಿ ಎರಡನ್ನೂ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದರೆ ತುಂಬಾ ವಿರುದ್ದವಾಗಿದ್ದವು; ಮಿಗಿಲಾಗಿ, ಭಾರತೀಯರು ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಸಹ ಅಪರೂಪಕ್ಕೊಮ್ಮೆ, ಬಲಪ್ರಯೊಗವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಹರ್ಟ್ಜ್‌ಬರ್ಗ್, ಆರ್ಥರ್‌. ದಿ ಜಿಯೋನಿಸ್ಟ್‌ ಐಡಿಯಾ. PA: ಜ್ಯೂಯಿಷ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ, ೧೯೯೭, pp. ೪೬೩-೪೬೪.; ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ ಗೊರ್ಡನ್ ಬ್ರೌನ್, ಹೈಮ್‌. "ಎ ರಿಜೆಕ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಪಿರಿಚ್ಯುಯಲ್‌ ಇಂಪೀರಿಯಲಿಸ್ಮ್‌: ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಬರ್ಬರ್‌'ಸ್‌ ಲೆಟರ್‌ ಟು ಗಾಂಧಿ." ''ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಎಕನಾಮಿಕಲ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌'', ೨೨ ಜೂನ್ ೧೯೯೯.</ref> *೧೯೩೦ರಲ್ಲಿನ [[ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿನ ಯಹೂದ್ಯರ ಇತಿಹಾಸ#ನಾಜಿಗಳ ಅಡಿಯಾಳುಗಳಾದ ಯಹೂದ್ಯರು (1930ರಿಂದ-1940)|ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿರುವ ಯಹೂದ್ಯರ ಶೋಷಣೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ [[ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ|ಸತ್ಯಾಗ್ರಹದ]] ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಗಾಂಧಿಯವರು ವ್ಯಾಖ್ಯೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ ನಾಜಿಗಳಿಂದ ಯಹೂದ್ಯರ ಶೋಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೩೮ರ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ಅಹಿಂಸೆಯೇ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: <blockquote> *ಜರ್ಮನ್‌ರಿಂದಾಗುತ್ತಿರುವ ಯಹೂದ್ಯರ ಶೋಷಣೆಯಂತಹ ಘಟನೆಗೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಾವ ಸಮಾನ ಘಟನೆಯೂ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹಿಂದಿದ್ದ ಪ್ರಜಾಪೀಡಕರುಗಳೂ ಸಹ ಹಿಟ್ಲರ್‌ನ ಹಾಗೆ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿದವರಂತೆ ವರ್ತಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಧಾರ್ಮಿಕತೆ ದುರಭಿಮಾನದಿಂದ ಅವನು ಆ ರೀತಿಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ. ಏಕೆಂದರೆ, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮತ್ತು ಉಗ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೊಸ ಧರ್ಮವೊಂದನ್ನು ಆತ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅದರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಮಾನವೀಯತೆಯೂ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಕೆಲಸವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಪುರಸ್ಕೃತಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಹುಚ್ಚನಾಗಿರುವ ಆದರೆ ತುಂಬಾ ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯಾದ ಯುವಕನೋರ್ವನ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಅವನ ಸಮಗ್ರ ಜನಾಂಗವು ನಂಬಲಸಾಧ್ಯವಾದ ಉಗ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. *ಮಾನವೀಯತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯತೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲೇನಾದರೂ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಯುದ್ಧವಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಾದರೆ, ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಜನಾಂಗವನ್ನು ಶೋಷಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಜರ್ಮನಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಮರ್ಥನೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕದನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ರೀತಿಯ ಕದನದ ಸಾಧಕ-ಬಾಧಕಗಳ ಕುರಿತಾದ ಚರ್ಚೆಯು ನನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಅಥವಾ ವಲಯದಿಂದ ಆಚೆಯಿದೆ. *ಆದರೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಜರ್ಮನಿಯ ವಿರುದ್ದ ಕದನ ನಡೆಯದಿದ್ದರೆ, ಅದೂ ಕೂಡ ಯಹೂದ್ಯರ ವಿರುದ್ದ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ಘೋರ ಕೃತ್ಯವೇ ಆಗುತ್ತದೆ, ಜರ್ಮನಿಯ ಜೊತೆಗಿನ ಬಾಂಧವ್ಯ ಇಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪರ ಇರುವ ಒಂದು ದೇಶ ಮತ್ತು ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಶತ್ರುವಾಗಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶದ ನಡುವೆ ಹೇಗೆ ಬಾಂಧವ್ಯ ಬೆಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯ?" <ref>ಜಾಕ್, ಹೋಮರ್. ''ದಿ ಗಾಂಧಿ ರೀಡರ್‌'', ''ಹರಿಜನ್‌'', ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೩೮, pp. ೩೧೭–೩೧೮.</ref><ref>ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌K. ಗಾಂಧಿ. [http://lists.ifas.ufl.edu/cgi-bin/wa.exe?A2=ind0109&amp;L=sanet-mg&amp;P=31587 ಎ ನಾನ್ ವಯೊಲೆಂಟ್ ಲುಕ್ ಅಟ್ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್ &amp; ವಯೊಲೆನ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181130114616/http://lists.ifas.ufl.edu/cgi-bin/wa.exe?A2=ind0109&L=sanet-mg&P=31587 |date=2018-11-30 }} ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೩೮ರ ''ಹರಿಜನ್‌‌'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು</ref></blockquote> === ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಬರೆದ ಲೇಖನಗಳು === *ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಬರೆದ ಕೆಲವು ಲೇಖನಗಳು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿವೆ. ೭ ಮಾರ್ಚ್‌ ೧೯೦೮ರಂದು, ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ''[[ಭಾರತೀಯರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ|ಇಂಡಿಯನ್‌ ಒಪೀನಿಯನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: "ಕಾಫೀರ ಬುಟಕಟ್ಟಿನವರು ನಿಯಮದಂತೆ ಅನಾಗರಿಕರು - ಈ ಖೈದಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಅವರಂತೆಯೇ. ಅವರೆಲ್ಲರೂ ತಂಟೆಕೋರರು, ಕೊಳಕು ಜನಗಳು, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಂತೆಯೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ." <ref>{{cite book|title=The Collected Works of Mahatma Gandhi|volume=8|page=199}}</ref> ೧೯೦೩ರಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಿರಬೇಕಾದರೆ, ಗಾಂಧಿಯವರು ಹೀಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ: "ಜನಾಂಗದ ಶುದ್ಧತೆ ಬಗ್ಗೆ ನಾವು ತುಂಬಾ ನಂಬಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. * ಅವರು ನಮ್ಮದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಭಾವನೆ... ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಳಿಯರು ಪ್ರಧಾನ ಜನಾಂಗದವರಾಗಿರಲೇಬೇಕು ಎಂದು ನಾವು ಭಾವಿಸುತ್ತೇವೆ." [164] ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಕರಿಯರ ಜೊತೆ ಭಾರತೀಯರನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಾಡಿರುವುದನ್ನು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೆ, " ಕಾಫೀರರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ನಾವುಗಳು ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ ಎಷ್ಟೋ ಪಟ್ಟು ಉತ್ತಮರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. [166] ಗಾಂಧಿಯವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ''ಕಾಫೀರ '' ಪದಕ್ಕೆ [[ಕಾಫೀರ್‌ (ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ದಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ)|ಬೇರೆಯೇ ಅರ್ಥ]]ವಿತ್ತು, [[ಕಾಫೀರ್‌ (ಜನಾಂಗೀಯ ನಿಂದನೆ)|ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಳಕೆ]]ಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅದು ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. *ಈ ರೀತಿಯ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ವರ್ಣಭೇಧ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಧೂಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="guardian_racist">[167] ^ ರೊರಿ ಕ್ಯಾರ್ರಲ್, [https://www.theguardian.com/world/2003/oct/17/southafrica.india "ಗಾಂಧಿ ಬ್ರಾಂಡೆಡ್‌ ರೇಸಿಸ್ಟ್‌ ಆಸ್ ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಹಾನರ್ಸ್‌ ಫ್ರೀಡಂ ಫೈಟರ್‌"], ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌'', ೧೭ ಅಕ್ಟೊಬರ್‌ ೨೦೦೩.</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರಾದ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌‌ಗಳು, ಸುರೇಂದ್ರ ಭನ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್ ಅವರು ಈ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕವಾದ ''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪.'' ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. (ನವ ದೆಹಲಿ: ಮನೋಹರ್‌, ೨೦೦೫). [169] * ಅಧ್ಯಾಯ ೧ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ, "ವಸಾಹತು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ, ಆಫ್ರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರು" "ಬಿಳಿಯರ ಆಳ್ವಿಕೆ"ಯಡಿ ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಮತ್ತು ವರ್ಣಬೇಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ನಿಯಮಗಳು(ಮತ್ತು ಅವರು ವಾದಿಸುವಂತೆ, ಈ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಅನಿವಾರ್ಯ ತಿಕ್ಕಾಟಗಳು). ಈ ಸಂಬಂಧಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇತಿಹಾಜ್ಞರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, "೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿ ಕುರಿತ ಚಿಂತನೆಗಳ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ತರುಣ ಗಾಂಧಿಯವರು ಒಳಗಾದರು." <ref> *''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪..'' ಸುರೇಂದ್ರ ಭನ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್, ೨೦೦೫: p.೪೪</ref> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರೇ ಹೇಳುವಂತೆ, "ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರಿಗಾದ ಅನುಭವಗಳು ಅವರನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂವೇದನೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿದಂತಿವೆ..ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪಕ್ವವಾದರು; ವರ್ಗೀಕರಣಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ವಿರುದ್ಧ ಇದ್ದ ಪೂರ್ವಗ್ರಹಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾದವೆಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು, ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳತ್ತ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅವರ ಋಣಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಕೇವಲ ಒರಟು ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಖೈದಿಗಳಿಗೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತೇ ಹೊರತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರಿಗಲ್ಲ." <ref> *''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪..'' ಸುರೇಂದ್ರ ಭನ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್, ೨೦೦೫: p.೪೫</ref> [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾ|ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾರವರು]] ಗಾಂಧಿಯವರ ಅನುಯಾಯಿ. [172] ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ [[ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌|ಜೊಹಾನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರತಿಮೆ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಕೆಲವರು ಗಾಂಧಿಯವರ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಂಡೇಲಾರವರು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. [173] *ಪ್ರತಿಮೆ ಅನಾವರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತು ''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪.'' ಪುಸ್ತಕದ ಉಪ ಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ ಭನ್ನ ಮತ್ತು ವಹೀದ್‌‌ರವರು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. "ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯ ಸ್ವತ್ತು," ಎಂಬ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ "ಬಿಳಿಯರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯ ಹಾಡಲು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಚಳುವಳಿಗಾರರ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಗಾಂಧಿ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ನೀಡಿದರು". ಎಂದು ಅವರು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.ಇದು ೦}ನೆಲ್ಸನ್‌‌ ಮಂಡೇಲಾರವರನ್ನು ಗಾಂಧಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿತು... ಒಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದನ್ನು ಮಂಡೇಲಾರವರು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದರು ಎಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು." <ref> *''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪..'' ಸುರೇಂದ್ರ ಭನ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್, ೨೦೦೫: p.೧೪೯</ref> ಈ ಇತಿಹಾಜ್ಞರು ಗಾಂಧಿ ಪ್ರತಿಮೆ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎದ್ದ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪..'' ಸುರೇಂದ್ರ ಭನ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್, ೨೦೦೫: pp.೧೫೦–೧</ref> ವರ್ಣಬೇಧ ನೀತಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಗಾಂಧಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಹೊರಟವರು. * ಅವರ ಕುರಿತ ಕೆಲವು ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಈಡೇರಲಿಲ್ಲ; ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸರಳವಾಗಿ ಜನಾಂಗೀಯವಾದಿ ಎಂದು ದೂಷಿಸುವ ಮಂದಿ ಒಟ್ಟು ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆಯಲ್ಲಿ ಸಮಾನ ದೋಷಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, ೧೮೯೩–೧೯೧೪..'' ಸುರೇಂದ್ರ ಭನ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್, ೨೦೦೫: p.೧೫೧</ref> === ಅರಾಜಕತಾವಾದ === {{See also|Swaraj}} *ಗಾಂಧಿಯವರು ಓರ್ವ ಸ್ವ-ವರ್ಣಿತ [[ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ|ದಾರ್ಶನಿಕ ಅರಾಜಕತಾವಾದಿ]]ಯಾಗಿದ್ದು,<ref>ಸ್ನೋ‌, ಎಡ್ಜರ್‌. ''ದಿ ಮೆಸ್ಸೇಜ್‌ ಆಫ್ ಗಾಂಧಿ''. SEP, ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೭, ೧೯೪೮. "ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ನಂತೆ, ಗಾಂಧಿಯವರು ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ನಿರ್ಮುಲನೆ ಮಾಡಲು ಆಶಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ನನಗೆ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು 'ಸ್ಥಿತಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ."</ref><ref>[http://www.mkgandhi.org/articles/snow.htm ಗಾಂಧಿಯವರ ಮತ್ತು ಗಾಂಧಿ ಕುರಿತಾದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು], ೭ ಜೂನ್ ೨೦೦೮ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.</ref> ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಸನದ ಕೈಗೊಂಬೆಯಾಗಿರದ ಭಾರತದ ನಿರ್ಮಾಣ ಅವರ ಕನಸಾಗಿತ್ತು.<ref>ಜೇಸುದಾಸನ್, ಇಗ್ನೇಷಿಯಸ್‌. ಅ ಗಾಂಧಿಯನ್ ಥಿಯಾಲಜಿ ಆಫ್ ಲಿಬರೇಷನ್. *ಗುಜರಾತ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾಶ್: ಆನಂದ ಭಾರತ, ೧೯೮೭, pp ೨೩೬–೨೩೭</ref> ಅವರು ಒಂದು ಬಾರಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ "ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ರಾಜ್ಯವೆಂದರೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅರಾಜಕತೆ." <ref>BG ಖೆರ್ ಮತ್ತು ಬೇರೆಯವರ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂವಾದದಂತೆ, ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫, ೧೯೪೦. ಗಾಂಧಿಯವರು ಚಿಂತನೆಗಳ ಖಜಾನೆ (೧೯೪೨), ದೀವಾನ್ ರಾಮ್ ಪ್ರಕಾಶ್‌ರವರಿಂದ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಾಗಿದೆ, p. ೬೭ ಹಾಗೂ ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ Vol. ೭೯ (PDF), p. ೧೨೨</ref> ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಠೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವಾಗ, ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರತಿ ಸ್ತರದಲ್ಲಿ, ಮೇಲಿನ ಸ್ತರದ ಅಧಿಕಾರ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ತರಕ್ಕಿಂತ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. * ಆದರೆ ಸಮಾಜ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು ಗಾಂಧಿಯವರ ಆಶಯವಾಗಿತ್ತು, ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿವರೆಗೆ(ಕೆಳಮಟ್ಟದವರೆಗೆ) ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸಿಗದೆ ಏನನ್ನೂ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ. ಅವರ ಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ನಿಜವಾದ [[ಸ್ವರಾಜ್‌|ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತ]] ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆಯೂ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಆಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯವೂ ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಕಾನೂನನ್ನು ಹೇರದಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ.<ref>ಮೂರ್ತಿ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ್.ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಲಿಯೋ ಟಾಲ್ಸ್‌ಟಾಯ್‌ ಪತ್ರಗಳು. ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌: ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್, ೧೯೮೭, pp ೧೩</ref><ref>ಮೂರ್ತಿ, ಶ್ರೀನಿವಾಸ್.ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಮತ್ತು ಲಿಯೋ ಟಾಲ್ಸ್‌ಟಾಯ್‌ ಪತ್ರಗಳು. ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್‌: ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್, ೧೯೮೭, pp ೧೮೯.</ref> *ಇದನ್ನು ಕಾಲ ಕ್ರಮೇಣವಾಗಿ ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಹೋರಾಟ ಸಂಧಾನದಿಂದ ಸಾಧಿಸಬಹುದು, ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸ್ತರಗಳಿಂದ ಕಳಚಿಕೊಂಡು, ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಸೇರಬೇಕು, ಇದು ಅಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ನೈತಿಕತೆಯನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಹೇರುವ ವ್ಯವಸ್ಧೆಯ ಬದಲು, ಪ್ರಜೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತವನ್ನು ನಡೆಸುವಂತಿರಬೇಕು ಎಂದು ಗಾಂಧಿಯವರು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. *ಗಾಂಧಿಯವರು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ವಿಶ್ವ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂವಿಧಾನ ಬರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ಅವರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬಂದಿತ್ತು. ಪತ್ರಕ್ಕೆ ಅವರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ, "ನನ್ನ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಮಾನವ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಕುರಿತು ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಇನ್ನೂ ಮುಖ್ಯ".<ref>ಈಸ್ವರನ್, ಏಕನಾಥ್. ''ಗಾಂಧಿ, ದಿ ಮ್ಯಾನ್''. ನೀಲಗಿರಿ ಪ್ರೆಸ್‌, ೧೯೯೮. Pg. ೩೩.</ref> *ಗಾಂಧಿಯವರ ಕಲ್ಪನೆಯಂತೆ ಮುಕ್ತ ಭಾರತವೆಂದರೆ ಸ್ವಸಂತೃಪ್ತ ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ([[ಲಿಯೋ ಟಾಲ್ಸ್‌ಟಾಯ್|ಟಾಲ್ಸ್‌ಟಾಯ್‌‌]]ರವರು ಹೇಳಿರಬಹುದಾದ) ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ತೊಂದರೆಯಾಗದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ ಆಳಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಹಾಗೆಂದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ, ಬ್ರಿಟೀಷರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಯಥಾವತ್ತಾಗಿ ಭಾರತೀಯರ ಕೈಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು ಎಂಬರ್ಥವಲ್ಲ. ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ ೦}ಹಿಂದೂಸ್ತಾನವನ್ನು ಇಂಗ್ಲೀಸ್ತಾನವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ.<ref> *ಭಟ್ಟಾಚಾರ್ಯ, ಭುದ್ಧದೇವ. ಎವಲ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ದ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್ ಗಾಂಧಿ. ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಬುಕ್ ಹೌಸ್: ಕಲ್ಕತ್ತಾ, ೧೯೬೯, pp ೪೭೯</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮಾದರಿಯ ಸಂಸದೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ<ref name="Chapter">ಅಧ್ಯಾಯ VI ''ಹಿಂದ್‌ ಸ್ವರಾಜ್‌'' by M.K. ಗಾಂಧಿ</ref>, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬರ್ಖಾಸ್ತುಗೊಳಿಸಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ನೇರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸಿದ್ದರು.<ref name="Chapter" /> == ಪ್ರಸಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿನ ವರ್ಣನೆ == {{Main|List of artistic depictions of Mohandas Karamchand Gandhi}} *ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರ, ಸಾಹಿತ್ಯ, ಮತ್ತು ರಂಗ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಬೆನ್ ಕಿಂಗ್ಸ್ಲಿ|ಬೆನ್‌ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ಲಿಯವರು]] ೧೯೮೨ರ ''ಗಾಂಧಿ'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಗಾಂಧಿ (ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಗಾಂಧಿ]] ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ [[ಬಾಲಿವುಡ್‌|ಬಾಲಿವುಡ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ''[[ಲಗೇ ರಹೋ ಮುನ್ನಾ ಭಾಯಿ]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಕೂಡಾ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದಾರೆ. *೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''[[ಗಾಂಧಿ, ಮೈ ಫಾದರ್|ಗಾಂಧಿ, ಮೈ ಫಾದರ್‌]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗ ಹರಿಲಾಲ್‌ರ ನಡುವಿನ‌ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ೧೯೯೬ರ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ, ''[[ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಮಹಾತ್ಮ|ದ ಮೇಕಿಂಗ್‌ ಆಫ್‌ ದ ಮಹಾತ್ಮ]]'' ದಲ್ಲಿ, ಗಾಂಧಿಯವರು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ]] ಕಳೆದ ೨೧ ವರ್ಷಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಶ್ರೀಕಾಂತ್‌ (ತೆಲುಗು ನಟ)|ಶ್ರೀಕಾಂತ್‌]]ರವರು ತಮ್ಮ ಮುಂಬರಲಿರುವ ''ಮಹಾತ್ಮ'' ಚಲನಚಿತ್ರದ ಕುರಿತು ಇತ್ತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಅದು [[ಕೃಷ್ಣ ವಂಶಿ|ಕೃಷ್ಣ ವಂಶಿಯವರ]] ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬರಲಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/Regional_Stars/Srikanths_new_milestone/articleshow/4137862.cms |title=Srikanth's new milestone-Regional Stars-Entertainment-The Times of India |publisher=Timesofindia.indiatimes.com |date=2009-02-17 |accessdate=2009-03-12}}</ref><ref>{{cite web |author=Entertainment |url=http://entertainment.in.msn.com/southcinema/article.aspx?cp-documentid=1825825 |title=Srikanth’s 100th film ‘Mahatma’ - South Cinema - Entertainment - MSN India |publisher=Entertainment.in.msn.com |date=2009-02-19 |accessdate=2009-03-12 |archive-date=2009-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090224144902/http://entertainment.in.msn.com/southcinema/article.aspx?cp-documentid=1825825 |url-status=dead }}</ref> == ಸಂತ ಗಾಂಧೀಜಿ == [[ಗಾಂಧೀಜಿ]]ಯವರು ಸಂತರಾಗಿ, ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಧಕರಾಗಿ, ಯೋಗಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಬಗೆ ಅಥವಾ ಆ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ, ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಮಗ್ಗಲು / ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ನಮಗೆ ಗೋಚರವಾಗುವುದು. ಅದರ ಅಲ್ಪ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಕೊಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದೆ ==== ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಬಹುಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ==== ಗಾಂಧೀಜಿ ಯಾರು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಹಲವು ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು. ಗುಜರಾತಿನ ಕರಮಚಂದ್ ಮತ್ತು ಪುತಲೀಬಾಯಿಯವರ ಮಗ, ಅಹಿಂಸಾ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಂದು ಕೊಟ್ಟವರು, ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿ ಅಥವಾ ಮೋಹನ ದಾಸ ಕರಮಚಂದ ಗಾಂಧಿ, ರಾಷ್ಟ್ರ ಪಿತ ಗಾಂಧಿ, ಒಬ್ಬ ಪ್ರಕೃತಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪ್ರಯೋಗ ಕಾರ, ಸಸ್ಯ ಆಹಾರದ ಪ್ರಯೋಗಕಾರ, ನಯೀತಾಲಿಂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪದ್ದತಿಯ ಪ್ರಯೋಜಕ, ಅಸಾಧಾರಣ ಚಾಣಾಕ್ಷ ರಾಜಕಾರಣಿ, ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಅಹಿಂಸೆಯ ಮೇಲೆ ಜೀವನವಿಡೀ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದ ಸಾಧಕ - ಹರಿಕಾರ, ಆತ್ಮ ಸಾಧಕ. ಅಪ್ಪಟ ಕರ್ಮಯೋಗಿ ; ಆದರೆ ಇದಾವುದೂ ಗಾಂಧೀಜಿ ಯಾರು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಪೂರ್ಣವಾದ ಉತ್ತರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಉತ್ತರಗಳು ಅವರ ಬಹುಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ, ಸಾಧನೆ, ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನಾಗಲೀ, ಅವರ ಅಂತಃಸತ್ವವನ್ನಾಗಲೀ, ಅವರ ನಿಜವಾದ ಅಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನಾಗಲೀ ವಿವರಿಸಲಾರವು. ==== ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ==== ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ಕಾನೂನು ಪದವಿ ಪಡೆಯಲು ಹೋದ ಮೋಹನ ದಾಸ ಗಾಂಧಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಮನಸೋತರು. ಆದರೆ ಅವರ ಪೂರ್ವ ಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿಯೇ ಎಚ್ಚೆತ್ತರು. ಅವರು [[ಬೈಬಲ್]] ಬೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಡವರ ಬಗ್ಗೆ, ದಲಿತರ ಬಗ್ಗೆ ಅವನ ಕಳಕಳಿಯನ್ನು ಓದಿ ಅದರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾದರು. ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಅವರು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗೆ ತರ್ಜುಮೆಗೊಂಡ [[ಭಗವದ್ಗೀತೆ]]ಯನ್ನು ಓದಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದಲೇ ಅದು ಅವರನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ಗೀತೆ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಉಸಿರು ಇರುವವರೆಗೂ ಅವರ ಜೀವನದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಗ್ರಂಥವಾಯಿತು, ಆವರ ತಂದೆ ತಾಯಿಯಿಂದ ಬಂದ ಭಕ್ತಿ, [[ರಾಮ ನಾಮ]] ಅವರ ಜೀವನದ ಉಸಿರಾಯಿತು. ಗಾಂಧೀಜೀಯವರೇ ಹೇಳಿದಂತೆ ಅವರ ಜೀವನ ಕ್ರಮವನ್ನೇ ಬದಲು ಮಾಡಿದ ಗ್ರಂಥ,[[ಜಾನ್ ರಸ್ಕಿನ್ನ]]ನ [[ಅನ್ ಟು ದಿ ಲಾಸ್ಟ್]]. ಜೋಹಾನ್ಸ ಬರ್ಗ್ ನಿಂದ ಡರ್ಬಿನ್ನಿಗೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವಾಗ ಓದಿದ ಪುಸ್ತಕ. ಅವರ ಮಾತಿನಲ್ಲೇ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, 'ನಾನು ಆ ದಿನ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ದೆ ಮಾಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಾನು, ನನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ಆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಆದರ್ಶಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ'. ಆ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಆದರ್ಶಗಳು ಮೂರು: # ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹಿತ, ಎಲ್ಲಾ ಜನರ ಹಿತದಲ್ಲಿದೆ. # ಒಬ್ಬ ಲಾಯರನ ಉದ್ಯೋಗವಾಗಲಿ, ಒಬ್ಬ ಕ್ಷೌರಿಕನ ಉದೋಗವಾಗಲೀ ಸಮಾನ ಗೌರವ ಉಳ್ಳದ್ದು. # ರೈತನ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕನ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದವು. ====ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ==== ಹಣ ಸಂಪಾದನೆಗಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಹೋದ ಅವರ ಜೀವನ ಕ್ರಮ ಬದಲಾಗಿ,ಅವರೊಬ್ಬ ಸಮಾಜ ಸೇವಕರಾಗಿ, ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಿಯಾಗಿ, ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಲಾಯರಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಟಾಲಸ್ಟಾಯ್ ಫಾರಂ ಅಥವಾ ಫೀನಿಕ್ಷ್ ಆಶ್ರಮ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ,ಅಲ್ಲಿ ಗೃಹ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿ, ಮೂಲ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು (ಬೇಸಿಕ್ ಎಜುಕೇಶನ್) ರೂಪಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಆದಾಯವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಗೆ ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯ ಸುಮಾರು ಅರವತ್ತು ಸಾವಿರ ರೂಪಾಯಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು (೧೮೯೩-೧೯೧೫). ====ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಣೆ==== *ಇವೆಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವರು, ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಸತ್ಯಾನ್ವೇಶಣೆಗಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸಾಧನೆ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಜನರ ಗಮನ ಸೆಳೆದಿಲ್ಲ. ಅವರೂ ಆ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರೆದಿಲ್ಲ. ಅವರ ಅಂತರಂಗ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಬರೆದವರು ವಿರಳ. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಆತ್ಮ ಚರಿತ್ರೆಗೆ ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಣೆಯ ಪ್ರಯೋಗಗಳು, ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ನಂಬಿದ ದೇವರು ಸತ್ಯ. ಸತ್ಯ ವೆಂದರೆ ಉಪನಿಷತ್ತು, ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ [[ಸತ್]] ಅರ್ಥಾತ್ ಈ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ - ನಡೆಸುವ ಚೇತನ. ಅದರ ಸಾಕಾರ ಮೂರ್ತಿ ಅಥವಾ ಶಬ್ದರೂಪವೇ ಅವರು ನಂಬಿದ [[ಶ್ರೀ ರಾಮ ತಾರಕ ಮಂತ್ರ]]. *ಅವರು ಗೀತೆ ಮೊದಲಾದ ಅನೇಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ, ಜಪ, ಧ್ಯಾನ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು,ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ಯಾನ ಜಪಗಳ ಸಾಧನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಅವರ ಆತ್ಮ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಆ ವಿಚಾರ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಂದಿದೆ. ಅವರ ಶೋಧನೆ ಸಾಧನೆಗಳು, ವಿಶ್ವ ಚೇತನವಾದ [[ಪರಬ್ರಹ್ಮ]]ವಸ್ತುವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಆ ಸತ್ಯವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಅವರು ಧರ್ಮ,ಧ್ಯಾನ, ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನ, ತೊಡಕು ಉಂಟಾದಾಗ ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುವೆಂದು ನಂಬಿದ ಅವರ ಮಿತ್ರರೂ, ಜ್ಞಾನಿಯೂ ಆದ ಬೊಂಬಾಯಿನ (ರಾಜಕೋಟೆ ಯವರು) [[ರಾಯಚಂದ ಭಾಯಿ]]ಯವರಿಂದ ಪತ್ರ ಮುಖೇನ ಸಂಶಯ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ====ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಯ್ ಚಂದಭಾಯಿ ಯವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ==== *ಗಾಂಧೀಜಿ ಸಮಾಜ ಸೇವೆಯ ಜೊತೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿಯೇ ತೀವ್ರ ತರ ಅದ್ಯಾತ್ಮಕ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಗೀತೆ ಅವರ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿದ್ದರೆ, *[[ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಯ್ ಚಂದಭಾಯಿ]]ಯವರು ಅವರ ಅದ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳೂ ಮಿತ್ರರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿತ್ರರು ಅವರಿಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಯನ್ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿರುವ ಆನೇಕ ಉತ್ತಮ ಆದರ್ಶ ಗುಣಗಳಾದ ದಾನ-ಧರ್ಮ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ ಮಹತ್ವ, ದೇವನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ದೇವದೂತನಲ್ಲಿ ಅಚಲ ನಂಬುಗೆಯ ಮನಸ್ಥಿತಿ ಮೊದಲಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಲು ಗಾಂಧೀಜೀ ಯವರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಾಗ ಅವರಿಗೆ ನೆನಪಾದುದು ಜ್ಞಾನಿಯೂ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಇವರ ಮಿತ್ರರೂ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಗುರುಗಳೂ ಆದ ಶ್ರೀ [[ರಾಯ್‌ಚಂದಭಾಯಿ]] ಯವರು. ಗಾಂಧೀಜೀಯವರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವ ಮೊದಲು ತಾವು ಇರುವ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]] ದಲ್ಲಿ ಏನಾದೂ ಕೊರತೆ ಇದೆಯೇ ಅದು ಎಲ್ಲಾ ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದೇ, ಎಂದು ತಿಳಿಯಬೇಕಿತ್ತು. *ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಶ್ರೀ ರಾಜಚಂದಭಾಯಿಯವರಿಗೆ ಒಂದು ಪತ್ರ ಬರೆದು ಕೆಲವು ಮೂಲಭೂತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಅದಕ್ಕೆ ಗಾಂಧೀಜೀಯವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, " ಶ್ರೀಮದ್ ರವರ ಉತ್ತರ ಅತ್ಯಂತ ತಾರ್ಕಿಕವೂ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಒಪ್ಪುವಂತಹದೂ ಆಗಿತ್ತು". "ನನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಶಯ ಗಳೂ ನಿವಾರಣೆಯಾಗಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆ ನಂತರ ಶ್ರೀ ರಾಜಚಂದಭಾಯಿಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೌರವ ಬೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಆ ನಂತರ ನನ್ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರೆಂದು ಅವರು ಬದುಕಿರುವವರೆಗೂ ಭಾವಿಸಿ ದ್ದೆ", ಎಂದಿದ್ದಾರೆ. ====ಶ್ರೀ ರಾಯ್‌ಚಂದಭಾಯಿ - ಪರಿಚಯ==== * ಶ್ರೀ ರಾಯ್‌ಚಂದಭಾಯಿ : (೯-೧೧-೧೮೬೭ ;: ೯-೪-೧೯೦೧); * ಶ್ರೀ ರಾಯ್ ಚಂದ್ ಭಾಯಿ ಯವರ ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು, ರಾಜ್ ಚಂದ್ ಭಾಯಿ, ರಾವ್‌ಜೀ ಭಾಯಿ ಮೆಹ್ತಾ. ಅವರನ್ನು ಅವರ ಭಕ್ತರು ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಜ್ ಚಂದ್ರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರ]]ರ ಉಪದೇಶಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಗೆಯನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿ ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಆವರ ಆ ಉಪದೇಶಗಳ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾದ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಜೈನರಾದರೂ [[ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ]]ನ ಭಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು.. * ಅವರು ಯಾವಾಗಲೂ ಜ್ಞಾನಿಯ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತಿದ್ದರು; ಮಹಾ ಮೇಧಾವಿಯೂ, ಸಾಹಿತ್ಯ-ಭಾಷಾ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಗುಜರಾತಿನ ವವಾನಿಯಾ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ೯-೧೧-೧೮೬೭ ರಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು; [[ರಾಜಕೋಟೆ]]ಯಲ್ಲಿ ದಿ.೯-೪-೧೯೦೧ರಲಿ ದೇಹತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರು. ಅವರು ಗಾಂಧೀಜಿಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ, ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರು. ಅವರು [[ಗಾಂಧೀಜೀ]]ಯ ಸ್ನೇಹಿತರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ಗಾಂಧೀಜಿ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಮದ್ ಅವರ ಮಧ್ಯೆ ಅವರ (ಶ್ರೀಮದ್ )ಅಂತ್ಯ ಕಾಲದವರೆಗೂ (೧೯೦೧), ಪತ್ರ ವ್ಯವಹಾರ ನೆಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಿತು. *[[ಗಾಂಧೀಜಿ]]ಯವರು, ನಾನು ಧಾರ್ಮಿಕ ತತ್ವದ ಅಮೃತವನ್ನು ನನ್ನ ಹೃದಯ ತುಂಬುವಷ್ಟು ಕುಡಿದಿದ್ದೇನೆ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಕರುಣಿಸಿ ಕೊಟ್ಟವರು ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಜ್ ಚಂದ್ ಭಾಯಿ, ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.(ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಕ್ಕೆ, [[ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾ]] ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ವಿಬಾಗದ, ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಜ್ ಚಂದ್ ಭಾಯಿ, ತಾಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ನೋಡಿ)ಗಾಂಧೀಜೀ ಅವರ ಬಹಿರಂಗ ಜೀವನದ ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಮಾರ್ಗ ಅವರು ಅಂತರಂಗದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಅರಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು. ಅದು ರಾಜಕೀಯವಿರಲಿ, ಸಮಾಜ ಸೇವೆ ಇರಲಿ, ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರಯೋಗವಿರಲಿ, ತಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ಸಾಧನೆಗೆ ವಿರೋಧವುಂಟಾಗದಂತೆ ಅಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದರು. ====ಗಾಂಧೀಜೀ ಅವರ ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿ==== *[[ಗಾಂಧೀಜೀ]] ಅವರ ನಿರ್ಭಯತೆ, ಅಗಾಧ ಆತ್ಮ ಶಕ್ತಿ, ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂಕಲ್ಪ ಶಕ್ತಿಗಳು ಈ ಅಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಾಧನೆಯ ಫಲ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ಭಾರತದ ಅಂದಿನ ನಲವತ್ತು ಕೋಟಿ ಜನರ, ವಿದ್ಯಾವಂತರ, ಅವಿದ್ಯಾವಂತರ, ಹೆಂಗಸರ,ಮಕ್ಕಳ, ಹೃದಯವನ್ನು ತಟ್ಟಿದ, ಮಿಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ; ಇಂಥವರು ಜಗತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಿಗಲಾರರು; ಮುಂದೆ ಸಿಗುವರೆಂಬ ಭರವಸೆಯೂ ಇಲ್ಲ. *[[ವಿವೇಕಾನಂದ]]ರ ನಂತರ ಬಂದ ಮಹಾಯೋಗಿ [[ಪರಮಹಂಸ ಯೋಗಾನಂದ]]ರು, [[ಗಾಂಧೀಜೀ]]ಯ ಆತ್ಮ ಪ್ರಭೆಯು (ಅವುರಾ) ಅವರ ದೇಹದಿಂದ ಬಹು ದೂರದ ವರೆಗೆ ಅಲೆ ಅಲೆಯಾಗಿ ಪಸರಿಸುತ್ತಿರವುದನ್ನು ತಮ್ಮ ಯೋಗ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. (ಯೋಗಾನಂದರ ಆತ್ಮ ಚರಿತ್ರೆ). ಅವರು, ಗಾಂಧೀಜೀ ತಮ್ಮ ದೇಹ ಭಾವ ಮತ್ತು ಪಂಚೇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ಚಿತ್ತವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಕಳಚಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದುದನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು(ಗಾಂಧೀಜಿ) ತಮ್ಮ ಅಪೆಂಡಿಸೈಟಿಸ್ ಆಪರೇಶನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅರವಳಿಕೆ (ಅನಿಸ್ತೀಶಿಯ) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದೆ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದವರೊಡನೆ ಮಾತಾಡುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಗಾಂಧೀಜೀ ತಮ್ಮ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ,ತಮ್ಮ ಅಂತರಂಗದ ವಾಣಿ ಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದುದಾಗಿ ಹೇಳತ್ತಿದ್ದರು. *ರಾಷ್ಟ್ರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಗೈದವರು ಗಾಂಧೀಜೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಕುಬ್ಜರು, ಅಲ್ಪರು. ಹತ್ಯೆ ಗೈದವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಶೂನ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. *ಒಬ್ಬ ಸಂತನ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳವುದು ಅಲ್ಪತನವಾಗುವುದು. *ಅವರ ಹತ್ಯೆಯಾದಾಗ [[ವ್ಯಾಟಿಕನ್]] [[ಪೋಪ]]ರು ತಾವು ಒಬ್ಬ [[ಕ್ರೈಸ್ತ]] [[ಸಂತ]]ನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಷ್ಟೇ ದುಃಖವಾಗಿದೆ ಎಂದರು. ವಿಜ್ಞಾನಿ [[ಅಲ್ಬರ್ಟ್ ಐನ್‌ಸ್ಟಿನ್]] ರಕ್ತ ಮಾಂಸಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇಂಥ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನೆಡೆದಾಡಿದ್ದರೆಂಬುದನ್ನು ಶತಮಾನಗಳ ನಂತರ ನಂಬುವುದೇ ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು, ಎಂದರು. *ಅಹಿಂಸೆ, ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಪ್ರೇಮದ ಸಿದ್ಧಿ ಅವರ ಗುರಿ. ದ್ವೇಷವೇ ಇಲ್ಲದ ಜಗತ್ತು ಅವರ ಕನಸು. ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರೇಮ ಅವರ ಬದುಕು. ತಮ್ಮಂತೆ ಇತರರೂ ಸರ್ವತ್ರ ಪ್ರೇಮವನ್ನು ತೋರಬೇಕೆಂಬ ಅವರ ಬಯಕೆ ಮತ್ತು ಒತ್ತಾಸೆ ಅವರ ಜೀವಕ್ಕೆ ಮುಳುವಾಯಿತು. *ಆದರೆ, ಅವರ ಆದರ್ಶ, [[ರಾಮರಾಜ್ಯ]]ದ ಕನಸು, ಸ್ವಯಂ ಪೂರ್ಣ [[ಗ್ರಾಮ ರಾಜ್ಯ]]ದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ದಾಂತ, ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ಸದಾ ಜೀವಂತ. ಸಂತರ ದೇಹಕ್ಕೆ ಅಳಿವಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಆದರ್ಶ, ಸಂಕಲ್ಪಗಳಿಗೆ ಸಾವಿಲ್ಲ. *ಓಂ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ ಶಾಂತಿಃ || <ref>An Autobiography Of A Yogi - Paramahamsa Yogananda.</ref> === ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ === * [[ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮಾರಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ|ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ]] * [[ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ]] * [[ಗಾಂಧಿ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] * [[ಕನ್ನಡ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧಿ]] *ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಆರೋಗ್ಯದ ತೊಂದರೆ:[https://www.prajavani.net/stories/district/gandhi-health-record-623761.html ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತ್ತು ಬೋಸ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ತಿಕ್ಕಾಟ;; ಐಸಿಎಂಆರ್‌ನಿಂದ ಗಾಂಧೀಜಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕುರಿತ ದಾಖಲೆಗಳು ಬಹಿರಂಗ ;ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ;d: 26 ಮಾರ್ಚ್ 2019] ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ== *ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆ ಸಂಚಿನ ವಿವರಗಳು ಹತ್ಯೆಯ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಮೊದಲೇ ಅಂದಿನ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತಿಳಿದಿತ್ತು. 1948ರ ಜನವರಿ 20ರಂದು ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆಯ ಯತ್ನ ವಿಫಲವಾಗಿತ್ತು. ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಐದನೆಯ ವಿಫಲ ಯತ್ನ ನಡೆದಿತ್ತು. 1934ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರವಾಸದ ಅಂಗವಾಗಿ ಪುಣೆಗೆ ತೆರಳಿದ್ದರು ಗಾಂಧೀಜಿ. ಭಾಷಣ ಮಾಡುವ ಮುನ್ನ ಅವರ ಕಾರಿನತ್ತ ತೂರಿ ಬಂದಿತ್ತು ಬಾಂಬು. ಪೊಲೀಸ್ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆಬಲ್‌ಗಳಿಬ್ಬರು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆಯ ಮೂಲ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ದೇಶವಿಭಜನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಲೀ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ₹ 55 ಕೋಟಿ ನೀಡುವ ವಿಚಾರವಾಗಲೀ ಆಗ ಇರಲಿಲ್ಲ. *[http://www.prajavani.net/news/article/2017/01/23/467601.html ಡಿ. ಉಮಾಪತಿ;ನಾಥೂರಾಮನನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಬಹುದಿತ್ತು;23 Jan, 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170125181310/http://www.prajavani.net/news/article/2017/01/23/467601.html |date=2017-01-25 }} *[http://www.prajavani.net/news/article/2017/03/03/475334.html ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹಾ;ಕೋಮು ಸಂಘರ್ಷ: ಗಾಂಧಿವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ;3 Mar, 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170302233903/http://www.prajavani.net/news/article/2017/03/03/475334.html |date=2017-03-02 }} *[http://www.prajavani.net/news/article/2017/05/12/490688.html ರಾಮಚಂದ್ರ ಗುಹಾ;ಪಶ್ಚಿಮದ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಸುಧಾರಕನಾದ ಗಾಂಧಿ;12 May, 2017] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170511223848/http://www.prajavani.net/news/article/2017/05/12/490688.html |date=2017-05-11 }} *[https://www.prajavani.net/stories/national/mahatma-gandhiji150-gandhi-577459.html ಸುದೀರ್ಘ ಕಥನ: ‘ಗಾಂಧಿ@150’ ಕರುನಾಡಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮನ ಹೆಜ್ಜೆ;02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018,] *[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/h-d-kumaraswamys-special-577921.html ‘ಗಾಂಧಿ–150’ ವಿಶೇಷ;‘ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧೀಜಿ ಹಚ್ಚಿದ ಬೆಳಕಲ್ಲಿ...’: ಎಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ ಲೇಖನ;ಎಚ್.ಡಿ. ಕುಮಾರಸ್ವಾಮಿ; 02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018,] *[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/review-about-mahatma-gandhi-577917.html ‘ಗಾಂಧಿ–150’ ವಿಶೇಷ;ಬೇಕಾಗಿದ್ದಾನೆ: ಗಾಂಧಿಯ ಹೆಗಲೇರಿದ ಗಾಂಧಿ;ಡಾ. ಸಿದ್ದನಗೌಡ ಪಾಟೀಲ; 02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018] *[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/mahatma-gandhi-and-india-577915.html ಗಾಂಧಿ–150’ ವಿಶೇಷ;ಮಹಾತ್ಮನ ಮರೆತು ಭಾರತ ಬೆಳಗಬಹುದೆ?;ಡಾ. ರೋಹಿಣಾಕ್ಷ ಶಿರ್ಲಾಲು;02 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018] *[https://www.prajavani.net/stories/national/gandhiji-had-said-he-will-610872.html ಭದ್ರತೆಗೆ ಗಾಂಧಿ ಒಪ್ಪಿದ್ದರೆ ಹತ್ಯೆ ತಪ್ಪಿಸಬಹುದಿತ್ತು: ಕಲ್ಯಾಣಮ್‌;ಪಿಟಿಐ;30 ಜನವರಿ 2019,] *[https://www.prajavani.net/op-ed/market-analysis/mahatma-gandhi-and-india-577915.html ಮಹಾತ್ಮನ ಮರೆತು ಭಾರತ ಬೆಳಗಬಹುದೇ?; ಡಾ> ರೋಹಿಣಾಕ್ಷ ಶೀರ್ಲಾಲು;೨-೧೦-೨೦೧೮] == ಆಧಾರ == *ಗಾಂಧೀಜೀಯವರ ಆತ್ಮ ಚರಿತ್ರೆ - ಸತ್ಯಶೋಧನೆ ( ಅನುವಾದ- ಬೆಟಗೇರಿ ಕೃಷ್ಣ ಶರ್ಮ ) *An Autobiography Of A Yogi - Paramahamsa Yogananda. *ವಿಕಿಪೀಡಿಯಾದ - ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಯಚಂದ್ ಭಾಯಿ ಯವರ ತಾಣಗಳು *ಯೋಗಿ "ಶ್ರೀಮದ್ ರಾಯಚಂದ್ ಭಾಯಿ ಯವರ ಸ್ವಂತ ಅಂತರ್ ಜಾಲ ತಾಣಗಳು. *http://www.cs.colostate.edu/~malaiya/rajchandra.html *ಗಾಂಧೀಜಿಯವರ ಲೇಖನಗಳು. *The Last Phase part 1 and 2: By Pyarelal *Unto The Last (Ruskin) - By Gandhiji *http://en.wikipedia.org/wiki/Shrimad_Rajchandra == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|3}} === ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಓದಿಗಾಗಿ === * ಭನ್ನ,ಸುರೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಗೂಲಮ್‌ ವಹೀದ್. ''ದಿ ಮೇಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ರಿಫಾರ್ಮರ್: ಗಾಂಧಿ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ, 1893–1914..'' ನವ ದೆಹಲಿ: ಮನೋಹರ್‌, 2005. * ಬಂಡ್ಯುರಾಂಟ್, ಜಾನ್‌ V. ''ಕಂಕ್ವೆಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ವಯೊಲೆನ್ಸ್‌: ದಿ ಗಾಂಧಿಯನ್‌ ಫಿಲಾಸಫಿ ಆಫ್‌ ಕಾನ್‌ಫ್ಲಿಕ್ಟ್‌''. ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ UP, 1988 ISBN 0-691-02281-X * ಚರ್ನಸ್‌, ಇರಾ. ''ಅಮೆರಿಕನ್‌ ನಾನ್‌ವಯಲೆನ್ಸ್‌: ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಆನ್ ಐಡಿಯಾ'', ಅಧ್ಯಾಯ 7. ISBN 1-57075-547-7 * ಚಧಾ, ಯೊಗೇಶ್. ''ಗಾಂಧಿ: ಎ ಲೈಫ್‌.'' ISBN 0-471-35062-1 * ಡಾಲ್ಟನ್‌, ಡೆನ್ನಿಸ್‌ (ed). ''ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ: ಸೆಲೆಕ್ಟೆಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌''. ಇಂಡಿಯನಾಪೊಲಿಸ್‌/ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌: [[ಹ್ಯಾಕೆಟ್ಟ್‌ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್ ಕಂಪನಿ|ಹ್ಯಾಕೆಟ್ಟ್‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ ಕಂಪನಿ]], 1996. ISBN 0-87220-330-1 * [[ಏಕನಾಥ್ ಈಸ್ವರನ್|ಈಸ್ವರನ್‌, ಏಕನಾಥ್‌]]. ''ಗಾಂಧಿ ದಿ ಮ್ಯಾನ್‌''. ISBN 0-915132-96-6 * [[ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಫಿಷರ್|ಫಿಷರ್‌, ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌]]. ''ದಿ ಎಸೆನ್ಷಿಯಲ್‌‌ ಗಾಂಧಿ: ಆನ್‌ ಆಂಥಾಲಜಿ ಆಫ್‌‍ ಹಿಸ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್, ವರ್ಕ್‌, ಅಂಡ್‌ ಐಡಿಯಾಸ್‌''. ವಿಂಟೇಜ್‌: ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್, 2002. (ಪುನರ್ಮುದ್ರಣ ಆವೃತ್ತಿ) ISBN 1-4000-3050-1 * [[ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌ ಫಿಷರ್|ಫಿಷರ್ಲ್ಯೂಯಿಸ್‌]]. ''ದಿ ಲೈಫ್‌ ಆಫ್‌ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ''. ಹಾರ್ಪರ್ & ರೊ, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್, 1950. ISBB 0-06-091038-0 (1983 pbk.) * ಗಾಂಧಿ, M.K. [[:ವಿಕಿಲಿವರ್ಸ್: ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಇನ್ ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಇನ್ ಸೌತ್‌ ಆಫ್ರಿಕಾ]] * ಗಾಂಧಿ, M.K. ''ದಿ ಗಾಂಧಿ ರೀಡರ್‌: ಎ ಸೋರ್ಸ್‌ಬುಕ್ ಆಫ್‌ ಹಿಸ್‌ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೈಟಿಂಗ್ಸ್‌''. ಹೋಮರ್‌ ಜಾಕ್‌ (ed.) ಗ್ರೋವ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್, 1956. * ಗಾಂಧಿ, ಮಹಾತ್ಮ. ''ದಿ ಕಲೆಕ್ಟೆಡ್‌ ವರ್ಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ.'' ನವ ದೆಹಲಿ: ಪ್ರಕಟಣಾ ವಿಭಾಗ, ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸರಣಾ ಇಲಾಖೆ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ, 1994. * ಗಾಂಧಿ, ರಾಜ್‌ಮೋಹನ್‌. ''ಪಟೇಲ್‌: ಎ ಲೈಫ್‌''. ನವಜೀವನ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಹೌಸ್, 1990 ISBN 81-7229-138-8 * ಗ್ರೈನೆರ್, ರಿಚರ್ಡ್‌. ''[http://history.eserver.org/ghandi-nobody-knows.txt ದಿ ಗಾಂಧಿ ನೋಬಡಿ ನೋಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110323080801/http://history.eserver.org/ghandi-nobody-knows.txt |date=2011-03-23 }}''. ವಿಮರ್ಶೆ, ಮಾರ್ಚ್‌ 1983 * ಗೊರ್ಡನ್‌, ಹೈಮ್. ''ಎ ರಿಜೆಕ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಪಿರಿಚ್ಯುಯಲ್‌ ಇಂಪೀರಿಯಲಿಸಮ್‌: ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಬರ್ಬರ್‌'ಸ್‌ ಲೆಟರ್‌ ಟು ಗಾಂಧಿ.'' '' ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಎಕನಾಮಿಕಲ್‌ ಸ್ಟಡೀಸ್‌,.'', 22 ಜೂನ್‌ 1999. * ಹಂಟ್, ಜೇಮ್ಸ್‌ D. ''ಗಾಂಧಿ ಇನ್ ಲಂಡನ್‌''. ನವ ದೆಹಲಿ: ಪ್ರೊಮಿಲ್ಲ & Co., ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್‌, 1978. * ಮನ್ನ್‌, ಬರ್ನಾರ್ಡ್, ''ದಿ ಪೆಡೊಲಾಜಿಕಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ಕಾನ್ಸೆಪ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಅಂಡ್ ಪೌಲ್ ಫ್ರೈಯರೆ.'' In: ಕ್ಲಾಬೆನ್‌, B. (Ed.) ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷಿನಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಇನ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಸೋಷಿಯಲೈಸೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಎಜುಕೇಶನ್. Bd. 8. ಹ್ಯಾಮ್‌ಬರ್ಗ್ 1996. ISBN 3-926952-97-0 * ರ್ಯುಹೆ, ಪೀಟರ್. ''ಗಾಂಧಿ:ಎ ಪೊಟೊಬಯಾಗ್ರಫಿ.'' ISBN 0-7148-9279-3 * ಶಾರ್ಪ್, ಜೀನ್. ''ಗಾಂಧಿ ಆಸ್ ಎ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ಸ್ಟ್ರಾಟಜಿಸ್ಟ್, ವಿತ್ ಎಸ್ಸೇಸ್‌ ಆನ್ ಎಥಿಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್‌''. ಬೋಸ್ಟನ್‌: ಎಕ್ಸ್‌ಟೆಂಡಿಂಗ್ ಹೊರೈಜನ್ ಬುಕ್ಸ್, 1979. * ಸಿಂಗ್‌, Col. G. B. ''[[ಗಾಂಧಿ ಬಿಹೈಂಡ್ ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಡಿವಿನಿಟಿ]]''. [[ಪ್ರೊಮೆಥಿಯಸ್ ಬುಕ್ಸ್]], 2004. ISBN 978-1573929981 * ಸಿಂಗ್‌, Col. G. B. ಮತ್ತು ವ್ಯಾಟ್ಸನ್‌, Dr. ಟಿಮ್‌ ''[[ಗಾಂಧಿ ಅಂಡರ್ ಕ್ರಾಸ್ ಎಗ್ಸಾಮಿನೇಷನ್‌|ಗಾಂಧಿ ಅಂಡರ್ ಕ್ರಾಸ್ ಎಕ್ಸಾಮಿನೇಷನ್]]'', ಸವರನ್ ಸ್ಟಾರ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, 2008. ISBN 0981499201 * ಸೋಫ್ರಿ, ಜಿಯನ್ನಿ. ''ಗಾಂಧಿ ಅಂಡ್ ಭಾರತ: ಎ ಸೆಂಚುರಿ ಇನ್ ಫೋಕಸ್.'' (1995) ISBN 1-900624-12-5 == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|Mohandas K. Gandhi|author=yes}} * [[:ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌: ಆನ್ ಆಟೊಬಯೊಗ್ರಫಿ ಅಥವಾ ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಮೈ ಎಕ್ಸಪೆರಿಮೆಂಟ್ಸ್‌ ವಿತ್ ಟ್ರುತ್‌|ವಿಕಿಸೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ]] * {{gutenberg author| id=Mahatma+Gandhi | name=Mahatma Gandhi}} * [http://mlk-kpp01.stanford.edu/index.php/home/pages?page=http://mlk-kpp01.stanford.edu/kingweb/about_king/encyclopedia/Gandhi.htm Gandhi's biography from Stanford's King Encyclopedia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100409170336/http://mlk-kpp01.stanford.edu/index.php/home/pages?page=http://mlk-kpp01.stanford.edu/kingweb/about_king/encyclopedia/gandhi.htm |date=2010-04-09 }} * [http://www.dailynews.lk/2001/10/02/fea03.html ಗಾಂಧಿ- ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಗುರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091118032131/http://www.dailynews.lk/2001/10/02/fea03.html |date=2009-11-18 }} * [http://www.gandhismriti.gov.in/indexb.asp ಗಾಂಧಿ ಸ್ಮೃತಿ&nbsp;— ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070712110932/http://www.gandhismriti.gov.in/indexb.asp |date=2007-07-12 }} * [http://www.gandhiserve.org/ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಸುದ್ದಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಸೇವೆ] * [http://www.boloji.com/people/04004.htm ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ಎ ವೋಟರಿ ಆಫ್ ಸಸ್ಟೈನಬಲ್ ಲಿವಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081013113352/http://www.boloji.com/people/04004.htm |date=2008-10-13 }} * [http://www.gandhi-manibhavan.org/ ಮಾಣಿ ಭವನ ಗಾಂಧಿ ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಗಾಂಧಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ & ಲೈಬ್ರರಿ] * [http://www.mkgandhi.org/ ಗಾಂಧಿ ಪುಸ್ತಕ ಕೇಂದ್ರ] * [[:ವಿಕಿಲಿವರ್ಸ್: ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್‌ ಕೆ. ಗಾಂಧಿ|ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರ ಕೆಲಸಗಳು]] * [[ಸೊಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಅಮೆರಿಕ|ಅಮೆರಿಕದ ಸೊಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಲ್ಲಿನ [http://www.soka.edu/page.cfm?p=204 ಗಾಂಧಿ ಸಭಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430234842/http://www.soka.edu/page.cfm?p=204 |date=2008-04-30 }} * {{worldcat id|id=lccn-n79–41626}} * [http://www.dailynews.lk/2008/10/02/fea02.asp ಗಾಂಧಿಯವರು ಶ್ರೀ ಲಂಕಾದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಅಥಿತಿಯಾಗಿದ್ದರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090924200158/http://www.dailynews.lk/2008/10/02/fea02.asp |date=2009-09-24 }} {{ಮೋಹನ್‌ದಾಸ್ ಕರಮ್‌ಚಂದ್ ಗಾಂಧಿ}} {{ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್}} {{ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ|27-50}} {{ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಆಂದೋಲನ}} {{Hindu reform movements}} {{ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯನೀತಿಯ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ}} {{Lifetime|1869|1948|Gandhi, Mohandas Karamchand}} {{Persondata |NAME=Gandhi, Mohandas Karamchand |ALTERNATIVE NAMES=Gandhi, Mahatma |SHORT DESCRIPTION=Political leader |DATE OF BIRTH={{birth date|1869|10|2|mf=y}} |PLACE OF BIRTH=[[Porbandar]], [[Gujarat]], India |DATE OF DEATH={{death date|1948|1|30|mf=y}} |PLACE OF DEATH=[[Birla House]], [[ನವ ದೆಹಲಿ]], India }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗಣ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖರು]] [[ವರ್ಗ:೧೮೬೯ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೪೮ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ-ಶತಮಾನದ ತತ್ವ ಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಂಡನ್‌‌ನ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಹಳೇ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಘ]] [[ವರ್ಗ:ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿರುವ ವಿದೇಶೀಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕದನ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಶಾಂತಿವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮಾನವತಾವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚರಿತ್ರಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದ ಭಾರತೀಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಶಾಂತಿವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಂದಾಯ ವಿರೋಧಿ ಭಾರತೀಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೋಹನ್‌‌‌ದಾಸ್‌ ಕರಮ್‌ಚಂದ್‌ ಗಾಂಧಿ]] [[ವರ್ಗ:ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರಲ್ಲದ ವರ್ಣಭೇಧ ನೀತಿ ವಿರೋಧಿ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಹಿಂಸಾ ತತ್ವ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಎರಡನೇ ಬೋಯರ್‌ ಕದನದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೈಸರ್‌-ಇ-ಹಿಂದ್‌ ಪದಕವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ ವರ್ಷದ ಪುರುಷರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] t1o7ajyqqoh8hpbll5uldbidelgvvb8 0 1908 1375539 1356244 2026-06-21T02:13:06Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375539 wikitext text/x-wiki <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Indian cities]] for details --> {{Infobox Indian Jurisdiction | native_name =ಬೇಲೂರು| other_name=ಬೇಲೂರು| skyline=Belur1.JPG| skyline_caption=ಬೇಲೂರಿನ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇಗುಲ| type = town | latd = 13.1629 | longd = 75.8571 | locator_position = right | state_name = ಕರ್ನಾಟಕ | district = [[ಹಾಸನ]] | leader_title = | leader_name = | altitude = ೯೭೫| population_as_of = ೨೦೦೧ | population_total = ೮೯೬೨| population_density = | area_magnitude= km² | area_total = | area_telephone = ೦೮೧೭೭| postal_code = ೫೭೩ ೧೧೫| vehicle_code_range = ಕೆ ಎ-೪೬| sex_ratio = | unlocode = | website = | footnotes = | }} '''ಬೇಲೂರು''' - [[ಹಾಸನ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೊಂದು. ''ಶಿಲಾಬಾಲಿಕೆಯರ ಬೇಲೂರು'' ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಬೇಲೂರು, ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗೆ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದೆ. [[ಹಳೇಬೀಡು]], [[ಸೋಮನಾಥಪುರ]]ದ ಜೊತೆಗೆ ಬೇಲೂರು, [[ಹೊಯ್ಸಳ|ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ದೇವಾಲಯಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ.ಬೇಲೂರಿನ ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು ಸಹಸ್ರಾರು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ತನ್ನ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಹಳೇಬೀಡಿಗೆ ಮುನ್ನ ಬೇಲೂರು ಹೊಯ್ಸಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. [[Image:royal Emblem.jpg|thumb|ಹೊಯ್ಸಳರ ಲಾಂಛನ]] [[Image:belur.jpg|thumb|ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು]] [[Image:Garuda Emblem.jpg|thumb|ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಗರುಡನ ವಿಗ್ರಹ]] [[Image:hassan.jpg|thumb|ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಕ್ಷೆ]] [[Image:chanakeshv.jpg|thumb|ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರು]] [[Image:belurpiller.jpg|thumb|carved Piller,ಕೆತ್ತನೆಯ ಕಂಬ- ಬೇಲೂರು]] [[Image:govardhana.jpg|thumb|ಗೋವರ್ಧನಗಿರಿಧಾರಿ, ಬೇಲೂರು]] [[File:Kesava Temple, Belur.jpg|thumb|300px|ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಎದುರು ನೋಟ]] [[Image:belur01.jpg|thumb|ದೇವಾಲಯದ ಮುಖ್ಯಗೋಪುರ]] <!--[[File:Display board at Belur.JPG|thumb|300px|Display board in front of the temple]]---> <!--[[File:belur statue.jpg|thumb|300px|right|A sculpture of "lady and the mirror" at the Channakeshava temple, Belur]]--->[8/30, 14:28] ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವ ಬೇಲೂರು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯದ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರ ಚೆನ್ನಕೇಶವನಿಗೆ ಅರ್ಪಿತವಾದ ಭವ್ಯವಾದ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬೇಲೂರು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬೆಂಗಳೂರು ಬಳಿ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನವು 10-14ನೇ ಶತಮಾನದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಡಳಿತಗಾರರಾದ ಹೊಯ್ಸಳರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸುಂದರವಾದ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಬೇಲೂರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಯಗಚಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಸೊಂಪಾದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನಡುವೆ ಇದೆ. ವೇಲಾಪುರ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಹೊಯ್ಸಳರು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮಲೆನಾಡು ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಂದವರು. ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಚಾಲುಕ್ಯರು ಮತ್ತು ಕಲಚೂರಿ ರಾಜವಂಶದ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಣ್ಣ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಾಸನದಿಂದ 38 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಬೇಲೂರು ಹೊಯ್ಸಳರ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ದಂತಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವೇಲಾಪುರ, ವೇಲೂರು ಮತ್ತು ಬೆಲಹೂರ್ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೊಯ್ಸಳರ ಕೆಲಸಗಾರಿಕೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪಟ್ಟಣವು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಹೊಯ್ಸಳರು ತಮ್ಮ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಮೃದುವಾದ ಸಾಬೂನು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದವು. ವಿಜಯನಗರ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಗೋಪುರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ವೇದಿಕೆ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈ ಕಲಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಉಸಿರುಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ. ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಇತಿಹಾಸ ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು ಕ್ರಿ.ಶ.1117 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಈ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮೇರುಕೃತಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ರಾಜಮನೆತನದ ಮೂರು ತಲೆಮಾರಿನವರು 103 ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಈ ಅದ್ಭುತವನ್ನು ರಚಿಸಲು 1000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಲಾವಿದರು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ವಿಷ್ಣುವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿತವಾಗಿದೆ. ಚೋಳರ ಮೇಲೆ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ಅವರು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಮುಖ ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಜಯದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ಜೈನ ಧರ್ಮದಿಂದ ವೈಷ್ಣವಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ್ ಅವರು ಜೈನ ಧರ್ಮದವರಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿದೇವ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರ ಗುರುಗಳಾದ ಶ್ರೀ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಅವರು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡರು. ಅವನ ರಾಣಿ ಶಾಂತಲಾ ದೇವಿಯು ಕಲೆ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳ ಮಹಾನ್ ಪೋಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವಳು ಸ್ವತಃ ಬಹುಮುಖ ಭರತನಾಟ್ಯ ನೃತ್ಯಗಾರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಅವಳನ್ನು ನೃತ್ಯದ ರಾಣಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಸೋಪ್‌ಸ್ಟೋನ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಹೊಯ್ಸಳ ಶೈಲಿಯ ನೀಲನಕ್ಷೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ವಿವರವಾದ ಮುಕ್ತಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅದರ ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಜಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅದರ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕಾಗಿ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲದ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇವಾಲಯಗಳು ಕರ್ನಾಟಕದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಇವೆ. ಮೂರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೊಯ್ಸಳ ದೇವಾಲಯಗಳೆಂದರೆ ಸೋಮನಾಥಪುರದ ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ, ಬೇಲೂರಿನ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಹಳೇಬೀಡುವಿನ ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ. ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ದೇವಾಲಯದ ಕಂಬಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಯ ಕೆಲವು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಕಂಬಗಳಲ್ಲಿ ನರಸಿಂಹ ಸ್ತಂಭವು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 48 ಕಂಬಗಳಿದ್ದು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ತಂಭಗಳನ್ನು ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಮದನಿಕಾಗಳು ಅಥವಾ ಆಕಾಶದ ಡ್ಯಾಮ್ಸ್‌ಗಳು ಕೈಯಿಂದ ಕತ್ತರಿಸಿದ್ದರು . ಮದನಿಕರು ವಿಭಿನ್ನ ಭಂಗಿಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ಕಲಾ ಉತ್ಸಾಹಿಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಿಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಬೇಟೆಗಾರ್ತಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಯ ಶಿಲ್ಪಗಳ ವಿವರಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿರುವ ಸಂದರ್ಶಕರು ಮಹಾಭಾರತ ಮತ್ತು ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳ ಅನೇಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗೋಡೆಯ ಶಿಲ್ಪಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುದುರೆಗಳು, ಆನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಗಳು ಸಹ ನೋಡಬಹುದು. ದೇವಾಲಯದ ಮಂಟಪದ ದ್ವಾರಗಳು ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜನು ಹುಲಿ ಅಥವಾ ಸಿಂಹ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ನಂಬುವದನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಚೋಳರ ಸೋಲಿನ ಸಾಂಕೇತಿಕ ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ರಾಜ ಲಾಂಛನವು ಹುಲಿಯಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಗಂಧರ್ವ ನರ್ತಕಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಲಾದೇವಿಯ ಆಕೃತಿಗಳು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಪರಿಕರಗಳು ಚಲಿಸಬಲ್ಲವು. ರಾಣಿಯ ಶಿರಸ್ತ್ರಾಣದ ಮೇಲಿನ ಸಣ್ಣ ಉಂಗುರ ನೈಋತ್ಯ ಸ್ತಂಭ ಮತ್ತು ನರ್ತಕಿಯ ತೋಳಿನ ಮೇಲೆ ಬಳೆ ವಾಯುವ್ಯ ಕಂಬದಲ್ಲಿ ತಿರುಗಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚೆನ್ನಕೇಶವನ ದಂತಕಥೆ ಚೆನ್ನಕೇಶವನ ದಂತಕಥೆ ಚೆನ್ನಕೇಶವನ ದಂತಕಥೆ ರಾಜ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ತಂಗಿದ್ದಾಗ ಭಗವಾನ್ ಕೇಶವನ ಬಗ್ಗೆ ಕನಸು ಕಂಡನು ಮತ್ತು ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಚನ್ನ ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬಾಬಾ ಬುಡನ್ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯಿಂದ ಅವನು ತಿಳಿಯದೆ ಭಗವಂತನನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿದನು. ಭಗವಂತನು ತನ್ನ ಸಂಗಾತಿಯನ್ನು ತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಲು ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಚಮ್ಮಾರ ಸಮುದಾಯವು ದೇವಾಲಯದ ಬಲಿಪೀಠದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿದಿನ ತಾಜಾ ಸ್ಯಾಂಡಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಭಗವಂತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ನಂತರ ಚಪ್ಪಲಿಗಳು ಮಾಯವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪುವುದು ಹೇಗೆ? ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕ ತಲುಪಲು NH75 ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರವನ್ನು 220 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬೇಲೂರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಪ್ರಯಾಣವು SH 57 ಮೂಲಕ 155 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. NH73 ಮಂಗಳೂರನ್ನು ಕರಾವಳಿ ನಗರವಾದ ಮಂಗಳೂರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು 153 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಹಾಸನ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು, ಮತ್ತು ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಬೇಲೂರಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ಬಸ್ಸುಗಳು ಚಲಿಸುತ್ತವೆ. ರೈಲಿನ ಮೂಲಕ ತಲುಪಲು 22 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಬೇಲೂರಿಗೆ ಹತ್ತಿರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಾಸನ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಬೇಲೂರು ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 32 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣಗಳ ನಡುವೆ ಹಲವಾರು ಬಸ್ಸುಗಳು ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ ತಲುಪಲು : ಬೇಲೂರು ಮಂಗಳೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 130 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸರಿಸುಮಾರು 222 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನವು 10-14ನೇ ಶತಮಾನದ ಕರ್ನಾಟಕದ ಆಡಳಿತಗಾರರಾದ ಹೊಯ್ಸಳರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸುಂದರವಾದ ದೇವಾಲಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಬೇಲೂರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಯಗಚಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಸೊಂಪಾದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ನಡುವೆ ಇದೆ. ವೇಲಾಪುರ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇದು ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಹೊಯ್ಸಳರು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಮಲೆನಾಡು ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಂದವರು. ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾರಂಗತರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಚಾಲುಕ್ಯರು ಮತ್ತು ಕಲಚೂರಿ ರಾಜವಂಶದ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧಗಳ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. 13 ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಅವರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಸಣ್ಣ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ತೆಲಂಗಾಣದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಬೇಲೂರು ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಾಸನದಿಂದ 38 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವು ವಿಶ್ವವಿಖ್ಯಾತ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಬೇಲೂರು ಹೊಯ್ಸಳರ ಹಿಂದಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ದಂತಕಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ವೇಲಾಪುರ, ವೇಲೂರು ಮತ್ತು ಬೆಲಹೂರ್ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೊಯ್ಸಳರ ಕೆಲಸಗಾರಿಕೆಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಪಟ್ಟಣವು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಹೊಯ್ಸಳರು ತಮ್ಮ ರಚನೆಗಳಿಗೆ ಮೃದುವಾದ ಸಾಬೂನು ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು ಏಕೆಂದರೆ ಅವುಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಕೆತ್ತನೆಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದವು. ವಿಜಯನಗರ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಗೋಪುರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಕಾರದಿಂದ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯವು ವೇದಿಕೆ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಈ ಕಲಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಕೆಲಸ ಮತ್ತು ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸಂಪೂರ್ಣ ವಾಗಿ ಉಸಿರುಗಟ್ಟುತ್ತದೆ ಬಿಕ್ಕೋಡು ಬಿಕ್ಕೋಡು, ಬೇಲೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಗ್ರಾಮ. ಇದು ಬಿಕ್ಕೋಡು ಪಂಚಾಯತ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ. ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ ಹಾಸನದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 31 ಕಿಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೇಲೂರಿನಿಂದ 8 ಕಿ.ಮೀ. ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ 219 ಕಿ.ಮೀ ಬಿಕ್ಕೋಡು ಪಿನ್ ಕೋಡ್ 573215 ಮತ್ತು ಅಂಚೆ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿ ಬಿಕ್ಕೋಡು. ಮದಘಟ್ಟ (6 ಕಿಮೀ), ಕೆಸಗೋಡು (7 ಕಿಮೀ), ಅರೇಹಳ್ಳಿ (7 ಕಿಮೀ), ತೊಳಲು (8 ಕಿಮೀ), ಅನುಘಟ್ಟ (8 ಕಿಮೀ) ಬಿಕ್ಕೋಡುಗೆ ಸಮೀಪದ ಗ್ರಾಮಗಳು. ಬಿಕ್ಕೋಡು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಆಲೂರು ತಾಲೂಕು, ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸಕಲೇಶಪುರ ತಾಲೂಕು, ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮೂಡಿಗೆರೆ ತಾಲೂಕು, ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹಾಸನ ತಾಲೂಕು ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. ಸಕಲೇಶಪುರ, ಹಾಸನ, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು, ಅರಸೀಕೆರೆ ನಗರಗಳು ಬಿಕ್ಕೋಡುಗೆ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಸ್ಥಳವು ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಈ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಶಾಸನಗಳ ಪ್ರಕಾರ== ಶಾಸನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ನಗರವನ್ನು '''ವೇಲಾಪುರಿ''' ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. [[೨೦೦೫]]ರಲ್ಲಿ [http://asi.nic.in ಆರ್ಖಿಯಾಲಾಜಿಕಲ್ ಸರ್ವೆ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯ] ದವರು ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ [[ಬಾಹುಬಲಿ|ಗೊಮ್ಮಟ]]ನ ಜೊತೆಗೆ ಬೇಲೂರು-ಹಳೇಬೀಡನ್ನೂ ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ನಿಲಯವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲು ನೇಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2005/06/16/stories/2005061610870500.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2007-01-14 |archive-date=2008-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081025035639/http://www.hindu.com/2005/06/16/stories/2005061610870500.htm |url-status=dead }}</ref> ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ವಿಜಯನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವೆಂದೂ, ಸೌಮ್ಯಕೇಶವಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವೆಂದೂ ಕರೆಯುವ ವಾಡಿಕೆ ಇರುವುದಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಂದ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. == ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು == ಬೇಲೂರಿನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಕೇಶವಸ್ವಾಮಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣವೇ ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಶಿಲ್ಪಕಲೆಗೇ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿರುವ ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಸ್ವಾಮಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜೊತೆಗೆ, ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ರಂಗನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಕಪ್ಪೆಚೆನ್ನಿಗರಾಯನ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು ಮುಖ್ಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು. ಇದಲ್ಲದೇ ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಶಿಲಾಬಾಲಿಕೆಗಳು, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಒಳಾಂಗಣದ ಕಂಬಗಳು ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರ ನಯನ ಮನೋಹರ. == ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳ == ಬೇಲೂರು ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿನ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನೋಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ದೇಶ ವಿದೇಶಗಳಿಂದ ಜನರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಒಂದು ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ರಥೋತ್ಸವ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ದ್ವಾರಸಮುದ್ರ ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಾಲಯವೂ ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪನೆಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಈ ದೇವಾಲಯವು ನಕ್ಷತ್ರ ಆಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚು ಜನ ಬಂದು ಈ ದೇವಾಲಯನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಭೂಗೋಳ== ಬೇಲೂರು [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿದೆ. [[ಯಗಚಿ ನದಿ]]ಯ ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಬೇಲೂರು, [[ಬೆಂಗಳೂರು|ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ]] ೨೨೨ ಕಿ.ಮಿ, [[ಮೈಸೂರು|ಮೈಸೂರಿನಿಂದ]] ೧೪೯ ಕಿ.ಮಿ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ೩೭ಕಿ.ಮಿ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರಲು ರಸ್ತೆ ಮಾರ್ಗವೇ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದು, ಹತ್ತಿರದ ಅರಸೀಕೆರೆಗೆ ಅಥವಾ ಬಾಣಾವರಕ್ಕೆ ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಬಂದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬರಬಹುದು. ಬಾಣಾವರದದಿಂದ ಹಳೇಬೀಡು ಕೇವಲ ೨೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಂದ ಬೇಲೂರು ಕೇವಲ ೧೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಬಾಣಾವರದ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಇಳಿದರೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಪ್ರತಿ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ಬಸ್ಸಿನ ಸೌಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ==ಇತಿಹಾಸ== ಇದನ್ನು ಹಿ೦ದೆ '''ವೇಲುಪುರ'''' ಎ೦ದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇವಾಲಯ ಕಟ್ಟುವ ಕಾರ್ಯ ಹೊಯ್ಸಳ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾದ [[ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ]]ನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ರಾಜಾ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನು ತಲಕಾಡಿನಲ್ಲಿ [[ಚೋಳರು|ಚೋಳರ]] ಮೇಲಿನ ವಿಜಯೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಸಮಯವಾದ ೧೧೧೭ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗುರುಗಳಾದ ಶ್ರೀ [[ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು|ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರ]] ಆಶಿರ್ವಾದದೊಂದಿಗೆ ಚೆನ್ನಕೇಶವಸ್ವಾಮಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮಾಡಿದನು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಿಜಯನಾರಾಯಣಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನವೆಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಸುಮಾರು ೧೦೩ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದಂತಹ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಕಾರ್ಯ, ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಮೊಮ್ಮಗನಾದ ಇಮ್ಮಡಿ ವೀರ ಬಲ್ಲಳನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರೂಪಗೊಂಡಿತು. ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಿಮಾನ ಗೋಪುರವಿದ್ದು, ಈ ಕಾರಣವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಹೊಯ್ಸಳದ ಏಕಕೂಟ ಶೈಲಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರವು ೭೦ ಅಡಿಗಳಿಗೂ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದು ಧಾಳಿಕಾರರ ಹಾವಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ವಿರೂಪಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ೧೩೯೭ರಲ್ಲಿ ವಿಜಯನಗರದ ಅರಸರಾದ [[ಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯ]]ರ ಮುತ್ತಜ್ಜರಾದ ಹರಿಹರ ಮಹಾರಾಜರ ದಂಡಾಧಿಪತಿ ಸಾಲುವ ಗೊಂಡನೆಂಬವರು ಇದರ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಇನ್ನೊಂದು ಬಾಗಿಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ 'ಆನೆ ಬಾಗಿಲು' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಬೇಲೂರೀನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಚನ್ನ ಕೇಶವ ದೇವಾಲಯ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ. ==ದೇವಾಲಯದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು== ಗೋಪುರದ ಮೂಲಕ ಒಳಗೆ ಬಂದ ಕೂಡಲೆ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಕಾರದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಸುತ್ತಿದರೆ ಕಾಣುವ ಮುಖ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. # ಚೆನ್ನಕೇಶವಸ್ವಾಮಿ ದೇವಸ್ಥಾನ. # ಕಪ್ಪೆ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನ # ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನವರ ದೇವಸ್ಥಾನ # ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪ # ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ # ರಂಗನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಇದಲ್ಲದೆ ಗೋಪುರದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಂಟಪ ಸಾಲನ್ನು ಮಾಡಿ ಅಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಗುಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ನಂತರ ಶ್ರೀ ರಾಮದೇವರ ಗುಡಿ ಇದೆ. ಗೋಪುರದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪುಷ್ಕರಣಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ದೇವಸ್ಥಾನವಾದ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮಿಕ್ಕ ಆವರಣವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ಕಪ್ಪೆ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನ=== ಈ ಗುಡಿಯು ಮುಖ್ಯ ಗುಡಿಯ ಹಾಗೆ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರವಾದ/ಶ್ರೀಚಕ್ರದ ಪೀಠದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಕೆಲವು ಜನರಿಂದ ಇದೇ ಮೂಲವಾಗಿ ಪ್ರಧಾನ ದೇವಾಲಯವಾಗಬೇಕಿತ್ತು ಎಂದು ಕೇಳಿ ಬಂದರೂ ಈ ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಪೀಠವನ್ನು ಬಿಟ್ಟರೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಮೂಡಿ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯನ ವಿಗ್ರಹವಿದೆ. ಈ ವಿಗ್ರಹದ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆಯನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಪ್ಪೆಯ ಕೆತ್ತನೆಗೆ ಒಂದು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇದೆ ಹಿಂದೆ [[ಜಕಣಾಚಾರಿ]]ಗೂ ಅವರ ಮಗ ಡಂಕಣಾಚಾರ್ಯರಿಗೂ ವಾದ ನಡೆದು, ಡಂಕಣನು ಚೆನ್ನಿಗರಾಯನ ವಿಗ್ರಹದಲ್ಲಿ ದೋಷವಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ, ಅದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು ಹೊರಟಾಗ ವಿಗ್ರಹದ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆ ಕಂಡು ಬರಲು, ವಿಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಗೋಪಾಲಕೃಷ್ಣ, ಮಹಿಷಾಸುರಮರ್ದಿನಿ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು-ಲಕ್ಷ್ಮಿಯರ ಸುಂದರ ಮೂರ್ತಿಗಳಿವೆ. ===ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನವರ ದೇವಸ್ಥಾನ=== ಕಪ್ಪೆ ಚೆನ್ನಿಗರಾಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಎಡಪಾರ್ಶ್ವದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಸ್ಥಾನ ರಂಗನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನವರ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಚತುರ್ಭುಜಾಧಾರಿಯಾದಿ ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನವರು. ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನವರು ಚೆನ್ನಕೇಶವನ ಮೆಚ್ಚಿನ ಪತ್ನಿಯೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ===ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪ=== ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನವರ ದೇವಾಲಯದ ನಂತರ ಸಿಗುವುದೇ ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪ. ಇಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಕೇಶವ ಸ್ವಾಮಿಗೂ ಸೌಮ್ಯನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೂ ಕಲ್ಯಾಣೋತ್ಸವವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಜಾತ್ರೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೋಮಯಾಗಾದಿಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ===ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನ=== ಇದು ಕಲ್ಯಾಣ ಮಂಟಪದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಒಳಗೆ ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ವಿಗ್ರಹ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣವಾಗಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ===ರಂಗನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನವರ ದೇವಸ್ಥಾನ=== ವೀರನಾರಾಯಣ ದೇವಸ್ಥಾನದ ನಂತರ ಸಿಗುವುದು ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ. ರಂಗನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನವರನ್ನು ಚೆನ್ನಕೇಶವಸ್ವಾಮಿಯ ಜೇಷ್ಠ ಪತ್ನಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕಾರಣಾಂತರಗಳಿಂದ ರಂಗನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನವರಿಗೆ ಆಭರಣಗಳನ್ನು ತೊಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು== ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಕಂಡ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ನೋಡಲು ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಿವೆ. ಯಜ್ಞ ಯಾಗಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಯಾಗಶಾಲೆ, ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಲು ಪಾಕಶಾಲೆ, ಪುಷ್ಕರಣಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ದೀಪಾಲೆ ಕಂಬ=== ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗೋಪುರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಆವರಣದ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರ್ಉ ೪೦ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಒಂದು ಕಂಬ ಕಾಣಿಸುವುದು. ಈ ಕಂಬವನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಾಕಾರದ ಒಂದು ಜಗುಲಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರಾಧಾರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಂಬವು ಈ ಜಗುಲಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು ಇದರ ಕೆಳಗಡೆ ೪ಸಂದುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂದುಗಳ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಕಡೆ ಇಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ನೋಡಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಈ ಕಂಬವು ಯಾವ ಆಧಾರವೂ ಇಲ್ಲದೆ ನಿಂತಿದೆ ಎಂದು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ವಾಯವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಒಂದು ತೆಳುವಾದ ಬಟ್ಟೆ ಅಥವ ಪೇಪರ್ ಚೂರನ್ನು ತುದಿಯಿಂದ ಮಧ್ಯದ ವರೆಗೆ ತಳ್ಳಿದರೆ ಸಲೀಸಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ - ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ಮೂರೇ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದೆ ಎಂದು ಸಾಬೀತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣಾಂತರಗಳಿಂದ ಇದನ್ನು ''ಗುರುತ್ವಾಕೇಂದ್ರ ಕಂಬ''(ಗ್ರಾವಿಟಿ ಪಿಲ್ಲರ್) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಈ ತುದಿಯ ಬೆಳಕನ್ನು ಆ ತುದಿಯಿಂದ ನೋಡಬಹುದು. ===ಆನೆ ಬಾಗಿಲು=== ದೇವಸ್ಥಾನದ ಇನ್ನೊಂದು ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಆನೆಬಾಗಿಲು ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ಮೂಲ ದ್ವಾರ ಗೋಪುರದ ದ್ವಾರವಾಗಿದ್ದರೂ, ದೇವರಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ಸವಗಳು ಈ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಇದು ವೈಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ===ಮಂಟಪದ ಸಾಲು=== ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ಆನೆಬಾಗಿಲ ನಡುವೆ ಮಂಟಪದ ಸಾಲನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕ ಗುಡಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಡಿಗಳಲ್ಲಿ ರಾಮಾನುಜಾಚಾರ್ಯರು, ಯೋಗನರಸಿಂಹರು, ಕಾಳಿಮರ್ಧನ ಕೃಷ್ಣ, ಆಂಜನೇಯ ಮುಂತಾದ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ರಂಗನಾಯಕಿ ಅಮ್ಮನವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೂ ಮಂಟಪದ ಸಾಲು ಇದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಿಲಾವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ನೋಡಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಮೂಲತಃ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಆವರಣವನ್ನು ಅಗೆದಾಗ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ಶಿಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೪ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಗಣಪತಿಯ ವಿಗ್ರಹ, ವಿಷ್ಣು, ಆಂಜನೇಯರ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಶಾಸನ ಕಂಬಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ.ಈ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ, ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಹೆಸರಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರಿಂದ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ===ಪಾಕ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಯಾಗ ಶಾಲೆ=== ಆನೆ ಬಾಗಿಲಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವುದೇ ಪಾಕಶಾಲೆ. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿವಿಸವೂ ದೇವರ ನೈವೇದ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಯಾಗಶಾಲೆ ಉಂಟು. ರಥೋತ್ಸವ ಅಥವ ಉತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ನಡೆಯಬೇಕಾದ ಯಜ್ಞ-ಯಾಗಾದಿಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ===ಶ್ರೀ ರಾಮದೇವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ವಾಹನ ಮಂಟಪ=== ಯಾಗಶಾಲೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ರಾಮದೇವರ ದೇವಸ್ಥಾನವಿದೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಮ, ಸೀತೆ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಮತ್ತು ಮಾರುತಿಯರ ವಿಗ್ರಹಗಳಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಮನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸೀತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.<br> ರಾಮದೇವರ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ವಾಹನ ಮಂಟಪವಿದೆ. ಉತ್ಸವಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾಗುವ ವಾಹನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ೭ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಹಿತ್ತಾಳೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವ ಗರುಡ, ಹಂಸ, ಆನೆ, ಆಂಜನೇಯ, ಕುದುರೆ, ನವಿಲು ಮುಂತಾದ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಉತ್ಸವದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಗೆ ಚಿನ್ನದ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿ, ಈ ವಾಹನಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂರಿಸಿ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಉತ್ಸವ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ===ಗಜಾ ಗುಂಡ=== ಗೋಪುರದ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಪುಷ್ಕರಣಿ/ಕಲ್ಯಾಣಿಗೆ ಗಜಾಗುಂಡ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇದನ್ನು ವಾಸುದೇವತೀರ್ಥ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಲ್ಯಾಣಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕರೀತಿಯ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಕಲ್ಯಾಣಿಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಮುಚ್ಚಿರುವುದರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ನೀರಿನ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುವ ಪ್ರವೇಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರಕವಿ [[ಕುವೆಂಪು]] ಅವರು ಇಲ್ಲಿಯ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನೋಡಿ "ಶಿಲೆಯಲ್ಲವೀ ಗುಡಿಯು ಕಲೆಯ ಬಲೆಯು ಸೌಂದರ್ಯ ವಿಪ್ಲವದ ಪಲ್ಲವಿಯು" ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.ourkarnataka.com/states/hassan/belur.htm Hassan]</ref> ==Gallery== <gallery> File:Belur1.JPG| A profile of the Chennakeshava temple File:Dhwaja Sthamba at Belur.jpg | ''Dhwaja Sthamba'' (pillar) at the Chennakeshava temple File:Belur 1.jpg | Close up of ''gopura'' (tower) over main entrance File:Stone Carvings, Chennakeshava Temple, Beluru.JPG | The Hoysala emblem, Chennakeshava temple File:Patterns, Chennakeshava Temple, Beluru.JPG | A frieze pattern at the Chennakeshava temple File:Sculptures at the Chennakesava Temple, Belur, Hassan Karnataka, India (2013).jpg|Frieze on moldings and perforated windows at the Chennakeshava temple </gallery> ==ನೋಡಿ== *ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. ಕವನಗಳು:[https://kn.wikisource.org/s/1w7n ಬೇಲೂರಿನ ಶಿಲಾಬಾಲಿಕೆಯರು- ವಿಕಿ ಸೋರ್ಸ್] *[[ಬೇಲೂರು ದೇವಸ್ಥಾನದ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾಣಬರುವ ಮದನಿಕೆಗಳು]] *[https://kn.wikisource.org/s/1vy4 ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಬೇಲೂರು] ==ಬಾಹ್ಯಪುಟಗಳು== ೧. http://www.kamat.com/kalranga/deccan/hoysala/belur.htm ೨. http://www.art-and-archaeology.com/india/belur/bel01.html ೩. http://www.ourkarnataka.com/states/hassan/belur.htm ೪. [http://kstdc.nic.in Karnataka Tourism] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061205021834/http://kstdc.nic.in/ |date=2006-12-05 }} ೫. https://web.archive.org/web/20120308202405/http://hassan-history.blogspot.com/ ೬.[http://hoysalatourism.org/ ಹೊಯ್ಸಳ ಟೂರಿಸಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140209004127/http://www.hoysalatourism.org/ |date=2014-02-09 }} ==ಉಲ್ಲೇಖ== {{reflist}} {{ಹಾಸನ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲೂಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} arh1b605d3u2mfuh555u6r2wuw5l8fc 0 2769 1375518 1354178 2026-06-20T18:01:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375518 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | color = | name =ಪ್ರಾಣಿಗಳು | fossil_range = [[Ediacaran]] – Recent {{fossilrange|610|0|}} | image = Animal diversity.png | image_width = 250px | domain = Eukaryota | regnum = ಪ್ರಾಣಿ | regnum_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[Systema Naturae|1758]] | subdivision_ranks = [[Phylum|Phyla]] | subdivision = * '''Subkingdom [[Parazoa]]''' ** [[Sponge|Porifera]] ** [[Placozoa]] * '''Subkingdom [[Eumetazoa]]''' ** '''[[Radiata]] (unranked)''' *** [[Ctenophora]] *** [[Cnidaria]] ** '''[[Bilateria]] (unranked)''' *** [[Orthonectida]] *** [[Rhombozoa]] *** [[Acoelomorpha]] *** [[Chaetognatha]] *** '''Superphylum [[Deuterostomia]]''' **** [[Chordata]] **** [[Hemichordata]] **** [[Echinoderm]]ata **** [[Xenoturbellida]] **** [[Vetulicolia]] [[extinction|†]] *** '''[[Protostomia]] (unranked)''' **** '''Superphylum [[Ecdysozoa]]''' ***** [[Kinorhyncha]] ***** [[Loricifera]] ***** [[Priapulida]] ***** [[Nematoda]] ***** [[Nematomorpha]] ***** [[Onychophora]] ***** [[Tardigrada]] ***** [[Arthropoda]] **** '''Superphylum [[Platyzoa]]''' ***** [[Platyhelminthes]] ***** [[Gastrotricha]] ***** [[Rotifera]] ***** [[Acanthocephala]] ***** [[Gnathostomulida]] ***** [[Micrognathozoa]] ***** [[Cycliophora]] **** '''Superphylum [[Lophotrochozoa]]''' ***** [[Sipuncula]] ***** [[Hyolitha]] [[extinction|†]] ***** [[Nemertea]] ***** [[Phoronida]] ***** [[Bryozoa]] ***** [[Entoprocta]] ***** [[Brachiopoda]] ***** [[Mollusca]] ***** [[Annelida]] }} [[ಚಿತ್ರ:Aphthona flava flea beetle cropped.jpg|right|thumb|ಎಫ್ಥೊನ ಫ್ಲೇವ ಜಾತಿಯ [[ದುಂಬಿ]].]] '''[[:en:Animal|ಪ್ರಾಣಿಗಳು]]''' ಜೈವಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ '''ಅನಿಮಾಲಿಯಾ'''ದ ಬಹುಕೋಶೀಯ, [[:en:Eukaryote|ಯೂಕ್ಯಾರಿಯೋಟಿಕ್]] ಜೀವಿಗಳು. ಕೆಲವು ವಿನಾಯಿತಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ, [[ಆಮ್ಲಜನಕ|ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು]] ಉಸಿರಾಡುತ್ತವೆ, [[:en:Muscle_cell|ಸ್ನಾಯುಕೋಶಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳಿಗೆ ಚಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇವುಗಳು ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಲ್ಲವು ಮತ್ತು [[ಭ್ರೂಣ|ಭ್ರೂಣದ]] ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ [[ಜೀವಕೋಶ|ಜೀವಕೋಶಗಳ]] ಟೊಳ್ಳಾದ ಗೋಳವಾದ [[:en:Blastulation|ಬ್ಲಾಸ್ಟುಲಾದಿಂದ]] ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ೨೦೨೨ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ೨.೧೬ ದಶಲಕ್ಷ ಜೀವಂತ ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧.೦೫ ಮಿಲಿಯನ್ [[ಕೀಟ|ಕೀಟಗಳು]], ೮೫,೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು [[ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳು]] ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ೬೫,೦೦೦ [[ಕಶೇರುಕ|ಕಶೇರುಕಗಳು]]. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಸುಮಾರು ೭.೭೭ ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿವೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉದ್ದವು ೮.೫ ಮೈಕ್ರೋಮೀಟರ್‌ನಿಂದ ೩೩.೬ (೧೧೦ ಅಡಿ) ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅವು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಸಂವಹನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅವು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಆಹಾರ ಜಾಲಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು [[ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಜೀವಂತ ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು [[:en:Bilateria|ಬೈಲೇಟರಿಯಾದಲ್ಲಿವೆ]]. ಇದು ಒಂದು [[:en:Clade|ಏಕಮೂಲ ವರ್ಗವಾಗಿದ್ದು]] ಇದರ ಸದಸ್ಯರು ಇಬ್ಬದಿಯಲ್ಲೂ ಸಮ್ಮಿತೀಯ ದೇಹ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬೈಲೇಟೇರಿಯಾವು [[:en:Nematode|ನೆಮಟೋಡ್‌ಗಳು]], [[ಸಂಧಿಪದಿಗಳು]], [[:en:Flatworm|ಚಪ್ಪಟೆಹುಳುಗಳು]], [[:en:Annelid|ವಲಯವಂತ ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳು|ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳಂತಹ]] ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ [[:en:Protostome|ಪ್ರೋಟೋಸ್ಟೋಮ್‌ಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸುಮಾರು ೫೩೯ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್ ಸ್ಫೋಟದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಾಣಿ ವಿಭಾಗಗಳು [[ಪಳೆಯುಳಿಕೆ]] ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರಭೇದಗಳಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದವು. ಎಲ್ಲ ಜೀವಂತ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಜೀನ್‌ಗಳ ೬,೩೩೧ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇವು ೬೫೦ ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಬದುಕಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೂರ್ವಜದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್]] ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು [[ರಕ್ತ|ರಕ್ತವಿರುವ]] ಮತ್ತು ರಕ್ತವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದನು. [[ಕಾರ್ಲ್ ಲಿನೆಯಸ್]] ೧೭೫೮ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ''ಸಿಸ್ಟಮಾ ನ್ಯಾಚುರೇ'' ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲ ಕ್ರಮಾನುಗತ ಜೈವಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು, ಇದನ್ನು [[:en:Jean-Baptiste_Lamarck|ಜೀನ್-ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಲಾಮಾರ್ಕ್]] ೧೮೦೯ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೧೪ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ೧೮೭೪ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Ernst_Haeckel|ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಹೆಕೆಲ್]] ಪ್ರಾಣಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಹುಕೋಶೀಯ '''ಮೆಟಾಜೋವಾ''' (ಈಗ ಅನಿಮೇಲಿಯಾಕ್ಕೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕ) ಮತ್ತು '''ಪ್ರೊಟೊಜೋವಾ''' ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿದರು, ಏಕಕೋಶೀಯ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಈಗ ಪ್ರಾಣಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೈವಿಕ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಆಣ್ವಿಕ ಜಾತಿವಿಕಾಸಶಾಸ್ತ್ರದಂತಹ ಸುಧಾರಿತ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಇದು ವರ್ಗಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಕಸನೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. [[ಮಾನವ|ಮಾನವರು]] [[ಆಹಾರ|ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ]] ([[ಮಾಂಸ]], [[ಹಾಲು]] ಮತ್ತು [[ಮೊಟ್ಟೆ|ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು]] ಒಳಗೊಂಡಂತೆ), ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ([[ಚರ್ಮ]] ಮತ್ತು [[ಉಣ್ಣೆ|ಉಣ್ಣೆಯಂತಹ]]), ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಗೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಬೇಟೆಯಾಡುವ [[ಪಕ್ಷಿ|ಪಕ್ಷಿಗಳಂತೆ]] [[ನಾಯಿ|ನಾಯಿಗಳನ್ನು]] ಬೇಟೆಯಾಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅನೇಕ [[ಭೂಮಿ|ಭೂ]] ಮತ್ತು ಜಲಚರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕ್ರೀಡೆಗಾಗಿ ಬೇಟೆಯಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಮಾನವೀಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು [[ಪುರಾಣ]] ಹಾಗೂ [[ಧರ್ಮ|ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ]] ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. == ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಉಗಮ == ಮೆಟಜೋವಗಳ ಉಗಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳಿವೆ. ಸಮೂಹ [[ಜೀವನ]] ನಡೆಸುವ ಏಕಕಣಜೀವಿ, ಭಿತ್ತಿರಹಿತ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕಕಣಜೀವಿ ಹಾಗೂ ಮೆಟಫೈಟಗಳಿಂದ ಉಗಮಿಸಿರಬಹುದೆಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತ. [[:en:Ernst_Haeckel|ಹೆಕೆಲನ]] ಪ್ರಕಾರ ಟೊಳ್ಳು ಚೆಂಡಿನಂತಿರುವ ಹಾಗೂ [[ಕಶಾಂಗ|ಕಶಾಂಗಗಳನ್ನು]] ಪಡೆದಿರುವ [[:en:Volvox|ವಾಲ್‌ವಾಕ್ಸನಂಥ]] ಜೀವಿಯಿಂದ ಮೆಟಜೋವಗಳು ಉಗಮಿಸಿವೆ. ಇಂಥ ಜೀವಿಗೆ ಹೆಕಲ್ `ಬ್ಲಾಸ್ಟಿಯ' ಎಂದು ಕರೆದ. ಹೆಕೆಲನ `ಜೀವಾನುವಂಶೀಯ' (ಬಯೋಜೆನಿಟಿಕ್) ತತ್ತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತಗಳು ಅವುಗಳ ವಿಕಾಸದ ಹಂತಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. ಮೆಟಜೋವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಬ್ಲಾಸ್ಟುಲಾ ಹಂತ ಈ ಬ್ಲಾಸ್ಟಿಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸಮನಾದುದು. ಕೋಶಗಳ ಒಂದು ಪದರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬ್ಲಾಸ್ಟಿಯ ಎರಡು ಪದರಗಳನ್ನು ಪಡೆದರೆ ಸರಳ ಮೆಟಜೋವಾ ಆದಂತಾಯಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಚಲನೆ ಹಾಗೂ ಪಚನ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕೋಶಗಳ ವಿಭೇದನೆಯಾಗಬೇಕು. ಹೆಕೆಲನ ಪ್ರಕಾರ ಹೊರಚರ್ಮ ಒಳತಿರುವಿಕೆಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಆ ಪ್ರಾಣಿ, ಕೋಶಗಳ ಎರಡು ಪದರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ [[ಬಾಯಿ|ಬಾಯಿಯ]] ರಚನೆಯೂ ಆಯಿತು. ಹೆಕೆಲನು ಈ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು `ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಯ' ಎಂದು ಕರೆದ. ಇದು ಮೆಟಜೋವ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರುಲಾ ಹಂತಕ್ಕೆ ಸಮನಾದುದು. [[:en:Élie_Metchnikoff|ಮೆಚ್ನಿಕಾಫ್‌ನ]] ಪ್ರಕಾರ ಪುರಾತನ ಮೆಟಜೋವ ಟೊಳ್ಳಿರದ ಗುಂಡಿನಂತಿರುವ '''ಪ್ಯಾರಂಕೈಮೆಲಾದಂತಿತ್ತು'''.  ಈ [[:en:Parenchymella|ಪ್ಯಾರಂಕೈಮೆಲಾ]] ಸ್ಪಂಜು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಲಾರ್ವವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತಿತ್ತು.  ಟೊಳ್ಳಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಬಾಯಿಯ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗಳು ದ್ವಿತೀಯಕ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ. ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರ್ತಿ ಪುಷ್ಟಿದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಮೆಟಜೋವ [[:en:Proterospongia|ಪ್ರೋಟಿರೊಸ್ಪಾಂಜೀಯ]] ಎಂಬ ಪ್ರಾಣಿಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿತು ಎಂದು ಊಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಕಾಲ ಹೆಕೆಲನ ವಾದವೇ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿ ಅದು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಗಳು ಇವೆ. ಒಳಚರ್ಮ ಮೆಟಜೋವಗಳ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಳತಿರುವಿಗಿಂತ ಬೇರೆ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆಂದು ತರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪುರಾತನ ಜೀವಿಗೆ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿ ಎನ್ನಲಾದ ಕಂಟಕಚರ್ಮಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಒಳತಿರುವಿಕೆಯಿಂದ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರುಲಾ ಹಂತದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವು ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮೆಚ್ನಿಕಾಫನ ವಾದವನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. [[:en:Libbie_Hyman|ಹೈಮನ್ನಳ]] ಪ್ರಕಾರ ಟೊಳ್ಳು ಚೆಂಡಿನಂತಿದ್ದು, ಕಶಾಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಮೂಹ ಜೀವನ ಜೀವಿಯಿಂದ ಮೆಟಜೋವಗಳ ಉದಯವಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವಿಭೇದನ ಎಂದರೆ ಕಾಯ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಭಾಗಗಳು. ಚಲಿಸುವ ಕೆಲವು ಕೋಶಗಳು ಪಚನಕ್ಕೆ ಸಂವೇದನೆಗೆ ವಿಭೇದನೆ ಹೊಂದಿ ಇವು ಪ್ಯಾರಂಕೈಮೆಲಾ ಅಥವಾ ಸ್ಟೀರಿಯೋಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರುಲಾ ಅಗಿರಬೇಕು. ಈ ಜೀವಿಯ ಹೊರಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಕೋಶಗಳು ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಒಳ ತಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಲ್ಲಿ [[ಅಮೀಬಾ|ಅಮೀಬಗಳಂಥ]] ಕೋಶಗಳಿಂದ ಪಚನ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಿರಬೇಕು. ಲಿಂಗ ಶರೀರದ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿ ಮುಂಭಾಗದ ಕೆಲವು ಸಂವೇದನಾ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಕಶಾಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಇಂಥ ಪ್ರಾಣಿಯಿಂದ ಮೆಟಜೋವಗಳು ಉದಯವಾದವು. ಈಗ ಹೈಮನ್ನಳ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಬಹುಜನರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದಿದೆ. ==ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು== ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಲವಾರು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಅದು ಅವುಗಳನ್ನು ಇತರ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಯುಕ್ಯಾರಿಯೋಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಬಹುಕೋಶೀಯಗಳಾಗಿವೆ.<ref>https://books.google.co.in/books?id=B_OOazzGefEC&pg=PA767&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref><ref name="Avila1995">{{cite book|url={{GBurl|id=B_OOazzGefEC|p=767}}|title=Biology: Investigating Life on Earth|last=Avila|first=Vernon L.|publisher=[[Jones & Bartlett Learning]]|year=1995|isbn=978-0-86720-942-6|pages=767–}}</ref> ಇವುಗಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಿಭೇದಗೊಂಡ ಕೋಶಗಳುಂಟು. ಏಕಕೋಶ ಜೀವಿಗಳು ವಿಭೇದನೆಯನ್ನು ಹೊಂದದ ಒಂದೇ ಕೋಶ ಅಥವಾ ಕೋಶಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಮೆಟಜೋವ ಗುಂಪಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭೇದನೆ ಹೊಂದದ ಕೋಶಗಳ ಹಲವು ಪದರಗಳಿದ್ದು ದೇಹ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗ ಎಂಬ ವಿಭೇದನೆಯನ್ನೂ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳನ್ನೂ ನರವ್ಯೂಹವನ್ನೂ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುವು. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಚಕ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಲನಶೀಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ<ref name="Concepts">{{cite web |last=Saupe |first=S. G. |title=Concepts of Biology |url=https://employees.csbsju.edu/SSAUPE/biol116/Zoology/digestion.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20071121084100/https://employees.csbsju.edu/SSAUPE/biol116/Zoology/digestion.htm |archive-date=21 November 2007 |access-date=30 September 2007}}</ref> (ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಚಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುತ್ತದೆ). ಆದರೆ [[ಸ್ಪಂಜು ಪ್ರಾಣಿಗಳು|ಸ್ಪಂಜುಗಳು]], [[ಹವಳ|ಹವಳಗಳು]], [[:en:Mussel|ಶಂಬೂಕಗಳು]] ಮತ್ತು [[:en:Barnacle|ಕಲ್ಲಗಳಂತಹ]] ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನಂತರ ಅಚಲವಾಗುತ್ತವೆ. '''ಬ್ಲಾಸ್ಟುಲಾ''' ಭ್ರೂಣದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಒಂದು ಹಂತವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷೀಕೃತ ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು [[ಅಂಗ (ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ)|ಅಂಗಗಳಾಗಿ]] ಭೇದಮಾಡಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book|title=Barron's EZ-101 Study Keys Series: Biology|last=Minkoff|first=Eli C.|publisher=Barron's Educational Series|year=2008|isbn=978-0-7641-3920-8|edition=2nd, revised|page=48}}</ref> === ರಚನೆ === ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ ಹಾಗೂ [[ಕಾಲಜನ್]] ಮತ್ತು ಸ್ಥಿತಿಸ್ಥಾಪಕ ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಕೋಶಬಾಹ್ಯ ಮಾತೃಕೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ.<ref>https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26810/</ref><ref>{{cite book|url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26810/|title=Molecular Biology of the Cell|last1=Alberts|first1=Bruce|last2=Johnson|first2=Alexander|last3=Lewis|first3=Julian|last4=Raff|first4=Martin|last5=Roberts|first5=Keith|last6=Walter|first6=Peter|publisher=[[Garland Science]]|year=2002|isbn=978-0-8153-3218-3|edition=4th|access-date=29 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20161223074013/https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK26810/|archive-date=23 December 2016|url-status=live}}</ref> ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೋಶಬಾಹ್ಯ ಮಾತೃಕೆಯು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನಮ್ಯವಾದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಚಲಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಮರುಸಂಘಟಿಸಬಹುದು. ಇದು ಸಂಕೀರ್ಣ ರಚನೆಗಳು ರೂಪಗೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಕೋಶಗಳು ಬಿಗಿಯಾದ ಸಂಧಿಸ್ಥಾನಗಳು, ಅಂತರ ಸಂಧಿಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಡೆಸ್ಮೋಸೋಮ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೋಶ ಸಂಧಿಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಅನನ್ಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/crackingapbiolog00magl/page/45|title=Cracking the AP Biology Exam, 2004–2005 Edition|last=Magloire|first=Kim|publisher=[[The Princeton Review]]|year=2004|isbn=978-0-375-76393-9|page=[https://archive.org/details/crackingapbiolog00magl/page/45 45]}}</ref> ಕೆಲವು ವಿನಾಯಿತಿಗಳೊಂದಿಗೆ - ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಸ್ಪಂಜುಗಳು ಮತ್ತು [[:en:Placozoa|ಪ್ಲಕೋಜೋವನ್‍ಗಳು]] - ಪ್ರಾಣಿಗಳ ದೇಹಗಳನ್ನು ಅಂಗಾಂಶಗಳಾಗಿ ಭೇದಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>https://books.google.co.in/books?id=EXNFwB-O-WUC&pg=PA362&redir_esc=y</ref><ref>{{cite book|url={{GBurl|id=EXNFwB-O-WUC|p=362}}|title=Biology: Concepts and Applications without Physiology|last=Starr|first=Cecie|publisher=Cengage Learning|year=2007|isbn=978-0-495-38150-1|pages=362, 365|access-date=19 May 2020}}</ref> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಸ್ನಾಯು|ಸ್ನಾಯುಗಳು]] ಸೇರಿವೆ ಹಾಗೂ ಇವು ಚಲನವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನರ ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ರವಾನಿಸಿ ದೇಹವನ್ನು ಸುಸಂಘಟಿತವಾಗಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಒಂದು ರಂಧ್ರವುಳ್ಳ (ಟೆನೊಫೊರಾ, ಸಿನಿಡೇರಿಯಾ ಮತ್ತು ಚಪ್ಪಟೆ ಹುಳುಗಳಲ್ಲಿ) ಅಥವಾ ಎರಡು ರಂಧ್ರಗಳುಳ್ಳ (ಬಹುತೇಕ ಬೈಲ್ಯಾಟರಿಯನ್‍ಗಳಲ್ಲಿ) ಒಂದು ಆಂತರಿಕ ಜೀರ್ಣ ಕೋಶ ಸಹ ಇರುತ್ತದೆ.<ref>https://books.google.co.in/books?id=9jE4AAAAIAAJ&pg=PA54&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref><ref>{{cite book|url={{GBurl|id=9jE4AAAAIAAJ|p=54}}|title=Fossil Invertebrates|last1=Hillmer|first1=Gero|last2=Lehmann|first2=Ulrich|publisher=CUP Archive|others=Translated by J. Lettau|year=1983|isbn=978-0-521-27028-1|page=54|access-date=8 January 2016}}</ref> ಮೆಟಜೋವಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಜಟಿಲತೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳುಂಟು. ಕೆಲವು ಮೆಟಜೋವಗಳು ಕಡಿಮೆ ಜಟಿಲತೆಯನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಮೆಟಜೋವಗಳು ಸಾಕಷ್ಟು ಜಟಿಲತೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಜಟಿಲತೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳು, ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ವಿಕಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಬಹುಶಃ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಮೆಟಜೋವ ಕೇವಲ ಹೊರಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಒಳಚರ್ಮ ಎಂಬ ಕೋಶಪದರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಯಾವುದೇ ಅಂಗಗಳಿಲ್ಲದೆ ವಿಭೇದನೆಯನ್ನು ಹೊಂದದೇ ಇರುವಂಥ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ಪ್ರಾಣಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭೇದನೆಯಾದರೆ ಕೆಲವು ಲೈಂಗಿಕ ಕೋಶಗಳು ಮಾತ್ರ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿರಬೇಕೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಗ್ರಂಥಿ]], ಮಾಂಸಖಂಡ, ಬಂಧ ಅಂಗಾಂಶ, ನರಕೋಶ ಮುಂತಾದವು ಬಹುಶಃ ಅನಂತರದ ಬೆಳೆವಣಿಗೆಯಾಗಿರಬೇಕು. ಈ ಹಂತವನ್ನು ಸ್ಪಂಜು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಕುಟುಕು ಕಣವಂತಗಳು|ಕುಟುಕು ಕಣವಂತಗಳಲ್ಲಿ]] (ಸೀಲೆಂಟರೇಟ) ಕಾಣಬಹುದು. ತರುವಾಯ ನಡುಚರ್ಮವೊಂದು (ಮೀಸೊಡರ್ಮ್) ಹೊರಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಒಳಚರ್ಮಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಬೆಳೆದು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮೂರು ಪದರಗಳುಳ್ಳ ಶರೀರವನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತಾಗಿರಬೇಕು. ನಡುಚರ್ಮದಿಂದ ಹಲವಾರು ಅಂಗಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದು. ಮಾಂಸಖಂಡ, ಪರಿಚಲನಾಂಗ, ವಿಸರ್ಜನಾಂಗ, ಪ್ರಜನನಾಂಗ, ಮುಂತಾದವು ಮಧ್ಯಚರ್ಮದಿಂದ, ಹೊರಚರ್ಮದಿಂದ [[ಚರ್ಮ]], [[ನರಮಂಡಲ]] ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂಗಗಳೂ ಒಳಚರ್ಮದಿಂದ ಅನ್ನನಾಳವೂ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಚಪ್ಪಟೆಹುಳುಗಳು ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಚರ್ಮ ಮತ್ತು ಅನ್ನನಾಳದ ಮಧ್ಯೆ ಅವಕಾಶವೊಂದು ರಚಿತವಾಗಿ ಈ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮುಖ್ಯ ಅಂಗಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಶರೀರ ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಗೊಂಡಿದೆ. ವಲಯವಂತ, ಸಂಧಿಪದಿ, ಮೃದ್ವಂಗಿ ಮತ್ತು ಕಂಟಕಚರ್ಮಿಗಳು (ಎಕೈನೋಡರ್ಮೇಟ) ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು. ಈ ಜೀವಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಸಂಕೀರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಹೋಗಿ ಬೆನ್ನೆಲುಬನ್ನು ಪಡೆದು ಕಶೇರುಕಗಳ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಹಾದಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. === ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆ === ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಯಾವುದೋ ರೂಪದ ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_f1r2/page/314/mode/2up</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_f1r2/page/315|title=Encyclopedia of reproduction, Volume 1|last=Knobil|first=Ernst|publisher=Academic Press|year=1998|isbn=978-0-12-227020-8|page=[https://archive.org/details/encyclopediaofre0000unse_f1r2/page/315 315]}}</ref> ಅವು ಅರೆವಿದಳನದಿಂದ ಅಗುಣಿತ ಜಂಪತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತವೆ; ಹೆಚ್ಚು ಚಿಕ್ಕದಾದ, ಚಲನಶೀಲ ಜಂಪತಿಗಳು ರೇತ್ರಾಣು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ದೊಡ್ಡದಾದ ಚಲನರಹಿತ ಜಂಪತಿಗಳು ಅಂಡಾಣು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>https://archive.org/details/petersonsmasterg0000stew_x3f1/page/371</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/petersonsmasterg0000stew_x3f1/page/371|title=Master the GED 2011|last=Schwartz|first=Jill|publisher=Peterson's|year=2010|isbn=978-0-7689-2885-3|page=[https://archive.org/details/petersonsmasterg0000stew_x3f1/page/371 371]}}</ref> ಅವು ಒಂದುಗೂಡಿ ಯುಗ್ಮಜಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/populationgeneti00hami|title=Population genetics|last=Hamilton|first=Matthew B.|publisher=[[Wiley-Blackwell]]|year=2009|isbn=978-1-4051-3277-0|page=[https://archive.org/details/populationgeneti00hami/page/n69 55]|url-access=limited}}</ref> ಇವು [[ಕೋಶ ವಿಭಜನೆ|ಕೋಶ ವಿಭಜನೆಯ]] ಮೂಲಕ ಬ್ಲಾಸ್ಟುಲಾ ಎಂಬ ಟೊಳ್ಳಾದ ಗೋಳವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಸ್ಪಂಜುಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ಲಾಸ್ಟುಲಾ ಡಿಂಬಗಳು ಹೊಸ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಈಜಿ, ಸಮುದ್ರತಳಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡು ಹೊಸ ಸ್ಪಂಜಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book|title=General zoology|last1=Ville|first1=Claude Alvin|last2=Walker|first2=Warren Franklin|last3=Barnes|first3=Robert D.|publisher=Saunders College Pub|year=1984|isbn=978-0-03-062451-3|page=467}}</ref> ಬಹುತೇಕ ಇತರ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ಲಾಸ್ಟುಲಾ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮರುಜೋಡಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book|title=Human embryology: (prenatal development of form and function)|last1=Hamilton|first1=William James|last2=Boyd|first2=James Dixon|last3=Mossman|first3=Harland Winfield|publisher=Williams & Wilkins|year=1945|page=330}}</ref> ಮೊದಲು ಅದು ಜೀರ್ಣ ಕೋಶ ಮತ್ತು ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಂಕುರ ಪದರಗಳಾದ ಬಾಹ್ಯ ಕೋಶಸ್ತರ ಮತ್ತು ಒಳಕೋಶಪದರಗಳುಳ್ಳ ಗ್ಯಾಸ್ಟ್ರುಲಾವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಮಡಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/developmentofver0000phil/page/176|title=Development of vertebrate anatomy|last=Philips|first=Joy B.|publisher=Mosby|year=1975|isbn=978-0-8016-3927-2|page=[https://archive.org/details/developmentofver0000phil/page/176 176]}}</ref> ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂರನೇ ಅಂಕುರಪದರವಾದ ಮಧ್ಯಪದರವೂ ಅವುಗಳ ನಡುವೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book|title=The Encyclopedia Americana: a library of universal knowledge, Volume 10|publisher=Encyclopedia Americana Corp.|year=1918|page=281}}</ref> ಹೊರಚರ್ಮ (ಎಕ್ಟೋಡರ್ಮ್) ವಾತಾವರಣದ ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ನೀಡಲು ಹಾಗೂ ಜ್ಞಾನವಾಹಕ ಅಂಗವಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಳಚರ್ಮ (ಎಂಡೊಡರ್ಮ್) ಪಚನಾಂಗವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿದೆ. ನಡುಚರ್ಮ (ಮೀಸೊಡರ್ಮ್) ವಿಸರ್ಜನಾಂಗ, ಪರಿಚಲನಾಂಗ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜನನಾಂಗಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಅಂಗಾಂಶಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಗಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಈ ಅಂಕುರಪದರಗಳು ವಿಭೇದನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book|title=The science of entomology|last1=Romoser|first1=William S.|last2=Stoffolano|first2=J. G.|publisher=WCB McGraw-Hill|year=1998|isbn=978-0-697-22848-2|page=156|author-link1=William S. Romoser}}</ref> ನಿಶೇಚಿತ ಅಂಡ ಅಥವಾ ಜೈಗೋಟು ಒಂದೇ ಕೋಶವಾಗಿದ್ದು ವಿಭಜನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮೆಟಜೋವ ಆಗುತ್ತದೆ. ಮೆಟಜೋವದ ದೇಹ ಕಾಯಭಾಗ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಭಾಗ ಅಥವಾ ಜನನಭಾಗ ಎಂದು ವಿಭೇದನೆಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಯಭಾಗ ಮತ್ತು ಲಿಂಗಭಾಗ ಹಲವಾರು ಜೈವಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಕಾಲದ ತನಕ ಕೆಲಸಮಾಡಿ ಅನಂತರ ಸಾಯುತ್ತದೆ. ಲಿಂಗಭಾಗ ಕಾಯದ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಪರತಂತ್ರ ಜೀವನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು ನಿಯಮಿತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆಯಾ ಜೀವಿಗಳ ಹಲವಾರು ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗಭಾಗ ಚಿರಂಜೀವಿ. ಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡುವ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ನಿದರ್ಶನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜೀವಿಗಳೊಳಗೆ ಅಂತಸ್ಸಂಬಂಧ ಅವನತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕಾರಕ ಅಪ್ರಭಾವಿ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಹೆಚ್ಚಿದ ವ್ಯಾಪನೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="pmid19834483">{{cite journal|last1=Charlesworth|first1=D.|last2=Willis|first2=J. H.|title=The genetics of inbreeding depression|journal=[[Nature Reviews Genetics]]|volume=10|issue=11|pages=783–796|year=2009|pmid=19834483|doi=10.1038/nrg2664|s2cid=771357 | issn=1471-0056 }}</ref><ref name="pmid3324702">{{cite journal|last1=Bernstein|first1=H.|last2=Hopf|first2=F. A.|last3=Michod|first3=R. E.|title=The molecular basis of the evolution of sex|journal=Advances in Genetics|volume=24|pages=323–370|year=1987|pmid=3324702|doi=10.1016/s0065-2660(08)60012-7|isbn=978-0-12-017624-3}}</ref> ನಿಕಟ ಅಂತಸ್ಸಂಬಂಧವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref name="Pusey">{{cite journal|last1=Pusey|first1=Anne|last2=Wolf|first2=Marisa|title=Inbreeding avoidance in animals|journal=Trends Ecol. Evol.|volume=11|issue=5|pages=201–206|year=1996|pmid=21237809|doi=10.1016/0169-5347(96)10028-8}}</ref> ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಅಲೈಂಗಿಕ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೋಷಕರ ಅನುವಂಶಿಕ ತದ್ರೂಪಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಘಟನೆಯ ಮೂಲಕ; ಹೈಡ್ರಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಿನಿಡೇರಿಯನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯುವಿಕೆ ಮೂಲಕ; ಅಥವಾ ಗಿಡಹೇನುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಅನಿಷೇಕಜನನದ (ಇದರಲ್ಲಿ ಫಲವತ್ತಾದ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಸಂಭೋಗವಿಲ್ಲದೆ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ) ಮೂಲಕ ನಡೆಯಬಹುದು.<ref>{{cite book|title=Reproductive Biology of Invertebrates, Volume 11, Progress in Asexual Reproduction|last1=Adiyodi|first1=K. G.|last2=Hughes|first2=Roger N.|last3=Adiyodi|first3=Rita G.|date=July 2002|publisher=Wiley|isbn=978-0-471-48968-9|page=116}}</ref><ref>{{cite web |last1=Schatz |first1=Phil |title=Concepts of Biology: How Animals Reproduce |url=https://philschatz.com/biology-concepts-book/contents/m45547.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180306022745/https://philschatz.com/biology-concepts-book/contents/m45547.html |archive-date=6 March 2018 |access-date=5 March 2018 |publisher=OpenStax College}}</ref> ==ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ== ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳು, ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು, ಸರ್ವಭಕ್ಷಕಗಳು, ಶೀರ್ಣಿತವಸ್ತುಭಕ್ಷಿಗಳು,<ref>{{cite book|title=Geomorphology and environmental impact assessment|last1=Marchetti|first1=Mauro|last2=Rivas|first2=Victoria|publisher=Taylor & Francis|year=2001|isbn=978-90-5809-344-8|page=84}}</ref> ಮತ್ತು [[ಪರಜೀವಿಕೆ|ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು]]<ref>{{cite book|title=Elements of Biology|last=Levy|first=Charles K.|publisher=[[Appleton-Century-Crofts]]|year=1973|isbn=978-0-390-55627-1|page=108}}</ref> ಸೇರಿದಂತೆ ಅವು ಸಾವಯವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಪರಿಸರ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣ ಆಹಾರ ಜಾಲಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಪರಭಕ್ಷಕವು ಮತ್ತೊಂದು ಜೀವಿಯನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತದೆ (ಅದರ ಬೇಟೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ).<ref name="Ecology">{{cite book|url=https://archive.org/details/ecology00mich|title=Ecology: Individuals, populations and communities|last1=Begon|first1=M.|last2=Townsend|first2=C.|last3=Harper|first3=J.|date=1996|publisher=Blackwell Science|isbn=978-0-86542-845-4|edition=Third}}</ref> ಪರಸ್ಪರರ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾದ ಆಯ್ದ ಒತ್ತಡಗಳು ಪರಭಕ್ಷಕ ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಬೇಟೆ ಪ್ರಾಣಿ ನಡುವೆ ವಿಕಸನೀಯ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳು [[ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ|ದ್ಯುತಿಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ]] ಮೂಲಕ ಸಸ್ಯಗಳು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಜೀವರಾಶಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಸಸ್ಯ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಮಾಂಸಾಹಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೋಷಕ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಮೂಲಕ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಣಿಗಳು [[ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟುಗಳು|ಕಾರ್ಬೋಹೈಡ್ರೇಟ್‌ಗಳು]], ಲಿಪಿಡ್‌ಗಳು, [[ಪ್ರೋಟೀನ್|ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು]] ಮತ್ತು ಇತರ ಜೈವಿಕ ಅಣುಗಳನ್ನು ಉತ್ಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಇದು ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಬೆಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಚಲನೆಯಂತಹ ಜೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book|title=Understanding Science: Upper Primary|last=Clutterbuck|first=Peter|publisher=Blake Education|year=2000|isbn=978-1-86509-170-9|page=9}}</ref><ref>{{cite book|title=Genetics Classical To Modern|last=Gupta|first=P. K.|publisher=Rastogi Publications|year=1900|isbn=978-81-7133-896-2|page=26}}</ref><ref>{{cite book|url=https://archive.org/details/biochemistry00rhga|title=Biochemistry|last1=Garrett|first1=Reginald|last2=Grisham|first2=Charles M.|publisher=Cengage Learning|year=2010|isbn=978-0-495-10935-8|page=[https://archive.org/details/biochemistry00rhga/page/n572 535]|url-access=limited}}</ref> ಬೆಳಕಿಲ್ಲದ ಸಮುದ್ರದ ತಳದ ಮೇಲಿನ ಜಲೋಷ್ಣೀಯ ದ್ವಾರಗಳು ಮತ್ತು ಶೀತ ಒಸರು ನೆಲಗಳ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಈ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ (ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಸಲ್ಫೈಡ್‌ನಂತಹ ಅಜೈವಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ಉತ್ಕರ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ) ಆರ್ಕಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ|ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ]] ಸಾವಯವ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book|title=Marine Biology|last1=Castro|first1=Peter|last2=Huber|first2=Michael E.|publisher=McGraw-Hill|year=2007|isbn=978-0-07-722124-9|edition=7th|page=376}}</ref> ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮೂಲತಃ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡವು. ಸಂಧಿಪದಿಗಳ ಪೀಳಿಗೆಗಳು ಭೂ ಸಸ್ಯಗಳಂತೆಯೇ ಸುಮಾರು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹೂಡಿದವು (ಬಹುಶಃ ೫೧೦ ಮತ್ತು ೪೭೧ ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ನಂತರದ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್ ಅಥವಾ ಮುಂಚಿನ ಆರ್ಡೋವಿಶಿಯನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ).<ref name="Rota-Stabelli2013">{{cite journal|last1=Rota-Stabelli|first1=Omar|last2=Daley|first2=Allison C.|last3=Pisani|first3=Davide|title=Molecular Timetrees Reveal a Cambrian Colonization of Land and a New Scenario for Ecdysozoan Evolution|journal=Current Biology|volume=23|issue=5|pages=392–8|year=2013|doi-access=free|doi=10.1016/j.cub.2013.01.026|pmid=23375891}}</ref> ಹಾಲೆಗಳಿರುವ ಈಜುರೆಕ್ಕೆಯುಳ ಮೀನಾದ ಟಿಕ್ಟಾಲಿಕ್‍ನಂತಹ [[ಕಶೇರುಕ|ಕಶೇರುಕಗಳು]] ಸುಮಾರು ೩೭೫ ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ನಂತರದ ಡೆವೊನಿಯನ್ ಕಲ್ಪದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಗೆ ಚಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು.<ref>https://www.nature.com/articles/nature04639</ref><ref>{{cite journal|last1=Daeschler|first1=Edward B.|last2=Shubin|first2=Neil H.|last3=Jenkins|first3=Farish A. Jr.|title=A Devonian tetrapod-like fish and the evolution of the tetrapod body plan|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=440|pages=757–763|date=6 April 2006|doi=10.1038/nature04639|pmid=16598249|issue=7085|bibcode=2006Natur.440..757D|doi-access=free}}</ref><ref>{{cite journal|author-link=Jennifer A. Clack|last=Clack|first=Jennifer A.|journal=[[Scientific American]]|volume=293|issue=6|pages=100–7|title=Getting a Leg Up on Land|date=21 November 2005|bibcode=2005SciAm.293f.100C|doi=10.1038/scientificamerican1205-100|pmid=16323697}}</ref> ಉಪ್ಪು ನೀರು, ಜಲೋಷ್ಣೀಯ ದ್ವಾರಗಳು, ಸಿಹಿ ನೀರು, ಬಿಸಿನೀರಿನ ಬುಗ್ಗೆಗಳು, ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶಗಳು, [[ಕಾಡು|ಕಾಡುಗಳು]], [[ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು|ಹುಲ್ಲುಗಾವಲುಗಳು]], [[ಮರುಭೂಮಿ|ಮರುಭೂಮಿಗಳು]], ಆಕಾಶ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು, ಶಿಲೀಂಧ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಬಂಡೆಗಳ ಒಳಭಾಗ ಸೇರಿದಂತೆ ಭೂಮಿಯ ಎಲ್ಲ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ನೆಲೆಸುತ್ತವೆ.<ref>https://books.google.co.in/books?id=8wJXWBMsEOkC&pg=PA115&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref><ref name="Margulis">{{cite book|url={{GBurl|id=8wJXWBMsEOkC|p=115}}|title=Diversity of Life: The Illustrated Guide to the Five Kingdoms|last=Margulis|first=Lynn|author2=Schwartz, Karlene V.|author3=Dolan, Michael|publisher=Jones & Bartlett Learning|year=1999|isbn=978-0-7637-0862-7|pages=115–116|author1-link=Lynn Margulis}}</ref> ಆದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಶಾಖ ಸಹಿಷ್ಣುವಾಗಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ೫೦°C ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಿರ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಬದುಕಬಲ್ಲವು.<ref name="Clarke2014">{{cite journal|last=Clarke|first=Andrew|title=The thermal limits to life on Earth|journal=International Journal of Astrobiology|volume=13|issue=2|pages=141–154|year=2014|bibcode=2014IJAsB..13..141C|url=https://nora.nerc.ac.uk/id/eprint/507274/1/Clarke.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20190424155004/https://nora.nerc.ac.uk/id/eprint/507274/1/Clarke.pdf|archive-date=24 April 2019|url-status=live|doi=10.1017/S1473550413000438|doi-access=free}}</ref> ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಭೇದಗಳು (ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ನೆಮಟೋಡ್‍ಗಳು) [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ|ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಾ]] ಖಂಡದ ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ಶೀತ ಮರುಭೂಮಿಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="bas-land">{{cite web |title=Land animals |url=https://www.bas.ac.uk/about/antarctica/wildlife/land-animals/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181106225451/https://www.bas.ac.uk/about/antarctica/wildlife/land-animals/ |archive-date=6 November 2018 |access-date=7 March 2018 |publisher=[[British Antarctic Survey]]}}</ref> ==ವರ್ಗೀಕರಣದ ಇತಿಹಾಸ== ಅಭಿಜಾತ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಅವಲೋಕನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ರಕ್ತ ಹೊಂದಿರುವ (ಸರಿಸುಮಾರು, ಕಶೇರುಕಗಳು) ಮತ್ತು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿದನು. ನಂತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೇಲೆ ಜೋಡಿಸಲಾಯಿತು, ಮನುಷ್ಯರಿಂದ (ರಕ್ತ, ೨ ಕಾಲುಗಳು, ವಿವೇಚನಾಯುಕ್ತ ಚೇತನವುಳ್ಳ) ಹಿಡಿದು ಕೆಳಗೆ ಜರಾಯುಜ [[ಚತುಷ್ಪಾದಿಗಳು|ಚತುಷ್ಪಾದಿಗಳನ್ನು]] (ರಕ್ತ, ೪ ಕಾಲುಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚೇತನವುಳ್ಳ) ಹಿಡಿದು [[ಕಠಿಣ ಚರ್ಮಿಗಳು|ಕಠಿಣಚರ್ಮಿಗಳಂತಹ]] ಇತರ ಗುಂಪುಗಳವರೆಗೆ (ರಕ್ತವಿಲ್ಲದ, ಅನೇಕ ಕಾಲುಗಳು, ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಚೇತನವುಳ್ಳ). ೧೭೫೮ ರಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಲ್ ಲಿನೇಯಸ್ ತನ್ನ '''ಸಿಸ್ಟಮಾ ನ್ಯಾಚುರೇ'''ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಶ್ರೇಣೀಕೃತ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ರಚಿಸಿದನು.<ref>https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/542</ref><ref name="Linn1758">{{cite book|url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/542|title=Systema naturae per regna tria naturae :secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis.|last=Linnaeus|first=Carl|publisher=Holmiae (Laurentii Salvii)|year=1758|edition=[[10th edition of Systema Naturae|10th]]|language=la|author-link=Carl Linnaeus|access-date=22 September 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081010032456/https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/542|archive-date=10 October 2008|url-status=live}}</ref> ಅವನ ಮೂಲ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಣಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮೂರು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ವರ್ಮಿಸ್, ಇನ್ಸೆಕ್ಟಾ, ಪಿಸೀಸ್, ಆಂಫೀಬಿಯಾ, ಏವೀಸ್ ಮತ್ತು ಮಮೇಲಿಯಾ ಎಂಬ ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಂದಿನಿಂದ ಕೊನೆಯ ನಾಲ್ಕನ್ನು ಒಂದೇ ವಿಭಾಗವಾದ [[ಕಾರ್ಡೇಟ್|ಕಾರ್ಡೇಟಾ]]ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅವನ ಇನ್ಸೆಕ್ಟಾ (ಇದರಲ್ಲಿ ಕಠಿಣಚರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಪಾದಿಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು) ಮತ್ತು ವರ್ಮಿಸ್‌ಗಳನ್ನು ಮರುಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ವಿಭಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ೧೭೯೩ ರಲ್ಲಿ ಜೀನ್-ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಡ ಲಾಮಾರ್ಕ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು ವರ್ಮಿಸ್ ಅನ್ನು ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಕರೆದರು ಮತ್ತು ಈ ಗುಂಪನ್ನು ಮೂರು ಹೊಸ ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದರು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಹುಳುಗಳು, ಕಂಟಕಚರ್ಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಲಿಪ್‍ಗಳು (ಇದು ಹವಳಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಬಲಿ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು). ೧೮೦೯ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ತನ್ನ ''ಫಿಲಾಸಫಿ ಝೂಲಾಜಿಕ್‌''ನಲ್ಲಿ, ಲಾಮಾರ್ಕ್ ಕಶೇರುಕಗಳ (ಅದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಇನ್ನೂ ೪ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು: ಸಸ್ತನಿಗಳು, ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಸರೀಸೃಪಗಳು ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳು) ಮತ್ತು ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ೯ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದನು. ಅವುಗಳೆಂದರೆ [[:en:Barnacle|ಕುಂತಲಪಾದಿಗಳು]], ವಲಯವಂತ ಪ್ರಾಣಿಗಳು, ವಲ್ಕವಂತಪ್ರಾಣಿಗಳು, ಅಷ್ಟಪಾದಿಗಳು, ಹುಳುಗಳು, ಕೀಟಗಳು, [[:en:Radiata|ರೇಡಿಯೇಟ್‌ಗಳು]], ಪಾಲಿಪ್‍ಗಳು ಮತ್ತು [[:en:Infusoria|ಇನ್ಫ್ಯೂಸೋರಿಯನ್‍ಗಳು]].<ref name="Gould2011">{{cite book|url={{GBurl|id=wApMpVmi-5gC|p=130}}|title=The Lying Stones of Marrakech|last=Gould|first=Stephen Jay|publisher=Harvard University Press|year=2011|isbn=978-0-674-06167-5|pages=130–134|author-link=Stephen Jay Gould}}</ref> ==ಸಾಂಕೇತಿಕ ಬಳಕೆಗಳು== ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಸೋನಲ್ಲಿನ ಗುಹಾ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಎರಡೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಅತಿ ಮುಂಚಿನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕಲೆಯ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ. [[ಕೀಟ|ಕೀಟಗಳು]], [[ಪಕ್ಷಿ|ಪಕ್ಷಿಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಸಸ್ತನಿ|ಸಸ್ತನಿಗಳು]] ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ,<ref>https://www.oxfordbibliographies.com/display/document/obo-9780199791286/obo-9780199791286-0044.xml</ref><ref>{{Cite journal|last1=Paterson|first1=Jennifer|title=Animals in Film and Media|url=https://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199791286/obo-9780199791286-0044.xml|journal=Oxford Bibliographies|access-date=24 June 2016|date=29 October 2013|doi=10.1093/obo/9780199791286-0044|archive-url=https://web.archive.org/web/20160614200642/https://www.oxfordbibliographies.com/view/document/obo-9780199791286/obo-9780199791286-0044.xml|archive-date=14 June 2016|url-status=live}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ದೈತ್ಯ ಕೀಟ ಚಲನಚಿತ್ರ"ಗಳಲ್ಲಿ.<ref>https://books.google.co.in/books?id=hV-hCwAAQBAJ&pg=PA147&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref><ref name="GregersdotterHöglund2016">{{cite book|url={{GBurl|id=hV-hCwAAQBAJ|p=147}}|title=Animal Horror Cinema: Genre, History and Criticism|last1=Gregersdotter|first1=Katarina|last2=Höglund|first2=Johan|last3=Hållén|first3=Nicklas|date=2016|publisher=Springer|isbn=978-1-137-49639-3|page=147}}</ref><ref name="WarrenThomas2009">{{cite book|url={{GBurl|id=B7kUCwAAQBAJ|pg=PT32}}|title=Keep Watching the Skies!: American Science Fiction Movies of the Fifties, The 21st Century Edition|last1=Warren|first1=Bill|last2=Thomas|first2=Bill|date=2009|publisher=McFarland|isbn=978-1-4766-2505-8|page=32}}</ref><ref name="Crouse2008">{{cite book|url={{GBurl|id=B5alnowvF3sC|pg=PT200}}|title=Son of the 100 Best Movies You've Never Seen|last=Crouse|first=Richard|publisher=ECW Press|year=2008|isbn=978-1-55490-330-6|page=200}}</ref> ಕೀಟಗಳು<ref name="Hearn">{{cite book|title=Kwaidan: Stories and Studies of Strange Things|title-link=Kwaidan: Stories and Studies of Strange Things|last=Hearn|first=Lafcadio|publisher=Dover|year=1904|isbn=978-0-486-21901-1|author-link=Lafcadio Hearn}}</ref> ಮತ್ತು ಸಸ್ತನಿಗಳು<ref name="TFL">{{cite web |title=Deer |url=https://treesforlife.org.uk/forest/mythology-folklore/deer/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160614200842/https://treesforlife.org.uk/forest/mythology-folklore/deer/ |archive-date=14 June 2016 |access-date=23 June 2016 |publisher=[[Trees for Life (Scotland)|Trees for Life]]}}</ref> ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ಎರಡರಲ್ಲೂ, [[ಚಿಟ್ಟೆ|ಚಿಟ್ಟೆಯನ್ನು]] ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚೇತನದ ಮೂರ್ತರೂಪವಾಗಿ ನೋಡಲಾಯಿತು.<ref name="Hearn2">{{cite book|title=Kwaidan: Stories and Studies of Strange Things|title-link=Kwaidan: Stories and Studies of Strange Things|last=Hearn|first=Lafcadio|publisher=Dover|year=1904|isbn=978-0-486-21901-1|author-link=Lafcadio Hearn}}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=did;cc=did;rgn=main;view=text;idno=did2222.0001.694|title=Butterfly|journal=Encyclopedia of Diderot and d'Alembert|access-date=10 July 2016|date=January 2011|last=Louis|first=Chevalier de Jaucourt (Biography)|archive-url=https://web.archive.org/web/20160811042437/https://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/text-idx?c=did;cc=did;rgn=main;view=text;idno=did2222.0001.694|archive-date=11 August 2016|url-status=live}}</ref><ref>Hutchins, M., Arthur V. Evans, Rosser W. Garrison and Neil Schlager (Eds) (2003) Grzimek's Animal Life Encyclopedia, 2nd edition. Volume 3, Insects. Gale, 2003.</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾರಬ್ ಜೀರುಂಡೆ ಪವಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite book|title=Scarabs, A Reflection of Ancient Egypt|last=Ben-Tor|first=Daphna|date=1989|publisher=Israel Museum|isbn=978-965-278-083-6|location=Jerusalem|page=8}}</ref> ಸಸ್ತನಿಗಳ ಪೈಕಿ, [[ದನ|ದನಗಳು]],<ref>{{Cite news |last=Biswas |first=Soutik |date=2015-10-15 |title=Why the humble cow is India's most polarising animal |publisher=BBC |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-34513185 |url-status=live |access-date=9 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161122205058/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-34513185 |archive-date=22 November 2016}}</ref> [[ಜಿಂಕೆ|ಜಿಂಕೆಗಳು]], [[ಕುದುರೆ|ಕುದುರೆಗಳು]],<ref>{{cite book|title=Hayagrīva: The Mantrayānic Aspect of Horse-cult in China and Japan|last=van Gulik|first=Robert Hans|publisher=Brill Archive|page=9}}</ref> [[ಸಿಂಹ|ಸಿಂಹಗಳು]],<ref>{{cite web |last1=Grainger |first1=Richard |date=24 June 2012 |title=Lion Depiction across Ancient and Modern Religions |url=https://lionalert.org/page/Lion_Depiction_Across_Ancient_and_Modern_Religions |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160923134807/https://lionalert.org/page/Lion_Depiction_Across_Ancient_and_Modern_Religions |archive-date=23 September 2016 |access-date=6 July 2016 |publisher=Alert}}</ref> [[ಬಾವಲಿ|ಬಾವಲಿಗಳು]],<ref name="ReadGonzalez">{{cite book|title=Mesoamerican Mythology|last1=Read|first1=Kay Almere|last2=Gonzalez|first2=Jason J.|publisher=Oxford University Press|year=2000|pages=132–134}}</ref> [[ಕರಡಿ|ಕರಡಿಗಳು]],<ref>{{Cite journal|last=Wunn|first=Ina|s2cid=53595088|date=January 2000|title=Beginning of Religion|journal=Numen|volume=47|issue=4|pages=417–452|doi=10.1163/156852700511612}}</ref> ಮತ್ತು ತೋಳಗಳು<ref>{{cite book|title=Studien zum indogermanischen Wortschatz|last=McCone|first=Kim R.|date=1987|editor=Meid, W.|location=Innsbruck|pages=101–154|chapter=Hund, Wolf, und Krieger bei den Indogermanen}}</ref> ಪುರಾಣಗಳು ಮತ್ತು ಆರಾಧನೆಯ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮತ್ತು ಚೀನೀ ರಾಶಿಚಕ್ರದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ.<ref>{{cite book|title=The Handbook of Chinese Horoscopes|last=Lau|first=Theodora|publisher=Souvenir Press|year=2005|pages=2–8, 30–35, 60–64, 88–94, 118–124, 148–153, 178–184, 208–213, 238–244, 270–278, 306–312, 338–344}}</ref><ref name="Tester1987">{{cite book|url={{GBurl|id=L0HSvH96alIC|p=31}}|title=A History of Western Astrology|last=Tester|first=S. Jim|publisher=Boydell & Brewer|year=1987|isbn=978-0-85115-446-6|pages=31–33 and passim}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== <references/> ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://tolweb.org/ Tree of Life Project] * [http://animaldiversity.ummz.umich.edu/ Animal Diversity Web] – [[University of Michigan]]'s database of animals, showing [[taxonomic classification]], images, and other information. * [http://www.arkive.org/ ARKive]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160427162729/http://www.arkive.org/ |date=2016-04-27 }} – multimedia database of worldwide endangered/protected species and common species of UK. * [http://logic-law.com/index.php?title=Kingdom_Animalia/Metazoa The Animal Kingdom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171104170419/http://logic-law.com/index.php?title=Kingdom_Animalia%2FMetazoa |date=2017-11-04 }} * [http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=getting-a-leg-up-on-land Scientific American Magazine (December 2005 Issue) – Getting a Leg Up on Land] About the evolution of four-limbed animals from fish. {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಮೆಟಜೋ಼ವ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] h4uar148rhssd3hse4guetsytv2b90o 0 4189 1375569 1357882 2026-06-21T08:32:00Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375569 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಮದನ ಮೋಹನ ಮಾಳವೀಯ | image = Malaveeya.jpg|thumb|ಮದನ ಮೋಹನ ಮಾಳವೀಯ | caption = | birth_name = | birth_date = ಜನನ :1861 ಡಿಸೆಂಬರ್ 25 | birth_place = [[ಅಲಹಾಬಾದ್, ಭಾರತ]] | residence = ಅಲಹಾಬಾದ್, ಭಾರತ | occupation = ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಲ್ಲಿ 4 ಬಾರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು | yearsactive = | othername = | parents = | spouse = | children = | siblings = }} [[File:BHU Entrance.JPG|right|200px|thumb|ಬೆನಾರೆಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಮುಖ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ಪಂ.ಮದನಮೋಹನ ಮಾಳವೀಯರ ಪುಠಳಿಯಿದೆ]] ==ಜನನ/ಬದುಕು== [[ಅಲಹಾಬಾದ್]] ನ 'ಪ್ರಯಾಗ್' ನಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೫ ೧೮೬೧ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಓದು : ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ, ಉದ್ಯೋಗ: ಶಿಕ್ಷಣ, ಪತ್ರಕರ್ತ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಚಳುವಳಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ, ಉಪಕುಲಪತಿಗಳು:1919-1938 ರಿಂದ- ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ. ==ಪೀಠಿಕೆ== '''ಮದನ ಮೋಹನ ಮಾಳವೀಯ'''(೧೮೬೧-೧೯೪೬) ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು [[ಬನಾರಸ್ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅದರ ಉಪಕುಲಪತಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಮಾಲವೀಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 'ಸ್ಕೌಟಿಂಗ್ ಸ್ಥಾಪಕ'ರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಇವರನ್ನು ಭಾರತದ ಜನತೆ ಮಹಾತ್ಮ ಎಂದು ಕರೆದರು. ==ಭಾರತರತ್ನ ಗೌರವ ಪ್ರದಾನ== ದಿ.25-12-2014 ರಂದು ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀ­ಯತೆಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕ­ರಾಗಿದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ ದಿವಂಗತ ಮದನ ಮೋಹನ ಮಾಳವೀಯರು ದೇಶದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯಾದ [[ಭಾರತ ರತ್ನ]] ಪುರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞರೂ ಬನಾರಸ್‌ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಸ್ಥಾಪನೆಮಾಡಿದವರೂ ಆದ ಶ್ರೀ ಮದನ ಮೋಹನ ಮಾಳವೀಯರ ೧೫೩ ನೇ ಜನ್ಮ ವರ್ಷ (1861ರ ಡಿ.25ರಂದು ಜನನ) ಅವರಿಗೆ ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ೨೦೧೫ ರ ಮಾರ್ಚ್,೩೧ ರಂದು ಪ್ರದಾನಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/bharat-ratna-conferred-on-malviya/article7050670.ece The Hindu, March 31, 2015, Bharat Ratna conferred on Malviya, posthumously]</ref> ==ಜೀವನ ವಿವರ== ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ, ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ, ಬಹುಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಪ್ರತಿಭೆ ಮದನ ಮೋಹನ ಮಾಳವೀಯ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ವೇಳೆ ಸೌಮ್ಯವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸೇತುವೆಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದವರು. ಮಾಳವೀಯರ ಕಾರ್ಯ ಬಹುವಾಗಿ ನೆನಪಾಗುವುದು 'ಬನಾರಸ್‌ ಹಿಂದೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆ'ಯ ಮೂಲಕ. ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದದ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿ, ಸ್ವತಃ 'ಹಿಂದೂ ಮಹಾಸಭಾ'ವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ಮಾಳವೀಯರು, ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಗೂ ಅಪಾರವಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದವರು. ==ಹಿನ್ನೆಲೆ== *ಮಾಲವೀಯರು ೧೮೬೧ ನೇ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೫ ರಂದು ಭಾರತ, ಅಲಹಾಬಾದ್, ಉತ್ತರ-ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ 'ಶ್ರೀ ಗೌಡ್ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಕುಟುಂಬ'ದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ, 'ಪಂಡಿತ್ ಬ್ರಿಜ್ ನಾಥ್', ಮತ್ತು ತಾಯಿ, 'ಮೂನಾ ದೇವಿ'. ಮೂಲತಃ ಅವರು ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ 'ಮಾಲ್ವಾ'ದವರು. ಅವರ ಪೂರ್ವಜರು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಂಡಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದವರು. *ಅವರ ಪೂರ್ವಜರು ಮಾಲ್ವದವರಾದ್ದರಿಂದ, 'ಮಾಲ್ವಿಯರು' ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ಅವರ ನೈಜ 'ಉಪನಾಮ ವ್ಯಾಸ್' ಎಂದು ಇದ್ದಿತ್ತು. ಅದು 'ಮಾಲ್ವಿವ್ಯಾಸ' ಎಂದಿತ್ತು. ಈ ಮಾಲ್ವಿವ್ಯಾಸ ಮನೆತನದವರು 'ಬನಾರಸ್ ಅಗರ್ವಾಲ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ'ಗಳಿಗೆ ಮನೆ ಪುರೋಹಿತರಾಗಿದ್ದರು. ಮಾಲವೀಯ ಅವರ ತಂದೆ ಸಹ ಸಂಸ್ಕೃತ ಗ್ರಂಥಗಳ ವಿದ್ವಾಂಸರು. ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ 'ಭಾಗವತ ಕಥಾ ಪಠಣ' ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ==ಶಿಕ್ಷಣ== *ಮಾಲವೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಎರಡು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪಾಠಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಒಂದು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. [11] ಮಾಲವೀಯ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು 'ಹರದೇವ ಧರ್ಮ ಜ್ಞಾನೋಪದೇಶ ಪಾಠಶಾಲೆ'ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿದರು. ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು 'ವಿದ್ಯಾವರ್ಧಿನಿ ಸಭಾ ಶಾಲೆ'ಯಲ್ಲಿ ಓದು ಪೂರೈಸಿದರು. ಅನಂತರ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಗೆ ಸೇರಿದರು. ಅಲ್ಲಿದ್ದಾಗ. ಮಕರಂದ್ ಕಾವ್ಯನಾಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕವನಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. *ಅವು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು. ಅಲಹಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್ (ಅಲಹಾಬಾದ್ ಜಿಲ್ಲಾ ಸ್ಕೂಲ್) ಸೇರಿದರು. ಮಾಲವೀಯರು ಅಲಹಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ, 'ಮುಯಿರ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕಾಲೇಜ್‍'ನಲ್ಲಿ, ೧೮೭೯ ರಲ್ಲಿ ಮೆಟ್ರಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ ಮುಗಿಸಿದರು. ಆಗ 'ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಕಾಲೇಜ್`ನ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲ'ರು, ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಮಾಳವೀಯರಿಗೆ ಒಂದು 'ಮಾಸಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ' ಒದಗಿಸಿದರು. * ಅವರು ತಮ್ಮ 'ಬಿಎ ಪದವಿ'ಯನ್ನು ಕಲ್ಕತ್ತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತ ಎಂ.ಎ. ಮಾಡುವ ಆಸೆ ಇತ್ತು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ತನ್ನ ಕುಟುಂಬ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ತನ್ನ ತಂದೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಭಾಗವತ ಕಥಾ ನಿರೂಪಣೆಯ ವೃತ್ತಿ ಪಡೆಯಲು ಬಯಸಿದರು. ಅದರಿಂದ ೧೮೮೪ 1884 ರಲ್ಲಿ ಮದನ್ ಮೋಹನ್ ಮಾಲವೀಯ ಅವರು ಅಲಹಾಬಾದ್ನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಸಹಾಯಕ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು [11] *೧೮೬೧, ಡಿ.೨೫ ರಂದು ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಂದೂ ಮನೆತನದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮಾಳವೀಯರು, ೧೮೮೪ ರಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದ್‌ ಜಿಲ್ಲಾ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು; ಆದರೆ ಬಳಿಕ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಂದುವರಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಾಗಿ ಅವರು ವೃತ್ತಿ ಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ಬಳಿಕ ಕಾನೂನು ಕಲಿತ ಮಾಳವೀಯರು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಕೀಲಿ ವೃತ್ತಿಯನ್ನೂ ನಡೆಸಿದರು. ==ಭಾರತೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ== *೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭಾರತೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ದಿಗ್ದರ್ಶಕರಾಗಿದ್ದವರು. 1909(ಲಾಹೋರ್‌),೧೯೧೮ (ದೆಹಲಿ), ೧೯೩೦ (ದೆಹಲಿ), ೧೯೩೨ (ಕೋಲ್ಕತಾ) ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಧಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಳವೀಯರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ ಗಾರರಾದ ಗೋಪಾಲ ಕೃಷ್ಣ ಗೋಖಲೆ, ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಕರೂ ಆದ 'ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ'ರ ಅನುಯಾಯಿಯಾಗಿದ್ದವರು ಮಾಳವೀಯರು. *೧೯೩೦ ರಲ್ಲಿ ಮಹಾತ್ಮಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಭಂಗ ಚಳವಳಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದು, ಮಾಳವೀಯರು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಪರಿಣಾಮ ಅವರನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬಂಧಿಸಿ ಜೈಲಿಗಟ್ಟಿದರು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಮಾಳವೀಯರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗೋಖಲೆಯವರು ಒಂದೆಡೆ ಹೀಗೆ ನೆನೆಯುತ್ತಾರೆ-'ಮಾಳವೀಯರು ನಿಜವಾದ ತ್ಯಾಗ ಜೀವಿ. ಕೈತುಂಬ ಸಂಬಳ, ಐಷಾರಾಮದ ಜೀವನ ನಡೆಸಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಅವರು ದೇಶದ ಕಷ್ಟನಿವಾರಣೆಗೆ ಜೀವನ ಮುಡುಪಿಟ್ಟವರು. ಆದರೆ ಹೋರಾಟದ ಜೀವನ ಅವರನ್ನು ಬಡತನಕ್ಕೆ ನೂಕಿತು.'' *ಮಾಳವೀಯರು ಪತ್ರಕರ್ತರೂ ಆಗಿದ್ದರು. ೧೯೦೯ ರಲ್ಲಿ ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪತ್ರಿಕೆ 'ದಿ ಲೀಡರ್‌' ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಸಮಾಜಪರ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಕರವಾದ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಾಳವೀಯರು ೧೯೦೩ ರಿಂದ ೧೯೧೮ ರವರೆಗೆ ಅಲಹಾಬಾದ್‌ ನಗರ ಪಾಲಿಕೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಮಾಳವೀಯರು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. * ಕೇಂದ್ರೀಯ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ೧೯೧೦ ರಿಂದ ೧೯೨೦ ರವರೆಗೆ, ಭಾರತೀಯ ಶಾಸನ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ೧೯೧೬ ರಿಂದ ೧೯೧೮ ರವರೆಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು. ೧೯೩೧ ರಲ್ಲಿ ದುಂಡು ಮೇಜಿನ ಸಭೆಗೂ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೩೭ ರಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ರಾಜಕೀಯವರನ್ನು ತೊರೆದ ಅವರು ಬಳಿಕ ಸಮಾಜ ಸುಧಾರಣೆಯತ್ತ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ಮಹಿಳೆಯರ ಶಿಕ್ಷಣ, ವಿಧವಾ ವಿವಾಹ, ಬಾಲ್ಯವಿವಾಹ, ಡಾಂಭಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ದನಿ ಎತ್ತಿದರು. ==ನಿಧನ== ಮಾಳವೀಯರು ೧೯೪೬ ನ.೧೨ ರಂದು ನಿಧನ ಹೊಂದಿದರು. ==ಗಾಂಧೀಜಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ== [[File:Mahatma Gandhi with Madan Mohan Malaviya.jpeg|thumb|ಗಾಂಧಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಮಾಳವಿಯಾ.]] *ಗಾಂಧೀಜಿಗೆ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು *ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮೂವರಲ್ಲಿ ಮಾಳವೀಯ ಒಬ್ಬರು. ತಿಲಕ್ ಮತ್ತು ಗೋಖಲೆ ಇತರ ಇಬ್ಬರು. ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ದುಂಡು ಮೇಜಿನ ಪರಿಷತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಖುದ್ದು ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಆದರೆ, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೇಲೆ ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಭುತ್ವ ಹೊಂದಿದವರು. ಅಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಭಾಷಣದೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್, ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಓದದಿದ್ದರೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮೇಲೆ ಹೊಂದಿರುವ ಹಿಡಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಪ್ರಶಂಸೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರಂತೆ ಬ್ರಿಟನ್‌ನ ರಾಜಕಾರಣಿ ಗಳು. ಭಾರತೀಯ ಶಾಸನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದ ಮಾಳವೀಯ ಅವರು ಜಲಿಯನ್‌ವಾಲಾಭಾಗ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡವನ್ನು ಅತ್ಯುಗ್ರವಾಗಿ ಖಂಡಿಸಿದರು. ಅವರನ್ನು ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದರೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥ ಹಿಂದು ಎನಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸದಾ ತೆರೆದು ಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಮಹಾಮನ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅಸ್‍ಪೃಶ್ಯತೆ ನಿವಾರಣೆಗೂ ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಇತರ ಧರ್ಮೀಯರ ಜತೆಗೂಡಿ ಹೋರಾಡಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಸಿದ್ಧಿಸಲಿದೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>[https://www.mkgandhi.org/newannou/madan-mohan-malaviya.html Madan Mohan Malviya - A great patriot, a multifaceted personality]{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ== * ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು: ಭಾರತ ರತ್ನ 2014 (ಮರಣೋತ್ತರ) ==ನೋಡಿ== *[http://www.bhu.ac.in/mahamana/ PANDIT MADAN MOHAN MALAVIYA;The Man, The Spirit, The Vision] == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> ==References== {{Reflist|30em}} *[http://vijaykarnataka.indiatimes.com/state/vk-special/-/articleshow/45634215.cms ವಿಕ ವಿಶೇಷ ;ಸಹನಶೀಲ ನಾಯಕರಿಗೆ ರತ್ನ ಕಿರೀಟ] *[http://kanaja.in/%E0%B2%AE%E0%B2%A6%E0%B2%A8-%E0%B2%AE%E0%B3%8B%E0%B2%B9%E0%B2%A8-%E0%B2%AE%E0%B2%BE%E0%B2%B3%E0%B2%B5%E0%B3%80%E0%B2%AF/ ಮದನ ಮೋಹನ ಮಾಳವೀಯ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.kamat.com/kalranga/freedom/malaviya.htm India's Freedom Struggle] ==External links== * [http://www.bhu.ac.in/mahamana.htm Mahamana Madan Mohan Malaviya, Biography] at [[Banaras Hindu University|BHU]] website * [http://www.mmmut.ac.in Madan Mohan Malaviya University of Technology, Gorakhpur] * [http://www.mnit.ac.in/ Malaviya National Institute of Technology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190925150744/http://www.mnit.ac.in/ |date=2019-09-25 }} * [http://www.varanasi.org.in/pandit-madan-mohan-malaviya Madan Mohan Malaviya] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150408155846/http://www.varanasi.org.in/pandit-madan-mohan-malaviya |date=2015-04-08 }} at varanasi.org.in {{ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಗಣ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖರು]] 809tzzuffubiqoovp31pi5e05fqomfl 0 8245 1375537 1355996 2026-06-21T01:05:28Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375537 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ (ಬೆಂಗಳೂರು) | native_name = | native_name_lang = | other_name = | settlement_type = [[ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] | image_skyline = {{Photomontage |size = 250 |photo1a = Brigade Road Bangalore.jpg |photo1b = Nandi Temple Bangalore 5-11-2008 12-13-27 PM.JPG |photo2a = Vidhana Soudha, front (01).jpg |photo2b = Bangalore_Palace_,_Main_Entrance.jpg |photo3a = Bangalore skyline (7121517855).jpg }} | image_alt = | image_caption = [[ಬ್ರಿಗೇಡ್ ರಸ್ತೆ]] ರಾತ್ರಿಯ ದೃಶ್ಯ, [[:en:Dodda Basavana Gudi|ದೊಡ್ಡ ಬಸವನ ಗುಡಿ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು ಅರಮನೆ]], ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಸ್ಕೈಲೈನ್, [[ವಿಧಾನಸೌಧ]]. | nickname = | image_map = Bangalore Urban in Karnataka (India).svg | image_map1 = | map_alt = | map_caption = ಕರ್ನಾಟಕದ ಸ್ಥಳ | coordinates = {{coord|12.970214|N|77.56029|E|display=inline,title}} | subdivision_type = ದೇಶ | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | seat_type = ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ | seat = [[ಬೆಂಗಳೂರು]] | parts_type = ತಾಲ್ಲೂಕು | parts = [[ಬೆಂಗಳೂರು]] , [[ಕೆಂಗೇರಿ]], [[ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪುರ]], [[ಯಲಹಂಕ]] ಮತ್ತು [[ಆನೇಕಲ್]]. | government_type = | governing_body = | leader_title = ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ | leader_name = ದಯಾನಂದ ಕೆ.ಎ ([[:en:Indian Administrative Service|ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆ]]) | unit_pref = ಮೆಟ್ರಿಕ್ | area_footnotes = | area_total_km2 = ೨,೧೯೬ | area_rank = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ೯,೬೨೧,೫೫೧ | population_as_of = ೨೦೧೧ | population_footnotes = <ref>[https://www.census2011.co.in/census/district/242-bangalore.html Bangalore District Population Census 2011, Karnataka literacy sex ratio and density]</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ೩ ನೇ (ಭಾರತ) | population_demonym = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | demographics1_title2 = | demographics1_info2 = | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = * [[:en:HSR Layout|ಎಚ್ಎಸ್ಆರ್ ಲೇಔಟ್]] ಕೆಎ ೦೧ * [[ರಾಜಾಜಿನಗರ]] ಕೆಎ ೦೨ * [[ಇಂದಿರಾನಗರ]] ಕೆಎ ೦೩ * [[ಯಶವಂತಪುರ]] ಕೆಎ ೦೪ * [[ಜಯನಗರ, ಬೆಂಗಳೂರು|ಜಯನಗರ]] ಕೆಎ ೦೫ * [[ಕೆಂಗೇರಿ]] ಕೆಎ ೪೧ * [[ಯಲಹಂಕ]] ಕೆಎ ೫೦ * [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಿಟಿ]] ಕೆಎ ೫೪ * [[:en:Krishnarajapura|ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರ]] ಕೆಎ ೫೩ * [[:en:Atal Bihari Vajpayee TTMC|ಶಾಂತಿನಗರ]] ಕೆಎ ೫೭ [[:en:Karnataka State Road Transport Corporation|ಕೆಎಸ್ಆರ್‌ಟಿಸಿ]], [[:en:Bangalore Metropolitan Transport Corporation|ಬಿಎಮ್‌ಟಿಸಿ]] ಮತ್ತು [[:en:autorickshaws|ಆಟೋರಿಕ್ಷಾಗಳು]] * [[:en:Chandapura|ಚಂದಾಪುರ]] ಕೆಎ ೫೯ | website = | footnotes = | official_name = ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ | leader_title1 = ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ | leader_name1 = ಟಿ.ಎನ್. ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ }} '''ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ :''' [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ ಒಂದು ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರ, ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಕಸಬಾ ಹೋಬಳಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಬೆಂಗಳೂರು]] ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು 1986ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಎಂಬ 2 ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ರಚನೆಯಾಯಿತು, ಆಗ '''ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ (ಬೆಂಗಳೂರು)''' ಯಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ಹಿಂದಿನ [[ಬೆಂಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯನ್ನು [[ಗ್ರೇಟರ್ ಬೆಂಗಳೂರು]] ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ರಚನೆ ಮಾಡಿ [[ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ (ಬೆಂಗಳೂರು) ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ಜಿಲ್ಲೆ|ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ದೊಡ್ಡಬಳ್ಳಾಪುರ) ಜಿಲ್ಲೆ]] ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆ|ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ (ರಾಮನಗರ) ಜಿಲ್ಲೆ]] ಎಂದು ಮೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ '''ಗ್ರೇಟರ್ ಬೆಂಗಳೂರು''' ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. '''ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆ''' [[ಪೂರ್ವ]] ಮತ್ತು [[ಉತ್ತರ|ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ]] [[ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ]] ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ|ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ]] [[ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ದಕ್ಷಿಣ]] ಮತ್ತು [[ಆಗ್ನೇಯ|ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ]] [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನ]] [[:en:Krishnagiri district|ಕೃಷ್ಣಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ]] ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರವು, [[ಬೆಂಗಳೂರು]], [[ಯಲಹಂಕ]], [[ಕೆಂಗೇರಿ]], [[ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪುರ]], ಮತ್ತು [[ಆನೇಕಲ್]] ಎಂಬ ಐದು [[ತಾಲ್ಲೂಕು|ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಹದಿನೇಳು [[ಹೋಬಳಿ|ಹೋಬಳಿಗಳು]], ೮೭೨ [[ಗ್ರಾಮಗಳು]], ಹನ್ನೊಂದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನವಸತಿಗಳು, ಐದು [[ಪಟ್ಟಣ|ಪಟ್ಟಣಗಳು]], [[:en:tier-three city|ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿ - ೩ ನಗರ]] ಮತ್ತು [[:en:tier-one city|ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿ -೧ ನಗರವನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಇದನ್ನು ತೊಂಬತ್ತಾರು [[:en:Village Panchayats (Grama Panchayitis)|ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು (ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತಿ)]], ತೊಂಬತ್ತೇಳು [[:en:Taluk Panchayats (Taluk Panchayitis)|ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು (ತಾಲ್ಲೂಕು ಪಂಚಾಯತ್)]], ಐದು [[:en:Town Municipal Councils (Purasabes)|ಪಟ್ಟಣ ಪುರಸಭೆಗಳು (ಪುರಸಭೆಗಳು)]], ಒಂದು [[:en:City Municipal Council (Nagarasabe)|ನಗರ ಪುರಸಭೆ (ನಾಗರಸಭೆ)]] ಮತ್ತು ಒಂದು [[:en:City Corporation (Mahanagara Palike)|ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ (ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ)]] ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಜಿಲ್ಲೆಯು ೬,೫೩೭,೧೨೪ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ೮೮.೧೧% ರಷ್ಟು ನಗರ ಮತ್ತು ೨೦೦೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ೯,೬೨೧,೫೫೧ ಕ್ಕೆ ಏರಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.censusindiamaps.net/page/India_WhizMap/IndiaMap.htm |title=Census GIS India |access-date=17 ಏಪ್ರಿಲ್ 2024 |archive-date=25 ಏಪ್ರಿಲ್ 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150425105619/http://www.censusindiamaps.net/page/India_WhizMap/IndiaMap.htm |url-status=dead }}</ref> ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವು ೯೦೮ ಮಹಿಳೆಯರು / ಪುರುಷರು. ಇದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ಗೆ ೪,೩೭೮ ಜನರು.<ref>{{cite news| url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-06/bangalore/29387924_1_bangalore-today-population-dakshina-kannada | archive-url=https://web.archive.org/web/20121105042324/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-04-06/bangalore/29387924_1_bangalore-today-population-dakshina-kannada | url-status=dead | archive-date=5 November 2012 | work=[[The Times of India]] | title=Girls are still scarce in IT City | date=6 April 2011}}</ref> ಡಿಸೆಂಬರ್ 11, 2005 ರಂದು, ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಯು. ಆರ್. ಅನಂತಮೂರ್ತಿಯವರ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯನ್ನು ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಬೆಂಗಳೂರು ಎಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.[14] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2006 ರಂದು, ಬೃಹತ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ವಿನಂತಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ನವೆಂಬರ್ 1, 2014 ರಿಂದ ಹೆಸರು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು.<ref>{{Cite web |title= |url= |website=wikipedia.com}}</ref> == ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ (ಬೆಂಗಳೂರು) ಜಿಲ್ಲೆಯ ತಾಲ್ಲೂಕುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ== {| class="wikitable" |-bgcolor="#efefef" !ಜಿಲ್ಲೆ !ತಾಲೂಕು !ವಿಸ್ತೀರ್ಣ|| || |- | '''01.ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ (ಬೆಂಗಳೂರು)''' || || (1956 ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ) || (1986 ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ) || (2007 ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ) |- | || 01.ಬೆಂಗಳೂರು || 393 ಚ.ಕಿ.ಮೀ || || |- | || 02.[[ಆನೇಕಲ್]] || 530 ಚ.ಕಿ.ಮೀ || || |- | || ೦3.[[ಕೆಂಗೇರಿ]] || 540 ಚ.ಕಿ.ಮೀ || || |- | || 04.[[ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಪುರ]] || 329 ಚ.ಕಿ.ಮೀ || || |- | || 05.[[ಯಲಹಂಕ]] || 401 ಚ.ಕಿ.ಮೀ || || |- | ಒಟ್ಟು || ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ || 2196 ಚ.ಕಿ.ಮೀ || || |- |} ==ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ (ಬೆಂಗಳೂರು) ಜಿಲ್ಲೆಯ ನದಿಗಳು== '''ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ (ಬೆಂಗಳೂರು) ಜಿಲ್ಲೆ'''ಯಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು *.[[ಅರ್ಕಾವತಿ]] *#[[ವೃಷಭಾವತಿ]] *#[[ಸುವರ್ಣಮುಖಿ]] *#[[ಅಂತರಗಂಗೆ]] *#[[ದಕ್ಷಿಣವಾಹಿನಿ]] *#[[ಪಶ್ಚಿಮವಾಹಿನಿ]] ==ಗ್ರಾಮಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು== {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" |+ ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮಗಳು<ref>{{cite web|title=Taluk and Hobli Details of Wards|url=https://nadakacheri.karnataka.gov.in/AJSK/Assets/Documents/Ward_No_Details_Bangalore_Dist.pdf|access-date=2020-06-09|publisher=karnataka.gov.in|archive-date=2020-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20201019074203/https://nadakacheri.karnataka.gov.in/AJSK/Assets/Documents/Ward_No_Details_Bangalore_Dist.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Taluk and Hobli Details of BBMP|url=http://bbmp.gov.in/documents/10180/9437432/ERO+and+AERO++Contact+details+for+BBMP.pdf/0eddab3f-41c7-4e09-997f-512e0e67d9d6|access-date=2020-06-09|publisher=bbmp.gov.in|archive-date=2019-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20190928184613/http://bbmp.gov.in/documents/10180/9437432/ERO+and+AERO++Contact+details+for+BBMP.pdf/0eddab3f-41c7-4e09-997f-512e0e67d9d6|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=ERO Details|url=http://218.248.45.172/documents/10180/672231/TDR+NEW+FORMATE+YELAHANKA.pdf/41ca05d5-f972-4f78-96d2-e36523ceee8e|access-date=2020-06-09|publisher=karnataka.gov.in}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web|title=BLO Details|url=https://www.ceokarnataka.kar.nic.in/BLOList_2020/pdfs/AC150.pdf|access-date=2020-06-09|publisher=ceokarnataka.kar.nic.in}}</ref><ref>{{cite web|title=RTI Details|url=https://kspcb.gov.in/RTI_12012018Yelahanka_41a.pdf|access-date=2020-06-09|publisher=kspcb.gov.in|archive-date=2020-10-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20201018150204/https://kspcb.gov.in/RTI_12012018Yelahanka_41a.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Enchroached Storm water drain details|url=https://www.rajakaluve.org/?village=18504|access-date=2020-06-09|publisher=rajakaluve.org}}</ref><ref>{{cite web|title=Enchroached Storm water drain details|url=https://www.rajakaluve.org/?village=18909|access-date=2020-06-09|publisher=rajakaluve.org}}</ref><ref>{{cite web|title=Enchroached Storm water drain details|url=https://www.rajakaluve.org/?village=18670|access-date=2020-06-09|publisher=rajakaluve.org}}</ref> |- ! ಕ್ರ.ಸಂ. !! ಗ್ರಾಮ/ಸ್ಥಳದ ಹೆಸರು !! ತಾಲ್ಲೂಕು !! ಹೋಬಳಿ |- | ೧ || ಅಡಕಮಾರನಹಳ್ಳಿ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೨ || ಆಲೂರು || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೩ || ಬೆತ್ತನಗೆರೆ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೪ || ಬೊಮ್ಮಶೆಟ್ಟಿಹಳ್ಳಿ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೫ || ದಾಸನಪುರ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೬ || ಗೋಪಾಲಪುರ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೭ || ಗೋವಿಂದಪುರ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೮ || ಹೆಗ್ಗಡದೇವನಪುರ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೯ || ಹೊನ್ನಸಂದ್ರ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೧೦ || ಹೊಸಹಳ್ಳಿಪಾಳ್ಯ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೧೧ || ಹುಚ್ಚನಪಾಳ್ಯ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೧೨ || ಹುಸ್ಕೂರು || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೧೩ || ಕೋಡಿಪಾಳ್ಯ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೧೪ || ಕುದುಗೆರೆ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೧೫ || ಮಕಾಲಿ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೧೬ || ಮರಿಯನಪಾಳ್ಯ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೧೭ || ಮತ್ತಹಳ್ಳಿ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೧೮ || ಮುನಿಯನಪಾಳ್ಯ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೧೯ || ನಾಗರೂರು || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೨೦ || ನರಸೀಪುರ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೨೧ || ನಾರಾಯಣಪ್ಪನಪಾಳ್ಯ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೨೨ || ಪಿಳ್ಳಹಳ್ಳಿ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೨೩ || ಸೈದಮಿಪಾಳ್ಯ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೨೪ || ಶೇಷಗಿರಿರಾವ್ ಪಾಳ್ಯ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೨೫ || ಶ್ಯಾಮಭಟ್ಟರಪಾಳ್ಯ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೨೬ || ತಮ್ಮೇನಹಳ್ಳಿ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೨೭ || ತೊರೆನಾಗಸಂದ್ರ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೨೮ || ತೋಟಗೆರೆ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- | ೨೯ || ವಡೇರಹಳ್ಳಿ || ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ - ೧ |- |೩೦ |ಎ. ಮೇಡಿಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೩೧ |ಅಬ್ಬಗೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೩೨ |ಬೈಲುಕೋನೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೩೩ |ಬೈಯಂಡಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- | ೩೪ || ಬೆಟ್ಟಹಳ್ಳಿ | ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೩೫ |ಚಿಕ್ಕಬಿದರಕಲ್ಲು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೩೬ |ದೊಂಬರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೩೭ |ಗವಿಪಾಳ್ಯ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೩೮ |ಗಿಡ್ಡೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- | ೩೯ || ಗೋಗಂಡನಹಳ್ಳಿ | ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೪೦ |ಹನುಮಂತಸಾಗರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೪೧ |ಕಾಚೋಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೪೨ |ಕಡಬಗೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೪೩ |ಕದರನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- | ೪೪ || ಕಮ್ಮಸಂದ್ರ | ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೪೫ |ಕೆ.ಎಚ್.ಜಿ.ಎಚ್.ಲಕ್ಕೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೪೬ |ಕೆ.ಎಚ್.ಜಿ.ಎಚ್.ಶ್ರೀಕಂಠಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೪೭ |ಲಕ್ಷ್ಮೀಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೪೮ |ಮಾಚೋಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- | ೪೯ || ಮಾದನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ | ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೫೦ |ಮಾದವಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೫೧ |ಸಿದ್ದನಹೊಸಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೫೨ |ತೋಟದಗುಡ್ಡದಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- |೫೩ |ವಡ್ಡರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೨ |- | ೫೪ || ಆವರೆಹಳ್ಳಿ | ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ-೩ |- |೫೫ |ಬೈರೇಗೌಡನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೩ |- |೫೬ |ಗಟ್ಟಿಸಿದ್ದನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೩ |- |೫೭ |ಗೆಜ್ಜಗದಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೩ |- |೫೮ |ಗೌಡಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೩ |- | ೫೯ || ಗುಲ್ಲರಪಾಳ್ಯ | ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ-೩ |- |೬೦ |ಹುಲ್ಲೇಗೌಡನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೩ |- |೬೧ |ಹುಣಸಿಗೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೩ |- |೬೨ |ಕೆಂಗನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೩ |- |೬೩ |ಕಿಟ್ಟನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೩ |- | ೬೪ || ಲಕ್ಕೇನಹಳ್ಳಿ | ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ-೩ |- |೬೫ |ಮಲ್ಲಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೩ |- |೬೬ |ನಾಗಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೩ |- |೬೭ |ರಾವುತನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೩ |- |೬೮ |ಶಿವನಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೩ |- | ೬೯ || ಸೊಂಡೆಕೊಪ್ಪ | ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ದಾಸನಪುರ-೩ |- |೭೦ |ವಂಕಟಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ದಾಸನಪುರ-೩ |- |೭೧ |ಅಕ್ಕಿತಿಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೭೨ |ಅಣ್ಣಿಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೭೩ |ಅರೆಕೆಂಪನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- | ೭೪ || ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ರೂ. | ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ಕಸಬಾ |- |೭೫ |ಬರಿಗೆಮುದ್ದೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೭೬ |ಭೋಗನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೭೭ |ಬಿಳೇಕಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೭೮ |ಬಿನ್ನಮಂಗಲ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- | ೭೯ || ಬೊಗೇನಹಳ್ಳಿ | ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ಕಸಬಾ |- |೮೦ |ಬ್ಯಾಡರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೮೧ |ಬ್ಯಾಟರಾಯನಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೮೨ |ಚಿಕ್ಕಮಾರನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೮೩ |ದಂಡುಪ್ಪಾರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- | ೮೪ || ದೊಡ್ಡಬೈಲಖಾನೆ | ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ || ಕಸಬಾ |- |೮೫ |ದೊಡ್ಡಬೈಲಖಾನೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೮೬ |ದೊಡ್ಡಕುಂಟೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೮೭ |ದೊಮ್ಮಲೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೮೮ |ದುಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೮೯ |ದ್ಯಾವಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೯೦ |ಗಂಗೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೯೧ |ಗವಿಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೯೨ |ಗೇರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೯೩ |ಗುರಿಹೋಯಿಡೆಯುವಮೈದನ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೯೪ |ಗುಟ್ಟಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೯೫ |ಹನುಮಂತಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೯೬ |ಜಕ್ಕಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೯೭ |ಜೇಡಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೯೮ |ಕಾರಂಜಿಬೀಸನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೯೯ |ಕರಿತಿಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೦೦ |ಕೆಂಪಾಂಬುದಿಕೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೦೧ |ಕೆಂಪಾಪುರ ಅಗ್ರಹಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೦೨ |ಲಾಲ್ ಬಾಗ್ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೦೩ |ಮಾಳೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೦೪ |ಮತ್ತದಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೦೫ |ಮತ್ತಿಕೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೦೬ |ಮಾವಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೦೭ |ನೀಲಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೦೮ |ರಾಜ್ ಮಹಲ್ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೦೯ |ರಂಗನಾಥಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೧೦ |ಸಾವರ್ಲೈನ್ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೧೧ |ಸಿದ್ದಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೧೨ |ಸೊಣ್ಣೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೧೩ |ಸುಂಕೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೧೪ |ಟಾಟಾ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೧೫ |ಹಲಸೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೧೬ |ವೈಯಾಲಿಕಾವಲ್ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೧೭ |ವಾಟರ್ ವರ್ಕ್ಸ್ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ |- |೧೧೮ |ಬ್ಯಾಟೆಗುಟ್ಟೆಪಾಳ್ಯ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೧ |- |೧೧೯ |ದೇವರಜೀವನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೧ |- |೧೨೦ |ಹೆಣ್ಣೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೧ |- |೧೨೧ |ಕಾಡುಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೧ |- |೧೨೨ |ಕಾಚರಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೧ |- |೧೨೩ |ಲಿಂಗರಾಜಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೧ |- |೧೨೪ |ನಾಗವಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೧ |- |೧೨೫ |ಭೂಪಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೨ |- |೧೨೬ |ಚೋಳನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೨ |- |೧೨೭ |ಗೆಡ್ಡಲಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೨ |- |೧೨೮ |ಗುಡ್ಡದಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೨ |- |೧೨೯ |[[ಹೆಬ್ಬಾಳ]] |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೨ |- |೧೩೦ |ಹೆಬ್ಬಾಲ ಅಮಾನಿ ಕೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೨ |- |೧೩೧ |ಕಾವಲ್ ಬೈರಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೨ |- |೧೩೨ |ಲೊಟ್ಟೆಗೊಲ್ಲಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೨ |- |೧೩೩ |ನಾಗಶೆಟ್ಟಿಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೨ |- |೧೩೪ |ಪೂರ್ಣಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೨ |- |೧೩೫ |ಶಂಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೨ |- |೧೩೬ |ವಿಶ್ವನಾಥನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಕಸಬಾ-೨ |- |೧೩೭ |ಅಬ್ಬಗೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೩೮ |ಬಾಗಲಗುಂಟೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೩೯ |ಚಿಕ್ಕ ಬಾಣಾವರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೪೦ |ಚಿಕ್ಕಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೪೧ |ದೊಡ್ಡಬಿದರಕಲ್ಲು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೪೨ |ಗಾಣಿಗರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೪೩ |ಜಾಲಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೪೪ |ಕಮ್ಮಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೪೫ |ಕೆರೆಗುಲ್ಲದಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೪೬ |ಲಗ್ಗೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೪೭ |ಲಕ್ಷ್ಮೀಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೪೮ |ಮಲ್ಲಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೪೯ |ಮ್ಯಾಡರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೫೦ |ಮೈಕಲಾ ಚೆನ್ನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೫೧ |ನಾಗಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೫೨ |ಪೀಣ್ಯ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೫೩ |ಸೀಡೇದಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೫೪ |ಶೆಟ್ಟಿಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೫೫ |ಸೋಮಶೆಟ್ಟಿಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೫೬ |ತಣ್ಣೀರನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೫೭ |ತಿರುಮಲಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ - ೧ |- |೧೫೮ |ಅಂದ್ರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೫೯ |ಚೊಕ್ಕಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೬೦ |ದಾಸರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೬೧ |ಗಿಡ್ಡದಕೋನೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೬೨ |ಹೆಗ್ಗನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೬೩ |ಹೇರೋಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೬೪ |ಹೊಸಳ್ಳಿ ಗೊಲ್ಲರಪಾಳ್ಯ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೬೫ |ಹುಲ್ಲಲು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೬೬ |ಕನ್ನಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೬೭ |ಕರಿವಾಬನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೬೮ |ಕೊಡಿಗೆಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೬೯ |ಲಿಂಗಧೀರನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೭೦ |ಮಲಗಲು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೭೧ |ಮಲ್ಲತ್ತಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೭೨ |ಮಂಗನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೭೩ |ನಾಗರಭಾವಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೭೪ |ನೆಲಗದರನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೭೫ |ಸಜ್ಜೆಪಾಳ್ಯ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೭೬ |ಸಾಣೇಗುರುವನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೭೭ |ಶೀಗೆಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೭೮ |ಶ್ರೀಗಂಧಕಾವಲ್ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ-೨ |- |೧೭೯ |ಅಗ್ರಹಾರದಾಸರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ |- |೧೮೦ |ಗಂಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ |- |೧೮೧ |ಹೊಸಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ |- |೧೮೨ |ಕೇತಮಾರನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ |- |೧೮೩ |ಶಿವನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ |- |೧೮೪ |ಯಶವಂತಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ |ಯಶವಂತಪುರ |- |೧೮೫ |ಐವರಕಂಡಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೧೮೬ |ಬಿಳಿಜಾಜಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೧೮೭ |ಬ್ಯಾಲಕೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೧೮೮ |ದಾಸನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೧೮೯ |ದಿಬ್ಬೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೧೯೦ |ಗುಣಅಗ್ರಹಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೧೯೧ |ಹೆಸರಘಟ್ಟ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೧೯೨ |ಹುರಳಿಚಿಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೧೯೩ |ಇಟ್ಟೇಗಾಲಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೧೯೪ |ಕಾಳತಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೧೯೫ |ಕಾಳೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೧೯೬ |ಕಸಘಟ್ಟಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೧೯೭ |ಕೆಂಪಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೧೯೮ |ಕೊಡಿಗೆ ತಿರುಮಲಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೧೯೯ |ಕೊಲುವರಾಯನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೨೦೦ |ಕೊಂಡಶೆಟ್ಟಿಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೨೦೧ |ಕುಂಬಾರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೨೦೨ |ಲಿಂಗರಾಜಸಾಗರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೨೦೩ |ಮಧುಗಿರಿಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೨೦೪ |ಮಟ್ಟಕೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೨೦೫ |ಸಾಸುವೇಘಟ್ಟ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೨೦೬ |ಶಿವಕೋಟೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೨೦೭ |ಸೂಲದೇವನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೨೦೮ |ತಮ್ಮರಸನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೨೦೯ |ತರಬನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ - ೧ |- |೨೧೦ |ಆದಿವಿಶ್ವನಾಥಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೧೧ |ಅದ್ದಿಗಾನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೧೨ |ಅಮಾನಿಮಾರಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೧೩ |ಅರಕೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೧೪ |ಬೈರಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೧೫ |ಬುಡಮನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೧೬ |ಬ್ಯಾಟಾ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೧೭ |ಚಳ್ಳಿಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೧೮ |ಚನ್ನಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೧೯ |ಚೊಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೨೦ |ಹನಿಯೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೨೧ |ಕಕ್ಕೆಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೨೨ |ಕಾಕೋಲು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೨೩ |ಕಾಮಾಕ್ಷಿಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೨೪ |ಕೇದನಮ್ಲೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೨೫ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೨೬ |ಲಿಂಗನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೨೭ |ಲಿಂಗರಾಜಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೨೮ |ಮಾದಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೨೯ |ಮೈಲಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೩೦ |ಮಾವಳ್ಳಿಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೩೧ |ಮುತ್ತಗದಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೩೨ |ನೆಲ್ಲುಕುಂಟೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೩೩ |ರಾಜನಕುಂಟೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೩೪ |ಸಾದೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೩೫ |ಸೀತಾಕೆಂಪನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೩೬ |ಶೀರೇಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೩೭ |ಶ್ರೀರಾಮನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೩೮ |ಶ್ಯಾನುಬೋಗನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೩೯ |ಸೊಣ್ಣೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೪೦ |ಸುರದೇನಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಹೆಸರಘಟ್ಟ -೨ |- |೨೪೧ |ಬೇಗೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೧ |- |೨೪೨ |ಬಿಲ್ಲಮಾರನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೧ |- |೨೪೩ |ಚನ್ನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೧ |- |೨೪೪ |ಚಿಕ್ಕಜಾಲ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೧ |- |೨೪೫ |ಚಿಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೧ |- |೨೪೬ |ಚೊಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೧ |- |೨೪೭ |ದೊಡ್ಡಜಾಲ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೧ |- |೨೪೮ |ದೊಡ್ಡಜಾಲ ಅಮಾನಿಕೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೧ |- |೨೪೯ |ಹುತ್ತನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೧ |- |೨೫೦ |ಮಾರನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೧ |- |೨೫೧ |ಮೀನಕುಂಟೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೧ |- |೨೫೨ |ಮೀಸಿಗಾನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೧ |- |೨೫೩ |ಮುತ್ತುಗದಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೧ |- |೨೫೪ |ನವರತ್ನ ಅಗ್ರಹಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೧ |- |೨೫೫ |ಶೆಟ್ಟಿಗೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೧ |- |೨೫೬ |ತರಬನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೧ |- |೨೫೭ |ಬೈಯಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ, ಬೆಂಗಳೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೨ |- |೨೫೮ |ಬೆಟ್ಟಹಲಸೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೨ |- |೨೫೯ |ಗಾದೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೨ |- |೨೬೦ |ಹೊಸಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೨ |- |೨೬೧ |ಹುಣಸಮಾರನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೨ |- |೨೬೨ |ಕಡಗನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೨ |- |೨೬೩ |ಕಟ್ಟಿಗೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೨ |- |೨೬೪ |ಕುದುಗೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೨ |- |೨೬೫ |ನೆಲ್ಲುಕುಂಟೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೨ |- |೨೬೬ |ಪಾಪನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೨ |- |೨೬೭ |ಸಾತನೂರು, ಬೆಂಗಳೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೨ |- |೨೬೮ |ಸೊಣ್ಣಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೨ |- |೨೬೯ |ಸುಗ್ಗುಟಾ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೨ |- |೨೭೦ |ತಾರಾಹುಣಸೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೨ |- |೨೭೧ |ತಿಮ್ಮಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೨ |- |೨೭೨ |ಅರೆಬಿನ್ನಮಂಗಲ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೭೩ |ಬಿ.ಕೆ.ಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೭೪ |ಬಿ.ಕೆ.ಹಳ್ಳಿ ಅಮಾನಿಕೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೭೫ |ಬಾಗಲೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೭೬ |ಬೋಯಿಲಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೭೭ |ಚಗಲಟ್ಟಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೭೮ |ಚಾಲುಮೆಕುಂಟೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೭೯ |ದಾಸನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೮೦ |ದುಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೮೧ |ಇ.ಎಂ.ಹೊಸಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೮೨ |ಗೊಲ್ಲಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೮೩ |ಹೂವಿನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೮೪ |ಮಹಾದೇವ ಕೊಡಿಗೆಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೮೫ |ಮೈಲನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೮೬ |ಮರಳಕುಂಟೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೮೭ |ಮಾರಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೮೮ |ಮಾರೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೮೯ |ಪಾಳ್ಯ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೯೦ |ಸಿಂಗಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೯೧ |ಉಣಸೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಜಲ-೩ |- |೨೯೨ |ಅನಂತಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೨೯೩ |ಆವಲಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೨೯೪ |ಬೆಳ್ಳಿಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೨೯೫ |ಗಂಟಿಗಾನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೨೯೬ |ಗೋವಿಂದಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೨೯೭ |ಹಾರೋಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೨೯೮ |ಹೊನ್ನೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೨೯೯ |ಕೆಂಚೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೦೦ |ಕೋಗಿಲು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೦೧ |ಕೃಷ್ಣಸಾಗರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೦೨ |ಲಕ್ಷ್ಮೀಸಾಗರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೦೩ |ಮಂಚೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೦೪ |ಮಂಡಲಕುಂಟೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೦೫ |ಮುದ್ದೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೦೬ |ನಾಗದಾಸನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೦೭ |ಪುಟ್ಟೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೦೮ |ರಾಮಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೦೯ |ಶಿವನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೧೦ |ಶ್ರೀನಿವಾಸಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೧೧ |ಸಿಂಗನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೧೨ |ಸಿಂಗನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ ಅಮಾನಿಕೇರಾ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೧೩ |ತಿರುಮೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೧೪ |ವಡೇರಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೧೫ |ವಾಸುದೇವಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೧೬ |ವೆಂಕಟಲ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೧೭ |ಯಲಹಂಕ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೧೮ |ಯಲಹಂಕ ಕೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೧ |- |೩೧೯ |ಅಗ್ರಹಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೨ |- |೩೨೦ |ಅಲ್ಲಾಳಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೨ |- |೩೨೧ |ಬ್ಯಾಟರಾಯಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೨ |- |೩೨೨ |ಚಿಕ್ಕಬೊಮ್ಮಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೨ |- |೩೨೩ |ಚೊಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೨ |- |೩೨೪ |ಗಸ್ತಿಕೆಂಪನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೨ |- |೩೨೫ |ಜಕ್ಕೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೨ |- |೩೨೬ |ಜಕ್ಕೂರು ನೆಡುತೋಪು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೨ |- |೩೨೭ |ಸಂಪಿಗೆಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೨ |- |೩೨೮ |ಶ್ರೀರಾಮಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೨ |- |೩೨೯ |ತಿಂಡ್ಲು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೨ |- |೩೩೦ |ವೆಂಕಟೇಶಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೨ |- |೩೩೧ |ಅಮೃತಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೩ |- |೩೩೨ |ಅಟ್ಟೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೩ |- |೩೩೩ |ಚೆ ಬಿ ಕಾವಲ್ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೩ |- |೩೩೪ |ಚಿಕ್ಕಬೆಟ್ಟದಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೩ |- |೩೩೫ |ದೊಡ್ಡಬೆಟ್ಟದಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೩ |- |೩೩೬ |ದೊಡ್ಡಬೊಮ್ಮಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೩ |- |೩೩೭ |ಕೆಂಪನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೩ |- |೩೩೮ |ಕೆಂಪಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೩ |- |೩೩೯ |ಕೊಡಿಗೆಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೩ |- |೩೪೦ |ಕೋಟಿಹೊಸಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೩ |- |೩೪೧ |ಮಾಧ್ಯಮ ಅಗ್ರಹಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೩ |- |೩೪೨ |ನರಸೀಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೩ |- |೩೪೩ |ರಾಮಚಂದ್ರಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೩ |- |೩೪೪ |ಶ್ಯಾಮರಾಜಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೩ |- |೩೪೫ |ಸಿಂಗಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೩ |- |೩೪೬ |ವಡೇರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೩ |- |೩೪೭ |ವೀರಸಾಗರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ-೩ |- |೩೪೮ |ಜೆ.ಬಿ.ಕಾವಲ್ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ |- |೩೪೯ |ಪೀಣ್ಯ ಪ್ಲಾಂಟೇಷನ್ |ಬೆಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ (ಹೆಚ್ಚುವರಿ) |ಯಲಹಂಕ |- |೩೫೦ |ಕಾಡುಗೋಡಿ ತೋಟ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ |- |೩೫೧ |ಬಂಡಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೫೨ |ಬೆಳತ್ತೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೫೩ |ಬೆಂಡಿಗಾನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೫೪ |ಬಿದರೆ ಅಗ್ರಹಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೫೫ |ಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೫೬ |ಚನ್ನಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೫೭ |ಚಿಕ್ಕಬನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೫೮ |ದೊಡ್ಡಬನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೫೯ |ದೊಮ್ಮಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೬೦ |ಗೊರವಿಗೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೬೧ |ಹಂಚರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೬೨ |ಹುಸ್ಕೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೬೩ |ಕಾಡುಗೋಡಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೬೪ |ಕನ್ನಮಂಗಲ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೬೫ |ಕಟನಲ್ಲೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೬೬ |ಖಾಜಿಸೊಣ್ಣೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೬೭ |ಕೊಡಿಗೆಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೬೮ |ಕೋನದಾಸಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೬೯ |ಕುಂಬೇನ ಅಗ್ರಹಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೭೦ |ಲಗುಮೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೭೧ |ನಿಂಬೆಕಾಯಿಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೭೨ |ರಘುವನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೭೩ |ಶೀಗೆಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೩೭೪ |ಆಡೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೭೫ |ಆವಲಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೭೬ |ಬೈಯ್ಯಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೭೭ |ಭಟ್ಟರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೭೮ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೭೯ |ಚೀಮಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೮೦ |ಚಿಕ್ಕಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೮೧ |ದೊಡ್ಡೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೮೨ |ಗುಂಡೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೮೩ |ಹಳೇಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೮೪ |ಹಿರಂಡಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೮೫ |ಜ್ಯೋತಿಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೮೬ |ಕಮ್ಮಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೮೭ |ಕಟ್ಟುಗೊಲ್ಲಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೮೮ |ಕಿಟ್ಟಗಾನೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೮೯ |ಕುರುಡು ಸೊಣ್ಣೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೯೦ |ಮಂಡೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೯೧ |ಮಾರಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೯೨ |ಮೇಡಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೯೩ |ಶೃಂಗಾರಿಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೯೪ |ತಿರುಮೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೯೫ |ವನಜೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೯೬ |ವಾರಣಾಸಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೯೭ |ವೀರೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೩೯೮ |ಅನಗಲಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೩೯೯ |ಬಂಡೆಬೊಮ್ಮಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೪೦೦ |ಭೈರತಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೪೦೧ |ಬಿಳಿಶಿವಾಲೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೪೦೨ |ಚಿಕ್ಕಗುಬ್ಬಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೪೦೩ |ದೊಡ್ಡಗುಬ್ಬಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೪೦೪ |ಹೂವಿನಾನಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೪೦೫ |ಕಡಗ್ರಹ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೪೦೬ |ಕಾಡುಸೊಣ್ಣಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೪೦೭ |ಕಣ್ಣೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೪೦೮ |ಮಿಟ್ಟಗಾನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೪೦೯ |ನಾಡಗೌಡ ಗೊಲ್ಲಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೪೧೦ |ರಾಮಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೪೧೧ |ವಡೇರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೪೧೨ |ಯರಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಬಿದರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೪೧೩ |[[ಬೈಯ್ಯಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ]] |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೧ |- |೪೧೪ |ಬಾಣಸವಾಡಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೧ |- |೪೧೫ |ಬಸವನಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೧ |- |೪೧೬ |ಬೆನ್ನಿಗಾನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೧ |- |೪೧೭ |ಬಿನ್ನಮಂಗಲ ಮನವರ್ತೆ ಕಾವಲ್ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೧ |- |೪೧೮ |ಚೇಳಕೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೧ |- |೪೧೯ |ದೇವಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೧ |- |೪೨೦ |ಕೌಡೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೧ |- |೪೨೧ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೧ |- |೪೨೨ |ಮಹದೇವಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೧ |- |೪೨೩ |ಸಣ್ಣತಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೧ |- |೪೨೪ |ಶೀಗೆಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೧ |- |೪೨೫ |ವಿಜಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೧ |- |೪೨೬ |ಅಮಾನಿ ಬೈರತಿಖಾನೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೨ |- |೪೨೭ |ದಾಸರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೨ |- |೪೨೮ |ಗೆಡ್ಡಲಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೨ |- |೪೨೯ |ಹೊರಮಾವು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೨ |- |೪೩೦ |ಹೊರಮಾವು ಅಗರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೨ |- |೪೩೧ |ಕೆ ಚನ್ನಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೨ |- |೪೩೨ |ಕೆ ನಾರಾಯಣಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೨ |- |೪೩೩ |ಕಲ್ಕೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೨ |- |೪೩೪ |ಕೊತ್ತನೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೨ |- |೪೩೫ |ಕ್ಯಾಲಸನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೨ |- |೪೩೬ |ನಗರೇಶ್ವರ ನಾಗೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೨ |- |೪೩೭ |ರಾಚೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೨ |- |೪೩೮ |ಥಣಿಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೨ |- |೪೩೯ |ಚಿನ್ನಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೩ |- |೪೪೦ |ಹಗದೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೩ |- |೪೪೧ |ಹೂಡಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೩ |- |೪೪೨ |ಕೊಡಿಗೆಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೩ |- |೪೪೩ |ಕುಂದಲಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೩ |- |೪೪೪ |ನಾಗಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೩ |- |೪೪೫ |ನಲ್ಲೂರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೩ |- |೪೪೬ |ಪಟ್ಟಂದೂರು ಅಗ್ರಹಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೩ |- |೪೪೭ |ಆರ್ ನಾರಾಯಣಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೩ |- |೪೪೮ |ಸಾದರಮಂಗಲ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೩ |- |೪೪೯ |ಸೊಣ್ಣೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೩ |- |೪೫೦ |ವೈಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರಂ - ೩ |- |೪೫೧ |ಬಿ ನಾರಾಯಣಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಮಹದೇವಪುರ |- |೪೫೨ |ಬೈಯ್ಯಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಮಹದೇವಪುರ |- |೪೫೩ |[[ಬೈಯ್ಯಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ ಮನವರ್ತೆ ಕಾವಲ್]] |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಮಹದೇವಪುರ |- |೪೫೪ |ಬೆನ್ನಿಗಾನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಮಹದೇವಪುರ |- |೪೫೫ |ಬಿನ್ನಮಂಗಲ ಮನವರ್ತೆ ಕಾವಲ್ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಮಹದೇವಪುರ |- |೪೫೬ |ಮಹದೇವಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಮಹದೇವಪುರ |- |೪೫೭ |ವಿಜಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಮಹದೇವಪುರ |- |೪೫೮ |ಬೈರಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಮಾರತಹಳ್ಳಿ |- |೪೫೯ |ಬೇಲೂರು ನಾಗಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಮಾರತಹಳ್ಳಿ |- |೪೬೦ |ದೊಡ್ಡನೆಕ್ಕುಂದಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಮಾರತಹಳ್ಳಿ |- |೪೬೧ |ಕಗ್ಗದಾಸನಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಮಾರತಹಳ್ಳಿ |- |೪೬೨ |ಕೆಂಪಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಮಾರತಹಳ್ಳಿ |- |೪೬೩ |ಕೋಡಿಹಳ್ಳಿ, ಬೆಂಗಳೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಮಾರತಹಳ್ಳಿ |- |೪೬೪ |ಕೊನೇನ ಅಗ್ರಹಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಮಾರತಹಳ್ಳಿ |- |೪೬೫ |ಮಾರತಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಮಾರತಹಳ್ಳಿ |- |೪೬೬ |ತಿಪ್ಪಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಮಾರತಹಳ್ಳಿ |- |೪೬೭ |ವಿಭೂತಿಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ಮಾರತಹಳ್ಳಿ |- |೪೬೮ |ಅಮಾನಿ ಬೆಳ್ಳಂದೂರುಖಾನೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೬೯ |ಬೈರಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೭೦ |ಬೇಲೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೭೧ |ಬೇಲೂರು ನಾಗಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೭೨ |ಚಲ್ಲಘಟ್ಟ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೭೩ |ದೊಡ್ಡನೆಕ್ಕುಂದಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೭೪ |ಗುಂಜೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೭೫ |ಕಾಚಮಾರನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೭೬ |ಕೆಂಪಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೭೭ |ಖಾನೆ ಕಂದಾಯ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೭೮ |ಕೋಡಿಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೭೯ |ಕೊನೇನ ಅಗ್ರಹಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೮೦ |ಮಾರತಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೮೧ |ಮುನ್ನೆಕೋಲು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೮೨ |ರಾಮಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೮೩ |ಸಿದ್ದಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೮೪ |ಸೊರಾಹುನಸೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೮೫ |ತಿಪ್ಪಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೮೬ |ತೊಬರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೮೭ |ವಾಲೇಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೮೮ |ವರ್ತೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೮೯ |ವಿಭೂತಿಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೯೦ |ಯಮಲೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೧ |- |೪೯೧ |ಅಂಬಲಿಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೪೯೨ |ಬಳಗಾರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೪೯೩ |ಬೆಳ್ಳಂದೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೪೯೪ |ಭೋಗನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೪೯೫ |ಚಿಕ್ಕಬೆಳ್ಳಂದೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೪೯೬ |ಚಿಕ್ಕನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೪೯೭ |ಚಿಕ್ಕನಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೪೯೮ |ದೇವರಬೀಸನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೪೯೯ |ದೊಡ್ಡಕನ್ನಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೫೦೦ |ಹಡಸಿದ್ದಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೫೦೧ |ಹಾಲನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೫೦೨ |ಹರಳೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೫೦೩ |ಜುನ್ನಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೫೦೪ |ಕಾಡುಬೀಸನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೫೦೫ |ಕೈಕೊಂಡ್ರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೫೦೬ |ಕರಿಯಮ್ಮನ ಅಗ್ರಹಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೫೦೭ |ಕಸವನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೫೦೮ |ಕೊಡತಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೫೦೯ |ಮುಳ್ಳೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೫೧೦ |ಪಣತ್ತೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೫೧೧ |ಸೂಲಿಕುಂಟೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ಪೂರ್ವ |ವರ್ತೂರು-೨ |- |೫೧೨ |ಆಡುಗೋಡಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೧ |- |೫೧೩ |ಅಗರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೧ |- |೫೧೪ |ಈಜಿಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೧ |- |೫೧೫ |ಇಬ್ಬಲೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೧ |- |೫೧೬ |ಜಕ್ಕಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೧ |- |೫೧೭ |ಕೋರಮಂಗಲ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೧ |- |೫೧೮ |ಲಕ್ಕಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೧ |- |೫೧೯ |ಮಡಿವಾಳ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೧ |- |೫೨೦ |ರೂಪೇನಾ ಅಗ್ರಹಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೧ |- |೫೨೧ |ಶ್ರೀನಿವಾಸ್ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೧ |- |೫೨೨ |ಶ್ರೀನಿವಾಸಗಿಲು ಕೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೧ |- |೫೨೩ |ತಾವರೆಕೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೧ |- |೫೨೪ |ವಾಂಕೋಜಿರಾವ್ ಖಾನೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೧ |- |೫೨೫ |ಬಸಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೨ |- |೫೨೬ |ಬೆರಟೆನ ಅಗ್ರಹಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೨ |- |೫೨೭ |ಬೆಟ್ಟದಾಸನಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೨ |- |೫೨೮ |ಬೊಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೨ |- |೫೨೯ |ಚಿಕ್ಕತೋಗೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೨ |- |೫೩೦ |ದೊಡ್ಡನಾಗಮಂಗಲ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೨ |- |೫೩೧ |ದೊಡ್ಡತೋಗೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೧ |- |೫೩೨ |ಎಲ್ಲುಕುಂಟೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೨ |- |೫೩೩ |ಹರಳುಕುಂಟೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೨ |- |೫೩೪ |ಹೊಂಗಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೨ |- |೫೩೫ |ಕೋಡಿಚಿಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೨ |- |೫೩೬ |ಕೋನಪ್ಪನ ಅಗ್ರಹಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೨ |- |೫೩೭ |ನಾಗನಾಥಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೨ |- |೫೩೮ |ಪರಪ್ಪನ ಅಗ್ರಹಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೨ |- |೫೩೯ |ಸಿಂಗಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೨ |- |೫೪೦ |ವಿಟ್ಟಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೨ |- |೫೪೧ |ಅರಕೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೩ |- |೫೪೨ |ಬಸವನಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೩ |- |೫೪೩ |ಬೇಗೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೩ |- |೫೪೪ |ಬಿಳೇಕಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೩ |- |೫೪೫ |ಚಂದ್ರಶೇಖರಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೩ |- |೫೪೬ |ದೇವರಚಿಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೩ |- |೫೪೭ |ಎಲೆನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೩ |- |೫೪೮ |ಹೊಮ್ಮದೇವನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೩ |- |೫೪೯ |ಹುಳಿಮಾವು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೩ |- |೫೫೦ |ಕಾಳೇನ ಅಗ್ರಹಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೩ |- |೫೫೧ |ಕಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೩ |- |೫೫೨ |ಮೈಲಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೩ |- |೫೫೩ |ನ್ಯಾನಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೩ |- |೫೫೪ |ನೈನಪ್ಪನಶೆಟ್ಟಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೩ |- |೫೫೫ |ಸಾರಕ್ಕಿ ಅಗ್ರಹಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಬೇಗೂರು-೩ |- |೫೫೬ |ಸೊಣ್ಣೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ |- |೫೫೭ |ಬಿ ಆರ್ ಸಾಗರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೧ |- |೫೫೮ |ಚೂದೇನಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೧ |- |೫೫೯ |ದೀವಟಿಗರಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೧ |- |೫೬೦ |ಗಾಣಕಲ್ಲು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೧ |- |೫೬೧ |ಕೆ ಕೃಷ್ಣಸಾಗರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೧ |- |೫೬೨ |ಕೆಂಚನಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೧ |- |೫೬೩ |ಕೆಂಗೇರಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೧ |- |೫೬೪ |ಕೊಮ್ಮಘಟ್ಟ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೧ |- |೫೬೫ |ನಾಗದೇವನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೧ |- |೫೬೬ |ನಾಯಂಡಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೧ |- |೫೬೭ |ಪಂತರಪಾಳ್ಯ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೧ |- |೫೬೮ |ರಾಮಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೧ |- |೫೬೯ |ಸೊಣ್ಣೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೧ |- |೫೭೦ |ಸೂಲಿಕೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೧ |- |೫೭೧ |ವಳಗೇರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೧ |- |೫೭೨ |ಭೀಮನಕುಪ್ಪೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೨ |- |೫೭೩ |ಚಲ್ಲಘಟ್ಟ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೨ |- |೫೭೪ |ಚಿನ್ನಕುರ್ಚಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೨ |- |೫೭೫ |ಎಂ ಕೃಷ್ಣಸಾಗರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೨ |- |೫೭೬ |ಗೋಣಿಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೨ |- |೫೭೭ |ಹಂಪಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೨ |- |೫೭೮ |ಕಂಬಿಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೨ |- |೫೭೯ |ಕನಿಮಿಣಿಕೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೨ |- |೫೮೦ |ಕೃಷ್ಣರಾಜಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೨ |- |೫೮೧ |ಕುಂಬಳಗೋಡು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೨ |- |೫೮೨ |ಮಾಲಿಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೨ |- |೫೮೩ |ಮಾರಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೨ |- |೫೮೪ |ರಾಮೋಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೨ |- |೫೮೫ |ಶೀಗೆಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೨ |- |೫೮೬ |ತಿಪಟೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೨ |- |೫೮೭ |ವಸಂತನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೨ |- |೫೮೮ |ಅಗರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೩ |- |೫೮೯ |ಬಡಮನವರ್ತೆಕಾವಲ್ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೩ |- |೫೯೦ |ದೇವಗೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೩ |- |೫೯೧ |ದೊಡ್ಡಬೆಲೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೩ |- |೫೯೨ |ಗಂಗಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೩ |- |೫೯೩ |ಗುಡಿಮಾವು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೩ |- |೫೯೪ |ಹಮ್ಮಿಗೆಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೩ |- |೫೯೫ |ಕೆ ಗೊಲ್ಲಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೩ |- |೫೯೬ |ಕುಂಬಳಗೋಡು ಗೊಲ್ಲಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೩ |- |೫೯೭ |ಲಿಂಗದೀರನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೩ |- |೫೯೮ |ರಚನಮಡು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೩ |- |೫೯೯ |ಸೋಂಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೩ |- |೬೦೦ |ತಗಚಗುಪ್ಪೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೩ |- |೬೦೧ |ವರಾಹಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೩ |- |೬೦೨ |ವೆಂಕಟಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಕೆಂಗೇರಿ-೩ |- |೬೦೩ |ಅಜ್ಜನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೧ |- |೬೦೪ |ಚಿಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೧ |- |೬೦೫ |ಚೋಳನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೧ |- |೬೦೬ |ದೊಡ್ಡೇರಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೧ |- |೬೦೭ |ಗಂಗಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೧ |- |೬೦೮ |ಹುಲುವೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೧ |- |೬೦೯ |ಕೆಂಪಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೧ |- |೬೧೦ |ಕುರುಬರಪಾಳ್ಯ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೧ |- |೬೧೧ |ಮಾದಪಟ್ಟಣ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೧ |- |೬೧೨ |ತವಕದಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೧ |- |೬೧೩ |ತಿಪ್ಪಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೧ |- |೬೧೪ |ವಡಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೧ |- |೬೧೫ |ಬೈಚಗುಪ್ಪೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೨ |- |೬೧೬ |ಚನ್ನೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೨ |- |೬೧೭ |ದೇವಮಾಚೋಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೨ |- |೬೧೮ |ಗಾಣಕಲ್ಲು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೨ |- |೬೧೯ |ಗಂಗೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೨ |- |೬೨೦ |ಹೊನ್ನಗಾನಹಟ್ಟಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೨ |- |೬೨೧ |ಜೋಗೇರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೨ |- |೬೨೨ |ಕುರುಬರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೨ |- |೬೨೩ |ಮಾರೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೨ |- |೬೨೪ |ನಾಗನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೨ |- |೬೨೫ |ಪೆದ್ದನಪಾಳ್ಯ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೨ |- |೬೨೬ |ತಾವರೆಕೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೨ |- |೬೨೭ |ವರ್ತೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೨ |- |೬೨೮ |ವರ್ತೂರು ನರಸೀಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೨ |- |೬೨೯ |ಯಲಚಗುಪ್ಪೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೨ |- |೬೩೦ |ಯಲಚಗುಪ್ಪೆ ರಾಂಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೨ |- |೬೩೧ |ಬ್ಯಾಲಾಳು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೩೨ |ಚಿಕ್ಕಲ್ಲೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೩೩ |ಚಿಕ್ಕಲ್ಲೂರು ರಾಂಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೩೪ |ಚಿಕ್ಕಲ್ಲೂರು ವೆಂಕಟಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೩೫ |ಚುಂಚನಕುಪ್ಪೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೩೬ |ದೊಡ್ಡಮಾರನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೩೭ |ದೊಣ್ಣೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೩೮ |ಗಣಪತಿಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೩೯ |ಕರಿಗಿರಿಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೪೦ |ಕೇತೋಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೪೧ |ಕೇತೋಹಳ್ಳಿ ನರಸೀಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೪೨ |ಕೇತೋಹಳ್ಳಿ ರಾಂಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೪೩ |ಕೆ.ಗುರುರಾಯನಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೪೪ |ಕೋಳೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೪೫ |ಕೋಳೂರು ನಂಜುಂಡಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೪೬ |ಮುದ್ದಯ್ಯನಪಾಳ್ಯ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೪೭ |ಪುನಗಮಾರನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೪೮ |ಪುರದಪಾಳ್ಯ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೪೯ |ಶೇಷಗಿರಿಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೫೦ |ಸುಲಿವಾರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೫೧ |ಸುಲಿವಾರ ರಾಂಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ತಾವರೆಕೆರೆ - ೩ |- |೬೫೨ |ಆಲಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೫೩ |ಅಂಜನಾಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೫೪ |ಚುಂಚಘಟ್ಟ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೫೫ |ದೊಡ್ಡಕಲ್ಲಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೫೬ |ಗೊಲ್ಲಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೫೭ |ಗೊಟ್ಟಿಗೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೫೮ |ಗೋವಿಂದಗೋವಿಂದನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೫೯ |ಜರಗನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೬೦ |ಕರೀಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೬೧ |ಕೆಂಬತ್ತಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೬೨ |ಕೋಣನಕುಂಟೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೬೩ |ಕೊತ್ತನೂರು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೬೪ |ಮಾರೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೬೫ |ಪಿಳ್ಳಗಾನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೬೬ |ಪುಟ್ಟೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೬೭ |ರಾಘವನಪಾಳ್ಯ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೬೮ |ಸಾರಕ್ಕಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೬೯ |ಸಾರಕ್ಕಿ ಕೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೭೦ |ಯಲಚೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ - ೧ |- |೬೭೧ |ಗುಳಿಕಾಮಲೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೬೭೨ |ಹೊಸಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೬೭೩ |ಕಗ್ಗಲೀಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೬೭೪ |ಮಲ್ಲಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೬೭೫ |ಓ.ಬಿ.ಚೂಡಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೬೭೬ |ರಘುವನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೬೭೭ |ತಲಘಟ್ಟಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೬೭೮ |ತರಾಲು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೬೭೯ |ತಿಪ್ಪಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೬೮೦ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ ಮನವರ್ತೆಕಾವಲ್ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೬೮೧ |ಉತ್ತರಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೬೮೨ |ವಾಜರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೨ |- |೬೮೩ |ಅಲಕಬಾಳು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೬೮೪ |ಕೆ ಚೂಡಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೬೮೫ |ನಾಗನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೬೮೬ |ನೆಲಗುಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೬೮೭ |ನೆಟ್ಟಿಗೆರೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೬೮೮ |ರಾವುಗುಡ್ಲು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೬೮೯ |ಸೋಮನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೬೯೦ |ಸುಂಕದಕಟ್ಟೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೬೯೧ |ತಟ್ಟಗುಪ್ಪೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೬೯೨ |ವಡ್ಡರಪಾಳ್ಯ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೩ |- |೬೯೩ |ಅರೇಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೪ |- |೬೯೪ |ಆವಲಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೪ |- |೬೯೫ |ಬೈರಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೪ |- |೬೯೬ |ಬಿಕಾಶಿಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೪ |- |೬೯೭ |ಚನ್ನಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೪ |- |೬೯೮ |ಚಿಕ್ಕಕಲ್ಲಸಂದ್ರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೪ |- |೬೯೯ |ಗುಬ್ಬಿಲಾಲ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೪ |- |೭೦೧ |ಹೊಸಕೆರೆಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೪ |- |೭೦೨ |ಇಟ್ಟಮಡು |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೪ |- |೭೦೩ |ಕದಿರೇನಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೪ |- |೭೦೪ |ಕತ್ರಿಗುಪ್ಪೆ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೪ |- |೭೦೫ |ಸುಬ್ರಮಣ್ಯಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೪ |- |೭೦೬ |ತುರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೪ |- |೭೦೭ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೪ |- |೭೦೮ |ವಡ್ಡರಪಾಳ್ಯ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೪ |- |೭೦೯ |ವಸಂತಪುರ |ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ |ಉತ್ತರಹಳ್ಳಿ-೪ |- |೭೧೦ |ಆದಿಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ - ೧ |- |೭೧೧ |ಅರೇಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ - ೧ |- |೭೧೨ |ಅರೆನೂರು |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ - ೧ |- |೭೧೩ |ಭಕ್ತಿಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ - ೧ |- |೭೧೪ |ಬಳ್ಳೂರು |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ - ೧ |- |೭೧೫ |ಚಿಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ - ೧ |- |೭೧೬ |ಎಂ ಮೇಡಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ - ೧ |- |೭೧೭ |ಗುಡ್ಡಹಟ್ಟಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ - ೧ |- |೭೧೮ |ಹಳೇಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ - ೧ |- |೭೧೯ |ಇಂಡ್ಲಬೆಲೆ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ - ೧ |- |೭೨೦ |ಜಿಗಳಾ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ - ೧ |- |೭೨೧ |ಕಂಬಳಿಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ - ೧ |- |೭೨೨ |ಕೊಡ್ಲಿಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ - ೧ |- |೭೨೩ |ಮಂಚನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ - ೧ |- |೭೨೪ |ಮಾರನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ - ೧ |- |೭೨೫ |ಮಾಯಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ - ೧ |- |೭೨೬ |ಮುತ್ತುಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ - ೧ |- |೭೨೭ |ಆನಂದಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೨೮ |ಬಾಳೆಗಾರನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೨೯ |ಬನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೩೦ |ಬೆಂಡಿಗಾನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೩೧ |ಬೊಮ್ಮಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೩೨ |ಚಂದಾಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೩೩ |ಗಿಡ್ಡೇನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೩೪ |ಗೊಲ್ಲಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೩೫ |ಹೆಬ್ಬಗೋಡಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೩೬ |ಹೀಲಳಿಗೆ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೩೭ |ಇಚ್ಚಂಗೂರು |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೩೮ |ಇಗ್ಗಲೂರು |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೩೯ |ಕಮ್ಮಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೪೦ |ಕಿಟ್ಟಗಾನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೪೧ |ಕೃಷ್ಣಸಾಗರ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೪೨ |ನೆರಳೂರು |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೪೩ |ತಿರುಮಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೪೪ |ವೀರಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೪೫ |ಯಡವನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಅತ್ತಿಬೆಲೆ-೨ |- |೭೪೬ |ಅಮಾನಿಭುಜಂಗದಾಸನಕೆ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೪೭ |ಅಮಾನಿಬಿದರಕೆರೆ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೪೮ |ಬೈರಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೪೯ |ಬಂದೇನಲ್ಲಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೫೦ |ಬನ್ನೇರುಘಟ್ಟ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೫೧ |ಬೇಗಿಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೫೨ |ಭೂತನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೫೩ |ಬಿಲ್ವರದಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೫೪ |ಬೊಮ್ಮಂಡಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೫೫ |ಬುಕ್ಕಸಾಗರ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೫೬ |ದ್ಯಾವಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೫೭ |ಗಿಡ್ಡೇನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೫೮ |ಹಾರಗದ್ದೆ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೫೯ |ಹರಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೬೦ |ಹೆನ್ನಾಗರ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೬೧ |ಹಿನ್ನಕ್ಕಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೬೨ |ಹೊಸಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೬೩ |ಹುಲಿಮಂಗಲ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೬೪ |ಹುಲ್ಲಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೬೫ |ಹುಲ್ಲುಕಸವನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೬೬ |ಜೆ ಬಿಂಗೀಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೬೭ |ಕಾಚನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೬೮ |ಕಾಡುಜಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೬೯ |ಕಲ್ಕೆರೆ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೭೦ |ಕಲ್ಲುಬಾಳು |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೭೧ |ಕನ್ನನಾಯಕನ ಅಗ್ರಹಾರ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೭೨ |ಕೋನಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೭೩ |ಕೊಪ್ಪ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೭೪ |ಕ್ಯಾಲಸನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೭೫ |ಲಕ್ಷ್ಮೀಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೭೬ |ಮಹಾಂತಲಿಂಗಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೭೭ |ಮಂಟಪ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೭೮ |ಮಾರಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೭೯ |ನಲ್ಲಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೮೦ |ನಂಜಾಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೮೧ |ನೊಸೆನೂರು |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೮೨ |ರಾಗಿಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೮೩ |ರಾಜಾಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೮೪ |ರಾಮಕೃಷ್ಣಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೮೫ |ರಾಮಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೮೬ |ಸಕಾಲವಾರ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೮೭ |ಶೀತನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೮೮ |ಶಿವನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೮೯ |ಆದ್ದರಿಂದ ಗೊಲ್ಲಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೯೦ |ತಿರುಪಾಳ್ಯ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೯೧ |ವಾಬಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೯೨ |ವಡೇರಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೯೩ |ವಡೇರಮಂಚನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೯೪ |ಯಾ ಅಮಾನಿಕೆರೆ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೯೫ |ಯರಂಡಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಜಿಗಣಿ |- |೭೯೬ |ಎ. ಮೇಡಿಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೭೯೭ |ಆಡೂರು |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೭೯೮ |ಅಗಸತಿಮ್ಮನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೭೯೯ |ಅಮಾನಿದೊಡ್ಡಕೆರೆ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೦೦ |ಅರವಂತಿಗೆಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೦೧ |ಅವಡೇನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೦೨ |ಬಗ್ಗನದೊಡ್ಡಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೦೩ |ಬೆಸ್ತಮನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೦೪ |ಬಿದರಗೆರೆ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೦೫ |ಬಿದರಕಡಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೦೬ |ಬ್ಯಾಗದೇನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೦೭ |ಚನ್ನೇನ್ ಅಗ್ರಹಾರ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೦೮ |ಚಿಕ್ಕಹಗಡೆ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೦೯ |ಚಿಕ್ಕಹೊಸಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೧೦ |ಚಿಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೧೧ |ಚಿಕ್ಕಣ್ಣನಹಟ್ಟಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೧೨ |ಚೂಡೇನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೧೩ |ದೊಡ್ಡ ಹಗಡೆ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೧೪ |ಗೆರಟಿಗನಬೆಲೆ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೧೫ |ಗೌರೇನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೧೬ |ಗುಡ್ಡನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೧೭ |ಹಲ್ದೇನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೧೮ |ಹಂಪಲಘಟ್ಟ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೧೯ |ಹಸಿರುವಾಣಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೨೦ |ಹೊನ್ನಕಲಸಾಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೨೧ |ಇಂಡ್ಲವಾಡಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೨೨ |ಇಂಡ್ಲವಾಡಿಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೨೩ |ಕಾಳನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೨೪ |ಕಮ್ಮಸಂದ್ರ ಅಗ್ರಹಾರ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೨೫ |ಕರ್ಪುರು |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೨೬ |ಕವಲಹೊಸಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೨೭ |ಕೆಂಪವಡೇರಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೨೮ |ಕೋನಮಡಿವಾಲ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೨೯ |ಕುಂಬಾರನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೩೦ |ಕುರುಬರಹಟ್ಟಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೩೧ |ಲಿಂಗಾಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೩೨ |ಮಡಿವಾಳ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೩೩ |ಮರಸೂರು |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೩೪ |ಮರಸೂರು ಅಗ್ರಹಾರ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೩೫ |ಮೆಣಸಿಗನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೩೬ |ಮುತ್ತಗಟ್ಟಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೩೭ |ಪಿ ಗೊಲ್ಲಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೩೮ |ರಾಚಮನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೩೯ |ಸಬ್ಮಂಗಲ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೪೦ |ಸಮಂದೂರು |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೪೧ |ಸಿಡಿಹೊಸಕೋಟೆ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೪೨ |ಸಿಂಗಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೪೩ |ಸೋಲೂರು |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೪೪ |ಸೊಣ್ಣಿನಾಯಕನಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೪೫ |ಸೊಪ್ಪಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೪೬ |ಸುನಾವರ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೪೭ |ಸುರಜಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೪೮ |ತಮ್ಮನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೪೯ |ತತ್ನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೫೦ |ತೆಲುಗಾರಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೫೧ |ತಿಮ್ಮಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೫೨ |ವನಕನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಕಸಬಾ |- |೮೫೩ |ಬನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೫೪ |ಚಿಕ್ಕದಾಸರಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೫೫ |ಚಿಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ ಕಾಮನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೫೬ |ಚಿಕ್ಕನೆಕ್ಕುಂದಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೫೭ |ಚಿಕ್ಕವಡೇರಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೫೮ |ದೇಶಪಂಡೆಗಟ್ಟಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೫೯ |ದೊಡ್ಡತಿಮ್ಮಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೬೦ |ದೊಮ್ಮಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೬೧ |ಗೋಣಿಘಟ್ಟಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೬೨ |ಗುಡಿಗಟ್ಟನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೬೩ |ಹಲಸಹಳ್ಳಿ ತಿಪ್ಪಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೬೪ |ಹೆಗ್ಗಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೬೫ |ಇಟ್ಟಂಗೂರು |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೬೬ |ಜಂತಗೊಂಡನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೬೭ |ಕತ್ರಿಗುಪ್ಪೆ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೬೮ |ಕುಗುರು |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೬೯ |ಕುಟಗಾನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೭೦ |ಮಾದಪ್ಪನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೭೧ |ಮಹಲ್ ಚೌಡದೇನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೭೨ |ಮಟ್ಟನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೭೩ |ಮಂಗಳೂರು |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೭೪ |ನಾಗೇನ ಅಗ್ರಹಾರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೭೫ |ನೆಕ್ಕುಂದಿದೊಮ್ಮಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೭೬ |ನೆರಿಗಾ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೭೭ |ಪಂಡಿತ ಅಗ್ರಹಾರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೭೮ |ರಾಮನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೭೯ |ಸರ್ಜಾಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೮೦ |ಶೀಗನಾಯಕನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೮೧ |ತಿಗಳಚೌಡದೇನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೮೨ |ತಿಂಡ್ಲು |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೮೩ |ವಳಗೆರೆ ಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ - ೧ |- |೮೮೪ |ಅಡಿಗರಕಲ್ಲಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೮೮೫ |ಅಲಿಬೊಮ್ಮಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೮೮೬ |ಆವಲಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೮೮೭ |ಬಿ ಹೊಸಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೮೮೮ |ಬಾಲಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೮೮೯ |ಬಿಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೮೯೦ |ಬಿಳಿಚಿಕ್ಕನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೮೯೧ |ಬಿಲ್ಲಾಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೮೯೨ |ಬುರಗುಂಟೆ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೮೯೩ |ಚಂಬೇನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೮೯೪ |ಚಿಕ್ಕದುನ್ನಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೮೯೫ |ಚಿಕ್ಕನಾಗಮಂಗಲ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೮೯೬ |ಚಿಕ್ಕತಿಮ್ಮಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೮೯೭ |ಚಿಂತಲಮಡಿವಾಳ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೮೯೮ |ಚೊಕ್ಕಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೮೯೯ |ಚೂಡಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೦೦ |ಗಟ್ಟಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೦೧ |ಗಟ್ಟಮಾರನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೦೨ |ಗೋಪಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೦೩ |ಗೂಳಿಮಂಗಲ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೦೪ |ಹಂದೇನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೦೫ |ಹಾರೋಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೦೬ |ಹುಸ್ಕೂರು |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೦೭ |ಕಡಗ್ರಹ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೦೮ |ಕಗ್ಗಲೀಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೦೯ |ಕೊಮ್ಮಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೧೦ |ಕೂಡ್ಲು |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೧೧ |ಕುಟಗಾನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೧೨ |ಮುತ್ತನಲ್ಲೂರು |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೧೩ |ಮುತ್ತನಲ್ಲೂರು ಅಮಾನಿಕೆ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೧೪ |ನಾರಾಯಣಘಟ್ಟ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೧೫ |ರಾಯಸಂದ್ರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೧೬ |ಸಮನಹಳ್ಳಿ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೧೭ |ಶ್ರೀರಾಮಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೧೮ |ಸಿಂಗೇನಗ್ರಹ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೧೯ |ಸೊಲ್ಲೆಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೨೦ |ಸೋಂಪುರ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |- |೯೨೧ |ಯಮಾರೆ |ಆನೇಕಲ್ |ಸರ್ಜಾಪುರ-೨ |} ==ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ== ===ಹವಾಮಾನ=== ಇಲ್ಲಿನ ಹವಾಮಾನವು ಮಧ್ಯಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸರಾಸರಿ ತಾಪಮಾನವು ಸುಮಾರು 16–18&nbsp;°C (61–64&nbsp;°F) ಆಗಿದೆ. {{Weather box |collapsed = |location = ಭಾರತದ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹವಾಮಾನ ಮಾಹಿತಿ. |metric first = Y |single line = Y |Jan high C = 27 |Feb high C = 29.6 |Mar high C = 32.4 |Apr high C = 33.6 |May high C = 32.7 |Jun high C = 29.2 |Jul high C = 27.5 |Aug high C = 27.4 |Sep high C = 28 |Oct high C = 27.7 |Nov high C = 26.6 |Dec high C = 25.9 |year high C = 29 |Jan low C = 15.1 |Feb low C = 16.6 |Mar low C = 19.2 |Apr low C = 21.5 |May low C = 21.2 |Jun low C = 19.9 |Jul low C = 19.5 |Aug low C = 19.4 |Sep low C = 19.3 |Oct low C = 19.1 |Nov low C = 17.2 |Dec low C = 15.6 |year low C = 18.6 |rain colour = green |Jan rain mm = 2.7 |Feb rain mm = 7.2 |Mar rain mm = 4.4 |Apr rain mm = 46.3 |May rain mm = 119.6 |Jun rain mm = 80.6 |Jul rain mm = 110.2 |Aug rain mm = 137 |Sep rain mm = 194.8 |Oct rain mm = 180.4 |Nov rain mm = 64.5 |Dec rain mm = 22.1 |Jan rain days = 0.2 |Feb rain days = 0.5 |Mar rain days = 0.4 |Apr rain days = 3 |May rain days = 7 |Jun rain days = 6.4 |Jul rain days = 8.3 |Aug rain days = 10 |Sep rain days = 9.3 |Oct rain days = 9 |Nov rain days = 4 |Dec rain days = 1.7 |Jan sun = 263.5 |Feb sun = 248.6 |Mar sun = 272.8 |Apr sun = 258 |May sun = 241.8 |Jun sun = 138 |Jul sun = 111.6 |Aug sun = 114.7 |Sep sun = 144 |Oct sun = 173.6 |Nov sun = 189 |Dec sun = 210.8 |source 1 = WMO<ref>{{cite web | url = http://www.worldweather.org/066/c00523.htm | title = ಬೆಂಗಳೂರು | access-date = 21 March 2010 | publisher = [[World Meteorological Organisation]]| archive-url= https://web.archive.org/web/20100406084804/http://www.worldweather.org/066/c00523.htm| archive-date= 6 April 2010 | url-status= live}}</ref> |source 2 = HKO (sun only, 1971–1990)<ref>{{cite web | url = http://www.weather.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/asia/india/bangalore_e.htm | title = ಭಾರತದ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹವಾಮಾನ ಮಾಹಿತಿ | access-date = 4 May 2011 | publisher = [[Hong Kong Observatory]] | archive-url = https://web.archive.org/web/20120118112518/http://www.weather.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/asia/india/bangalore_e.htm | archive-date = 18 January 2012 | url-status = dead }}</ref> |date = August 2010 }} ===ನೀರು=== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗದ್ದೆ ಅಟ್ಲಾಸ್ (೨೦೧೦) ಪ್ರಕಾರ, ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ೫೮೦ ಗದ್ದೆಗಳಿವೆ.<ref>{{Citation |title=National Wetland Atlas - Karnataka |date=August 2010 |url=https://vedas.sac.gov.in/vedas/downloads/atlas/Wetlands/NWIA_Karnataka_Atlas.pdf |page=104 |department=National Wetland Inventory and Assessment (NWIA). Ministry of Environment and Forests, Government of India |publisher=Space Applications Centre (ISRO), Ahmedabad. Karnataka State Remote Sensing Applications Centre, (KSRSAC), Bangalore}}</ref> ==ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ== {{historical populations|11=೧೯೦೧|12=3,94,794|13=೧೯೧೧|14=4,28,228|15=೧೯೨೧|16=4,80,675|17=೧೯೩೧|18=5,90,218|19=೧೯೪೧|20=7,38,393|21=೧೯೫೧|22=12,53,542|23=೧೯೬೧|24=14,99,333|25=೧೯೭೧|26=21,97,347|27=೧೯೮೧|28=34,95,566|29=೧೯೯೧|30=48,39,162|31=೨೦೦೧|32=65,37,124|33=೨೦೧೧|34=96,21,551|percentages=pagr|footnote=source:<ref>[http://www.censusindia.gov.in/2011census/PCA/A2_Data_Table.html Decadal Variation In Population Since 1901]</ref>|align=center}} {{bar box |title=ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಧರ್ಮಗಳು (೨೦೧೧)<ref>{{Cite web |date=2011 |title=Table C-01 Population by Religion: Karnataka |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/11378/download/14491/DDW29C-01%20MDDS.XLS |website=censusindia.gov.in |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=Religion |right1=Percent |float=left |bars= {{bar percent|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|darkorange|80.29}} {{bar percent|ಇಸ್ಲಾಂ|green|12.97}} {{bar percent|ಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮ|dodgerblue|5.25}} {{bar percent|ಜೈನ ಧರ್ಮ|brown|0.86}} {{bar percent|ಇತರೆ ಹೇಳಲಾಗಿಲ್ಲ|black|0.63}} }} ೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬೆಂಗಳೂರು ನಗರ ಜಿಲ್ಲೆಯು ೯,೬೨೧,೫೫೧ [[ಜನಸಂಖ್ಯೆ|ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು]] ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು [[ಬೆಲಾರಸ್]] ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=2011 |title=District Census Handbook: Bengaluru |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/584/download/1984/DH_2011_2918_PART_A_DCHB_BANGALORE.pdf |website=censusindia.gov.in |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ (ಒಟ್ಟು ೬೪೧ ರಲ್ಲಿ). ಜಿಲ್ಲೆಯು ಪ್ರತಿ ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌‌ಗೆ ೪,೩೭೮ ನಿವಾಸಿಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (೧೧,೪೦/ಚದರ ಮೈಲಿ).<ref>{{cite web | author = US Directorate of Intelligence | title = Country Comparison:Population | url = https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html | archive-url = https://web.archive.org/web/20070613004507/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html | url-status = dead | archive-date = 13 June 2007 | access-date = 1 October 2011 | quote = Belarus 9,577,552 July 2011 est.}}</ref> ೨೦೦೧-೨೦೧೧ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಇದರ [[:en:population growth rate|ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರವು]] ೪೬.೬೮% ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ [[ಪುರುಷ|ಪುರುಷರಿಗೆ]] ೯೦೮ [[ಮಹಿಳೆ|ಮಹಿಳೆಯರ]] ಲಿಂಗ ಅನುಪಾತವಿದೆ ಮತ್ತು ಸಾಕ್ಷರತಾ ಪ್ರಮಾಣವು ೮೮.೪೮% ಆಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೯೦.೯೪% ರಷ್ಟು ಜನರು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ವರ್ಗ|ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು]] ಕ್ರಮವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೧೨.೪೬% ಮತ್ತು ೧.೯೮% ರಷ್ಟಿದೆ. ೨೦೧೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೪೪.೪೭% ರಷ್ಟು [[ಕನ್ನಡ]], ೧೫.೨೦% [[ತಮಿಳು]], ೧೩.೯೯% [[ತೆಲುಗು]], ೧೨.೧೧% [[ಉರ್ದೂ|ಉರ್ದು]], ೪.೫೫% [[ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆ|ಹಿಂದಿ]], ೨.೯೪% [[ಮಲಯಾಳಂ]] ಮತ್ತು ೧.೯೨% [[ಮರಾಠಿ]] ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |title=Table C-16 Population by Mother Tongue: Karnataka |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10208/download/13320/DDW-C16-STMT-MDDS-2900.XLSX |website=www.censusindia.gov.in |publisher=[[Registrar General and Census Commissioner of India]]}}</ref> ==ದೇವಾಲಯಗಳು== * [[ಗವಿ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು|ಗವಿ ಗಂಗಾಧರೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ.]] * [[:en:Dodda Basavana Gudi|ದೊಡ್ಡ ಬಸವನ ಗುಡಿ.]] * [[ಹಲಸೂರು ಸೋಮೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೆಂಗಳೂರು]] * [[:en:ISKCON Temple Bangalore|ಇಸ್ಕಾನ್ ದೇವಾಲಯ, ಬೆಂಗಳೂರು.]] * [[:en:Kote Venkataramana Temple, Bangalore|ಕೋಟೆ ವೆಂಕಟರಮಣ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಬೆಂಗಳೂರು.]] * [[:en:Banashankari Amma Temple|ಬನಶಂಕರಿ ಅಮ್ಮನ ದೇವಸ್ಥಾನ.]] ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[:en:Ajjanahalli, Bangalore South|ಅಜ್ಜನಹಳ್ಳಿ, ಬೆಂಗಳೂರು ದಕ್ಷಿಣ.]] * [[:en:Bangalore Division|ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಭಾಗ.]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] {{ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಲೂಕುಗಳು}} 55yaw5kurflj2id9rpyi9oa0zql9r2w 0 10474 1375526 1354842 2026-06-20T20:20:40Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375526 wikitext text/x-wiki {|class=wikitable width=400 align="right" style="margin: 1em 0em 1em 1em;" |+'''ಮಾನವರ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಬೆಳಕಿನ ಬಣ್ಣಗಳು''' |- !style="text-align: left"|ಬಣ್ಣ ! abbr="wavelength" | ತರಂಗಾಂತರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ! abbr="frequency" | ಆವೃತ್ತಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿ |-align="center" bgcolor="#DF0000" style="color:white;" !style="text-align: left"|[[ಕೆಂಪು]] |~ 625–740&nbsp;nm |~ 480–405&nbsp;THz |-align="center" bgcolor="#FF8000" style="color:white;" !style="text-align: left"|[[ಕಿತ್ತಳೆ]] |~ 590–625&nbsp;nm |~ 510–480&nbsp;THz |-align="center" bgcolor="#FFFF00" style="color:black;" !style="text-align: left"|[[ಹಳದಿ]] |~ 565–590&nbsp;nm |~ 530–510&nbsp;THz |-align="center" bgcolor="#00FF00" style="color:black;" !style="text-align: left"|[[ಹಸಿರು]] |~ 500–565&nbsp;nm |~ 600–530&nbsp;THz |-align="center" bgcolor="#00E0E0" style="color:black;" !style="text-align: left"|[[ನೀಲಿ-ಹಸಿರು]] |~ 485–500&nbsp;nm |~ 620–600&nbsp;THz |-align="center" bgcolor="#0000FF" style="color:white;" !style="text-align: left"|[[ನೀಲಿ]] |~ 440–485&nbsp;nm |~ 680–620&nbsp;THz |-align="center" bgcolor="#7F00FF" style="color:white;" !style="text-align: left"|[[ನೇರಳೆ ಬಣ್ಣ]] |~ 380–440&nbsp;nm |~ 790–680&nbsp;THz |} '''ಬಣ್ಣ''' - [[ಮಾನವ]]ರ [[ಇಂದ್ರಿಯ]]ಗಳು [[ಬೆಳಕು|ಬೆಳಕಿನ]] ವರ್ಣಪಂಕ್ತಿಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ವಿಧಿ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://www.fadu.uba.ar/sitios/sicyt/color/bib.htm Bibliography Database on Color Theory] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110907151050/http://www.fadu.uba.ar/sitios/sicyt/color/bib.htm |date=2011-09-07 }}, [[Buenos Aires University]] * {{sep entry|color|Color|Barry Maund}} * {{iep|color|Color}} * [http://www.research.ibm.com/people/l/lloydt/color/color.HTM Why Should Engineers and Scientists Be Worried About Color?] * [[Robert Ridgway]]'s [http://lhldigital.lindahall.org/cdm4/document.php?CISOROOT=/nat_hist&CISOPTR=1733&REC=1 ''A Nomenclature of Colors'' (1886)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320155832/http://lhldigital.lindahall.org/cdm4/document.php?CISOROOT=/nat_hist&CISOPTR=1733&REC=1 |date=2012-03-20 }} and [http://lhldigital.lindahall.org/cdm4/document.php?CISOROOT=/nat_hist&CISOPTR=1559&REC=1 ''Color Standards and Color Nomenclature'' (1912)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320155856/http://lhldigital.lindahall.org/cdm4/document.php?CISOROOT=/nat_hist&CISOPTR=1559&REC=1 |date=2012-03-20 }} - text-searchable digital facsimiles at Linda Hall Library * [[Albert Henry Munsell]]'s [http://www.gutenberg.org/files/26054/26054-h/26054-h.htm A Color Notation], (1907) at Project Gutenberg * [http://www.aic-color.org/ AIC], [[International Colour Association]] * [http://video.pbs.org/video/2293574270 The Effect of Color | OFF BOOK]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131005105712/http://video.pbs.org/video/2293574270/ |date=2013-10-05 }} Documentary produced by [[Off Book (web series)]] * [http://www.amazon.com/ROY-G-BIV-Exceedingly-Surprising/dp/1608196135/ref=sr_1_1?s=books&ie=UTF8&qid=1364410561&sr=1-1 ROY G. BIV: An Exceedingly Surprising Book About Color by Jude Stewart] {{ಚುಟುಕು}} <!-- interwiki --> {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರ]] tdr1hjyi0q08h926lx3yrdm1x0f5stf 0 10711 1375583 1358601 2026-06-21T10:30:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375583 wikitext text/x-wiki ಇದು [[ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ]] ಪದವಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಅಥವಾ [[ಚುನಾವಣೆ|ಚುನಾಯಿತರಾದ]] ಮಹಿಳೆಯರ ಪಟ್ಟಿ. ಈ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶಗಳನ್ನು ಆಳುವ [[ರಾಣಿ]]ಯರು ಅಥವಾ [[ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಧಾನಿ|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಧಾನಿಗಳು]] ಸೇರಿಲ್ಲ. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷತನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವರ ಹೆಸರುಗಳು ''ಓರೆಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ'' ಇವೆ. {| class="wikitable" ! ಹೆಸರು !! ದೇಶ !! ಪಟ್ಟದ ಹೆಸರು !! ಆಡಳಿತ ಕಾಲ |- | '''[[ಖೆರ್ತೆಕ್ ಅನ್ಚಿಮಾ-ಟೊಕ]]''' || [[ಟುವಾ]] || Chairman of the Presidium of the Little Khural || [[೧೯೪೦]] - [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೧]], [[೧೯೪೪]] |- | '''''[[ಸುಹ್ಬಾಟರಿನ್ ಯಂಜ್ಮಾ]]''''' || [[ಮಂಗೋಲಿಯ]] || ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ ೨೩]] [[೧೯೫೨]] - [[ಜಲೈ ೭]] [[೧೯೫೪]] |- | '''[[ಇಸಾಬೆಲ್ ಮಾರ್ಟಿನೇಜ್ ದೆ ಪೆರಾನ್]]''' || [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ]] || [[ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] || [[ಜುಲೈ ೧]] [[೧೯೭೪]] - [[ಮರ್ಚ್ ೨೪]] [[೧೯೭೬]] |- | '''''[[ಲಿಡಿಯ ಗ್ವೀಲರ್]]''''' || [[ಬೊಲಿವಿಯ]] || ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[ನವೆಂಬರ್ ೧೭]] [[೧೯೭೯]] - [[ಜುಲೈ ೧೮]] [[೧೯೮೦]] |- | '''[[ವಿಗ್ಡಿಸ್ ಫಿನ್ಬೋಗಡೊಟಿರ್]]''' || [[ಐಸ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್]] || ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[ಆಗಸ್ಟ್ ೧]] [[೧೯೮೦]] - [[ಆಗಸ್ಟ್ ೧]] [[೧೯೯೬]] |- | '''[[ನಟಾಸ್ಯ ಮಿಚಿಕ್]]''' || [[ಸರ್ಬಿಯಾ]] || ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[೨೦೦೨]] - [[೨೦೦೪]] |- | '''[[ಬಿಲ್ಯಾನ ಪ್ಲಾವ್ಸಿಚ್]]''' || [[Republika Srpska]] || ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[೧೯೯೨]] |- | '''[[ಅಗಾಥ ಬಾರ್ಬರ]]''' || [[ಮಾಲ್ಟ]] || ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೫]] [[೧೯೮೨]]-[[ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೫]] [[೧೯೮೭]] |- | '''''[[ಕಾರ್ಮೆನ್ ಪೆರೇರ]]''''' || [[ಗಿನಿ-ಬಿಸ್ಸೌ]] || ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[ಮೇ ೧೪]]-[[ಮೇ ೧೬]] [[೧೯೮೪]] |- | '''[[ಕೊರಾಜಾನ್ ಅಕ್ವೀನೊ]]''' || [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್]] || ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[ಫೆಬ್ರುವರಿ ೨೫]] [[೧೯೮೬]] - [[ಜೂನ್ ೩೦]] [[೧೯೯೨]] |- | '''''[[ಎರ್ಥ ಪಾಸ್ಕಲ್-ಟ್ರೂಯಿಲೊ]]''''' || [[ಹೈತಿ]] || ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[ಮಾರ್ಚ್ ೧೩]] [[೧೯೯೦]] - [[ಫೆಬ್ರುವರಿ ೭]] [[೧೯೯೧]] |- | '''[[ಸಬೀನ ಬೆರ್ಗ್ಮನ್-ಫೋಲ್]]''' || [[ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ]] || Chairman of the [[Volkskammer]] || [[ಏಪ್ರಿಲ್ ೫]] - [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨]] [[೧೯೯೦]] |- | '''[[ವಿಯೋಲೆಟ ಚಮೋರೋ]]''' || [[ನಿಕರಾಗುವ]] || ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೫]] [[೧೯೯೦]]-[[ಜನವರಿ ೧೦]] [[೧೯೯೭]] |- | '''[[ಮೇರಿ ರಾಬಿನ್‍ಸನ್]]''' || [[ಐರ್ಲೇಂಡ್ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಐರ್ಲೇಂಡ್]] || ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩]] [[೧೯೯೦]]-[[ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೨]] [[೧೯೯೭]] |- | '''[[ರುಥ್ ಡ್ರೇಫುಸ್]]''' || [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] || [[Member of the Swiss Federal Council]] || [[೧೯೯೩]]-[[೨೦೦೨]] |- | '''''[[ಸಿಲ್ವಿ ಕಿನಿಗಿ]]''''' || [[ಬುರುಂಡಿ]] || Acting ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[October 27]] [[1993]]-[[February 5]] [[1994]] |- | '''[[ಚಂದ್ರಿಕಾ ಕುಮಾರತುಂಗ]]''' || [[ಶ್ರೀ ಲಂಕಾ]] || [[President of Sri Lanka|ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] || [[ನವೆಂಬರ್ ೧೨]] [[೧೯೯೪]] - [[ನವೆಂಬರ್ ೧೯]] [[೨೦೦೫]] |- | '''[[ರುಥ್ ಪೆರಿ]]''' || [[ಲೈಬೀರಿಯ]] || [[List of Presidents of Liberia|Chairman of the Council of State]] || [[September 3]] [[1996]]-[[August 2]] [[1997]] |- | '''''[[ರೋಸಾಲಿಯ ಆರ್ಟೇಗ ಸೆರಾನೋ]]''''' || [[ಎಕ್ವಡೋರ್]] || Caretaker ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[February 9]]-[[February 11|11]] [[1997]] |- | '''[[ಮೇರಿ ಮ್ಯಾಕ್‍ಅಲೀಸ್]]''' || [[ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್]] || ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[ನವೆಂಬರ್ ೧೧]] [[೧೯೯೭]] - ಹಾಲಿ |- | '''[[ಜೆನೆಟ್ ಜಗನ್]]''' || [[ಗಯಾನ]] || ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[December 19]] [[1997]]-[[August 11]] [[1999]] |- | '''[[ವೈರ ವಿಕೆ-ಫ್ರೀಬೆರ್ಗ]]''' || [[ಲಾಟ್ವಿಯ]] || ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[ಜುಲೈ ೮]] [[೧೯೯೯]] - ಹಾಲಿ |- | '''[[ಮಿರೇಯ ಮಾಸ್ಕೋಸೊ]]''' || [[ಪನಾಮ]] || ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[September 1]] [[1999]]-[[September 1]] [[2004]] |- | '''[[ತಾರ್ಯ ಹಾಲೊನೆನ್]]''' || [[ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್]] || ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[ಮಾರ್ಚ್ ೧]] [[೨೦೦೦]] - ಹಾಲಿ |- | '''[[ಗ್ಲೋರಿಯಾ ಮಕಪಾಗಲ್-ಅರ್ರೋಯೊ]]''' || [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್]] || ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[ಜನವರಿ ೨೦]] [[೨೦೦೧]] - ಹಾಲಿ |- | '''[[ಮೇಘಾವತಿ ಸುಕಾರ್ನೋಪುತ್ರಿ]]''' || [[ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ]] || ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[ಜುಲೈ ೨೩]] [[೨೦೦೧]] - [[ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦]] [[೨೦೦೪]] |- | '''''[[ನೀನೊ ಬುರ್ಯನಾಡ್ಜೆ]]''''' || [[ಜಾರ್ಜಿಯ]] || Acting ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[November 23]] [[2003]]-[[January 25]] [[2004]] |- | '''[[ಎಲ್ಲೆನ್ ಜಾನ್ಸನ್-ಸರ್ಲೀಫ್]]''' || [[ಲೈಬೀರಿಯ]] || ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[ಜನವರಿ ೧೬]] [[೨೦೦೬]] - ಹಾಲಿ |- | '''[[ಮಿಷೆಲ್ ಬಾಕಲೆಟ್]]''' || [[ಚಿಲಿ]] || ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ || [[ಮಾರ್ಚ್ ೧೧]] [[೨೦೦೬]] - ಹಾಲಿ |- | '''[[ಪ್ರತಿಭಾ ಪಾಟೀಲ್]]''' || [[ಭಾರತ]] || [[ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] || [[ಜುಲೈ ೨೫]] [[೨೦೦೭]] - ಹಾಲಿ |} == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [http://www.capwip.org/participation/womenheadofstate.html ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರಧ್ಯಕ್ಷರು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161019213811/http://www.capwip.org/participation/womenheadofstate.html |date=2016-10-19 }} * [https://web.archive.org/web/20050310004457/http://www.terra.es/personal2/monolith/00women2.htm ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು] * [http://www.womenworldleaders.org/ ಮಹಿಳಾ ವಿಶ್ವಮುಖಂಡರು] * [http://guide2womenleaders.com/Presidents.htm ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು] {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪಟ್ಟಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರು|ಮಹಿಳಾ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] abc0fzo0pdjpas776ym7c00l9i5ltd5 0 12460 1375523 1354684 2026-06-20T19:41:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375523 wikitext text/x-wiki {{Infobox medical person |name =ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ನೈಟಿಂಗೇಲ್ |image = Florence Nightingale CDV by H Lenthall.jpg |birth_date = {{birth date|1820|5|12|df=y}} |birth_place = [[ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್]], [[Grand Duchy of Tuscany]] |death_date = {{death date and age|1910|8|13|1820|5|12|df=y}} |death_place = [[Park Lane (road)|Park Lane]], London, England, United Kingdom |profession = ದಾದಿ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞೆ |specialism = Hospital [[hygiene]] and [[sanitation]] |research_field = |known_for = Pioneering modern [[nursing]] |education = |work_institutions = [[Selimiye Barracks]], [[Üsküdar|Scutari]] |awards = [[Royal Red Cross]] (1883) <br /> [[Venerable Order of Saint John|Lady of Grace of the Order of St John (LGStJ)]] <br /> [[Order of Merit (Commonwealth)|Order of Merit]] (1907) |signature = Florence Nightingale Signature.svg }} '''ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ನೈಟಿಂಗೇಲ್''' - "ಲೇಡಿ ವಿತ್ ದಿ ಲ್ಯಾಂಪ್" ಎಂದೇ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಮಹಿಳೆ.ಜನನ [[ಇಟಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[೧೮೨೦]]ರ [[ಮೇ ೧೨]] ರಂದು.ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರೂ,ತಮ್ಮ ೧೭ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ನರ್ಸಿಂಗ್ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಹಾಗೂ ಬಡಜನರಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ದೊರೆಯಬೇಕೆಂಬುದೇ ಇವರ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿತ್ತು.[[೧೮೫೪]]ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೧ರಂದು ತಮ್ಮ ೩೮ ನರ್ಸ್ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕ್ರಿಮಿಯನ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗೊಂಡ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಶುಶ್ರೂಷೆ ಮಾಡಿದರು.ಮಿಲಿಟರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಹಾಗೂ ಇತರ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಳು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಜೀವಮಾನವನ್ನೇ ಮುಡಿಪಾಗಿಟ್ಟಳು. ಇಂದಿಗೂ ಈಕೆ ರೂಪಿಸಿದ ಸುಧಾರಣಾ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳೂ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ 'ದೀಪ ಧಾರಿಣಿ' ಇಟಲಿಯ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ನೈಟಿಂಗೇಲ್. ಇವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ [[ಲಂಡನ್‌]]ನ ವಾಟರ್‌ಲೂ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಮೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. === ನೈಟಿಂಗೇಲ್ ಮನೋಜ್ಞ ಸೇವೆ === ತನ್ನ ಮನೆತನದ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯು ತನ್ನ ಸಮಸ್ತ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಗೌರವ ಸಿರಿತನ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸುಖ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಧಾರೆಯೆರೆದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಹೈಸರ್‌ವರ್ಥ್ ನಗರದ ಲೂಥರನ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಾದಿಯರ ಶುಶ್ರೂಷೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಲೆಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿನಿಯಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಳು. ತನ್ನ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಅನುಪಮ ಸೇವೆಯಿಂದ ಶಿಕ್ಷಕರ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರಳಾದಳು. ತನ್ನ ಮನದಭಿಲಾಷೆಯಂತೆ ರೋಗಿಗಳ ಆರೈಕೆಯ ಸೇವೆಗೆ ಧುಮುಕಿದಳು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅನುಮತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.ಪುರುಷ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದಂತಹ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೈಟಿಂಗೇಲ್‌ ತನ್ನ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಮಾತೃತ್ವದ ಅಮೋಘ ಸೇವೆಯಿಂದ ಮನಗೆದ್ದು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ದಾದಿಯ ವೃತ್ತಿಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದಳು. ನೈಟಿಂಗೇಲ್‌ ಒಬ್ಬಂಟಿ ಮಹಿಳೆಯಾದರೂ ಧೃತಿಗೆಡದೆ ಯುದ್ಧ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ದೇವತೆಯಂತೆ ಕಂಡಳು. ಅಂದಿನ ಅಧಿಕಾರಷಾಹಿಗಳಿಗೆ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸಾಮ್ರ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಸಿದು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಗುಣವಿತ್ತೇ ವಿನಃ ತಮಗಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವವನಿಗೆ ಏನಾಗಿದೆ ಆತನಿಗೆ ಪೆಟ್ಟು ಬಿದ್ದಾಗ ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಖಾಳಜಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಗಂಭೀರರಾದವರನ್ನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಎಸೆದರೆ, ಸ್ವಲ್ಪ ತ್ರಾಣವಿರುವವರನ್ನು ತಿಂಗಳಾನುಗಟ್ಟಲೆ ಹಡಗಿನ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾಗಿಸಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೂ ಸಹ್ಯವೆನಿಸದ ಅಮಾನುಷ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಶುಶ್ರೂಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ದಬ್ಬುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾವಿರಾರು ಜನರಿಗೆ ಒಬ್ಬನೋ ಇಬ್ಬರೋ ವೈದ್ಯರಿದ್ದರೆ ಉಂಟು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರಿಲ್ಲ. ಅಂಥಹ ಒಂದು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಕುಟಾರ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಗಾಯಾಳುಗಳನ್ನು ತುಂಬಿದ್ದ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ಸಿಡ್ನಿ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಎಂಬ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಅಧಿಕಾರಿಯ ಮನವಿಯ ಮೇರೆಗೆ ಆಗಮಿಸಿದ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಮಾಡಿದ ಸುಧಾರಣೆ ಮನೋಜ್ಞ ಸೇವೆ ಚರಿತ್ರಾರ್ಹವಾದದ್ದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಆಕೆ ಮಾಡಿದ ಸೇವೆ ಅಭೂತಪೂರ್ವವಾದದ್ದು. ಯಾವುದೇ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಲ್ಲದ, ಬೇಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಅಪಹಾಸ್ಯಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಕೂಡಾ, ಮಾನವೀಯ ಅನುಕಂಪ, ಸೇವಾ ಮನೋಭಾವನೆಗಳ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಿವಾರಿಸಿ ಮಾನವ ಕುಲಕ್ಕೆ ಈಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸೇವೆ ಇಡೀ ವಿಶ್ವವೇ ಬೆರಗಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ತನ್ನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಕಂಡ ಈ ಮಹಾತಾಯಿ ಮುಂದೆ ಮಾನವ ಕುಲವನ್ನು ಸಲಹುತ್ತಿರುವ ಅನೇಕ ಮಾನವೀಯ ದಾದಿಯರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಎಂದೆಂದೂ ನೆನಪಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತಾಳೆ."ನಮನ" == ದೀಪಧಾರಿಣಿ == ಬೃಹದಾಕಾರದ ಮಿಲಿಟರಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ. ಕಟ್ಟಡವು ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕನಿಷ್ಠ ಸೌಕರ್ಯವೂ ಇಲ್ಲದ ಆಸ್ಪತ್ರೆ. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು ೬.೫ ಕಿಲೋಮೀಟರು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಹಾಸಿಗೆಗಳು, ಆದರೆ ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯ ಹಾಸಿಗೆಗೂ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ರೋಗಿಯ ಹಾಸಿಗೆಗೂ ಇದ್ದ ಅಂತರ ಕೇವಲ ೪೫ ಸೆಂಟಿಮೀಟರುಗಳು. ಇಂಥಹ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ರಾತ್ರಿಯ ಹೊತ್ತು ಆಕೆ ಕೈಯಲ್ಲಿ ದೀಪ ಹಿಡಿದು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಾಸಿಗೆಯ ಬಳಿ ಹೋಗುತ್ತಾಳೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನೂ ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾಳೆ. ಅವರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಔಷದ ಮತ್ತು ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾಳೆ. ಮೆಲುದನಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಉಪಚರಿಸುತ್ತಾಳೆ, ಅವರಿಗೆ ಧೈರ್ಯ ತುಂಬುತ್ತಾಳೆ. ಸಾವಿನ ಹೊಸ್ತಿಲಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ, ಆಗತಾನೇ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ರೋಗಿಗೆ ಅವಳು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸೇವೆಯಿಂದ 'ಅವಳೊಬ್ಬ ದೇವತೆ' ಎನಿಸಿದ್ದರೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿದಿನ ಕತ್ತಲಾದೊಡನೆ ದೀಪವನ್ನು ಹಿಡಿದು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಲು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಈಕೆಯನ್ನು 'ದೀಪಧಾರಿಣಿ' ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://www.1911encyclopedia.org/Florence_Nightingale 1911 Encyclopædia Britannica article Florence Nightingale]</ref> ==ನೈಟೀಂಗೇಲ್ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ== *ವೈದ್ಯರು ಪದವಿಧರರಾಗಿ ವೃತ್ತಿ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮುಂಚೆ ಮಾಡುವಂತೆಯೇ ದಾದಿಯರೂ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಈ ಮುಂದಿನಂತಿದೆ; * ದೇವರ ಮುಂದೆ, ಇಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿರುವವರ ಸಮಕ್ಷಮದಲ್ಲಿ ನಾನು ವಿಧಿವಿಹಿತವಾಗಿ ಹೀಗೆ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ: * ನನ್ನ ಜೀವನವನ್ನು ನಿಷ್ಕಳಂಕವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನನ್ನ ಕಸಬನ್ನು ಶ್ರದ್ಧಾಭಕ್ತಿಯಿಂದ ನಡೆಸುವೆನು. * ದೇಹಕ್ಕೆ ಹಾನಿ ಮತ್ತು ಕೇಡು ತರುವ ಎಲ್ಲದರಿಂದಲೂ ನಾನು ದೂರವಿರುವೆನು. ಯಾವ ಕೆಟ್ಟ ಮದ್ದನ್ನೂ ಸೇವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಗೊತ್ತಿದ್ದು ಇನ್ನೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕೊಡುವುದೂ ಇಲ್ಲ. * ನನ್ನ ಕಸಬಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಉನ್ನತೀಕರಿಸಲು ನನ್ನ ಕೈಲಾದುದನ್ನೆಲ್ಲ ಮಾಡುವೆನು. ಕಸಬಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರುವ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನೂ ನನಗೆ ಹೇಳಿದ ಸ್ವಂತ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಗುಟ್ಟಾಗಿರಿಸುವೆನು. * ವೈದ್ಯನಿಗೆ ಅವನ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಲು ಯತ್ನಿಸಿ, ನನ್ನ ಪೋಷಣೆಗೊಳಪಟ್ಟು ಬರುವವರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ವಹಿಸುವೆನು.<ref>[https://kn.wikisource.org/s/fre ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ನೈಟಿಂಗೇಲ್, ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌]</ref> ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ== *[https://www.prajavani.net/columns/padasale/florence-nightingale-coronavirus-covid-19-social-workers-people-help-mahatma-gandhi-726949.html ದೀಪಧಾರಿಣಿ ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ನೈಟಿಂಗೇಲ್ ಜನಿಸಿ ಇನ್ನೂರು ವರ್ಷ ಭರ್ತಿ;ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ನೈಟಿಂಗೇಲ್ ನೆನಪು | ಇಂದು ದಾದಿಯರ ದಿನ– ರಘುನಾಥ ಚ.ಹ. d: 12 ಮೇ 2020,] *[https://kn.wikisource.org/s/fre ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ನೈಟಿಂಗೇಲ್, ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್‌] ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [https://archive.org/details/f_nightingale UCLA Elmer Belt Florence Nightingale Collection], hosted at [[Internet Archive]] * [http://www.bartleby.com/189/201.html Eminent Victorians: Florence Nightingale] by Lytton Strachey * [http://www.1911encyclopedia.org/Florence_Nightingale 1911 Encyclopædia Britannica article] * {{cite news |title=New photo of 'Lady of the Lamp' |date=6 August 2006 |work=[[BBC News]] |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/5250188.stm |accessdate=7 August 2008}} * [http://www.pubmedcentral.gov/articlerender.fcgi?artid=1139928 Correspondence]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} between Nightingale and Benjamin Jowett * [http://www.sociology.uoguelph.ca/fnightingale/ University of Guelph: Collected Works of Florence Nightingale project] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061213074121/http://www.sociology.uoguelph.ca/fnightingale/ |date=2006-12-13 }} * {{NRA|P21253}} * [http://digitalcollections.library.ubc.ca/cdm/landingpage/collection/florence Florence Nightingale Letters Collection] – A collection of letters written by and to Florence Nightingale from the UBC Library Digital Collections * [http://collections.carli.illinois.edu/cdm4/index_uic_fnlc.php?CISOROOT=/uic_fnlc Florence Nightingale Letters Collection] – correspondence in the University of Illinois at Chicago digital collections * [http://www.nightingaledeclaration.net Florence Nightingale Declaration Campaign for Global Health] established by the Nightingale Initiative for Global Health (NIGH) * {{gutenberg author | id=Florence_Nightingale | name=Florence Nightingale}} * {{MacTutor Biography|id=Nightingale}} * [http://www.stpetersderby.org.uk/Heritage.html Florence Nightingale Window at St. Peter's, Derby]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130615025041/http://www.stpetersderby.org.uk/Heritage.html |date=2013-06-15 }} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜಸೇವಕರು]] 0g78fd7pdmh7pl9cffqdc8ecqx6llyj 0 13420 1375541 1356270 2026-06-21T02:17:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375541 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Olchon1.jpg|thumb|right|300px|ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಒಖ್ಲೋನ್ ದ್ವೀಪ]] [[ಚಿತ್ರ:Karte baikal2.png|thumb|right|೨೪೦px|ಸರೋವರದ ನಕಾಶೆ]] ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರವು [[ರಷ್ಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ [[ಸೈಬೀರಿಯಾ]]ದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇರ್ಕುಟ್ಸ್ಕ್ ನಗರದ ಬಳಿ ಇದೆ. [[ಮಂಗೋಲಿಯನ್]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಎಂಬರ್ಥ ಕೊಡುವ ಬೈಗಾಲ್ ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಬೈಕಲ್ ಹೆಸರು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ "ಸೈಬೀರಿಯಾದ ನೀಲಾಕ್ಷಿ" ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರೂ ಇದೆ. ೧೬೩೭ ಮೀ. ( ೫೩೭೧ ಅಡಿ) ಗಳವರೆಗೆ ಆಳವಿರುವ ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರ ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಆಳದ [[ಸರೋವರ]]ವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರವು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಹಿನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸರೋವರವೂ ಕೂಡ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ ಸುಮಾರು ೨೩೦೦೦ ಘನ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು. ಜಗತ್ತಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು ಸಿಹಿನೀರಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೨೦% ದಷ್ಟು ಭಾಗ ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವುದು. [[ಟಾಂಗನ್ಯೀಕ ಸರೋವರ]]ದಂತೆ ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರ ಕೂಡ ಪ್ರಾಚೀನ [[ಬಿರುಕು ಕಣಿವೆ]]ಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರದ ಉದ್ದ ಸುಮಾರು ೬೩೬ ಕಿ.ಮೀ. ಮತ್ತು ಅಗಲ ೮೦ ಕಿ.ಮೀ. ಇದ್ದು ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಸುಮಾರು ೩೧೫೦೦ ಚ.ಕಿ.ಮೀ ಗಳಷ್ಟಾಗುವುದು. ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರವು ೧೫೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಭೇದಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಏಕೈಕ ಸಿಹಿನೀರಿನ [[ಸೀಲ್]] ಇಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡು ಬರುವುದು. ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರವನ್ನು ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]] [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ]]ವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿರುವ ಒಲ್ಖೋನ್ ದ್ವೀಪವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಸರೋವರದೊಳಗಿನ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು. == ಸರೋವರದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ರೂಪುರೇಷೆಗಳು == [[ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಸೈಬೀರಿಯನ್ ರೈಲುಮಾರ್ಗ]]ದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವವರೆಗೆ ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರದ ಬಗ್ಗೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ತಿಳಿದಿದ್ದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ. ಈ ಮಾರ್ಗದ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿ ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರೈಲುದಾರಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ರೈಲುದಾರಿಯಲ್ಲಿ ೨೦೦ ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ೩೩ [[ಸುರಂಗ]]ಗಳಿವೆ. ಈ [[ರೈಲುಮಾರ್ಗ]]ದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಫ್.ಕೆ.ಡ್ರಿಝೆಂಕೊ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಜಲತಜ್ಞರ ತಂಡವೊಂದು ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರದ ವಿವರವಾದ [[ಕಾಂಟೂರ್ ನಕ್ಷೆ]]ಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು. ಆಗಷ್ಟೆ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಈ ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರದ ಅಗಾಧತೆಯ ಅರಿವಾಯಿತು. ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ [[ಪಂಚ ಮಹಾಸರೋವರ]]ಗಳ ಓಟ್ಟು ನೀರಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದೆ. ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರವು ವಿರಳ ಜನವಸತಿಯಿರುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಮಾನವನು ಪ್ರಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಎಸಗುವ ದುರಾಚಾರಗಳಿಂದ ದೂರವುಳಿದಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರವು ಹಲವು ಬಗೆಯ ಅತಿ ವಿಶಿಷ್ಟ [[ಸಿಹಿನೀರಿನ ಜೀವಜಂತು]]ಗಳಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಆಶ್ರಯತಾಣವಾಗಿದ್ದು [[ಜೀವವಿಕಾಸ ವಿಜ್ಞಾನ]]ಕ್ಕೆ ಅಮೂಲ್ಯ ಕೊಡುಗೆಯಿತ್ತಿದೆ. ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರವು ಸುಮಾರು ೨೫ ರಿಂದ ೩೦ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಇದು ಪ್ರಪಂಚ ಅತಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಜಲಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಸರಸ್ಸಿನ ಉತ್ತರತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಬೈಕಲ್ ಪರ್ವತಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ]]ವನ್ನಾಗಿಸಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ೨೨ ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಒಖ್ಲೋನ್ ದ್ವೀಪದ ಉದ್ದ ೭೨ ಕಿ.ಮೀ. ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರವನ್ನು ಸುಮಾರು ೩೦೦ [[ನದಿ]]ಗಳ ನೀರು ಬಂದು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಆರು ಇವು: [[ಸೆಲೆಂಗಾ]], [[ಚಿಕೋಯ್]], [[ಉಡಾ]], [[ಬರ್ಗುಝಿನ್]], [[ಅಂಗಾರಾ]] ಮತ್ತು [[ಮೇಲಿನ ಅಂಗಾರಾ]] ನದಿಗಳು. ಅತಿ ಆಳದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಬೈಕಲ್ ಸರೋವರದ ನೀರು ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಉತ್ತಮಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ [[ಆಮ್ಲಜನಕ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಜಲಜಂತುಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [http://www.eawag.ch/organisation/abteilungen/wut/schwerpunkte/umweltisotope/projekte/baikal Eawag aquatic research: Lake Baikal Homepage] * [http://marine.usgs.gov/fact-sheets/baikal/ USGS survey fact sheet on Lake Baikal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120629180319/http://marine.usgs.gov/fact-sheets/baikal/ |date=2012-06-29 }} * [http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi-27.html World lakes database entry] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050314124835/http://www.ilec.or.jp/database/asi/asi-27.html |date=2005-03-14 }} for Lake Baikal * [http://bogard.isu.ru/plants/album/album.htm Plants of the Lake Baikal West Coast] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070210021154/http://bogard.isu.ru/plants/album/album.htm |date=2007-02-10 }} in English and Russian (download a pdf-photoalbum and descriptions) * [http://www.savebaikal.org/index.php?lang=1 Save Baikal Greenpeace site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060908015109/http://www.savebaikal.org/index.php?lang=1 |date=2006-09-08 }} * [http://www.tahoebaikal.org/ Tahoe-Baikal Institute- environmental exchange non-profit site] * [http://bogard.isu.ru/expeditions/lake_baikal.htm Expeditions "Lake Baikal & the Great Siberian Taiga"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071015202707/http://bogard.isu.ru/expeditions/lake_baikal.htm |date=2007-10-15 }} * [https://web.archive.org/web/20061206222649/http://www.baikal.ru/old.baikal.ru/baikal/maps/rezko.jpg Huge map of Lake Baikal region] * [https://web.archive.org/web/20120918045914/http://www.wellesley.edu/Russian/Baikal/baikal.html Wellesley College's Lake Baikal homepage] * [http://buryat-mongolia.info/ The most popular blog about Mongolia and Buryatia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071009083103/http://www.buryat-mongolia.info/ |date=2007-10-09 }} * '''[http://baikalclub.blogspot.com Baikal Club incorporated (international blog)]''' {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜಲಸಮೂಹಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸರೋವರಗಳು]] 4jwornh7qwmotwg7e2cu5qrkwm32g79 0 15621 1375540 1356256 2026-06-21T02:15:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375540 wikitext text/x-wiki {{taxobox | name = ಬೇವು | image = Neem (Azadirachta indica) in Hyderabad W IMG_6976.jpg | image_caption = ಅಜಡಿರಕ್ಟ ಇಂಡಿಕ | regnum = [[Plantae]] | unranked_divisio = [[Angiosperms]] | unranked_classis = Eudicots | unranked_ordo = [[Rosids]] | ordo = [[Sapindales]] | familia = [[Meliaceae]] | genus = ''[[Azadirachta]]'' | species = '''''A. indica''''' | binomial = ''Azadirachta indica'' | binomial_authority = [[Adrien-Henri de Jussieu|A.Juss.]], 1830<ref name=ThePlantList/> | synonyms = *''Azadirachta indica var. minor'' <small>Valeton </small> *''Azadirachta indica var. siamensis'' <small> Valeton </small> *''Azadirachta indica subsp. vartakii'' <small> Kothari, Londhe & N.P.Singh </small> *''Melia azadirachta'' <small> L. </small> *''Melia indica '' <small>(A. Juss.) Brandis </small> |synonyms_ref = <ref name=ThePlantList>{{cite web|url=http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2667003|title=The Plant List: A Working List of All Plant Species|access-date=2016-05-05|archive-date=2013-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20131001010849/http://www.theplantlist.org/tpl/record/kew-2667003|url-status=dead}}</ref><ref name=GRIN>{{cite web|url=http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?6161|title=USDA GRIN Taxonomy}}</ref> }} '''ಬೇವು''' ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಮೂಲವಾಸಿ. ಇದನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ''ಒಳ್ಳೆ ಬೇವು, ಕಹಿಬೇವು, ಕಹಿನಿಂಬೆ ಮರ, ಕಹಿನಿಂಬ, ಇಸಬೇವು, ಬೇವು, ವಿಷಬೇವು, ಕಾಯಿಬೇವು'' ಎಂದು ಪ್ರಾಂತೀಯವಾರು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ತೀವ್ರ ತರದ ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಬದುಕಿ, ಜನೋಪಯೋಗಿ ಎನಿಸಿದ ಮರ. ಇದು ಇಂಡೋ-ಮಲಯ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಆಫ್ರಿಕದ ಉಷ್ಣವಲಯಗಳಲ್ಲೆಲ್ಲ ಕಾಣದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ತೆರನ ಮಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬೆಳೆಯುತ್ತದಾದರೂ ಕಪ್ಪು ಎರೆಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಬೆಳೆವಣಿಗೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಮರದ ವೃದ್ಧಿ ಬೀಜಗಳ ಮೂಲಕ. == ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ == ಇದು ಮೆಲಿಯೇಸಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದು,ಅಜಡಿರಕ್ಟ ಇಂಡಿಕ (Azadirachta Indica) ಎಂಬುದು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೆಸರು. 'ವೆಪ್ಪಮ್' ಎಂದು [[ತಮಿಳು]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, 'ವೇಪ' ಎಂದು [[ತೆಲುಗು]]ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ 'ನೀಮ್' ಎಂದು ಹೆಸರಿದೆ. ಸಂ: ನಿಂಬಾ ಹಿಂ: ನೀಮ್ ಮ: ಲಿಂಬ ಗು: ಲಿಂಬಾಡೋ ತೆ: ವಿಂಬು ತ: ನಿಂಬಾಮು == ಸಸ್ಯದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು == ಮದ್ಯಮ ಪ್ರಮಾಣದ [[ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ]]ದ ಮರ. ಬೇವಿನಮರ ಸುಮಾರು ''೩೦ ರಿಂದ ೬೦'' ಅಡಿ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಒಣಸೀಮೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವಂಥ ಬೇವಿನ ಮರದ ಎಲೆಗಳು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಉದುರುವುವಾದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಪರ್ಣಪಾತಿ ಮರಗಳ ಗುಂಪಿಗೆ ಸಹ ಸೇರಿಸುವುದಿದೆ. ಬರಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಎಲೆ ಉದುರಿಸುತ್ತದೆ. ದಟ್ಟವಾದ ಹಂದರ. [[ತೊಗಟೆ]] ಸಾಧಾರಣ ಮಂದ, ಕರಿಬೂದು ಬಣ್ಣವಿರುತ್ತದೆ. ದಾರುವು [[ಕೆಂಪು]] ಕಂದು ಬಣ್ಣವಿದ್ದು, ಸೀಳಿಕೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಎಲೆಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ, ಏಕಪಿಚ್ಚಕ ಮಾದರಿಯವು. ಪರ್ಯಾಯರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿರುವುವು. ಎಲೆಗಳ ಅಂಚು ಗರಗಸದಂತೆ. ಎಲೆಗಳ ಕಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಹೂಗೊಂಚಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾವೇಶಗೊಂಡಿವೆ. ಹೂ ಅರಳುವ ಸಮಯ ಫೆಬ್ರುವರಿ-ಏಪ್ರಿಲ್. ಫಲ ಒಂಟಿ ಬೀಜವುಳ್ಳ ಬೆರಿ ಮಾದರಿಯದು. ಬೇವಿನಮರ ಮಾರ್ಚ್ ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಗೊಂಚಲು ಗೊಂಚಲಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಬಿಳಿಹೂಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತದೆ. ಬೇವಿನಮರದ ಹೂಗಳ ಪರಿಮಳ ಜೇನಿನ ಪರಿಮಳವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಹೂಗಳು ಚಿಕ್ಕವು ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಗಿರುತ್ತವೆ. ಕಾಯಿಗಳು ಹಸಿರಾಗಿದ್ದು ಹಣ್ಣಾದಾಗ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಹಣ್ಣನ್ನು ಹಿಚುಕಿದಾಗ ಬಿಳಿ ಅಂಟಾದ ದ್ರವವು ಹೊರಡುವುದು. ಮರದ ಗೋಂದು ಬೆಳ್ಳಗಿರುವುದು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಹಿಯಾದ “ಮಾರ್ಗೊಸೈನ್” ಅನ್ನುವ ಕಟು ಕ್ಷಾರವಿರುವುದು. ಬೇವು ಕಹಿರುಚಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು ಎನಿಸಿದೆ. ಇದರ ಎಲ್ಲ ಭಾಗಗಳು ಕಹಿಯೇ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ನಿಂಬಿಡನ್ ಎಂಬ ಕಹಿಸಾರ. == ಉಪಯೋಗಗಳು == ಬರಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬದುಕಿ ಉಳಿಯುವ ಮರವಾದುದರಿಂದ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ಕಡಿಮೆ [[ಮಳೆ]] ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆರಳಿನಾಶ್ರಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮರ. ಸಾಲು ಮರಗಳಾಗಿ,ತೋಪುಗಳಾಗಿ ನೆಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ದಾರುವು ಬಹು ಉಪಯೋಗಿ. ಬಡವರ ಪಾಲಿನ [[ಸಾಗುವಾನಿ]] ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿದೆ. ಗೃಹ ನಿರ್ಮಾಣ, ಪಿಠೋಪಕರಣ ಮುಂತಾದ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ, ಮನೆಕಟ್ಟಡ, ಕೆತ್ತನೆ, ಹಲಗೆ, ಆಟಿಕೆ, ನೇಗಿಲು ಮುಂತಾದ ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳು-ಇವಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ತೊಗಟೆಯಿಂದ ಬರುವ [[ಅಂಟು]], [[ಹೂವು]], [[ಎಲೆ|ಎಲೆಗಳು]] [[ಔಷಧಿಯ ಸಸ್ಯಗಳು|ಔಷಧಿಗಳಿಗೆ]] ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೀಜದ ಹಿಂಡಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಗೊಬ್ಬರ. ಎಳೆಯ ಕಡ್ಡಿ ದಂತಮಾರ್ಜನಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇವಿನ ಮರದ ಬುಡದಿಂದ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಬಿಳಿಯ ರಸ ಒಸರುತ್ತದೆ. ಸಿಹಿಮಿಶ್ರಿತ ಹುಳಿ ರುಚಿಯುಳ್ಳ ಇದಕ್ಕೆ ಬೇವಿನ ಹೆಂಡ ಎಂದು ಹೆಸರು. ಮರದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಕೂಡಲೆ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಪಕ್ಕಾಗಿ ಇದು ನೊರೆ ನೊರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಇದಕ್ಕೆ ಅಸಹ್ಯವಾಸನೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಕುಷ್ಠ, ಇನ್ನಿತರ ಬಗೆಯ ಚರ್ಮರೋಗಗಳು, ನಿಶ್ಯಕ್ತಿ ಮುಂತಾದುಗಳ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳು== * ಹಲವು ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಭಾರತೀಯ ''ನಾಟೀ ವೈದ್ಯ'' ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ಆಯುರ್ವೇದ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಬೇವು ಔಷಧಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.herbal-supplement-resource.com/neem-benefits-side-effects.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2018-07-02 |archive-date=2019-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190818173120/https://www.herbal-supplement-resource.com/neem-benefits-side-effects.html |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-577/neem</ref> * ಬೇವಿನಮರದ ಅಂಗಗಳಾದ ''ಎಲೆ, ತೊಗಟೆ, ಹೂ, ಹಣ್ಣು, ಕಡ್ಡಿ, ಬೀಜ, ಎಣ್ಣೆ ಹಾಗು ಬೇರುಗಳು ಔಷಧೀಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಮೈದುಂಬಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.'' * ಬೇವಿನಮರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೩೫ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೋಗನಿವಾರಕ ಗುಣಗಳಿವೆ ಎಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. * ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬೇವು ಸಹಾಯಕ ಎಂದು ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://www.prajavani.net/stories/national/neem-treatment-breast-cancer-553330.html ಎನ್‌ಐಪಿಇಆರ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಂದ ಸಂಶೋಧನೆ - ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬೇವು ಸಹಾಯಕ, ಪ್ರಜಾವಾಣಿ, 02 ಜುಲೈ 2018]</ref> * ಕುಷ್ಠ, ತೊನ್ನು, ಕಣ್ಣಿನ ತೂಂದರೆ, ಹೊಟ್ಟೆ ಹುಳು, [[ಕೆಮ್ಮು]], ಉಬ್ಬಸ, ಪೈಲ್ಸ್, ಮಧುಮೇಹ, ಕಾಮಾಲೆ, [[ಪ್ಲೇಗ್]], ಇಸುಬು, ಅಲ್ಸರ್ ಜ್ವರ ದೋಷನಿವಾರಣೆಗೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ''.'' * ಬೇವಿನ ಮರದ ಉತ್ಪನಗಳನ್ನು ಪಶುವೈದ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಮೈ ಉರಿ, ಕಜ್ಜಿ, ತುರಿಗೆ ಹಸಿ ಅಥವಾ ಒಣಗಿದ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಜಜ್ಜಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಎಳ್ಳೆಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಕಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ಎರಡು ಬಿಲ್ಲೆ ಕರ್ಪೂರ ಹಾಕಿ, ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿರಿ. ಈ ಮುಲಾಮನ್ನು ಹಚ್ಚಿರಿ. * ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಐದು ಬೇವಿನ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ರಕ್ತ ಶುದ್ಧಿಯಾಗುವುದು, ಚರ್ಮ ವ್ಯಾಧಿಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಸಿಗುವುದು. * ಮಲೇರಿಯಾ ಜ್ವರದಲ್ಲಿ ಬೇವಿನ ಚೆಕ್ಕೆಯ ಕಷಾಯದಲ್ಲಿ ಶಾಜೀರಿಗೆ(ಕಹಿ ಜೀರಿಗೆ) ಚೂರ್ಣ ¼ ಟೀ ಚಮಚ ಸೇರಿಸಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಜೇನು ಸೇರಿಸಿ ಕುಡಿಸುವುದು. ಬೇವಿನ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹಳ್ಳಗಳಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ನೀರಿಗೆ ಹಾಕುವುದು. ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಸಾಯುವುವು. ಸೊಳ್ಳೆಗಳ ಮೊಟ್ಟೆ ಮರಿಗಳು ನಾಶವಾಗುವುವು. * ಮಧುಮೇಹಕ್ಕೆ ಬೇವಿನ ಚಿಗುರೆಲೆಗಳನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆದು ಗಜ್ಜುಗದ ಗಾತ್ರದ ಗುಳಿಗೆ ಮಾಡಿ ಒಂದೊಂದು ಗುಳಿಗೆಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು. * ಕೈಕಾಲುಗಳ ಸೆಳೆತಕ್ಕೆ ಬೇವಿನ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕೈಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಹಚ್ಚಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಕ್ಕಿರಿ. ಕೈಕಾಲು ತಣ್ಣಗಿರುವಾಗ ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಒಂದೆರಡು ತಾಸು ಮುಂದುವರೆಸುವುದು. ಬೇವಿನ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ವೀಳ್ಯದೆಲೆಗೆ ಹಚ್ಚಿ ತಿನ್ನುವುದರಿಂದ ಸಹ ಅನುಕೂಲವಾಗುವುದು. * ಹಿಮ್ಮಡಿಗಳ ಬಿರುಕಿಗೆ ಅಥವಾ ಸೀಳುವಿಕೆಗೆ 20 ಬೇವಿನ ಹಸಿ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಕಪ್ಪಾಗುವವರೆಗೂ ಹುರಿಯಿರಿ ಮತ್ತು ಹುರಿದ ಬೇವಿನೆಲೆಗಳನ್ನು ನುಣ್ಣಗೆ ಅರೆದು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವ ಜೇನು ಮೇಣದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿರಿ. ತಣ್ಣಗಾದ ಮೇಲೆ ಹಿಮ್ಮಡಿಗಳಿಗೆ ಲೇಪಿಸುವುದು. * ಕಿವಿ ನೋವಿಗೆ ಬೇವಿನ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ, ಒಂದೆರಡು ತೊಟ್ಟು ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ನೋವಿರುವ ಕಿವಿಗೆ ಹಾಕುವುದು. * ಬೇವಿನ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಗಜಕರ್ಣ, ವೃಣ ಮುಂತಾದ ಚರ್ಮರೋಗಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಧೀವಾತಕ್ಕೂ ಇದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ. ಜಂತುನಿವಾರಕ, ಕೀಟ ನಿರೋಧಿ ಗುಣಗಳೂ ಇದಕ್ಕುಂಟು. ಬೇವಿನ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹಲ್ಲುಸರಿ, ಸಾಬೂನುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದುಂಟು. * ಎಲೆಗಳು ಪಚನಕಾರಿ, ಕಫಹಾರಿ, ಜಂತುನಿವಾರಕ, ಮೂತ್ರೋತ್ತೇಜಕ, ವಿಷಾಪಹಾರಿ, ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕ ಎಂದು ಹೆಸರಾಂತಿವೆ. ಜೇನುತುಪ್ಪದೊಡನೆ ಸೇವಿಸಿದರೆ ಕಾಮಾಲೆ ಹಾಗೂ ಚರ್ಮ ರೋಗಗಳೂ ವಾಸಿಯಾಗುವುವು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಎಲೆಗಳನ್ನು ಬೆಚ್ಚಾರ, ಕಷಾಯ ಮತ್ತು ಕರ್ಪೂರ ತೈಲಗಳಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿದ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಮೂಳೆ ಮುರಿತಗಳಿಗೆ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟುವುದಿದೆ. * ತೊಗಟೆ ಬಂಧಕ, ಜಂತು ನಿವಾರಕ, ಜ್ವರಹರ, ಉತ್ತೇಜಕ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಚರ್ಮರೋಗಗಳಿಗೆ ಮದ್ದೂ ಹೌದು. * ತಲೆನೋವಿನ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಹೂ ಮತ್ತು ಎಲೆಗಳ ಬೆಚ್ಚಾರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎನಿಸಿದೆ. * ಬೇವಿನ ಹಣ್ಣನ್ನು ಮೂತ್ರಪಿಂಡದ ಕಾಯಿಲೆ, ಮೂಲವ್ಯಾಧಿ, ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿಯ ಹುಳು, ಕುಷ್ಠ ಮುಂತಾದವುಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಬೇವಿನ ಗೋಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಉತ್ತೇಜಕ, ತಂಪುಕಾರಕ, ಶಕ್ತಿ ವರ್ಧಕ ಎನಿಸಿದೆ. * ಒಣಬೀಜಗಳ ಲೇಪವನ್ನು ಹೇನುಗಳ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಬಳಸುವುದಿದೆ. == ಧಾರ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವ == ಭಾರತೀಯರು ಚಾಂದ್ರಮಾನ ಯುಗಾದಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೇವು ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಿಹಿ ಕಹಿಯನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. == ಛಾಯಾಂಕಣ == <gallery> ಚಿತ್ರ:Unripe_Neem_fruits.jpg|ಕಹಿಬೇವಿನ ಕಾಯಿ ಚಿತ್ರ:Neem_flowers_with_leaves.jpg|ಕಹಿಬೇವಿನ ಹೂ ಚಿತ್ರ:Neem_tree_leaves.JPG|ಕಹಿಬೇವಿನ ಮರ </gallery> == ಅಧಾರ ಗ್ರಂಥಗಳು == #ವನಸಿರಿ: ಅಜ್ಜಂಪುರ ಕೃಷ್ಣಸ್ವಾಮಿ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}}{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಬೇವು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಳ್ವಾಸ್ ಶೋಭವನ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] duk7bynqwtbcbp6xmu2f4kieo5iov13 0 16737 1375548 1356607 2026-06-21T03:49:34Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375548 wikitext text/x-wiki {{wikify}} {{Journalism}} '''ಬ್ಲಾಗ್''' ('''ವೆಬ್ಲಾಗ್''' ಎಂಬುದರ [[ಹ್ರಸ್ವಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ (ವ್ಯಾಕರಣ)|ಹ್ರಸ್ವ]] ರೂಪ)<ref>[http://www.rebeccablood.net/essays/weblog_history.html ವೆಬ್ಲಾಗ್ಸ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್],'' ರೆಬೆಕ್ಕಾ ಬ್ಲಡ್, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7, 2000.''</ref>[[ಜಾಲತಾಣ|ಅಂತರಜಾಲದ]] ಒಂದು ವಿಧವಾಗಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಖಾಸಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ತಾಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಲೇಖನಗಳು, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವಿವರಣೆ, ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್, ವಿಡಿಯೋ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುವ ಲೇಖನಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಮ್ಮುಖ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. “ಬ್ಲಾಗ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕ್ರಿಯಾಪದವಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಕೂಡ ಈಗ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ''ಬ್ಲಾಗ್'' ಗೆ ಲೇಖನವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅದು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವವಾಗಿದ್ದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟವಾಗಿದ್ದು, [[ಆನ್ ಲೈನ್ ದಿನಚರಿ|ಜಾಲತಾಣದ ದಿನಚರಿಗಳಂತೆ]] ಇರುತ್ತವೆ.ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ, ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಲೇಖನದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇತರ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ, [[ಜಾಲಪುಟ|ಜಾಲಪುಟಗಳ]] ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳು ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.ಓದುಗರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಮೆಂಟ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಮೂಲಕ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಬಹುತೇಕ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳಿಗೆ ಇದು ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಕಲೆಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡ [[ಆರ್ಟ್ ಲಾಗ್|ಆರ್ಟ್‌ಲಾಗ್]], ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮುಖ್ಯ ವಸ್ತುವಾಗುಳ್ಳ [[ಫೋಟೋಬ್ಲಾಗ್]], ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳ [[ಸ್ಕೆಚ್‌ಬ್ಲಾಗ್]], ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ [[ವ್ಲಾಗ್]] ಅಥವಾ ವಿಲಾಗ್, ಸಂಗೀತದ [[ಎಂಪಿ3 ಬ್ಲಾಗ್|MP3 ಬ್ಲಾಗ್]], ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣಗಳ [[ಪೋಡ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್]] ಎಂಬ ವಿಧಗಳೂ ಬ್ಲಾಗ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿವೆ.[[ಮೈಕ್ರೋಬ್ಲಾಗಿಂಗ್]], ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಧವಾಗಿದ್ದು, ಅತಿ ಚಿಕ್ಕ ಲೇಖನ(ಪೋಸ್ಟ್)ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007ರಂತೆ ಬ್ಲಾಗ್ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ [[Technorati]] 112 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಬ್ಲಾಗ್‌‍ಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://technorati.com/about/|title=Welcome to Technorati|date=unknown|accessdate=2008-06-05|archive-date=2006-11-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20061108170657/http://technorati.com/about/|url-status=dead}}</ref> == ವಿಧಗಳು == ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಧಗಳಿದ್ದು, ಈ ವೈವಿಧ್ಯವು ಕೇವಲ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿತವಾಗಿರದೆ, ಅದರ ನಿರೂಪಣಾ ಶೈಲಿ ಅಥವಾ ಬರಹ ವಿಧಾನದ ಮೇಲೆಯೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ;ಖಾಸಗಿ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು :ಖಾಸಗಿ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಸ್ವಂತದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಖಾಸಗಿ ದಿನಚರಿಯಂತಿರುತ್ತವೆ. ಇದು ಅತಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಬ್ಲಾಗ್ ಬಗೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಲಾಗಿಗರು ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ತಾವಲ್ಲದೆ ಇತರ ಓದುಗರು ಇರದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ತಮ್ಮನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.ಬಹಳ ಬಾರಿ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಕೇವಲ ಸಂವಹನ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬದುಕನ್ನು ಅಥವಾ ಕಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಕೈಗನ್ನಡಿಯಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ.ಬ್ಲಾಗಿಸುವಿಕೆಯು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ಗುಣವನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿರಬಹುದು.ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ಓದುಗ ವರ್ಗವನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.ಮೈಕ್ರೋಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಎಂಬ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಲಾಗ್ ವಿಧಾನವು ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿದ್ದು, ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕ್ಷಣವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಡುವಂತಿರುತ್ತದೆ. [[Twitter]] ನಂತಹ ಜಾಲತಾಣಗಳು, ಬ್ಲಾಗಿಗರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬ ವರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಇಮೇಲ್ ಅಥವಾ ಬರಹಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ;ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು :ಇದು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿರಬಹುದಾದ, ಬಹುತೇಕ [[ವ್ಯಾಪಾರ|ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ]] ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಬ್ಲಾಗ್.[[ಸಂಸ್ಥೆ|ಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಒಳಗಿನ ಸಂವಹನ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ವರ್ಧನೆಗೆ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೊರಗೆ [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]], [[ಮುದ್ರೆ|ಉದ್ಯಮದ ಛಾಪು]] ಮೂಡಿಸಲು ಅಥವಾ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು|ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ]]ವೃದ್ಧಿಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು [[ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಬ್ಲಾಗ್]] ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ;ವಿಷಯಾಧಾರಿತ :ಕೆಲವು ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ- [[ರಾಜಕೀಯ ಬ್ಲಾಗ್|ರಾಜಕೀಯದ ಬ್ಲಾಗ್]], [[ಪ್ರವಾಸೀ ಬ್ಲಾಗ್]],<ref> ಸ್ಟೀಫನ್ ಮೆಟ್ಕಾಫ್, “ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಎ ಹೋಲ್", ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮಾರ್ಚ್ 2006</ref> ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ಬ್ಲಾಗ್,<ref>ಜೆನ್ನಿಫರ್ ಸರನೊವ್, “ಬ್ಲಾಗ್ ವಾಚ್: ದಿಸ್ ಓಲ್ಡ್ ಹೌಸ್", ''ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007</ref> ಫ್ಯಾಶನ್ ಬ್ಲಾಗ್, [[ಯೋಜನಾ ಬ್ಲಾಗ್]], [[ಎಜುಬ್ಲಾಗ್|ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬ್ಲಾಗ್]], ನಿರ್ದಿಷ್ಟವ್ಯಾಪಾರದ ಬ್ಲಾಗ್(ನೀಚ್ ಬ್ಲಾಗ್), [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಬ್ಲಾಗ್]], ರಸಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಬ್ಲಾಗ್, ಕಾನೂನು ಬ್ಲಾಗ್ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ blawgs ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ) ಮತ್ತು [[ಡ್ರೀಮ್‌ಲಾಗ್|ಡ್ರೀಮ್‌ಲಾಗ್‌ಗಳು]]. ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಗಳೆಂದರೆ [[ಕಲಾ ಬ್ಲಾಗ್]] ಹಾಗೂ [[ಸಂಗೀತದ ಬ್ಲಾಗ್|ಸಂಗೀತ ಬ್ಲಾಗ್‌]]ಗಳು ವಿಶೇಷತಃ [[ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ|ಮನೆ]], [[ಕುಟುಂಬ]] ಇವುಗಳ ವಿಷಯಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಅಸಮಾನ್ಯವೇನೂ ಅಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಾಗೂ ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ಬ್ಲಾಗ್ ಪಟ್ಟಿ|ಮಾಮ್ ಬ್ಲಾಗ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,993832-3,00.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-10-29 |archive-date=2010-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100118112550/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,993832-3,00.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.post-gazette.com/pg/07304/829747-51.stm</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.independent.co.uk/news/science/the-drooling-minutiae-of-childhood-revealed-for-all-to-see-as-mommy-blogs-come-of-age-485573.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2009-10-29 |archive-date=2009-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090721173254/http://www.independent.co.uk/news/science/the-drooling-minutiae-of-childhood-revealed-for-all-to-see-as-mommy-blogs-come-of-age-485573.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.omaha.com/index.php?u_page=1219&u_sid=10322842 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-29 |archive-date=2008-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080515195848/http://www.omaha.com/index.php?u_page=1219&u_sid=10322842 |url-status=dead }}</ref><ref>https://www.nytimes.com/2008/07/27/fashion/27blogher.html?_r=2&amp;sq=blogher%20women%20blogging&amp;st=cse&amp;adxnnl=1&amp;scp=1&amp;adxnnlx=1228493929-MAKTyKJ3qiW/+fidCwXbFg</ref> ನ್ಯಾಯಬದ್ಧವಲ್ಲದ, ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿಸುವ ಬರಹಗಳನ್ನೇ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು [[ಸ್ಪ್ಲಾಗ್|ಸ್ಪ್ಲಾಗ್ (Splog)]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ;ಮಾಧ್ಯಮ ಆಧಾರಿತ :ವಿಡಿಯೋಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು [[ವ್ಲಾಗ್|ವ್ಲಾಗ್(vlog)]]ಗಳೆಂದೂ, ಇತರ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುವಂತಹವುಗಳನ್ನು [[ಲಿಂಕ್ಲಾಗ್|ಲಿಂಕ್‌ಲಾಗ್‌(linklog)]]ಗಳೆಂದೂ ಚಿತ್ರಸಂಪುಟಗಳನ್ನು [[ಸ್ಕೆಚ್ ಬ್ಲಾಗ್|ಸ್ಕೆಚ್ ಬ್ಲಾಗ್‌]]ಗಳೆಂದೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು [[ಫೋಟೋ ಬ್ಲಾಗ್|ಫೋಟೋ ಬ್ಲಾಗ್‌]]ಗಳೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://wiki.photoblogs.org/wiki/What_is_a_Photoblog|title=What is a photoblog|publisher=Photoblogs.org Wiki|accessdate=2006-06-25|archive-date=2007-03-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20070320172256/http://wiki.photoblogs.org/wiki/What_is_a_Photoblog|url-status=dead}}</ref> ಕಿರುಲೇಖನಗಳು ಹಾಗೂ ಮಿಶ್ರ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳನ್ನು [[ಟಂಬ್ಲ್ ಲಾಗ್|ಟಂಬಲ್ ಲಾಗ್]] ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆರಳಚ್ಚು ಯಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಬರಹವನ್ನು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ರೂಪಿಸುವ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಟೈಪ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ಟೈಪ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ನೋಡಿ [[ಟೈಪ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್ (ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್)]]. :[[ಗೋಫರ್ ಪ್ರೊಟೊಕಾಲ್|ಗೋಫರ್ ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್]] ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಪರೂಪದ ಬಗೆಯ ಬ್ಲಾಗ್‌ ಅನ್ನು [[ಫ್ಲೋಗ್|ಫ್ಲಾಗ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ;ಸಾಧನೆ ಆಧಾರಿತ :ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಸಲಕರಣೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ಬ್ಲಾಗ್ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದು. [[ಸಂಚಾರಿ ಸಾಧನ]]ವಾದ [[ಸಂಚಾರಿ ದೂರವಾಣಿ|ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್]] ಅಥವಾ [[ಪರ್ಸನಲ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಅಸಿಸ್ಟೆಂಟ್|PDA]] ಯಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿ ರೂಪಿಸುವ ಬ್ಲಾಗ್ ವಿಧಾನವನ್ನು [[ಮೊಬ್ಲೋಗ್|ಮೊಬ್ಲಾಗ್]] ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/2783951.stm|publisher=[[BBC News]]|title=Blogging goes mobile|date=2003-02-23|accessdate=2008-06-05}}</ref> ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳ ಒಂದು ಬ್ಲಾಗ್ ವಿಧ ವೇರೆಬಲ್ ವೈರ್ ಲೆಸ್ ವೆಬ್ ಕ್ಯಾಮ್, ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆನ್ ಲೈನ್ ದಿನಚರಿಯಂತಿದ್ದು, ಪಠ್ಯ, ವಿಡಿಯೋ ದೃಶ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ನೇರವಾಗಿ ವೇರೆಬಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಾಗೂ [[EyeTap]] ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ನೇರ ವಿಡಿಯೋ ಹಾಗೂ ಪಠ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಸೆಮಿ ಆಟೊಮೋಟೆಡ್ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್‌ನ ಈ ರೂಢಿಯು [[ಸೌಸ್‌ವಿಲ್ಲೆನ್ಸ್|ಸೌಸ್‌ವಿಲ್ಲೆನ್ಸ್ (sousveillance)]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು.{{Fact|date=August 2008}} == ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಸೂಚಿ ತಯಾರಿಕೆ == ;ಬ್ಲಾಗೋಸ್ಪಿಯರ್ :ಎಲ್ಲ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ''ಬ್ಲಾಗೋಸ್ಪಿಯರ್'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತರಜಾಲದ ಎಲ್ಲ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳೂ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಬ್ಲಾಗ್ ರೋಲ್]], ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು, [[ಲಿಂಕ್‌ಬ್ಯಾಕ್|ಲಿಂಕ್ ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳು]] (ರೆಫ್ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್, ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಪಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್), ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಕ್‌ಲೈನ್|ಬ್ಯಾಕ್ ಲಿಂಕ್]] ಗಳ ಮೂಲಕ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ವಿವಿಧ ಸಂಗತಿಗಳ ಕುರಿತು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಸಂವಹನ ಮಾಧ್ಯಮವು ಬ್ಲಾಗೋ‌ಸ್ಪಿಯರ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಮಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತದೆ. ;ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳ ಪಟ್ಟಿ- ಬ್ಲಾಗ್ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳು :ಬ್ಲಾಗ್ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಲು ಹಲವಾರು ಬ್ಲಾಗ್ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಬ್ಲಾಗ್‌ಲೈನ್ಸ್|Bloglines]], [[BlogScope]], [[Technorati]] ಮೊದಲಾದವು. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ Technorati ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳು ಹಾಗೂ <ref>{{cite web|url=http://technorati.com/about|title=Welcome to Technorati|date=unknown|accessdate=2008-06-25|archive-date=2008-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080205073146/http://www.technorati.com/about/|url-status=dead}}</ref> ಬ್ಲಾಗ್ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವಿಭಾಗೀಕರಿಸಲು ಬಳಸುವ ಜನಪ್ರಿಯ [[ಟ್ಯಾಗ್ (ಮೆಟಾಡಾಟಾ)|ಟ್ಯಾಗ್‌]]ಗಳ ಪ್ರಚಲಿತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೂಡ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸರಳವಾದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪದಗಳ ಮೂಲಕ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ವಿಷಯದ ಲೇಖನಗಳ ಅರಸುವಿಕೆ ಸುಗಮವಾಗಿಸಲು ಸಂಶೋಧಕ ಸಮುದಾಯವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತಿದ್ದು, [[ಬ್ಲಾಗೋಸ್ಪಿಯರ್]] ನಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುವ ಅಗಾಧ ಮಾಹಿತಿಗಳ ರಾಶಿಯಿಂದ ಅದನ್ನು ಹೆಕ್ಕಿ ತೆಗೆಯಲು [[BlogScope]] ನಂತಹ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಹೊಸ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿರುತ್ತದೆ.{{fix|link=Wikipedia:{{Fact|date=July 2009}}|text={{Fact|date=July 2009}}}} ;ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕೈಪಿಡಿಗಳು :ಜನರನ್ನು ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆಯುವ ಹಾಗೂ ಬ್ಲಾಗರ್ ಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿರಿಸುವ ಹಲವಾರು [[ಆನ್ ಲೈನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು|ಆನ್ ಲೈನ್ ಸಮುದಾಯ]]ಗಳಿದ್ದು, BlogCatalog ಮತ್ತು [[MyBlogLog]] ಗಳು ಕೂಡ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>name=``MyBlogLog">{{cite web | title = About MyBlogLog | publisher = MyBlogLog | url = http://www.mybloglog.com/buzz/help/#a200502282152271 | accessdate = 2007-06-29 | archive-date = 2007-06-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070629104745/http://www.mybloglog.com/buzz/help/#a200502282152271 | url-status = dead }}</ref> ;ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತು : ಆರ್ಥಿಕ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಬ್ಲಾಗರ್ ಗಳ ನೆಚ್ಚಿನ ವಸ್ತು ಅಥವಾ ವಿಷಯವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ನಕಲಿ ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕೂಡ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯು [[ಫೇಕ್ ಬ್ಲಾಗ್|ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಬ್ಲಾಗ್]] ಅನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲು<ref>{{cite web | last = Gogoi | first = Pallavi | title = Wal-Mart's Jim and Laura: The Real Story | work = BusinessWeek | publisher = | date = 2006-10-09 | url = http://www.businessweek.com/bwdaily/dnflash/content/oct2006/db20061009_579137.htm | accessdate = 2008-08-06}} </ref> ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸಾಧನವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. == ಜನಪ್ರಿಯತೆ == ಸಂಶೋಧಕರು ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿರುವರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಮಾಪನಗಳಿವೆ: ಎಲ್ಲೆಡೆ ನಮೂದಾಗುವ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಇತರ ಬ್ಲಾಗ್ ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ಲಾಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆಯುವುದು, ಉದಾ: [[ಬ್ಲಾಗ್ ರೋಲ್]]. ಬ್ಲಾಗ್ ಸಂರಚನೆಯ ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಕಾರ- ಬ್ಲಾಗ್‌ರೋಲ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ಬ್ಲಾಗ್ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಲು ಕೊಂಚ ಕಾಲ ಹಿಡಿದರೆ, [[ಪರ್ಮಾಲಿಂಕ್ಸ್|ಪರ್ಮಾಲಿಂಕ್]] ಗಳು ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವರ್ಧಿಸುತ್ತವೆ. ಜನರು ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳನ್ನು ಓದುವ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಮೂಲ್ಯವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವುದನ್ನು ಅದು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುವುದರಿಂದ ಅವು ಬ್ಲಾಗ್‌ರೋಲ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವೂ ಅಧಿಕೃತವೂ ಆಗಿ ಪರಿಗಣಿತವಾಗುತ್ತವೆ.<ref>ಮರ್ಲೋ,ಸಿ. [http://alumni.media.mit.edu/~cameron/cv/pubs/04-01.pdf ಆಡಿಯೆನ್ಸ್, ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಇನ್ ದ ವೆಬ್ಲಾಗ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110928143757/http://alumni.media.mit.edu/~cameron/cv/pubs/04-01.pdf |date=2011-09-28 }}. ಮೇ 2004ರಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂ ಓರ್ಲಿಯೆನ್ಸ್, ಎಲ್.ಎ.ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ ಗೋಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಬಂಧ.</ref> ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ ಸಾಮಾಜಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಅಂತರಜಾಲದ ಒಳಹೊಕ್ಕು ಸಾವಿರಾರು ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳಿಂದ ದತ್ತ ಸಂಚಯ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಶೋಧಕರು [[MIT Media Lab|MIT ಮೀಡಿಯಾ ಲ್ಯಾಬ್]] ನಲ್ಲಿ [[blogdex]] ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು ಅದು ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು 4 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಒದಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬ್ಲಾಗ್ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಹರಡುವ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿ, ಅವುಗಳ ನಾವೀನ್ಯತೆ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಶ್ರೇಣೀಕರಿಸಿತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು [[memetracker|ಮೆಮೆಟ್ರ್ಯಾಕರ್]] ನ ಪ್ರಥಮ ನಿದರ್ಶನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು. ಈ ಯೋಜನೆಯೀಗ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು [[tailrank.com]] ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳಿಗೆ [[Technorati]]ಯಿಂದ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಡುವುದಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಒಳಬರುವ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಗೂ ಅಲೆಕ್ಸಾ ಟೂಲ್‌ಬಾರ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುವ ಬಳಕೆದಾರರು ಪಡೆಯುವ ಹಿಟ್ಸ್ (ಓದುಗರ ಸಂಖ್ಯೆ) ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ [[ಅಲೆಕ್ಸಾ ಇಂಟರ್ನೆಟ್]] ಮಾನದಂಡವಾಗಿರುತ್ತವೆ.2006ನೇ ಇಸವಿಯ ಅಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ Technoratiಯು, ಅಂತರಜಾಲ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಡೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕೊಂಡಿಯನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಬ್ಲಾಗ್ ಎಂದು ಚೀನಾದ ನಟಿ [[ಕ್ಸು ಜಿಂಗ್ಲೀ]] ಅವರ ಬ್ಲಾಗ್ ಅನ್ನು ಗುರುತಿಸಿತ್ತು.<ref name="Fickling">ಫಿಕ್ಲಿಂಗ್, ಡೇವಿಡ್, [http://blogs.guardian.co.uk/news/archives/2006/08/15/internet_killed_the_tv_star.html ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಕಿಲ್ಡ್ ದ ಟೀವಿ ಸ್ಟಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060819010054/http://blogs.guardian.co.uk/news/archives/2006/08/15/internet_killed_the_tv_star.html |date=2006-08-19 }}, [[ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]] ನ್ಯೂಸ್ ಬ್ಲಾಗ್, 15 ಅಗಸ್ಟ್ 2006</ref> ಈ ಬ್ಲಾಗ್ 50 ಮಿಲಿಯಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಟ ವೀಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಬ್ಲಾಗ್ ಆಗಿರುವುದೆಂದು ಚೀನಾದ ಮಾಧ್ಯಮ [[ಕ್ಸಿನ್‌ಹುಆ|ಕ್ಸಿನ್ ಹುಆ]] ವರದಿ ಮಾಡಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2006-08/24/content_672747.htm|title=Xu Jinglei most popular blogger in world|date=2006-08-24|accessdate=2008-06-05|publisher=China Daily}}</ref> [[ಬೋಯಿಂಗ್ ಬೋಯಿಂಗ್]] ಅನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಓದುಗರುಳ್ಳ ಸಮೂಹ ಬ್ಲಾಗ್ ಎಂದು Technorati ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="Fickling" /> == ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮದೊಡನೆ ಮಸುಕಾಗುವಿಕೆ == ಕೆಲವು ಬ್ಲಾಗಿಗರು, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ|ಸಕ್ರಿಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ]]ದಲ್ಲಿರುವವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು [[ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮಾಧ್ಯಮ|ಮಾಧ್ಯಮದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಆ ಮಾಧ್ಯಮದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಾಹಿನಿಯ ಮೂಲಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಅನ್ನು “ತಡೆರಹಿತ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿಕೆ"ಯ ಮತ್ತು ನೇರವಾಗಿ [[ಸಂದೇಶಗಳು|ಸಂದೇಶ]]ಗಳನ್ನು ಜನರತ್ತ ತಳ್ಳುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ಲಾಗಿಗರು [[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯದ]] ಬಗೆಗಾಗಲೀ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಸುದ್ದಿ ನೀಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮಾಜ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ [[ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮ]]ದ ಪಾತ್ರದ ಬಗೆಗಾಗಲೀ ಗೌರವ ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂಬುದು ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರ ಆತಂಕಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ [[ಟೈಮ್‌ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ)|ಟೈಮ್]] ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ [[ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ]] “ನೀವು" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಗರ್ ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡ ವಿಷಯ ವಸ್ತು|ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡ ವಸ್ತು ವಿಷಯ]]ಗಳ ಕೊಡುಗೆದಾರರು ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಇದೇ ವೇಳೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಪತ್ರಕರ್ತರು ತಮ್ಮದೇ ಬ್ಲಾಗ್ ಅನ್ನು ಹೊದಿದ್ದಾರೆ. cyber journalist.net ನ ಜೆ-ಬ್ಲಾಗ್ ಪಟ್ಟಿಯು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಈ ಸಂಖ್ಯೆ 300ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಈವರೆಗೆ ತಿಳಿಯಲಾಗಿರುವಂತೆ, 1998ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಸುದ್ದಿತಾಣದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಗ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದು, [[ಶಾರ್ಲೋಟ್ ಅಬ್ಸರ್ವರ್|ಶಾರ್ಲೊಟ್ ಅಬ್ಸರ್ವರ್]] ನ [[ಜೊನಾಥನ್ ಡ್ಯೂಬ್]] ಬೋನ್ನೀ ಚಂಡಮಾರುತದ ಕುರಿತು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮ ವಿವರ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|title=blogging Bonnie.|work=Poynter.org|date=2003-09-18|url=http://www.poynter.org/column.asp?id=52&aid=48413/|access-date=2021-08-29|archive-date=2010-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20100806053051/http://www.poynter.org/column.asp?id=52&aid=48413%2F|url-status=dead}}</ref> ಕೆಲವು ಬ್ಲಾಗರ್ ಗಳು ಬೇರೆ ಮಾಧ್ಯಮಗಳತ್ತ ಮುನ್ನಡೆದರು. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಬ್ಲಾಗಿಗರು (ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು) ರೇಡಿಯೋ ಹಾಗೂ ದೂರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು: [[ಏಟ್ರಿಯೋಸ್|ಡಂಕನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್]] ( ತಮ್ಮ ಮಿಥ್ಯನಾಮ ಏಟ್ರಿಯೋಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ), [[ಗ್ಲೆನ್ ರೆನೋಲ್ಡ್ಸ್|ಗ್ಲೆನ್ ರೆನಾಲ್ಡ್ಸ್]]([[Instapundit|ಇನ್ಸ್ಟಾ ಪಂಡಿತ್]]), [[ಮಾರ್ಕೋಸ್ ಮೌಲಿಟ್ಸಾಸ್ ಜುನಿಗ]] ([[ಡೈಲಿ ಕೋಸ್]]), [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ಸ್ಟೀಫನ್]] ([[Worldchanging]]) ಮತ್ತು [[ಆನಾ ಮೇರಿ ಕಾಕ್ಸ್]] ([[ವೋಂಕೆಟ್|ವಾಂಕೆಟ್]]). ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ [[ಹಗ್ ಹೆವಿಟ್]], ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಬ್ಲಾಗಿಗರಾಗಿ ತನ್ನ “ಹಳೆಯ ಮಾಧ್ಯಮ"ದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಪರ್ಕಗಳಿಂದ ಬೇರೆಯದೇ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಹೊರಳಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿ [[ಮಿಟ್ಜಿ ಸ್ಜೆರೆಟೊ|ಮಿಟ್ಜಿ ಸೆರೆಟೋ]]ರಂತಹ ಹಲವಾರು ಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕರು ತಮಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಲು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಬರವಣಿಗೆಯ ಹೊಸ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳತ್ತ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಬ್ಲಾಗ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳು [[ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾಕ ಭಾಷೆ|ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಸತ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದು, ಚದುರಿಹೋಗಿರುವ ಭಾಷಿಗರು ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಯನಕಾರರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕೆಲ್ಟ್ ಜನರ ಭಾಷೆಗಳ ([[ಗೋಯ್ಡೆಲಿಕ್ ಭಾಷೆ|ಗೇಲಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳು]]) ಬ್ಲಾಗ್ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಬಹುದು. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಷೆಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು (ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಂಬಲದ ಕೊರತೆ ಅನುಭವಿಸುವಂತಹವು) ದುಬಾರಿಯಲ್ಲದ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಶ್ರೋತೃಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಬ್ಲಾಗಿಗರು ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ ಅನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಹಲವಾರು ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು. ಉದಾ: [[ಸಲಾಮ್ ಪಾಕ್ಸ್|ಸಲಮ್ ಪಾಕ್ಸ್]], [[ಎಲೆನ್ ಸಿಮೊನೆಟ್ಟಿ]], [[ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಕಟ್ಲರ್]], [[ScrappleFace|ಸ್ಕ್ರಾಪಲ್ ಫೇಸ್]] ಮೊದಲಾದವರು. ಬ್ಲಾಗ್ ಮೂಲದ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ [[ಬ್ಲೂಕ್]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬ್ಲಾಗ್ ಆಧಾರಿತ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ [[ಲುಲು ಬ್ಲೂಕರ್ ಪ್ರೈಜ್]] ಅನ್ನು ನೀಡುವ ಪರಿಪಾಠವು 2005ರಲ್ಲಿ <ref>{{cite news|title=Blooker rewards books from blogs|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/4326908.stm|publisher=[[BBC News]]|date=2005-10-11|accessdate=2008-06-05}}</ref> ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news|title=Blooker prize honours best blogs|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6446271.stm|publisher=[[BBC News]]|date=2007-03-17|accessdate=2008-06-05}}</ref> ಇಂತಹ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಮಾರಾಟಗೊಳ್ಳದೆ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು ಯಶಸ್ಸು ಕಾಣದೆ ಹೋಯಿತು. [[ಟಕರ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್]] ಎಂಬ ಬ್ಲಾಗಿಗರೊಬ್ಬರ ಪುಸ್ತಕವೊಂದೇ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಸೆಲ್ಲರ್ ಲಿಸ್ಟ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಬೆಸ್ಟ್ ಸೆಲ್ಲರ್ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು.<ref>[https://www.nytimes.com/2006/04/16/fashion/sundaystyles/16CADS.html?ex=1302840000&amp;en=778087aa367d0620&amp;ei=5090&amp;partner=rssuserland&amp;emc=rss ಡ್ಯೂಡ್, ಹಿಯರ್ ಇಸ್ ಮೈ ಬುಕ್]</ref> ಈ ಪುಸ್ತಕವು [[ಜೂಲಿ ಪಾವೆಲ್|ಜೂಲಿ ಪಾವೆಲ್ ರ]] ರ ಬ್ಲಾಗ್ “ದ ಜೂಲಿ/ಜೂಲಿಯಾ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್" ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಅದು ''[[ಜ್ಯೂಲೀ ಅಂಡ್ ಜ್ಯೂಲಿಯಾ|ಜೂಲಿ ಅಂಡ್ ಜೂಲಿಯಾ]]'' ಎಂಬ ಚಲನ ಚಿತ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದ್ದು, ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಯತ್ನವೂ ಆಗಿತ್ತು. == ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳು == ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಕಾನೂನಿನ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಬಹುದಾಗಿದೆ. === ಮಾನನಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಅಥವಾ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ === [[ಸ್ಲಾಂಡರ್ ಅಂಡ್ ಲಿಬೆಲ್|ಮಾನನಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣ]]ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳು ನಡೆದ ಹಲವಾರು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆ. 2009ರ ವೇಳೆಗೆ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ನ ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಲೆಹಾಕಿದ ಒಟ್ಟು ದಂಡದ ಮೊತ್ತ ಸುಮಾರು 17.4 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಗಳು; ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು [[ಅಂಬ್ರೆಲ್ಲಾ ಇನ್ಶುರೆನ್ಸ್|ಅಂಬ್ರೆಲಾ ವಿಮೆ]]ಯ ಮೂಲಕ ವಸೂಲು ಮಾಡಿದ ನಿದರ್ಶನಗಳೂ ಇವೆ.<ref>ಮ್ಯಾಕ್ ಕ್ವೀನ್ ಎಮ್ ಪಿ. (2009).[http://online.wsj.com/article/SB124287328648142113.html ಬ್ಲಾಗರ್ಸ್, ಬೀ ವೇರ್: ವಾಟ್ ಯು ರೈಟ್ ಕ್ಯಾನ್ ಗೆಟ್ ಯು ಸ್ಯೂಡ್]. ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಎಸ್ ಜೆ.</ref> ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮಿಶ್ರ ತೀರ್ಮಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. [[ಅಂತರಜಾಲ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವವರು]] (ISPs) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರನೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡ ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. (ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ [[ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಡೀಸೆನ್ಸಿ ಆಕ್ಟ್|ಕಮ್ಯುನಿಕೇಶನ್ ಡೀಸೆನ್ಸಿ ಕಾಯ್ದೆ]] ಮತ್ತು EU ನಿರ್ದೇಶಕಗಳು 2000/31/EC). ''ಡೋ ಹಾಗೂ ಕಹಿಲ್'' ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ [[ಡೆಲವೇರ್ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಡಿಲವೇರ್ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ಬ್ಲಾಗಿಗರ [[ಅನಾಮಿಕ ಪೋಸ್ಟ್|ಅನಾಮಿಕ ಬರಹಗಳ]] ಮುಖವಾಡ ಕಳಚಲು ಬಿಗಿಯಾದ ನಿಯಮಗಳಿರಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು ಮತ್ತು [[ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ ಸ್ವತಃ ಆ ಮಾನನಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣವನ್ನೇ ವಜಾಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ (ಅಮೆರಿಕೆಯ ಮಾನನಷ್ಟ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣದಿರುವ) ಅಸಾಧಾರಣ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಮುಂದಿರಿಸಿತು.<ref> [http://caselaw.lp.findlaw.com/data2/delawarestatecases/266-2005.pdf ಡೋ ವರ್ಸಸ್ ಕಹಿಲ್], 884 A 2d 451 (Del. 2005)</ref> ಅಚ್ಚರಿಯ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿ ಕಹಿಲ್ಲರಿಗೆ ತಾವು ಅನುಮಾನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿ: ಪಟ್ಟಣದ ಮೇಯರ್ ಹಾಗೂ ಕಹಿಲ್ಲರ ರಾಜಕೀಯ ಎದುರಾಳಿ ಜಾನ್ ಡೋ ಎಂಬುದರ ಸುಳಿವು ತಿಳಿಯಿತು. ಅನಂತರ ಕಹಿಲ್ಲರು ತಮ್ಮ ಮೂಲ ದೂರಿನಲ್ಲಿ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಮೇಯರ್ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಹೋಗುವ ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳಿಸಿದರು. ಜನವರಿ 2007ರಲ್ಲಿ [[ಮಲೇಷ್ಯಾ|ಮಲೇಶಿಯಾ]]ದ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಬ್ಲಾಗರ್ ಗಳಾದ [[ಜೆಫ್ ಊಯಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಹಿರುದ್ದಿನ್ ಅತ್ತನ್]] ಸರ್ಕಾರಪರ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ದ ನ್ಯೂ ಸ್ಟ್ರೈಟ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಸ್ (ಮಲೇಶಿಯಾ) ಬರ್ಹಾಡ್, ಕಲೀಮುಲ್ಲಾಹ್ ಬಿನ್ ಮಶೀರುಲ್ ಹಸನ್, ಹಿಶಾಮುದ್ದಿನ್ ಬಿನ್ ಅನ್ ಹಾಗೂ ಬ್ರೆಂಡೆನ್ ಜಾನ್ ಅಲಿಯಾಸ್ ಜಾನ್ ಪಿರೇರಾ ಅವರಿಂದ ಆಪಾದಿತರಾಗಿ ಮಾನನಷ್ಟ ಮೊಕದ್ದಮೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ಮಲೇಶಿಯಾ ಸರ್ಕಾರ ಕೂಡ ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.rsf.org/article.php3?id_article=20489|title=New Straits Times staffers sue two bloggers |work=[[Reporters Without Borders]]|date=2007-01-19|accessdate=2008-06-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070209042945/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=20489|archivedate=2007-02-09}}</ref> ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ತನ್ನ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಧಕ್ಕೆ ತರುವವರ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಹೇರುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಮಲೇಶಿಯಾ ಸರ್ಕಾರವು ದೇಶದ ಎಲ್ಲ ಬ್ಲಾಗರ್ ಗಳೂ “ನೋಂದಾವಣೆ" ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿತು.<ref name="rsf.org">{{cite news|url=http://www.rsf.org/article.php3?id_article=21606|title=Government plans to force bloggers to register|work=[[Reporters Without Borders]]|date=2007-04-06|accessdate=2008-06-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070429021605/http://www.rsf.org/article.php3?id_article=21606|archivedate=2007-04-29}}</ref> <ref name="rsf.org"/> ಬ್ಲಾಗರ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಬಗೆಯ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಕರಣ ಇದಾಗಿದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕೆಯ ಬ್ಲಾಗರ್ [[ಆರೊನ್ ವಾಲ್|ಆರೋನ್ ವಾಲ್]], [[ಮಾನನಷ್ಟ]]ದ ಹಾಗೂ [[ವ್ಯಾಪಾರೀ ರಹಸ್ಯಗಳು|ವ್ಯಾಪಾರಿ ರಹಸ್ಯ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಆರೋಪಗಳ ಮೇಲೆ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಪವರ್ ನಿಂದ ಆಪಾದನೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite news |first=David |last=Kesmodel |title=Blogger Faces Lawsuit Over Comments Posted by Readers |url=http://online.wsj.com/public/article/SB112541909221726743-_vX2YpePQV7AOIl2Jeebz4FAfS4_20060831.html?mod=blogs Wall Street Journal |publisher=Wall Street Journal Online |date=2005-08-31 |accessdate=2008-06-05 |archive-date=2013-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130722221821/http://online.wsj.com/public/article/SB112541909221726743-_vX2YpePQV7AOIl2Jeebz4FAfS4_20060831.html?mod=blogs |url-status=dead }}</ref> ವೈರ್ಡ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್ ಪ್ರಕಾರ, ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಪವರ್, “ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ಆಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ Google ನಿಂದ ನಿಷೇಧಕ್ಕೊಳಗಾಗಿತ್ತು".<ref>[[ವೈರ್ಡ್ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್]], [https://web.archive.org/web/20120504060659/http://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/09/68799 ಲೀಗಲ್ ಶೋಡೌನ್ ಇನ್ ಸರ್ಚ್ ಫ್ರಕಾಸ್,] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮,೨೦೦೫</ref> ವಾಲ್ ಮತ್ತಿತರ “[[ವೈಟ್ ಹ್ಯಾಟ್]]" [[ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ಆಪ್ಟಿಮೈಸೇಶನ್]] ಸಲಹೆಗಾರರು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಪವರ್ ಅನ್ನು ಹೊರಬಿಟ್ಟು, ಅದು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಈ ಇಡಿಯ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಬ್ಲಾಗಿಗರು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು, ಬ್ಲಾಗ್ ಬರಹಗಳಿಗೆ ಬರುವ ಓದುಗರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಯಾರು ಜವಾಬ್ದಾರರಾಗುವರೆಂಬ ಮಸುಕಾದ ಕಾನೂನು ಸಂಬಂಧಿ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>[http://yro.slashdot.org/yro/05/08/31/1427228.shtml?tid=123 ಸ್ಲ್ಯಾಶ್ ಡಾಟ್, ಅಗಸ್ಟ್ 31]</ref> ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಸೂಕ್ತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದೊಳಗೆ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಪವರ್ ವಿಫಲವಾದ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ವಜಾಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://blog.searchenginewatch.com/blog/060413-084431 |title=ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ ವಾಚ್ |access-date=2009-10-29 |archive-date=2009-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090204155628/http://blog.searchenginewatch.com/blog/060413-084431 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.ewriting.pamil-visions.com/2007/02/05/interview-with-aaron-wall-%e2%80%93-author-of-the-web%e2%80%99s-most-popular-%e2%80%9cseo-book%e2%80%9d/ |title=ಅರೋನ್ ವಾಲ್ ರೊಂದಿಗೆ ಸಂದರ್ಶನ |access-date=2009-10-29 |archive-date=2009-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090722171018/http://www.ewriting.pamil-visions.com/2007/02/05/interview-with-aaron-wall-%E2%80%93-author-of-the-web%E2%80%99s-most-popular-%E2%80%9Cseo-book%E2%80%9D/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.wolf-howl.com/local-search/aaron-wall-local-search-interview/ |title=ಲೋಕಲ್ ಸರ್ಚ್ ಕುರಿತು ಅರೋನ್ ವಾಲ್ |access-date=2009-10-29 |archive-date=2013-04-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130401130338/http://www.wolf-howl.com/local-search/aaron-wall-local-search-interview/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.seobook.com/blog |title=ಅರೋನ್ ವಾಲ್ ಅವರ SEO ಬುಕ್ ಬ್ಲಾಗ್ |access-date=2009-10-29 |archive-date=2021-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210502194513/http://www.seobook.com/blog |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ [[ಡೇವಿಡ್ ಎಡಿ|ಗೌರವಾನ್ವಿತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಡಿ]] ಅವರು [[ರಿಚರ್ಡ್ ಹಾರ್ಟನ್ (ಬ್ಲಾಗಿಗ)|ರಿಚರ್ಡ್ ಹಾರ್ಟನ್ನರ]] ಅನಾಮಿಕತೆಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮಾನ್ಯಮಾಡಲು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಆದರೆ ಅತಿ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/the_web/article6509677.ece |title=ನೈಟ್ ಜಾಕ್ ಒಡೆಯ ರಿಚರ್ಡ್ ಹಾರ್ಟನ್ ರ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ಅನಾಮಿಕತೆಯ ಅಂತ್ಯ |access-date=2009-10-29 |archive-date=2011-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110829142604/http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/the_web/article6509677.ece |url-status=dead }}</ref> [[NDTV]] 2009ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ [[ಮುಂಬಯ್ ದಾಳಿಗಳು|ಮುಂಬಯಿ ದಾಳಿ]] ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಟೀಕಿಸಿ “ನಿಂದನಾತ್ಮಕ ಲಘು ಮಾತುಗಳ" ಬ್ಲಾಗ್ ಬರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ಬ್ಲಾಗಿಗ ಚೇತನ್ ಕುಂಟೆಗೆ ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯಾ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ರವಾನಿಸಿತ್ತು.<ref name="hootbarkha">{{cite news |title=Barkha versus blogger |url=http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=3629&mod=1&pg=1&sectionId=6&valid=true |publisher=The Hoot |accessdate=2009-02-02 |archive-date=2017-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171018163050/http://www.thehoot.org/web/home/story.php?storyid=3629&mod=1&pg=1&sectionId=6&valid=true |url-status=dead }}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಚೇತನ್ ಕುಂಟೆ ಯಾವ ತಕರಾರೂ ಇಲ್ಲದೆ ತಮ್ಮ ಬರಹವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದು, ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯಾ ಅದನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದಾಗಿಯೂ ತನ್ನ ಬ್ಲಾಗ್ ಬರಹದಲ್ಲಿ “ಅಪಮಾನಕರ ಹಾಗೂ ಅಸತ್ಯದ" ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾಗಿಯೂ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು. ಇದು ಭಾರತದ ಬಹಳಷ್ಟು ಬ್ಲಾಗಿಗರಲ್ಲಿ ಸಂಚಲನ ಮೂಡಿಸಿದ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಟೀಕೆಗಳ ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿಸುವ NDTVಯ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಅವರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಟೀಕಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪರ್ಯವಸಾನಗೊಂಡಿತು.<ref>ಭಾರತೀಯ ಬ್ಲಾಗಿಗರಿಂದ NDTVಯ ಟೀಕೆ:http://www.desipundit.com/2009/01/28/blogger-silenced-by-ndtv/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201109025344/http://www.desipundit.com/2009/01/28/blogger-silenced-by-ndtv/ |date=2020-11-09 }}</ref> === ಉದ್ಯೋಗ === ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗ ಸ್ಥಳದ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗುರುತನ್ನು ಛಾಪಿಸುವ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳುವರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗದಾತರ ಸ್ಥಾಪಿತ ಗುರುತಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಾರಂಭಿಸುವುದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಉದ್ಯೋಗಿ ಬ್ಲಾಗಿಗರು ಅನಾಮಿಕತೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಿಷ್ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿವೆ.<ref>{{cite news|url=http://commentisfree.guardian.co.uk/catherine_sanderson/2007/04/blogger_beware.html|last=Sanderson|first=Cathrine|title=Blogger beware!|publisher=Guardian Unlimited|date=2007-04-02|accessdate=2007-04-02|archive-date=2007-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20070406071515/http://commentisfree.guardian.co.uk/catherine_sanderson/2007/04/blogger_beware.html|url-status=dead}}</ref> [[File:QoS3.png|thumb|upright|2004ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಎಲೆನ್ ಸಿಮೊನೆಟ್ಟಿ, ತನ್ನ ಸಂಸ್ಥೆ ಡೆಲ್ಟಾ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್ ನಿಂದ, ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲದ ವಿಷಯವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸದಿಂದ ಹೊರಹಕಲ್ಪಟ್ಟಳು. ಆಕೆಯು ತನ್ನ ಬ್ಲಾಗನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪುಸ್ತಕವೊಂದನ್ನು ಬರೆದಳು.|link=Special:FilePath/QoS3.png]] [[ಡೆಲ್ಟಾ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್]] [[ಫ್ಲೈಟ್ ಅಟೆಂಡೆಂಟ್]] ಆಗಿದ್ದ [[ಎಲೆನ್ ಸಿಮೊನೆಟ್ಟಿ]]ಯನ್ನು, ಆಕೆ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಮವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದ್ದ ತನ್ನ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ತನ್ನದೇ ಬ್ಲಾಗ್ “ಕ್ವೀನ್ ಆಫ್ ಸ್ಕೈ: ಡೈರಿ ಆಫ್ ಎ ಫ್ಲೈಟ್ ಅಟೆಂಡೆಂಟ್" ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/3974081.stm|last=Twist|first=Jo|title=US Blogger Fired by her Airline|work=BBC News|date=2004-11-03|accessdate=2008-06-05}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/travel/news/2005-09-08-delta-blog_x.htm|title=Delta employee fired for blogging sues airline|work=[[USA Today]]|date=2005-09-08|accessdate=2008-06-05}}</ref> ಈ ಪ್ರಕರಣವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಾತರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿತು, ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಸಿಮೊನೆಟ್ಟಿ ಏರ್ ಲೈನ್ ವಿರುದ್ಧ “ತನ್ನನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದ ತಪ್ಪು ನಿರ್ಣಯ, ಮಾನನಷ್ಟ ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯದ ವೇತನದ ನಷ್ಟ"ಗಳಿಗಾಗಿ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡಳು.<ref>{{cite news|url=http://www.theregister.co.uk/2004/11/03/airline_blogger_sacked/|title=Queen of the Sky gets marching orders|publisher=The Register|date=2004-11-03|accessdate=2008-06-05}}</ref> ದಾವೆಯ [http://deltadocket.com/delta_downloads/delta_downloads_CourtFiledDocuments/Twelfth_OmnibusClaimsObjection.pdf ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸೂಚಿಪತ್ರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080528020859/http://deltadocket.com/delta_downloads/delta_downloads_CourtFiledDocuments/Twelfth_OmnibusClaimsObjection.pdf |date=2008-05-28 }} ಹೊರಡಿಸುವ ವೇಳೆಗೆ ಡೆಲ್ಟಾ ದಿವಾಳಿಯ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ ಈ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆಯು ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 2006ರ ಆರಂಭ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್]] ನ ಹಿರಿಯ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಾಗಿದ್ದ ಎರಿಕ್ ರಿಂಗ್ಮರ್ ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದರು. ಇದನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಇಲಾಖೆಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ ಅನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದು ಮುಚ್ಚಿಬಿಡಬೇಕೆಂದು ತಾಕೀತು ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://education.guardian.co.uk/higher/news/story/0,,1766663,00.html|publisher=The Guardian|title=Lecturer's Blog Sparks Free Speech Row|date=2006-05-03|accessdate=2008-06-05}}ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: [http://ringmar.net/forgethefootnotes/ ಫಾರ್ಗೆಟ್ ದ ಫೂಟ್ ನೋಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060413192035/http://ringmar.net/forgethefootnotes/ |date=2006-04-13 }}</ref> 2006ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ [[ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮೆವರಿಕ್|ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮೆವರಿಕ್ಸ್]] ನ ಒಡೆಯ [[ಮಾರ್ಕ್ ಕ್ಯೂಬನ್]], NBA ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್|NBA]] ಗೆ ದಂಡಕಟ್ಟಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://sports.espn.go.com/nba/playoffs2006/news/story?id=2440355|publisher=ESPN|title=NBA fines Cuban $200K for antics on, off court|date=2006-05-11|accessdate=2008-06-05}}</ref> 2005 ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಕ್ ಜೆನ್, Google ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ನೇಮಕಗೊಂಡ ಹತ್ತೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿದರೆನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರು ಅದನ್ನು 99 ಸೊನ್ನೆಗಳೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದರು ಮತ್ತು Google ಒಡೆತನದ [[Blogger.com|ಬ್ಲಾಗರ್]] ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite news|url=http://news.cnet.com/Google-blogger-has-left-the-building/2100-1038_3-5567863.html| last=Hansen|first=Evan|publisher=CNET News|title=Google blogger has left the building|date=2005-02-08|accessdate=2007-04-04}}</ref> ಅವರು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇನ್ನೂ ಅನಾವರಣಗೊಳ್ಳದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಅದರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದರು. ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗಿನಿಂದ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಗತಿಗಳನುಳ್ಳ ಲೇಖನವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯ ಕೋರಿಕೆಯನ್ನು ಮನ್ನಿಸಿದ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಅನಂತರ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{cite news|url=http://blog.plaxoed.com/2005/02/11/the-official-story-straight-from-the-source/|title=Official Story, straight from the source|access-date=2009-10-29|archive-date=2008-07-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20080725003614/http://blog.plaxoed.com/2005/02/11/the-official-story-straight-from-the-source|url-status=dead}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಗೌರವ್ ಸಬ್ನಿಸ್ IIPM ಮ್ಯಾನೇಜ್ ಮೆಂಟ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಕುರಿತು ತಪ್ಪು ಹೇಳಿಕೆಗಳುಳ್ಳ ಲೇಖನವನ್ನು ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಾಗಿ IIPM ನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮಿತಿಯು ತಮ್ಮ [[IBM]] ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಹಾಕುವುದಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆಯೊಡ್ಡಿತ್ತು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಗೌರವ್ IBM ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿ ಹೊರನಡೆಯಬೇಕಾಯಿತು.<ref>http://cities.expressindia.com/fullstory.php?newsid=152721</ref> [[ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಕಟ್ಲರ್]] ಅಲಿಯಾಸ್ [http://washingtoniennearchive.blogspot.com/ “ದ ವಾಶಿಂಗ್ಟನೀನ್"] ತಾನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಸಹಾಯಕಿಯಾಗಿ ನೇಮಕವಾಗಿದ್ದಾಗಲೇ ತನ್ನ ಲೈಂಗಿಕ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದರು. ಈ ಸಂಗತಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದನಂತರ ಆಕೆಯನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೊಳಪಡಿಸಿ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref> {{cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A48909-2004May22.html|title=The Hill's Sex Diarist Reveals All (Well, Some)|work=[[The Washington Post]]|date=2004-05-23|accessdate=2008-06-05}}</ref> ಆಕೆಯು ತನ್ನ ಅನುಭವಗಳು ಹಾಗೂ ಬ್ಲಾಗ್ ಕುರಿತು'' ದ ವಾಶಿಂಗ್ಟನೀನ್- ಎ ನಾವೆಲ್'' ಎಂಬ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನೇ ಬರೆದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಟ್ಲರ್ ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಪ್ರಿಯಕರನೊಬ್ಬನು ಹೂಡಿದ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಬ್ಲಾಗಿಗರು ತಮ್ಮ ನಿಜ ಜೀವನದ ಸಂಗಾತಿಗಳ ಖಾಸಗಿತನವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ನಿಯಮಕ್ಕೊಳಪಡಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news| url=http://www.msnbc.msn.com/id/16366256/| title=Steamy D.C. Sex Blog Scandal Heads to Court| work=[[The Associated Press]],[[MSNBC]]| date=2006-12-27| accessdate=2008-06-05| archive-date=2012-10-19| archive-url=https://web.archive.org/web/20121019005245/http://www.msnbc.msn.com/id/16366256/| url-status=dead}}</ref> ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸನ್ ಅಲಿಯಾಸ್ [[ಪೆಟಿಟ್ ಆಂಗ್ಲೈಸ್]], ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಕೌಂಟೆನ್ಸಿ ಫರ್ಮ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಳು.<ref>{{cite news|url=http://edition.cnn.com/2006/WORLD/europe/07/19/france.blog/index.html?section=cnn_tech|title=Bridget Jones Blogger Fire Fury|work=[[CNN]]|date=2006-07-19|accessdate=2008-06-05|archive-date=2021-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210224134314/http://edition.cnn.com/2006/WORLD/europe/07/19/france.blog/index.html?section=cnn_tech|url-status=dead}}</ref> ಈಕೆಯ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಒಳ್ಳೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅನಾಮಿಕವಾಗಿ ಲೇಖನವನ್ನು ಹಾಕಲಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಅದರಲ್ಲಿನ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹಾಗೂ ಅದರ ಕೆಲವು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ವಿವರಗಳು ಹೊಗಳಿಕೆಯಂತೇನೂ ಇದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸನ್ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಫರ್ಮ್ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕರಣ ದಾಖಲಿಸಿ ಪರಿಹಾರ ಧನ ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದಳು.<ref>{{cite news|url=https://news.yahoo.com/s/afp/20070330/tc_afp/lifestyleinternet_070330205230|archiveurl=http://findarticles.com/p/articles/mi_kmafp/is_200703/ai_n18772706|archivedate=2007-03-30|work=AFP| title=Sacked "petite anglaise" blogger wins compensation claim|date=2007-03-30|accessdate=2008-06-05}}</ref> ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, [[ಪೆನೆಲೋಪ್ ಟ್ರಂಕ್]], 2006ರಲ್ಲಿ [http://www.boston.com/business/globe/articles/2006/04/16/blogs_essential_to_a_good_career/ ಗ್ಲೋಬ್] ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬ್ಲಾಗಿಗರು ಕಸುಬುದಾರರಾಗಿರುವರೆಂದೂ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಉದ್ಯೋಗದಾತರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆಂದೂ ಬೆಟ್ಟುಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದರು. === ರಾಜಕೀಯ ಅಪಾಯಗಳು === ಸೂಕ್ಷ್ಮ ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಬಾನುಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಅಥವಾ ಮುದ್ರಣ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಿಗಿಂತ ಬ್ಲಾಗ್ ಅನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಕಠಿಣ. ತತ್ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, [[ಟೋಟಲಿಟೇರಿಯಾನಿಸಮ್|ಟೋಟಲಿಟೇರಿಯನ್]] (ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿರುವ) ಹಾಗೂ [[ಥೋರಿಟೇರಿಯಾನಿಸಮ್|ಅಥಾರಿಟೇರಿಯನ್]] (ಅಧಿಕಾರಯುತ) ವಲಯಗಳು ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ನಿರ್ವಾಹಕರನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಪಡಿಸುವ ಒತ್ತಡ ತರುತ್ತಿರುತ್ತವೆ. [[ಸಿಂಗಾಪುರ]]ದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಚೀನೀಯರನ್ನು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿರೋಧಿ|ಮುಸ್ಲಿಮ್ ವಿರೋಧಿ]] ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ ಪೋಸ್ಟಿನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದರೆನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ದೇಶದ [[ರಾಜದ್ರೋಹ ಕಾಯ್ದೆ (ಸಿಂಗಾಪುರ)|ಬಂಡಾಯ ಪ್ರಚೋದನೆ ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನಿನ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗು|ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು]].<ref>{{cite journal|last=Kierkegaard|first=Sylvia|authorlink=Sylvia Kierkegaard|year=2006|doi=10.1016/j.clsr.2006.01.002|title=Blogs, lies and the doocing: The next hotbed of litigation?|journal=Computer Law & Security Report|volume=22|pages=127}}</ref> [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟಿನ]] ಬ್ಲಾಗರ್ [[ಕರೀಮ್ ಅಮೀರ್]], ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ ಮೂಲಕ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಹೊಸ್ನಿ ಮುಬಾರಕ್]] ರನ್ನು ಮತ್ತು [[ಇಸ್ಲಾಮ್|ಮುಸ್ಲಿಮ್]] [[ಅಲ್-ಅಜರ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ|ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದನ್ನು]] ಅವಮಾನಿಸಿದ್ದರು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಗಿಗರೊಬ್ಬರು ಕಾನೂನು ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಕರಣ ಇದಾಯಿತು. [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೂಲಂಕಷ ವಿಚಾರಣೆಯ ನಂತರ ಈ ಬ್ಲಾಗಿಗರನ್ನು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಿ, [[ಇಸ್ಲಾಂ|ಇಸ್ಲಾಮ್]] ಅನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ ಹಾಗೂ ರಾಜದ್ರೋಹದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ 3 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಮುಬಾರಕ್ ಅವರನ್ನು ಅವಮಾನಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ 1 ವರ್ಷ ಕಾಲ ಸೆರೆಮನೆವಾಸದ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6385849.stm|title=Egypt blogger jailed for "insult"|work=[[BBC News]]|date=2007-02-22|accessdate=2008-06-05}}</ref> [[ಈಜಿಪ್ಟ್‌|ಈಜಿಪ್ಟಿನ]] ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಬ್ಲಾಗರ್ [[ಅಬ್ದೆಲ್ ಮೊನೆಮ್ ಮಹಮೂದ್|ಅಬ್ದೆಲ್ ಮೊನೆಮ್ ಮಹಮದ್]] ಅವರನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ [http://www.ana-ikhwan.blogspot.com/ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ] ಬರೆದರೆನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, 2007ರಲ್ಲಿ ದಸ್ತಗಿರಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮೊನೆಮ್, ನಿಷೇಧಿತ [[ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಬ್ರದರ್ ಹುಡ್]] ಸಂಘಟನೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವರು ಸೂಡಾನಿನ [[ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ]] ಪ್ರತಿನಿಧಿ [[ಜಾನ್ ಪ್ರೋಂಕ್|ಜಾನ್ ಪ್ರಾಂಕ್]], ಸೂಡಾನಿನ ಸಶಸ್ತ್ರಪಡೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ [[ಸೂಡಾನ್]] ತೊರೆಯುವಂತೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಸೂಡಾನ್ ಸೇನೆ ಅವರನ್ನು ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2006/WORLD/africa/10/22/sudan.darfur.un/index.html|title=Sudan expels U.N. envoy for blog|work=[[CNN]]|date=2006-10-22|accessdate=2007-03-14}}</ref><ref>{{cite news | title = UN envoy leaves after Sudan row | url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6076022.stm | work = BBC NEWS | publisher = BBC | date = 23 October 2006 | accessdate = 2006-10-24}}</ref><ref>{{cite news| title = Annan confirms Pronk will serve out his term as top envoy for Sudan |url = https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=20396&Cr=sudan&Cr1= | work = UN News Centre | publisher = UN|date = 27 October 2006 | accessdate = 2008-06-05}}</ref> [[ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್|ಮ್ಯಾನ್‌ಮಾರ್]] ನಲ್ಲಿ ನೇಯ್ ಫೋನ್‌ಲ್ಯಾಟ್ ಎನ್ನುವ ಬ್ಲಾಗಿಗರು ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಥಾನ್ ಶ್ವೆ]] ಅವರನ್ನು ಟೀಕಿಸುವ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನು ಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ 20 ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಗಾದರು.<ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7721271.stm</ref> === ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸುರಕ್ಷೆ === ಬ್ಲಾಗಿಗರ ವಿರುದ್ಧ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಗೂ ದಾಳಿಗಳು ನಡೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿದ್ದು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸೂಕ್ತ ಕಾರಣಗಳಿಲ್ಲದೆ ಇಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಅಪಾಯಗಳಿರುತ್ತವೆ. [http://headrush.typepad.com/ ಕ್ರಿಯೇಟಿಂಗ್ ಪ್ಯಾಶನೇಟ್ ಯೂಸರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210501222156/https://headrush.typepad.com/ |date=2021-05-01 }} ಎಂಬ ನಿರುಪದ್ರವಿ ಬ್ಲಾಗಿನ ಒಡತಿ [[ಕ್ಯಾಥಿ ಸಿಯೆರ್ರಾ|ಕೇಥಿ ಸಿಯೆರ್ರಾ]] ಇಂತಹ ದುರುದ್ದೇಶಿತ ಬೆದರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ತ್ರೀದ್ವೇಷಿ ಅವಮಾನಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದಳು ಹಾಗೂ ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ತನ್ನ ಸುರಕ್ಷತೆಗಾಗಿ ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಾಗೋದಲ್ಲಿ ಮಾಡಬೇಕಿದ್ದ ಆಶಯಭಾಷಣವನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು.<ref>{{cite news | url=http://www.latimes.com/business/la-fi-internet31mar31,0,4064392.story?coll=la-home-headlines | archiveurl=https://web.archive.org/web/20070615164428/http://www.latimes.com/business/la-fi-internet31mar31,0,4064392.story?coll=la-home-headlines | archivedate=2007-06-15 | title=Abuse, threats quiet bloggers' keyboards | last=Pham | first=Alex | publisher=Los Angeles Times | date=2007-03-31 | accessdate=2008-06-05 | url-status=bot: unknown }}</ref> ಬ್ಲಾಗಿಗರ ಅನಾಮಿಕತೆಯೊಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬ್ಲಾಗಿಗರನ್ನು ಬೆದರಿಸುವ ಅಥವಾ ಅವಮಾನಿಸುವಂಥವರು [[ಟ್ರೋಲ್ (ಇಂಟರ್ನೆಟ್)|ಅಂತರಜಾಲದ ಗಾಳ]]ಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕದೆ ಅನಾಮಿಕತೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸಿಯೆರ್ರಾ ಮತ್ತ ಅಕೆಯ ಬೆಂಬಲಿಗರು,<ref>{{cite news | url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/6499095.stm | title=Blog death threats spark debate |publisher=[[BBC News]]|date=2007-03-27|accessdate=2008-06-05}}</ref> ಅಂತರಜಾಲದಲ್ಲಿ ಅಸಭ್ಯವಾದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಆನ್‌ಲೈನ್ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಬ್ಲಾಗಿಗರ ನೀತಿ ಸಂಹಿತೆ|ಬ್ಲಾಗಿಗರ ನಡವಳಿಕೆಗೆ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯನ್ನು]] ರೂಪಿಸಿದರು. == ಇತಿಹಾಸ == “ವೆಬ್ಲಾಗ್" ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು [[ಜೋರ್ನ್ ಬರ್ಗೆರ್|ಜಾನ್ ಬರ್ಗರ್]]<ref>{{cite web|url=https://www.wired.com/entertainment/theweb/news/2007/12/blog_anniversary|title=After 10 Years of Blogs, the Future's Brighter Than Ever|accessdate=2008-06-05}}</ref> ಎನ್ನುವವರು 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1997ರಂದು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದರು. ಇದರ ಸಂಕ್ಷೇಪ ರೂಪ “ಬ್ಲಾಗ್" ಅನ್ನು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ತಂದವರು ಪೀಟರ್ ಮೆರ್ಹೋಲ್ಜ್. 1996ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ಅಥವಾ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮಾಷೆಗೆಂದು ''ವೆಬ್ ಲಾಗ್'' ಅನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಕ್ರಿಯಪದವಾಗಿಸಿ ''ವಿ ಬ್ಲಾಗ್'' ಎಂದು ಒಡೆದು ತಮ್ಮ ಬ್ಲಾಗ್ peterme.ಕಂ ನ ಸೈಡ್ ಬಾರಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/surveys/displaystory.cfm?story_id=6794172|title=It's the links, stupid|publisher=[[The Economist]]|date=2006-04-20|accessdate=2008-06-05}}</ref><ref>{{cite web|url=http://peterme.com/index.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/19991013021124/http://peterme.com/index.html|archivedate=1999-10-13|title=Peterme.com|last=Merholz|first=Peter|publisher=[[The Internet Archive]]|year=1999|accessdate=2008-06-05}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.kottke.org/03/08/its-weblog-not-web-log|last=Kottke|first=Jason|authorlink=Jason Kottke|title=kottke.org|date=2003-08-26|accessdate=2008-06-05}}</ref> ಅನತಿಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ [[ಇವಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ (ಬ್ಲಾಗಿಗ)|ಇವಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ತಮ್ಮ [[ಪೈರ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್|ಪೈರಾ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್]] ನಲ್ಲ್ಲಿ “ಬ್ಲಾಗ್" ಪದವನ್ನು ನಾಮಪದ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳೆರಡೂ ಬಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದರು (“ಟು ಬ್ಲಾಗ್" ನ ಅರ್ಥ “ವೆಬ್ಲಾಗ್ ಅನ್ನು ತಿದ್ದುವುದು ಅಥವಾ ವೆಬ್ಲಾಗಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲೇಖನವನ್ನು ಹಾಕುವುದು ಎಂದಾಯಿತು) ಮತ್ತು “ಬ್ಲಾಗರ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಪೈರಾ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್ [[ಬ್ಲಾಗರ್ (ಸೇವೆಗಳು)|ಬ್ಲಾಗರ್]] ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ತಳಕುಹಾಕಿ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ತಂದರು. ಇದು ಈ ಪದಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.<ref>[http://listserv.linguistlist.org/cgi-bin/wa?A2=ind0804C&amp;L=ADS-L&amp;P=R16795&amp;I=-3 “ಬ್ಲಾಗ್" ಮತ್ತು “ಬ್ಲಾಗರ್" ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221000000/http://listserv.linguistlist.org/cgi-bin/wa?A2=ind0804C&L=ADS-L&P=R16795&I=-3 |date=2009-02-21 }}, ಅಮೆರಿಕನ್ ಡೈಯಲೆಕ್ಟ್ ಸೊಸೈಟಿ ಮೇಲಿಂಗ್ ಲಿಸ್ಟ್ (ಏಪ್ರಿಲ್ 20,2008).</ref> === ಮೂಲಗಳು === ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಮುದಾಯಗಳು [[ಯೂಸ್ ನೆಟ್|ಯೂಸರ್ ನೆಟ್]] ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ವಾಣಿಜ್ಯಕ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳಾದ [[ಜಿಇನೀ|GEnie]], BiX ಹಾಗೂ ಆರಂಭದ ದಿನಗಳ [[ಕಂಪ್ಯು ಸರ್ವ್|CompuServe]], [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಮೇಲಿಂಗ್ ಲಿಸ್ಟ್|ಇ-ಮೇಲ್ ಪಟ್ಟಿಗಳು]]<ref>1996ರ ಸುಮಾರಿನಿಂದಲೇ ಇ-ಅಂಚೆಯ ಮೂಲಕ ರವಾನಿಸಲಾಗುವ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಳಿಗೆ ಇ-ಲಾಗ್ ಎನ್ನುವ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.{{Citation|last=Norman|first=David|title=Users confused by blogs|date=2005-07-13|url=http://lists.drupal.org/archives/development/2005-07/msg00208.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070607235110/http://lists.drupal.org/archives/development/2005-07/msg00208.html|archivedate=2007-06-07|accessdate=2008-06-05|format={{Dead link|date=June 2008}} – ^{[http://scholar.google.co.uk/scholar?hl=en&lr=&q=author%3ANorman+intitle%3AUsers+confused+by+blogs&as_publication=&as_ylo=2005&as_yhi=2005&btnG=Search Scholar search]}}}{{cite web|title=Research staff and students welcome ‘E-Log’|publisher=University College London|month=December|year=2003|url=http://www.ucl.ac.uk/news-archive/archive/2003/december-2003/latest/newsitem.shtml?03120901|accessdate=2008-06-05|archive-date=2007-08-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20070812190236/http://www.ucl.ac.uk/news-archive/archive/2003/december-2003/latest/newsitem.shtml?03120901|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು [[ಬೆಲ್ಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್|ಬುಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಮ್]] (BBS) ಮೊದಲಾದ ಹಲವು ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದವು. 19990ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ,[[WebEx]]ನಂತಹ [[ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಫೋರಮ್|ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಫೋರಮ್]] ತಂತ್ರಾಶವು “ಥ್ರೆಡ್ಸ್" ಮೂಲಕ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ನಿರಂತರತೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತ್ತು. ಥ್ರೆಡ್ಸ್, ಅಲಂಕಾರಿಕ “ಕಾರ್ಕ್ ಬೋರ್ಡಿನ" ಮೇಲೆ ಸಂದೇಶಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡುವ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಬ್ಲಾಗ್, ಜನರು ತಮ್ಮ ವೈಯಕ್ತಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿಡಬಹುದಾದ ಆನ್ [[ಆನ್ ಲೈನ್ ದಿನಚರಿ|ಲೈನ್ ದಿನಚರಿ]] ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಕಸಿತಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಬಗೆಯ ಬರಹಗಾರರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಡೈರಿಸ್ಟ್, [[ಪತ್ರಕರ್ತ|ಜರ್ನಲಿಸ್ಟ್]] ಅಥವಾ ಜರ್ನಲರ್ ಗಳೆಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. [[ಜಸ್ಟಿನ್ ಹಾಲ್]], 1994 ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ವಾರ್ತ್ ಮೋರ್ ಕಾಲೇಜ್|ಸ್ವಾರ್ತ್ ಮೋರ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ]] ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಖಾಸಗಿ ಬ್ಲಾಗನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇವರು [[ಜೆರ್ರಿ ಪೌರ್ನೆಲ್|ಜೆರ್ರಿ ಪೌರ್ನೆಲ್ಲರಂತೆ]] <ref>{{cite web|url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2005/02/20/MNGBKBEJO01.DTL|title=Time to get a life — pioneer blogger Justin Hall bows out at 31|last=Harmanci|first=Reyhan|publisher=San Francisco Chronicle|date=2005-02-20|accessdate=2008-06-05|archive-date=2012-06-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20120614033430/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/c/a/2005/02/20/MNGBKBEJO01.DTL|url-status=dead}}</ref> ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಲಾಗರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ.{{Fact|date=March 2007}} [[ಡೇವ್ ವಿನರ್|ಡೇವ್ ವಿನ್ನರ್]] ಅವರ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್ ಕೂಡ ಹಳೆಯ ಹಾಗೂ ಅತಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಲಾಗುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://news.cnet.com/2008-1082-985714.html |title=Newsmaker: Blogging comes to Harvard |author=Paul Festa |publisher=[[CNET]] |date=2003-02-25 |accessdate=2007-01-25}}</ref><ref> "..ಡೇವ್ ವಿನರ್... ಈತನ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟಿಂಗ್ ನ್ಯೂಸ್ (scripting,com) ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು."{{cite news |publisher=New York Times |date=2002-06-10 |author=David F. Gallagher |title=Technology; A rift among bloggers |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0DE3DE103DF933A25755C0A9649C8B63 }}</ref> 1994ರ ಸುಮಾರಿನ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳ ಒಂದು ಬ್ಲಾಗ್ ವಿಧ ವೇರೆಬಲ್ ವೈರ್ ಲೆಸ್ ವೆಬ್ ಕ್ಯಾಮ್, ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆನ್‌‌ಲೈನ್ ದಿನಚರಿಯಂತಿದ್ದು, ಪಠ್ಯ, ವಿಡಿಯೋ ದೃಶ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ನೇರವಾಗಿ ವೇರೆಬಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಹಾಗೂ [[EyeTap]] ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಜಾಲತಾಣಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಿತ್ರಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿತ್ತು. ನೇರ ವಿಡಿಯೋ ಹಾಗೂ ಪಠ್ಯಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಸೆಮಿ ಆಟೊಮೋಟೆಡ್ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ನ ಈ ರೂಢಿಯು [[ಸೌಸ್‌ವಿಲ್ಲೆನ್ಸ್|ಸೌಸ್‌ವೀಲೆನ್ಸ್ (sousveillance)]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂತಹ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು ಆರಂಭಿಕ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಸರಳವಾಗಿ, ಸ್ವತಃ ನಾವೇ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಿದ್ದ ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಜಾಲತಾಣ]]ದ ಅಂಗಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಜಾಲಬರಹಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ಸಾಧನಗಳು ವಿಕಸಿತಗೊಂಡು ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಾರ್ಯ ಸುಲಭಗೊಂಡಿತು. ಲೇಖನಗಳು ತಿರುವುಮುರುವಾದ ಕ್ರಮಾಂಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿತಗೊಳ್ಳುವ ಅನುಕೂಲತೆಯು ಬ್ಲಾಗ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಲಭವೂ, ಕಡಿಮೆ ತಾಂತ್ರಿಕವೂ ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಹೆಚ್ಚು ಅಗತ್ಯವಿರದಂಥದನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಾಡಿತು. ಆತ್ಯಂತಿಕವಾಗಿ ಇದು, ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪ್ರಕಾಶನದಿಂದಾಗಿ ಇಂದು ನಾವು ಗುರುತಿಸುವ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಒಂದು ಬಗೆಯ ಬ್ರೌಸರ್ ಆಧಾರಿತ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಬಳಕೆಯು ಈಗ “ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್"ನ ಅತಿ ಸಮರ್ಪಕ ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿರುವುದು ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಾವಧಿ [[ಬ್ಲಾಗ್ ಅತಿಥೇಯ ಸೇವೆ|ಬ್ಲಾಗ್ ಹೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಸೇವೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು. ಅಥವಾ [[ಬ್ಲಾಗ್ ತಂತ್ರಾಂಶ]] ಅಥವಾ ನಿಯಮಿತ [[ವೆಬ್ ಅತಿಥೇಯ ಸೇವೆ|ವೆಬ್ ಹೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಸೇವೆ]]ಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದು. === ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ === ನಿಧಾನವಾಗಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ವೇಗದ ತಿರುವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯ ತುದಿಗೇರಿತು. ಬ್ಲಾಗ್ ಬಳಕೆಯು 1999ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಸಾಗಿ, ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೊಟ್ಟಿಗೆ ಬಳಕೆಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡ ಬ್ಲಾಗ್ ಹೋಸ್ಟಿಂಗ್ ಸಾಧನಗಳಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಪಡೆಯಿತು: * [[ಬ್ರೂಸ್ ಏಬ್ಲ್ ಸನ್|ಬ್ರೂಸ್ ಅಬೆಲ್ಸನ್]] 1998ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ಮುಕ್ತ ದಿನಚರಿ|ಓಪನ್ ಡೈರಿ]]ಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅದು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾವಿರಾರು ಆನ್‌ಲೈನ್ ದಿನಚರಿಗಳ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಓಪನ್ ಡೈರಿ ಓದುಗರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ತನ್ಮೂಲಕ, ಓದುಗರು ಇತರ ಬ್ಲಾಗಿಗರ ಬ್ಲಾಗ್ ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡುವ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಮೊದಲ ಬ್ಲಾಗ್ ಸಮುದಾಯವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಯಿತು. * [[ಬ್ರಾಡ್ ಫಿಟ್ಜ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್]] [[ಲೈವ್ ಜರ್ನಲ್|ಲೈವ್‌ಜರ್ನಲ್]] ಅನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 1999ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. * ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಸ್ಮಾಲ್ಸ್ pitas.com ಅನ್ನು ಜುಲೈ 1999ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದು ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ‘ನ್ಯೂಸ್ ಪೇಜ್’ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯಮಾರ್ಗ ರೂಪಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದೆ 1999ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ಡೈರಿಲ್ಯಾಂಡ್, ಖಾಸಗಿ ದಿನಚರಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತುನೀಡಿತು.<ref>ಜೆನ್ಸನ್, ಮಲ್ಲೊರಿ [http://cjrarchives.org/issues/2003/5/blog-jensen.asp?printerfriendly=yes ಎ ಬ್ರೀಫ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ವೆಬ್ಲಾಗ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080411075325/http://cjrarchives.org/issues/2003/5/blog-jensen.asp?printerfriendly=yes |date=2008-04-11 }}</ref> * [[ಇವಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ (ಬ್ಲಾಗಿಗ)|ಇವಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆಗ್ ಹೌರಿಹನ್]] [[ಪೈರಾ ಲ್ಯಾಬ್ಸ್]] [[blogger.com]] ಅನ್ನು 1999ರ ಅಗಸ್ಟ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು (2003ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ Googleಸಂಸ್ಥೆ ಇದನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು) === ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಣಾಮ === {{Unreferenced section|date=July 2008}} ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: [[ರಾಜಕೀಯ ಬ್ಲಾಗ್]] 2002ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು ಸುದ್ದಿಸ್ಫೋಟ, ರೂಪಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ [[ಸುದ್ದಿ]] ಕಥೆಗಳ [[ನೇಯುವುದು (ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕ)|ನೇಯುವಿಕೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆಯತೊಡಗಿವೆ. [[2003ರ ಇರಾಕ್ ದಾಳಿ|ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧ]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಗಿಗರು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ [[ರಾಜಕೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ]]ದ [[ಎಡ-ಬಲದ ರಾಜಕಾರಣ|ಎಡ-ಬಲ]]ಗಳಿಗೆ ಅತೀತವಾಗಿ ಅಳತೆಗೋಲುಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನ ಒಳನೋಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ್ದರು. [[File:Talkingpointsmemo2.png|thumb|300px|6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2002ರಂದು ಜೋಶ್ ಮಾರ್ಶೆಲ್ಲರ alkingpointsmemo.com ಬ್ಲಾಗ್, ಅಮೆರಿಕೆಯ ಹಿರಿಯ ಸೆನೆಟರ್ ಲೊಟ್ ಅವರು ಸೆನೆಟರ್ ಥರ್ಮೊಂಡ್ ಅವರ ಕುರಿತು ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆದು ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು ಮುಂದೆ ಸೆನೆಟರ್ ಲೊಟ್ ಅವರು ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು.|link=Special:FilePath/Talkingpointsmemo2.png]] ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿದುದಕ್ಕೆ, 2002ರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬ್ಲಾಗುಗಳು [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾಕ ಸದಸ್ಯರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ|ಅಮೆರಿಕ ಶಾಸನ ಸಭೆಯ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾಕ ಸದಸ್ಯರ ನೇತಾರ]] [[ಟ್ರೆಂಟ್ ಲೊಟ್]] ಅವರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಬಹುದು. ಸೆನೆಟರ್ ಲೊಟ್, [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಶಾಸನ ಸಭೆ|ಅಮೆರಿಕದ ಸೆನೆಟರ್]] [[ಸ್ಟ್ರೊಮ್ ಥರ್ಮೊಂಡ್|ಸ್ಟ್ರೋಮ್ ಥರ್ಮೊಂಡ್]] ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಥರ್ಮೊಂಡರನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತಾ, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಥರ್ಮೊಂಡ್ ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಳಿತಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದರು. ಲೊಟ್ಟ್ ಅವರ ಟೀಕಾಕಾರರು ಈ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಥರ್ಮೊಂಡರು ತಮ್ಮ [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ, 1948|1948ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪ್ರಚಾರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದ [[ವರ್ಣೀಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದ]]ದ ಮೌನ ಅನುಮೋದನೆಯಾಗಿ ಕಂಡರು. ಈ ನೋಟವು ಬ್ಲಾಗರುಗಳು ಅಗೆದು ತೆಗೆದ ದಾಖಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಂಗ್ರಹಿತ ಸಂದರ್ಶನಗಳ ಮೂಲಕ ಪುನರ್ಚರ್ಚೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. (ನೋಡಿ: [[ಜೋಶ್ ಮಾರ್ಶಲ್|ಜೋಶ್ ಮಾರ್ಶೆಲ್ಲರ]] ''[[ಟಾಕಿಂಗ್ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ಮೆಮೊ]]'' ) ಲೊಟ್ ಅವರ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಕೂಡ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟವಾದರೂ, ಯಾವ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಈ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬ್ಲಾಗರುಗಳು ಸುದ್ದಿ ಮಾಡುವತನಕ ವರದಿ ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಲೊಟ್ ಅವರು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾಕ ಸದಸ್ಯರ ನೇತಾರ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ ಸೃಷ್ಟಿಸುವಲ್ಲಿ ಬ್ಲಾಗುಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿತ್ತು. ಇದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ “[[ರಾದರ್ ಗೇಟ್|ರಾದರ್‌ಗೇಟ್"]] ಹಗರಣವನ್ನು ಬಯಲುಗೊಳಿಸಿದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬ್ಲಾಗುಗಳ ವಿಶೇಷ ಕೊಡುಗೆಯಿತ್ತು. (ಕಿರುತೆರೆ ಪತ್ರಕರ್ತ)[[ಡಾನ್ ರಾದರ್|ಡ್ಯಾನ್ ರಾದರ್]] (CBS ''[[60 ಮಿನಿಟ್ಸ್|60 ಮಿನಟ್ಸ್]]'' ಷೋದಲ್ಲಿ) ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಷ್ ಅವರ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಯ ಪುರಾವೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವುಳ್ಳ ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ಲಾಗರುಗಳು ಈ ದಾಖಲೆಗಳೆಲ್ಲ [[ನಕಲು|ನಕಲಿ]]ಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಹಾಗೂ ವಾದಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ CBS ಕೂಡ, ತಾನು ಬಿತ್ತರಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯು ಅಸಂಬದ್ಧ ವರದಿಗಾರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತೆಂದು ಕ್ಷಮಾಪಣೆ ಕೇಳಿತು. (ನೋಡಿ: [[ಲಿಟ್ಲ್ ಗ್ರೀನ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ಸ್]]) ಬಹುತೇಕ ಬ್ಲಾಗರುಗಳು ಈ ಹಗರಣವನ್ನು, ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮವು ಬ್ಲಾಗುಗಳನ್ನು ಸುದ್ದಿ ಮೂಲವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಒತ್ತಡ ಹೇರಿಕೆಯ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವ ಸೂಚನೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ಈ ಘಟನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವು ಬ್ಲಾಗುಗಳನ್ನು ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರದ ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮವೆಂಬ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿತು. ಬಹುತೇಕ ಹರಟೆಯ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಬ್ಲಾಗಿಗರು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಜನರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವರು, ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮದ ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿಯು ತಮ್ಮನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿರುವರು. ಇನ್ನೂ ಬಹಳ ಬಾರಿ ಸುದ್ದಿ ಬ್ಲಾಗುಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಿತ್ತರವಾದ ಸುದ್ದಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವು. ಹಾಗೆಯೇ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅನುಭವಿ ಬ್ಲಾಗಿಗರು ಬ್ಲಾಗುಗಳನ್ನು ಗಹನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಆಕರಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿರುವರು. (ನೋಡಿ: [[ಡೇನಿಯಲ್ ಡ್ರೆಜ್ನರ್]], [[ಜೆ.ಬ್ರಾಡ್ ಫೋರ್ಡ್ ಡೆಲಾಂಗ್]] ಅಥವಾ [[ಬ್ರಾಡ್ ಸೆಟ್ಸರ್]]) === ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆ === {{Unreferenced section|date=July 2008}} 2004ರ ವೇಳೆಗೆ ಬ್ಲಾಗುಗಳು [[ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹೆಗಾರ|ರಾಜಕೀಯ ಸಲಹೆಗಾರಿಕೆ]], ಸುದ್ದಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಹಂತಕ್ಕೇರಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಹಾಗೂ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಅದನ್ನು ಜನಸಂಪರ್ಕದ ಹಾಗೂ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ರೂಪಿಸುವ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಹಾಗೂ ರಾಜಕಾರಣದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಬ್ಲಾಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಯುದ್ಧ ಮತ್ತಿತರ ಘಟನೆಗಳ ಕುರಿತು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಗುಗಳ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸುದ್ದಿ ಮೂಲವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿದರು. (ನೋಡಿ: [[ಹೊವಾರ್ಡ್ ಡೀನ್]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಲಿ ಕ್ಲಾರ್ಕ್]]) [[ಲೇಬರ್ ಪಾರ್ಟಿ(UK)|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ನ ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷದ]] [[ಸಂಸತ್‌ ಸದಸ್ಯ|ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ]] [[ಟಾಮ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ (ರಾಜಕಾರಣಿ)|ಟಾಮ್ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ನರಂತಹ]]ಪ್ರಚಾರ ನಿರತರಲ್ಲದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಕೂಡ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿ ಆಯ್ಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬ್ಲಾಗನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಜನವರಿ 2005ರಲ್ಲಿ ''[[ಫಾರ್ಚೂನ್ (ಪತ್ರಿಕೆ)|ಫಾರ್ಚ್ಯೂನ್]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ಉದ್ಯಮಿಗಳು “ಉಪೇಕ್ಷೆ ಮಾಡಲಾಗದಂತಹ" 8 ಬ್ಲಾಗರುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು: [[ಎಂಗ್ಯಾಜೆಟ್|ಪೀಟರ್ ರೋಜಾಸ್]], [[ಕ್ಸೆನಿ ಜಾರ್ಡಿನ್|ಕ್ಸೆನಿ ಜರ್ಡಿನ್]], [[ಬೆನ್ ಟ್ರೋಟ್|ಬೆನ್ ಟ್ರೊಟ್]], [[ಮೆನಾ ಟ್ರೋಟ್|ಮೆನಾ ಟ್ರೊಟ್]], [[ಜೊನಾಥನ್ ಐ ಶ್ವಾರ್ಟ್ಜ್|ಜೊನಾಥನ್ ಶ್ವಾರ್ಟ್ಜ್]], ಜಾಸನ್ ಗೋಲ್ಡ್‌ಮನ್, [[ರಾಬರ್ಟ್ ಸ್ಕೋಬ್ಲ್]], ಮತ್ತು [[ಜಾಸನ್ ಕಾಲ್ಕನಿಸ್]] [[ಇಸ್ರೇಲ್‌|ಇಸ್ರೇಲ್]], ಸರ್ಕಾರಿ ಬ್ಲಾಗನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿತ್ತು.<ref name="Ynet"> [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3220593,00.html ಇಸ್ರೇಲ್ ವಿಡಿಯೋ ಬ್ಲಾಗ್, ಜಗತ್ತಿಗೆ ‘ನಿಜವಾದ ಇಸ್ರೇಲಿನ ಸುಂದರವಾದ ಮುಖ’ವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದೆ], ವೈನೆಟ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 24,2008.</ref> [[ಇಸ್ರೇಲ್ ವಿದೇಶ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯ|ಇಸ್ರೇಲಿನ ವಿದೇಶ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವ]] [[ಡೇವಿಡ್ ಸಾರಂಗ]] ಅವರ ಮುಂದಾಳುತ್ವದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು [[Web 2.0]] ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು [[ವಿಡಿಯೋ ಬ್ಲಾಗ್]]<ref name="Ynet" /> ಮತ್ತು [[ರಾಜಕೀಯ ಬ್ಲಾಗ್]] ಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Ynet3">[http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3220593,00.html ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ನಡೆಸಿದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅರಬ್ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು,] ವೈನೆಟ್, ಜೂನ್ 21, 2007.</ref> ವಿದೇಶೀ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು [[2008-2009 ಇಸ್ರೇಲ್- ಗಾಜಾ ಘರ್ಷಣೆ|ಹಮಾಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ತನ್ನ ಯುದ್ಧವನ್ನು]] ಕುರಿತು ಜನಸಮಾನ್ಯರು ಪಠ್ಯಸಂದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಾರಂಗ ಅವರು ಉತ್ತರಿಸುವ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ನೇರ [[ಪತ್ರಿಕಾ ಗೋಷ್ಟಿ|ಪತ್ರಿಕಾಗೋಷ್ಠಿ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[ಮೈಕ್ರೋಬ್ಲಾಗಿಂಗ್]] ಪತ್ರಿಕಾ ಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು [[Twitter]] ಮೂಲಕ ಏರ್ಪಡಿಸಿತ್ತು.<ref name="JP">[http://www.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1230456533492&amp;pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull ಬ್ಯಾಟಲ್ ಫ್ರಂಟ್ Twitter] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091001051046/http://www.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull&cid=1230456533492 |date=2009-10-01 }}, HAVIV RETTIG GUR,''[[ದ ಜೆರುಸಲೆಮ್ ಪೋಸ್ಟ್|ದ ಜೆರುಸಲೇಮ್ ಪೋಸ್ಟ್]]'', ಡಿಸೆಂಬರ್ 30, 2008.</ref> ಈ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪತ್ರಮುಖೇನ [[ಇಸ್ರೇಲ್ ಪೊಲಿಟಿಕ್]] ಎಂಬ ದೇಶದ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ರಾಜಕೀಯ ಬ್ಲಾಗ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡವು.<ref name="NYTs">[https://www.nytimes.com/2009/01/04/weekinreview/04cohen.html ದ ಟಫೆಸ್ಟ್ ಕ್ವೆಸ್ಚನ್ಸ್ ಆನ್ಸರ್ಡ್ ಇನ್ ದ ಬ್ರೀಫೆಸ್ಟ್ ಟ್ವೀಟ್ಸ್], ನೋಅಮ್ ಕೊಹೆನ್, ''[[ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]],'' ಜನವರಿ 3, 2009; ಲಭ್ಯವಾಗಿದ್ದು- ಜನವರಿ 5,2009.</ref> == ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಬ್ಲಾಗ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] * [[ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳ ಪಟ್ಟಿ- ಬ್ಲಾಗ್|ಬ್ಲಾಗ್ ಸರ್ಚ್ ಎಂಜಿನ್ನುಗಳು]] * [[ಬ್ಲಾಗ್ ಹೊರಮೈ|ಬ್ಲಾಗ್ ಸ್ಕಿನ್]] (ಬ್ಲಾಗ್ ಹೊರಮೈ) * [[BROG]]- (ವೆ)ಬ್ಲಾಗ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಆನ್ ಜೆನೆರ್ (ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಬ್ಲಾಗ್ ಹುಡುಕಾಟ) * [[ನಾಗರಿಕ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ|ಸಿಟಿಜನ್ ಜರ್ನಲಿಸಂ]] (ನಾಗರಿಕ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ) * [[ಸಹವರ್ತಿ ಬ್ಲಾಗ್|ಸಹಪ್ರವರ್ತಿ ಬ್ಲಾಗ್]] * [[ಗ್ರಾಹಕ ನಿಯೋಜನೆ]] * [[ಡ್ರೀಮ್ ಬ್ಲಾಗ್]] * [[ಎಜುಬ್ಲಾಗ್]] (ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬ್ಲಾಗ್) * [[ಗೃಹ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಬ್ಲಾಗ್]] * [[ಪರಸ್ಪರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ|ಚರ್ಚಾ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ]] * [[ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ಪದಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ ನಿಯಮಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕಸಂಯೋಜನೆಯ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಮಾಸಿವ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟೆಡ್ ಕೊಲಾಬರೇಶನ್|ವ್ಯಾಪಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ]] * [[ಮೈಕ್ರೋಬ್ಲಾಗ್ಸ್]] * [[ಸೈಡ್ ಬ್ಲಾಗ್ಸ್|ಸೈಡ್ ಬ್ಲಾಗ್]] * [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್]] * [[ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡ ವಸ್ತುವಿಷಯಗಳು|ಬಳಕೆದಾರರಿಂದ ವ್ಯುತ್ಪನ್ನಗೊಂಡ ವಿಷಯವಸ್ತು]] * [[ವೆಬ್ಲಾಗ್ ತಂತ್ರಾಂಶ|ವೆಬ್ಲಾಗ್ ಸಾಫ್ಟ್ ವೇರ್]] (ವೆಬ್ಲಾಗ್ ತಂತ್ರಾಂಶ) * [[ವೆಬ್ ಮಾಸ್ಟರ್]] == ಆಕರಗಳು == {{Refimprove|date=July 2008}} {{Reflist|30em}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ಅಲವಿ, ನಸ್ರೀನ್. ''ವೀ ಆರ್ ಇರಾನ್: ದ ಪರ್ಶಿಯನ್ ಬ್ಲಾಗ್ಸ್'', ಸಾಫ್ಟ್ ಸ್ಕಲ್ ಪ್ರೆಸ್ಸ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್,೨೦೦೫.ISBN 1-933368-05-5 * ಬ್ರೂನ್ಸ್, ಆಕ್ಸೆಲ್, ಮತ್ತು ಜೋನ್ನೆ ಜಾಕೋಬ್ಸ್. ಯೂಸಸ್ ಆಫ್ ಬ್ಲಾಗ್ಸ್, ಪೀಟರ್ ಲಾಂಗ್, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್,2006. ISBN 0-8204-8124-6 * ಬ್ಲಡ್, ರೆಬೆಕ್ಕಾ.[http://www.rebeccablood.net/essays/weblog_history.html “ವೆಬ್ಲಾಗ್ಸ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್"]“ರೆಬೆಕ್ಕಾಸ್ ಪಾಕೆಟ್" * ಕ್ಲಿನ್, ಡೇವಿಡ್; ಬರ್ಸ್ಟೀನ್, ಡ್ಯಾನ್. ''ಬ್ಲಾಗ್'' !: ಹೌ ದ ನ್ಯೂಯೆಸ್ಟ್ ಮೀಡಿಯಾ ರೆವಲೂಶನ್ ಇಸ್ ಚೇಂಜಿಂಗ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್, ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಅಂಡ್ ಕಲ್ಚರ್, ''ಸ್ಕ್ವಿಬ್‌‌ನೊಕೆಟ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್, L.L.C,2005''.''ISBN 1-59315-141-1.'' * [[ಮಿಶೆಲ್ ಗೋರ್ಮನ್ (ಲೈಬ್ರರಿಯನ್)|ಮಿಶೆಲ್ ಗೊರ್ಮನ್.]][https://web.archive.org/web/20121025005911/http://www.libraryjournal.com/article/CA502009.html “ರಿವೇಂಜ್ ಆಫ್ ದ ಬ್ಲಾಗ್ ಪೀಪಲ್!"]''ಲೈಬ್ರರಿ ಜರ್ನಲ್'' * ರಿಂಗ್ಮರ್, ಎರಿಕ್. [https://archive.org/download/ABloggersManifestoFreeSpeechAndCensorshipInTheAgeOfTheInternet/ErikRingmarABloggersManifesto.pdf ಎ ಬಾಲಗರ್ಸ್ ಮ್ಯಾನಿಫೆಸ್ಟೊ: ಫ್ರೀ ಸ್ಪೀಚ್ ಅಂಡ್ ಸೆನ್ಸಾರ್ ಶಿಪ್ ಇನ್ ದ ಏಜ್ ಆಫ್ ದ ಇಂಟರ್ನೆಟ್] (ಲಂಡನ್: ಆಂಥೆಮ್ ಪ್ರೆಸ್,2007) == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * ಡಾ. ಯು. ಬಿ. ಪವನಜ, [http://www.ejnana.com/2008/05/blog-post_27.html ಬ್ಲಾಗಿಂಗ್ - ಪರ್ಯಾಯ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170703155206/http://www.ejnana.com/2008/05/blog-post_27.html |date=2017-07-03 }}, ಇಜ್ಞಾನ ಡಾಟ್ ಕಾಮ್‌ * [http://www.essex.ac.uk/chimera/content/pubs/wps/CWP-2005-02-blogging-in-the-Knowledge-Society-MB.pdf ಬ್ಲಾಗಿಸುವಿಕೆ, ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತಿಳುವಳಿಕೆ ರೂಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090824051137/http://www.essex.ac.uk/chimera/content/pubs/wps/CWP-2005-02-blogging-in-the-Knowledge-Society-MB.pdf |date=2009-08-24 }} (ಪಿಡಿಎಫ್ ಪ್ರತಿ) ಮಾರ್ಕ್ ಬ್ರಾಡಿ, ಶಿಮೆರ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಪೇಪರ್ 2005-02[[ಕಾಲ್ಚೆಸ್ಟರ್]]: [[ಎಸ್ಸೆಕ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ|ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಎಸ್ಸೆಕ್ಸ್]] * ಕಾಸ್ಮೋಕೋಡ್ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [http://www.weblogmatrix.org/ ಬ್ಲಾಗ್ ತಂತ್ರಾಂಶ ಹೋಲಿಕೆಯ ಜಾಲತಾಣ] * [http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&amp;_udi=B6VB3-4JH47F6-5&amp;_user=10&amp;_handle=V-WA-A-W-AB-MsSAYZW-UUA-U-AAVYYUUEZC-AAVZBYADZC-YBADCWEZW-AB-U&amp;_fmt=summary&amp;_coverDate=12%2F31%2F2006&amp;_rdoc=5&amp;_orig=browse&amp;_srch=%23toc%235915%232006%23999779997%23619171!&amp;_cdi=5915&amp;view=c&amp;_acct=C000050221&amp;_version=1&amp;;_urlVersion=0&amp;_userid=10&amp;md5=3a78d26b9ff73d0a9c37060c8bed6dbc ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷತೆ ವರದಿ ಸಂಪುಟ 22, ಸಂಚಿಕೆ 2, ಪುಟಗಳು 127-]{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 136ಬ್ಲಾಗ್ಸ್, ಲೈಸ್ ಅಂಡ್ ಡೂಸಿಂಗ್- [[ಸಿಲ್ವಿಯಾ ಕೀರ್ಕ್ ಗಾರ್ಡ್]](2006) * [https://www.eff.org/bloggers/lg/ ಬ್ಲಾಗಿಗರಿಗಾಗಿ ಕಾನೂನು ಸಲಹೆ]- [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಫ್ರಂಟಾಯರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]] *[http://themeeagle.com/how-to-videos/ How to Install and Use Wordpress to create Blogs – Step by Step Video Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141222142044/http://themeeagle.com/how-to-videos/ |date=2014-12-22 }} *ಉದಾಹರಣೆ:https://apnighar.com/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ಲಾಗ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ಲಾಗಿಸುವಿಕೆ]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:1990ರಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದ ಪದಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಕೋಶ]] [[ವರ್ಗ:ಅಂತರಜಾಲ]] m9wvd0ex6rywzrdnf0ki07faxruwtha 0 20997 1375545 1356552 2026-06-21T03:24:51Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375545 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ (EIC) | logo = [[File:Flag of the British East India Company (1801).svg|225px]] | caption = Company flag after 1801 | type = [[Joint-stock company|Public]] | genre = | fate =ವಿಸರ್ಜಿತ | predecessor = | successor = | foundation =೧೬೦೦ | founder = | defunct = {{End date|df=yes|1874|6|1}} | location_city = [[ಲಂಡನ್]] | location_country =ಇಂಗ್ಲಂಡ್ | location = | locations = | area_served = | key_people = | industry = [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ]] | products = | services = | revenue = | operating_income = | net_income = | aum = | assets = | equity = | owner = | num_employees = | parent = | divisions = | subsid = | homepage = | footnotes = | intl = }} '''ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ'''ಯು (ಅಥವಾ '''ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ''') ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಇಂಡೀಸ್|ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ತೊಡಗಿಸಲು ರಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಮುಂಚಿನ ಒಂದು [[ಇಂಗ್ಲಂಡ್]]‌ನ [[ಸಂಯುಕ್ತ ಬಂಡವಾಳ ಕಂಪನಿ]]ಯಾಗಿತ್ತು (ಜಾಯಿಂಟ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಕಂಪನಿ), ಆದರೆ ಕೊನೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡ]] ಮತ್ತು [[ಚೀನಾ]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುವ ಕಂಪನಿಯಾಯಿತು. ಇದೇ ತರಹ ರಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಐರೋಪ್ಯ [[ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ (ದ್ವಂದ್ವನಿವಾರಣೆ)|ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗಳ]] ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಇದಕ್ಕೆ ೩೧ ಡಿಸಂಬರ ೧೬೦೦ರಂದು [[ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನ ಮೊದಲನೆಯ ಇಲಿಜಬತ್|ಮೊದಲನೆಯ ಇಲಿಜಬತ್]]‌ಳಿಂದ ''ಗವರ್ನರ್ ಅಂಡ್ ಕಂಪನಿ ಆಫ್ ಮರ್ಚಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಂಡನ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಇಂಟು ದಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್'' ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನ [[ರಾಜವಂಶದ ಸನ್ನದು]] ಅನುದಾನವಾಗಿ ದೊರೆಯಿತು. ೧೭ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಂಡ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಂಪನಿಯು ಇದರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ ''ಯುನೈಟಡ್ ಕಂಪನಿ ಆಫ್ ಮರ್ಚಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಟು ದಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್'', ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಆನರಬಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿ''' ಎಂದು ಹೇಳಲಾದ ಮತ್ತು '''ಎಚ್ಇಐಸಿ''' ಎಂದು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಲಾದ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು; ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ '''ಜಾನ್ ಕಂಪನಿ''' ಎಂದು ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿ '''ಕಂಪನಿ ಬಹಾದುರ್''' ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[File:East India Empire Map.jpg|thumb|Achieved Map of East India Empire.]] ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * [http://en.wikisource.org/wiki/Charter_Granted_by_Queen_Elizabeth_to_the_East_India_Company Charter of 1600] * {{In Our Time|East India Company|p0054906|East_India_Company}} * [http://www.boydell.co.uk/43834758.HTM The Twilight of the East India Company: The Evolution of Anglo-Asian Commerce and Politics, 1790–1860] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200528080822/https://boydellandbrewer.com/ |date=2020-05-28 }}: Boydell & Brewer, Woodbridge, 2009 * [https://web.archive.org/web/20121116072714/http://india_resource.tripod.com/eastindia.html From Trade to Colonization]: Historical Dynamics of the East India Companies * [http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00routesdata/1600_1699/eastindiacompany/eastindiacompany.html Seals and Insignias of East India Company] * [http://salt.org.il/india.html The Secret Trade] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111024204927/http://salt.org.il/india.html |date=2011-10-24 }} The basis of the monopoly. * [http://www.bl.uk/learning/histcitizen/trading/tradingplaces.html Trading Places] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071028234754/http://www.bl.uk/learning/histcitizen/trading/tradingplaces.html |date=2007-10-28 }} – a learning resource from the British Library * [http://www.fathom.com/course/21701760/index.html Trading Places: The East India Company and Asia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061207090835/http://www.fathom.com/course/21701760/index.html |date=2006-12-07 }}, a free seminar from the [[British Library]] on the history of the British East India Company. * [http://www.portcities.org.uk/london/server/show/ConNarrative.136/The-East-India-Company.html Port Cities: History of the East India Company] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111024213440/http://www.portcities.org.uk/london/server/show/ConNarrative.136/The-East-India-Company.html |date=2011-10-24 }} * [http://www.eicships.info/index.html Ships of the East India Company] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080330065505/http://www.eicships.info/index.html |date=2008-03-30 }} * [http://www.plantcultures.org.uk/themes/empires_landing.html Plant Cultures: East India Company in India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060630085209/http://www.plantcultures.org.uk/themes/empires_landing.html |date=2006-06-30 }} * [http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/cshome.html Library of Congress Federal Research Division Country Studies] * [http://www.thebritisheastindiacompany.com/ The British East India Company] * [http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/British/EAco.html History and Politics: East India Company] * [http://www.skyminds.net/civilization/02_english_expansionism.php English Expansionism] * Nick Robins, ''[[New Statesman]]'', 13 December 2004, [http://www.newstatesman.com/200412130016.htm "The world's first multinational"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204035717/http://www.newstatesman.com/200412130016.htm |date=2012-02-04 }} * Karl Marx, ''[[New York Tribune]]'', 1853–1858, [http://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/india/index.htm The Revolt in India] * [http://www.marxists.org/archive/marx/works/1853/07/11.htm East India Company: Its History and Results] article by Karl Marx, MECW Volume 12, p.&nbsp;148 in [[Marxists Internet Archive]] * [http://www.eastindiaclub.com/ East India Club] Gentlemen's club originally for officers and former officers of the Company, now open to others. * [http://projectsouthasia.sdstate.edu/Docs/history/primarydocs/Political_History/ABKeithDoc009.htm Text of East India Company Act 1773] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060909080353/http://projectsouthasia.sdstate.edu/Docs/history/primarydocs/Political_History/ABKeithDoc009.htm |date=2006-09-09 }} * [http://projectsouthasia.sdstate.edu/Docs/history/primarydocs/Political_History/ABKeithDoc013.htm Text of East India Company Act 1784] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060909081557/http://projectsouthasia.sdstate.edu/Docs/history/primarydocs/Political_History/ABKeithDoc013.htm |date=2006-09-09 }} * [http://www.sscnet.ucla.edu/southasia/History/British/jsmill.html John Stuart Mill and The East India Company, Vinay Lal's review of Lynn Zastoupil's 1994 book] * [http://www.amazon.com/dp/1843833034 The Richest East India Merchant: The Life and Business of John Palmer of Calcutta, 1767–1836 (Worlds of the East India Company) by Anthony Webster] * [http://www.bbc.co.uk/radio4/history/inourtime/inourtime_20030626.shtml "The East India Company – a corporate route to Europe"] on [[BBC Radio 4]]’s ''[[In Our Time (BBC Radio 4)|In Our Time]]'' featuring Huw Bowen, Linda Colley and Maria Misra * [http://history1800s.about.com/od/thebritishempire/tp/indiatimeline01.htm A timeline of India in the 1800s] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111112060905/http://history1800s.about.com/od/thebritishempire/tp/indiatimeline01.htm |date=2011-11-12 }} * [http://www.historymole.com/cgi-bin/main/results.pl?theme=10006825 HistoryMole Timeline: The British East India Company] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111026014752/http://www.historymole.com/cgi-bin/main/results.pl?theme=10006825 |date=2011-10-26 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] rs9mgf80v1rl4css78rc2e0fsy6utxt 0 21857 1375567 1357493 2026-06-21T07:31:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375567 wikitext text/x-wiki [[File:Bhopal-Union Carbide 1 crop memorial.jpg|thumb|Bhopal-Union Carbide 1 crop memorial]] '''ಭೋಪಾಲ್ ಅನಿಲ ದುರಂತ''' ೧೯೮೪ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨ ಮತ್ತು ೩ರಂದು ರಾತ್ರಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಅನಿಲ ಸೋರಿಕೆಯ ದುರಂತವಾಗಿದೆ‌. ಭಾರತದ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದ ಭೋಪಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಯೂನಿಯನ್ ಕಾರ್ಬೈಡ್ ಇಂಡಿಯಾ ಲಿಮಿಟೆಡ್ ಕೀಟನಾಶಕ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕದಲ್ಲಿ ಕೀಟನಾಶಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತು ಸೋರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಸುಮಾರು ೫ ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಈ ರಾಸಾಯನಿಕದ ಬಾಧೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಈ ದುರಂತವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಪತ್ತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. == ದುರಂತದ ಇತಿಹಾಸ == ಯುನಿಯನ್‌ ಕಾರ್ಬೈಡ್‌ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ (UCIL) ೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಆಗಿತ್ತು. ೧೯೮೪ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨-೩ರ ರಾತ್ರಿ [[ಮಿಥೈಲ್]] ಐಸೋಸೈನೇಟ್ ಅನಿಲ ಸೋರಿಕೆಗೆ == ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ == ಯುನಿಯನ್‌ ಕಾರ್ಬೈಡ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಕಂಪೆನಿ(ಯುಸಿಸಿ) ಹಾಗೂ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಹೊರಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ೪೭೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲಾಗಿದೆ * ಭೂಪಾಲ [[ಅನಿಲ]] ಸೋರಿಕೆ ದುರಂತದ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಇಪ್ಪತ್ತೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಪರಿಹಾರ ಧನದ ಕೊನೆಯ ಕಂತು ಲಭಿಸಿದೆ. * ೩,೦೪೦ ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸುಮಾರು ೫.೭೪ ಲಕ್ಷ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಎರಡು ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. * ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಸರಾಸರಿ ರೂ ೫೦,೦೦೦ =ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಯೂನಿಯನ್ ಕಾರ್ಬೈಡ್ ಕಾರ್ಯಗಳು= ಟ್ಯಾಂಕ್ ಮೇಲಿನ ಕವಾಟಗಳು ಅಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆಯೆಂದು ನಿಗಮವು ನಿರಾಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಸಸ್ಯದ ಜಲ-ತೊಳೆಯುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಕವಾಟವು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಲೀಕ್-ಬಿಗಿಯಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತೋರಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ನೀರನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸದಂತೆ ತಡೆಗಟ್ಟಿದ್ದವು. ಕಾರ್ಬೈಡ್ ೧೯೮೨ ರಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ೧೯೮೪ ರ ಮೊದಲು ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈ ಘಟನೆಯೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲ ಎಂದು [[ಕಾರ್ಬೈಡ್]] ಹೇಳಿದೆ.ಸುರಕ್ಷತೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಒಂದು ಸೋರಿಕೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದರಿಂದ ಆ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಪನಿಯು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಾರ್ಬೈಡ್ನ ಪ್ರಕಾರ, "ಸಸ್ಯದ ಸುರಕ್ಷತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರಮಾಣದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯು ಕಾರಣವಾಗಲಿಲ್ಲ" ಏಕೆಂದರೆ "ಟ್ಯಾಂಕ್ನ ಅನಿಲ ಸಂಗ್ರಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ" ಮತ್ತು "ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸುರಕ್ಷತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು-ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯು ನೀರನ್ನು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿದೆ". ಬದಲಾಗಿ, "ನೌಕರರ ವಿಧ್ವಂಸಕ-ದೋಷಯುಕ್ತ ವಿನ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಅಲ್ಲ-ದುರಂತದ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ<ref><https://www.ndtv.com › Photos › News></ref>. =ಸುರಕ್ಷತಾ ಆಡಿಟುಗಳು= ಸುರಕ್ಷತಾ ಪರಿಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಯುಎಸ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುಯತ್ತದೆ,ಆದರೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮೇ ೧೯೮೨ರಲ್ಲಿ ಯುಸಿಸಿಯ ಅ"ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕಾನ್ಫಿಡೆನ್ಷಿಯಲ್"ಸುರಕ್ಷತಾ ಲೆಕ್ಕ ಪರಿಶೋಧನೆಗಳು ಭೋಪಾರರಲ್ಲಿ "ಒಟ್ಟು ೬೧ ಅಪಾಯಗಳು,೩೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ೧೧ ಅಪಘಾತಕಾರಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಪೋಸಿಜನ್/ಮೀಥೈಲ್ ಐಸೊಸೈನೇಟ್ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿ"ಸುಮಾರು ೧೧ ಮಂದಿಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿತು ಆಡಿಟ್ ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ,ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಕೆಳ ಮಟ್ಟದ ಮಾನದಂದವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಯಿತು.ಹತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಕಾಳಜಿಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಯುಸಿಸಿ ಭೋಪಾಳರಿಗೆ ಮುಂಬರುವ ತಂಡವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಲಿಲ್ಲ.ವರದಿಯಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಅಂಶಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿವಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು,ಅದರೆ ೧೯೮೪ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು.ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ,ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವೆಸ್ಟ್ ವೆಜಿರ್ನಿಯಾ ಸ್ಥಾವರದ ಮೇಲೆ ಅಂತರಿಕ ಯುಸಿಸಿ ವರದಿಯು ಹಲವಾರು ದೋಷಗಳು ಮತ್ತು ಅಸಮರ್ಷಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. === ರಿಪೋರ್ಟ್, ಚಲನಚಿತ್ರ, ಸಂಗೀತ === * [http://bhopal.strategicvideo.net/ Twenty Years Without Justice: The Bhopal Chemical Disaster] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091117171627/http://bhopal.strategicvideo.net/ |date=2009-11-17 }} International Campaign for Justice for Bhopal video * [http://www.bhopal.fm Bhopal.fm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190818065338/http://bhopal.fm/ |date=2019-08-18 }} Arts website with broadcasting, photos, music and videos * {{cite web |publisher=[[BBC News]] |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/bhopal/default.stm |title=One Night in Bhopal}} * [https://www.youtube.com/watch?v=Xz-BfXLjQ9c&feature=related It happened in Bhopal part 1] Reportage 27 Aug 2007 (Youtube) * [https://www.youtube.com/watch?v=GgpJKSbEINQ&feature=related It happened in Bhopal part 2] Reportage 27 Aug 2007 (Youtube) * [http://webreportages.canalblog.com/ Sambhavna Trust Clinic] Webreportage 2007 * [http://search.bbc.co.uk/search?scope=all&tab=av&recipe=all&q=bhopal+faces+risk+of+%27poisoning%27&x=0&y=0/ BBC News 2004] A film and a reportage * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/7961062.stm Bhopal's health effects probed] BBC News 26 March 2009. Reportage and links. * Film: Shrouds of Silence, August 2008 (youtube) * [[Bhopal: Prayer for Rain]], upcoming film based on the Bhopal disaster. * [[The Yes Men Fix the World]], documentary film being released on October 23, 2009 which includes discussion of the disaster and shows * [[The Yes Men]]'s 2004 Dow settlement hoax. * [https://www.youtube.com/results?search_query=bhopal&search_type=&aq=f Bhopal on Youtube] === ಫೋಟೊಗಳು === <!--{{Commons category}} ಇಲ್ಲಿ ವಿಕಿಮಿಡಿಯಾದ ಲಿಂಕಹಾಕಿ--> * [http://www.magnumphotos.com/Archive/c.aspx?VP=XSpecific_MAG.StoryDetail_VPage&pid=2TYRYDDG70XJ Raghu Rai] Photos taken in 1984 * [http://www.netphotograph.com/pablo/bhopal_photos.html Pablo Bartholomew] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101210080741/http://www.netphotograph.com/pablo/bhopal_photos.html |date=2010-12-10 }} Photos taken in 1984 * [http://www.commonlanguageproject.net/photos/BhopalSlideshowFinal.htm The Ghosts of Bhopal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071222053636/http://www.commonlanguageproject.net/photos/BhopalSlideshowFinal.htm |date=2007-12-22 }} slideshow from the Common Language Project * [http://www.worldpressphoto.nl/index.php?option=com_photogallery&task=view&id=180&Itemid=115&bandwidth=high World Press Photo of the Year | 1984] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061001092319/http://www.worldpressphoto.nl/index.php?option=com_photogallery&task=view&id=180&Itemid=115&bandwidth=high |date=2006-10-01 }} Child killed by the poisonous gas leak in the Union Carbide chemical plant disaster. * [http://www.stephanebouillet.com/en/gallery/nature/bhopal_desaster_india_union_carbide_dow_chemical Poison in Bhopal]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091211204535/http://www.stephanebouillet.com/en/gallery/nature/bhopal_desaster_india_union_carbide_dow_chemical |date=2009-12-11 }} Photo report from ReMedAct | 2008 * [http://www.stephanebouillet.com/en/project/bhopal_xxv_25_years_disaster BHOPAL XXV] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101212070749/http://www.stephanebouillet.com/en/project/bhopal_xxv_25_years_disaster |date=2010-12-12 }} 3 photographers associate around 25 years of Bhopal disaster | Facts | Project | Actions | 2009 * [http://in.reuters.com/news/pictures/rpSlideshows?articleId=INRTXRDNC#a=1/ Bhopal Gas Tragedy - 25 Years On | 26 Photos]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Reuters(India) =ಉಲ್ಲೇಖ= {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ದುರಂತಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅನಿಲ ದುರಂತಗಳು]] 2apuoe9v5ifl7yu653oa3g3xq8z7goa 0 22260 1375505 1353380 2026-06-20T15:24:52Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375505 wikitext text/x-wiki {{ Infobox file format | name = Portable Document Format (PDF) | icon = [[ಚಿತ್ರ:PDF.png|80px]] <!-- the image in this infobox is a candidate for conversion to SVG, also candidate for inclusion into the ImageNode series: [[User:Dreftymac/Docs/ImageDisclaimer#ImageNode_series]] --> | screenshot = <!-- Image with inadequate rationale removed: [[Image:acroread.png|250px]] --> | caption = <!-- [[Adobe Acrobat|Adobe Reader]] displaying a PDF in [[Microsoft Windows Vista]] --> | extension = <tt>.pdf</tt> | mime = application/pdf application/x-pdf application/x-bzpdf application/x-gzpdf | typecode = <tt>'PDF '</tt> (including a single space) | uniform type = com.adobe.pdf | magic = <code>%PDF</code> | owner = [[Adobe Systems]] | standard = ISO/IEC 32000-1:2008<ref>http://www.iso.org/iso/catalogue_detail.htm?csnumber=51502</ref> | url = [http://www.adobe.com/devnet/pdf/pdf_reference_archive.html Adobe PDF Reference Archives] | latest release version = 1.7 }} ದಾಖಲೆಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ 1993ರಲ್ಲಿ [[ಅಡೋಬ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]] ಅವರಿಂದ '''ಪೋರ್ಟೆಬಲ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್''' ('''ಪಿಡಿಎಫ್''' ) ಎಂಬ [[ಫೈಲ್ ಮಾದರಿ]] ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಿಡಿಎಫ್ ಪೈಲ್ 2 ಆಯಾಮದ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು, ಅವು ಯಾವುದೇ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್, ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ ಅಥವಾ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡಾ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="pdf-ref-1.7">ಅಡೋಬ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೊರೆಟೆಡ್, [http://www.adobe.com/devnet/acrobat/pdfs/pdf_reference_1-7.pdf PDF ರೆಫರೆನ್ಸ್, ಸಿಕ್ಸ್‌ಥ್ ಎಡಿಷನ್, ವರ್ಷನ್ 1.23 (30 MB)], p. 33.</ref> ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪಿಡಿಎಫ್ ಫೈಲ್, ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ 2ಡಿ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಪುಟ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದು ಪಠ್ಯ, ಅಕ್ಷರ ವಿನ್ಯಾಸ, ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವ 2ಡಿ [[ವೆಕ್ಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್]] ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ನಂತರ 3ಡಿ ವಿನ್ಯಾಸದ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಪಿಡಿಎಫ್ ಗೆ ಅಕ್ರೊಬ್ಯಾಟ್ [[ಯು3ಡಿ]] ಅಥವಾ [[ಪಿಆರ್ ಸಿ]] ಮತ್ತು ಇತರ ದತ್ತಾಂಶಗಳ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="3d#1"/><ref name="3d#2"/> [[ಅಡೋಬ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]] ನ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕ [[ಜಾನ್ ವರ್ನಾಕ್]] ಅವರು "ಕ್ಯಾಮಲೋಟ್"<ref>{{cite web |title=The Camelot Project |last=Warnock |first=J. |authorlink=John Warnock |url=http://www.planetpdf.com/planetpdf/pdfs/warnock_camelot.pdf |publisher=PlanetPDF |format=[[PDF]] |year=1991 |quote=This document describes the base technology and ideas behind the project named “Camelot.” This project’s goal is to solve a fundamental problem [...] there is no universal way to communicate and view... printed information electronically. |access-date=2010-01-15 |archive-date=2009-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090304134754/http://www.planetpdf.com/planetpdf/pdfs/warnock_camelot.pdf |url-status=dead }}</ref> ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅದರಿಂದ ಪೋರ್ಟೆಬಲ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ (ಪಿಡಿಎಫ್) ಫೈಲ್-ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತು. ಈ [[ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಮಾದರಿ]]ಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪಿಡಿಎಫ್ ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ಮುಕ್ತ ಮಾನದಂಡ]]ವಾಗಿ ಜುಲೈ 1, 2008ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮತ್ತು [[ಇಂಟರನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಗನೈಜೆಷನ್ ಫಾರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡೈಜೆಷನ್]] ನಿಂದ ಐಎಸ್ಓ [[ಐಇಸಿ]] 3200-1:2008 ಎಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. {{Clarify me|Please use a direct url from ISO website|date=June 2009}} == ಇತಿಹಾಸ == ಪಿಡಿಎಫ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಾರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಬಹಳ ನಿಧಾನವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url= http://www.prepressure.com/pdf/basics/history |title=The history of PDF|author=Laurens Leurs|accessdate=2007-09-19}}</ref> ಪಿಡಿಎಫ್ ರಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಓದುವುದಕ್ಕೆ ಅಡೋಬ್ ಸೂಟ್ಸ್‌ನ [[ಅಡೋಬ್ ಅಕ್ರೋಬಾಟ್]] ಉಚಿತವಾಗಿ ದೊರೆಯುವಂತಹದ್ದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಮೊದಲಿನ ಪಿಡಿಎಫ್ ಅವತರಣಿಕೆಗಳು ಎಕ್ಸ್‌ಟರ್ನಲ್ ಹೈಪರ್ ಲಿಂಕ್ಸ್‌ಗೆ ಬೆಂಬಲ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಾಗಿ, [[World Wide Web]]ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸಾಧಾರಣ ಪಠ್ಯ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ [[ಮೊಡೆಮ್]] ನಿಧಾನವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಸಾಧಾರಣವಾದ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಿಡಿಎಫ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಆ ಪ್ರಾರಂಭದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನೀಡುವಂತಹ [[ಎನ್ವಾಯ್]], [[ಕಾಮನ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೇಪರ್]], ಫರಲ್ಲಾನ್ ರಿಪ್ಲಿಕಾ ಮತ್ತು ಅಡೋಬ್ ನದ್ದೇ ಆಗಿರುವ [[ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್]] ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳು ಇದ್ದವು. ಪಿಡಿಎಫ್ ಪೈಲ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಡೆಸ್ಕ್ ಟಾಪ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ವರ್ಕ್ ಫ್ಲೋ]]ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು. ನಂತರ ಅಡೋಬ್ ಅಡೋಬ್ ಅಕ್ರೋಬಾಟ್ ರೀಡರ್ (ಈಗ ಅಡೋಬ್ ರೀಡರ್) ತಂತ್ರಾಂಶವನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಪೂರೈಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಮೂಲ ಪಿಡಿಎಫ್‌ಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ವೆಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ವೆಬ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು ಮುದ್ರಿಸಬಹುದಾದ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಗಳಿಗೆ [[ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಮಾನದಂಡ]]ವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಫಿಡಿಎಫ್ ಫೈಲ್ ಪಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಬದಲಾಗಿದ್ದು, ಹೊಸ ಅಡೋಬ್ ಅಕ್ರೋಬಾಟ್ ಅವತರಣಿಕೆಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಂತೆ ವಿಕಸನವಾಗುತ್ತ ಸಾಗಿದೆ. ಈಗ ಸದ್ಯ ಪಿಡಿಎಫ್ ನ 9 ಅವತರಣಿಕೆಗಳು ಅಕ್ರೊಬ್ಯಾಟ್ ಬಿಡುಗಡೆಯೊಂದಿಗೆ ಇವೆ. * (1993) – ಪಿಡಿಎಫ್ 1.0 /ಅಕ್ರೊಬ್ಯಾಟ್ 1.0 * (1994) – ಪಿಡಿಎಪ್1.1 / ಅಕ್ರೊಬ್ಯಾಟ್ 2.0 * (1996) – ಪಿಡಿಎಫ್ 1.2 /ಅಕ್ರೊಬ್ಯಾಟ್ 3.0 * (1999) – ಪಿಡಿಎಫ್ 3.0 /ಅಕ್ರೊಬ್ಯಾಟ್ 4.0 * (2001) – ಪಿಡಿಎಫ್ 1.4 /ಅಕ್ರೊಬ್ಯಾಟ್ 5.0 * (2003) – ಪಿಡಿಎಫ್ 1.5 / ಅಕ್ರೊಬ್ಯಾಟ್ 6.0 * (2005) – ಪಿಡಿಎಫ್ 1.6 / ಅಕ್ರೊಬ್ಯಾಟ್ 7.0 * (2006) – ಪಿಡಿಎಫ್ 1.7 / ಅಕ್ರೊಬ್ಯಾಟ್ 8.0 * (2008) – ಪಿಡಿಎಫ್ 1.7, ಅಡೋಬ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಷನ್ ಲೆವೆಲ್ 3 / ಅಕ್ರೊಬ್ಯಾಟ್ 9.0 * (2009) – ಪಿಡಿಎಫ್ 1.7, ಅಡೋಬ್ ಎಕ್ಸ್‌ಟೆನ್ಷನ್ ಲೆವೆಲ್ 5/ ಅಕ್ರೊಬ್ಯಾಟ್ 9.0 9.1 ಜುಲೈ 1, 2008ರಂದು ಐಎಸ್ಓ 3200-2:2008 ಓಪನ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಐಎಸ್ಓನಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ''ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಮ್ಯಾನೆಜಮೆಂಟ್- ಪೋರ್ಟಬಲ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಭಾಗ1 ಪಿಡಿಎಫ್ 1.7'' ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪಿಡಿಎಫ್ ಈಗ ಐಎಸ್ಓ ಪ್ರಕಟಿತ ಮಾನದಂಡವಾಗಿದೆ ಐಎಸ್ಓ ಪಿಡಿಎಫ್ ಮಾನದಂಡ ಪ್ರಕಾರದ ಸಾರಾಂಶ: <blockquote> ಸ್ವತಂತ್ರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅಥವಾ ಅಂತಹ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಅಥವಾ ಮುದ್ರಿಸಿದ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬಳೆಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುವುದನ್ನೇ ಐಎಸ್ಓ 3200-1:2008 ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದನ್ನು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಿಡಿಎಫ್ ಫೈಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಪಠ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ (ಓದುಗರಿಗೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿರುವ) ಮತ್ತು ಸಂವಾದ ಮಾಡುವ (ಓದುಗರಿಗೆ ಅನುರೂಪವಾಗಿರುವ) ಅಥವಾ ಇತರ ವಿವಿಧ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಪಿಡಿಎಫ್ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಂತೆ ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವವರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. </blockquote> == ತಾಂತ್ರಿಕ ಬುನಾದಿ == [[ಅಡೋಬ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌]]ಗೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ರಾಯಧನವನ್ನು ಪಾವತಿಸದೇ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪಿಡಿಎಫ್ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಓದುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ರಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಪ್ಲಿಕೇಷನ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಡೋಬ್ ಪೆಟೆಂಡ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ, ಅದು ತನ್ನ ಪಿಡಿಎಫ್ ಸೂಚಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ [[ರಾಯಧನ ಮುಕ್ತ]]ವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪರವಾನಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://partners.adobe.com/public/developer/support/topic_legal_notices.html |title=partners.adobe.com - ಡೆವಲಪರ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್ |access-date=2010-01-15 |archive-date=2016-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160227041714/http://partners.adobe.com/public/developer/support/topic_legal_notices.html |url-status=dead }}</ref> ಪಿಡಿಎಫ್ ಮೂರು ತಾಂತ್ರಿಕತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. * ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಪುಟ ವಿವರಣೆ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ಭಾಷೆ. * ದಾಖಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಫಾಂಟ್ ಪ್ರವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುವ ಎಂಬೆಡ್ಡಿಂಗ್/ರೀಪ್ಲೇಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌. * ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಫೈಲಿನಲ್ಲಿ ದತ್ತಾಂಶಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಒತ್ತುವರಿ ಮಾಡಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಸಂಗ್ರಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. === ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ === [[ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್]] [[ಪುಟ ವಿವರಣೆ ಭಾಷೆ]]ಯಾಗಿದ್ದು, ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಇದನ್ನು [[ಇಂಟರ್‌ಪ್ರೆಟರ್]] ನಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಹಲವಾರು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. ಪಿಡಿಎಫ್ ಒಂದು ಫೈಲ್ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ <code>if</code> ಮತ್ತು <code>loop</code> ನಂತಹ ಫ್ಲೋ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಕಮಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ <code>lineto</code>ನಂತಹ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಮಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಪಿಡಿಎಫ್ ಕೋಡ್ ನಂತಹ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಅನ್ನು ಮೂಲ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಫೈಲ್‌ನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಕೋಡ್‌ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾದ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಮಾಂಡ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಟೋಕನೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುವ ಯಾವುದೇ ಫೈಲ್‌ಗಳು, ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಎಲ್ಲವೂಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ಫೈಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಗ್ಗಿಸಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಡೀ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಜಗತ್ತು (ಅಕ್ಷರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು, ವಿನ್ಯಾಸ, ಅಳತೆ) ಹೇಗಿದೆಯೋ ಹಾಗೆ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಆಗಿ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗಿಂತ ಪಿಡಿಎಫ್ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನುಕೂಲತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಮೂಲ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನ ಟೋಕನೈಜ್‌ಗೊಂಡ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿತ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪುಟದ ಗೋಚರದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಪಿಡಿಎಫ್ ಪುಟ ವಿವರಣೆಯ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. * ಪಿಡಿಎಫ್ (1.4ನೇ ಅವತರಣಿಕೆಯಿಂದ) [[ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸಫರೆನ್ಸಿ]]ಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. * ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಒಂದು [[ಇಂಪೇರಿಟಿವ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮಿಂಗ್‌ ಭಾಷೆ]]ಯಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಒಂದು ಪುಟದೊಂದಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೂಚನೆಗಳು ನಂತರ ಗೋಚರಿಸಲ್ಪಡುವ ಪುಟದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಪುಟ ಸರಿಯಾಗಿ ಗೋಚರಿಸುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪಿಡಿಎಫ್ ವೀಕ್ಷಕರು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಅತಿ ಉದ್ದವಾದ ದಾಖಲೆಯ ಕೊನೆಯ ಪುಟಕ್ಕೆ ಹಾರುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ (ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ [[ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ]]ವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚರವಹಿಸದಿದ್ದರೆ) ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ವೀಕ್ಷಕರು ಎಲ್ಲ ಪುಟಗಳನ್ನು ಕ್ರಮಾನುಗತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. == ತಾಂತ್ರಿಕ ಸ್ಥೂಲ ಸಮೀಕ್ಷೆ == === ಕಡತ‌ ರಚನೆ === ಒಂದು ಪಿಡಿಎಫ್ ಕಡತ ಮೂಲತಃ ''ಅಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌'' ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳು ಎಂಟು ವಿಧಗಳು.<ref>ಅಡೋಬ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್, PDF ರೆಫರೆನ್ಸ್, p. 51.</ref> * [[ಬೂಲಿನ್]] ಮೌಲ್ಯಗಳು, ''ತಪ್ಪು'' ಅಥವಾ ''ಸರಿ'' ಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ * ಸಂಖ್ಯೆಗಳು * [[ಅಕ್ಷರ ಪುಂಜಗಳು (ಸ್ಟ್ರೀಂಗ್‌ಗಳು)]] * ಹೆಸರುಗಳು * [[ವ್ಯೂಹ]]ಗಳು, ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳ ಸಂಗ್ರಹ * ನಿಘಂಟುಗಳು, ಹೆಸರಿಗಳನ್ನು ಅನುಕ್ರಮಣಿಸಿದ ಅಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳ ಸಂಗ್ರಹ * [[ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ಗಳು]], ಎಂದಿನಂತೆ ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಡಾಟಾವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ * [[ನಲ್]] ಅಬ್ಜೆಕ್ಟ್ ಅಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳು ''ನೇರವಾಗಿ'' (ಮತ್ತೊಂದು ಅಬ್ಜೆಕ್ಟ್ ಒಳಗೆ ಆವರಿಸಿದ) ಅಥವಾ ''ನೇರವಾಗಿಲ್ಲದ'' ವಾಗಿರಬಹುದು. ನೇರವಾಗಿಲ್ಲದ ಅಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳು ಒಂದು ''ಅಬ್ಜೆಕ್ಟ್ ಸಂಖ್ಯೆ'' ಮತ್ತು ಒಂದು ''ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಖ್ಯೆ'' ಯ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿರುತ್ತವೆ. ''xref ಕೋಷ್ಟಕ '' ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಸೂಚಕ ಪಟ್ಟಿ/ಕೋಷ್ಟಕ ಕಡತದ ಆರಂಭದಿಂದ ಪ್ರತಿ ನೇರವಾಗಿಲ್ಲದ ಅಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌‌‌ನ ಬೈಟ್ ಆಫ್ ಸೆಟ್‌ನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>ಅಡೋಬ್, PDF ರೆಫರೆನ್ಸ್, pp. 39–40.</ref> ಈ ವಿನ್ಯಾಸ ಕಡತದಲ್ಲಿನ ಅಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳ ಸಮರ್ಥವಾದ [[ಸ್ವೇಚ್ಛೆಯಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು]] ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣ ಕಡತವನ್ನು ಪುನಃ ಬರೆಯದೆ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ (''ಏರಿಕೆಯ ಆಧುನೀಕರಣಗಳು'' ). PDF ಆವೃತ್ತಿ 1.5ನಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ, ನೇರವಾಗಿಲ್ಲದ ಅಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳು ''ಅಬ್ಜೆಕ್ಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ಗಳು'' ಎಂದು ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ವಿಶೇಷ ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಹ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರಬಹುದು/ನೆಲೆಗೊಂಡಿರಬಹುದು. ಈ ತಂತ್ರ/ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಣ್ಣ ನೇರವಾಗಿಲ್ಲದ ಅಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕಡತಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ''ಕೂಡಿಸಿದ PDF'' ಗೆ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. PDF ಕಡತಗಳಿಗೆ ಎರಡು ವಿನ್ಯಾಸ ರಚನೆಗಳಿವೆ—ರೇಖಾತ್ಮಕವಲ್ಲದ ("ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿಸಿ"ರದ) ಮತ್ತು ರೇಖಾತ್ಮಕ ("ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿಸಿದ"). ರೇಖಾತ್ಮಕವಲ್ಲದ PDF ಕಡತಗಳು ಅವುಗಳ ರೇಖಾತ್ಮಕ ವಿರುದ್ಧ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಡಿಸ್ಕ್‌ ಜಾಗವನ್ನು ಅಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವುಗಳ ಪ್ರವೇಶ ನಿಧಾನ ಏಕೆಂದರೆ ದಾಖಲೆಯ ಪುಟಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಡಾಟಾದ ಭಾಗಗಳು PDF ಕಡತದ ಪೂರ್ತಿ ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ರೇಖಾತ್ಮಕ PDF ಕಡತಗಳು ("ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿಸಿದ" ಅಥವಾ "ವೆಬ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿಸಿದ" PDF ಕಡತ್ಅಗಳು ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಡಿಸ್ಕ್‌ಗೆ ರೇಖಾತ್ಮಕ (ಕ್ರಮವಾದ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ) ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಪೂರ್ಣ ಕಡತ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ವಾಗುವ ವರೆಗೆ ಕಾಯದೆ ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್ ಪ್ಲಗ್‌ಇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಓದಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುವ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="pdf-ref">[http://www.adobe.com/devnet/pdf/pdf_reference.html ಅಡೋಬ್ – PDF ಡೆವಲಪರ್ ಸೆಂಟರ್: PDF ರೆಫರೆನ್ಸ್]</ref> PDF ಕಡತಗಳನ್ನು [[ಅಡೋಬ್ ಅಕ್ರೊಬ್ಯಾಟ್]] ತಂತ್ರಾಂಶ ಅಥವಾ [http://linuxcommand.org/man_pages/pdfopt1.html PDFopt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100813233406/http://linuxcommand.org/man_pages/pdfopt1.html |date=2010-08-13 }} ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿಸಬಹುದು, ಅದು GPL ಗೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. === ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವ ಮಾದರಿ === PDF ನಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ [[ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌]]ಗಳು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿವೆ ಎಂಬುದರ ಮೂಲ ವಿನ್ಯಾಸ ಪೊಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಾನವಾಗಿದೆ, ಇದು PDF 1.4ರಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದ, [[ಪಾರದರ್ಶಕತೆ]]ಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿದೆ. PDF ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ಗಳು ಒಂದು ಪುಟದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಒಂದು [[ಡಿವೈಸ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ]] [[Cartesian ಸಂಘಟಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು (ಗಣಿತಜ್ಞ ಡೇಕಾರ್ಟ್‌ನ ತತ್ತ್ವಗಳ) ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು PDF ಪುಟದ ವಿವರಣೆ [[ಆಳತೆ]]ಮಾಡಲು [[ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್]], [[ತಿರುಗಿಸಿದ]], ಅಥವಾ [[ತಿರುಚಿಕೊಂಡಿರುವ]] ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯ. PDFನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಎಂದರೆ ''ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ಗಳ ಸ್ಥಿತಿ'', ಅದು ''ಪುಟದ ವಿವರಣೆ'' ಯಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದಾದ, ಉಳಿಸಬಹುದಾದ, ಮತ್ತು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದಾದ ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ನ ನಿಯತಾಂಕ/ಮಾನದಂಡಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. PDF (1.6 ಆವೃತ್ತಿಯಂತೆ) 24 ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ಗಳ ಸ್ಥಿತಿ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯವಾದವು: * ''ಕರೆಂಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮಮೇಶನ್ ಮಾಟ್ರಿಕ್ಸ್'' (CTM), ಇದು ಸಂಘಟಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ * ''[[ಕ್ಲಿಪಿಂಗ್ ಮಾರ್ಗ]]'' * ''[[ಬಣ್ಣದ ಸ್ಥಳ/ಅಂತರ]]'' * ''[[ಅಲ್ಫಾ ಕಾನ್ಸ್‌ಟಂಟ್]]'', ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶ ==== ವೆಕ್ಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ಗಳು ==== PDFನಲ್ಲಿ ವೆಕ್ಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ಗಳು, ಪೊಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹಾಗೆ, ''ಮಾರ್ಗ'' ಗಳ ಜೊತೆ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿವೆ. ಮಾರ್ಗಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ಘನಾಕೃತಿಯ [[Bézier ವಕ್ರರೇಖೆ]]ಗಳಿಂದ ರಚಿತವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಪಠ್ಯದ ಹೊರಗೆರೆಗಳಿಂದ ಕೂಡ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಪೊಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನ ಹಾಗಲ್ಲ, PDF ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪಠ್ಯ ಹೊರಗೆರೆಗಳನ್ನು ಗೆರೆಗಳು ಮತ್ತು ವಕ್ರರೇಖೆಗಳ ಜೊತೆ ಮಿಶ್ರಣಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಕೈಯಾಡಿಸಲು, ತುಂಬಲು, ಅಥವಾ [[ಕ್ಲಿಪಿಂಗ್‌]]ಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. ಹೊಡೆತಗಳು ಮತ್ತು ತುಂಬುಗಳು ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ''ಮಾದರಿ'' ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಯಾವುದೇ ಬಣ್ಣದ ಗುಂಪನ್ನು ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯ. PDF ಹಲವು ವಿಧಗಳ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ''ಟೈಲಿಂಗ್ ಮಾದರಿ'' ಅತಿ ಸರಳವಾದದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗೆಲಸದ ಒಂದು ಅಂಶವನ್ನು ಮತ್ತೆಮತ್ತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಮಾದರಿ ಅಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಬಣ್ಣಗಳ, ಅಥವಾ ಒಂದು ''ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚದ ಟೈಲಿಂಗ್ ಮಾದರಿ'' ಯ ಜೊತೆ ಇದು ''ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಿದ ಟೈಲಿಂಗ್ ಮಾದರಿ'' ಆಗಬಹುದು, ಅದು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. PDF 1.3ರ ಜೊತೆ ಆರಂಭಿಸಿ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಹ ಒಂದು ''ವರ್ಣಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ಮಾದರಿ'' ಇದೆ, ಇದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಾಗುವ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಏಳು ವಿಧಗಳ ವರ್ಣಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ಮಾದರಿಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ''ರೆಡಿಯಲ್ ವರ್ಣ'' (ವಿಧ 2) ಮತ್ತು ''ಆಕ್ಸಿಯಲ್ ವರ್ಣ'' (ವಿಧ 3) ಅತಿ ಸರಳವಾದವು. ==== ರಾಸ್ಟರ್ ಆಕೃತಿಗಳು ==== PDFನ ರಾಸ್ಟರ್ ಆಕೃತಿಗಳು (''ಆಕೃತಿ Xವಸ್ತುಗಳು'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದ್ದು) ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ನಿಘಂಟುಗಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿಘಂಟು ಆಕೃತಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಆಕೃತಿಯ ದತ್ತಾಂಶ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. (ಬಹಳ ಅಪರೂಪವಾಗಿ, ಒಂದು ರಾಸ್ಟರ್ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪುಟದ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲಿ ''ಇನ್‌ಲೈನ್ ಆಕೃತಿ'' ಯಂತೆ ಆವರಿಸಬಹುದು.) ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ''ಶೋಧಸಲಾಗುತ್ತದೆ''. PDF ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಆಕೃತಿ ಶೋಧಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ದೇಶದ ಶೋಧಕಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. * '''ASCII85Decode''' ಒಂದು ಅಸಮ್ಮತಿ ತೋರುವ ಶೋಧಕ, ಗುಂಪನ್ನು 7-ಬಿಟ್ [[ASCII]]ಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * '''ASCIIHexDecode''', ASCII85Decodeನ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ನಿಬಿಡವಾಗಿರುತ್ತದೆ. * '''FlateDecode''' ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾದ ಶೋಧಕ, [[DEFLATE]] ಅಥವಾ ಜಿಪ್ ಅಲ್ಗೋರಿತಮ್ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. * '''LZWDecode''' ಒಂದು ಅಸಮ್ಮತಿ ತೋರುವ ಶೋಧಕ, [[LZW]] ಸಂಕ್ಷೇಪಿಕರಣದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಿದೆ * '''RunLengthDecode''', [[ರನ್-ಲೆಂಥ್ ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್]] ಅಲ್ಗೋರಿತಮ್ ಬಳಸಿ ಪದೇಪದೇ ಬರುವ ದತ್ತಾಂಶದ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಸರಳ ಸಂಕ್ಷೇಪಿಕರಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಆಕೃತಿ-ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೋಧಕಗಳು * '''DCTDecode''', [[JPEG]] ದರ್ಜೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ ಒಂದು [[ನಷ್ಟಕರ]] ಶೋಧಕ * '''CCITTFaxDecode''', [[CCITT]] [[fax]] ಸಂಕ್ಷೇಪೀಕರಣದ ದರ್ಜೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ ಒಂದು [[ನಷ್ಟವಿಲ್ಲದ]] ಶೋಧಕ * '''JBIG2Decode''', [[JBIG2]] ದರ್ಜೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ ಒಂದು ನಷ್ಟಕರ ಅಥವಾ ನಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಶೋಧಕ, PDF 1.4ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು * '''JPXDecode''', [[JPEG 2000]] ದರ್ಜೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತ ಒಂದು ನಷ್ಟಕರ ಅಥವಾ ನಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಶೋಧಕ, PDF 1.5ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ PDFನ ಎಲ್ಲಾ ಆಕೃತಿ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಂದು ಫೈಲ್‍ನಲ್ಲಿ ಆವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ''ಹೊರಗಿನ ಗುಂಪುಗಳು'' ಅಥವಾ ''ಪರ್ಯಾಯ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು'' ಬಳಸಿ ಆಕೃತಿ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಫೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲು PDF ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. [[PDF/A]] ಹಾಗೂ [[PDF/X]]ಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿ, PDFನ ನಿರ್ಧಾರಿತ ಅಳತೆಯ ಉಪಗಣಗಳು ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ. ==== ಪಠ್ಯ ==== ಪುಟದ ವಿಷಯ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ, ''ಪಠ್ಯ ಅಂಶಗಳಿಂದ'' PDFನ ಪಠ್ಯ ತೋರಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು'' ಕೆಲವೂ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಒಂದು ಪಠ್ಯ ಧಾತು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಆಯ್ದ ''ಫಾಂಟ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲ'' ಗಳ ''ಸಾಂಕೇತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳ ಒದಗುವಿಕೆ'' ಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===== ಫಾಂಟ್‍ಗಳು ===== PDFನ ಒಂದು ಫಾಂಟ್ ವಸ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ [[ಅಕ್ಷರಶೈಲಿ]]ಯ ಒಂದು ವಿವರಣೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಶೈಲಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆವರಿಸಿದ ''ಫಾಂಟ್ ಫೈಲ್'' ಸೇರಿಸಿರಬಹುದು. ನಂತರದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಒಂದು ''ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಫಾಂಟ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಮೊದಲನೇಯದನ್ನು ''ಅನ್ಎಂಬೆಡೆಡ್ ಫಾಂಟ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಉತ್ತಮ ಡಿಜಿಟಲ್ ಫಾಂಟ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಫಾಂಟ್ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಆವರಿಸಲಾಗಿರಬಹುದು: '''[[Type 1]]''' (ಹಾಗೂ ಇದರ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಿದ ರೂಪಾಂತರ '''CFF''' ), '''[[TrueType]]''', ಮತ್ತು (PDF1.6 ಯಿಂದ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವ) '''[[OpenType]]'''. ಇದಲ್ಲದೆ PDF '''Type 3''' ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಫಾಂಟಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು PDF ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಒಪರೇಟರಗಳ ಬಳಸುವಿಕೆಯಿಂದ ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===== ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್‌ಗಳು ===== ಪಠ್ಯ ಸರಣಿಗಳೊಳಗೆ, ''ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು'' (ಪೂರ್ಣಾಂಕ) ಬಳಸಿ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ''ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್‌ನ್ನು'' ಪ್ರಸ್ತುತ ಫಾಂಟ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಕೀರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಅಳವಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ-ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಇವೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ''WinAnsi'', ''MacRoman'' ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಏಷಿಯಾದ ಭಾಷೆಗಳಿಗಿರುವ ಹಲವು ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಸೇರಿವೆ. (ಹೇಗಿದ್ದರೂ WinAnsi ಹಾಗೂ MacRoman ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್‌ಗಳು ಪುರಾತನ [[ವಿಂಡೋಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್]] ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್‌ಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಈ ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಫಾಂಟ್‌ಗಳು ಯಾವುದೇ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಅದೇ ಸಮವಾಗಿಯೇ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.) PDFನಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಕೋಡಿಂಗ್‌ಗಳ ಯಂತ್ರ ವಿನ್ಯಾಸ Type 1 ಫಾಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ರೂಪಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು TrueType ಫಾಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಳವಡಿಸುವ ನಿಯಮಗಳು ಜಟಿಲವಾಗಿವೆ. ದೊಡ್ಡ ಫಾಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ಉತ್ತಮವಲ್ಲದ ಉತ್ಕೀರ್ಣಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಸಂದೇಶಗಳ ಒದಗಿಸುವಿಕೆ ''Identity-H'' (ಅಡ್ಡಗೆರೆಯ ಬರವಣೆಗೆ) ಮತ್ತು ''Identity-V'' (ಲಂಬರೇಖೆಯ ಬರವಣೆಗೆ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಅಮುಖ್ಯಾರ್ಥ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು, ಈ ರೀತಿಯ ಫಾಂಟ್‍ಗಳ ಜೊತೆಯಲಿ ''ToUnicode'' ಮಂಡನೆ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ==== ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ==== PDFನ ಆರಂಭದ ಆಕೃತಿಯ ನಮೂನೆ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನ ''ಅಪಾರದರ್ಶಕ'' ದ ತರಹವಿತ್ತು: ಪುಟದ ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವಸ್ತು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಅದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಗುರುತಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ. PDF 1.4ನಲ್ಲಿ ಆಕೃತಿಯ ನಮೂನೆಯನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗ, ಹೊಸ ವಸ್ತುಗಳು ಹಿಂದಿನ ಗುರುತಿಸಲಾದ ವಸ್ತುಗಳ ಜೊತೆಯಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದಾಗ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣದ ಪ್ರಭಾವ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳ ಮೂಲಕ PDFಗಳಿಗೆ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹೊಸ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳು PDF 1.3 ಉತ್ಪನಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಉಲ್ಲೇಖನಗಳಿಗೆ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಅವಾಗ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಫೈಲ್‌ಗಳು ಹಳೆಯ ವೀಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನೀಯವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು, ಆದರೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಫೈಲ್‍ಗಳು ಯಾವುದೇ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡದೆ ಹಳೆಯ ವೀಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ತಪ್ಪು ಕಾಣಬಹುದು. ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳು ''ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯ ಸಮೂಹ'', ''ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣಗೊಳ್ಳುವ ಪದ್ಧತಿ'', ''ಆಕಾರ'' ಹಾಗೂ ''ಆಲ್ಫಾ'' ಅಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. [[ಅಡೋಬ್ ಇಲ್ಲುಸ್ಟ್ರೇಟರ್]] ಆವೃತ್ತಿ 9ರ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಈ ಮಾದರಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣ ಪದ್ಧತಿಗಳು [[ಅಡೋಬ್ ಫೋಟೋಶಾಪ್]] ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರವಾಗಿತ್ತು. PDF 1.4 ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು ಪ್ರಕಾಶಿತವಾದಾಗ ಸಮ್ಮಶ್ರಣ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಗಣಿಸುವ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಅಡೋಬ್ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿತು. ಆವಾಗಿನಿಂದ ಅವು ಪ್ರಕಟಿತಗೊಂಡಿವೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20071025035243/http://www.adobe.com/devnet/pdf/pdfs/blend_modes.pdf PDF ಬ್ಲೆಂಡ್ ಮೋಡ್ಸ್ ಅಡೆನ್‌ಡಮ್]</ref> === ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವ ಅಂಶಗಳು === {{Expand-section|date=May 2008}} PDF ಕಡತಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುವ ಅಂಶಗಳಾದ ಸಂಕೇತಗಳು ಮತ್ತು ಆಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. '''ಅಕ್ರೋಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು''' ('''ಅಕ್ರೋಬ್ಯಾಟ್ ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು''' ಎಂದು ಸಹ ಪ್ರಚಲಿತ) PDF ಕಡತ ಶೈಲಿಗೆ ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಒಂದು ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಅಕ್ರೋಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಅಬ್ಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳು (ಪಠ್ಯ ಬಾಕ್ಸ್‌ಗಳು, ರೇಡಿಯೋ ಬಟನ್‌ಗಳು, ಇತ್ಯಾದಿ.) ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಕೋಡ್‌ನ್ನು ([[ಜಾವಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್]]) ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ. ಅಕ್ರೋಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು ಬೀಗದ ಕೈಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಬಾಹ್ಯ ಕಡತಗಳಲ್ಲಿ ಆಕಾರ ಕ್ಷೇತ್ರ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಇರಿಸುತ್ತವೆ: ಮೌಲ್ಯ ಜೋಡಿಗಳು. ಬಾಹ್ಯ ಕಡತಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು, ಅವುಗಳು [[ASCII]], fdf, ಅಥವಾ xfdf ಕಡತಗಳು. ಅಕ್ರೋಫಾರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು PDF 1.2 ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.appligent.com/faq-whatisthedifferencebetweenacroformaxfa |title=ಎ ಕ್ವಿಕ್ ಇಂಟ್ರುಡಕ್ಷನ್ ಟು ಅಕ್ರೊಬ್ಯಾಟ್ ಫಾರ್ಮ್ಸ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ |access-date=2010-01-15 |archive-date=2010-01-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100109113141/http://www.appligent.com/faq-whatisthedifferencebetweenacroformaxfa |url-status=dead }}</ref> PDF 1.5 ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ, [[ಅಡೋಬ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು]] ಆಕಾರಗಳಿಗೆ [[XFA]] ಆಕಾರಗಳು ಎಂಬ ಒಂದು ಹೊಸ, ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು. ಎರಡೂ ಶೈಲಿಗಳು ಇಂದು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿವೆ. === ತಾರ್ಕಿಕ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯತೆ === {{Expand-section|date=May 2008}} ಉತ್ತಮ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ಲಭ್ಯತೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಲು ಒಂದು PDF ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ, [[PDF/UA]], ಈಗ [http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/catalogue_ics/catalogue_detail_ics.htm?ics1=35&amp;ics2=240&amp;ics3=30&amp;csnumber=54564 ISO/AWI 14289], ಸರಿಯಾದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಹಿತಿಯ ಜೊತೆ ಹೇಗೆ ಕಡತಗಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. === ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸಹಿಗಳು === {{Expand-section|date=May 2008}} ಒಂದು PDF ಕಡತವನ್ನು ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಗೂಢ ಲಿಪಿಕರಣ ಮಾಡಬಹುದು, ಅಥವಾ ದೃಢೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಗಿ ಸಹಿ ಹಾಕಬಹುದು. ಅಕ್ರೋಬ್ಯಾಟ್‍ PDF ಒದಗಿಸಿದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ರಕ್ಷಣೆ ಎರಡು ಭಿನ್ನ ವಿಧಾನಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಭಿನ್ನ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, "ಬಳಕೆದಾರನ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್" ಮತ್ತು "ಮಾಲೀಕನ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್". ಒಂದು PDF ದಾಖಲೆಯನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್‌ನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಬಹುದು (’ಬಳಕೆದಾರನ’ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್) ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಗೂಢಲಿಪಿಕರಣ ಮಾಡಿದಾಗ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಬೇಕಾದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿಖರವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಬಹುದು: ಮುದ್ರಣ; ಪಠ್ಯವನ್ನು ನಕಲಿಸುವುದು ಮತ್ತು ದಾಲೆಯ ಹೊರಗಿನ ಗ್ರಾಫಿಕ್‌ಗಳು; ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದು; ಮತ್ತು ಪಠ್ಯ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಅಕ್ರೋಫಾರ್ಮ್‌]] ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಬದಲಾಯಿಸುವುದು (’ಮಾಲೀಕನ’ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಬಳಸಿ). ಹೇಗಾದರೂ, ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳು (ದಾಖಲೆ ತೆರೆ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) "ಮಾಲೀಕ" ಅಥವಾ "ಬಳಕೆದಾರ"ರ ಪಾಸ್‍ವರ್ಡ್‍ಯಿಂದ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಲಾಗಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ "PDF cracking" ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಯಿಂದ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಆನ್‍ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕ್ಷುದ್ರವಾಗಿ ಸುತ್ತುವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref>[http://freemypdf.com/ ಫ್ರೀಮೈPDF - ಈ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ PDF "ಬಳಕೆದಾರ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್" ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುತ್ತದೆ]</ref> ಒಂದು ಸಲ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಈ ನಿಷೇಧಗಳು ಲೇಖಕ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ PDF ಫೈಲ್‍ಯೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿ ಏನನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು ಹಾಗೂ ಏನನ್ನು ಇಲ್ಲಾ ಎಂಬುದು ಅವನು/ಅವಳು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅಡೋಬ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ರೋಬ್ಯಾಟ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಬಳಸಿ, ಈ ತರಹದ ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿ PDF ಫೈಲ್‍ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ಸರಿಪಡಿಸುವಾಗ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುವುದು. === ಕಡತದ ಅಟ್ಯಾಚ್‌ಮೆಂಟ್‌‍ಗಳು === {{Expand-section|date=August 2008}} PDF ಕಡತಗಳು ದಾಖಲೆ-ಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪುಟ-ಮಟ್ಟದ ಕಡತದ ಅಟ್ಯಾಚ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಸಾಧ್ಯ, ಅದನ್ನು ಓದುಗರು ಅವರ ಸ್ಥಳಿಯ ಕಡತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಲು ಮತ್ತು ತೆರೆಯಲು ಅಥವಾ ಉಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ. PDF ಅಟ್ಯಾಚ್‌ಮೆಂಟ್‍‌ಗಳನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ PDF ಕಡತಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [http://www.pdfhacks.com/pdftk/ PDFtk] ಬಳಸುವುದು. ಅಡೋಬ್ ರೀಡರ್ ಅಟ್ಯಾಚ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು [[poppler]] ಆಧಾರಿತ ಓದುಗರು ಇಷ್ಟಪಡುವ ಎವಿನ್ಸ್ ಅಥವಾ [[Okular]] ಸಹ ದಾಖಲೆ-ಮಟ್ಟದ ಅಟ್ಯಾಚ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ಉಪಗುಂಪುಗಳು === PDFನ ಸರಿಯಾದ ಉಪಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹಲವು ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ [[ISO]]ಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ: * [[PDF/X]] ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಕಲೆಗಳಿಗೆ, ISO 15930ರಂತೆ (ISO TC130ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ) * [[PDF/A]] ಸಂಘದ/ಸರ್ಕಾರ/ಗ್ರಂಥಾಲಯ/ಇತ್ಯಾದಿ ಪರಿಸರಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ISO 19005ನ ಹಾಗೆ (ISO TC171ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದಿದೆ) * [[PDF/E]] ಎಂಜಿನಿರಿಯಿಂಗ್ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಲು(work ISO TC171ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮುಗಿದಿದೆ) * [[PDF/UA]] PDF ಕಡತಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಪಡೆಯುವಿಕೆಗೆ ಒಂದು ವೈವಿಧ್ಯ ಉಳ್ಳ [[PDF/H]] ಅನ್ನು (ಆರೋಗ್ಯ ಪಾಲನೆಗಾಗಿ PDF ) ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |title=New Best Practices Guide Addresses Exchange of Healthcare Information |url=http://www.aiim.org/ResourceCenter/AIIMNews/PressReleases/article.aspx?ID=34318 |date=2006-10-20 |accessdate=2007-03-09 |author=AIIM }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಮಾದರಿ ಅಥವಾ ಉಪಗುಂಪನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ "ಉತ್ತಮ ಅಭ್ಯಾಸಗಳ" ಗುಂಪನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದಿದೆ. === ಮಂಗಳ === :''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: [[ಪುಟ ವಿವರಣೆ ಮಾರ್ಕಅಪ್ ಭಾಷೆ]]'' XML-ಆಧಾರಿತ ಮುಂದಿನ-ಪೀಳಿಗೆಯ PDF [[ಕೋಡ್ ಹೆಸರು]] ಮಾರ್ಸ್ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಡೋಬ್ ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.gcn.com/blogs/tech/42740.html|title=Adobe plunges PDF into XML|publisher=Government Computer News|date=2006-12-07|accessdate=2008-01-12|first=Joab|last=Jackson|archive-date=2008-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20080216025801/http://www.gcn.com/blogs/tech/42740.html|url-status=dead}}</ref> ಮಾರ್ಸ್ ಫೈಲ್ ವಿನ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಡೋಬ್ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ: http://www.adobe.com/go/mars and also [http://labs.adobe.com/wiki/index.php/Mars http://labs.adobe.com/wiki/index.php/Mars] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101205040511/http://labs.adobe.com/wiki/index.php/Mars |date=2010-12-05 }}. ಮಾರ್ಸ್‌ನ ದೃಶ್ಯ ಸಂಕೇತ ಅಂಶಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವು ಕೆಲವು ಸಲ ಬರಿ "[[SVG]]" ಎಂದು ವರಿಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,{{Citation needed|date=January 2008}} ಆದರೆ ಆವೃತ್ತಿ 0.8 ನವೆಂಬರ್ 2007 (§3 ಮಾರ್ಸ್ SVG ಬೆಂಬಲ)ರ ಕರಡು ಉಲ್ಲೇಖನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ವಿನ್ಯಾಸ ನಿಜರೂಪದಲ್ಲಿ SVGಗೆ ಕೇವಲ ಸದೃಶ್ಯವಿತ್ತು: ಅದರಲ್ಲಿ SVGಗೆ ಕೂಡಣೆಗಳು ಹಾಗೂ SVGಯಿಂದ ಗಳಿಕೆಯೂ ಎರಡೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ SVG ದರ್ಜೆಯ ಸಲಕರಣೆಗಳಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗದು ಹಾಗೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಗದು: ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು SVG ವೀಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮಾರ್ಸ್ ವೀಕ್ಷಕರಲ್ಲಿ ಗಮನೀಯವಾಗಿ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. == ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು == === ಲಭ್ಯತೆ === {{Unreferenced section|date=June 2009}} ಅಂಗವೈಕಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಸರಳವಾಗುವಂತೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಿಡಿಎಫ್ ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸದ್ಯದ ಪಿಡಿಎಫ್ ಫೈಲ್ ಪಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳು [[XML]], ಮೂಲ ಪಟ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಶಿರೋನಾಮೆ, ಚಿತ್ರ ವಿವರಣೆ ಇತ್ಯಾದಿ ಟ್ಯಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಅಡೋಬ್ ಇನ್‌ಡಿಸೈನ್]] ನಂತಹ ಕೆಲ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತವಾಗಿ ಟ್ಯಾಗ್ ಗೊಂಡ ಪಿಡಿಎಫ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ. ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ಡಿಫಾಲ್ಟ್ ಆಗಿ ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸಿಲ್ಲ. ಪ್ರಮುಖ [[ಸ್ಕ್ರೀನ್ ರೀಡರ್]] ಗಳಾದ [[JAWS]], [[Window-Eyes]], Hal, ಮತ್ತು [[Kurzweil 1000]] ಮತ್ತು 3000 ಟ್ಯಾಗ್ ಗೊಂಡ ಪಿಡಿಎಫ್ ಆಗಿ ಓದಬಹುದು. ಸದ್ಯದ ಅಕ್ರೋಬಾಟ್ ಮತ್ತು ಅಕ್ರೋಬಾಟ್ ರೀಡರ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಗಳು ಕೂಡ ಪಿಡಿಎಪ್‌ಅನ್ನು ಓದಬಹುದು. ಇದಲ್ಲದೆ, ದೃಷ್ಟಿ ದೋಷ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗಾಗಿ ಟ್ಯಾಗ್‌ಗೊಂಡ ಪಿಡಿಎಫ್‌ಗಳನ್ನು ಪುನರ್‌ಪ್ರಹವಿಸುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ವರ್ಧಿಸುವಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಹಳೆಯದಾದ ಪಿಡಿಎಫ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮಾಡಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದ ದಾಖಲೆಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಗ್ಸ್‌ಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ರಿ-ಫ್ಲೋಯಿಂಗ್ ಅಲಭ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ದೈಹಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ [[OCR]] ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯಿಂದ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಕೆಲವು ಅಂಗವಿಕಲರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. [[ಪಿಡಿಎಫ್/ಯುಎ]]. ಪಿಡಿಎಫ್/ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಅಕ್ಸೆಸಬಲಿಟಿ ಕಮಿಟಿಯು [[ಎಐಐಎಂ]]ನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಐಎಸ್ಓ 32000 ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪಿಡಿಎಫ್ ಅಕ್ಸೆಸಬಿಲಿಟಿಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪಿಡಿಎಫ್‌ಅನ್ನು ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಎದುರಾಗುವ ಗುರುತರವಾದ ಸವಾಲು ಎಂದರೆ, ಪಿಡಿಎಫ್ ಮೂರು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅವುಗಳು ದಾಖಲೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದು, ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಯಾಗದೆ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆ ಮೂರು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಎಂದರೆ, (i) ಭೌತಿಕ ದೃಷ್ಟಿ, (ii) ಟ್ಯಾಗ್ ದೃಷ್ಟಿ, ಮತ್ತು (iii) ವಿಷಯ ದೃಷ್ಟಿ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಪಿಡಿಎಫ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‌ಅನ್ನು ಇದೇ ರೀತಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ.) ಟ್ಯಾಗ್ ದೃಷ್ಟಿ ಎಂದರೆ, ಸ್ಕ್ರೀನ್ ರೀಡರ್ ಓದುವಂತಹದ್ದು (ಕಡಿಮೆ ದೃಷ್ಟಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವವರಿಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ) ಅಕ್ರೋಬಾಟ್ ಪುನರ್ ಹರಿವುಗೊಳಿಸಿದಾಗ ವಿಷಯ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಚಲನಾತ್ಮಕ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರಿಗೆ ಇದು ಉಪಯುಕ್ತ) ಪಿಡಿಎಫ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕಾದರೆ, ಈ ಮೂರು ದೃಷ್ಟಿಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿರಬೇಕು === ಭದ್ರತೆ === ಪಿಡಿಎಫ್‌ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅಟ್ಯಾಚ್‌ಮೆಂಟ್‍ಗಳು ವೈರಸ್‍ಗಳನ್ನು ಒಯ್ಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಮೊದಲು 2001ರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಯಿತು. [[ಔಟ್‌ಲುಕ್‌.ಪಿಡಿಎಫ್‌ವಾರ್ಮ್‌]] ಅಥವಾ [[ಪೀಚಿ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಈ ವೈರಸ್ [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್‌ ಔಟ್‌ಲುಕ್‌]]ನ್ನು ಬಳಸಿ ತನ್ನನ್ನು ಒಂದು ಅಟ್ಯಾಚ್‍ಮೆಂಟ್ ಆಗಿ ಅಡೋಬ್‌ ಪಿಡಿಎಫ್‌ ಕಡತಕ್ಕೆ ರವಾನಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಡೋಬ್‌ ಆಕ್ರೊಬೈಟ್ ಜೊತೆ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಅಕ್ರೋಬೈಟ್ ರೀಡರ್‌ ಜೊತೆ ಸಕ್ರಿಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>ಅಡೋಬ್ ಫೊರಮ್ಸ್, [http://www.adobeforums.com/webx/.ef39082 ಅನೌನ್ಸ್‌ಮೆಂಟ್: PDF ಅಟ್ಯಾಚ್‌ಮೆಂಟ್ ವೈರಸ್ "ಪೀಚಿ"], 15 ಆಗಸ್ಟ್ 2001.</ref> ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಕಳೆದಂತೆ, ಅಡೋಬ್‌ ರೀಡರ್‌ನ ಹಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳ ಶೋಧನೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ<ref>http://www.adobe.com/support/security/#readerwin</ref> ಹಾಗೂ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷತೆಯ ತಯಾರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಪ್ರೇರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಅಡೋಬ್‌ ರೀಡರ್‌ನ ಒಂದು ವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಅದು ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತವಾಗಿ ಅಂತರ್ಜಾಲವನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಜೊತೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಾಗೂ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಹೊಸ ಸದಿಶವನ್ನು ತೆರೆದು ವೆಬ್ ಪುಟಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪಿಡಿಎಫ್‌ ಕಡತ ಆವರಿಸಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಬಳಕೆದಾರರ ಸಮ್ಮತಿ ಅಥವಾ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ಇದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಬಹುದು. ಒಂದು ದುರುದ್ದೇಶಪೂರಿತ ವೆಬ್ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಸೋಂಕು ತಗಲಿದ ಪಿಡಿಎಫ್‌ ಫೈಲ್ ಇದ್ದು, ಅದು ಅಡೋಬ್‌ ರೀಡರ್‌ನ ದುರ್ಬಲತೆಯ ಉಪಯೋಗ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅಂತರ್ಜಾಲವನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ತಂತ್ರಾಂಶವು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಸಿಸ್ಟಂ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಡೋಬ್‌ ರೀಡರ್‌ ಹಾಗೂ ಅಂತರ್ಜಾಲವನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳ ಒಗ್ಗೂಡುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರೀಯ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಬಳಕೆದಾರನು ಅಪಾಯವನ್ನು ಕುಂದಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಮಾಡಲು, ಅಡೋಬ್‌ ರೀಡರ್‌ನ್ನು ತೆರೆಯಿರಿ, ನಂತರ ಎಡಿಟ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ -> ಪ್ರಿಫೆರನ್ಸೆಸ್‌ ಡೈಲಾಘ್‌. ”ಇಂಟರ್ನೆಟ್‌” ವಿಭಾಗ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಹಾಗೂ "ಅಂತರ್ಜಾಲವನ್ನು ಶೋಧಿಸುವ ತಂತ್ರಾಂಶದಲ್ಲಿ ಪಿಡಿಎಫ್‌ ಡಿಸ್ಪ್ಲೆ" ಅನ್ನು ಅನ್‌ಚೆಕ್ ಮಾಡಿ. ಸ್ಪ್ಯಾಮ್‍ ಜೊತೆಗೆ ಪಡೆದ ಪಿಡಿಎಫ್‌ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಬಾರದೆಂದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. === ಬಳಕೆಯ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಿವೀಕ್ಷಿಸುವಿಕೆ === ಪಿಡಿಎಫ್ ಅನ್ನು [[ಗೂಢಲಿಪಿಕರಣ]]ಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಅಥವಾ ಸಂಪಾದಿಸಲು ಸಂಕೇತಪದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಡಿಎಫ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್ 40-ಬಿಟ್ ಮತ್ತು 128 ಬಿಟ್‌ ಸಂಕೇತೀಕರಣವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ RC4 ಮತ್ತು MD5 ಗಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಮೂರನೇ ಪಕ್ಷದವರು PDF ಬಳಸುವಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಎನ್ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುವ ರೀತಿಯನ್ನು PDF ಉಲ್ಲೇಖವು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. PDF ಕಡತಗಳು ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[DRM]] ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಸಹಾ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ನಕಲಿಸುವಿಕೆ, ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಿಸುವಿಕೆಯಂತವುಗಳನ್ನು ಮಿತಗೊಳಿಸುವ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳನ್ನು ಸಹಾ ನೀಡುತ್ತವೆ. ನಕಲಿಸುವಿಕೆ, ಸಂಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಿಸುವಿಕೆಯಂತವುಗಳ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಓದಲು ಬಳಸುವ ತಂತ್ರಾಂಶದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ನೀಡುವ ಭದ್ರತೆಗೆ ಮಿತಿಯುಳ್ಳದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಬದಲಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಬಲ್ಲ ಕಡತಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಿಟ್‌ಮ್ಯಾಪ್‌ಗಳಾಗಿ ಉಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವು [[OCR]] ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿವೆ PDF ಉಲ್ಲೇಖ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅಥವಾ ಅಂತಿಮ-ಬಳಕೆದಾರನ ಅವಲೋಕನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ [http://createpdf.adobe.com/cgi-feeder.pl/help_security?BP=&amp;LOC=en_US ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091223033059/http://createpdf.adobe.com/cgi-feeder.pl/help_security?BP=&LOC=en_US |date=2009-12-23 }} HTML ಕಡತಗಳ ಹಾಗೆ PDF ಕಡತಗಳು ಸಹಾ ವೆಬ್ ಸರ್ವರ್ ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಗ್ರಾಹಕನ [[IP ವಿಳಾಸವನ್ನು]] ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು [[ಫೋನಿಂಗ್ ಹೋಮ್]] ಅನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅಕ್ರೋಬ್ಯಾಟ್ ರೀಡರ್ ನ 7.0.5 ನವೀಕರಣದ ನಂತರ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ "ಒಂದು ಡಯಲಾಗ್ ಬಾಕ್ಸ್, ಆ ಕಡತದ ಲೇಖಕ ಅದರ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತಂತೆ ಪರಿಶೋಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಮುಂದುವರೆಯುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ,"<ref>{{Cite web |url=http://kb.adobe.com/selfservice/viewContent.do?externalId=332208&sliceId=2 |title=ಅಕ್ರೊಬ್ಯಾಟ್ 7.೦.5 ಅಪ್‌ಡೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ (ವಿಂಡೋಸ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ ಓಎಸ್‌ನ ಆಕ್ರೊಬ್ಯಾಟ್ ಮತ್ತು ಅಡೋಬ್) |access-date=2021-08-10 |archive-date=2007-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070812051407/http://kb.adobe.com/selfservice/viewContent.do?externalId=332208&sliceId=2 |url-status=dead }}</ref> ಮೂಲಕ ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು [[ಲೈವ್‌ಸೈಕಲ್ ಪಾಲಿಸಿ ಸರ್ವರ್]] ಉತ್ಪನ್ನವಾದರೂ, ಅಡೋಬ್ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಡತಕ್ಕೂ ಭದ್ರತಾ ಪಾಲಿಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಕಡತವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಬಳಕೆದಾರನೊಬ್ಬನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಸಮಯವನ್ನು ಅಥವಾ ಆಫ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತೆರೆದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸಮಯವನ್ನು ಮಿತಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು PDF ಕಡತಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪಾಲಿಸಿ ಸರ್ವರ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಪಾಲಿಸಿಗೆ ಹೊಂದಿಸಿದ ನಂತರ ಅವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ಅಥವಾ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ "ಕಳೆದುಹೋಗ"ಬಹುದಾದ ಕಡತಗಳನ್ನು ಇದು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪಾಲಿಸಿ ಸರ್ವರ್ ಪ್ರತೀ ಕಡತವನ್ನು ತೆರೆದ ಮತ್ತು ಮುಚ್ಚಿದ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ. ಗೌಪ್ಯವಾಗಿ ಸಹಾ ಈ ಪಾಲಿಸಿ ಸರ್ವರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಅಥವಾ ಅಡೋಬ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಡೋಬ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. === ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು === ಕಾಣೆಯಾಗಿರುವ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಆಕಾರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡಿದಲ್ಲಿ, ಪಿಡಿಎಫ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಕೊರತೆಗಳಿವೆ, ಉಧಾಹರಣೆಗೆ "ಟ್ರೇ ಸೆಲೆಕ್ಷನ್" ಎನ್ನುವ ತತ್ವ. ಅದು ಕೆಲವು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕಾಗದಗಳ ಮೇಲೆ ಮುದ್ರಿಸಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಡಿಎಫ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳಿಂದ ಅಂತಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಕೇವಲ ಎಲೆಕ್ಟಾನಿಕ್ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಜೆಡಿಎಫ್]] ಪ್ರಮಾಣವು ಅಂತಹ ವಿಷಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ; ಹಾಗಿದ್ದರೂ, 2007 ರವರೆಗೂ ಇದರ ಯಾವುದೇ ತರಹದ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ PDFನಿಂದ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನ್ನು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಲು ಅಡಚಣೆಯಾಯಿತು. === ಕೊರತೆಯ ಜೋಡಣೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು === ಪಿಡಿಎಫ್ ಕಡತಗಳು ಪ್ರದರ್ಶನ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪುಟಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಜೂಮ್ ಮಟ್ಟಗಳು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಅಡೋಬ್‌ ರೀಡರ್ ಒಂದು ಕಡತವನ್ನು ತೆರೆಯುವಾಗ ಈ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತವಾದ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ. ಉಚಿತ ಅಡೋಬ್‌ ರೀಡರ್‌ಗೆ ಇವುಗಳ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಬರುವುದಿಲ್ಲ. == ಒಳ ಅಂಶ == ಒಂದು PDF ಫೈಲ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ವೆಕ್ಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್]], ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಹಾಗೂ ರಾಸ್ಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌ನ ಸಂಯೋಜನೆವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು PDF ನ ಒಳ ಅಂಶಗಳು ಏನೇನಿವೆ ಎಂದರೆ: * ಪಠ್ಯ ಸಂಗ್ರಹ * ರೇಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಕಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಲ್ಲುಸ್ಟ್ರೇಶನ್ ಹಾಗೂ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗಾಗಿ ವೆಕ್ಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌ಗಳು * ಫೋಟೋಗ್ರಾಫ್ ಹಾಗೂ ಬೇರೆ ವಿಧಗಳ ಇಮೇಜ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ರಾಸ್ಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌ಗಳು ನಂತರದ PDF ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು PDF ಕಡತವು ಲಿಂಕ್‌ಗಳನ್ನು, (ಕಡತದ ಒಳಗೆ ಅಥವಾ ವೆಬ್ ಪುಟ) ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳು, ಜಾವಾಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ (ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರೋಬ್ಯಾಟ್ 3.0 ಗೆ ಫ್ಲಗ್‌ಇನ್ ಆಗಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ), ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ಲಗ್-ಇನ್ಸ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾದ ಹೊಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. PDF 1.6 ಆವೃತ್ತಿಯು PDF ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಿರುವ 3D ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ - -3D ರೇಖಾಕೃತಿಗಳನ್ನು [[U3D ಅಥವಾ PRC]] ಅಥವಾ ಇತರ ಅನೇಕ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊಂದಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="3d#1">http://www.adobe.com/manufacturing/resources/3dformats/</ref><ref name="3d#2">http://www.adobe.com/devnet/acrobat3d/</ref> ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಎರಡು PDF ಫೈಲ್‌ಗಳು ನಿಜವಾಗಿ ತುಂಬಾ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಗಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಉನ್ನತವಾದ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ರಾಸ್ಟರ್ ಇಮೇಜ್ ಕಡಿಮೆ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ರಾಸ್ಟರ್ ಇಮೇಜ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಾಖಲೆಗಳ ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ತೋರಿಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಉನ್ನತವಾದ ದೃಶ್ಯಸಾಂದ್ರತೆಯು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಕಡತದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಇತರೆ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಫಾಂಟ್‌ಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಏಷ್ಯಾದ ಭಾಷೆಗಳ ಪಠ್ಯ, ಹೊಂದಿಸುವಿಕೆ, ಮತ್ತು ಪಠ್ಯವನ್ನು ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಆಗಿ ಉಳಿಸುವುದು. === ಪ್ರಮಾಣಿತ ಟೈಪ್ 1 ಫಾಂಟ್‌ಗಳು === ಅದು ಸುಮಾರು ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಿಧದ ಮುಖಗಳನ್ನು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು PDF ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದೆ: * Times (v3)(ಕ್ರಮಬದ್ಧ, ಓರೆಅಕ್ಷರ, ದಪ್ಪಕ್ಷರ, ಮತ್ತು ದಪ್ಪ ಓರೆ ಅಕ್ಷರ) * Courier (ಕ್ರಮಬದ್ಧ, ಓರೆಅಕ್ಷರ, ದಪ್ಪಕ್ಷರ, ಮತ್ತು ದಪ್ಪ ಓರೆ ಅಕ್ಷರ) * [[Helvetica]] (V3)(ಕ್ರಮಬದ್ಧ, ಓರೆಅಕ್ಷರ, ದಪ್ಪಕ್ಷರ, ಮತ್ತು ದಪ್ಪ ಓರೆ ಅಕ್ಷರ) * [[ಚಿಹ್ನೆ (Symbol)]] * [[Zapf Dingbats]] "ಮೂಲ ಹದಿನಾಲ್ಕು ಫಾಂಟ್‌ಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಫಾಂಟ್‌ಗಳು, ಯಾವಾಗಲೂ ಇರುತ್ತವೆ (ನಿಜವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ಅವಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಾದ ಇತರವು ಇರುತ್ತವೆ) ಹಾಗೂ ಒಂದು PDF ನಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಸಿಡುವುದು ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |url=http://www.planetpdf.com/planetpdf/pdfs/pdf2k/03e/merz_fontaquarium.pdf |title=ದ PDF ಫಾಂಟ್ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ |access-date=2010-01-15 |archive-date=2007-06-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070614010147/http://www.planetpdf.com/planetpdf/pdfs/pdf2k/03e/merz_fontaquarium.pdf |url-status=dead }}</ref> PDF ನೋಡುಗರು ಬಹುಶಃ ಈ ತರಹದ ಫಾಂಟ್‌ಗಳ ಮೆಟ್ರಿಕ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. PDF ನಲ್ಲಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಹುದುಗಿಸಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದಾದರೆ ಬೇರೆ ಫಾಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. PDF 1.5 ನಿಂದಲೇ ಆರಂಭಿಸಿ, ಈ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಫಾಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡುವುದನ್ನು ಒಪ್ಪಲಾಗಿಲ್ಲ<ref name="pdf-ref-1.7"/> == ಆವೃತ್ತಿಗಳು == {| class="wikitable" style="width:100%" |- ! ಆವೃತ್ತಿ ! ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಂಡ ವರ್ಷ ! ಹೊಸ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ! ರೀಡರ್ ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. |- | 1.0 | 1993 | | ಅಕ್ರೋಬ್ಯಾಟ್ ರೀಡರ್ (ಕರೋಸೆಲ್) |- | 1-1 | 1996 | ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ಸ್,ಸ್ವತಂತ್ರ ಬಣ್ಣದ- ಸಾಧನ,ಸಂಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ಜೋಡಣೆಗಳು | 2.0ಅಕ್ರೋಬ್ಯಾಟ್ ರೀಡರ್ 2.0 |- | 1-2 | 1996 | ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಪುಟದ ಅಂಶಗಳು, ಮೌಸ್ ಇವೆಂಟ್ಸ್, ಬಹುಮಾಧ್ಯಮ ವಿಧಗಳು,ಏಕರೂಪ ಸಂಕೇತ, ಸುಧಾರಿಸಿದ ಬಣ್ಣದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು, ಬದಲಿ ಪ್ರತಿಬಿಂಬ | | ಅಕ್ರೋಬ್ಯಾಟ್ ರೀಡರ್ 3.0 |- | 1-3 | 2000 | ಸಂಖ್ಯಾ ಸಹಿಗಳು, ICC ಮತ್ತು N ಸಾಧನ ಬಣ್ಣದ ಸ್ಥಳಗಳು, ಜಾವಾ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಕೆಲಸಗಳು | ಅಕ್ರೋಬ್ಯಾಟ್ ರೀಡರ್ 4.0 |- | 1-4 | 2001 | [[JBIG2]]; ಪಾರದರ್ಶಕತೆ; OCR ಮೂಲಗ್ರಂಥದ ಪದರ | ಅಕ್ರೋಬ್ಯಾಟ್ ರೀಡರ್ 5.0 |- | 1-5 | 2003 | [[JPEG 2000]]; ಜೋಡಣೆಯ ಬಹುಮಾಧ್ಯಮ ; ವಸ್ತುಗಳ ಸಾಲುಗಳು; ದಾಟುವ ಉಲ್ಲೇಖನ ಸಾಲುಗಳು | ಅಡೋಬ್‌ ರೀಡರ್ 6.0 |- | 1-6 | 2004 | ಆವರಿಸಿದ ಬಹಮಾಧ್ಯಮ; XML ರೂಪಗಳು; [[AES]] ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ | ಅಡೋಬ್‌ ರೀಡರ್ 7.0 |- | 1-7 | 2006 | | ಅಡೋಬ್‌ ರೀಡರ್ 8 |- | 1-7 ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಮಟ್ಟ 3 | 2008 | 256-ಬಿಟ್ [[AES]] ಎನ್‌ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ | ಅಡೋಬ್‌ ರೀಡರ್ 9 | |- | 1-7 ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಮಟ್ಟ 5 | 2009 | XFA 3.0 | ಅಡೋಬ್‌ ರೀಡರ್ 9.1 |} == ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗಳು == ಪಿಡಿಎಫ್‌-ವೀಕ್ಷಣೆ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಉಚಿತ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಅಡೋಬ್ ರೀಡರ್‌]], [[ಪಾಕ್ಸಿಟ್ ರೀಡರ್‌]], [[ಪಿಡಿಎಫ್‌-ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ವೀವರ್]], [[ಸೊರಾಕ್ಸ್ ರೀಡರ್‌]] ಇನ್ನು ಮುಂತಾದವುಗಳು ಈ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ [[Mac OS X]] ಹಾಗೂ [[Linux]] ನ ಕೆಲವು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ PDF ನ ಮುದ್ರಣ ಜೋಡಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪಿಡಿಎಫ್‌ಗಳನ್ನು ಅನ್ನು ರಚಿಸಲು ಹಲವು ಸಾಫ್ಟ್‌‌ವೇರ್ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಬಹು-ವೇದಿಕೆಯ OpenOffice.org, [[ಮೈಕ್ರೊಸಾಫ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ 2007 ]](ಇದು [[SP2]] ಗೆ ಆಧುನೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ), ಆವೃತ್ತಿ 9 ರಂದಿನಿಂದ [[WordPerfect]], ಅನೇಕ PDF [[ಮೈಕ್ರೋಸಾಫ್ಟ್ ವಿಂಡೋಸ್]] ಪ್ರಿಂಟ್ ಡ್ರೈವರ್‌ಗಳು, [[PdfTeX]] ಟೈಪ್‌ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ,[[DocBook]] PDF ಸಾಧನಗಳು,[[ಘೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್]] ಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ವತಃ [[ಅಡೋಬ್ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ರೋಬ್ಯಾಟ್ ]]. [[ಗೂಗಲ್]] ನ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆಫೀಸ್ ಸುಯ್ಟ್ [[ಗೂಗಲ್ ಡಾಕ್ಸ್]] ಸಹಾ PDF ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ನ್ನು ಅಪ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಉಳಿಸಲು ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತದೆ. == PDF ಗಳನ್ನು ಸಂಕಲಿಸುವುದು (ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವುದು) == PDF ಫೈಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಕಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ, ಆದರೂ ಆ ಆಯ್ಕೆಗಳು ಮಿತ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ದುಬಾರಿ ಕೂಡ ಆಗಿವೆ. 0.46 ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ [[Inkscape]] ಸಹ ಮಧ್ಯಂತರದ ಪಾಪ್ಲರ್ ಹೊಂದಿದ ಭಾಷಾಂತರದ ಹೆಜ್ಜೆ ಮೂಲಕ PDF ಸಂಕಲನವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಫ್ರೀವೇರ್ ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಸಹಾ ಇದ್ದು, ಅದು PDF ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಆರ್ಡರ್ ಫಾರ್ಮ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸಲು ಮತ್ತು ಮುದ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಈ ಮೊದಲು ಅಡೋಬ್ ರೀಡರ್ ಬಳಸಿ ಸಂಕಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.bbconsult.co.uk/Resources/PDFFormFiller.aspx ಫ್ರೀವೇರ್ PDF ಫಾರ್ಮ್ ಫಿಲ್ಲರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831103610/http://www.bbconsult.co.uk/Resources/PDFFormFiller.aspx |date=2009-08-31 }} (ಕಳೆದ ಬಾರಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದು 2009-05-26).</ref> == PDF ಗಳಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == [[ಅಡೋಬ್‌ ಅಕ್ರೋಬ್ಯಾಟ್]] ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬರೆಯಲು,ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು, ಮೂದಲೇ ರಚಿತವಾದ PDF ಫೈಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿರುವ ಒಂದು ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಗೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು UNIX ನ [[PDF ನ ಸಂಕಲನಕ್ಕೆ]] [[ಉಚಿತವಾದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್]] ಆಗಿ ([[ದಿ GNU ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ]] ಅನುಮತಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ) ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು GPL-ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದ LINUX ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಹೊಂದುವಂತಹ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ [[Xournal]] ಆಗಿದೆ. Xournal ಕೂಡ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಬೇರೆಬೇರೆ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕುವುದನ್ನು, ಅಲ್ಲದೇ ತಕ್ಷಣ ಕೆಳಗೆ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಹಾಕುವುದು ಹಾಗೂ ಪಠ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳಿಗೆ ಗೆರೆಗಳು ಅಥವಾ ಕಲಮುಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿಸುವುದನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತದೆ. Xournal ಕೂಡ ಚಚ್ಚೌಕಗಳು, ಸಮಚತುಷ್ಕೋಣ ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಂತಹ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. Xournal ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಚಲಿಸುವುದು, ನಕಲು ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಆಂಟಿಸುವುದನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಉಚಿತ ಸರಕಾದ]] [[ಫಾಕ್ಸಿಟ್ ರೀಡರ್]] ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಸಮ್ಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಟಿಪ್ಪಣಿ ಪುಟಗಳ ಮೇಲೆ ಒಂದು ನೀರಿನ ಗುರುತು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದರ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮಿತಿಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಆ‍ಯ್‌ಪಲ್]] ನ [[ಮ್ಯಾಕ್ OS X]] ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ PDF ವೀಕ್ಷಣೆಯಾದ ಪ್ರಿವೀವ್ ಸಹ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳನ್ನು ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದೆ. == ಇತರ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಾನುಗುಣಗಳು == PDF ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಹಲವು ಬಳಸುವಿಕೆಗಳು ಈಗ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳಂತೆ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ [[Scribd]] ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಹಾಗೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು, [[PDFvue]] ಆನ್‍ಲೈನ್ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಹಾಗೂ [[Zamzar]] PDF ಪರಿವರ್ತನೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತವೆ. 1993ಯಲ್ಲಿ [[ಗ್ಲೋಬಲ್ ಪ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌]]ನ Jaws [[RIP]]ಯವರು PDF ಅನ್ನು ಬೇರೊಂದು ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸದೇ ಅದರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಿಪ್ರೆಸ್ RIP ಹಡಗು ರವಾನೆಗಾರರಾದರು. ಕಂಪನಿ ತಮ್ಮ Harlequin RIPಗೆ 1997ರಲ್ಲಿ ಅದೇ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಒಂದು ಮುಂಬಡ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. {{Citation needed|date=June 2009}} [[Agfa-Gevaert]], Apogee ಅನ್ನು 1997ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಿ ಹಡಗಿನಿಂದ ರವಾನಿಸಿತು. ಇದು PDF ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಪ್ರೀಪ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯಹರಿವು ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. ಹಲವು ವ್ಯಾಪಾರೀ ಹೊಸತಂತ್ರದ ಮುದ್ರಕಗಳು ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ-ತಯಾರಾದ PDF ಫೈಲ್‍ಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದನ್ನು ಮುದ್ರಣೆಯ ಮೂಲವೆಂದು ಸ್ವೀಕರಿಸಿವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ PDF/X-1a ಉಪಗುಂಪು ಹಾಗೂ ಇದರಲ್ಲಿನ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು.<ref>[http://www.prepressx.com ಪ್ರೆಸ್-ರೆಡಿ PDF ಫೈಲ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100306185031/http://www.prepressx.com/ |date=2010-03-06 }} " ಡಿಜಿಟಲ್ ಫೈಲ್ಸ್ ಅಥವಾ PDFಗಳಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಿದ ತಮ್ಮ ವಾಣಿಜ್ಯಾತ್ಮಕ ಗ್ರಾಫಿಕ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿರುತ್ತಾರೆ." (ಕಳೆದ ಬಾರಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದು 2009-02-10).</ref> ಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ-ತಯಾರಾದ PDF ಫೈಲ್‍ಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಸ್ಥಳಿಯ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಫೈಲ್‍ಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ಪಡೆಯುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳುಳ್ಳ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಯಿತು. ಮೊದಲಿನ [[Mac OS]]ನ [[PICT]]ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗೆ ಬದಲಾಗಿ, Mac OS Xಗೆ PDF ಅನ್ನು "ಸ್ಥಳೀಯ" [[metafile]] ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ ಆಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. [[Quartz]] ಚಿತ್ರ ಲೇಖನ ಪದರದ ಆಕೃತಿ ಮಾದರಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾದರಿಯ [[ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇ ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್]] ಹಾಗೂ PDFನ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಿದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ "ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇ PDF" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಅದಕ್ಕೆ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಆವೃತ್ತಿ 2.0 ಹಾಗೂ ನಂತರದ [[Safari]] ಅಂತರ್ಜಾಲವನ್ನು ಬ್ರೌಸರ್ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪೂರ್ವವೀಕ್ಷಣೆ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ PDF ಫೈಲ್‍ಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಬಲ್ಲದು. ಸಿಸ್ಟಂ-ದರ್ಜೆಯ ಬೆಂಬಲವು PDFಗೆ, Mac OS X ಬಳಸುವಿಕೆಗಳು PDF ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುತ್ತದೆ, ಅವು ಪ್ರಿಂಟ್ ಆದೇಶವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ. ಈ ಫೈಲ್‍ಗಳು ನಂತರ ಫೈಲ್ ಶಿರೋಲೇಖದ ಅನುಸಾರ PDF 1.3 ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಯಾತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. MAC OS Xನ ಆವೃತ್ತಿ 10.0ಯಿಂದ 10.3ರವರೆಗಿನಲ್ಲಿ ಪರದೆಯ ಚಿತ್ರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ, ಆಕೃತಿಯು PDF ರೂಪದಲ್ಲೂ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ; 10.4 ಹಾಗೂ 10.5ನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವನಿಯೋಜಿತ ವರ್ತನೆಯಿಂದಾಗಿ [[PNG]] ಫೈಲ್‍ ಆಗಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ, ಬೇಕಾದರೆ ಈ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಪುನಃ PDFಗೆ ರಚಿಸಬಹುದು. ಕೆಲವು ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಮುದ್ರಕಗಳು ನೇರ PDF ಮುದ್ರಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಇವು ಯಾವ ಹೊರಗಿನ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೆ PDF ದತ್ತಾಂಶದ ಅರ್ಥವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ PDF ಸಮರ್ಥ ಮುದ್ರಕಗಳು ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ನ್ನು ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹಲವು ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಮುದ್ರಕಗಳು ನೇರ PDF ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಮುಕ್ತ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಸಂಸ್ಥೆ]](Free Software Foundation)ಯ ಪರಿಗಣನೆಯ ಒಂದು [[ಹೆಚ್ಚು ಆದ್ಯತೆಯ ಯೋಜನೆ]]ಯು "ಒಂದು ಮುಕ್ತ, ಉತ್ತಮ-ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮತ್ತು ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಹಾಗೂ PDF ಫೈಲ್ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪರಿಪಾಲಿಸುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳ ಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪನ್ನು ಹಾಗೂ ISO 32000 ದರ್ಜೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿತ ತಂತ್ರಾಶಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ".<ref>[http://www.fsf.org/campaigns/priority.html ಕರೆಂಟ್ FSF ಹೈ ಪ್ರಿಯಾರಿಟಿ ಫ್ರೀ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ಸ್] (ಕಳೆದ ಬಾರಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದು 2009-02-10)</ref><ref>[http://gnupdf.org/Goals_and_Motivations ಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಣೆಗಳು - GNUPDF]</ref> ಹೇಗಿದ್ದರೂ [[GNUPDF]] ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಇನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿಲ್ಲ, ಆದರೆ [[Poppler]], [[Evince]] ಅಂತಹ ಬಳಸುವಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಆಸ್ವಾದಿಸಿದೆ. ಈ Evince, [[GNOME]] ಡೆಸ್ಕ್‌ಟಾಪ್ ಪರಿಸರದೊಂದಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ, ಇದು GPLv2-ಪರವಾನಗಿ ಸಹಿತ XPDF<ref>[http://poppler.freedesktop.org/ ಪಾಪ್‌ಲರ್ ಮುಖಪುಟ] "ಪಾಪ್‌ಲರ್ xpdf-3.0 ಕೋಡ್ ಬೇಸ್‌ನ ಆಧಾರಿತ ಒಂದು PDF ನಿರೂಪಣಾ ಗ್ರಂಥಾಲಯ." (ಕಳೆದ ಬಾರಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದು 2009-02-10)</ref><ref>[http://www.foolabs.com/xpdf/about.html XPDF ಪರವಾನಗಿ] "Xpdf ಜೆನರಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ {ಗ್ನು} ವತಿಯಿಂದ ಪರವಾನಗಿ ಪಡೆದಿದೆ(GPL), ವರ್ಷನ್ 2." (ಕಳೆದ ಬಾರಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ್ದು 2009-02-10).</ref> ಕೋಡಿನ ತಳದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ವೆಚ್ಚದ ಭರವಸೆಯಿಂದ ದೊರಕುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು GPLv3 ಪ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. [[ಅಪಾಚಿ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌]]ನ [[ಅಪಾಚಿ PDFBox]] ಯೋಜನೆಯು PDF ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಒಂದು ತೆರೆದ ಮೂಲದ Java ಗ್ರಂಥಾಲಯವಾಗಿದೆ. PDFBox, [[ಅಪಾಚಿ ಪರವಾನಗಿಯ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>[http://incubator.apache.org/pdfbox/ ದ ಅಪಾಚೆ PDFಬಾಕ್ಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್] (ಆಕ್ಸೆಸ್ಡ್ ಆನ್ 2009-09-19)</ref> == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[DjVu]] * [[ಗಣಕ ಮಾನಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ISO ಮಾನಕಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[PDF ತಂತ್ರಾಂಶ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಸ್ಕೇಲೆಬಲ್ ವೆಕ್ಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್]] * [[ವೆಬ್ ಡಾಕುಮೆಂಟ್]] * [[ಓಪನ್XML ಪೇಪರ್ ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಷನ್]] * [[XSL ಫಾರ್‌ಮ್ಯಾಟಿಂಗ್ ಆಬ್ಜೆಕ್ಟ್ಸ್]] * [[ಓಪನ್XPS ಮತ್ತು PDF ಹೋಲಿಕೆ]] * [[PAdES]], PDF ಅಡ್ವಾನ್ಸ್‌ಡ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಿಗ್ನೆಚರ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{refs|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20070614010146/http://www.adobe.com/devnet/livecycle/articles/lc_pdf_overview_format.pdf Adobe PDF 101: ಕ್ವಿಕ್ ಓವರ್‌ವಿವ್ ಆಫ್ PDF] * [http://www.adobe.com/print/features/psvspdf/main.html Adobe: ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರೀಪ್ಟ್ vs. PDF] – PS, EPS vs. PDFನ ಅಧಿಕೃತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹೋಲಿಕೆ * [http://www.aiim.org/standards.asp?ID=27861 AIIM] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070403180030/http://www.aiim.org/standards.asp?ID=27861 |date=2007-04-03 }} – ಅಕ್ಸೆಸ್‌ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್ ಫೈಲ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ PDF/E and PDF/UA ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಷನ್ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿ * [http://www.iso.org/iso/iso_catalogue/catalogue_tc/catalogue_detail.htm?csnumber=38920 ISO 19005-1:2005] [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಗನೈಜೇಷನ್ ಫಾರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡೈಜೇಷನ್‌]] (ಶುಲ್ಕಾರ್ಹವಾದ) ನಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಆಫ್ PDF/A-1 ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ * PDF ರೆಫರೆನ್ಸ್ ** [http://www.adobe.com/devnet/pdf/pdf_reference.html ಇತ್ತೀಚಿನ PDF ವರ್ಷನ್ ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕೇಷನ್ (ISO ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಫ್ರೀ ವರ್ಷನ್ ಸೇರಿದಂತೆ)] ** ಪುಸ್ತಕಗಳು: PDF 1.6 (ISBN 0-321-30474-8), PDF 1.4 (ISBN 0-201-75839-3), PDF 1.3 (ISBN 0-201-61588-6) * [http://www.mactech.com/articles/mactech/Vol.15/15.09/PDFIntro/ ಪೊರ್ಟೇಬಲ್ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ ಫಾರ್ಮೆಟ್: ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಇಂಟ್ರುಡಕ್ಷನ್ ಫಾರ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮರ್ಸ್] – ಕ್ವಿಕ್ ಒನ್-ಪೇಜ್ ಇಂಟ್ರೊ ಟು PDF vs. ಪೋಸ್ಟ್‌ಸ್ಕ್ರೀಪ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ PDF ಇಂಟರ್ನಲ್ಸ್ (v1.3ರವರೆಗೆ) * [http://www.planetpdf.com/enterprise/article.asp?ContentID=6519 ದ ಕೇಮ್‌ಲಾಟ್ ಪೇಪರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190422013101/http://www.planetpdf.com/enterprise/article.asp?ContentID=6519 |date=2019-04-22 }} – ಜಾನ್ ವಾರ್ನಾಕ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಿರುವ ಪತ್ರಿಕೆ, ಅದು PDFಯಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. {{Office document file formats}} {{ISO standards}} {{Ebooks}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಡೋಬ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್ ಫೈಲ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಓಪನ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಪುಟ ವಿವರಣಾ ಭಾಷೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೆಕ್ಟರ್ ಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಫೈಲ್ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್ಸ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಡಿಜಿಟಲ್ ಮುದ್ರಣ]] [[ವರ್ಗ:ISO ಮಾನಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:IEC ಮಾನಕಗಳು]] miqo7199dn0wqyttelni7mdb9ur8hxz 0 22406 1375493 1373639 2026-06-20T12:34:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375493 wikitext text/x-wiki {{Infobox_Company | company_name = ನೋಕಿಯಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ | company_logo = [[ಚಿತ್ರ:Nokia 2023.svg|175px]] | company_type = [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ]] – [[Osakeyhtiö|Oyj]]<br /><small>({{OMX|HEX24311|NOK1V}}, {{nyse|NOK}}, {{FWB|NOA3}})</small> | foundation = [[Tampere]], [[Finland]] (1865)<br />incorporated in [[Nokia, Finland|Nokia]] (1871) | founder = [[Fredrik Idestam]] | location_city = [[Espoo]] | location_country = Finland | area_served = Worldwide | key_people = [[Jorma Ollila]] <small>([[Chairman]])</small><br />{{nowrap begin}}[[Olli-Pekka Kallasvuo]] <small>([[President]] & [[Chief executive officer|CEO]])</small>{{nowrap end}}<br />Timo Ihamuotila <small>([[Chief financial officer|CFO]])</small><br />[[Mary T. McDowell]] <small>([[Corporate title|CDO]])</small> | industry = [[Telecommunication]]s<br />[[Internet]]<br />[[Computer software]] | products = [[Mobile phone]]s<br />[[Smartphone]]s<br />[[Mobile computing|Mobile computers]]<br />[[Telecommunications network|Networks]]<br /><small>([[List of Nokia products|See products listing]])</small> | services = [[Service (economics)|Services]] and [[Computer software|Software]]<br />[[Online service provider|Online services]] <!--| market cap = {{increase}} €101.995 [[1000000000 (number)|bn]] (2007)--> | revenue = {{decrease}} [[Euro|€]]50.722 bn (2008)<ref name="Annual">{{cite web|url=http://www.nokia.com/A4126495|title=Nokia − Annual Information 2008|date=2009-01-22|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-01-22|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226110512/https://www.nokia.com/A4126495|url-status=dead}}</ref><ref name="Form 20-F">{{cite web|url=http://nokia.com/NOKIA_COM_1/About_Nokia/Financials/form20-f_08.pdf|title=Form 20-F 2008|date=2009-03-05|format=PDF|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-21|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226110505/https://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/About_Nokia/Financials/form20-f_08.pdf|url-status=dead}}</ref> | operating_income = {{decrease}} €4.966 bn (2008) | net_income = {{decrease}} €3.988 bn (2008) | assets = {{increase}} €39.582 bn (2008) | equity = {{decrease}} €16.510 bn (2008) | num_employees = 123,347 in 120 countries (September 30, 2009)<ref name="Quarter">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/financials/quarterly-and-annual-information/q3-2009|title=Q3 2009: Quarterly and annual information|date=2009-10-15|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-10-15|archive-date=2009-10-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20091016233052/http://www.nokia.com/about-nokia/financials/quarterly-and-annual-information/q3-2009|url-status=dead}}</ref> | divisions = [[Nokia#Divisions|Devices<br />Services<br />Markets]] | subsid = [[Nokia Siemens Networks]]<br />[[Navteq]]<br />[[Symbian Ltd.|Symbian]]<br />[[Vertu]]<br />[[Qt Development Frameworks]] | homepage = [http://www.nokia.com/ Nokia.com] | intl = Yes }} '''ನೋಕಿಯಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್''' ({{pron-en|ˌnoʊˈkiːə}}; {{IPA-fi|ˈnɔkiɑ}}) ({{OMX|HEX24311|NOK1V}}, {{nyse|NOK}}, {{FWB|NOA3}}) ಒಂದು [[ಫಿನ್ಲೆಂಡ್]] ಮೂಲದ [[ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] ಸಂಪರ್ಕ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಆಗಿದ್ದು ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಫಿನ್ಲಂಡಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿ]]ಯ ನೆರೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ಕೀಲನೀಮೀ]], [[ಎಸ್ಪೂ]]ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/About_Nokia/Sidebars_new_concept/Nokia_in_brief/InBriefJuly08.pdf|title=Nokia in brief (2007)|month=March|year=2008|format=PDF|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14|archive-date=2011-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20111219133735/http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/About_Nokia/Sidebars_new_concept/Nokia_in_brief/InBriefJuly08.pdf|url-status=dead}}</ref> Nokiaವು ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಹಾಗೂ ಸಂಪರ್ಕ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ತಳುಕು ಹಾಕಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ 120 ದೇಶಗಳ 128,445 ಜನರಷ್ಟು ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು 150ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲ್ಲಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಹೊಂದಿರುವುದಲ್ಲದೆ [[EUR]] 50.7 [[ಬಿಲಿಯನ್]]ನಷ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು 2008ರ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ 5.0 ಬಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಲಾಭ ಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="Annual"/><ref name="Form 20-F"/> ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ [[ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನುಗಳ]] ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ತಯಾರಕನೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ: Q3 2008 ಮತ್ತು Q2 2009ರಲ್ಲ್ಲಿಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅದರ ಸಾಧನಗಳ [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಶೇರು]]ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ 38%ನಷ್ಟಿದ್ದಿತು.<ref name="Quarter"/> Nokiaವು [[GSM]], [[CDMA]], ಮತ್ತು [[W-CDMA]] ([[UMTS]])ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ [[ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಭಾಗ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್]]ಗಳಿಗೂ ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. Nokia ಒದಗಿಸುವ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಜನರು [[ಸಂಗೀತ]], [[ನಕ್ಷೆ]]ಗಳು, [[ಮಾಧ್ಯಮ]], [[ಸಂದೇಶ ರವಾನೆ]] ಮತ್ತು [[ಆಟ]]ಗಳ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. Nokiaದ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ [[Nokia Siemens Networks]]ವು [[ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲ]]ಸಾಧನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nokiasiemensnetworks.com/global/AboutUs/Company/?languagecode=en|title=Company|publisher=Nokia Siemens Networks|accessdate=2009-07-14|archive-date=2009-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20090604170943/http://www.nokiasiemensnetworks.com/global/AboutUs/Company/?languagecode=en|url-status=dead}}</ref> ಈ ಕಂಪೆನಿಯು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಉಪವಿಭಾಗವಾದ [[Navteq]] ಮೂಲಕ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಕ್ಷೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Navteq">{{cite press release|url=http://www.nokia.com/A4136001?newsid=1157198|title=Nokia to acquire NAVTEQ|date=2007-10-01|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-22}}</ref> Nokia [[ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]]ಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ತಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೆಡೆ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ [[ತಯಾರಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಮಾರಾಟ]] ವಿಭಾಗಗಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008ರ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, Nokiaವು 16 ದೇಶಗಳಲ್ಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅದು ನಿಯಮಿಸಿರುವ 39,350 ಜನ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗವು ಈ ಕಂಪೆನಿಯ ಒಟ್ಟು ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗದ ಸುಮಾರು 31%ರಷ್ತು [[ಕಾರ್ಯಶಕ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದ್ದಿತು.<ref name="Annual"/> 1986ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ Nokia Research Center ಎಂಬುದು Nokiaದ ಔದ್ಯಮಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಭಾಗವಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 500 ಮಂದಿ ಸಂಶೋಧಕರು, ಎಂಜಿನೀಯರುಗಳು ಹಾಗು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/Press/twwln/press_kit/Nokia_Research_Center_Press_Backgrounder_October_2007.pdf|title=Nokia Research Center|month=October|year=2007|format=PDF|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14|archive-date=2008-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080528004605/http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/Press/twwln/press_kit/Nokia_Research_Center_Press_Backgrounder_October_2007.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://research.nokia.com/aboutus/index.html|title=About NRC – Nokia Research Center|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-17|archive-date=2009-01-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090123224653/http://research.nokia.com/aboutus/index.html|url-status=dead}}</ref> ಫಿನ್‌ಲಂಡ್, ಚೀನಾ, ಭಾರತ, ಕೀನ್ಯಾ, ಸ್ವಿಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್: ಹೀಗೆ ಏಳು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೋಕಿಯಾ ತನ್ನ ನಿವೇಶನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://research.nokia.com/locations/index.html|title=NRC Locations – Nokia Research Center|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-17|archive-date=2009-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090212091502/http://research.nokia.com/locations/index.html|url-status=dead}}</ref> ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, 2001ಲ್ಲಿ Nokiaವು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[INdT]] – Nokia Institute of Technology ಎಂಬ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು(ಮತ್ತು ಒಡೆತನ ಹೊಂದಿದೆ).<ref>{{cite web|url=http://www.indt.org.br/institutional/index.php|title=INdT – Instituto Nokia de Tecnologia|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-17|archive-date=2009-03-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090331172908/http://indt.org.br/institutional/index.php|url-status=dead}}</ref> Nokiನ ಒಟ್ಟು 15 ತಯಾರಕ ಘಟಕಗಳು ಇಂತಿವೆ:<ref name="FAQ">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/faq|title=Nokia – FAQ|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-16|archive-date=2009-02-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20090208110105/http://www.nokia.com/about-nokia/company/faq|url-status=dead}}</ref> ಫಿನ್‌ಲಂಡಿನ [[ಎಸ್ಪೂ]], [[ಔಲು]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಯಾಲೋ]]; ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನ [[ಮಾನೌಸ್]]; ಚೀನಾದ [[ಬೀಜಿಂಗ್]], [[ಡಾಂಗ್‌ಗುವಾನ್]] ಮತ್ತು [[ಸುಝೌ]]; ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ [[ಫಾರ್ನ್‍ಬೋರೋ]]; ಹಂಗರಿಯ [[ಕೊಮ್ಯಾರೊಮ್]]; ಭಾರತದ [[ಚೆನ್ನೈ]]; ಮೆಕ್ಸಿಕೋನ [[ರೇನೋಸಾ]]; ರೊಮಾನಿಯಾದ [[ಜುಕು]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾದ [[ಮಸಾನ್]].<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/A4149133|title=Production units|month=June|year=2008|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14|archive-date=2008-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20080513164549/http://www.nokia.com/A4149133|url-status=dead}}</ref><ref name="Romania">{{cite press release|url=http://www.nokia.com/A4136001?newsid=1114420|title=Nokia to set up a new mobile device factory in Romania|date=2007-03-26|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14}}</ref> Nokiaದ ವಿನ್ಯಾಸ ವಿಭಾಗವು ಮಾತ್ರ ಫಿನ್‌ಲಂಡಿನ [[ಸ್ಯಾಲೋ]]ನಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. Nokia ಒಂದು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೀಮಿತ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಕಂಪನಿ]]ಯಾಗಿದ್ದು ಇದು [[ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿ]], [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್]], ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="FAQ"/> Nokiaವು [[ಫಿನ್ಲಂಡಿನ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ; ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ [[ಫಿನ್ನಿಶ್ ಕಂಪೆನಿ]]ಯಾಗಿರುವುದೇ ಅಲ್ಲದೆ,2007ರ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜಿನ (OMX Helsinki) ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು [[ಔದ್ಯಮಿಕ ದೇಶ]]ವೊಂದರ ವಿನೂತನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೆನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.taloussanomat.fi/porssi-ja-raha/2007/07/24/Ulkomaalaiset+valtaavat+p%F6rssiyhti%F6it%E4/200717658/103|title=Ulkomaalaiset valtaavat pörssiyhtiöitä|last=Kapanen|first=Ari|date=2007-07-24|work=Taloussanomat|language=Finnish|accessdate=2008-05-14}}</ref> ಇದು ಫಿನ್ಲಂಡಿನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು ಅದರ [[ಪಾಲುದಾರರು]] ಮತ್ತು [[ಉಪಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು]]ಗಳಾಗಿರುವ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕಂಪೆನಿಗಳೂ ಇಂದು ದೊಡ್ಡಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.etla.fi/files/940_FES_01_1_nokia.pdf|title=The role of Nokia in the Finnish Economy|last=Ali-Yrkkö|first=Jyrki|year=2001|format=PDF|publisher=ETLA (The Research Institute of the Finnish Economy)|accessdate=2009-03-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071024180817/http://www.etla.fi/files/940_FES_01_1_nokia.pdf|archivedate=2007-10-24}}</ref> Nokiaವು ಫಿನ್ಲಂಡಿನ [[GDP]]ಯನ್ನು 1999ರ ವರುಷವೊಂದರಲ್ಲಿಯೇ ಶೇಕಡಾ 1.5ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಏರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. 2004ರಲ್ಲಿ ಫಿನ್ನಿಶ್ GDPಯಲ್ಲಿ Nokiaದ ಪಾಲು 3.5% ಆಗಿದ್ದು ಇದು 2003ರಲ್ಲಿ ಫಿನ್ಲಂಡಿನ ರಫ್ತಿನ ಸುಮಾರು ಕಾಲುಭಾಗದಷ್ಟಾಗಿದ್ದಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/money/industries/technology/maney/2004-06-30-maney_x.htm|title=Unlike some celebrity marriages, Nokia-Finland union won't end soon|last=Maney|first=Kevin|date=2004-06-30|work=USA TODAY|accessdate=2009-03-21}}</ref>[[ಫಿನ್ನರು]]ಯಾವಾಗಲೂ Nokiaವನ್ನು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಫಿನ್ನಿಶ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.{{cn}} $34.೯ ಬಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಬೆಲೆಬಾಳುವ Nokia [[ಲಾಂಛನ]]ವು, [[Interbrand]]/''[[BusinessWeek]]'' ನ Best Global Brandsನ 2009ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಐದನೇ ಅತ್ಯಂತ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ಜಾಗತಿಕ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡಿದೆ (USನದಲ್ಲದ ಮೊದಲನೇ ಕಂಪೆನಿ).<ref>{{cite web|url=http://www.interbrand.com/images/studies/-1_BGB2009_Magazine_Final.pdf|title=Best Global Brands 2009|date=2009-09-17|format=PDF|work=Interbrand|accessdate=2009-09-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091122051913/http://www.interbrand.com/images/studies/-1_BGB2009_Magazine_Final.pdf|archivedate=2009-11-22}}</ref><ref>{{cite web|url=http://images.businessweek.com/ss/09/09/0917_global_brands/index.htm|title=Best Global Brands 2009|date=2009-09-17|work=Interbrand|publisher=BusinessWeek|accessdate=2009-09-28|archive-date=2009-09-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090923122202/http://images.businessweek.com/ss/09/09/0917_global_brands/index.htm|url-status=dead}}</ref> ಇದು ಏಷ್ಯಾದ (2007ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ)<ref>{{cite web|url=http://www.synovate.com/news/article/extra/20070824/Asia%27s%20Top%201000%20brands%20fact%20sheet.pdf|title=Asia's Top 1000 brands for 2007|date=2007-08-24|format=PDF|work=Synovate|accessdate=2008-05-14|archive-date=2008-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20080819212854/http://www.synovate.com/news/article/extra/20070824/Asia%27s%20Top%201000%20brands%20fact%20sheet.pdf|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ (2008ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ) ನಂಬರ್ ವನ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿದ್ದು,<ref>{{cite web|url=http://www.eurobrand.cc/images/stories/eurobrand2008/BRAND-RANKING-Single-Brands.pdf|format=PDF|title=Eurobrand 2008|date=2008-09-17|work=European Brand Institute|accessdate=2008-09-24}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Fortune]]ನ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶ್ಲಾಘಿಸಲ್ಪಡುವ ಕಂಪೆನಿಗಳ 2009ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 42ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ (ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನ, ಏಳನೇ ಯು.ಎಸ್ ಮೂಲದ್ದಲ್ಲದ ಕಂಪೆನಿ),<ref>{{cite web|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/2009/index.html|title=World's Most Admired Companies 2009 – Top 50|date=2009-03-06|publisher=Fortune|accessdate=2009-03-06|archive-date=2009-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090306121427/http://money.cnn.com/magazines/fortune/mostadmired/2009/index.html|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು [[ಆದಾಯ]]ದ ಪ್ರಕಾರ ನೋಡುವುದಾದಲ್ಲಿ [[Fortune Global 500]]ರ 2009ರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 85ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಹಿಂದಿನ ವರುಷದ 88ನೆಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/full_list/|title=''Fortune Global 500'' 2009|date=2009-07-14|publisher=Fortune|accessdate=2009-07-14|archive-date=2021-05-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20210503170536/https://money.cnn.com/magazines/fortune/global500/2009/full_list/|url-status=dead}}</ref> 2009ರ [[AMR Research]]ವು Nokiaನ ಜಾಗತಿಕ [[ಸರಬರಾಜು ಸರಪಳಿ]]ಗೆ ಪ್ರಪಂಚದ ಆರನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.amrresearch.com/supplychaintop25/|title=Supply Chain Top 25|date=2009-05-28|work=AMR Research|accessdate=2009-06-14|archive-date=2009-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090529072906/http://www.amrresearch.com/supplychaintop25/|url-status=dead}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == {{double image|left|Fredrik Idestam.png|100|Leo Mechelin (cropped).png|107|[[Fredrik Idestam]], founder of Nokia.|[[Leo Mechelin]]}} [[ಚಿತ್ರ:Nokia HQ.jpg|thumb|275px| ಫಿನ್ಲಂಡಿನ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಬಳಿಯ ಕೀಲನೀಮೀ, ಎಸ್ಪೂದಲ್ಲಿರುವ Nokiaದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಾಗಿರುವ The Nokia House ಅನ್ನು 1995 ಮತ್ತು1997ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಸುಮಾರು 1,000 Nokia ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="Towards Telecommunications">[54]</ref>]] === ದೂರಸಂಪರ್ಕ-ಪೂರ್ವ ಯುಗ === ಆಧುನಿಕ ನೋಕಿಯಾದ ಪೂರ್ವಜರು Nokia Company (Nokia Aktiebolag), [[Finnish Rubber Works Ltd]] (Suomen Gummitehdas Oy) ಮತ್ತು [[Finnish Cable Works Ltd]] (Suomen Kaapelitehdas Oy) ಎಂಬ ಕಂಪೆನಿಗಳು.<ref name="First century">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/nokias-first-century|title=Nokia – Nokia's first century – Story of Nokia|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-16|archive-date=2009-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090223180120/http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/nokias-first-century|url-status=dead}}</ref> Nokia ಇತಿಹಾಸವು 1865ರಲ್ಲ್ಲಿಗಣಿ ಎಂಜಿನಿಯರ್ [[ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಈಡೆಸ್ಟಾಮ್]] ಎಂಬುವರು [[ಗ್ರೌಂಡ್‌ವುಡ್ ಪಲ್ಪ್ ಮಿಲ್]] ಒಂದನ್ನು [[ಟ್ಯಾಮರ್‌ಕೋಸ್ಕಿ]] ನದಿಯ ರಭಸದ ಹರಿವಿನ ಬಳಿ ನೈರುತ್ಯ ಫಿನ್ಲಂಡಿನ [[ಟ್ಯಾಂಪಿಯರ್]] ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ [[ಕಾಗದ ತಯಾರಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="The birth of Nokia">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/nokias-first-century/the-birth-of-nokia|title=Nokia – The birth of Nokia – Nokia's first century – Story of Nokia|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-16|archive-date=2009-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090217164929/http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/nokias-first-century/the-birth-of-nokia|url-status=dead}}</ref> 1868ರಲ್ಲಿ ಈಡೆಸ್ಟ್ಶಾಮ್ ಈ ರೀತಿಯ ಎರಡನೇ ಮಿಲ್ ಅನ್ನು [[ಜಲವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ]] ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಟ್ಯಾಂಪಿಯರ್ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗೆ ಹದಿನೈದು ಕಿಲೋಮೀಟರು(ಒಂಬತ್ತು ಮೈಲಿಗಳು) ದೂರವಿದ್ದ ನೋಕಿಯನ್ವರ್ಟಾ ನದೀತಟದಲ್ಲಿದ್ದ ನೋಕಿಯಾ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="Idestam">{{cite web|url=http://www.kansallisbiografia.fi/english/?id=4296|title=Idestam, Fredrik (1838-1916)|last=Helen|first=Tapio|publisher=Biographical Centre of the Finnish Literature Society|accessdate=2009-03-22}}</ref> 1871ರಲ್ಲಿ ಈಡೆಸ್ಟಾಮ್ ತನ್ನ ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳೆಯನೂ ರಾಜಕಾರಣಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ [[ಲಿಯೋ ಮೆಚೆಲಿನ್]]ನ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಶೇರು ಕಂಪೆನಿಯನ್ನಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡು ಅದಕ್ಕೆ ನೋಕಿಯಾ ಕಂಪೆನಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಟ್ಟದ್ದು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.<ref name="Idestam"/> ನೋಕಿಯಾ ಪಟ್ಟಣದ ಹೆಸರು ಅದರ ನಡುಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ನದಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿತು. ಈ ನದಿಯ ಹೆಸರು ನೋಕಿಯನ್ವರ್ಟಾ ಎಂದಾಗಿದ್ದು ಈ ಪದವು ನೋಕಿಯನ್ವರ್ಟಾ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿತ್ತೆನ್ನಲಾದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ, ಕಪ್ಪು ತುಪ್ಪಟವುಳ್ಳ ಪ್ರಾಣಿಯೊಂದರ ಪುರಾತನ ಫಿನ್ನಿಶ್ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದುದಾಗಿದೆ. ಆಧುನಿಕ [[ಫಿನ್ನಿಶ್]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ''ನೋಕಿ'' ಎಂದರೆ [[ಮಸಿ]] ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದ್ದು ''ನೋಕಿಯಾ'' ಎಂಬುದು ಈ ಪದದ [[ವಿಭಕ್ತಿರೂಪದ ಬಹುವಚನ]]ವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಪದವನ್ನು ಬಹಳ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಪದವಾದ ''ನೋಯಿಸ್'' ನ ([[ಬಹುವಚನ]]ವಾದ ''ನೋಕಿಯಾ'' ) ಅಥವಾ ''ನೋಕಿನಾಟಾ'' ("soot marten") ಎಂಬುದರ ಅರ್ಥ [[ಕೃಷ್ಣರೋಮಮೃಗ]] ಎಂದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.students.tut.fi/~nipo/soopeli.html|title=Kuuluiko soopeli Suomen eläimistöön|language=Finnish|accessdate=2009-03-16|archive-date=2007-02-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20070219054952/http://www.students.tut.fi/~nipo/soopeli.html|url-status=dead}}</ref> ಈ sable ಅಥವಾ ಕೃಷ್ಣರೋಮಮೃಗವನ್ನು ಫಿನ್ಲಂಡಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಸಂತತಿ ಅಳಿಯುವವರೆಗೂ ಬೇಟೆಯಾಡಿ ಮುಗಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ ಈ ಪದವನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ''[[Martes]]'' ಜಾತಿಯ [[ಪೈನ್ ಮಾರ್ಟೆನ್]]ನಂತಹ ಯಾವುದೇ ಕಪ್ಪು ರೋಮದ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಇಂದಿಗೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://nds2.ir.nokia.com/EUROPE_NOKIA_COM_3/r2/aboutnokia/downloads/brochures/pdf/nokia_manor/NOKIA_MANOR.pdf|title=Nokia Manor's Seven Centuries|format=PDF|last=Ruonala|first=Katri-Mari|coauthors=Husa, Risto; Timgren, Karri|year=2000|work=Layout: Boström, Louise; Photos: Nokia’s photo archives, National Board of Antiquities, Ove Tammela|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-16|archive-date=2009-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090318073203/http://nds2.ir.nokia.com/EUROPE_NOKIA_COM_3/r2/aboutnokia/downloads/brochures/pdf/nokia_manor/NOKIA_MANOR.pdf|url-status=dead}}</ref> [[19ನೇ ಶತಮಾನ]]ದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ [[ವಿದ್ಯುಚ್ಚಕ್ತಿ]] ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟು ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಮೆಚೆಲಿನ್‌ನ ಬಯಕೆಗಳು ಮೊದಮೊದಲು ಈಡೆಸ್ಟಾಮ್‌ನ ವಿರೋಧದಿಂದ ಈಡೇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ 1896ರಲ್ಲಿ ಈಡೆಸ್ಟಾಮ್ ಕಂಪೆನಿಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತನಾದುದರಿಂದ ಮೆಚೆಲಿನ್‌ಗೆ ಕಂಪೆನಿಯ ಚೇರ್ಮನ್ನನ ಸ್ಥಾನ(1898ರಿಂದ 1914ವರೆಗೆ) ದೊರಕಿ ತನ್ನ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಕಂಪೆನಿಯ ಶೇರುಗಳನ್ನು ಹೂಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref name="Idestam"/> 1902ರಲ್ಲ್ಲಿ Nokia [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನೆ]]ಯನ್ನು ತನ್ನ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="The birth of Nokia"/> ==== ಔದ್ಯಮಿಕ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ==== 1898ರಲ್ಲಿ ಎಡುವರ್ಡ್ ಪೋಲೋನ್ ಎಂಬಾತ [[Finnish Rubber Works]] ಎಂಬ [[ಗ್ಯಾಲೋಶಸ್]] ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ರಬ್ಬರ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಇದು ಮುಂದೆ Nokiaದ ರಬ್ಬರ್ ಉದ್ಯಮವಾಯಿತು.<ref name="First century"/> [[20ನೇ ಶತಮಾನ]]ದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನೋಕಿಯಾ ಪಟ್ಟಣದ ಬಳಿ ತನ್ನ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಫಿನ್ನಿಶ್ ರಬ್ಬರ್ ವರ್ಕ್ಸ್, ನೋಕಿಯಾವನ್ನು ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನದ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿ ಬಳಸಲಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Nokian Footwear">{{cite web|url=http://www.nokianfootwear.fi/eng/our_story/|title=Nokian Footwear: History|publisher=Nokian Footwear|accessdate=2009-03-21}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1912ರಲ್ಲಿ ಆರ್ವಿಡ್ ವಿಕ್‌ಸ್ಟ್ರಾಮ್ ಎಂಬಾತನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ [[Finnish Cable Works]]ಎಂಬ ಕಂಪೆನಿಯು [[ದೂರವಾಣಿ]], [[ದೂರಸಂದೇಶ]] ಮತ್ತು [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಕೇಬಲ್]]ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಇದು Nokiaದ [[ಕೇಬಲ್]] ಮತ್ತು [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]] ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ತಳಹದಿಯಾಯಿತು.<ref name="First century"/> [[1910ರ]] ದಶಕದಲ್ಲಿ, [[ಮೊದಲನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರ ನೋಕಿಯಾ ಕಂಪೆನಿಯು [[ದಿವಾಳಿ]]ಯಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಮೀಪಿಸಲಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Kumi">{{cite book|last=Palo-oja|first=Ritva|coauthors=Willberg, Leena|title=Kumi – Kumin ja Suomen kumiteollisuuden historia|publisher=Tampere Museums|location=Tampere, Finland|year=1998|pages=43–53|isbn=9789516090651|accessdate=2009-03-16|language=Finnish}}</ref> Nokiaನ [[ಜನರೇಟರು]]ಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಸರಬರಾಜು ನಿಯಮಿತವಾಗಿರಲೆಂದು ಫಿನ್ನಿಶ್ ರಬ್ಬರ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಇನ್‌ಸಾಲ್ವೆಂಟ್ ಕಂಪೆನಿಯೊಂದರ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಕ್ಜೊಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Kumi"/> 1922ರಲ್ಲಿ ಫಿನ್ನಿಶ್ ರಬ್ಬರ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಫಿನ್ನಿಶ್ ಕೇಬಲ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.kaapelitehdas.fi/php/image.php?id=4856|title=Finnish Cable Factory – Brief History|format=PDF|publisher=[http://www.kaapelitehdas.fi Kaapelitehdas.fi]|accessdate=2009-03-16|archive-date=2007-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20070705233815/http://www.kaapelitehdas.fi/php/image.php?id=4856|url-status=dead}}</ref> 1937ರಲ್ಲಿ ಫಿನ್ಲಂಡಿನ ಪ್ರಥಮ [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಚಿನ್ನ ವಿಜೇತ]] ಕುಸ್ತಿಪಟುವಾಗಿದ್ದ [[ವರ್ನರ್ ವೆಕ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ಎಂಬುವರು 16 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಫಿನ್ನಿಶ್ ಕೇಬಲ್ ವರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು.<ref name="Weckman">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/nokias-first-century/verner-weckman|title=Nokia – Verner Weckman – Nokia's first century – Story of Nokia|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-20|archive-date=2009-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090225074458/http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/nokias-first-century/verner-weckman|url-status=dead}}</ref> [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ]]ದ ನಂತರ ಫಿನ್ನಿಶ್ ಕೇಬಲ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಫಿನ್ಲಂಡಿನ [[ಯುದ್ಧ ಪರಿಹಾರ]]ಗಳಿಗಾಗಿ [[ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ಕ್ಕೆ ಕೇಬಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡತೊಡಗಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಂಪೆನಿಗೆ ಈ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ತಳವೂರಲು ಸಹಾಯವಾಯಿತು.<ref name="Weckman"/> 1922ರಿಂದ ಜಂಟಿ ಒಡೆತನ ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ಮೂರೂ ಕಂಪೆನಿಗಳನ್ನು 1967ರಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ Nokia Corporation ಎಂಬ ನೂತನ ಔದ್ಯಮಿಕ [[ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು Nokia ನೋಕಿಯಾದ ಜಾಗತಿಕ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ದಾರಿಮಾಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/nokias-first-century/the-merger|title=Nokia – The merger – Nokia's first century – Story of Nokia|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-16|archive-date=2009-02-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090223193956/http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/nokias-first-century/the-merger|url-status=dead}}</ref> ಹೊಸ ಕಂಪೆನಿಯು ಹಲವಾರು [[ಉದ್ಯಮ]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು,ಇದರಲ್ಲಿ [[ಕಾಗದ]]ದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, [[ಕಾರ್r]] ಮತ್ತು [[ಬೈಸಿಕಲ್]] [[ಟೈರ್]]ಗಳು, [[ಪಾದರಕ್ಷೆ]] ({0t}ವೆಲ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ಬೂಟ್‍ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು), ಸಂಪರ್ಕ [[ಕೇಬಲ್]]ಗಳುs, [[ದೂರದರ್ಶನ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ [[ಬಳಕೆಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್]] ವಸ್ತುಗಳು, [[ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]]ಗಳು, [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದನಾ]] ಮೆಶೀನುಗಳು, [[ರೋಬೋಟಿಕ್ಸ್]], [[ಕೆಪಾಸಿಟರ್]]ಗಳು, [[ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳು]] (ಉದಾ. [[SANLA M/90]] ಸಾಧನ ಮತ್ತು [[ಫಿನ್ನಿಶ್ ಸೈನ್ಯ]]ಕ್ಕಾಗಿ [[M61 ಗ್ಯಾಸ್ ಮುಖವಾಡ]]ಗಳು), [[ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್]]ಗಳು, [[ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಮ್]] ಮತ್ತು [[ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು]] ಪ್ರಮುಖವಾದವು.<ref name="Towards Telecommunications"/> ಪ್ರತಿ ವಹಿವಾಟು ವಿಭಾಗವೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅವರು ನೋಕಿಯಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್‌ನ ಪ್ರಥಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ [[ಬ್ಯೋರ್ನ್ ವೆಸ್ಟರ್‌ಲುಂಡ್]]ರವರಿಗೆ ವರದಿ ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಫಿನ್ನಿಶ್ ಕೇಬಲ್ ವರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದ ಅವರು, 1960ರಲ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿಯ ಪ್ರಥಮ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ವಿಭಾಗವು ಆರಂಭಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣಕರ್ತರಾಗಿದ್ದು ಇದರಿಂದ ದೂರಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ Nokiaವು ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು.<ref name="Cable electronics">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/nokias-first-century/first-electronic-dept|title=Nokia – First electronic dept – Nokia's first century – Story of Nokia|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-16|archive-date=2009-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20090401232550/http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/nokias-first-century/first-electronic-dept|url-status=dead}}</ref> 1990ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಬಳಕೆಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ ಕಂಪೆನಿಯು ಆಗಷ್ಟೇ ಅತಿವೇಗದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿದ್ದ ಟೆಲಿಸಂಪರ್ಕದ ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳ ಕಡೆಗೆ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿತು.<ref name="Jorma Ollila">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/mobile-revolution/jorma-ollila|title=Nokia – Jorma Ollila – Mobile revolution – Story of Nokia|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-21|archive-date=2009-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090413174914/http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/mobile-revolution/jorma-ollila|url-status=dead}}</ref> [[Nokian Tyres]] ಎಂಬ ಟೈರ್‌ ತಯಾರಕ ಕಂಪೆನಿಯು ನೋಕಿಯಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ನಿನಿಂದ 1988<ref>{{cite web|url=http://www.nokiantyres.com/history-in-brief|title=History in brief|publisher=Nokian Tyres|accessdate=2009-03-22|archive-date=2009-02-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090212122231/http://www.nokiantyres.com/history-in-brief|url-status=dead}}</ref> ರಲ್ಲಿ ಬೇರೆಯಾಗಿ ತನ್ನದೇ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದಾದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ರಬ್ಬರ್ ಬೂಟ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ [[Nokian Footwear]] ಎಂಬ ಕಂಪೆನಿಯು ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Nokian Footwear"/> 1990ರ ದಶಕದುದ್ದಕ್ಕೂ Nokia ಟೆಲಿಸಂಪರ್ಕವೊಂದನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ತನ್ನ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಂದ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Jorma Ollila"/> === ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಯುಗ === Nokiaದ ಈಗಿನ ರೂಪದ ಮೂಲವು 1960ರಲ್ಲಿ ಕೇಬಲ್ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಪ್ರಥಮ [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]] ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1962ರಲ್ಲಿ ಈ ವಿಭಾಗವು [[ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ]] ಸ್ಥಾವರಗಳ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಪಲ್ಸ್ ಅನಲೈಸರ್ ಎಂಬ ಪ್ರಥಮ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಸಾಧನದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="Cable electronics"/> 1967ರ ವಿಲೀನದ ವೇಳೆಗೆ ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿ, ಈ ಶಾಖೆಯು ಟೆಲಿಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ==== ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಸಲಕರಣೆಗಳು ==== 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ Nokiaವು [[ಟೆಲಿಫೋನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್]]ಗಳಿಗೆ [[Nokia DX 200]] ಎಂಬ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ವಿಚ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ [[ಟೆಲಿಸಂಪರ್ಕ]]ಗಳ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. 1982ರಲ್ಲಿ ಈ DX&nbsp;200 ಸ್ವಿಚ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ [[ಮೈಕ್ರೋಪ್ರೋಸೆಸರ್ ನಿಯಂತ್ರಿತ]] ಟೆಲಿಫೋನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಆಗಿದ್ದಿತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ಪ್ರಥಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಡಿಜಿಟಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ಕೂಡಾ ಆಗಿತ್ತು. DX&nbsp;200 ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸಾಧನಗಳ ವಿಭಾಗದ ದುಡಿಮೆಯ ಯಂತ್ರವಾಗಿದ್ದಿತು. ಅದರ ಮಾಡ್ಯುಲಾರ್ ಮತ್ತು ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದ್ದ ರಚನೆಯಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು ಹಲವಾರು ಸ್ವಿಚಿಂಗ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.cs.helsinki.fi/u/kerola/tkhist/k2000/alustukset/puhelinkeskukset/|title=Automaattisten puhelinkeskusten historia|last=Kaituri|first=Tommi|year=2000|language=Finnish|accessdate=2009-03-21}}</ref> 1984ರಲ್ಲಿ [[Nordic Mobile Telephony]] ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ಗಾಗಿ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜಿನ ರೂಪಾಂತರವೊಂದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಕೆಲಸವು ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.etla.fi/files/677_dp855.pdf|title=Overcoming a Technological Discontinuity – The Case of the Finnish Telecom Industry and the GSM|last=Palmberg|first=Christopher|coauthors=Martikainen, Olli|date=2003-05-23|format=PDF|publisher=The Research Institute of the Finnish Economy|accessdate=2009-06-14|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060822195133/http://www.etla.fi/files/677_dp855.pdf|archivedate=2006-08-22}}</ref> 1970ರ ದಶಕದ ಒಂದು ಸಮಯದಲ್ಲಿ, Nokiaನ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸಾಧನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮೂಲ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಮತ್ತು ಫಿನ್ನಿಶ್ ಸರ್ಕಾರದ ಒಡೆತನ ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಜಂಟಿ ಒಡೆತನದಡಿಯಲ್ಲಿ ''Telefenno'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲಾಯಿತು. 1987ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಶೇರುಗಳನ್ನು Nokiaಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು 1992ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಂಪೆನಿಯ ಹೆಸರನ್ನು Nokia Telecommunications ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.1970ರ ಮತ್ತು 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, Nokiaವು Sanomalaitejärjestelmä ("ಸಂದೇಶ ಸಾಧನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ") ಎಂಬ ಡಿಜಿಟಲ್, ಭಾರವಿಲ್ಲದ ಮತ್ತು ಎನ್‍ಕ್ರಿಪ್ಟೆಡ್ ಪಠ್ಯ-ಆಧರಿತ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧನವೊಂದನ್ನು [[ಫಿನ್ನಿಶ್ ಸೈನ್ಯ]]ಕ್ಕಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.mil.fi/maavoimat/kalustoesittely/index.dsp?level=81|title=Puolustusvoimat: Kalustoesittely – Sanomalaitejärjestelmä|date=2005-06-15|publisher=The Finnish Defence Forces|language=Finnish|accessdate=2008-05-14|archive-date=2010-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20100104094349/http://www.mil.fi/maavoimat/kalustoesittely/index.dsp?level=81|url-status=dead}}</ref> ಈಗ ಈ ಸಾಧನವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳಲ್ಲಿ [[Sanomalaite M/90]] (SANLA M/90) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.mil.fi/maavoimat/kalustoesittely/00030_en.dsp|title=The Finnish Defence Forces: Presentation of equipment: Message device|publisher=The Finnish Defence Forces|accessdate=2009-06-14|archive-date=2008-10-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20081019042239/http://www.mil.fi./maavoimat/kalustoesittely/00030_en.dsp|url-status=dead}}</ref> ==== ಪ್ರಥಮ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನುಗಳು ==== ಆಧುನಿಕ ಸೆಲ್ಯುಲರ್ ಮೊಬೈಲ್ ಟೆಲಿಫೊನಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೊದಲು ಹಲವಾರು "0G" ಎಂಬ ಸೆಲ್ಯುಲರ್-ಪೂರ್ವ [[ಮೊಬೈಲ್ ರೇಡಿಯೋ ಟೆಲಿಫೊನಿ]] ಮಾನಕಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದವು. Nokiaವು ಸುಮಾರು 1960ರಷ್ಟು ಹಿಂದಿನಿಂದಲೇ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮಿಲಿಟರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೊಬೈಲ್ ರೇಡಿಯೋ ಸಂಪರ್ಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಾದರೂ ಕಂಪೆನಿಯ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ತರ್ಕಬದ್ಧ ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಕೆಲಕಾಲ ಮುನ್ನವೇ ಮಾರಲಾಯಿತು. 1964ರಿಂದ Nokiaವು Salora Oy ಜತೆಗೇ [[VHF]] ರೇಡಿಯೋವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. 1966ರಲ್ಲಿ, Nokia ಮತ್ತು Saloraಗಳು [[ARP]] ಮಾನಕ (ಅಂದರೆ Autoradiopuhelin ಅಥವಾ ''ಕಾರ್ ರೇಡಿಯೋ ಫೋನ್'' ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಕಾರ್ ಆಧರಿತ ಮೊಬೈಲ್ ರೇಡಿಯೋ ಟೆಲಿಫೊನಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಫಿನ್ಲಂಡಿನ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸತೊಡಗಿದವು. ಇದು 1971 ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆಯಿತು ಮತ್ತು 1978ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 100%ನಷ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸತೊಡಗಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.it.lut.fi/kurssit/06-07/Ti5312600/luentokalvot/luento07-08.pdf|title=Siirtyvä tietoliikenne, luennot 7-8: Matkapuhelinverkot|last=Juutilainen|first=Matti|format=PDF|publisher=Lappeenranta University of Technology|language=Finnish|accessdate=2009-03-22|archive-date=2009-03-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090326131656/http://www.it.lut.fi/kurssit/06-07/Ti5312600/luentokalvot/luento07-08.pdf|url-status=dead}}</ref> 1979ರಲ್ಲಿ Nokia ಮತ್ತು Saloraಗಳ ವಿಲೀನದಿಂದಾಗಿ Mobira Oy ಅಸ್ಥಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. Mobiraವು [[NMT]] (Nordic Mobile Telephony) ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಮಾನಕಕ್ಕಾಗಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನುಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸತೊಡಗಿತು ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ [[ಮೊದಲನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ]], ಮೊದಲನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ [[ಸೆಲ್ಯುಲರ್ ಫೋನ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 1981ರಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆಗುವಂತಾಯಿತು.<ref name="Mobile era">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/the-move-to-mobile/mobile-era-begins|title=Nokia – Mobile era begins – The move to mobile – Story of Nokia|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-20|archive-date=2009-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226031727/http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/the-move-to-mobile/mobile-era-begins|url-status=dead}}</ref> 1982ರಲ್ಲಿ Mobiraವು ತನ್ನ ಮೊತ್ತಮೊದಲ [[ಕಾರ್ ಫೋನ್]] ಆದ Mobira Senator ಅನ್ನು NMT-450 ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Mobile era"/> [[ಚಿತ್ರ:Nokia 150 and nokia 1100.jpg|thumb|150px|The Mobira Cityman 150, Nokiaದ 1989ರ NMT-900 ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ (ಎಡ), compared to the from 2003ರ Nokia 1100ಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Nokia 1100">[105]</ref> The Mobira Cityman ಸರಣಿಯನ್ನು 1987ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="Mobira Cityman"/>]] 1984ರಲ್ಲಿ Salora Oyಯನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡ Nokiaವು ಈಗ ಆ ಕಂಪನಿಯ 100%ರಷ್ಟು ಒಡೆತನ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಆ ಕಂಪೆನಿಯ ಶಾಖೆಯ ಹೆಸರನ್ನು Nokia-Mobira Oy ಎಂದಿಟ್ಟಿತು. 1984ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ Mobira Talkman ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಸಂಚಾರೀ ಫೋನುಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದ್ದಿತು. 1987ರಲ್ಲಿ Nokiaವು NMT-900 ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಸ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ (ಇವು NMT-450ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಸಿಗ್ನಲ್ ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು ಆದರೆ ಇವುಗಳ ರೋಮ್ ಕಡಿಮೆ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಿತು) Mobira Cityman 900 ಎಂಬ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಹ್ಯಾಂಡ್‍ಹೆಲ್ಡ್ ಫೋನುಗಳಲ್ಲೊಂದನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತು.. 1982ರ Mobira Senatorನ ತೂಕವು {{convert|9.8|kg|abbr=on}} ಮತ್ತು Talkmanನ ತೂಕವು {{convert|5|kg|abbr=on}}ಕ್ಕಿಂತ ಕೊಂಚ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದರೂ ಕೂಡ Mobira Cityman ನ ತೂಕ ಬ್ಯಾಟರಿಯೊಡನೆ ಕೇವಲ {{convert|800|g|abbr=on}} ಆಗಿದ್ದು ಇದರ ಬೆಲೆ 24,000 [[ಫಿನ್ನಿಶ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]] (ಸುಮಾರು €4,560) ಆಗಿತ್ತು.<ref name="Mobira Cityman">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/the-move-to-mobile/mobira-cityman|title=Nokia – Mobira Cityman – The move to mobile – Story of Nokia|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14|archive-date=2009-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20090226031732/http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/the-move-to-mobile/mobira-cityman|url-status=dead}}</ref> ಇಷ್ಟು ದುಬಾರಿಬೆಲೆಯವಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಮೊದಲ ಫೋನುಗಳು ಬಿಸಿದೋಸೆಗಳಂತೆ ಮಾರಾಟವಾಗಿಹೋದವು. ಮೊದಮೊದಲು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಒಂದು "[[ಯಪ್ಪೀ]]" ಸಾಧನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಒಂದು [[ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಸಂಕೇತ]]ವೂ ಆಗಿದ್ದಿತು.<ref name="Towards Telecommunications"/> 1987ರಲ್ಲಿ [[ಸೋವಿಯೆತ್]] ನಾಯಕ [[ಮಿಖಾಯಿಲ್ ಗೋರ್ಬಚೇವ್]] [[ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿ]]ಯಿಂದ [[ಮಾಸ್ಕೋ]]ದಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಸಂಪರ್ಕ ಮಂತ್ರಿಯೊಡನೆ ಮಾತನಾಡಲು ಒಂದು Mobira Cityman ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿರುವ ಚಿತ್ರವು ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ Nokiaನ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನುಗಳಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಚಾರ ದೊರಕಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಫೋನಿಗೆ "ಗೋರ್ಬಾ" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಇಡಲಾಯಿತು.<ref name="Mobira Cityman"/> 1988ರಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಶಾಖೆಯ [[CEO]]ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ಅದೇ ಶಾಖೆಯ ಇನ್ನಿಬ್ಬರು ಸಹಯೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ಯೋರ್ಮಾ ನೀಮಿನೆನ್, Benefon Oy (ಈಗ [[GeoSentric]] ಎಂದು ಬದಲಿಸಲಾದ) ಎಂಬ ಒಂದು ನೋಟಬಲ್ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://www.talouselama.fi/sijoittaminen/article165594.ece|title=Tähdet syöksyvät, Benefon|last=Karttunen|first=Anu|date=2003-05-02|work=Talouselämä|publisher=Talentum Oyj|language=Finnish|accessdate=2009-07-28|archive-date=2011-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930231956/http://www.talouselama.fi/sijoittaminen/article165594.ece|url-status=dead}}</ref> ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ Nokia-Mobira Oy ತನ್ನ ಹೆಸರು ಬದಲಾಯಿಸಿ Nokia Mobile Phones ಎಂಬ ನೂತನ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂದಿತು. ==== GSMನೊಂದಿಗೆ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ==== Nokiaವು ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು ವಾಯ್ಸ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್‌ಗಳೆರಡನ್ನೂ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಸಾಗಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ [[GSM]] (Global System for Mobile Communications)<ref>{{cite press release|url=http://press.nokia.com/PR/199710/776687_5.html|title=Nokia´s Pioneering GSM Research and Development to be Awarded by Eduard Rhein Foundation|date=1997-10-17|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-22|archive-date=2009-03-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327145646/http://press.nokia.com/PR/199710/776687_5.html|url-status=dead}}</ref> ಎಂಬ [[ಎರಡನೇ ಪೀಳಿಗೆಯ]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಮುಖರಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. [[NMT]] (Nordic Mobile Telephony) ಎಂಬ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ರೋಮಿಂಗ್]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ಮೊಬೈಲ್ ಟೆಲಿಫೊನಿ ಮಾನಕವು Nokiaಗೆ ಬಹುಮೂಲ್ಯ ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡಿತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ 1987ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೊಬೈಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹೊಸ ಮಾನಕವಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡ GSM ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://gsmworld.com/newsroom/press-releases/2070.htm|title=Global Mobile Communication is 20 years old|date=2007-09-06|publisher=GSM Association|accessdate=2009-03-23}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.zdnet.co.uk/leader/0,1000002982,39289154,00.htm|title=Happy 20th birthday, GSM|date=2007-09-07|work=ZDNet.co.uk|publisher=CBS Interactive|accessdate=2009-03-23|archive-date=2008-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20081020002543/http://news.zdnet.co.uk/leader/0,1000002982,39289154,00.htm|url-status=dead}}</ref> Nokiaವು ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ GSM ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಅನ್ನು 1989ರಲ್ಲಿ ಫಿನ್ನಿಶ್ ನಿರ್ವಾಹಕ [[Radiolinja]]ಗೆ ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref name="GSM">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/the-move-to-mobile/first-gsm-call|title=Nokia – First GSM call – The move to mobile – Story of Nokia|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-20|archive-date=2009-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20090330113453/http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/the-move-to-mobile/first-gsm-call|url-status=dead}}</ref> ಜುಲೈ 1, 1991ರಂದು ಫಿನ್ಲಂಡಿನ [[ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಫಿನ್ಲಂಡಿನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]] [[ಹ್ಯಾರ್ರಿ ಹಾಲ್ಕೆರಿ]]ಯವರು ನೋಕಿಯಾ ಒದಗಿಸಿದ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಒಂದು ಮಾದರಿ Nokia GSM ಫೋನಿನ ಮೂಲಕ ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ GSM ಕರೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref name="GSM"/> 1992ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ GSM ಫೋನ್ ಆದ [[Nokia 1011]] ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="GSM"/><ref name="Nokia 1011">{{cite web|url=http://www.reghardware.co.uk/2007/11/09/ft_nokia_1011/|title=15 years ago: the first mass-produced GSM phone|last=Smith|first=Tony|date=2007-11-09|work=Register Hardware|publisher=Situation Publishing Ltd|accessdate=2009-03-23|archive-date=2012-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20120807122407/http://www.reghardware.com/2007/11/09/ft_nokia_1011/|url-status=dead}}</ref> ಇದರ ಮಾಡೆಲ್ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಅದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ದಿನಾಂಕವಾದ model number refers to its launch date, 10 November.<ref name="Nokia 1011"/> ಈ Nokia 1011 ಫೋನ್ Nokiaದ ವಿಶಿಷ್ಟ ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್ ಆಗಿರುವ [[Nokia ಟ್ಯೂನ್]] ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ರಿಂಗ್‌ಟೋನನ್ನು 1994ರಲ್ಲಿ [[Nokia 2100 series]] ಫೋನುಗಳ ಜತೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/mobile-revolution/nokia-tune|title=Nokia – Nokia Tune – Mobile revolution – Story of Nokia|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-23|archive-date=2009-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20090401231852/http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/mobile-revolution/nokia-tune|url-status=dead}}</ref> GSMನ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಮಟ್ಟದ ದನಿ ಕರೆಗಳು, ಸುಅಲಭವಾದ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ರೋಮಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್‌([[SMS]])ನಂತಹ ಹೊಸ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಅದು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಬೆಂಬಲಗಳಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಪಂಚದೆಲ್ಲೆಡೆ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನುಗಳ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಬ್ಬರದ ಏರಿಕೆಯುಂಟಾಯಿತು.<ref name="GSM"/> GSM ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಟೆಲಿಫೊನಿಯ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನಾಳಿದ್ದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, 2008ರ ನಡುವಿನ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂರು ಬಿಲಿಯನ್ ಮೊಬೈಲ್ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಗ್ರಾಹಕರೂ, 218 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 700ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೊಬೈಲ್ [[ನಿರ್ವಾಹಕರೂ]] ಇದ್ದುದನ್ನು ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳು ತೋರುತ್ತವೆ. ಇಂದು ಪ್ರತಿ ಸೆಕೆಂಡಿನಲ್ಲಿ 15 ಹೊಸ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಎಂದರೆ ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ 1.3 ಹೊಸ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.gsmworld.com/newsroom/press-releases/2008/1108.htm|title=3 Billion GSM Connections On The Mobile Planet – Reports The GSMA|date=2008-04-16|publisher=GSM Association|accessdate=2009-03-21}}</ref> ==== ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು IT ಸಲಕರಣೆಗಳು ==== {{See also|MikroMikko|Nokia Booklet 3G}} 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ Nokiaನ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಭಾಗವಾದ Nokia Dataವು [[MikroMikko]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್]]ಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.old-computers.com/museum/computer.asp?st=1&c=630|title=Nokia MikroMikko 1|publisher=Old-Computers.com|accessdate=2008-05-14|archive-date=2010-03-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20100330165920/http://www.old-computers.com/museum/computer.asp?st=1&c=630|url-status=dead}}</ref> MikroMikkoವು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು Nokia Data ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸರಣಿಯ ಪ್ರಥಮ ಮಾಡೆಲ್ ಆದ MikroMikko 1 ಅನ್ನು 1981ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 29ರಂದು<ref>{{cite web|url=http://www.fujitsuservices.fi/historia/net/1980.htm|title=Net – Fujitsun asiakaslehti, Net-lehden historia: 1980-luku|publisher=Fujitsu Services Oy, Finland|language=Finnish|accessdate=2009-03-22|archive-date=2011-07-20|archive-url=https://archive.is/20110720183822/http://www.fujitsuservices.fi/historia/net/1980.htm|url-status=dead}}</ref> ಮೊದಲ[[IBM PC]]ಯ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೇ ಹೊರತರಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಈ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1991ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕಂಪೆನಿಯಾದ [[ICL]] (International Computers Limited) ಗೆ ಮಾರಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಮುಂದೆ [[Fujitsu]]ವಿನ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.fujitsu.com/fi/about/history/1991/|title=Historia: 1991–1999|publisher=Fujitsu Services Oy, Finland|language=Finnish|accessdate=2009-03-22|archive-date=2008-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20081008043049/http://www.fujitsu.com/fi/about/history/1991/|url-status=dead}}</ref> MikroMikko ಮೊದಲು ICL ಮತ್ತು ನಂತರ Fujitsuವಿನ ವ್ಯಾಪಾಸ್ವಾಮ್ಯಮುದ್ರೆ (ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್)ಯಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ MikroMikko ಸರಣಿಯನ್ನು Fujitsuವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಿಳಿಸುವಾಗ ErgoPro ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿತು. ನಂತರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು [[Fujitsu Siemens Computers]]ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದ Fujitsu, ಫಿನ್ಲಂಡಿನ [[ಎಸ್ಪೂ]]ನಲ್ಲಿದ್ದ (1960ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರುಗಳು ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದ್ದ [[ಕಿಲೋ]] ಜಿಲ್ಲೆಯ) ತನ್ನ ಏಕೈಕ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯನ್ನು ಮಾರ್ಚ್ 2000ದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚುವುದರ ಮೂಲಕ,<ref>{{cite web|url=http://www.eiro.eurofound.eu.int/2000/02/feature/fi0002136f.html|title=Closure of Fujitsu Siemens plant – a repeat of Renault Vilvoorde?|last=Hietanen|first=Juha|date=2000-02-28|publisher=EIRO, European Industrial Relations Observatory on-line|accessdate=2008-05-14|archive-date=2007-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20070126122658/http://www.eiro.eurofound.eu.int/2000/02/feature/fi0002136f.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.eurofound.europa.eu/eiro/2000/02/word/fi0002136ffi.doc|title=Fujitsu Siemens tehdas suljetaan – toistuiko Renault Vilvoord?|last=Hietanen|first=Juha|date=2000-02-28|format=DOC|publisher=EIRO, European Industrial Relations Observatory on-line|language=Finnish|accessdate=2008-05-14|archive-date=2008-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080528004537/http://www.eurofound.europa.eu/eiro/2000/02/word/fi0002136ffi.doc|url-status=dead}}</ref> ಆ ದೇಶದ ಬೃಹತ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ತಯಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯ ಕಾಣಿಸಿತು. Nokiaವು ಪಿಸಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡಮಟ್ಟದ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟದ [[CRT]] ಮತ್ತು ಮೊದಲ [[TFT LCD]] ಡಿಸ್‍ಪ್ಲೇಗಳನ್ನು ಕೂಡ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. Nokia Display Productsನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಆಗಿದ್ದ ವಹಿವಾಟನ್ನು 2000ದಲ್ಲಿ [[ViewSonic]]ಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://press.nokia.com/PR/200001/775025_5.html|title=ViewSonic Corporation Acquires Nokia Display Products' Branded Business|date=2000-01-17|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-22|archive-date=2008-12-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081209090630/http://press.nokia.com/PR/200001/775025_5.html|url-status=dead}}</ref> ಪರ್ಸನಲ್ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಸ್‌ಪ್ಲೇಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, Nokiaವು [[DSL ಮೋಡೆಮ್]]ಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್l [[ಸೆಟ್-ಟಾಪ್ ಬಾಕ್ಸ್]]ಗಳನ್ನೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 2009ರ ಆಗಸ್ಟಿನಲ್ಲಿ [[Nokia Booklet 3G]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಿನಿ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್ ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ Nokiaವು PC ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ಮರುಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿತು.<ref name="Booklet 3G">{{cite press release|url=http://www.nokia.com/press/press-releases/showpressrelease?newsid=1336683|title=Nokia Booklet 3G brings all day mobility to the PC world|date=2009-08-24|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-08-26}}</ref> ==== ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಸವಾಲುಗಳು ==== 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ CEO [[ಕಾರಿ ಕೈರಮೋ]]ರವರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ Nokia ಹಲವಾರು ಅರ್ಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಲು ತೊಡಗಿತು. 1980ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕದ ಪ್ರಥಮ ಭಾಗದಲ್ಲ್ಲಿದೂರದರ್ಶನ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕ ಮತ್ತು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಬಂಧವೇ ಇರದಿದ್ದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಹಿವಾಟುಗಳ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಷ್ಟಗಳನ್ನು ಭರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.taloussanomat.fi/arkisto/2000/09/27/kari-kairamon-nousu-ja-tuho/200026243/12|title=Kari Kairamon nousu ja tuho|last=Pietilä|first=Antti-Pekka|date=2000-09-27|work=Taloussanomat|language=Finnish|accessdate=2009-03-21}}</ref> ಈ ತೊಂದರೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣ [[ನಷ್ಟ]]ದ ಸಂಶಯಗಳಿಂದಾಗಿ 1988ರಲ್ಲಿ ಕೈರಮೋ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಕೈರಮೋ ಸಾವಿನ ನಂತರ [[ಸಿಮೋ ವ್ಯುಓರಿಲೆಹ್ಟೋ]] Nokiaದ ಚೇರ್ಮನ್ ಮತ್ತು CEO ಪದವಿಗಳನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. 1990–1993ರಲ್ಲಿ ಫಿನ್ಲಂಡಿನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ [[ದುರ್ಭರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು]]<ref>{{cite web|url=http://www.cepr.org/PRESS/EP29%20finland.htm|title=Finland: How bad policies turned bad luck into a recession|publisher=Centre for Economic Policy Research|accessdate=2009-04-05|archive-date=2016-03-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314112252/http://cepr.org/PRESS/EP29%20finland.htm|url-status=dead}}</ref> ಕೂಡ Nokiaದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ವ್ಯುಓರಿಲೆಹ್ಟೋರ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ Nokiaವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನಿಂದ ಕ್ರಮಬದ್ಧಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಂಪೆನಿಯು ತನ್ನ ಟೆಲಿಸಂಪರ್ಕ ವಿಭಾಗವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುವಂತಾದುದಲ್ಲದೆ ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು PC ವಿಭಾಗಗಳಿಂದ ತನ್ನ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು.<ref>{{cite book|last=Häikiö|first=Martti|coauthors=translated by Hackston, David|title=Nokia Oyj:n historia 1–3 (A history of Nokia plc 1–3)|publisher=Edita|location=Helsinki|year=2001|isbn=951-37-3467-6|url=http://www.finlit.fi/booksfromfinland/bff/102/nokia.htm|accessdate=2008-03-21|language=Finnish|archive-date=2007-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20071227000924/http://www.finlit.fi/booksfromfinland/bff/102/nokia.htm|url-status=dead}}</ref> 1992ರಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಹೊಸ CEO [[ಯೋರ್ಮಾ ಒಲ್ಲಿಲಾ]]ರವರು ಟೆಲಿಸಂಪರ್ಕದ ಕಡೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಗಮನ ಹರಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪ್ರಮುಖ, ಆಯಕಟ್ಟಿನ ನಿರ್ಧಾರವು ಬಹುಶಃ Nokiaದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ.<ref name="Jorma Ollila"/> ಹೀಗಾಗಿ, 1990ರ ದಶಕದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ರಬ್ಬರ್]], [[ಕೇಬಲ್]] ಮತ್ತು [[ಗೃಹಬಳಕೆಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್]] ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ಮಾರುತ್ತಾ ಬರಲಾಗಿ Nokia ಟೆಲಿಸಂಪರ್ಕವೊಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನುಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದ ಹೊರಬರಲಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Jorma Ollila"/> 1991ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ Nokiaದ ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಆದಾಯವು ಇನ್ನೂ ಅದರ ಫಿನ್ಲಂಡಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತ ಇದ್ದಿತು. ಆದರೆ, 1992ರ ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಂತರ, Nokia ತನ್ನ [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಏಷ್ಯಾ]]ಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಲಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="Largest">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/mobile-revolution/leading-the-world|title=Nokia – Leading the world – Mobile revolution – Story of Nokia|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-21|archive-date=2009-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20090323031727/http://www.nokia.com/about-nokia/company/story-of-nokia/mobile-revolution/leading-the-world|url-status=dead}}</ref> Nokiaದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನಮಟ್ಟದ ಊಹೆಯನ್ನೂ ಮೀರಿ ಸಿಡಿದುಕ್ಕುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಳೆದುನಿಂತ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳ ಅಂತರ್ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ 1990ರ ದಶಕದ ನಡುಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಸಾಗಾಣಿಕೆ]]ಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.businessweek.com/globalbiz/content/aug2006/gb20060803_618811.htm|title=Nokia's Magnificent Mobile-Phone Manufacturing Machine|last=Reinhardt|first=Andy|date=2006-08-03|work=BusinessWeek Online Europe|accessdate=2009-03-21}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ Nokia ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಪುನರ್ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತು.<ref>{{cite web|url=http://stuff.mit.edu/afs/athena/course/15/15.795/Nokia%20Supply%20Chain%20Case%20Study.pdf|title=Nokia Mobile Phones: Supply Line Management|last=Professor Voomann|first=Thomas E.|coauthors=Cordon, Carlos|year=1998|format=PDF|publisher=IMD – International Institute for Management Development|location=Lausanne, Switzerland|accessdate=2009-03-21}}</ref> 1998ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಟೆಲಿಸಂಪರ್ಕದೆಡೆ Nokia ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದು ಮತ್ತು GSM ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಂಪೆನಿಯು ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ತಯಾರಕರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರುವಂತಾಯಿತು.<ref name="Largest"/> 1996 ಮತ್ತು 2001ರ ಮಧ್ಯೆ Nokiaದ ಆದಾಯವು ಸುಮಾರು ಐದುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತು, ಎಂದರೆ 6.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುರೋಗಳಿಂದ 31 ಬಿಲಿಯನ್ ಯುರೋಗಳಷ್ಟಾಯಿತು.<ref name="Largest"/> ಸಾಗಾಣಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು Nokiaಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ದರ್ಜೆಯ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳ ಜತೆಗೇ ತನ್ನ ವಿರೋಧಿಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇಲ್ಗೈ ಸಾಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.businessweek.com/magazine/content/07_31/b4044050.htm|title=Why Nokia Is Leaving Moto in the Dust|last=Ewing|first=Jack|date=2007-07-30|work=BusinessWeek Online|accessdate=2009-03-21}}</ref><ref>{{cite web|url=http://imba.nccu.edu.tw/OIP/EXchange/Docs/F04/mis/final/group6/SCM%20in%20Nokia%20-%20Written%20report-V1.0.pdf|title=Supply Chain Management Case Nokia|last=Lin|first=Porter|coauthors=Khan, Raedeep; Piekute, Vaida; Luhtasela, Jussi; Fang, Debby|date=2005-12-01|format=PDF|publisher=IMBA, College of Commerce, National Chengchi University|accessdate=2009-03-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090206095719/http://imba.nccu.edu.tw/OIP/EXchange/Docs/F04/mis/final/group6/SCM%20in%20Nokia%20-%20Written%20report-V1.0.pdf|archivedate=2009-02-06}}</ref> === ಇತ್ತೀಚಿನ ಇತಿಹಾಸ === {{Article issues | section = y | recent = May 2008 | proseline = March 2008 }} ==== ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:Nokia evolucion tamaño.jpg|thumb|right|225px|ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದು.]] [[ಚಿತ್ರ:All 9xxx.png|thumb|225px| ನೋಕಿಯಾ ಕಮ್ಯೂನಿಕೇಟರ್ ಮಾದರಿ. ೯೦೦೦, ೯೧೧೦, ೯೨೧೦ ಮತ್ತು ೯೫೦೦ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] Nokia ತನ್ನ [[ಕೊಮಾರೊಮ್]], [[ಹಂಗರಿ]]ಯ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯನ್ನು ಮೇ 5, 2000ರಂದು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://press.nokia.com/PR/200005/780293_5.html|title=Hungarian and Finnish Prime Ministers Inaugurate Nokia's "Factory of the Future" in Komárom|date=2000-05-05|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-22|archive-date=2007-09-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20070922045648/http://press.nokia.com/PR/200005/780293_5.html|url-status=dead}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2007ರಲ್ಲಿ, Nokiaವು [[ರೊಮಾನಿಯಾ]]ದ [[ಕ್ಲುಜ್ ಕೌಂಟಿ]] ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಜತೆಗೆ [[ಜುಕು]] ಕಮ್ಯೂನ್‌ನ ಬಳಿ ಹೊಸ ಉದ್ದಿಮೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸುತ್ತೋಲೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="Romania"/><ref>{{cite news|url=http://www.boston.com/news/world/europe/articles/2007/03/22/nokia_to_open_cell_phone_plant_near_cluj/|title=Nokia to open cell phone plant near Cluj|date=2007-03-22|agency=Associated Press|publisher=Boston.com|accessdate=2008-05-14}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.hs.fi/english/article/Nokia+to+build+mobile+phone+plant+in+Romania/1135226144930|title=Nokia to build mobile phone plant in Romania|date=2007-03-27|work=Helsingin Sanomat|accessdate=2008-05-14|archive-date=2008-05-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20080512074254/http://www.hs.fi/english/article/Nokia+to+build+mobile+phone+plant+in+Romania/1135226144930|url-status=dead}}</ref> [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯ [[ಬೋಚಮ್]]ನ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ವೇತನದ ದೇಶವೊಂದಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಾಹಾಕಾರವೆದ್ದಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,3076534,00.html|title=German Politicians Return Cell Phones Amid Nokia Boycott Calls|date=2008-01-18|work=[[Deutsche Welle]]|accessdate=2009-03-22}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.spiegel.de/international/business/0,1518,540699,00.html|title=German State Demands €60 Million from Nokia|date=2008-03-11|work=[[Der Spiegel]]|accessdate=2009-03-22}}</ref> ಮೇ 2007ರಲ್ಲಿ Nokiaವು 2003ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ, 200 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರಫ್ತಾದ ತನ್ನ [[Nokia 1100]] ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಸೆಟ್<ref name="Nokia 1100"/> ಅನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ [[ಗಾಹಕ ಬಳಕೆಯ ವಸ್ತು]]ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/technologyNews/idUSL0262945620070503|title=Nokia's cheap phone tops electronics chart|last=Virki|first=Tarmo|date=2007-03-05|agency=Reuters|accessdate=2008-05-14}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ Nokiaವು ತನ್ನ [[Nokia N82]] ಎಂಬ [[Xenon ಫ್ಲ್ಯಾಶ್]] ಉಳ್ಳ ಮೊದಲ (ಮತ್ತು ಏಕೈಕ) Nseries ಫೋನ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. World conference in ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007ರ Nokia ವಿಶ್ವ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ Nokia ತನ್ನ "Comes With Music" ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು: ಇದರ ಪ್ರಕಾರ Nokia ಸಾಧನದ ಕೊಳ್ಳುಗರು ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಸಂಗೀತದ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡುವ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="Nokia World 2007">{{cite press release|url=http://www.nokia.com/A4136001?newsid=1172937|title=Nokia World 2007: Nokia outlines its vision of Internet evolution and commitment to environmental sustainability|date=2007-12-04|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14}}</ref> ಈ ಸೇವೆಯು 2008ರ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗತೊಡಗಿತು.ಏಪ್ರಿಲ್ 2008ರಲ್ಲಿ Nokia ಜನರೊಂದಿಗೆ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಸಲುವಾಗಿ, "ಪ್ರೇಕ್ಷಕ" ವರ್ಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು Nokiaದ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಕಂಪೆನಿಯ ಭಾಗವಾಗಲು - ಒಂದು ಸಹಕಾರೀ ಫಿಲ್ಮಿನ ಚಿತ್ರೀಕರಣ, ನಟನೆ, ಸಂಕಲನ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಕೋರಿತು. Nokia Productions [[ಸ್ಪೈಕ್ ಲೀ]]ಯಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಮೊಬೈಲ್ ಫಿಲ್ಮ್‌ಮೇಕಿಂಗ್ ಯೋಜನೆಯೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಹಕಾರೀ ಅನುಭವವು ಹಲವಾರು ಗಡಿರೇಖೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿನಿಂತದ್ದಲ್ಲದೆ ನೂರಾರು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಫಿಲ್ಮ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/press/press-releases/showpressrelease?newsid=1259528|title=Nokia Productions and Spike Lee premiere the world's first social film|date=2008-10-14|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-06-12}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ Nokiaವು ಇತರ [[BlackBerry]] ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳ [[Nokia E71]] ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.Nokia ಆಗಸ್ಟ್ 2009ರಲ್ಲಿ ತಾವು ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಟ ಮಟ್ಟದ [[Windows]]-ಆಧರಿತ [[Nokia Booklet 3G]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ಮಿನಿ ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್]]ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Booklet 3G"/> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2, 2009ರಂದು Nokia X6 ಮತ್ತು X3 ಎಂಬ ಎರಡು ಹೊಸ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸೋಶಿಯಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ಫೋನುಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದಿತು.<ref>{{cite press release|title=Nokia seizes social internet and amplifies music experience|publisher=Nokia Corporation|date=2009-09-02|url=http://www.nokia.com/press/press-releases/showpressrelease?newsid=1338896|accessdate=2009-10-12}}</ref> Nokia X6ನಲ್ಲಿ 32GB ಆನ್-ಬೋರ್ಡ್ ಮೆಮೊರಿ, 3.2 ಇಂಚು ಫಿಂಗರ್ ಟಚ್ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್ ಇದ್ದು 35 ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಕಾಲ ಇದು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಿಸಬಲ್ಲುದು. The Nokia X3 ಒಂದು ಫಸ್ಟ್ ಸೀರೀಸ್ 40 Ovi ಸ್ಟೋರ್-ಎನೇಬಲ್ಡ್ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. X3 ಒಮ್ದು ಸಂಗೀತ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಟೀರಿಯೋ ಸ್ಪೀಕರ್‌ಗಳು, ಅಳವಡಿಕೆಗೊಂಡಿರುವ ಎಫ್.ಎಂ ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು 3.2 ಮೆಗಾಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2009ರಂದು Nokia ಸಾದರಪಡಿಸಿದ ಹೊಸ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಸೆಟ್ ಆದ 7705 Twist ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಆಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿ ಬಿಚ್ಚಿದರೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ QWERTY ಕೀಪ್ಯಾಡ್ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|title=Nokia 7705 Twist launched Stateside on Verizon (photo gallery)|url=http://conversations.nokia.com/2009/09/10/nokia-7705-twist-launched-stateside-on-verizon-photo-gallery/|publisher=Nokia Corporation|date=2009-09-10|accessdate=2009-10-11|archive-date=2009-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090912042410/http://conversations.nokia.com/2009/09/10/nokia-7705-twist-launched-stateside-on-verizon-photo-gallery/|url-status=dead}}</ref> Verizon Wireless ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಾಗಲಿರುವ ಈ ಹೊಸ ಮೊಬೈಲ್, ಒಂದು 3 ಮೆಗಾಪಿಕ್ಸೆಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾ, ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸಿಂಗ್, ವಾಯ್ಸ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ ಮುಂತಾದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು 3.44 ಔನ್ಸ್ ತೂಕದ್ದಾಗಿದೆ. web browsing, voice commands and weighs around ounces. ==== ಪುನರ್ರಚನೆಗಳು ==== ಏಪ್ರಿಲ್ 2003ರಲ್ಲಿ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಸ್ ಸಾಧನಗಳ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ತೊಂದರೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಆ ವಿಭಾಗವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ [[ಲೇ-ಆಫ್‌]]ಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಪುನರ್ರಚನೆಯೇ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಕ್ರಮ<ref>{{cite press release|url=http://press.nokia.com/PR/200304/898905_5.html|title=Nokia Networks takes strong measures to reduce costs, improve profitability and strengthen leadership position|date=2003-04-10|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14|archive-date=2008-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080505005636/http://press.nokia.com/PR/200304/898905_5.html|url-status=dead}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ಫಿನ್ಲಂಡಿನಲ್ಲಿ Nokiaದ ಬಗೆಗಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿದ್ದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೇಲುಕೆಳಗಾಯಿತು <ref>{{cite news|url=http://www2.hs.fi/english/archive/news.asp?id=20030411IE6|title=Nokia Networks to shed 1,800 jobs worldwide; majority of impact felt in Finland|date=2003-04-11|work=Helsingin Sanomat|accessdate=2008-05-14|archive-date=2008-05-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20080511191446/http://www2.hs.fi/english/archive/news.asp?id=20030411IE6|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.theregister.co.uk/2003/04/10/nokia_networks_axes/|title=Nokia Networks axes 1,800 staff|last=Leyden|first=John|date=2003-04-10|work=The Register|accessdate=2008-05-14}}</ref> ಮತ್ತು ಹಲವಾರು [[ಕೋರ್ಟ್ ಕೇಸ್]]ಗಳು ಹಾಗೂ ನೋಕಿಯಾವನ್ನು ಟೀಕೆಮಾಡುವ ಒಂದು [[ದೂರದರ್ಶನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಶೋ]]ವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.yle.fi/mot/kj050117/englishscript.htm|title=Nokia's Law (transcription)|date=2005-01-17|publisher=YLE TV1, Mot|accessdate=2008-05-14|archive-date=2008-04-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080430035551/http://www.yle.fi/mot/kj050117/englishscript.htm|url-status=dead}}</ref> ಫೆಬ್ರುವರಿ 2006ರಲ್ಲಿ Nokia ಮತ್ತು [[Sanyo]] ತಮ್ಮ ನಡುವಣ [[CDMA]]ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಸೆಟ್ ವಹಿವಾಟಿನ ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಬಗೆಗಿನ [[ಮೆಮೊರಾಂಡಮ್ ಆಫ್ ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್]] ಒಂದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು. ಆದರೆ ಜೂನ್‌ನ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಅವರು ಯಾವುದೇ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರದೇ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರು. Nokia ತಾನು CDMA ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದ ಕೆಲವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ CDMA ವಹಿವಾಟನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/A4136002?newsid=1059331|title=Nokia and Sanyo proposed new company will not proceed|date=2006-06-26|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14|archive-date=2008-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080505005605/http://www.nokia.com/A4136002?newsid=1059331|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/A4136002?newsid=1059329|title=Nokia decides not to go forward with Sanyo CDMA partnership and plans broad restructuring of its CDMA business|date=2006-06-22|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/A4136002?newsid=1034612|title=Nokia and Sanyo Announce Intent to Form a Global CDMA Mobile Phones Business|date=2006-02-14|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14|archive-date=2008-05-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080505005556/http://www.nokia.com/A4136002?newsid=1034612|url-status=dead}}</ref> ಜೂನ್ 2006ರಲ್ಲಿ ಯೋರ್ಮಾ ಒಲ್ಲಿಲಾ ತನ್ನ [[CEO]] ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ತೊರೆದು [[Royal Dutch Shell]]<ref>{{cite press release|url=http://www.shell.com/home/content/media/news_and_library/press_releases/2005/pr_announcement_04082005.html|title=Shell appoints Jorma Ollila as new Chairman|date=2005-08-04|publisher=Royal Dutch Shell|accessdate=2009-03-22}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನ [[ಚೇರ್ಮನ್]] ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು [[ಆಲ್ಲಿ-ಪೆಕ್ಕಾ ಕಲ್ಲಾಸ್‌ವ್ಯುವೋ]]ರವರಿಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು.<ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/A4136002?newsid=1004430|title=Nokia moves forward with management succession plan|date=2005-08-01|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-22|archive-date=2009-07-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20090710010120/http://www.nokia.com/A4136002?newsid=1004430|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://finland.fi/netcomm/news/showarticle.asp?intNWSAID=41296&LAN=ENG|title=Changing the guard at Nokia – Olli-Pekka Kallasvuo takes the helm|last=Repo|first=Eljas|coauthors=Melender, Tommi|date=2005-09-19|work=Ministry for Foreign Affairs of Finland|publisher=Virtual Finland|accessdate=2009-03-22}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮೇ 2008ರಲ್ಲಿ Nokia ತನ್ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಶೇರುದಾರರ ಮೀಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಾವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ಅಂತರಜಾಲ|ಇಂಟರ್ನೆಟ್]] ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಬೇಕೆಂದಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. Nokia ತನ್ನನ್ನು ಒಂದು [[ಟೆಲಿಫೋನ್]] ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಚಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ Google, [[Apple]] ಮತ್ತು [[Microsoft]] ಇದರ ಹೊಸ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೈಪೋಟಿಗಳಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿಲ್ಲವಾದರೂ ಮುಂದೆ ಇವರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಆಟಗಾರರನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://nds1.nokia.com/NOKIA_COM_1/Microsites/AGM_2008/pdf/OPK_AGM_2008_ENGLISH.pdf|title=2008 Nokia Annual General Meeting (transcription)|last=Kallasvuo|first=Olli-Pekka; President and CEO|date=2008-05-08|publisher=Nokia Corporation|location=[[Helsinki Fair Centre]], Amfi Hall|format=PDF|accessdate=2009-06-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714192007/http://nds1.nokia.com/NOKIA_COM_1/Microsites/AGM_2008/pdf/OPK_AGM_2008_ENGLISH.pdf|archivedate=2011-07-14}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ Nokia ತಾನು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="ノキア、日本の事業展開の見直し">{{cite news|url=http://www.nokia.co.jp/about/release_081127.shtml|title=ノキア、日本の事業展開の見直し|date=2008-11-27|publisher=ノキア・ジャパン – プレスリリース – ノキアについて|language=Japanese|accessdate=2008-12-05|archive-date=2012-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20120321212011/http://www.nokia.co.jp/about/release_081127.shtml|url-status=dead}}</ref> ಮುಂದಿನ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[Nokia E71]]ನ ವಿತರಣೆಯನ್ನು [[NTT docomo]]ಮತ್ತು [[SoftBank Mobile]]ಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. Nokia Japan ಇಂದಿಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು, ವ್ಯಾಪಾರದ ಸೋರ್ಸಿಂಗ್, ಹಾಗೂ docomoನ ಟೆಲಿಸಂಪರ್ಕ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ [[Vertu]] ಲಕ್ಷುರಿ ಫೋನುಗಳ [[MVNO]] ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==== ಸ್ವತ್ತುಗಳು ==== {{Mainlist|List of acquisitions by Nokia}} [[ಚಿತ್ರ:Nokia E55 01.jpg|thumb|225px|Nokia E55, Nokia Eseries ಸರಣಿಯ ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸೆಗ್ಮೆಂಟ್ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್.]] ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 22, 2003ರಂದು Nokia [[Sega]]ದ ಒಂದು ವಿಭಾಗವಾದ Sega.com ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಇದು Nokia [[N-Gage]] ಸಾಧನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ತಳಹದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/A4136002?newsid=918198|title=Nokia completes acquisition of assets of Sega.com Inc.|date=2003-09-22|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-16|archive-date=2008-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080205220723/http://www.nokia.com/A4136002?newsid=918198|url-status=dead}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 16, 2005ರಂದು Nokia ಮತ್ತು [[Intellisync Corporation]] ಎಂಬ ದತ್ತಾಂಶ ಮತ್ತು PIM ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸೇಶನ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್‌ನ ಪ್ರೊವೈಡರ್ ನಡುವೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ Nokia Intellisync ಅನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/A4136002?newsid=1021663|title=Nokia to extend leadership in enterprise mobility with acquisition of Intellisync|date=2005-11-16|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-22|archive-date=2009-07-10|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090710004837/http://www.nokia.com/A4136002?newsid=1021663|url-status=dead}}</ref> ಫೆಬ್ರುವರಿ 10, 2006ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ Nokia ಈ ಸ್ವಾಧೀನವನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಗಿಸಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/A4136002?newsid=1034184|title=Nokia completes acquisition of Intellisync|date=2006-02-10|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-22|archive-date=2008-12-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20081204080614/http://www.nokia.com/A4136002?newsid=1034184|url-status=dead}}</ref> ಜೂನ್ 19, 2006ರಂದು Nokia ಮತ್ತು [[Siemens AG]] ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತ್ತು ಫಿಕ್ಸೆಡ್-ಲೈನ್ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸಾಧನಗಳ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತೊ ದೊಡ್ಡ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[Nokia Siemens Networks]] ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದವು.<ref name="NSN">{{cite press release|url=http://www.nokia.com/A4136002?newsid=1057716|title=Nokia and Siemens to merge their communications service provider businesses|date=2006-06-19|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-22|archive-date=2009-07-10|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090710010535/http://www.nokia.com/A4136002?newsid=1057716|url-status=dead}}</ref> ಇದರ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳೂ ತಲಾ 50% ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯು ಫಿನ್ಲಂಡಿನ [[ಎಸ್ಪೂ]]ನಲ್ಲಿದ್ದಿತು. ಈ ಕಂಪೆನಿಗಳು 2010ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ €16 [[ಬಿಲಿಯನ್]]ನಷ್ಟು ಮಾರಾಟ ಹಾಗೂ €1.5 ಬಿಲಿಯನ್ ವೆಚ್ಚ ಉಳಿತಾಯವಾಗುವುದೆಂದು ಭವಿಷ್ಯ ನುಡಿದವು. ಈ ಹೊಸ ಕಂಪೆನಿಗೆ Nokiaದ ಸುಮಾರು 20,000 ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗವನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.ಆಗಸ್ಟ್ 8, 2006ರಂದು Nokia ಮತ್ತು Loudeye Corp. ಎಂಬ ಕಂಪೆನಿಗಳೆರಡೂ ಸೇರಿಕೊಂಡು ತಮ್ಮ ನಡುವೆ ಆಗಿರುವ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ Nokia ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಗೀತ ವಿತರಕನಾಗಿರುವ Loudeye Corporation ಅನ್ನು ಸುಮಾರು $60 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದವು.<ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/A4136002?newsid=1067845|title=Nokia to acquire Loudeye and launch a comprehensive mobile music experience|date=2006-08-08|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14|archive-date=2009-07-10|archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090710002231/http://www.nokia.com/A4136002?newsid=1067845|url-status=dead}}</ref> ಇದನ್ನು ಕಂಪೆನಿಯು ಹೆಡ್ಸೆಟ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸಂಗೀತ ಸೇವೆಯಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 29, 2007ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂದ ಈ( ಸೇವೆಯು ತನ್ನ ಎದುರಾಳಿಯಾದ [[iTunes]]ಗೆ ಪೈಪೋಟಿ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 16, 2006ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ Nokia ಈ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/A4136001?newsid=1081455|title=Nokia completes Loudeye acquisition|date=2006-10-16|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14}}</ref> ಜುಲೈ 2007ರಲ್ಲಿ, Nokia ಫೋಟೋಗಳು, ವಿಡಿಯೋಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಮಾಧ್ಯಮಗಳನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಶೇರಿಂಗ್ ಸೊಲ್ಯೂಶನ್ಸ್ ಆಗಿರುವ [[Twango]]ನ ಎಲ್ಲಾ ಚಿರಸ್ಥಿರ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/A4136001?newsid=1141417|title=Nokia acquires Twango to offer a comprehensive media sharing experience|date=2007-07-24|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/Press/Materials/NokiaTwangoFAQ.pdf|title=Nokia Acquires Twango – Frequently Asked Questions (FAQ)|format=PDF|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14|archive-date=2008-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080528004557/http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/Press/Materials/NokiaTwangoFAQ.pdf|url-status=dead}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ Nokia ಮೊಬೈಲ್ ಜಾಹೀರಾತು [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ [[Enpocket]] ಅನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ತನ್ನ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/A4136001?newsid=1153772|title=Nokia to acquire Enpocket to create a global mobile advertising leader|date=2007-09-17|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14}}</ref> ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಶೇರುದಾರರು ಮತ್ತು ನಿಯಮಗಳ ಒಪ್ಪಿಗೆಗೂ ಮುನ್ನ, Nokia [[Navteq]] ಎಂಬ ಯು.ಎಸ್ ಆಧರಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಡ್ಯಾಟಾವನ್ನು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಂಪೆನಿಯನ್ನು $8.1 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Navteq"/><ref>{{cite news|url=http://www.infoworld.com/article/07/10/01/Nokia-buys-mapping-service-for-8.1-billion_1.html|title=Nokia buys mapping service for $8.1 billion|last=Niccolai|first=James|date=2007-10-01|work=IDG News Service|publisher=InfoWorld|accessdate=2008-05-14}}</ref> Nokia ಜುಲೈ 10, 2008ರಂದು ಈ ವಿಲೀನವನ್ನು ಪೂರ್ತಿಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/A4136001?newsid=1235107|title=Nokia completes its acquisition of NAVTEQ|date=2008-07-10|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-03-22}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2008ರಲ್ಲಿ Nokiaವು OZ Communications ಎಂಬ ಖಾಸಗೀ ಒಡೆತನದ, ಮಾಂಟ್ರಿಯಲ್, ಕೆನಡಾದ 220 ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗದ ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಂಪೆನಿಯೊಂದನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Nokia to acquire leading consumer email and instant messaging provider OZ Communications">{{cite news|url=http://news.taume.com/World-Business/Business-Finance/Nokia-to-acquire-leading-consumer-email-and-instant-messaging-provider-OZ-Communications-6922|title=Nokia to acquire leading consumer email and instant messaging provider OZ Communications|date=September 30, 2008|work=Taume News|accessdate=2008-09-30}}</ref> ಜುಲೈ 24, 2009ರಂದು Nokiaವು ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗ್, ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದ್ದು ಸುಮಾರು 14 ಜನ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಖಾಸಗೀ ಒಡೆತನದ Cellity ಎಂಬ ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕಂಪನಿಯ ಕೆಲವಾರು ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/press/press-releases/showpressrelease?newsid=1330831|title=Nokia to acquire cellity|date=2009-07-24|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-08-04}}</ref> cellityಯ ವಿಲೀನವು ಆಗಸ್ಟ್ 5, 2009ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿಯಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/press/press-releases/showpressrelease?newsid=1332884|title=Nokia completes acquisition of cellity|date=2009-08-05|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-08-06}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11, 2009ರಂದು Nokiaನ ಘೋಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ "ಸುಮಾರು 10 ಮಂದಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಖಾಸಗೀ ಒಡೆತನದ, ಬಾಸ್ಟನ್, ಮೆಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ Plum Ventures Inc.ನ ಕೆಲವು ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು. Plum Nokiaನ Social Location ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿರುವುದು." <ref>{{cite press release|url=http://news.prnewswire.com/ViewContent.aspx?ACCT=109&STORY=/www/story/09-11-2009/0005092316&EDATE=|date=2009-09-11|publisher=PR Newswire|title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು|access-date=2021-08-10|archive-date=2009-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20090915175308/http://news.prnewswire.com/ViewContent.aspx?ACCT=109&STORY=%2Fwww%2Fstory%2F09-11-2009%2F0005092316&EDATE=|url-status=dead}}</ref> == ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಬಂಧಗಳು == === ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ರಚನೆ === ==== ವಿಭಾಗಗಳು ==== ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2009ರಿಂದ Nokia ನಾಲ್ಕು ಔದ್ಯಮಿಕ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: '''ಸಾಧನಗಳು''', '''ಸೇವೆಗಳು''', '''ಪರಿಹಾರಗಳು''' ಮತ್ತು '''ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು'''.<ref name="Structure">{{cite web|url=http://www.nokia.com/about-nokia/company/structure|title=Structure|date=2009-10-01|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-12-28|archive-date=2009-10-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20091008064142/http://www.nokia.com/about-nokia/company/structure|url-status=dead}}</ref> ಈ ನಾಲ್ಕೂ ವಿಭಾಗಗಳು [[ಮೇರಿ ಟಿ.ಮೆಕ್‌ಡೊವೆಲ್]] ನೇತೃತ್ವದ '''ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಡೆವೆಲಪ್‍ಮೆಂಟ್ ಆಫೀಸ್''' ನಿಂದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ನೆರವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಈ ವಿಭಾಗವು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸುಸಂಧಿಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Structure"/> ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2007ರಂದು Nokiaನ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಸ್ ಉದ್ಯಮಗಳ ಗುಂಪನ್ನು [[Siemens]]ನ ಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕುಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಸಂಬಂಧೀ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಜತೆ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ Nokia ಮತ್ತು Siemensಗಳ ಜಂಟಿ ಒಡೆತನವುಳ್ಳ ಹಾಗೂ Nokiaದಿಂದ ಕನ್ಸಾಲಿಡೇಟ್ ಮಾಡಲಾದ [[Nokia Siemens Networks]] ಅನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/A4136002?newsid=1116423|title=Nokia Siemens Networks starts operations and assumes a leading position in the communications industry|date=2007-04-02|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-04-07}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ===== ಸಾಧನಗಳು ===== [[ಚಿತ್ರ:Nokia N900-1.jpg|thumb|225px| Nokia N900, Nokia's Nseries portfolioದಿಂದ a Maemo 5 Linux ಆಧರಿತ ಮೊಬೈಲ್ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಾಧನ ಮತ್ತು ಟಚ್‍ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‍ಫೋನ್.]] ಕಾಯ್ ಓಯಿಸ್ತಾಮೋರ ನೇತೃತ್ವದ ಸಾಧನಗಳ ವಿಭಾಗವು Nokiaನ ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನ ಪೋರ್ಟ್‌ಫೋಲಿಯೋನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಜತೆಗೇ ಕಾಂಪೊನೆಂಟುಗಳ ಸೋರ್ಸಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಕೂಡಾ ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Structure"/> ಈ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಮೇನ್‌ಲೈನ್ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ಸ್ ಶಾಖೆಯಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ Multimedia ([[Nseries]] ಸಾಧನಗಳು) ಮತ್ತು Enterprise Solutions ([[Eseries]] ಸಾಧನಗಳು) ಮತ್ತು ಈ ಹಿಂದೆ R&amp;D – Technology Platformsಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸೆಂಟ್ರಲೈಸ್ಡ್ ಕೋರ್ ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಈ ವಿಭಾಗವು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಮೊಬೈಲ್ ವಾಯ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡ್ಯಾಟಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನಗಳ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲ್ಲಿಹೈ-ವಾಲ್ಯೂಮ್‌ನ, ಗ್ರಾಹಕಪರವಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧನಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯಾದ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್-ಶ್ರೇಣಿಯ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಾಧನಗಳು [[GSM]]/[[EDGE]], [[3G]]/[[W-CDMA]] ಮತ್ತು [[CDMA]] ಸೆಲ್ಯುಲರ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. Nokiaನ [[Nseries]] ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ [[Symbian OS]] ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ.2006ರ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ Nokia MP3 ಸಾಮರ್ಥ್ಯವುಳ್ಳ 15 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು. ಇದರರ್ಥವೇನೆಂದರೆ, Nokiaವು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ (Nokiaನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನುಗಳು ಡಿಜಿಟಲ್ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅದು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ Kodakಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮೆರಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ, ಇದರ ಜತೆಗೇ ಈಗ [[Apple]]ನ [[iPod]]ನ ಮಾರಾಟವನ್ನೂ ಹಿಂದೂಡಿರುವ Nokia ತನ್ನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಿಯೋ ಪ್ಲೇಯರ್(MP3 ಪ್ಲೇಯರ್ಸ್)ಗಳ ಸರಬರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಮೇಲುಗೈ ಪಡೆದಿದೆ. 2007ರ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ Nokia ಸುಮಾರು 440 ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನುಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಜಾಗತಿಕ ಮೊಬೈಲ್ ಮಾರಾಟದ ಶೇಕಡಾ 40 ಭಾಗದಷ್ಟು - ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://www.usatoday.com/money/economy/2008-04-17-173945271_x.htm|title=Nokia's 25 percent profit jump falls short of expectations|date=2008-04-17|agency=Associated Press|publisher=USA Today|accessdate=2008-05-14}}</ref> ===== ಸೇವೆಗಳು ===== ಸೇವಾ ವಿಭಾಗವು ಬಳಕೆದಾರರ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆಗಳ ಐದು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ: ಸಂಗೀತ, ನಕ್ಷೆಗಳು, ಮಾಧ್ಯಮ, ಸಂದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಆಟಗಳು.<ref name="Structure"/> [[ನಿಕ್‌ಲಾಸ್ ಸವಾಂಡರ್]]ರ ನೇತೃತ್ವದ ಈ ವಿಭಾಗವು ಹಿಂದಿನ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ಸೊಲ್ಯೂಶನ್ಸ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಹಳೆಯ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಡ್ರೈವರ್ ಸೇವೆಗಳ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದೇ ಅಲ್ಲದೆ ಹೊಸ ಸ್ವಾಧೀನದ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನೂ(Loudeye, Gate5, [[Enpocket]], [[Intellisync]], Avvenu and OZ Communications) ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಸಿಬ್ಬಂದಿವರ್ಗವು ಟೆಲಿಸಂಪರ್ಕ ಉದ್ಯಮದ ಹೊರಗಿನ ಕಂಪೆನಿಗಳ ಜತೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಏಳಿಗೆ ಸಾಧಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮತ್ತು [[ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳು]], [[ಆಪ್ಟಿಕ್ಸ್]], ಸಂಗೀತದ ಮೇಳೈಸುವಿಕೆ(ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸೇಶನ್) ಮತ್ತು [[ಸ್ಟ್ರೀಮಿಂಗ್ ಮೀಡಿಯಾ]]ದಂತಹ ಹೊಸ ಅನ್ವಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ===== ಪರಿಹಾರಗಳು ===== ಪರಿಹಾರ ವಿಭಾಗವು Nokiaದ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸೂಚಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನ, ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸೇವೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ಯಾಕೇಜ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಆಲ್ಬೆರ್ತೋ ಟೊರೆಸ್ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ===== ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ===== Nokiaದ ಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ವಿಭಾಗದ ಹೊಸ ಮುಖವಾಗಿರುವ ಈಗಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ವಿಭಾಗವು ಆನ್‌ಸ್ಸಿ ವಾನ್‌ಜೊಕಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ [[ಸರಬರಾಜು ಸರಣಿ]]ಗಳು, ಮಾರಾಟ ಹಾದಿಗಳು,ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಕಂಪೆನಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದೆ.<ref name="Structure"/> ==== ಸಹಾಯಕರುಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:Nokia 5800 XpressMusic Browser.jpg|thumb|225px|The Nokia 5800 XpressMusic, ಇದು ಒಂದು ಟಚ್‍ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‍ಫೋನ್ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯಾ ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಒತ್ತುನೀಡುವ ಸಂಚಾರೀ ಮನರಂಜನಾ ಸಾಧನ.]] Nokia ಹಲವಾರು ಅಧೀನ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ 2009ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾದುವೆಂದರೆ [[Nokia Siemens Networks]] ಮತ್ತು [[Navteq]].<ref name="Structure"/> ಇನ್ನುಳಿದ ಹೆಸರಿಸಬಹುದಾದ ಅಧೀನ ಕಂಪೆನಿಗಳೆಂದರೆ, ಬ್ರಿಟೀಶ್ ಮೂಲದ ಲಕ್ಷುರಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿರುವ [[Vertu]]; ನಾರ್ವೇಜಿಯನ್ ಮೂಲದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಕಂಪೆನಿಯಾದ [[Qt Software]], ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಇ-ಮೆಯಿಲ್ ಮತ್ತು ಇನ್‌ಸ್ಟಂಟ್ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕಂಪೆನಿಯಾದ OZ Communications. 2008ರವರೆಗೂ Nokiaವು ತಾನು ಮತ್ತು ಇತರ ತಯಾರಕರು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ [[Symbian OS]] ಎಂಬ ಸ್ಮಾರ್ಟ್‌ಫೋನ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪರವಾನಗಿ ಕಂಪೆನಿಯಾದ [[Symbian Limited]]ನ ಪ್ರಮುಖ ಶೇರುದಾರನಾಗಿದ್ದಿತು. 2008ರಲ್ಲಿ Nokia Symbian Ltd ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಇತರ ಕೆಲವು ಕಂಪೆನಿಗಳ ಜತೆಗೆ [[Symbian platform]] ಅನ್ನು ರಾಯಧನ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು [[ಓಪನ್ ಸೋರ್ಸ್(ಮುಕ್ತ ಮೂಲ)]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ [[Symbian Foundation]] ಅನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. ===== Nokia Siemens Networks ===== {{main|Nokia Siemens Networks}} Nokia Siemens Networks (ಮುಂಚಿನ Nokia Networks) ಆಪರೇಟರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ವಿಸ್ ಪ್ರೊವೈಡರುಗಳಿಗೆ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ಮತ್ತು ವೈರ್ಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು, ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಸ್ ಪ್ಲಾಟ್‍ಫಾರಮ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Structure"/> Nokia Siemens Networks [[GSM]], [[EDGE]], [[3G]]/[[W-CDMA]] ಮತ್ತು [[WiMAX]] ರೇಡಿಯೊ ಆಕ್ಸೆಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕುಗಳು; ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ IP ಮತ್ತು ಮಲ್ಟಿ ಆಕ್ಸೆಸ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೋರ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ಗಳು; ಹಾಗೂ ಸೇವೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಗಮನವನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತದೆ. ಜೂನ್ 19, 2006ರಂದು Nokia ಮತ್ತು [[Siemens AG]]ಗಳು ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ಮತ್ತು ಫಿಕ್ಸೆಡ್-ಲೈನ್ ಫೋನ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸಾಧನಗಳ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸಿ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[Nokia Siemens Networks]] ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref name="NSN"/> Nokia Siemens Networksನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಗುರುತನ್ನು 2007ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ 3GSM ವಿಶ್ವ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆನಂತರ ಹೊರತರಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.underconsideration.com/brandnew/archives/the_wave_of_the_future.php|title=The Wave of the Future|date=2007-03-25|work=Brand New: Opinions on Corporate and Brand Identity Work|publisher=UnderConsideration LLC|accessdate=2008-05-14}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.identityworks.com/reviews/2007/Nokia_Siemens.htm|title=Reviews – 2007 – Nokia Siemens Networks|year=2007|work=Identityworks|accessdate=2008-05-14|archive-date=2013-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20130806150726/http://www.identityworks.com/reviews/2007/Nokia_Siemens.htm|url-status=dead}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ 2009ರವರೆಗಿನ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ Nokia Siemens Networks 150ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುವ 600ಕ್ಕು ಹೆಚ್ಚು ಆಪರೇಟರ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇದರ ನೆಟ್ವರ್ಕುಗಳ ಮುಖಾಂತರ ಸುಮಾರು 1.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nokiasiemensnetworks.com/NR/rdonlyres/B905B5DD-63F3-4D39-8CF3-B78AC915462E/0/_Factsheet_March_09_final.pdf|title=Facts about Nokia Siemens Networks|month=March|year=2009|format=PDF|publisher=Nokia Siemens Networks|accessdate=2009-04-07|archive-date=2016-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308135700/http://nokiasiemensnetworks.com/nr/rdonlyres/b905b5dd-63f3-4d39-8cf3-b78ac915462e/0/_factsheet_march_09_final.pdf|url-status=dead}}</ref> ===== Navteq ===== {{main|Navteq}} Navteq ಎನ್ನುವುದು [[ಚಿಕಾಗೋ, ಇಲಿನಾಯ್ಸ್]] ಮೂಲದ್ದಾಗಿದ್ದು ಇದು ಆಟೋಮೋಟಿವ್ ನ್ಯಾವಿಗೇಶನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ನ್ಯಾವಿಗೇಶನ್ ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಡ್ಯಾಟಾ ಒದಗಿಸುವುದು, ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಆಧರಿತ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರೀ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರೀ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದೇ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Structure"/> Navteq ಅನ್ನು Nokia ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2007ರಂದು ವಿಲೀನ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Navteq"/> Navteqನ ಮ್ಯಾಪ್ ಡ್ಯಾಟಾವು ಈಗ [[Nokia Maps]] ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು, ಧ್ವನಿ-ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ ನ್ಯಾವಿಗೇಶನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂದರ್ಭಪ್ರಜ್ಞೆಯುಳ್ಳ ಜಾಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Structure"/> Nokia Maps ಎಂಬುದು Nokiaನ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಆಧರಿತ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳ [[Ovi]] ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ==== ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಆಡಳಿತ ==== Nokiaನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಶೇರುದಾರರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಗ್ರೂಪ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಬೋರ್ಡ್‌ಗಳ(ಎಡ) ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು,<ref name="Group Executive Board">{{cite web|url=http://www.nokia.com/A4126335|title=Group Executive Board|month=April|year=2007|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14|archive-date=2008-05-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20080513164514/http://www.nokia.com/A4126335|url-status=dead}}</ref> ಇದನ್ನು ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ನ(ಬಲ) ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Board of Directors">{{cite web|url=http://www.nokia.com/A4126350|title=Board of Directors|month=April|year=2007|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14|archive-date=2008-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20080517101857/http://www.nokia.com/A4126350|url-status=dead}}</ref> ಗ್ರೂಪ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಚೇರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್ ನೇಮಕ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗ್ರೂಪ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟಿವ್ ಬೋರ್ಡಿನ ಚೇರ್ಮನ್ ಮಾತ್ರ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೂOnly the Chairman of the Group Executive Board can belong to both, the Board of Directors and the Group Executive Board. ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ನ ಸಮಿತಿಯು ಒಂದು ಲೆಕ್ಕಪತ್ರ ತಪಾಸಣಾ ಸಮಿತಿ,<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/About_Nokia/Sidebars_new_concept/Board_charters/audit_charter.pdf|title=Audit Committee Charter at Nokia|year=2007|format=PDF|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14|archive-date=2012-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120119090350/http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/About_Nokia/Sidebars_new_concept/Board_charters/audit_charter.pdf|url-status=dead}}</ref> ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸಮಿತಿ<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/About_Nokia/Sidebars_new_concept/Board_charters/personnel_charter_2007.pdf|title=Personnel Committee Charter at Nokia|year=2007|format=PDF|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14|archive-date=2012-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120119064038/http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/About_Nokia/Sidebars_new_concept/Board_charters/personnel_charter_2007.pdf|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಆಡಳಿತ ಹಾಗೂ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/About_Nokia/Sidebars_new_concept/Board_charters/CG_Charter_2008_Final_20080123.pdf|title=Corporate Governance and Nomination Committee Charter at Nokia|year=2008|format=PDF|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14|archive-date=2012-01-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20120119031651/http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/About_Nokia/Sidebars_new_concept/Board_charters/CG_Charter_2008_Final_20080123.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/link?cid=EDITORIAL_4207|title=Committees of the Board|month=May|year=2007|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14}}</ref> ಕಂಪೆನಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಫಿನ್ನಿಶ್ ಕಂಪನೀಸ್ ಆಕ್ಟ್,<ref>{{cite web|url=http://www.lmr.fi/publications/companies_act_290906.pdf|title=New Finnish Companies Act designed to increase Finland’s competitiveness|last=Virkkunen|first=Johannes|date=2006-09-29|format=PDF|work=LMR Attorneys Ltd. (Luostarinen Mettälä Räikkönen)|accessdate=2008-05-14|archive-date=2012-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120303103144/http://www.lmr.fi/publications/companies_act_290906.pdf|url-status=dead}}</ref> Nokiaದ ಆರ್ಟಿಕಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/About_Nokia/Company/Corporate_Governance/Articles_of_Association/Nokia_Articles_of_Association_10052007.pdf|title=Articles of Association|date=2007-05-10|format=PDF|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14|archive-date=2008-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080528004541/http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/About_Nokia/Company/Corporate_Governance/Articles_of_Association/Nokia_Articles_of_Association_10052007.pdf|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಆಡಳಿತ ನಿರ್ದೇಶನಗಳು,<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/About_Nokia/Sidebars_new_concept/Board_charters/corporate_governance_guideline_sep06.pdf|title=Corporate Governance Guidelines at Nokia|year=2006|format=PDF|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14|archive-date=2012-02-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20120203131255/http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/About_Nokia/Sidebars_new_concept/Board_charters/corporate_governance_guideline_sep06.pdf|url-status=dead}}</ref> ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್‍ನ ಅಧಿಕಾರ ಚಲಾವಣೆಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಒಳಗಡೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. <center> {| style="border-spacing:12px" | style="width:50%;border:none;vertical-align:top" align="center" | {| class="wikitable" width="100%" style="margin:0px 0px" !ಗ್ರೂಪ್ ಎಕ್ಸೆಕ್ಯುಟಿವ್ ಬೋರ್ಡ್ <ref name="Group Executive Board"/> |- | align="left"|{{flagicon|Finland|size=19px}} [[ಆಲ್ಲಿ-ಪೆಕ್ಕಾ ಕಲ್ಲಾಸ್‍ವ್ಯುಓ]] (ಚೇರ್ಮನ್), ಜನನ. 1953<br /><small>ಜೂನ್ 1, 2006ರಿಂದ ನೋಕಿಯಾ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ನಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, CEO ಮತ್ತು ಗ್ರೂಪ್ ಎಕ್ಸೆಕ್ಯುಟಿವ್ ಬೋರ್ಡ್ ಚೇರ್ಮನ್. </small><br /><small> ಮೇ 3, 2007ರಿಂದ ನೋಕಿಯಾ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯ </small><br /><small>ನೋಕಿಯಾ 1980–1981ರೊಡನೆ, 1982ರಲ್ಲಿ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆ, 1990ರಿಂದ ಗ್ರೂಪ್ ಎಕ್ಸೆಕ್ಯುಟಿವ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯ.</small><br /> |- | align="left"|{{flagicon|Finland|size=19px}} [[ಎಸ್ಕೋ ಆಹೋ]], ಜನನ. (1954).<br /><small>ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳು</small><br /><small>ನವೆಂಬರ್ 1, 2008ರಂದು ನೋಕಿಯಾಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ, 2009ರಿಂದ ಗ್ರೂಪ್ ಎಕ್ಸೆಕ್ಯುಟಿವ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯ</small> |- | align="left"|{{flagicon|Finland|size=19px}} ಟಿಮೋ ಇಹಾಮ್ಯುವೋಟಿಲಾ, b. 1966<br /><small>ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಮುಖ್ಯ ವಿತ್ತ ಅಧಿಕಾರಿ</small><br /><small>ನೋಕಿಯಾದೊಡನೆ 1993–1996, 1999ರಲ್ಲಿ ಮರುಸೇರ್ಪಡೆ, 2007ರಿಂದ ಗ್ರೂಪ್ ಎಕ್ಸೆಕ್ಯುಟಿವ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯ</small> |- | align="left"|{{flagicon|USA|size=19px}} [[ಮೇರಿ ಟಿ. ಮೆಕ್‌ಡೊವೆಲ್]], ಜನನ. 1964<br /><small>ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆ, ಮುಖ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅಧಿಕಾರಿ</small><br /><small>ನೋಕಿಯಾ 2004ಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆ, 2004ರಿಂದ ಗ್ರೂಪ್ ಎಕ್ಸೆಕ್ಯುಟಿವ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯೆ.</small> |- | align="left"|{{flagicon|Norway|size=19px}} ಹಾಲ್‌ಸ್ಟೀನ್ ಮೋರ್ಕ್, ಜನನ. 1953<br /><small>ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು</small><br /><small>ನೋಕಿಯಾ 1999ಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆ, 2004ರಿಂದ ಗ್ರೂಪ್ ಎಕ್ಸೆಕ್ಯುಟಿವ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯ</small> |- | align="left"|{{flagicon|Finland|size=19px}} ಡಾ. ಟೇರೋ ಒಜಾನ್‌ಪೆರಾ, ಜನನ. 1966<br /><small>ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಸೇವೆಗಳು</small><br /><small>ನೋಕಿಯಾ 1990ಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆ, 2005ರಿಂದ ಗ್ರೂಪ್ ಎಕ್ಸೆಕ್ಯುಟಿವ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯ</small> |- | align="left"|{{flagicon|Finland|size=19px}} [[ನಿಕ್‌ಲಾಸ್ ಸವಾಂಡರ್]], ಜನನ. 1962<br /><small>ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಸೇವೆಗಳು</small><br /><small>ನೋಕಿಯಾ 1997ಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆ, 2006ರಿಂದ ಗ್ರೂಪ್ ಎಕ್ಸೆಕ್ಯುಟಿವ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯ</small> |- | align="left"|{{flagicon|USA|size=19px}} ರಿಚರ್ಡ್ ಎ. ಸೈಮನ್‌ಸನ್, ಜನನ. 1958<br /><small>ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ, ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನುಗಳು, ಸಾಧನಗಳು</small><br /><small>ನೋಕಿಯಾ 2001ಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆ, 2004ರಿಂದ ಎಕ್ಸೆಕ್ಯುಟಿವ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯ</small> |- | align="left"|{{flagicon|Venezuela|size=19px}} ಆಲ್ಬೆರ್ತೋ ಟೊರೆಸ್, b. 1965<br /><small>ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಪರಿಹಾರಗಳು</small><br /><small>ನೋಕಿಯಾ 2004ಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1, 2009ರಿಂದ ಗ್ರೂಪ್ ಎಕ್ಸೆಕ್ಯುಟಿವ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯ</small> |- | align="left"|{{flagicon|Finland|size=19px}} ಆನ್‌ಸ್ಸಿ ವಾಂಜೊಕಿ, ಜನನ. 1956<br /><small>ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು</small><br /><small>ನೋಕಿಯಾ 1991ಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆ, 1998ರಿಂದ ಗ್ರೂಪ್ ಎಕ್ಸೆಕ್ಯುಟಿವ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯ</small> |- | align="left"|{{flagicon|Finland|size=19px}} ಡಾ. ಕಾಯ್ ಓಯಿಸ್ತಾಮೋ, ಜನನ. 1964<br /><small>ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ, ಸಾಧನಗಳು</small><br /><small>ನೋಕಿಯಾ 1991ಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆ, 2005ರಿಂದ ಗ್ರೂಪ್ ಎಕ್ಸೆಕ್ಯುಟಿವ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯ</small> |} | style="width:50%;border:none;vertical-align:top" align="center" | {| class="wikitable" width="100%" style="margin:0px 0px" !ನಿರ್ದೇಶಕರ ಸಮಿತಿ<ref name="Board of Directors"/> |- | align="left"|{{flagicon|Finland|size=19px}} [[ಯೊರ್ಮಾ ಓಲ್ಲಿಲಾ]] (ಚೇರ್ಮನ್), ಜನನ. 1950<br /><small> 1995ರಿಂದ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯ, 1999ರಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಸಮಿತಿಯ ಚೇರ್ಮನ್</small><br /><small> [[ರಾಯಲ್ ಡಚ್ ಶೆಲ್]] PLCಯ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಸಮಿತಿಯ ಚೇರ್ಮನ್</small> |- | align="left"|{{flagicon|USA|size=19px}} [[ಡೇಮ್ ಮಾರ್ಜೊರೀ ಸ್ಕಾರ್ಡಿನೋ]] (ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆ), ಜನನ. 1947<br /><small> 2001ರಿಂದ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯೆ</small><br /><small> ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಿಧಾಯಕ ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಸಮಿತಿಯ ಚೇರ್ಮನ್, ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯೆ </small><br /><small>[[Pearson PLC]]ಯ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯೆ</small> |- | align="left"|{{flagicon|Finland|size=19px}}ಜೋರ್ಗ್ ಎಹ್ರ್‌ನ್‌ರೂಥ್, ಜನನ. 1940<br /><small> 2000ದಿಂದ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯ</small><br /><small>ಲೆಕ್ಕಶೋಧನಾ ಸಮಿತಿಯ ಚೇರ್ಮನ್, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಿಧಾಯಕ ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯ</small> |- | align="left"|{{flagicon|India|size=19px}} [[ಲಲಿತಾ ಡಿ. ಗುಪ್ತೆ]], ಜನನ. 1948<br /><small> 2007ರಿಂದ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯೆ, ಲೆಕ್ಕಶೋಧನಾ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯೆ</small><br /><small> [[ICICI Venture Funds Management Co Ltd.]]ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕೇತರ ಚೇರ್ಮನ್</small> |- | align="left"|{{flagicon|Finland|size=19px}} [[ಡಾ. ಬೆಂಗ್ಟ್ ಹೋಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಮ್]], ಜನನ. 1949<br /><small>1999ರಿಂದ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯ</small><br /><small> [[ಮೆಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]] ಯಲ್ಲಿ [[ಪಾಲ್ ಎ. ಸ್ಯಾಮುಯೆಲ್ಸನ್]] ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ </small><br /><small>joint appointment at the [[MIT Sloan School of Management]]ನಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ</small> |- | align="left"|{{flagicon|Germany|size=19px}} [[Dr. Henning Kagermann]], b. 1947<br /><small>Board member since 2007, Member of the Personnel Committee</small><br /><small>CEO and Chairman of the Executive Board of [[SAP AG]]</small> |- | align="left"|{{flagicon|Finland|size=19px}} [[Olli-Pekka Kallasvuo]], b. 1953<br /><small>Board member since 2007</small><br /><small>President and CEO of Nokia Corporation</small> |- | align="left"|{{flagicon|Sweden|size=19px}} Per Karlsson, b. 1955<br /><small>Board member since 2002, Independent Corporate Advisor</small><br /><small>Chairman of the Personnel Committee, Member of the Corporate Governance and Nomination Committee</small> |- | align="left"|{{flagicon|France|size=19px}} Isabel Marey-Semper, b. 1967<br /><small>Board member since 2009, Member of the Audit Committee</small><br /><small>Chief Financial Officer, EVP in charge of strategy of [[PSA Peugeot Citroën]]</small> |- | align="left"|{{flagicon|Finland|size=19px}} [[Risto Siilasmaa]], b. 1966<br /><small>Board member since 2008, Member of the Audit Committee</small><br /><small>Founder and Chairman of [[F-Secure]]</small> |- | align="left"|{{flagicon|Finland|size=19px}} Keijo Suila, b. 1945<br /><small>Board member since 2006, Member of the Audit Committee</small> |} |} </center> {{clear}} ===== Former corporate officers ===== {| style="margin:0.75em auto 0.75em auto" cellspacing="2" cellpadding="0" border="0" |- ! colspan="2" align="center"| '''ಚೀಫ್ ಎಕ್ಸೆಕ್ಯುಟಿವ್ ಆಫೀಸರ್ಸ್''' | ! colspan="4" align="center"| '''ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಡೈರೆಕ್ಟರ್ಸ್‌ನ ಚೇರ್ಮನ್''' <ref>{{cite web|url=http://www.kolumbus.fi/taglarsson/dokumentit/yritys.htm|title=Suomalaisten yritysten ylin johto|language=Finnish|accessdate=2009-03-20|archive-date=2016-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20161127085116/http://www.kolumbus.fi/taglarsson/dokumentit/yritys.htm|url-status=dead}}</ref> |- | [[ಬ್ಯೋರ್ನ್ ವೆಸ್ಟರ್‌ಲುಂಡ್]] | 1967–1977 | {{pad|3em}} | [[ಲಾರಿ ಜೆ. ಕಿವೆಕಾಸ್]] | 1967–1977{{pad|1.25em}} | [[ಸೈಮೋ ವುಒರಿಲೆಹ್ತೋ]] | 1988–1990 |- | [[ಕಾರಿ ಕೈರಮೋ]] | 1977–1988 | | [[ಬ್ಯೋರ್ನ್ ವೆಸ್ಟರ್‌ಲುಂಡ್]]{{pad|0.25em}} | 1977–1979 | [[ಮಿಕಾ ಟೀವೋಲಾ]] | 1990–1992 |- | [[ಸೈಮೋ ವುಒರಿಲೆಹ್ತೋ]] | 1988–1992 | | [[ಮಿಕಾ ಟೀವೋಲಾ]] | 1979–1986 | [[ಕ್ಯಾಸಿಮಿರ್ ಎಹ್ರ್‌ರ್ನ್‌ರೂಥ್]]{{pad|0.25em}} | 1992–1999 |- | [[ಜೋರ್ಮಾ ಓಲ್ಲಿಲಾ]] | 1992–2006 | | [[ಕಾರಿ ಕೈರಮೋ]] | 1986–1988 | [[ಜೋರ್ಮಾ ಓಲ್ಲಿಲಾ]] | 1999– |- | [[ಆಲ್ಲಿ-ಪೆಕ್ಕಾ ಕಲ್ಲಾಸುವುಓ]]{{pad|0.25em}} | 2006– | | | | | |} === ಚಿಹ್ನೆಗಳು === <gallery class="center"> File:Finnish Rubber Works (Nokia) logo 1965.svg| Finnish Rubber Worksನ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಚಿಹ್ನೆ, 1898ರಲ್ಲಿ ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.[323]1965–1966ರ ಲೋಗೋ. File:Nokia arrows logo.svg| "ಕನೆಕ್ಟಿಂಗ್ ಪೀಪಲ್"ಗಿಂತ ಮೊದಲಿನ Nokia Corporationನ "ಬಾಣಗಳು" ಲೋಗೋ. File:Nokia Connecting People.svg| ಓವೆ ಸ್ಟ್ರಾಂಡ್‍ಬರ್ಗ್ ರೂಪಿಸಿದ ಜಾಹೀರಾತು ಸ್ಲೋಗನ್ ಆದ "ಕನೆಕ್ಟಿಂಗ್ ಪೀಪಲ್" ಅನ್ನು Nokia ಪರಿಚಯಿಸಿತು.[325] ಸ್ಲೋಗನ್‌ನ ಈ ಮುಂಚಿನ ರೂಪವನ್ನು Times Roman SC (Small Caps) ಫಾಂಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಿ ರೂಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು.[327] File:Nokia - 2005 logo.svg|Nokiaದ ಈಗಿನ ಲೋಗೋ, ಹೊಸದಾಗಿ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ "ಕನೆಕ್ಟಿಂಗ್ ಪೀಪಲ್" ಸ್ಲೋಗನ್ ಜತೆಗೆ. ಈ ಸ್ಲೋಗನ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಿಕ್ ಸ್ಪೀಕರ್‌ಮ್ಯಾನ್‍ನ ವಿನ್ಯಾಸದ Nokiaದ್ದೇ ಆದ 'Nokia Sans' ಫಾಂಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.[329] File:Nokia Siemens Networks logo.svg|Nokia Siemens Networksನ ಲೋಗೋ. 2007ರಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. File:NAVTEQ logo.svg|Navteq ಲೋಗೋ. 1985ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, 2007ರಲ್ಲಿ Nokiaದ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. </gallery> === ಷೇರುಗಳು === Nokiaವು ಒಂದು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೀಮಿತ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಕಂಪೆನಿ]]ಯಾಗಿದ್ದು, [[ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್]]ನಲ್ಲಿ ಅದೇ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೆ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ(1915ರಿಂದ) ಕಂಪೆನಿಯೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="Towards Telecommunications"/> Nokiaನ ಶೇರುಗಳನ್ನು [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್]]ನಲ್ಲಿ(1988ರಿಂದ) ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್]]ನಲ್ಲಿ(1994ರಿಂದ) ಕೂಡಾ ಪಟ್ಟಿಯಾಗಿವೆ.<ref name="FAQ"/><ref name="Towards Telecommunications"/> === ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ === [[ಚಿತ್ರ:Nokian pääkonttori Keilaniemessä.jpg|thumb|275px|ಕೀಲನೀಮೀ, ಎಸ್ಪೂದಲ್ಲಿರುವ Nokiaದ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯಾಗಿರುವ The Nokia House, ಫಿನ್ಲಂಡ್]] Nokiaದ ಅಧಿಕೃತ [[ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]]ಯ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯಾಗಿರುವ ''The Nokia Way'', ಒಂದು ಏರುತಗ್ಗುಗಳಿಲ್ಲದ [[ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಡ್ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯೊಂದರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ವೇಗ ಮತ್ತು ಸಂದರ್ಭೋಚಿತತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ನಿನ ಗಾತ್ರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೆಲಮಟ್ಟದವರೆಗೆ [[ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ]]ಯ ಮರ್ಜಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುವುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲಾಗದು.<ref name="Nokia Way">{{cite web|url=http://www.nokia.com/A4126303|title=Nokia Way and values|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14|archive-date=2009-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20090216164804/http://www.nokia.com/A4126303|url-status=dead}}</ref> Nokiaದ ಅಧಿಕೃತ ವ್ಯವಹಾರ ಭಾಷೆ [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಆಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನೂ ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದೇ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕಂಪೆನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲು ಮತ್ತು ಇ-ಮೆಯಿಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮೇ 2007ರ ವರೆಗೆ ''Nokia Values'' ಅಥವಾ ನೋಕಿಯಾ ಮೌಲ್ಯಗಳು [[ಗ್ರಾಹಕರ ಸಂತೃಪ್ತಿ]], [[ಗೌರವ]], [[ಸಾಧನೆ]], ಮತ್ತು ನವೀಕರಣ ಆಗಿದ್ದುವು. ಮೇ 2007ರಲ್ಲಿ Nokia ತನ್ನ ಕಂಪೆನಿಯ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಏನಾಗಿರಬೇಕೆಂದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಡೆಸಿದ ಚರ್ಚೆಗಳ ಫಲಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಈ ಮೌಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಸಲಹೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಹೊಸ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಹೀಗಿದ್ದವು: Engaging You, Achieving Together, Passion for Innovation ಮತ್ತು Very Human.<ref name="Nokia Way"/> == ಆನ್‌ಲೈನ್ ಸೇವೆಗಳು == ====.mobi ಮತ್ತು Mobile Web ==== Nokiaವು [[Mobile Web]]ಗಾಗಿಯೇ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[Top Level Domain]] (TLD) ಅನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದ್ದು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದು [[.mobi]] ಎಂಬ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಡೊಮೇನ್ ಹೆಸರನ್ನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿ ಅದನ್ನು ಹೊರತರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://mtld.mobi/company/about/investors|title=dotMobi Investors|publisher=dotMobi|accessdate=2008-05-14|archive-date=2007-08-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20070820165736/http://mtld.mobi/company/about/investors|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://research.nokia.com/files/Haumont-dotMobi.pdf|title=dotMobi, a Key Enabler for the Mobile Internet|last=Haumont|first=Serge|coauthors=Siren, Ritva|format=PDF|publisher=Nokia Corporation|work=Nokia Research Center|accessdate=2008-05-14|archive-date=2008-05-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080528004536/http://research.nokia.com/files/Haumont-dotMobi.pdf|url-status=dead}}</ref> ಅಂದಿನಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೂ Nokia [http://nokia.mobi Nokia.mobi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181125120421/http://nokia.mobi/ |date=2018-11-25 }} ಎಂಬ ಬೃಹತ್ ಮೊಬೈಲ್ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳೂ 100 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೇಟಿಗಳು ದಾಖಲಾಗುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.adservice.nokia.com/faq.jsp#12|title=Nokia Ad Business|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2008-05-14|archive-date=2008-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20080514075056/http://www.adservice.nokia.com/faq.jsp#12|url-status=dead}}</ref> ಇದರ ನಂತರ ಅದು ಮೊಬೈಲ್ ಜಾಹೀರಾತಿಗಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರೈಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಮೊಬೈಲ್ [http://www.adservice.nokia.com/ Ad Service] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080911211630/http://www.adservice.nokia.com/ |date=2008-09-11 }}(ಜಾಹೀರಾತು ಸೇವೆ)ಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.com.com/2100-1039_3-6164800.html|title=Nokia introduces mobile ad services|last=Reardon|first=Marguerite|date=2007-03-06|work=CNET News.com|accessdate=2008-05-14|archiveurl=https://archive.today/20120719003208/http://news.cnet.com/2100-1039_3-6164800.html|archivedate=2012-07-19|url-status=live}}</ref> ==== Ovi ==== {{main|Ovi (Nokia)}} [[ಚಿತ್ರ:Nokia-Ovi-logo.png|thumb|175px|Nokia Ovi ಲೋಗೋ.]] ಆಗಸ್ಟ್ 29, 2007ರಂದು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ [[Ovi]], Nokiaದ "ಛತ್ರಿ ಕಲ್ಪನೆ"ಯ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.<ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/A4136001?newsid=1149749|title=Meet Ovi, the door to Nokia's Internet services|date=2007-08-29|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-04-07}}</ref> Ovi.comನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿರುವ ಇದನ್ನು ಒಂದು "ಪರ್ಸನಲ್ ಡ್ಯಾಶ್‌ಬೋರ್ಡ್" ಎಂಬಂತೆ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಬಳಸುವವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರ ಜತೆ ಫೋಟೋಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಸಂಗೀತ, ನಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಆಟಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಫೋನಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಹಾಗೂ Yahoo's [[Flickr]] ಫೋಟೋ ಸೈಟ್‌ನಂತಹ ಮೂರನೇ ಪಕ್ಷದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. Nokia ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಪಂಚದ ಆಳದೆಡೆಗೆ ಧಾವಿಸುತ್ತಿರುವುದು, ಅದರಲ್ಲೂ ಪೈಪೋಟಿಗೆ [[Microsoft]], Google ಮತ್ತು [[Apple]]ನಂತಹವರಿರುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="nytimes">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/idg/IDG_002570DE00740E18002573A70046F2EF.html?ref=technology|title=Nokia Lays Plan for More Internet Services|last=Niccolai|first=James|date=2007-12-04|work=IDG News Service|publisher=New York Times|accessdate=2008-05-14}}</ref> Oviಯ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸಲಾಗುವ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದುವೆಂದರೆ the Ovi Store (Nokiaದ ಆಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಸ್ಟೋರ್), the Nokia Music Store, [[Nokia Maps]], Ovi Mail, ಹಲವಾರು [[S60]] [[smartphone]]ಗಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ [[N-Gage]] ಮೊಬೈಲ್ ಗೇಮಿಂಗ್ ಪ್ಲಾಟ್‍ಫಾರ್ಮ್, Ovi Share, Ovi Files, ಮತ್ತು Contacts and Calendar.<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/Press/Materials/White_Papers/pdf_files/backgrounders2008/Backgrounder_Ovi_by_Nokia.pdf|title=Ovi by Nokia|format=PDF|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-04-07|archive-date=2011-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606133116/http://www.nokia.com/NOKIA_COM_1/Press/Materials/White_Papers/pdf_files/backgrounders2008/Backgrounder_Ovi_by_Nokia.pdf|url-status=dead}}</ref> The Ovi Store, the Ovi ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಸ್ಟೋರ್ ಅನ್ನು ಮೇ 2009ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/press/press-releases/showpressrelease?newsid=1317441|title=Ovi Store opens for business|date=2009-05-26|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-06-12}}</ref> Ovi Store ಅನ್ನು ತೆರೆಯುವುದಕ್ಕೂ ಮುನ್ನ Nokia ತನ್ನ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್! ಸ್ಟೋರ್ ಅನ್ನು ಮತ್ತು ಒಂದು ಹಾಳುಗೆಡವಲಾದ [[MOSH]] ಭಂಡಾರವನ್ನು ಹಾಗೂ [[WidSets]] ಎಂಬ ವಿಜೆಟ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ಅದರೊಳಗೆ ಕೂಡಿಸಿ ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ಸಮಗ್ರಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/technologyNews/idUSTRE52H6AI20090318?pageNumber=1&virtualBrandChannel=0|title=Nokia to shutter its "Mosh" success story|last=Virki|first=Tarmo|date=2009-03-18|work=Reuters|accessdate=2009-07-14}}</ref> ==== My Nokia ==== Nokia ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗಾಗಿ My Nokia (my.nokia.comನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ) ಎಂಬ ಉಚಿತ, ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/A4515032|title=Nokia – My Nokia|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-07-14|archive-date=2009-07-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20090707100010/http://www.nokia.com/A4515032|url-status=dead}}</ref> ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡ My Nokia ಬಳಕೆದಾರರು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು: * ಅಂತರಜಾಲ, ಇ-ಮೇಲ್ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮೆಸೇಜುಗಳ ಮೂಲಕ ಟಿಪ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಟ್ರಿಕ್ಸ್ ಅಲರ್ಟ್‌ಗಳು. * My Nokia Backup: ಇದು ಮೊಬೈಲ್ ಕಾಂಟ್ಯಾಕ್ಟುಗಳು, ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಲಾಗ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇನ್ನಿತರ ಫೈಲುಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಒಂದು ಉಚಿತ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಬ್ಯಾಕಪ್ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸೇವೆಗಾಗಿ [[GPRS]] ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. * ಹಲವಾರು [[ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌]]ಗಳು, [[ವಾಲ್‌ಪೇಪರ್‌]]ಗಳು, [[ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಸೇವರ್‌]]ಗಳು, ಆಟಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ವಿಶೇಷಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ==== ಕಮ್ಸ್ ವಿದ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ==== ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 2007ರಂದು Nokia ತನ್ನ "Nokia Comes With Music" ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು, ಹಾಗೂ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅಂಗವಾಗಿ [[Universal Music Group International]],[[Sony BMG]], Warner Music Group, ಮತ್ತು EMIಗಳ ಜತೆಗೇ ನೂರಾರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಲೇಬಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಸಂಗ್ರಹಕಾರರೊಂದಿಗಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಒಂದು Nokia Comes With Music ಎಡಿಶನ್ ಫೋನ್ ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ 12, 18, ಅಥವಾ 24 ತಿಂಗಳುಗಳ ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದ ಉಚಿತ ಸಂಗೀತ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂತೆ ಏರ್ಪಾಡು ಮಾಡಿತು. ಉಚಿತ ಡೌನ್‌ಲೋಡ್‌ಗಳ ಅವಧಿ ಮುಗಿದ ನಂತರವೂ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನವೀಕರಿಸದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಈ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಈ ಡೌನ್‌ಲೋಡುಗಳು PC ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ -ಎರಡನ್ನೂ ಆಧರಿಸಿದವಾಗಿವೆ.<ref name="Nokia World 2007"/> ==== Nokia ಮೆಸೇಜಿಂಗ್ ==== ಆಗಸ್ಟ್ 13, 2008ರಂದು Nokiaವು ಆರಂಭಿಸಿದ "Nokia Email service" ಎಂಬ ಹೊಸ ತಳ್ಳುವ [[ಇ-ಮೆಯಿಲ್]] ಸೇವೆಯ ಬೀಟಾ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಇಂದು Nokia Messagingನ ಭಾಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದುನಿಂತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://betalabs.nokia.com/blog/2008/12/17/nokia-email-service-graduates-as-part-of-nokia-messaging/|title=Nokia Email service graduates as part of Nokia Messaging|last=Fields|first=Davis|date=2008-12-17|publisher=Nokia Corporation|work=Nokia Beta Labs|accessdate=2009-03-16|archive-date=2009-02-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20090228181844/http://betalabs.nokia.com/blog/2008/12/17/nokia-email-service-graduates-as-part-of-nokia-messaging/|url-status=dead}}</ref> Nokia Messaging ಎಂಬುದು ಒಂದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ, ಅತಿಥೇಯ ಸೇವೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದು Nokia Messagingನ ಕ್ಲೈಂಟ್ ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರನ ಇ-ಮೆಯಿಲ್ ಸರ್ವರ್‌ನ ನಡುವೆ ಬದಲೀ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಫೋನ್ ಮತ್ತು ಇ-ಮೆಯಿಲ್ ಸರ್ವರ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕವಾಗಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಇ-ಮೆಯಿಲ್ ಗುರುತುದಾಖಲೆಗಳನ್ನು Nokiaದ ಸರ್ವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://email.nokia.com/account/faq.action?change_locale=en|title=Nokia Messaging: FAQ|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-06-12}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕ್ಲೈಂಟ್ ಮತ್ತು ಸರ್ವರ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಇ-ಮೆಯಿಲುಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಆಗಿ [[IMAP]] ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ವಿವಾದ == === NSN ಇರಾನ್‌ಗೆ ಇಂಟರ್ಸೆಪ್ಟ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು. === [[ಚಿತ್ರ:Nokia Connecting people.jpg|thumb|275px| ನೋಕಿಯಾ ಇರಾನ್‍ನಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ಸೆಪ್ಟಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ IRI ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಬಳಕೆಮಾಡಿ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿದ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಕಾರ್ಟೂನ್.]] 2008ರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ Nokia ಮತ್ತು [[Siemens AG]]ಗಳ ನಡುವಿನ ಜಂಟಿ ಯೋಜನೆಯಾದ [[Nokia Siemens Networks]] [[ಇರಾನ್]]ನ ಏಕಾಧಿಪತ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಟೆಲಿಕಾಮ್ ಕಂಪೆನಿಗೆ ತಮ್ಮ ನಾಗರಿಕರ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲದೆ ಯಾವ ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಬೇಕಾದರೂ ವಿಚ್ಛೇದಿಸಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದಂತಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/8112550.stm|title=Hi-tech helps Iranian monitoring|last=Cellan-Jones|first=Rory|date=2009-06-22|work=BBC News|accessdate=2009-07-14}}</ref> ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು [[ಡೀಪ್ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಷನ್]] ಅನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು "ಇ-ಮೆಯಿಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಫೋನ್ ಕರೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು [[Facebook]] ಮತ್ತು [[Twitter]]ನಂತಹ ಸೋಶಿಯಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕಿಂಗ್ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಓದುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಕೂಡಾ". ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದಾಗಿ "ಅಧಿಕಾರವುಳ್ಳವರು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅದರ ಮೇಲೆ ಗಮನವಹಿಸಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಹೋಗದಂತೆ ಮಾಡಲು ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನೂ ಒದಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು," ಎಂದು ಅಲ್ಲಿನ ಪರಿಣಿತರು ''[[The Wall Street Journal]]'' ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರು. ಜೂನ್ 2009ರ ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಂತರ ಇರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಇರಾನಿನ ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಆಕ್ಸೆಸ್ ವೇಗವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇರಬೇಕಾದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಹತ್ತುಪಟ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದುದು ಕಂಡುಬಂದದ್ದರಿಂದ ತಜ್ಞರು ಇದು ಇಂಟರ್ಸೆಪ್ಷನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತೆಂದು ಸಂದೇಹ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು.<ref>{{cite news|url=http://online.wsj.com/article/SB124562668777335653.html#mod|title=Iran's Web Spying Aided By Western Technology|last=Rhoads|first=Christopher|coauthors=Chao, Loretta|date=2009-06-22|work=The Wall Street Journal|publisher=Dow Jones & Company, Inc.|pages=A1|accessdate=2009-07-14}}</ref> ಜಂಟಿ ಯೋಜನಾ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿದ್ದ Nokia Siemens Networks ತನ್ನ ಪ್ರೆಸ್ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಇರಾನ್‌ಗೆ 'ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಿಚ್ಛೇದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ'ವನ್ನು "ಕೇವಲ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ದನಿ ಕರೆಗಳ ನಿರೀಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಲು ಮಾತ್ರ" ನೀಡಿರುವುದಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿತು. "Nokia Siemens Networks ಇರಾನ್‌ಗೆ ಯಾವುದೇ ಡೀಪ್ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಷನ್, ವೆಬ್ ಸೆನ್ಸಾರ್‌ಶಿಪ್ ಅಥವಾ or ಇಂಟರ್ನೆಟ್ ಫಿಲ್ಟರಿಂಗ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಲ್ಲ," ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://www.nokiasiemensnetworks.com/global/Press/Press+releases/news-archive/Provision+of+Lawful+Intercept+capability+in+Iran.htm|title=Provision of Lawful Intercept capability in Iran|date=2009-06-22|publisher=Nokia Siemens Networks|accessdate=2009-07-14|archive-date=2009-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20090625174434/http://www.nokiasiemensnetworks.com/global/Press/Press+releases/news-archive/Provision+of+Lawful+Intercept+capability+in+Iran.htm|url-status=dead}}</ref> ಜುಲೈ 2009ರಲ್ಲಿ Nokia [[ಇರಾನ್]]ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ [[ಬಹಿಷ್ಕಾರ]]ವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಈ ಬಹಿಷ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಗ್ರಾಹಕರು ಚುನಾವಣಾನಂತರದ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಆಂದೋಲನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಹೊಂದಿದವರಾಗಿದ್ದು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಜತೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದುವೆನ್ನಲಾದ ಕಂಪೆನಿಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದವರಾಗಿದ್ದರು. ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳ ಬೇಡಿಕೆ ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬಳಕೆದಾರರು [[SMS]] ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸತೊಡಗಿದರು.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2009/jul/14/nokia-boycott-iran-election-protests|title=Iranian consumers boycott Nokia for 'collaboration'|last=Kamali Dehghan|first=Saeed|date=2009-07-14|work=The Guardian|publisher=Guardian News and Media Limited|accessdate=2009-07-27}}</ref> === Lex Nokia === 2009ರಲ್ಲಿ Nokiaವು [[ಫಿನ್ಲಂಡ್]]ನಲ್ಲಿ ಕಂಪೆನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳೇನಾದರೂ ಮಾಹಿತಿಸೋರಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಂಶಯ ಬಂದಲ್ಲಿ ಅವರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗೆ ಬರಲು ಬಹಳ ಶ್ರಮವಹಿಸಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.theregister.co.uk/2009/03/06/finland_nokia_snooping/|title='Lex Nokia' company snoop law passes in Finland|last=Ozimek|first=John|date=2009-03-06|work=The Register|accessdate=2009-07-27}}</ref> ಊಹಾಪೋಹಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ [[ಕಣ್ಗಾವಲಿನ]] ಬಗೆಗಿನ ಕಾನೂನುಗಳು ಬದಲಾಗದೇ ಹೋಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯನ್ನು ಫಿನ್ಲಂಡ್‌ನಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚನೆ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು Nokia ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಅಲ್ಲಗಳೆಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.cellular-news.com/story/35783.php|title=Nokia Denies Threat to Leave Finland|date=2009-02-01|work=cellular-news|accessdate=2009-07-27|archive-date=2009-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090309161132/http://cellular-news.com/story/35783.php|url-status=dead}}</ref> ಫಿನ್ನಿಶ್ ಮಾಧ್ಯಮವು ಈ ಕಾನೂನನ್ನು ''Lex Nokia'' ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಿತು. ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಕೆಲವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ (''[[Lex Karpela]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ) ಫಿನ್ನಿಶ್ ಕಾಪಿರೈಟ್ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. == ಪರಿಸರದ ದಾಖಲೆ == ಸೆಲ್‌ಫೋನುಗಳಂತಹ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ತಯಾರಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಅವಧಿ ಮುಗಿದುಹೋಗಿ ಅವು [[ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ]]ಗಳಾದ ನಂತರವೂ ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಪರಿಸರಸ್ನೇಹೀ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[Greenpeace]]ನ ಪ್ರಕಾರ Nokia ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ [[ವಿಷಕಾರೀ]] [[ರಾಸಾಯನಿಕ]]ಗಳನ್ನು ಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟಿದೆ,[[ಮರುಬಳಕೆ]]ಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ನ ಇನ್ನಿತರ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ [[ಋತುಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ]]ಯ ಮೇಲೆ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದೆ. 13ನೇ Greenpeace Guide to Greener Electronicsನ ಪ್ರಕಾರ ನೋಕಿಯಾ 10ಕ್ಕೆ 7.5 ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಹಿಂದಿನಂತೆಯೇ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನುಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.greenpeace.org/international/campaigns/toxics/electronics/how-the-companies-line-up|title=How the companies line up: Greenpeace Guide to Greener Electronics, 13th Edition|date=2009-09-30|publisher=Greenpeace International|accessdate=2009-09-30|archive-date=2007-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070127021154/http://www.greenpeace.org/international/campaigns/toxics/electronics/how-the-companies-line-up|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite press release|title=Greenpeace Guide to Greener Electronics, 13th Edition|publisher=Greenpeace International|date=2009-09-30|format=PDF|url=http://www.greenpeace.org/raw/content/international/press/reports/guide-to-greener-electronics-13-edition.pdf|accessdate=2009-09-30|archive-date=2009-10-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007130002/http://www.greenpeace.org/raw/content/international/press/reports/guide-to-greener-electronics-13-edition.pdf|url-status=dead}}</ref> ಗೈಡ್‌ನ 13ನೇ ಅವತರಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ Nokia ತನ್ನ 84 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ 5,000 ಸಂಗ್ರಹಸ್ಥಾನಗಳ ಮೂಲಕ [[ನಿರ್ಜೀವ]]ಗೊಂಡ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನುಗಳನ್ನು ವಾಪಾಸು ಪಡೆಯುವ ಸಯಂಪ್ರಯತ್ನವಾದ ಟೇಕ್-ಬ್ಯಾಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/environment/our-responsibility/environmental-report-2008/take-back-and-recycling|title=Recycling – Take-back and recycling|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-07-27}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ತ್ಯಾಜ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಏನು ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಕೂಡ ಅದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/environment/we-recycle/where-and-how-to-recycle|title=Where and how to recycle|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-07-27|archive-date=2009-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090819115839/http://www.nokia.com/environment/we-recycle/where-and-how-to-recycle|url-status=dead}}</ref> ಹೀಗಿದ್ದರೂ Nokia ನಡೆಸಿದ ಜಾಗತಿಕ ಗ್ರಾಹಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ Nokia ಫೋನುಗಳ ಮರುಬಳಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು 2008ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 3-5%ನಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದಿತು.<ref>{{cite press release|url=http://www.nokia.com/press/press-releases/showpressrelease?newsid=1234291|title=Global consumer survey reveals that majority of old mobile phones are lying in drawers at home and not being recycled|date=2008-07-08|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-07-27}}</ref> Nokiaವು ವಿಷಯುಕ್ತ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಬಳಕೆಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಒಳ್ಳೆಯ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು; 2005ರ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಅದು [[PVC]]ಮುಕ್ತ ಮಾಡೆಲ್‍ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಜನವರಿ 2007ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[BFRs]]ನ ಮಿಶ್ರಣಗಳಿಲ್ಲದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದಿತು, ಮತ್ತು 2010ರ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ [[ಬ್ರೋಮಿನ್‌ಯುಕ್ತ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಲೋರಿನ್‌ಯುಕ್ತ ಮಿಶ್ರಣಗಳುಳ್ಳ]] ಹಾಗೂ [[ಆಂಟಿಮನಿ ಟ್ರಯಾಕ್ಸೈಡ್]]ನಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದಂತಹ ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತರುವ ಗುರಿಯನ್ನಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/environment/our-responsibility/substance-and-material-management|title=Managing our materials and substances|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-07-27|archive-date=2009-06-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20090618074358/http://www.nokia.com/environment/our-responsibility/substance-and-material-management|url-status=dead}}</ref> Nokiaವು 2006ರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಖಚಿತವಾದ [[|{{co2}}]] ಹೊರಸೂಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು 2009ರಲ್ಲಿ 10%ರಷ್ಟು ಮತ್ತು 2010ರಲ್ಲಿ 18%ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಮಾಡುವ ಗುರಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/environment/our-responsibility/environmental-strategy/energy-saving-targets|title=Energy saving targets|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-07-27|archive-date=2009-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090924032307/http://www.nokia.com/environment/our-responsibility/environmental-strategy/energy-saving-targets|url-status=dead}}</ref> ಉತ್ಪನ್ನದ [[ಚೈತನ್ಯ ದಕ್ಷತೆ]]ಯಲ್ಲೂ ಕೂಡ ನೋಕಿಯಾಗೆ ಉತ್ತಮ ಅಂಕಗಳು ದೊರಕಿದವು; ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಬಿಟ್ಟು ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ [[ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳು/0} EPAಯ Energy Star ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು 30–90%ಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೀರಿದ್ದವು.|ಚಾರ್ಜರ್‌ಗಳು/0} [[EPA]]ಯ [[Energy Star]] ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು 30–90%ಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೀರಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/environment/we-energise/nokia-and-energy-efficiency|title=How Nokia contributes to energy efficiency|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-07-27|archive-date=2011-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606133456/http://www.nokia.com/environment/we-energise/nokia-and-energy-efficiency|url-status=dead}}</ref>]] Nokia ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಜತೆಗೂ ಎಕೋ-ಡಿಕ್ಲರೇಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/environment/we-create/devices-and-accessories/eco-declarations|title=Eco declarations|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-07-27|archive-date=2009-09-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090912063806/http://www.nokia.com/environment/we-create/devices-and-accessories/eco-declarations|url-status=dead}}</ref> Nokia ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಮರುಬಳಕೆಯ [[ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್]] ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದೇ ಎಂದು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nokia.com/environment/we-create/materials-and-substances|title=Materials and substances|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-07-27|archive-date=2009-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20090831060420/http://www.nokia.com/environment/we-create/materials-and-substances|url-status=dead}}</ref> ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ [[ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು]] ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು Nokia ಫೆಬ್ರುವರಿ 2008ರಲ್ಲಿ Remade ಎಂಬ ನೂತನ ಫೋನ್ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಹೊರತಂದಿತು.<ref name="Tech Goes Greener">{{cite news|url=http://www.pcworld.com/article/id,144482-c,recycling/article.html|title=Tech Goes Greener|last=Rubio|first=Jenalyn|date=2008-04-12|work=Computerworld Philippines|publisher=PC World|accessdate=2008-05-14|archive-date=2008-06-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080604092739/http://www.pcworld.com/article/id,144482-c,recycling/article.html|url-status=dead}}</ref> ಈ ಫೋನ್ ಅನ್ನು ಬರೇ ಮರುಬಳಕೆಯ ವಸ್ತುಗಳಿಂದಲೇ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Tech Goes Greener"/> ಫೋನಿನ ಹೊರಭಾಗವನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಯ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಾದ ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್ ಕ್ಯಾನ್‌ಗಳು, ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲುಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗವಾದ ಕಾರ್ ಟಯರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Nokia Remade">{{cite web|url=http://www.mobiletor.com/2008/04/09/nokia-remade-concept-phone-goes-green/|title=Nokia Remade Concept Phone goes Green|date=2008-04-09|publisher=Mobiletor|accessdate=2008-05-14|archive-date=2008-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20080908000500/http://www.mobiletor.com/2008/04/09/nokia-remade-concept-phone-goes-green/|url-status=dead}}</ref> ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಅನ್ನು ಮರುಬಳಕೆಯ ಗಾಜನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಹಿಡಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ರಬ್ಬರ್ ಟೈರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಫೋನಿನ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಾಪಾಸು ಪಡೆದ ಫೋನುಗಳ ಭಾಗಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಕ್‌ಲೈಟನ್ನು ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವಷ್ತೇ ಬೆಳಗುವಂತೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಚೈತನ್ಯವು ಹೆಚ್ಚುಕಾಲ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ರೀಚಾರ್ಜ್ ಮಾಡುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. == ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳೊಡನೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಸಹಕಾರ == Nokiaವು [[ಮುಕ್ತ ಸಂಶೋಧನೆ]]ಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಕ್ರಿಯ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಇದರ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಈಗಿನ ಸಹಕಾರೀ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:<ref>{{cite web|url=http://research.nokia.com/openinnovation|title=Open Innovation – Nokia Research Center|publisher=Nokia Corporation|accessdate=2009-04-01|archive-date=2009-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20090209231205/http://research.nokia.com/openinnovation|url-status=dead}}</ref> * [[École Polytechnique Fédérale de Lausanne]], ಸ್ವಿಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ * [[ETH Zurich]], ಸ್ವಿಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ * [[Helsinki University of Technology]],ಫಿನ್ಲಂಡ್ * [[Massachusetts Institute of Technology]], ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ * [[Stanford University]], ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ * [[Tampere University of Technology]], ಫಿನ್ಲಂಡ್ * [[Tsinghua University]], ಚೀನಾ * [[University of California, Berkeley]], ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ * [[University of Cambridge]], ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ * [[University of Southern California]], ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ == ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == ;ಪಟ್ಟಿಗಳು * [[Nokia ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[Nokia ಸ್ವಾಧೀನಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡ ಉದ್ಯಮಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಪಟ್ಟಿ]] ;ಸಾಮಾನ್ಯ * [[Symbian]] – ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನಗಳಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಒಂದು ಮುಕ್ತ ಮೂಲದ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್. * [[Gnokii]] − ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನುಗಳ ಜತೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲೆಂದು ರೂಪಿಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳ ಗುಂಪು. * [[Maemo]] − ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ವೇದಿಕೆ ಹಾಗೂ ಒಂದು ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಕೂಡಾ. * [[Nokia Beta Labs]] − Nokiaದ ಬೀಟಾ ಅನ್ವಯಗಳು. * Nokia Ovi Suite – ಬಳಕೆದಾರನು ಅನುಕ್ರಮಣಿಕೆಯನ್ನು ತನ್ನ Nokia ಸಾಧನದೊಂದಿಗೆ ಮೇಳಯಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಳುಹಿಸುವುದು, ಸಾಧನದಿಂದ ಬ್ಯಾಕಪ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು, ನಕ್ಷೆ ಫೈಲುಗಳನ್ನು ಸಾಧನಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸಾಧನದ ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಅಪ್‌ಡೇಟ್ ಮಾಡುವುದೇ ಮೊದಲಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. * [[Nokia PC Suite]] − ಒಂದು ಸಾಫ್ಟ್‌ವೇರ್ ಪ್ಯಾಕೇಜ್ * [[Nokia Software Updater]] − ಮೊಬೈಲ್ ಸಾಧನದ ಫರ್ಮ್‌ವೇರ್ ಅನ್ನು ಅಪ್‍ಡೇಟ್ ಮಾಡುತ್ತದೆ. * [[Forum Nokia]] − ಸಮುದಾಯ ಅಭಿವರ್ಧಕ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್. * [[Nokia head office]] − Nokiaನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ. * [[Nokia, Finland]] − ಒಂದು ಫಿನ್ನಿಶ್ ಪಟ್ಟಣ. * [[Nokian Tyres]] − 1988ರಲ್ಲಿ Nokia Corporationನಿಂದ ಬೇರಾದ ಒಂದು ಫಿನ್ನಿಶ್ ಟೈರ್ ತಯಾರಕ ಕಂಪೆನಿ. * [[Nokian Footwear]] − 1990ರಲ್ಲಿ Nokia Corporationನಿಂದ ಬೇರಾದ ಒಂದು ಫಿನ್ನಿಶ್ ಬೂಟ್ಸ್ ತಯಾರಕ ಕಂಪೆನಿ. == ಆಕರಗಳು == {{reflist|3}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗೆ == {| class="wikitable" style="width:100%; margin:auto;" |- ! ಶೀರ್ಷಿಕೆ Author !! Publisher !! ವರ್ಷ Length !! ISBN 0-7910-6772-6 {{Book list | title = Work Goes Mobile: Nokia's Lessons from the Leading Edge | author = Michael Lattanzi, Antti Korhonen, Vishy Gopalakrishnan | publisher = [[John Wiley & Sons]] | publish_date = January 2006 | isbn = 0-470-02752-5 | aux1 = 212 pp }} {{Book list | title = Mobile Usability: How Nokia Changed the Face of the Mobile Phone | author = Christian Lindholm, Turkka Keinonen, Harri Kiljander | publisher = [[McGraw-Hill|McGraw-Hill Companies]] | publish_date = June 2003 | isbn = 0-07-138514-2 | aux1 = 301 pp }} {{Book list | title = Business The Nokia Way: Secrets of the World's Fastest Moving Company | author = Trevor Merriden | publisher = [[John Wiley & Sons]] | publish_date = February 2001 | isbn = 1-84112-104-5 | aux1 = 168 pp }} {{Book list | title = The Nokia Revolution: The Story of an Extraordinary Company That Transformed an Industry | author = Dan Steinbock | publisher = AMACOM Books | publish_date = April 2001 | isbn = 0-8144-0636-X | aux1 = 375 pp }} |} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sisterlinks|Nokia}} * [http://www.nokia.com/ Official Nokia portal] <span style="font-size:0.95em;color:#555">(with complete list of regional websites)</span> * [https://biz.yahoo.com/ic/41/41820.html Nokia Corporation Company Profile] at [[Yahoo!]] * [http://www.nokiasiemensnetworks.com Nokia Siemens Networks] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100127092203/http://www.nokiasiemensnetworks.com/ |date=2010-01-27 }} * [http://www.forum.nokia.com Official Forum Nokia for developers] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080120155220/http://www.forum.nokia.com/ |date=2008-01-20 }} * [http://russia.forum.nokia.com Official Russian Forum Nokia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090404051335/http://russia.forum.nokia.com/ |date=2009-04-04 }} * [http://advertising.nokia.com Nokia Interactive Advertising] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090805052136/http://advertising.nokia.com/ |date=2009-08-05 }} {{Nokia phones}} {{OMX Helsinki 25 companies}} {{OMX Stockholm 30 companies}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Espooನಲ್ಲಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1972ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಂಡನ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಛೇಂಜಿನಲ್ಲಿ ಈ ಹಿಂದೆ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದ್ದ ಕಂಪೆನಿಗಳು.]] [[ವರ್ಗ:ಹೆಲ್ಸಿಂಕಿ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಛೇಂಜಿನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿರುವ ಕಂಪೆನಿಗಳು.]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರದರ್ಶನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿನ್‌ಲಂಡಿನ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಕಂಪೆನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫಿನ್ನಿಶ್ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ತಯಾರಕರು]] [[ವರ್ಗ:ನೋಕಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಮಾರಾಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] afj091bc3cx7znv9bqsxl8clmoqpuax 0 22584 1375580 1358243 2026-06-21T09:38:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375580 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor | name = Marlon Brando | image =Marlon_Brando_in_'Streetcar_named_Desire'_trailer.jpg | imagesize = 250px | caption = as [[Stanley Kowalski]] in the trailer for the film ''[[A Streetcar Named Desire (1951 film)|A Streetcar Named Desire]]'' (1951) | birthname = Marlon Brando, Jr. | birthdate = {{birth date|1924|4|3|mf=y}} | birthplace = {{city-state|Omaha|Nebraska}}, U.S. | deathdate = {{death date and age|2004|7|1|1924|4|3|mf=y}} | deathplace = {{city-state|Los Angeles|California}}, U.S. | occupation = Actor/Film director | yearsactive = 1944–2004 | spouse = [[Anna Kashfi]] (1957–1959)<br />[[Movita Castaneda]] (1960–1962)<br />[[Tarita Teriipia]] (1962–1972) | }} '''ಮರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ , ಜೆಆರ್.''' ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 1924 – ಜುಲೈ 1, 2004) ಸುಮಾರು ಅರ್ಧಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಿನೆಮಾ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದಂತ ಅಮೇರಿಕಾದ ನಟ. ಯುವಜನಾಂಗದ [[ಸೆಕ್ಸ್‌ ಸಿಂಬಾಲ್]]ಆಗಿದ್ದಂತಹ ಇವರು, ''[[ಎ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‌ ಕಾರ್ ನೇಮ್ಡ್ ಡಿಸೈರ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ [[ಸ್ಟಾನ್ಲೆ ಕೊವಲಾಸ್ಕಿ]] ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿದ ''[[ಆನ್ ದಿ ವಾಟರ್‌‍ಫ್ರಂಟ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಟೆರ್ರಿ ಮಲಾಯ್ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಇವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ನಟಿಸಿದ ಈ ಎರಡು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ 1950ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಎಲಿಯಾ ಕಜನ್]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಮಧ್ಯಮ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಇವರು ನಟಿಸಿದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಗಳೆಂದರೆ; ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆದ್ದ '[[ದಿ ಗಾಡ್‌‍ಫಾದರ್]] '' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ [[ವಿಟೊ ಕೊರ್ಲೇನ್]] ಪಾತ್ರ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ''[[ಅಪೊಕಾಲ್ಯಾಪ್ಸ್ ನೌ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಕರ್ನಲ್‌ ವಾಲ್ಟರ್ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಎರಡು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಪೊರ್ಡ್ ಕೊಪ್ಪೋಲ]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡ '' [[ಲಾಸ್ಟ್ ಟಾಂಗೊ ಇನ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಪೌಲ್ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಇವರು ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಬ್ರಾಂಡೊ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟನೆಗೆ ಕುರಿತಂತೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [["ಮೆಥಡ್‌‍" ಆಕ್ಟಿಂಗ್]] ಶೈಲಿಯ ನಟನೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ "ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಉಚ್ಚರಿಸುವಂತಹ" ವಾಕ್‌‍ಶೈಲಿಯಿಂದ ವಿಡಂಬನೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಪಾದರಸದಂತಹ ನಡವಳಿಕೆ, ಹೀಗೆ ಎದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಂತಹ ಅಭಿನಯ ಚತುರತೆ ಅವರ ಸಮಾನರ ನಡುವೆ ಅವರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮನ್ನಣೆ ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟವು.<ref>{{Cite web |url=https://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800023585/bio |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-07-20 |archive-date=2012-01-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117121811/http://movies.yahoo.com/movie/contributor/1800023585/bio |url-status=dead }}</ref> ಅವರನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಸ್ಕೋರ್ಸೆಸ್‌ "ಇವರು ಸಿನೆಮಾ ರಂಗದ ಒಂದು ಹೆಗ್ಗುರುತು ಆದುದರಿಂದಲೇ ’ಬ್ರಾಂಡೊಗಿಂತ ಮೊದಲು’ ಮತ್ತು ’ಬ್ರಾಂಡೊನ ನಂತರ’ ಎಂಬ ಶಬ್ಧಗಳನ್ನು ಸಿನೆಮಾರಂಗದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref name="johnnydepp82989.yuku.com">{{Cite web |url=http://johnnydepp82989.yuku.com/topic/1780/t/BRANDO-A-TCM-Documentary.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-19 |archive-date=2011-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110718145959/http://johnnydepp82989.yuku.com/topic/1780/t/BRANDO-A-TCM-Documentary.html |url-status=dead }}</ref><ref name="johnnydepp82989.yuku.com"/> ಒಮ್ಮೆ ಮರ್ಲಾನ್ ಕುರಿತು ನಟ [[ಜಾಕ್ ನಿಕೋಲ್‌‌ಸನ್]] ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದರು, "ಮರ್ಲಾನ್ ತೀರಿಕೊಂಡಾಗ ಸಿನೆಮಾ ರಂಗದ ಒಂದು ಹಂತ ಮುಗಿದು ಮುಂದಿನ ಹಂತ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ." ಬ್ರಾಂಡೊ ಒಬ್ಬ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯೂ ಆಗಿದ್ದರು, ಇವರು [[ಅಮೇರಿಕಾ ನಾಗರೀಕ ಹಕ್ಕುಗಳು]] ಮತ್ತು [[ಅಮೇರಿಕಾ ಭಾರತೀಯರ ಚಳುವಳಿ]] ಸೇರಿದ್ದಂತೆ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮುಂದಾಳತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಬ್ರಾಂಡೊ ಅವರು ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 1924ರಲ್ಲಿ [[ಒಮಹ, ನೆಬ್ರಾಸ್ಕದಲ್ಲಿ]] ನಟಿ [[ಡೊರೊಥಿ ಜುಲಿಯಾ ಪೆನ್ನೆಬಾಕರ್ ಬ್ರಾಂಡೊ]] (1897 – 1954) ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಮಿನಾಶಕ ಔಷಧ]] ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಆಹಾರ ತಯಾರಕರಾಗಿದ್ದ [[ಮರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ, ಸಿನಿಯರ್]](1895 – 1965) ದಂಪತಿಯ ಪುತ್ರನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="iron">ಬೆಯಿನ್ 2004, pp.65–66.</ref><ref>[http://www.filmreference.com/film/9/Marlon-Brando.html ಮರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ ಬಯೊಗ್ರಫಿ(1924-)]</ref> ಇವರ ಕುಟುಂಬವು [[ಎವಾಸ್ಟನ್, ಇಲಿನೊಯಿಸ್‌‌‍ಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಯಿತು. ನಂತರ 1935ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಡೊ ಹನ್ನೊಂದು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಈತನ ಪೋಷಕರು ಬೇರೆಯಾದರು. ಇವರ ತಾಯಿ ತಮ್ಮ ಮೂರು ಮಕ್ಕಳಾದ ಮಾರ್ಲಾನ್, [[ಜೊಸೈಲೆನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ]](1919 – 2005) ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ ಬ್ರಾಂಡೊ(1922 – 1994) ಅವರನ್ನು ಜೊತೆಗೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿಯ ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಸಾಂಥಾ [[ಅನಾ]] ಅವರೊಂದಿಗೆ 1937ರವರೆಗೂ ಮತ್ತೆ ಇವರ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಒಂದಾಗುವವರೆಗೆ ಅಲ್ಲಿದ್ದರು. ನಂತರೆ ಉತ್ತರ [[ಚಿಕಾಗೋ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ಲಿಬರ್ಟಿವಿಲ್ಲೆ, ಇಲಿನೊಯಿಸ್]] ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಇವರದು [[ಡಚ್]], [[ಐರಿಷ್]], [[ಜರ್ಮನ್]] ಮತ್ತು [[ಇಂಗ್ಲೀಷ್]] ಜನಾಂಗದ ಮಿಶ್ರ ಕುಟುಂಬವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಾಂಡೊರವರ ಪೂರ್ವಿಕರಾದ ಜೊಹಾನ್ ವಿಲ್ಹೇಲಮ್ ಬ್ರಾಂಡೊ ಅವರು ಜರ್ಮನಿಯ ರೈನಫ್‌ಪಾಲ್ಝ್‌‍ನಿಂದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ನ್ಯೂ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದರು. ಬ್ರಾಂಡೋನನ್ನು ಒಬ್ಬ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ವಿಜ್ಞಾನಿ]]ಯನ್ನಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.adherents.com/people/pb/Marlon_Brando.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-02-19 |archive-date=2009-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331081145/http://www.adherents.com/people/pb/Marlon_Brando.html |url-status=dead }}</ref> ಕೆಲವು ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಬ್ರಾಂಡೊರವರ ಅಜ್ಜ ಯೂಗಿನ್‌ ಇ.ಬ್ರಾಂಡೊರವರು ಫ್ರೆಂಚ್ ದೇಶದವರಾಗಿರಲ್ಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]] ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು.<ref>"ರಾಯಲ್ ಡಿಸೆಂಟ್ಸ್, ನೊಟೇಬಲ್ ಕಿನ್, ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಪ್ರಿಂಟೆಡ್ ಸೊರ್ಸಸ್" ಸರಣಿಯ ಭಾಗವಾದ ಗೇರಿ ಬಾಯ್ಡ್ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌ರ [http://www.newenglandancestors.org/research/services/articles_gbr78.asp "ಟೆನ್ ಫರ್ದರ್ ಹಾಲಿವುಡ್ ಫಿಗರ್ಸ್ (ಆರ್ ಗ್ರೂಪ್ಸ್ ದೇರ್‌ಆಫ್)"]. #78 ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಜೆನಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ</ref> ಈತ ಐದು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಅಜ್ಜಿ ಮೇರಿ ಹ್ಯಾಲೊವೆ, ಯೂಗಿನ್‌ ಮತ್ತು ಮರ್ಲೊನ್‌ ಬ್ರಾಂಡೋನನ್ನು(ಸಿನಿಯರ್) ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿ ಅವರಲ್ಲಿದ್ದ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದು ನಿರಂತರ ಕುಡಿತ ಮತ್ತು ಜೂಜಿಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು.<ref>''[[ಸಾಂಗ್ಸ್ ಮೈ ಮದರ್ ಟಾಟ್ ಮಿ]], ಮರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ''</ref> ಬ್ರಾಂಡೊರವರ ತಾಯಿ ದೋದಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧಳಲ್ಲದ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಮಹಿಳೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವುದು, [[ಷರಾಯಿ]]ಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ವಾಹನಗಳನ್ನು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವುದು ಅಸಹಜ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇವರು ಅದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಕುಡಿತದ ಚಟ]]ದ ದಾಸರಾಗಿದ್ದರು. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಬ್ರಾಂಡೊನ ತಂದೆಯು ದೋದಿಯವರನ್ನು [[ಚಿಕಾಗೋ]]ದ ಬಾರ್‌ಗಳಿಂದ ಕರೆದು ತರಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಆಕೆ [[ಅನಾಮದೇಯ ಮದ್ಯವ್ಯಸನಿ]]ಯಾಗಿ ಹೋದಳು. ದೋದಿ ಒಬ್ಬ ನಟಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಂಗಮಂದಿರದ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರು. ರಂಗ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿನ ಈಕೆಯ ಕೆಲಸಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಓಮಾಹಾದ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಬರೆದಿದ್ದವು. ಯುವಕ [[ಹೆನ್ರಿ ಫೊಂಡ]] ತನ್ನ ನಟನಾವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಇವರು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಬ್ರಾಂಡೊಗೆ [[ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವ]] ಕುರಿತು ಇದ್ದ ಬಯಕೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಇವರು ನೀಡಿದರು. ಈತನ ತಂದೆ ಮರ್ಲಾನ್ (ಸಿನಿಯರ್‌) ಸಹಜ ಪ್ರತಿಭೆಯುಳ್ಳ ಹವ್ಯಾಸಿ ಛಾಯಾಗ್ರಾಹಕರಾಗಿದ್ದರು. ಬಹುಶಃ ಬ್ರಾಂಡೊಗೆ ಸ್ವಂತ ತಾಯಿಗಿಂತ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ತಾಯಿ ತನ್ನ ಅಜ್ಜಿ ಬೆಸ್ಸಿ ಗಹನ್ ಪೆನ್ನೆಬೇಕರ್ ಮೇಯರ್ಸ್‌‍ರವರು ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದ ಹಾಗೂ ಬಾಂಧವ್ಯ ತೋರಿದಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಇವರೂ ಕೂಡಾ ಅಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದವರಾಗಿದ್ದರು. ಇವರು ಯೌವನಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲೇ ಪತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ವಿಧವೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ವಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ನಂತರದಲ್ಲಿ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ವಿಜ್ಞಾನದ]] ವೈದ್ಯೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಓಮಾಹಾದಲ್ಲಿ ಈಕೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಈಕೆಯ ತಂದೆ ಮೈಲಸ್‌ ಗಹನ್ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದು ಮೂಲತಃ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನವರಾಗಿದ್ದರು. ತಾಯಿ ಜುಲಿಯಾ ವಾಟ್ಸ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನವರಾಗಿದ್ದರು. ಬ್ರಾಂಡೊರವರು ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಭೆಯುಳ್ಳ [[ಮಿಮಿಕ್ರಿ]] ಕಲಾಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಈ ಅಪರೂಪದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜನರ ಮುಖದ ಹಾವಭಾವಗಳನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿದ್ದಂತೆ ಅಭಿನಯಿಸುವ ಚಾತುರ್ಯವನ್ನು ಇವರು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಇವರ ಸಹೋದರಿ [[ಜೊಸೆಲೆನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ]] ಮೊದಲು ನಟನಾವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರ ಮಾಡಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಆರ್ಟ್‌‍ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡಳು. ನಂತರ ಈಕೆ [[ಬ್ರೊಡ್‌‍ವೇ]] ಎನ್ನುವ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ಹಲವು ಸಿನಿಮಾ ಮತ್ತು ಟಿ.ವಿ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಜೊಸೆಲನ್ ‌ನಂತರ ಬ್ರಾಂಡೊನ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸಹೋದರಿ ಫ್ರಾನ್ನಿ ಕಲಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ಗೆ ತೆರಳುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಕಾಲೇಜನ್ನು ತೊರೆದಳು. ಇವಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬ್ರಾಂಡೊ ಆಕೆಯ ಹಾದಿ ಹಿಡಿದ. ಬ್ರಾಂಡೊ ಪ್ರಚಂಡ ಯುವಕನಾಗಿದ್ದ. [[ಲಿಬರ್ಟಿವಿಲ್ಲೆ ಫ್ರೌಡಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ]] ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಮೋಟಾರ್ ಸೈಕಲ್‌‍ನ್ನು ಶಾಲೆಯ ಒಳಗಡೆ ಓಡಿಸಿದ್ದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇವರು ಶಾಲೆಯಿಂದ [[ಬಹಿಷ್ಕೃತಗೊಂಡಿದ್ದರು]]. ಬ್ರಾಂಡೊ ಹದಿನಾರು ವರ್ಷದ ಯುವಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ಇವರನ್ನು [[ಮಿನ್ನೆಸೊಟಾದ ಫರಿಬೌಲ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಶಟ್ಟಕ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಮೊದಲು ಇಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊನ ತಂದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಶಟ್ಟಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ ನಾಟಕ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಾವಿಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಶಾಲೆಯ ಎಲ್ಲ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಾಟಕ ರಂಗಕ್ಕೆ ಕುರಿತ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ತರಬೇತಿಯ ಅಂತಿಮ ವರ್ಷ(1943)ದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಯೊಬ್ಬ ಕುತಂತ್ರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಕುರಿತಾಗಿ ತಿರುಗಿಬಿದ್ದ ಸಲುವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಣಾ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಇವರಿಗೆ ಶಾಲಾ ಆವರಣದ ಹೊರಗೆ ಹೋಗದಂತೆ ತಾಕೀತು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಇವರು ಶಾಲಾ ಆವರಣ ದಾಟಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಾಡಲು ಹೋದಾಗ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡರು. ಬೋಧನ ವಿಭಾಗ ಇವರನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವಂತೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಸೂಚಿಸಿತು. ಈ ಶಿಕ್ಷೆ ಅತಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಸಹಪಾಠಿಗಳ ಸಹಾಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡು ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು. ನಂತರ ಇವರನ್ನು ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಶಾಲೆಗೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಇವರು ಶಾಲೆಗೇ ಹೋಗುವುದೇ ಬೆಡವೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ್ದರು. ಬ್ರಾಂಡೊ ಕೆಲದಿನ ಬೇಸಿಗೆ ರಜೆಯ ಕೆಲಸವಾಗಿ [[ಹಳ್ಳ ಅಗೆಯುವ]] ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಅವರ ಸಹೋದರಿಯರಂತೆ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿಗೆ ಹೋಗಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದರು. ಒಬ್ಬ ಸೋದರಿ ಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು ಮತ್ತೊಬ್ಬರು ಅದಾಗಲೇ [[ಬ್ರಾಡ್‌‍ವೆ]] ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಇವರು ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಫ್ರಾನ್ಸಸ್‌ ಅವರನ್ನು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ 1942ರ [[ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌]] ದಿನದಂದು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಈ ಅನುಭವವನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಕೊಂಡರು. ಬ್ರಾಂಡೊಗೆ ಅವರ ತಂದೆ ಆರು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಸಹಾಯ ನೀಡಿದರು ಅದರ ನಂತರ ಬ್ರಾಂಡೊ [[ಸೇಲ್ಸ್‌]]ಮನ್ ಕೆಲಸ ಗಿಟ್ಟಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ರಾಂಡೊ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]]ಗೆ ತೆರಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ [[ಇಲ್ಲಿನಾಯ್ಸ್‌]] ಅನ್ನು ತೊರೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಥೀಯೇಟರ್ ವಿಂಗ್‌ ಪ್ರೋಫೇಷನಲ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌]], [[ಡ್ರಾಮಾಟಿಕ್‌ ವರ್ಕ್‌ಶಾಪ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ನ್ಯೂ ಸ್ಕೂಲ್‌]] (ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವಿ ಜರ್ಮನ್‌ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಎರ್ವಿನ್‌ ಪಿಸ್ಕಾಟರ‍್ನಿಂದ]] ತರಬೇತಿ) ಮತ್ತು [[ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟರ್ಸ್‌‍ ಸ್ಟುಡಿಯೋ]]ದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. [[ಸ್ಟೆಲ್ಲಾ ಆ‍ಯ್‌ಡ್ಲರ್‌‍]] ಅವರ ಜತೆಗೆ ನ್ಯೂ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಡ್ರಾಮ್ಯಾಟಿಕ್‌ ವರ್ಕಶಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಇವರು [[ಸ್ಟಾನಿಸ್ಲಾವಸ್ಕಿ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]]‌ನ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಕಲಿತರು.ಬ್ರಾಂಡೊನ ಕಲಿಕೆಯ ಸಮಯದ ಕುರಿತಾಗಿ ಒಂದು ಘಟನೆಯನ್ನು ಆ‍ಯ್‌‍ಡ್ಲೆರ್ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. "ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಕೋಳಿಯಂತೆ ನಟಿಸಲು ಹೇಳಿದೆ. ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಈಗ ಆ ಕೋಳಿಗಳ ಗುಂಪಿನ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್‌ ಬೀಳುವ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ನಟಿಸಿ ಎಂದು ಆದೇಶ ನೀಡಿದೆ. ತರಗತಿಯ ಮುಕ್ಕಾಲು ಪಾಲು ಹುಡುಗರು ಕೋಳಿಯಂತೆ ಕೂಗುತ್ತಾ ಕಕ್ಕಾಬಿಕ್ಕಿಯಾಗಿ ಸುತ್ತಾಮುತ್ತೆಲ್ಲ ಓಡುತ್ತಿದ್ದರು ಆದರೆ ಬ್ರಾಂಡೊ ಮಾತ್ರ ಸುಮ್ಮನೆ ಕೂತು ಕೋಳಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಇಡುತ್ತಿರುವಂತೆ ನಟಿಸುತ್ತಿದ್ದ." ಆ‍ಯ್‌ಡ್ಲರ್ ಬ್ರಾಂಡೊರವರನ್ನು ತಮ್ಮ ನಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲು ಹೇಳಿದಾಗ "ನಾನು ಕೋಳಿ- ಸಿಡಿಮದ್ದಿನ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೇನು ಗೊತ್ತು?" ಎಂದು ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದರಂತೆ.{{Cite quote|date=September 2008}} == ವೃತ್ತಿ == === ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Brando van Vechten3.jpg|thumb|upright|1948ರಲ್ಲಿ 24 ವರ್ಷದ ಬ್ರಾಂಡೊ ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಕೊವಾಲ್ಸ್ಕಿಯಾಗಿ ಎ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಕರ್ ನೇಮ್ಡ್ ಡಿಸೈರ್‌ನ ರಂಗಭೂಮಿ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದರು, ಕಾರ್ಲ್ ವಾನ್ ವೆಕ್ಟೆನ್‌ರಿಂದ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.]] ಬ್ರಾಂಡೊರವರು [[ನೂಯಾರ್ಕಿನ ಸೇಯ್‌ವಿಲ್ಲೆ]] [[ಲಾಂಗ್ ಐಸ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌‍ನಲ್ಲಿ]] ತಮ್ಮ [[ಬೇಸಿಗೆ ರಜಾ ಕಾಲದ]] ಮೊದಲ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ [[ಸ್ಟಾನ್ಸ್ಲಾವಸ್ಕಿ ಪ್ರಕಾರದ]] ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇವರ ಮೊಂಡು ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ ಇವರನ್ನು ಸೆಯ್‌ವಿಲ್ಲೆ ನ್ಯೂ ಸ್ಕೂಲ್ ಪ್ರೊಡಕ್ಷನ್‌‍ನಿಂದ ಹೊರದೂಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅವರು ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವಂತಹ ನಾಟಕಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಇದೇ ನಾಟಕವನ್ನು ಅವರು [[ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ]] ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು 1944ರಲ್ಲಿ ''[[ಐ ರಿಮೆಂಬರ್ ಮಮ್ಮಾ]]'' ಆಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಬ್ರಾಂಡ್‌ವೇಸ್‌ನ ''[[ಟ್ರಕ್ ಲೈನ್]]'' ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಕಡು ದುಃಖದಿಂದ ಚಿತ್ರ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ವಿಮರ್ಶಕರು "ಈತ ಅತ್ಯಂತ ಭರವಸೆ ನಟ" ಎಂದು ಹೇಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅಭಿನಂದನೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಈ ನಾಟಕವು [[ವಾಣಿಜ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸೋಲು ಅನುಭವಿಸಿತು]]. 1946ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ನಿರ್ಮಾಣದ ''[[ಎ ಫ್ಲಾಗ್ ಇಸ್ ಬಾರ್ನ್]]'' ಎನ್ನುವ ರಾಜಕೀಯ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಯುವ ನಾಯಕನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅದರಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಂದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಇವರು ಬದ್ದನಾಗಿದ್ದರಿಂದ ನಟರಮೇಲಿನ ಸಮಬೆಲೆಯ ವೇತನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು.<ref>[http://www.jewishjournal.com/home/preview.php?id=13027 ಮೈ ಸೆಡರ್ ವಿತ್ ಬ್ರಾಂಡೊ| ಆರ್ಟ್ಸ್ | ಜೇವಿಶ್ ಜರ್ನಲ್]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.wymaninstitute.org/articles/2004-04-flagisborn.php |title=ಡೆವಿಡ್ ಎಸ್. ವೈಮನ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಹೊಲೊಕಾಸ್ಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್: ವೆಲ್‌ಕಮ್ |access-date=2010-02-19 |archive-date=2015-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150325063213/http://www.wymaninstitute.org/articles/2004-04-flagisborn.php |url-status=dead }}</ref> [[ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೀ ವಿಲಿಯಮ್‌]]ರವರ [[ಎಲಿಯಾ ಕಝನ್‌]] ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದ 1947ರ ''[[ಎ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕಾರ್ ನೇಮ್ಡ್ ಡಿಸೈಯರ್‌]]'' ನಾಟಕದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಕೊವಲ್ಸ್‌ಕಿ]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದರು. ಈ ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯ ಅಭಿನಯದಿಂದ ಬ್ರಾಂಡೊ ತಾರಾ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬ್ರಾಂಡೊ [[ಮೆಸ್ಯಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಪ್ರೊವಿನ್ಸ್‌ಟೌನ್‌]]ಗೆ ವಿಹಾರಕ್ಕೆಂದು ಹೋದಾಗ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ ಬೇಸಿಗೆ ವಿಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತಾ ತನ್ನ ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ [[ಪ್ರತಿಭಾಶೋಧ]] ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>[[ಜಾನ್ ಗರ್ಪೀಲ್ಡ್]] ಪಾತ್ರದ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಮೊದಲ ಆಧ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದರೆ "ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದವು." ಎಂದು ಪೈಯರ್‌ಪಾಂಟ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. It was [[Elia Kazan]]'s decision to fall back on the far less experienced (and technically too young for the role) Brando.ಇದು ಅನನುಭವಿ (ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಆ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಯುವಕನಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ) ಬ್ರಾಂಡೊ ವಿರುದ್ಧ ತಿರುಗಿ ಬೀಳುವ [[ಎಲಿಜಾ ಕಜಾನ್‌]]ರ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿತ್ತು,</ref> ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ ಆ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ತಾನು ಪರದೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಸರಿಸಿದ ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ನಾಟಕದ ಪಾತ್ರ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಕೊವಾಲ್‌ಸ್ಕಿ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಈತನೇ ಸೂಕ್ತವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ತಕ್ಷಣ ಎನಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ರಾಂಡೊ ಅವರ ಈ ನಾಟಕದಲ್ಲಿಯ ನಟನೆಯು ಈ ರಂಗದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಹಾಗೂ ಇದು ಅಮೇರಿಕಾದ [[ಮೆಥಡ್‌ ಆ‍ಯ್‌ಕ್ಟಿಂಗ್‌‍]] ರೀತಿಗೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿತು. ನಂತರ ಬ್ರಾಂಡೊರವರಿಗೆ [[ವಾರ್ನರ್ ಬ್ರದರ್ಸ್‌]]‌ರ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ''[[ರೆಬಲ್‌ ವಿದೌಟ್‌ ಎ ಕಾಸ್]]'' <ref>ವೊಯ್ನಾರ್, ಕಿಮ್. [https://archive.is/20120722004758/www.cinematical.com/2006/03/28/lost-brando-screen-test-for-rebel-surfaces-but-its-not-for-th "ಲಾಸ್ಟ್ ಬ್ರಾಂಡೊ ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಟೆಸ್ಟ್ ಫಾರ್ ರೆಬೆಲ್ ಸರ್ಫೇಸಸ್ - ಬಟ್ ಈಟ್‌’ಸ್ ನಾಟ್ ಫಾರ್ ದ ರೆಬೆಲ್ ವಿ ನೊ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಲವ್."] ''ಸಿನಿಮ್ಯಾಟಿಕಲ್'' , ವೆಬ್‌ಲಾಗ್ಸ್, Inc., ಮಾರ್ಚ್ 28, 2006. ಪಡೆದದ್ದು: [ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2008.</ref> ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಟೆಸ್ಟ್‌ಗಾಗಿ ಬರುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಳ್ಳಲಾಯ್ತು. ನಂತರ ಜೇಮ್ಸ್‌ಡೀನ್ ಈ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ‌. ''[[ಎ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‍ಕಾರ್ ನೇಮ್ಡ್ ಡಿಸೈರ್]]'' ಚಿತ್ರದ 2006ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಡಿವಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಾಶೋಧದ ಈ ತುಣುಕನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. 1950ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊರವರು ''[[ದಿ ಮೆನ್]]'' ಎಂಬ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ದೇಹಕ್ಕೆ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಬಂದಿರುವಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಪಾತ್ರವು ನೈಜವಾಗಿ ತೆರೆ ಮೇಲೆ ಮೂಡಿ ಬರಬೇಕೆಂದು, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. === ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯತ್ತ - ಬೆಳವಣಿಗೆ === {{Weasel|date=March 2009}} [[ಚಿತ್ರ:Viva Zapata movie trailer screenshot (25).jpg|thumb|left|1952ರ ವೈವಾ ಜಪಾಟಾ ಎಂಬ ಪ್ರಚಾರ ತುಣುಕಿನಲ್ಲಿ ಎಮಿಲಿಯೊ ಜಪಾಟಾ!ಆಗಿ ಬ್ರಾಂಡೊ]] 1951ರಲ್ಲಿ [[ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೆ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌‍]]ರವರ ''[[ಎ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌‍ಕಾರ್ ನೇಮ್ಡ್ ಡಿಸೈಯರ್]]'' ನಾಟಕದ ರೂಪಾಂತರ ಕಾಜನ್ಸ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಕೊವಾಲ್ಸ್ಕಿ]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಾಂಡೊರವರ ನಟನೆಯು ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಬುನಾದಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಹಾಗೂ ಉತ್ತಮ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಪಾತ್ರದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಇವರು [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ]] ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡರು. ಇದರ ನಂತರದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳೂ 1952ರಲ್ಲಿ ''[[ವಯಾ ಜಪಾಟಾ]]'' ! 1953ರಲ್ಲಿ ''[[ಜುಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಮಾರ್ಕ್ ಆಂಟೋನಿ]] ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು 1954ರಲ್ಲಿ ''[[ಆನ್ ದಿ ವಾಟರ್‌‌ಫ್ರಂಟ್]]'' ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯ ಪಾತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮಾಂಕಿತಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಬ್ರಾಂಡೊರ ಈ ಮೊದಲ ಐದು ಚಿತ್ರಗಳು ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ಬಹುಶಃ ಇವರು ಜಗತ್ತಿನ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ ನಟನಾ ಪ್ರತಿಭೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಅದಕ್ಕೆ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿ ಅವರು ಗಳಿಸಿರುವ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ಅವರು ಸತತವಾಗಿ 1951 ರಿಂದ 1953ರವರೆಗೆ ಮೂರುವರ್ಷಗಳು [[ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಕೆಯ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]]ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. 1953ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ ''[[ದಿ ವೈಲ್ಡ್ ಒನ್‌]]'' ಎನ್ನುವ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಹ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು ಇದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ [[ಟ್ರಿಂಪ್‌ ತಂಡರ್ ಬರ್ಡ್]] 6T ಮೊಟರ್ ಸೈಕಲ್‌‍ನಲ್ಲಿ ಸವಾರಿ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಈ ಮೊಟರ್ ಸೈಕಲ್‌ ಅನ್ನು ಅಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವವರಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಭಯವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತ್ತಂತೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಟ್ರಿಂಪ್‌ ತಂಡರ್ ಬರ್ಡ್ ಮೊಟರ್ ಸೈಕಲ್‌ ರೌಡಿ ಮೊಟರ್ ಸೈಕಲ್‌ ಎಂದು ಸಣ್ಣ ನಗರಗವೊಂದರಲ್ಲಿ ಜನರ ಗುಂಪುಗಳು ಮಾತನಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಆದರೆ ಟ್ರಿಂಪ್‌ ಮೊಟರ್ ಸೈಕಲ್‌‍ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ನೀಡಿರುವ ಭಾವಚಿತ್ರದ ಬಂಗಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದವು. ಇದೇ ಬಂಗಿಯನ್ನಾದರಿಸಿ [[ಮೇಡಮ್‌ ಟ್ಯುಸ್ಸಾಡ್ಸ್‌]] ಮ್ಯೂಸಿಯಂ‍ನಲ್ಲಿ ಮೇಣದ ಆಕೃತಿಯನ್ನು ಸಹ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಂಡೊನ ''ಈ ಚಿತ್ರವನ್ನು'' ಈಗ ಟ್ರಿಂಪ್‌ ಮೊಟರ್ ಸೈಕಲ್‍ನ ಜಾಹೀರಾತಿನಲ್ಲಿ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬೊಸ್ಟೊನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ [[ಲೀ ಫಾಕ್]] ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ಬರ್ನಾರ್ಡ್‌ ಶಾ]]ರವರ ''[[ಆರ್ಮ್ಸ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ದಿ ಮ್ಯಾನ್]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರು. ಮರ್ಲಾನ್‌ ಬ್ರಾಂಡೊ [[ಬೊಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಫಾಕ್‌ರವರ ನಾಟಕದಲ್ಲಿನ ಸೌಹಾರ್ಧಯುತ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಾಡ್‌ವೇಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾರಕ್ಕೆ $10,000 ಸಂಭಾವನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿ ಬಂದಿರುವ ವಿಷಯವನ್ನು ಫಾಕ್‌ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಜನರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರ ಬೊಸ್ಟನ್ ಒಪ್ಪಂದವು ಪ್ರತಿ ವಾರಕ್ಕೆ $500 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಅವರ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿನ ಕೊನೆಯ ಅಭಿನಯವಾಗಿತ್ತು. ನಿರ್ದೇಶಕ [[ನಿಕೊಲಸ್ ರೇ]] ''[[ದಿ ವೈಲ್ಡ್ ಒನ್]]'' ಚಿತ್ರದದಲ್ಲಿದ್ದ ರೌಡಿ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತೆಗೆದು ತನ್ನ ಚಿತ್ರ ''[[ರೆಬೆಲ್ ವಿದೌಟ್‌ ಎ ಕಾಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಬ್ರಾಂಡೊ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. ಇದರಿಂದ ಯುವಕರ ಮೇಲೆ ಬ್ರಾಂಡೊರ ಪ್ರಭಾವವು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಬಂಡಾಯಗಾರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ರೂಪಗಳಾದ ಮೋಟಾರ್ ಸೈಕಲ್‌ಗಳು, ಚರ್ಮದ ಜಾಕೆಟ್‌ಗಳು, ಜೀನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಡೊ ಅವರ ಬಂಡಾಯಗಾರನ ರೀತಿಯ ರೂಪಗಳು ಬಂಡಾಯಗಾರ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿದವು. ಇವೆಲ್ಲವು ಬ್ರಾಂಡೊ ಅವರ ಹೊಸ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಪಾತ್ರದ ಕೊಡುಗೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಮೋಟಾರ್ ಸೈಕಲ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಉಪಕರಣ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳು, ಚರ್ಮದ ಜಾಕೆಟ್‌ಗಳು,ಬೂಟುಗಳು ಮತ್ತು ಟಿ-ಶರ್ಟ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟಗಳು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾದವು.<ref>ಹಾಪ್‌ವುಡ್, ಜಾನ್ ಸಿ [http://theoscarsite.com/whoswho3/brando_m.htm "] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091128224332/http://theoscarsite.com/whoswho3/brando_m.htm |date=2009-11-28 }}[http://theoscarsite.com/whoswho3/brando_m.htm ಮರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ (1924–2004)."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091128224332/http://theoscarsite.com/whoswho3/brando_m.htm |date=2009-11-28 }} theoscarsite.com. ಪಡೆದದ್ದು: ಏಪ್ರಿಲ್ 7, 2008.</ref> ಈ ಚಿತ್ರವು ಕಡಲಾಚೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಮೇಲೂ ಅದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರು ಈ ಚಿತ್ರದ ಪ್ರಭಾವವು ತಮ್ಮ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ದೇಶಗಳ ಯುವಕರ ಮೇಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಲಾಪಿಸಿದರು. [[ಚಿತ್ರ:Eva marie saint marlon brando waterfront 10.jpg|thumb|1954ರ ಆನ್ ದಿ ವಾಟರ್‌ಪ್ರಂಟ್ ಪ್ರಚಾರ ತುಣುಕಿನಲ್ಲಿ ಇವಾ ಮ್ಯಾರಿ ಸೇಂಟ್ ಜೊತೆ ಮರ್ಲಿನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ]] [[ಕಜಾನ್‌ರ]] ನಿರ್ದೇಶನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರು ಹೊಂದ್ದಿದ್ದಂತಹ ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತ ತಂಡದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಂಡೊ ''[[ಆನ್ ದಿ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್‌]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಟೆರಿ ಮಲಾಯ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಆಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಜನಪ್ರಿಯ ''ಐ ಕುಡಾ ಬೀನ್ ಎ ಕಂಟೆಂಡರ್'' ದೃಶ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ಬ್ರಾಂಡೊ ಸ್ಕ್ರೀಪ್ಟ್ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ದೃಶ್ಯವು ಅವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕಜಾನ್‌ರ ಮನವೊಲಿಸಿದರು. ಮತ್ತು [[ರಾಡ್ ಸ್ಟೈಗರ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಅಂತಿಮ ಹಂತವನ್ನು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ರಾಂಡೊ 1950ರಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಪಾತ್ರಗಳಿಂದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು, ಅಂತಹ ಸವಾಲಿನ ನಿರೀಕ್ಷೆಯ ಪಾತ್ರಗಳೆಂದರೆ:''[[ಗೈಯ್ಸ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಡಾಲ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಸ್ಕೈ ಮಾಸ್ಟರ್ಸನ್ ಆಗಿ ಅವರು ಗಾಯಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು; ''[[ದ ಟೀಹೌಸ್ ಆಫ್ ದ ಆಗಸ್ಟ್ ಮೂನ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಯುದ್ಧದ ನಂತರ [[ಜಪಾನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಜಪಾನಿ ವಿವರಣಕಾರ ಸಾಕಿನಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು; ''[[ಸಯೋನಾರ]]'' ದಲ್ಲಿ ವಾಯುಪಡೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತು ''[[ದ ಯಂಗ್ ಲಯನ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ನಾಜಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ''ಸಯೋನಾರ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ನಟನೆಗಾಗಿ ಆಸ್ಕರ್‌ಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, 1950ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ನಟನೆಯು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಗುರಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ''[[ಮ್ಯುಟಿನಿ ಆನ್ ದ ಬೌಟಿ]]'' (1962); ''[[ಒನ್-ಐಡ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸ್]]'' (1961), ಇದು ಬ್ರಾಂಡೊ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಏಕಮಾತ್ರ ಪಾಶ್ವಿಮಾತ್ಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು; ತುಂಬ ಜನ ನಟರಿದ್ದರೂ ''[[ದಿ ಚೇಸ್]]'' (1966) ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಭ್ರಷ್ಟನಲ್ಲದ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಷರೀಪ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ''[[ರಿಫ್ಲೆಕ್ಷನ್ಸ್ ಇನ್ ಎ ಗೋಲ್ಡನ್ ಐ]]'' (1967) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಅದುಮಿಟ್ಟ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಸೈನ್ಯಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯವೇ ಮುಂದೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಮುಖ ವಿಮರ್ಶಕ [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೀ ಕ್ರೌಚ್]], "ಬ್ರಾಂಡೊರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯು ಮಿತಭಾಷಿಯೆಂಬಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಖಿನ್ನನಾಗುವ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅವರು ಸುಂದರವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಬರೆಯಲು ಕಾರಣವಾಯ್ತು.<ref>http://www.slate.com/id/2158225/pagenum/all/#p2</ref> ''[[ಬರ್ನ್!]]'' (1969), ಅದು ತನ್ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಬ್ರಾಂಡೊ ಕ್ರಮೇಣ ಹೇಳಿಕೊಂಡರು, ಅದು ವ್ಯಾಪಾರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿತ್ತು. ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಬದುಕು ಆ ದಶಕದ ಕೊನೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಳೆಗುಂದಿತ್ತು, ಪ್ರಯಾಸದ ನಟನೆಂಬ ತನ್ನ ಕೆಟ್ಟಹೆಸರಿಗೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಧಿಕ-ಬಜೆಟ್ ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ದಾಖಲೆಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳನ್ನು ಹೇಳಿದರು. === ''ದಿ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್‌'' === [[ಚಿತ್ರ:Godfather15 flip.jpg|thumb|left|1972ರ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಾನ್ ವಿಟೋ ಕರ್ಲೆಯಾನ್ ಆಗಿ ಬ್ರಾಂಡೊ]] 1972ರ ''[[ದ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್‌]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ [[ವಿಟೊ ಕಾರ್ಲೆಯೊನ್]] ಆಗಿ ನಟಸಿದ್ದ ಬ್ರಾಂಡೊ ಅವರ ಅಭಿನಯವು ಅವರ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ತಿರುವು ನೀಡಿತ್ತು. ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಫೊರ್ಡ್ ಕೊಪೊಲಾ]] ಬ್ರಾಂಡೊ ಅವರನ್ನು "ಅಲಂಕಾರ"(ಮೇಕಪ್) ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು(ಅವರು ದುಂಡು-ಕೆನ್ನೆಯ ನೋಟವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ನಟಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಟನ್ ಬಾಲ್ಸ್ ಅನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು). ಅಪರಾಧಿ ಕುಟುಂಬದ ಮುಖಂಡನಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಬ್ರಾಂಡೊರ ಪಾತ್ರ ಕೊಪೊಲಾ ಅವರನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯುಳ್ಳ ಬ್ರಾಂಡೊ ಸ್ಟುಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರ ವರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಜಗಳವಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಅವರು ತಮ್ಮ ಈ ಕಠಿಣ ವರ್ತನೆಗಾಗಿಯೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ ಈ ತಗಾದೆಗಳು ಸಹ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ತುಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದ್ದವು. [[ಮಾರಿಯೊ ಪುಜೊ]] ಬ್ರಾಂಡೊ ಅವರನ್ನು ಕಾರ್ಲಿಯೊನ್ ಆಗಿಯೇ ಸದಾ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>ಪೈರ್‌ಪಾಂಟ್, ಪು.71</ref> ಆದರೂ [[ಪ್ಯಾರಾಮೌಂಟ್]] ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಮುಖಂಡರು [[ಡ್ಯಾನಿ ಥಾಮಸ್‌]]ಗೆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದರು, ಥಾಮಸ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಪ್ಯಾರಾಮೌಂಟ್‍‌ ಸೇರಲಿಲ್ಲ. ಥಾಮಸ್ ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ, ಆಗ ಸ್ಟುಡಿಯೊದವರು ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಟೆಸ್ಟ್‌ಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದವರು ಮತ್ತು ಕೊಪೊಲಾ ಕೋರಿಕೆಯಂತೆ ಬ್ರಾಂಡೊ ಅವರನ್ನು ಆ ಪಾತ್ರ ಮಾಡುವಂತೆ ವಿನಂತಿಸಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, [[ಗಲ್ಫ್+ ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌]]ನಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ಯಾರಾಮೌಂಟ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬ್ಲೂಡೊರ್ನ್]] ಅವರು ಬ್ರಾಡೊ ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲರಾದರು; ಅವರು ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ಟೆಸ್ಟ್‌ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, "ನಾವು ಏನನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ?, ಯಾರು ಈ ಮೇದಾವಿ ಮುದುಕ ?" ಎಂದು ಅತ್ಯಾಶ್ಚರ್ಯದಿಂದ ಕೇಳಿದ್ದರು. ಬ್ರಾಂಡೊ ತನ್ನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ [[ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಎರಡನೇ ನಟನೆಂದು ಗುರ್ತಿಸಿದ ಆಸ್ಕರ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪದೇ ಅವರು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು,(''[[ಪ್ಯಾಟನ್‌]]'' ಗಾಗಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ಸಿ.ಸ್ಕಾಟ್‌]]ಗೆ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು) ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ ರ‍ೈಟ್ಸ್ ಚಳುವಳಿಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ [[ಸ್ಯಾಚೀನ್ ಲಿಟಲ್‌ಫೆದರ್‌]] ಅವರನ್ನು ತನ್ನ ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಬ್ರಾಂಡೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದರು. ಲಿಟಲ್‌ಫೆದರ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗೂಂಡಾ (ಅಪಚಿ)ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಕಾರಣವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದ. ಅಮೇರಿಕಾದ ಭಾರತೀಯರನ್ನು <ref>{{Cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/5354208/ |title=ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಮೌರ್ನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ ಡೆತ್ - ಮರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ (1924–2004)- msnbc.com |access-date=2010-02-19 |archive-date=2008-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080723151101/http://www.msnbc.msn.com/id/5354208/ |url-status=dead }}</ref> ಹಾಲಿವುಡ್ ಮತ್ತು ದೂರದರ್ಶನ ಮಾದ್ಯಮಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುತ್ತಿರುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಅವರು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಫೆದರ್ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ. 1973ರಲ್ಲಿ [[ಬರ್ನಾಡೊ ಬರ್ಟೊಲುಕಿ]]ಯ ಚಿತ್ರ ''[[ಲಾಸ್ಟ್ ಟ್ಯಾಂಗೊ ಇನ್ ಪ್ಯಾರೀಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ್ದು ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಭಿನಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಚಿತ್ರದ [[ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ]] ಸ್ವಭಾವವು ಇವರ ಪಾತ್ರದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಸಿನಿಮಾ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿ-ಎರಡರಲ್ಲೂ ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಾಗಿ ಬ್ರಾಂಡೊ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತರಾದರು. ಬ್ರಾಂಡೊರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಏರಿಳಿತದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಬ್ರಾಂಡೊ ಅವರಿಗೆ 1979ರ ಅಪೊಕಾಲಿಪ್ಸೆ ನೌ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ’ಕರ್ನಲ್‌ ಕರ್ಟ್ಜ್‌’ದ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ ವಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ತೆಳ್ಳಗೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವಂತರಾಗಿರುವಂತೆ ಮತ್ತು ''[[ಹಾರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಡಾರ್ಕ್‌ನೆಸ್‌]]'' ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದಿರುವವರಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಅವರು ತೂಕವನ್ನು ಇಳಿಸಿಕೊಂಡು ಆ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಓದಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬ್ರಾಂಡೊ ತನ್ನ ತೂಕವನ್ನು 220ಪೌಂಡ್‌ಗೆ (100 ಕೆಜಿ) ಇಳಿಸಿಕೊಂಡರು, ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು ಓದಲು ಅವರಿಂದಾಗಲಿಲ್ಲ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇವರ ಪಾತ್ರದ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವನ್ನು ನೆರಳಿನ ಮಧ್ಯೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಭಾಷಣೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಾಂಡೋರ ಅಭಿನಯದ ಭಾಗ ಮುಗಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಫೊರ್ಡ್ ಕೊಪೊಲಾ]] ಇನ್ನೊಂದು ತಾಸು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಬ್ರಾಂಡೊರನ್ನು ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ ’ಹಾರರ್ ಹಾರರ್’ ಎಂದು ಕೂಗಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾಗದ ಕ್ಲೋಸ್‌ಅಪ್‌ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಕೊಪೊಲಾ ಅವರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಾಂಡೊ ಈ ಸಮಯಕ್ಕಾಗಿ $75,೦೦೦ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣಕ್ಕೆ ಅಭಿನಯಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಈ ಚಿತ್ರದ ನಂತರ ಅವರ ಅಭಿನಯದ ಪ್ರೌಡತೆಯು ಅವರು ಅಭಿನಯಿಸಬಹುದಾದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಿತು. === ನಂತರದ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ === [[ಚಿತ್ರ:Jor-EL.jpg|thumb|right|1978ರ ಸೂಪರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊ-ಎಲ್‌ ಆಗಿ ಮರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ]] ಬ್ರಾಂಡೊ 1978ರ ''[[ಸೂಪರ್‌ಮ್ಯಾನ್: ದ ಮೂವೀ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಸೂಪರ್‌ಮ್ಯಾನ್‌]]ನ ತಂದೆ [[ಜೊರ್-ಎಲ್]] ಆಗಿ ಮತ್ತೆ ನಟಿಸಿದರು. ಅವರು ಸಣ್ಣ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡುವ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ನೀಡುತ್ತೇವೆ ಎಂಬ ಭರವಸೆಗೆ ಮಾತ್ರ ಆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಅಭಿನಯಿಸುವ ಮೊದಲು ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟ್‌ ಅನ್ನು ಓದುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ ಅದು ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಮರಾದ ಹಿಂದೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು.ಇದನ್ನು ''[[ಸೂಪರ‍್ಮ್ಯಾನ್‌]]'' ಬಿಡುಗಡೆಯ 2001ರ ಡಿವಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವನ್ನಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ $3.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂದಾಯವಾಗಿತ್ತು. ಚಿತ್ರದ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವಾದ ''[[ಸೂಪರ್‌ಮ್ಯಾನ್ II]]'' ರ ಸಲುವಾಗಿಯೂ ಬ್ರಾಂಡೊರವರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕೆಲವು ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಅವರು ಮೊದಲ ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಾಂಡೊ ಆ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಬ್ರಾಂಡೊ ಮರಣದ ನಂತರ, ಆ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು 2006ರ ಚಿತ್ರದ ಮರು-ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು.''[[Superman II: The Richard Donner Cut]]'' ಬ್ರಾಂಡೊ ನಿಧನದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ,2006ರಲ್ಲಿ ಲೂಸ್‌ ಸಿಕ್ವೆಲ್‍ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ''[[ಸೂಪರ‍್ಮ್ಯಾನ್ ರಿಟರ್ನ್ಸ್‌]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಜೊರ್-ಎಲ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು "ಪುನರಾವರ್ತನ ಪ್ರತಿ"ಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಮತ್ತು ಬಳಸಿಲ್ಲದ ಮೊದಲ ಎರಡು ಸೂಪರ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಸಿನಿಮಾಗಳ ಜೊರ್-ಎಲ್ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ರಾಂಡೊರ ದೃಶ್ಯಸಂಗ್ರಹವನ್ನು [[ಫೊರ್‌ಟ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಸೊಲಿಟ್ಯೂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿನ ದೃಶ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ರಿಮಾಸ್ಟರ್‌ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಬ್ರಾಂಡೊರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಸಿನಿಮಾದಾದ್ಯಂತ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಬ್ರಾಂಡೊ 1980ರಲ್ಲಿ ನಟನೆಯಿಂದ ತನ್ನ ನಿವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರಾದರೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರಗಳತ್ತ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದರು. ಅಂತಹ ಚಿತ್ರಗಳೆಂದರೆ ''[[ಎ ಡ್ರೈ ವೈಟ್ ಸೀಸನ್]]'' (ಈ ಚಿತ್ರದಿಂದ ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ 1989ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಕರ್‌ಗೆ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತಗೊಂಡರು), 1990ರಲ್ಲಿ ''[[ದ ಫ್ರೆಶ್‌ಮ್ಯಾನ್]]'' ಮತ್ತು 1995ರಲ್ಲಿ ''[[ಡಾನ್ ಜಾನ್ ಡೇಮಾರ್ಕೊ]]'' . ಅವರ ಕೊನೆಯ ಚಿತ್ರ ''[[ದಿ ಸ್ಕೋರ್‌]]'' (2001)ನಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮೆಥಡ್ ನಟ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಡೆ ನಿರೊ]] ಜೊತೆಗೆ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. ''[[ದಿ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಡಾ.ಮೊರ‍ೊ]]'' (1996)-ನಂತಹ ನಂತರದ ಕೆಲವು ಅಭಿನಯಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಂಡೊ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದ ಅಭಿನಂದನಾರ್ಹವಲ್ಲದ ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು. ಬ್ರಾಂಡೊ 1979ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಮೆಲ್‌]] ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ''ಫ್ಯಾನ್-ಟ್ಯಾನ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕಾದಂಬರಿಯ ತಂತ್ರವನ್ನು ಚಿತ್ರ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅದು 2005ರವರೆಗೂ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref>ಶೈಕೆಲ್, ರಿಚರ್ಡ್. "ಎ ಲೆಜೆಂಡ್ 'ರೈಟ್ಸ್' ಎ ನಾವೆಲ್." ''ಟೈಮ್'' , ಆಗಸ್ಟ್ 7, 2005.</ref> == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಬ್ರಾಂಡೊ [[ನಾಗರೀಕ ಹಕ್ಕುಗಳು]], ದೇಶಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ದರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಿಟ್ಟು ಮತ್ತು ವಿಚಿತ್ರ ನಡವಳಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ "ಬ್ಯಾಡ್ ಬಾಯ್" ಎಂದೂ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜೂನ್ 12,1973ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ [[ರಾನ್ ಗಲೆಲ್ಲಾ]] ಎಂಬ [[ಪಾಪರಾಜಿ]]ಯ ದವಡೆ ಮುರಿದರು. ಗಲೆಲ್ಲಾ ಬ್ರಾಂಡೊರವರನ್ನು ಅನುಕರಿಸಿದರು, ಆತಿಥೇಯನಾದ [[ಡಿಕ್ ಕ್ಯಾವೆಟ್‌ನ ಸಂವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ]]ದ ಜೊತೆಯಾಗಿದ್ದ, ನಂತರ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ‍ದಲ್ಲಿ [[ಡಿಕ್ ಕ್ಯಾವೆಟ್‌]] ಸಂವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿತು. ಅವರು ನ್ಯಾಯಲಯದ ಹೊರಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು 40,೦೦೦ ಡಾಲರ್ ಹಣ ಪಾವತಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರು ಹೆಸರು ಕೆಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಪ್ರಮೇಯ ಉಂಟಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಡೆವಲಪ್‍ಮೆಂಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ ಭಾಗವಹಿದ್ದಾಗಿನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ತೆಗೆಯುವಾಗ ಗಲೆಲ್ಲಾ ಪುಟ್‍ಬಾಲ್ ಹೆಲ್ಮೆಟ್ ಧರಿಸಿದ್ದನು. ''ಸಾಂಗ್ಸ್ ಮೈ ಮದರ್ ಟಾಟ್ ಮಿ'' ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ, [[ಮರ್ಲಿನ್ ಮನ್ರೊ]] ಪಾರ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಯಾನೋ ನುಡಿಸುವಾಗ ಅವಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದಾಗ ಅಲ್ಲಿದ್ದವರಿಗ್ಯಾರಿಗೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ, ಅವರಿಬ್ಬರು ಅವಳು ಸಾಯುವ ಕೊನೆಯ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಅಫೇರ್‌ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವಳು ಸಾಯುವ ಹಿಂದಿನ ಕೆಲವು ದಿನ ಮೊದಲು ದೂರವಾಣಿ ಕರೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿದಿದ್ದರು. ಅವರು ಹಲವಾರು ಬೇರೆ ಪ್ರಣಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ತನ್ನ ಮದುವೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಂಡತಿಯರು, ಮಕ್ಕಳ ಬಗ್ಗೆ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. 1957ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ [[ಆನ್ನಾ ಕಶ್‍ಫಿ]] ಎಂಬ ನಟಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಕಾಶ್‍ಫಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು, 1947ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಅಳ್ವಿಕೆ]] ಕೊನೆಗೊಂಡಾಗ ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಹೋದರು. ವೆಲ್ಸ್‌, ಸ್ಟೀಲ್ ಕಂಪನಿಯ ವರ್ಕರ್ ಹಾಗೂ ಐರಿಶ್ ಪೀಳಿಗೆಯ ವಿಲಿಯಮ್ ಒ ಕಲಾಘನ್ ಮಗಳು. ಮೊದಲು ಇವನು ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ರೇಲ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕನಾಗಿದ್ದ. ಅವಳ ಪುಸ್ತಕ ಬ್ರಾಂಡೊ ಫಾರ‍್ ಬ್ರೇಕ್‌ಫಾಸ್ಟ್‌‍ನಲ್ಲಿ ತಾನು ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದವಳಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ಒ’ಕಲಾಘನ್ ತನ್ನ ಮಲತಂದೆ ಎಂದು ಪ್ರೆಸ್ ತಪ್ಪಾಗಿ ಮುದ್ರಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರೇ ನಿಜವಾದ ತಂದೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಅವಳು ತನ್ನ ನಿಜವಾದ ತಂದೆ ಭಾರತೀಯನೆಂದು ಹಾಗೂ ತನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿಯರ ನಡುವೆ "ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಸಂಬಂಧದ" ಫಲಿತಾಂಶವೇ ತಾನು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಳು. ಮೇ 11, ೧೯೫೮ ಮಗ [[ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ]] ಹುಟ್ಟಿದ ನಂತರ 1959ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ ಮತ್ತು ಕಾಶ್‌ಫಿ ವಿಚ್ಚೇದನ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. 1960ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ ಏಳು ವರ್ಷ ಹಿರಿಯಳಾದ [[ಮೆಕ್ಸಿಕನ್]] ನಟಿ [[ಮೊವಿಟಾ ಕಾಸ್ಟಾನೆಡಾ]]ರನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. 1962ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಬ್ಬರು ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. 1935ರಲ್ಲಿ ಕಾಸ್ಟಾನೆಡಾ ಮೊದಲು ''[[ಮ್ಯುಟಿನಿ ಆನ್ ದಿ ಬೌನ್ಟಿ]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. 1962ಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ 27 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅದನ್ನು ರೀಮೇಕ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ [[ಫ್ಲೆಚರ್ ಕ್ರಿಶ್ಟಿಯನ್]] ಆಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದರು. ''ಬೌಂಟಿ'' ಚಿತ್ರದ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊರ ವರ್ತನೆಯು ಪ್ರಯಾಸದ ನಟ ಎಂಬ ತನ್ನ ಕೆಟ್ಟ ಹೆಸರನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಅಂಕೆ ಮೀರಿದ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಾಗಿ ದೂಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರು ಎರಡರಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ''ಬೌಂಟಿ'' ಚಿತ್ರದ ಅನುಭವವು ಆಳವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊರ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸಿತು. ಅವರು [[ತಾಹಿತಿ]] ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಜನರ ಮೇಲೆ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು [[ಟೆಟಿಯಾರೊವಾ]]ದ ಹನ್ನೆರಡು-ಹವಳ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಮತ್ತೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು. ಫ್ಲೆಚರ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯನ್‌ನ ಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿ ನಟಿಸಿದ್ದ ತಾಹಿತಿಯ ಸುಂದರಿ [[ಟರಿಟ ಟೆರಿಪಿಯಾ]] ಅವರು ಆಗಸ್ಟ್ 10, 1962ರಂದು ಬ್ರಾಂಡೊರ ಮೂರನೇ ಹೆಂಡತಿಯಾದರು. ಆಕೆ 20 ವರ್ಷದವಳಾಗಿದ್ದಳು ಹಾಗೂ ಆಕೆ ಬ್ರಾಂಡೊಗಿಂತ 18 ವರ್ಷ ಕಿರಿಯವಳಾಗಿದ್ದಳು. ಅಭಿಮಾನಿ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ''ಮೋಷನ್ ಪಿಕ್ಚರ್'' ನಲ್ಲಿ ಟೆರಿಪಿಯಾ ಕುರಿತಂತೆ 1961ರ ಲೇಖನವೊಂದು ಆಕೆಯ ಮುಗ್ದತೆ ಮತ್ತು ಕೃತಕವಲ್ಲದ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ಬ್ರಾಂಡೊ ಹೇಗೆ ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದೆ. ಟೆರಿಪಿಯಾ ಮೂಲತಃ [[ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಾಂಡೊ ಸಹ ಆ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸರಾಗವಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವಂತಾದರು. ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಲ್ಲೇ ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು.<ref>[http://www.ina.fr/archivespourtous/index.php?full=brando&amp;action=ft ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಡೆ ಐ’ ಆಡಿಯೊವಿಷ್ಯುಯೆಲ್ ಆರ್ಚಿವ್‌ಪೌರ್ಟಸ್]</ref><ref>[http://www.dailymotion.com/video/x5xdzd_marlon-brando-interview-en-francais_shortfilms ಡೈಲಿಮೊಷನ್]</ref> ಟೆರಿಪಿಯಾ ಅವರ ಎರಡು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತಾಯಿಯಾದರು. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಜುಲೈ 1972ರಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ಪಡೆದರು. ಬ್ರಾಂಡೊ ಕೊನೆಗೆ ಟೆಟಿಯಾರೊಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೋಟೆಲ್‌ ಅನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಇದಕ್ಕೆ ಬ್ರಾಂಡೊ ಬೇಡಿಕೆಗಳಂತೆ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಅನೇಕ ಮರುವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ವರ್ಷಗಳಗಟ್ಟಲೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಈಗ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಮೂವತ್ತು ಭೋಗಕರವಾದ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಹೊಸ ಹೋಟೆಲ್ 2008ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news |first=Julian |last=Sancton |publisher=Maxim |title=Last Tango on Brando Island |page= |date= |accessdate=2009-01-25 |url=http://www.maxim.com/Lasttangoonbrandoisland/articles/1/46839.aspx |archive-date=2009-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201160550/http://www.maxim.com/Lasttangoonbrandoisland/articles/1/46839.aspx |url-status=dead }}</ref> ತನ್ನ 1976ರ ಬಯೊಗ್ರಫಿ ''ದಿ ಒನ್ಲೀ ಕಂಟೆಂಡರ್'' ಕುರಿತಂತೆ ಗೇರಿ ಕಾರೇಯೊಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ "ಸಲಿಂಗಕಾಮವು ಈಗ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಟ್ರೆಂಡ್‌ ಅಗಿದೆ. ಅದು ಹೆಚ್ಚು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಸುದ್ದಿಯಾಗುವ ಸರಕಾಗಿ ಉಳಿಯಲಾರದು. ಅನೇಕ ಪುರುಷರಂತೆ ನಾನು ಸಹ ಸಲಿಂಗಕಾಮೀಯ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ನಾನು ನಾಚಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಜನ ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೊ ಎಂದು ನಾನೆಂದಿಗೂ ಗಮನ ಹರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೆಲವರು, [[ಜಾಕ್ ನಿಕೊಲ್ಸನ್]] ಮತ್ತು ನಾನು ಪ್ರೇಮಿಗಳು ಎಂದು ನನ್ನ ಮನವೊಲಿಸಿದ್ದ. ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಹಾಗೇ ಮುಂದುವರಿಯಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಾನು ಇದನ್ನು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತೇನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. 2004ರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದಾಗ ಬ್ರಾಂಡೊ 1973ರಿಂದ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ತನ್ನ ಬಾಲ್ಯ ಸ್ನೇಹಿತ [[ವ್ಯಾಲಿ ಕಾಕ್ಸ್‌]]ನ ಬೂದಿಯನ್ನು, ಬ್ರಾಂಡೊರ ಸ್ವಂತ ಬೂದಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಡೆತ್‌ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/article729793.ece?token=null&amp;offset=0&amp;page=1 ವೈಲ್ಡ್ ಥಿಂಗ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100604052003/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/article729793.ece?token=null&offset=0&page=1 |date=2010-06-04 }} ಡಾನ್ ಪೊರ್ಟರ್, ದ ಟೈಮ್ಸ್, ಫೆಬ್ರುವರಿ 12, 2006</ref> === ಮಕ್ಕಳು === * [[ಅನ್ನಾ ಕಶ್ಫಿ]]ಯಿಂದ: ** [[ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನ್ ಡೆವಿ ಬ್ರಾಂಡೊ]] (ಅಕಾ ಗ್ಯಾರಿ ಬ್ರೌನ್; ಜನನ ಮೇ 11, 1958 - ಜನವರಿ 26, 2008 [[ನ್ಯೂಮೊನಿಯಾ]]ದಿಂದ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದನು. * [[ಟರಿಟ ಟೆರಿಪಿಯಾ]]ಳಿಂದ: ** ಸೈಮನ್ ತೈಹೊಟು ಬ್ರಾಂಡೊ (ಜನನ. 1963) -[[ಟೆಟಿಯಾರೊವ]]ದ ನಿವಾಸಿ. ** [[ಟೆರಿಟ]] (ಜನನ. 1970 - ಮರಣ. 1995), ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು. * ಅನಾಮಧೇಯ ತಾಯಿಯಿಂದ ** ಸ್ಟೆಫನೊ ಬ್ರಾಂಡೊ (AKA) [[ಸ್ಟಿಫನ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ಹರ್ಟ್]] (ಜನನ. 1967)<ref>[http://www.nydailynews.com/archives/news/2004/07/03/2004-07-03_love_life_as_big_as_the_lege.html ಲವ್ ಲೈಪ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಬಿಗ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ದ ಲೆಜೆಂಡ್]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.deseretnews.com/article/1,5143,595074918,00.html |title=ಫಿಲ್ಮ್ ಲೆಜೆಂಡ್ ಮರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ ಡೈಸ್ |access-date=2010-02-19 |archive-date=2009-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090713031411/http://www.deseretnews.com/article/1%2C5143%2C595074918%2C00.html |url-status=dead }}</ref> * ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅವರ ಮನೆ ಕೆಲಸದವಳಾಗಿದ್ದ ಮರಿಯಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನಾ ರೂಯಿಜ್‌ಳಿಂದ: ** ನಿನಾ ಪ್ರಿಸ್ಕಿಲ ಬ್ರಾಂಡೊ (ಜನನ ಮೇ 13, 1989) ** ಮೈಲ್ಸ್ ಜೊನಾಥನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ (ಜನನ ಜನವರಿ 16, 1992) ** ಟಿಮೊಥಿ ಗಹಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ ( ಜನನ ಜನವರಿ 6, 1994) * [[ದತ್ತು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ]]: * [[ಮೊವಿಟಾ ಕ್ಯಾಸ್ಟನೆಡ]]:ತಾಯಿ ** ಮೈಕೊ ಕ್ಯಾಸ್ಟನೆಡಾ ಬ್ರಾಂಡೊ (ಜ. 1961) ** ರೆಬೆಕಾ ಬ್ರಾಂಡೊ ಕೊಟ್ಲಿಜ್ಕಿ (ಜ. 1966) * ** ಪೆಟ್ರಾ-ಕಾರ್ವಲ್ (ಜ. 1972), ಬ್ರಾಂಡೊರ ಸಹಾಯಕ ಕರೊಲೈನ್ ಬ್ಯಾರೆಟ್‌ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಕಾರ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಲಾವೆಲ್‌]]ನ ಮಗಳು (ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಎಡ್ಮಂಡ್‌ ಡ್ಯೂಮಾರೆಸ್ಕ್ ಡೆ ಕ್ಲಾವೆಲ್‌) ** ಮೈಮಿಟಿ ಬ್ರಾಂಡೊ(ಜ. 1977) ** ರೈಯಾಟುವ ಬ್ರಾಂಡೊ (ಜ. 1982) === ಬ್ರಾಂಡೊ ಅವರ ಮಗ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನ್ ಶೂಟಿಂಗ್ ಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವುದು === 1990ರ ಮೇನಲ್ಲಿ [[ತಾಹಿತಿ]]ಯಾದ ಬ್ರಾಂಡೊರ ಪುತ್ರಿ ಚೆಯನ್ನೆ ಪ್ರೇಮಿ ಡಾಗ್ ಡ್ರೊಲೆಟ್, [[ಬಿವರ್ಲೀ ಹಿಲ್ಸ್]] ಮೇಲಿರುವ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನ್ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ [[ಚೆಯೆನೆ]]ಯ ಮಲಸಹೋದರ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾದ ನಂತರ ಬಂದೂಕು ಗುಂಡು ತಗುಲಿದ ಗಾಯದಿಂದ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದನು. ಆಗ 31ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನ್‌, ಅವನು ಕುಡುಕನಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಈ ಶೂಟಿಂಗ್ ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ನಡೆಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿದ.ವಿಚಾರಣಾಪೂರ್ವ ವಾಜ್ಯ ವಿಚಾರಣೆಯು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾದ ನಂತರ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನ್‌ [[ಸ್ವಯಂ ನರಹತ್ಯೆ]] ಮತ್ತು [[ಬಂದೂಕು]] ಬಳಸಿದ ಅಪರಾಧವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡ. ಅವನು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ. ಶಿಕ್ಷೆಗೂ ಮೊದಲು ಬ್ರಾಂಡೊ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ತಾನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮಾಜಿ ಹೆಂಡತಿ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯನ್‌ ಅನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ಡ್ರೊಲೆಟ್ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಮೃದುವಾಗಿ ಕ್ಷಮೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ: "ನನ್ನ ಕ್ಷಮಿಸಿ... ಡ್ಯಾಗ್‌ ತಲುಪಿದ ಸ್ಥಳವನ್ನೇ ತಲುಪಲು ನನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದಿದ್ದರೆ ನಾನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆ. ನಾನು ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ". ನಂತರದಲ್ಲಿ ಡ್ರೊಲೆಟ್‌ನ ತಂದೆಯು ಬ್ರಾಂಡೊ ನಟನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ಮಗನನ್ನು "ಕೊಲೆ ಅಪರಾಧದಿಂದ ಬಿಡಿಸಲು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾನೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. [[ಚೆಯೆನೆ]] ಕಾರಿನ ಅಪಘಾತದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದಾಗ 1995ರಲ್ಲಿ ಈ ದುರಂತವೊಂದು ನಡೆಯಿತು. ಡ್ರೊಲೆಟ್‌ನ ಸಾವಿನಿಂದ ಈಗಲೂ ಖಿನ್ನಳಾಗಿರುವ ಆಕೆ ತಾನಾಗಿಯೇ [[ತಾಹಿತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನೇಣು ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ ತನ್ನ 49ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಜನವರಿ 26, 2008ರಂದು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಉರಿಯೂತದ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ (ನ್ಯುಮೊನಿಯಾ) ನಿಧನನಾದನು. == ಅಂತಿಮ ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾವು == ಬ್ರಾಂಡೊರ ಕುಪ್ರಸಿದ್ಢಿ, ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತೊಂದರೆ ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಾಂಡೊರ ನಟನಾವೃತ್ತಿ ಜೀವನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವರ [[ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ]] ಆಕರ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅವರು 1980 ಮತ್ತು 1990ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದೇಹ ತೂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಸುಮಾರು 136 ಕೆಜಿ ತೂಕವಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[ಮಧುಮೇಹ]] ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಆರ್ಸನ್ ವೇಲ್ಸ್]] ಅಥವಾ [[ಎಲ್ವಿಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಲೀ]] ಅವರಂತೆ ಬ್ರಾಂಡೊ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ದೇಹ ತೂಕದ ಏರಿಳಿತದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತಿಯಾಗಿ ತಿನ್ನುವ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಪರಿಹಾರಾತ್ಮಕ ಆಹಾರಕ್ರಮವನ್ನಾಗಿ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅವರು ಸೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವರ್ತಿಸುವ ರೀತಿಗಾಗಿ ಕೆಟ್ಟ ಹೆಸರನ್ನು ಸಹ ಗಳಿಸಿದ್ದರು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತನ್ನ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅನಾವಶ್ಯಕ ಅಥವಾ ಅಸಾಧ್ಯವೆಂಬಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳ ತರದ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನಿಟ್ಟು ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ದೇಶಕರನ್ನು ಎದುರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡುವಾಗ ಅನಾಸಕ್ತಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಇನ್ನಿತರ ಅನೇಕ ಸಹನಟರು ಅವರನ್ನು ವಿಶಾಲ ಹೃದಯದ, ಹಾಸ್ಯವಂತ ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಗನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಾಂಡೊ ತನ್ನ ಕೊನೆ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ನಾವಿನ್ಯತೆ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಬ್ರಾಂಡೊ ಯು.ಎಸ್.ಪೇಟೆಂಟ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಆಫೀಸ್‌ನಿಂದ ತಮ್ಮ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅನೇಕ ಹಕ್ಕುಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಜೂನ್ 2002- ನವೆಂಬರ್‌ 2004ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಬ್ರಾಂಡೊ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನೋಡಿ{{US Patent|6812392}}"ಅದರ ಸಮಾನವಾದವುಗಳು".) ಈ ನಟನಿಗೆ ಮನರಂಜನೆಗಾರ [[ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್]] ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಆತ್ಮೀಯ ಗೆಳೆಯನಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರ [[ನೆವರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಂಚ್‌ಗೆ]] ನಿರಂತರ ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾರಗಟ್ಟಲೇ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ರಾಂಡೊ 2001ರ ಗಾಯಕನ ಎರಡು-ದಿನದ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಹದಿಮೂರನೇ-ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವ ಸಮಾರಂಭದ ಸಂಗೀತ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ತನ್ನ 15-ನಿಮಿಷ ಅವಧಿಯ ಸಂಗೀತ ವಿಡಿಯೊ "[[ಯು ರಾಕ್ ಮೈ ವರ್ಲ್ಡ್]]"ನಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿದ್ದರು. ಈ ನಟನ ಮಗ ಮೈಕೊ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜಾಕ್ಸನ್‌ರ ಅಂಗರಕ್ಷಕ ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಆ ಗಾಯಕನಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸ್ನೇಹಿತನೂ ಆಗಿದ್ದನು. ಅವನು "ಕಳೆದ ಬಾರಿ ನನ್ನ ತಂದೆ ಎಲ್ಲಿಗಾದರೂ ಹೋಗುವುದಾಗಿ ಮನೆ ತೊರೆದರು. ಅವರ ಅಧಿಕ ಸಮಯವನ್ನು ಮೈಕೆಲ್ ಜಾಕ್ಸನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದರು. ಅವರು ಅದನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಿದ್ದರು... ಅವರು 24-ಗಂಟೆಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅಡಿಗೆಯವನು, 24 ಗಂಟೆಯ ಭದ್ರತೆ, 24-ಗಂಟೆಯೂ ಕೂಡಾ ಸಹಾಯಕರು, 24-ಗಂಟೆಯೂ ತೆರೆದಿರುವ ಅಡಿಗೆಮನೆ, 24-ಗಂಟೆಯ ಮಹಿಳಾ ಸೇವಕಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://mjnewsonline.com/board/archive/index.php/t-7498.htm "ಬ್ರಾಂಡೊ, ಜಾಕ್ಸನ್ ಆಫ್ ಹೀಸ್ ಕ್ಲೋಸೆಸ್ಟ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ನೆವರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಹೋಮ್."]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} MJNewsOnline.com ನವೆಂಬರ್ 11, 2006.</ref> ಜಾಕ್ಸನ್‌ರ 30ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಂಗೀತ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ ಮಾನವತಾವಾದಿ ಕಾರ್ಯವನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಭಾಷಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಅದು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಂದ ಕೀಳು ಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಜುಲೈ 1, 2004ರಂದು, ಬ್ರಾಂಡೊ ತನ್ನ 80ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಸಾವಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರ ಪರ ವಕೀಲರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದರು. ಅದನ್ನು ನಂತರ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅದೇನೆಂದರೆ [[ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳ ಸಂಬಂಧವಾದ ಪೈಬ್ರೊಸಿಸ್‌]]ನಿಂದುಂಟಾದ [[ಉಸಿರಾಟ ತೊಂದರೆ]]ಯಿಂದ ಅವರು ಯುಸಿಎಲ್‌ಎ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಅವರು [[ಹೃದಯ ರೋಗ]](ಕಂಜೆಸ್ಟಿವ್ ಹಾರ್ಟ್ ಫೈಲ್ಯುರ್)ದಿಂದ ಸಹ ನರಳುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>[http://www.cnn.com/2004/SHOWBIZ/Movies/07/02/obit.brando/ "ಮರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ ಡೈಸ್ ಅಟ್ 80."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071016070001/http://www.cnn.com/2004/SHOWBIZ/Movies/07/02/obit.brando/ |date=2007-10-16 }} CNN.com ಜುಲೈ 2, 2004. ಪಡೆದದ್ದು: ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2008.</ref> [[ಮಧುಮೇಹ]] ಮತ್ತು [[ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌]]ನ ಕಾರಣದಿಂದ ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.nnp.org/nni/Publications/Dutch-American/brando.html |title=ನ್ಯೂ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಬ್ರಾಂಡೊ ಬಯೊಗ್ರಫಿ |access-date=2010-02-19 |archive-date=2012-05-24 |archive-url=https://archive.is/20120524121928/http://www.nnp.org/nni/Publications/Dutch-American/brando.html |url-status=dead }}</ref> [[ಕಾರ್ಲ್ ಮಾಲ್ಡೆನ್]],''ಎ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಕಾರ್ ನೇಮ್ಡ್ ಡಿಸೈರ್{/1‌}, ''ಆನ್ ದಿ ವಾಟರ್ಫ್ರಂಟ್'' ಮತ್ತು ''ಒನ್ ಐಡ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸ್'' (ಬ್ರಾಂಡೊ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಿತ್ರ) ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಬ್ರಾಂಡೊರ ಸಹ ನಟರಾಗಿದ್ದರು. ''ಎ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಕಾರ್ ನೇಮ್ಡ್ ಡಿಸೈರ್'' '' ಡಿವಿಡಿಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಚಿತ್ರ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊರ ಸಾವಿಗೆ ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊರಿಂದ ದೂರವಾಣಿ ಕರೆ ಸ್ವೀಕರಿಸದ್ದುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಾಂಡೊ ಮಾಲ್ಡನ್‌ಗೆ ತಾನು ಬೀಳುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಮಾಲ್ಡನ್ ಬರಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದರು ಆದರೆ ಬ್ರಾಂಡೊ ಅವರನ್ನು ತಡೆದು. ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಷಯಗಳಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಮೂರು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಬ್ರಾಂಡೊ ನಿಧನನಾದ. ಅವರ ಸಾವಿಗೆ ಮುಂಚೆ ಬ್ರಾಂಡೊ ಆಮ್ಲಜನಕವನ್ನು ನೀಡುವ ಟ್ಯೂಬ್‌ಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಶ್ವಾಸಕೋಶಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆಗ ಅವರು ಅದು ತನ್ನ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗ ಎಂದಿದ್ದರು. ಬ್ರಾಂಡೊ ಹೆಣವನ್ನು [[ದಹನ ಮಾಡಲಾಯಿತು]] ಮತ್ತು ಅವರ ಬೂದಿಯನ್ನು, [[ವ್ಯಾಲಿ ಕಾಕ್ಸ್‌]] ಬೂದಿಯೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ [[ಟಹಿತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ಡೆತ್ ವ್ಯಾಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಿಡಲಾಯಿತು. 2007ರಲ್ಲಿ, 165-ನಿಮಿಷದ ಬ್ರಾಂಡೊ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯ ಚಿತ್ರ ''ಬ್ರಾಂಡೊ: ದಿ ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟರಿ'' ಯನ್ನು [[ಟರ್ನರ್ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಮೂವೀಸ್‌]]ಗಾಗಿ [[ಮೈಕ್ ಮೆಡವಾಯ್]](ಬ್ರಾಂಡೊರ ಹಿತ ಬಯಸುವ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ) ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಅದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು.<ref>ಬ್ರೂಕ್ಸ್, ಕ್ಸ್ಯಾನ್. [http://film.guardian.co.uk/cannes2007/story/0,,2085413,00.html "ದ ಲಾಸ್ಟ್ ವರ್ಡ್ ಅನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ."] ''[[ದ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]]'' , ಮೇ 22, 2007. ಪಡೆದದ್ದು: ಏಪ್ರಿಲ್ 6, 2008.</ref> == ರಾಜಕೀಯ == === ನಾಗರೀಕ ಹಕ್ಕುಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Baldwin Brando Civil Rights March 1963.jpg|thumb|left|ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನ ಡಿ.ಸಿ.ಯ 1963ರ ಸಿವಿಲ್ ರೈಟ್ಸ್ ಮಾರ್ಚ್‌ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಲ್ಡ್‌ವಿನ್ ಜೊತೆ ಬ್ರಾಂಡೊ.]] 1946 ರಲ್ಲಿ [[ಬೆನ್ ಹೆಚ್]]’ನ "[[ಎ ಫ್ಲಾಗ್‌ ಇಸ್ ಬಾರ್ನ್‌]]" ಎಂಬ ಜಿಯೋನಿಸ್ಟ್ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಆಕಾಂಕ್ಷಕರಾದ ಜ್ಯೂಗಳಿಗೆ ಬ್ರಾಂಡೊ ತನ್ನ ಸಮರ್ಪಣೆಯನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಿದನು. ಆಗಿನ ಯುದ್ದಾನಂತರದ ಕಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದ ಭರಿತ ಜ್ಯೂ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ಹೋರಾಟ, ಹೊಲೊಕಾಸ್ಟ್ ವಾಸಿಗಳನ್ನು ಪಾಲೆಸ್ಟೈನ್‌ಗೆ ಕಳ್ಳತನದಿಂದ ಸಾಗಿಸುವುದನ್ನು ಹಾಗೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಾಂಗ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಕದನ ಈ ಮೂರು ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತಾದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಹೋರಾಟವು ಹೆಚ್ಚು ತೀವೃಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1960ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಠಾನದ ಚುನಾವಣೆಗೆ [[ಜಾನ್ ಎಫ್ ಕೆನೆಡಿ]]ಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಫಂಡ್‌ ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬ್ರಾಂಡೊ ನೇಮಕ ಮಾಡಿದನು. 1963 ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನ ಸೈನ್ಯದ ಶಿಸ್ತಿನ ಕ್ರಮದ ನಡಿಗೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತಿಶಾಲಿಗಳಾದ [[ಹ್ಯಾರ್ರಿ ಬೆಲಾಫಾಂಟೆ]], [[ಜೆಮ್ಸ್ ಗಾರ್ನರ್]], [[ಚಾರ್ಲ್‌ಟನ್ ಹೆಸ್‌ಟನ್]], [[ಬರ್ಟ್ ಲ್ಯಾನ್‌ಕಾಸ್‌ಟರ್]], ಹಾಗೂ [[ಸಿಡ್ನಿ ಪೊಯಿಟಿಯರ್‌]]ನಂತಹ ಸಂಗಡಿಗರ ಜೊತೆ ಬ್ರಾಂಡೊ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನು.<ref>ಬೇಕರ್, ರಸೆಲ್. [http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FB0911F938541A7B93CBAB1783D85F478685F9 "ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಈಸ್ ಆಕ್ಯುಪೈಡ್ ಬೈ ಎ ಜೆಂಟಲ್ ಆರ್ಮಿ." ][http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=FB0911F938541A7B93CBAB1783D85F478685F9 (PDF)] ''ದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' , ಆಗಸ್ಟ್ 28, 1963, ಪು. 17.</ref> ಅದೇ ರೀತಿ [[ಪೌಲ್ ನ್ಯುಮ್ಯಾನ್]] ಜೊತೆ ಕೂಡ ಬ್ರಾಂಡೊ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ]] ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. 1968ರಲ್ಲಿ ಡಾ.ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್ಸ್‌ನ ವಧೆಯಾದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಡಾ.ಕಿಂಗ್ಸ್’ನ ಮುಂದುವರೆದ ಕೃತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಜೂ.ಬ್ರಾಂಡೊ ಒಬ್ಬನ್ನನ್ನು ಕೂಡ ಬಲವಾಗಿ ಸೆರೆಮನೆಗೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಡಾ.ಕಿಂಗ್ಸ್‌ನ ಮರಣಾನಂತರ ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಯಾವುದೇ ಚಿತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೊದಲು (''ದಿ ಅರೆಂಜ್‌ಮೆಂಟ್‌'' ) ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಬ್ರಾಂಡೊನನ್ನು ನಮ್ರತೆಯಿಂದ ಒಂದು ನಾಯಕತ್ವದ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನಾಗರಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳುವಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. "ನಾನು ಏನ್ನನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕೆಂದು; ಈ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕರಿಯರಿಗೆ ಯಾವ ರೀತಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ; ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯದಲ್ಲೂ ಏಕೆ ಕೋಪಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ತಡ ರಾತ್ರಿಯ ABC-TVಯ ''[[ಜಾಯ್ ಬಿಷಪ್ ಪ್ರದರ್ಶನ]]'' ಒಂದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ ಹೇಳಿದ್ದರು. ಪ್ರಾಯಶಃ ಕಿಂಗ್‌ನ ಮರಣದ ಮೊದಲೇ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ನಾಗರೀಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ನಟನು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದನು. 1960ರ ದಶಕದ ಹಿಂದೆಯೇ ಬ್ರಾಂಡೊ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಕಾನ್‌ಫಾರೆನ್ಸ್ (S.C.L.C) ಹಾಗೂ ಮಿಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಗುಲಾಮ N.A.A.P. ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದ ಸ್ಕಾಲರ್‌ಶಿಪ್ ಫಂಡ್ ಒಂದಕ್ಕೆ ಸಾವಿರ್ ಡಾಲರ್ ಹಣವನ್ನು ಎರಡೂ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮೆಡ್‌ಗರ್ ಎವರ್ಸ್‌ನ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಧನವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಾಗಲೇ ಮಾನವಹಕ್ಕುಗಳ ಕುರಿತ ಸಂದೇಶಗಳಿರುವ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲಾರಂಬಿಸಿದ್ದರು. ಸಾಯೊನಾರಾ ಚಿತ್ರವು ಅಂತರ್‌ಜನಾಂಗದ ನಡುವಿನ ರೋಮಾನ್ಸ್‌ ಕುರಿತು ಇದ್ದ ಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ [[’ದಿ ಅಗ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್‌’,]] ಇದರಲ್ಲಿ ಹೊರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಯುಎಸ್‌ ಕಚೇರಿಗಳ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಇದು ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮದ ಕುರಿತಾಗಿ ಇತ್ತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ [[ಬ್ಲಾಕ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ ಪಾರ್ಟಿ]]ಗೂ ಸಹ ಹಣವನ್ನು ದಾನಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ [[ಬಾಬ್ಬಿ ಸೀಯಲ್]] ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು. ಅದೇನೆ ಇದ್ದರೂ ಬ್ರಾಂಡೊ ಈ ಪಕ್ಷದ ಚಟುವಟಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೂಲಾಗ್ರ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಾಂಡೊ ತನ್ನ ಧನಸಹಾಯವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ಯಾಂಥರ್‌ ಪಾಂಪ್ಲೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಎಲ್‌ರಿಟ್ಜ್‌ ಕ್ಲೆವರ್]] ಬರೆದ ಒಂದು ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಗಾಗಿ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗ ಉತ್ತಮ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಬ್ರಾಂಡೊಗೆ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ. ದಿ ಗಾಡ್ ಫಾದರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆತನ ಅಭಿನಯಕ್ಕಾಗಿ 1973ರ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್‌ಗಳ ಆಚರಣೆಯ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ ಆಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದೆ ನಿರಾಕರಿಸಿದನು. ಆ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ [[ಸಾಚೀನ್ ಲಿಟ್ಲ್‌ಫೆದರ್]] ಮಿ.ಬ್ರಾಂಡೊನ ಬದಲಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು. ಅವಳು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಗೂಂಡಾಗಳ ರೀತಿಯ ಉಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು. "ಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಕೀಳಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಗೆ" ಮಿ. ಬ್ರಾಂಡೊ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸದೇ ಇರಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಿಕೆ ಕೊಟ್ಟಳು.<ref>ದ ಅಕಾಡೆಮಿ. [https://www.youtube.com/watch?v=2QUacU0I4yU "ಮಾರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ’ಸ್ ಆಸ್ಕರ್ ವಿನ್ ಫಾರ್ ದ ಗಾಡ್‌ಫಾದರ್"]</ref> ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ 1973ರ [[ವುಂಡೆಡ್‌ ನೀ]] ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸರ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಅಮೇರಿಕಾ ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಹೋರಾಟಗಾರಾರ ನಡುವೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಉದ್ಭವವಾಗಿತ್ತು. US ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಗಮನವನ್ನು ಈ ಘಟನೆ ಸೆಳೆಯಿತು. ಇದನ್ನು ಆ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಚಳುವಳಿಗಾರರು ಮತ್ತು ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಅತಿದೊಡ್ಡ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ತನ್ನ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಹೊರತಾಗಿ ಬ್ರಾಂಡೊ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಅಸ್ಸೆಂಬ್ಲಿಯ ಎದುರು ಫೇರ್ ಹೌಸಿಂಗ್‌ ಕೂನೂನು ಕುರಿತಾದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದನು. ಅಲ್ಲದೇ ಸ್ವತಃ ಮನೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕುರಿತಾದ ಮಾನವ ಸರಪಳಿರಚನೆಯಲ್ಲೂ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದನು. === ಜ್ಯೂಗಳ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಾಲಿವುಡ್ === 1979ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ''[[ಪ್ಲೇ ಬಾಯ್]]'' ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ ಹೇಳಿದ್ದರು: ನೀವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಜನಾಂಗವೂ ಹಾಳಾಗಿದ್ದನ್ನು ನೋಡಿದ್ದೀರಿ, ಆದರೆ [[ಜ್ಯೂ]]ರನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೀವು ಯಾವಾಗಲೂ ನೋಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾಕೆಂದರೆ [[ಜ್ಯೂ]]ಗಳು ಯಾವಾಗಲು ಸರಿಯಾಗಿ ನೋಡಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದು ಸರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪರದೆಯ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಅವರು ಕೊಡಲಿಲ್ಲಾ. ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕಾಗಿ ಜ್ಯೂಗಳು ಬಹಳಷ್ಟನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ನೀವು ತುಂಬಾ ನಿರಾಶರಾಗಿರುವಿರೆಂದು ನಾನು ಊಹಿಸಬಲ್ಲೇ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಗಮನವನ್ನು ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲಾ.<ref>ಗ್ರೊಬೆಲ್, ಲಾರೆನ್ಸ್. [http://cyber.playboy.com/members/magazine/interviews/197901/ "ಪ್ಲೇಬಾಯ್ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂ: ಮರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ."]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ''ಪ್ಲೇಬಾಯ್'' , ಜನವರಿ 1979, ISSN 0032-1478. ಪಡೆದದ್ದು: ಏಪ್ರಿಲ್ 3, 2008.</ref> 1996 ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ''[[ಲ್ಯಾರಿ ಕಿಂಗ್ ಬದುಕಿ]]'' ರುವಾಗಲೇ ಬ್ರಾಂಡೊ "[[ಹಾಲಿವುಡ್]] ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದೇ [[ಜ್ಯೂ]]ಗಳಿಂದ, ಜ್ಯೂಗಳೇ ಅದರ ಒಡೆಯರು ಹಾಗೂ ಅವರುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮನಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವರು-ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವ ಜನರು" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು. ಎಕೆಂದರೆ ಅವರನ್ನು ಸ್ವಂತಕ್ಕಾಗಿ ದುಡಿಸಿ ಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು - ನಾವು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ - [[ನಿಗ್ಗರ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೇಸ್‌ಬಾಲ್‌]]ನನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. [[ಚಿಂಕ್‌]]ಅನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ,[[ಜಾಪ್‌]]ನ ಸೀಳುವಂತಹ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ಕುಯುಕ್ತಿಯ [[ಫಿಲಿಪಿನೊ]]ನನ್ನು ನಾವು ನೋಡಿದ್ದೇವೆ. ನಾವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಹ ನೋಡಿದ್ದೇವೆ ಆದರೆ [[ಯಹೂದಿ]]ಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ನೋಡಿರುವುದಿಲ್ಲಾ. ಏಕೆಂದರೆ "ನೀವು ಬಂಡಿಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಎಳೆಯುವಿರೆಂದು" ಪ್ರಾಯಶಃ ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಿಳಿದಿದ್ದರು. "ಎಂದಾದರೂ ನೀವು ಹೇಳುವಿರಾ - ಏನಾದರೂ ಒಂದಿಷ್ಟು ನಿಮ್ಮ ಇಷ್ಟದಂತೆ ನೀವು ಆಡುತ್ತಿರುವುದು ಸರಿಯೆಂದು ಯಾವಾಗ ನೀವು ಹೇಳುವಿರಿ, ಆ‍ಯ್‌೦ಟಿ-ಸೆಮೆಟಿಕ್‌ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಯಹೂದಿಗಳಿಗೆ ಯಾರು ಹೇಳುವರು" ಎಂದು ರಾಜನು ಉತ್ತರಿಸಿದಕ್ಕಾಗಿ, ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂಡೊ ಮದ್ಯ ತನ್ನ ಬಾಯಿಹಾಕಿ,"ಇಲ್ಲಾ,ಇಲ್ಲಾ, ಎಕೆಂದರೆ ಪ್ರಾಮಣಿಕತೆಯ ಯಹೂದಿಗಳಿಗೆ ಬೆಲೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು ನಾನೊಬ್ಬನೇ ಮೊದಲಿಗ ಮತ್ತು ’ಯಹೂದಿಗಳಿಗೊಸ್ಕರ ದೇವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳು’" ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಬ್ರಾಂಡೋನ ಪ್ರತಿನಿಧಿ, ನಿರ್ಮಾಪಕ ಮತ್ತು ಸ್ನೇಹಿತರಾದ [[ಜೇಯ್ ಕಾಂಟರ್]] "ಮರ್ಲೋನ್ ನನ್ನ ಜೊತೆ ತಾಸಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿ ಯಹೂದಿ ಜನರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗಿರುವ ಹುಚ್ಚು ಪ್ರೀತಿಯಯನ್ನು, ಹಾಗೂ ಇಸ್ರೇಲಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಂಬಲ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿದ್ದುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದರು ಎಂದು [[ಡೈಲಿ ವೆರೈಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು.<ref name="JTA">[https://web.archive.org/web/20130116232434/http://www.jweekly.com/article/full/2985/jewish-groups-riled-over-brando-s-attacks/ ಜೇವಿಶ್ ಗ್ರೂಪ್ಸ್ ರೈಲ್ಡ್ ಓವರ್ ಬ್ರಾಂಡೊ’ಸ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ಸ್] ಏಪ್ರಿಲ್ 1996, ಟಾಮ್ ಟ್ಯೂಗಂಡ್, [[ಜೇವಿಶ್ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫಿಕ್ ಏಜೆನ್ಸಿ]]</ref> == ಮನ್ನಣೆ == ಅವರು [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ಮತ್ತು ''[[ಟೈಮ್]]'' ಮ್ಯಾಗಜೀನ್‌ನಿಂದ [[ಎಲ್ಲ ಕಾಲಕ್ಕೂ ನಾಲ್ಕನೇಯ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನ]]ಟರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.[[Time 100: The Most Important People of the Century]]<ref>[https://web.archive.org/web/20000531222258/http://www.time.com/time/time100/artists/profile/brando.html ಮರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ] [[ಟೈಮ್]].</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == {{See|List of awards and nominations received by Marlon Brando}} == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ == {{Main|Marlon Brando filmography}} == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * ಬೆಯಿನ್, ಡೇವಿಡ್ ಹವಾರ್ಡ್. ''ದಿ ಓಲ್ಡ್ ಐರನ್ ರೋಡ್:ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎಪಿಕ್ ಆಫ್ ರೇಲ್ಸ್, ರೋಡ್ಸ್ , ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಅರ್ಜ್ ಟು ಗೋ ವೆಸ್ಟ್'' . ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಬುಕ್ಸ್, 2004. ISBN 0-14303-526-6. * [[ಬೊಸ್ವರ್ಥ್, ಪ್ಯಾಟ್ರಿಸಿಯ]]. ''ಮರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ'' . ಲಂಡನ್: ವೈಡೆನ್‌ಫೆಲ್ಡ್ & ನಿಕೊಲ್‌ಸನ್, 2001. ISBN 0-297-84284-6. * [[ಬ್ರಾಂಡೊ,ಅ‌ನ್ನಾ ಕಾಶ್ಫಿ]] ಆ‍ಯ್೦ಡ್ [[ಇ.ಪಿ ಸ್ಟೈನ್]]. ''ಬ್ರಾಂಡೊ ಫಾರ್ ಬ್ರೇಕ್‌ಫಾಸ್ಟ್'' . ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: [[ಕ್ರೌನ್ ಪಬ್ಲೀಷರ್ಸ್]], 1979. ISBN 0-517-53686-2. * ಬ್ರಾಂಡೊ, ಮರ್ಲಾನ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಮೆಲ್ ''ಪ್ಯಾನ್- ಟ್ಯಾನ್'' . ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ನೂಫ್, 2005. ISBN 1-40004-471-5. * ಬ್ರಾಂಡೊ, ಮರ್ಲಾನ್ ಆ‍ಯ್೦ಡ್ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಲಿಂಡ್ಸೆ]]. ''[[ಬ್ರಾಂಡೊ: ಸಾಂಗ್ಸ್ ಮೈ ಮದರ್ ಟಾಟ್ ಮಿ]]'' . ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ರಾಂಡಮ್ ಹೌಸ್ , 1994. ISBN 0-67941-013-9. * [[ಪೈರ್‌ಪಾಂಟ್, ಕ್ಲೌಡಿಯಾ ರೊಥ್]]. ''ಮೆಥಡ್ ಮ್ಯಾನ್'' . ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್]]'' ,ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27, 2008. * [[ಪೋರ್ಟ್‌ರ್, ಡಾರ್ವಿನ್]]. ''ಬ್ರಾಂಡೊ ಅನ್‌ಜಿಪ್ಡ್'' . ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಬ್ಲಡ್ ಮೂನ್, 2006. ISBN 0-9748-1182-3. == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{wikiquote}} {{commons|Marlon Brando}} * {{imdb|0000008}} * {{tcmdb name|id=21204|name=Marlon Brando}} * {{ibdb|32868}} * {{Amg name|8070}} * {{findagrave|9026023}} * [http://www.rollingstone.com/news/story/5934307/the_oddfather ದಿ ಆಡ್‌ಫಾದರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071211021729/http://www.rollingstone.com/news/story/5934307/the_oddfather |date=2007-12-11 }}, ''[[ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್]]'' , ಜೋಡ್ ಕಫ್ತಾನ್, ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2002 * [http://www.crimelibrary.com/notorious_murders/family/christian_brando/1.html?sect=12 ಕೋರ್ಟ್ ಟಿವಿ: ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ: ಎ ಹಾಲಿವುಡ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಟ್ರಾಜಿಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041205050209/http://www.crimelibrary.com/notorious_murders/family/christian_brando/1.html?sect=12 |date=2004-12-05 }} * [http://www.vanityfair.com/fame/features/2005/03/brando200503 ವ್ಯಾನಿಟಿ ಫೇರ್:[[ಬಡ್ ಶೂಲ್ಬರ್ಗ್]] ಅವರ ''ದ ಕಿಂಗ್ ಹೂ ವುಡ್ ಬಿ ಮ್ಯಾನ್'' .] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080509161545/http://www.vanityfair.com/fame/features/2005/03/brando200503 |date=2008-05-09 }} * [http://www.newyorker.com/archive/1957/11/09/1957_11_09_053_TNY_CARDS_000252812 ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್: ''ದಿ ಡ್ಯೂಕ್ ಇನ್ ಹೀಸ್ ಡೊಮೈನ್'' ] - [[1957ರಲ್ಲಿ ಟ್ರೂಮನ್ ಕ್ಯಾಪೋಟ್‌]]ರ ಪ್ರಭಾವತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಶನ. === ನಿಧನವಾರ್ತೆಗಳು === * [https://www.nytimes.com/2004/07/02/movies/02CND-BRANDO.html?ex=1246507200&amp;en=76ee8f54c18a5ee9&amp;ei=5088&amp;partner=rssnyt ಮರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ, ಆಸ್ಕರ್-ವಿಜೇತ ನಟ,ತನ್ನ 80 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನ] * [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A23157-2004Jul2.html ''ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪೊಸ್ಟ್‌'' ನಿಂದ ಶ್ರದ್ದಾಂಜಲಿ] * [http://www.slate.com/id/2103320/ ಸ್ಲೇಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ದಾಂಜಲಿ] * [http://www.msnbc.msn.com/id/5351267 ಎಮ್‍ಎಸ್‌ಎನ್‌ಬಿಸಿ: ಮರ್ಲಾನ್ ಬ್ರಾಂಡೊ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌ನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070526005658/http://www.msnbc.msn.com/id/5351267/ |date=2007-05-26 }} * [http://film.guardian.co.uk/features/featurepages/0,4120,1473954,00.html ''ದಿ ಅಬ್ಸರ್ವರ್‌'' ನಲ್ಲಿ (ಯುಕೆ)ಬ್ರಾಂಡೊರ ಆಸ್ತಿ ಹರಾಜಿನ ಮೇಲೆ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಲೇಖನ] {{Template group |title = Awards for Marlon Brando |list = {{AcademyAwardBestActor 1941-1960}} {{AcademyAwardBestActor 1961-1980}} {{GoldenGlobeBestActorMotionPictureDrama 1943-1960}} {{GoldenGlobeBestActorMotionPictureDrama 1961-1980}} {{EmmyAward MiniseriesSupportingActor 1976-2000}} }} {{Persondata |NAME=Brando, Marlon |ALTERNATIVE NAMES=Brando, Marlon, Jr. (full name) |SHORT DESCRIPTION=Actor |DATE OF BIRTH=April 3, 1924 |PLACE OF BIRTH=Omaha, Nebraska, U.S. |DATE OF DEATH=July 1, 2004 |PLACE OF DEATH=Los Angeles, California, U.S. }} {{DEFAULTSORT:Brando, Marlon}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಮೇರಿಕ ದೇಶದ ಜನ]] [[ವರ್ಗ:೨೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ರಂಗ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಾಟಕ ನಟ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ (ಚಲನಚಿತ್ರ) ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:BAFTA ವಿಜೇತರು (ಜನರು)]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ನಟ BAFTAಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಎಮ್ಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಲುಮ್ನಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮ್ಯಾಚುರ್ ರೇಡಿಯೋ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಲಿನೊಯ್ಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನೆಬ್ರಾಸ್ಕಾದ ಒಮಾಹದ ನಟ]] [[ವರ್ಗ:ಇಲಿನೊಯ್ಸ್‌ನ ಲಿಬರ್ಟಿವಿಲೆಯ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಡಚ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಐರಿಷ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಮನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ LGBT ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು]] [[ವರ್ಗ:ಲಿವರ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಸಾವು]] [[ವರ್ಗ:ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ರೋಗದಿಂದ ಸಾವು]] [[ವರ್ಗ:ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಸಾವು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ‍್ನಿಂದ ಸಾವು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೨೪ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಅತಿ ಕೆಟ್ಟ ಪೋಷಕ ನಟ ಗೋಲ್ಡನ್ ರಾಸ್ಪ್‌ಬೆರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದರು]] evj5bam0s57l7vlaq1b46fuzkx2d8q2 0 22728 1375529 1355249 2026-06-20T22:14:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375529 wikitext text/x-wiki {{COI|date=November 2009}} {{Infobox musical artist| <!-- See Wikipedia:WikiProject Musicians --> | Name = ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ | Img = Bon Jovi 1.jpg | Img_capt = Bon Jovi in Montreal, November 2007. At the Hockey Arena | Img_size = 250 | Landscape = Yes | Background = group_or_band | Genre = [[Hard rock]], [[glam metal]],<ref>[http://www.allmusic.com/artist/bon-jovi-p3734 Allmusic.com]</ref> [[Heavy metal music|heavy metal]]<ref>{{Cite web |url=http://www.rollingstone.com/artists/bonjovi/biography |title=Rollingstone.com |access-date=2010-03-03 |archive-date=2006-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060826222136/http://www.rollingstone.com/artists/bonjovi/biography |url-status=dead }}</ref><ref>[[#Dimery2006|Dimery 2006]] pg. 552, "''Bon Jovi did the unthinkable with this album-they turned heavy metal into a pop genre that women would be able to love.''"</ref><ref>[[#refBuckley2003|Buckley 2003]], p. 97, "''Heavy metal is played by big ugly men with greasy hair and bad teeth. Or so everyone thought until Bon Jovi came along...The 'pop metal' tag is one that will follow Bon Jovi for eternity,''"</ref><ref>[http://www.bbc.co.uk/6music/news/20091104_jovi.shtml BBC.co.uk]</ref> | Origin = [[Sayreville, New Jersey|Sayreville]], [[New Jersey]], United States | Years_active = 1983–present | Label = [[Island Records|Island]], [[Mercury Records|Mercury]] | Associated_acts = | URL = [http://www.bonjovi.com/ www.bonjovi.com] | Current_members = [[ಜಾನ್‌ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ]]<br />[[ರಿಚೀ ಸಂಬೋರಾ]]<br />[[ಟಿಕೊ ಟಾರೆಸ್‌]] <br />[[ಡೇವಿಡ್‌ ಬ್ರಾಯನ್‌‌‌]]<br />[[ಹ್ಯೂ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್]] | Past_members = [[ಅಲೆಕ್‌ ಜಾನ್ ಸಚ್‌]] | Supporting Members = [[ಬಾಬಿ ಬ್ಯಾಂಡಿಎರಾ]] }} '''ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ''' ಎನ್ನುವುದು [[ಸೇರೆವಿಲ್ಲೆ]], ನ್ಯೂಜರ್ಸಿ, ಯ ಒಂದು [[ರಾಕ್‌]] ಬ್ಯಾಂಡ್‌. 1983ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಬಾನ್ ಜೊವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಗಾಯಕ ಮತ್ತು ಅದೇ ಹೆಸರಿನ 0}ಜಾನ್‌ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ, ಗಿಟಾರು ವಾದಕ [[ರಿಚೀ ಸಂಬೋರಾ]], ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ ವಾದಕ [[ಡೇವಿಡ್‌ ಬ್ರಾಯನ್‌‌]], ಡ್ರಮ್‌ ವಾದಕ [[ಟಿಕೊ ಟಾರೆಸ್‌]], ಮಾಜಿ ಬಾಸ್‌ವಾದಕ [[ಅಲೆಕ್‌ ಜಾನ್ ಸಚ್‌]], ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಾಸ್‌ವಾದಕ [[ಹ್ಯೂ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್‌]] ಇದ್ದಾರೆ.<ref name="historyking">{{cite web | title=Bon Jovi History | url=http://www.historyking.com/Music-History/Bon-Jovi-History.html | work=Historyking.com | accessdate=2009-06-01 | archive-date=2009-05-28 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090528161817/http://www.historyking.com/Music-History/Bon-Jovi-History.html | url-status=dead }}</ref> 1994ರಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ ಜಾನ್ ಸಚ್‌ನ ನಿರ್ಗಮನವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ತನ್ನ 26 ವರ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿದೆ, ಆತನ ಜಾಗವನ್ನು ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ [[ಹ್ಯೂ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್]] ತುಂಬಿದ. ಅನೇಕ ರಾಕ್ ಹರ್ಷಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಈ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯು ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿದೆ ಹಾಗೂ 1986 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಇವರ ಮೂರನೇ ''[[ಸ್ಲಿಪರಿ ವೆನ್ ವೆಟ್]]'' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಮ್ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮನ್ನಣೆ ಪಡೆಯಿತು. ಬಾನ್ ಜೋವಿ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಯು [[ಲಿವಿಂಗ್‌ ಆನ್ ಎ ಪ್ರೇಯರ್]](ಇದು ಅವರ [[ಸಂಕೇತಗೀತೆ]]ಯಾಗಿದೆ) ಹಾಡನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ [[ಯು ಗಿವ್‌ ಲವ್‌ ಎ ಬ್ಯಾಡ್‌ ನೇಮ್‌]], [[ವಾಂಟೆಂಡ್ ಡೆಡ್ ಆರ್ ಅಲೈವ್]], [[ಬ್ಯಾಡ್ ಮೆಡಿಸಿನ್]], [[ಕೀಪ್ ದಿ ಫೇಯ್ತ್‌]], [[ಬೆಡ್ ಆಫ್ ರೋಸಸ್]], [[ಆಲ್ವೇಸ್]], [[ಇಟ್ಸ್ ಮೈ ಲೈಫ್]] ಮತ್ತು [[ಹ್ಯಾವ್ ಎ ನೈಸ್ ಡೇ]] ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಬಹಳ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. [["ವಿ ವರ್ ನಾಟ್ ಬಾರ್ನ್ ಟು ಫಾಲೋ"]] ಇವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಏಕಗೀತೆ. 1980ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡ ಸಮೃದ್ಧ ಪ್ರವಾಸ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ನಡೆಸಿದ ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್‌, 1990ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಪ್ರವಾಸ]]ದ ನಂತರ ಬಿಡುವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು, ಮತ್ತು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾನ್‌ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ಮತ್ತು ರಿಚೀ ಸಂಬೋರಾ ಇಬ್ಬರೂ ಯಶಸ್ವೀ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದರು. 1992ರಲ್ಲಿ ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್ ''[[ಕೀಪ್ ದಿ ಫೇಯ್ತ್]]'' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪುನರಾಗಮಗೊಂಡು 1980 ಮತ್ತು 1990ರ ದಶಕ ಪೂರ್ತಿ ಯಶಸ್ವೀ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿತು. ಎರಡನೇ ಬಿಡುವಿನ ನಂತರ, 2000ದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಅವರ ’[[ಇಟ್ಸ್ ಮೈ ಲೈಫ್]]’ ಎಂಬ ಏಕಗೀತೆ, ಯುವ ಶ್ರೋತೃಗಳಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಬಾನ್ ಜೊವಿ ತಮ್ಮ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು, ಇದು 2007ರಲ್ಲಿ ''[[ಲೋಸ್ಟ್ ಹೈವೇ]]'' ಆಲ್ಬಮ್‌ಅನ್ನು [[ರಾಷ್ಟ್ರಾ]]ದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. 2009ರ ನವೆಂಬರ್ 10 ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆಲ್ಬಮ್ ''[[ದಿ ಸರ್ಕಲ್]]'' ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಯಾದ್ಯಂತ 11 [[ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್‌]]ಗಳನ್ನು, ಎರಡು [[ಕಂಪೈಲೇಷನ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಒಂದು[[ಲೈವ್ ಆಲ್ಬಮ್]]ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು 120 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಅಧಿಕ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="www.ascap.com">{{cite web | title=Jon Bon Jovi & Richie Sambora mark 25 year collaboration | url=http://www.ascap.com/press/2008/0325_bonjovi.aspx | work=ASCAP | publisher=American Society of Composers, Authors and Publishers | date=2008-03-28 | accessdate=2009-06-01}}</ref> ಇವರು 50ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ 34 ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಭಿಮಾನಿ<ref name="Bon top40-charts.com">{{cite web | title=Bon Jovi: When We Were Beautiful | url=http://top40-charts.com/news/Metal-Hard-Rock/BON-JOVI-WHEN-WE-WERE-BEAUTIFUL--Documentary-Celebrates-Bands-25-Year-Career/47464.html | work=Top 40 Charts.com | publisher= | date=2009-04-06 | accessdate=2009-06-01}}</ref> ಗಳಿಗಾಗಿ 2600ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಗೋಷ್ಠಿಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ ಹಾಗೂ 2006<ref name="Bon Jovi to enter UK Hall of Fame">{{cite web | title=Bon Jovi to enter UK Hall of Fame | url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6055938.stm | work=BBC News | publisher=British Broadcasting Corporation | date=2006-10-16 | accessdate=2009-06-01}}</ref> ರಲ್ಲಿ [[ಯುಕೆ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌]] ಪಡೆಗೆ ಸೇರಿದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಗೀತಕಾರರು ಮತ್ತು ಸಹಕರ್ಮಿಗಳಾದ ಜಾನ್‌ ಬಾನ್ ಜೊವಿ ಮತ್ತು ರಿಚೀ ಸಂಬೋರಾ [[ಸಾಂಗ್‌ರೈಟರ್ಸ್‌ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌]]ಗೆ ಸೇರಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="ಬಾನ್‌ ಜೊವಿಯವರು [[ಸಾಂಗ್‌ರೈಟರ್ಸ್‌ ಹಾಲ್‌ ಆಫ್‌ ಫೇಮ್]]ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರು">{{Cite web |url=http://www.songwritershalloffame.org/exhibits/C6013 |title=ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿಗೆ ಸನ್ಮಾನ |access-date=2010-03-03 |archive-date=2012-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120518054509/http://songwritershalloffame.org/exhibits/C6013 |url-status=dead }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == === ರಚನೆ === {| class="wikitable" style="float:right;margin-left:1em;text-align:center" |- | width="25%"| [[ಚಿತ್ರ:Jon Bon Jovi at the 2009 Tribeca Film Festival.jpg|80px]] | width="25%"| [[ಚಿತ್ರ:Richie Sambora at the 2009 Tribeca Film Festival.jpg|80px]] | width="25%"| [[ಚಿತ್ರ:Tico Torres Bon Jovi at the 2009 Tribeca Film Festival.jpg|80px]] | width="25%"| [[ಚಿತ್ರ:David Bryan of Bon Jovi at the 2009 Tribeca Film Festival.jpg|80px]] |- ! <small>[[ಜಾನ್‌ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ]]</small> ! <small>[[ರಿಚೀ ಸಂಬೋರಾ]]</small> ! <small>[[ಟಿಕೊ ಟಾರೆಸ್‌]]</small> ! <small>[[ಡೇವಿಡ್‌ ಬ್ರಾಯನ್‌‌‌]]</small> |} ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯ ಜಾನ್‌ ಬಾನ್ ಜೊವಿ 13ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ’ರೇಜ್’ನೊಂದಿಗೆ ಪಿಯಾನೋ ಮತ್ತು ಗಿಟಾರ್‌ನ್ನು ನುಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ. 16ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿಯು [[ಡೇವಿಡ್ ಬ್ರಾಯನ್‌‌]]ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ (ಬಿ. ಡೇವಿಡ್ ಬ್ರಾಯನ್‌‌‌ ರಶ್‌ಬಾಮ್, ಫೆಬ್ರವರಿ 7 1962 ಎಡಿಸನ್, ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ) ಮತ್ತು 12 ಅಂಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಿಟಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ವೇಯನ್ನು]] ರಚಿಸಿದ. ಅವರು ಕಿರಿಯರಾದರೂ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಿಗೆ ವಾದ್ಯಗಾರರಾದರು. ಇನ್ನೂ ತನ್ನ ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿಯು ಜೋನ್ ಬಾಂಗೋವಿ ಮತ್ತು ದ ವೈಲ್ಡ್‌ ಒನ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ವಾದ್ಯಗಾರನಾಗಿದ್ದ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಾದ "ದಿ ಫಾಸ್ಟ್ ಲೇನ್" ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಸಂಗೀತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆತ ಸಿದ್ಧನಿದ್ದ. 1982ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ಶಾಲೆಯಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದು ಮಹಿಳಾ ಶೂ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಅರೆಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಜೊವಿ ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಟೋನಿ ಬಾಂಗೋವಿ ಸಹ-ಮಾಲೀಕನಾಗಿದ್ದ [[ಪವರ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಸ್ಟುಡಿಯೋಸ್]] ([[ಮ್ಯಾನ್‌ಹ್ಯಾಟನ್‌]]ನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಗಿಟ್ಟಿಸಿದ. ಬಾನ್‌ ಜೊವಿಯು, ಬಿಲ್ಲಿ ಸ್ಕೇರ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ -ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಣ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ ಆದರೆ ಉತ್ತಮ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ [[ಲೇಕ್‌ ಸಕ್ಸಸ್‌]]ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್ [[ಡಬ್ಲ್ಯುಎಪಿಪಿ 103.5ಎಫ್‌ಎಂ (WAPP 103.5FM) "ದಿ ಆಪಲ್"]]ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದನು. ಅವನು ನೇರವಾಗಿ ಜಾಹಿರಾತು ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಜಾನ್ ಲಾಸ್‌ಮನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದ. ಸ್ಥಳೀಯ, ಸ್ವಂತ-ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅವರು ಆತನ [["ರನ್‌ಅವೇ"]] ಹಾಡನ್ನು ಅವರ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನ ಕಂಪೈಲೇಷನ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬಾನ್ ಜೊವಿಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಆನಂತರದಲ್ಲಿ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹಾಡಿಸಲಾದ ’ರನ್ಅವೇ’ ಹಾಡಿನ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಅನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು. ’ರನ್‌ಅವೇ’ ಹಾಡಿನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಕ್ಕೆ ಸಹಕರಿಸಿದ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಸಂಗೀತಗಾರೆಂದರೆ - ದಿ ಆಲ್ ಸ್ಟಾರ್ ರಿವ್ಯೂ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದಾರೆ - ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕ [[ಟಿಮ್ ಪಿಯರ್ಸ್]], ಕೀಬೋರ್ಡ್ ವಾದಕ [[ರಾಯ್ ಬಿಟನ್]], ಡ್ರಮ್‌ ವಾದಕ [[ಫ್ರ್ಯಾಂಕಿ ಲಾರೋಕಾ]] ಮತ್ತು ಬಾಸ್‌ ವಾದಕ [[ಹ್ಯೂ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್‌]]. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಾಡು ಪ್ರಸಾರವಾಗಲಾರಂಭಿಸಿತು, ಆನಂತರ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿನ ಇತರೆ ಸೋದರ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳು ಈ ಹಾಡನ್ನು ಎತ್ತಿಕೊಂಡವು. 1983ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊವಿ ಡೇವಿಡ್ ಬ್ರಾಯನ್‌‌‌‌ರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು, ಡೇವಿಡ್ ಅಲೆ[[ಕ್ ಜಾನ್ ಸಚ್‌ರನ್ನು]] ಕರೆದರು (ಬಿ. ನವೆಂಬರ್ 14, 1951, ಪರ್ತ್ ಅಂಬಾಯ್, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ) ಮಾಜಿ-ಫ್ಯಾಂಟಮ್‌ನ ಒಪೇರಾ ಮತ್ತು ಅನುಭವಸ್ಥ ಡ್ರಮ್‌ ವಾದಕ [[ಟಿಕೋ ಟಾರೆಸ್‌]]ರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು (ಬಿ. ಹೆಕ್ಟರ್‌ ಸ್ಯಾಮುಯಲ್‌ ಜಾನ್‌ ಟಾರೆಸ್‌, 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 1953, ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ). ಪ್ರಮುಖ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರನ್ನಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು [[ಡೇವ್ ಸಾಬೊ]] ಎಂಬ ಬಾನ್ ಜೊವಿಯ ನೆರೆಯವನನ್ನು(ಎ.ಕೆ.ಎ. ದ ಸ್ನೇಕ್)(ಬಿ. ಡೇವಿಡ್ ಮೈಕೇಲ್ ಸಾಬೊ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16, 1964, ಉತ್ತರ ಬ್ರನ್ಸ್‌ವಿಕ್, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ, ಯುಎಸ್‌ಎ) ಇವನು ಆನಂತರ [[ಸ್ಕಿಡ್ ರೋ]] ಗುಂಪನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಕೊನೆಗೆ ಸಾಬೊ ಅವರನ್ನು [[ರಿಚೀ ಸಂಬೋರಾ]] (ಬಿ. (ಬಿ. ರಿಚರ್ಡ್ ಸ್ಟೀಫನ್ ಸಾಂಬೋರ, ಜುಲೈ 11, 1959, ಪರ್ತ್ ಅಂಬಾಯ್, ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ, ಯುಎಸ್‌ಎ). ತಂಡವನ್ನು ಸೇರುವ ಮುನ್ನ ಸಾಂಬೋರ [[ಜೋ ಎರ್‌]]ರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡು [[ಮರ್ಸಿ]] ಎಂಬ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಾಡುತ್ತಿದ್ದನು ಹಾಗೂ [[ಕಿಸ್‌]]ನ ಧ್ವನಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿತನಾಗಿದ್ದನು. ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸಂದೇಶದೊಂದಿಗೆ ''ಲೆಸನ್ಸ್ '' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಹಾಡಿದ್ದು, ಇದು 1995ರಲ್ಲಿ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಮೂಲಕ [[ಸಿಡಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮರುಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸಂದೇಶವನ್ನು ಮೂಲತಃ [[ಲೆಡ್ ಝೆಪೆಲಿನ್‌]]ನ [[ಸ್ವಾನ್ ಸಾಂಗ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌]] ಲೇಬಲ್‌ ಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. ಟಿಕೋ ಟೋರೆಸ್ ಕೂಡ ಒಬ್ಬ ಅನುಭವಿ ಸಂಗೀತಗಾರನಾಗಿದ್ದು, ಫ್ಯಾಂಟಮ್ಸ್ ಒಪೆರಾ, [[ದಿ ಮಾರ್ವೆಲೆಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಚಕ್ ಬೆರಿ]]ಯೊಂದಿಗೆ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ನೇರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡಿದ್ದರು. ಅವರು 26 ಮುದ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು ಮತ್ತು 1980ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಏಕಗೀತೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ನ್ಯೂಜರ್ಸಿಯ ಬ್ಯಾಂಡ್ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಮತ್ತು ದ ನಾಕ್‌ಔಟ್ಸ್‌]] ಜೊತೆಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಡೇವಿಡ್‌ ಬ್ರಾಯನ್‌‌‌ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಓದುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ತಾವು ಮತ್ತು ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ತಾನು ಸಂಗೀತವನ್ನೇ ಪೂರ್ಣಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರೆಸಬೇಕೆಂದು ಅರಿವಾಯಿತು, ಈತನನ್ನು [[ಜುಲಿಯಾರ್ಡ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌]] - ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆ - ಇಲ್ಲಿ‌ಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತನಿಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಒಂದು ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಹಾಗೂ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ವ್ಯವಹಾರವೊಂದು ಕೈಗೆ ಸಿಗುವ ಹಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದಾಗ, ಬ್ರಾಯನ್‌‌ ತನ್ನ ಓದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಬಾನ್ ಜೊವಿಯ ತಂಡವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು. ಒಂದು ದಶಕದವರೆಗೆ ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿದ್ದ ಬಾನ್ ಜೊವಿಯ ತಂಡವೆಂದರೆ: * ಜಾನ್‌ ಬಾನ್ ಜೊವಿ(ಪ್ರಧಾನ ಧ್ವನಿ) * ರಿಚೀ ಸಂಬೋರಾ( ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕ) * ಅಲೆಕ್ ಜಾನ್ ಸಚ್ (ಹಿನ್ನೆಲೆ ಬಾಸ್ ವಾದಕ) * ಟಿಕೊ ಟೊರೆಸ್ (ಡ್ರಮ್ಸ್, ತಾಳವಾದ್ಯಗಳು) * ಡೇವಿಡ್ ಬ್ರಾಯನ್‌‌(ಕೀಬೋರ್ಡ್, ಹಿನ್ನೆಲೆಧ್ವನಿ) === ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ವರ್ಷಗಳು (1982–85) === ಒಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಂಡ್‌, ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ [[ಡೆರೆಕ್‌ ಷಲ್‌ಮನ್‌]]ನ ಗಮನ ಸೆಳೆದರು, ಅವರು [[ಪಾಲಿಗ್ರಾಮ್‌]] ಕಂಪನಿಯ ಭಾಗವಾದ [[ಮೆರ್ಕ್ಯುರಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌]]ಗೆ ಇವರ ಸಹಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ಜಾನ್‌ ಬಾನ್‌ ಜೋವಿಗೆ ಒಂದು ತಂಡದ ಹೆಸರು ಬೇಕಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ರಿಚರ್ಡ್‌ ಫಿಷರ್‌ನ ಸ್ನೇಹಿತ ಮತ್ತು ಡಾಕ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಘೀಯ ನೌಕರ, ಪಮೇಲಾ ಮಹರ್ ಇವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಂಡವನ್ನು, ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಎರಡು ಪದಗಳ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಹೆಸರು [[ವ್ಯಾನ್‌ ಹ್ಯಾಲೆನ್‌]]ಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೇಳಿದ. ಮೊದಲಿದ್ದ ಜಾನಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್‌ಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಪಮೇಲಾರ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಎದುರುಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರು ಅದೇ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. [[ಚಿತ್ರ:Bon Jovi Runaway.JPG|thumb|right|ರನ್‌ವೇಯ ಮುಖಪುಟ ಕಲೆ.]] ಅವರ ಹೊಸ ನಿರ್ವಾಹಕ ಡಾಕ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಘೀ ಅವರ ಸಹಾಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಮ್‌, ''ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ'' ಯನ್ನು, ಜನವರಿ 21, 1984ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮೊದಲ ಏಕಗೀತೆ "[[ರನ್‌ಅವೇ]]" ಕೂಡ ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ತಂಡವು ತನ್ನ [[ಝೆಡ್‌ ಝೆಡ್‌ ಟಾಪ್‌ (ZZ Top)]] ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‌ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ ಗಾರ್ಡನ್‌ನಲ್ಲಿ (ತಮ್ಮ ಮೊದಲನೇ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು), ಮತ್ತು [[ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯಾನ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕಿಸ್‌]]ಗಳು ಯುಎಸ್‌ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಅವರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ''[[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. 1985ರಲ್ಲಿ, ಬಾನ್‌ ಜೊವಿಯ ಎರಡನೇ ಆಲ್ಬಮ್‌ ''[[7800° ಫ್ಯಾರನೈಟ್‌]]'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌, ಆತ ಅಂದುಕೊಂಡಷ್ಟು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ಮತ್ತೆ ರಸ್ತೆಗಿಳಿದು ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಏಪ್ರಿಲ್‌ ಮತ್ತು ಮೇ 1985, ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ಯೂರೋಪ್‌ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಮೇನಲ್ಲಿ, [[Ratt‌]]ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತ ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ನಡುವೆಯೇ ಟೆಕ್ಸಾಸ್‌ ಜ್ಯಾಮ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸಲ್‌ ಡಾನಿಂಗ್‌ಟನ್‌ನ [[ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ರಾಕ್‌ ಕನ್ಸರ್ಟ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. 1985ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ [[ಫಾರ್ಮ್‌ ಏಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಜಾನ್‌ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನೂ ನೀಡಿದ. === ಸ್ಲಿಪರಿ ವೆನ್‌ ವೆಟ್‌ (1986–87) === 1986 ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ತಮ್ಮ ಮೂರನೇ ಆಲ್ಬಮ್‌ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಂಕೋವರ್‌ಗೆ ಬಂದರು.<ref name="TV">{{cite web | title=Bon Jovi: Summary | url=http://www.tv.com/bon-jovi/person/591904/summary.html | work=TV.com | publisher=CBS Interactive | accessdate=2009-06-01 | archive-date=2012-06-01 | archive-url=https://www.webcitation.org/686EIjGJQ?url=http://www.tv.com/people/bon-jovi/ | url-status=dead }}</ref> ಆರು ತಿಂಗಳು ಸ್ಟುಡಿಯೂದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಫಲವೇ ''[[ಸ್ಲಿಪರಿ ವೆನ್‌ ವೆಟ್‌]]''. [[ಬ್ರೂಸ್‌ ಫೇರ್‌ಬ್ಯೇರ್ನ್‌]] ನಿರ್ಮಿಸಿದ, ಮತ್ತು [[ಬಾಬ್‌ ರಾಕ್‌]] ಮಿಕ್ಸಿಂಗ್‌ ಮಾಡಿದ ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌, ಆಗಸ್ಟ್‌ 1986ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬಾನ್‌ ಜೊವಿಗೆ ಬ್ರೇಕ್‌ ತ್ರೂ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಆಯಿತು. ಮೊದಲ ಏಕಗೀತೆ, "[[ಯೂ ಗಿವ್‌ ಲವ್‌ ಎ‌ ಬ್ಯಾಡ್‌ ನೇಮ್‌]]", ಯುಎಸ್‌ ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಏಕಗೀತೆ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮೊದಲ #1 ಗೀತೆಯಾಯಿತು. ಇದರ ಹಿಂದೆ ಬಂದ, "[[ಲಿವಿಂಗ್‌ ಆನ್‌ ಎ ಪ್ರೇಯರ್‌]]" ಕೂಡ #1 ಆಯಿತು, ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳಷ್ಟು ಕಾಲ ಇದ್ದ ಎರಡೂ ಹಾಡುಗಳನ್ನು [[ಡೆಸ್ಮಾಂಡ್‌ ಚೈಲ್ಡ್‌]] ಎಂಬ, ನಿಜಜಗತ್ತಿಗೆ ತಿಳಿಯದ ಒಬ್ಬ ಯುವ ಕವಿಯ ಸಹಕಾರದೊಂದಿಗೆ ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವರ ಗೀತರಚನೆಯ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಕೆಐಎಸ್‌ಎಸ್‌ನ (KISS) ನಾಯಕ, ಪಾಲ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಲೇ ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಜಾನ್‌ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ/ ರಿಚೀ ಸಂಬೋರಾ/ ಡೆಸ್ಮಾಂಡ್‌ ಚೈಲ್ಡ್‌ರವರ ಸಹ-ಗೀತರಚನೆ ಈ ದಿನಕ್ಕೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. "[[ವಾಂಟೆಡ್‌ ಡೆಡ್‌ ಆರ್‌ ಅಲೈವ್‌]]" ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಮೂರನೆ ಏಕಗೀತೆ ಮತ್ತು ಈಗಲೂ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿರವರ "ದೇಶಭಕ್ತಿ ಗೀತೆ"ಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಬಾನ್‌ ಜೊವಿಯ ಕ್ಯಾಮರಾಸ್ನೇಹಿ ಮುಖ-ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ನೇರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ವಿಡಿಯೋಗಳು ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು ಸೂಪರ್‌‍ಸ್ಟಾರ್‌ಡಮ್‌ಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಿತು, [[ಎಂ‌ಟಿವಿ (MTV)]] ಅವರನ್ನು ತುಂಬು ಹೃದಯದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸಿತು. ''ಸ್ಲಿಪರಿ ವೆನ್‌ ವೆಟ್‌'' ನ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಗೆಲುವಿನ ಮೂಲಕ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ತಮ್ಮ ಕನಸಿನಂತೆ ಪ್ರಪಂಚಾದಾದ್ಯಂತ ಸಂಗೀತದ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌ಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಸ್ಲಿಪರಿ ವೆನ್‌ ವೆಟ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ #1 ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಇದ್ದ ಹಾರ್ಡ್‌ ರಾಕ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಎಂಬ ದಾಖಲೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌, [[ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ 200]]ರಲ್ಲಿ #1 ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 8 ವಾರಗಳನ್ನು ಕಳೆಯಿತು. 2009ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಸ್ಲಿಪರಿ ವೆನ್‌ ವೆಟ್‌ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ 25 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಮಾರಾಟಗಳನ್ನು ಕಂಡು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಈವರೆಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಸಿಡಿ ಎನ್ನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ, 12 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ವಜ್ರ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ (ಡೈಮಂಡ್‌ ಸರ್ಟಿಫಿಕೇಟ್‌)ವನ್ನು ಕೂಡ ಪಡೆಯಿತು. 1987ರಲ್ಲಿ, [[ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌]]<ref name="billboard">{{Cite web |url=http://www.billboard.com/bbcom/charts/yearend_chart_display.jsp?f=The+Billboard+200&g=Year-end+Albums&year=1987 |title=Billboard.com 1987 |access-date=2011-08-10 |archive-date=2011-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110810062816/http://www.billboard.com/bbcom/charts/yearend_chart_display.jsp?f=The+Billboard+200&g=Year-end+Albums&year=1987 |url-status=live }}</ref> ಸ್ಲಿಪರಿ ವೆನ್‌ ವೆಟ್‌ ಗೆ ವರ್ಷದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾದ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಎಂದು ಬಿರುದು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು "ಲಿವಿಂಗ್‌ ಆನ್‌ ಎ ಪ್ರೇಯರ್‌" ಎಂಬ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಂಗ ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕಾಗಿ [[ಎಂಟಿವಿ ವಿಡಿಯೋ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌]]ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="metrolyrics.com">{{Cite web |url=http://www.metrolyrics.com/1987-mtv-video-music-awards.html |title=Metrolyrics.com |access-date=2010-03-03 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722121932/http://www.metrolyrics.com/1987-mtv-video-music-awards.html |url-status=dead }}</ref><ref name="american-music-awards">{{Cite web |url=http://www.metrolyrics.com/1987-american-music-awards.html |title=ಅಮೇರಿಕಾದ-ಸಂಗೀತ-ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು |access-date=2010-03-03 |archive-date=2010-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100721120646/http://www.metrolyrics.com/1987-american-music-awards.html |url-status=dead }}</ref> ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾಪ್/ರಾಕ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಕ್‌ ತಂಡ ಎಂಬ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು [[ಪೀಪಲ್ಸ್‌ ಚಾಯ್ಸ್‌ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌]] ನಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="1988 People's Choice Ödülleri">[http://www.pcavote.com/pca/history.jsp?year=1988 1988 Pcavote.com]</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌ 1986ರಲ್ಲಿ ''ಸ್ಲಿಪರಿ ವೆನ್‌ ವೆಟ್‌'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದಾಗ, ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ [[38 ಸ್ಪೆಷಲ್‌]]ನ ಸಹ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದರು. 1986ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳಿಗೆ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತುಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. 1987 ಆಗಸ್ಟರಲ್ಲಿ, "[[ಮಾನ್ಸ್ಟರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ರಾಕ್‌]]" ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾದರು. ಇವರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆ, [[ಡೀ ಸ್ನಿಡೆರ್‌]], [[ಬ್ರೂಸ್‌ ಡಿಕಿನ್‌ಸನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಪಾಲ್‌ ಸ್ಟಾನ್‌ಲೇ]] "[[ವೀ ಆರ್ ಎನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌]]" ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಇವರ ಜೊತೆಗೂಡಿದ್ದರು. ಇವರ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ವರ್ಷಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ $28,400,000 ಲಾಭವನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ "ಟೂರ್‌ ವಿದೌಟ್‌ ಎಂಡ್‌" ನಲ್ಲಿ 130 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಜಾನ್‌ ಬೊವಿಯನ್ನು, ಈ ಎಲ್ಲಾ ಭೌತಿಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಅವರು ಹೇಗೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಕೇಳಿದಾಗ, "''ಎಲ್ಲವೂ ದೊಡ್ಡದು, ಮತ್ತದು ದ್ವಿಗುಣ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.'' ''ನಿಮ್ಮನ್ನು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. '' ''ಇದು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದು, ಪ್ರಪಂಚ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತದೆ. '' ''ನೀವು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ದೊಡ್ಡದಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. '' ''ನೀವು ಬುದ್ಧಿವಂತರಾಗುತ್ತೀರಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಇನ್ನೂ ಸ್ವಲ್ಪ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ, ಹಾಗಾಗಿ ಅದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜವಾಬ್ದಾರಿ. '' ''ನೀವು ಈಗ ಅದನ್ನ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೀರಿ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಂದು ಹೋಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೀವು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ'' " ಎಂದರು. 1987ರಲ್ಲಿ ಈ ತಂಡದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಜಾನ್‌ ಬಾನ್‌ ಬೊವಿ ಮತ್ತು ರಿಚೀ ಸಂಬೋರಾ ಅವರನ್ನು [[ಚೆರ್‌]] ರ ಸ್ವ-ನಾಮಾಂಕಿತ‘ಕಮ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌’ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಅನ್ನು ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಲಾಗಿತ್ತು. ಜಾನ್‌ ಮತ್ತು ರಿಚಿ, ಚೆರ್‌ನ ಏಕಗೀತೆ "[[ವೀ ಆಲ್‌ ಸ್ಲೀಪ್‌ ಅಲೋನ್‌]]"ನ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಬರೆದು ಹಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಅನೇಕ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು, ಆನಂತರ 1989ರಲ್ಲಿ ಚೆರ್‌ನ ಮಲ್ಟಿ-ಪ್ಲ್ಯಾಟಿನಮ್ ಆಲ್ಬಮ್‌ '''' ಹಾರ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಸ್ಟೋನ್‌ ಅನ್ನು ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಿದರು. === ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ (1988–90) === [[ಚಿತ್ರ:Bon-jovi-new-jersey-syndicate-tour.jpg|thumb|left|ನ್ಯೂಜರ್ಸಿ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿನ ಪ್ರಚಾರ ಪೋಸ್ಟರ್ (1988–90)]] "ಸ್ಲಿಪರಿ ವೆನ್ ವೆಟ್" ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಯಶಸ್ಸು ಒಂದು ಆಕಸ್ಮಿಕವಲ್ಲವೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ತಂಡ ತನ್ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಆಲ್ಬಮ್‌ ''[[ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ]]'' ಯನ್ನು 1988 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಆ ಆಲ್ಬಮ್‌ ವಾಣಿಜ್ಯದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಗೆದ್ದಿತು. ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ 200ರ ಮೇಲೆಯೇ ಸತತವಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳ ಕಾಲ #1ರಲ್ಲಿ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಒಂದರಲ್ಲಿಯೇ 7 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿತು. ''ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿ'' ಆಲ್ಬಮ್‌, ಟಾಪ್‌ 10ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಐದು ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ [[ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ ಹಾಟ್‌ 100]] ಸಿಂಗಲ್ಸ್‌ ಚಾರ್ಟ್‌ (ಏಕಗೀತೆ ಪಟ್ಟಿ)ಗೆ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಟಾಪ್‌ ಹತ್ತು ಏಕಗೀತೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಹಾರ್ಡ್‌ ರಾಕ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಎಂಬ ದಾಖಲೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. "[[ಬ್ಯಾಡ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌]]" ಮತ್ತು "[[ಐ ವಿಲ್‌ ಬಿ ದೇರ್‌ ಫಾರ್‌ ಯು]]" ಎಂಬ ಬ್ಯಾಲೆಡ್‌, ಎರಡೂ ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ ಹಾಟ್‌ 100ರಲ್ಲಿ #1 ಸ್ಥಾನ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಇತರ ಏಕಗೀತೆಗಳು ("[[ಬಾರ್ನ್‌ ಟು ಬಿ ಮೈ ಬೇಬಿ]]", "[[ಲೇ ಯುವಾರ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ಮಿ]]", ಮತ್ತು "[[ಲಿವಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ಸಿನ್‌]]") 10 ಹತ್ತನ್ನು ಮುಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು [[ಎಂಟಿವಿ (MTV)]]ಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಪ್ರಸಿದ್ಧವೂ ಆದವು. "ಲಿವಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ಸಿನ್‌"ಅನ್ನು ಎಂಟಿವಿ ಬಹಳ ಅಸಭ್ಯ ಎಂದು ನಿಷೇಧಿಸಿದಾಗಲೂ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ಸುದ್ದಿ ಮಾಡಿದರು ಅದನ್ನು ಮರು-ಸಂಕಲನ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಎಂಟಿವಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸರತಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. {{listen | filename = Bon Jovi- I'll Be There For You.ogg | title = "I'll Be There for You" (1988) | description = 30 second sample of the Hot 100 #1 hit, "I'll Be There for You" by Bon Jovi | format = [[Ogg]] }} ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಪಂಚ ಪರ್ಯಟನೆ ಹಾಕಿಕೊಂಡರು, ಅದು 1989 ಮತ್ತು 1990ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಅದು ಮುಗಿಯುವ ವೇಳೆಗೆ ಅವರು 22ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳನ್ನು ಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು 232ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಈ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಉನ್ನತಿಯೆಂದರೆ ಅವರ ಜೂನ್ 11, 1989 ರ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯಲ್ಲಿನ [[ಜೇಂಟ್ಸ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್‌]]ಯಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗಿದ್ದುದು. ಆಗಸ್ಟ್‌ 1989ರಲ್ಲಿ, ''ಮಾಸ್ಕೊ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಪೀಸ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌'' ಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ರಷ್ಯಾದತ್ತ ಹೊರಟಿತು. ರಷ್ಯಾ ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಹಾಡಲು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ‌ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಲೇಬಲ್‌, ಮೆಲೋಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಈ ಸವಲತ್ತು ಹಿಂದೆ ಯಾವ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಕಲಾವಿದನಿಗೂ ಸಿಕ್ಕಿರಲಿಲ್ಲ{{citation needed|date=January 2010}}. 1988ರಲ್ಲಿ [[ಗನ್ಸ್‌ ಎನ್‌ ರೋಸಸ್‌]]ನ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಸಾವಿಗೀಡಾದ ಕಾರಣ, 1989ರ ಮಾನ್ಸ್‌ಟರ್ಸ್ ಆಫ್‌ ರಾಕ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ಅನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ರಾಕ್‌ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌‍ಅನ್ನು [[ಮಿಲ್ಟನ್‌ ಕೇನೆಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ, [[ಯೂರೋಪ್‌]], [[ಸ್ಕಿಡ್‌ ರೋ]], ಮತ್ತು [[ವಿಕ್ಸೆನ್‌]] ಭಾಗಿಯಾದರು.. ಬಿಡುವಿಲ್ಲದ ಪ್ರಯಾಣವು ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತಿತ್ತು. ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಪ್ರಯಾಣ ಮುಗಿಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ 16 ತಿಂಗಳುಗಳ ಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಗಿಸಿಯಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯರು ಭೌತಿಕವಾಗಿ, ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ದಣಿದುಹೋಗಿದ್ದರು. ಕಡೆಗೆ, ಮೆಕ್ಸಿಕೋದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿ, ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿಯಾದ ಯಾವ ಯೋಜನೆಯು ಇಲ್ಲದೆ, ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯರು ಸುಮ್ಮನೆ ಮನೆಗೆ ಹೋದರು. === ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು (1990–92) === 1990 ಮತ್ತು 1992ರ ನಡುವೆ, ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮದೇ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಹೋದರು. ಸ್ಲಿಪರಿ ವೆನ್‌ ವೆಟ್‌ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಎರಡೂ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ರೆಕಾರ್ಡಿಂಗ್‌ನ ದಣಿವು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಪಂಚಪರ್ಯಟನೆ ಮಾಡಿದ ದಣಿವು ಸದಸ್ಯರ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿತ್ತು. ಆಗಿನಿಂದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌, ನ್ಯೂ ಜೆರ್ಸಿಯ ಪ್ರಯಾಣದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ನಡುವೆ ’ಗುಡ್‌ ಬೈ’ ಎಂಬುದೇ ಇರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ, ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಮಾಡಲು ಯಾವ ಆಸೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಜಾನ್‌ ಬೊವಿ ಒಂದು ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್‌ಅನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಮಾಡಿದರು, ''[[ಬ್ಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಗ್ಲೋರಿ]]'' ಎಂದೇ ಪರಿಚಿತವಾದ ''[[ಯಂಗ್‌ ಗನ್ಸ್‌ II]]'' ಚಿತ್ರದ ಸೌಂಡ್‌ ಟ್ರ್ಯಾಕ್. ಮೂಲತಃ, ಅವನ ಸ್ನೇಹಿತ [[ಎಮಿಲಿಯೊ ಎಸ್ಟೆವೆಜ್‌]]ನಿಂದ ತನ್ನ ಬಿಲ್ಲಿ ದ ಕಿಡ್‌‌ ಸ್ಕ್ವೀಲ್‌ ಗೆ "ವಾಂಟೆಡ್‌ ಡೆಡ್‌ ಆರ್‌ ಅಲೈವ್‌"ಅನ್ನು ಹಾಡಲು ಆಹ್ವಾನಿತನಾದ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ಸಿನಿಮಾಕ್ಕೆ ಹೊಸದೊಂದು ಸಂಕೇತಗೀತೆಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್‌ಅನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ. 1990ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌, [[ಎಲ್ಟನ್‌ ಜಾನ್‌]], [[ಲಿಟಲ್‌ ರಿಚರ್ಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜೆಫ್‌ ಬೆಕ್‌]]ರಂತಹ ವಿಶೇಷ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆಲ್ಬಮ್‌ ವಾಣಿಜ್ಯಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಲಾಭ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. "[[ಬ್ಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಗ್ಲೋರಿ‌]]" ಎನ್ನುವ ಟೈಟಲ್‌ ಗೀತೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ #1 ಬಾರಿಸಿತು. ಆ ವರ್ಷ "ಬ್ಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಗ್ಲೋರಿ" [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪಾಪ್‌/ರಾಕ್‌ ಏಕಗೀತೆ'' ಗಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌]]ಅನ್ನು ಕೂಡ ಪಡೆಯಿತು. ಈ ಹಾಡು ಬೊ‌ನ್‌ ಜಾನ್‌ ಜೊವಿಯನ್ನು [[ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿ ಅವಾರ್ಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರ್ಯಾಮಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ನಾಮಾಂಕಿತನನ್ನಾಗಿ ಕೂಡ ಮಾಡಿತು. ಟಿಕೊ ಟಾರೆಸ್‌ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್‌ ಬ್ರಾಯನ್‌‌‌ರ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಾಂಬೋರ ''[[ಸ್ಟ್ರೇಂಜರ್‌ ಇನ್‌ ದಿಸ್‌ ಟೌನ್‌]]'' ಎಂಬ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್‌ಅನ್ನು 1991ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ "ಮಿ.ಬ್ಲೂಸ್‌ಮನ್‌" ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ [[ಎರಿಕ್‌ ಕ್ಲಾಪ್‌ಟನ್‌]] ಅವರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಒಂದು ಪರಾವಲಂಬಿಯಿಂದ ಬಂದ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಡೇವಿಡ್‌ ಬ್ರಾಯನ್‌‌‌ ಅವರು ನಂತರ ಆ ವರ್ಷದ ಒಳ್ಳೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಭಯಾನಕ ಸಿನಿಮಾ ''ದ ನೆದರ್‌ವರ್ಲ್ಡ್'' ಗೆ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಅಲೆಕ್‌ ಜಾನ್‌ ಸಚ್‌ ತನ್ನ ಮೋಟಾರುಗಾಡಿಯಿಂದ ಬಿದ್ದದ್ದರಿಂದ ತನ್ನ ಬಾಸ್‌ ನುಡಿಸುವ ಕೈಗೆ ಪೆಟ್ಟುಮಾಡಿಕೊಂಡನು, ಇದರಿಂದ ಅವನು ತನ್ನ ವಾದ್ಯವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೇರೆಯೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ನುಡಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಯಶಸ್ಸುಗಳ ನಂತರವೂ ಸಂಗೀತದ ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ಭ್ರಮಿತನಾಗದ ಮತ್ತು ಸದ್ಯದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅತೃಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಜಾನ್‌ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ, 1991ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಹುಕಾಲದ ನಿರ್ವಾಹಕನಾದ ಡಾಕ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗೀ ಸೇರಿದಂತೆ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿ, ವ್ಯವಹಾರ ಸಲಹೆಗಾರರು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ. ಜಾನ್‌, ''ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ನಿರ್ವಹಣೆ'' ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲಾ ನಾಯಕತ್ವದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ತಾನೆ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 1991ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ತನ್ನ ಮುಂದಿನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ [[ಸಂತ ಥಾಮಸ್‌]]ನ [[ಕೆರಿಬಿಯನ್‌ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ]] ಹೋದರು. ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಭೇದಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ, ಯಾರೂ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ತಮ್ಮ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶಕೊಡಬೇಕೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಜನವರಿ 1992ರಲ್ಲಿ [[ಬಾಬ್‌ ರಾಕ್‌]]ನೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಐದನೇ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ವ್ಯಾಂಕೋವರ್‌ ಲಿಟಲ್‌ ಮೌಂಟೇನ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋಗೆ ವಾಪಾಸಾದರು. === ಕೀಪ್‌ ದ ಫೇಯ್ತ್‌ (1992–93) === [[ಚಿತ್ರ:Bon Jovi Keep the Faith song.jpg|thumb|right|ಬಾನ್ ಜೊವಿ 1992]] ''[[ಕೀಪ್‌ ದ ಫೇಯ್ತ್‌]]'' ನವೆಂಬರ್ 1992ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ''ಕೀಪ್‌ ದ ಫೇಯ್ತ್‌'' ಅನ್ನು ಪ್ರವರ್ತಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ, ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಸಣ್ಣ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾ ತಮ್ಮ ಬೇರಿಗೇ ಮತ್ತೆ ವಾಪಾಸಾದರು. 1992 ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ''[[ಎಂಟಿವಿ ಅನ್‌ಪ್ಲಗ್ಡ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಅದು ಎಂಟಿವಿ ಅನ್‌ಪ್ಲಗ್ಡ್‌ನ ಬೇರೆ ಕಂತುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಬಾನ್‌ ಜೊವಿಯನ್ನು ಬಹಳ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ತೋರಿಸಿ, "ಇನ್‌ ದ ರೌಂಡ್‌" ಅನುಭವವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸಿದ ಗೀತೆಗಳನ್ನು (ಬಾನ್‌ ಜೊವಿಯ ಮತ್ತು ಬೊನ್‌ ಜೊವಿಯವರದ್ದಲ್ಲದ ಹಾಡುಗಳು) ಮತ್ತು ''ಕೀಪ್‌ ದ ಫೇಯ್ತ್‌'' ನಿಂದ ಹೊಸ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಈ ಗೋಷ್ಠಿಯನ್ನು 1993ರಲ್ಲಿ ''[[Keep the Faith: An Evening with Bon Jovi]]'' ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ''ಕೀಪ್‌ ದ ಫೇಯ್ತ್‌'' ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗಳಿಸಿದ ಆರು ಏಕಗೀತೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಒಂಭತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡಿತು. ಬಾನ್‌ ಜೊವಿಯ ಧ್ವನಿಯು 90ರ ದಶಕದ ಸಂಗೀತ ದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ಅವರ ಚಹರೆಯನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಜಾನ್‌ ಬಾನ್‌ ಬೊವಿ ಕೂದಲನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿಕೊಂಡಾಗ [[ಸಿಎನ್‌ಎನ್‌(CNN)]]ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸುದ್ದಿಯಾಯಿತು. ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಟೈಟಲ್‌ ಹಾಡನ್ನು ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ನಂತರ "[[ಬೆಡ್‌ ಆಫ್‌ ರೋಸಸ್‌]]" ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಟಾಪ್‌ 10 ಗೀತೆಯಾಯಿತು. ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮುಂದಿನ ಹಂತದ ಸೂಚನೆಯಾಗಿ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರಪಂಚ ಪರ್ಯಟನೆಯನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿತು, ತಾನು ಈವರೆಗೆ ಹೋಗಿರದ ಅಮೆರಿಕಾ, ಯೂರೋಪ್‌, ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿತು. ಕೀಪ್‌ ದ ಫೇಯ್ತ್‌ ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿ 38 ದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ 177 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. === ಕ್ರಾಸ್‌ ರೋಡ್‌ ಮತ್ತು ದೀಸ್‌ ಡೇಸ್‌ (1994–96) === 1994ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, "ಗುಡ್‌ ಗೈಸ್‌ ಡೋಂಟ್‌ ಆಲ್ವೇಸ್‌ ವೇರ್‌ ವೈಟ್‌" (ಆನಂತರ ಇದನ್ನು 2004 ಬಾಕ್ಸ್‌ ಸೆಟ್‌, [[100,000,000 ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ‌ ಫಾನ್ಸ್ ಕಾಂಟ್ ಬಿ ರಾಂಗ್‌]]ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು) ಎಂಬ ಹಾಡು [[ದ ಕೌ ಬಾಯ್‌ ವೇ]] ಎಂಬ ಸಿನೆಮಾದ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[ಎಂ‌ಟಿವಿ ಮೂವಿ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು ಆದರೆ ಈ ಹಾಡು ಏಕಗೀತೆಯಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲೇ ಇಲ್ಲ. 1994 ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ''[[ಕ್ರಾಸ್‌ ರೋಡ್‌]]'' ಎನ್ನುವ [[ಅತಿಪ್ರಸಿದ್ಧ]] ಗೀತೆಗಳ ಆಲ್ಬಮ್‌ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೊಸ ಹಾಡುಗಳು ಇದ್ದವು: "[[ಆಲ್ವೇಸ್‌]]" ಮತ್ತು "[[ಸಂ ಡೇ ಐ ವಿಲ್‌ ಬಿ ಸ್ಯಾಟರ್‌ಡೇ ನೈಟ್‌]]". ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌‌ನ ಹೊರಗೆ "ಆಲ್ವೇಸ್‌" ಎಂಬ ಏಕಗೀತೆ, ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. "ಆಲ್ವೇಸ್‌" ಯೂರೋಪಾದ್ಯಂತ #1 ಬಾರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ತಾನದ [[ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ 100]]ರ ಟಾಪ್‌ 10ರಲ್ಲಿ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಉಳಿಯಿತು. ಏಕಗೀತೆ ಮೂರು ಮಿಲಿಯನ್‌ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಟ ಮಾಡಿ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ''[[ಕ್ರಾಸ್‌ ರೋಡ್‌]]'' ಆಲ್ಬಮ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚಾದದ್ಯಂತ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿಯ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಮಾರಾಟ ಮೇಲೇರಿತು. ಆ ವರ್ಷ [[ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ''ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ರಾಕ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌'' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷ, ಬಾಸ್‌ವಾದಕ ಅಲೆಕ್‌ ಜಾನ್‌ ಸಚ್‌ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು ತೊರೆದರು, ತಂಡದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬದಲಾವಣೆ. [[Hugh McDonald]] (b. "ರನ್‌ಅವೇ"ಗೆ ಬಾಸ್‌ ನುಡಿಸಿದ ಹ್ಯೂ ಮ್ಯಾಕ್‌ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ (ಬಿ. ಹ್ಯೂ ಮ್ಯಾಕ್‌ ಡೊನಾಲ್ಡ್, ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 28, 1950 ರಂದು [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯ, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ]]), ಸಚ್‌ನ ಜಾಗವನ್ನು ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ ತುಂಬಿದರು, ಆಗ ಮ್ಯಾಕ್‌ ಹಿಂದಿನ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳಿಗೂ ಬಾಸ್‌ ನುಡಿಸಿದ್ದರು ಎನ್ನುವ ಗಾಳಿಮಾತು ಹಬ್ಬಿತು. ಸಚ್‌ರ ನಿರ್ಗಮನದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾನ್‌ ಬೊವಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಖಂಡಿತ ಇದು ನೋವುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಗೌರವಿಸಲು ಕಲಿತಿದ್ದೇನೆ. ನಾನು ಸದಾ ಕೆಲಸದಲ್ಲೇ ಮುಳುಗಿರುವವ, ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಒಳಗೆ, ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಹೊರಗೆ, ವೇದಿಕೆ ಮೇಲೆ, ವೇದಿಕೆಯಿಂದಾಚೆ, ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಇರಬೇಕು ಎಂದು ನನಗೆ ಎನಿಸಿದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಅದೇ ವೇಗಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವೇನು ಇಲ್ಲ. ಅಲೆಕ್‌ ಈಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳಿಂದ ಬಿಡಬೇಕೆಂದು ಇದ್ದ, ಹಾಗಾಗಿ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಶ್ಚರ್ಯವೆನಿಸಲಿಲ್ಲ." {{listen | filename = Bon Jovi- This Ain't A Love Song.ogg | title = "This Ain't a Love Song" (1995) | description = 30 second sample from "This Ain't a Love Song" by Bon Jovi | format = [[Ogg]] }} ಬಾನ್‌ ಜೊವಿಯ ಆರನೇ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಆದ ''[[ದೀಸ್‌ ಡೇಸ್‌]]'', ಜೂನ್‌ 1995ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಅಲೆಕ್‌ ಜಾನ್‌ ಸಚ್‌ ಹೊರನಡೆದ ಮೇಲೆ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ‌ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಇದು. ವಿಮರ್ಶಕರು ಬಹುತೇಕ ಕೀಪ್‌ ದ ಫೇಯ್ತ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದಂತೆಯೇ ಇದಕ್ಕೂ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು, ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಬುದ್ಧವಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ’ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ಸಂಗೀತ’ಕ್ಕೆ ಕುಂದುಬರದಂತೆ ಸಂಗೀತದ ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು. ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ ತಮ್ಮ ಬೇರೆ ಎಲ್ಲಾ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದೆವು ಎಂದು ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ಹೇಳಿತು. "[[ದಿಸ್‌ ಇಸ್‌‌ ನಾಟ್‌ ಎ ಲವ್‌ ಸಾಂಗ್‌]]" ಎನ್ನುವ ಹಾಡು, ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಮೊದಲ ಏಕಗೀತೆ ಮತ್ತು ಹೊರದೇಶವಾದ [[ಥಾಯ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ ಈ ಬ್ಯಾಲಡ್‌ ಪ್ರಪಂಚಾದಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮತ್ತೊಂದು ಏಕಗೀತೆಯಾಯಿತು. ಆ ವರ್ಷ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಅತ್ಯ್ತ್ತಮ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಗಾಗಿ [[ಬಿಆರ್‌ಐಟಿ ಅವಾರ್ಡ್‌(BRIT ಅವರದ್)]]ಅನ್ನು ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಕ್‌ಗಾಗಿ [[ಎಂ‌ಟಿ‌ವಿ ಯೂರೋಪ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅವಾರ್ಡ್‌]] ಅನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಶುರುವಾದ ಪ್ರಪಂಚ ಪರ್ಯಟನೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುವ ಮೊದಲು, ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು ಏಷ್ಯಾ, ಯೂರೋಪ್‌, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಿತು. ಜೂನ್‌ 1995ರಲ್ಲಿ, ಬಾನ್‌ ಜೊವಿಗಾಗಿ ಲಂಡನ್‌, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ''[[ವೆಂಬ್ಲೇ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾತ್ರಿಗಳಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟಮಾಡಿದ್ದು ಅವರ ವೃತ್ತಿಯ ಪರಕಾಷ್ಠೆ. ಸಾಲುಗಟ್ಟಿದ್ದ ವಿಮರ್ಶಕರ ಜೊತೆಗೇ, ಗ್ರ್ಯಾಮಿ ನಾಮಾಂಕಿತ ''ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ: [[ಲೈವ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ಲಂಡನ್‌]]'', ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು. ’ದೀಸ್‌ ಡೇಸ್‌’ ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ 35 ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 126 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. === 1997–2000 === ''ದೀಸ್‌ ಡೇಸ್‌ ಟೂರ್‌'' ನ ಅತಿಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮದೇ ದಾರಿ ಹಿಡಿದರು. ಆದರೆ, ಅನಿಶ್ಚಿತತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ ಟೂರ್‌ನ ನಂತರದ ಕಾಲದಂತಿರದೆ, ಈ ಬಿಡುವು ತಂಡವೇ ಯೋಚಿಸಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿತ್ತು. ಬಾನ್‌ ಜೊವಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನಿಂದ ಬಿಡುವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಜಾನ್‌ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿಗೆ ನಟನೆಯ ಹುಚ್ಚೂ ಹಿಡಿದಿತ್ತು. ಒಂದೆರಡು ಸಿನಿಮಾಗಳಲ್ಲಿ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸಿನಿಮಾ ಶೂಟಿಂಗ್‌ಗಳ ನಡುವೆ ಬಿಡುವು ಸಿಕ್ಕಾಗ, ಜಾನ್‌ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಆಕವ್ಯಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಆಗುವ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆದನು, ಇದು 1997ರಲ್ಲಿ ''[[ಡೆಸ್ಟಿನೇಷನ್‌ ಎನಿವೇರ್]] '' ಆಯಿತು. ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಹಾಡುಗಳನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿದ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಕಿರುಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು; ಜಾನ್‌ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ, [[ಡೆಮಿ ಮೂರ್‌]], [[ಕೆವಿನ್‌ ಬೆಕೊನ್‌]] ಮತ್ತು [[ವೂಫಿ ಗೋಲ್ಡ್‌ಬರ್ಗ್‌]] ಇದರ ತಾರಾಗಣದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಟಿಕೊ ಟಾರಿಸ್‌ ಈ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಚಿತ್ರಕಲೆಯನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡರೆ ಡೇವಿಡ್‌ ಬ್ರಾಯನ್‌‌‌ ಅನೇಕ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡನು. 1998ರಲ್ಲಿ, ರಿಚೀ ಸಂಬೋರಾ‍ಾ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಎಕವ್ಯಕ್ತಿ ಆಲ್ಬಮ್ ''[[ಅನ್‌ಡಿಸ್ಕವರ್ಡ್‌ ಸೋಲ್‌]]''. ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ 1999ರಲ್ಲಿ ''[[ಎಡ್‌ಟಿವಿ]]'' ಗಾಗಿ "[[ರಿಯಲ್‌ ಲೈಫ್‌]]" ಹಾಡನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಮಾಡಲು ಮತ್ತೆ ಸೇರಿತು, ಆದರೆ ಬ್ರಾಯನ್‌‌‌ ತನ್ನ ಬೆರಳಿಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಪೆಟ್ಟುಮಾಡಿದ್ದ ಅಪಘಾತದಿಂದ ಸುಧಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನಾದ್ದರಿಂದ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. 1999ರಲ್ಲಿ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ "ಸೆಕ್ಸ್‌ ಸೆಲ್ಸ್‌" ಎಂಬ ಹೊಸ ಆಲ್ಬಮ್‌ಅನ್ನು ಹೊರತರಲು ಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದ,, ಆದರೆ ಆ ಅಲ್ಬಮ್‌ಅನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದ 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 3 ಗೀತೆಗಳನ್ನು ''[[ಕ್ರಷ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ([[ರಿಯಲ್‌ ಲೈಫ್‌]] ವಿಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಕೆಲವ್ಯ್ ಪೋಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು). === ''ಕ್ರಷ್'', ಮತ್ತು ''ಒನ್‌ ವೈಲ್ಡ್‌ ನೈಟ್‌ '' (2000–01) === [[ಚಿತ್ರ:SayItIsntSo.jpg|thumb|left|ಬಾನ್ ಜೊವಿ 2000]] ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸದಸ್ಯರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಸುಮಾರು ಮೂರು ವರ್ಷದ ಬಿಡುವಿನ ನಂತರ, 1999ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸೇರಿದ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ತೊಡಗಿದರು. ಜೂನ್‌ 2000ದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಏಳನೇ ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಆಗಿ ''[[ಕ್ರಷ್‌]]'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಮೊದಲನೇ ಏಕಗೀತೆ "[[ಇಟ್ಸ್‌ ಮೈ ಲಫ್‌]]" ಆ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಕಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವೀ ಗೀತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅತಿಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ರಾಕ್‌ ಪ್ರಪಂಚದ ಮುಖ್ಯ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಾದ ವಿವಿಧ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಆಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಎಂಟು ಮಿಲಿಯನ್‌ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಹೊಸ, ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಆ ವರ್ಷ ''ಕ್ರಷ್‌'' ಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಕ್‌ ಆಲ್ಬಮ್‌ ಮತ್ತು "ಇಟ್ಸ್‌ ಮೈ‌ ಲೈಫ್‌"ಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯುಗಳ/ತಂಡದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು [[ಗ್ರ್ಯಾಮಿ]] ನಾಮಾಂಕಿತಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. "ಇಟ್ಸ್‌ ಮೈ ಲೈಫ್‌" ವಿಡಿಯೋ "ಮೈ ಫೇವರೆಟ್‌ ವಿಡಿಯೋ"ಗಾಗಿ [[ಮೈ ವಿಎಚ್1 ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌]]ಅನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. 2000ದಲ್ಲಿ [[ವಿಎಚ್1]] ಬ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು ''[[ಬಿಹೈಂಡ್‌ ದ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌]]'' ನ ಕಂತುಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು. 2000ದಲ್ಲಿ, ಲಂಡನ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ವೆಂಬ್ಲೇ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ‌]]ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ’ಸೋಲ್ಡ್‌ ಔಟ್‌’ (ಎಲ್ಲಾ ಟಿಕೆಟುಗಳು ಮಾರಾಟವಾದ) ಗೋಷ್ಠಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಾಪಾನ್‌ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ವೆಂಬ್ಲೇ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ‌ಅನ್ನು ಒಡೆದುಹಾಕುವ ಮೊದಲು ನಡೆದ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇವರದಾಯಿತು. ಆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ 30ಕ್ಕೂ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿಯೇ ತನ್ನ 1 ಮಿಲಿಯನ್‌ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗಾಗಿ ಹಾಡಿತು. ಯುಎಸ್‌ಗೆ ವಾಪಾಸಾದ ನಂತರ 2000ದ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸೋಲ್ಡ್‌ ಔಟ್‌ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿತು, ಇದಾದ ನಂತರ 2001ರ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅರೆನಾ ಆಂಪಿಥಿಯೇಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋಲ್ಡ್‌‍ಔಟ್‌ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಸುತ್ತಿನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಮೊದಲು, ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ಜಾಪಾನ್‌ ಮತ್ತು ಯೂರೋಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ ಬಂದರು. ವಾಪಾಸಾಗುವಾಗ ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ [[ಜೇಂಟ್ಸ್‌ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸೋಲ್ಡ್‌ ಔಟ್‌ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಈ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಠಿಗಳು ಕೇವಲ ವೃತ್ತಿಯ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ವಯಕ್ತಿಕ ಮೇಲ್ಮೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ವಿಎಚ್‌-1 ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಸಾರ ಎಲ್ಲ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮುರಿಯಿತು. ಟೂರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ‌ ತಮ್ಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಸಂಕಲನವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದರು''[[One Wild Night: Live 1985-2001]]''. ಇದು ಬಾನ್‌ ಜೊವಿಯ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಆಲ್ಬಮ್‌. ಬ್ಯಾಂಡ್‌ ತನ್ನ ಮೊದಲಿನ ದಿನಗಳಿಂದ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದವರೆವಿಗೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಗಾರದಿಂದ ಆಯ್ದುಕೊಂಡ ಹಾಡುಗಳು ಅದರಲ್ಲಿದ್ದವು 2001ರ [[ಮೈ ವಿಎಚ್‌1 ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್‌]]ನಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ "ಹಾಟೆಸ್ಟ್‌ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ" ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಜಾನ್‌ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ಮತ್ತು ರಿಚೀ ಸಂಬೋರಾ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌‍]]ನ ಗೌರವಾರ್ಥ "[[ಹಿಯರ್‌ ಕಮ್ಸ್‌ ದ ಸನ್‌]]" ಎಂಬ ಸುಂದರವಾದ ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿ ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದ್ದ ಸಭಿಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದರು. ಕ್ರಷ್‌ ಮತ್ತು ಒನ್‌ ವೈಲ್ಡ್‌ ನೈಟ್‌ ಟೂರ್‌ಗಳು ಮುಗಿದಾಗ, ಸದಸ್ಯರು ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಎಂಟನೇ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಕೆಲಸ ಶುರುವಾಗುವ ಮೊದಲು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ವಿರಾಮ ದೊರಕಬಹುದೆಂದು ಆಶಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 11ರಂದು ಪ್ರಪಂಚವೇ ಬದಲಾಯಿತು. ಭಯೋತ್ಪಾದಕರ ಆಕ್ರಮಣದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಜಾನ್‌ ಮತ್ತು ರಿಚಿ ರೆಡ್‌ ಕ್ರಾಸ್‌ಗಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಮಾಡಿದರು, [[ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್‌]]ಗಾಗಿ "ಅಮೆರಿಕಾ ದ ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್‌" ಅನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್‌ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ''[[America: A Tribute to Heroes]]'' ಲೈವ್‌ ಟೆಲಿಥಾನ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ರೆಡ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್‌, ಎನ್‌ಜೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ ತವರುನಾಡಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದ ’ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಘಟನೆ’ ದುರಂತದಿಂದ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಕುಂಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಣ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ’ಮೊನ್‌ ಮೌತ್‌ ಕೌಂಟೀ‌ ಅಲಯನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ನೇಬರ್ಸ್‌’ನ ಎರಡು ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೊಬರ್‌ 21, 2001ರಂದು ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ [[ಮ್ಯಾಡಿಸನ್‌ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ ಗಾರ್ಡನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ''ಕನ್ಸರ್ಟ್‌ ಫಾರ್‌ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಈ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರಧನವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಕ್ರಮಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣ ಉಳಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಅನೇಕರನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು. 2001ರಲ್ಲಿ ಬಾನ್‌ ಜೊವಿ ಟೋಕ್ಯೋ ರೋಡ್‌ ಎಂಬ, ಹಿ‌ಟ್‌ ಹಾಡುಗಳ ಎರಡನೇ ಆಲ್ಬಮ್‌ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದ. === ಬೌನ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಿಸ್ ಲೆಫ್ಟ್ ಫೀಲ್ಸ್ ರೈಟ್ (2002–04) === 2002 ರ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ, ಈ ತಂಡವು ತಮ್ಮ ಎಂಟನೆಯ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಅಲ್ಬಮ್ ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣ ನಡೆಸಲು ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಅದರ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ''[[ಬೌನ್ಸ್]]'' ಎಂದು. ಇದು ಕೇವಲ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಮೇಲಿನ ಆಕ್ರಮಣದ ನಂತರ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪುನರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುವ ಕುರಿತಲ್ಲದೆ, ಬೋನ್ ಜೋವಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಂಡವು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಪುಟಿದೇಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಮನಗಾಣಿಸಿತು. ಬೌನ್ಸ್ ಅಲ್ಬಮ್, ರಿಚಿ ಸಂಬೊರಾನ ಭಾರಿ ಬಿರುಸಾದ ಗಿಟಾರ್ ನುಡಿಸುವಿಕೆ, ಜಾನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ, ಡೇವಿಡ್ ಬ್ರಾಯನ್‌ನ ಪಿಯಾನೊ ಹಾಗೂ ಕೀಬೋರ್ಡ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಮತ್ತು ಟಿಕೊ ಟೆರ್ರೆಸ್ ನ ಸಿಡಿಯುವ ಡ್ರಮ್ ವಾದನದೊಂದಿಗೆ, ಬೋನ್ ಜೋವಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ "ರೂಟ್ಸ್" ಗೆ ಮರಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಜಾನ್ ಬೋನ್ ಜೋವಿ "ಬೌನ್ಸ್" ಮುಖ್ಯವಾಗಿ "ಜಾನ್ ಮತ್ತು ರಿಚಿಯ ಅಲ್ಬಮ್" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿದ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, ಮರಳಿ "ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಬೋನ್ ಜೋವಿ" ಎಂದು ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿತು, ಕೆಲವು ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ {{Who|November 2009|date=November 2009}}ಇದು ಸಮಾಧಾನವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು, ಮತ್ತೆ ಹಲವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಂದ ಅತೀ "ಸೂತ್ರಪ್ರಾಯ"ಎಂದು ನಿಂದಣೆಗೂ ಒಳಗಾಯಿತು. ಹಿಂದೆ{{Citation needed|date=November 2009}} ಒಂದು ವಿಮರ್ಶೆ ತಂಡವನ್ನು ಈ ದರ್ಜೆಯಿಂದ ಕಂಡಿತ್ತು. ಮೊದಲು,[[2003 ರ ಗ್ರಾಮೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ]] [[ಜೋಡಿ ಅಥವಾ ಗುಂಪಿನ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಸ್ಟ್ ಪಾಪ್ ಪರ್ ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್]] ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಏಕೈಕ ಅಲ್ಬಮ್ "[[ಎವ್ರಿಡೆ]]" ಹೆಸರು ನೋಂದಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ತಂಡವು ಈ ಅಲ್ಬಮ್ ಗಾಗಿ [[ಬೌನ್ಸ್ ಪ್ರವಾಸ]] ಕೈಗೊಂಡಿತು, ಆ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಇವರು [[ಫಿಲೆಡೆಲ್ಫಿಯಾ]]ದ [[ವಿಟೆರನಾಸ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್]] ಉರುಳುವ ಮುಂಚೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯ ನುಡಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ತಂಡವೆಂದೂ ಇತಿಹಾಸ ರಚಿಸಿದರು. 2003 ಅಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಬೌನ್ಸ್ ಪ್ರವಾಸ ಮುಗಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಬೋನ್ ಜೋವಿ ಒಂದು ಯೋಜನೆಗೆ ಸಿದ್ಧರಾದರು; ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ ನೇರ ಧ್ವನಿಪೂರ್ಣವಾದ ಗೀತೆಗಳಿರುವ ಅಲ್ಬಮ್ ತಯಾರಿಸುವುದು. ತಂಡವು ಪುನಃ ಬರೆಯುವುದರಲ್ಲಿ, ಧ್ವನಿ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ 12 ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹೊಸ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ರಚಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮಗ್ನರಾದರು. 2003 ನವೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ''[[ದಿಸ್ ಲೆಫ್ಟ್ ಫೀಲ್ಸ್ ರೈಟ್]]'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ,''[[100,000,000 ಬೋನ್ ಜೋವಿ ಫ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಟ್ ಬಿ ರಾಂಗ್]]'' ಎಂಬ ಒಂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಸಮೂಹವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಎಲ್ವಿಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಲೆಯ್ಸ್ ರ ''[[50,000,000 ಎಲ್ವಿಸ್ ಫ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಟ್ ಬಿ ರಾಂಗ್]]'' ನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸೆಟ್, 38 ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗದ ಮತ್ತು 12 ಅಪೂರ್ವ ರಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಡಿವಿಡಿ ತರಹದ್ದೇ ನಾಲ್ಕು ಸಿಡಿಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಸಮೂಹವು 100 ಮಿಲಿಯನ್ ಬೋನ್ ಜೋವಿ ಅಲ್ಬಮ್ ಮಾರಾಟಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ತಂಡವು 1984 ರಲ್ಲಿ ತಾನು ಮೊದಲು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ನೆನಪಿಗೆ ತನ್ನ 20ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಅದ್ಧೂರಿಯಾಗಿ ಆಚರಿಸಿತು. 2004 ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಬೋನ್ ಜೋವಿ ತಂಡದವರು [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್]] ಕಡೆಯಿಂದ ಅರ್ಹತೆಯುಳ್ಳವರಿಗೆ ಪುರಸ್ಕಾರ(ಅವಾರ್ಡ್ ಫಾರ್ ಮೆರಿಟ್) ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಇನ್ನೂ ಪೂರ್ತಿಯಾಗದ "[[ಹ್ಯಾವ್ ಎ ನೈಸ್ ಡೇ]]" ಹಾಡಿನ ಪೂರ್ವಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. === ಹ್ಯಾವ್ ಎ ನೈಸ್ ಡೇ (2005–06) === [[ಚಿತ್ರ:HaveANiceDay.jpg|thumb|right|ಹ್ಯಾವ್ ಎ ನೈಸ್ ಡೆ ಯ ಮುಖಪುಟ ಕಲೆ]] ಜುಲೈ 2,2005ರಲ್ಲಿ ಬೋನ್ ಜೋವಿ ತಂಡದವರು [[ಲೈವ್ 8]]ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು "ಹ್ಯಾವ್ ಎ ನೈಸ್ ಡೆ" ಯ ಪೂರ್ತಿ ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು, ಜೊತೆಗೆ "ಲಿವಿನ್ ಆನ್ ಎ ಪ್ರೇಯರ್" ಮತ್ತು "ಇಟ್ಸ್ ಮೈ ಲೈಫ್" ಕೂಡ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಬೋನ್ ಜೋವಿಯವರ ಒಂಭತ್ತನೆಯ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಅಲ್ಬಮ್ ''[[ಹ್ಯಾವ್ ಎ ನೈಸ್ ಡೆ]]'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2005 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. "[[ಹ್ಯಾವ್ ಎ ನೈಸ್ ಡೆ]]" ಮೊದಲ ಏಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಲ್ಬಮ್. ಎರಡನೆಯದು, 2006 ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್.ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡ "[[ಹೂ ಸೇಯ್ಸ್ ಯು ಕಾಂಟ್ ಗೋ ಹೋಮ್]]". ಯು.ಎಸ್.ನಲ್ಲಿ "[[ಹೂ ಸೇಯ್ಸ್ ಯು ಕಾಂಟ್ ಗೋ ಹೋಮ್]]" ನ ಯುಗಳ ಭಾಗವನ್ನು, ಅಲ್ಲಿಯ ಹಾಡುಗಾರ್ತಿ [[ಶುಗರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಬ್ಯಾಂಡ್‌ನ [[ಜೆನ್ನಿಫರ್ ನೆಟ್ಲೆಸ್]] ಅವರ ಸೇರಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 2006ಮೇ ನಲ್ಲಿ ಬೋನ್ ಜೋವಿ, ಬಿಲ್ಲ್ ಬೋರ್ಡ್ಸ್ ಹಾಟ್ ಕಂಟ್ರಿ ಚಾರ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಕ್ ಎಂಡ್ ರೋಲ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ನ ಮೊದಲ #1 ಯಶಸ್ಸು ನೀಡಿದವರೆನಿಸಿದರು. ಫೆಬ್ರುವರಿ 11,2007ರಂದು ಬೋನ್ ಜೋವಿ ಮತ್ತು ಜೆನ್ನಿಫರ್ ನೆಟ್ಲಸ್ "[[ಹೂ ಸೇಯ್ಸ್ ಯು ಕಾಂಟ್ ಗೋ ಹೋಮ್]]" ಗೆ "ಬೆಸ್ಟ್ ಕಂಟ್ರಿ ಕೊಲ್ಯಾಬೊರೇಷನ್ ವಿತ್ ವೋಕಲ್ಸ್" [[ಗ್ರಾಮೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ಪಡೆದರು. ಈ ತಂಡವು "ಹೂ ಸೇಯ್ಸ್ ಯು ಕಾಂಟ್ ಗೋ ಹೋಮ್" ಗೆ ಬೆಸ್ಟ್ ರಾಕ್ ಸಾಂಗ್‌ಗೆ [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ಚಾಯ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಕೂಡ ಗಳಿಸಿತು. ''ಹ್ಯಾವ್ ಎ ನೈಸ್ ಡೆ'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಶೀಘ್ರವೇ, ತಂಡವು 2005–2006 ರಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ [[ಹ್ಯಾವ್ ಎ ನೈಸ್ ಡೆ ಪ್ರವಾಸ]] ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರವಾಸ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಿಂತ ಸಣ್ಣದಾಗಿತ್ತು,ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಎಪ್ಪತ್ತೈದು ಶೊ ನಡೆಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರಿಂದ ತಂಡವು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ವೇದಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್‌ಗಳನ್ನು ನೋಡುವಂತಾಯಿತು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಬಹುದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿತು, ಇದು 2,002,000 ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಎದುರು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಂಡಿತು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಅಜಮಾಸು $191ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣ ಗಳಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರವಾಸವು 2006 ರಲ್ಲಿ $131 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ತಂಡ ಎನಿಸಿತು. ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ [[ದಿ ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ಸ್]] ನ [[ಎ ಬಿಗ್ಗರ್ ಬ್ಯಾಂಗ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟೂರ್]] ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು [[ಮಡೋನಾ]]ರ [[ಕನ್ಫೆಷನ್ಸ್ ಟೂರ್]] ಇವೆ. ನವೆಂಬರ್ 14, 2006ರಲ್ಲಿ ಬೋನ್ ಜೊವಿ ತಂಡದವರು [[ಜೇಮ್ಸ್ ಬ್ರೌನ್]] ಮತ್ತು [[ಲೆಡ್ ಝೆಪೆಲಿನ್]] ಜೊತೆ [[ಯು.ಕೆ.ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್]] ಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. [[ಚಿತ್ರ:Bon Jovi Richie Sambora Dublin 06.jpg|thumb|200px|left|ಡಬ್ಲಿನ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಬಾನ್ ಜೊವಿ ಮತ್ತು ರಿಚೀ ಸಂಬೋರಾ]] === ''ಲೋಸ್ಟ್ ಹೈವೆ'' (2007-08) === 2007 ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ, ಬಾನ್ ಜೊವಿ ತಮ್ಮ ಹತ್ತನೆಯ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಅಲ್ಬಮ್ ''[[ಲೋಸ್ಟ್ ಹೈವೆ]]'' ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ತಂಡದ 2006 ರ ಯಶಸ್ವಿ ಭಾಗ "ಹೂ ಸೇಯ್ಸ್ ಯು ಕಾಂಟ್ ಗೋ ಹೋಮ್" ಜೆನ್ನಿಫರ್ ನೆಟ್ಟಲ್ಸ್ ಜೊತೆಗಿನ ಯುಗಳ ಗೀತೆಯ ನಂತರ, ಈ ಅಲ್ಬಮ್ ತಂಡದ ಅಬ್ಬರದ ಧ್ವನಿಯ ಜೊತೆ ಸ್ವದೇಶದ ಸಂಗೀತದ ಮೇಲೂ ಪ್ರಭಾವವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಹೊಸ ಅಲ್ಬಮ್‌ನ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಾನ್ ಜೊವಿ, ನ್ಯಾಶ್ ವಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 6 ನೇ ವಾರ್ಷಿಕ [[ಸಿಎಮ್ ಟಿ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ,''[[ಅಮೇರಿಕನ್ ಐಡಲ್]] '' ಮತ್ತು ಎಮ್ ಟಿವಿ ಅನ್ ಪ್ಲಗ್ಡ್ ನಂತಹ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು, ಹಾಗೆಯೇ [[ಜೇಂಟ್ಸ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್ ನಲ್ಲಿ ಲೈವ್ ಅರ್ಥ್ ಕನ್ಸರ್ಟ್]] ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://liveearth.msn.com/artists/bonjovi |title=MSN.com |access-date=2010-03-03 |archive-date=2008-10-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081013011825/http://www.liveearth.msn.com/artists/bonjovi |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಯು.ಎಸ್, ಕೆನಡಾ, ಯು.ಕೆ ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತು ಕಡೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಈ ಪ್ರವಾಸದ ಭಾಗವಾಗಿ ಜೂನ್ 24,2007 ರಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ನಿನ ಹೊಸ [[O2 ವೇದಿಕೆ|O₂ ವೇದಿಕೆ]](ಹಿಂದೆ ಮಿಲೇನಿಯಮ್ ಡೊಮ್) ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಆವರಣವಾದಾಗ, ಬಾನ್ ಜೊವಿ ತಂಡವು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸಿದ ಮೊದಲ ತಂಡವೆನಿಸಿತು. ಪ್ರವೇಶ ಚೀಟಿ(ಟಿಕೆಟ್) ಕೊಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ 30 ನಿಮಿಷದೊಳಗೆ 23,000 ಆಸನವುಳ್ಳ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್ ಭರ್ತಿಯಾಯಿತು.<ref name="BBC O2 story">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/6575577.stm|title=Bon Jovi sell out first Dome gig|publisher=BBC News|date=April 20, 2007|accessdate=July 8, 2009}}</ref> ಸಿಡಿಯ ಮೇಲೆ ವಿಮರ್ಶೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ಬಲವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. "ಇದು ಒಂದು ದುರ್ಬಲ ಪ್ರಯತ್ನ. ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಈ ತಂಡದ ಕೊನೆಯ 3 ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಳು ಭಯಂಕರವಾಗಿದ್ದವು",<ref name="Rolling Stone Review">{{cite news|url=http://www.rollingstone.com/reviews/album/15022557/lost_highway|title=Bon Jovi Review|publisher=Rolling Stone News|date=June 11, 2007|accessdate=July 8, 2009}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಎಂದು ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್ ಹೇಳಿದರು. ''ಲೋಸ್ಟ್ ಹೈವೆ'' ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, ಜಪಾನ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಯುರೋಪ್ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಈ ಅಲ್ಬಮ್ 2008 ರ ಗ್ರಾಮೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ [[ಬೆಸ್ಟ್ ಪಾಪ್ ವೋಕಲ್ ಅಲ್ಬಮ್]] ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಬಮ್‌ನ[["(ಯು ವಾಂಟ್ ಟು)ಮೇಕ್ ಎ ಮೆಮೊರಿ]]" [[ಜೋಡಿ ಅಥವಾ ಗುಂಪಿನ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಅಲ್ಬಮ್ ನ ಮೂರನೆಯ ಒಂದು "[[ಟಿಲ್ ವಿ ಆರ್ ನಾಟ್ ಸ್ಟ್ರೇಂಜರ್ಸ್ ಎನಿಮೋರ್]]" ಹಾಡು [[ಸಿಎಂಟಿ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್‌]]ನ ಕೊಲ್ಯಾಬೊರೇಟಿವ್ ವೀಡಿಯೊ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ 2008 ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.cmt.com/microsites/cmt-music-awards/2008/winners.jhtml |title=2008 Winners |publisher=[[Country Music Television|CMT]] |year=2008 |accessdate=2009-04-07 |archive-date=2010-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100129161549/http://www.cmt.com/microsites/cmt-music-awards/2008/winners.jhtml |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಾನ್ ಜೊವಿ ತಂಡದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ, ಪ್ರೆಸೆಂಟರ್ ಆಗಿದ್ದ ಲಿಆನ್ ರೈಮ್ಸ್ ಅವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.<ref name="cmt">{{cite web |url=http://www.cmt.com/news/country-music/1585690/backstage-with-rascal-flatts-leann-rimes-robert-plant-and-alison-krauss.jhtml |title=Backstage With Rascal Flatts, LeAnn Rimes, Robert Plant and Alison Krauss |publisher=CMT |date=2008-04-16 |accessdate=2009-04-07 |archive-date=2011-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606231745/http://www.cmt.com/news/country-music/1585690/backstage-with-rascal-flatts-leann-rimes-robert-plant-and-alison-krauss.jhtml |url-status=dead }}</ref> [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಕಂಟ್ರಿ ಮ್ಯುಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್‌]]ನ ವೋಕಲ್ ಇವೆಂಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ವಿಭಾಗಕ್ಕೂ ಈ ಹಾಡು ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.cbs.com/specials/43acma/ |title=43rd Academy of Country Music Awards |publisher=CBS |accessdate=2009-04-07 |archive-date=2009-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090322122349/http://www.cbs.com/specials/43acma/ |url-status=dead }}</ref> 2007 ಅಕ್ಟೋಬರ್ ನಲ್ಲಿ ತಂಡವು [[ಲೋಸ್ಟ್ ಹೈವೆ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು]] ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ, ನ್ಯೂಜರ್ಸಿ ಪ್ರುಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಚ್ಚಹೊಸ ಹತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ತಂಡವು ಕೆನಡಾ, ಜಪಾನ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ನ್ಯೂಝಿಲ್ಯಾಂಡ್, ಯು.ಎಸ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಪೂರೈಸಿತು. 2007 ಡಿಸೆಂಬರ್ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ತಂಡವು, [[ರಾಯಲ್ ವೆರೈಟಿ ಪರ್ ಫಾರ್ಮೆನ್ಸ್]] ಎನ್ನುವ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಲಿವರ್ ಪೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ರಾಣಿಯ ಎದುರು, ಪ್ರದರ್ಶನ ಕೊಟ್ಟ ಮೊದಲ ಅಮೇರಿಕನ್ ತಂಡ ಎನಿಸಿದ ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/7080509.stm|title=Bon Jovi top Royal Variety bill|date=2007-11-06|accessdate=2007-11-10|publisher=BBC News}}</ref> ತಂಡವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಬಾನ್ ಜೊವಿ 12 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರವಾಸದ ನೆನಪಿಗೆ ಎಂಟು ಅಲ್ಬಮ್‌ಗಳನ್ನು ಎಆರ್ ಐಎ ಚಾರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದರು. ನವೆಂಬರ್ 14, 2007 ರಿಂದ ನವೆಂಬರ್ 11, 2008ರಲ್ಲಿ $210.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, 2008 ರ ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್ಸ್ ಶ್ರೇಣೀಕರಣ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರವಾಸವು ಅತ್ಯಧಿಕ ಮೊತ್ತದ ಪ್ರವಾಸ ಎನಿಸಿತು.<ref name="bb121108">{{cite news | url=http://www.billboard.com/bbcom/news/bon-jovi-scores-2008-s-top-grossing-tour-1003921575.story | title=Bon Jovi Scores 2008's Top-Grossing Tour | author=Waddell, Ray | publisher=''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'' | date=2008-12-11 | accessdate=2008-12-13}}</ref> ಎಲ್ಲ ಸೇರಿ, 2008 ರಲ್ಲಿ 2,157,675 ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು.<ref name="bb121108"/> 2007 ರ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಶೋ ನಿಂದ ಬಂದ $16.4 ಮಿಲಿಯನ್ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಟಿಕೆಟ್ ಮಾರಾಟದ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ $227 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಯಿತು. ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ [[ಪೋಲ್ ಸ್ಟಾರ್]] ಲೆಕ್ಕಾಚಾರದಂತೆ, ಲೋಸ್ಟ್ ಹೈವೆ ಪ್ರವಾಸ 2008 ರ ಅತ್ಯಧಿಕ ಕರಡು ಮೊತ್ತದ ಗಳಿಕೆ $70.4 ಮಿಲಿಯನ್ ಎನಿಸಿತು.<ref>{{cite news | url=https://news.yahoo.com/s/nm/20081230/music_nm/us_tours | title=Madonna biggest 2008 North American tour attraction | agency=[[Reuters]] | publisher=[[Yahoo! News]] | date=2008-12-30 | accessdate=2008-12-31 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20090101192456/http://news.yahoo.com/s/nm/20081230/music_nm/us_tours | archivedate=2009-01-01 | url-status=live }}</ref> === ದಿ ಸರ್ಕಲ್ (2009 ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ) === 2009 ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಫಿಲ್ ಗ್ರಿಫಿನ್‌]] ರಚಿಸಿದ ಬಾನ್ ಜೊವಿಯ 25 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಉಬ್ಬರ ಇಳಿತಗಳ ಹಾಗೂ ತಂಡದ ಸದ್ಯದ ಲೋಸ್ಟ್ ಹೈವೆ ಪ್ರವಾಸದ ಕುರಿತಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ "[[ವೆನ್ ವಿ ವೇರ್ ಬ್ಯುಟಿಫುಲ್]]" ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ [[ಟ್ರಿಬೆಕಾ ಚಿತ್ರೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ]] ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. 2009 ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ,ಜಾನ್ ಬಾನ್ ಜೊವಿ ಮತ್ತು ರಿಚಿ ಸಂಬೊರಾ [[ಹಾಡುಬರಹಗಾರರ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್]] ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ತಿಂಗಳು ಅವರು ಇರಾನಿ ಹಾಡುಗಾರ [[ಆ‍ಯ್‌೦ಡಿ ಮಡೆಡಿಯನ್]] ಜೊತೆ ಸೇರಿ, ಇರಾನಿನಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೋಭೆಗೆ ಒಳಗಾದವರಿಗೆ ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ತೋರಿಸುವ "ಸ್ಟ್ಯಾಂಡ್ ಬೈ ಮಿ" ಹಾಡನ್ನು ಕೂಡ ಮುದ್ರಿಸಿದರು. ಆ ಹಾಡಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಪರ್ಷಿಯನ್ ನಲ್ಲೂ ಹಾಡಲಾಯಿತು. ನವೆಂಬರ್ 10, 2009ರಲ್ಲಿ ತಂಡವು ತಮ್ಮ 11 ನೇ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಅಲ್ಬಮ್ ''[[ದಿ ಸರ್ಕಲ್]]'' ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ ಈ ಅಲ್ಬಮ್ ನ 163,000 ಪ್ರತಿಗಳು ಮಾರಾಟವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನ 200ರಲ್ಲಿ ನಂಬರ್ 1 ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ''ಲೋಸ್ಟ್ ಹೈವೆ'' ಅಲ್ಬಮ್ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಶ್ ವಿಲ್ಲೆ ಬೀರಿದ ಪ್ರಭಾವದ ನಂತರ ಈ ಅಲ್ಬಮ್ ರಾಕ್ ಎಂಡ್ ರೋಲ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿತು. ಈ ಅಲ್ಬಮ್‌ನ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ, ಬಾನ್ ಜೊವಿ ಅಲ್ಬಮ್‌ನ ಮೊದಲ ಏಕೈಕ ಗೀತೆ "[[ವಿ ವೇರ್ ನಾಟ್ ಬಾರ್ನ್ ಟು ಫಾಲೊವ್]]" ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಟಿವಿ ಶೋ [[ದಿ ಎಕ್ಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್]] ನಲ್ಲಿ ಇದು ವಾರದ ರಾಕ್ ಶೋ ಎಂದೆನಿಸಿತು. [[ಬರ್ಲಿನ್ ಗೋಡೆ ಉರುಳಿದ]] ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ, ನವೆಂಬರ್ 9 ರಂದು ಬರ್ಲಿನ್ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಈ ಹಾಡನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 12, 2009ರಲ್ಲಿ ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನ ದಶಕದ ಅಗ್ರ 25 ಪ್ರವಾಸೀ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಬಾನ್ ಜೊವಿ ತಂಡವು 249 ಶೋ ಗಳಿಂದ(ಯು.ಎಸ್) $419,481,741 ಗಳಿಸಿ, ಅದರಲ್ಲಿ 244 ಶೋಗಳು ಪೂರ್ತಿ ಭರ್ತಿಯಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ #9 ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/#/features/top-touring-artists-of-the-decade-1004053065.story|title=Top 25 Touring Artists of the Decade|publisher=Billboard|accessdate=2009-12-30}}</ref> ಮತ್ತೆ ಇವರ [[ದಿ ಸರ್ಕಲ್ ಪ್ರವಾಸವು]] 19 ಫೆಬ್ರುವರಿ, 2010 ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಲಿದೆ. ಇದು 1980 ರ ದಶಕದ ಜೆರ್ಸಿ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಟೂರ್‌ನ ನಂತರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದಿನದ ಪ್ರವಾಸವಾಗಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರವಾಸವು 30 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 135 ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.billboard.com/news/bon-jovi-announces-meadowlands-concerts-1004029629.story|title=Bon Jovi Announces Meadowloands Concerts|publisher=Billboard|accessdate=2009-12-30}}</ref> ಜನೆವರಿ 31, 2010ರಂದು 52 ನೇ ಗ್ರಾಮೀ ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಾನ್ ಜೊವಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಅಲ್ಬಮ್ ನಿಂದ "ವಿ ವೇರ್ ನಾಟ್ ಬಾರ್ನ್ ಟು ಫಾಲೊವ್" ಹಾಡನ್ನು ಮತ್ತು ಹ್ಯಾವ್ ಎ ನೈಸ್ ಡೆ ಯಿಂದ "ಹೂ ಸೇಯ್ಸ್ ಯು ಕಾಂಟ್ ಗೋ ಹೋಮ್" ಹಾಡನ್ನು ಹಾಡಿದರು. ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಕೊನೆಯ "ಲಿವಿನ್ ಆನ್ ಎ ಪ್ರೇಯರ್" ಹಾಡನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದರು. ಬಾನ್ ಜೊವಿಯವರು ತಮ್ಮ "ವಿ ವೇರ್ ನಾಟ್ ಬಾರ್ನ್ ಟು ಫಾಲೊವ್" ಹಾಡಿಗೆ, 2010 ರ ಗ್ರಾಮೀ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಇಬ್ಬರ ಅಥವಾ ಗುಂಪಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪಾಪ್ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿದ್ದರು. == ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸದಸ್ಯರು == === ಪ್ರಸ್ತುತ ಸದಸ್ಯರು === * [[ಜಾನ್ ಬಾನ್ ಜೊವಿ]] – ಪ್ರಮುಖ ಹಾಡುಗಾರ, ಗಿಟಾರ್ (1983–ವರ್ತಮಾನದವರೆಗೆ) * [[ರಿಚೀ ಸಂಬೋರಾ]] – ಗಿಟಾರ್, ಸಹ ಹಾಡುಗಾರ, ಟಾಕ್‌ಬಾಕ್ಸ್ (1983–ವರ್ತಮಾನದವರೆಗೆ) * [[ಟಿಕೋ ಟೋರೆಸ್]] – ಡ್ರಮ್ಸ್, ಆನದ್ಧವಾದ್ಯಗಳ ವಿಭಾಗ (1983–ವರ್ತಮಾನದವರೆಗೆ) * [[ಡೇವಿಡ್ ಬ್ರಯಾನ್]] – ಕೀಬೋರ್ಡ್, ಪಿಯಾನೋ, ಸಹ ಹಾಡುಗಾರ (1983–ವರ್ತಮಾನದವರೆಗೆ) === ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಂಗೀತಗಾರರು === * [[ಹ್ಯೂ ಮ್ಯಾಕ್‌‍ಡೊನಾಲ್ಡ್]] – ಬಾಸ್, ಸಹ ಹಾಡುಗಾರ (ಈತ ಬಾನ್ ಜೊವಿಯ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ನೇರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಾದರೂ, ಆತನನ್ನು ಬಾನ್ ಜೊವಿಯ ಅಧಿಕೃತ ಸದಸ್ಯನನ್ನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. 1994–ವರ್ತಮಾನದವರೆಗೆ) * [[ಬಾಬಿ ಬ್ಯಾಂಡಿಎರಾ]] – ಗಿಟಾರ್, ಸಹ ಹಾಡುಗಾರ (2003–ವರ್ತಮಾನದವರೆಗೆ – ನೇರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ) * [[ಜೆಫ್ ಕಾಜೀ]] – ಆರ್ಗನ್, ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೀಬೋರ್ಡ್‌ಗಳು, ಸಹ ಹಾಡುಗಾರ (2003–06 – ನೇರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ) * [[ಲೊರೆಂಝಾ ಪೋನ್ಸ್]] – ವಯೊಲಿನ್, ಸಹ ಹಾಡುಗಾರ (2007–08 – ನೇರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ) === ಮಾಜಿ ಸದಸ್ಯರು === * [[ಅಲೆಕ್ ಜಾನ್ ಸಚ್]] – ಬಾಸ್, ಸಹ ಹಾಡುಗಾರ (1983–94, 2001) == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ == {{Main|Bon Jovi discography}} {{col-begin}} {{col-3}} ;ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು * ''[[ಬಾನ್ ಜೊವಿ]]'' (1984) * ''[[7800° ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್]]'' (1985) * ''[[ಸ್ಲಿಪರಿ ವೆನ್ ವೆಟ್]]'' (1986) * ''[[ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿ]]'' (1988) * ''[[ಕೀಪ್ ದ ಫೇಯ್ತ್]]'' (1992) * ''[[ದೀಸ್ ಡೇಸ್]]'' (1995) * ''[[ಕ್ರಷ್]]'' (2000) * ''[[ಬೌನ್ಸ್]]'' (2002) * ''[[ಹ್ಯಾವ್ ಅ ನೈಸ್ ಡೇ]]'' (2005) * ''[[ಲೋಸ್ಟ್ ಹೈವೇ]]'' (2007) * ''[[ದ ಸರ್ಕಲ್]]'' (2009) {{col-3}} ;ಆಲ್ಬಮ್ ಗಳ ಸಂಕಲನ * ''[[Cross Road: Greatest Hits]]'' (1994) * ''[[Tokyo Road: Best of Bon Jovi]] (2001)'' * ''[[ದಿಸ್ ಲೆಫ್ಟ್ ಫೀಲ್ಸ್ ರೈಟ್]]'' (2003) ;ಲೈವ್ ಆಲ್ಬಮ್‌ಗಳು * ''[[ಒನ್ ವೈಲ್ಡ್ ನೈಟ್ ಲೈವ್ 1985-2001]]'' (2001) ;'''ಬಾಕ್ಸ್ ಸೆಟ್ಸ್''' * ''[[100,000,000 ಬಾನ್ ಜೊವಿ ಫ್ಯಾನ್ಸ್ ಕಾಂಟ್ ಬಿ ರಾಂಗ್]]'' (2004) {{col-3}} {{col-end}} == ಪ್ರವಾಸಗಳು == * ಬಾನ್ ಜೊವಿ ಪ್ರವಾಸ * 7800 ಡಿಗ್ರೀಸ್ ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೀಟ್ ಪ್ರವಾಸ * ಸ್ಲಿಪರಿ ವೆನ್ ವೆಟ್ ಪ್ರವಾಸ * [[ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್ ಪ್ರವಾಸ]] * ಕೀಪ್ ದ ಫೇಯ್ತ್ ಪ್ರವಾಸ * [[ದೀಸ್ ಡೇಸ್ ಪ್ರವಾಸ]] * [[ಕ್ರಷ್ ಪ್ರವಾಸ]] * [[ಒನ್ ವೈಲ್ಡ್ ನೈಟ್ ಪ್ರವಾಸ]] * [[ಬೌನ್ಸ್ ಪ್ರವಾಸ]] * [[ಹ್ಯಾವ್ ಎ ನೈಸ್ ಡೇ ಪ್ರವಾಸ]] * [[ಲೋಸ್ಟ್ ಹೈವೇ ಪ್ರವಾಸ]] * [[ದ ಸರ್ಕಲ್ ಪ್ರವಾಸ]] == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] * [[ಬಾನ್ ಜೊವಿ ಡಿಸ್ಕೋಗ್ರಫಿ]] * [[ಬಾನ್ ಜೊವಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದವುಗಳು]] * [[ಜಾನ್ ಬಾನ್ ಜೊವಿ]] * [[ಯು.ಎಸ್. ಮುಖ್ಯಶ್ರೇಣಿಯ ರಾಕ್ ಚಾರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಿದ ಕಲಾವಿದರ ಪಟ್ಟಿ]] == ಆಕರಗಳು == * <cite id="refDimery2006">{{Cite book | last=Chow |first=Jason |editor-first=Robert |editor-last=Dimery |title=1001 Albums You Must Hear Before You Die |publisher=Quintet Publishing Limited |year2006 |isbn=0-7893-1371-5}}</cite><cite id="refDimery2006"></cite> ** <cite id="refDimery2006"> <cite id="refBuckley2003">{{Cite book |last=Buckley |first=Peter |title=The Rough Guide to Rock |publisher=Rough Guides |year=2003 |location=London |isbn=1-85828-201-2}}</cite></cite><cite id="refDimery2006"></cite> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Bon Jovi}} * [http://www.bonjovi.com/ Bon Jovi.com] * [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=92549235 NPR ಜಾನ್ ಬಾನ್ ಜೊವಿ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರ] * [http://www.vh1.com/artists/az/bon_jovi/artist.jhtml/ VH1 ನಲ್ಲಿನ ಬಾನ್ ಜೊವಿಯ ವೆಬ್‌ಪೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121025091704/http://www.vh1.com/artists/az/bon_jovi/artist.jhtml |date=2012-10-25 }} * ಅನ್‌ರಿಯಾಲಿಟಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ [http://music.unrealitytv.co.uk/let-it-rock-10-classic-bon-jovi-songs/ ಹತ್ತು ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಬಾನ್ ಜೊವಿ ಹಾಡುಗಳು]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090416120921/http://music.unrealitytv.co.uk/let-it-rock-10-classic-bon-jovi-songs/ |date=2009-04-16 }} * {{musicbrainz artist|id=5dcdb5eb-cb72-4e6e-9e63-b7bace604965|name=Bon Jovi}} * {{discogs artist|artist=Bon+Jovi}} {{BonJovi}} {{Bon Jovi songs}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಾನ್ ಜೊವಿ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ hard ರಾಕ್ ಸಂಗೀತal ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಲೆಮಾರಿ ಹಾಡುಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ರಾಕ್ ಸಂಗೀತ ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂ ಜರ್ಸಿ ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್ ಸಂಗೀತ ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜರ್ಸಿ ಶೋರ್ ಸಂಗೀತ ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ರ್ಯಾಮ್ಮಿ ಅವಾರ್ಡ್‌ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ಲಾಮ್ ಮೆಟಲ್ ಸಂಗೀತ ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:MTV ವಿಡಿಯೋ ವ್ಯಾನ್‌ಗಾರ್ಡ್ ಅವಾರ್ಡ್ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:1965ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸಂಗೀತ ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1980ರ ಸಂಗೀತ ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1990 ಸಂಗೀತ ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1960ರ ಸಂಗೀತ ಗುಂಪುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನಾಲ್ವರು ಗಾಯಕರ ಸಂಗೀತ]] [[ವರ್ಗ:ಪಂಚ ಮೇಳಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಸೋನಿ/ATV ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:MTV ಯುರೋಪ್ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರರು.]] [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್ ಹಾಡು ಬರಹಗಾರರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ಮರ್ಕ್ಯುರಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಕಲಾವಿದರು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಕ್ ಶೈಲಿಯ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] 3ezz4etiv80vqowmewarjqx027hluo4 0 23133 1375575 1374340 2026-06-21T09:18:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375575 wikitext text/x-wiki [[File:Criminal executed by an elephant,.jpg|thumb|upright|left|Criminal [[Execution by elephant|executed]] by an elephant, [[Baroda State|Baroda]].]] [[ಚಿತ್ರ:Ilja Jefimowitsch Repin - Saint Nicholas of Myra saves three innocents from death.jpg|thumb|200px|ಮೈರಾದ ಸೇಂಟ್ ನಿಕೋಲಾಸ್ ಮೂವರು ತಪ್ಪಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿತರಾದ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ವಧಕಾರನಿಂದ ಕತ್ತಿಯನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದು(ಇಲ್ಯಾ ರೆಪಿನ್ ಅವರ ತೈಲಚಿತ್ರ,1888, ಸ್ಟೇಟ್ ರಷ್ಯನ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ)]] [[ಚಿತ್ರ:Auguste Vaillant execution.jpg|thumb|right|400px|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ 1894ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಯನ್ನು ಗಿಲ್ಲೋಟಿನ್ (ಶಿರಚ್ಛೇದಕ ಯಂತ್ರ) ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.]] [[ಚಿತ್ರ:The Christian Martyrs' Last Prayer GA&C.jpg|thumb|left|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹುತಾತ್ಮನ ಅಂತಿಮ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ, ಜೀನ್-ಲಿಯೋನ್ ಗೆರೋಮ್ ಅವರಿಂದ(1883)ರೋಮನ್ ಕೊಲೋಸಿಯಂ.]] [[ಚಿತ್ರ:Mastro Titta.jpg|thumb|upright|ಜಿಯೋವಾನಿ ಬ್ಯಾಟಿಸ್ಟಾ ಬುಗಾಟ್ಟಿ, ಪಪಾಲ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ವಧಕಾರ(ಮರಣದಂಡನೆ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವವ)1796 ಮತ್ತು 1865ರ ನಡುವೆ, 516 ಮರಣದಂಡನೆ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿದ(ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ ಕೈದಿಗೆ ನಶ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಬುಗಾಟ್ಟಿ ಚಿತ್ರ) ವ್ಯಾಟಿಕನ್ ಸಿಟಿ ತನ್ನ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಾಸನವನ್ನು 1969ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಮಾಡಿತು.]] [[ಚಿತ್ರ:Mexican execution, 1914.jpg|left|thumb|1916ರಲ್ಲಿ ಮೆಕ್ಸಿಕೊದಲ್ಲಿ ಗುಂಡುಹಾರಿಸುವ ತುಕಡಿಯಿಂದ ಮರಣದಂಡನೆ]] [[File:Rohrbach-verbrennung-1525.jpg|thumb|upright|The burning of Jakob Rohrbach, a leader of the peasants during the [[German Peasants' War]].]] [[File:Sacrificio azteca.jpg|thumb|An [[Aztec]] adulterer being stoned to death; [[Florentine Codex]].]] '''ಮರಣದಂಡನೆ''' ಅಥವಾ '''ಫಾಸಿಶಿಕ್ಷೆ''' ಯು ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡುವ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು. ಮರಣದಂಡನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ''ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ ಪಾತಕಗಳು'' ಅಥವಾ ''ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ ಅಪರಾಧ'' ಗಳೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ''ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್'' ಪದವು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ''ಕ್ಯಾಪಿಟಲಿಸ್‌'' ನ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಕ್ಷರಶಃ "ತಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ"([[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ''ಕಾಪಟ್'' ) ಆದ್ದರಿಂದ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯೆಂದರೆ ಮೂಲತಃ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಲೆಯನ್ನು ಕಡಿಯುವ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. ==ಇತಿವೃತ್ತ== *ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಹಿಂದೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮಾಜ ಆಚರಣೆಗೆ ತಂದಿತ್ತು.ಆದರೂ ಪ್ರಸಕ್ತ ಕೇವಲ ೫೮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿವೆ(ಉಳಿದವು ೧೦ ವರ್ಷಗಳ ತನಕ ಅದನ್ನು ಬಳಸಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧಕಾಲ ಮುಂತಾದ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ).<ref>{{Cite web |url=https://www.amnesty.org/en/death-penalty/abolitionist-and-retentionist-countries |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-07-16 |archive-date=2014-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140209075925/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/abolitionist-and-retentionist-countries |url-status=dead }}</ref> ಇದು ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ವಿವಾದಿತ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅಥವಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. *ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸನ್ನದಿನ ೨ನೇ ವಿಧಿಯು ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.europarl.europa.eu/charter/pdf/text_en.pdf ಚಾರ್ಟರ್ ಆಫ್ ಫಂಡಮೆಂಟಲ್ ರೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್]</ref> ಇಂದು, ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮರಣದಂಡನೆ ರದ್ದತಿವಾದಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=https://www.amnesty.org/en/death-penalty/numbers |title=ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ |access-date=2021-07-16 |archive-date=2015-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150218175053/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/numbers |url-status=dead }}</ref> ಅವು ಮರಣದಂಡನೆ ರದ್ದಿಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಬದ್ಧತೆಗೊಳಗಾಗದ UN ನಿರ್ಣಯದ ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದವು.<ref>[https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=24679&amp;Cr=general&amp;Cr1=assembly ಮೊರೆಟೋರಿಯಂ ಆನ್ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ]</ref> *ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಶ್ವದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ೬೦%ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶ್ವದ ನಾಲ್ಕು ಅತ್ಯಂತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು(ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ,ಭಾರತ, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಇಂಡೊನೇಶಿಯ) ಮರಣ ದಂಡನೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡುವ ಸಂಭವನೀಯತೆಯಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |url=http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/FH13Df03.html |title=ಏಷ್ಯಾ ಟೈಮ್ಸ್ ಆನ್‌ಲೈನ್– ದಿ ಬೆಸ್ಟ್ ನ್ಯೂಸ್ ಕವರೇಜ್ ಫ್ರಂ ಸೌತ್ ಏಷ್ಯ |access-date=2010-04-19 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527150149/http://www.atimes.com/atimes/South_Asia/FH13Df03.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.worldcoalition.org/modules/smartsection/item.php?itemid=325&amp;sel_lang=english ಕೊಯಾಲಿಷನ್ ಮಾಂಡಿಯೇಲ್ ಕಾಂಟ್ರೆ ಲಾ ಪೇನ್ ಡಿ ಮಾರ್ಟ್ – ಇಂಡೋನೇಷಿಯನ್ ಆಕ್ಟಿವಿಸ್ಟ್ಸ್ ಫೇಸ್ ಅಪ್ವಾರ್ಡ್ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಟ್ರೆಂಡ್ – ಏಷ್ಯಾ – ಪೆಸಿಫಿಕ್ – ಆಕ್ಚುಯಾಲೈಟ್ಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.egovmonitor.com/node/24280 |title=ನೊ ಸೀರಿಯಸ್ ಚಾನ್ಸ್ ಆಫ್ ರೀಪಿಲ್ ಇನ್ ದೋಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ದೆಟ್ ಆರ್ ಆಕ್ಚುಯಲಿ ಯುಸಿಂಗ್ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ |access-date=2010-04-19 |archive-date=2011-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928054754/http://www.egovmonitor.com/node/24280 |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.mercurynews.com/news/ci_11889244?nclick_check=1 AG ಬ್ರೌನ್ ಸೇಸ್ ಹಿ ವಿಲ್ ಫಾಲೊ ಲಾ ಆನ್ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ]</ref><ref>[http://www.foxnews.com/politics/2009/02/24/lawmakers-cite-economic-crisis-effort-ban-death-penalty/ ಲಾಮೇಕರ್ಸ್-ಸೈಟ್-ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ಕ್ರೈಸಿಸ್-ಎಫರ್ಟ್-ಬ್ಯಾನ್-ಡೆತ್ -ಪೆನಾಲ್ಟಿ]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20090316003328/http://www.iht.com/articles/2009/03/14/america/death.php ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಈಸ್ ನಾಟ್ ಲೈಕ್ಲಿ ಟು ಎಂಡ್ ಸೂನ್ ಇನ್ US]</ref><ref>{{Cite web |url=http://axisoflogic.com/artman/publish/article_28839.shtml |title=ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ರಿಪೀಲ್ ಅನ್‌ಲೈಕ್ಲಿ ಸೇಸ್ ಆಂಟಿ-ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಆಕ್ಟಿವಿಸ್ಟ್ |access-date=2010-04-19 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707202401/http://axisoflogic.com/artman/publish/Article_28839.shtml |url-status=dead }}</ref><ref>[http://media.www.thelantern.com/media/storage/paper333/news/2009/05/06/Campus/A.New.Texas.Ohios.Death.Penalty.Examined-3736956.shtml ಎ ನ್ಯೂ ಟೆಕ್ಸಾಸ್? ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090602131935/http://media.www.thelantern.com/media/storage/paper333/news/2009/05/06/Campus/A.New.Texas.Ohios.Death.Penalty.Examined-3736956.shtml |date=2009-06-02 }}[http://media.www.thelantern.com/media/storage/paper333/news/2009/05/06/Campus/A.New.Texas.Ohios.Death.Penalty.Examined-3736956.shtml ಓಹಿಯೋಸ್ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಎಕ್ಸ್‌ಮೈನ್ಡ್ – ಕ್ಯಾಂಪಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090602131935/http://media.www.thelantern.com/media/storage/paper333/news/2009/05/06/Campus/A.New.Texas.Ohios.Death.Penalty.Examined-3736956.shtml |date=2009-06-02 }}</ref><ref>[http://www.fidh.org/THE-DEATH-PENALTY-IN-JAPAN THE DEATH IN JAPAN-FIDH > ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಆಲ್ / Les Droits de l'Homme pour Tous]</ref> == ಇತಿಹಾಸ == *ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧವನ್ನು ದಮನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಸಮಾಜಗಳು ಕ್ರಿಮಿನಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಿಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತಂದಿದ್ದವು. ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿಹತ್ಯೆ,ಬೇಹುಗಾರಿಕೆ,ದೇಶದ್ರೋಹ ಅಥವಾ ಮಿಲಿಟರಿ ನ್ಯಾಯದ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೀಸಲಾಗಿತ್ತು. *ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಚಾರ,[[ವ್ಯಭಿಚಾರ]],ರಕ್ತಸಂಬಂಧಿ ಲೈಂಗಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಗುದಸಂಭೋಗ ಮುಂತಾದ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಪರಾಧಗಳಾದ ಧರ್ಮಭ್ರಷ್ಟತೆ ಮುಂತಾ ದವು (ರಾಷ್ಟ್ರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ತೊರೆಯುವುದು)ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತವೆ. *ಅನೇಕ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಜಾರಿಯಾಗುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮಾದಕವಸ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಕೂಡ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಅರ್ಹವಾದ ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು [[ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ|ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ]] ಗಂಭೀರ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವಾದಾದ್ಯಂತ ಮಿಲಿಟರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಕೋರ್ಟ್ ಗಳು [[ಹೇಡಿತನ]], ಸೈನ್ಯತೊರೆಯುವುದು,ಆದೇಶ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು [[ದಂಗೆ]] ಮುಂತಾದ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿವೆ. *ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಮರಣದಂಡನೆಗಳ ಬಳಕೆಯು ದಾಖಲಿತ ಇತಿಹಾಸದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪುರಾತನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮರಣದಂಡನೆಯು ಅವುಗಳ ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ತಪ್ಪಿಗೆ ಸಮುದಾಯದ ಶಿಕ್ಷೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಪ್ಪುಮಾಡಿದವನು ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವುದು,ದೈಹಿಕ ಶಿಕ್ಷೆ,ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಗಡೀಪಾರು ಮತ್ತು ಫಾಸಿಶಿಕ್ಷೆ ಸೇರಿವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನ್ಯಾಯದ ರೂಪವಾಗಿ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಸಾಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>*ಪರಿಹಾರದ ಪದ್ಧತಿಯು ಅತೀ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ''[[ಮರ್ಡರ್]]'' ಪದವು ಫ್ರೆಂಚ್ ಪದ ''ಮಾರ್ಡ್ರೆ'' (ಬೈಟ್)ನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ.ಅನ್ಯಾಯದ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾದರೆ ಭಾರೀ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವುದನ್ನು ಇದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬರು ಪಾವತಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ "ಬೈಟ್" ಸ್ವತಃ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪದವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. *"ಮಾರ್ಡ್ರೆ ವೋಲ್ ಔಟ್; ದೆಟ್ ವಿ ಸೇ ಡೇ ಬೈ ಡೇ."-[[ಜೆಫ್ರಿ ಚಾಸರ್]](೧೩೪೦-೧೪೦೦),[[ದಿ ಕ್ಯಾಂಟರ್‌ಬರಿ ಟೇಲ್ಸ್]],''ದಿ ನನ್ಸ್ ಪ್ರೀಸ್ಟ್ಸ್ ಟೇಲ್'',l.೪೨೪೨ (೧೩೮೭-೧೪೦೦), repr. ಇನ್ ''ದಿ ವರ್ಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಜೆಫ್ರಿ ಚಾಸರ್'', ed. ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ W. ಪೋಲಾರ್ಡ್, et al. (೧೮೯೮).</ref> ನೆರೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯಗಳು ಎಸಗುವ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಔಪಚಾರಿಕ ಕ್ಷಮೆ,ಪರಿಹಾರ ಅಥವಾ ಕುಲವೈರದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. *ಕುಲವೈರ ಅಥವಾ [[ದ್ವೇಷ|ದ್ವೇಷವು]] ಕುಟುಂಬಗಳು ಅಥವಾ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳ ನಡುವೆ ಪಂಚಾಯ್ತಿ ವಿಫಲವಾದಾಗ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಪಂಚಾಯ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸ್ವರೂಪದ ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆ ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಸಂಘಟಿತ ಧರ್ಮ ಆಧಾರದ ಪಂಚಾಯ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಮುಂಚೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಅಪರಾಧ,ಭೂವಿವಾದಗಳು ಅಥವಾ ಸದಾಚಾರ ಸಂಹಿತೆಯಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿರಬಹುದು. *"ಪ್ರತೀಕಾರದ ಕ್ರಮಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮೂಹವು ಸ್ವತಃ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ,ಹಕ್ಕುಗಳು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಉಂಟಾದ ಹಾನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಿಸದೇ ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ(ಜತೆಗೆ ಸಮರ್ಥ ಮಿತ್ರಕೂಟಗಳಿಗೆ)ತೋರಿಸುವುದಾಗಿದೆ".<ref>ಟ್ರಾನ್ಸಲೇಟೆಡ್ ಫ್ರಂ ವಾಲ್ಡ್‌ಮನ್, ''op.cit.'', p.೧೪೭.</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ದ್ವೇಷದ [[ಯುದ್ಧ]] ಮತ್ತು ವಿಜಯ ಗಳಿಸುವ ಯುದ್ಧದ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿಯುವುದು ಕಷ್ಟ. *ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಂಡನೆಗಳು ಬ್ರೇಕಿಂಗ್ ವೀಲ್,ಕುದಿಯುವ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ,ಚರ್ಮಸುಲಿಯುವುದು,ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುವುದು,ಹೊಟ್ಟೆಯ ಕರುಳು ತೆಗೆಯುವುದು,ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸುವುದು,[[ಶೂಲಕ್ಕೇರಿಸುವುದು]],ನಜ್ಜುಗುಜ್ಜಾಗಿ ಸುವುದು(ಆನೆಯ ಕಾಲಿನಿಂದ ತುಳಿಸುವುದು ಸೇರಿದೆ), ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಹೊಡೆಯುವುದು, ದಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮರಣದಂಡನೆ, ಅಂಗಾಂಗ ಛೇದನ, ಕತ್ತರಿಸುವುದು, ಶಿರಚ್ಛೇದ,ಸ್ಕಾಫಿಸಮ್(ನಗ್ನ ದೇಹವನ್ನು ದೋಣಿಗೆ ಕಟ್ಟಿ ಬಿಡುವುದು), ನೆಕ್ಲೇಸಿಂಗ್ (ಗ್ಯಾಸೋಲಿನ್ ತುಂಬಿದ ರಬ್ಬರ್ ಟೈರ್‌ ಕತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿ ಬೆಂಕಿಹೊತ್ತಿಸುವ ಶಿಕ್ಷೆ)ಸೇರಿವೆ. *ವೈರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪಂಚಾಯ್ತಿಯ ಪರ್ಯಾಲೋಚನೆ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಇತ್ಯರ್ಥಗಳು ಸೇರಿದ್ದು,ಧಾರ್ಮಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೂಲಕ ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪರಿಹಾರವು ''ಬದಲೀ'' ತತ್ವವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು,ಅವು ವಸ್ತುವಿನ (ಉದಾ.ಜಾನು ವಾರು, ಗುಲಾಮ)ಪರಿಹಾರ,ವಧು ಅಥವಾ ವರರ ವಿನಿಮಯ ಅಥವಾ ರಕ್ತದ ಋಣವನ್ನು ತೀರಿಸುವುದು. *ಇತ್ಯರ್ಥದ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಾನವ ರಕ್ತದ ಬದಲಿಗೆ ಪ್ರಾಣಿ ರಕ್ತಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ,ಆಸ್ತಿಗಳ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಅಥವಾ ರಕ್ತದ ಹಣ(ಮೃತರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರ)ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸು ವುದು. ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಅಪರಾಧದ ಮೂಲ ಕರ್ತೃವಾಗಿರಬೇಕಿಲ್ಲ.ಏಕೆಂದರೆ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆಯೇ ಹೊರತು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿಲ್ಲ. *ಕುಲವೈರಗಳನ್ನು ವೈಕಿಂಗ್ ''ಕೂಟಗಳು'' ಮುಂತಾದ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>ಲಿಂಡೊ, ''op.cit.'' (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ''ಥಿಂಗ್ಸ್'' )ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.</ref> ಕುಲವೈರಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸುಧಾರಿತ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಜತೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಅವಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿದವು(ಉದಾ.ಕಾಳಗದ ಮೂಲಕ ವಿಚಾರಣೆ) ಕುಲವೈರದ ಹೆಚ್ಚು ಆಧುನಿಕ ಪರಿಷ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ [[ದ್ವಂದ್ವಯುದ್ಧ]] ಕೂಡ ಸೇರಿದೆ. *ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವಗಳು ಅಥವಾ ಬುಡಕಟ್ಟು ಆಡಳಿತ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಾನ ಭಾಷಾ,ಧರ್ಮ ಅಥವಾ ಕುಟುಂಬದ ಸಂಬಂಧಗಳಿಂದ ಒಂದುಗೂಡಿವೆ. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ,ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ನೆರೆಯ ಬುಡಕಟ್ಟುಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಥವಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಜಯದಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದವು. ತರುವಾಯ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ, ಗಣ್ಯರು,ಅನೇಕ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಮತ್ತು ಗುಲಾಮರ ವಿವಿಧ ವರ್ಗಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು. *ಈ ಪ್ರಕಾರ,ಬುಡಕಟ್ಟು ಪಂಚಾಯ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚು ನ್ಯಾಯದ ಏಕೀಕೃತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗಿ,"ಬುಡಕಟ್ಟು"ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿವಿಧ "ವರ್ಗಗಳ" ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು. ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಮತ್ತು ಅತೀ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮುರಬಿ ಸಂಹಿತೆ. ಇದು ಬಲಿಪಶುಗಳು ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಕರ್ತೃರ ವಿವಿಧ ವರ್ಗ/ಗುಂಪಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನ ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು. *ಪೆಂಟಾಟ್ಯೂಚ್(ಕ್ರೈಸ್ತ ಹಳೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಪ್ರಥಮ ಐದು ಪುಸ್ತಕಗಳು)ಎಂದು ಕೂಡ ಹೆಸರಾದ ತೋರಾ(ಯಹೂದಿ ಕಾನೂನು)ಹತ್ಯೆ,ಅಪಹರಣ,[[ಮಾಟ]],ಸಬ್ಬತ್ ಉಲ್ಲಂಘನೆ,ದೈವನಿಂದನೆ,ವ್ಯಾಪಕ ಸ್ತರಗಳ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಮರಣ ದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಜಾರಿಮಾಡಿತ್ತು. ಆದರೂ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮರಣದಂಡನೆಗಳು ಬಹಳ ಅಪರೂಪದ್ದಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ನಿದರ್ಶನಗಳು ಹೇಳಿವೆ.<ref>{{Cite book | first=William | last=Schabas | year= 2002| title=The Abolition of the Death Penalty in International Law | chapter= | editor= | others= | pages= | publisher=Cambridge University Press | isbn=0-521-81491-X| url= | authorlink= }}</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌ನಿಂದ ಮತ್ತಷ್ಟು ಉದಾಹರಣೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ.ಅಥೇನಿಯನ್ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಡ್ರಾಕೊ ೬೨೧ನೇ BCಯಲ್ಲಿ ಬರೆದ: ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸ್ತರದ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. *ಆದರೂ ಸೋಲೊನ್ ನಂತರ ಡ್ರಾಕೊನ ನರಹತ್ಯೆ ಶಾಸನಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಡ್ರಾಕೊ ಸಂಹಿತೆಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿ ಹೊಸ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ.<ref>{{Cite web |url=http://history-world.org/draco_and_solon_laws.htm |title=ಗ್ರೀಸ್, ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಏನ್‌ಸೀಂಟ್ ಗ್ರೀಸ್, ಡ್ರಾಕೊ ಎಂಡ್ ಸೊಲೋನ್ ಲಾಸ್ |access-date=2010-04-19 |archive-date=2010-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101021023919/http://history-world.org/draco_and_solon_laws.htm |url-status=dead }}</ref> [[wikt:draconian|ಡ್ರಾಕೋನಿಯನ್]] ಪದವು ಡ್ರಾಕೊ ಕಾನೂನುಗಳಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ವ್ಯಾಪಕ ಸ್ತರದ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ರೋಮನ್ನರು ಕೂಡ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.<ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/93902/capital-punishment ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್], ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ ಬ್ರಿಟಾನಿಕ</ref><ref>{{Cite web |url=http://en.allexperts.com/q/Asian-Middle-Eastern-671/Capital-punishment-Ancient-Rome.htm |title=ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ದಿ ರೋಮನ್ ಎಂಪೈರ್ |access-date=2010-04-19 |archive-date=2015-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150430071653/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/93902/capital-punishment |url-status=dead }}</ref> *ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ [[ಇಸ್ಲಾಂ]] ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.bbc.co.uk/religion/religions/islam/islamethics/capitalpunishment.shtml ಇಸ್ಲಾಂ ಎಂಡ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್]</ref> ಅಲ್-ಮುತಾದಿದ್ ಮುಂತಾದ ಬಾಗ್ದಾದ್‌ನ ಅಬ್ಬಾಸಿದ್ ಕಲೀಫರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರೂರವಾದ ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>''ದಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೇಟ್: ಇಟ್ಸ್ ರೈಸ್, ಡಿಕ್ಲೈನ್, ಎಂಡ್ ಫಾಲ್.'', [[ವಿಲಿಯಂ ಮುಯಿರ್]]</ref> *ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ವಿರೋಧಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ಷೇಕರಿದ್ದರು. ''ಅರೇಬಿಯನ್ ನೈಟ್ಸ್'' ಎಂದು ಕೂಡ ಹೆಸರಾದ ''ಒನ್ ತೌಸಂಡ್ ಎಂಡ್ ಒನ್ ನೈಟ್ಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ,ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಕಥೆಹೇಳುವ ಶೆಹೆರಾಜಾದೆಯನ್ನು "[[ವಿವೇಕ|ವಿವೇಕದ]] ಹಾಗೂ [[ಕರುಣೆ|ಕರುಣೆಯ]] ಧ್ವನಿ" ಎಂದು ಬಿಂಬಿಸಲಾಯಿತು. ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುವುದು ಅವಳ ತಾತ್ವಿಕ ನಿಲುವು ಆಗಿತ್ತು. *ತನ್ನ ಹಲವಾರು ಕಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಅವಳು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದಳು."ದಿ ಮರ್ಚೆಂಟ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಜಿನ್ನಿ", "ದಿ ಫಿಷರ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಜಿನ್ನಿ","ದಿ ತ್ರೀ ಆಪಲ್ಸ್" ಮತ್ತು "ದಿ ಹಂಚ್‌ಬ್ಯಾಕ್" ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{Citation|title=When Dreams Came True: Classical Fairy Tales and Their Tradition|first=Jack David|last=Zipes|publisher=[[Routledge]]|year=೧೯೯೯|isbn=೦೪೧೫೯೨೧೫೧೧|pages=೫೭–೮}}</ref> ಇದೇ ರೀತಿ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಧುನಿಕ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಬಂಧೀಖಾನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುವ ಮುಂಚೆ,ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ವರೂಪದ ಶಿಕ್ಷೆಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. *ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ೧೭೦೦ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ ೨೨೨ ಅಪರಾಧಗಳಿದ್ದವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮರವೊಂದನ್ನು ಕಡಿದಿದ್ದು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಯನ್ನು ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡಿದ್ದು ಸಹ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>ಬಹುತೇಕ ಏಕರೂಪವಾಗಿ,ಆಸ್ತಿ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ಮರಣದಂಡನೆಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತನೆ ಮಾಡಿ [[ಪೆನಾಲ್ ಕಾಲೋನಿ|ಪೆನಾಲ್ ಕಾಲೋನಿಗೆ]] ಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಪಾತಕಿಯನ್ನು ಸ್ಥಳವೊಂದಕ್ಕೆ ಕರಾರಿಗೆ ಬದ್ಧವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸೇವಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಾಗಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ/[http://teacher.deathpenaltyinfo.msu.edu/c/about/history/history.PDF ಮಿಚಿಗನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಎಂಡ್ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಇನ್ಫೋರ್ಮೇಷನ್ ಸೆಂಟರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070926035403/http://teacher.deathpenaltyinfo.msu.edu/c/about/history/history.PDF |date=2007-09-26 }}</ref> *ಕುಖ್ಯಾತ ಬ್ಲಡಿ ಕೋಡ್‌ನಿಂದ ೧೮ನೇ ಶತಮಾನ(೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವಕಾಲ)ಬ್ರಿಟನ್ ವಾಸಿಸಲು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಥಳವೆನಿಸಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೮,೧೭೦೮ರಂದು [[ಕಳ್ಳತನ|ಕಳ್ಳತನದ]] ಅಪರಾಧಕ್ಕಾಗಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ೭ಮತ್ತು ೧೧ರ ವಯೋಮಾನದ ಮೈಕೆಲ್ ಹ್ಯಾಮಂಡ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಸಹೋದರಿ ಆನ್‌ಗೆ ಲಿನ್ ರಾಜನ ಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಗಲ್ಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮವು ಇಬ್ಬರು ಮಕ್ಕಳ ಮರಣದಂಡನೆ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಅರ್ಹವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>[https://web.archive.org/web/20061004024333/http://www.richard.clark32.btinternet.co.uk/hanging1.html ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜುಡಿಷಿಯಲ್ ಹ್ಯಾಂಗಿಂಗ್]</ref> *ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅನೇಕ ಮಂದಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ,ಚೀನಾದ ಟ್ಯಾಂಗ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿದ ಕಾಲವೊಂದಿತ್ತು.<ref name="benn 8">ಬೆನ್, ಚಾರ್ಲೇಸ್. ೨೦೦೨. ಚೈನಾ`ಸ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಏಜ್: ಎವೆರಿಡೇ ಲೈಫ್ ಇನ್ ದಿ ಟ್ಯಾಂಗ್ ಡೈನಾಸ್ಟಿ. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟ್ ಪ್ರೆಸ್ ISBN ೦-೧೯-೫೧೭೬೬೫-೦ ಪುಟ ೮</ref> *ಇದು ೭೪೭ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದು,ಟಾಂಗ್‌ನ ಟೈಜಾಂಗ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ(r. ೭೧೨–೭೫೬) ಕಾಯಿದೆ ರೂಪಿಸಿದ. ಅದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಅವನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಮಾತ್ರವಿತ್ತು. ಆಗ ಕೂಡ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ದಂತೆ ಅಪರೂಪದ್ದಾಗಿದ್ದು, ೭೩೦ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೨೪ ಮರಣದಂಡನೆಗಳು ಮತ್ತು ೭೩೬ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೫೮ ಮರಣದಂಡನೆಗಳು ಜಾರಿಯಾಗಿದ್ದವು.<ref name="benn 8" /> ೨೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ,ಲಿಂಗ್ ಚಿ(ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸುವುದು) ಅಥವಾ ಸಾವಿರ ಛೇದನ ಗಳಿಂದ ಸಾವು ಎಂದು ಹೆಸರಾದ ಒಂದು ಸ್ವರೂಪದ ಮರಣದಂಡನೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.ಇದು ಸುಮಾರು ೯೦೦ CEಯಿಂದ ೧೯೦೫ರಲ್ಲಿ ಅದು ರದ್ದಾಗುವ ತನಕ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. *ಅದರ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆ ನಡುವೆಯೂ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಕರೆಗಳು ಅಜ್ಞಾತವಾಗುಳಿದಿಲ್ಲ. ೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಸೆಫಾರ್ಡಿಕ್ ಕಾನೂನು ಪಂಡಿತ ಮೋಸಸ್ ಮೈಮೋನೈಡ್ಸ್ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ"ಒಬ್ಬ ನಿರ್ದೋಷಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಾವಿರ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಜನರನ್ನು ದೋಷಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ ಮತ್ತು ತೃಪ್ತಿದಾಯಕ" ಆರೋಪಿತ ಕ್ರಿಮಿನಲ್‌ನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಾತರಿಯಿಲ್ಲದೇ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಮಾಡುವುದರಿಂದ ಜಾರುವ ಇಳಿಜಾರಿನಂತೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರದ ಹೊಣೆ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ. *ಅಲ್ಲಿವರೆಗೆ ನಾವು ಕೇವಲ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಕಾನೂನಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಗೌರವವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅವರ ಕಳಕಳಿಯಾಗಿತ್ತು. ಸೇರಿಸಿರುವ ತಪ್ಪುಗಳು ಸೇರಿಸಿರದ ತಪ್ಪುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರಿಯೆಂದು ಅವರು ಕಂಡು ಕೊಂಡರು. ಕಳೆದ ಅನೇಕ ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ,ಆಧುನಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರ- ರಾಜ್ಯಗಳ ಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಬಹುತೇಕ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿದ್ದು, [[ಪೌರತ್ವ|ಪೌರತ್ವದ]] ಕಲ್ಪನೆ. *ಇದರಿಂದ ನ್ಯಾಯವು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕತ್ವದ ಜತೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದವು.ಇದು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಕಾರಣವಾದವು. ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಯಂ ಕಾರಾಗೃಹ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹೊಮ್ಮಿದವು. ಕಳ್ಳತನ ಮುಂತಾದ ಸಣ್ಣ ಅಪರಾಧಗಳ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಯು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಅನವಶ್ಯಕ ತಡೆಯೆನಿಸಿತು. *ತಡೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಯೋಗ್ಯದಂಡನೆಯು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಸಮರ್ಥನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಾದವುವಿವೇಚನಾಶೀಲ ಆಯ್ಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ. ಇದರ ಕುರುಹು ಸೀಸರ್ ಬೆಕಾರಿಯ ಅವರ ಹೆಸರಾಂತ ಪ್ರಬಂಧ ''ಆನ್ ಕ್ರೈಮ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌''(೧೭೬೪)ನಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವನು [[ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ]] ಮತ್ತು ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ ಹಾಗೂ ಜೆರೆಮಿ ಬೆಂಥಾಮ್ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿರುದ್ಧ ಟೀಕಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref name= "death penalty">{{Cite web|url=http://www.jstor.org/pss/1143143|title=JSTOR: The Journal of Criminal Law and Criminology (1973-)Vol. 74, No. 3 (Autumn, 1983), pp. 1033-1065|publisher=[[Northwestern University School of Law]]|date=೧೯೮೩|accessdate=೨೦೦೮-೧೦-೧೩}}</ref> *ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ,ಬ್ರಿಟನ್ ಮುಂತಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯದರ್ಶಿ ಮಂಡಳಿ ಮರಣದಂಡನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಲ್ಲದ ಪಾತಕಿಗಳನ್ನು ದೋಷಮುಕ್ತಿಗೊಳಿಸುವತ್ತ ಒಲವು ತೋರಿದಾಗ, ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಎಚ್ಚೆತ್ತರು. ಕಾರಾಗೃಹಗಳ ಒಳಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೂರವಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸುವ ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಅಧಿಕೃತ ಮನ್ನಣೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇಟಲಿಯ ಬೆಕಾರಿಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಆ ಕಾಲದ ಹೆಚ್ಚಿದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಅಪರಾಧಗಳು ಮತ್ತು ಮರಣದಂಡನೆ ಸ್ಥಳಗಳ ಬಗ್ಗೆ [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಿಕನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕಾರ್ಲ್ ಮಾರ್ಕ್ಸ್]] ವರದಿಮಾಡಿದ್ದರು. *೨೦ನೇ ಶತಮಾನವು ಮಾನವ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ರಕ್ತಸಿಂಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ರಾಷ್ಟ್ರ-ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಯುದ್ಧದ ನಿರ್ಣಯದಿಂದ ಅಪಾರ ಹತ್ಯೆಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಮರಣದಂಡನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವು ಶತ್ರು ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಕ್ಷಿಪ್ರಗತಿಯ ಮರಣದಂಡನೆ ನೀಡುವುದಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೇ, ಆಧುನಿಕ ಮಿಲಿಟರಿ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮಿಲಿಟರಿ ಶಿಸ್ತನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸೋವಿಯಟ್ಟರು ವರ್ಲ್ಡ್ ವಾರ್ IIನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ತೊರೆದುಹೋದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ೧೫೮,೦೦೦ ಸೈನಿಕರನ್ನು ಮರಣ ದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಿದರು. *ಈ ಹಿಂದೆ [[ಹೇಡಿತನ]], ರಜಾರಹಿತ ಗೈರು, ಸೈನ್ಯವನ್ನು ತೊರೆಯುವುದು, ಅವಿಧೇಯತೆ, [[ಲೂಟಿ]], ಶತ್ರುಗಳ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಗೆ ಪಲಾಯನ ಮತ್ತು ಆದೇಶಗಳ ಪಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಅವಿಧೇಯತೆ ಮುಂತಾದವು ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಅರ್ಹವಾದ ಅಪರಾಧಗಳು (ಡೆಸಿಮೇಶನ್(ಹತ್ತರಲ್ಲೊಬ್ಬನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಶಿಕ್ಷೆ) ಮತ್ತು ರನ್ನಿಂಗ್ ದಿ ಗಾಂಟ್‌ಲೆಟ್(ಎದುರುಬದುರು ನಿಂತಿರುವವರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಏಟುಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಓಡುವ ಶಿಕ್ಷೆ ನೋಡಿ). ಬಂದೂಕುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದ ಬಳಿಕ ಬಹುತೇಕ ಏಕರೂಪವಾಗಿ ಗುಂಡುಹಾರಿಸುವ ತುಕಡಿಯ ಒಂದು ವಿಧದ ಮರಣದಂಡನೆಯು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. *ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ,ವಿವಿಧ ನಿರಂಕುಶ ಆಡಳಿತದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು-ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು-ರಾಜಕೀಯ ದಮನದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು. ಆಂಶಿಕವಾಗಿ ಇಂತಹ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ನಾಗರಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಮರಣದಂಡನೆ ರದ್ದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು. ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ, ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಐರೋಪ್ಯ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ(ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಸೇರಿ)ಹಾಗೂ ಟಿಮೋರ್ ಲೆಸ್ಟೆ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿದವು. *[[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ]] ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮರಣದಂಡನೆ ಜಾರಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಮಾಡಿವೆ. ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] ಮುಂತಾದವು, ಯುದ್ಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇಶದ್ರೋಹ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ಅಪವಾದಾತ್ಮಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣ ದಂಡನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತ್ತು. [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]](ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ೩೫ ರಾಜ್ಯಗಳು),ಗೌಟೆಮಾಲಾ,ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್ ಬಹುತೇಕ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳು(ಉದಾ.ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಭಾರತ)ಹಾಗೂ ಆಫ್ರಿಕ(ಉದಾ.[[ಬೋಟ್ಸ್ವಾನಾ]] ಮತ್ತು [[ಜಾಂಬಿಯ]] ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಬಹುಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಹಾಗೂ ೧೯೯೪ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಯಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಕಾನೂನಿಲ್ಲ. *ಹತ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಾಚಾರ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಅಪರಾಧಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತಿದ್ದು,ಮರದಂಡನೆ ಇಲ್ಲದಿರುವ ಸತ್ಯಾಂಶವು ಪ್ರಸಕ್ತ ಆ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.iol.co.za/index.php?set_id=1&click_id=13&art_id=vn20080308081322646C403034/ |title= Definite no to Death Row – Asmal|accessdate= 2008-03-08}}</ref> ಮರಣದಂಡನೆ ಸಮರ್ಥಕರು ಇದು ಅಪರಾಧವನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. * ಪೊಲೀಸರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಪರಾಧಿ ತಪ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ),<ref>{{Cite web |url=http://wweek.com/editorial/3411/10288/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-04-19 |archive-date=2008-01-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080124040746/http://wweek.com/editorial/3411/10288/ |url-status=dead }}</ref> ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್‌ಗಳು ಪುನಃ ಅಪರಾಧ ಕೃತ್ಯ ಎಸಗದಿರು ವುದನ್ನು ಖಾತರಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಮುದಾಯ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬದುಕುಳಿದ ಬಲಿಪಶುಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರಿಗೆ ಪ್ರಕರಣ ಇತ್ಯರ್ಥಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯವಾದ ದಂಡನೆ ಸಿಗುತ್ತದೆಂದು ವಾದ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. * ತಪ್ಪಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಕೈದಿಗಳ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಇದು ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಮತ್ತು ಬಡವರ ವಿರುದ್ಧ ತಾರತಮ್ಯವೆಸಗುತ್ತದೆ, ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಭವಿಸುವ ಕ್ರಿಮಿನಲ್‌ಗಳು ಅಪರಾಧ ಮಾಡದಂತೆ ತಡೆಯುವು ದಿಲ್ಲ, ಇದು ಹಿಂಸೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ,ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವುದರಿಂದ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿ ಎಂದು ಮರಣದಂಡನೆ ವಿರೋಧಿಗಳು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name=" death Penalty Focus">{{Cite web|url=http://www.deathpenalty.org/article.php?id=42|title=The High Cost of the Death Penalty|publisher=[[Death Penalty Focus]]|accessdate=೨೦೦೮-೦೬-೨೭|archive-date=2008-04-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20080428180241/http://www.deathpenalty.org/article.php?id=42|url-status=dead}}</ref> === ಮಾನವೀಯ ಮರಣದಂಡನೆಯತ್ತ ಕ್ರಮಗಳು === *ಮುಂಚಿನ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮರಣದಂಡನೆಯು ಗಂಭೀರ ಮತ್ತು ದುಃಖಪೂರಿತ ಸಂದರ್ಭವಾಗಿತ್ತು.ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೊಡ್ಡ ಜನರ ಗುಂಪು ಹಾಜರಾಗಿ,ಏಸುವಿನ ಸುವಾರ್ತೆಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೋಧಕರು ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಆಲಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://calebadams.org/news_article.htm ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಫ್ರಂ ದಿ ''ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ಕೌರಾಂಟ್'' ] (ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧, ೧೮೦೩)</ref> ಇಂತಹ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮರಣದಂಡನೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧,೧೯೦೩ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದನ್ನು ''ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ಕೌರಾಂಟ್'' ದಾಖಲಿಸಿದ್ದು, ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ತಿಳಿಸಿದೆ,ಇಡೀ ಜನರಗುಂಪು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮತ್ತು ಗಂಭೀರ ರೀತಿಯದ್ದಾಗಿತ್ತು. *ಈ ರಾಷ್ಟ್ರವಲ್ಲದೇ ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪರಿಚಯವಿರುವ ಗುಂಪನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ,ಇಂತಹ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ, ಗಂಭೀರ ಜನರಗುಂಪನ್ನು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಬಿಟ್ಟರೆ ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಸೇರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದ.<ref>[http://calebadams.org/index.htm ದಿ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ಕಲೇಬ್ ಅಡಾಮ್ಸ್], ೨೦೦೩</ref> ಕಡಿಮೆ ನೋವಿನ ಅಥವಾ ಮಾನವೀಯ ಸ್ವರೂಪದ ಮರಣದಂಡನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ವಿಶ್ವದ ಬಹುತೇಕ ಕಡೆ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂತು. *೧೮ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಂತಿಮ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಗಿಲ್ಲೋಟಿನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಡ್ರಾಯಿಂಗ್ ಎಂಡ್ ಕ್ವಾರ್ಟರಿಂಗ್(ಎಳೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ನೇಣಿಗೇರಿಸಿ ತಲೆಕತ್ತರಿಸುವುದು)ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಬಲಿಪಶು ನಿಂತಿದ್ದ ಏಣಿಯನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಅವನು ನಿಂತಿರುವ ಸ್ಟೂಲ್ ಅಥವಾ ಬಕೆಟ್ ಒದೆಯುವ ಮೂಲಕ,ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವ ನೇಣು ಶಿಕ್ಷೆಯ ಬದಲಿಗೆ, ಲಾಂಗ್ ಡ್ರಾಪ್ "ಹ್ಯಾಂಗಿಂಗ್"‌ನಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಿಯನ್ನು ಎತ್ತರದಿಂದ ಬೀಳಿಸಿ ಕುತ್ತಿಗೆ ಮುರಿಯು ವುದು ಹಾಗೂ ಮಿದುಳು ಬಳ್ಳಿ ಕತ್ತರಿಸುವುದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು. U.S.ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಕುರ್ಚಿ ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಚೇಂಬರ್ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾನವೀಯ ಪರ್ಯಾಯಗಳಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. *ಆದರೆ ಅವು ಮಾರಕ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಶಿಕ್ಷೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನ ಆಕ್ರಮಿಸಿದವು.ಮಾರಕ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದು ಶಿಕ್ಷೆ ಅತ್ಯಂತ ನೋವಿನದು ಎಂಬ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಇನ್ನೂ ನಿಧಾನ ನೇಣಿನ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು,ಕತ್ತಿಯಿಂದ ತಲೆ ಕತ್ತರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಹೊಡೆಯುವ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.ಆದರೆ ಕೊನೆಯ ಶಿಕ್ಷೆ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. === ನಿರ್ಮೂಲನೆ === *ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ೭೪೭ ಮತ್ತು ೭೫೯ರ ನಡುವೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೩೯೫ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ದಿ ಟೆಲ್ವ್ ಕನ್‌ಕ್ಲೂಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಲೊರಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿರೋಧದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸ ಲಾಯಿತು. ಥಾಮಸ್ ಮೋರ್ ಅವರ ಉಟೋಪಿಯ ೧೫೧೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆಯ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಮಾತುಕತೆಯ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಿ ಯಾವುದೇ ದೃಢ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು. *ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿರೋಧವು ೧೭೬೪ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಇಟಲಿಯ ಸಿಸೇರ್ ಬೆಕಾರಿಯ,''ಡೈ ಡೆಲ್ಲಿಟಿ ಎ ಡೆಲ್ಲೆ ಪೆನೆ'',(ಆನ್ ಕ್ರೈಮ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಪನಿಷ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್‌) ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬೆಕಾರಿಯ [[ಚಿತ್ರಹಿಂಸೆ]] ಮತ್ತು ಮರಣ ದಂಡನೆಯಿಂದ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಏಳಿಗೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನಿರುಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನು. *ಈ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪ್ರಬುದ್ಧ ರಾಜ ಹಾಗೂ ಆಸ್ಟ್ರಿಯದ ಭವಿಷ್ಯದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಗ್ರಾಂಡ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಲೆಪಾಲ್ಡ್ II ಆಗಿನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಟುಸ್ಕಾನಿಯ ಗ್ರಾಂಡ್ ಡುಚಿಯಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿದ. ಅದು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಪ್ರಥಮ ಕಾಯಂ ಮರಣದಂಡನೆ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಮರಣದಂಡನೆಗಳಿಗೆ ''ನೈಜ'' ತಡೆಯನ್ನು(೧೭೬೯ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯದು) ನವೆಂಬರ್ ೩೦,೧೭೮೬ರಲ್ಲಿ ಒಡ್ಡಿದ ನಂತರ, ಲೆಪೋಲ್ಡ್ ದಂಡನೆ ಸಂಹಿತೆಯ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ.ಅದು ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿ ಅವನ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದ. *ಟುಸ್ಕಾನಿಯ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಡಳಿತವು ೨೦೦೦ದ ನವೆಂಬರ್ ೩೦ರಂದು ಈ ವಿದ್ಯಮಾನದ ಸ್ಮರಣೆಗಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕ ರಜೆಯನ್ನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತು. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆ ದಿನ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ೩೦೦ ನಗರಗಳು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಂಡು ಸಿಟೀಸ್ ಫಾರ್ ಲೈಫ್ ಡೇ ಆಚರಿಸಿದವು. ರೋಮನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ೧೮೪೯ರಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ನಿಷೇಧ ವಿಧಿಸಿತು. [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ]] ಕೂಡ ಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ೧೮೬೩ರಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ೧೮೬೫ರಲ್ಲಿ ಸಾನ್ ಮಾರಿನೊ ಅದೇ ರೀತಿ ಮಾಡಿತು. *ಸಾನ್ ಮ್ಯಾರಿನೊನಲ್ಲಿ ೧೪೬೮ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿ ಮಾಡಿದ ಮರಣದಂಡನೆ ಕೊನೆಯದಾಗಿತ್ತು. ಪೋರ್ಚುಗಲ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೮೫೨ ಮತ್ತು ೧೮೬೩ರಲ್ಲಿ [[ಶಾಸಕಾಂಗ|ಶಾಸಕಾಂಗದ]] ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳ ನಂತರ,೧೮೬೭ರಲ್ಲಿ ಅದು ರದ್ದಾಯಿತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಯೋಗವಾಗಿ ೧೯೬೫ರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ೧೯೬೯ರಲ್ಲಿ ಕಾಯಂ ಆಗಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ ಅಪರಾಧಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ರದ್ದುಮಾಡಿ(ದೇಶದ್ರೋಹ, ಹಿಂಸೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳತನ, ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಡಗುಧಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಹಚ್ಚುವುದು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಯುದ್ಧಕಾಲದ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡವು). ಕೊನೆಯ ಮರಣದಂಡನೆಯು ೧೯೬೪ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಶಾಂತಿಕಾಲದ ಎಲ್ಲ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.stephen-stratford.co.uk/capital_hist.htm |title=ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್ |access-date=2010-04-19 |archive-date=2010-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100808063231/http://www.stephen-stratford.co.uk/capital_hist.htm |url-status=dead }}</ref> *ಕೆನಡಾ ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿತು, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ೧೯೮೧ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಮಾಡಿತು. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯು ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡುವ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ಅಪರಾಧಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ ಎಂದು ಔಪಚಾರಿಕ ನಿರ್ಣಯದಲ್ಲಿ ದೃಢಪಡಿಸಿತು.<ref>[http://www.newsbatch.com/deathpenalty.htm] ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ/೧}</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿಚಿಗನ್ ೧೮೪೬ ಮೇ ೧೮ರಂದು ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ನಿಷೇಧ ವಿಧಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ರಾಜ್ಯವೆನಿಸಿತು.<ref>ಸೀ ಕೈಟ್ಲಿನ್ [http://quod.lib.umich.edu/cgi/t/text/pageviewer-idx?c=micounty;cc=micounty;rgn=full%20text ;idno=APK1036.0001. 001;didno= APK1036.0001.001;view=image;seq=00000444 pp. 420-422]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಫರ್‌ಮ್ಯಾನ್ v.ಜಾರ್ಜಿಯ ಪ್ರಕರಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ೧೯೭೨-೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. *ಆದರೆ ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೆಗ್ v.ಜಾರ್ಜಿಯ ಪ್ರಕರಣವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು. ಆಟ್ಕಿನ್ಸ್ v.ವಿರ್ಜಿನಿಯ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ಹೇರಲಾಯಿತು.(ಮನೋವೈಕಲ್ಯಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲೆಯಾದ ೭೦ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ IQ ಹೊಂದಿ ರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ) ಹಾಗೂ ರೋಪರ್ v.ಸಿಮ್ಮನ್ಸ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ (ಅಪರಾಧ ಘಟಿಸಿದಾಗ ಅಪರಾಧಿಯ ವಯಸ್ಸು ೧೮ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ). ಪ್ರಸಕ್ತ, ಮಾರ್ಚ್ ೧೮, ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ U.S.ನ ೧೫ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯ ಜಿಲ್ಲೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರಿದವು. ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಸಿಕ್ಕಿದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯದಲ್ಲಿ]] ಮರಣದಂಡನೆ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೈದಿಗಳಿದ್ದರು. *ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಮರಣದಂಡನೆಗಳನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು(ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವ ತನಕ ಎಲ್ಲ ಮರಣದಂಡನೆಗಳ ಪೈಕಿ ಅಂದಾಜು ೧/೩ರಷ್ಟು). ಇತ್ತೀಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ [[ಟೊಗೊ]] ೨೦೦೯ ಜೂನ್ ೨೩ರಂದು ಎಲ್ಲ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿತು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/8116293.stm ಟೋಗೊ ಅಬಾಲಿಷಸ್ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ]</ref> ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ರಕ್ಷಣೆ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಅದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ ಸೂಚಿಸಿ, ಅದು "ಕ್ರೂರ, ಅಮಾನ ವೀಯ, ಹೀನ ಶಿಕ್ಷೆ" ಎಂದು ಕರೆದರು. ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು "ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ನಿರಾಕರಣೆ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು.<ref>[https://www.amnesty.org/en/death-penalty ಅಬಾಲಿಷ್ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ |ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್]</ref> == ಸಮಕಾಲೀನ ಬಳಕೆ == === ಜಾಗತಿಕ ವಿತರಣೆ === ವಿಶ್ವ ಮಹಾಯುದ್ಧ II ಸಂಭವಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ,ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಥಿರ ಪ್ರವತ್ತಿ ಕಂಡುಬಂತು. ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ರದ್ದುಮಾಡಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ೧೬. ಪ್ರಸಕ್ತ ಈಗ,೯೫ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮರಣದಂಡನೆ ರದ್ದುಮಾಡಿವೆ. ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ೯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅದನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿವೆ. ೩೫ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ೧೦ ವರ್ಷಗಳ ತನಕ ಅದನ್ನು ಬಳಸಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅವು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ್ದವು. ಉಳಿದ ೫೮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/death-penalty/abolitionist-and-retentionist-countries|title=Abolitionist and Retentionist Countries|publisher=Amnesty International|accessdate=2008-06-10|archive-date=2014-02-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20140209075925/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/abolitionist-and-retentionist-countries|url-status=dead}}</ref> {{Criminal procedure (trial)}} ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಆಫ್ ಕೇನ್ ಪ್ರಕಾರ, ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ೫,೭೨೭ ಮರಣದಂಡನೆಗಳನ್ನು ೨೬ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು.<ref>[61] ^ [60]</ref> {| class="wikitable" |- !ದೇಶ !ಕ್ರಮ ಸಂಖ್ಯೆ |- !{{Flagicon|People's Republic of China}} [[ಚೀನಾ]] | ಕನಿಷ್ಠ ೧೭೦೦<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/8432514.stm]</ref> - ೫೦೦೦ <ref>{{Cite web |url=http://www.handsoffcain.info/bancadati/index.php?tipotema=arg&idtema=12000547 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2014-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140324050902/http://www.handsoffcain.info/bancadati/index.php?tipotema=arg&idtema=12000547 |url-status=dead }}</ref> |- !{{Flagicon|Iran}} [[ಇರಾನ್]] | ಕನಿಷ್ಠ ೩೪೬ |- !{{Flagicon|Saudi Arabia|}} [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯ]] | ಕನಿಷ್ಠ ೧೦೨ |- !{{Flagicon|North Korea}} [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯ]] | ಕನಿಷ್ಠ ೬೩ |- ![5] ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ | ೩೭ |- !{{Flagicon|Pakistan}} [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] | ಕನಿಷ್ಠ ೩೬ |- !{{Flagicon|Iraq}} [[ಇರಾಕ್]] | ಕನಿಷ್ಠ ೩೪ |- ![36] ವಿಯೆಟ್ನಾಂ | ಕನಿಷ್ಠ ೧೯ |- !{{Flagicon|Afghanistan}} [[ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]] | ಕನಿಷ್ಠ ೧೭ |- ![64] ಜಪಾನ್‌ | ೧೫ |- !{{Flagicon|Yemen}} [[ಯೆಮನ್]] | ಕನಿಷ್ಠ ೧೩ |- ![37] ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾ | ೧೦ |- !{{Flagicon|Libya}} [[ಲಿಬ್ಯಾ]] | ಕನಿಷ್ಠ ೮ |- !{{Flagicon|Sudan}} [[ಸೂಡಾನ್]] | ಕನಿಷ್ಠ ೫ |- !{{Flagicon|Bangladesh}} [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] | ೫ |- !{{Flagicon|Belarus}} [[ಬೆಲಾರಸ್]] | ೪ |- !{{Flagicon|Somalia}} [[ಸೊಮಾಲಿಯ]] | ಕನಿಷ್ಠ ೩ |- !{{Flagicon|Egypt}} [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] | ಕನಿಷ್ಠ ೨ |- !{{Flagicon|United Arab Emirates}} [[ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ಒಕ್ಕೂಟ]] | ಕನಿಷ್ಠ ೧ |- ![33] ಮಲೇಷಿಯಾ | ಕನಿಷ್ಠ ೧ |- !{{Flagicon|Mongolia}} [[ಮಂಗೋಲಿಯ]] | ಕನಿಷ್ಠ ೧ |- ![32] ಸಿಂಗಪೂರ್‌ | ಕನಿಷ್ಠ ೧ |- !{{Flagicon|Syria}} [[ಸಿರಿಯ]] | ಕನಿಷ್ಠ ೧ |- !{{Flagicon|Bahrain}} [[ಬಹರೇನ್]] | ೧ |- !{{Flagicon|Botswana}} [[ಬೋಟ್ಸ್ವಾನ]] | ೧ |- !{{Flagicon|Saint Kitts and Nevis}} [[ಸೇಂಟ್ ಕಿಟ್ಸ್ ಆಂಡ್ ನೆವಿಸ್]] | ೧ |} *ಮರಣದಂಡನೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಅದನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಪುರ, ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು U.S.ಪೂರ್ಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು. ಬಡ ಮತ್ತು ನಿರಂಕುಶ ಆಡಳಿತದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣ ದಂಡನೆಯನ್ನು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ದಮನದ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿ ಅವು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡವು. *ಇಸವಿ ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಮರಣದಂಡನೆ ರದ್ದುಮಾಡಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಇದರ ಬೆನ್ನಹಿಂದೆಯೇ ಮಧ್ಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸಮತಾವಾದ]] ಪತನ ಹೊಂದಿ ನಂತರ ಅವು EUಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಆಕಾಂಕ್ಷೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದವು.ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೆಂಬಲ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಕುಂಠಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.deathpenaltyinfo.org/article.php?did=2165|title=International Polls & Studies|publisher=The [[Death Penalty Information Center]]|accessdate=೨೦೦೮-೦೪-೦೧|archive-date=2007-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20070927203428/http://www.deathpenaltyinfo.org/article.php?did=2165|url-status=dead}}</ref> *ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ಮಂಡಳಿ ಎರಡೂ ತನ್ನ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮರಣದಂಡನೆ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.(ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ನೋಡಿ) ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ,ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಪ್ರಗತಿಯ ಕೈಗಾರೀಕರಣದಿಂದ ಮರಣದಂಡನೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಅಭಿವೃದ್ದಿಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ,ಮರಣದಂಡನೆಯು ದೃಢವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು,ಈ ವಿಷಯವು ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಸೆಳೆದಿಲ್ಲ. *ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಆಫ್ರಿಕ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪೂರ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದು,ಅಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲದವರೆಗೆ ರದ್ದುಮಾಡಿದ ನಂತರ ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸಿವೆ. ಅಮೆರಿಕ ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದರೂ ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಪುನಾರಂಭಿಸಿತು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೧೯೯೫ ಮತ್ತು ೨೦೦೪ರ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. *[[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ [[ನಿಷೇಧ|ನಿಷೇಧವನ್ನು]] ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರೂ, ಯಾವುದೇ ಮರಣದಂಡನೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಿಲ್ಲ. ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ೧೯೮೭ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಮಾಡಿದ ನಂತರ ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ಪುನಾರಂಭಿಸಿತು. ಆದರೆ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ರದ್ದುಮಾಡಿತು. === ಮಾದಕವಸ್ತು-ಸಂಬಂಧಿತ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ === ಹತ್ಯೆ ಮತ್ತಿತರ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮಾದಕವಸ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಿಲ್ಲ. ಮಾದಕವಸ್ತು ಸಂಬಂಧಿತ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಶಾಸನಬದ್ಧ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಕ್ತ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ. {{Flagicon|Afghanistan}} [[ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ]]<br /> {{Flagicon|Bangladesh}} [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]<br /> [34] ಬ್ರೂನೈ<br /> {{Flagicon|China}} ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8432351.stm|title=Akmal Shaikh told of execution for drug smuggling|date=December 28, 2009|accessdate=December 29, 2009}}</ref><br /> {{Flagicon|Republic of China}} ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ<ref>{{cite web|url=http://law.moj.gov.tw/Scripts/Query4A.asp?FullDoc=all&Fcode=C0000008|title=毒品危害防范條例|date=May 20, 2009|accessdate=Januaray 1, 2010|archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 25, 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20060425162416/http://law.moj.gov.tw/Scripts/Query4A.asp?FullDoc=all&Fcode=C0000008|url-status=dead}}</ref><br /> {{Flagicon|Egypt}} ಈಜಿಪ್ಟ್/೧}<br /> {{Flagicon|India}} [[ಭಾರತ]] (ಇಂತಹ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=January 2010}})<br /> {{Flagicon|Indonesia}} ಇಂಡೊನೇಶಿಯ<br /> {{Flagicon|Iran}} [[ಇರಾನ್]]<br /> {{Flagicon|Iraq}} [[ಇರಾಕ್]]<br /> {{Flagicon|Kuwait}} [[ಕುವೈಟ್]]<br /> {{Flagicon|Laos}} [[ಲಾವೋಸ್]]<br /> [33] ಮಲೇಶಿಯಾ<br /> {{Flagicon|Oman}} ಓಮನ್<br /> {{Flagicon|Pakistan}} [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]<br /> {{Flagicon|Saudi Arabia}} [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯ]]<br /> [32] ಸಿಂಗಪೂರ್‌<br /> {{Flagicon|Thailand}} [[ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್]]<br /> [36] ವಿಯೆಟ್ನಾಂ<br /> {{Flagicon|Zimbabwe}} [[ಜಿಂಬಾಬ್ವೆ]] === ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ === [[ಚಿತ್ರ:Death Penalty World Map.svg|thumb|400px|ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಮರಣದಂಡನೆಯ ಬಳಕೆ(ಜೂನ್ 2009ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ).[121][122][123][124]*ಗಮನಿಸಿ,U.S.ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದರೂ,ಅದನ್ನು ಮರಣದಂಡನೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರವೆಂದೇ ಪರಿಗಣಿತವಾಗಿದೆ,ಏಕೆಂದರೆ ಫೆಡರಲ್ ಮರಣದಂಡನೆಯು ಈಗಲೂ ಸಕ್ರಿಯ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.]] ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಕುರಿತ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿಗೆ ನೋಡಿ: [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]. [[ಕೆನಡಾ]]. ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾ(ಹಾಂಕಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಾಕೌ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ).ಯುರೋಪ್, ಭಾರತ, ಇರಾನ್, ಇರಾಕ್, ಜಪಾನ್, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್, ರಷ್ಯಾ, ಸಿಂಗಪುರ, ಟೈವಾನ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು. === ಬಾಲಾಪರಾಧಿಗಳು === *ಬಾಲಾಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ(ಅಪರಾಧ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ೧೮ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದ ಕ್ರಿಮಿನಲ್‌ಗಳಿಗೆ)ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಅಪರೂಪವಾಗುತ್ತಿದೆ. ೯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅಪರಾಧ ನಡೆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಾಲಕರಾಗಿದ್ದ ಅಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ೧೯೯೦ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿವೆ: ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ,ಡಿಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಕಾಂಗೊ, [[ಇರಾನ್]], [[ನೈಜೀರಿಯ]],[[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]], [[ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯ]],ಸೂಡಾನ್, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು [[ಯೆಮೆನ್]] <ref>{{Cite web |url=http://www.internationaljusticeproject.org/juvWorld.cfm |title=ಜುವೆನಲ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನ್ಸ್(ಎಕ್ಸೆಪ್ಟ್ US) |access-date=2010-04-19 |archive-date=2011-07-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110726182207/https://www.internationaljusticeproject.org/juvWorld.cfm |url-status=dead }}</ref> PRC,ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯೆಮನ್ ನಂತರ ಕನಿಷ್ಠ ವಯೋಮಿತಿಯನ್ನು ೧೮ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಏರಿಸಿತು.<ref>[https://web.archive.org/web/20030711050351/http://web.amnesty.org/pages/deathpenalty-facts-eng ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್]</ref> *ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆಗಿನಿಂದ ಬಾಲಾಪರಾಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢವಯಸ್ಕರ ೬೧ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಮರಣದಂಡನೆಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದು, ಅವರು ಬಾಲಕರಾಗಿ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಎಸಗಿದ್ದಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.amnesty.org/en/death-penalty/executions-of-child-offenders-since-1990 |title=ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ |access-date=2021-07-16 |archive-date=2012-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121204044639/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/executions-of-child-offenders-since-1990 |url-status=dead }}</ref> PRC ೧೮ರ ವಯಸ್ಸಿನ ಒಳಗಿನವರ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಮಕ್ಕಳ ಮರಣದಂಡನೆ ಜಾರಿಮಾಡಿದ್ದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT500152004|title=Stop Child Executions! Ending the death penalty for child offenders| publisher= Amnesty International|year=2004|accessdate=2008-02-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20041011091708/http://web.amnesty.org/library/Index/ENGACT500152004|archivedate=2004-10-11}}</ref> *ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ೧೬೪೨ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ,ಅಂದಾಜು ೩೬೫<ref>{{Cite web |url=http://www.deathpenaltyinfo.org/article.php?scid=27&did=203#execsus |title=ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ಜುವೈನಲ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ U.S. ಎಂಡ್ ಅದರ್ ಕಂಟ್ರೀಸ್ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2006-08-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060818232426/http://www.deathpenaltyinfo.org/article.php?scid=27&did=203#execsus |url-status=dead }}</ref> ಬಾಲಾಪರಾಧಿಗಳು ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾದರು.<ref>ರಾಬ್ ಗಲ್ಲಾಗರ್, [http://users.bestweb.net/~rg/execution/JUVENILE.htm ಟೇಬಲ್ ಆಫ್ ಜುವೆನೈಲ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಇನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಮೆರಿಕಾ/ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್, 1642–1959] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060615094320/http://users.bestweb.net/~rg/execution/JUVENILE.htm |date=2006-06-15 }}</ref> *ಅಮೆರಿಕದ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ''ಥಾಮ್ಸನ್ v.ಓಕ್ಲಹಾಮಾ'' (೧೯೮೮)ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ೧೬ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಎಲ್ಲ ಅಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ''ರೋಪರ್ v.ಸಿಮ್ಮನ್ಸ್'' ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ(೨೦೦೫) ಎಲ್ಲ ಬಾಲಾಪರಾಧಿ ಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ರದ್ದುಮಾಡಿತು. ಇದರ ಜತೆಗೆ,೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ,ಅಮೆರಿಕ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ''ಆಟ್ಕಿನ್ಸ್ v. ವಿರ್ಜಿನಿಯ'' ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಮನೋವೈಕಲ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮರಣದಂಡನೆ ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. *ಇರಾನ್, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ,ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯ,ಸೂಡಾನ್ ಮತ್ತು ಯೆಮನ್ ೨೦೦೫ ಮತ್ತು ಮೇ ೨೦೦೮ರ ನಡುವೆ ಬಾಲಾಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಿದೆಯೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಬಹುತೇಕ ಮಂದಿ ಇರಾನ್‌ಗೆ ಸೇರಿದವರು.<ref>{{Cite web |url=https://www.hrw.org/pub/2008/children/HRW.Juv.Death.Penalty.053008.pdf |title=HRW ರಿಪೋರ್ಟ್ |access-date=2021-07-16 |archive-date=2008-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081113084648/http://www.hrw.org/pub/2008/children/HRW.Juv.Death.Penalty.053008.pdf |url-status=dead }}</ref> ಬಾಲಾಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ೩೭(ಎ)ವಿಧಿಯನ್ವಯ ಮರಣದಂಡನೆ ನಿಷೇಧಿಸುವ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]] ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ [[ಸೊಮಾಲಿಯ]] ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ (ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಅಮೆರಿಕದ ಸುಪ್ರೀಂಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿದ್ದರೂ) ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸಹಿ ಹಾಕಿ ಅನುಮೋದಿಸಿದವು.<ref>UNICEF, [http://www.unicef.org/crc/index_30229.html ಕನ್ವೆನ್ಫನ್ ಆಫ್ ದಿ ರೈಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಚೈಲ್ಡ್ – FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160125094459/http://www.unicef.org/crc/index_30229.html |date=2016-01-25 }}: *"ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಒಪ್ಪಂದವು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಹಾಗೂ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಅಂಗೀಕೃತವಾದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಒಪ್ಪಂದ. ಕೇವಲ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಸೊಮಾಲಿಯ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಈ ಪ್ರಮುಖ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಅಂಗೀಕಾರ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಸೊಮಾಲಿಯದಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಸರ್ಕಾರವಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಸಕ್ತ ಒಪ್ಪಂದ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕೆ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅಸಮರ್ಥವೆನಿಸಿದೆ. ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ,ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅಂಗೀಕಾರಕ್ಕೆ ಇಚ್ಛಿಸುವ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ. * ಆದರೆ ಹಾಗೆ ಇನ್ನೂ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ."</ref> ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉತ್ತೇಜನ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ಕುರಿತ UN ಉಪ-ಸಮಿತಿಯು ಬಾಲಾಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಯು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನಿನಮೂಲಭೂತ ತತ್ವಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ. U.N. ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸಹಭಾಗಿಯಾಗಿವೆ. (ಅದರ ವಿಧಿ ೬.೫ರಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ "೧೮ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಎಸಗುವ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಬಾರದು..") *ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಆದೇಶದನ್ವಯ ೧೮ವರ್ಷಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಜಪಾನ್ ಕಾನೂನಿನ್ವಯ,೨೦ರ ವಯೋಮಿತಿಯ ಕೆಳಗಿನ ಯಾರೇ ಆದರೂ ಬಾಲಕರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮರಣದಂಡನೆ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತ ಮೂವರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿದ್ದು,೧೮ ಮತ್ತು ೧೯ರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಈ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ಅವರು ಎಸಗಿದ್ದಾರೆ. ==== ಇರಾನ್‌ ==== ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಒಪ್ಪಂದ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಇರಾನ್ ಅನುಮೋದಿಸಿದ್ದರೂ ಸಹ,ಬಾಲಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಮೇಲುಗೈ ಪಡೆದಿದೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಂಡನೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದೆ; ಮರಣದಂಡನೆಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಈ ದಾಖಲೆಯು ಮಕ್ಕಳ ಮರಣದಂಡನೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಅಭಿಯಾನದ ಗಮನಸೆಳೆದಿದೆ. ಇಂತಹ ಮರಣದಂಡನೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಜಾಗತಿಕ ಮೊತ್ತದಲ್ಲಿ ಇರಾನ್ ಪಾಲು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟಿದೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಸಕ್ತ ಬಾಲಾಪರಾಧಿಗಳಾಗಿ(೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ೭೧ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು)ಎಸಗಿದ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧೪೦ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="AP">[http://ap.google.com/article/ALeqM5hEpCQELUurPSUIMGb53VspZr39FQD938IT7G5 ಇರಾನಿಯನ್ ಆಕ್ಟಿವಿಸ್ಟ್ಸ್ ಫೈಟ್ ಚೈಲ್ಡ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080925093538/http://ap.google.com/article/ALeqM5hEpCQELUurPSUIMGb53VspZr39FQD938IT7G5 |date=2008-09-25 }}, ಆಲಿ ಅಕ್ಬರ್ ಡರೈನಿ, [[ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್ ಪ್ರೆಸ್]], ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೭, ೨೦೦೮; ಪಡೆದದ್ದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೨, ೨೦೦೮.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6244126.stm ಇರಾನ್ ರ‌್ಯಾಪಡ್ ಓವರ್ ಚೈಲ್ಡ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನ್ಸ್],ಪಾಮ್ ಒ ಟೂಲೆ [[BBC]] ಜೂನ್ ೨೭,೨೦೦೭, ಪಡೆದದ್ದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೨,೨೦೦೮</ref> ಮೊಹಮದ್ ಅಸ್ಗಾರಿ,ಅಯಾಜ್ ಮರೋನಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ವಾನ್ ಮಲೌಡ್‌ಜಾಡೆಗೆ ಹಿಂದಿನ ಫಾಸೀಶಿಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಇರಾನ್‌ನ ಬಾಲಾಪರಾಧಿಗಳ ಮರಣದಂಡನೆ ಮತ್ತು ಇಂತಹ ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುರುಹುಗಳಾಯಿತು.<ref name="Fox">[http://www.foxnews.com/story/0,2933,297982,00.html ಇರಾನ್ ಡಸ್ ಫಾರ್ ವರ್ಸ್ ದ್ಯಾನ್ ಇಗ್ನೋರ್ ಗೇಸ್, ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಸೇ], ''[[ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್]]'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೫, ೨೦೦೭; ಪಡೆದದ್ದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦, ೨೦೦೮.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7130380.stm ಇರಾನಿಯನ್ ಹ್ಯಾಂಗ್ಡಡ್ ಆಫ್ಟರ್ ವರ್ಟಿಕ್ಟ್ ಸ್ಟೆ]; BBCnews.co.uk; ೨೦೦೭-೧೨-೦೬; ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ್ದು ೨೦೦೭-೧೨-೦೬</ref> ==== ಸೊಮಾಲಿಯಾ ==== *ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಸೊಮಾಲಿಯದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಮರಣದಂಡನೆಗಳು ಘಟಿಸಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವಿದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಬಾಲಕಿ ಐಶೊ ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಧುಲೋವ್‌ಳನ್ನು ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನಲ್ಲಿ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ಹೂಳಿ,೧೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲು ಹೊಡೆದು ಸಾಯಿಸಲಾಯಿತು. [[ಇಸ್ಲಾಂ]] ಬಂಡುಕೋರರ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಿಸ್ಮಾಯೊದ ಶರಿಯತ್ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಭಿ ಚಾರ ಕುರಿತು ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವಳಿಗೆ ಕಲ್ಲುಹೊಡೆಯಲಾಯಿತು. ಶರಿಯತ್ ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಅವಳು ಬಯಸಿದ್ದಳೆಂದು ಬಂಡುಕೋರರು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=http:/ /news.bbc.co.uk/ 2/hi/africa /7694397.stm|title= Somali woman executed by stoning |date=2008-10-27|publisher=[[BBC News]]|accessdate=೨೦೦೮-೧೦-೩೧}}</ref> *ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅವಳು ಅಳುತ್ತಿದ್ದು,ದಯೆ ನೀಡುವಂತೆ ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದಳು ಎಂದು ಇತರೆ ಮೂಲಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.ಅವಳ ಕುತ್ತಿಗೆಮಟ್ಟದವರೆಗೆ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಹೂಳುವ ಮುನ್ನ ಹಳ್ಳದೊಳಕ್ಕೆ ಅವಳನ್ನು ಬಲಪ್ರಯೋಗದಿಂದ ತಳ್ಳಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿವೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/7708169.stm BBC NEWS | World | Africa | ಸ್ಟೋನಿಂಗ್ ವಿಕ್ಟಿಮ್ 'ಬೆಗ್ಡ್ ಫಾರ್ ಮರ್ಸಿ']</ref> ಬಾಲಕಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ೧೩ ವರ್ಷದವಳಾಗಿದ್ದಳೆಂದು,ಮೂವರು ಪುರುಷರಿಂದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅತ್ಯಾಚಾರಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದ ನಂತರ ಅಲ್-ಸಭಾ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ಅವಳನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆಂದು ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ಗೆ ನಂತರ ತಿಳಿಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/for-media/press-releases/somalia-girl-stoned-was-child-13-20081031|title=Somalia: Girl stoned was a child of 13|date=2008-10-31|publisher=[[Amnesty International]]|accessdate=೨೦೦೮-೧೦-೩೧|archive-date=2008-11-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20081109195953/http://www.amnesty.org/en/for-media/press-releases/somalia-girl-stoned-was-child-13-20081031|url-status=dead}}</ref> *ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸೊಮಾಲಿಯದ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಪರಿವರ್ತನೀಯ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರ ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿರುವುದಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು UNICEF ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸ್ವಾಗತಾರ್ಹ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ಶ್ಲಾಘಿಸಿತು.<ref>[http://news.xinhuanet.com/english/2009-11/20/content_12510818.htm UNICEF ಲಾಡ್ಸ್ ಮೂವ್ ಬೈ ಸೊಮಾಲಿಯ ಟು ರ‌್ಯಾಟಿಫೈ ಚೈಲ್ಡ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್]</ref> === ವಿಧಾನಗಳು === ಮರಣದಂಡನೆಯ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುದಾಘಾತ, ಗುಂಡುಹಾರಿಸುವ ತುಕಡಿ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಸ್ವರೂಪದ ಗುಂಡುಹಾರಿಸುವಿಕೆ, ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಹೊಡೆದು ಸಾಯಿಸುವುದು,ಅನಿಲ ಚೇಂಬರ್, ನೇಣುಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಮಾರಕ ಚುಚ್ಚು ಮದ್ದು ಸೇರಿವೆ. == ವಿವಾದ ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆ == *ಮರಣದಂಡನೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿವಾದಿತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ನಿರ್ದೋಷಿ ಜನರ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಮರಣದಂಡನೆ ವಿರೋಧಿಗಳು ವಾದಿಸಿದರೆ,ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವು ನ್ಯಾಯ ನೀಡುವುದಲ್ಲ, ಆದರೆ [[ಸೇಡು]] ತೀರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಹಣ ಉಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಯು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚಿನ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. *ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವಾಗ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಮತ್ತು ಬಡವರ ವಿರುದ್ಧ ತಾರತಮ್ಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅದು ಅಪರಾಧಿಯ ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="deathPenaltyFocus" /> ಹತ್ಯೆಕೋರರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯು [[ಪ್ರತೀಕಾರ|ಪ್ರತೀಕಾರದ]] ತತ್ವದಿಂದ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಯು ಸಮಾನವಾದ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ತಡೆಯಲ್ಲ, ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಠೋರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುವವರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮರಣದಂಡನೆಯು ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅದರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. === ನ್ಯಾಯಬಾಹಿರ ಮರಣದಂಡನೆಗಳು === *ನ್ಯಾಯಬಾಹಿರ ಮರಣದಂಡನೆಯು ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೈಫಲ್ಯವಾಗಿದ್ದು,ಮರಣದಂಡನೆ ಮೂಲಕ ಅಮಾಯಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಾವಿಗೀಡು ಮಾಡಿದರೆ ಅದು ಘಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.deathpenaltyinfo.org/article.php?did=412&scid=6 |title=ಇನ್ನೊಸೆನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2007-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070208061615/http://www.deathpenaltyinfo.org/article.php?did=412&scid=6 |url-status=dead }}</ref> ಅನೇಕ ಜನರು ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ ಅಮಾಯಕ ಬಲಿಪಶುಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://capitaldefenseweekly.com/innocent.html |title=ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ವೀಕ್ಲಿ |access-date=2010-04-19 |archive-date=2007-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070804222621/http://capitaldefenseweekly.com/innocent.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.justicedenied.org/executed.htm ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಡ್ ಇನ್ನೊಸೆಂಟ್ಸ್]</ref><ref>{{Cite web |url=http://mitglied.lycos.de/PeterWill/penal9.htm |title=ರಾಂಗ್‌ಫುಲ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನ್ಸ್ |access-date=2010-04-19 |archive-date=2009-05-22 |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20090522224521/http://mitglied.lycos.de/PeterWill/penal9.htm |url-status=dead }}</ref> ನಿರ್ದೋಷಿತ್ವದ ಬಲವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಮಾಡಿದ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಅನುಮಾನವಿದ್ದರೂ,೩೯ ಮರಣದಂಡನೆಗಳನ್ನು U.S.ನಲ್ಲಿ ಜಾರಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. *ಹೊಸದಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾದ DNA ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವು U.S.ನಲ್ಲಿ ೧೯೯೨ರಿಂದೀಚೆಗೆ ೧೫ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಕೈದಿಗಳನ್ನು ದೋಷಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.ಆದರೆ ಕೆಲವೇಕೆಲವು ಮರಣದಂಡನೆ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ DNA ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.innocenceproject.org/Content/575.php |title=ದಿ ಇನ್ನೋಸೆನ್ಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ – ನ್ಯೂಸ್ ಎಂಡ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್: ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಸಸ್ |access-date=2010-04-19 |archive-date=2010-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100702223208/http://www.innocenceproject.org/Content/575.php |url-status=dead }}</ref> *UKಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಪ್ರಕರಣ ಪರಾಮರ್ಶೆ ಆಯೋಗದ ಪುನರ್‌ಪರಿಶೀಲನೆಗಳಿಂದ ೧೯೫೦ ಮತ್ತು ೧೯೫೩ರ ನಡುವೆ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾದವರ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ದೋಷಮುಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಪ್ರಮಾಣ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ೧೭ ಸರಾಸರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ === *[[ಕೆನಡಾ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]], [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ]], ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಯು ಬೇರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಜನಪ್ರಿಯವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಾಮೂಹಿಕ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ, ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ,ಮಕ್ಕಳ ಹತ್ಯೆ ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಮರಣದಂಡನೆ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಬೆಂಬಲದ ಅಲೆಯನ್ನು ಉಕ್ಕಿಸಿವೆ. ಗ್ರೇಹೌಂಡ್ ಬಸ್ ತಲೆಕತ್ತರಿಸಿದ ಪ್ರಕರಣ, ಪೋರ್ಟ್ ಆರ್ಥರ್ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಬಾಲಿ ಬಾಂಬಿಂಗ್ ಪ್ರಕರಣ ಮುಂತಾದವು ಭಾವಾನಾತ್ಮಕ ಆಧಾರಿತ ವಾಗಿದ್ದು, ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮಾಸಿಹೋಗುತ್ತವೆ. *ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ೨೦೦೦ ಮತ್ತು ೨೦೧೦ರ ನಡುವೆ,ಮರಣದಂಡನೆ ವಾಪಸಿಗೆ ಬೆಂಬಲವು ೪೪% ನಿಂದ ೪೦%ಗೆ ಕುಸಿಯಿತು.ಅದರ ವಾಪಸಾತಿಗೆ ವಿರೋಧವು ೪೩% ರಿಂದ ೪೬%ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿ ಬಹುಮತದ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಬಹುಮತದ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗಿದ್ದನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿತು.<ref>http://www.cbc.ca/politics/story/೨೦೧೦/೦೩/೧೮/ekos-poll೦೧೮.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ರಾಜಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆ ರದ್ದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. *ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ನಿರಂಕುಶ ಆಡಳಿತದಿಂದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬದಲಾದಾಗ,ಅಥವಾ ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅದು ಒಂದು ಷರತ್ತಾಗಿದ್ದಾಗ ಮರಣದಂಡನೆ ರದ್ದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕವು ಇದಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಅಪವಾದ: ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರಿದ್ದವು.(ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನದು ಮಿಚಿಗನ್,ಅಲ್ಲಿ ೧೮೪೭ರಲ್ಲೇ ಮರಣದಂಡನೆ ರದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಉಳಿದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಇಂದು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ. *ಮರಣದಂಡನೆಯು ಒಂದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದು, ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಚರ್ಚೆಗೆ ಆಸ್ಪದ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಉಳಿದ ಕಡೆ,ಮರಣದಂಡನೆ ಅರ್ಹತೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಕ್ರಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಯ ಫಲವಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆ ರದ್ದಾಗುವುದು ಅಪರೂಪ. ರದ್ದಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ,ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿರ್ದಯ ಹತ್ಯೆಗಳ ನಂತರ ಚರ್ಚೆಯು ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಜೀವಂತಿಕೆ ಪಡೆಯಿತು.ಆದರೂ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅದನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿದ ನಂತರ ವಾಪಸು ತಂದವು. *ಆದಾಗ್ಯೂ ಹತ್ಯೆಗಳು ಅಥವಾ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ದಾಳಿಗಳು ಮುಂತಾದ ಗಂಭೀರ, ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಅಪರಾಧಗಳ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] ಮತ್ತು [[ಜಮೈಕಾ]] ಮುಂತಾದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ರದ್ದತಿಯನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರೇರಣೆ ನೀಡಿತು. ಮರಣದಂಡನೆ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ,ಕೆಲವು ವೇಳೆ ನ್ಯಾಯವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಚರ್ಚೆಯು ಪುನಃ ಜೀವಂತಿಕೆ ಪಡೆಯಿತು.ಆದರೂ ಇದು ಮರಣದಂಡನೆ ರದ್ದಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸುಧಾರಿಸುವ ಶಾಸಕಾಂಗ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. *ಇಸವಿ ೨೦೦೦ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗ್ಯಾಲಪ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ,"ಮರಣದಂಡನೆ ಪರವಾಗಿ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಬೆಂಬಲ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದ್ದು,ಈ ಸ್ವರೂಪದ ಶಿಕ್ಷೆಯ ಪರವಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಅರ್ಧಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು(೫೨%)ಸೂಚಿಸಿದ್ದರು". ವಿವಿಧ ಫಲಿತಾಂಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ [http://www.deathpenaltyinfo.org/article.php?did=2165 ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927203428/http://www.deathpenaltyinfo.org/article.php?did=2165 |date=2007-09-27 }} ನಡೆಸಲಾಯಿತು.ಗ್ಯಾಲಪ್ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ, ಹತ್ಯೆಯಿಂದ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ೬೪% ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರೆ, ೩೦% ಅದಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ೫% ಯಾವ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>[http://www.gallup.com/poll/1606/Death-Penalty.aspx 2008 ಗ್ಯಾಲಪ್ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಪೋಲ್].</ref> *ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ U.S.ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳು ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಮರಣದಂಡನೆ ಪರವಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು ತೋರಿಸಿದೆ. ಜುಲೈ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ABC ನ್ಯೂಸ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಪರವಾಗಿ ೬೫ ಶೇಕಡ ಜನರಿದ್ದು,೨೦೦೦ದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇನ್ನೊಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>ABC ಸುದ್ದಿ ಸಮೀಕ್ಷೆ, [http://abcnews.go.com/images/Politics/1015a3DeathPenalty.pdf "ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌‌ಮೆಂಟ್, 30 ಇಯರ್ಸ್ ಆನ್: ಸಪೋರ್ಟ್, ಬಟ್ ಆಂಬಿವೇಲೆಸ್ಸ್ ಆಸ್ ವೆಲ್ "] (PDF, ಜುಲೈ ೧, ೨೦೦೬).</ref> ಮೇ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಗ್ಯಾಲಪ್ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹೇರಬಾರದು ಎಂದು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಅಮೆರಿಕದ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರೆ, ೬೦ ಶೇಕಡ ಜನರು ಅದನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಬೇಕೆಂದು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.pollingreport.com/crime.htm ಕ್ರೈಮ್].</ref> ಆದರೂ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಅಥವಾ ಪೆರೋಲ್ ರಹಿತ ಜೀವಾವಧಿ ನಡುವೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೇಳಿದಾಗ, ಅಥವಾ ಬಾಲಾಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ ವಿಧಾನ ಕುರಿತು ಕೇಳಿದಾಗ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದವು.<ref>[http://www.publicagenda.org/issues/major_proposals_detail.cfm?issue_type=crime&amp;list=3] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818182208/http://publicagenda.org/issues/major_proposals_detail.cfm?issue_type=crime&list=3 |date=2007-08-18 }} [http://www.publicagenda.org/issues/major_proposals_detail.cfm?issue_type=crime&amp;list=10] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818182523/http://publicagenda.org/issues/major_proposals_detail.cfm?issue_type=crime&list=10 |date=2007-08-18 }}</ref> ಸರಿಸುಮಾರು ೧೦ರಲ್ಲಿ ೬ ಜನರು ಮರಣದಂಡನೆ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತೆಂದು ತಮಗೆ ನಂಬಿಕೆಯಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಬ್ಬ ನಿರ್ದೋಷಿಯನ್ನು ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಬಹುತೇಕರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.publicagenda.org/issues/major_proposals_detail.cfm?issue_type=crime&amp;list=5] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161116230550/http://www.publicagenda.org/issues/major_proposals_detail.cfm?issue_type=crime&list=5 |date=2016-11-16 }} [http://www.publicagenda.org/issues/major_proposals_detail.cfm?issue_type=crime&amp;list=8] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070818182707/http://publicagenda.org/issues/major_proposals_detail.cfm?issue_type=crime&list=8 |date=2007-08-18 }}</ref> === ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:04CFREU-Article2-Crop.jpg|thumb|left|350px|ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸನ್ನದಿನ ವಿಧಿ 2 EUನಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ನಿಷೇಧವನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಿದೆ.]] *[[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯು]] ಪ್ರಧಾನ ಸಭೆಯ ೬೨ನೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಿಷೇಧ ಹೇರಿ ನಿರ್ಣಯವೊಂದನ್ನು ಮಂಡಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www. worldcoalition.org/ modules/news/ article.php?storyid=10|title=Journée contre la peine de mort : le monde décide!|author=Thomas Hubert|date=2007-06-29|language=French|publisher=Coalition Mondiale}}</ref><ref>[http://web.amnesty.org/pages/deathpenalty-index-eng ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081011062214/http://web.amnesty.org/pages/deathpenalty-index-eng |date=2008-10-11 }}.</ref> *ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಧಾನ ಸಭೆಯ ಮೂರನೇ ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕರಡು ನಿರ್ಣಯದ ಅನುಮೋದನೆಗೆ ೨೦೦೭ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೫ರಂದು ನಿರ್ಣಯದ ಪರವಾಗಿ ೯೯-೫೨ ಮತಗಳು ಲಭಿಸಿ,೩೩ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಗೈರುಹಾಜರಿಯಾಗಿದ್ದವು. ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಡಿ.೧೮ರಂದು ಪ್ರಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮತಕ್ಕೆ ಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.amnesty.org/en/news-and-updates/news/un-set-key-death-penalty-vote-20071209|title=UN set for key death penalty vote|publisher=Amnesty International|date=2007-12-09|accessdate=2008-02-12|archive-date=2008-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20080215001040/http://www.amnesty.org/en/news-and-updates/news/un-set-key-death-penalty-vote-20071209|url-status=dead}}</ref><ref>[https://wcd.coe.int/ViewDoc.jsp?id=1212297 ಸಂಪರ್ಕ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯ – ಮರಣದಂಡನೆ ವಿರುದ್ಧ ಜಾಗತಿಕ ಅಭಿಯಾನ ಚಾಲನೆ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. – ಟೆರಿ ಡೇವಿಸ್ ಹೇಳಿಕೆ, ಯುರೋಪ್ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ].</ref><ref>[https://www.un.org/ga/news/news.asp?NewsID=24679&amp;Cr=general&amp;Cr1=assembly UN ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ – ಲೇಟೆಸ್ಟ್ ಫ್ರಂ ದಿ UN ನ್ಯೂಸ್ ಸೆಂಟರ್].</ref> *ಪುನಃ ೨೦೦೮ರ ನವೆಂಬರ್ ೨೦ರಂದು,UN ಪ್ರಧಾನ ಸಭೆ(ಮೂರನೇ ಸಮಿತಿ)ಯಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವ ಎರಡನೇ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದವು. ಕರಡು ನಿರ್ಣಯದ ಪರವಾಗಿ ೧೦೫ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತಚಲಾಯಿಸಿದರೆ,೪೮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ವಿರುದ್ಧ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದವು ಮತ್ತು ೩೧ ಮಂದಿ ಗೈರುಹಾಜರಾಗಿದ್ದರು. ಮರಣದಂಡನೆ ಪರ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಪ್ರಚಂಡ ಸೋಲು ಉಂಟಾಯಿತು. ಅದು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಬದ್ಥತೆಗೊಳಗಾಗದ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿ(೧೦೪ರಿಂದ ೫೪,೨೯ ಗೈರುಹಾಜರಿಗಳು)ಮರಣದಂಡನೆ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವುಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರಬೇಕೆಂದು ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಕೋರಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.reuters.com/article/topNews/idUSN1849885920071218|title=U.N. Assembly calls for moratorium on death penalty|publisher=Reuters}}</ref> *ಅನೇಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳು ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿವೆ.೬ನೇ ಒಪ್ಪಂದ(ಶಾಂತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರದ್ದು)ಮತ್ತು ೧೩ನೇ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ(ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ರದ್ದು)ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಐರೋಪ್ಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆವರೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಅಮೆರಿಕ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಎರಡನೇ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡದ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅವುಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ. *ಪ್ರಸಕ್ತ ಕಾರ್ಯರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಗಂಭೀರ ಅಪರಾಧದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ನಿಷೇಧ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದು, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಒಡಂಬಡಿಕೆಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ,ಇತರೆ ಎಲ್ಲ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆ ನಿಷೇಧಿಸುವ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಐಚ್ಛಿಕ ಒಪ್ಪಂದವಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www2. ohchr. org/english/law/ccpr-death.htm|title=Second Optional Protocol to the ICCPR|accessdate=2007-12-08|publisher=Office of the UN High Commissioner on Human Rights}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> *ಅನೇಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆಯಲು ಮರಣದಂಡನೆ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯನ್ನು(ಶಾಂತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ) ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ(EU)ಮತ್ತು ಐರೋಪ್ಯ ಮಂಡಳಿ. EUಮತ್ತು ಯುರೋಪ್ ಮಂಡಳಿ ಮಧ್ಯಂತರ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ಥಗಿತಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಚಿಸಿದವು. *ರಷ್ಯಾ ಯುರೋಪ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ್ದರೂ, ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದಾಗಿನಿಂದ ಅದನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ತಂದಿಲ್ಲ. ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು,ಕಾನೂನು ರೀತ್ಯ ಶಾಂತಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ರದ್ದುಮಾಡಿ, ನೈಜವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ [http://conventions.coe.int/Treaty/Commun/ChercheSig.asp?NT=187&amp;CM=8&amp;DF=11/20/2007&amp;CL=ENG ಒಪ್ಪಂದ ಸಂಖ್ಯೆ 13]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧದ ಬೆದರಿಕೆ ಸನ್ನಿಹಿತವಾದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ(ಆರ್ಮೇನಿಯ, ಲ್ಯಾಟ್ವಿಯ,ಪೋಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್)ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಯಾವುದೇ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕರಾರಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.<ref>[https://www.amnesty.org/en/death-penalty/ratification-of-international-treaties ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150117112033/http://www.amnesty.org/en/death-penalty/ratification-of-international-treaties |date=2015-01-17 }}.</ref> *ಇಟಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಚ್ ೩,೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಇತ್ತೀಚಿನದಾಗಿದೆ. [[ಟರ್ಕಿ]] ಇತ್ತೀಚೆಗೆ,EU ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪಡೆಯುವ ಕ್ರಮವಾಗಿ ತನ್ನ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಮರಣದಂಡನೆ ೧೯೮೪ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ''ವಾಸ್ತವ'' ನಿಷೇಧವಿತ್ತು. ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಶಾಂತಿಕಾಲದ ಕಾನೂನಿನಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಮೇ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಟರ್ಕಿ ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲೂ ಅದನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಐರೋಪ್ಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಒಪ್ಪಂದ ನಂ.೧೩ನ್ನು ಟರ್ಕಿ ಅನುಮೋದಿಸಿತು. *ಇದರ ಫಲವಾಗಿ,ಯುರೋಪ್ ಮರಣದಂಡನೆ ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತವಾದ ಖಂಡವಾಯಿತು.ಆದರೆ ರಷ್ಯಾ ಬಿಟ್ಟರೆ ಎಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಐರೋಪ್ಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ೬ನೇ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದಿಸುವ ಮೂಲಕ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು.ಆದರೆ ಯುರೋಪ್ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಲ್ಲದ [[ಬೆಲಾರಸ್]] ಏಕೈಕ ಅಪವಾದವಾಯಿತು. ಐರೋಪ್ಯ ಮಂಡಳಿಯ ಸಂಸದೀಯ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿರುವ ಯುರೋಪ್ ಮಂಡಳಿ ವೀಕ್ಷಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ U.S ಮತ್ತು ಜಪಾನ್ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುತ್ತಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವಂತೆ ಅಥವಾ ಅವರ ವೀಕ್ಷಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ. *EU ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ನಿಷೇಧಿಸುವುದರ ಜತೆಗೆ,EU ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರ ಮರಣದಂಡನೆ ಕೋರಬಹುದಾದ ಕಾರಣ ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನಿಷೇಧಿಸಿತು.ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಪೈಕಿ(NGOs)ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾವಲು ಸಮಿತಿ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿರೋಧಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಗಮನಸೆಳೆದಿವೆ. ಇಂತಹ ಅನೇಕ NGOಗಳು ಜತೆಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಂಡಳಿಗಳು ಮತ್ತು ವಕೀಲರ ಸಂಘಗಳು ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿರುದ್ಧ ವಿಶ್ವ ಸಮ್ಮಿಶ್ರಕೂಟವನ್ನು ರಚಿಸಿದವು. == ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು == === ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ === ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮೀಯರಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ. ಐದು ಉಪದೇಶಗಳಲ್ಲಿ(ಪಂಕ-ಸಿಲಾ)ಮೊದಲನೆಯದು ಜೀವನಾಶದಿಂದ ದೂರವುಳಿಯುವುದು.ಧಮ್ಮಪದದ ಅಧ್ಯಾಯ ೧೦ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ: :ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಭಯಪಡುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಸಾವಿಗೆ ಭಯಪಡುತ್ತಾರೆ,ನಿಮ್ಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಬೇಡಿ ಅಥವಾ ಹತ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣಕರ್ತರಾಗಬೇಡಿ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಹೆದರುತ್ತಾರೆ; ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಜೀವನ ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತಾರೆ, ನಿಮ್ಮ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹತ್ಯೆಮಾಡಬೇಡಿ,ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಕರ್ತರಾಗಬೇಡಿ. ಅಧ್ಯಾಯ ೨೬, ಧಮ್ಮಪದದ ಅಂತಿಮ ಅಧ್ಯಾಯ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ,"ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಬದಿಗಿರಿಸಿ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರೆ ಅವರನ್ನು ನಾನು [[ಬ್ರಾಹ್ಮಣ]] ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತೇನೆ. ಅವನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಹತ್ಯೆಗೆ ಇತರರಿಗೆ ನೆರವಾಗು ವುದಿಲ್ಲ." ಈ ವಾಕ್ಯಗಳನ್ನು ಅನೇಕ ಬೌದ್ಧಮತೀಯರು ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನಿನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಆಣತಿ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ(ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ). ಆದಾಗ್ಯೂ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಗಿ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿವಾದ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ,ಅಧಿಕೃತ ಧರ್ಮ [[ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ|ಬೌದ್ಧಧರ್ಮವಾಗಿರುವ]] ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕೆಲವು ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಹೇರಿವೆ. ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಅಪವಾದವೆಂದರೆ ೮೧೮ರಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಸಾಗಾ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿರುವುದು. ಇದು ೧೧೬೫ರವರೆಗೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು.ಆದರೂ ಖಾಸಗೀ ಜಹಗೀರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀಕಾರದ ರೂಪವಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆಗಳು ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಜಪಾನ್ ಈಗಲೂ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಹೇರಿದೆ.ಆದರೂ ಕೆಲವು ಇತ್ತೀಚಿನ ನ್ಯಾಯಖಾತೆ ಸಚಿವರು ತಮ್ಮ ಬೌದ್ದಧರ್ಮದ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಕಾರಣವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿ ಸಾವಿನ ವಾರಂಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಅಂಕಿತ ಹಾಕಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7694483.stm ಜಪಾನ್ ಹ್ಯಾಂಗ್ಸ್ ಟು ಮೋರ್ ಆನ್ ಡೆತ್ ರೊ(ಸೀ ಆಲ್ಸೋ ಪ್ಯಾರಾಗ್ರಾಫ್ 11]</ref> ಇತರೆ ಬೌದ್ಧಮತೀಯ ಬಹುತೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ತನ್ನ ನೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,[[ಭೂತಾನ್]] ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ.ಆದರೆ [[ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್]] ಇನ್ನೂ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಬೌದ್ಧಧರ್ಮ]] ಅಧಿಕೃತ ಧರ್ಮವಾಗಿದೆ. === ಜುಡೈಸಮ್ === *ಜುಡೈಸಮ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಬೋಧನೆಗಳು ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರದ ಮಟ್ಟ ತೀವ್ರ ಕಠಿಣವಾಗಿದೆ. ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಟಾಲ್ಮುಡಿಕ್ ನಿರ್ಧಾರಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ,ಮರಣದಂಡನೆ ಅನುಮೋದಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಅಸಾಧ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿಸಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂವರು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ''ಬೇಟ್ ಡಿನ್'' ‌(ಕೋರ್ಟ್)ನಿಂದ ಮರಣದಂಡನೆ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. *ಅದನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ ೨೩ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ''ಸಾನೇಡ್ರಿನ್'' ನ್ಯಾಯತೀರ್ಮಾನ ಮಾಡಬೇಕು.<ref>[[ಬೆಬಿಲೋನಿಯನ್ ಟಾಲ್ಮಡ್]] [[ಸನ್ನೆಡ್ರಿನ್]] ೨ಎ</ref> ಜರೂಸಲೇಂ ಮಂದಿರ ನಾಶವಾದ ೭೦ <small>CE</small>ಗೆ ೪೦ ವರ್ಷಗಳ ಮುಂಚೆ ಅಂದರೆ ೩೦ <small>CE</small>ನಲ್ಲಿ,ಸಾನೆಡ್ರಿನ್ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡಿತು. ಅದನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಯ ತೀವ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ಪನಿಕವಾಗಿ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿರಿಸಿತು. *ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದೇವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ಬಳಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಸಿ, ತಪ್ಪು ಮಾಡುವ ಮನುಷ್ಯ ರಿಗಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿತು.<ref>[[ಜೆರುಸಲೆಂ ಟಾಲ್ಮಡ್]] (ಸನೆಡ್ರಿನ್ ೪೧ ಎ)</ref> ಜುಡೈಸಿಮ್ ಬಹುತೇಕ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಷೇಧಿಸಿ ದರು ಅಥವಾ ನರಹತ್ಯೆಯ ಸಮಗ್ರ ದಾಖಲೆಯಿರುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಪರಮಾವಧಿಯ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಕಾನೂನುಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಕಡೆ,೧೨ನೇ ಶತಮಾನದ ಕಾನೂನು ಪಂಡಿತ ಮೈಮೋನೈಡ್ಸ್ ಅವರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಉಕ್ತಿಯನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೆ, :"ಒಬ್ಬ ನಿರ್ದೋಷಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಸಾವಿರ ಮಂದಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರನ್ನು ದೋಷಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು ಹಾಗೂ ತೃಪ್ತಿಕರ."ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಾತರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳಿರುವಾಗ ಆರೋಪಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸುವುದು ರುಜುವಾತಿನ ಹೊಣೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಜಾರುವ ಇಳಿಜಾರಿಗೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ,ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ನಾವು ಕೇವಲ "ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಇಚ್ಛೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಮೈಮೋನೈಡ್ಸ್ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಗಾಂಭೀರ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಜನರ ಗೌರವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಾನೂನು ಸ್ವಯಂ ಹದ್ದುಗಣ್ಣಿನಿಂದ ಕಾಯುವ ಅಗತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮೈಮೋನೈಡ್ಸ್ ಕಳಕಳಿ ವಹಿಸಿದ್ದರು. === ಇಸ್ಲಾಂ === *[[ಇಸ್ಲಾಂ]] ಪಂಡಿತರು ಅದು ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹವೆಂದು ಹೇಳಿದರೂ,ಬಲಿಪಶು ಅಥವಾ ಬಲಿಪಶುವಿನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಕ್ಷಮೆ ನೀಡುವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ.ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ತತ್ವ''(ಫಿಕ್)'' ನಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧ ಮಾಡಬಾರದ್ದರ ನಿಷೇಧವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ,ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ದೃಢೀಕರಿಸಲಾದ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ರದ್ದು ಮಾಡುವುದು ಅಸಾಧ್ಯ. ಷರಿಯತ್ ಕಾನೂನು ಅಥವಾ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕಾನೂನಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವಿಕ ಮರಣದಂಡನೆ ಸ್ವರೂಪದ ಬಗ್ಗೆ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. *ಇಸ್ಲಾಂನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಭ್ರಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಂನಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಹೊಡೆದು ಸಾಯಿಸುವುದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳಾಗಿವೆ.ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ,ಕುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವಂತೆ,ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಮನ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕುರಾನ್ ಅನೇಕ ''ಹ್ಯಾಡ್'' (ಸ್ಥಿರ)ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ, ಅತ್ಯಾಚಾರ ಸೇರಿ ಮರಣದಂಡನೆ ನಿಗದಿಮಾಡಿದ್ದರೂ,ಹತ್ಯೆ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ನಾಗರಿಕ ಅಪರಾಧ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ''ಕಿಸಾಸ್'' (ಪ್ರತೀಕಾರ)ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ. *ಅಪರಾಧಿಗೆ ಆಡಳಿತವು ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕೇ ಅಥವಾ ಅಪರಾಧಿ ''ದಿಯಾ'' (ಪರಿಹಾರ ಧನ)ವನ್ನು ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ನೀಡಬೇಕೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಬಲಿಪಶುವಿನ ಬಂಧುಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.britannica.com/eb/article-9020149/capital-punishment ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್ – ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ]</ref> "ಯಾರೇ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಂದರೆ-ಅದು ಹತ್ಯೆಗಾಗಿ ಕೊಂದ ಹೊರತು ಅಥವಾ ನೆಲದಲ್ಲಿ ಕಿಡಿಗೇಡಿತನ ಹಬ್ಬಿಸಲು ಕೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಎಲ್ಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಂದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಭಾವಿಸಲಾಗುವುದು. ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಜೀವವನ್ನು ಉಳಿಸಿದ್ದರೆ,ಅವನು ಎಲ್ಲ ಜನರ ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿದ ರೀತಿಯಾಗುತ್ತದೆ.(ಕುರಾನ್ ೫:೩೨) "ನೆಲದಲ್ಲಿ ಕಿಡಿಗೇಡಿತನ ಹಬ್ಬಿಸುವುದೆಂದರೆ ಅನೇಕ ವಿಧದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥೈಸಬಹುದಾಗಿದೆ. *ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ,ಇಡೀ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವನ್ನು ಅಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಅಪರಾಧಗಳು ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಅಪರಾಧಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ : (೧) ದ್ರೋಹ,ಮುಸ್ಲಿಂ ಸಮುದಾಯದ ಶತ್ರುವಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದಾಗ,(೨)ಧರ್ಮಭ್ರಷ್ಟತೆ,ಧರ್ಮವನ್ನು ತೊರೆದುಹೋದಾಗ,(೩)ನೆಲ, ಕಡಲು ಅಥವಾ ವಾಯುಗಳ್ಳತನ(ಅಪಹರಣ)(೪)ಅತ್ಯಾಚಾರ;(೫)ವ್ಯಭಿಚಾರ;(೬)ಸಲಿಂಗ ಕಾಮದ ನಡವಳಿಕೆ<ref>{{Cite web |url=http://islam.about.com/cs/law/a/c_punishment.htm |title=ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್ ಇನ್ ಇಸ್ಲಾಂ |access-date=2010-04-19 |archive-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170130232409/http://islam.about.com/cs/law/a/c_punishment.htm |url-status=dead }}</ref> === ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ === *ಆದರೆ ಕೆಲವರು ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಬೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಕೆನ್ನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಲ್ಯೂಕ್ ಸುವಾರ್ತೆ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಥಿವ್ ಸುವಾರ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಕೆಲವರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು{{Bwe|John|8|7}}ವ್ಯಭಿಚಾರಿಣಿಯೊಬ್ಬಳಿಗೆ ಕಲ್ಲು ಹೊಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿದ ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತ, ಈ ಪದದೊಂದಿಗೆ ಗುಂಪಿಗೆ ಗದರಿಸುತ್ತಾನೆ. * "ಯಾರು ಪಾಪ ಮಾಡಿಲ್ಲವೇ ಅವರು ಮೊದಲ ಕಲ್ಲನ್ನು ಬೀಸಲಿ" ಉಳಿದವರು ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Bwe|Romans|13|3-4}} ಅಲ್ಲದೇ, ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಬೆಂಬಲವಿರುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ಇಡೀ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೇ ಹೊಂದಿದೆ. ಇವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ರೈಸ್ತರ ನಿಲುವುಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.religioustolerance.org/exe_bibl2.htm |title=ವಾಟ್ ದಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಚರ್ಸ್ ಸೇ ಎಬೌಟ್ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ – ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್ |access-date=2010-04-19 |archive-date=2017-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171011070831/http://www.religioustolerance.org/exe_bibl2.htm |url-status=dead }}</ref> ೬ನೇ ದೈವಾಜ್ಞೆ (ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಮತ್ತು ಲುಥೇರನ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಐದನೆಯದು)ಯಲ್ಲಿ 'ನೀನು ಕೊಲ್ಲಬಾರದು' ಎಂದು ಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಎಂದು ಕೆಲವು ಪಂಥಗಳು ಹೇಳಿದರೆ 'ನೀನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಬಾರದು' ಎಂದು ಬೋಧಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಇನ್ನುಳಿದ ಪಂಧಗಳು ಹೇಳಿವೆ. *ಕೆಲವು ಪಂಥಗಳು ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಠಿಣ ನಿಲುವು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ,ಇಂತಹ ಪಂಥಗಳ ಕ್ರೈಸ್ತರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸ್ವತಂತ್ರರು.<ref>[http://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/christianethics/capitalpunishment_1.shtml BBC – ರಿಲಿಜಿಯನ್ &amp; ಎಥಿಕ್ಸ್ – ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್: ಇಂಟರೊಡಕ್ಷನ್]</ref> ==== ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ==== [[ಚರ್ಚ್]] ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಧೆಯ ಸ್ವರೂಪದ ಶಿಕ್ಷೆಯೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದೆ.ಮತಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧಿಕಾರಿ ಥಾಮಸ್ ಅಕ್ವಿನಾಸ್ ಅವರ ಚಿಂತನೆಯಿಂದ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅವರು ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಅಗತ್ಯ ತಡೆ ಮತ್ತು ನಿವಾರಣೆ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಸೇಡಿನ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅಲ್ಲ.(ಮರಣದಂಡನೆ ಕುರಿತು ಅಕ್ವಿನಾಸ್ ಕೂಡ ನೋಡಿ) ರೋಮನ್ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಪುಸ್ತಕವು ಈ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ: <blockquote> ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಧೆಯು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.ಅವರಿಗೆ ಕಾನೂನು ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮೂಲಕ ಜೀವ ನೀಡುವ ಅಥವಾ ಜೀವ ತೆಗೆಯುವ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಲಾಗಿದ್ದು,ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡಿ,ನಿರ್ದೋಷಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಧಿಕಾರದ ಕೇವಲ ಬಳಕೆಯು,ಹತ್ಯೆ ಅಪರಾಧ ಒಳಪಡುವುದರಿಂದ ದೂರವಾಗಿದ್ದರೂ, ಹತ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಈ ದೈವಾಜ್ಞೆಗೆ ಪರಮ ನಿಷ್ಠೆ ತೋರಿಸುವ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ದೈವಾಜ್ಞೆಯ ಗುರಿಯು ಮಾನವ ಜೀವಕ್ಕೆ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ ನೀಡುವುದಾಗಿದೆ. ಈಗ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಪ್ರತೀಕಾರ ತೀರಿಸುವ ಸರ್ಕಾರಿ ಆಡಳಿತ ನೀಡುವ ಶಿಕ್ಷೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ಗುರಿಯತ್ತ ವಾಲಿವೆ.ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಆಕ್ರೋಶ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ದಮನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಜೀವಕ್ಕೆ ಭದ್ರತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಡೇವಿಡ್‌ನ ಈ ಪದಗಳು: ನೆಲದ ಎಲ್ಲ ದುಷ್ಟರನ್ನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಾನು ಸಾವಿಗೆ ಗುರಿಮಾಡಿದೆ,ದೇವರ ನಗರದಿಂದ ಎಲ್ಲ ಅಧರ್ಮದ ಪಾತಕಿಗಳನ್ನು ನಾನು ಕಡಿಯಬಹುದು.<ref>http://www.cin.org/users/james/ebooks/master/trent/tcomm೦೫.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref></blockquote> ಎವಾಂಗಲಿಯಂ ವಿಟಾ(ಜೀವನದ ಸುವಾರ್ತೆ)ಯಲ್ಲಿ [[ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II]] ಈ ಹೀಗೆಂದು ಸಲಹೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ,ಅಪರಾಧಿಯಿಂದ ಸಮಾಜವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಏಕೈಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಮರಣದಂಡನೆ ನೀಡಬೇಕೇ ವಿನಾ ಬೇರೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು,ಶಿಕ್ಷೆಯು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇಲ್ಲದೇ ಅಪರಾಧಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸುವ ವಿಪರೀತದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಬಾರದು,ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ,ಸಮಾಜವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಬೇಕು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಂದು,ದಂಡನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಫಲವಾಗಿ,ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರದಿದ್ದರೂ, ಅಂತಹ ಪ್ರಕರಣಗಳು ತೀರಾ ಅಪರೂಪದ್ದಾಗಿವೆ.<ref>[http://www.vatican.va/edocs/ENG0141/__PP.HTM ಪಪಾಲ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲಿಕಲ್, ಎವಾಂಗೆಲಿಯಂ ವೀಟಾ ], ಮಾರ್ಚ್ ೨೫, ೧೯೯೫</ref> ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಪುಸ್ತಕದ ಅತೀ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಯು ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪುನಃ ಮಂಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುರುತು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡು, ಮರಣದಂಡನೆಯು ದುರುಳ ಆಕ್ರಮಣಕಾರನ ವಿರುದ್ಧ ಮಾನವ ಜೀವಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದ್ದರೆ, ಚರ್ಚ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಬೋಧನೆಯು ಮರಣದಂಡನೆ ಅವಲಂಬನೆಯಿಂದ ಹೊರತಾಗಿಲ್ಲ.</ref> ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II ಮಂಡಿಸಿರುವ ಸಮಕಾಲೀನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಮೌಲ್ಯೀಕರಣಕ್ಕೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತರು ಬದ್ಧರಾಗಬೇಕಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ರಾಟ್ಜಿಂಗರ್ ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದು,ಅವರು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ, <blockquote> ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಅಳವಡಿಕೆ ಅಥವಾ ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ ನಿರ್ಧಾರವು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್‌ನಿಗೆ ಪವಿತ್ರ ಫಾದರ್ ಜತೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿ ಕಂಡರೆ,ಆ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವನು ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಭುಭೋಜನ ಸಂಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂ ಭಾಗವಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅನರ್ಹನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕಿಲ್ಲ. ಸರ್ಕಾರಿ ಆಡಳಿತಗಳು ಯುದ್ಧಮಾಡದೇ ಶಾಂತಿ ಕಾಪಾಡುವಂತೆ ಚರ್ಚ್ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಮಿನಲ್‌ಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡುವಾಗ ವಿವೇಚನೆ ಮತ್ತು ಕರುಣೆ ತೋರುವಂತೆ,ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟಿಸಲು ಶಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಮರಣದಂಡನೆಯೊಂದೇ ಏಕೈಕ ದಾರಿಯಾದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಕೊಡಬಹುದು. ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಮರಣದಂಡನೆ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ಕರ ನಡುವೆ ಇರಬಹುದು,ಆದಾಗ್ಯೂ ಗರ್ಭಪಾತ ಮತ್ತು ಸುಖಮರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವಿಲ್ಲ.<ref>http://www.priestsforlife.org/magisterium/bishops/04-07ratzingerommunion.htm</ref> </blockquote> ಎಲ್ಲ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ಕರು ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯು ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಬೋಧನೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿರಬಾರದೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ನೀಡುವ ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರವು ರಿವೇಲೇಷನ್ ಪುಸ್ತಕ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಬರಹಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ,ಆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಬಳಸುವ ಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ಇತರೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಪರಿಗಣನೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.newadvent.org/cathen/12565a.htm</ref> ==== ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಮತ್ತು ಎಪಿಸ್ಕೋಪಾಲಿನ್ ==== ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಮತ್ತು ಎಪಿಸ್ಕೋಪಾಲಿಯನ್ ಬಿಷಪ್ಪರ ಲ್ಯಾಂಬೆತ್ ಸಮಾವೇಶವು ೧೯೮೮ರಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿತು : {{Quote|This Conference:... 3. Urges the Church to speak out against:... (b) all governments who practice capital punishment, and encourages them to find alternative ways of sentencing offenders so that the divine dignity of every human being is respected and yet justice is pursued;....<ref>Lambeth Conference of Anglican Bishops, 1988, Resolution 33, paragraph 3. (b), found at [http://www.lambethconference.org/resolutions/1988/1988-33.cfm Lambeth Conference official website page] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160307222806/http://lambethconference.org/resolutions/1988/1988-33.cfm |date=2016-03-07 }}. Accessed July 16, 2008.</ref>}} ==== ಯುನೈಟೆಡ್ ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ==== ಯುನೈಟೆಡ್ ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ಇತರೆ ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸುತ್ತದೆ,ಮಾನವನ ಜೀವ ತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರತೀಕಾರ ಅಥವಾ ಸೇಡಿನ ಕಾರಣವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಅದು ಹೇಳಿತು.<ref>[http://archives.umc.org/interior_print.asp?ptid=4&amp;mid=1070 ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್: ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್ಮೆಂಟ್]</ref> ಬಡವರು, ಅವಿದ್ಯಾವಂತರು,ಜನಾಂಗೀಯ,ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ಭಾವನಾತ್ಮಕ ರೋಗಿಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ದಮನಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅಸಮಾನವಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಹೇರಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಚರ್ಚ್ ಭಾವಿಸಿತು.<ref>[http://archives.umc.org/umns/news_archive2003.asp?story=%7B6C69E3F8-5173-4737-A8D2-AC0EF8564777%7D&amp;mid=2406 ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಮೆಥೋಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್: ಅಫಿಶಿಯಲ್ ಚರ್ಚ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್ ಆನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್ಮೆಂಟ್]</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಮೆಥೋಡೊಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಾವೇಶವು ಅದರ ಬಿಷಪ್‌ರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿರೋಧವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ತಕ್ಷಣದ ಸ್ಥಗಿತವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡಿದೆ. ==== ಅಮೆರಿಕದ ಎವಾಂಗ್ಲಿಕಲ್ ಲುಥೇರನ್ ಚರ್ಚ್ ==== ಇಸವಿ ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ELCA ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ನಿಲುವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀತಿಗೆ ಪ್ರತೀಕಾರವು ಮುಖ್ಯಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದ್ದು,ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಮತ್ತು ಕ್ಷಮೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.elca.org/socialstatements/deathpenalty/ ELCA ಸೋಷಿಯಲ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮಂಟ್ ಆನ್ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ]</ref> ==== ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ ==== ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ರಾಜ್ಯವು ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಬಹುದೆಂದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿತು. ಹತ್ಯೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರಾದವರಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸುವುದು ರಾಜ್ಯದ ಕರ್ತವ್ಯವೆಂದೂ,ದೇವರು ನೊಯಾಹಿಕ್ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಅದರಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ==== ಇತರೆ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್‌ಗಳು ==== *[[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ ಕ್ಯಾಲ್ವಿನ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖಂಡರು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಸುಧಾರಣೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಪರವಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತರ್ಕಸಮ್ಮತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಲುಥೇರನ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ಆಗ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕನ್ಫೆಷನ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿತು. ಕೆಲವು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಗುಂಪುಗಳು [[s:Bible (World English)/Genesis#Chapter 9|ಜೆನೆಸಿಸ್ 9:5–6]],[[s:Bible (World English)/Romans#Chapter 13|ರೋಮನ್ಸ್ 13:3–4]] ಮತ್ತು [[s:Bible (World English)/Leviticus#Chapter 20|ಲೆವಿಟಿಕಸ್ 20:1–27]]ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ಆಧಾರವೆಂದು ಉದಾಹರಿಸಿದರು.<ref>[http://www.equip.org/free/CP1303.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060915114705/http://www.equip.org/free/CP1303.htm |date=2006-09-15 }} http://www.equip.org/free/CP1304.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061214111249/http://www.equip.org/free/CP1304.htm |date=2006-12-14 }}</ref> *ಮೆನ್ನೊನೈಟ್ಸ್,ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ದಿ ಬ್ರೆದರ್ನ್ ಮತ್ತು [[ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್]] ಅವು ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಇಂದಿಗೂ ಕೂಡ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿವೆ. ಈ ಗುಂಪುಗಳು ಇತರೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಜತೆ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ವಿರೋಧಿಸಿ ದವು ಮತ್ತು [[ಏಸು ಕ್ರಿಸ್ತ|ಏಸು ಕ್ರಿಸ್ತನ]] ಸರ್ಮನ್ ಆನ್ ದಿ ಮೌಂಟ್[[s:Bible (World English)/Matthew#Chapter 5|ಮ್ಯಾಥಿವ್ ಅಧ್ಯಾಯ5-7]]ರಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದೆ)ಹಾಗೂ ಸರ್ಮನ್ ಆನ್ ದಿ ಪ್ಲೈನ್[[s:Bible (World English) /Luke#Chapter 6|(ಲ್ಯೂಕ್ 6:17–49]]ರಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದೆ)ಉದಾಹರಿಸಿವೆ. ಎರಡೂ ಉಪದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಏಸು ಕ್ರಿಸ್ತ ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ,ಇನ್ನೊಂದು ಕೆನ್ನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಮತ್ತು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಬೋಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ಬೋಧನೆಗಳು [[ಅಹಿಂಸೆ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿರೋಧವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆಂದು ಈ ಗುಂಪುಗಳು ನಂಬಿಕೆಯಿರಿಸಿವೆ. ==== ಮಾರ್ಮಾನ್ಸ್ ==== ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ದಿ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಟರ್-ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್(ಮಾರ್ಮನ್ಸ್ ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ವಿರೋಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ. "ನಾಗರಿಕ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಈ ವಿಷಯ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕು" ಎಂದು ಅವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/eng/public-issues/capital-punishment |title=ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ದಿ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಟರ್-ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್: ಪಬ್ಲಿಕ್ ಇಷ್ಯೂಸ್ |access-date=2010-04-19 |archive-date=2010-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100804233701/http://newsroom.lds.org/ldsnewsroom/eng/public-issues/capital-punishment |url-status=dead }}</ref> ==== ಪೂರ್ವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ ==== ಪೂರ್ವ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಬಗ್ಗೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಈ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವುದು ಕಡಿಮೆ. ==== ಎಸೊಟರಿಕ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ ==== ರೋಸಿಕ್ರೂಸಿಯನ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಇತರೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎಸೊಟರಿಕ್(ಅಧಿಕೃತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವೇಶವುಳ್ಳ ಮತದ) ಶಾಲೆಗಳು ಎಲ್ಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿವೆ.<ref>ಹೈಂಡಲ್, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್(೧೯೧೦s), ''ದಿ ರೋಸಿಕ್ರೂಸಿಯನ್ ಫಿಲಾಸಫಿ ಇನ್ ಕ್ವಶ್ಚನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಆನ್ಸರ್ಸ್-ವಾಲ್ಯೂಮ್ II: [http://www.rosicrucian.com/2qa/2qaeng02.htm#question33 ಕ್ವಶ್ಚನ್ ನಂ.33: ರೋಸಿಕ್ರೂಸಿಯನ್ ವಿವ್‌ಪಾಯಿಂಟ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್]'', ISBN ೦-೯೧೧೨೭೪-೯೦-೧ :</ref><ref>ದಿ ರೋಸಿಕ್ರೂಸಿಯನ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್: ''[http://www.rosicrucian.com/zineen/pamen032.htm ಆಬ್ಸೆಷನ್, ಅಕಲ್ಟ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್]''</ref> == ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ == === ಸಾಹಿತ್ಯ === * ಸುವಾರ್ತೆಗಳು ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದು, ಇವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನಂಬಿಕೆಯ ಮುಖ್ಯಭಾಗವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಕ್ರೈಸ್ತರ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸಿದ್ದನ್ನು ವಿಪುಲವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ವೆಲೇರಿಯಸ್ ಮಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಕಥೆ ಡಾಮನ್ ಎಂಡ್ ಪೈಥಿಯಾಸ್ ಸತ್ಯನಿಷ್ಠೆಗೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. *ಡಾಮನ್‌ಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ(ಓದುಗರಿಗೆ ಏಕೆಂದು ತಿಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ)ಹಾಗೂ ಡಾಮನ್ ಕೊನೆಯ ವಿದಾಯಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಹೋಗುವಾಗ ಅವನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದಾಗಿ ಫೈಥಾಸ್ ಮುಂದೆಬರುತ್ತಾನೆ. "ಎನ್ ಅಕರನ್ಸ್ ಎಟ್ ಔಲ್ ಕ್ರೀಕ್ ಬ್ರಿಜ್ ಆಂಬ್ರೋಸ್ ಬಿಯರ್ಸ್ ಅವರ ಸಣ್ಣ ಕತೆಯಾಗಿದ್ದು,೧೮೯೦ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕದ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಫಡರೇಡ್ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಉಳ್ಳವನನ್ನು ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುವ ಕಥೆಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. * ಡಿಕನ್ಸ್‌ನ ''ಎ ಟೇಲ್ ಆಫ್ ಟೂ ಸಿಟೀಸ್'' ಪುಸ್ತಕದ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರಧಾರಿಯ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯ ಮರಣದಂಡನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. [[ವಿಕ್ಟರ್ ಹ್ಯೂಗೊ]] ಅವರ ''ದಿ ಲಾಸ್ಟ್ ಡೇ ಆಫ್ ಎ ಕಂಡೆಮ್ಡ್ ಮ್ಯಾನ್'' (''Le Dernier Jour d'un condamné'' ) ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಮುಂಚಿನ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತವೆ. *ಪುಸ್ತಕದ [http://www.angelfire.com/mn3/mixed_lit/hugo_cm01.htm ಮುನ್ನುಡಿ] ಸಹ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದ್ದು, ಮರಣದಂಡನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹ್ಯೂಗೊ ಸುದೀರ್ಘವಾಗಿ ವಾದ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅನೈಸ್ ನಿನ್ ಸಂಕಲನ ಲಿಟಲ್ ಬರ್ಡ್ಸ್‌‍‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮರಣದಂಡನೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಿರುವುದು ಸೇರಿದೆ. ವಿಲಿಯಂ ಬರೋಸ್ ಕಾದಂಬರಿ ನೇಕಡ್ ಲಂಚ್‌ ಕೂಡ ಮರಣದಂಡನೆಯ ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಮತ್ತು ಅತಿವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ವರ್ಣನೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. *ಬರೋಸ್ ವಿರುದ್ಧ ಅಶ್ಲೀಲತೆ ಕುರಿತ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ,ಕಾದಂಬರಿಯು ಮರಣದಂಡನೆ ವಿರೋಧಿ ವಾದದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ದೋಷವನ್ನು ಮರೆಸುವ ರಾಜಕೀಯ ಮೌಲ್ಯದ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿವಾದಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. (೧}ಜಾನ್ ಗ್ರಿಶಾಮ್ ಅವರ ''ದಿ ಚೇಂಬರ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಯುವ ವಕೀಲನೊಬ್ಬ ತನ್ನ ಕ್ಲಾನ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್ ತಾತನನ್ನು ಮರಣದಂಡನೆಯ ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಪಾರುಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮರಣದಂಡನೆ ವಿರೋಧಿ ವಿಷಯಗಳ ನಿರೂಪಣೆಗೆ ಕಾದಂಬರಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. * ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಕಾರ್ನ್‌ವೆಲ್ ಕಾದಂಬರಿ ''ಗ್ಯಾಲೋಸ್ ತೀಫ್'' ಹೂಡನ್ನಿಟ್ (ಯಾರು ಮಾಡಿದ್ದು-ಪತ್ತೆದಾರಿ ಕಾದಂಬರಿಯ ಸ್ವರೂಪ)ಕಥೆಯಾಗಿದ್ದು ೧೯ನೇ ಶತಮಾನದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಗುರಿಮಾಡುವ ಸರಣಿ ಕಾನೂನುಗಳಾದ ಬ್ಲಡಿ ಕೋಡ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇದು ಘಟಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಯಕ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೋಷವನ್ನು ತನಿಖೆ ಮಾಡುವ ಪತ್ತೆದಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಕವಾಗುತ್ತಾನೆ. *ಅವನು ಎದುರಿಸಿದ ಕಷ್ಟಗಳಿಂದ, ಉಗ್ರ ಕಾನೂನುಗಳು ಹಾಗೂ ಮರಣದಂಡನೆ ಕುರಿತು ಜನರ ಸಂತೃಪ್ತ ಮನೋಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಕಠಿಣ ದೋಷಾರೋಪಕ್ಕೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. [[ಜಾರ್ಜ್ ಆರ್ವೆಲ್]] ಅವರ ಎ ಹ್ಯಾಂಗಿಂಗ್ ೧೯೨೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಬರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್‌ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ,ಅವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿಯಾದ ಮರಣದಂಡನೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. "ಇದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ,ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ,ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡುವುದೆಂದರೆ ಏನೆಂದು ಆ ಕ್ಷಣದವರೆಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಅವರು ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ. *ಕೈದಿಯು ಕೆಸರುನೀರಿನಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬದಿಗೆ ಸರಿದಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡಾಗ,ತಾವು ನಿಗೂಢತೆಯನ್ನು,ಮಾತಿನಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗದ ತಪ್ಪನ್ನು,ಪೂರ್ಣ ಗತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜೀವವನ್ನು ಅರ್ಧಕ್ಕೆ ಮೊಟಕು ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡೆ. ಆ ಮನುಷ್ಯ ಸಾಯುವ ಹಂತದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ, ನಾವು ಜೀವಂತವಿರುವ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಅವನು ಜೀವದಿಂದಿದ್ದ..." ಮೈಕೆಲ್ ಫೌಕಾಲ್ಟ್ ಅವರ ಡಿಸಿಪ್ಲಿನ್ ಎಂಡ್ ಪನಿಷ್ : ದಿ ಬರ್ತ್ ಆಫ್ ದಿ ಪ್ರಿಸನ್ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಶೀಘ್ರ ಹಾಗೂ ನೋವುರಹಿತ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮರಣದಂಡನೆಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ದೇಹದ ಬದಲಿಗೆ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಿರಿಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಫೌಕಲ್ಟ್ ನಂಬಿದ್ದಾನೆ. * ''ಎ ಲೆಸನ್ ಬಿಫೋರ್ ಡೈಯಿಂಗ್'' ಮರಣದಂಡನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿದ್ದ ತಪ್ಪಾಗಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಥೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಕ್ಯಾಮಸ್ ಅವರ ''ದಿ ಸ್ಟ್ರೇಂಜರ್'' ''L'Étranger'' /''ದಿ ಫಾರಿನರ್'', ''ದಿ ಔಟ್‌ಸೈಡರ್'' )ಗಿಲೋಟಿನ್(ತಲೆ ಕಡಿಯುವ ಯಂತ್ರ)ದ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ ಹತ್ಯೆಕೋರನ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ವರ್ಣನೆ,ಅಲ್ಜೀರಿಯದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಮಸ್ ಹಾಜರಾಗಿದ್ದ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಈ ಕತೆ ಆಧರಿಸಿದೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆಕೋರ ತನ್ನ ಸನ್ನಿಹಿತ ಸಾವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಮರಣದಂಡನೆಯಲ್ಲಿ ನೆರದಿದ್ದ ಭಾರೀ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಬೈಗುಳ ಸುರಿಮಳೆಯನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. === ಚಲನಚಿತ್ರ, ಕಿರುತೆರೆ ಮತ್ತು ನಾಟಕ === * ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮರಣದಂಡನೆಯ ಕತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು,''ಸೀಡ್'', ಸಿಸ್ಟರ್ ಹೆಲನ್ ಪ್ರಿಜೀನ್ ಆಧಾರಿತ ಪುಸ್ತಕ ''ಡೆಡ್ ಮ್ಯಾನ್ ವಾಕಿಂಗ್'',''ದಿ ಗ್ರೀನ್ ಮೈಲ್'', ''ದಿ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ಡೇವಿಡ್ ಗೇಲ್'' ಮತ್ತು ''ಡ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇನ್ ದಿ ಡಾರ್ಕ್'' ಸೇರಿವೆ. * ನಾಟಕ(ನಂತರ ಚಲನಚಿತ್ರವಾದ)ಎರಿಕ್ ಜೆನ್ಸನ್ ಅವರ ''ದಿ ಎಕ್ಸೋನರೇಟೆಡ್'' ಮತ್ತು ಜೆಸ್ಸಿಕಾ ಬ್ಲಾಂಕ್ HBO ಸರಣಿ ''Oz'' ಮರಣದಂಡನೆ ಪರ/ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿ- ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಸೆಳೆಯಿತು. * ''[[ಪ್ರಿಸನ್ ಬ್ರೇಕ್]]'' ೨೦೦೫ನೇ ಕಿರುತೆರೆ ಸರಣಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಮುಖ್ಯಪಾತ್ರಧಾರಿ ತನ್ನ ಸೋದರನನ್ನು ಮರಣದಂಡನೆಯಿಂದ ಪಾರು ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ಸೆರೆಮನೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೆರವಾಗುತ್ತಾನೆ. * ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಲೆಟ್ ಹಿಂ ಹ್ಯಾವ್ ಇಟ್'' ಯುವ ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಪುರುಷನೊಬ್ಬನ ಕಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದ ನಂತರ,ನೇಣಿನ ಮೂಲಕ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಪಾಲಿಷ್ ಚಿತ್ರತಯಾರಕ ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ ಕೈಸ್‌ಲೋವ್‌ಸ್ಕಿಯ ೧೯೮೮ನೇ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಎ ಶಾರ್ಟ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಎಬೌಟ್ ಕಿಲ್ಲಿಂಗ್'' ನಿರ್ದಯ ಹತ್ಯೆಯ ಘಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹಾಗೂ ಕಟ್ಟಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆಕೋರನನ್ನು ನೇಣುಗಂಭಕ್ಕೆ ಏರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಸುಸ್ಪಷ್ಟ ನೋಟವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ದಿ ಸ್ಟೋನಿಂಗ್ ಆಫ ಸೊರಯಾ M. ೨೦೦೯ನೇ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಕಲ್ಲುಹೊಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ ಬಾಲಕಿಯ ಕತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. * ''ದಿ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ಗ್ಯಾರಿ ಗ್ಲಿಟ್ಟರ್'' ೨೦೦೯ನೇ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿದ್ದು,ಕಾಲ್ಪನಿಕ UKಯಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ಮರುಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫೋರ್ಟೀನ್ ಡೇಸ್ ಇನ್ ಮೇ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕಥೆಯುಳ್ಳ BBC ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ. ನಂತರ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವು ಅವನು ನಿರ್ದೋಷಿ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಮಾಡುತ್ತದೆ. * ೨೦೦೯ನೇ ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾ ಚಿತ್ರ ದಿ ಸೀಕ್ರೇಟ್ ಇನ್ ದೇರ್ ಐಸ್ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಯ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆಸ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗೆ ಪುರಸ್ಕೃತವಾಗಿದೆ.ಚಿತ್ರದ ಅಂತ್ಯವು ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ತಿರುವು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು,ಮರಣದಂಡನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳ ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮತ್ತು ಬಲಿಪಶುಗಳು ಕಾನೂನನ್ನು ಕೈಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. === ಸಂಗೀತ === * "೧೬ ಆನ್ ಡೆತ್ ರೋ",ಹಾಡು 2Pacನ ಮರಣೋತ್ತರ ಪ್ರಕಟವಾದ ಆಲ್ಬಂ R U ಸ್ಟಿಲ್ ಡೌನ್? (ರಿಮೆಂಬರ್ ಮೀ) * "ವುಮೆನ್ಸ್ ಪ್ರಿಸನ್", ಲಾರೆಟ್ ಲಿನ್ರ ವಾನ್ ಲಿಯರ್ ರೋಸ್ ಆಲ್ಬಮ್‌ನ ಹಾಡು * "25 ಮಿನಿಟ್ಸ್ ಟು ಗೊ" ಶೆಲ್ ಸಿಲ್ವರ್‌ಸ್ಟೈನ್ಬರೆದ ಮತ್ತು ಜಾನಿ ಕ್ಯಾಶ್ಹಾಡಿದ ಎಟ್ ಫಾಲ್ಸಮ್ ಪ್ರಿಸನ್ ಮತ್ತು ದಿ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಫೋರ್ಹಾಡು. * ನಿಕ್ ಕೇವ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಡ್ ಸೀಡ್ಸ್(ಜಾನಿ ಕ್ಯಾಶ್ ಕೂಡ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ)ಅವರ "ದಿ ಮರ್ಸಿ ಸೀಟ್" ವಿದ್ಯುತ್ ಕುರ್ಚಿಯ ಮೂಲಕ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ.ಅವನು ನಿರ್ದೋಷಿ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾ, ಕೊನೆಗಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. * ಮೆಟಾಲಿಕಾ ಅವರಿಂದ "ರೈಡ್ ದಿಲೈಟ್ನಿಂಗ್" ವಿದ್ಯುತ್ ಕುರ್ಚಿ ಮೂಲಕ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಆದರೂ ಅವನು ಬುದ್ಧಿವಿಕಲ್ಪದ ಮೂಲಕ ಅಥವಾ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ನಷ್ಟದಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹನಲ್ಲವೆನಿಸುತ್ತಾನೆ. * ಐರನ್ ಮೇಡನ್ ಅವರ "ಹಾಲೋಡ್ ಬಿ ದೈ ನೇಮ್" ನೇಣಿನ ಮೂಲಕ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಕುರಿತದ್ದಾಗಿದೆ. * "ಗ್ರೀನ್ ಗ್ರೀನ್ ಗ್ರಾಸ್ ಆಫ್ ಹೋಮ್"ನಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕಂಡುಬಂದ ಹಾಡುಗಾರ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಶಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ. * ಶಾಕ್ ರಾಕ್ ಸ್ಟಾರ್ ಅಲೈಸ್ ಕೂಪರ್ ತನ್ನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಿಗಾಗಿ ಮರಣದಂಡನೆಯ ಮೂರು ಭಿನ್ನ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ. ಮೂರು ವಿಧಾನಗಳು ಗಿಲ್ಲೋಟಿನ್,ವಿದ್ಯುತ್ ಕುರ್ಚಿ(ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ)ಹಾಗೂ ನೇಣು(ಮೊದಲ ವಿಧಾನ,ನಂತರ ಹಿಂದೆಗೆತ ನಂತರ ೨೦೦೭ನೇ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ) * ''ಫ್ರೀಡಂ ಕ್ರೈ'' ಉಗಾಂಡದ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ ಕೈದಿಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಹಾಡುಗಳ ಆಲ್ಬಂ. ಕೈದಿಗಳ ಹಕ್ಕು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ದತ್ತಿಸಂಸ್ಥೆ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಪ್ರಿಸನ್ಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>[http://www.condemnedchoirs.co.uk/ ಕಂಡೆಮ್ಡ್ ಚಾಯಿರ್ಸ್ ಫ್ರಂ ಲುಜಿರಾ ಪ್ರಿಸನ್, ಉಗಾಂಡಾ]</ref> * "ಗ್ಯಾಲೋಸ್ ಪೋಲ್" ಶತಮಾನಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಾಚೀನವಾದ ಜನಪದ ಗೀತೆಯಾಗಿದ್ದು,ಲೀಡ್ ಬೆಲ್ಲಿಯಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಅದು ಹಲವಾರು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಲೆಡ್ ಜೆಪ್ಪೆಲಿನ್ ೭೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಾಡನ್ನು ದ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ತರುವಾಯ ನೋ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಧ್ವನಿತರಂಗಗಳ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರವಾಸಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೇಜ್ ಅಂಡ್ ಪ್ಲಾಂಟ್‌ನಿಂದ ಪುನಶ್ಚೇತನ ಪಡೆಯಿತು. * ಬೀಸ್ ಗೀಸ್ ಹಾಡು "ಐ ಹ್ಯಾವ್ ಗೋಟ್ಟಾ ಗೆಟ್ ಎ ಮೆಸೇಜ್ ಟು ಯು" ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು,ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ ಒಂದು ಅಂತಿಮ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸಲು ಬಯಸಿದ್ದ. * NOFXನ "ದಿ ಮ್ಯಾನ್ ಐ ಕಿಲ್ಲಡ್" ಹಾಡನ್ನು ಅವರ ವೂಲ್ವ್ಸ್ ಇನ್ ವ್ಯೂಲ್ವ್ಸ್ ಕ್ಲಾತಿಂಗ್ ಆಲ್ಬಂನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮಾರಕ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದಿನಿಂದ ಮರಣದಂಡನೆ ಸರದಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಹಾಡಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಟೀವ್ ಅರ್ಲ್ ಅವರ "ಎಲ್ಲಿಸ್ ಯುನಿಟ್ ಒನ್"(ಡೆಡ್ ಮ್ಯಾನ್ ವಾಕಿಂಗ್ ಚಲನಚಿತ್ರದಿಂದ)ಹಾಡು ಜೈಲಿನ ಕಾವಲುಗಾರರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ನೋಡುವ ಚಲನಚಿತ್ರ. * ಬ್ರೂಸ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಸ್ಟೀನ್‌ರ "ಡೆಡ್ ಮ್ಯಾನ್ ವಾಕಿಂಗ್"(ಡೆಡ್ ಮ್ಯಾನ್ ವಾಕಿಂಗ್ ಚಲನಚಿತ್ರದಿಂದ)ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾದ ಕೈದಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. "ಲಾಂಗ್ ಬ್ಲಾಕ್ ವೈಲ್" ೧೯೫೯ರ ಹಾಡಾಗಿದ್ದು, US ನಲ್ಲಿ ಕಂಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಮಾನದಂಡವನ್ನು ತಲುಪಿದೆ. * ಡಚ್ ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಯಾಂಡಿ ಕೋಸ್ಟ್‌ನ "ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್" ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲಾಯಿತು. "ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮಂಟ್"ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಸ್ಟ್ ಪಂಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಆಸ್‌-ರಾಟನ್‌ನ ೧೯೯೯ರ ಸಾಲಿನ ಗೀತೆ. * "ಟು ಹ್ಯಾಂಗ್‌ಮನ್" ೧೯೬೯ರ ಅಮೆರಿಕ ರಾಕ್/ಜನಪದ/ಕಂಟ್ರಿ ಬ್ಯಾಂಡ್ ಮ್ಯಾಸನ್ ಪ್ರಾಫಿಟ್‌ನ ಹಾಡಾಗಿದೆ. ಮರಣದಂಡನೆ ವಿರುದ್ಧ ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೇಣಿಗೆ ಹಾಕಿದ ಕಥೆಯನ್ನು ಇದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * ಐ ಫಾರ್ ಎನ್ ಐ * ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ * ''ಡೆತ್ ಬೈ ಎ ಥೌಸಂಡ್ ಕಟ್ಸ್'' * ''The ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ: ಅಪೋಸಿಂಗ್ ವ್ಯೂಪಾಯಿಂಟ್ಸ್'' (ಬುಕ್) * ರಿವೇಂಜ್ * ಲೈಫ್ ಇಂಪ್ರಿಸನ್‌ಮೆಂಟ್ == ಆಕರಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://usliberals.about.com/od/deathpenalty/i/DeathPenalty.htm About.com's ಪ್ರಾಸ್ & ಕೋನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಎಂಡ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060118091735/http://usliberals.about.com/od/deathpenalty/i/DeathPenalty.htm |date=2006-01-18 }} * [http://www.clarkprosecutor.org/html/links/dplinks.htm 1000+ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಆಲ್ ಇನ್ ಒನ್ ಪ್ಲೇಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160623170238/http://www.clarkprosecutor.org/html/links/dplinks.htm |date=2016-06-23 }} * [http://www.megalaw.com/top/deathpenalty.php U.S. ಎಂಡ್ 50 ಸ್ಟೇಟ್ ದೆಅಥ್ PENALTY / CAPITAL PUNISHMENT LAW ಎಂಡ್ ಅದರ್ ರಿಲೆವೆಂಟ್ ಲಿಂಕ್ಸ್ ಫ್ರಂ ಮೆಗಾಲಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060614135521/http://www.megalaw.com/top/deathpenalty.php |date=2006-06-14 }} * [http://www.capitaldefenseweekly.com/ ಅಪ್‌ಡೇಟ್ಸ್ ಆನ್ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಜನರಲಿ ಎಂಡ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್ ಲಾ ಸ್ಪೆಸಿಫಿಕಲಿ ] * [http://www.tdcj.state.tx.us/stat/executedoffenders.htm ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಜಸ್ಟೀಸ್: ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಟಡ್ ಅಫೆಂಡರ್ಸ್ ಎಂಡ್ ದೇರ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061108150222/http://www.tdcj.state.tx.us/stat/executedoffenders.htm |date=2006-11-08 }} * ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ಒಳಗೊಂಡ ಎರಡು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಗಳು: [http://soundportraits.org/on-air/witness_to_an_execution/ ವಿಟ್‌ನೆಸ್ ಟು ಎನ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070102134352/http://www.soundportraits.org/on-air/witness_to_an_execution/ |date=2007-01-02 }} [http://soundportraits.org/on-air/execution_tapes/ ದಿ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಟೇಪ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070118082741/http://www.soundportraits.org/on-air/execution_tapes/ |date=2007-01-18 }} * [http://www.internationalistreview.com/article.php?id=52 ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಪಬ್ಲಿಷ್ಡ್ ಇನ್ ದಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ರಿವ್ಯೂ ಆನ್ ದಿ ಎವಾಲ್ಯೂಷನ್ ಆಫ್ ಎಕ್ಸಿಕ್ಯೂಷನ್ ಮೆತಡ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170318005223/http://www.internationalistreview.com/article.php?id=52 |date=2017-03-18 }} * [http://www.answers.com/topic/capital-punishment Answers.com ಎಂಟ್ರಿ ಆನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್] === ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ವಿರೋಧ === * [http://www.worldcoalition.org/ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕೊಯಾಲಿಷನ್ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ] * [http://www.deathwatchinternational.org/ ಡೆತ್ ವಾಚ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್] ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಯಾನ ತಂಡ * [http://www.nodeathpenalty.org/ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಎಂಡ್ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ] * [http://www.antideathpenalty.org/ ಆಂಟಿ-ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್]: ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮುಂಬರುವ ನೇಣು ಮತ್ತು ಮರಣದಂಡನೆ ಕುರಿತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಸಿಕ ಪಟ್ಟಿ ಸೇರಿದೆ. * [http://www.deathpenaltyinfo.org/ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್ ಸೆಂಟರ್]: ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನಗಳು * [https://www.amnesty.org/en/death-penalty ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ – ಅಬಾಲಿಷ್ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್]: ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘಟನೆ * [https://web.archive.org/web/20040604063234/http://www.coe.int/T/E/Com/Files/Themes/Death-penalty/ ದಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಯುರೋಪ್ (ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್ ಕಂಪೋಸ್ಡ್ ಆಫ್ 46 ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್)]: ಮರಣದಂಡನೆ ವಿರುದ್ಧ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಅಸ್ತ್ರಗಳು. * [http://ec.europa.eu/comm/external_relations/human_rights/adp/ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್]: ಮರಣದಂಡನೆ ವಿರೋಧಿ ನೀತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ * [http://www.ipsnews.net/new_focus/deathpenalty/index.asp IPS ಇಂಟರ್ ಪ್ರೆಸ್ ಸರ್ವೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061024192722/http://www.ipsnews.net/new_focus/deathpenalty/index.asp |date=2006-10-24 }} ಮರಣದಂಡನೆ ಕುರಿತ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸುದ್ದಿ * [http://www.deathpenalty.org/ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಫೋಕಸ್]:ಮರಣದಂಡನೆಯ ನಿರ್ಮೂಲನೆಗೆ ನಿಷ್ಠರಾದ ಅಮೆರಿಕದ ತಂಡ. * [http://www.reprieve.org/ Reprieve.org]: ಮರಣದಂಡನೆ ಪ್ರತಿವಾದಿ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ವಕೀಲರು,ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತಿತರರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮೂಲದ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. * [https://www.aclu.org/DeathPenalty/DeathPenaltyMain.cfm ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಿವಿಲ್ ಲಿಬರ್ಟೀಸ್ ಯೂನಿಯನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051115041404/http://www.aclu.org/DeathPenalty/DeathPenaltyMain.cfm |date=2005-11-15 }}: ಮರಣದಂಡನೆ ಕುರಿತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸ್ಥಗಿತಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯ * [http://www.ncadp.org/ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೊಯಾಲಿಷನ್ ಟು ಅಬಾಲಿಷ್ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ] * [http://www.acadp.com/ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕೊಯಾಲಿಷನ್ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ (ACADP)] – ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಮರಣದಂಡನೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ರದ್ದಿಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತಿರುವ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಘಟನೆ * [http://www.nswccl.org.au/issues/death_penalty/index.php NSW ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಸಿವಿಲ್ ಲಿಬರ್ಟೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091008164153/http://www.nswccl.org.au/issues/death_penalty/index.php |date=2009-10-08 }}: ಏಷ್ಯಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿರೋಧಿಸುವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಸಂಘಟನೆ * [http://www.thesomnambulist.org/doku.php/all/winningthewaronterror ವಿನ್ನಿಂಗ್ ಎ ವಾರ್ ಆನ್ ಟೆರರ್: ಎಲಿಮಿನೇಟಿಂಗ್ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081229105606/http://www.thesomnambulist.org/doku.php/all/winningthewaronterror |date=2008-12-29 }} * [http://freenet-homepage.de/dpinfo/quotes.htm 850+ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಕ್ಯೋಟ್ಸ್] === ಮರಣದಂಡನೆ ಪರವಾಗಿ === * [http://off2dr.com/modules/cjaycontent/index.php?id=21 ದಿ ರಿಯಲ್ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಇನ್ ದಿ US: ಎ ರಿವ್ಯೂ] * [http://www.cjlf.org/deathpenalty/DPinformation.htm ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಲೀಗಲ್ ಜಸ್ಟೀಸ್ ಫೌಂಡೇಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090819042144/http://www.cjlf.org/deathpenalty/DPinformation.htm |date=2009-08-19 }} * [http://www.news-leader.com/article/20091115/OPINIONS02/911150304/Lawmakers+trying+to+eliminate+death+penalty ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್ ಈಸ್ ನೀಡೆಡ್ ಆಸ್ ಡೆಟರೆಂಟ್, ಎಂಡ್ ದಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ ವರ್ಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150601075113/http://www.news-leader.com/article/20091115/OPINIONS02/911150304/Lawmakers+trying+to+eliminate+death+penalty |date=2015-06-01 }} * [http://www.recordnet.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20090805/A_OPINION0619/908050306/-1/NEWSMAP ಕೀಪ್ ಲೈಫ್ ವಿತೌಟ್ ಪೆರೋಲ್ ಎಂಡ್ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಇನ್ಟಾಕ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111216081928/http://www.recordnet.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20090805/A_OPINION0619/908050306/-1/NEWSMAP |date=2011-12-16 }} * [http://www.explorernews.com/articles/2009/08/26/opinion/doc4a9478dabc9be260176264.txt ವೈ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಈಸ್ ನೀಡೆಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090831062855/http://www.explorernews.com/articles/2009/08/26/opinion/doc4a9478dabc9be260176264.txt |date=2009-08-31 }} * [http://www.prodeathpenalty.com/ Pro Death Penalty.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050404011836/http://www.prodeathpenalty.com/ |date=2005-04-04 }} * [http://www.wesleylowe.com/cp.html ಪ್ರೊ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಪೇಜ್] * [http://www.geometry.net/basic_c/capital_punishment_pro_death_penalty.php 119 ಪ್ರೊ DP ಲಿಂಕ್ಸ್] * [http://www.bnp.org.uk/ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಟಿ,ಎ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ಪಾರ್ಟಿ ವಿಚ್ ಅಡ್ವೋಕೇಟ್ಸ್ ದಿ ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ] * [http://www.cjlf.org/deathpenalty/DPinformation.htm ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಜಸ್ಟೀಸ್ ಲೀಗಲ್ ಫೌಂಡೇಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090819042144/http://www.cjlf.org/deathpenalty/DPinformation.htm |date=2009-08-19 }} * [http://www.dpinfo.com/ DP ಇನ್ಫೋ] * [http://www.soci.niu.edu/%7Ecritcrim/dp/pro/pro.html ಪ್ರೊ DP ರಿಸೋರ್ಸಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061212074513/http://www.soci.niu.edu/%7Ecritcrim/dp/pro/pro.html |date=2006-12-12 }} * [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2005/06/03/AR2005060301450.html ದಿ ಪ್ಯಾರಾಡೋಕ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಎ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಸ್ಟಾನ್ಸ್][[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್‌|ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್‌ನ]] [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲೇನ್|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಲೇನ್ ಅವರಿಂದ]]. * [http://www.clarkprosecutor.org/html/death/death.htm ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಕಂಟ್ರಿ, ಇಂಡಿಯಾನ, ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್ಸ್ ಪೇಜ್ ಆನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಷ್‌ಮೆಂಟ್] * [http://www.capital-punishment.net/ ಇನ್ ಫೇವರ್ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200922105521/http://www.capital-punishment.net/ |date=2020-09-22 }} –ಮರಣದಂಡನೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಉಕ್ತಿಗಳು. * [http://www.msnbc.msn.com/id/19160965/ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಸ್ಪರ್ ನ್ಯೂ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ ಡಿಬೇಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090816213725/http://www.msnbc.msn.com/id/19160965 |date=2009-08-16 }} === ಧಾರ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು === * [http://www.deathpenaltyreligious.org/education/perspectives/dalailama.html ದಿ ದಲೈಲಾಮಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020122104520/http://www.deathpenaltyreligious.org/education/perspectives/dalailama.html |date=2002-01-22 }} – ಮರಣದಂಡನೆ ರದ್ದಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಸಂದೇಶ * [http://www.engaged-zen.org/articles/Damien_P_Horigan-Buddhism_Capital_Punishment.html ಬುದ್ದಿಸಂ & ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್] ದಿ ಎಂಗೇಜಡ್ ಜೆನ್ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ * [http://www.ou.org/torah/savannah/5760/behaalotcha60.htm ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್: ರಬ್ಬಿ ಯೋಸೆಫ್ ಎಡಲ್‌ಸ್ಟೈನ್: ಪಾರ್ಶತ್ ಬಹಾಲೋಚಾ : ಮರಣದಂಡನೆ ಕುರಿತು ಕೆಲವು ಅನಿಸಿಕೆಗಳು] * [http://www.jewishjournal.com/old/deathpenalty2.3.10.0.htm ಜಿವ್ಸ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ – ಬೈ ನವೋಮಿ ಪಿಪೆಫರ್‌ಮ್ಯಾನ್ (ಜೀವಿಷ್ ಜರ್ನಲ್)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090115221021/http://www.jewishjournal.com/old/deathpenalty2.3.10.0.htm |date=2009-01-15 }} * [http://priestsforlife.org/deathpenalty/index.htm ಪ್ರೀಸ್ಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಲೈಫ್] – ಅನೇಕ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು. * [http://www.americancatholic.org/Newsletters/CU/ac0195.asp ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ: ವೈ ದಿ ಚರ್ಚ್ ಸ್ಪೀಕ್ಸ್ ಎ ಕೌಂಟರ್‌ಕಲ್ಚರಲ್ ಮೆಸೇಜ್] ಕೆನ್ನೆತ್ R. ಓವರ್‌ಬರ್ಗ್, S.J.,ಅವರ, [http://www.americancatholic.org/ American Catholic.org] ನಿಂದ. * [http://www.americancatholic.org/Newsletters/YU/ay0696.asp ವ್ರೆಸ್ಲಿಂಗ್ ವಿತ್ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ] ಆಂಡಿ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಅವರಿಂದ [http://www.americancatholic.org/ AmericanCatholic.org] ನಲ್ಲಿನ ''ಯುತ್ ಅಪ್‌ಡೇಟ್''ನಿಂದ. * {{CathEncy|wstitle=Capital Punishment}} * [http://www.cacp.org/ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ಸ್ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಪನಿಶ್‌ಮೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100608084227/http://www.cacp.org/ |date=2010-06-08 }}: ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. * [https://www.nytimes.com/] ರೋಲಾಂಡ್ ನಿಕೋಲ್‌ಸನ್, ಪೋಪ್ ಜಾನ್ ಪಾಲ್ II: ಮೌರ್ನಿಂಗ್ ಎಂಡ್ ರಿಮಂಬರೇನ್ಸ್, ದಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಡೆತ್ ಪೆನಾಲ್ಟಿ, ರೋಲೆಂಡ್ ನಿಕೋಲ್ಸನ್, Jr. ಅವರಿಂದ {{wikiquote|Capital punishment}} {{DEFAULTSORT:Capital Punishment}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮರಣದಂಡನೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ದಂಡನೆಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ]] [[ವರ್ಗ:ಅಪರಾಧ]] rxgv87mawbzfw0t45gjgvq6ofjv46gx 0 23569 1375514 1353882 2026-06-20T17:02:20Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375514 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = Pat Buchanan |image = Patrickjbuchanan.JPG |caption = Pat Buchanan in 2008 |birth_date = {{Birth date and age|mf=yes|1938|11|2}} |birth_place = [[Washington, D.C.]],<br /> United States |death_place = |occupation = [[Writer]], [[political commentator]] |spouse = Shelley Ann Scarney |parents = William Baldwin Buchanan II and Catherine Elizabeth Crum Buchanan |party=[[Republican Party (United States)|Republican]] (1960s–1999, 2004–''present'')<br />[[Reform Party of the United States of America|Reform]] (1999–2000) |religion = [[Traditionalist Catholic]] }} '''ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೋಸೆಫ್ "ಪ್ಯಾಟ್" ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್''' ಒಬ್ಬ [[ಅಮೆರಿಕ]]ದ [[ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್]] [[ಪತ್ರಿಕೆಯ ರಾಜಕೀಯ ವಿವರಣಕಾರರು]], [[ಲೇಕಕರು]], [[ಸಾಂಘಿಕ]] [[ಅಂಕಣಕಾರ]]ರು, [[ರಾಜಕಾರಣಿ]] ಹಾಗೂ [[ಪ್ರಸರಣಕಾರ]]ರು. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಅಮೆರಿಕದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರುಗಳಾದ [[ರಿಚರ್ಡ್ ನಿಕ್ಸನ್]], [[ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಡ್]] ಮತ್ತು [[ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್]] ರವರಿಗೆ ಹಿರಿಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು [[CNN]] ನ ''[[ಕ್ರಾಸ್ ಫೈರ್]] '' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಿದ್ದವರಾಗಿದ್ದರು. [[1992]] ಮತ್ತು [[1996]]ರಲ್ಲಿ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್]] ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಏರಬಯಸಿದರು. [[2000ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಇವರು [[ರಿಫಾರ್ಮ್ ಪಕ್ಷ]]ದ ಟಿಕೆಟ್ ಮೂಲಕ ಕಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದರು. ಅವರು ''[[ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್]]'' [[ಪತ್ರಿಕೆ]]ಯ ಸಹಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಝ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite book|title=American credo : the place of ideas in US politics|first=Michael |last=Foley| publisher=Oxford University Press US|year=2007|ISBN=0199232679 |page=318}}</ref> ಇವರ ಲೇಖನಗಳು ''[[ಹ್ಯೂಮನ್ ಈವೆಂಟ್ಸ್]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿವ್ಯೂ]], [[ದ ನೇಷನ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್]]'' ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಈಗ ಅವರು [[MSNB]]C ಕೇಬಲ್ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ, ''[[ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಜೋ]]'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, [[ರಾಜಕೀಯ ವಿವರಣಾಕಾರ]]ರಾಗಿರುವುದಲ್ಲದೆ ''[[ಮೆಕ್ ಲಾಲಿನ್ ಗ್ರೂಪ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಖಾಯಂ ಆಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ == ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ [[ವಾಷಿಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ]].ಯಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಅಕೌಂಟಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಪಾಲುದಾರ]]ರಾಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂ ಬಾಲ್ಡ್ ವಿನ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್([[ವರ್ಜೀನಿಯಾ]], ಆಗಸ್ಟ್ 15, 1905-[[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.]], ಜನವರಿ 1988) ಮತ್ತು [[ನರ್ಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಗೃಹಿಣಿ]]ಯಾದ ಅವರ ಪತ್ನಿ ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಎಲಿಝಬೆತ್ (ಕ್ರಮ್) ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ([[ಚಾರ್ಲೆರಾಯ್]], [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಕೌಂಟಿ]], [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]], ಡಿಸೆಂಬರ್ 23, 1911-[[ಓಕ್ ಟನ್]], [[ಫೇರ್ ಫಾಕ್ಸ್ ಕೌಂಟಿ]], [[ವರ್ಜೀನಿಯಾ]], ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 18, 1995)ಯ [[ಮಗ]]ನಾಗಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="wargs">[http://www.wargs.com/political/buchanan.html ದ ಆನ್ಸೆಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್]</ref><ref name="ThomsonGale-Bio">{{cite web|url=http://www.notablebiographies.com/Br-Ca/Buchanan-Pat.html |title=Pat Buchanan Biography |accessdate=2006-11-01 |publisher=Thomson Gale}}</ref> ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಗೆ ಆರು ಸಹೋದರರು(ಬ್ರಿಯಾನ್, ಹೆನ್ರಿ, ಜೇಮ್ಸ್, ಜಾನ್, ಥಾಮಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಜೂನಿಯರ್) ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದರಿಯರು(ಕ್ಯಾಥ್ಲೀನ್ ಥೆರೇಸಾ ಮತ್ತು [[ಬೇ ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರಿನ ಏಂಜೆಲಾ ಮೇರಿ]]).<ref name="NNDB">{{cite web|url=http://www.nndb.com/people/053/000023981/ |title=Pat Buchanan |publisher=NNDB |accessdate=2006-11-01}}</ref> ಬೇ [[ರೋನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್]] ರ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ [[ಯು.ಎಸ್. ಖಜಾಂಚಿ]]ಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ [[ವಂಶಾವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]], [[ಜರ್ಮನ್]], [[ಸ್ಕಾಟ್ಸ್ ಐರಿಷ್]] ಮತ್ತು [[ಐರಿಷ್]] ಮನೆತನಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="wargs" /> ಅವರ ಮುತ್ತಾತ [[ಅಮೆರಿಕದ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದ [[ಕಾನ್ಫೆಡರೇಟ್]] ಸೇನೆಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಸನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಾಂಫೆಡರೇಟ್ ವೆಟರನ್ಸ್]]<ref>{{Cite web |url=http://www.theamericancause.org/pathatedixie.htm |title=ವೈ ಡೂ ದ ನಿಯೋಕಾನ್ಸ್ ಹೇಟ್ ಡಿಕ್ಸೀಸ್ ಸೋ? |access-date=2010-06-07 |archive-date=2009-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325052748/http://www.theamericancause.org/pathatedixie.htm |url-status=dead }}</ref> ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು [[ರಾಬರ್ಟ್ ಇ, ಲೀ]] ಯೆಂದರೆ ಇವರಿಗೆ ಬಹಳ ಅಚ್ಚುಮೆಚ್ಚು.<ref name="WaPo-Ironfist">{{cite news|title=The Iron Fist of Pat Buchanan |work=[[The Washington Post]] |date=1992-02-17}}</ref> ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಕ್ರೈಸ್ತಸ್ನಾನವು [[ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚ]]ರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಬ್ಲೆಸ್ಡ್ ಸಾಕ್ರಮೆಂಟ್ ಶಾಲೆ ಹಾಗೂ [[ಜೆಸ್ಯೂತ್]] ಗಳು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಗೋಂಗಾಝಾ ಕಾಲೇಜ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿದರು. [[ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಅವರು [[ROTC]] ಯಲ್ಲಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಆ ಓದನ್ನು ಅವರು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ. 1960ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಅವರಿಗೆ [[ಡ್ರಾಫ್ಟ್]] ನೋಟೀಸ್ (ಸೇನೆಗೆ ಸೇರಲು ಆದೇಶ) ನೀಡಲಾಯಿತು. ಆದರೆ [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ಸೇನಾ]] ಮಂಡಳಿಯು ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರಿಗೆ [[ರಿಯಾಕ್ಟಿವ್ ಆರ್ಥ್ರೈಟಿಸ್]] ಎಂಬ ಖಾಯಿಲೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅವರನ್ನು [[4-F]] ಶ್ರೇಣಿಗೆ ನೋದಾಯಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವರು ಸೇನೆಯನ್ನು ಸೇರುವುದರಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿತು.ನಂತರ, 1962ರಲ್ಲಿ, [[ಕ್ಯೂಬಾ]] ಮತ್ತು [[ಕೆನಡಾ]]ಗಳ ನಡುವೆ ವೃದ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮದ ಬಗ್ಗೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮಂಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವರು [[ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ]]ದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ [[ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ದಿಂದ [[ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಪದವಿ]] ಹೊಂದಿದರು. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ [[ವೈಟ್ ಹೌಸ್]] ನ ಉದ್ಯೋಗಿ ಷೆಲಿ ಆನ್ ಸ್ಕಾರ್ನೀಯವರನ್ನು 1971ರಲ್ಲಿ ವಿವಾಹವಾದರು.<ref name="Creatorsabout">{{cite web|url= http://www.creators.com/opinion/pat-buchanan-about.html |title=About Pat Bunchanan |publisher=Creators Syndicate |accessdate=2007-01-21}}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == === ''ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಗ್ಲೋಬ್-ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್'' ಸಂಪಾದಕೀಯ ಬರಹಗಾರ === ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ತಮ್ಮ 23ರ ಹರೆಯದಲ್ಲಿ ''[[ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಗ್ಲೋಬ್-ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್]]'' ಅನ್ನು ಸೇರಿದರು. [[ಕ್ಯೂಬಾದೊಡನೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹಡಗಿನ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ]] ಮೊದಲವರ್ಷವಾದ 1961ರಲ್ಲಿ [[ಕೆನಡಾ]]-ಕ್ಯೂಬಾ ವ್ಯಾಪಾರವು ತ್ರಿಗುಣವಾಯಿತು. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದ ಎಂಟು ವಾರಗಳ ನಂತರ, ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಯೋಜನೆಗೆಂದು ಬರೆದಿದ್ದ ಲೇಖನವನ್ನೇ ''ದ ಗ್ಲೋಬ್-ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್'' ತನ್ನ ಎಂಟು ಅಂಕಣಗಳ ವಿಸ್ತಾರದ "ಕೆನಡಾ ಸೆಲ್ಸ್ ಟು ರೆಡ್ ಕ್ಯೂಬಾ - ಎಂಡ್ ಪ್ರಾಸ್ಪೆರ್ಸ್" ತಲೆಬರಹದಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ವೃತ್ತಾಂತ ''ರೈಟ್ ಫ್ರಂ ದ ಬಿಗಿನಿಂಗ್'' ಪ್ರಕಾರ ಈ ಲೇಖನವು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಒಂದು ಮೈಲಿಗಲ್ಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಆ ನೌಕಾಧಾರಿತ ವ್ಯಾಪಾರವು [[ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್]] ಆಡಳಿತವನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿಸಿತು ಎಂದ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಅದರಿಂದ ವಿಮುಖರಾದರು.<ref name="NCPA-Trade">{{cite web |url=http://www.ncpa.org/pd/trade/pd010300a.html |title=Buchanan Is Right On Trade Sanctions |date=2000-01-03 |=2006-11-01 |work=Daily Policy Digest |publisher=[[National Center for Policy Analysis]] |access-date=2010-06-07 |archive-date=2006-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060616125508/http://www.ncpa.org/pd/trade/pd010300a.html |url-status=dead }}</ref> ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರನ್ನು ಉಪ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಪುಟ ಸಂಪಾದಕ ಹುದ್ದೆಗೆ ಏರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವರು [[ಬ್ಯಾರಿ ಗೋಲ್ಡ್ ವಾಟರ್ ರ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಆದರೆ, ''ಗ್ಲೋಬ್-ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್'' ಗೋಲ್ಡ್ ವಾಟರ್ ರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಗೂ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾನ್ಸನ್]] ರಿಗೂ ಗುಪ್ತವಾದ ಒಪ್ಪಂದವೇನಾದರೂ ಇರಬಹುದೇ ಎಂಬ ಶಂಕೆ ಹೊಂದಿದರು. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ: "ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಚಳುವಳಿಯು ಅದರ ಸೋಲುಗಳ ಮೂಲಕವೇ ಮುಂದುವರೆದದ್ದು... ಗೋಲ್ಡ್ ವಾಟರ್ ರ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಷಾದ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಒಬ್ಬ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಸಹ ನನಗೆ ನೆನಪಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ."<ref name="WaPo-Ironfist"/> ''ಕಾಂಷೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಎ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್'' ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆವೃತ್ತಿಯ (ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಬರೆದ) ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ [[ಯಂಗ್ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಫ್ರೀಡಂ]] ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೆಂದೂ, ಆ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಕ್ಕೆ ನೀಡಬೇಕಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಬರೆದುಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರೆಂದೂ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ. ಅವರು [[ನಿಕ್ಸನ್, ಮಡ್ಜ್, ರೋಸ್, ಗಂಥ್ರೀ, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಮತ್ತು ಮಿಚೆಲ್]] ರ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕಾನೂನು ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ 1965ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಉಪಕಾರ್ಯನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. === ನಿಕ್ಸನ್ ರ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇವೆ === ಮರುವರ್ಷ ನಿಕ್ಸನ್ ರ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆಂದು ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದವರಲ್ಲಿ ಇವರು ಮೊದಲಿಗರಾದರು;<ref name="Trialbyfire">{{cite news|last=Bruan |first=Stephen |title=A Trial By Fire In The '60s |work=Los Angeles Times |date=1994-12-18}}</ref> ಅವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ವಿರೋಧಿಗಳ ಸಂಶೋಧಕ]]ರಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಅವರ ಭಾಷಣಗಳು ಬೆಂಬಲಿಗರಿಗಾಗಿಯೇ ಮೀಸಲಾಗಿದ್ದಂತಹ ರೀತಿಯಲ್ಲಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ "ಮಿಸ್ಟರ್ ಇನ್ ಸೈಡ್" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಯಿತು.<ref name="Greatrighthope">{{cite news|url= http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A41745-2004Sep22 |title=Pat Buchanan and the Great Right Hope |last=Blumenthal |first=Sidney |date=1987-01-08 |work=Washington Post |page=C01 |accessdate=2006-11-01}}</ref> ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ 1966 ಮತ್ತು 1968ರ ಇಡೀ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಿಕ್ಸನ್ ರೊಡನೆ ಪ್ರಯಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು. ಅವರು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಯೂರೋಪ್]] ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ]]ದ ಪ್ರವಾಸ ಕೈಗೊಂಡದ್ದೇ ಅಲ್ಲದೆ, [[ಆರು-ದಿನದ ಯುದ್ಧ]] ಮುಗಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ [[ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ]]ಕ್ಕೂ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. 1969ರಲ್ಲಿ ನಿಕ್ಸನ್ [[ಓವಲ್ ಕಚೇರಿ]]ಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ನಿಕ್ಸನ್ ಹಾಗೂ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ಸ್ಪೈರೋ ಆಗ್ನ್ಯೂ]]ರಿಗೆ [[ವೈಟ್ ಹೌಸ್]] ನ [[ಸಲಹೆಗಾರರು ಹಾಗೂ ಭಾಷಣಬರಹಗಾರ]]ರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ''[[ಮೌನ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ]]'' ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ ಒಂದು ನವೀನ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಿಲಿಯನ್ ಗಟ್ಟಲೆ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಗಳನ್ನು ನಿಕ್ಸನ್ ರತ್ತ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು; 1972ರಲ್ಲಿ ಹೊರಡಿಸಿದ ಒಂದು ಸುತ್ತೋಲೆಯಲ್ಲಿ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ "ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜಕೀಯದ ಆಡಳಿತಪಕ್ಷವಿರೋಧಿ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಅಥವಾ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಗಳಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಬೇಕು" ಎಂದು ಸಲಹೆಯಿತ್ತರು.<ref name="BuchananInc">{{cite news|url=http://www.thenation.com/docprint.mhtml?i=19991122&s=paulsen |title=Buchanan Inc. |last=Paulsen |first=Monte |work=Nation |date=1999-11-22 |accessdate=2006-11-01}}</ref> ಅವರ ದೈನಂದಿನ ಕಾರ್ಯಗಳು ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರಗಳ ವೃದ್ಧಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ''ದೈನಂದಿನ ವಾರ್ತಾ ಸಾರಾಂಶ'' ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ವಾರ್ತಾ ಗೋಷ್ಠಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಬೇಕಾದ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರು 1972ರಲ್ಲಿ ನಿಕ್ಸನ್ ರೊಡನೆ [[ಚೀನಾ]]ದ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು 1974ರಲ್ಲಿ ಮಾಸ್ಕೋ, ಯಾಲ್ಟಾ ಮತ್ತು ಮಿನ್ಸ್ಕ್ ಗಳ ಶೃಂಗಸಭೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರೊಡನಿದ್ದರು. ಅವರು ನಿಕ್ಸನ್ ರ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ಮೆಕ್ ಗೋವರ್ನ್]] ರನ್ನು ತೀವ್ರಗಾಮಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅವರ ಸಂಬಂಧಿತವಾದ [[ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಟೇಪ್]] ಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟುಬಿಡಲು ನಿಕ್ಸನ್ ರಿಗೆ ಸಲಹೆಯಿತ್ತರು.<ref name="Greatrighthope"/> ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ [[ವಾಟರ್ ಗೇಟ್ ಹಗರಣ]]ದ ಕೊನೆಯ ದಿನಗಳವರೆಗೂ ಅವರ ವಿಶೇಷ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯವಹಿಸಿದರು. ಕೆಲವರು ಅವರು [[ಡೀಪ್ ಥ್ರೋಟ್]] (ಗುಪ್ತ ದನಿ ಅರ್ಥಾತ್ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಗುಪ್ತವಾಗಿ ಶಾಮೀಲಾದವರು) ಇರಬಹುದೆಂದು ಶಂಕಿಸಿದರೂ, ಯಾವುದೇ ಆರೋಪವೂ ಅವರ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಕಡೆಗೆ, 2005ರಲ್ಲಿ, ರಹಸ್ಯ ಬಯಲಾಗಿ ನಿಜವಾದ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥ [[FBI]]ನ ಸಹಾಯಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದ [[ಮಾರ್ಕ್ ಫೆಲ್ಟ್]] ಎಂದು ಬಹಿರಂಗವಾದಾಗ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಅವರನ್ನು "ನುಸುಳಿಗ", "ಅಪ್ರಾಮಾಣಿಕ" ಮತ್ತು "ಅಪರಾಧಿ" ಎಂದು ಜರೆದರು.<ref name="Feltnohero">{{cite news |url=http://www.msnbc.msn.com/id/8060320/ |title=Nixon aides say Felt is no hero |publisher=MSNBC |date=2005-06-01 |accessdate=2006-11-01 |archive-date=2006-08-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060820144427/http://msnbc.msn.com/id/8060320/ |url-status=dead }}</ref> ನಿಕ್ಸನ್ ರ ಪ್ರಚಾರದ "ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ತಂಡ"ದಲ್ಲಿನ ಇವರ ಪಾತ್ರವು ಇವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 26, 1973ರಂದು [[ಸೆನೇಟ್ ವಾಟರ್ ಗೇಟ್ ಸಮಿತಿ]]ಯ ಮುಂದೆ ಹಾಜರಾಗುವಂತಾಗಿಸಿತು. ನಿಕ್ಸನ್ 1974ರಲ್ಲಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದಾಗ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಕೆಲಕಾಲ ಆಗಮಿಸಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಡ್]] ರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸಹಾಯಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಹೇಯ್ಗ್]] ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]]ಗೆ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದರೂ. ಫೋರ್ಡ್ ಅದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು.<ref name="Greatrighthope"/> ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ [[ವಾಟರ್ ಗೇಟ್]] ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು:{{cquote|The lost opportunity to move against the political forces frustrating the expressed national will... To effect a political counterrevolution in the capital{{mdash}}... there is no substitute for a principled and dedicated man of the [[Right-wing politics|Right]] in the Oval Office.<ref name="Greatrighthope" />}} ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ಬಹುದಿನಗಳ ನಂತರ, ನಿಕ್ಸನ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಒಬ್ಬ ಆಪ್ತಮಿತ್ರನೆಂದೂ, ಅವರು ಸೆಮೈಟ್ ಗಳ ವಿರೋಧಿಯೂ ಅಲ್ಲ ಅಥವಾ "ದ್ವೇಷಿ"ಯೂ ಅಲ್ಲ, ಅದರ ಹೊರತಾಗಿ ಒಬ್ಬ "ಸಭ್ಯ, ದೇಶಪ್ರೇಮಿ ಅಮೆರಿಕನ್" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ "ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳಿಸುವಿಕೆ"ಯಂತಹ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ರೀತಿಯ ಕೆಲವು ತೀವ್ರತರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನನಗೆ ಸಹಮತವಿಲ್ಲ ಎಂದೂ ನಿಕ್ಸನ್ ನುಡಿದರು. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಬೇಕೆಂದು ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡದಿದ್ದರೂ, ಈ ವಿಶ್ಲೇಷಕರ ಮಾತುಗಳಿಗೆ "ಖಂಡಿತ ಕಿವಿ ನೀಡಬೇಕು" ಎಂದು ನುಡಿದರು.<ref>1992ರ ನಿಕ್ಸನ್ ಸಂದರ್ಶನ - ಭಾಗ 2, ಬುಷ್ ರ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ, CNN, ಏಪ್ರಿಲ್ 23, 1994 ಮತ್ತು ''ಲ್ಯಾರಿ ಕಿಂಗ್ ಲೈವ್'' ಲೇಖನ #1102 (R-#469), CNN, ಏಪ್ರಿಲ್ 23, 1994.</ref> === ವಾರ್ತಾ ವಿವರಣಕಾರ === ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ತಮ್ಮ ಅಂಕಣಕ್ಕೆ ಮರಳಿಸರು ಮತ್ತು ಪ್ರಸರಣ ಅತಿಥಿ ಮತ್ತು [[ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣಕಾರ]]ರಾಗಿ ನಿಯತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಲಿಬರಲ್ ನ ಅಂಕಣಕಾರರಾದ [[ಟಾಮ್ ಬ್ರಾಡೆನ್]] ರೊಡಗೂಡಿ ದಿನವೂ ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಯ ''ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್-ಬ್ರಾಡೆನ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ'' ನಡೆಸಿಕೊಡತೊಡಗಿದರು. 1978ರಿಂದ 1984ರವರೆಗೂ ಅವರು [[NBC]]ಯಲ್ಲಿ ದೈನಂದಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ತಮ್ಮ ಟಿವಿ ವೃತ್ತಿಬದುಕನ್ನು ''[[ದ ಮ್ಯಾಕ್ ಲಾಲಿನ್ ಗ್ರೂಪ್]]'' ನಲ್ಲಿ ಅನೂಚಾನವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಆರಂಭಿಸಿ, CNNನ ''[[ಕ್ರಾಸ್ ಫೈರ್]]'' (''ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್-ಬ್ರಾಡೆನ್'' ನಿಂದ ಪ್ರೇರಿತ) ಮತ್ತು ''ದ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ಗ್ಯಾಂಗ್'' ನಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ''[[ಕ್ರಾಸ್ ಫೈರ್]]'' ನಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅವಧಿಗಳು 1982ರಿಂದ 1999ರವರೆಗೂ ಜರುಗಿದವು; ಅವರೊಡನೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ತೊಡಗಿದವರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಡೆನ್, [[ಮೈಕಲ್ ಕಿಂಸ್ಲೇ]], [[ಜುವಾನ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಬಿಲ್ ಪ್ರೆಸ್]] ಪ್ರಮುಖರು. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಮೆಕ್ ಲಾಲಿನ್ ತಂಡದ ಮಂಡಳಿಯ ಖಾಯಂ ಸದಸ್ಯರು. ಹಲವಾರು ಭಾನುವಾರಗಳಂದು ಅವರು ಜಾನ್ ಮೆಕ್ ಲಾಲಿನ್, ಲಿಬರಲ್ ನ್ಯೂಸ್ ವೀಕ್ ಪತ್ರಕರ್ತ ಎಲೇನರ್ ಕ್ಲಿಫ್ಟ್ ಮತ್ತು ನಿಯೋ-ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ಮೋನಿಕಾ ಕ್ರೌಲೀಯರೊಡನೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. === ರೇಗನ್ ರ ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ === ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ 1985ರಿಂದ 1987ರವರೆಗೂ [[ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ನ ಸಂಪರ್ಕ ನಿರ್ದೇಶಕ]]ರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. [[ನಿಕಾರಾಗ್ವಾ]]ದ [[ಸ್ಯಾಂಡಿನಿಸ್ಟಾ]] ಸರ್ಕಾರದ ವಿರುದ್ಧ ಬೆಂಬಲ ಗಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದರ ವಿರೋಧವಾಗಿ ದಂಗೆಯೆದ್ದವರನ್ನು ಬೆಂದಲಿಸಲು ಅವರು ''ಐ ಆಮ್ ಎ [[ಕಾಂಟ್ರಾ]] ಟೂ'' ಎಂಬ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಅಧ್ಯಕಷ್ ರೇಗನ್ ರು [[ವೆಹರ್ ಮ್ಯಾಕ್ಟ್]] ಸೈನಿಕರನ್ನಲ್ಲದೆ 48 [[ವ್ಯಾಫೆನ್ ಎಸ್ ಎಸ್]] ಸದಸ್ಯರನ್ನೂ ಸಹ ಹೂತಿದ್ದಂತಹ, [[ಬಿಟ್ ಬರ್ಗ್]] ನಲ್ಲಿರುವ ಜರ್ಮನ್ ಸೇನಾ ಸಮಾಧಿಗೆ 1985ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಲು ಬಯಸಿದಾಗ ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. [[ಯಹೂದಿ]] ತಂಡಗಳ ಮೌಖಿಕ ವಿರೋಧಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಈ ಪ್ರಯಾಣವು ಜರುಗಿತು. ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಲೇಖಕ [[ಎಲೀ ವೀಸೆಲ್]] [[ವೈಟ್ ಹೌಸ್]] ನ ಯಹೂದಿ ಪ್ರಮುಖರ ಸಮಾವೇಶಕ್ಕೆ ಈ ಪ್ರಯಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದರು:{{cquote|The only one really defending the trip, was Pat Buchanan, saying, 'We cannot give the perception of the President being subjected to Jewish pressure.'<ref name = "WashingtonPost-1992">Is Buchanan Courting Bias? ''The Washington Post'', February 29, 1992.</ref>}} 1992ರಲ್ಲಿ [[ABC]]ಗೆ ನೀಡಿದ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ವೀಸೆಲ್ ರದು ಕಟ್ಟುಕಥೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು:{{cquote|I didn't say it and Elie Wiesel wasn't even in the meeting. [...] that meeting was held three weeks before the Bitburg summit was held. If I had said that, it would have been out of there within hours and on the news.<ref>quoted by ''Crossfire'', CNN, February 24, 1992, Transcript # 514</ref>}} [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧರ್ಮಬದ್ಧ ಪ್ರಸರಣಕಾರ]]ರಿಗೆಂದು ನೀಡಿದ 1986ರ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ "ರೇಗನ್ ಕ್ರಾಂತಿ"ಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು.{{cquote|Whether President Reagan has charted a new course that will set our compass for decades{{mdash}}or whether history will see him as the conservative interruption in a process of inexorable national decline{{mdash}}is yet to be determined.}} ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವರು ಇಂತೆಂದರು "ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ತರ ಶೂನ್ಯತೆಯು ರೊನಾಲ್ಡ್ ರೇಗನ್ ರ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ."<ref name="Greatrighthope"/> ರೇಗನ್ ರಿಗೆ ತನ್ನ ಸಹೋದರ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ತಂಗಿ [[ಬೇ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್]] "ಅಧ್ಯಕ್ಷಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್" ಎಂಬ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು 1086ರ ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. [[ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್]] ಚಳುವಳಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಮುಖಂಡ ಬೇಕಾಗಿದ್ದಾನೆಂದು ಆಕೆ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟರಾದರೂ, ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಮೊದಲಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬಾರದವರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Greatrighthope"/> ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಬಿಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಂಕಣ ಹಾಗೂ ''ಕ್ರಾಸ್ ಫೈರ್'' ಗೆ ಮರಳಿದರು. [[ಜ್ಯಾಕ್ ಕೆಂಪ್]] ರ ಮೇಲಿನ ಗೌರವದಿಂದ 1988ರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿಂದ ಅವರು ಹೊರಗುಳಿದರು; ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಕೆಂಪ್ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೇ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದರು.<ref name="BuchananInc"/> == ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನ == === 1992ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪ್ರಮುಖರು === 1990ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆ. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್; ಫ್ರಂ ದ ರೈಟ್; ಎಂಬ ಒಂದು ವಾರ್ತಾಪತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಆ ಪತ್ರವು ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ "ರೀಡ್ ಅವರ್ ಲಿಪ್ಸ್! ನೋ ನ್ಯೂ ಟ್ಯಾಕ್ಸಸ್(ನಮ್ಮ ತುಟಿಗಳನ್ನು ಓದಿರಿ; ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ತೆರಿಗೆ ಇಲ್ಲ." ಎಂಬ ಬಂಪರ್ ಗೆ ಅಳವಡಿಸಬಹುದಾದ ಸ್ಟಿಕ್ಕರ್ ಒಂದನ್ನು ರವಾನಿಸಿತು. "<ref>ಚಾರ್ಲೊಟ್ಟೆ ಹೇಯ್ಸ್ ಅಂಕಣ, ''ದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಜುಲೈ 27, 1990.</ref> 1992ರಲ್ಲಿ, ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ತಾವು ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾರ್ಜ್ ಹೆಚ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಷ್]] ವಿರುದ್ಧ ಕಣಕ್ಕಿಳಿದುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು:{{cquote|If the country wants to go in a liberal direction, if the country wants to go in the direction of [Democrats] [[George J. Mitchell|George Mitchell]] and [[Tom Foley]], it doesn't bother me as long as I've made the best case I can. What I can't stand are the back-room deals. They're all in on it, the insider game, the establishment game{{mdash}}this is what we're running against.<ref name="WaPo-Ironfist" />}} ಅವರು [[ವಿದೇಶಿ ವಲಸಿಗರ ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಶರಣತೆ]]ಯ ನೆಲೆಗಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ [[ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆ]], [[ಭ್ರೂಣಹತ್ಯೆ]] ಮತ್ತು [[ಸಲಿಂಗಿಗಳ ಹಕ್ಕು]]ಗಳ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಂತರು. ಮೂಲ ಚುನಾವಣೆಯಾದ [[ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್ ಷೈರ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ]] ಹಂತದಲ್ಲೇ 38 ಪ್ರತಿಶತ ಮತಗಳಿಸುವುದತ ಮೂಲಕ (ಆಗಾಗಲೇ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ) ಬುಷ್ ರಿಗೆ ಇವರು ತೀವ್ರ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದರು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೂರು ಮಿಲಿಯನ್ ಮತಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ನಂತರ ಬುಷ್ ರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1992ರಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಪ್ರಾಸ್ತಾವಿಕ ನುಡಿ]]ಯನ್ನು [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಂವೆಂಷನ್]] ನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದರು; '[[ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಯುದ್ಧ]]'ವೆಂದೇ ಹೆಸರಾದ ಈ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಅವರು "ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ [[ಆತ್ಮ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಲಿಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಯುದ್ಧ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರು. ಆ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಬಿಲ್]] ಮತ್ತು [[ಹಿಲೆರಿ ಕ್ಲಿಂಟನ್]] ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆ ನುಡಿದರು: {{cquote|The agenda Clinton & Clinton would impose on America{{mdash}}abortion on demand, a litmus test for the Supreme Court, [[homosexual]] rights, discrimination against religious schools, women in combat units{{mdash}}that's change, all right. But it is not the kind of change America needs. It is not the kind of change America wants. And it is not the kind of change we can abide in a nation we still call God's country.<ref name="Culturewarspeech">{{cite web |url=http://www.buchanan.org/pa-92-0817-rnc.html |title=1992 Republican National Convention Speech |last=Buchanan |first=Pat |date=1992-08-17 |publisher=Internet Brigade |accessdate=2006-11-04 |archive-date=2007-10-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071018035401/http://www.buchanan.org/pa-92-0817-rnc.html |url-status=dead }}</ref>}} ಅವರು ಪಡೆದ ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ ಚಪ್ಪಾಳೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಅವರ ವಿರೋಧಿಗಳು ಆ ಭಾಷಣವು ಮಾಡರೇಟ್ ಪಕ್ಷದವರನ್ನು ಬುಷ್/ಕ್ವೇಯ್ಲ್ ಟಿಕೆಟ್ ನಿಂದ ದೂರೀಕರಿಸಿತು ಎಂದು ದೂರಲು ಪ್ರೇರಕವಾಯಿತು.<ref name="CBS-BacksBush">{{cite news |url=http://www.cbsnews.com/stories/2004/10/18/politics/main650023.shtml |title=Buchanan Reluctantly Backs Bush |date=2004-10-18 |last=Kuhn |first=David Paul |work=CBSNews.com |accessdate=2006-12-06 |archive-date=2006-12-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061214063313/http://www.cbsnews.com/stories/2004/10/18/politics/main650023.shtml |url-status=dead }}</ref> === ಪ್ರಚಾರ ಪಥದಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ === ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ತಮ್ಮ ಅಂಕಣ ಮತ್ತು ''ಕ್ರಾಸ್ ಫೈರ್'' ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರು. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ-ವಿರೋಧವನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಲು ಅವರು [[ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಝ್]] ಎಂಬ ಒಂದು [[ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ]] ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 1993ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. [[ಬೇ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್]] ಈ [[ವಿಯೆನ್ನಾ]], ವರ್ಜೀನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಟ್ ಅದರ ಚೇರ್ಮನ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="AboutAmericanCause">{{cite web |url=http://www.theamericancause.org/about.htm |title=The American Cause: About the Cause |accessdate=2006-11-04 |publisher=The American Cause |archive-date=2006-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061110084235/http://www.theamericancause.org/about.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಬ್ರಾಡ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಸಿಸ್ಟಂ]]ನವರ ''ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಎಂಡ್ ಕಂಪನಿ'' ಎಂಬ ಮೂರುಗಂಟೆಗಳ ಟಾಕ್ ಷೋ ದ ಅತಿಥೇಯರಾಗಿ ಜುಲೈ 5, 1993ರಂದು ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ [[ರೇಡಿಯೋ]]ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಹ-ಅತಿಥೇಯರಾದ ಲಿಬರಲ್ ರೊಡನೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಸಂದರ್ಭಗಳಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ [[ಬ್ಯಾರಿ ಲಿನ್]], [[ಬಾಬ್ ಬೆಕೆಲ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಸ್ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂಸ್]] ಇದ್ದು, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಸರಣ ಅವಧಿಯು [[ರಷ್ ಲ್ಯಾಂಬರ್ಗ್]] ರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದೊಡನೆ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವಂತಿತ್ತು. ತಮ್ಮ 1996ರ ಚುನಾವಣಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦, 1995ರಂದು ಹೊರನಡೆದರು. === 1996ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕಗಳು === 1996ರಲ್ಲಿ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮಾಡಿದ ಯತ್ನಗಳು ಬಹಳ ಮೆಚ್ಚತಕ್ಕವಾಗಿದ್ದವು. ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್]] ಮರು-ಆಯ್ಕೆಯಾಗಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಟಿಕೆಟ್ ಮೇಲೆ ಭದ್ರ ಹಿಡಿತ ಹೊಂದಿದ್ದ ಯಾವುದೇ ಆಡಳಿತಾರೂಢ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಿಜಕ್ಕೂ, ಸೋಲುಂಡಿದ್ದ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಜಾರ್ಜ್ ಹೆಚ್.ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬುಷ್]] ತಮಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಬಯಕೆಯಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದುದರಿಂದ, ಆ ಪಕ್ಷದ ಬಾವುಟ ಹಿಡಿಯಲು ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದವರೆಂದರೆ [[ಕಾನ್ಸಾಸ್]] ನ ಸೆನೇಟ್ ಮೆಜಾರಿಟಿ ಮುಖಂಡರಾದ ಸೆನೇಟರ್ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಡೋಲ್]]; ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ದೌರ್ಬಲ್ಯಗಳಿದ್ದವು. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಡೋಲ್ ರ ಬಲಪಂಥದಿಂದ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ಕೋರುತ್ತಾ, [[ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]](NAFTA)ಯ ವಿರುದ್ಧ ತಮ್ಮ ದನಿಯೆತ್ತಿದರು. ನಾಮಕಾತಿ ಬಯಸಿದ ಇತರ ಉಮೇದುವಾರರ ಪೈಕಿ [[ಟೆಕ್ಸಾಸ್]] ನ ಸೆನೇಟರ್ [[ಫಿಲ್ ಗ್ರಾಮ್]], [[ಟೆನೆಸ್ಸಿ]]ಯ ಮಾಜಿ [[ರಾಜ್ಯಪಾಲ]] [[ಲಾಮಾರ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್]] ಮತ್ತು ಬಹುಪಟ್ಟು-ಮಿಲಯನ್ ಗಳ ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರಕಾಶಕ [[ಸ್ಟೀವ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್]] ಇದ್ದರು. ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಲಿಬರಲ್ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಘನತೆಯ ಕೇಂದ್ರ]]ವು ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ಸಹ-ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಲ್ಯಾರಿ ಪ್ರ್ಯಾಟ್]] ಶ್ವೇತ ಶ್ರೇಷ್ಠತಾಸಂಘ(ಸುಪ್ರೀಮಾಸಿಸ್ಟ್) ಮತ್ತು ಸೇನೆಯ ಮುಖಂಡರು ನಡೆಸಿದ ಎರಡು ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಪ್ರ್ಯಾಟ್ ಯಾವುದೇ ವರ್ಣೀಯ ಪಂಥದೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವಿರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್ ಷೈರ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಬೇಕಾದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಚುನಾವಣೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇಕೆಂದೇ ತಮಗೆ ಮಸಿ ಬಳಿಯಲು ನಡೆಸಿದ ಷಡ್ಯಂತ್ರವದೆಂದು ಹೇಳಿದರು. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ತಾವು ಪ್ರ್ಯಾಟ್ ರನ್ನು ನಂಬುವುದಾಗಿ ''ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ಯೂನಿಯನ್ ಲೀಡರ್'' ಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಪ್ರ್ಯಾಟ್ "ಈ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು" ಹಾಗೂ "ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಿಮುಖತೆ ಉಂಟಾಗದಿರಲು" ಈ ಪ್ರಚಾರದಿಂದ ರಜೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದರು.<ref>ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಸಹಾಯಕ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುತ್ತಾರೆ, ''[[ದ ಯೂನಿಯನ್ ಲೀಡರ್]]'' " ಫೆಬ್ರವರಿ 16, 1996</ref> ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಸೆನೇಟರ್ [[ಬಾಬ್ ಡೋಲ್]] ರನ್ನು ಸುಮಾರು 3000 ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ [[ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್ ಷೈರ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕ]]ದಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿ ತಮ್ಮ ಚುನಾವಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಬಲವಾದ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿದರು. ಅವರು ಇನ್ನೂ ಮೂರು ರಾಜ್ಯ(ಅಲಾಸ್ಕಾ, ಮಿಸೌರಿ ಮತ್ತು ಲೂಯಿಸೀನಿಯಾ)ಗಳಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿ [[ಲೋವಾ ಕಾಕಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಡೋಲ್ ಗಿಂತಲೂ ಕೊಂಚ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದರು. ಅವರ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಪ್ರಚಾರವು ಅವರ ಮೇಲೇರುತ್ತಿದ್ದ ವಾಗ್ಧಾಳಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಪಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ಹತೋಟಿ ಹೊಂದಿದ್ದುದೆಂದು ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ನಂಬಿದ್ದ ಶೂನ್ಯತರವಾದ [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್]] ವ್ಯವಸ್ಥೆ(ಅದರ ಸಾಕಾರದಂತಿದ್ದ ಡೋಲ್)ಯ ವಿರುದ್ಧ ತೃಣಮೂಲ ಬಲಪಂಥೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಯಾಯಿತು. ನಂತರ ನಷುವಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಇಂತೆಂದರು: {{cquote|We shocked them in Alaska. Stunned them in Louisiana. Stunned them in Iowa. They are in a terminal panic. They hear the shouts of the peasants from over the hill. All the knights and barons will be riding into the castle pulling up the drawbridge in a minute. All the peasants are coming with pitchforks. We're going to take this over the top.<ref>[http://www.iht.com/bin/print_ipub.php?file=/articles/1996/02/20/camp.t_11.php Republicans Wind Up Bare-Fisted Donnybrook in New Hampshire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111055705/http://www.iht.com/bin/print_ipub.php?file=%2Farticles%2F1996%2F02%2F20%2Fcamp.t_11.php |date=2012-01-11 }}, by Brian Knowlton, ''[[International Herald Tribune]]'', Tuesday, February 20, 1996</ref>}}ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು, "ರೈತರು [[ಪಿಚ್ ಫೋರ್ಕ್]] (ಕೃಷಿ ಸಾಧನ)ಗಳೊಡನೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ", ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆ ಕೃಷಿಸಾಧನದ ಲಾಂಛನದೊಂದಿಗೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ [[ಸೂಪರ್ ಮಂಗಳವಾರ]]ದ ಪ್ರಾಥಮಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಡೋಲ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಅಂತರಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದರು. ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪ್ರಾಥಮಿಕದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಪ್ರತಿಶತ ಮತಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಮಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಚುನಾವಣಾ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಡೋಲ್ [[ಪರ-ಆಯ್ಕೆ]]ಗಾಗಿ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಸಹ-ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದನ್ನು ಇಚ್ಛಿಸಿದಲ್ಲಿ {{Citation needed|date=February 2007}}ತಾನು ಯು.ಎಸ್.ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪೇಯರ್ಸ್ ಪಕ್ಷ(ಈಗ [[ಕಾಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ ಪಕ್ಷ]])ದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಡೋಲ್ [[ಜ್ಯಾಕ್ ಕೆಂಪ್]] ರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಅದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು. 1996ರ ಚುನಾವಣಾಕಾರ್ಯದ ನಂತರ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ತಮ್ಮ ಅಂಕಣ ಮತ್ತು ''ಕ್ರಾಸ್ ಫೈರ್'' ಗೆ ಮರಳಿದರು. ಅಲ್ಲದೆ 1998ರ ''ದ ಗ್ರೇಟ್ ಬಿಟ್ರೇಯಲ್'' ನೊಂದಿಗೆ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಸರಮಾಲೆಯನ್ನೇ ಆರಂಭಿಸಿದರು. === 2000ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣಾಕಾರ್ಯ === ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ತಾವು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಹೊರಹೋಗುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ 1999ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸುತ್ತಾ ಆ ಪಕ್ಷವು (ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಗಳಂತೆಯೇ) "[[ಬೆಲ್ಟ್ ವೇ]] ಪಕ್ಷ"ವೆಂದು ಲೇವಡಿ ಮಾಡಿದರು. [[ರಿಫಾರ್ಮ್ ಪಕ್ದ]]ದಿಂದ ನೇಮಕಾತಿಯನ್ನು ಅವರು ಬಯಸಿದರು. ಹಲವಾರು ರಿಪಾರ್ಮರ್ ಗಳು [[ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಧ್ಯಾನ]]ವನ್ನೇ ತಮ್ಮ ನೆಲೆಗಟ್ಟಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ [[ಲೋವಾ]]ದ ಭೌತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ [[ಜಾನ್ ಹ್ಯಾಗೆಲಿನ್]] ರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಪಕ್ಷದ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ [[ರಾಸ್ ಪೆರೋಟ್]] ಯಾವುದೇ ಅಬ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವರ ಮಾಜಿ ಸಹ-ಸ್ಪರ್ಧಿ [[ಪ್ಯಾಟ್ ಷೊಯೇಟ್]] ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಬಹಳ ದೊಡ್ಡ ಅಂತರದಿಂದ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಪರವಾಗಿದ್ದ ಪಕ್ಷದ ಮುಕ್ತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ(ಚುನಾವಣೆ)ದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಹ್ಯಾಗೆಲಿನ್ ನ ಬೆಂಬಲಿಗರು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾ ಅದು "ಕಲುಷಿತವಾದುದು" ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದರು. ರಿಫಾರ್ಮ್ ಪಕ್ಷದ ವಿಭಾಗಗಳು ಲಾಂಗ್ ಬೀಚ್ ಕಂವೆಂಷನ್ ಸೆಂಟರ್ ನ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವು. ಎಲ್ಲಾ ಸಭೆಗಳ ಪ್ರಮುಖರೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬದಿಗೊತ್ತಿ, ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲೇ, ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಹಾಗೂ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಸಭೆಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ, ಚುನಾಯಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಒಂದು ಸಭೆಯು ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಹ್ಯಾಗೆಲಿನ್ ರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಎರಡೂ ಸಭೆಗಳು ತಾವೇ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ರಿಪಾರ್ಮ್ ಪಕ್ಷವೆಂದು ಸಾರಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿದವು. ಕಡೆಗೆ, [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ]]ವು ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರಿಫಾರ್ಮ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಚುನಾವಣಾ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡುತ್ತಾ [[1996ರ ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಪೆರೋಟ್ ರ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದ ಸಂದಾಯವಾದ ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರಚಾರ ವಿತ್ತದಿಂದ $12.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣವನ್ನೂ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು; ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ನಾಮಕಾತಿಯನ್ನು ಜಯಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್]] ನಿಂದ ಯು.ಎಸ್. ಹೊರಬರಬೇಕೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾ ಯು.ಎನ್ ಅನ್ನು ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಿಂದ ಉಚ್ಛಾಟಿಸಬೇಕು, [[ಆಂತರಿಕ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಬೇಕು, [[ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ]], [[ಶಕ್ತಿ ಇಲಾಖೆ]], [[ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆ]]ಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಬೇಕು, ವಂಶಪಾರಂಪಾರಿಕ ಹಾಗೂ ಬಂಡವಾಳಗಳ ಮೇಲಿನ ಆದಾಯದ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು [[ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳ]]ನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಯೋಜನೆಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನೇ ಸಾರಿದರು. ಅವರ ಸಹ-ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್]] ನ [[ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್]] ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿರತರಾದ ಮತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತ ಶಿಕ್ಷಕರಾದ [[ಎಝೋಲಾ ಬಿ. ಫೋಸ್ಟರ್]] ರನ್ನು ಆಯ್ದುಕೊಂಡರು. ಈ ಚುನಾವಣಾ ಓಟದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು [[ಸೋಷಿಯಲಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ದ ಯುಎಸ್ ಎ]] ಯಿಂದ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ [[ಬ್ರಿಯಾನ್ ಮೂರ್]] ರವರ ಬೆಂಬಲ ದೊರೆಯಿತು; 2008ರಲ್ಲಿ ಮೂರ್ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಅವರು 2000ದಲ್ಲಿ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಕಾರಣ "ಅವರು [[ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ]]ಕ್ಕಿಂತಲೂ ನ್ಯಾಯಯುತ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪರವಾಗಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವು [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರಕ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿದ್ದು ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗುವುವೆಂದು ನನಗೆನ್ನಿಸಿತ್ತು" ಎಂದು ನುಡಿದರು.<ref name="indy weekly">{{cite news |date=2008-10-08 |work=[[Independent Weekly]] |title=Q&A with Socialist Party presidential candidate Brian Moore |url=http://www.indyweek.com/gyrobase/Content?oid=oid%3A266409 |access-date=2010-06-07 |archive-date=2016-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160104184456/http://www.indyweek.com/gyrobase/Content?oid=oid%3A266409 |url-status=dead }}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 19ರಂದು ದ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ರೈಟ್ ಟು ಲೈಫ್ ಪಕ್ಷ]]ವು, ತಾತ್ವಿಕವಾಗಿ, ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರನ್ನು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದಿಂದ ನೇಮಕಾತಿ ಮಾಡಿತು; ಆ ಜಿಲ್ಲೆಯ 90% ಜನರು ಇದರ ಪರವಾಗಿ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರು.<ref>(2000-08-01) [https://web.archive.org/web/20020820004727/http://ballot-access.org/2000/0901.html#16 ರೈಟ್ ಟು ಲೈಫ್ ಪಕ್ಷವು ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರನ್ನು ಆರಿಸಿತು], ಬ್ಯಾಲೆಟ್ ಆಕ್ಸಸ್ ನ್ಯೂಸ್.</ref> [[2000ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತದ 0.4% ಮತವಾದ 449,895 ಮತಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದರು. (ಹ್ಯಾಗೆಲಿನ್ [[ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಲಾ]] ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ 0.1 ಪ್ರತಿಶತ ಮತವನ್ನು ಪಡೆದರು.) [[ಫ್ಲೋರಿಡಾದ ಪಾಮ್ ಬೀಚ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ 3407 ಮತ{{mdash}}ಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದುದು [[ಪಾಮ್ ಬೀಚ್ ಕೌಂಟಿ]]ಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಲಿಕೆ, ಅದರ ಬೃಹತ್ ಯಹೂದಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಕೆಲವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟರು. ಈಗ ಕುಖ್ಯಾತವಾಗಿರುವ ಕೌಂಟಿಯ "[[ಬಟರ್ ಫ್ಲೈ ಬ್ಯಾಲಟ್]]" ನ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಅಲಕ್ಷ್ಯದ ಕಾರಣ ಅಷ್ಟೊಂದು ಮತಗಳು ಬಿದ್ದವೆಂದು ಶಂಕಿಸಲಾಯಿತು. ಬುಷ್ ರ ಬಾತ್ಮೀದಾರ [[ಆರಿ ಫ್ಲೀಷರ್]] "ಪಾಮ್ ಬೀಚ್ ಕೌಂಟಿಯು ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಪ್ರಬಲ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಅವರಿಗೆ 3407 ಮತಗಳು ದೊರೆತವು" ಎಂದರು. ಆದರೆ ರಿಫಾರ್ಮ್ ಪಕ್ಷದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇದನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾ ಆ ಕೌಂಟಿಯಲ್ಲಿ ಇವರಿಗೆ 400ರಿಂದ 500 ಬೆಂಬಲಿಗರಿರಬಹುದಷ್ಟೆ ಎಂದರು. ''ದ ಟುಡೇ ಷೋ'' ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಇಂತೆಂದರು:{{cquote|When I took one look at that ballot on Election Night... it's very easy for me to see how someone could have voted for me in the belief they voted for [[Al Gore]].<ref name="salon">{{cite web |author=Tapper, Jake |url=http://dir.salon.com/story/politics/feature/2000/11/10/buchanan/ |date=2000-11-10 |title=Buchanan camp: Bush claims are "nonsense" |accessdate=2008-11-30 |publisher=''Salon'' |quote=Both McConnell and Cunningham say that they agree with the comments of Buchanan himself on Thursday's "Today" show |archive-date=2008-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081011062219/http://dir.salon.com/story/politics/feature/2000/11/10/buchanan/ |url-status=dead }}</ref>}} ಕೆಲವು ವೀಕ್ಷಣಕಾರರು ಅವರ ಚುನಾವಣಾಕಾರ್ಯವು ಅವರ ಸಂದೇಶಗಳು ಬಿಳಿಯರ ನೆಲೆಗಟ್ಟನ್ನು ದಾಟಿ ಹೋಗಲು ಗುರಿ ಇರಿಸಿದಂತಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಬದಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದರು.<ref>{{Cite web |url=http://archive.salon.com/news/feature/1999/10/25/buchanan/ |title=ಸಾಲನ್ ನ್ಯೂಸ್{{!}} ನಾಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಪ್ಯಾಟ್ |access-date=2010-06-07 |archive-date=2008-04-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080423233336/http://archive.salon.com/news/feature/1999/10/25/buchanan/ |url-status=dead }}</ref> 2000ದ ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಂತರ ರಿಫಾರ್ಮರ್ ಗಳು ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರನ್ನು ಪಕ್ಷದೊಳಗೆ ಸಕ್ರಿಯವಾದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ನಿರಾಕರಿಸಿದರಾದರೂ 2001ರ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿದ್ದರು. ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸ್ವತಂತ್ರರೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು, [[ನಿಯೋ-ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್]] ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷವೆಂದು ಅವರು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಪಕ್ಷದ ಮುಖಂಡತ್ವಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳದೆ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. [[2004ರ ಚುನಾವಣೆ]]ಗಳಿಗೆ ಮುಂಚೆ, ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಅವರು ಮತ್ತೆ ತಮ್ಮನ್ನು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡರು, ಮತ್ತೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ತಮಗೆ ಬಯಕೆಯಿಲ್ಲವೆಂದು ಸಾರಿದರು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಬುಷ್ ರ 2004ರ ಮರು-ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುತ್ತಾ, ಹೀಗೆ ಬರೆದರು:{{cquote|Bush is right on taxes, judges, sovereignty, and values. [[John Kerry|Kerry]] is right on nothing.<ref>[http://www.washingtontimes.com/national/20040909-115705-2949r.htm Third parties seen as thread to Bush], Steve Miller, ''[[Washington Times]]'' September 10, 2004</ref>}} == ಮರಳಿ ಖಾಸಗಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ == === MSNBC ವಿವರಣಕಾರ === [[ಚಿತ್ರ:Buchananinterview.JPG|thumb|ಸಂದರ್ಶಿತರಾಗುತ್ತಿರುವ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ 2008]] CNN ಅವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸದಿದ್ದರೂ, ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಅಂಕಣ ಪುನರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Wapo-050106">{{cite news |url= http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/04/30/AR2006043001185.html |title=Tony Snow's Washington Merry-Go-Round |last=Kurtz |first=Howard |work=Washington Post |date=2006-05-01 |page=C01 |accessdate=2006-12-05}}</ref> ''[[ಕ್ರಾಸ್ ಫೈರ್]]'' ನ ದೀರ್ಘವಾದ ಅವತರಣಿಕೆಯನ್ನು MSNBCಯು ''[[ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಎಂಡ್ ಪ್ರೆಸ್]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ೧೫, 2002ರಂದು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿ, ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೆಸ್ ರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಿಸಿತು. "ಸ್ಮಾರ್ಟೆಸ್ಟ್ ಅವರ್ ಆನ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್" ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತವಾದ ''ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಎಂಡ್ ಪ್ರೆಸ್'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಈರ್ವರೂ ಅತಿಥಿಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಹೊಸ ಸುದ್ದಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [[ಇರಾಕ್ ಯುದ್ಧ]]ವು ಸಮೀಪಿಸಿದಂತೆ, ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೆಸ್ ತಮ್ಮ ವೈರವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿಕೊಂಡರು; ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಇಬ್ಬರೂ ಆ ಆಕ್ರಮಣದ ವಿರೋಧಿಗಳೇ ಆಗಿದ್ದರು. ಆ ಯೋಜಿತ ಆಕ್ರಮಣದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ ಮೊದಲ ಕೇಬಲ್ ಅತಿಥೇಯರು ತಾವೇ ಎಂದು ಪ್ರೆಸ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.billpress.com/television.html |author=Bill Press |title=Making Air-Waves |accessdate=2006-12-05 |archive-date=2006-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061107235749/http://www.billpress.com/television.html |url-status=dead }}</ref> MSNBCಯ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕರಾದ [[ಜೆರಿ ನಾಚ್ ಮನ್]] ಒಮ್ಮೆ ವಿನೋದವಾಗಿ ಈ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಪೇಚಾಡುತ್ತಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು:{{cquote|So the point is why does only Fox [News Channel] get this? At least, we work at the perfect place, the place that's fiercely independent. We try to have balance by putting you two guys together and then this [[Stockholm syndrome]] love fest set in between the two of you, and we no longer even have robust debate.<ref>''Buchanan and Press'', November 19, 2002 broadcast.</ref>}} ಅವರ ಚೊಚ್ಚಲ ಟಾಕ್ ಷೋ ಆದ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ MSNBCಯ ದೌರ್ಭಾಗ್ಯ-ಭರಿತ ''ಡೋನಾಹ್ಯೂ'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅತಿಥೇಯ [[ಫಿಲ್ ಡೋನಾಹ್ಯೂ]] ಮತ್ತು ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ವಿಭಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಡೋನಾಹ್ಯೂರನ್ನು "ಡಿಕ್ಟೇಟೋರಿಯಲ್" <ref>ಪೂರ್ಣ ಹೇಳಿಕೆ: "ಕಟ್ ಇಟ್ ಔಟ್, ಫಿಲ್. ವಾಟ್ ಯೂ ವಾಂಟ್ ಡನ್ ಈಸ್, ಐ ಸೇ ನೋ ಜ್ಯೂಯಿಷ್ ಕಿಡ್ ಕ್ಯಾನ್ ಬಿ ಪುಟ್ ಇನ್ ಎ ನೇಟಿವಿಟಿ ಪ್ಲೇ. ವಾಟ್ ಯೂ ವಾಂಟ್ ಡನ್ ಈಸ್ ನೋ ನೇಟಿವಿಟಿ ಪ್ಲೇ, ನೋ ಪ್ಲೆಡ್ಜ್ ಆಫ್ ಅಲಿಜಿಯೆನ್ಸ್, ನೋ ಬೈಬಲ್ ಇನ್ ಸ್ಕೂಲ್, ನೋ ಟೆನ್ ಕಮ್ಯಾಂಡ್ಮೆಂಟ್ಸ್. ಯೂ ಆರ್ ಡಿಕ್ಟೇಟೋರಿಯಲ್, ಫಿಲ್. ಯೂ ಆರ್ ಎ ಡಿಕ್ಟೇಟೋರಿಯಲ್ ಲಿಬರಲ್ ಎಂಡ್ ಯೂ ಡೋಟ್ ಈವನ್ ನೋ ಇಟ್."</ref> ಎಂದು ಕರೆದರು ಮತ್ತು ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಗಿಟ್ಟಿಸಿದರು ಎಂದು ಲೇವಡಿ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite news |url= http://www.austinchronicle.com/gyrobase/Issue/column?oid=oid%3A98320 |title=The Phil-ing Station |last=Acosta |first=Belinda |work=Austin Chronicle |date=2002-07-26 |accessdate=2006-12-05}}</ref> MSNBCಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಎರಿಕ್ ಸೋರೆನ್ಸನ್]] ''ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಎಂಡ್ ಪ್ರೆಸ್'' ಅನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 26, 2003ರಂದು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ MSNBCಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದರು. ಆ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್ ನ ಟಾಕ್ ಷೋಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ನಿಯತವಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸಂದರ್ಭ ಬಿದ್ದಾಗ, MSNBCಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ರಾತ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ ''[[ಸ್ಕಾರ್ಬೊರೋ ಕಂಟ್ರಿ]]'' ಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಈಗ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅತಿಥಿ ಮತ್ತು ಸಹ-ಅತಿಥೇಯರಾಗಿ ''[[ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಜೋ]]'' ಹಾಗೂ ''[[ಹಾರ್ಡ್ ಬಾಲ್]]'' ಗಳಲ್ಲಿ, ''[[1600 ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಅವಿನ್ಯೂ]]'', ಮತ್ತು ''[[ರಾಷೆಲ್ ಮ್ಯಾಡ್ಡೋ ಷೋ]]'' ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009ರಲ್ಲಿ MSNBCಯು ಯಹೂದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ದೂರುಗಳು ಬಂದುದರಿಂದ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಅಂಕಣವೊಂದನ್ನು ಜಾಲತಾಣದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು.<ref>[http://jta.org/news/article/2009/09/03/1007639/njdc-urges-msnbc-to-remove-pat-buchanans-column-defending-hitler MSNBC ಹಿಟ್ಲರ್ ನನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿದ್ದ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಅಂಕಣವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120609171756/http://www.jta.org/news/article/2009/09/03/1007639/njdc-urges-msnbc-to-remove-pat-buchanans-column-defending-hitler |date=2012-06-09 }} ಜ್ಯೂಯಿಷ್ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫಿಕ್ ಏಜೆನ್ಸಿ 3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009</ref> ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಜರ್ಮನಿಯು ಪೋಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದ 70ನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಬ್ರಿಟನ್ ಜರ್ಮನಿಯ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ ಸಾರಬಾರದಿತ್ತೆಂಬ ವಾದವನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದರು.<ref>[http://www.politico.com/blogs/michaelcalderone/0909/Buchanan_column_removed_from_MSNBC_site.html MSNBC ಬ್ಯಾಕ್ಯಾನನ್ ರ ಅಂಕಣವನ್ನು ತಾಣದಿಂದ ತೆಗೆದುಬಿಡುತ್ತದೆ] POLITICO 3 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009.</ref> === ''ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್'' ಪತ್ರಿಕೆ === ಆರ್ಥಿಕ, ವಿದೇಶ ಪ್ರಯಾಣ ಕಾಯಿದೆ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ [[ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್]] ಪಕ್ಷೆ ಹೊಂದಿರುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಮಾಜಿ ''[[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಪೋಸ್ಟ್]]'' ಸಂಪಾದಕೀಯ ಪುಟದ ಸಂಪಾದಕ [[ಸ್ಕಾಟ್ ಮೆಕ್ಕಾನೆಲ್]] ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಹಾರಸ್ಥ [[ಟಾಕಿ ಥಿಯೊಡೊರಾಕೋಪ್ಯುಲಸ್]] ರೊಡಗೂಡಿ 2002ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ''[[ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್]] ನ '''ಮೊದಲ ಸಂಚಿಕೆಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 7, 2002ರಂದು ಹೊರಬಂದಿತು'''. '' '''''ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯೊಡಗಿನ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಸಂಬಂಧ 2007ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.''' '' === ಇತರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು === ಪತ್ರಕರ್ತ ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ಜೋನ್ಸ್]] ರ ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="ajones">{{cite web|url=http://buchanan.org/blog/audio-alex-jones-interviews-pat-buchanan-128|title="Alex Jones Interviews Pat Buchanan"|accessdate=October 13, 2009|archive-date=ನವೆಂಬರ್ 19, 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091119202514/http://buchanan.org/blog/audio-alex-jones-interviews-pat-buchanan-128|url-status=dead}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಾನಗಳು == {{Main|Political positions of Pat Buchanan}} == ಚುನಾವಣಾ ಇತಿಹಾಸ == {{Main|Electoral history of Pat Buchanan}} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಕಾಂಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ ಪಕ್ಷ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್)]] * [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾಳಗ]] * [[ಇಝೋಲಾ ಬಿ. ಫಾಸ್ಟರ್]] * [[ಗ್ಲೋಬ್-ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್]] * [[ಅ-ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ]] * [[ಹಳೆಯ ಹಕ್ಕು (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್)]] * [[ಪ್ಯಾಲಿಯೋಕನ್ಸರ್ವೇಟಿಸಂ]] * [[Populism]] * [[ಆರ್ಥಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ]] * [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕದ ರಿಫಾರ್ಮ್ ಪಕ್ಷ]] == ಆಕರಗಳು == {{reflist|3}} == ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಲೇಖನಗಳು == === ಪುಸ್ತಕಗಳು === * ''[[ಚರ್ಚಿಲ್, ಹಿಟ್ಲರ್, ಎಂಡ್ ದ ಅನ್ ನೆಸೆಸರಿ ವಾರ್: ಹೌ ಬ್ರಿಟನ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಇಟ್ಸ್ ಎಂಪೈರ್ ಎಂಡ್ ದ ವೆಸ್ಟ್ ಲಾಸ್ಟ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್]]'' (ಮೇ 27, 2008) ISBN 0-307-40515-X * ''ಡೇ ಆಫ್ ರೆಕನಿಂಗ್: ಹೌ ಹ್ಯುಬ್ರಿಸ್, ಐಡಿಯಾಲಜಿ, ಎಂಡ್ ಗ್ರೀಡ್ ಆರ್ ಟೇರಿಂಗ್ ಅಮೆರಿಕ ಅಪಾರ್ಟ್'' (ನವೆಂಬರ್ 27, 2007) ISBN 0-312-37696-೦ * ''[[ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ: ದ ಥರ್ಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಇಂವೇಷನ್ ಎಂಡ್ ಕಾಂಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ]]'' (ಆಗಸ್ಟ್ 22, 2006) ISBN 0-312-36003-7 * ''ವೇರ್ ದ ರೈಟ್ ವೆಂಟ್ ರಾಂಗ್: ಹೌ ನಿಯೋಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ಸ್ ಸಬ್ವರ್ಟೆಡ್ ದ ರೇಗನ್ ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ ಎಂಡ್ ಹೈಜ್ಯಾಕ್ಡ್ ದ ಬುಷ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ'' (2004) ISBN 0-312-34115-6 * ''[[ದ ಡೆತ್ ಆಫ್ ದ ವೆಸ್ಟ್]]: ಹೌ ಡೈಯಿಂಗ್ ಪಾಪ್ಯುಲೇಷನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಇಮ್ಮಿಗ್ರೆಂಟ್ ಇನ್ವೇಷನ್ಸ್ ಇಂಪೆರಿಲ್ ಅವರ್ ಕಂಟ್ರಿ ಎಂಡ್ ಸಿವಿಲಿಝೇಷನ್'' (2002) ISBN 0-312-28548-6 * ''[[A Republic, Not an Empire: Reclaiming America's Destiny]]'' (1999) ISBN 0-89526-272-X * ''ದ ಗ್ರೇಟ್ ಬಿಟ್ರೇಯಲ್: ಹೌ ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಾವೆರಿನ್ಟಿ ಎಂಡ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಜಸ್ಟಿಸ್ ಆರ್ ಬೀಯಿಂಗ್ ಸ್ಯಾಕ್ರಿಫೈಸ್ಡ್ ಟು ದ ಗಾಡ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಎಕಾನಮಿ'' (1998) ISBN 0-316-11518-5 * ''ರೈಟ್ ಫ್ರಂ ದ ಬಿಗಿನಿಂಗ್'' (1988) ISBN 0-316-11408-1 * ''ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್ ವೋಟ್ಸ್, ಲಿಬರಲ್ ವಿಕ್ಟರೀಸ್: ವೈ ದ ರೈಟ್ ಹ್ಯಾಸ್ ಫೇಯ್ಲ್ಡ್'' (1975) ISBN 0-8129-0582-2 * ''ದ ನ್ಯೂ ಮೆಜಾರಿಟಿ: ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ನಿಕ್ಸನ್ ಎಟ್ ಮಿಡ್-ಪ್ಯಾಸೇಜ್'' (1973) === ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಣಗಳು === * [http://www.buchanan.org/pa-92-0817-rnc.html 1992ರ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಂವೆನ್ಷನ್ ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಸ್ತಾವಿಕ ನುಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071018035401/http://www.buchanan.org/pa-92-0817-rnc.html |date=2007-10-18 }}, ಆಗಸ್ಟ್ 17, 1992 * 1996ರ (ಚುನಾವಣಾ) ಪ್ರಚಾರದ ಘೋಷಣೆ, ಮಾರ್ಚ್ 20, 1995 * [http://www.pbs.org/newshour/bb/election/buchanan_2-29.html 1996ರ ಪ್ರಚಾರ ಭಾಷಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121114151019/http://www.pbs.org/newshour/bb/election/buchanan_2-29.html |date=2012-11-14 }}, ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಪ್ರೈಮರಿ ಸ್ಟಂಪ್ ಭಾಷಣ ಫೆಬ್ರವರಿ 29, 1996 * [http://www.4president.org/speeches/buchanan2000announcement.htm 2000ದ ಪ್ರಚಾರ ಘೋಷಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303212936/http://www.4president.org/speeches/buchanan2000announcement.htm |date=2016-03-03 }}, ಮಾರ್ಚ್ 2, 1999 * [http://www.buchanan.org/pa-00-0812-speechnomination.html 2000ರಲ್ಲಿ ರಿಫಾರ್ಮ್ ಪಕ್ಷದ ನೇಮಕಾತಿಯ ಸ್ವೀಕಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081009062301/http://www.buchanan.org/pa-00-0812-speechnomination.html |date=2008-10-09 }}, ಆಗಸ್ಟ್ 12, 2000 * [http://buchanan.org/blog/1996-announcement-speech-171 ಅಮೆರಿಕದ ಆತ್ಮಕ್ಕಾಗಿ ನಡೆದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಯುದ್ಧ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110730084728/http://buchanan.org/blog/1996-announcement-speech-171 |date=2011-07-30 }}, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 14, 1992 * [http://www.commonwealthclub.org/archive/02/02-01buchanan-speech.html ಡೆತ್ ಆಫ್ ದ ವೆಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090116001625/http://www.commonwealthclub.org/archive/02/02-01buchanan-speech.html |date=2009-01-16 }}, ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಕ್ಲಬ್ ಭಾಷಣ ಜನವರಿ 14, 2002 * [http://www.chuckbaldwinlive.com/read.freetrade.html ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120321221221/http://www.chuckbaldwinlive.com/read.freetrade.html |date=2012-03-21 }}, ಚಿಕಾಗೋ ಸಂಪುಟದ ವಿದೇಶೀ ಸಂಬಂಧಗಳ ಕುರಿತಾದ ಭಾಷಣ ನವೆಂಬರ್ 18, 1998 * [http://www.buchanan.org/pa-99-0405-china-commonwealth-club.html ಎ ಟೈಂ ಫಾರ್ ಟ್ರೂತ್ ಎಬೌಟ್ ಚೈನಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081008152411/http://www.buchanan.org/pa-99-0405-china-commonwealth-club.html |date=2008-10-08 }} (ಚೀನಾದ ಬಗ್ಗೆ ನಿಜ ಅರಿಯಲೊಂದು ಸಮಯ), ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಭಾಷಣ ಏಪ್ರಿಲ್ 5, 1999 * [http://www.vdare.com/pb/speech.htm To Reunite a Nation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110805064315/http://www.vdare.com/pb/speech.htm |date=2011-08-05 }}, Richard Nixon Library speech on immigration January 18, 2000 === ಆಯ್ದ ಲೇಖನಗಳು === * [http://www.realclearpolitics.com/articles/2008/08/blowback_from_bear_baiting.html ಬ್ಲೋಬ್ಯಾಕ್ ಫ್ರಂ ಬೇರ್ ಬೇಯ್ಟಿಂಗ್], ಅಂಕಣ ಆಗಸ್ಟ್ 15, 2008 * [http://www.buchanan.org/blog/?p=969 ಪಿಜೆಬಿ: ಎ ಬ್ರೀಫ್ ಫಾರ್ ವಿಟ್ನೀ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080822052636/http://www.buchanan.org/blog/?p=969 |date=2008-08-22 }}, ಅಂಕಣ ಮಾರ್ಚ್ 21, 2008 * [http://www.worldnetdaily.com/news/article.asp?ARTICLE_ID=55463 ದ ಡಾರ್ಕ್ ಸೈಡ್ ಆಫ್ ಡೈವರ್ಸಿಟಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080424063038/http://www.worldnetdaily.com/news/article.asp?ARTICLE_ID=55463 |date=2008-04-24 }} ಅಂಕಣ ಮೇ 1, 2007 * [http://www.theamericancause.org/patculturewars.htm ದ ಅಗ್ರೆಸರ್ಸ್ ಇನ್ ದ ಕಲ್ಚರ್ ವಾರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061004005625/http://www.theamericancause.org/patculturewars.htm |date=2006-10-04 }}, ಅಂಕಣ ಮಾರ್ಚ್ 8, 2004. * [http://www.amconmag.com/08_11_03/cover.html ದ ಡೆತ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080720232846/http://www.amconmag.com/08_11_03/cover.html |date=2008-07-20 }}, [[ಅಮೆರಿಕನ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್]] ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2003. * [http://www.msnbc.msn.com/id/3080569/ ದ ಡೆತ್ ಆಪ್ ದ ವೆಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100708215300/http://www.msnbc.msn.com/id/3080569 |date=2010-07-08 }}, ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಪಡೆದದ್ದು ''MSNBC.com'' ನಲ್ಲಿ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 30, 2003. * ಘೋಸ್ಟ್ ಬಸ್ಟಿಂಗ್ ದ ಸ್ಮೂಟ್-ಹಾಲೇ ಓಗ್ರೆ, ಅಂಕಣ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 20, 1993. * [http://www.realchange.org/holocaus.htm 'ಐವಾನ್ ದ ಟೆರಿಬಲ್' - ಮೋರ್ ಡೌಟ್ಸ್], ಅಂಕಣ ಮಾರ್ಚ್ 17, 1990. * [http://www.realchange.org/hitler.htm ಎ ಲೆಸನ್ ಇನ್ ಟೈರನಿ ಟೂ ಸೂನ್ ಫರ್ಗಾಟನ್], ಅಂಕಣ ಆಗಸ್ಟ್ 25, 1977 * [http://antiwar.com/raimondo/book1.html ದ ಓಲ್ಡ್ ರೈಟ್ ಎಂಡ್ ದ ಫ್ಯೂಚರ್ ಆಫ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿಸಂ], ಲೇಖಕ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಜೆ. ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್. [[ಜಸ್ಟಿನ್ ರಾಯ್ಮೊಂಡೋ]]ರ 1993ರ ಪುಸ್ತಕ ''ರೀಕ್ಲೈಮಿಂಗ್ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ರೈಟ್'' ನ ಎರಡನೆಯ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿ. * [http://www.theamericancause.org/patsadsuicide.htm ದ ಸ್ಯಾಡ್ ಸೂಯಿಸೈಡ್ ಆಫ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ನಿಮಿಟ್ಝ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110212185441/http://www.theamericancause.org/patsadsuicide.htm |date=2011-02-12 }}, ಅಂಕಣ ಜನವರಿ 18, 2002 * [http://www.buchanan.org/pma-99-1105-wallstjl.html ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಟು ನಾರ್ಮನ್ ಪಾಡ್ಹೋರೆಟ್ಝ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927193354/http://www.buchanan.org/pma-99-1105-wallstjl.html |date=2007-09-27 }}, [[ದ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್]] ಗೆ ಬರೆದ ಕಾಗದ, ನವೆಂಬರ್ 5, 1999. * [http://www.buchanan.org/pa-95-0612.html ಟೈಮ್ ಫಾರ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ನ್ಯಾಷನಲಿಸಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081008152430/http://www.buchanan.org/pa-95-0612.html |date=2008-10-08 }}, ಅಂಕಣ ಜೂನ್ ೧೨, 1995 * [http://www.theamericancause.org/pattruefascists.htm ಟ್ರೂ ಫ್ಯಾಸಿಸ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ನ್ಯೂ ಯೂರೋಪ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110518000426/http://www.theamericancause.org/pattruefascists.htm |date=2011-05-18 }}, ಅಂಕಣ ಏಪ್ರಿಲ್ ೩೦, 2002 * [http://www.theamericancause.org/patwhatdoweoffertheworldprint.htm ವಾಟ್ ಡೂ ವೀ ಆಫರ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091228135500/http://www.theamericancause.org/patwhatdoweoffertheworldprint.htm |date=2009-12-28 }}, ಅಂಕಣ ಮೇ 19, 2004 * [http://www.amconmag.com/03_24_03/cover.html ಹೂಸ್ ವಾರ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090105221904/http://amconmag.com/03_24_03/cover.html |date=2009-01-05 }}?, ''[[ಅಮೆರಿಕನ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿವ್]]'' ಮಾರ್ಚ್ 24, 2003 * [http://www.theamericancause.org/print/071806_print.htm ವೇರ್ ಆರ್ ದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725113627/http://www.theamericancause.org/print/071806_print.htm |date=2011-07-25 }}, ಅಂಕಣ ಜುಲೈ 18, 2006 ''ದ ಅಮೆಇಕನ್ ಕಾಝ್'' ಸಂಗ್ರಹಗಳು [http://www.theamericancause.org/patarchives.htm ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳ ಪತ್ರಿಕಾ ಅಂಕಣಬರಹಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180603184204/http://www.theamericancause.org/patarchives.htm |date=2018-06-03 }}. ''[[VDARE]]'' ಸಂಗ್ರಹಗಳು [http://www.vdare.com/buchanan/ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಬರೆದ ಹಲವಾರು ಲೇಖನಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110427021905/http://www.vdare.com/buchanan/ |date=2011-04-27 }}. === ಸಂದರ್ಶನಗಳು === * [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1229098-1,00.html ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಗೆ ಹತ್ತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930190049/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1229098-1,00.html |date=2007-09-30 }} ಜೆಫ್ ಚೂ ರಿಂದ, ''ಟೈಂ'', ಆಗಸ್ಟ್ 20, 2006 * [http://www.taemag.com/issues/articleid.16969/article_detail.asp ಈಸ್ ದಿಸ್ ದ ಫೇಸ್ ಆಫ್ ದ ಟ್ವೆಂಟಿಫಸ್ಟ್ ಸೆಂಚುರಿ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060105204230/http://www.taemag.com/issues/articleid.16969/article_detail.asp |date=2006-01-05 }}, ಲೇಖಕ ಬಿಲ್ಲಿ ಕಾಫ್ ಮನ್, ''ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಎಂಟರ್ಪ್ರೈಸ್'', ಜುಲೈ/ಆಗಸ್ಟ್ 1998. * [http://www.foxnews.com/story/0,2933,210010,00.html ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಡಿಫೆಂಡ್ಸ್ ಕಾಂಟ್ರೊವರ್ಸಿಯಲ್ ಇಮ್ಮಿಗ್ರೇಷನ್ ಕಾಮೆಂಟ್ಸ್], ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್ ನ ಭಾಗಶಃ ಲೇಖನ, ''"ಹಾನ್ನಿಟಿ &amp; ಕೋಲ್ಮ್ಸ್", ಆಗಸ್ಟ್ 22, 2006'' * [http://www.radioopensource.org/taking-the-republican-temperature/ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ಸ್: ವಿಟ್ ಮನ್, ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಎಂಡ್ ಟೆರರ್], "ಒಪನ್ ಸೋರ್ಸ್" ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರೇಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.(ಶ್ರಾವ್ಯ) * [http://fora.tv/fora/showthread.php?t=342 ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಡಿಸ್ಕಸಸ್ ಹಿಸ್ ಬುಕ್ ''ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿ'' ಆನ್ ಬುಕ್ ಟಿವಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927000534/http://fora.tv/fora/showthread.php?t=342 |date=2007-09-27 }}, ಆಗಸ್ಟ್ 24, 2006(ದೃಶ್ಯ) == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{External links|date=September 2009}} === ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್-ಸಂಬಂಧಿತ === * [http://buchanan.org Buchanan.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725111626/http://www.buchanan.org/ |date=2011-07-25 }} * [http://www.buchanan.org/blog/ Buchanan blog] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100818051253/http://buchanan.org/blog/ |date=2010-08-18 }} * [http://www.theamericancause.org/patarchives.htm ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ದ್ವೈಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಅಂಕಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180603184204/http://www.theamericancause.org/patarchives.htm |date=2018-06-03 }} * [http://www.lewrockwell.com/buchanan/buchanan-arch.html ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಆರ್ಕೈವ್] [[LewRockwell.com]]ನಲ್ಲಿ * [http://www.outloudopinion.com ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಲೇಖನಗಳ ಪಾಡ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಗಳು.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210211020406/http://outloudopinion.com/ |date=2021-02-11 }} * [http://podcast.acitizensvoice.com/ ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಪಾಡ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಸಂದರ್ಶನ ಪ್ರೆಡ್ ಫ್ಲಾನಿಗನ್ ರೊಡನೆ WKRSನಿಂದ 1220AM WKRS.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070213050202/http://podcast.acitizensvoice.com/ |date=2007-02-13 }} * [http://therightperspectivepodcastblog.blogspot.com/2006/09/interview-pat-buchanan.html ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಪಾಡ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ ಸಂದರ್ಶನ ದ ರೈಟ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ ನೊಂದಿಗೆ] * [http://www.theamericancause.org/ ದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಾಝ್] * [http://www.creators.com/opinion_show.cfm?columnsName=pbu ][http://www.creators.com/opinion_show.cfm?columnsName=pbu ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಫೀಚರ್ಸ್], [[ಕ್ರಿಯೇಟರ್ಸ್ ಸಿಂಡಿಕೇಟ್]] ನಿಂದ, ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಅಂಕಣಗಳ ವಿತರಕರು * [http://www.wnd.com/index.php?pageId=113463 ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ತಮ್ಮ ದೇಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ] ಲೇಖಕ ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦, 2009 === ವಾರ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ === * [https://www.theatlantic.com/issues/96feb/buchanan/buchanan.htm ರೈಟ್ ವಿಂಗ್ ಪಾಪ್ಯುಲಿಸ್ಟ್], ಇಯಾಲ್ ಪ್ರೆಸ್, ''ದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಂತ್ಲಿ'', ಫೆಬ್ರವರಿ, 1996. * [https://www.theatlantic.com/issues/98jul/buchanan.htm ದ ವಾಯ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ನ್ಯಾಷನಲಿಸಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907115254/http://www.theatlantic.com//issues/98jul/buchanan.htm |date=2008-09-07 }}, ಲೇಖಕ ಸ್ಟೀವನ್ ಸ್ಟಾರ್ಕ್, ''ದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಂತ್ಲಿ'', ಜುಲೈ, 1998. * [http://archives.cnn.com/2000/ALLPOLITICS/stories/08/12/reform.party/ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಕ್ಲೈಮ್ಸ್ ರಿಫಾರ್ಮ್ ಪಾರ್ಟಿ ನಾಮಿನೇಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080423031015/http://archives.cnn.com/2000/ALLPOLITICS/stories/08/12/reform.party/ |date=2008-04-23 }}, ''CNN.com'' ಆಗಸ್ಟ್ 12, 2000 * * [http://dir.salon.com/politics/feature/2000/11/10/buchanan/ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಮತ್ತು ಪಾಮ್ ಬೀಚ್ ಕೌಂಟಿ ಹಗರಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100506024141/http://dir.salon.com/politics/feature/2000/11/10/buchanan/ |date=2010-05-06 }}, ''Salon.com''. * [http://video.woodtv.com/index.php?video_id=437 ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಮೇಲೆ ಸಲಾಡ್ ಡ್ರೆಸಿಂಗ್ ನಿಮದ ಆಕ್ರಮಣ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081018201603/http://video.woodtv.com/index.php?video_id=437 |date=2008-10-18 }}, ವಿಡಿಯೋ ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2005 * [http://www.washtimes.com/national/20050517-122418-5719r.htm ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಕಂಸರ್ವೇಟಿಸಂನೊಳಗೆ 'ಯುದ್ಧ' ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಾರೆ], ರಾಲ್ಫ್ ಝೆಡ್. ಹ್ಯಾಲೋ. ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮೇ 17, 2005. * [http://washingtontimes.com/national/20060822-122118-5707r.htm ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರರ ಅಲೆಗಯ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ], ಎರಿಕ್ ಪ್ಫೀಫರ್. ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಆಗಸ್ಟ್ 22, 2006. * [http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A41745-2004Sep22 ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಮತ್ತು ಮಹತ್ತರವಾದ ಬಲಪಂಥದ ಭರವಸೆ], ಸಿಡ್ನೀ ಬ್ಲ್ಯೂಮೆಂಥಾಲ್, ''''ದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'', ಜನವರಿ 8, 1987. * [http://www.newsmax.com/archives/ic/2006/8/23/111030.shtml ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಪುಸ್ತಕ ಅಮೆಝಾನ್ ನ ನಂ.1 ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090107224319/http://www.newsmax.com/archives/ic/2006/8/23/111030.shtml |date=2009-01-07 }}, ''ನ್ಯೂಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್'', ಆಗಸ್ಟ್ 23, 2006. * [http://findarticles.com/p/articles/mi_m1282/is_n15_v47/ai_1716967 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150316062947/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1282/is_n15_v47/ai_1716967 |date=2015-03-16 }}[http://findarticles.com/p/articles/mi_m1282/is_n15_v47/ai_1716967 ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್, ಜನಪ್ರಿಯ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150316062947/http://findarticles.com/p/articles/mi_m1282/is_n15_v47/ai_1716967 |date=2015-03-16 }}, ರಾಬರ್ಟ್ ನೋವಾಕ್, ''ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿವ್ಯೂ'', ಆಗಸ್ಟ್ 14, 1995 * [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/876931.stm ರಿಫಾರ್ಮ್ ಪಕ್ಷದ ಭಿನ್ನತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ], ''ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್'', ಆಗಸ್ಟ್ 12, 2000 * [http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/choice2000/third/#2 2000ದ ಮೂರನೆಯ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಆಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು], PBS.org * [http://fluoride.oralhealth.org/papers/2000/washingtonpost091300.htm ಎಝೋಲಾ ಫೋಸ್ಟರ್: ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ದೂರದ ಬಲಗೈ], ಪೀಟರ್ ಕಾರ್ಲ್ ಸನ್, ''ದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13, 2000 * [https://www.nytimes.com/1985/05/06/international/europe/06REAG.html ರೇಗನ್ ಕೋಹ್ಲ್ ರನ್ನು ಬಿಟ್ ಬರ್ಗ್ ಗ್ರೇವ್ಸ್ ನ ಬ್ರೀಫ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸೇರಿದರು], ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ವೀಯ್ನ್ ರಾಬ್, ''ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಮೇ 6, 19985 === ಪ್ರಚಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು === * [http://www.buchanan.org/000-p-articles.html ಲೇಖನಗಳು, ಪ್ರಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಷಣಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081008150924/http://www.buchanan.org/000-p-articles.html |date=2008-10-08 }}, 1991ರಿಂದ 2000ದ ವರೆಗೆ * [http://www.buchanan.org/no-00-0811-raimondospeech.html ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನಿಸಂ ಅಥವಾ ಬಾರ್ಬಾರಿಸಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081008153204/http://www.buchanan.org/no-00-0811-raimondospeech.html |date=2008-10-08 }}, ಜಸ್ಟಿನ್ ರೈಮೊಂಡೋ, ರಿಫಾರ್ಮ್ ಪಕ್ಷದ ನೇಮಕಾತಿ ಸಭೆಯ ಭಾಷಣ, ಆಗಸ್ಟ್ 12, 2000 * [http://www.buchanan.org/000-p-issues.html ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081008150930/http://www.buchanan.org/000-p-issues.html |date=2008-10-08 }} ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ 2000ದ ಪ್ರಚಾರದಿಂದ. * [http://www.buchanan.org/000-p-pressreleases.html ಪತ್ರಿಕಾ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081008150932/http://www.buchanan.org/000-p-pressreleases.html |date=2008-10-08 }} ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ 2000ದ ಪ್ರಚಾರದಿಂದ. * [http://www.4president.org/brochures/buchanan2000brochure1.htm ರೀಕ್ಲೈಮಿಂಗ್ ಅಮೆರಿಕಾಸ್ ಡೆಸ್ಟಿನಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100514044032/http://www.4president.org/brochures/buchanan2000brochure1.htm |date=2010-05-14 }}, ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಫಾರ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ 2000ದ ಪ್ರಚಾರ ಕರಪತ್ರದಲ್ಲಿ. * [http://www.nizkor.org/hweb/people/b/buchanan-pat/buchanan-on-buchanan.html ಸೆಮಿಟಿಸಂ-ವಿರೋಧದ ಬಗ್ಗೆ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವುದು,] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100621035008/http://nizkor.org/hweb/people/b/buchanan-pat/buchanan-on-buchanan.html |date=2010-06-21 }} (ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆ ಹೋಗಲಾಡಿಸುವುದು), ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿ ಮಾರ್ಚ್ 1, 1996. === ಪರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು === * ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಷೇಧದ ಬಗ್ಗೆ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ನಿಲುವು ಸರಿ, ಬ್ರೂಸ್ ಬಾರ್ಟ್ಲೆಟ್, ಅ<ಕಣ ಜನವರಿ 3. 2000 * [http://www.seattleweekly.com/arts/0441/041013_books_buchanan.php ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಲು ಕಲಿಯುವಿಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150316062946/http://www.seattleweekly.com/arts/0441/041013_books_buchanan.php |date=2015-03-16 }}, ನ್ಯೂಟ್ ಬೆರ್ಗರ್, ''ಸಿಯಟ್ಟೆಲ್ ವೀಕ್ಲಿ'', ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2004. * [http://www.lewrockwell.com/blumert1.html ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ವಿರುದ್ಧದ ಹಿಸ್ಟೀರಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100124134540/http://www.lewrockwell.com/blumert1.html |date=2010-01-24 }}, ಬರ್ಟನ್ ಎಸ್.ಬ್ಲೂಮರ್ಟ್, ''LewRockwell.com'', ನವೆಂಬರ್ 1, 1999. * [http://www.daveblackonline.com/buchanan_is_right_about_the_righ.htm ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಬಲದ ಬಗ್ಗೆ ಸರಿ], ಡ್ಯಾರೆಲ್ ಡೌ. * [http://www.worldnetdaily.com/news/article.asp?ARTICLE_ID=18074 ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್, ಯುದ್ಧವಿರೋಧಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080430223556/http://www.worldnetdaily.com/news/article.asp?ARTICLE_ID=18074 |date=2008-04-30 }} ಲಿಯೋನಾರಾ ಫುಲಾನಿ, ''ವರ್ಲ್ಡ್ ನೆಟ್ ಡೈಲಿ'', ಡಿಸೆಂಬರ್ 28, 1999. * [http://www.policyreview.org/summer95/thcand.htm ಮೈ ಗೈ: ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಬಗ್ಗೆ ಪಾಲ್ ಗಾಟ್ಟ್ ಫ್ರೀಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060222175938/http://www.policyreview.org/summer95/thcand.htm |date=2006-02-22 }}, ''ಪಾಲಿಸಿ ರಿವ್ಯೂ'', ಬೇಸಿಗೆ 1995. * [http://www.vdare.com/mcconnell/november_26.htm ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್: ಹಿನ್ನುಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100616144402/http://vdare.com/mcconnell/november_26.htm |date=2010-06-16 }}, ಸ್ಕಾಟ್ ಮೆಕ್ ಕಾನ್ನೆಲ್, [[VDARE]], ನವೆಂಬರ್ 26, 2000. * [http://www.antiwar.com/justin/j081699.html ಪೋರ್ಟ್ರೈಟ್ ಆಫ್ ಎನ್ ಅಮೆರಕನ್ ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್], ಜಸ್ಟಿನ್ ರೈಮೋಂಡೋ, ''Antiwar.com'', ಆಗಸ್ಟ್ 16, 1999. * [http://www.lewrockwell.com/rothbard/ir/Ch6.html ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಮತ್ತು ಭಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130516075946/http://www.lewrockwell.com/rothbard/ir/Ch6.html |date=2013-05-16 }}, ಮರ್ರೆ ರಾಥ್ಬಾರ್ಡ್, 1990ರ ಲಿಬರೇಷನ್ ರವರ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಪರತೆ. * [http://www.gwb.com.au/gwb/news/pc/buchan1.htm ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಸೆಮೈಟ್ ಗಳ ವಿರೋಧಿಯೇನು?], ಜಾರ್ಜ್ ಝಾಮುಯೆಲಿ, ''ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಪ್ರೆಸ್'', ನವೆಂಬರ್ 4, 1999. * [https://web.archive.org/web/20000815215750/http://www.uiuc.edu/ro/buchanan/myths.html ಸುಳ್ಳುಗಳು, ವದಂತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೂರ ಅಪವಾದಗಳು], ಸಂಗ್ರಹ "ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್" ಇಲಿನಾಯ್ಸ್ ತಾಣ 2000ದಿಂದ; ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * [http://www.virtuemag.org/articles/pat-buchanan ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728163031/http://www.virtuemag.org/articles/pat-buchanan |date=2011-07-28 }} ಚಿತ್ರಣ ಡೆರೆಕ್ ವ್ಯಾಲೇಸ್, ''virtuemag.org''. === ವಿರೋಧಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು === * [http://www.campusprogress.org/tools/282/ ನಿಮ್ಮ ಬಲಪಂಥದ ವಾಗ್ಮಿಗಳನ್ನು ಅರಿಯಿರಿ: ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100613053336/http://campusprogress.org/tools/282/ |date=2010-06-13 }}, ''CampusProgress.org'' * [http://www.realchange.org/buchanan.htm ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಕ್ಲಾಸೆಟ್], ''RealChange.org''. * [http://www.holocaust-history.org/~jamie/buchanan/ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಡೀಸಲ್ ಎಂಜಿನ್ ದೃಢೀಕರಣದ ಮೇಲ್ನೋಟ ಮತ್ತು ಟೀಕೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303184223/http://www.holocaust-history.org/~jamie/buchanan/ |date=2012-03-03 }} * [http://www.adl.org/special_reports/buchanan_own_words/print.asp ಯಹೂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101108064822/http://www.adl.org/special_reports/buchanan_own_words/print.asp |date=2010-11-08 }}, ಮಾನನಷ್ಟ-ವಿರೋಧಿ ತಂಡ, ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್, 1999. * [http://www.fair.org/index.php?page=2553 ತನ್ನದೇ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್], FAIR ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ, ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೬, 1996 * [http://www.frontpagemag.com/Articles/ReadArticle.asp?ID=12650 ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಒಂದು ಬಿಳಿ ತಿಮಿಂಗಲ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ಲಾರೆನ್ಸ್ ಆಸ್ಟರ್, ''Frontpagemag.com'' ಮಾರ್ಚ್ 19, 2004 * [http://www.lewrockwell.com/orig/barnwell2.html ನಿಜವಾದ ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ದಯವಿಟ್ಟಿ ಎದ್ದು ನಿಲ್ಲುವರೇ?], ಬಿಲ್ ಬಾರ್ನ್ವೆಲ್, ''Lew Rockwell.com'', ಮೇ 15, 2000. * [http://www.freetrade.org/node/444/print ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಸತ್ಯ], ಬ್ರೂಸ್ ಬಾರ್ಟ್ಲೆಟ್, ಕ್ಯಾಟೋಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಟ್ರೇಡ್ ಪಾಲಿಸಿ ಸ್ಟಡೀಸ್, n.d. * [http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A00EFDD153FF930A35753C1A96F958260 ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಮತ], ಜಾನ್ ಜ್ಯುಡಿಸ್, ''ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್,'' ಅಕ್ಟೋಬರ್ 3, 1999. * [http://www.salon.com/news/feature/1999/09/04/pat/ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಗೆ ಯಾರು ಹೆದರುತ್ತಾರೆ?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101025001802/http://www.salon.com/news/feature/1999/09/04/pat |date=2010-10-25 }}, ಜೇಕ್ ಟ್ಯಾಪ್ಪರ್, ''ಸಲೋನ್,'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 4, 1999. * [http://www.lewrockwell.com/orig/tucker16.html ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ], ಜೆಫ್ರಿ ಎ. ಟಕ್ಕರ್, ''Lew Rockwell.com'', ಮಾರ್ಚ್ 23, 2002. * [https://www.motherjones.com/news/featurex/1996/07/fink.html ವಿನಾಶದ ಸುಳಿವುಗಳು] ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಯುವ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಚಿತ್ರಪ್ರಬಂಧ, ಜುಲೈ/ಆಗಸ್ಟ್ 1996 * [http://www.afroarticles.com/article-dashboard/Article/Hawking-Racism----Pat-Buchanan-s-latest-book-is-a-White-Nationalist-Screed/16057 ವರ್ಣಭೇದದ ಮಾರಾಟ -- ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪುಸ್ತಕವು ಬಿಳಿಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯನ ದೂರುಗಳ ಸರಮಾಲೆ], ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಝೈಟ್ಚಿಕ್, ''ಆಫ್ರೋ ಆರ್ಟಿಕಲ್ಸ್'' ಗಾಗಿ, ಮಾರ್ಚ್ 12, 2007. * [https://www.youtube.com/watch?v=L5csB6QGw4U ಯುವ ಟರ್ಕ್ ನ ಕಾಮೆಂಟ್ರಿ] 'ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ಹಿಟ್ಲರ್ ನನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು'. === ಇತರೆ === * [http://www.wargs.com/political/buchanan.html ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ವಂಶಾವಳಿ] ಒಂಬತ್ತು ತಲೆಮಾರಿನವರೆಗೆ. * [http://draftbuchanan2008.com/ ಡ್ರ್ಯಾಫ್ಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121101150653/http://www.draftbuchanan2008.com/ |date=2012-11-01 }} 2008 * [http://www.ontheissues.org/Pat_Buchanan.htm ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತು] ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ರ ಡಝನ್ ಗಟ್ಟಲೆ ಹೇಳಿದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. * {{imdb name|0118059}} * [http://www.nndb.com/people/053/000023981/ NNDB.com ಚಿತ್ರಣ] * [http://fora.tv/fora/showthread.php?t=342 ಪ್ಯಾಟ್ ಬ್ಯೂಕ್ಯಾನನ್ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಎಮರ್ಜೆನ್ಸಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ: ದ ಥರ್ಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಇಂವೇಷನ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927000534/http://fora.tv/fora/showthread.php?t=342 |date=2007-09-27 }} [[ವಿಡಿಯೋ]] {{s-start}} {{s-ppo}} {{succession box|title=[[Reform Party of the United States of America|Reform Party]] [[President of the United States|Presidential]] candidate|before=[[Ross Perot]]|after=[[Ralph Nader]]|years=[[U.S. presidential election, 2000|2000]] (4th)}} {{end}} {{ReformPresidentialNominees}} {{United States presidential election, 1992}} {{United States presidential election, 1996}} {{United States presidential election candidates, 2000}} {{MSNBC Personalities}} {{Persondata |NAME=Buchanan, Patrick Joseph |ALTERNATIVE NAMES= |SHORT DESCRIPTION=American politician and commentator |DATE OF BIRTH=November 2, 1938 |PLACE OF BIRTH=[[Washington, D.C.]], United States |DATE OF DEATH=living }} {{DEFAULTSORT:Buchanan, Pat}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೮೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಿತ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್-ವಿರೋಧಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ವಿದೇಶ ಪ್ರಯಾಣ ಕಾಯಿದೆ ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಇರಾಕ್‌ ಯುದ್ಧ-ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿಗಾರರು.]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಅಂಕಣಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿ ರಚಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳ ಸಂಪಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜಕೀಯ ಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಣಿತರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಜೀವ-ಪರ ಚಳುವಳಿಕಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಭಾಷಣಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಗ್ಲೋಬಲಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರುಗಳ ಸಹಾಯಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಸಂಪ್ರದಾಯಶರಣತೆ(ಕನ್ಸರ್ವೇಟಿಸಂ)]] [[ವರ್ಗ:ಫೋರ್ಡ್ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಘ]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಐಸೊಲೇಷನಿಸಂ(ಒತ್ತಟ್ಟಾಗಿಸುವಿಕೆ)ನ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಹ್ಯೂಮನ್ ಈವೆಂಟ್ಸ್ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಟೆಲಿಜೆಂಟ್ ದಿಸೈನ್ ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಐರಿಷ್ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮಾಲ್ಟಾದ ರಾಜರು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿವ್ಯೂ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ನಿಕ್ಸನ್ ಆಡಳಿತಮಂಡಳಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರೇಗನ್ ಆಡಳಿತಮಂಡಳಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಿಫಾರ್ಮ್ ಪಕ್ಷ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್)ದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್)ದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು, 1992]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು, 1996]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು, 2000]] [[ವರ್ಗ:ವಾಟರ್ ಗೇಟ್ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೈಟ್ ಹೌಸ್ ಸಂಪರ್ಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಜೀನಿಯಾದ ಬರಹಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ. ಯ ಬರಹಗಾರರು]] oic8vdkbp3qlcs8dtvo0sr2ourhunje 0 23777 1375522 1354650 2026-06-20T19:37:25Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375522 wikitext text/x-wiki ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಯಾನವು ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶದ ವಸಾಹತು ಆಗಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕದ ಖಂಡದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾವುವೆಂದರೆ [[ಸುರಿನಾಮ್]] ಮತ್ತು [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]]. '''ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಯಾನ''' ದೇಶವು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಪೆಸಿಪಿಕ್ ಮಹಾಸಗರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ತನ್ನ ವಸಾಹತನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರಕಾರಗಳು ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಗಡಿಪಾರು ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಜನರು ಇಲ್ಲಿನ ಜನರ ಜೊತೆ ಬೆರೆತು ಹೋದರು. ಇಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಫ್ರೆಂಚ್ ಆಡಳಿತ.ಇಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಹಣವಾದ [[ಯೂರೋ]] (ಚಿಹ್ನೆ: €; ಕೋಡು: EUR) ಚಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಫ್ರೆಂಚ್ ನಾಗರೀಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳಾವುವೆಂದರೆ ಕೈಯ್ಯನ್, ಕುರು,ಸಿನ್ನಮೇರಿ ಮುಂತಾದವು.ಕೈಯ್ಯನ್ ಪಟ್ಟಣವು ಕೈಯ್ಯನ್ ನದಿಯ ದಂಡೆಯ ಮೇಲಿದ್ದು ಇದು ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಯಾನವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ದೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ವಾಹನಗಳಿಗೆ ಎಡ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಚಾಲನೆ ನಿಯಂತ್ರಣವಿದ್ದು ರಸ್ಥೆಯ ಬಲ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸಬೇಕು. ಇಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಕೈಯ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಕುರು ನದಿಗಳು ಅಮೇಜಾನ್ ನದಿಯ ಉಪನದಿಗಳಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳಿಂದ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಗಳು ಅರಳಿವೆ. ಈ ನದಿಗಳಿಂದ ಉತ್ತಮವಾದ ಒಳನಾಡು ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹಿಂದಿ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರೂ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜಗತ್ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಉಪಗ್ರಹ ಉಡ್ಡಯಣ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ.ಇದರಿಂದ ಏರಿಯನ್,ಸೊಯುಜ್ ಮತ್ತು ವೆಗಾ ರಾಕೆಟ್ ಗಳನ್ನು ಉಡ್ಡಯಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಬೌಗೊಳಿಕ ವಿವರಣೆ == {{Main|Geography of French Guiana }} [[ಚಿತ್ರ:Salinesmontjoly.jpg|thumb|left|Forested landscape of [[Remire-Montjoly]].]] [[ಚಿತ್ರ:Guyane map-en.svg|thumb|right|Geographic map of French Guiana]] ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಯಾನ ವನ್ನು ಬೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಎರಡು ಬಾಗವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಉತ್ತರದ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವಂತ ಪ್ರದೇಶ. ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ವಾಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಹಳ್ಳಿಗಳು ದಟ್ಟ ಗೊಂಡಾರಣ್ಯದ ಮಧ್ಯೆ ಇವೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಗಯಾನಕ್ಕೆ ಒಳಪಡುವ ಅನೇಕ ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಧ್ವೀಪಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಡೆವಿಲ್ಸ್ ದ್ವೀಪ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಬೆಟ್ಟ ಗುಡ್ಡಗಳೂ ಸಹ ಇವೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾದ ಶಿಖರ ಬೆಲ್ಲವೂ.ಇದು ೮೫೧ ಮೀ ಎತ್ತರವಿದೆ. ದೇಶದ ಉತ್ತರ ಬಾಗದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬ್ಯಾರೇಜ್ ಇದ್ದು ಫ್ರೇಂಚ್ ಗಯಾನದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಅಮೆಜಾನ್ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ೭ ಬಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದು ಸರಕಾರ ಘೋಷಿಸಿದೆ. === ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ === ಪ್ರೆಂಚ್ ಗಯಾನವನ್ನು ೨ ಬಾಗವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.[[ಚಿತ್ರ:Guyane administrative.PNG|300px|left]] <table> <tr> <th width="50%">[[ಸೈಂಟ್ ಲಾರೆಂಟ್ ಪ್ರದೇಶ.]]</th> <th width="50%">[[ಕೈಯ್ಯನ್ ಪ್ರದೇಶ]]</th> </tr> <td valign="top"> #[[ಅವಾಲ-ಯಾಲಿಂಪೂ]] #[[ಮನ]] #[[ಸೈಂಟ್ ಲಾರೆಂಟ್ -ಮರೂನಿ]] #[[ಅಪಟೋ]] #[[ಗ್ರಾಂಡ್-ಸಾಂತಿ]] #[[ಪಾಪೈಚ್ ಟಾನ್]] #[[ಸಾವ್ಲ್]] #[[ಮಾರಿಪಸೋಲ]] </td> <td valign="top"> <ol start=9> <li>[[ಕ್ಯಾಂಪೊಯಿ]] <li>[[ಸೈಂಟ್-ಜಾರ್ಜ್ಸ್]] <li>[[ಔನಾರಿ]] <li>[[ರೇಗಿನ]] <li>[[ರೋರ]] <li>[[ಸೈಂಟ್-ಎಲಿ]] <li>[[ಇರಕೋಬೋ]] <li>[[ಸಿನ್ನಮೆರಿ]] <li>[[ಕುರು]] <li>[[ಮಾಕೋರಿಯ]] <li>[[ಮಾಂಟ್ ಸಿನೇರಿ-ಟೋನ್ನೆಗ್ರಾಂಡೆ]] <li>[[ಮಾಟೊರಿ]] <li>[[ಕೆಯ್ಯನ್]] <li>[[ರೀಮೈರ್-ಮಾಂಟ್ ಜೋಲಿ]] </td> </tr> </table> {{-}} == ಉಷ್ಣಾಂಶ == {{Weather box |location = ಪ್ರೆಂಚ್ ಗಯಾನ (ಕೈಯ್ಯನ್) |metric first = yes |single line = yes |ಜನವರಿ record high C = 33 |ಪೆಬ್ರವರಿ record high C = 34 |ಮಾರ್ಚಿ record high C = 33 |ಏಪ್ರಿಲ್ record high C = 33 |ಮೇ record high C = 33 |ಜೂನ್ record high C = 34 |ಜುಲೈ record high C = 34 |ಆಗಷ್ಟು record high C = 36 |ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ record high C = 36 |ಅಕ್ಟೋಬರ್ record high C = 36 |ನವಂಬರ್ record high C = 35 |ಡಿಸೆಂಬರ್ record high C = 34 |year record high C = 36 |Jan high C = 27 |Feb high C = 28 |Mar high C = 28 |Apr high C = 28 |May high C = 28 |Jun high C = 28 |Jul high C = 29 |Aug high C = 30 |Sep high C = 31 |Oct high C = 30 |Nov high C = 30 |Dec high C = 28 |year high C = 29 |Jan low C = 23 |Feb low C = 23 |Mar low C = 23 |Apr low C = 23 |May low C = 23 |Jun low C = 23 |Jul low C = 23 |Aug low C = 22 |Sep low C = 22 |Oct low C = 22 |Nov low C = 22 |Dec low C = 23 |year low C = 23 |Jan record low C = 19 |Feb record low C = 20 |Mar record low C = 19 |Apr record low C = 18 |May record low C = 20 |Jun record low C = 21 |Jul record low C = 20 |Aug record low C = 20 |Sep record low C = 21 |Oct record low C = 20 |Nov record low C = 20 |Dec record low C = 20 |year record low C = 19 |Jan precipitation cm = 38 |Feb precipitation cm = 32 |Mar precipitation cm = 38 |Apr precipitation cm = 38 |May precipitation cm = 51 |Jun precipitation cm = 39 |Jul precipitation cm = 20 |Aug precipitation cm = 10 |Sep precipitation cm = 4 |Oct precipitation cm = 5 |Nov precipitation cm = 12 |Dec precipitation cm = 29 |year precipitation cm = 320 |source 1 = BBC Weather <ref name="weather1">{{cite web | http://www.bbc.co.uk/weather/world/city_guides/results.shtml?tt=TT001850 | title =Average Conditions Cayenne, French Guiana| accessdate =May 15, 2010 | ಪ್ರಕಾಶಕರು =BBC Weather }}</ref> |date=August 2010 }} == ವಾತಾವರಣ == [[ಚಿತ್ರ:Vine on palm branch.jpg| thumb | Liana on a [[Palm|palm branch]] near a [[lake]] in [[Kourou]]]] [[ಚಿತ್ರ:Psophia crepitansPCCA20051227-1968B.jpg| thumb | The [[Grey-winged Trumpeter]], a [[species]] of [[ಪಕ್ಷಿ]] found quite often in the region.]] ಸಸ್ಯ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. The Guianese forest is a [[primary forest]] with a high level of biodiversity (making it a [[biodiversity hotspot|Hotspot]]), protected by a new [[Guiana Amazonian Park|national park]] and six [[nature reserve]]s. The [[International Union for Conservation of Nature]] (IUCN) and the [[European Union]] (EU) recommend special efforts to protect these areas.<ref>[http://www.uicn.fr/Biodiversite-outre- Wed-2003.html Summary: Biodiversity and Conservation overseas]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (IUCN, 2008)</ref>. Following the [[Grenelle Environment Round Table]] of [[2007]] the proposed Grenelle Law II (in Article 49) has proposed (in 2009, and subject to change) the creation of a single entity responsible for Guyana to contribute to the implementation of political knowledge and conservation of natural Amazonian heritage (with expertise in the fields of wildlife, flora, [[Habitat (ecology)|natural habitats]] and semi-natural land, coastal and river, and on the functioning of [[ecosystem]]s). It will help to implement environmental policies conducted by the State, along with local authorities and their groupings. Article 64 of the bill also provides a "departmental plan of mining orientation" for Guiana, promoting [[mining]] compatible with the requirements of environmental protection<ref>[http://www.senat.fr/leg/pjl08-155.pdf Bill Grenelle II, with explanatory memorandum and impact assessment of project] (PDF, 525 pages) (in course of review)</ref>. The environment of the coastal strip, along the N1, has historically experienced the most changes, but development is occurring locally along the N2, and also in western Guiana due to gold mines. The [[rainforest]] of Guiana has flourished despite having to contest with one of the poorest [[soils]] in the world: poor in [[nitrogen]], in [[potassium]] and in [[organic matter]]. For this reason, and also because this region has always remained a shelter for all species during dry periods and terrestrial glaciation, this forest is home to unique [[ecosystem]]s that are among the world's richest and most fragile: ancient primary tropical rainforests, [[mangroves]], [[savannahs]], [[inselberg]]s and many types of wetlands. [[soil acidity]] is also behind the poor soils of Guyana. It requires farmers to [[lime]] fields, and led to the traditional mode of agriculture of [[slash and burn]]. The ashes are involved in the elevation of [[pH|Potential Hydrogen (pH)]] in them, besides the contribution of [[minerals]]. It may be noted that sites of [[Terra preta]] ([[anthropogenic]] soils) have been discovered on the territory, particularly near the border with [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]]. Research is actively pursued by actors from multiple disciplines to determine how to create these richer soils of the planet. The hypothesis was advanced that the very existence of the rainforest is due to these human interventions intelligent of the past. 5,500 ಸಸ್ಯ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ೧೦೦೦ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಮರಗಳಿದ್ದು, ೭೦೦ ರೀತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ೧೭೭ ರೀತಿಯ ಸಸ್ಥನಿಗಳು, ೫೦೦ ಬಗೆಯ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗಿದೆ. ೧೦೯ ಬಗೆಯ ಉಭಯವಾಸಿಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. The threats to the [[ecosystem]] are [[habitat fragmentation]] by the roads, which remains very limited compared to other forests of [[South America]], impacts of immediate and deferred [[Dam Small-jump]] of [[Electricite de France|EDF]] of [[gold mining]], poor control of a [[hunting]] and [[Poaching]] facilitated by the creation of many tracks and the appearance of [[All-terrain vehicle]]s. [[Logging]] remains moderate because of the lack of roads, on both the difficulty of climate and terrain. An ordinance of 28 July 2005 extended the Forest Code at French Guiana, but with important exceptions and modifications. In an approach that will be [[sustainability|sustainable]], concessions or free transfers may be granted by local authorities or other entities for use by persons traditionally deriving their livelihood from the forest, but the means no longer always used traditional means, and the Guianese [[ecosystem]] being vulnerable, the impacts of logging or hunting may be important. The beaches of the natural reserve of the [[Amana (french Guiana)|Amana]], the joint [[Awala-Yalimapo]] in the west, is a marine turtle nesting site exceptional. This is one of the largest worldwide for the [[leatherback turtle]]. == ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == [[ಚಿತ್ರ:Ariane42P rocket.png|thumb|upright|[[Ariane (rocket)|Ariane]] launched from the [[Guiana Space Centre]] near [[Kourou]], on 10 August 1992.]] {{Main|Economy of French Guiana}} In 2008 the [[GDP]] of French Guiana at market exchange rates was US$4.72 billion (€3.21 billion),<ref name=GDP /> ranking as the largest economy in the [[The Guianas|Guianas]], and the 11th largest in [[South America]].<ref name=IMF>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weoselgr.aspx|title=World Economic Outlook Database, April 2010|author=[[IMF]]|accessdate=2010-08-12}}</ref> French Guiana is heavily dependent on mainland [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] for subsidies, trade, and goods. The main industries are fishing (accounting for three-quarters of foreign exports), [[gold]] mining and [[timber]]. In addition, the [[Guiana Space Centre]] at [[Kourou]] accounts for 25% of the GDP and employs about 1,700 people. There is very little manufacturing. Agriculture is largely undeveloped and is mainly confined to the area near the coast — sugar and bananas are two of the main [[cash crop]]s grown. Tourism, especially [[ecotourism|eco-tourism]], is growing. Unemployment is a major problem, running at about 20% to 30%. In 2008 the [[GDP per capita]] of French Guiana at market exchange rates, not at [[Purchasing power parity|PPP]], was US$20,904 (€14,204),<ref name=GDP /> the highest in South America,<ref name=IMF /> but only 47% of [[Metropolitan France]]'s average GDP per capita that year.<ref name=GDP /> {| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Regional GDP per capita, percentage of the EU27 average ! !! &nbsp;1999&nbsp; !! &nbsp;2000&nbsp; !! &nbsp;2001&nbsp; !! &nbsp;2002&nbsp; !! &nbsp;2003&nbsp; !! &nbsp;2004&nbsp; !! &nbsp;2005&nbsp; !! &nbsp;2006&nbsp; !! &nbsp;2007&nbsp; |- |align=center| French Guiana<ref>{{cite web|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tgs00006&plugin=1|title=Regional gross domestic product (PPS per inhabitant in % of the EU-27 average), by NUTS 2 regions |author=[[Eurostat]]|accessdate=2010-08-12}}</ref> || align=center| 64 || align=center| 53 || align=center| 60 || align=center| 60 || align=center| 56 || align=center| 52 || align=center| 53 || align=center| 50 || align=center| 49 |- |align=center| France<ref>{{cite web|url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/tgm/table.do?tab=table&init=1&plugin=1&language=en&pcode=tsieb010|title=GDP per capita in PPS |author=[[Eurostat]]|accessdate=2010-08-12}}</ref> || align=center| 115 || align=center| 115 || align=center| 116 || align=center| 116 || align=center| 112 || align=center| 110 || align=center| 111 || align=center| 109 || align=center| 108 |} == ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು == {{Main|Demographics of French Guiana}} French Guiana's population of 229,000 (January 2009 est.),<ref>{{Fr icon}} {{cite web| url=http://www.insee.fr/fr/themes/tableau.asp?ref_id=CMRSOS02137| title=Population des régions au 1er janvier| first=Government of France| last=[[INSEE]]| accessdate=2010-08-12}}</ref> most of whom live along the coast, is very ethnically diverse. At the 1999 census, 54.4% of the inhabitants of French Guiana were born in French Guiana, 11.8% were born in [[Metropolitan France]], 5.2% were born in the French [[Caribbean]] ''[[departments of France|départements]]'' ([[Guadeloupe]] and [[Martinique]]), and 28.6% were born in foreign countries (primarily [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]], [[Suriname]], and [[Haiti]]).<ref>{{Fr icon}} {{cite web| url=http://www.recensement.insee.fr/FR/ST_ANA/D9C/MIGTABMIG1DOMMIG1DOMAD9CFR.html| title="Migrations (caractéristiques démographiques selon le lieu de naissance)"| first=Government of France| last=INSEE| accessdate=2007-05-04| archive-date=2008-12-06| archive-url=https://web.archive.org/web/20081206112340/http://www.recensement.insee.fr/FR/ST_ANA/D9C/MIGTABMIG1DOMMIG1DOMAD9CFR.html| url-status=dead}}</ref> Estimates of the percentages of French Guiana ethnic composition vary, a situation compounded by the large proportion of immigrants (about 20,000, nearly 10%). Creoles (people of mixed African and French ancestry) are the largest ethnic group, though estimates vary as to the exact percentage, depending upon whether the large [[Haiti]]an community is included as well. Generally the Creole population is judged to be about 60% to 70% of the total population if Haitians (comprising roughly one-third of Creoles) are included, and 30% to 50% without. Roughly 14% of the population is of European ancestry. The vast majority of these are of [[French people|French]] heritage, though there are also people of [[Dutch people|Dutch]], [[British people|British]], [[Spanish people|Spanish]] and [[Portuguese people|Portuguese]] ancestry. The main Asian communities are the [[Overseas Chinese|Chinese]] (3.2%, primarily from [[Hong Kong]] and [[Zhejiang|Zhejiang province]]) and [[Hmong people|Hmong]] from [[Laos]] (1.5%). There are also smaller groups from various [[Caribbean]] islands, mainly [[Saint Lucia]] as well as [[Dominica]]. Other Asian groups include [[East Indians]], [[Lebanese people|Lebanese]] and [[Vietnamese people|Vietnamese]]. The main groups living in the interior are the [[Maroon (people)|Maroons]] (formerly called "Bush Negroes") who are racially black African, and [[Indigenous peoples of the Americas|Amerindians]]. The [[Maroon (people)|Maroons]], descendants of escaped African slaves, live primarily along the [[Maroni River]]. The main Maroon groups are the Saramaca, Aucan (both of whom also live in [[Suriname]]), and Boni (Aluku). The main Amerindian groups (forming about 3%-4% of the population) are the [[Arawak]], [[Carib]], [[Emerillon]], [[Galibi]] (now called the [[Kaliña]]), [[Palikur|Palikour]], [[Wayampi]] and [[Wayana]]. As of late 1990s there was evidence of an [[Uncontacted peoples|uncontacted group]] of Wayampi. The dominant religion of French Guiana is [[Roman Catholic Church|Roman Catholicism]]; the Maroons and some Amerindian people maintain their own religions. The Hmong people are also mainly Catholic owing to the influence of missionaries who helped bring them to French Guiana.<ref>{{cite book|title=South America |author= Danny Palmerlee|year= 2007|publisher=[[Lonely Planet]]|id=ISBN 1-74104-443-X|url= https://books.google.com/books?vid=ISBN174104443X&id=zeUwp50DR9EC&pg=PA746&lpg=PA746&dq=%22French+Guiana%22+date:2000-2007&ie=ISO-8859-1&output=html&sig=Gmy65FICYCisCQwh8XgOF9h0rmo}}</ref> {| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Historical population ! 1790<br />estimate !! 1839<br />estimate !! 1857<br />estimate !! 1891<br />estimate !! 1946<br />census !! 1954<br />census !! 1961<br />census !! 1967<br />census !! 1974<br />census !! 1982<br />census !! 1990<br />census !! 1999<br />census !! 2007<br />census !! 2009<br />estimate |- | align=center| 14,520 || align=center| 20,940 || align=center| 25,561 || align=center| 33,500 || align=center| 25,499 || align=center| 27,863|| align=center| 33,505 || align=center| 44,392 || align=center| 55,125 || align=center| 73,022 || align=center| 114,678 || align=center| 156,790 || align=center| 213,029 || align=center| 229,000 |- | colspan=15 align=center| <small>Official figures from past censuses and [[INSEE]] estimates. |} === ಜನಸಂಖ್ಯೆ === The [[total fertility rate]] in French Guiana has remained high and is today considerably higher than in [[Metropolitan France]], and also higher than the average of the four [[Overseas department|French overseas departments]]. It is largely responsible for the high population growth of French Guiana. {| class="wikitable" style="margin: 1em auto 1em auto;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 1.1em; margin-bottom: 0.5em"| Total fertility rate ! !! &nbsp;1999&nbsp; !! &nbsp;2000&nbsp; !! &nbsp;2001&nbsp; !! &nbsp;2002&nbsp; !! &nbsp;2003&nbsp; !! &nbsp;2004&nbsp; !! &nbsp;2005&nbsp; !! &nbsp;2006&nbsp; !! &nbsp;2007&nbsp; |- |align=center| French Guiana || align=center| 3.87 || align=center| 3.93 || align=center| 3.79 || align=center| 3.73 || align=center| 3.77 || align=center| 3.47 || align=center| 3.79 || align=center| 3.80 || align=center| 3.71 |- |align=center| [[Overseas department|Four overseas departments]] || align=center| 2.32 || align=center| 2.45 || align=center| 2.42 || align=center| 2.35 || align=center| 2.38 || align=center| 2.40 || align=center| 2.46 || align=center| 2.48 || align=center| 2.50 |- |align=center| [[Metropolitan France]] || align=center| 1.79 || align=center| 1.87 || align=center| 1.88 || align=center| 1.86 || align=center| 1.87 || align=center| 1.90 || align=center| 1.92 || align=center| 1.98 || align=center| 1.96 |- | colspan=10 align=center| <small>Source: INSEE<ref>{{Fr icon}} {{cite web|url=http://www.insee.fr/fr/ppp/bases-de-donnees/irweb/sd2008/dd/excel/sd2008_p3d_fe.xls|title=TABLEAU P3D - INDICATEURS GÉNÉRAUX DE LA POPULATION PAR DÉPARTEMENT ET RÉGION |author=[[INSEE]]|accessdate=2010-08-12}}</ref> |} == ಭಾಷೆ == The official language of French Guiana is [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|French]], but a number of other local languages exist. Regional languages include [[French Guiana Creole|French Guiana creole]], six [[Indigenous languages of the Americas|Amerindian languages]] ([[Arawak]], [[Palikur]], [[Carib language|Kali'na]], [[Wayana]], [[Wayampi]], [[Emerillon]]), four [[Maroon (people)|Maroon]] dialects ([[Saramaka]], [[Paramaccan]], [[Aluku|Boni]], [[Ndyuka (language)|Djuka]]), as well as [[Hmong Njua]].<ref>{{cite web | url=http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=GF | title=Ethnologue report for French Guiana | work=[[Ethnologue]] | edition=16th | year=2009 | accessdate=22 September 2009}}</ref> Other languages spoken include [[ಪೋರ್ಚುಗೀಯ ಭಾಷೆ|Portuguese]], [[Hakka language|Hakka]], [[Haitian Creole language|Haitian Creole]], [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|Spanish]], [[Dutch Language|Dutch]] and [[ಆಂಗ್ಲ|English]]. == ರಾಜಕೀಯ == {{Main|Politics of French Guiana}} French Guiana, as part of France, is part of the [[European Union]], the largest landmass for an area outside of [[Europe]] (since Greenland left the European Community in 1985), with one of the longest EU external boundaries. Along with the Spanish enclaves in Africa of [[Ceuta]] and [[Melilla]], it is one of only three [[Special Member State territories and the European Union|European Union territories outside Europe]] that is not an island. As an integral part of France, its [[head of state]] is the [[President of France|President of the French Republic]], and its head of Government is the [[Prime Minister of France]]. The French Government and its agencies have responsibility for a wide range of issues that are reserved to the National Executive, such as defense and external relations. The President of France appoints a [[Prefect (France)|Prefect]] (resident at the [[Prefectures in France|Prefecture building]] in Cayenne) as his representative to head the local government of French Guiana. There are two legislative bodies: the 19-member General Council and the 34-member Regional Council, both elected. French Guiana sends two [[Member of Parliament|deputies]] to the [[National Assembly of France|French National Assembly]], one representing the [[Communes of France|commune]] (municipality) of [[Cayenne]] and the commune of [[Macouria]], and the other representing the rest of French Guiana. This latter constituency is the largest in the French Republic by land area. French Guiana also sends one senator to the [[Senate of France|French Senate]]. French Guiana has traditionally been conservative{{Clarify|date=November 2009}}, though the Socialist Party has been increasingly successful in recent years. A chronic issue affecting French Guiana is the influx of illegal immigrants and clandestine [[gold prospecting|gold prospectors]] from [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] and [[Suriname]]. The border between the department and Suriname is formed by the [[Maroni River]], which flows through rain forest and is difficult for the [[Gendarmerie Nationale (France)|Gendarmerie]] and the [[French Foreign Legion]] to patrol. There have been several phases launched by the French government to combat illegal gold mining in French Guiana, beginning with Operation Anaconda beginning in 2003, followed by Operation Harpie in 2008, 2009 and Operation Harpie Reinforce in 2010. Colonel François Müller, the commander of French Guiana's gendarme believes these operations have been successful. However, after each operation ends, Brazilian miners, Garimpeiros, return.<ref>{{Cite web |url=http://untoldstories.pulitzercenter.org/2010/04/french-guiana-interview-with-colonel-francois-muller-commander-of-the-gendarmes.html#more |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-24 |archive-date=2010-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100709130226/http://untoldstories.pulitzercenter.org/2010/04/french-guiana-interview-with-colonel-francois-muller-commander-of-the-gendarmes.html#more |url-status=dead }}</ref> Soon after Operation Harpie Reinforce began, an altercation took place between French authorities and Brazilian miners. On March 12, 2010 a team of French soldiers and border police were attacked while returning from a successful operation, during which "the soldiers had arrested 15 miners, confiscated three boats, and seized 617 grams of gold... currently worth about $22,317." Garimpeiros returned to retrieve the lost loot and colleagues. "The soldiers fired warning shots and rubber "flash balls" but the miners managed to retake one of their boats and about 500&nbsp;grams of gold. “The violent reaction by the garimpeiros can be explained by the exceptional take of 617 grams of gold, about 20 percent of the quantity seized in 2009 during the battle against illegal mining,” said Phillipe Duporge, the director of French Guiana’s border police, at a press conference the next day."<ref>{{Cite web |url=http://untoldstories.pulitzercenter.org/2010/03/french-guiana-welcome-to-the-jungle.html#more |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-24 |archive-date=2010-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100709130456/http://untoldstories.pulitzercenter.org/2010/03/french-guiana-welcome-to-the-jungle.html#more |url-status=dead }}</ref> == ಸಾರಿಗೆ == {{Main|Transport in French Guiana}} [[ಚಿತ್ರ:PlaceSchoelcher1.JPG|thumb|left|[[Cayenne]]]] French Guiana's main international airport is [[Cayenne-Rochambeau Airport]], located in the [[communes of France|commune]] of [[Matoury]], a southern suburb of [[Cayenne]]. There are two flights a day to [[Paris]] ([[Orly Airport (Paris)|Orly Airport]]), served by [[Air France]] and [[Air Caraïbes]]. The flight time from Cayenne to Paris is 8 hours and 25 minutes, and from Paris to Cayenne it is 9 hours and 10 minutes. There are also flights to [[Fort-de-France]], [[Pointe-à-Pitre]], [[Port-au-Prince]], [[Miami]] and [[Belém]]. French Guiana's main seaport is the port of Dégrad des Cannes, located on the [[estuary]] of the [[Mahury River]], in the commune of [[Remire-Montjoly]], a south-eastern suburb of Cayenne. Almost all of French Guiana's imports and exports pass through the port of Dégrad des Cannes. Built in 1969, it replaced the old harbour of Cayenne which was congested and couldn't cope with modern traffic. An [[Pavement (material)#Asphalt paving|asphalted]] road from [[Régina]] to [[Saint-Georges de l'Oyapock]] (a town by the [[Brazil]]ian border) was opened in 2004, completing the road from Cayenne to the Brazilian border. It is now possible to drive on a fully paved road from [[Saint-Laurent-du-Maroni]] on the [[Suriname]]se border to Saint-Georges de l'Oyapock on the Brazilian border. Following an international treaty between France and Brazil signed in July 2005, the [[Oyapock River Bridge]] over the [[Oyapock River]] (marking the border with Brazil) is currently being built and is due to open in 2010. This bridge will be the first land crossing ever opened between France and Brazil, and indeed between French Guiana and the rest of the world (there exists no other bridge crossing the Oyapock River, and no bridge crossing the [[Maroni River]] marking the border with Suriname - there is a [[ferry]] crossing to [[Albina, Suriname]].). When the bridge is opened, it will be possible to drive uninterrupted from Cayenne to [[Macapá]], the capital of the state of [[Amapá]] in Brazil. == ಪ್ರಮುಖ ಜನವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು ೨೦೦೧ ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ == * ಕೈಯ್ಯನ್ 58369 * ಸೈಂಟ್ ಲಾರೆಂಟ್ ಮರೂನಿ 34336 * ಕುರು 25918 * ಮಾಟುರಿ 25191 * ರೇಮಿರಿ-ಮಾಂಟ್ ಜೋಲಿ18947 * ಮನಾ 8322 * ಮಕೋರಿಯ 8386 * ಅಪಟೋ 6360 * ಮರಿಪಾಸೋಲ 5584 * ಸೈಂಟ್ -ಜಾರ್ಜೊಸ್3692 * ಗ್ರಾಂಡ್-ಸಾಂತಿ3430 * ಸಿನ್ನಮೇರಿ 3137 == ಪ್ರೆಂಚ್ ಗಯಾನದ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == * [[ತಾರಿಕ್ ಅಬ್ದುಲ್ ವಾಹದ್]], ಪ್ರೆಂಚ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ * [[ಲಿಯೋನ್ ಬರ್ಟೆಂಡ್]], ಪ್ರೆಂಚ್ ರಾಜಕಾರಣಿ * [[ಹೆನ್ರಿ ಚಾರಿಯರ್]], ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಪ್ರೆಂಚ್ ಅಪರಾಧಿ,ಪ್ರೆಂಚ್ ಗಯಾನದ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ೧೯೩೩ ರರಿಂದ ೧೯೪೧ರವರೆಗೆ ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದ * [[ಲಿಯೊನ್ ಡಾಮಸ್]], Francophone poet widely notated for his influence on the literary movement known as la [[négritude]] * [[Jean-Claude Darcheville]], [[football (soccer)|football]] [[striker]] who joined [[Rangers F.C.|Rangers]] from [[FC Girondins de Bordeaux]] in the summer of 2007 * [[Alfred Dreyfus]], French military officer unjustly imprisoned in French Guiana for espionage * [[Félix Éboué]], black French Guianan born colonial administrator * [[Marc-Antoine Fortuné]], football striker who plays for [[Celtic F.C|Celtic]] in Glasgow, Scotland * [[Antoine Karam]], Senator for French Guiana in the French [[Sénat]] * [[Bernard Lama]], former French international [[Football (soccer)|football]] player * [[Florent Malouda]], French international football player who plays for [[Chelsea Football Club]] * [[Malia Metella]], French swimmer, SC European Championships 2004: 1st 100m free * [[Gaston Monnerville]], French politician and lawyer * [[Georges Patient]], French politician * [[Cyrille Regis]], former [[West Bromwich Albion F.C.|West Bromwich Albion]] and [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]] player * Hector Riviérez, French politician * [[Henri Salvador]], famous singer, one of the inspiration sources for the [[Bossa nova]] movement * [[Christiane Taubira]], politician of Parti Radical de Gauche (France) == ಸೇನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == Since July 2009, the commander of French Guiana's armed forces is [[General]] Jean-Pierre Hestin. The military there is currently 1900-strong, expected to increase enrollment in 2014-2015 <ref name="ReferenceA">Journal of guyana rfo TV August 18, 2009</ref>. French Guiana's military is made up of: * The [[3rd Foreign Infantry Regiment]] (3 ((e)) REI) of [[Kourou]] ([[Legion]]) * The [[9th regiment of marines|9th Marine Regiment]] (9 ((e)) RIMa) of [[Cayenne]], the Madeleine. * The [[National Gendarmerie (France)|police]], divided into 16 brigades. These serve [[Cayenne]]), [[Remire-Montjoly]], [[Cocoa]] [[Regina]],{{dn}} [[Saint-Georges-de-l'Oyapock]], [[Camopi]], [[Macouria]], [[Kourou]], [[Sinnamary]], [[Iracoubo]], [[Mana]], [[Saint Laurent du Maroni]], [[Apatou]], [[Grand-Santi]], [[Papaïchton]], [[Maripasoula]] and [[Matoury]]. * The RSMAG Regiment ([[Adapted Military Service]]) of Guyana, located in [[Saint-Jean-du-Maroni]], with a detachment in Cayenne. * Various detachments corps: ** An [[Air Force (France)|Air Force]] platoon based at the Rochambeau 367 airport.<ref name="ReferenceA"/>. ** The platoon of the [[Navy (France)|Navy]], based at the naval base of [[Degrad-des-Cannes]] ** A detachment of the [[Brigade firefighters Paris]] in Kourou, ensuring the protection of the [[CSG]] == See also == {{Portal box|France|Geography}} *[[Index of French Guiana-related articles]] *[[List of colonial and departmental heads of French Guiana]] <!-- Please place links to all topics directly related to French Guiana in the [[Index of French Guiana-related articles]] --> == Notes == {{Reflist|2}} == ಗ್ರಂಥ ಋಣ == * ''France's Overseas Frontier : Départements et territoires d'outre-mer'' Robert Aldrich and John Connell. Cambridge University Press, 2006. ISBN 0-521-03036-6 * ''Dry guillotine: Fifteen years among the living dead'' René Belbenoit, 1938, Reprint: Berkley (1975). ISBN 0-425-02950-6 * ''Hell on Trial'' René Belbenoit, 1940, Translated from the Original French Manuscript by Preston Rambo. E. P Dutton & Co. Reprint by Blue Ribbon Books, New York, 194 p. Reprint: Bantam Books, 1971 *''Papillon'' [[Henri Charrière]] Reprints: Hart-Davis Macgibbon Ltd. 1970. ISBN 0-246-63987-3 (hbk); Perennial, 2001. ISBN 0-06-093479-4 (sbk) * ''Space in the Tropics: From Convicts to Rockets in French Guiana'' Peter Redfield. ISBN 0-520-21985-6 == ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಷಯಗಳಿಗಾಗಿ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links}} *[http://www.cr-guyane.fr/ Conseil régional de Guyane] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100315213823/http://www.cr-guyane.fr/ |date=2010-03-15 }} Official website {{Fr icon}} *[http://www.guyane.pref.gouv.fr/ Préfecture de Guyane] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010516233440/http://www.guyane.pref.gouv.fr/ |date=2001-05-16 }} Official website {{Fr icon}} *{{dmoz|Regional/South_America/French_Guiana}} *{{Wikiatlas|French Guiana}} *{{wikivoyage|French Guiana}} *[http://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1117.html Consular Information Sheet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070405215304/http://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1117.html |date=2007-04-05 }} from the [[United States Department of State]] *[http://www.ethnologue.com/show_country.asp?name=French+Guiana Ethnologue French Guiana page] *[http://kourou.cirad.fr/ Silvolab Guyanae - scientific interest group in French Guiana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070426065007/http://kourou.cirad.fr/ |date=2007-04-26 }} *[http://www.luxner.com/cgi-bin/view_article.cgi?articleID=661 Article on separatism in French Guiana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120322051928/http://www.luxner.com/cgi-bin/view_article.cgi?articleID=661 |date=2012-03-22 }} *[http://gosouthamerica.about.com/cs/frenchguiana/ About.com French Guiana travel site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060616043920/http://gosouthamerica.about.com/cs/frenchguiana/ |date=2006-06-16 }} *[http://rainforests.mongabay.com/20frenchg.htm Status of Forests in French Guiana] *[http://www.infos-guyane.com/documents/english/ Officials reports, thesis, scientific papers about French Guiana (en|fr)]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120922204658/http://www.infos-guyane.com/documents/english/ |date=2012-09-22 }} *[http://www.iht.com/articles/2008/12/01/europe/01legion.php Training legionnaires to fight in French Guiana] *[http://www.cayenne.ird.fr/aublet2/aublet2_uk.php3 The IRD's database AUBLET2 stores information about botanical specimens collected in the Guianas, mainly in French Guiana] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206024746/http://www.cayenne.ird.fr/aublet2/aublet2_uk.php3 |date=2007-02-06 }} {{Coord|4|N|53|W|type:adm1st_region:GF|display=title}} {{French overseas departments and territories}} {{Regions of France}} {{Departments of France}} {{La Francophonie}} {{Countries of South America}} {{EU Outermost regions}} {{Outlying territories of European countries}} {{French overseas empire}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:French Guiana| ]] [[ವರ್ಗ:Caribbean countries]] [[ವರ್ಗ:Countries bordering the Atlantic Ocean]] [[ವರ್ಗ:Departments of France]] [[ವರ್ಗ:Divided regions|Guiana, French]] [[ವರ್ಗ:French-speaking countries]] [[ವರ್ಗ:Outermost regions of the European Union]] [[ವರ್ಗ:Overseas departments, collectivities and territories of France]] [[ವರ್ಗ:Regions of France]] [[ವರ್ಗ:South American countries]] [[ವರ್ಗ:States and territories established in 1946]] e7dobzjpruz0rdmqlfflep2i8cloew0 0 23815 1375588 1372170 2026-06-21T11:35:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375588 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Margarine.jpg|right|thumb|250px|ಒಂದು ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌]] '''ಮಾರ್ಗರೀನ್‌''' ({{pron-en|ˈmɑrdʒərɨn}}, {{IPA|/ˈmɑrdʒrɨn/}} ಅಥವಾ {{IPA|/ˈmɑrdʒəriːn/}}), ಜಾತಿವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಪದವಾಗಿದ್ದು, ಬದಲಿ [[ಬೆಣ್ಣೆ]]ಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲೊಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಪಂಚದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ರೆಡ್(ಸಿಹಿ ಯಾ ಕಾರದ ಗೊಜ್ಜು)ಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಷೇರು ಬೆಣ್ಣೆಯದನ್ನು ಮೀರಿಸಿದೆ. ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಅನೇಕ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಾಕವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಘಟಕಾಂಶವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ಓಲಿಯೊ'' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಸಹಜವಾಗಿ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ: ಕೃತಕ ಬಣ್ಣ ನೀಡುವ ಅಂಶಗಳ ಸೇರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಕೆಲವು ಕಾನೂನುವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದರಿಂದ ಅವರ ಡೈರಿ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಯೋಚಿಸಿದರು. ಬಣ್ಣವನ್ನು ಸೇರಿಸುವಲ್ಲಿನ ನಿಷೇಧವು [[U.S.]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲೇಷಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಕೆನಡಾ]]ದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯವಾಯಿತು; ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ನಿಷೇಧವು ಸುಮಾರು 100 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು. ಬಣ್ಣಯುಕ್ತ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಅನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, 1960ರವರೆಗೆ ಕಾನೂನುಸಮ್ಮತವಾಗಲಿಲ್ಲ. == ಇತಿಹಾಸ == ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ 1813ರಲ್ಲಿ [[ಮೈಕೆಲ್ ಯುಜೀನ್ ಚೆವ್ರಿಯಲ್‌]] '''ಮಾರ್ಗರಿಕ್ ಆಮ್ಲ''' ವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. (ಇದನ್ನು ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲದ ಮುತ್ತಿನಂಥ ಜೋಡಣೆಯ ನಂತರ [[ಗ್ರೀಕ್]]‌ನ {{lang|grc|μαργαρίς, -ρῖτης}} ಅಥವಾ μάργαρον (margarís, -îtēs / márgaron)ನಿಂದ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರರ್ಥ ''ಮುತ್ತು-ಸಿಂಪಿ(ಮಳಿ)'' ಅಥವಾ ''ಮುತ್ತು'' ).<ref name="Food Industries Manual">{{cite book|title=Food industries manual|editor=Baker Christopher G.J, Ranken H.D, Kill R.C.|publisher=Springer|date=1997|volume=24th Edition|pages=285–289|isbn=9780751404043|url=http://books.google.co.uk/books?id=iG3wx9Wh5N4C&pg=PA286&lpg=PA286&dq=margarine+-+nickel+catalyst&source=bl&ots=Vfh3rZ0Ig8&sig=GtmQs80ocRxC7N1SOAj8YNT93lk&hl=en&ei=jVH9Sq3lFMTm4QbOvMz_Cw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9&ved=0CC8Q6AEwCA#v=onepage&q=margarine%20-%20nickel%20catalyst&f=false|accessdate=13 November 2009}}</ref> ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು [[ಓಲೀಯಿಕ್ ಆಮ್ಲ]] ಮತ್ತು [[ಸ್ಟಿಯರಿಕ್ ಆಮ್ಲ]]ದಂತೆ ಮಾರ್ಗರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನೂ, ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಪ್ರಾಣಿ]]ಗಳ [[ಕೊಬ್ಬು]]ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮೂರು [[ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. 1853ರಲ್ಲಿ [[ಜರ್ಮನ್‌]]ನ ರಚನಾ ರಸಾಯನವಿಜ್ಞಾನಿ [[ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್ ಹೈನ್ರಿಕ್ ಹೈಂಟ್ಜ್‌]], ಮಾರ್ಗರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಸ್ಟಿಯರಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಹಿಂದೆ ತಿಳಿದಿರದಿದ್ದ [[ತಾಳೆ ಆಮ್ಲ(ಪಾಲ್ಮಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ)]]ದ ಸಂಯುಕ್ತವೆಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದನು.<ref>C.G. ಲೆಹ್‌ಮ್ಯಾನ್, ಲೆಹ್ರ್‌ಬಚ್ ದೇರ್ ಫಿಸಿಯಲಾಜಿಸ್ಚೆನ್ ಕೆಮಿ, ವರ್ಲಾಗ್ ವಿಲ್ಹೆಲ್ಮ್, ಲೈಪ್ಜಿಗ್ (1853) ಪುಟ 71.</ref> 1869ರಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿನ]] [[ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಲೂಯಿಸ್ ನೆಪೋಲಿಯನ್ III]], [[ಸೈನಿಕರಿಗೆ]] ಮತ್ತು [[ಕೆಳದರ್ಜೆಯ]]ವರಿಗೆ ಬಳಸಲು ಸೂಕ್ತವಾದ ಬೆಣ್ಣೆಯ ತೃಪ್ತಿದಾಯಕ ಬದಲಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದವರಿಗೆ ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಸಾರಿದನು.<ref>''ಸೈನ್ಸ್ ಪವರ್ 9: ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಎಡಿಶನ್,'' ಮ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರಾ-ಹಿಲ್ ರೇರ್ಸನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್. ISBN 0-07-560905-3.</ref> ಫ್ರೆಂಚ್ [[ರಸಾಯನ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ]] [[ಹಿಪ್ಪೊಲೈಟ್ ಮೆಗೆ-ಮೌರೀಸ್‌]] ಬೆಣ್ಣೆಯ-ಬದಲಿಯೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಅದಕ್ಕೆ '''ಆಲಿಯೊಮಾರ್ಗರೀನ್‌''' ಎಂದು ಹೆಸರು ನೀಡಿದನು. ಆ ಹೆಸರು ನಂತರ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹೆಸರು "ಮಾರ್ಗರೀನ್‌" ಆಯಿತು. ಮೆಗೆ-ಮೌರೀಸ್ 1869ರಲ್ಲಿ ಆ ವಿಷಯದ ಒಡೆತನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅಲ್ಲದೇ ಅವನ ಆರಂಭಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ನಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಅದು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಯಶಸ್ವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. 1871ರಲ್ಲಿ ಅವನು ಆ ಹಕ್ಕು ಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಈಗ [[ಯೂನಿಲಿವರ್‌]]ನ ಭಾಗವಾಗಿರುವ [[ಡಚ್]] ಕಂಪೆನಿ [[ಜರ್ಗೆನ್ಸ್‌]]‌ಗೆ ಮಾರಿದನು.<ref>{{cite web|url=http://www.unilever.co.uk/brands/foodbrands/Stork.aspx|title=Stork Margarine:How it all started|last=Anon|work=Unilever :Our Brands|publisher=Unilever|accessdate=2009-10-21|archive-date=2009-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20091012023137/http://www.unilever.co.uk/brands/foodbrands/Stork.aspx|url-status=dead}}</ref> === ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ === 1877ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಒಕ್ಕೂಟದ (U.S.)]] ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ನ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದವು. ಮಧ್ಯ-1880ರಲ್ಲಿ U.S. ಫೆಡರಲ್ ಸರಕಾರವು ಪ್ರತಿ ಪೌಂಡ್‌ಗೆ ಎರಡು ಸೆಂಟ್‌ಗಳ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ತಯಾರಕರು ದುಬಾರಿ ಪರವಾನಗಿಯೊಂದನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಿತ್ತು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ನ ಶುದ್ಧ ಲೇಬಲ್ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದವು. ಬೆಣ್ಣೆ ಲಾಬಿಯಿಂದ ಕರಡು ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಬಣ್ಣದ ನಿಷೇಧಗಳು ಡೈರಿ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದವು. ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಸಕಾಂಗಗಳು, ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ರುಚಿಸದಂತೆ ಕಾಣಿಸಲು ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ತಯಾರಕರು ಗುಲಾಬಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಸೇರಿಸಬೇಕೆಂಬ ಕಾಯಿದೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವು.<ref>{{cite book | last = Visser | first = Margaret | authorlink = Margaret Visser | coauthors = | title = Much Depends on Dinner | publisher = Harper Perennial Canada | year = 1986 | location = Toronto | pages = 107 | url = | doi = | id = | isbn = 0006391044}}</ref> ಆದರೆ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ನ್ಯೂಹ್ಯಾಂಪ್‌ಶೈರ್‌ನ ಕಾನೂನನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಈ ಕಾಯಿದೆಗಳನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.{{Citation needed|date|date=May 2010}} 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಹತ್ತರಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಹಳದಿ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಅನ್ನು ಖರೀಸುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಖರೀದಿಸಿದವರು ಅದರ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಿತ್ತು. [[ಕಳ್ಳವ್ಯಾಪಾರದ]] ಬಣ್ಣಯುಕ್ತ-ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ತಯಾರಕರು ಆಹಾರಕ್ಕೆ-ಬಣ್ಣನೀಡುವ ಕ್ಯಾಪ್ಸೂಲ್‌ಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಹಕರು ವಿತರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗೆ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಬೆರೆಸಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೂ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಗಳು ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದವು: ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಬಣ್ಣದ ಮೇಲಿನ 1902ರ ನಿಷೇಧಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, U.S.ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಳಕೆಯನ್ನು 120 ದಶಲಕ್ಷದಿಂದ 48 ದಶಲಕ್ಷ ಪೌಂಡ್‌ಗಳಷ್ಟು (60,000ರಿಂದ 24,000 [[ಟನ್]]‌ಗಳು) ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದವು. ಆದರೆ 1910ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಎಲ್ಲಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು{{Citation needed|date=June 2008}}. [[ವಿಶ್ವ ಸಮರ I]] ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಬಳಕೆಯು ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ U.S.ಯಂತಹ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಡೈರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಪಡೆಯಲಾಗದ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ [[ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು]]. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌]] ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌]]‌ನಿಂದ ಆಮದಾಗುವ ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೇ [[ಸಮುದ್ರಾಂತರದ]] ದಾಳಿಯ ಅಪಾಯವು ಇದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿತು. ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಮತ್ತು ಡೈರಿ [[ಲಾಬಿ]]ಗಳ ನಡುವಿನ ದೀರ್ಘಕಾಲದ [[ಬಿರುಕು-ಮೂಡಿಸುವ]] ಕದನವು ಹಾಗೆಯೇ ಮುಂದುವರಿಯಿತು: U.S.ನಲ್ಲಿ [[ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್(ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುಸಿತ)]], ಡೈರಿಯ-ಪರವಾದ ಕಾನೂನೊಂದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು; [[ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ]]ವು ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಲಾಬಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ನ ಮೇಲಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ನಿಷೇಧಗಳು ಸ್ವಲ್ಪ-ಸ್ವಲ್ಪವೇ ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇತ್ತೀಚಿನ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ [[ಮಿನ್ನೆಸೊಟ]] 1963ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು [[ವಿಸ್ಕನ್ಸಿನ್]] 1967ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದವು.<ref>ಡ್ಯೂಪ್ರೆ R: ''ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್ ಇನ್ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕ ಸಿನ್ಸ್ 1886', ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಇಕಾನಮಿಕ್ ಹಿಸ್ಟರಿ, ಸಂಪುಟ 59, ಸಂ. 2, ಜೂನ್ 1999, ಪುಟಗಳು 353-371.''</ref> ಆದರೂ ಕೆಲವು ವಿಧಿಸಲಾಗದ ಕಾನೂನುಗಳು ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿವೆ.<ref>[http://frwebgate.access.gpo.gov/cgi-bin/getdoc.cgi?dbname=browse_usc&amp;docid=Cite:+21USC347 ಇಂಟ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಸೇಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಲರ್ಡ್ ಆಲಿಯೊಮಾರ್ಗರೀನ್‌]</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usatoday.com/news/offbeat/2008-12-16-butter-crime_N.htm?csp=34 |title=Yellow margarine: I Can't Believe It's Not Legal! |publisher=AP / USA Today |date=2008-12-16}}</ref> === ಕೆನಡಾ === ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಅನ್ನು 1886ರಿಂದ 1948ರವರೆಗೆ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ಈ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಡೈರಿಯ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ 1917ರಿಂದ 1923ರವರೆಗೆ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="cana"/> ಕಳ್ಳವ್ಯಾಪಾರದ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಅನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತು [[ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]]‌ನಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಫೌಂಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಬಟರ್ ಕಂಪೆನಿ]]ಯಿಂದ (ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದು ಕೇವಲ ಮಾರ್ಗರೀನ್ಅನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು‌) ತಿಮಿಂಗಿಲ, ವೇಲ್ ಮತ್ತು ಮೀನಿನ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಬೆಣ್ಣೆಯ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕೆನಡಾಕ್ಕೆ ಕಳ್ಳತನದಿಂದ ಸಾಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಕೆನಡಾದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ವು ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ನ ನಿಷೇಧವನ್ನು 1948ರಲ್ಲಿ [[ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ರೆಫರೆನ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು. 1950ರಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಪ್ರಾಂತಗಳಿಗೆ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿದುದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಕೆನಡಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ನ ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅನೇಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಕೆಲವು ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ತಿಳಿ ಹಳದಿ ಅಥವಾ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು ಅಥವಾ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಬಣ್ಣರಹಿತವಾಗಿರಬೇಕಾಗಿತ್ತು. 1980ರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಂತಗಳು ನಿಷೇಧವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದವು. ಆದರೆ [[ಒಂಟಾರಿಯೊ]]ದಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆ-ಬಣ್ಣಯುಕ್ತ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಅನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು 1995ರವರೆಗೆ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="cana">{{cite web | title = Canada's conflicted relationship with margarine | url = http://www.cbc.ca/news/background/food/margarine.html | accessdate = 2007-08-28 | publisher = CBC News Online | date = 2005-03-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040604160746/http://www.cbc.ca/news/background/food/margarine.html|archivedate=2004-06-04}}</ref> ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗೆ ಬಣ್ಣ ಹಾಕುವುದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದ ಕೆನಡಾದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಾಂತ [[ಕ್ವೆಬೆಕ್‌]] ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಬಣ್ಣರಹಿತವಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಅದರ ಕಾನೂನನ್ನು 2008ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="queb">{{cite web | title = Resolving Canada's conflicted relationship with margarine | url = http://www.cbc.ca/consumer/story/2008/07/09/f-margarine.html | accessdate = 2008-07-10 | publisher = CBC News Online | date = 2008-07-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080729060110/http://www.cbc.ca/consumer/story/2008/07/09/f-margarine.html|archivedate=2008-07-29}}</ref> === ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌ಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಮತ್ತು ಬೆಣ್ಣೆಗಳೆರಡೂ 10-80 ಮೈಕ್ರಾನ್‌ಗಳಷ್ಟು ವ್ಯಾಸದ ಸಣ್ಣ ನೀರಿನ ಹನಿಗಳೊಂದಿಗೆ (ಭಾರದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಎಮಲ್ಷನ್‌‌‌ ಅಂಶದ ಕನಿಷ್ಠ 16%ನಷ್ಟು) ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿನ-ನೀರಿನ [[ಎಮಲ್ಷನ್]]ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವು ದೃಢ ಸ್ಫಟಿಕ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಕೊಬ್ಬಿನ [[ಸ್ಥಿತಿ]]ಯಾದ್ಯಂತ ಏಕರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹರಡಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Rajah">{{cite web|url=http://www.allbusiness.com/manufacturing/food-manufacturing-grain-oilseed-milling/423256-1.html|title=Spread thickly with innovation: with the basic concept of spreads unchanged for decades, producers have to be increasingly innovative in their product development and marketing. Kanes Rajah outlines some successful strategies.|last=Rajah|first=Kanes|date=1 May 2005 |work=Al Business website |publisher=The Gale Group, Inc.|accessdate=10 November 2009}}</ref> ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ನ ನಿರೂಪಣೆಯು ಮೂಲತಃ ಬೆಣ್ಣೆಯ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ನಿರೂಪಣೆಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ. ಎರಡೂ ಕನಿಷ್ಠ 16%ನಷ್ಟು ನೀರು ಮತ್ತು ಕನಿಷ್ಠ 80%ನಷ್ಟು ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇದನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕರು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಇದು ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರಮಾಣಕವಾಯಿತು.<ref name="Rajah"/> ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ನ ಮೂಲ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮುಖ್ಯ ಕಚ್ಛಾ ಪದಾರ್ಥವೆಂದರೆ ಬೀಫ್(ಗೋಮಾಂಸ) ಕೊಬ್ಬು. ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಭಾವವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಗಳ ಎಣ್ಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. 1900ರಿಂದ 1920ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಅನ್ನು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊಬ್ಬುಗಳು ಹಾಗೂ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸದ ಸಸ್ಯದ ಎಣ್ಣೆಗಳ ಸಂಯುಕ್ತದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="marketing">{{cite web|url=http://www.emeraldinsight.com/Insight/ViewContentServlet?contentType=Article&Filename=/published/emeraldfulltextarticle/pdf/0070200504.pdf|title=The marketing iof margarine|last=Clark|first=Paul|date=6 may 1983|work=Paper presented to a seminar on Marketing and Advertising in the 20th Century at Central London Polytechnic|publisher=Emeral Backfiles|pages=54|accessdate=2009-11-10}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1930ರಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತವು, [[ವಿಶ್ವ ಸಮರ II]]ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕೊಬ್ಬಿನ ಪೂರೈಕೆಯ ಇಳಿಕೆಗೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು; 1945ರಲ್ಲಿ ಇದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆಯಾಯಿತು.<ref name="marketing"/> U.S.ನಲ್ಲಿ ಪೂರೈಕೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಕಾನೂನಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ತಯಾರಕರು 1950ರಷ್ಟರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಸ್ಯದ ಕೊಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ ಉದ್ಯಮವು ಉತ್ಪನ್ನದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅವಧಿಗೆ ತಯಾರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="marketing"/> ವಿಶ್ವ ಸಮರ II [[ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ]], UKನಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗಳು ಮಾತ್ರ ಲಭ್ಯವಿದ್ದವು, ಅಧಿಕ ಮೌಲ್ಯದ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಅಗ್ಗದ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್. ನಿಗದಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀಡುವಿಕೆಯು 1955ರಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಯ ಪ್ರಭಾವಗಳಿಗೆ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮಾರಾಟವು ಏಳಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು.<ref name="marketing"/> ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದಕರ ನಡುವಿನ ಪೈಪೋಟಿಯು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು ಹಾಗೂ 1955ರಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತು ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು; 1950ರಿಂದ 1960ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಬೆಣ್ಣೆಯಂತೆ ರುಚಿಯಿರುವ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಪರಸ್ಪರ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸಿದವು.<ref name="marketing"/> ಮಧ್ಯ-1960ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯಾದಲ್ಲಿ ''ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಂಡ್ ಲ್ಯಾಗಮ್'' ಮತ್ತು ''ಬ್ರೆಗಟ್'' ಎನ್ನುವ ಬೆಣ್ಣೆಯ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯದ ಎಣ್ಣೆಗಳ ಎರಡು ದುರ್ಬಲ-ಕೊಬ್ಬಿನ ಮಿಶ್ರಣಗಳ ಬಳಕೆಯು, ಯಾವುದನ್ನು "ಮಾರ್ಗರೀನ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯಬೇಕೆಂಬ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು ಹಾಗೂ ಅದು "ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌" ಎಂಬ ಪದವು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು.<ref name="Rajah"/> 1978ರಲ್ಲಿ ಡೈರಿ ಕೆನೆ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯದ ಎಣ್ಣೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಮಥಿಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ ''ಕ್ರೋನ'' ಎನ್ನುವ 80%ನಷ್ಟು ಕೊಬ್ಬಿನ ಉತ್ಪನ್ನವೊಂದನ್ನು ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು; 1982ರಲ್ಲಿ, ''ಕ್ಲವರ್'' ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಕೆನೆ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯದ ಎಣ್ಣೆಗಳ ಮಿಶ್ರಣವೊಂದನ್ನು UKಯಲ್ಲಿ [[ಮಿಲ್ಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಬೋರ್ಡ್‌]] ಬಳಕೆಗೆ ತಂದಿತು.<ref name="Rajah"/> ಸಸ್ಯದ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಕೆನೆ ಸ್ಪ್ರೆಡ್ [[ಐ ಕಾಂಟ್ ಬಿಲೀವ್ ಇಟ್ಸ್ ನಾಟ್ ಬಟರ್!]]ಅನ್ನು [[ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿ 1986ರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕೆನಡಾ]]ದಲ್ಲಿ 1991ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.unilever.co.uk/ourbrands/foods/icantbelieveitsnotbutter.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-29 |archive-date=2005-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050414140644/http://www.unilever.co.uk/ourbrands/foods/icantbelieveitsnotbutter.asp |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.unilever.ca/ourbrands/foods/ICBINB.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-29 |archive-date=2009-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091109224733/http://www.unilever.ca/ourbrands/foods/ICBINB.asp |url-status=dead }}</ref> == ತಯಾರಿಕೆ == ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ತಯಾರಿಸುವ ಮೂಲ ವಿಧಾನವು ಇಂದು, ಮೆಗೆ-ಮೌರೀಸ್‌ನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದಂತೆ, ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿದ ಸಸ್ಯದ ಎಣ್ಣೆಗಳ ಮತ್ತು ಕೆನೆ ತೆಗೆದ ಹಾಲಿನ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಎಮಲ್ಸೀಕರಣ ಮಾಡುವುದು, ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿಸಲು ತಣ್ಣಗಾಗಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="Food Industries Manual"/> ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಯ ಕೊಬ್ಬುಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ [[ಕರಗುವ ಬಿಂದು]]ಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾಗಿವೆ. ಕೊಠಡಿ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ದ್ರವವಾಗಿರುವ ಕೊಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಎಣ್ಣೆ]]ಗಳೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕರಗುವ ಬಿಂದುಗಳನ್ನು ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅನ್‌ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್(ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ) ಆಸಿಲ್ ಗುಂಪುಗಳ ದ್ವಿಬಂಧಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ದ್ವಿಬಂಧಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ, ಕರಗುವ ಬಿಂದು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ, [[ನಿಕೆಲ್]] [[ವೇಗವರ್ಧಕ]]ದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ, ನಿಯಂತ್ರಿತ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಜಲಜನಕ]]ವನ್ನು ಸಾಗಿಸುವುದರಿಂದ ಪ್ರಾಣಿ ಅಥವಾ ಸಸ್ಯದ ಎಣ್ಣೆಗಳನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಪ್ರಬಲ ಕೊಬ್ಬುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಅನ್‌ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಬಂಧಗಳಿಗೆ ಜಲಜನಕದ ಸೇರಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್(ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಜಲಜನಕ ಪರಮಾಣುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ) ಬಂಧಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಎಣ್ಣೆಯ ಕರಗುವ ಬಿಂದುವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಅದು "ಗಟ್ಟಿ"ಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಾನವನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯಕಾರಿ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ, ಅವಶ್ಯಕ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೈಡ್ರೋಜನೀಕರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗಳು [[ಹೈಡ್ರೋಜನೀಕರಿಸಿದ]] ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="chemguide">{{cite web|url=http://www.chemguide.co.uk/organicprops/alkenes/hydrogenation.html|title=The Hydrogenation of Alkenes:Margarine Manufacture|last=Claek|first=Jim|work=Chemguide:Helping you to understand Chemistry|accessdate=9 November 2009}}</ref> ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡಿದ್ದರೂ, ಇಂದು ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಕೆಲವು ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗಳಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ [[ಪಲೇಡಿಯಮ್‌]]‌ನಂತಹ ಇತರ ಲೋಹ ವೇಗವರ್ಧಕಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Food Industries Manual"/> ಹೈಡ್ರೋಜನೀಕರಣವು ಅಪೂರ್ಣಗೊಂಡರೆ (ಭಾಗಶಃ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುವಿಕೆ), ಹೈಡ್ರೋಜನೀಕರಣ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಬಳಸಿ, ಕೆಲವು ಇಂಗಾಲ-ಇಂಗಾಲ ದ್ವಿಬಂಧಗಳನ್ನು "ಟ್ರಾನ್ಸ್" ರೂಪಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಂಧಗಳು ಈ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನೀಕರಣ ಮಾಡಲ್ಪಡದಿದ್ದರೆ, ಅವು ಅಂತಿಮ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶ]]ಗಳಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ<ref name="chemguide"/>. ಅವುಗಳ ಸೇವನೆಯಿಂದ [[ಹೃದಯ ರಕ್ತನಾಳದ ಕಾಯಿಲೆ]]ಯಂತಹ ಅಪಾಯಗಳುಂಟಾಗಬಹುದು.<ref name="p423">{{cite book | last = Food and nutrition board, institute of medicine of the national academies | title = Dietary Reference Intakes for Energy, Carbohydrate, Fiber, Fat, Fatty Acids, Cholesterol, Protein, and Amino Acids (Macronutrients) | publisher = National Academies Press | year = 2005 | page = 423 | url = http://www.nap.edu/openbook/0309085373/html/423.html | access-date = 2010-06-29 | archive-date = 2007-06-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070625193000/http://www.nap.edu/openbook/0309085373/html/423.html | url-status = dead }}</ref>. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಭಾಗಶಃ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿದ ಕೊಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತಾಳೆ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ತೆಂಗಿನೆಣ್ಣೆಯಂತಹ ಕೆಲವು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಎಣ್ಣೆಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಅರೆ-ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೈಡ್ರೋಜನೀಕರಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="MPOC">{{cite web | url = http://www.malaysiapalmoil.org/publications/pdf/book01.pdf | title = Palm Oil/Palm Kernel Oil Applications - Margarine | publisher = The Malaysian Palm Oil Council | format = PDF | accessdate = 2010-01-04 | archive-date = 2020-02-25 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200225235201/http://www.malaysiapalmoil.org/publications/pdf/book01.pdf | url-status = dead }}</ref><ref name="soyoil">{{cite web|url=http://www.soyinfocenter.com/HSS/margarine1.php|title=History of sot oil margarine|last= Shurtleff |first=William|coauthors=Akiko Aoyagi|date=2007|publisher= Soyinfo Center|accessdate=4 January 2010}}</ref> ಆಧುನಿಕ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗಳನ್ನು, ಯಾವುದೇ ಪ್ರಕಾರದ ಪ್ರಾಣಿ ಅಥವಾ ಸಸ್ಯದ ಕೊಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಕೆನೆ ತೆಗೆದ ಹಾಲು, [[ಉಪ್ಪು]] ಮತ್ತು ಎಮಲ್ಸಿಕಾರಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರ ಮಾಡಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಣ್ಣೆಯಂತೆ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಸುಮಾರು 80%ನಷ್ಟು ಕೊಬ್ಬು, 20%ನಷ್ಟು ನೀರು ಮತ್ತು ಗಟ್ಟಿ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು, ವಾಸನೆ, ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. A ಜೀವಸತ್ವದೊಂದಿಗೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ D ಜೀವಸತ್ವದೊಂದಿಗೆ, ಪುಷ್ಟಿಗೊಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಮಾನವನ ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಬೆಣ್ಣೆಯ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸರಿದೂಗುತ್ತದೆ. ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬೀಜಗಳಿಂದ ತೆಗೆದು, ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ, ಹೈಡ್ರೋಜನೀಕರಿಸಿ, ನಂತರ ಪುಷ್ಟಿಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಕೃತಕ [[ಕ್ಯಾರಟೀನ್‌‌]] ಅಥವಾ [[ಅನ್ಯಾಟೊ]]ನಿಂದ ಬಣ್ಣ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರಿನ [[ಸ್ಥಿತಿ]]ಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವಾಸ್ಥೆಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಕೆನೆ ತೆಗೆದ ಹಾಲನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಬಲ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಲು [[ಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ]]ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಲೆಸಿತಿನ್]]‌ನಂತಹ [[ಎಮಲ್ಸಿಕಾರಕಗಳು]] ನೀರಿನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಮವಾಗಿ ಹರಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಕಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ [[ಎಮಲ್ಷನ್‌]]ಅನ್ನು ಬಿಸಿಮಾಡಿ, ಹದವಾಗಿ ಕಲಸಿ, ನಂತರ ತಂಪುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೃದು ಟಬ್ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗಳನ್ನು ಬ್ಲಾಕ್ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹೈಡ್ರೋಜನೀಕರಿಸಿದ, ಹೆಚ್ಚು ದ್ರವೀಯ, ಎಣ್ಣೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="through the ages">{{cite web|url=http://www.webexhibits.org/butter/margarine.html|title=Margarine|last=Anon|work=Butter through the ages|publisher=webexhibits.org|accessdate=10 November 2009|archive-date=20 ಜನವರಿ 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210120134941/http://www.webexhibits.org/butter/margarine.html|url-status=dead}}</ref> ಸಸ್ಯದ ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗಳು ಇಂದಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಬೆಣ್ಣೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣ ಆಯ್ಕೆಯೆಂದು, ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ವಿರೋಧವಿದ್ದರೂ, ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2007/10/16/science/16real.html|title=The Claim: Margarine Is Healthier Than Butter.|last=O'Connor|first=Anahad|date=16 October 2007|work=New York Times|publisher=New York Times Company|accessdate=10 October 2009}}</ref> ಪ್ರಮುಖ ಮೂರು ಪ್ರಕಾರದ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ: * ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗಳು - ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಸ್ಯದ ಎಣ್ಣೆಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಸಂಯೋಜಿತ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗಳು - ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೋನೊ- ಅಥವಾ ಪಾಲಿ-ಅನ್‌ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವನ್ನು [[ಸ್ಯಾಫ್ಲವರ್]], [[ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ]], [[ಸೋಯಾಬೀನ್]], [[ಹತ್ತಿ ಬೀಜ]], [[ರೇಪ್ಸೀಡ್]] ಅಥವಾ [[ಆಲಿವ್]] ಎಣ್ಣೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಗಟ್ಟಿ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಣ್ಣರಹಿತ, ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗಳು - ಇವನ್ನು ಅಡುಗೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಬೇಕರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ([[ಶಾರ್ಟನಿಂಗ್(ಹಿಟ್ಟಿನ ಭಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ಕೊಬ್ಬು)]]) === ಬೆಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಸುವುದು === ಇಂದು ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌ಗಳು ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಮತ್ತು ಬೆಣ್ಣೆಯ ಅಥವಾ [[ಮಜ್ಜಿಗೆ]]ಯ ಮಿಶ್ರಣಗಳಾಗಿವೆ. ಮಜ್ಜಿಗೆಯೆಂದರೆ ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಕಡೆದ ನಂತರ ಉಳಿಯುವ ದ್ರವವಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ನ ರುಚಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಸಂಮ್ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ. [[ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ನಿರ್ದೇಶನಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು, ಹೆಚ್ಚಿನವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, "ಬೆಣ್ಣೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಯುರೋಪಿನ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಬೆಣ್ಣೆ-ಆಧಾರಿತ ಊಟದ ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು "ಬೆಣ್ಣೆ ಮಿಶ್ರಣ"ಗಳಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಣ್ಣೆ ಮಿಶ್ರಣಗಳು ಈಗ ಊಟದ-ಸ್ಪ್ರೆಡ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿವೆ. "ಐ ಕಾಂಟ್ ಬಿಲೀವ್ ಇಟ್ಸ್ ನಾಟ್ ಬಟರ್" ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಅಂತಹುದೇ ರೀತಿಯ ಹೆಸರಿನ ವಿವಿಧ ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌ಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದೆ. ಈಗ ಅವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸೂಪರ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ "ಅಟ್ಟರ್ಲಿ ಬಟರ್ಲಿ", "ಯು ವುಡ್ ಬಟರ್ ಬಿಲೀವ್ ಇಟ್", "ಬ್ಯೂಟಿಫುಲ್ಲಿ ಬಟರ್‌ಫುಲ್ಲಿ" ಮತ್ತು "ಬಟರ್ಲಿಶಿಯಸ್" ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಬೆಣ್ಣೆ ಮಿಶ್ರಣಗಳು ಲೇಬಲ್ ಮಾಡುವುದರ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತವೆ. ಮಾರಾಟದ ವಿಧಾನಗಳು ನಿಜವಾದ ಬೆಣ್ಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಬಲ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅಂತಹ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹೆಸರುಗಳು ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕ ಉತ್ಪನ್ನ ಲೇಬಲ್‌ಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಅದು ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಅನ್ನು "ಭಾಗಶಃ ಹೈಡ್ರೋಜನೀಕರಿಸಿದ ಸಸ್ಯದ ಎಣ್ಣೆ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತದೆ. === ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ವೀಕಾರ === ಮಾರ್ಗರೀನ್‌, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪಾಲಿ-ಅನ್‌ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌, ಮಧ್ಯ-20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಆಹಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು.<ref name="through the ages"/> ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, 1930ರಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ವರ್ಷವೊಂದಕ್ಕೆ {{convert|18|lb}}ನಷ್ಟು ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಹಾಗೂ {{convert|2|lb}}ನಷ್ಟು ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಅನ್ನು ತಿಂದಿದ್ದನು. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಸರಾಸರಿ ಅಮೆರಿಕನ್ನನೊಬ್ಬನು ಸುಮಾರು {{convert|5|lb|abbr=on}}ನಷ್ಟು ಬೆಣ್ಣೆ ಮತ್ತು {{convert|8|lb|abbr=on}}ನಷ್ಟು ಮಾರ್ಗರೀನ್ಅನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದನು‌.<ref>{{cite web|url=http://www.webexhibits.org/butter/consumption-butter-fat.html|title=Eating less butter and more fat|last=Anon|work=Butter through the ages|publisher=webexhibits.org|accessdate=10 November 2009|archive-date=17 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081017135247/http://www.webexhibits.org/butter/consumption-butter-fat.html|url-status=dead}}</ref> ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಅನ್ನು {{convert|10000000000|lb}}ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು {{convert|2000000000|lb|abbr=on}}ನಷ್ಟನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಯೆಹೂದ್ಯರ ಆಹಾರ ಕ್ರಮಗಳಾದ [[ಕಶ್ರುತ್‌]]ಅನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವವರಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಶ್ರುತ್‌ ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಡೈರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ [[ಕೋಷರ್]] ಡೈರಿಯಲ್ಲದ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. ಇವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೋಷರ್ ಗ್ರಾಹಕರು ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಬೆಣ್ಣೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಮಾಂಸದ ಆಹಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ಬೇಕರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. [[2008ರ ಪಾಸೋವರ್ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಅಭಾವ]]ವು ಕೋಷರ್-ಅನುಸರಿಸುವ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ತಲ್ಲಣವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಡೈರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌, ಬೆಣ್ಣೆಗೆ [[ಸಸ್ಯಾಹಾರಿ]] ಬದಲಿಯನ್ನೂ ಪೂರೈಸಬಹುದು. == ಪೋಷಕಾಂಶ == ಮಾರ್ಗರೀನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌ಗಳ ಪೋಷಕಾಂಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚರ್ಚೆಗಳು ಎರಡು ವಿಷಯಗಳ ಸುತ್ತ ಸುತ್ತುತ್ತವೆ - ಒಟ್ಟು ಕೊಬ್ಬಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬಿನ ಪ್ರಕಾರಗಳು ([[ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬು]], [[ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಕೊಬ್ಬು]]). ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಮತ್ತು ಬೆಣ್ಣೆ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಯೂ ಸಹ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತದೆ. === ಕೊಬ್ಬಿನ ಪ್ರಮಾಣ === ಜೀವಕೋಶ ಪೊರೆಗಳ ಮತ್ತು [[ಏಕೊಸ್ಯಾನಾಯ್ಡ್]]‌ಗಳೆನ್ನುವ ಅನೇಕ ಹಾರ್ಮೋನ್-ರೀತಿಯ ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕೊಬ್ಬು, ಪೋಷಕಾಂಶದ ಅವಶ್ಯಕ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೊಬ್ಬು A, D, E ಮತ್ತು K ಮೊದಲಾದ ಕೊಬ್ಬಿನಲ್ಲಿ-ಕರಗುವ ಜೀವಸತ್ವಗಳಿಗೆ ವಾಹಕವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref> {{cite web |url = http://www.mayoclinic.com/health/fat/NU00262 |title = Dietary fats: Know which types to choose |author = Mayo Clinic |date = January 31, 2007 |accessdate = 2008-05-18 }}</ref> ಬೆಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ನ (80% ಕೊಬ್ಬು) ಕಾರ್ಯಗಳು ಅವುಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಇರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ-ಕೊಬ್ಬಿನ ಮಾರ್ಗರೀನ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌ಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತವೆ. === ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್(ಪರ್ಯಾಪ್ತ) ಕೊಬ್ಬು === {{Main| Saturated fats}} ಸಸ್ಯದ ಕೊಬ್ಬುಗಳು 7%ನಿಂದ 86%ನಷ್ಟು ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ದ್ರವ ಎಣ್ಣೆಗಳು (ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸದ [[ಕ್ಯಾನೋಲ ಎಣ್ಣೆ]], ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ ಎಣ್ಣೆ) ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಉಷ್ಣವಲಯದ ಎಣ್ಣೆಗಳು ([[ತೆಂಗಿನೆಣ್ಣೆ]], [[ತಾಳೆ ಬೀಜದ ಎಣ್ಣೆ]]) ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿದ ([[ಹೈಡ್ರೋಜನೀಕರಿಸಿದ]]) ಎಣ್ಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ.<ref name="fatoils">{{cite web |url = http://www.nutristrategy.com/fatsoils.html |title = Fats, Cooking Oils and Fatty Acids |author = NutriStrategy |year = 2005 |accessdate = 2008-05-18 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಮಿಶ್ರಣವು ಎರಡೂ ಪ್ರಕಾರದ ಘಟಕಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ವಿರಳವಾಗಿ 50% ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಮೀರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿರುವುವೆಂದರೆ ಕೆಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಊಟದ-ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವುಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು.<ref>D.W. ದಿ ಬ್ರೂಜ್ನೆ, A. ಬಾಟ್, ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕೇಟೆಡ್ ಫ್ಯಾಟ್-ಬೇಸ್ಡ್ ಫುಡ್ಸ್, ಇನ್: ಫುಡ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟರ್&nbsp;— ಮೆಸರ್ಮೆಂಟ್ ಆಂಡ್ ಪರ್ಸೆಪ್ಷನ್ (ಸಂಪಾದಕರು A.J. ರೊಸೆಂತಾಲ್), ಆಸ್ಪೆನ್, ಗೈತರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, 1999, ಪುಟಗಳು 185-227.</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಸಾಂದ್ರದಾಯಿಕ ಬೆಣ್ಣೆಯ ಕೊಬ್ಬು ಸುಮಾರು 65%ನಷ್ಟು ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬುಗಳನ್ನು<ref>{{Cite web |url=http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-29 |archive-date=2015-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150303184216/http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp/search/ |url-status=dead }}</ref> ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಮೇಜುಚಮಚ ಬೆಣ್ಣೆಯು ಸುಮಾರು 7 ಗ್ರಾಂನಷ್ಟು ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. === ಅನ್‌ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬು === {{Main|Unsaturated fat}} [[ಅನ್‌ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲ]]ಗಳ ಸೇವನೆಯು ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ LDL ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು HDL ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಾಗಿದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಅದು ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಅಪಾಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref> {{cite web |url = http://jn.nutrition.org/cgi/content/abstract/133/1/78 |title = The Serum LDL/HDL Cholesterol Ratio Is Influenced More Favorably by Exchanging Saturated with Unsaturated Fat Than by Reducing Saturated Fat in the Diet of Women |author = Müller et al. |month = January | year = 2003 |accessdate = 2008-05-18 }}</ref><ref>{{cite web |url = http://www.jacn.org/cgi/content/abstract/20/1/5 |title = Types of Dietary Fat and Risk of Coronary Heart Disease: A Critical Review |author = Hu, [[JoAnn E. Manson|Manson]], Willett |year = 2001 |accessdate = 2008-05-18 |archive-date = 2008-06-22 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080622011230/http://www.jacn.org/cgi/content/abstract/20/1/5 |url-status = dead }}</ref><ref>{{cite web |url = http://archinte.ama-assn.org/cgi/content/abstract/161/3/361 |title = Low Triglycerides–High High-Density Lipoprotein Cholesterol and Risk of Ischemic Heart Disease |author = Jeppesen et al. |year = 2001 |accessdate = 2008-05-18 |archive-date = 2011-08-31 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110831192252/http://archinte.ama-assn.org/cgi/content/abstract/161/3/361 |url-status = dead }}</ref> ಎರಡು ಪ್ರಕಾರದ ಅನ್‌ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಎಣ್ಣೆಗಳಿವೆ: ಮೋನೊ- ಮತ್ತು ಪಾಲಿ-ಅನ್‌ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬುಗಳು, ಇವೆರಡನ್ನೂ ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬುಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಗಳೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ರೇಪ್ಸೀಡ್]] (ಮತ್ತು ಅದರ ರೂಪಾಂತರ [[ಕ್ಯಾನೋಲ]]), [[ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ]], [[ಸ್ಯಾಫ್ಲವರ್‌]] ಮತ್ತು [[ಆಲೀವ್]] ಎಣ್ಣೆಗಳಂತಹ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲಾಗುವ ಸಸ್ಯದ ಎಣ್ಣೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅನ್‌ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="fatoils"/> ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ನ ತಯಾರಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಕೊಠಡಿ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲೂ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲು ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕರಗುವ ಬಿಂದುವನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವು ಅನ್‌ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬು ಅಥವಾ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಕೊಬ್ಬುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * '''ಒಮೇಗಾ-3 ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳು''' {{Main|Omega-3 fatty acids}} - ಒಮೇಗಾ-3 ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳು ಪಾಲಿಅನ್‌ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳ ಜಾತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮವಾದುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾವನ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗದ, ಆಹಾರದ ಮೂಲಕವೇ ಪಡೆಯಬೇಕಾದ ಎರಡು [[ಅವಶ್ಯಕ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಧುನಿಕ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಆಹಾರಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಇದರ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಒಮೇಗಾ-3 ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ-ಅಕ್ಷಾಂಶದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ಎಣ್ಣೆಯುಕ್ತ-ಮೀನುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಸ್ಯದ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆಲ್ಫಾ-ಲಿನೆಲಾಯ್ಕ್ ಆಮ್ಲ (ALA) ಎಂಬ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದ ಒಮೇಗಾ-3 ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲವು ಕೆಲವು ಸಸ್ಯದ ಎಣ್ಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸೀಮೆ ಅಗಸೆಯ(ಫ್ಲ್ಯಾಕ್ಸ್) ಎಣ್ಣೆಯು 30-50%ನಷ್ಟು ALAಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದು ಅದರ ಪ್ರತಿಸ್ಫರ್ಧಿ ಮೀನಿನ-ಎಣ್ಣೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ; ಎರಡನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರಾತನ ಎಣ್ಣೆ-ಸಸ್ಯ ''[[ಕ್ಯಾಮಲಿನ ಸಟೈವ]]'' ವು ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಮೇಗಾ-3 (30-45%)ಯಿಂದಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅದನ್ನು ಕೆಲವು ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗಳಲ್ಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೆಣಬಿನ ಗಿಡದ(ಹೆಂಪ್) ಎಣ್ಣೆಯು ಸುಮಾರು 20%ಷ್ಟು ALAಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ALA, ಸಸ್ಯದ ಎಣ್ಣೆಗಳಾದ ಸೋಯಾಬೀನ್ ಎಣ್ಣೆ (7%), ರೇಪ್ಸೀಡ್ ಎಣ್ಣೆ (7%) ಮತ್ತು ಗೋಧಿ-ಭ್ರೂಣ ಎಣ್ಣೆ (5%)ಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. * '''ಒಮೇಗಾ-6 ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳು''' {{Main|Omega-6 fatty acids}} ಒಮೇಗಾ-6 ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳೂ ಸಹ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾದುದಾಗಿವೆ. ಅವು ಉಷ್ಣವಲಯ ಹವಾಗುಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಸ್ಯದ ಎಣ್ಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿರುವ ಅವಶ್ಯಕ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲ ಲಿನಾಯ್ಕ್ ಆಮ್ಲ (LA)ವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. [[ಸೆಣಬಿನ ಗಿಡದ]] (60%) ಹಾಗೂ ಹತ್ತಿಬೀಜ (50%) ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಕಾಂತಿ (50%)ಯಂತಹ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಎಣ್ಣೆ-ಬೀಜಗಳು (60%) ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ LAಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಎಣ್ಣೆ-ಬೀಜಗಳು 10%ನಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಮೇಗಾ-6 ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಆಹಾರಗಳು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಒಮೇಗಾ-6 ಅನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಒಮೇಗಾ-3ರ ಕೊರತೆಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಒಮೇಗಾ-6 ಮತ್ತು ಒಮೇಗಾ-3ರ ಅನುಪಾತವು 10:1 ಮತ್ತು 30:1ರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಮೇಗಾ-6, ಒಮೇಗಾ-3ರ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಹಾರದಲ್ಲಿನ ಅನುಪಾತವು 4:1ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೂ ಪ್ರಶಸ್ತ ಅನುಪಾತವು 1:1ನಷ್ಟಿರಲೂಬಹುದು.<ref name="ClearSpringsPress">{{cite web |url = http://www.advance-health.com/efa.html |title = Omega-3 and Omega-6 Essential fatty Acids (EFA) |author = Clear Springs Press |year = 2006 |accessdate = 2008-07-18 |archive-date = 2008-06-21 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080621035436/http://www.advance-health.com/efa.html |url-status = dead }}</ref><ref name="Chico">{{cite web |url = http://www.csuchico.edu/agr/grassfedbeef/health-benefits/index.html |title = Grass Fed Beef - Health Benefits |author = Chico College of Agriculture |date = January 18, 2007 |accessdate = 2008-07-18 |archive-date = 2008-07-06 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080706021024/http://www.csuchico.edu/agr/grassfedbeef/health-benefits/index.html |url-status = dead }}</ref> === ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಕೊಬ್ಬು === {{Main|Trans fat}} ಇತರ ಆಹಾರದ ಕೊಬ್ಬುಗಳಿಗೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳು ಅವಶ್ಯಕವಾದವುಗಳಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅವು ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ತಿಳಿದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ಯಾಚುರೇಟೆಡ್ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳಂತೆ, ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲದ ಸೇವನೆಯ ಮತ್ತು LDL ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌ ಮಟ್ಟದ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಭಾವ್ಯ ನೇರ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು [[LDL]] ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಏರಿಸುವ ಮತ್ತು [[HDL]] ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪರಿಧಮನಿಯ ಹೃದಯ-ಕಾಯಿಲೆಯ<ref name="p423"/><ref name="p504">{{cite book | last = Food and nutrition board, institute of medicine of the national academies | title = Dietary Reference Intakes for Energy, Carbohydrate, Fiber, Fat, Fatty Acids, Cholesterol, Protein, and Amino Acids (Macronutrients) | publisher = National Academies Press | year = 2005 | page = 504 | url = http://darwin.nap.edu/books/0309085373/html/504.html }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಪಾಯದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title = Trans fat: Avoid this cholesterol double whammy | publisher = Mayo Foundation for Medical Education and Research (MFMER). | url = http://www.mayoclinic.com/health/trans-fat/CL00032 | accessdate = 2007-12-10 }}</ref> ಹೈಡ್ರೋಜನೀಕರಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆಗಳು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಎಣ್ಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಅವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಾನಿಕರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="nejmreview">{{cite journal|author=Mozaffarian D, Katan MB, Ascherio A, Stampfer MJ, Willett WC|title=Trans Fatty Acids and Cardiovascular Disease|date=13 April 2006|journal=New England Journal of Medicine|volume=354|issue=15|pages=1601–1613|url=http://content.nejm.org/cgi/content/full/354/15/1601|doi=10.1056/NEJMra054035|pmid=16611951|access-date=29 ಜೂನ್ 2010|archive-date=19 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090919165953/http://content.nejm.org/cgi/content/full/354/15/1601|url-status=dead}} PMID 16611951</ref> ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಕೊಬ್ಬಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೇವನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಧಮನಿ ಹೃದಯ-ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಸಂಬಂಧವೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿವೆ.<ref>W.C. ವಿಲ್ಲೆಟ್, M.J. ಸ್ಟ್ಯಾಂಫರ್, J.E. ಮೇಸನ್, G.A. ಕೋಲ್ಡಿಟ್ಜ್, F.E. ಸ್ಪೈಜರ್, B.A. ರೋಸ್ನರ್, L.A. ಸ್ಯಾಂಪ್ಸನ್, C.H. ಹೆನ್ನೆಕೆಸ್, ಇಂಟೇಕ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ ಫ್ಯಾಟಿ ಆಸಿಡ್ಸ್ ಆಂಡ್ ರಿಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಕೊರೊನರಿ ಹಾರ್ಟ್ ಡಿಸೀಸ್ ಎಮಾಂಗ್ ವುಮೆನ್, ಲ್ಯಾನ್ಸೆಟ್ 341, 581-585 (1993)</ref><ref>F.B. ಹು, M.J. ಸ್ಟ್ಯಾಂಫರ್, [[ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ JE]], E. ರಿಮ್, G.A. ಕೋಲ್ಡಿಟ್ಜ್, B.A. ರೋಸ್ನರ್, C.H. ಹೆನ್ನೆಕೆನ್ಸ್, W.C. ವಿಲ್ಲೆಟ್, ಡೈಯಟರಿ ಫ್ಯಾಂಟ್ ಇಂಟೇಕ್ ಆಂಡ್ ರಿಸ್ಕ್ ಆಫ್ ಕೊರೊನರಿ ಹಾರ್ಟ್ ಡಿಸೀಸ್ ಇನ್ ವುಮೆನ್, ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ 337, 1491-1499 (1997) http://content.nejm.org/cgi/content/short/337/21/1491 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100715070105/http://content.nejm.org/cgi/content/short/337/21/1491 |date=2010-07-15 }}</ref><ref>K. ಹಯಕವ, Y.Y. ಲಿಂಕೊ, P. ಲಿಂಕೊ, ದ ರೋಲ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಫ್ಯಾಟಿ ಆಸಿಡ್ಸ್ ಇನ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ನ್ಯೂಟ್ರಿಷನ್, ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಲಿಪಿಡ್ ಸೈನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ 102, 419-425 (2000)</ref><ref>[http://www.channing.harvard.edu/nhs/ ದ ನರ್ಸಸ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸ್ಟಡಿ (NHS)]</ref> ಇವು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಅನೇಕ ಸರಕಾರಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌-ಕೊಬ್ಬುಗಳ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಸಲಹೆ ನೀಡುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿವೆ. USನಲ್ಲಿ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ಭಾಗಶಃ ಹೈಡ್ರೋಜನೀಕರಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಮಧ್ಯ-1990ರಿಂದ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಭಾಗಶಃ ಹೈಡ್ರೋಜನೀಕರಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರಿಂದ ದೂರಸರಿಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದವು.<ref>E. ಫ್ಲಾಟರ್, G. ವ್ಯಾನ್ ಡ್ಯುಜಿನ್, ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌-ಫ್ರೀ ಫ್ಯಾಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ಯೂಸ್ ಇನ್ ಫುಡ್ಸ್, ಇನ್: ಮಾಡಿಫೈಯಿಂಗ್ ಲಿಪಿಡ್ಸ್ ಫಾರ್ ಯೂಸ್ ಇನ್ ಫುಡ್ಸ್'' (ಸಂಪಾದಕರು F.D. ಗನ್‌ಸ್ಟೋನ್), ವುಡ್‌ಹೆಡ್, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, UK, 2006, ಪುಟ 429-443.</ref> ಇದು ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಹೊಂದಿಲ್ಲದೇ ಇರುವ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>G. ವ್ಯಾನ್ ಡ್ಯುಜಿನ್, ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಆಸ್ಪೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ರಿಡಕ್ಷನ್ ಇನ್ ಮಾಡಿಫೈಟ್ ಫ್ಯಾಟ್ಸ್, ಆಲೀಜಿನಿಯಾಕ್ಸ್, ಕಾರ್ಪ್ಸ್ ಗ್ರಾಸ್, ಲಿಪಿಡೆಸ್, 12, 422-426 (2005)</ref> 2003ರಿಂದ USನಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದಕರು ಅವರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು (ಸರಕಾರಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು) "0 ಗ್ರಾಂ" ಟ್ರಾನ್ಸ್‌-ಕೊಬ್ಬಿರುವಂತೆ, ಅಂದರೆ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಹಾರಕ್ಕೆ 500 ಮಿಗ್ರಾಂಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌-ಕೊಬ್ಬಿರುವಂತೆ, ಲೇಬಲ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಯಾವುದೇ ಕೊಬ್ಬು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಕೊಬ್ಬುರಹಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬೆಣ್ಣೆಯ-ಕೊಬ್ಬು 2-5%ನಷ್ಟು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌-ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳನ್ನು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಸೆನಿಕ್‌ ಆಮ್ಲದ ಒಂದು ರೂಪಾಂತರವಾದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌-ವ್ಯಾಸೆನಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಗಮನಿಸಿ - ಉದಾ. P.S. ಆನಂದ್ ಮತ್ತು ಇತರರು, ''J. ಡೈರಿ ರೆಸ್.'' 71, 66-73 (2004)</ref> ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌-ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳಾದ ರುಮೆನಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ ಮತ್ತು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌-ವ್ಯಾಸೆನಿಕ್‌ ಆಮ್ಲ (ರುಮೆನಿಕ್‌ ಆಮ್ಲವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಮಾನವನ ದೇಹವು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌-ವ್ಯಾಸೆನಿಕ್‌ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ<ref name="Bauman">{{cite web |url =http://www.ansci.cornell.edu/bauman/human_health/index.html |title=cis-9, trans-11 CLA - A Potent Anticarcinogen Found in Milk Fat |author = Bauman, Dale |accessdate=2007-01-15}}</ref><ref name="Banni">{{cite journal |author=Banni S, Angioni E, Murru E, Carta G, Melis M, Bauman D, Dong Y, Ip C |title=Vaccenic acid feeding increases tissue levels of conjugated linoleic acid and suppresses development of premalignant lesions in rat mammary gland |journal=Nutr Cancer |volume=41 |issue=1-2 |pages=91–7 |year=2001 |pmid=12094634|accessdate=2007-01-15 |doi=10.1207/S15327914NC41-1&2_12}}</ref>) ಕ್ಯಾನ್ಸರ್-ನಿರೋಧಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="lock">{{cite journal |url =http://jn.nutrition.org/cgi/content/abstract/134/10/2698| journal=J Nutr|date=1 October 2004|volume=134(10)|pages=2698–704 |title= The anticarcinogenic effect of trans-11 18:1 is dependent on its conversion to cis-9, trans-11 CLA by delta9-desaturase in rats |author= Lock AL, Corl BA, Barbano DM, Bauman DE, Ip C.|accessdate=2007-01-15 |pmid= 15465769 |issue =10 }}</ref> ಆದ್ದರಿಂದ ಇವು ಕೃತಕವಾಗಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌-ಕೊಬ್ಬಿನಾಮ್ಲಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. US ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ನ ಬಗೆಗಿನ ನಿಯಮಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ US ನಿಯಂತ್ರಕ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗಬಹುದು. === ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌ಗಳು === {{Main|Cholesterol}} ಮಿತಿಮೀರಿದ ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌ ಮಟ್ಟವು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಕೊಬ್ಬಿನ ಸಂಗ್ರಹವು ಕ್ರಮೇಣ ಅಪಧಮನಿಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಿದುಳು, ಹೃದಯ, ಮೂತ್ರಜನಕಾಂಗ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ರಕ್ತದ ಹರಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸೇವಿಸುವ ಆಹಾರದಲ್ಲಿರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಮಾನವ ಶರೀರವು ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 1 ಗ್ರಾಂನಷ್ಟು ಅಥವಾ ದೇಹಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಒಟ್ಟು ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌ನ 80%ನಷ್ಟು ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌ಅನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ 20%ನಷ್ಟು ಆಹಾರದ ಸೇವನೆಯಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಹಾರವಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌ನ ಸೇವನೆಯು ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌ ಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ಸೇವಿಸಿದ ಕೊಬ್ಬಿನ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Harvard">{{cite web |url = http://www.hsph.harvard.edu/nutritionsource/what-should-you-eat/fats-and-cholesterol/|title = The Nutrition Source - Fats and Cholesterol|author = Harvard School of Public Health}}</ref> ಆದರೂ ಕೆಲವರು ಇತರರಿಗಿಂತ ಆಹಾರದ ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಶೀಲರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. [[U.S. ಫುಡ್ ಆಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್‌]], ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರತಿ ದಿನ 300&nbsp;ಮಿಗ್ರಾಂಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌ಅನ್ನು ಸೇವಿಸಬೇಕೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. === ಸಸ್ಯದ ಸ್ಟೆರಾಲ್/ಸ್ಟ್ಯಾನಲ್ ಈಸ್ಟರ್‌ಗಳು === ಸಸ್ಯದ [[ಸ್ಟೆರಾಲ್ ಈಸ್ಟರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಅಥವಾ [[ಸ್ಟ್ಯಾನಲ್ ಈಸ್ಟರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಕೆಲವು ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 2 ಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಸೇವನೆಯು LDL ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌ಅನ್ನು ಸುಮಾರು 10%ನಷ್ಟು ಇಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.mayoclinicproceedings.com/pdf/7808/7808r1.pdf |format = PDF |title = Efficacy and Safety of Plant Stanols and Sterols in the Management of Blood Cholesterol Levels |author = Katan et al. |year = 2003 |accessdate = 2008-04-08 |archive-date = 2008-12-17 |archive-url = https://wayback.archive-it.org/all/20081217121703/http://www.mayoclinicproceedings.com/pdf/7808/7808r1.pdf |url-status = dead }}</ref><ref name="IFIC-07">{{cite web |url = http://www.ific.org/publications/factsheets/sterolfs.cfm |title = Functional Foods Fact Sheet: Plant Stanols and Sterols |author = [[International Food Information Council|IFIC]] |month = July |year = 2007 |accessdate = 2008-04-08 |archive-date = 2008-04-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20080411003503/http://www.ific.org/publications/factsheets/sterolfs.cfm |url-status = dead }}</ref> ಸ್ಟೆರಾಲ್/ಸ್ಟ್ಯಾನಲ್ ಈಸ್ಟರ್‌ಗಳು ರುಚಿ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣರಹಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೊಬ್ಬುಗಳಂತಹುದೇ ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅವು ರಕ್ತದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಕರುಳಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಕಡಿಮೆ-ಕೊಬ್ಬಿನ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌, ಸ್ಟೆರಾಲ್/ಸ್ಟ್ಯಾನಲ್ ಈಸ್ಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ವಾಹಕವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. == ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಇಂದು == '''ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ''' [[ಯೂರೋಪಿಯನ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ನಿರ್ದೇಶನಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ<ref name="EU_legal">{{cite web | url = http://europa.eu/legislation_summaries/consumers/product_labelling_and_packaging/l21107_en.htm | title = Spreadable fats (dairy and non-dairy): Definition, labelling and sale | accessdate = 2010-01-05}}</ref>, ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಅನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ: <blockquote> ಕನಿಷ್ಠ 80%ನಷ್ಟು ಮತ್ತು 90%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶದೊಂದಿಗೆ, 20&nbsp;°C ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುವ, ಸಸ್ಯ/ಪ್ರಾಣಿಯ ಕೊಬ್ಬುಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಒಂದು ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ-ನೀರಿನ ಎಮಲ್ಷನ್‌. </blockquote> ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗಳು ಹಾಲಿನ ಕೊಬ್ಬಿನಾಂಶವನ್ನು 3%ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮಿಶ್ರಣಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೆರೆಸಿದ ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಲಿನ ಕೊಬ್ಬು 10%ರಿಂದ 80%ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref name="IMACE">{{cite web|url=http://www.imace.org/legislation/eu-legis.php|title=EU Margarine legislation|last=Anon|work=Website of the International Margarine Association of the Countries of Europe|publisher=IMACE|accessdate=11 November 2009|archive-date=3 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111003222918/http://www.imace.org/legislation/eu-legis.php|url-status=dead}}</ref> 60ರಿಂದ 62%ನಷ್ಟು ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಪ್ರೆಡ್ಅನ್ನು "ಥ್ರೀ-ಕ್ವಾರ್ಟರ್-ಫ್ಯಾಟ್ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌" ಅಥವಾ "ರೆಡ್ಯೂಸ್ಡ್-ಫ್ಯಾಟ್ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 39ರಿಂದ 41%ನಷ್ಟು ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಪ್ರೆಡ್ಅನ್ನು "ಹಾಫ್-ಫ್ಯಾಟ್ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌", "ಲೊ-ಫ್ಯಾಟ್ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌" ಅಥವಾ "ಲೈಟ್ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಯಾವುದೇ ಬೇರೆ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌ಅನ್ನು "ಫ್ಯಾಟ್ ಸ್ಪ್ರೆಡ್" ಅಥವಾ "ಲೈಟ್ ಸ್ಪ್ರೆಡ್" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಅನೇಕ ಸದಸ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬಿನ ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌ಗಳಿಗೆ A ಮತ್ತು D ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಸೇರಿಸಬೇಕಾಗಿವೆ. ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗೆ ಜೀವಸತ್ವಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸಾರವರ್ಧಿಸುವ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಕರು 1925ರಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆದರೆ 1940ರಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧದ ಬರುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕೆಲವು ಸರಕಾರಗಳು ಅವುಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು A ಮತ್ತು D ಜೀವಸತ್ವಗಳ ಸೇರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದವು. ಈ ಕಡ್ಡಾಯ ಸಾರವರ್ಧನೆಯು, ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಅನ್ನು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಣ್ಣೆಯ ಬದಲಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯದೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಥಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="IMAC COP">{{cite web|url=http://www.imace.org/margarine/pdf/vitamin.pdf|title=Code of Parctice on Vitamin A&D fortification of fats and spreads|last=Anon|work=IMACE Code of practice|publisher=IMACE|accessdate=2009-11-10|archive-date=2011-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20111003222930/http://www.imace.org/margarine/pdf/vitamin.pdf|url-status=dead}}</ref> '''ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್''' ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಹೈಡ್ರೋಜನೀಕರಿಸಿದ ಎಣ್ಣೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌ನ ಯಾವುದೇ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿಲ್ಲ. A ಮತ್ತು D ಜೀವಸತ್ವಗಳ ಸಾರವರ್ಧನೆಯು ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಗೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇತರ ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌ಗಳಿಗೆ ಇದು ಕೇವಲ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.margarine.org.uk/whatisspread-content.html|title=What's in a margarine spread?|last=Anon|work=Website of the Margarines and Spreads Association|publisher=MSA|accessdate=10 November 2009|archive-date=28 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091028021618/http://www.margarine.org.uk/whatisspread-content.html|url-status=dead}}</ref> '''ಕೆನಡಾ''' ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಮಾಣಕ B.09.016 ಹೀಗೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ - ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಎಂದರೆ: <blockquote> "ಕೊಬ್ಬಿನ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಅಥವಾ ದ್ರವ ಎಮಲ್ಷನ್‌ ಅಥವಾ ಕೊಬ್ಬಿನ, ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿನ ನೀರು ಅಥವಾ 80%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲದಷ್ಟು ಕೊಬ್ಬನ್ನು ಹಾಗೂ 3300 [[IU]]ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲದಷ್ಟು A ಜೀವಸತ್ವ ಮತ್ತು 530 IUನಷ್ಟು D ಜೀವಸತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಹಾಲಿನಿಂದ ಪಡೆಯದ ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು ಎಣ್ಣೆ".<ref name="Gunstone">{{cite book|last=Gunstone |first=Frank D. |coauthors=Fred B. Padley|title=Lipid technologies and applications |publisher=CRC Press|date=13 May 1997|pages=311|isbn=0824798384|url=http://books.google.co.uk/books?id=MccA-I5PgIsC&pg=PA311&lpg=PA311&dq=plastic+or+fluid+emulsion+of+fat,+or+water+in+fat,+oil,+or+fat+and+oil+that+are+not+derived+from+milk+and+shall+contain+not+less+than+80%25+fat&source=bl&ots=LxS_1_JOqA&sig=i3o4zzOtw3xMCEipOUoi4CqToUQ&hl=en&ei=LjsqS4-4DcOi4Qb1vp2dCQ&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CA0Q6AEwAQ#v=onepage&q=plastic%20or%20fluid%20emulsion%20of%20fat%2C%20or%20water%20in%20fat%2C%20oil%2C%20or%20fat%20and%20oil%20that%20are%20not%20derived%20from%20milk%20and%20shall%20contain%20not%20less%20than%2080%25%20fat&f=false}}</ref> </blockquote> ಕ್ಯಾಲೋರಿ ಕುಗ್ಗಿಸಿದ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಅನ್ನು ಪ್ರಮಾಣಕ B.09.017ರಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ: <blockquote> "40%ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲದಷ್ಟು ಕೊಬ್ಬು ಮತ್ತು 50%ನಷ್ಟು ಕ್ಯಾಲೋರಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ‌".<ref name="Gunstone"/> </blockquote> '''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯೇಷಿಯಾ''' ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಸೂಪರ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕರು "ಅವರ ದಿನನಿತ್ಯದ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ" ಉತ್ಪನ್ನದ ಮಾರಾಟವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕ್ಷೀಣಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref name="bandt.com.au">{{Cite web |url=http://www.bandt.com.au/news/ea/0c00eeea.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-06-29 |archive-date=2005-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050507092417/http://www.bandt.com.au/news/ea/0c00eeea.asp |url-status=dead }}</ref> [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಯುಕ್ತ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ಅನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು 1960ರವರೆಗೆ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಉತ್ಪನ್ನದ ಲಭ್ಯತೆಯು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಲಭ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[:ವರ್ಗ:Margarine brands]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category}} {{Wiktionary}} * [http://www.cjly.net/deconstructingdinner/090607.htm ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಬಗೆಗಿನ ಒಂದು ಗಂಟೆ ರೇಡಿಯೊ ಪ್ರಸಾರ (ಡಿಕಂಸ್ಟ್ರಕ್ಟಿಂಗ್ ಡಿನ್ನರ್)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071019005545/http://www.cjly.net/deconstructingdinner/090607.htm |date=2007-10-19 }} * ಅಮೆರಿಕ್ ಹಾರ್ಟ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್ [http://www.americanheart.org/presenter.jhtml?identifier=4776 ಆರ್ಟಿಕಲ್] [ಡೆಡ್ ಲಿಂಕ್] * [http://www.hyfoma.com/en/content/food-branches-processing-manufacturing/oil-margarines-sauces/margarine/ ಹೈಫೋಮ ಎಬೌಟ್ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110303064049/http://www.hyfoma.com/en/content/food-branches-processing-manufacturing/oil-margarines-sauces/margarine |date=2011-03-03 }} * [http://www.retrotvads.com/category/food/ ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಸ್ಟಾರ್ಕ್ ಮಾರ್ಗರೀನ್‌ ಆಡ್ ಫ್ರಮ್ 1974] {{fats and oils}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಫ್ರೆಂಚ್ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಪ್ರೆಡ್‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಡುಗೆಯ ಕೊಬ್ಬುಗಳು]] f9inq0996fsrjgaf6svgidrne8axosd 0 23893 1375543 1374333 2026-06-21T02:54:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375543 wikitext text/x-wiki {{About|the-Christian religious ceremony and other water-related religious practices}} [[ಚಿತ್ರ:Cappella brancacci, Battesimo dei neofiti (restaurato), Masaccio2.jpg|thumb|ಮೆಸಾಚಿಯೋನಿಂದ ನಿಯೋಫೈಟರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್, 15ನೇ ಶತಮನ, ಬ್ರಾನಾಚ್ಚಿ ಚ್ಯಾಪೆಲ್, ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್.<ref>ಗಮನಿಸಿ, ಇದು ಕೆಳಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿ ಅದ್ದುವಿಕೆ/ಭಾಗಶಃ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನೊಳಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಳುಗುವ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಿಂತ ಬೇರೆಯಾಗಿದೆ. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಎಳೆಯ ಶಿಶುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಮುಂದುವರೆಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ 15ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆಲ್ಲಾ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಹೊರತಾಗಿದ್ದಿತು, ಮತ್ತು ಕಲಾವಿದನು ಸಂತ ಪೇತ್ರನು ನಡೆಸಿದ ಈ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿರಬಹುದು.</ref>]] {{Christianity}} [[ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ, '''ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್''' (ಗ್ರೀಕ್‌ನಿಂದ βαπτίζω ''ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜೋ'' : "ಮುಳುಗಿಸುವುದು", "[[ಶುದ್ಧೀಕರಣ]]ವನ್ನು ನಡೆಸುವುದು", ಅರ್ಥಾತ್, "ಸಂಸ್ಕಾರ ಸ್ನಾನ")<ref name="LSJ">{{cite encyclopedia |first=Henry George |last=Liddell |authorlink=Henry Liddell |coauthors=[[Robert Scott (philologist)|Robert Scott]], [[Henry Stuart Jones]] and Roderick McKenzie |encyclopedia=[[A Greek-English Lexicon]] |title=βαπτίζω |url=http://artfl.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.3:4:114.lsj |year=1940 |publisher=[[Tufts University]] |location=[[Medford, Massachusetts]] |isbn=0-19-864226-1}}</ref> ಎಂಬುದು ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಯ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ [[ಚರ್ಚ್]]ನ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು.<ref>"ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮನ್ನು ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾವು ದೇವರ ಪುತ್ರರಾಗಿ ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ; ನಾವು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಸದಸ್ಯರಾಗುತ್ತೇವೆ, ಚರ್ಚಿನೊಳಗೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಉದ್ದಿಷ್ಟಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗೀದಾರರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ" ([http://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P3G.HTM ಕ್ಯಟೆಕಿಸಮ್ ಆಫ್ ದಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್, 1213];] "ಪವಿತ್ರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಕರ್ತನು ನಮ್ಮನ್ನು ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿ, ಕ್ರಿಸ್ತನ ದೇಹ ಮತ್ತು ಚರ್ಚುಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಕರ್ತನ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವ ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ" ([http://anglicansonline.org/basics/catechism.html#Holy ಬುಕ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ ಪ್ರೇಯರ್, 1979, ಎಪಿಸ್ಕೋಪಲ್ );] "ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ಈಸ್ ದಿ ಸಕ್ರಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಇನಿಶಿಯೇಷನ್ ಅಂಡ್ ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಇನ್‌ಟು ದಿ ಬಾಡಿ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್" ([http://www.backriverumc.com/userFiles/1257/overview_of_baptism.pdf ಅನ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಮೆಥೊಡಿಸ್ಟ್ ಅಂಡರ್ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಗ್ ಆಫ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ);] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313082916/http://backriverumc.com/userfiles/1257/overview_of_baptism.pdf |date=2016-03-13 }} "ಕರ್ತನ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ದೀಕ್ಷಾ ವಿಧಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸಿ, ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿದುದಕ್ಕೆ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಪರಿಶುದ್ಧಗೊಳಿಸಿ ತೊಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ" ([http://www.baptisthistory.org/pamphlets/baptism.htm ವಿಲಿಯಮ್ ಎಚ್. ಬ್ರ್ಯಾಕ್ನೀ, ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107183031/http://www.baptisthistory.org/pamphlets/baptism.htm |date=2010-01-07 }}.</ref> ಯೇಸುವು ಸ್ವತಃ ತಾನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಿದ್ದರು.<ref>{{bible ref2|Matthew|3:16}}, {{bibleref2|Mark|1:9-10}}, {{bibleref2|Luke|3:21}}</ref> [[ಅರಂಭದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನ]]ರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ವಿಧಾನವು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು(ಅಥವಾ "ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಜ್ಯಾಂಡ್") ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಪಾರ್ಶ್ವಿಕವಾಗಿ ಅದ್ದುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ccel.org/ccel/schaff/hcc1.i.IX.54.html |first=Philip |last=Schaff |title= Baptism |work=History of the Christian Church, Volume I: Apostolic Christianity. A.D. 1-100.|year=2009 |quote=The usual form of baptism was [[immersion baptism|immersion]]…. But sprinkling, also, or copious pouring rather, was practised at an early day with sick and dying persons, and in all such cases where total or partial immersion was impracticable}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |title=Baptism |first=W. |last=Fanning |year=1907 |encyclopedia=[[Catholic Encyclopedia]] |location=New York City |publisher=Robert Appleton Company |url=http://www.newadvent.org/cathen/02258b.htm |quote=The most ancient form usually employed was unquestionably immersion}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/507284/Roman-Catholicism/43691/Baptism |title=Roman Catholicism: Baptism |work=[[Encyclopædia Britannica]] |year=2009 |quote=Two points of controversy still exist in modern times. One is baptism by pouring or sprinkling water on the head rather than by immersion of the entire body, even though [[immersion baptism|immersion]] was probably the biblical and early Christian rite}}</ref><ref>{{cite book |first=Adela Yarbro |last=Collins |chapter=The Origin of Christian Baptism |chapterurl=https://books.google.com/books?id=dWx4GGR3jusC&pg=PA35 |editor=Maxwell E. Johnson |title=Living Water, Sealing Spirit: Readings on Christian Initiation |publisher=Liturgical Press |location=[[Collegeville Township, Stearns County, Minnesota]] |year=1995 |pages=35–57 |isbn=0-8146-6140-8 |oclc=31610445 |quote=The baptism of John did have certain similarities to the ritual washings at Qumran: both involved withdrawal to the desert to await the lord; both were linked to an ascetic lifestyle; both included total immersion in water; and both had an eschatological context}}</ref><ref>{{cite book |first=W. H. T. |last=Dau |chapter=Baptism |chapterurl=https://books.google.com/books?id=wo8csizDv0gC&pg=PA410 |editor=Geoffrey W. Bromiley |title=International Standard Bible Encyclopedia: A-D |publisher=[[William B. Eerdmans Publishing Company]] |location=[[Grand Rapids, Michigan]] |year=1979 |page=416 |isbn=0-8028-3781-6 |oclc=50333603 |quote=It is to be noted that for pouring another word ‘’(ekcheo)’’ is used, clearly showing that baptizo does not mean pour. …There is thus no doubt that early in the 2nd century some Christians felt baptism was so important that, 'when the real baptism ([[immersion baptism|immersion]]) could not be performed because of lack of water, a token pouring might be used in its place}}</ref> [[ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್]]ನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ನದಿಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದುದು ಅದ್ದುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದಾದರೂ,<ref>{{cite book |first=R. T. |last=France |authorlink=R. T. France |title=The Gospel of Matthew |publisher=[[William B. Eerdmans Publishing Company]] |location=[[Grand Rapids, Michigan]] |year=2007 |page=[https://books.google.com/books?id=0ruP6J_XPCEC&pg=PA109 109] |isbn=0-8028-2501-X |oclc=122701585 |quote=The fact that he chose a permanent and deep river suggests that more than a token quantity of water was needed, and both the preposition 'in' (the Jordan) and the basic meaning of the verb 'baptize' probably indicate immersion. In v. 16 Matthew will speak of Jesus 'coming up out of the water.' The traditional depiction in Christian art of John the Baptist pouring water over Jesus' head may therefore be based on later Christian practice}}</ref> 3ನೇ ಶತಮಾನ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗೂ ಉತ್ಖನನದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಅಗಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ ಆತನ ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.lgmarshall.org/Warfield/warfield_modebaptism.html |first=Benjamin Breckinridge |last=Warfield |title=The Archæology of the Mode of Baptism |quote=We may then probably assume that normal patristic baptism was by a trine immersion upon a standing catechumen, and that this immersion was completed either by lowering the candidate's head beneath the water, or (possibly more commonly) by raising the water over his head and pouring it upon it |access-date=2010-07-07 |archive-date=2009-09-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090912185139/http://www.lgmarshall.org/Warfield/warfield_modebaptism.html |url-status=dead }}</ref><ref>ಕೆಲವೊಂದು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಶಕ್ಯವಾಗಿದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು (ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಇವೆ) ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲವೇ ಅಫ್ಯೂಶನ್ (ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಜ್ಞಾನಸ್ನನದ ತೊಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವಾಗ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಎರೆಯುವ ಅಥವಾ ತಲೆಯನ್ನು ಅದ್ದುವ ಕ್ರಿಯೆ) ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳೆಡೆಗೆ ಬೆರಳು ಮಾಡುತ್ತವೆ). ಇಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ ಜಾನ್ ಕ್ರೈಸೋಸ್ಟೋಮ್‌ರ ಮಾತನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕು: " ಸಮಾಧಿಯೊಳಗಿರುವಂತೆಯೆ ನಾವು ನಮ್ಮ ತಲೆಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುತ್ತೇವೆ… ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಾವು ನಮ್ಮ ತಲೆಗಳನ್ನೆತ್ತಿದಾಗ ಹೊಸ ಮನುಷ್ಯನೊಬ್ಬನು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಾನೆ" (''ಆನ್ ಜಾನ್'' 25.2, PG 59:151). ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಆರಂಭದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‍ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಕೇತಶಾಸ್ತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಗಮನವುಳ್ಳವರಾಗಿದ್ದರೂ (cf. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರಿ ಕಟ್ಟಡದ ಸಮಾಧಿಯ ಆಕಾರ, ತೊಟ್ಟಿಯೊಳಗೆ ಇಳಿಯಲು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಏಳಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು, ಮರುಹುಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಗ್ರಹನಿರ್ಮಾಣ ಶಾಸ್ತ್ರ ಇತ್ಯಾದಿ.), ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಗಮನ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. (''ಸೇಂಟ್ ವ್ಲಾದಿಮಿರ್‌ನ ಥಿಯೊಲಾಗಿಕಲ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ'' ಯಲ್ಲಿ ಫಾದರ್ ಜಾನ್ ಎರಿಕ್ಸನ್, 41, 77 (1997), [http://www.byzcath.org/forums/ubbthreads.php/topics/301619/11/specific%20Orthodox%20disagreement ದಿ ಬಿಜಂಟೈನ್ ಫೋರಂ] ನಲ್ಲಿ ನಮೂದಿತವಾಗಿರುವಂತೆ)</ref><ref>{{cite book |first=John Anthony |last=McGuckin |authorlink=John Anthony McGuckin |chapter=Baptism |chapterurl=https://books.google.com/books?id=u4i8jv0b7IkC&pg=PA41 |title=The Westminster handbook to patristic theology |publisher=Westminster John Knox Press |location=[[Louisville, Kentucky]] |year=2004 |pages=41–44 |isbn=0-664-22396-6 |oclc=52858567 |quote=Eastern tradition strongly defended the practice of three-fold immersion under the waters, but Latin practice increasingly came to use a sprinkling of water on the head (also mentioned in Didache 7 if there was not sufficient water for immersion.)}}</ref><ref name="ODWR">{{cite book |first=John |last=Bowker |authorlink=John Bowker |title=[[Oxford Dictionary of World Religions|The Oxford Dictionary of World Religions]] |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=1999 |pages= |isbn=0-19-866242-4 |oclc=60181672}}{{pn}}</ref> ಈಗ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಇತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಚರಣೆಗಳು ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಯುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಹಲ್ಡ್‌ರಿಚ್ ಜ್ವಿಂಗ್ಲಿ]] ಎಂಬವರು ಅದರ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವವರೆಗೂ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಹಲವು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಮೋಕ್ಷ]] ಪಡೆಯಲು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಕಾಣಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಿತು.<ref name="cross2005baptism">{{cite book |first=Frank Leslie |last=Cross |authorlink=Frank Leslie Cross |coauthors=Elizabeth A. Livingstone |chapter=Baptism |title=The Oxford Dictionary of the Christian Church |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=2005 |pages=151–154 |isbn=0-19-280290-9 |oclc=58998735}}</ref> [[ಹುತಾತ್ಮತೆ]]ಯನ್ನು ಚರ್ಚಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ "ರಕ್ತದ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ನೀರಿನಿಂದ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಿರದ ಹುತಾತ್ಮರನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಲು ತಯಾರಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು [[ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟ್]](ಪವಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕಾರ) ದೊರಕುವ ಮುನ್ನವೇ ಸಾವಿಗೀಡಾದಲ್ಲಿ, ಅಂತಹವರು ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವರೆಂದು ಸೂಚಿಸುವ [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆಫ್ ಡಿಸೈರ್]](ಬಯಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್) ಎಂಬುದನ್ನು ಆಚರಣೆಗೆ ತಂದಿತು.<ref name="vatican">{{cite web |url=http://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P3M.HTM |title=The Necessity of Baptism |work=[[Catechism of the Catholic Church]] |publisher=[[Vatican Publishing House]] |year=1993 |accessdate=February 24, 2009}}</ref> ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಮ್ ಪಂಗಡಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಕ್ವೇಕರ್]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಸಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ]]ಯವರು, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವವರಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ ವಿಧಿ ಮತ್ತು ವಿಧಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಈ ಆಚರಣೆಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು "[[ಪಿತ]],[[ಸುತ]], ಮತ್ತು [[ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮ]]ದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ" (ನಂತರ [[ಮಹಾ ಅಧಿಕಾರ]]ದ ನೀಡಿಕೆ) ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವರು ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಅದನ್ನು [[ಯೇಸುವಿನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ]] ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು [[ಶಿಶುಗಳ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ]]ವನ್ನು ಮಾಡಿಸುತ್ತಾರೆ;<ref>ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್: 1,100,000,000; ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್: 225,000,000; ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್‌ನ 77,000,000 ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು; ಲುಥೆರನ್ನರು ಮತ್ತಿತರರು ([http://www.adherents.com/adh_rb.html ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಬಾಡೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ವಿತ್ ಅಟ್ ಲೀಸ್ಟ್ 1 ಮಿಲಿಯನ್ ಅಧೆರೆಂಟ್ಸ್;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110406110509/http://www.adherents.com/adh_rb.html |date=2011-04-06 }} [http://www.adherents.com/adh_branches.html#Christianity ಮೇಜರ್ ಡಿನೊಮಿನೇಶನಲ್ ಫ್ಯಾಮಿಲೀಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯಾನಿಟಿ).] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150315022054/http://www.adherents.com/adh_branches.html#Christianity |date=2015-03-15 }} ಜತೆಗೆ ನೋಡಿ [http://www.zpub.com/un/pope/relig.html ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್ ಅಧೆರೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಲ್ ರಿಲಿಜನ್ಸ್ ಬೈ ಸಿಕ್ಸ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಏರಿಯಾಸ್, 1995ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171112114718/http://www.adherents.com/adh_rb.html |date=2017-11-12 }}</ref> ಆದರೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಂದಿ ಕೇವಲ [[ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ]]ವು ಮಾತ್ರ ನಿಜವಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಳುಗಬೇಕು ಇಲ್ಲವೆ ಕಡೆಯಪಕ್ಷ ಪಾರ್ಶ್ವಿಕವಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಬೇಕು ಎಂದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತರೆ, ಆದರೆ ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ನೀರು ಹರಿಯುವಂತೆ ತೊಳೆಯಲಾಗುವುದಾದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಯಾವುದೇ ವಿಧಾನವು ಸಾಕಾಗುವುದೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡುವ, ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವ ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮಾಚರಣೆ, ವಿಚಾರಣೆ ಅಥವಾ ಅನುಭವವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite encyclopedia |editor=Joseph P. Pickett |title=baptism |url=http://www.bartleby.com/61/62/B0066200.html |encyclopedia=[[The American Heritage Dictionary of the English Language]] |publisher=[[Houghton Mifflin]] |location=[[Boston]] |year=2000 |edition=Fourth |isbn=0-395-82517-2 |accessdate=February 24, 2009 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 7, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207201127/http://www.bartleby.com/61/62/B0066200.html |url-status=dead }}</ref> ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ [[ಇತರ ದೀಕ್ಷಾ ಸಮಾರಂಭಗಳು]]. == ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪದದ ಅರ್ಥ == [[ಚಿತ್ರ:Baptism - Saint Calixte.jpg|thumb|left|ಸ್ಯಾನ್ ಕ್ಯಾಲಿಸ್ಟೋನ ಕ್ಯಾಟಕಾಂಬ್‌ಗಳು: ಮೂರನೆ ಶತಮಾನದ ವರ್ಣಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]] ಹಲವಾರು ಸಂಪ್ರದಾಯ್ತಗಳ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ [[ಅದ್ದುವಿಕೆ]] (ಮುಳುಗುವಿಕೆ) ಅವಶ್ಯಕವೆ ಎಂದು ವಾದವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವಾಗ ಮೂಲ ಗ್ರೀಕ ಪದದ ನಿಖರವಾದ ಅರ್ಥವು ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಲಿಡೆಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್‌ರ [[ಗ್ರೀಕ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೆಕ್ಸಿಕೊನ್]] ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲ ಪದವಾದ "ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್"ನ ಮೂಲವಾದ ಗ್ರೀಕ್ ಪದದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅರ್ಥವು ''{{polytonic|βαπτίζω}}'' (ಲಿಪ್ಯಂತರ ಮಾಡಿದಾಗ "ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜೋ"), as "ಅದ್ದು, ಧುಮುಕು" ಎಂದಾಗುತ್ತದ ಆದರೆ ಇದು ಸೂಚಿಸುವುದು, {{bibleref2|Luke|11:38}}ನ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಾದಲ್ಲಿ, "ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡುವುದು" ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="LSJ"/> === ಕ್ರಿಯಾಪದ βαπτίζωನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅರ್ಥ === ''βαπτίζω'' ಎಂಬ ಗ್ರೀಕ್ ಪದದ ಅರ್ಥವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅದ್ದುವುದು, ಧುಮುಕುವುದು ಅಥವಾ ಮುಳುಗಿಸುವುದು(ಭಾಗಶಃವಾಗಿಯಾದರೂ) ಎಂದಲ್ಲವಾದರೂ, ಶಬ್ದವಿವರಣಾ ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪದವನ್ನು [[ಸೆಪ್ಟುವಾಗಿಂಟ್]]<ref>'ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ.: 2 ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು. 5:13, 14 ನಾವು ಸ್ನಾನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜೊಮೈ ಮಾಡಲು ಲೊಯೊ (3068) ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ. ನೋಡಿ {{bibleref2|Lev.|11:25, 28, 40}}, ಎಲ್ಲಿ ಪ್ಲುನೊ (4150), ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿ ಒಗೆಯುವುದು, ಮತ್ತು ಲೊಯೊ (3068), ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದು- ಇವುಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು. {{bibleref2|Num.|19:18, 19}}ದಲ್ಲಿ, ಬಫೊ, ಅದ್ದುವುದು, ಮತ್ತು ಪ್ಲುನೊ, ಅದ್ದುವುದರ ಮೂಲಕ ತೊಳೆಯುವುದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ', ಜೋಢಿಯಾಟೆಸ್, ಎಸ್. (2000, ಸಿ1992, ಸಿ1993). ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ವರ್ಡ್ ಸ್ಟಡಿ ಡಿಕ್ಷನರಿ : ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಎಡ್.) (G908). ಚಟ್ಟನೂಗ, TN: AMG ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್.</ref><ref>' LXX βάπτειν (βαπτίζειν 4 Βασ. 5:14ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವುದು)ನಲ್ಲಿ טָבַל, “ಟು ಡಿಪ್,” ರೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ವೈನಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದಿದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಟ್ ಆರ್‌ಯು. 2:14, ಕಾಲುಗಳು ನದಿಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಅಟ್ ಜೊಸ್. 3:15, ಬೆರಳನ್ನು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಆದ್ದಲಾಗುವಂತೆ ಎಲ್‌ವಿ. 4:6, 17 ಮುಂತಾದವು., ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಅಶುದ್ಧ ಪಾತ್ರೆಗಳಾನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಲಾಗುವಂತೆ at ಎಲ್‌ವಿ. 11:32 (בא ಹಿಫ್)', ಥಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್. 1964-c1976. ಸಂಪುಟಗಳು. 5-9 ಗೆರ್‌ಹಾರ್ಡ್ ಫ್ರೀಡ್‌ರಿಕ್‌ರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಂಪುಟ. 10 ರೊನಲ್ಡ್ ಪಿಟ್ಕಿನ್‌ರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. (ಜಿ. ಕಿಟೆಲ್, ಜಿ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬ್ರೋಮಿಲಿ ಮತ್ತು ಜಿ. ಫ್ರೀಡರಿಕ್, ಸಂ.) (ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಆವೃತ್ತಿ) (1:535). ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್, MI: ಎರ್ಡ್ಮನ್ಸ್.</ref><ref>'ಎಕ್ಸ್ 12,22; ಎಲ್‌ವಿ 4,6.17; 9,9; 11,32 ಅದ್ದುವುದು ಎಸ್ತ್ ಇನ್ ಎಸ್ತ್ [τι εἴς τι] ಎಲ್‌ವಿ 9,9; ಐಡಿ. [τι ἔν τινι] ಡಿಟಿ 33,24; ಐಡಿ. [τι ἀπό τινος] ಎಕ್ಸ್ 12,22; ಧುಮುಕುವುದು ಅಥವಾ ಮುಳುಗಿಸುವುದು ಎಸ್‌ಬಿ ಇನ್ ಎಸ್ತ್ [τινα ἔν τινι] ಜೆಬಿ 9,31', ಲಸ್ಟ್, ಜೆ., ಐನಿಕೆಲ್, ಇ., ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಪೀ, ಕೆ. (2003). ಎ ಗ್ರೀಕ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೆಕ್ಸಿಕನ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೆಪ್ಟುಯಜಿಯಂಟ್ : ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿ. ಡ್ಯುಟ್ಸ್‌ಚೆ ಬೈಬೆಲ್ಗೆಸೆಲ್ಲ್ಸ್‌ಚಾಪ್ಟ್: ಸ್ಟಟ್‌ಗಾರ್ಟ್.</ref> ಮತ್ತು [[ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಗಳರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಇದೇ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref>'ಮಾರ್ಕ್ 7:3ರಲ್ಲಿ, “ವಾಶ್ ದೇರ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ಸ್” ಎಂಬ ಪದಗುಚ್ಛವು ನೊಪ್ಟೊ(3538)ಎಂಬುದರ ಅನುವಾದವಾಗಿದ್ದು, ಕೈಯೆಮೊದಲಾದ ದೇಹದ ಅಂಗಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಕ್ 7:4ರಲ್ಲಿ “ಎಕ್ಸೆಪ್ಟ್ ದೆ ವಾಶ್” ಎಂಬಲ್ಲಿನ ವಾಶ್ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಪದವು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಮುಳುಗಿಸುವುದು ಎಂಬರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೈಗಳನ್ನು ಅದ್ದುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವನ್ನು ತೊಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ನೋಡಿ ಲೂಕ್ 11:38 ಇದು ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಜೊಮೈಯನ್ನು ಬಳಸಿ ತೊಳೆಯುವುದನ್ನು, ಅರ್ಥಾತ್ ಕೈಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.', ಜೋಢಿಯಾಟೆಸ್, S. (2000, c1992, c1993). ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ವರ್ಡ್ ಸ್ಟಡಿ ಡಿಕ್ಷನರಿ : ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಎಡ್.) (G907). ಚಟ್ಟನೂಗ, TN: AMG ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್.</ref> ಇದಕ್ಕೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪದವಾದ ''βάπτω'' ಅನ್ನು ಕೂಡಾ ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ "ಅದ್ದು" ಅಥವಾ "ಬಣ್ಣಹಾಕು",<ref>'ದಿ NTಯು βάπτω ಅನ್ನು ಬರೆ ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುತ್ತದೆ, ಇನ್ ಎಲ್‌ಕೆ 16:24; ಜೆ‌ಎನ್ 13:26ನಲ್ಲಿ “ಅದ್ದುವುದು,” ಮತ್ತು ರಿವ್. 19:13ನಲ್ಲಿ “ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ನೆನೆಸು”.', ತೆಯೊಲೊಜಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟಮೆಂಟ್. 1964-c1976. ವೊಲ್ಸ್. 5-9 ಸಂಪಾದನೆ: ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಫ್ರೀಡ್‍ರಿಕ್. ವೊಲ್. 10 ಕಂಪೈಲ್ಡ್ ಬೈ ರೊನಾಲ್ಡ್ ಪಿಟ್ಕಿನ್. (ಜಿ. ಕಿಟೆಲ್, ಜಿ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬ್ರೋಮಿಲಿ ಮತ್ತು ಜಿ. ಫ್ರೀಡರಿಕ್, ಸಂ.) (ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಆವೃತ್ತಿ) (1:530). ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್, MI:ಎರ್ಡ್‌ಮಾನ್ಸ್.</ref><ref>' ದ್ರವವೊಂದರಲ್ಲಿ ಏನನ್ನಾದರು ಅದ್ದುವುದು, ಅದ್ದು, ಮುಳುಗಿಸು ಜೆ 13:26ರಲ್ಲಿ', ಜೋಢಿಯಾಟೆಸ್, ಎಸ್. (2000, ಸಿ1992, ಸಿ1993). ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ವೊರ್ಡ್ ಸ್ಟಡಿ ಡಿಕ್ಷನರಿ : ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟಮೆಂಟ್ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನಿಕ್ ಎಡಿ.) (G907). ಚಟ್ಟನೂಗ, TN: AMG ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್.</ref><ref>'βάπτω ಪುಟ್. βάψω; ಲಒರ್. ἔβαψα; ಪಿಎಪ್. ಪಾಸ್ಸ್. ಪಿಟಿಸಿ. βεβαμμένος; (1) ಒಳಗೆ ಅಥವಾ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅದ್ದು, ದ್ರವವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸು (LU 16.24); (2) ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಅದ್ದಿದಂತೆ, ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸು (RV 19.13)', ಫ್ರೈಬರ್ಗ್, ಟಿ., ಫ್ರೈಬರ್ಗ್, ಬಿ., ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಲರ್, ಎನ್. ಎಫ್. (2000). ವೊಲ್. 4: ಅನಲೈಟಿಕಲ್ ಲೆಕ್ಸಿಕೊನ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೀಕ್ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟಾಮೆಂಟ್. ಬಕೆರ್ಸ್ ಗ್ರೀಕ್ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟಾಮೆಂಟ್ ಲೈಬ್ರರಿ (87). ಗ್ರಾಂಡ್ ರ‍್ಯಾಪಿಡ್ಸ್, ಮಿಚ್.: ಬೇಕರ್ ಬುಕ್ಸ್.</ref><ref>'970 βάπτω (ಬಾಪ್ಟೊ): ವಿಬಿ.; ≡ DBLHebr 3188; Str 911; TDNT 1.529—LN 47.11 ಡಿಪ್ ಇನ್ (ಎಲ್ಕೆ 16:24; ಜೆ‌ಎನ್ 13:26(2×); ರಿವ್ 19:13+)', ಸ್ವಾನ್‌ಸನ್, ಜೆ. (1997). ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಬಿಬ್ಲಿಕಲ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜಸ್ ವಿತ್ ಸೆಮಂಟಿಕ್ : ಗ್ರೀಕ್(ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟಮೆಂಟ್) (ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನಿಕ್ ಎಡಿ.) (DBLG 970). ಓಕ್‌ ಹರ್ಬರ್: ಲೊಗೊಸ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಸಿಸ್ಟೆ ಮ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡು.</ref> ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅದ್ದುವಿಕೆಯು ಬ್ರೆಡ್‌ನ ತುಂಡೊಂದನ್ನು ವೈನಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿರಲೂಬಹುದು({{bibleref2|Ruth|2:14|NIV}}).<ref>ಥಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟಿಮೆಂಟ್. 1964-c1976. ಸಂಪುಟಗಳು. 5-9 ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಫ್ರೀಡ್‌ರಿಕ್ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ. ವೊಲ್. 10 ಕಂಪ್ಲಿಟೆಡ್ ಬೈ ರೊನಾಲ್ಡ್ ಪಿಟ್ಕಿನ್. (ಜಿ. ಕಿಟೆಲ್, ಜಿ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬ್ರೋಮಿಲಿ ಮತ್ತು ಜಿ. ಫ್ರೀಡರಿಕ್, ಸಂ.) (ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಆವೃತ್ತಿ) (1:535). ಗ್ರಾಂಡ್ ರಾಪಿಡ್ಸ್, MI:ಎರ್ಡ್‌ಮಾನ್ಸ್.</ref> [[ಚಿತ್ರ:Baptism - Marcellinus and Peter.jpg|thumb|right|200px|ಆದಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪ್ರತಿನಿಧೀಕರಣ.]] === ಮೇಲಿನ ಅರ್ಥಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದವು === [[ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯ ಎರಡು ಭಾಗಗಳ ಪ್ರಕಾರ βαπτίζω ಎಂಬ ಪದವು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾದಲ್ಲಿ, ಯಾವಾಗಲೂ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೂಚಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಮೊದಲನೆಯ ಭಾಗವು ಲ್ಯೂಕ್ 11:38<ref>{{Bibleref2|Luke|11:38}}</ref> ಆಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಜೀಸಸ್ ಭೋಜನ ಮಾಡಿದ ಮನೆಯೊಂದರ ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದ ಫರಿಸೀ ಎಂಬಾತನು "ಆತ ಭೋಜನಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಶುದ್ಧನಾಗಲಿಲ್ಲ (''ἐβαπτίσθη'' ಎಂಬ ಪದವು ''βαπτίζω'' ಎಂಬ ಪದದ ಏಯೋರಿಸ್ಟ್ ಪೂರ್ವರೂಪ —ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ-"ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗು")." ಲಿಂಡೆಲ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿ ''{{polytonic|βαπτίζω}}'' ಅನ್ನು ''ಶುಚಿರ್ಭೂತರಾಗುವುದು'' ಎಂಬ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಯೇಸುವು ಈ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾಡದಿರುವುದು ಆತನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮವಾಗಿದೆ: "ಯೇಸುವಿನ ಬಳಿ ಜೆರೂಸಲೇಮಿನ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಸ್ಚ್ರೈಬೆಸ್ ಮತ್ತು ಫರಿಸೀಸ್ ಬಂದು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಕೇಳಿದರು, ನಿನ್ನ ಶಿಷ್ಯರು ಹಿರಿಯರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನೇಕೆ ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತಿರುವರು? ಏಕೆಂದರೆ ರೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಮೊದಲು ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ(''{{polytonic|νίπτω}}'' )"{{bibleref2c|Mt|15:1-2|KJV}} ಸೂಚಿಸಲಾದ ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಇನ್ನೊಂದು ಭಾಗವು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ: "ಫರಿಸೀಯರು...ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ತನಕ ತಿನ್ನುವುದಿಲ್ಲ (''{{polytonic|νίπτω}}'', ತೊಳೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪದ), ಅವರು ತಮ್ಮ ಹಿರಿಯರ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ; ಮತ್ತು ಅವರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಬಂದಾಗ, ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮುನ್ನ ಆಹಾರವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದಿಲ್ಲ (ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ, "ತಮ್ಮನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು"—''βαπτίσωνται'', ಇದು ''βαπτίζω'' ನ ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಮಧ್ಯರೂಪವಾಗಿದೆ)".{{bibleref2c|Mk|7:3–4|KJV}} ಹಲವಾರು ಪಂಗಡಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ವಿದ್ವಾಂಸರು <ref>[https://books.google.com/books?id=xewBAAAACAAJ ಎ. ಎ. ಹೊಡ್ಜ್,ಅವುಟ್ಲೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ತೆಯೊಲೊಜಿ 1992 ISBN 0-85151-160-0, 9780851511603] ಕ್ಯೊಟೆಡ್ ಇನ್ {{cite web |url=http://www.mbrem.com/baptism/aabap.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20020126072506/http://mbrem.com/baptism/aabap.htm |archivedate=January 26, 2002 |title=The Mode of Baptism |first=Michael |last=Bremmer|date=September 7, 2001 |accessdate=February 25, 2009}}</ref><ref>{{cite web |first=Bertram |last=Naumann |year=2006 |editor=Paul Naumann |title=The Sacrament of Baptism |url=http://www.clclutheran.org/lfm/lfm12.pdf |work=Learn From Me |accessdate=February 24, 2009 |publisher=[[Church of the Lutheran Confession]]}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.catholic.com/library/Baptism_Immersion_Only.asp |title=Baptism: Immersion Only? |first=Robert H. |last=Brom |authorlink=Robert Henry Brom |date=August 10, 2004 |publisher=[[Catholic Answers]] |accessdate=February 24, 2009 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 14, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090314053255/http://catholic.com/library/Baptism_Immersion_Only.asp |url-status=dead }}</ref> ಈ ಎರಡೂ ಭಾಗಗಳು ಆಹ್ವಾನಿತ ಅತಿಥಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗೇಳಬೇಕೆಂದು ("ತಮ್ಮನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು") ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ, ಕಡೆಯಪಕ್ಷ ಅವರು ಕೈಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಕೈಗಳ ಮೇಲೆ ನೀರು ಸುರಿಯುವುದೇ ಮೊದಲಾದ ಭಾಗಶಃ ಅದ್ದುವಿಕೆಯಂತಹ ಆಚರಣೆಯನ್ನಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇದು ಈಗಿನ ಯಹೂದಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತವಾಗಿರುವ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite encyclopedia |first=Bernard |last=Drachman |authorlink=Bernard Drachman |coauthors=[[Kaufmann Kohler]] |title=Ablution |url=http://www.jewishencyclopedia.com/view.jsp?letter=A&artid=338 |editor=[[Cyrus Adler]] |encyclopedia=[[Jewish Encyclopedia]]}}</ref> ಜೋಢಿಯಾಟೆಸ್ ಹಾಗೂ ಬಾಲ್ಜ್ ಮತ್ತು ಶ್ನೀಡರ್‌ರ ಪದವಿವರಣಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೃತಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ,{{Bibleref2|Mark|7:4}}, βαπτίζω ಎಂದರೆ, ಫರಿಸೀಯರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಬಂದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಕೈಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದುತ್ತಿದ್ದರು, ಆದ್ದರಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ.<ref>'ತೊಳೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಶುದ್ಧೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದು baptízō ಅಥವಾ níptōಗಳ ಬಳಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸೂಚಿತವಾಗಿದೆ (3538), ತೊಳೆಯುವುದು. {{Bibleref2|Mark|7:3}}ನಲ್ಲಿ, “ಅವರ ಕೈಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವುದು ಎನ್ನುವುದು” níptō ಎಂಬುದರ ಅನುವಾದವಾಗಿದ್ದು (3538), ಇದರರ್ಥ ಕೈಯೇ ಮೊದಲಾದ ದೇಹದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವುದು ಎಂದಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಕ್ 7:4ರಲ್ಲಿ “ಎಕ್ಸೆಪ್ಟ್ ದೆ ವಾಶ್”ನಲ್ಲಿನ ವಾಶ್ ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಪದವು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಜೊಮೈ, ಮುಳುಗಿಸುವುದು ಎಂಬರ್ಥ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೈಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.', ಜೋಢಿಯಾಟೆಸ್, ಎಸ್. (2000, c1992, c1993). ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ವರ್ಡ್ ಸ್ಟಡಿ ಡಿಕ್ಷನರಿ : ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆವೃತ್ತಿ.) (G908). ಚಟ್ಟನೂಗ, TN: AMG ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್.</ref> ಅವರ ಪ್ರಕಾರ βαπτίζω ಮತ್ತು βάπτω ಎಂಬ ಪದಗಳ ಅರ್ಥವು ಒಂದೇ ಆಗಿದ್ದು, ಅದು ಅದ್ದು ಅಥವಾ ಮುಳುಗಿಸು ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ,<ref>'ಮಾರ್ಕ್ 7:4 [v.l. v. 8]; ಇಲ್ಲಿ βαπτίσωνται ಎಂಬುದು ῥαντίσωνταιನ ಬದಲಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ D Θ pl, ಇದರಿಂದ βαπτίζωನ ಅರ್ಥವು βάπτω ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ', ಬಾಲ್ಜ್, ಎಚ್. ಆರ್., ಮತ್ತು ಶ್ನೀಡರ್, ಜಿ. (1990-c1993). ಎಕ್ಸೆಜೆಟಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್. ಎಕ್ಸೆಜೆಸ್ಟಿಚಸ್ ವರ್ಟರ್‌ಬುಚ್ ಜುಮ್ ನಿಯೆನ್ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್‌ನ ಭಾಷಾಂತರ. (1:195). ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್, Mich.: ಎರ್ಡ್ಮನ್ಸ್.</ref><ref>'Βάπτω ಅದ್ದು, ಮುಳುಗಿಸು', ಬಾಲ್ಜ್, ಎಚ್. ಆರ್., ಮತ್ತು ಶ್ನೀಡರ್, ಜಿ. (1990-c1993). ಎಕ್ಸೆಜೆಟಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್. ಎಕ್ಸೆಜೆಸ್ಟಿಚಸ್ ವರ್ಟರ್‌ಬುಚ್ ಜುಮ್ ನಿಯೆನ್ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್‌ನ ಭಾಷಾಂತರ. (1:195). ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್, Mich.: ಎರ್ಡ್‌ಮನ್ಸ್.</ref><ref>'βάπτω; ἐμβάπτω: ವಸ್ತುವೊಂದನ್ನು ದ್ರವದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವುದು—‘ಒಳಕ್ಕೆ ಅದ್ದುವುದು.’', ಲೌವ್, ಜೆ. ಪಿ., ಮತ್ತು ನಿಡಾ, ಇ. ಎ. (1996, c1989). ಗ್ರೀಕ್-ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಲೆಕ್ಸಿಕನ್ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್: ಬೇಸ್ಡ್ ಆನ್ ಸಿಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಡೊಮೈನ್ಸ್ (2ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ed. ) (1:522). ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಯುನೈಟೆಡ್ ಬೈಬಲ್ ಸೊಸೈಟೀಸ್.</ref> ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದ ರೊಟ್ಟಿಯ ತುಣುಕನ್ನು ವೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಚೆಲ್ಲಿದ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಬೆರಳನ್ನು ಅದ್ದುವುದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>"LXXನಲ್ಲಿ βάπτειν…ಅನ್ನು ರೊಟ್ಟಿಯ ತುಂಡೊಂದನ್ನು ವೈನಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ Ju. 2:14ನಲ್ಲಿ, …ಟೋರಾಹ್ ಬಲಿದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರಳನ್ನು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಅದ್ದುವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ Lv. 4:6ನಲ್ಲಿ, 17 ಇತ್ಯಾದಿ.", ಥಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್. 1964-c1976. ಸಂಪುಟಗಳು. 5-9 ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಫ್ರೀಡ್‌ರಿಕ್ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ. ಸಂಪುಟ. 10 ರೊನಾಲ್ಡ್ ಪಿಟ್‌ಕಿನ್ ಅವರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದ್ಎ. (ಜಿ. ಕಿಟೆಲ್, ಜಿ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬ್ರೋಮಿಲಿ ಮತ್ತು ಜಿ. ಫ್ರೀಡರಿಕ್, ಸಂ.) (ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಆವೃತ್ತಿ.) (1:535). ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್, MI: ಎರ್ಡ್‌ಮನ್ಸ್.</ref> === ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ನಾಮಪದಗಳು === βαπτίζωನಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಎರಡು ನಾಮಪದಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಅವು βαπτισμός ಮತ್ತು βάπτισμα. Βαπτισμός ಎಂಬುದು {{bibleref2|Mark|7:4}}ನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ನೀರಿನ ವಿಧಿ, ತೊಳೆಯುವುದು, ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಶುಚಿಗೊಳಿಸುವುದು ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು<ref name="Arndt">ಆರ್ನ್‌ಟ್, ಡಬ್ಲ್ಯೂ., ಡ್ಯಾಂಕರ್, ಎಫ್. ಡಬ್ಲ್ಯೂ., ಮತ್ತು ಬಾಯರ್, ಡಬ್ಲ್ಯೂ. (2000). ಎ ಗ್ರೀಕ್-ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಲೆಕ್ಸಿಕನ್ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್ ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಅರ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಲಿಟರೇಚರ್, (3ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ) (165). ಚಿಕಾಗೋ: ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಚಿಕಾಗೋ ಪ್ರೆಸ್</ref><ref name="Friberg"/> ಅದೇ ಪಂಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು {{bibleref2|Hebrews|9:10}}ನಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಅಥವಾ ದೇಹದ ಲೆವಿಟೈಕಲ್ ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ;<ref>ಥಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್. 1964-c1976. ಸಂಪುಟಗಳು. 5-9 ಗೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ಫ್ರೀಡ್‌ರಿಕ್ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ. ಸಂಪುಟ. 10 ರೊನಾಲ್ಡ್ ಪಿಟ್‌ಕಿನ್ ಅವರಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. (ಜಿ. ಕಿಟೆಲ್, ಜಿ. ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಬ್ರೋಮಿಲಿ ಮತ್ತು ಜಿ. ಫ್ರೀಡರಿಕ್, ಸಂ.) (ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಆವೃತ್ತಿ) (1:545). ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್, MI: ಎರ್ಡ್ಮನ್ಸ್.</ref> ಮತ್ತು {{bibleref2|Hebrews|6:2}}ರಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಇದು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ, ಅದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೀವರಹಿತ ವಸ್ತುವಿನ ತೊಳೆಯುವಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅರ್ಥವೂ ಕೂಡ ಇರಬಹುದು.<ref name="Friberg">ಫ್ರೈಬರ್ಗ್, ಟಿ., ಫ್ರೈಬರ್ಗ್, ಬಿ., ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಲರ್, ಎನ್. ಎಫ್. (2000). ಸಂಪುಟ. 4: ಅನಲಿಟಿಕಲ್ ಲೆಕ್ಸಿಕನ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೀಕ್ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್. ಬೇಕರ್ಸ್ ಗ್ರೀಕ್ ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್ ಲೈಬ್ರರಿ (87). ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್, Mich.: ಬೇಕರ್ ಬುಕ್ಸ್.</ref> {{bibleref2|Colossians|2:12}}ನಲ್ಲಿ, ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು βάπτισμα ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದವುಗಳಲ್ಲಿ βαπτισμός ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಆಧುನಿಕ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಓದಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿರುವ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ.<ref>ನೋಡಿ http://www.bibelwissenschaft.de/online-bibeln/novum-testamentum-graece-na-27/lesen-im-bibeltext/bibelstelle/Kol%202/cache/d3cb350c68/#v12 [[ನೆಸ್ಟ್ಲೆ-ಅಲಂದ್]] 27ನೆಯ (ಇತ್ತೀಚಿನ) ಆವೃತ್ತಿ.</ref> ಇದು βαπτισμός ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಗುಣವಾಚಕವಾದ ತೊಳೆಯುವಿಕೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿರುವುದರ ಏಕೈಕ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ, ಆದರೆ {{Bibleref2|Hebrews|6:2}} ಎಂಬುದು ಕೂಡಾ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬರ್ಥದ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿರಬಹುದು.,<ref name="Friberg"/> ಬರೆ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವುದರ ಕುರಿತು ಹೇಳುವಾಗ, βαπτισμός ಎಂಬುದನ್ನು ῥαντισμός(ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ)ಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು {{bibleref2|Hebrews|12:24}} ಮತ್ತು {{bibleref2|1Peter|1:2}}ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವುದಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪದವು ಹಳೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಪಾದ್ರಿಯು ನಡೆಸುವ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Zodhiates"/> Βάπτισμα ಎಂಬ ಪದವನ್ನು βαπτισμός ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಗೊಂದಲ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು,<ref name="Zodhiates">ಜೋಢಿಯಾಟೆಸ್, ಎಸ್. (2000, c1992, c1993). ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ವರ್ಡ್ ಸ್ಟಡಿ ಡಿಕ್ಷನರಿ : ನ್ಯೂ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್ (ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಆವೃತ್ತಿ) (G908). ಚಟ್ಟನೂಗ, TN: AMG ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್.</ref> ಮತ್ತು ಮೊದಲನೆಯ ಪದವು ಕೇವಲ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವುದು.<ref name="Arndt"/> ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಕಡಿಮೆಯೆಂದರೂ 21 ಬಾರಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ: * [[ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್]]ನ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 13 ಬಾರಿ;<ref>{{Bibleref2|Matthew|3:7}}, {{Bibleref2|Matthew|21:25}}; {{Bibleref2|Mark|1:4}}, {{Bibleref2|Mark|11:30}}; {{Bibleref2|Luke|3:3}}, {{Bibleref2|Luke|7:29}}, {{Bibleref2|Luke|20:4}}; {{Bibleref2|Acts|1:22}}, {{Bibleref2|Acts|10:37}}, {{Bibleref2|Acts|13:24}}, {{Bibleref2|Acts|18:25}}, {{Bibleref2|Acts|19:3-4}})</ref> * ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 3 ಬಾರಿ<ref>{{Bibleref2|Romans|6:4}}, {{Bibleref2|Ephesians|4:5}}, {{Bibleref2|1Peter|3:21}}</ref> ({{Bibleref2|Colossians|2:12}}ರಲ್ಲಿನ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸುವುದಾದಲ್ಲಿ 4 ಬಾರಿ); * 5 ಬಾರಿ ರೂಪಕೋಕ್ತಿಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ.<ref>{{Bibleref2|Matthew|20:22-23}}, {{Bibleref2|Mark|10:38-39}}, {{Bibleref2|Luke|12:50}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳು [[ಆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದ ಅಪಾಸ್‌ಲ್ಸ್]](ಏಸುದೂತರ ಕೃತ್ಯಗಳು) ಮತ್ತು [[ಪಾಲೀನ್ ಓಲೆ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮೀಯರು ಯೇಸುವು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಯೇಸುವಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಎಷ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದವು, ಹಾಗೂ ಆತ ಒಂದು ನಿರಂತರ, ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾದ ಚರ್ಚ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಎನ್ನುವುದು ವಿದ್ವಾಂಸರ ನಡುವೆ ವಿವಾದಿತ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.<ref name="cross2005baptism"/> === ಯಹೂದೀ ವಿಧಿಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆ === "ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಯಹೂದೀ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ,[[ಯಹೂದೀ ಕಾನೂನುಗಳು]] ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ವಿಧಿಗಳು (ಅಥವಾ ''ಮಿಕ್‌ವಾಹ್'' —ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಅದ್ದುವಿಕೆ) ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಇವೆರಡನ್ನೂ ಬೆಸೆಯಲಾಗಿರುವುದು<ref>{{cite web |url=http://www.theabrahamproject.com/resources/glossary-christian.html |last=Stoltz |first=Eric |title=A Christian Glossary: Baptism |publisher=The Abraham Project |year=2005 |accessdate=February 25, 2009 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 10, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210083723/http://www.theabrahamproject.com/resources/glossary-christian.html |url-status=dead }}{{Verify credibility|date=March 2009}}</ref> [[ಯಹೂದಿ ಬೈಬಲ್]] ಮತ್ತಿತರ ಯಹೂದಿ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಶುದ್ಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದುವುದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ "ವಿಧಿವತ್ತಾದ ಶುದ್ಧತೆ"ಯ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರುಸ್ಥಾಪಿತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,([[ಮೋಸಸ್‌ನ ಕಾನೂನು]] ಪ್ರಕಾರ) ಶವದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಅಪವಿತ್ರರಾದ [[ಯಹೂದಿ]]ಗಳು ಪವಿತ್ರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಸಮ್ಮತಿ ದೊರಕುವ ಮೊದಲು [[ಮಿಕ್‌ವಾಹ್]] ಅನ್ನು ಬಳಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. [[ಜೂಡಾಯಿಸಮ್‌ಗೆ ಮತಾಂತರ ಹೊಂದಿದವರು]] ತಮ್ಮ ಮತಾಂತರದ ಅಂಗವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗೇಳುವುದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವುದು. ಮಿಕ್‌ವಾಹ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯು ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬದಲಾವಣೆ, ಮರುಸ್ಥಾಪನೆ, ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಶುದ್ಧೀಕೃತಗೊಂಡ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸ್ವತ್ತು ಮತ್ತು ಅದರ ಮಾಲೀಕರ ಮೇಲೆ {{bibleref2|Num.|19|HE}} ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್ ಟಾಲ್‌ಮಡ್]], [[ಟ್ರಾಕ್ಟೇಟ್]] ''ಚ್ಯಾಜಿಗಾಹ್'', p.&nbsp;12)ಗಳ ಮೇಲೆ ಅಪವಿತ್ರತೆಯನ್ನು ಹೇರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಮಿಕ್‌ವಾಹ್‌ನ ಮೂಲಕ ಈ ರೀತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ಆದರೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುವುದು[[ಪರಿಕರ್ತನ]]ದಂತೆಯೇ, ಕ್ರೈಸ್ತಮತೀಯರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಪ್ರಕಾರ ಅದ್ವಿತೀಯವಾದ್ದು ಮತ್ತು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಲಾಗದಂಥದ್ದು.<ref>{{cite journal |first=Christa |last=Pongratz-Lippitt |date=May 5, 2007 |title=Churches mutually recognise baptisms |url=http://www.thetablet.co.uk/article/9737 |journal=[[The Tablet]] |accessdate=February 25, 2009}}</ref> (ಆದರೆ ಸೆವೆಂತ್ ಡೇ ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟರು ವಿಶ್ವಾಸಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ನೂತನ ಜ್ಞಾನವು ಉದಾಹರಣೆಗೆ {{bibleref2|Acts|19:1-5}}ನಂತೆ ಪ್ರಾಪವಾದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬಹುದೆಂದು ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ದೂರವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ಮರುದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.)<ref>SDA ಚರ್ಚ್ ಮ್ಯಾನುಯಲ್, 2005, ಪು. 42-3</ref> ಜಾನ್ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ತನ್ನ ಮೆಸ್ಸಿಯಾನಿಕ್ ಆಂದೋಲನದಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಪವಿತ್ರವಿಧಿಯನ್ನಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು.<ref>sacrament (2009). ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾದಲ್ಲಿನದು. ಮೇ 20, 2009ರಂದು ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಿಂದ: http://www.britannica.com/EBchecked/topic/515366/sacrament</ref> === ಯೇಸುವಿನ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ === [[ಚಿತ್ರ:Piero, battesimo di cristo 04.jpg|thumb|ಕ್ರಿಸ್ತನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್, 1450 (ನ್ಯಾಶನಲ್ ಗ್ಯಾಲರಿ, ಲಂಡನ್).]] ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಒಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯೋರ್ದಾನ್ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿದ್ದ ಧರ್ಮೋಪದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="cross2005johnthebaptist">{{cite book |first=Frank Leslie |last=Cross |authorlink=Frank Leslie Cross |coauthors=Elizabeth A. Livingstone |chapter=John the Baptist |title=The Oxford dictionary of the Christian Church |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=2005 |pages= |isbn=0-19-280290-9 |oclc=58998735}}{{pn}}</ref> [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಪ್ರಥಮ ಆಗಮನವನ್ನು ಸಾರಲು ದೇವರು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದವರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಯಹೂದಿಗಳಿಗೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಕ್ಕಾಗಿ ಯೋರ್ದಾನ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದರು.<ref name="ActJJohn"/> ಆತನ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, [[ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್]] [[ಯೇಸುವಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]] ಅನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಯೇಸುವಿನ ಮೊದಮೊದಲ ಹಲವಾರು ಅನುಯಾಯಿಗಳು, ಆತನ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಯೋರ್ದಾನಿನಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟನಿಂದ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದವರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{cite book |first=Henry |last=Chadwick |authorlink=Henry Chadwick (theologian) |chapter=John Baptist |chapturl=https://books.google.com/books?id=s4aBJWNCDNkC&pg=PA12 |title=The Church in Ancient Society: From Galilee to Gregory the Great |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=2001 |page=12 |isbn=0-19-924695-5 |oclc=191826204 |accessdate=February 24, 2009}}</ref> ಯೇಸುವಿನ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವು [[ಐತಿಹಾಸಿಕ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ]]ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ನಡೆದಿರಬಹುದಾದ ಅತ್ಯಂತ ಅಧಿಕೃತವಾದ, ಇಲ್ಲವೇ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಬಹುದಾದ ಘಟನೆಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ. ಯೇಸು ಮತ್ತು ಆತನ ಆರಂಭದ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಜಾನ್‌ನ ದೀಕ್ಷೆಯ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಯೇಸುವೇ ಸ್ವತಃ ತಾನು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ವಿಚಾರದಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ ನೀತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದರು.<ref name="TM1998"/> [[ಆರಂಭದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮವು]] ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಕ್ರೈಸ್ತ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವು ನೇರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ - ಎರಡೂ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಯೇಸುವಿನ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದಿಂದ ಉಗಮವಾಯಿತೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು.<ref>{{cite book |first=Herman |last=Lichtenberger |chapter=Syncretistic Features in Jewish and Jewish-Christian Baptism Movements |chapterurl=https://books.google.com/books?id=9zCh9SBb6Y8C&printsec=frontcover&source=gbs_summary_r&cad=0#PPA85,M1 |editor=[[James Dunn (theologian)|James D. G. Dunn]] |title=Jews and Christians: The Parting of the Ways, A.D. 70 to 135 |publisher=[[William B. Eerdmans Publishing Company]] |location=[[Grand Rapids, Michigan]] |year=1999 |page=87 |isbn=0-8028-4498-7 |oclc=40433122 |accessdate=January 19, 2009}}</ref> ಈ ಘಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟನಿಗೆ ಯೇಸುವಿನ ವಿಧೇಯತೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವಿವಾದವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನು ಪಾಪರಹಿತನೆಂಬ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನಂಬಿಕೆಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದುದಾಗಿತ್ತು. ಜಾನ್‌ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಪಾಪವನ್ನು ಮನ್ನಿಸುವಂಥದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಕೇವಲ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ತಲುಪಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಯಾರುಮಾಡುವಂಥದು ಮಾತ್ರವಾಗಿದ್ದಿತು (ಸ್ವತಃ ಯೇಸುವೇ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ನಂತರ ಆದೇಶಿಸಿದಂತೆ ಯೇಸುವಿನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ಮೂಲಕ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಮಾತ್ರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮನ್ನಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು). ಈ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಗ್ಗಂಟನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಮಾಡಲಾದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಸುವಾರ್ತೆಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಆರಂಭದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬರವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಜಾನ್‌ ನಡೆಸಿದ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವು ಯೇಸುವು [[ದೇವರ ಮಗ]]ನೆಂಬ ಪವಿತ್ರ ಗುರುತಿನ [[ದಿವ್ಯದರ್ಶನ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.{{bibleref2c|Mk|1:7-11}} ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ತೋರಿಸುವಂತೆ, ತನಗಿಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠರಾದ ಯೇಸುವನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲು ಜಾನ್ ತಕರಾರು ಎತ್ತುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಯೇಸುವು ಈ ವಾದವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ{{bibleref2c|Mt|3:14-15}} ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮನ್ನಿಸುವುದೆಂಬ ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ವರ್ಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ತಾಯ ಗರ್ಭಗಳಲ್ಲಿದ್ದಾಗಿಂದಲೂ ಜಾನ್‌ರವರು ಏಸುವಿಗೆ ಅಧೀನವಾಗಿದ್ದರೆಂಬ ಅಂಶಕ್ಕೆ ಲೂಕ್ ಒತ್ತುನೀಡುತ್ತಾರೆ{{bibleref2c|Lk|1:32-45}} ಮತ್ತು ಯೇಸುವಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಾನ್‌ನ ಪಾತ್ರವಿದೆಯೆಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. {{bibleref2c-nb|Lk|3:18-21}} ಜಾನ್‌ನ ಸುವಾರ್ತೆಯು ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ.<ref name="dapaah86">{{cite book |first=Daniel S. |last=Dapaah |title=The relationship between John the Baptist and Jesus of Nazareth: a critical study |publisher=[[University Press of America]] |location=[[Washington, D.C.]] |year=2005 |pages=86–88 |isbn=0-7618-3109-6 |oclc=60342941}}</ref> [[ಇಗ್ನೇಶಿಯಸ್ ಆಂಟಿಯೋಖ್]]ನ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಜಲವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಲು ಯೇಸುವನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಯಿತೆಂಬ ವಾದ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆದರ್ಶ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿರುವ ಸಲುವಾಗಿ ಯೇಸುವನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂಬ [[ಜಸ್ಟಿನ್ ಮಾರ್ಟೈರ್]]ನ ವಿವರಣೆಗಳು ಯೇಸುವಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವ ಆರಂಭದ ವಿವರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು.<ref name="dapaah86"/> === ಯೇಸುವಿನಿಂದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ === [[ಗಾಸ್ಪೆಲ್ ಆಫ್ ಜಾನ್]]{{bibleref2c|Jn|3:22-30}} {{bibleref2c-nb|Jn|4:1-4}}ನ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಯೇಸುವು ಆರಂಭದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಗುಂಪುಗುಂಪಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸಿದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರ ಮಂಡಲಿಯ ಮುಂದಾಳತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದರು. {{bibleref2|John|4:2}}, ಎಂಬುದು ಹಲವಾರು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಪರಿಗಣಿಸುವಂತೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾದ ಸಂಪಾದಕೀಯ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದು,<ref>ನೋಡಿ, ಉದಾ., ರೇಮಂಡ್ ಇ. ಬ್ರೌನ್‌ರ ಈ ರೀತಿಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಸಾರಾಂಶ, ''ದಿ ಗಾಸ್ಪೆಲ್ ಅಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಟು ಜಾನ್ (i-xii): ಪೀಠಿಕೆ, ಭಾಷಾಂತರ ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು'' (2ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ), ದಿ ಆಂಕರ್ ಬೈಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸಂಪುಟ 29 (ಗಾರ್ಡನ್ ಸಿಟಿ, ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಡಬಲ್‌ಡೇ, 1966), ಪು. 164-165, 188-189.</ref> ಇದು ಯೇಸುವು ತಾನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಿದ್ದರೆಂಬುದನ್ನು ನಿರಾಕ್ರರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆತ ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದರೆಂದು ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಯೇಸುವನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. [[ಜೆರ್ಡ್ ಥೀಸ್ಸೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಆನೆಟ್ ಮರ್ಜ್]]ರ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ಯೇಸುವು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಿಂದ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿದರು, ಜಾನ್‌ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌‌ನ ಜತೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಿಳಿಯುವ ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ ನೈತಿಕತೆಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು.<ref name="TM1998">{{cite book |first=Gerd |last=Theissen |authorlink=Gerd Theissen |coauthors=Annette Merz |title=The Historical Jesus: A Comprehensive Guide |publisher=Fortress Press |location=Minneapolis |year=1998 |pages=209, 377 |isbn=0-8006-3122-6 |oclc=38590348}}</ref> ''Oxford Dictionary of World Religions'' ಕೂಡಾ ಯೇಸುವು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರದ ಅಂಗವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="ODWR"/>{{pn}} [[ಇ.ಪಿ.ಸ್ಯಾಂಡರ್ಸ್]] ಏಸುವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುವಾಗ ಯೇಸುವಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಸಿಂಗ್ ಚಳುವಳಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾನ್ ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು ವರ್ಜಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Sanders">{{cite book |first=E. P. |last=Sanders |authorlink=E. P. Sanders |title=The Historical Figure of Jesus |publisher=Allen Lane |location=London |year=1993 |pages= |isbn=0-7139-9059-7 |oclc=30112315}}{{pn}}</ref> [[ರಾಬರ್ಟ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಫಂಕ್]] ಜಾನ್‌ನ ಸುವಾರ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಯೇಸುವಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ವರ್ಣನೆಯು ಕೆಲವು ತೊಡಕುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಲ್ಲಿನ ವರದಿಯು ಯೇಸುವು ಜೂಡಿಯಾಗೆ ಬರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಯೇಸುವು ಆಗಲೇ ಜೆರೂಸಲೇಮಿನಲ್ಲಿದ್ದರು ಹಾಗಾಗಿ ಜೂಡಿಯಾದಲ್ಲಿಯೆ ಇದ್ದರು.<ref name="ActJJohnG">{{cite book |first=Robert W. |last=Funk |authorlink=Robert W. Funk |chapter=John |title=The Acts of Jesus: The Search for the Authentic Deeds of Jesus |publisher=HarperSanFrancisco |location=San Francisco |year=1998 |pages=365–440 |isbn=0-06-062978-9 |oclc=37854370}}</ref> {{Bibleref2|John|3:22|NIV}} ನಿಜವಾಗಿ ಯೇಸು ಮತ್ತು ಆತನ ಶಿಷ್ಯಂದಿರು "εἰς τὴν Ἰουδαίαν" (ಜೂಡಿಯಾಗೆ) ಬರುವುದನ್ನಲ್ಲ ಆದರೆ, "εἰς τὴν Ἰουδαίαν γῆν" (ಜೂಡಿಯದ ಗ್ರಾಮೀಣಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ) ಬರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ,<ref>[https://books.google.com/books?id=6JYgc2iH_skC ಕಾಲಿನ್ ಜಿ. ಕ್ರೂಸ್, ದಿ ಗಾಸ್ಪೆಲ್ ಅಕಾರ್ಡಿಂಗ್ ಟು ಜಾನ್: ಪೀಠಿಕೆ ಹಾಗೂ ವಿವರಣೆ] (Wm. ಬಿ. ಇಯೆರ್ಡ್‌ಮಾನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, 2004), ಪು. 119</ref> ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಈ ಘಟನೆಗೆ ಮುನ್ನ ನಡೆಯಿತೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿರುವ ನಿಕೋಡೆಮಸ್ಸನ ಜೊತೆಯ ಜೆರೂಸಲೇಮ್‌ನ ಮುಖಾಮುಖಿಯ ಘಟನೆಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದೆ.<ref>ದಾಪಾಹ್, ದಾನಿಯೇಲ್ ಎಸ್. ''ದಿ ರಿಲೇಶನ್ಷಿಪ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ಜಾನ್ ದಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಜೀಸಸ್ ಆಫ್ ನಜಾರೆತ್: ಎ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಸ್ಟಡಿ'' ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ, 2005, ಪು. 98</ref> ಜೀಸಸ್ ಸೆಮಿನಾರ್ ಪ್ರಕಾರ, ಯೇಸುವು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪ್ರಚಾರಕಾರ್ಯದ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಲು "ಜೂಡಿಯಾಗೆ ಬಂದರು" ("εἰς τὴν Ἰουδαίαν γῆν" ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿರುವಂತೆ) ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿರುವ ಭಾಗವು ಬಹುಶಃ ಯಾವುದೇ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ (ಒಂದು "ಕಪ್ಪು" ಶ್ರೇಣಿ).<ref name="ActJJohnG"/> ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಕಂಪಾನಿಯನ್ ಟು ಜಿಸುಸ್<ref>[ಮಾರ್ಕಸ್ ಬಾಕ್‌ಮ್ಯುಯೆಲ್ (ಸಂ.), ದಿ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್ ಟು ಜೀಸಸ್ (ಕೇಂಬ್ರಿಜ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ 2001 ISBN 978-0-521-79678-1), ಪು. 27</ref> ಬೇರೆಯೇ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಮೂಲದ ಪ್ರಕಾರ, ಯೇಸುವು ಜಾನ್‌ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟನ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ, ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಒಪ್ಪಿದರು ಮತ್ತು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು;<ref>{{cite book |first=Peter J. |last=Tomson |chapter=Jesus and His Judaism |chapterurl=https://books.google.com/books?id=vSehrtQpcYcC&pg=PA25 |title=The Cambridge Companion to Jesus |editor=Markus Bockmuehl |location=[[Cambridge]] |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2001 |page=27 |isbn=0-521-79678-4}}</ref> ಜಾನ್ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದಾಗ, ಯೇಸುವು ಅವರ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಮುಂದಕ್ಕೊಯ್ಯುತ್ತ, ಸನ್ನಿಹಿತವಾದ ದೇವರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಹೆಜ್ಜೆಗಳೆಂದರೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂದು ಕರೆ ನೀಡಿದರು;<ref>ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್, ಪು. 40</ref> ಮತ್ತು ಅವರ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವು ಜಾನ್‌ನ ಸುವಾರ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಯೇಸುವಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮಾಡುವುದರ ಬಗೆಗಿನ ಭಾಗದ ಮೂಲಕ ದೃಢವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>}ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಕಂಪ್ಯಾನಿಯನ್, ಪು. 30</ref> ಜನ್‌ನ ಮರಣದಂಡನೆಯ ಬಳಿಕ, ಯೇಸುವು ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಈ ಆಚರಣೆಗೆ ಅವರು ಮರಳಿರಬಹುದು; ಇದರಿಂದ ತಿಳಿದುಬರುವುದೇನೆಂದರೆ, ಯೇಸುವಿನ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಜಾನ್‍ನ ಸಾವಿಗೆ ಮುನ್ನ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಠಾನದ ನಂತರ ಆತನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದಿತಾದರೂ, ನಡುವಿನ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಈರೀತಿಯ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{cite book |first=Bruce |last=Chilton |chapter=Friends and enemies |chapterurl=https://books.google.com/books?id=vSehrtQpcYcC&pg=PA25 |title=The Cambridge Companion to Jesus |editor=Markus Bockmuehl |location=[[Cambridge]] |publisher=[[Cambridge University Press]] |year=2001 |page=75 |isbn=0-521-79678-4}}</ref> ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ [[ರೇಮಂಡ್ ಇ. ಬ್ರೌನ್]] ಯೊಹಾನನ ಬರಹಗಳ ವಿಶೇಷಜ್ಞರಾಗಿದ್ದು, ಅವರು, ಯೇಸುವು ತನ್ನ ಭಕ್ತರ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದರೆಂಬ {{bibleref2|John|4:2}}ನ ಒಳತೂರಿಸಲಾದ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಅದೇ ಅಧ್ಯಾಯದ ಅದಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಯೇಸುವು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಿದರೆಂದು ಎರಡು ಬಾರಿ ಮತ್ತೆ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಹೇಳಿಕೆಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡುವ ಇಲ್ಲವೆ ಅದನ್ನು ತಿದ್ದುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ನೀಡಿರುವುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಲೇಖಕನು ಶಿಷ್ಯರು ನಡೆಸಿದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆಗಿ ಪರಿಗಣಿಸದೆ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟನ ಕೆಲಸದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದು ಈ ಸೇರಿಸುವಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[https://books.google.com/books?id=JIM0Q0bjgYkC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=raymond+brown+gospel+of+john&amp;cd=1#v=onepage&amp;q=baptized&amp;f=false ರೇಮಂಡ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬ್ರೌನ್, ದಿ ಗಾಸ್ಪೆಲ್ ಅಂಡ್ ಎಪಿಸ್ಟ್ಲೆಸ್ ಆಫ್ ಜಾನ್: ಎ ಕಾನ್ಸೈಸ್ ಕಾಮೆಂಟರಿ], ಪು. 3,</ref> ಇತರ ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಕೂಡ ಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಈ ಭಾಗದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು [[ಜೊಯೆಲ್ ಬಿ. ಗ್ರೀನ್]], [[ಸ್ಕಾಟ್ ಮೆಕ್‌ನೈಟ್]], [[ಐ.ಹವರ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್]] ಕೂಡಾ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ.<ref>[[ಜೊಯೆಲ್ ಬಿ. ಗ್ರೀನ್]], [[ಸ್ಕಾಟ್ ಮೆಕ್‌ನೈಟ್]], [[ಐ. ಹವರ್ಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್]], ''ಡಿಕ್ಷನರಿ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಗಾಸ್ಪೆಲ್ಸ್: ಎ ಕಂಪೆಂಡಿಯಮ್ ಆಫ್ ಬೈಬ್ಲಿಕಲ್ ಸ್ಕಾಲರ್ಷಿಪ್.'' ಇಂಟರ್‌ವಾರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1992, ಪು. 375: "ಬರೆ ಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯಿದೆಯೆನ್ನುವುದು ಅದಕ್ಕೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೌಲ್ಯವೇ ಇಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ತಕ್ಕ ಕಾರಣವಲ್ಲ … ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಯೇಸುವಿನ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರದ ಅವಧಿಯು ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದಿರಬಹುದೆಂದೂ (ಜಾನ್ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ), ಮತ್ತು ಆತ ಜೆರೂಸಲೇಮಿನ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಆಗಾಗ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದನೆಂದೂ (ಇತರ ಸುವಾರ್ತೆಗಳು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ,ಉದಾ., {{Bibleref2|Luke|13:34}}, ಆತನ ಕೆಲ ಶಿಷ್ಯಂದಿರು ಹಿಂದೆ ಜಾನನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದೂ {{Bibleref2c|Lk|1:35-37}} ಹಾಗೂ ಯೇಸು ಮತ್ತು ಆತನ ಶಿಷ್ಯಂದಿರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿರಬಹುದೆಂದೂ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ."</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ "ಕೆಲಕಾಲದವರೆಗೆ ಯೇಸು ಮತ್ತು ಅವರ ಶಿಷ್ಯಂದಿರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರವನ್ನು ನಡೆಸಿದರೆಂಬ ವರದಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ''ಪೂರ್ವ'' ಕಾರಣವೂ ಇಲ್ಲ"ವೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ವರದಿಯನ್ನು "ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾದಂತಹ" ಜಾನ್‌ನ ಹೇಳಿಕೆಯ ಅಂಶಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ{{Bibleref2c-nb|Jn|3:22-26}}.<ref>ಡ್ವೈಟ್ ಮೂಡಿ ಸ್ಮಿತ್|ಸ್ಮಿತ್, ಡಿ. ಮೂಡಿ, ಆರ್. ಅಲನ್ ಕಲ್‌ಪೆಪ್ಪರ್, ಸಿ. ಕ್ಲಿಫ್ಟನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್. ''ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರಿಂಗ್ ದಿ ಗೋಸ್ಪೆಲ್ ಆಫ್ ಜಾನ್: ಇನ್ ಹಾನರ್ ಆಫ್ ಡಿ. ಮೂಡಿ ಸ್ಮಿತ್.'' ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನ್‌ಸ್ಟರ್ ಜಾನ್ ನಾಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್, 1996, ಪು. 28: "ಜಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇರುವಂತಹ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಯೇಸುವಿನ ಮೊದಲ ಶಿಷ್ಯಂದಿರು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದಿರಬಹುದು (cf. {{Bibleref2|John|1:35-42}})"</ref> ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ನಜರೇತಿನ ಯೇಸುವಿನ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧದ ಬಗೆಗಿನ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ [[ದಾನಿಯೆಲ್ ಎಸ್. ದಾಪಾಹ್]]ರವರು ಜಾನ್‌ನ ಹೇಳಿಕೆಯು "ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಒಂದು ತುಣುಕಾಗಿರಬಹುದು" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಸೈನಾಪ್ಟಿಕ್ ಸುವಾರ್ತೆಗಳ ಮೌನದ ಅರ್ಥ ಜಾನ್‌ನ ಮಾಹಿತಿ ಕಟ್ಟುಕಥೆಯೆಂದಲ್ಲ, ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಹೇಳಿಕೆಯೂ ಕೂಡ ಯೇಸುವು ಗಲಿಲೀಗೆ ಮುನ್ನ ಜಾನ್‌ನ ಜತೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದನೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>[https://books.google.com/books?id=S0P18O3fGR4C ಡೇನಿಯಲ್ ಎಸ್. ದಾಪಾಹ್, ದಿ ರಿಲೇಶನ್ಷಿಪ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ಜಾನ್ ದಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಜೀಸಸ್ ಆಫ್ ನಜಾರೆತ್: ಎ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಸ್ಟಡಿ] (ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ, 2005): "ಯೋಹಾನನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಈ ವಿಷಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುವಂತೆ ನಾವು ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಯೇಸುವಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ ವಿಧಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಯೋಹಾನನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ತುಣುಕಾಗಿರಬಹುದು, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಮಾಹಿತಿಯ ಹಿಂದೆ ಯಾವುದೇ ವಿವೇಚಿಸಬಹುದಾದಂತಹ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯು ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾವು ವಾದಿಸುತ್ತೇವೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಇತರ ವಿವರಣೆಗಳ ನಡುವೆ, ಸಿನಾಪ್ಟಿಸ್ಟರ ಮೌನಕ್ಕೆ ನೀಡಬಹುದಾದಂತಹ ವಿವರಣೆಯೆಂದರೆ, ಇವ್ಯಾಂಜೆಲಿಸ್ಟರು ಈ ಘಟನೆಯಿಂದ ಮುಜುಗರಕ್ಕೊಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಈ ವಿಧಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಉಲ್ಲೇಖವು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ ಚರ್ಚೊಂದರಲ್ಲಿ ಅನಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು" (ಪು. 7). "ಸೈನಾಪ್ಟಿಕ್ ಸುವಾರ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಯೇಸುವಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರದ ಗೈರುಹಾಜರಾತಿಯ ಅರ್ಥ ಯೋಹಾನನ ವಿವರಣೆಯು ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿತ್ತು ಎಂದಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಇದು ಯೇಸುವು ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಜಾನನು ಆಗಲೇ ಕಾರ್ಯನಿರತನಾಗಿರಲಿಲ್ಲವೆಂಬ ಕಟ್ಟುಕಥೆಯನ್ನು ಸೈನಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ಹೆಣೆದರು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ.({{bibleref2|Mark|1:14}} and par) ಮಾರ್ಕನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಾಲಕ್ರಮದ ಪ್ರಕಾರ ನಾಲ್ಕನೆ ಸುವಾರ್ತೆಗಿಂತ ಹಿಂದಿನದಾಗಿದ್ದು, ಯೇಸುವು ಜಾನನಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಆಪ್ತನಾಗಿದ್ದನೆಂದರೆ, ಜಾನನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾದಾಗ ಯೇಸುವು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಗಲಿಲಾಯಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದನು ಎಂದು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಯೇಸುವು ಮೊದಮೊದಲಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಿಗೇ ಕೆಲಸಮಾಡಿದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ನಾಲ್ಕನೆ ಇವ್ಯಾಂಜೆಲಿಸ್ಟ್ ವಿಶದಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ" (ಪು. 98).</ref> [[ಫ್ರೆಡರಿಕ್ ಜೆ. ಚ್ವೆಕೋವ್‌ಸ್ಕಿ]]ಯವರು ಜಾನ್‌ನ ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಯೇಸುವು ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬ "ಭಾವನೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://books.google.com/books?id=qcD1RNNaKwsC ದಿ ಬಿಗಿನಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಚರ್ಚ್] (ಪಾಲಿಸ್ಟ್ ಪ್ರೆಸ್ 1988), ಪು. 55: "ನಾಲ್ಕನೆ ಸುವಾರ್ತೆಯಲ್ಲಿನ ಈ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿನ ನೋಟದ ಪ್ರಕಾರ ಜಾನ್ ಬೆಥನಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲದೇ ಹೋದಾಗ (Jn 3:23; cf. 1:28) ಯೇಸುವು— ಜಾನ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಶಿಷ್ಯರೊಂದಿಗೆ—— ಸ್ವತಃ ತಾನು ಯೋರ್ದಾನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಯೇಸುವು ಜೂಡಿಯಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಗಲಿಲಾಯದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದಾಗ ಆತನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರವನ್ನು ತೊರೆದು ಧರ್ಮಬೋಧನೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದೆಡೆಗೆ ಗಮನಹರಿಸಿದನು."</ref> [[ಬೈಬಲ್‌ನ ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಮಿಥ್ ಅನುವಾದ]]ವು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ, "''ಆತನು'' [ಕ್ರಿಸ್ತ] ಸ್ವತಃ ತಾನು ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯಂದಿರಷ್ಟು ''ಸಂಖ್ಯೆಯಷ್ಟೇ'' ಜನರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿರಬಹುದು; 'ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಒಂದು ಮೇಲ್ಪಂಕ್ತಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಡುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಬೇಕೆನ್ನುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.’<ref>[http://www.centerplace.org/hs/iv/iv-joh.htm ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಮಿತ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲೇಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಬೈಬಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100227060622/http://www.centerplace.org/hs/iv/iv-joh.htm |date=2010-02-27 }}, ಸೇಂಟ್. ಜಾನ್ ಅಧ್ಯಾಯ 4</ref> ಜಾನ್‌ನ ಸುವಾರ್ತೆಯು {{bibleref2|John|3:32}}ನಲ್ಲಿ, ಯೇಸುವು ಹಲವಾರು ಜನರನ್ನು ತನ್ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನೆಡೆಗೆ ಸೆಳೆದರೂ ಕೂಡ, ಅವರು ಆತನ ರುಜುವಾತುಗಳನ್ನು ಆಗಲೂ ನಂಬುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ,<ref>ದಪಾಹ್, ಡೇನಿಯಲ್ ಎಸ್. ''ದಿ ರಿಲೇಶನ್ಷಿಪ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ಜಾನ್ ದಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಜೀಸಸ್ ಆಫ್ ನಝಾರೆತ್: ಎ ಕ್ರಿಟಿಕಲ್ ಸ್ಟಡಿ.'' ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ, 2005, ಪು. 97</ref> ಮತು [[ಜೀಸಸ್ ಸೆಮಿನಾರ್]] ಜೋಸೆಫಸ್‌ನ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಜಾನ್‌ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಮನದಲ್ಲಿ ಯೇಸುವಿನಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದನೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ.<ref name="ActJJohn">{{cite book |first=Robert W. |last=Funk |authorlink=Robert W. Funk |chapter=John the Baptist |title=The Acts of Jesus: The Search for the Authentic Deeds of Jesus |publisher=HarperSanFrancisco |location=San Francisco |year=1998 |page=268 |isbn=0-06-062978-9 |oclc=37854370}}</ref> === ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ === [[ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆರಂಭದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಯಾಗಿತ್ತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಉಲ್ಲೇಖಗಳಾನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಮತ್ತು ಯೇಸುವು ಇದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರೆನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವ ನೈಜ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ನೀಡದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ತನ್ನ [[ಪುನರುತ್ಟಾನ]]ದ ನಂತರ ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ (ನೋಡಿ [[ಮಹಾ ನಿಯೋಜನೆ]]).<ref>ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ. (2009). ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾದಲ್ಲಿನದು. ಮೇ 21, 2009ರಂದು ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಿಂದ: http://www.britannica.com/EBchecked/topic/52311/Baptism</ref> ಜತೆಗೇ ಇದು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪ್ರಾಮುಖತೆಯ ಬಗ್ಗೆ [[ಏಸುದೂತ ಪಾಲ್]]ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು [[ಪೇತ್ರನ ಮೊದಲನೆ ಓಲೆ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಕೂಡ ನೀಡುತ್ತದೆ. ==== ಪಾಲ್‌ನ ಓಲೆಗಳು ==== ಏಸುದೂತ ಪಾಲ್ ಕ್ರಿಸ್ತ ಕ್ರಿಸ್ತಶಕೆ 50ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಭಾವಶಾಲೀ ಓಲೆಗಳನ್ನು ಬರೆದರು ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇವಕ್ಕೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಪಾಲ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ, ಕ್ರಿಸ್ತನ ಮರಣ ಮತ್ತು ಆತನ ಪುನರುತ್ಟಾನದಲ್ಲಿ ಐಕ್ಯವಾಗಲು ಕಾರಣವೂ, ಅದರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯೂ ಆಗಿದೆ; ಎಲ್ಲ ಪಾಪವನ್ನೂ ತೊಳೆಯುತ್ತದೆ; ಅವರನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ತನ ದೇಹದೊಳಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು "ಆತ್ಮಪಾನವನ್ನು ಮಾಡುವಂತೆ" ಮಾಡುತ್ತದೆ.{{bibleref2c|1Cor|12:13|KJV|1 Co 12:13}}<ref name="cross2005baptism"/> ಪಾಲ್‌ನ ಬರಹಗಳಾನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು [[ರಹಸ್ಯಧರ್ಮಗಳ]]ಲ್ಲೊಂದು ಎಂಬಂತೆ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>Sacrament. (2009). ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾದಲ್ಲಿನದು. ಮೇ 21, 2009ರಂದು ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಿಂದ: http://www.britannica.com/EBchecked/topic/515366/sacrament</ref> ==== ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಸುವಾರ್ತೆ ==== ; {{ಬೈಬಲ್‌ಉಲ್ಲೇಖ2|ಮಾರ್ಕ್|1:1-11}} ಈ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊದಲನೆಯದೆಂದೂ, ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ ಮತ್ತು ಲೂಕ್‌ಗೆ ತಳಪಾಯವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವುದೆಂದೂ ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಪಾಪಗಳ ಕ್ಷಮೆಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದ ಜಾನ್‌ನಿಂದ ಯೇಸುವಿನ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಯೇಸುವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತ ಜಾನ್ ತಾನು ಅವರಿಗೆ ನೀರಿನ ಬದಲಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಸುವೆನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಯೇಸುವಿನ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ದೇವರು ಯೇಸುವು ತಮ್ಮ ಪುತ್ರನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ದನಿಯು ಕೇಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪಾರಿವಾಳದ ರೀತಿಯ ಆತ್ಮವೊಂದು ಅವರ ಮೇಲೆ ಬಂದಿಳಿಯುವುದು ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ಯೇಸುವಿನ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಯೇಸುವನ್ನು ಬರಲಿರುವ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗೌರವಯುತ ಸ್ಥಾನಗಳಾನ್ನು ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿಕೊಂಡಾಗ, ಯೇಸುವು ತನ್ನ ವಿಧಿಲಿಖಿತವನ್ನು ಒಂದು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ಬಟ್ಟಲಿಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಈ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮತ್ತು ಬಟ್ಟಲುಗಳೇ ಜಾನ್ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಕಾದಿವೆ (ಎಂದರೆ ಮತನಿಷ್ಠೆಗಾಗಿ ಮರಣ).<ref name="Harris John">ಹ್ಯಾರಿಸ್, ಸ್ಟೀಫನ್ ಎಲ್., ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ದಿ ಬೈಬಲ್ ಪಾಲೊ ಆಲ್ಟೋ: ಮೇಫೀಲ್ಡ್. 1985. "John" pp. 302-310.</ref> ; {{ಬೈಬಲ್‌ಉಲ್ಲೇಖ2|ಮಾರ್ಕ್|16:19-20}} [[ಮಾರ್ಕ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೊನೆ]]ಯು ಎರಡನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ಭಾಗದಲ್ಲೆಲ್ಲೊ ಸಂಕಲಿಸಲಾಯಿತೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೊದಲು ಲಗತ್ತಿಸಲಾಯಿತೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ.<ref name="May Metzger Mark">{{cite book |first=Herbert Gordon |last=May |coauthors=[[Bruce Metzger]] |title=The New Oxford Annotated Bible with the Apocrypha |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=1977 |pages=1213–1239 |isbn=0-19-528348-1 |oclc=3145429}}</ref> ಅದರ ಪ್ರಕಾರ, ಯಾರು ನಂಬುವರೋ ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವರೊ ಅವರನ್ನು ಕಾಪಾಡಲಾಗುವುದು.{{Bibleref2c|Mk|16:9-20}} ==== ಮ್ಯೂಥ್ಯೂನ ಸುವಾರ್ತೆ ==== ; {{ಬೈಬಲ್‌ಉಲ್ಲೇಖ2|ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ|3:12-14}}; {{Bibleref2|Matthew|28:18-20}} ಮ್ಯಾಥ್ಯೂನಲ್ಲಿ ಯೇಸುವಿನ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.{{Bibleref2c|Mt|3:12-14}} ಜತೆಗೇ ಮ್ಯಾಥ್ಯೂನ ಸುವಾರ್ತೆಯು ಮಹಾ ನಿಯೋಜನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕೂಡಾ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.{{Bibleref2c-nb|Mt|28:18-20}} ಇಲ್ಲಿ, ಪುನರವತರಿಸಿದ ಯೇಸುವು ಧರ್ಮದೂತರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಶಿಷ್ಯರನ್ನು ಪಡೆಯಲು, ಬ್ಯಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಬೋಧನೆ ಮಾಡಲು ನಿಯೋಜಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="ActJMatthew">{{cite book |first=Robert W. |last=Funk |authorlink=Robert W. Funk |chapter=Matthew |title=The Acts of Jesus: The Search for the Authentic Deeds of Jesus |publisher=HarperSanFrancisco |location=San Francisco |year=1998 |pages=129–270 |isbn=0-06-062978-9 |oclc=37854370}}</ref> ಈ ನಿಯೋಜನೆಯು ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಂದೋಲನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಫಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="ActJMatthew"/> ==== ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ==== [[ಸುವಾರ್ತೆಗಳ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು]], ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು {{circa|85–90}},<ref name="Harris Gospels">{{cite book |first=Stephen L. |last=Harris |authorlink=Stephen L. Harris |title=Understanding the Bible: A Reader's Introduction |publisher=Mayfield Publishing Company |location=[[Palo Alto, California]] |year=1985 |pages=266–268 |isbn=0-87484-696-X |oclc=12042593}}</ref> ಜೆರೂಸಲೇಮಿನ ಸುಮಾರು 3,000 ಜನರನ್ನು [[ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟ್]]ನ ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.{{bibleref2c-nb|Acts|2:41}} ಮುಂದಕ್ಕೆ ಇದು [[ಸಮೇರಿಯ]]ದ ಪುರುಷರು ಹಾಗೂ ಮಹಿಳೆಯರು,{{bibleref2c-nb|Acts|8:12-13}} ಇಥಿಯೋಪಿಯನ್ ನಪುಂಸಕನೊಬ್ಬ,{{bibleref2c-nb|Acts|8:36-40}} [[ಸಾಲ್ ಆಫ್ ಟಾರಸ್]],{{bibleref2c-nb|Acts|9:18}} {{bibleref2c-nb|Acts|22:16}}[[ಕಾರ್ನೇಲಿಯಸ್]]ನ ಕುಟುಂಬದವರು,{{bibleref2c-nb|Acts|10:47-48}} [[ಲಿಡಿಯಾ]]ರ ಕುಟುಂಬದವರು,{{bibleref2c-nb|Acts|16:15}} [[ಫಿಲಿಪ್ಪಿ]] ಜೈಲರ್‌ರ ಕುಟುಂಬದವರು,{{bibleref2c-nb|Acts|16:33}} ಹಲವಾರು [[ಕಾರಿಂಥ್]] ನಿವಾಸಿಗಳು{{bibleref2c-nb|Acts|18:8}} ಮತ್ತು ಪಾಲ್ ತಾನೇ ಖುದ್ದಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಿಸಿದ ಕೆಲವು ಕಾರಿಂಥಿಯನ್ನರು - ಇವರೆಲ್ಲರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಹಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.{{|1Cor|1:14-16||1 Co 1:14-16|date=May 2010}} ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಅವಶ್ಯಕವದ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ.<ref name="cross2005baptism"/> ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಆತ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರ ಜತೆಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ನಿಖರವಾದ ಸಂಬಂಧವು ಪ್ರತಿಸಾರಿಯೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="cross2005baptism"/> ಜತೆಗೇ ಈ ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾನ್‌ನಿಂದ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಹನ್ನೆರಡು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಪಾಲ್ [[ಮರುದೀಕ್ಷೆಪಡೆ|''ಮರು'' ದೀಕ್ಷೆಪಡೆ]]ಯುವಂತೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಇದಾದ ನಂತರ ಅವರು ಪವಿತ್ರಾತ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.{{bibleref2c-nb|Acts|19:1-7}} {{bibleref2|Acts|2:38}}, {{bibleref2|Acts|10:48}} ಮತ್ತು {{bibleref2|Acts|19:5}} "ಯೇಸುವಿನ ಹೆಸರಿನ" ಅಥವಾ "ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತಪರಭುವಿನ ಹೆಸರಿನ" ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇದು ಆಗ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು ಸೂತ್ರವೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೆದ್ದಿವೆ.<ref name="cross2005baptism"/> === ಓಲೆಗಳ ಕಾಲಘಟ್ಟ === ಯೇಸುವಿನ ಜೀವನದಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ ಕೊನೆಯ ಏಸುದೂತನ ಮರಣದವರೆಗಿನ ಕಾಲವನ್ನು ದ ಅಪೋಸ್ಟೋಲಿಕ್ ಏಜ್(ಯೇಸುದೂತರ ಯುಗ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ {{c.|100}} (ನೋಡಿ: [[ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಶಿಷ್ಯ]]). ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮತ್ತು [[ಯೂಕರಿಸ್ಟ್]]ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಊರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟರು ಅಪೋಸ್ಟೋಲಿಕ್ ಯುಗದ ಚರ್ಚ್ ಅನ್ನು ಯೇಸುವಿನ ನಿಜವಾದ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವುದೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸಂದೇಶವು ಕ್ರಮೇಣ [[ಮಹಾ ಧರ್ಮತ್ಯಾಗ]]ದ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಜಾನ್‍ನ ಮೊದಲಿನ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದಡಿಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸದ ಜತೆಗೇ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌‌ನ ಆಚರಣೆಯೂ ಕೂಡ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.<ref name="ActJJohn"/> The ''[[ಡಿಡಾಖೆ]]'' ಅಥವಾ ''ಹನ್ನೆರಡು ಏಸುದೂತರ ಬೋಧನೆಗಳು'' ಎಂಬ 16 ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಅನಾಮಿಕ ಪುಸ್ತಕವು ಬೈಬಲ್ ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ನಡೆಸುವುದು ಎಂಬ ಬಗೆಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಬರಹರೂಪದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿರುವ ಆಕರವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಥಮ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು {{c.|60–80 AD}}.<ref name="5GStages">{{cite book |first=Robert Walter |last=Funk |authorlink=Robert W. Funk |coauthors=Roy W. Hoover |chapter=Stages in the Development of Early Christian Tradition |title=The Five Gospels: The Search for the Authentic Words of Jesus : New Translation and Commentary |publisher=[[Macmillan Publishers]] |location=New York City |year=1993 |page=128 |isbn=0-02-541949-8 |oclc=28421734}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇರ್ಪಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಕೂಡಿಕೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಎರಡನೇ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದ್ದು {{c.|100–150 AD}}.<ref name="5GStages"/> 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮರುಶೋಧಗೊಂಡ ಈ ಕೃತಿಯು ಅಪೋಸ್ಟೋಲಿಕ್ ಯುಗದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಈ ಗ್ರಂಥವು ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮದ ತಳಹದಿಗಳಾಗಿರುವ ಎರಡು ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಗಳಾದ ಯೂಕರಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ "ಜೀವಿತ ಜಲ"(ಅರ್ಥಾತ್ ಹರಿವ ನೀರನ್ನು ಜೀವನದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ)ದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗೇಳಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡಲಾಗಿದೆ<ref name="Strang">{{cite book |first=Veronica |last=Strang |chapter=Water in the Church |chapterurl=https://books.google.com/books?id=A2KNb4x8O6UC&pg=PA90 |title=The Meaning of Water |publisher=[[Berg Publishers]] |year=1997 |page=91 |isbn=1-85973-753-6 |quote=Fonts and baptisteries were constructed with taps and channels to ensure that they were supplied with moving water,which, as Schmemann points out, is symbolically crucial: 'The early Christian prescription is to baptize in living water. This is not merely a technical term denoting running water as distinct from standing water… it is this understanding that determined the form and theology of the baptismal font… The characteristic feature of the "baptistery" was that water was carried into it by a conduit, thus remaining "living water".'}}</ref> ಅಥವಾ, ಅದು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಉಷ್ಣತೆಯ ನಿಂತ ನೀರನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು, ಆದರೆ ಮುಳುಗಲು ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಹೋದಲ್ಲಿ, ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಯುವುದನ್ನು ಕೂಡ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಗುವುದು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>"(7:1) ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಬೇಕು: ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಪಠಿಸಿದ ನಂತರ ಜೀವಿತ ಜಲದಲ್ಲಿ ಪಿತನ, ಸುತನ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದ ಹೆಸರಿನ್ಒಳಗೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಬೇಕು. (7:2) ಆದರೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜೀವಿತ ಜಲವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಇತರ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಿ; ಮತ್ತು ನೀವು ಇದನ್ನು ತಣ್ಣೀರಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿರಿ. (7:3) ಆದರೆ ನಿಮ್ಮಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನೀರನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಪಿತನ, ಸುತನ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸುರಿಯಿರಿ." [http://www.earlychristianwritings.com/text/didache-roberts.html ''ಡಿಡಾಹೆ'', ಚಾಪ್ಟರ್ 7].</ref><ref name="Metzger">{{cite book |first=Marcel |last=Metzger |chapter=The Order of Baptism in the ''Didache'' |chapterurl=https://books.google.com/books?id=z6V2wb2ckPcC&pg=PA25 |title=History of the Liturgy: The Major Stages |publisher=Liturgical Press |location=[[Collegeville Township, Minnesota]] |year=1997 |pages=25–26 |isbn=0-8146-2433-2 |quote=The Didache recognizes the superior value of running water for the baptismal immersion but does not impose it as a necessary condition… The regulations of the Didache also forsee the case in which immersion is impossible for lack of water and prescribe baptism by pouring water three times on the candidate's head.}}</ref><ref name="ECT">{{cite book |first=Jean-Yves |last=Lacoste |authorlink=Jean-Yves Lacoste |title=Encyclopedia of Christian Theology: G – O |publisher=[[Routledge]] |location=[[Milton Park]] |year=2005 |page=1607 |isbn=0-5795-8250-8 |quote=According to the Didache (1st century), baptism should be done by a triple immersion in running water.}}</ref><ref name="Cambridge">{{cite book |first=Wayne A. |last=Meeks |editors=Margaret Mary Mitchell and Frances Margaret Young |chapter=Baptism: ritual of initiation |chapterurl=https://books.google.com/books?id=6UTfmw_zStsC&pg=PA160 |title=The Cambridge History of Christianity |publisher=[[Cambridge University Press]] |location=[[Cambridge]] |year=2006 |pages=160–161 |isbn=0-521-81239-9 |quote=The Didache, representing practice perhaps as early as the beginning of the second century, probably in Syria, also assumes immersion to be normal, but it allows that if sufficient water for immersion is not at hand, water may be poured three times over the head (7:3).}}</ref><ref name="ISBE">{{cite encyclopedia |first=W. H. T. |last=Dau |editor=Geoffrey W. Bromiley |title=Baptism |url=https://books.google.com/books?id=BW_1mt4oebQC&pg=PA410 |encyclopedia=The International Standard Bible Encyclopedia: A – D |publisher=[[William B. Eerdmans Publishing Company]] |location=[[Michigan]] |year=1995 |page=419 |isbn=0-8028-3781-6 |quote=This seems to say that to baptize by immersion was the practice recommended for general use, but that the mode of affusion was also valid and enjoined on occasions}}</ref> ಮ್ಯಾಥ್ಯೂನ ({{c.|80–85}}<ref name="Harris Gospels">[[ಹ್ಯಾರಿಸ್, ಸ್ಟೀಫನ್ ಎಲ್.]], ಬೈಬಲ್ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಪಾಲೋ ಆಲ್ಟೋ: ಮೇಫೀಲ್ಡ್. 1985. "ದಿ ಗಾಸ್ಪೆಲ್ಸ್" ಪು. 266-268.</ref>) [[ಮಹಾ ನಿಯೋಜನೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ಕ್ರೈಸ್ತರನ್ನು ಪಿತ, ಸುತ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಸಬೇಕೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="ActJMatthew"/> ಒಂದನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಪಿತ, ಸುತ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref name="cross2005baptism"/> ({{c.|90}}),<ref name="Harris Gospels"/> ಅಧ್ಯಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ಕ್ರೈಸ್ತರು "ಯೇಸುವಿನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ" ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ನಡೆಸುವರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರರ್ಥವು ಈಗಾಗಲೆ ಘೋಷಿಸಲಾದ ಸಿದ್ಧಸೂತ್ರವೊಂದರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯೆ ಎಂಬುದು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಹ ವಿಚಾರ.<ref name="cross2005baptism"/> ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಶಿಶುಗಳ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಧನಾತ್ಮಕ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲವೆಂದು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಲಾಗಿದೆ,<ref>{{cite encyclopedia |first=W. H. T. |last=Dau |editor=Geoffrey W. Bromiley |title=Baptism |url=https://books.google.com/books?id=BW_1mt4oebQC&pg=PA410 |encyclopedia=The International Standard Bible Encyclopedia: A – D |publisher=[[William B. Eerdmans Publishing Company]] |location=[[Michigan]] |year=1995 |page=417 |isbn=0-8028-3781-6 |quote=It is frankly admitted by paedo-baptist scholars that the NT gives no warrant for infant baptism}}</ref><ref>{{cite book |first=Geoffrey William |last=Bromiley |chapter=baptizo |chapterurl=https://books.google.com/books?id=ltZBUW_F9ogC&pg=PA92 |editor=[[Gerhard Kittel]] and Gerhard Friedrich |title=Theological dictionary of the New Testament |publisher=[[William B. Eerdmans Publishing Company]] |location=[[Grand Rapids, Michigan]] |year=1985 |page=94 |isbn=0-8028-2404-8 |oclc=11840605 |quote=Infant baptism, which cannot be supported from NT examples…}}</ref> ಮತ್ತು ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳ ಅರ್ಹತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಡಿಡಾಖೆಯಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಕೂಡ ಶೈಶವ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ್ದು ಎಂದೇ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite book |first=Randolph A. |last=Miller |year=2002 |title=A Historical and Theological Look at the Doctrine of Christian Baptism |publisher=[[iUniverse]] |isbn=9780595215317 |page=[https://books.google.com/books?id=XEGx1kbcNgYC&pg=PA140 140] |quote=It is often maintained that the Didache, a very early second-century document describing the practices of the first-century church, including baptism, knows nothing of infant baptism and excludes the possibility of it in the early church because of the fasting and confession of the candidate mentioned in the text.}}</ref><ref>{{cite book |first=J. Rodman |last=Williams |authorlink=J. Rodman Williams |year=1996 |title=Renewal Theology: Systematic Theology from a Charismatic Perspective |publisher=[[Zondervan]] |location=[[Grand Rapids, Michigan]] |page=[https://books.google.com/books?id=aQWkXnpx2XkC&pg=RA2-PA236 236] |oclc=36621651 |isbn=9780310209140 |quote=For example, the Didache has a section on baptism (as we have seen) that concludes with this statement: 'And before the baptism, let the one baptizing and the one who is to be baptized fast. …Also, you must instruct the one who is to be baptized to fast for one or two days beforehand' (The Apostolic Fathers 7:4). Obviously none of this is applicable to infants}}</ref><ref>{{cite book |first=Tatha |last=Wiley |year=2002 |title=Original sin: origins, developments, contemporary meanings |publisher=[[Paulist Press]] |location=New York City |page=[https://books.google.com/books?id=eUVrj1R8f2oC&pg=PA38 38] |isbn=0-8091-4128-0 |oclc=50404061 |quote=The ''Didache''’s assumption of adult baptism offers evidence that its author did not suppose human beings were in need of divine forgiveness from birth}}</ref> === ಆರಂಭದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ === ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗೆಗಿನ ಆರಂಭದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನಂಬಿಕೆಗಳು (ಆಪೋಸ್ಟೋಲಿಕ್ ಯುಗದ ನಂತರ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ) ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="ODWR"/> ಆದಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಆತ್ಯಂತ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದನು ಮತ್ತು ನೀರನ್ನು ದೇಹದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಸುರಿಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="ODWR"/> ಕಯಿಲೆಯುಳ್ಳವರು ಮತ್ತು ಮರಣಶಯ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದವರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಅದ್ದುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಮಾನ್ಯತೆಯಿದ್ದಿತು.<ref name="cathen">{{cite encyclopedia |first=William |last=Fanning |title=Baptism |url=http://www.newadvent.org/cathen/02258b.htm |year=1907 |encyclopedia=[[Catholic Encyclopedia]] |accessdate=February 24, 2009 |publisher=Robert Appleton Company |location=New York City}}</ref> 3 ಮತ್ತು 4ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವು ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref name="ODWR"/> ಮೊದಲಿಗೆ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ನಂತರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಆದರೆ ನಾಲ್ಕನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದೈವನಿಂದೆಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಮುನ್ನವೇ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾಗಿರುವಂತಹ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="catechumen"/> ಆ ಹೊತ್ತಿಗೆಲ್ಲ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಮುಂದೂಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಬರೆ [[ಕ್ಯಾಟಕ್ಯೂಮೆನ್]]ಗಳಾಗಿದ್ದರು ([[ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟೀನ್]] ಅನ್ನು ಸಾಯುವವರೆಗು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ); ಆದರೆ ವಯಸ್ಕರಾದವರಿಗಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದ್ದ ವಿಧಿಗಳ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಮಕ್ಕಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳು ವಯಸ್ಕರಾದ ಮತಾಂತರಗೊಳ್ಳುವವರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗತೊಡಗಿದಾಗ ಕ್ರಮೇಣ ಕ್ಯಾಟಕ್ಯೂಮೆನ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕ್ಷೀಣಿಸಿತು.<ref name="catechumen">ಕ್ಯಾಟಕ್ಯುಮೆನ್. (2009). ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾದಲ್ಲಿನದು. ಮೇ 20, 2009ರಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು, ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಿಂದ: http://www.britannica.com/EBchecked/topic/99350/catechumen</ref> ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಿಂದ ಪಾಪಗಳು ನಾಶವಗುವವು ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿದ್ದುದರಿಂದ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ನಂತರದ ಪಾಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದಗಳೆದ್ದವು. ಕೆಲವರು, ಜೀವಭಯದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಾದರೂ ಸರಿಯೆ, ಧರ್ಮತ್ಯಾಗ ಮತ್ತು ಇತರ ಘೋರ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಮಾಡುವವರು ಚರ್ಚಿನಿಂದ ಮರಳಿ ಬಾರದಂತೆ ದೂರವಾಗುವರು ಎಂದು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಸಂತ [[ಸಿಪ್ರಿಯನ್]]ನ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಚಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಇತರರು "[[ಲ್ಯಾಪ್‌ಸೈ(ಧರ್ಮಚ್ಯುತ)]]"ಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಒಲವು ತೋರಿದರು. ಇದರ ನಂತರ ಉಳಿದುಕೊಂಡ ನಿಯಮವೆಂದರೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಆಯಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ನಂತರವೇ ಅವರನ್ನು ಮರುಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಿತು. ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ನೈಸೀನ್ ಕ್ರೀಡ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ, 325ರ [[ಫಸ್ಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ನೈಸಿಯಾ]] ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಪಠ್ಯಕ್ಕಿಂತಲೂ ಉದ್ದವಿರುವ, 381ರಲ್ಲಿ [[ಫಸ್ಟ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್]] ಇದನ್ನು ಅದೇ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದುದರಿಂದಾಗಿ ನೈಸಿನೋ-ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಾಲಿಟನ್ ಕ್ರೀಡ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸಿದ್ಧಾಂತ/ಪಂಥವು ಬಹುಶಃ 381 ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದ ಕಾನ್‌ಸ್ಟಾಂಟಿನೋಪಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿತ್ತು.<ref name="cross2005nicenecreed">{{cite book |first=Frank Leslie |last=Cross |authorlink=Frank Leslie Cross |coauthors=Elizabeth A. Livingstone |chapter=Nicene Creed |title=The Oxford dictionary of the Christian Church |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=2005 |pages= |isbn=0-19-280290-9 |oclc=58998735}}{{pn}}</ref> === ಮಧ್ಯ ಯುಗದ ಪೂರ್ವಭಾಗ === ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು,ಇದರ ಜತೆಗೇ, ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಮರಣಶಯ್ಯೆಯ ತನಕ ಮುಂದೂಡುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಅಗ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ [[ಮೊತ್ತಮೊದಲ ಪಾಪ]]ದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸತೊಡಗಿತು.<ref name="ODWR"/> ಪೆಲೇಜಿಯಸ್‌ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅಗಸ್ಟೈನನು, ನಿಷ್ಕಳಂಕರಾದ ಜನರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ಸಹ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು. [[ಚಿತ್ರ:Baptême Cathédrale de Troyes 290308.jpg|thumb|left|ಟ್ರಾಯೆಸ್ ಕಥೇಡ್ರಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪಸಮೂಹವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟೈನ್ ಆಫ್ ಹಿಪ್ಪೋನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿರುವುದು (1549)]] === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ "[[ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟ್]]" ಎಂಬ ಪದದ ಅರ್ಥವು ಕಿರಿದುಗೊಂಡು ಕೇವಲ ಏಳು ವಿಧಿಗಳಷ್ಟಾಯಿತು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಇತರ ಸಾಂಕೇತಿಕ ವಿಧಿಗಳನ್ನು "[[ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟಲ್ಸ್]]" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="cross2005sacrament">{{cite book |first=Frank Leslie |last=Cross |authorlink=Frank Leslie Cross |coauthors=Elizabeth A. Livingstone |chapter=Sacrament |title=The Oxford dictionary of the Christian Church |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=2005 |pages= |isbn=0-19-280290-9 |oclc=58998735}}{{pn}}</ref> ಹನ್ನೆರಡನೆಯ ಮತ್ತು ಹದಿನಾಲ್ಕನೆಯ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ [[ಅಫ್ಯೂಶನ್]] ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಲು ಪ್ರಚಲಿತ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು, ಆದರೂ ಸುಮಾರು ಹದಿನಾರನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದಿದ್ದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref name="cathen"/> ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯವಾದ ವಿಭಿನ್ನತೆಯಿದ್ದಿತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ 13ನೇ ಶತಮಾನದ [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಪಿಸಾ]]ದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಯಸ್ಕರನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೇ ಮುಳುಗಿಸಬಹುದಾದಷ್ಟು ವಿಶಾಲವಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ಮಿನ ಕೊಳವಿದ್ದರೆ, ಆರನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯ [[ಕಲೋನ್ ಕಥೀಡ್ರಲ್]]ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಧ ಮೀಟರ್ ಆಳದ ಪಾತ್ರೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |title=Baptismal Font from the Cologne Baptistery |first=Sebastian |last=Ristow |publisher=[[Cologne Cathedral]] |url=http://www.koelner-dom.de/17216.html?&L=1 |accessdate=February 24, 2009 |year=2005 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 29, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110429220140/http://www.koelner-dom.de/17216.html?&L=1 |url-status=dead }}</ref> ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮಗಳೆರಡೂ ನೀರಿನಿಂದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ಮಿನ ತ್ರಿಕೂಟದ ಸೂತ್ರಗಳು ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದವು. [[ಸ್ಕೊಲಾಸ್ಟಿಸಿಸಮ್]] ಈ ಎರಡೂ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯ ಮೂಲದ್ರವ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಪಾರಿಭಾಷಿಕ ಪದಗಳನ್ನು ಆಗ ಜನಜನಿತವಾಗಿದ್ದ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲನ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಮ್]] ಈ ಎರಡೂ ಅಂಶಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬೋಧಿಸುವಾಗ, ಯಾವುದೇ ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಈ ತಾತ್ವಿಕ ಪದಗಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>ಪದಗಳಾದ "ಮ್ಯಾಟರ್" ಮತ್ತು "ಫಾರ್ಮ್" ವಿಷಯಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ [http://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P35.HTM ವಿಭಾಗ 1131] ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟ್‌ಗಳ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಪುಸ್ತಕದ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ರೂಪವನ್ನು ಹುಡುಕಿದಾಗ "ಮ್ಯಾಟಾರ್" ಎಂಬ ಪದವು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ [http://www.vatican.va/archive/ENG0015/__P4B.HTM ವಿಭಾಗ 1434] ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ "ಫಾರ್ಮ್" ಎನ್ನುವುದು "ದಿ ಮೆನಿ ಫಾರ್ಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಪೆನೇನ್ಸ್ ಇನ್ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಲೈಫ್" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟುಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಉಲ್ಲೇಖವಲ್ಲ.</ref> === ರಿಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಕಾಲ === [[ಚಿತ್ರ:Jordan river baptism cue.jpg|thumb|left|ಯೋರ್ದಾನ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಕಾಯುತ್ತಿರುವುದು]] 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್]] ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ಲುಥೆರನ್ನರಿಗೆ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಒಂದು "[[ಅನುಗ್ರಹದ ಮಾರ್ಗ]]"ವಾಗಿದ್ದು ಇದರ ಮೂಲಕ ದೇವರು "ನಂಬಿಕೆಯ ರಕ್ಷಣೆ"ಯನ್ನು "ಮರುಹುಟ್ಟಿನ ಶುದ್ಧೀಕರಣ"ದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ{{Bibleref2c|Titus|3:5}} ಮತ್ತು ಇದರಲ್ಲಿ ಶಿಶುಗಳು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟಿ ಬರುತ್ತಾರೆ.{{Bibleref2c|Jn|3:3-7}} ನಂಬಿಕೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಯು ದೇವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಲ್ಲಬಹುದಾದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅದು ವಯಸ್ಕರೇ ಆಗಿರಲಿ ಅಥವಾ ಶಿಶುವೇ ಆಗಿರಲಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಅಗುವವರ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ. ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಶಿಶುಗಳು ಆ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಪದಿಸಲಾಗದಿದ್ದರೂ, ಲುಥೆರನ್ನರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅದು ಎಲ್ಲರಲ್ಲೂ ಸಮರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದೆಂದು ಲುಥೆರನ್ನರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.lcms.org/pages/internal.asp?NavID=2607 |title=Baptism and Its Purpose |publisher=[[Lutheran Church – Missouri Synod]] |accessdate=February 24, 2009 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 6, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090206220443/http://www.lcms.org/pages/internal.asp?NavID=2607 |url-status=dead }}</ref> [[ನಂಬಿಕೆಯಿಂದ ಮಾತ್ರ]]ವೇ ಈ ಪವಿತ್ರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದರಿಂದ, ಲುಥೆರನ್ನರು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ "ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಸೈತಾನ್ ಮತ್ತು ಸಾವುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಕೊಡಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ದೇವರ ವಾಕ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭರವಸೆಗಳು ಘೋಷಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ನಂಬುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಆತ್ಮೋದ್ಧಾರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ."<ref>{{cite book |first=Martin |last=Luther |authorlink=Martin Luther |chapter=The Sacrament of Holy Baptism |chapterurl=http://www.bookofconcord.org/smallcatechism.html#baptism |accessdate=February 24, 2009 |title=[[Luther's Small Catechism]] |year=2009 |origyear=1529 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080920070231/http://www.bookofconcord.org/smallcatechism.html#baptism |url-status=dead }}</ref> ತನ್ನ [[ಲಾರ್ಜ್ ಕ್ಯಾಟೇಕಿಸಮ್]]ನ ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗೆಗಿನ ವಿಶೇಷ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲೂಥರ್ ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ದೆವರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದವರಿಗೆ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮವು ಮರುಹುಟ್ಟನ್ನು ನೀಡುವುದು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಪಾವನಗೊಳಿಸುವುದು ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite book |first=Martin |last=Luther |authorlink=Martin Luther |chapter=Of Infant Baptism |chapterurl=http://www.bookofconcord.org/largecatechism/6_baptism.html |accessdate=February 24, 2009 |year=2009 |origyear=1529 |title=[[Luther's Large Catechism]] |archive-date=ಜೂನ್ 13, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080613061118/http://bookofconcord.org/largecatechism/6_baptism.html |url-status=dead }}</ref> ಲುಥೆರನ್ನರ ಭಾವನೆಗೆ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಸ್ವಿಸ್ ಸುಧಾರಕ [[ಹಲ್ಡ್‌ರಿಚ್ ಜ್ವಿಂಗ್‌ಲೈ]] ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಜ್ವಿಂಗ್‌ಲೈ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುವಿನ ರಾತ್ರಿಯೂಟಗಳನ್ನು ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದರೂ, ಅದು ಕೇವಲ ದೀಕ್ಷಾ ವಿಧಿಯ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಾಗಿದ್ದಿತು.<ref name="cross2005baptism"/> ಈ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟುಗಳು ಸಾಂಕೇತಿಕವೆಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಆತನ ಗ್ರಹಿಕೆಯು ಲೂಥರನದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು (ಈ ಪದದ ಅರ್ಥವು "ಮರುದೀಕ್ಷೆ ನೀಡುವವರು" ಎಂದಾಗಿದೆ) ಲುಥೆರನ್ನರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಎಷ್ಟು ಅದ್ಯಂತವಾಗಿ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರೆಂದರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಂಗಡವನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಯಾವುದೇ ಹೊರಗಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರು ಮತಾಂತರಗೊಂಡವರಿಗೆ "ಮರುದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ"ವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುವುದು, ಆದರೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿರದ, ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿರದ ಶಿಶುವೊಂದು ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಸ್ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಲಾಗದ, ಯಾವ ಪಾಪಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿರದ ಕಾರಣ ಮುಕ್ತಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲದ ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಬೈಬಲ್ ಪ್ರಕಾರ ಅಸಿಂಧುವೆಂದು ಅವರು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ಮತ್ತು ಇತರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಪಂಗಡಗಳು ಶಿಶುಗಳಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಪಡೆದವರಿಗೆ ತಾವು ''ಮರು'' ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವೆವೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ, ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಿಂದ ಯಾವ ಫಲವೂ ದೊರಕುವುದಿಲ್ಲ. [[ಅಮಿಶ್]], ರೆಸ್ಟೊರೇಶನ್ ಚರ್ಚುಗಳು ([[ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]]/ [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್]]), [[ಹಟರಿಟ್]]ಗಳು, [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು]], [[ಮೆನನೈಟ್]]ಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಗುಂಪುಗಳು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದಂಥವು. [[ಪೆಂಟಕೋಸ್ಟಲ್]], [[ಕರಿಸ್ಮ್ಯಾಟಿಕ್]] ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಂಗಡರಹಿತ ಚರ್ಚುಗಳು ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Brackney"/> === ಆಧುನಿಕ ಪದ್ಧತಿ === ಇಂದು, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಅಪ್ರಯತ್ನಪೂರ್ವಕವಾಗಿ [[ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ]]ದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇಲ್ಲಿ ಇದು ಪಾಪಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣ(ಮನ್ನಿಸುವಿಕೆ) ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರು ಕ್ರೈಸ್ತನಲ್ಲಿ ಆತನ ಸಾವು, ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಠಾನಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಲೀನರಾಗಿ "ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು" ಅಥವಾ "ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆದವರು" ಎಂದೆನ್ನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಗಳು ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಲು ನೀರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಅದು ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಒಪ್ಪೊಕೊಳ್ಳುತ್ತರೆ, ಆದರೆ ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳ ಇದೆ ಆಚರಣೆಯ ಹಲವು ವಿಧಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬಲವಾದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಂತಹ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ: * ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ರೀತಿ ಮತ್ತು ವಿಧಾನ * ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯುವವರು * ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌‌ನ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳು == ಕ್ರಮ ಮತ್ತು ವಿಧಾನ == [[ಚಿತ್ರ:Child baptism with water.jpg|thumb|left|150px|ಎರೆಯುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಮಗುವೊಂದರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]] ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಕ್ರಮವನ್ನು ಒಂದು ಬಾರಿ ಇಲ್ಲವೇ ಮೂರು ಬಾರಿ ನಡೆಸಬಹುದು:<ref>[http://books.google.gr/books?id=z47zgZ75dqgC&amp;pg=PA562&amp;lpg=PA562&amp;dq=%22earliest+church+order%22&amp;source=bl&amp;ots=ZqP45QiT_h&amp;sig=-eozZYmQ4KPQyWXlUmRguYzYXNM&amp;hl=en&amp;ei=ryb5SebxNsXM-Aajv5TIDw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=5 ಎರ್ವಿನ್ ಫಾಹ್ಲ್‌ಬುಶ್, ಜಾಫ್ರೀ ವಿಲಿಯಮ್ ಬ್ರೊಮಿಲೆ, ಡೇವಿಡ್ ಬಿ. ಬ್ಯಾರೆಟ್, ದಿ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ (Wm. ][http://books.google.gr/books?id=z47zgZ75dqgC&amp;pg=PA562&amp;lpg=PA562&amp;dq=%22earliest+church+order%22&amp;source=bl&amp;ots=ZqP45QiT_h&amp;sig=-eozZYmQ4KPQyWXlUmRguYzYXNM&amp;hl=en&amp;ei=ryb5SebxNsXM-Aajv5TIDw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=5 ಬಿ. ಎರ್ಡಮನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, 1999 ISBN 0-8028-2413-7), ಪು. 562]</ref><ref>[http://www.earlychristianwritings.com/text/didache-roberts.html [[ಡಿಡಾಹೆ]], ಅಧ್ಯಾಯ 7:] "ನೀರನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಸುರಿಯಿರಿ".</ref> === ಆಸ್ಪರ್ಶನ್ === ಆಸ್ಪರ್ಶನ್ ಎಂದರೆ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಚಿಮುಕಿಸುವುದು ಎಂದರ್ಥ. === ಅಫ್ಯೂಶನ್ === ಅಫ್ಯೂಶನ್ ಎಂದರೆ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಯುವುದು. === ಇಮ್ಮರ್ಶನ್(ಅದ್ದುವಿಕೆ) === "ಇಮ್ಮರ್ಶನ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು [[ಇತ್ತೀಚಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಭಾಷೆಯ ''ಇಮ್ಮರ್ಶನೆಮ್'' ಎಂಬ ನಾಮಪದದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದು, ಈ ಪದದ ಮೂಲವು ''ಇಮ್ಮೆರ್ಗೆರೆ'' ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಪದ (''ಇನ್'' - "ಒಳಕ್ಕೆ" + ''ಮೆರ್ಗೆರೆ'' "ಅದ್ದು"). ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವರು ಅದನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಅದ್ದುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಇಲ್ಲಿ ದೇಹವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಭಾಗಶಃ ಮುಳುಗಿಸಿರಬಹುದು; ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಅವರು ಅದ್ದುವಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಮತ್ತು ಭಾಗಶಃ ಅದ್ದುವಿಕೆಗಳನ್ನೆರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇತರರು, ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ, "ಇಮ್ಮರ್ಶನ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ವಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀರಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವುದು(ಮುಳುಗುವಿಕೆ) ಎಂಬ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ..<ref>[3] ^ http://www.etymonline.com/index.php?ಶಬ್ದ=ಇಮ್ಮರ್ಶನ್ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150910211041/http://www.etymonline.com/index.php?%E0%B2%B6%E0%B2%AC%E0%B3%8D%E0%B2%A6=%E0%B2%87%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%B6%E0%B2%A8%E0%B3%8D |date=2015-09-10 }}</ref><ref>{{cite web | title= 1689 Baptist Catechism | url= http://www.desiringgod.org/AboutUs/OurDistinctives/ABaptistCatechism/ | date= | editor= John Piper | accessdate= 3 February 2010}}</ref>. "ಇಮ್ಮರ್ಶನ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡು ಆತನ ಮೇಲೆ ನೀರು ಸುರಿಯಲಾಗುವ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="ODCCimmersion">{{cite book |first=Frank Leslie |last=Cross |authorlink=Frank Leslie Cross |coauthors=Elizabeth A. Livingstone |chapter=Immersion |title=The Oxford Dictionary of the Christian Church |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] and [[New York]]|year=2005 |page=827 |isbn=0-19-280290-9 |oclc=58998735}}</ref><ref name="Pinehurst">{{Cite web |url=http://www.pinehurstumc.org/clientimages/31669/baptismmode.pdf |title=ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪೈನ್‌ಹರ್ಸ್ಟ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಮೆಥಡಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್‌ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ. |access-date=2010-07-07 |archive-date=2013-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131021205649/http://www.pinehurstumc.org/clientimages/31669/baptismmode.pdf |url-status=dead }}</ref> "ಇಮ್ಮರ್ಶನ್" ಎಂಬ ಪದದ ಈ ಮೂರು ಅರ್ಥಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ತಿಳಿಯಲು, ನೋಡಿ [[ಇಮ್ಮರ್ಶನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌]](ಅದ್ದುವಿಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್). "ಇಮ್ಮರ್ಶನ್" ಎಂಬುದನ್ನು "ಸಬ್‌ಮರ್ಶನ್" ಎಂಬ ಪದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದರೂ ಕೂಡ,<ref>ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಪದಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನ್ಯೋನ್ಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಅದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ದೊರಕುತ್ತವೆ (ನೋಡಿ [https://books.google.com/books?id=dWHet_zgyCAC&amp;pg=PA214&amp;lpg=PA214&amp;dq=immersion+submersion&amp;source=bl&amp;ots=1REtDR4qL_&amp;sig=SiRUoIzwU0chy39L2ayr_GBAwwc&amp;hl=en&amp;ei=h_NuS_XEJNOSjAf-nayABg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=7&amp;ved=0CB4Q6AEwBjgy#v=onepage&amp;q=immersion%20submersion&amp;f=false ರಾಲ್ಫ್ ಅಬ್ರಹಾಮ್, ಜೆರ್ರೋಲ್ಡ್ ಇ. ಮಾರ್ಸ್‌ಡೆನ್, ಟ್ಯೂಡರ್ ಎಸ್. ರಾ ಇಯು, ಮ್ಯಾನಿಫೋಲ್ಡ್ಸ್, ಟೆನ್ಸರ್ ಅನಲಿಸಿಸ್, ಅಂಡ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್], ಪುಟ. 196 ಮತ್ತು [https://books.google.com/books?id=jSeRz36zXIMC&amp;pg=PA168&amp;lpg=PA168&amp;dq=immersion+submersion&amp;source=bl&amp;ots=p1VsHU6gOu&amp;sig=wgkwyvu4_KeOKXu8VIZvM1fcHVA&amp;hl=en&amp;ei=h_NuS_XEJNOSjAf-nayABg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=3&amp;ved=0CBAQ6AEwAjgy#v=onepage&amp;q=immersion%20&amp;f=false ಕ್ಲಾಸ್ ಫ್ರೆಡ್ಜಾ, ಹಾನ್ಸ್ ಗ್ರಾವರ್ಟ್, ಫ್ರಮ್ ಹಾಲೊಮಾರ್ಫಿಕ್ ಫಂಕ್ಷನ್ಸ್ ಟು ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಮ್ಯಾನಿಫೋಲ್ಡ್ಸ್], ಪುಟ.168), ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ([http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC1724326/ ಎಫೆಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಮ್ಮರ್ಶನ್, ಸಬ್‌ಮರ್ಶನ್, ಅಂಡ್ ಸ್ಕೂಬಾ ಡೈವಿಂಗ್ ಆನ್ ಹಾರ್ಟ್ ರೇಟ್ ವೇರಿಯಬಿಲಿಟಿ)], ಅಂಡ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ([http://www.strath.ac.uk/media/departments/curricularstudies/scilt/publications/immersion/chapter_1.pdf ಇಮ್ಮರ್ಶನ್ ಇನ್ ಎ ಸೆಕೆಂಡ್ ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಸ್ಕೂಲ್).] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141206222358/https://books.google.com/books?id=dWHet_zgyCAC&pg=PA214&lpg=PA214&dq=immersion+submersion&source=bl&ots=1REtDR4qL_&sig=SiRUoIzwU0chy39L2ayr_GBAwwc&hl=en&ei=h_NuS_XEJNOSjAf-nayABg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=7&ved=0CB4Q6AEwBjgy |date=2014-12-06 }}</ref> ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವುದು ಅಥವಾ ಮಂಡಿಯೂರುವುದು ಮತ್ತು ಅವರ ದೇಹದ ಮೇಲಿನ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಯಲಾಗುವ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇಮ್ಮರ್ಶನ್ ಅನ್ನು ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಎರಡನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಪೂರ್ವ, ಪಶ್ಚಿಮಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಇದೇ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಆದಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಸುಮಾರು 8ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ [[ಅಫ್ಯೂಶನ್]] ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಿತು, ಆದರೂ ಈ ವಿಧಾನವು ಇಂದಿಗೂ [[ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="ODCCimmersion"/><ref name="Pinehurst"/><ref>[http://www.newadvent.org/cathen/02274a.htm ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ, ಲೇಖನ ''ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ಫಾಂಟ್'' ]</ref> === ಸಬ್‌ಮರ್ಶನ್(ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆ) === [[ಚಿತ್ರ:Russian-baptism.JPG|thumb|right|240px|ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ (ಸೋಫಿಯಾ ಕಥೇಡ್ರಲ್, 2005)]] ಸಬ್‌ಮರ್ಶನ್ ಎಂಬ ಪದವು [[ಇತ್ತೀಚಿನ ಲ್ಯಾಟಿನ್]]ನಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ (''ಸಬ್-'' "ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಕೆಳಗೆ" + ''ಮೆರ್ಗೆರೆ'' "ಮುಳುಗಿಸು, ಅದ್ದು")<ref>http://www.merriam-webster.com/dictionary/submerge</ref> ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ "ಸಂಪೂರ್ಣ ಅದ್ದುವಿಕೆ" ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀರು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ದೇಹವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಬ್‌ಮರ್ಶನ್ ಅನ್ನು ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹಲವು ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಅದರೂ ಇಮ್ಮರ್ಶನ್ ಸಬ್‌ಮರ್ಶನ್‌ಗಿಂತ ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವುದಾದರೂ, ಇದೂ ಸಹ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ) ಮತ್ತು [[ಆಂಬ್ರೋಸಿಯನ್]] ವಿಧಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ [[ರೋಮನ್ ವಿಧಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಲಾಗಿರುವ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ಆದಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಚರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವಾಗ "ಇಮ್ಮರ್ಶನ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಬಳಸಿರುವುದು,<ref name="ECT"/><ref name="Cambridge"/> ಸಬ್‌ಮರ್ಶನ್ ಅನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಊಹೆಗೆ ಆರಂಭದ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ತೊಟ್ಟಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಇಂತಹ ತೊಟ್ಟಿಗಳ ಅಳತೆಗಳು ಸವಾಲನ್ನೊಡ್ಡುತ್ತವೆ.<ref name="cross2005submersionm">{{cite book |first=Frank Leslie |last=Cross |authorlink=Frank Leslie Cross |coauthors=Elizabeth A. Livingstone |chapter=Submersion |title=The Oxford dictionary of the Christian Church |publisher=[[Oxford University Press]] |location=[[Oxford]] |year=2005 |page=1563 |isbn=0-19-280290-9 |oclc=58998735}}, p. 1563; [[cf.]] {{cite book |first=Louis Charles |last=Wilson |year=1895 |title=The History of Sprinkling |location=[[Cincinnati]] |publisher=Standard Publishing |oclc=4759559}}{{pn}}</ref> ಇದನ್ನು ಈಗಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ''ಇಮ್ಮರ್ಶನ್'' ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಗೊಂದಲವುಂಟಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Baptism at Northolt Park Baptist Church (cropped).jpg|alt=|left|thumb|240x240px|ಇಮ್ಮರ್ಶನ್ ಇವಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]] ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರ ಪ್ರಕಾರ "ಕ್ರೈಸ್ತ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಅದ್ದುವ ಕ್ರಿಯೆ. …ಇದು ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೋರುವ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಿ, ಪುನರುತ್ಠಾನಗೊಂಡ ರಕ್ಷಕನಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನ ವಿಶ್ವಾಸದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ, ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನ ಪಾಪಗಳ ಮರಣವಾಗಿದೆ, ಹಳೆಯ ಜೀವನದ ಸಂಸ್ಕಾರವಿಧಿಯಾಗಿದೆ,ಮತ್ತು ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆದು ಜೀವನದ ಹೊಸತನದೆಡೆ ನಡೆಯುವ ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ." [ಉದ್ಧೃತ ಪಠ್ಯದ ಪದಲೋಪಗಳನ್ನು ಅಂತೆಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ].<ref>ಅಫಿಷಿಯಲ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೌಥರನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ [http://www.sbc.net/aboutus/basicbeliefs.asp ಮೂಲ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಉಪಶೀರ್ಷಿಕೆ "ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ &amp; ದಿ ಲಾರ್ಡ್ಸ್ ಸಪ್ಪರ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130312082918/http://www.sbc.net/aboutus/basicbeliefs.asp |date=2013-03-12 }}. 2009–04–08ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಂತೆಯೇ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಂಬುವ [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು]], ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಟಾನವನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಸಂಕೇತಿಸುವುದೆಂಬುದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬೈಬಲ್‌ನ <ref>{{bibleref2|Colossians|2:12–13}} ಮತ್ತು {{bibleref2|Romans|6:2–13}}ರ ಹಾಗೆ</ref> ಭಾಗಗಳನ್ನು ಓದುತ್ತಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೋಡುಗರ ಮುಂದೆ ನಡೆಸಿದಾಗ, ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಆಚರಣೆಯು ಸಮಾಧಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ (ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀರಿನಡಿ ಮುಳುಗಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಸಮಾಧಿಯಂತೆನಿಸುವುದು), ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಟ್ಥಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ (ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ನೀರಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದಾಗ ಅದು ಸಮಾಧಿಯಿಂದ ಎದ್ದಂತೆ ಕಾಣುವುದು)—ಪಾಪದ ಆಚರಣೆಗಳೆಡೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಜೀವನಪದ್ಧತಿಯ "ಸಾವು" ಮತ್ತು "ಶವಸಂಸ್ಕಾರ", ಹಾಗೂ "ಪುನರುತ್ಥಾನ"ದ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನನಾಗಿ ದೇವರನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡ ಹೊಸ ಜೀವನದ ಆರಂಭ. ಈ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನೀರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಒಬ್ಬ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ "ಮರುಹುಟ್ಟು" ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದರ ''ಸಂಕೇತ'' ವೆಂಬ ಈ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು {{bibleref2|John|3:3-5}} ಕೂಡ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref>ವಿಲಿಯಮ್ ಎಚ್. ಬ್ರ್ಯಾಕ್‌ನಿ. "ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್." ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸೊಸೈಟಿ.ಜೂನ್ 18, 2009. http://www.baptisthistory.org/pamphlets/baptism.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107183031/http://www.baptisthistory.org/pamphlets/baptism.htm |date=2010-01-07 }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Submersion baptism, Pichilemu, Chile.jpg|300px|thumb|ಚಿಲಿಯ ಪಿಚಿಲೆಮುವಿನ ಲಾಸ್ ತೆರೆಜ್ಜಾಸ್ ಬೀಚ್‌ನ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್.|link=Special:FilePath/Submersion_baptism,_Pichilemu,_Chile.jpg]] ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್(ಡಿಸೈಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್)]]ನಲ್ಲಿಯೂ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref>Disciples.org, ಕಾಪಿರೈಟೆಡ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ (ಡಿಸಿಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್) [http://www.disciples.org/AboutTheDisciples/Baptism/tabid/160/Default.aspx ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101212163819/http://disciples.org/AboutTheDisciples/Baptism/tabid/160/Default.aspx |date=2010-12-12 }}, 2009–04–08ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ, "ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಸಾವು, ಸಮಾಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುವ ಭಕ್ತನ ಹಳೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಸಾವು ಮತ್ತು ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ಹೊಚ್ಚಹೊಸ ಜೀವನದ ಆನಂದಮಯ ಜನ್ಮವನ್ನು ಕೂಡಾ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ."</ref> ಆದರೆ ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬೇರೊಂದು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಡಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ಜ್ ಆಗಿರುವವರಿಗೆ ಮರುಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>Disciples.org [http://www.disciples.org/ccu/PDF/Newell%20Williams%20paper.pdf ದಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ (ಡಿಸಿಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್): ಎ ರಿಫಾರ್ಮ್ಡ್ ನಾರ್ಥ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೆಯಿನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಮಾಡೊರೇಟ್ ಡಿನಾಮಿನೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927183904/http://www.disciples.org/ccu/PDF/Newell%20Williams%20paper.pdf |date=2011-09-27 }}, 2009–04–08ರಲ್ಲಿ ಪುನರ್ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ, "ನಮ್ಮ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಭುವಿನ ರಾತ್ರಿಭೋಜನದ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿವೆ. ಭಕ್ತನ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಕುರಿತಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಂಗಡಗಳು ಇತರ ಚರ್ಚುಗಳ ಆಚಣೆಗಳನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ."</ref> [[ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]]ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ [[ರೆಸ್ಟೋರೇಶನ್ ಚಳುವಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬೇರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಂಪೂರ್ಣ ದೈಹಿಕ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="Perfect Stranger"/>{{rp|p.107}}<ref name="Rhodes 2005"/>{{rp|p.124}} ಇದು ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ''ಬ್ಯಾಪ್‌ಟೈಜೋ'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಅವರು ಗ್ರಹಿಸಿರುವ ರೀತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ಈ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಯೇಸುವಿನ ಸಾವು, ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಒಂದನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಮುಳುಗುವಿಕೆಯು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಕ್ರಮೇಣ ಎರೆಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆಗಳು ಅನುಷಂಗಿಕ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು.<ref name="Who Are the churches of Christ"/><ref name="Understanding Four Views on Baptism"/>{{rp|p.139-140}} ಸೆವೆಂತ್-ಡೇ ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟರು "ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ತಾನೆಂಬುದರ ಸಾವನ್ನೂ ಯೇಸುವಿನಲ್ಲಿ ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯುವಿಕೆಯನ್ನೂ ಸಂಕೆತಿಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ಬಗ್ಗೆ." ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್ ಯೂನಿಫೈಡ್ ಸ್ಕೂಲ್. ಜೂನ್ 18, 2009. http://slus.org/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=66&amp;Itemid=82 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100505175829/http://www.slus.org/index.php?option=com_content&view=article&id=66&Itemid=82 |date=2010-05-05 }}</ref> ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗೆಗಿನ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿವೆ -"ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಂತೆಯೇ ನಿನ್ನನ್ನೂ ನೀರಿನಲ್ಲು ಭಾಗಶಃ ಅದ್ದಲಾಗುವುದು. ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಸಾವು, ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನಗಳ ಪವಿತ್ರ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ನಿನ್ನ ಹಳೆಯ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಯೇಸಿಕ್ರಿಸ್ತನ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ಹೊಸ ಜೀವನದ ಆರಂಭವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ."<ref>ಅಫಿಶಿಯಲ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಅಫ್ ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಟರ್-ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್ [http://www.mormon.org/mormonorg/eng/basic-beliefs/the-commandments/baptism-and-confirmation ಬೇಸಿಕ್ ಬಿಲೀಫ್ಸ್ ಸಬ್‌ಹೆಡಿಂಗ್ "ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ಅಂಡ್ ಕನ್ಫರ್ಮೇಶನ್"]. 2009–04–08 ಪುನರ್ಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ</ref> [[ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]] ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಬೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ "ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಕೆಲಕ್ಷಣಗಳ ಕಾಲ ಆತನ ದೇಹವನ್ನು ನೀರಿನಡಿ ಮುಳುಗಿಸಬೇಕು."<ref>ಕಿರುಪುಸ್ತಿಕೆ: "ಜಿನೋವಾಹ್ಸ್ ವಿಟ್‌ನೆಸಸ್—ವ್ಹು ಆರ್ ದೆ? ವ್ಹಾಟ್ ಡು ದೆ ಬಿಲೀವ್?", p. 13 [http://www.watchtower.org/e/jt/article_03.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100613155202/http://watchtower.org/e/jt/article_03.htm |date=2010-06-13 }}</ref> === ಉಡುಗೆತೊಡುಗೆ === [[ಮಧ್ಯಯುಗ]]ದವರೆಗೂ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಆರಂಭದ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ, ಮತ್ತು ಆರಂಭದ ಚರ್ಚ್ ಪಾದ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಲೇಖಕರ ವರ್ಣನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಗ್ನರಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದರು(ಕೆಲವನ್ನು ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ವರ್ಣನೆಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೆ 4ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಿರಿಲ್ ಆಫ್ ಜೆರೂಸಲೇಮ್ ಬರೆದ "ಆನ್ ದ ಮಿಸ್ಟರೀಸ್ ಆಫ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್" ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.(c. ಕ್ರಿ.ಶ. 350): {{quotation|Do you not know, that so many of us as were baptized into Jesus Christ, were baptized into His death? etc.…for you are not under the Law, but under grace.<br /><br /> 1. Therefore, I shall necessarily lay before you the sequel of yesterday's Lecture, that you may learn of what those things, which were done by you in the inner chamber, were symbolic.<br /><br /> 2. As soon, then, as you entered, you put off your tunic; and this was an image of putting off the old man with his deeds.{{Bibleref2c|Col|3:9}} Having stripped yourselves, you were naked; in this also imitating Christ, who was stripped naked on the Cross, and by His nakedness put off from Himself the principalities and powers, and openly triumphed over them on the tree. For since the adverse powers made their lair in your members, you may no longer wear that old garment; I do not at all mean this visible one, but the old man, which waxes corrupt in the lusts of deceit.{{Bibleref2c|Eph|4:22}} May the soul which has once put him off, never again put him on, but say with the Spouse of Christ in the Song of Songs, I have put off my garment, how shall I put it on?{{Bibleref2c|SongofS|5:3|| Song of Sol 5:3}} O wondrous thing! You were naked in the sight of all, and were not ashamed; for truly ye bore the likeness of the first-formed Adam, who was naked in the garden, and was not ashamed.<br /><br /> 3. Then, when you were stripped, you were anointed with exorcised oil, from the very hairs of your head to your feet, and were made partakers of the good olive-tree, Jesus Christ.<br /><br /> 4. After these things, you were led to the holy pool of Divine Baptism, as Christ was carried from the Cross to the Sepulchre which is before our eyes. And each of you was asked, whether he believed in the name of the Father, and of the Son, and of the Holy Ghost, and you made that saving confession, and descended three times into the water, and ascended again; here also hinting by a symbol at the three days burial of Christ.… And at the self-same moment you were both dying and being born;<ref>Cyril of Jerusalem, Catechetical Lecture 20 (On the Mysteries. II. of Baptism) {{Bibleref2|Romans|6:3-14}} http://www.newadvent.org/fathers/310120.htm</ref>}} ಸಂಕೇತಶಾಸ್ತ್ರವು ಮೂರು ಪದರುಗಳನ್ನುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ: 1. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು "ನೀರು ಮತ್ತು ಆತ್ಮಗಳ ಮೂಲಕ"{{Bibleref2c|Jn|3:5}} ಆಗುವ ಮರುಹುಟ್ಟಿನ ಒಂದು ರೂಪವನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ——ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ನಗ್ನತೆ(ಎರಡನೇ ಹುಟ್ಟು)ಯು ಮೊದಲನೆಯ ಹುಟ್ಟಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಸಮಾನಾಂತರವಾಗಿರುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಂತ ಜಾನ್ ಕ್ರಿಸಸ್ಟಾಮ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು "λοχείαν", ಅರ್ಥಾತ್, ಜನ್ಮ ನೀಡುವುದು, ಮತ್ತು "ಸೃಷ್ಟಿಯ ನೂತನ ವಿಧಾನ...ನೀರು ಮತ್ತು ಆತ್ಮದ ಮೂಲಕ" ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ("ಜಾನ್‌ನಿಗೆ" ಭಾಷಣ 25,2), ಮತ್ತು ನಂತರ ಇದನ್ನು ವಿಶದೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ: : {{Quotation|"For nothing perceivable was handed over to us by Jesus; but with perceivable things, all of them however conceivable. This is also the way with the baptism; the gift of the water is done with a perceivable thing, but the things being conducted, i.e., the rebirth and renovation, are conceivable. For, if you were without a body, He would hand over these bodiless gifts as naked [gifts] to you. But because the soul is closely linked to the body, He hands over the perceivable ones to you with conceivable things " (Chrysostom to Matthew., speech 82, 4, c. 390 A.D.)}} 2. ವಸ್ತ್ರಗಳ ಕಳಚುವಿಕೆಯು "ಹಳೆಯ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಆತನ ಕೃತ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ತಳ್ಳಿಹಾಕುವ ಕಲ್ಪನೆ"ಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ (ಈ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಸಿರಿಲ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ), ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಮೊದಲು ನಿರ್ವಸ್ತ್ರರಾಗುವುದು ಪಾಪಿಷ್ಟವಾದ ತನ್ನ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆಯುವುದನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧುಸುವುದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಯೇಸುವು ದಯಪಾಲಿಸುವ "ಹೊಸ ಮನುಷ್ಯ"ನನ್ನು ಧರಿಸುವುದು ಸುಲಭಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದು. 3. ಸಂತ. ಸಿರಿಲ್ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದಂತೆ, ಆಡಾಂ ಮತ್ತು ಈವ್ ಪವಿತ್ರಗ್ರಂಥ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ವರ್ಣನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಈಡನ್‌ನ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಸ್ತ್ರರಾಗಿದ್ದರು, ಮುಗ್ಧರೂ, ನಾಚಿಕೆಯನ್ನು ಅರಿಯದವರೂ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗ್ನರಾಗಿರುವುದು ಆ ಮುಗ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಪಾಪಗಳಿಲ್ಲದ ಸ್ಥಿತಿಯ ನವೀಕರಣವಾಗಿರುವುದು. ಇಲ್ಲಿ ಇತರ ಸಮಾನಾಂತರಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಶಿಲುಬೆಗೇರಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆತನ ಬಹಿರಂಗ ದೇಹಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ತಯಾರಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುವ ಪಾಪಿಯ "ಹಳೆಯ ಮನುಷ್ಯ"ನ ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸುವಿಕೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ. ಲಜ್ಜೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬದಲಾಗತೊಡಗಿದ ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾವನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಹುಶಃ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ತನ್ನ ಒಳ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು(ಡಾ ವಿಂಚಿ, ಟಿಂಟೊರೆಟೋ, ವಾನ್ ಸ್ಲೋಹೆಲ್, ಮಾಸಾಕ್ಸಿಯೋ, ಡಿ ವಿಟ್ ಮತ್ತಿತರರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಕುರಿತಾದ ರೆನೆಸಾನ್ಸ್ ಕಲಾಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ತೋರಲಾಗಿರುವಂತೆ) ಮತ್ತು/ಇಲ್ಲವೇ ಈಗ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಮೇಲುಡುಗೆಯನ್ನು ಧರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ದೊರಕಿರಬಹುದು. ಈ ಮೇಲುಡುಪುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾರಿ ಶ್ವೇತವರ್ಣದವಾಗಿದ್ದು ಪರಿಶುದ್ಧತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿವೆ. ಇಂದು ಹಲವಾರು ಪಂಗಡಗಳು ಯಾವುದೇ ತಕ್ಕನಾದ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ಧರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಷರಾಯಿ ಮತ್ತು ಟಿ-ಶರ್ಟ್. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರಿಗಣನೆಗೆ ಬರುವ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಬಟ್ಟೆಯು ಎಷ್ಟು ಬೇಗನೆ ಒಣಗಬಹುದೆನ್ನುವುದು(ಡೆನಿಮ್ ಧರಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ), ಮತ್ತು ಅವು ಒದ್ದೆಯಾದಾಗ ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗುವವೆ ಎಂಬುದು. == ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳು == ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನನೊಬ್ಬನ ಮೇಲೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿವೆ. ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಂಗಡಗಳು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯಲು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದೂ, ಅದು ಒಂದು [[ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿ]] ಎಂದೂ ವಾದಿಸುತ್ತ "[[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೂಲಕ ಮರುಹುಟ್ಟು]]" ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ಮತ್ತು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್]] ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಜತೆಗೇ [[ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ರಿಫಾರ್ಮೇಶನ್]]ನ ಸಮಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜೀವತಳೆದ ಚರ್ಚುಗಳಾದ [[ಲುಥೆರನ್]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಆಂಗ್ಲಿಕನ್]] ಚರ್ಚುಗಳೂ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್]] ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿದರು: {{quotation|To put it most simply, the power, effect, benefit, fruit, and purpose of Baptism is to save. No one is baptized in order to become a prince, but as the words say, to "be saved". To be saved, we know, is nothing else than to be delivered from sin, death, and the devil and to enter into the kingdom of Christ and live with him forever.|''[[Luther's Large Catechism]]'', 1529}} [[ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]] ಮತ್ತು [[ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ಸ್]] ಕೂಡ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಮುಕ್ತಿ ಹೊಂದಲು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರಿಗೆ, ನೀರಿನ ಮೂಲ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ದೇವರ ಮಕ್ಕಳ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ದೀಕ್ಷೆಯ ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ (''[[ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಮ್ ಆಫ್ ದ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್]]'', 1212–13). ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ (CCC 1272), ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನನೊಬ್ಬನು ಚರ್ಚಿನ ಧರ್ಮಪ್ರವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಮಿಶನರಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ (CCC 1270). ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡಲು ಮೂರು ವಿಧವಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳು ಇವೆಯೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ: ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ (ನೀರಿನಿಂದ), ಹಂಬಲದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ (ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಚರ್ಚಿನ ಭಾಗವಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ವ್ಯಕ್ತ ಅಥವಾ ಅವ್ಯಕ್ತ ಹಂಬಲ), ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ([[ಹುತಾತ್ಮತೆ]]). ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ [[ರಿಫಾರ್ಮ್‌ಡ್]] ([[ಕ್ಯಾಲ್ವಿನಿಸ್ಟ್]]), [[ಎವ್ಯಾಂಜೆಲಿಕಲ್]], ಮತ್ತು [[ಫಂಡಮೆಂಟಲಿಸ್ಟ್]] ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಗುಂಪುಗಳು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಕ್ರಿಸ್ತನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಯೇಸುವಿನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಆತನಿಗೆ ವಿಧೇಯತೆಯನ್ನು ತೋರುವ ಕಾರ್ಯವೂ ಆಗಿದೆಯೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಯಾವ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟಲ್ (ರಕ್ಷಿಸುವ) ಶಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ದೇವರ ಶಕ್ತಿಯ ಅಗೋಚರ, ಆಂತರಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಬಾಹ್ಯಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಇದು ಆಚರಣೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. [[ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]] ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಬೋಧಿಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವುದೇನೆಂದರೆ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ದೇವರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಗಳಿಗೆ ಮುಡುಪಾಗಿಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು, ಮತ್ತು ದೇವರು "ಕ್ರಿಸ್ತನ ರಕ್ತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಗಳ ಮೂಲಕ, ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವರು ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪರಕೀಯನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಿ ದೇವರ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮಾನವಸಾಧ್ಯವಾದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ; ಅದು ದೇವರು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ದೇವರೇ ಮಾಡುವಂತಹ ಸ್ಥಳವಾಗಿರುವುದು."<ref name="Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism"/>{{rp|p.66}} ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಕೆಲಸವೆನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಂಬಿಕೆಯ ಒಂದು ವಿನಮ್ರ ಕಾರ್ಯವೆನ್ನಬಹುದು; ಅದು "ದೇವರಿಗೆ ನೀಡಲು ತನ್ನಲ್ಲೇನೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿದೆ."<ref name="Theology Matters">ಹ್ಯಾರಾಲ್ಡ್ ಹೇಜ್‌ಲಿಪ್, ಗ್ಯಾರಿ ಹಾಲೋವೇ, ರ‍್ಯಾಂಡಾಲ್ ಜೆ. ಹ್ಯಾರಿಸ್, ಮಾರ್ಕ್ ಸಿ. ಬ್ಲ್ಯಾಕ್, ''ಥಿಯಾಲಜಿ ಮ್ಯಾಟರ್ಸ್: ಇನ್ ಹಾನರ್ ಆಫ್ ಹರಾಲ್ಡ್ ಹೇಜೆಲಿಪ್: ಚರ್ಚ್‌ ಟುಡೇಯ ಉತ್ತರಗಳು'', ಕಾಲೇಜ್ ಪ್ರೆಸ್, 1998, ISBN 0-89900-813-5, 9780899008134, 368 ಪುಟಗಳು</ref>{{rp|p.112}} === ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ === [[ಚಿತ್ರ:BaptismalFontStRaphaelDubuque.jpg|thumbnail|left|250px| ಅಯೋವಾದ ಡಬ್ಯೂಕ್‍ನಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್. ರಾಫಾಯೇಲ್ಸ್ ಕಥೇಡ್ರಲ್‌ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರಿ. 2005ರಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕರ ಅದ್ದುವಿಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೂ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ಜ್ಞಾನಸ್ನಾನ ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಕೊಳವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಟಾನದ "ಎಂಟನೇ ದಿನ"ದ ಕುರುಹಾಗಿ ಜ್ಞಾನಸ್ನನದ ತೊಟ್ಟಿಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಅಷ್ಟಮುಖಾಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.]] [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]], [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್]], [[ಲುಥೆರನ್]], [[ಆಂಗ್ಲಿಕನ್]], ಮತ್ತು [[ಮೆಥಡಿಸ್ಟ್]] ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ]]ಗಳು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಬರೆ ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನಗಳ ಸಂಕೇತ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಒಂದು ನೈಜವಾದ ಅಲೌಕಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗಿದ್ದು,[[ನೋ‌ಆಹ್]]ನ ಅನುಭವ ಮತ್ತು [[ಇಸ್ರೇಲೀಯರು]] [[ಮೋಸಸ್]]ನು ವಿಭಜಿಸಿದ [[ಕೆಂಪು ಸಮುದ್ರ]]ದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಹೋದ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅಕ್ಷರಶಃ ಮತ್ತು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾದ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಜತೆಗೇ ಸಾಯುವುದು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಜತೆಗೆ ಮರುಹುಟ್ಟು ಪಡೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯೂ ಆಗಿರುವುದು. ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ [[ಮೊದಲ ಪಾಪ]]ದ ಕಳಂಕವನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಪ್ರಚಲಿತ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ([[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್]] ಮತ್ತು [[ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸಿ]]) ಕೂಡ ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು {{bibleref2|Matthew|19:14}} ಮುಂತಾದ ಪಠ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವರು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಚರ್ಚಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಾರೆಂದು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ನಂತರ ತಡಮಾಡದೆ ಮುಂದಿನ [[ಪವಿತ್ರ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆ]]ಯಲ್ಲಿಯೇ [[ಕ್ರಿಸ್ಮೇಶನ್]] ಮತ್ತು [[ಕಮ್ಯುನಿಯನ್]]ಗಳನ್ನು ವಯೋಮಾನ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆಯೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಂತೆಯೇ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್‌ಗಳು ಆಡಮನ ಪೂರ್ವೀಕ ಪಾಪವೆಂದು ಅವರು ಕರೆಯುವ ಕಳಂಕವನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ತೆಗೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |author=[[Nicodemos the Hagiorite]] |title=Concerning Thoughts |work=Exomologetarion |url=http://www.orthodoxinfo.com/praxis/exo_thoughts.aspx}}</ref> ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ನರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಚರ್ಚಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವೂ ಆಗಿರುವುದು, ಹೀಗಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸದಸ್ಯರ ಎಲ್ಲಾ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ನರು ಇದು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪಾಪವೆಂದೂ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವಜ ಪಾಪವೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಕಳಂಕವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸುವುದು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಅರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ಸಾವು ಮತ್ತು ಮರುಹುಟ್ಟು ಹಾಗೂ ಪಾಪಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣಗಳೆರಡರ ಸಂಕೇತದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ಮೂರು ಹಂತಗಳ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನೇ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೈಟ್]] ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಫ್ಯೂಶನ್(ಎರೆಯುವಿಕೆ)ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರೆ, ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗುವಿಕೆ ಇಲ್ಲವೇ ಕನಿಷ್ಟ ಭಾಗಶಃ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನಾದರೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಸಬ್‌ಮರ್ಶನ್ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಹೊಸ ಆರಾಧನಾ ಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ, ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2007}} ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ನರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆ, ಭಾಗಶಃ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆ, ಎರೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನಿಂದ 200,<ref>{{cite book |author=[[Tertullian]] |editor=[[Philip Schaff]] |title=[[Ante-Nicene Fathers]] |chapter=Of the Persons to Whom, and the Time When, Baptism is to Be Administered |chapterurl=http://www.ccel.org/ccel/schaff/anf03.vi.iii.xviii.html}}</ref> ರ ವರುಷದಷ್ಟು ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡುಬಂದಿರುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಾಯೋಜಕರು ಅಥವಾ [[ದೇವಪೋಷಕರು]] ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಾಜರಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆದವರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಜೀವನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಾಗಿ ಶಪಥ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರೀಕ್ ಪದವಾದ {{polytonic|βαπτίζω}} ಮೂಲದಲ್ಲಿ "ಮುಳುಗಿಸುವುದು" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೆಂದು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೈಬಲ್‌ನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅವರು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುವುದಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯು ಮಾತ್ರ "ಸಮಾಧಿಯಾಗುವುದು" ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ "ಏಳು"ವುದರ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೂಡ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.{{bibleref2c|Rom|6:3-4}} ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚುಗಳು ಪಿತ, ಸುತ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮಗಳ [[ಟ್ರಿನಿಟಿ(ತ್ರಿಕೂಟ)]]ದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಅದರೆ, ಅವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಕಾಣುವುದರ ಬದಲಾಗಿ, ಅದನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿಧೇಯತೆಯ ಕೃತ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಒನ್‌ನೆಸ್ ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟಲ್]]ನಂತಹ ಕೆಲವು "ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುವಾರ್ತೆ"ಯ ಕರಿಸ್ಮಾಟಿಕ್ ಚರ್ಚುಗಳು ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವಾಗಿ ಪೇತ್ರನು ಯೇಸುವಿನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Bibleref2c|Ac|2:38}} ಜತೆಗೇ ಅವರು ಎರಡನೆ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಟ್ರಿನಿಟಿ ತತ್ವವು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗುವವರೆಗೂ ಆರಂಭದ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಭು ಯೇಸುವಿನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಯಾವಾಗಲೂ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಿತೆಂದು ತಿಳಿಸುವ ಹಲವಾರು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಕರಗಳೆಡೆ ಬೆರಳು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.apostolic.net/biblicalstudies/name.htm |title=Baptism in Jesus' Name |publisher=Apostolic Network |accessdate=February 25, 2009}}{{Verify credibility|date=March 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.apostolic-voice.org/tracts/water_baptism.htm |title=Water Baptism in Jesus' Name is Essential unto Salvation |accessdate=February 26, 2009 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090404042305/http://www.apostolic-voice.org/tracts/water_baptism.htm |url-status=dead }}{{Verify credibility|date=March 2009}}</ref> === ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳು === 1982ರಲ್ಲಿ [[ವರ್ಲ್ಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಚರ್ಚಸ್]] ''[[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್, ಯೂಕರಿಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ]]'' ಎಂಬ [[ಎಕ್ಯೂಮೆನಿಕಲ್(ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್)]] ಬರಹವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಈ ದಾಖಲೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ: {{quotation|Those who know how widely the churches have differed in doctrine and practice on baptism, Eucharist and ministry, will appreciate the importance of the large measure of agreement registered here. Virtually all the confessional traditions are included in the Commission's membership. That theologians of such widely different traditions should be able to speak so harmoniously about baptism, Eucharist and ministry is unprecedented in the modern ecumenical movement. Particularly noteworthy is the fact that the Commission also includes among its full members theologians of the Catholic and other churches which do not belong to the World Council of Churches itself."<ref>{{cite web |url=http://www.oikoumene.org/en/resources/documents/wcc-commissions/faith-and-order-commission/i-unity-the-church-and-its-mission/baptism-eucharist-and-ministry-faith-and-order-paper-no-111-the-lima-text/baptism-eucharist-and-ministry.html#c10471 |title=Baptism, Eucharist and Ministry—Faith and Order Paper No. 111 |publisher=[[World Council of Churches]] |year=1982 |accessdate=March 1, 2009 |archive-date=ಜುಲೈ 9, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080709031256/http://www.oikoumene.org/en/resources/documents/wcc-commissions/faith-and-order-commission/i-unity-the-church-and-its-mission/baptism-eucharist-and-ministry-faith-and-order-paper-no-111-the-lima-text/baptism-eucharist-and-ministry.html#c10471 |url-status=dead }}</ref>}} 1997ರ ಲೇಖನವಾದ ''ಬಿಕಮಿಂಗ್ ಎ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್: ದ ಎಕ್ಯುಮೆನಿಕಲ್ ಇಂಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್ ಆಫ್ ಅವರ್ ಕಾಮನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್'', ವರ್ಲ್ಡ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಚರ್ಚಸ್‌ನ ಆಶ್ರಯದಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾದ ಪರಿಣತರ ಆಯೋಗದ ಅನಿಸಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿತು. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ: {{quotation|…according to {{bibleref2|Acts|2:38}}, baptisms follow from Peter's preaching baptism in the name of Jesus and lead those baptized to the receiving of Christ's Spirit, the Holy Ghost, and life in the community: "They devoted themselves to the apostles' teaching and fellowship, to the breaking of bread and the prayers"{{bibleref2c-nb|Ac|2:42|RSV}} as well as to the distribution of goods to those in need.{{bibleref2c-nb|Acts|2:45}}}} ಯಾರು ಆಲಿಸಿದರೊ, ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಿ ಸಮುದಾಯ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದ್ದರೊ, ಅವರನ್ನು ಈಗಾಗಲೆ ಅಂತ್ಯದ ದಿನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ದೇವರ ವಚನಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನಾಗಿಯೂ ಭಾಗೀದಾರರನ್ನಾಗಿಯೂ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು: ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಯೇಸುವಿನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೂಲಕ ಪಾಪಗಳ ಮನ್ನಣೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದೇಹಗಳ ಮೇಲೂ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮದ ಸುರಿಮಳೆ.{{bibleref2c|Ac|2:38}} ಇದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿರಬಹುದಾದ ಅಂಶದ ಬಗ್ಗೆ [[1 ಪೇತ್ರ]]ನು ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಹೇಳುತ್ತ, ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಪುನರುತ್ಥಾನದ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಜೀವನದ ಬಗೆಗಿನ ಬೋಧನೆಗಳು{{bibleref2c|1Pe|1:3-21||1 Pe 1:3-21}} ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಹೊಸಹುಟ್ಟಿನೆಡೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವವೆಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.{{bibleref2c-nb|1Pe.|1:22-23||1 Pet. 1:22-23}} ಇದರ ನಂತರ [[ದೇವರ ಆಹಾರದ]]ದ ಸೇವನೆ ಮತ್ತು ಪಾನವು ನಡೆಯುವುದು, {{bibleref2c-nb|1Peter|2:2-3||1 Pet. 2:2-3}} ಸಮುದಾಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ - ರಾಜಪೌರಾಹಿತ್ಯ, ಹೊಸ ದೇವಾಲಯ, ದೇವರ ಜನರು{{bibleref2c-nb|1Peter|2:4-10||1 Pet. 2:4-10}}— ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ನೈತಿಕ ಸ್ವರೂಪರಚನೆಯ ಮೂಲಕ.{{bibleref2c-nb|1Peter|2:11ff||1 Pet. 2:11 ff.}} 1ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಲೇಖಕ ಪೇತ್ರನು ಈ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ತನಿಗೆ ವಿಧೇಯತೆ ಮತ್ತು ಆತ್ಮದ ಮೂಲಕ ಪವಿತ್ರೀಕರಣದ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿದನು.{{bibleref2c-nb|1Peter|1:2||1 Pet. 1:2}} ಆದ್ದರಿಂದ ಕ್ರೈಸ್ತನಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಆತ್ಮಪ್ರವೇಶದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ.<sup>{{color|blue|cf. }}</sup>{{bibleref2c|1Cor|12:13||1 Co 12:13}} ನಾಲ್ಕನೇ ಸುವಾರ್ತೆಯಲ್ಲಿ [[ನಿಕೋಡೆಮಸ್]]ನ ಜತೆಗೆ ಯೇಸುವಿನ ಸಂವಾದವು ದೇವರ ರಾಜ್ಯಭಾರವಿರುವ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ನೀರು ಮತ್ತು ಆತ್ಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹುಟ್ಟಿಬರುವುದು ಗೌರವಯುತ ಪ್ರವೇಶದ ಮಾರ್ಗವಾಗುವುದು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. {{bibleref2c|Jn|3:5}}<ref>{{cite web |url=http://www.oikoumene.org/index.php?id=2672 |title=Becoming a Christian: The Ecumenical Implications of Our Common Baptism |publisher=[[World Council of Churches]] |year=1997 |accessdate=May 13, 2007}}</ref> === ಕೆಲವು ಚರ್ಚುಗಳಿಂದ ಸಿಂಧುತ್ವ ಪರಿಶೀಲನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Окрещённый ребёнок.jpg|thumb|ರಶಿಯನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಪಾದ್ರಿಯೊಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪವಿತ್ರ ರಹಸ್ಯದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶಿಶು ಮತ್ತು ಅದರ ದೇವಪೋಷಕರನ್ನು ಚರ್ಚಿನ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್, ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್, ಆಂಗ್ಲಿಕನ್, ಮೆಥಡಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಲುಥೆರನ್ ಚರ್ಚುಗಳು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನಿಜವಾದ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ವಿಮೋಚನಾ ಪ್ರಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು [[ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿ]] ಎಂದು ಬೋಧಿಸುವುದರಿಂದ, ಇದು ಮಾನ್ಯವಾಗಿರಲು, ಅರ್ಥಾತ್, ನಿಜವಾಗಿ ಅಂತಹ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲು, ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಧಾನ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗೆಗಿನ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸಮಾರಂಭದ ಅಧಿಕೃತ ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡಿದಲ್ಲಿ, ಅಂತಹ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನಿಷಿದ್ಧ(ಚರ್ಚಿನ ಕಾನೂನಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದ್ದು)ವಾಗುತ್ತದಾದರೂ ಸಿಂಧುವಾಗುಳಿಯುತ್ತದೆ. ಸಿಂಧುತ್ವಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಒಂದು ಮಾನದಂಡವೆಂದರೆ ಪದಗಳ ಸರಿಯಾದ ಸ್ವರೂಪದ ಬಳಕೆ. ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರಚಿನ ಬೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ "ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್" ಎಂಬ ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಬಳಕೆಯು ಅವಶ್ಯಕ.<ref name="cathen"/> [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೈಟ್]]ನ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು, ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಮೆಥಡಿಸ್ಟರು "ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ..," ಎಂಬ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆಲವು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರು]] "ಕ್ರಿಸ್ತನ ಈ ಸೇವಕನನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ…" ಅಥವಾ "ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ನನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗುತ್ತಿದ್ದಾನೆ…," ಎಂಬ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಚರ್ಚುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಬ್ಬರೊಬ್ಬರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. [[ಟ್ರಿನಿಟೇರಿಯನ್ ಸೂತ್ರ]]ವಾದ "ಪಿತನ, ಸುತನ,ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರಾತ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ" ಎಂಬುದನ್ನು ಕೂಡ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಚರ್ಚುಗಳು [[ಟ್ರಿನಿಟೇರಿಯನ್]]-ಅಲ್ಲದ ಚರ್ಚುಗಳಾದ [[ಒನ್‌ನೆಸ್ ಪೆಂಟೆಕೋಸ್ಟಲ್ಸ್]] ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಂದು ಅವಶ್ಯಕ ಅಂಶವೆಂದರೆ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ. ಬೇರಾವುದೋ ದ್ರವವನ್ನು ಬಳಸಿ ನಡೆಸಲಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮಾನ್ಯವಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಂದು ಅವಶ್ಯಕತೆಯೆಂದರೆ, ಮುಖ್ಯ ಪುರೋಹಿತ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮಾಡಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಈ ಅವಶ್ಯಕತೆಯು ಬರೆ "ಚರ್ಚ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮಾಡುವ" ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಅಗತ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂದು ಅಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟ್(ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿ)ನ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅದರ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮವು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವುದೇ ವಿನಃ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವವರ ಮತಶ್ರದ್ಧೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶಯವು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಸಿಂಧುತ್ವದ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವಂತಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಿಂಧುತ್ವದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಪ್ರಭಾವವನ್ನೂ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ-ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬಳಸಿದ ವಿಧಾನವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗುವಿಕೆ, ಭಾಶಃ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆ, ಎರೆಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ - ಯಾವುದೇ ಆಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ, ನೀರನ್ನು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಲಾದಾಗ, ಅದು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಿಲ್ಲದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ತಾಗದಿರುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ನೀರು ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಹರಿಯದೆ ಹೋದಲ್ಲಿ, ಶುದ್ಧೀಕರಣವಾಗದು ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನಡೆಯದು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಥವಾ ಇನ್ನಾವುದೇ ಸಮರ್ಥನೀಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನೀರನ್ನು ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಸುರಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಹೋದಲ್ಲಿ, ಅದನ್ನು ದೇಹದ ಇನ್ನಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಎದೆಯ ಮೇಲೆ ಸುರಿಯಬಹುದು. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಂಧುತ್ವವು ಅನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವವರೆಗೂ [[ಭಾಗಶಃ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆದವರು]] ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು. ಹಲವಾರು ಕಮ್ಯುನಿಯನ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಎರೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದಲ್ಲಿ ಸಿಂಧುತ್ವದ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಪರಿಣಾಮವೂ ಉಂಟಾಗದು, ಆದರೆ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ವಿವಾದಿತ ವಿಷಯ. ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆತ್ಮದ ಮೇಲೆ ಒಂದು [[ಅಳಿಸಲಾಗದ "ಮುದ್ರೆ"]]ಯನ್ನು ಬಿಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈಗಾಗಲೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಬಾರಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನೀಡುವುದು ಸಿಂಧುವಲ್ಲ. ಈ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಮರುಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಆಚರಿಸುವ [[ಡೊನಾಟಿಸ್ಟ್]]ರ ವಿರುದ್ಧ ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಗುವ ಅನುಗ್ರಹವು ''ಎಕ್ಸ್ ಒಪೆರೆ ಆಪೆರೆಟೊ'' (ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯದ ಮೂಲಕ)ವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದೆಂದು ನಂಬಿಕೆಯಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ದೈವದೂಷಣೆಯ ಅಥವಾ ವೈನಸ್ಯತೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದರೂ ಕೂಡ ಸಿಂಧುವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು.<ref name="ODWR"/> === ಇತರ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಥಗಳಿಂದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ === [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]], [[ಲುಥೆರನ್]], [[ಅಂಗ್ಲಿಕನ್]], [[ಪ್ರೆಸ್‌ಬಿಟೇರಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆಥಡಿಸ್ಟ್]] ಚರ್ಚುಗಳು ಇದೇ ಗುಂಪಿನ ಇತರ ಪಂಗಡಗಳು ನಡೆಸುವ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು, ಟ್ರಿನಿಟೇರಿಯನ್ ಸೂತ್ರದ ಬಳಕೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲಾದಲ್ಲಿ, ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಲು ಸಾಧ್ಯ, ಹೀಗಾಗಿ ಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ಪಂಗಡಗಳ ಜನರು ಮತಾಂತರಗೊಂಡಾಗ ಇಲ್ಲವೇ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾದಾಗ ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಇಂಥ ಜನರು ತಮ್ಮ ಶ್ರದ್ಧಾಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ಈಗಾಗಲೆ ಮಾನ್ಯವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಕನ್‌ಫರ್ಮೇಶನ್ ಅಥವಾ ಕ್ರಿಸ್ಮೇಶನ್ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿಲ್ಲವಾದಲ್ಲಿ, ಕನ್‌ಫರ್ಮೇಶನ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ ಅವರನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲಾಗುವುದು ಕೆಲವು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನಿಜವಾಗಿ ಸಿಂಧುವಾಗಿತ್ತೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗಬಹುದು; ಇಂತಹ ಸಂಶಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ [[ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]] ಅನ್ನು "ನೀನು ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಬ್ಯಾಪ್‍ಟೈಜ್ ಆಗಿರದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ನಾನು ನಿನ್ನನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುತ್ತೇನೆ…." ಎಂಬ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಮೂಲಕ ನೀಡಲಾಗುವುದು.<ref>[http://www.intratext.com/IXT/ENG0017/_P2W.HTM ಕೋಡ್ ಆಫ್ ಕೆನನ್ ಲಾ, ಕೆನನ್ 869]; cf. [https://books.google.com/books?id=JKgZEjvB5cEC ನ್ಯೂ ಕಾಮೆಂಟರಿ ಆನ್ ದಿ ಕೋಡ್ ಆಫ್ ಕೆನನ್ ಲಾ ಬೈ ಜಾನ್ ಪಿ. ಬೀಲ್, ಜೇಮ್ಸ್ ಎ. ಕೊರಿಡೆನ್, ಥಾಮಸ್ ಜೆ.], ಪು. 1057-1059.</ref> ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ, ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಪಂಥದಿಂದ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೂ ಷರತ್ತುಬದ್ಧ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಚರಣೆಯಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸುವುದು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಚರ್ಚುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುವ ರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಆಶ್ವಾಸನೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಈ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿವೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಇತರ ಪಂಗಡಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ]]ಯ ಚರ್ಚುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತ ಬಂದಿದೆ, ಆದರೆ [[ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ಸ್]]ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಅಸಿಂಧುವೆಂದು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20010605_battesimo_mormoni_en.html |title=Response of the Congregation for the Doctrine of the Faith |publisher=Vatican.va |date=June 5, 2001 |accessdate=February 25, 2009}}</ref> ಇತರ ಪಂಗಡಗಳಿಂದ ಮತಾಂತರಗೊಂಡವರ ಬಗೆಗಿನ [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್]]ನ ಆಚರಣೆಗಳು ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪವಿತ್ರ ಟ್ರಿನಿಟಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತಾಂತರಗೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟ್(ಮಿಸ್ಟೀರಿಯನ್) ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿಲ್ಲವೆಂದಾದಲ್ಲಿ ಅವರು ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚಿನ ಜತೆಯಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್ ಅನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೊದಲು, ಅವರನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಟ್ರಿನಿಟಿಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಸ್ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕನ್‌ಫೆಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯ್ಶಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದರೆ (ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಆತನ ಹಿಂದಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ [[ಕ್ರಿಸ್ಮೇಶನ್]]ನಿಂದಾಗಿ ಈಗಾಗಲೆ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿದೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಅಪರೂಪದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಪವಿತ್ರ ಟ್ರಿನಿಟಿ(ಪಿತ, ಸುತ, ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮ)ಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಶದ್ಧಾ [[ಘೋಷಣೆ]]ಯು ಮಾತ್ರ ಸಾಕಾಗುವುದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ವಿಧಾನವು ಸ್ಥಳೀಯ [[ಚರ್ಚ್ ಶಾಸನ]]ಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿವಾದಕ್ಕೀಡಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=February 2009}} [[ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್]]ಗಳು ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದೊಳಗೆ ನಡೆಸಲಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚುಗಳು ನಡೆಸಿದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಮಾನ್ಯಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟಿನಿಟೇರಿಯನ್ ಸೂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸದೆ ನಡೆಸಲಾದ ಯಾವುದೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಅಸಿಂಧುವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=February 2009}} ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಅರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚುಗಳು, ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಮತ್ತು ಲುಥೆರನ್ ಚರ್ಚುಗಳು, ಮತ್ತು ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲೇಟರ್ ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ಸ್‌ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳು ಅಸಿಂಧುವಾಗಿವೆ.<ref>ಜೂನ್ 5, 2001ರ [http://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_con_cfaith_doc_20010605_battesimo_mormoni_en.html ಘೋಷಣೆ], [[ಕಾಂಗ್ರಿಗೇಶನ್ ಫಾರ್ ದಿ ಡಕ್ಟ್ರೈನ್ ಆಫ್ ದಿ ಫೆಯ್ತ್‌]]ನಿಂದ.</ref> ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೊರಡಿಸಲಾದ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾದ ಲೇಖನವೊಂದು ಈ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ: "ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲೇಟರ್ ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ಸ್‌ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳ ಮೂಲತತ್ವಗಳು ಬಹಳ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ, ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಪಿತ, ಸುತ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರಾತ್ಮಗಳ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದರ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸದ ಬಗ್ಗೆ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಕ್ರಿಸ್ತನ ಜತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗ್ಗೆ ಎರಡರಲ್ಲಿಯೂ ಭಿನ್ನವಾದ ಆಲೋಚನೆಗಳಿವೆ."<ref>{{cite web|url=http://www.ewtn.com/library/Theology/MORMBAP1.HTM |title=The Question Of The Validity Of Baptism Conferred In The Church Of Jesus Christ Of Latter |publisher=Ewtn.com |date=August 1, 2001 |accessdate=February 25, 2009}}</ref> ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲೇಟರ್ ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ಸ್‌ ಸರಿಯಾದ ಅಧಿಕಾರವುಳ್ಳವರು ಮಾತ್ರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತದೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಚರ್ಚ್ ಬೇರಾವುದೇ ಚರ್ಚಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.lds.org/ldsorg/v/index.jsp?vgnextoid=bbd508f54922d010VgnVCM1000004d82620aRCRD&locale=0&index=2&sourceId=1af539b439c98010VgnVCM1000004d82620a____ |title=Topic Definition: Baptism |publisher=Lds.org |date= |accessdate=February 25, 2009}}</ref> ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು 1914<ref>"ಓದುಗರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು", ''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ಮೇ 1, 1959, ಪು. 288, "ಹೀಗಾಗಿ, 1914ರಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ಅರಸನೆಂದು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಸಿಂಹಾಸನಾರೋಹಣ ಮಾಡಿಸಲಾದಾಗ, ಆತನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ನಿಜವಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರೂ ಕೂಡ ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗುವ ಅಗತ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ."</ref> ರ ನಂತರ ನಡೆದ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನೂ ಸಿಂಧುವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ,<ref>"ಜೆಹೋವಾಹ್ಸ್ ವಿಟ್‌ನೆಸಸ್ ಎಂಡೂರ್ ಫಾರ್ ಹಿಸ್ ಸಾವರೀನ್ ಗಾಡ್‌ಶಿಪ್", ''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15, 1966, ಪು. 560, "1919ರ ನಂತರದ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಭೂಮಿಯ ಹಲವಾರು ಭಾಗಗಳ, ಹಲವಾರಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಥಗಳ, ತಕ್ಕನಾದ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳ ಕ್ರೈಸ್ತಪುರೋಹಿತರು ಜೋಬನ ರೀತಿಯ ಜನರ ಪವಿತ್ರಜಲಸಿಂಚನದ ಅಲ್ಪಾವಶೇಷಗಳ ಪೌರಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ಮರುಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗುವುದರ ಮುಖಾಂತರ ಯೇಹೋವನ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಗಳಾಗುವುದರ ಮೂಲಕ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ"</ref> ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ತನ ನಿಜವಾದ ಏಕೈಕ ಚರ್ಚ್ ಎಂದೂ,<ref>"ಟ್ರೂ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯಾನಿಟಿ ಈಸ್ ಫ್ಲೋರಿಶಿಂಗ್", ''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ಮಾರ್ಚ್ 1, 2004, p. 7 [http://www.watchtower.org/e/20040301/article_02.htm ಏಪ್ರಿಲ್ 9, 2009ರಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆದಂತೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100613205854/http://watchtower.org/e/20040301/article_02.htm |date=2010-06-13 }}, "ಕ್ರೈಸ್ತಪ್ರಪಂಚದ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಮಿಶನರಿಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚಿಗೆ ಹೋಗುವವರು ತಮ್ಮ ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಎಳುತ್ತಿರುವ ವಿವಾದಗಳ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳ ಜತೆ ಪಟ್ಟುಹಿಡಿದು ಕಾದಾಡುತ್ತಿರುವ ಹೊತ್ತಿಗೇ ನಿಜವಾದ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮವು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿಡೀ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ನಿಜವಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು…ನಿಮ್ಮನ್ನು ನಿಜವಾದ ಏಕೈಕ ದೇವರಾದ ಯೆಹೋವನ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವರು.."</ref> ಬಾಕಿ ಉಳಿದ ಇಡೀ "ಕ್ರೈಸ್ತರಾಜ್ಯ"ವು ಸುಳ್ಳು ಧರ್ಮವೆಂದೂ ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref>''ಜೆಹೊವಾಹ್ಸ್ ವಿಟ್‌ನೆಸಸ್— ಪ್ರೊಕ್ಲೈಮರ್ಸ್ ಆಫ್ ಗಾಡ್ಸ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್'', ಜೆಹೋವಾಹ್ಸ್ ವಿಟ್‌ನೆಸಸ್ ಪ್ರಕಾಶನ, "ಅಧ್ಯಾಯ 31: ಹೌ ಚೂಸನ್ ಅಂಡ್ ಲೆಡ್ ಬೈ ಗಾಡ್", ಪು. 706, "ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ, 1914ರಲ್ಲಿ ಅಂತ್ಯಕಾಲವು ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಇಡೀ ಕ್ರೈಸ್ತಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಬೈಬಲ್‌ನ ಮಾನದಂಡಳಿಗೆ ತಕ್ಕನಾದ ಒಂದೇ ಒಂದು ನಿಜವಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕೂಟ(ಕಾನ್‌ಗ್ರಿಗೇಶನ್)ವೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗಿದ್ದರೆ, ಆಗ ಬೈಬಲ್ ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಏನು ಹೇಳಬಹುದು?"</ref> === ಯಾರುಯಾರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು === [[ಚಿತ್ರ:Baptism in a front-end loader.jpg|thumb|left|ಇರಾಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್‌ನ ಚ್ಯಾಪ್ಲೇನ್ ಒಬ್ಬರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಯಾರು ನಡೆಸಬಹುದು ಎಂಬ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳ ನಡುವೆ ಚರ್ಚೆಗಳು, ವಾದವಿವಾದಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲಿವೆ. ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಏಸುದೂತರು ಮತ್ತು ಡೀಕನ್‌ಗಳು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನೀಡುವುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಗೋಚರವಾಗುತ್ತದೆ. ಪುರಾತನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚುಗಳು ಇದನ್ನು ''ವಿಪರೀತ ಸನ್ನಿವೇಶ'' ಗಳನ್ನು, ಅರ್ಥಾತ್ ಕೂಡಲೇ ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವ ಅಪಾಯದಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಪುರೋಹಿತವರ್ಗದವರು ಮಾತ್ರ ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂದು ಸೂಚಿಸುವುದಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತವೆ. ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚಿನ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೀಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಯಾರೇ ಆಗಿರಲಿ, ಆತನು ಚರ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬಹುದು, ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನ ಪ್ರಕಾರ ಇಂಥ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸ್ವತಃ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲವಾದರೂ ಕೂಡ, ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಡೆಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಚರ್ಚು ಮಾಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನೇ ತಾನೂ ಮಾಡುವ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಹಲವಾರು ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಚರ್ಚುಗಳು ಬೈಬಲ್‌ನ ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಕಂಡುಬರದೇ ಇರುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಭಕ್ತನು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ ಅನ್ನು ನೀಡಲು ಅನುಮತಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ಮಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾದ್ರಿಯು ಪುರೋಹಿತವರ್ಗದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿರುವರು (ಬಿಶಪ್, ಪಾದ್ರಿ ಅಥವಾ ಡೀಕನ್),<ref name="intratext1">{{cite web |url=http://www.vatican.va/archive/ENG1104/_P2W.HTM |work=Code of Canon Law |title=The Minister of Baptism |publisher=[[Vatican Publishing House]] |year=1983 |accessdate=February 25, 2009}}</ref> ಅದರೆ ಸಾಧಾರಣ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ [[ಪ್ಯಾರಿಶ್ ಪಾದ್ರಿ]], ಇಲ್ಲವೇ ಆತನ ಮೇಲಧಿಕಾರಿ, ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ಯಾರಿಶ್ ಪಾದ್ರಿಯಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಂಥವರು ಇದನ್ನು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಾಗಿ ನಡೆಸಬಹುದು<ref>{{cite web|url=http://www.vatican.va/archive/ENG1104/__P1U.HTM |work=Code of Canon Law |title=Parishes, Pastors, and Parochial Vicars |publisher=[[Vatican Publishing House]] |year=1983 |accessdate=February 25, 2009}}</ref> "ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾದ್ರಿಯು ಗೈರುಹಾಜರಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅವರಿಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಲಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಒಬ್ಬ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಂತ್ರಿಯಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನಿಯಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬಹುದು; ಆದರೆ ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಪೇಕ್ಷೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯಾರಾದರೂ ಇದನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದು<ref name="intratext1"/> "ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶ"ವೆಂದರೆ ಖಾಯಿಲೆ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯ ಬೆದರಿಕೆಯಿಂದ ಕೂಡಲೇ ಸಾವಿನ ಅಪಾಯವಿರುವುದು. "ಅಗತ್ಯವಾದ ಅಪೇಕ್ಷೆ" ಎಂಬುದು ಕನಿಷ್ಟಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ "ಚರ್ಚ್ ಮಾಡುವ ಕೆಲಸವನ್ನೆ ತಾನೂ ಮಾಡುವ" ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿದೆ. [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್]]ಗಳಲ್ಲಿ ಡೀಕನ್ ಅನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾದ್ರಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಆಚರಣೆಯಂತೆಯೇ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟ್ ಅನ್ನು ನೀಡುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪ್ಯಾರಿಶ್ ಪುರೋಹಿತನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ. ಆದರೆ, "ಅವಶ್ಯಕತೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಡೀಕನ್ ಅಥವಾ ಅವರು ಗೈರುಹಾಜರಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಅವರಿಗೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಲಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪಾದ್ರಿ, ಇಲ್ಲವೇ ಪವಿತ್ರ ಜೀವನದ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಸದಸ್ಯರು, ಇಲ್ಲವೇ ಯಾವುದೇ ಕ್ರೈಸ್ತ ಭಕ್ತರು, ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ ಅನ್ನು ಹೇಗೆ ನಡೆಸುವುದೆಂದು ತಿಳಿದಿರುವ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ತಂದೆತಾಯಂದಿರು ಕೂಡ ನಡೆಸಬಹುದು."<ref>{{cite web |url=http://www.intratext.com/IXT/ENG1199/__PIT.HTM |title=Canon 677 |work=[[Code of Canons of the Eastern Churches]] |year=1990 |accessdate=February 26, 2009}}</ref> [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್]], [[ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಸ್ಸಿರಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ದ ಈಸ್ಟ್]]ಗಳ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆಯೇ ಇವೆ. ವಿಪರೀತ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಪಂಥದ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜರನೇ ಆಗಬೇಕು, ತನ್ನ ಬಳಿಯಿಲ್ಲದ್ದನ್ನು ಆತ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು(ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಇಲ್ಲಿನ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯತ್ವ) ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |last=Ware |first=Kallistos |authorlink=Timothy Ware |year=1964 |title=The Orthodox Church |page=285 |location=New York City |publisher=[[Penguin Books]]}}</ref> ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೈಟ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಈ ಕಟ್ಟಳೆಯು ನಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಚರ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯತ್ವದಂತಹ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟಿನ ಪ್ರಭಾವವು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದಲ್ಲದೆ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದಿಂದ ಉಂಟಾಗುವಂಥದು ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವುದಾದಲ್ಲಿ, ''ವಿಪರೀತ ಸನ್ನಿವೇಶ'' ಗಳಲ್ಲಿ ಡೀಕನ್ ಅಥವಾ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಬ್ಯಾಂಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಬಹುದಾದರೂ, ಈ ರೀತಿ ಹೊಸದಾಗಿ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಉಳಿದುಕೊಂಡಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ವಿಧಿಯ ಇತರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಕ್ರಿಸ್ಮೇಶನ್]]ನ [[ರಹಸ್ಯ]]ವನ್ನು ಒಬ್ಬ ಪಾದ್ರಿಯೇ ನೆರವೇರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. [[ಆಂಗ್ಲಿಕನಿಸಮ್]] ಮತ್ತು ಲುಥೆರನ್ನರ ಕಟ್ಟಳೆಗಳು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ರೈಟ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನಂತೆಯೇ ಇವೆ. [[ಮೆಥಡಿಸ್ಟರು]] ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಇತರ [[ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟ್]] ಪಂಗಡಗಳವರಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪುರೋಹಿತನು ಯಥೋಕ್ತವಾಗಿ ಪಾದ್ರಿಯ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಅಥವಾ ನೇಮಿಸಲಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪುರೋಹಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಪ್ರಾಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ [[ಇವ್ಯಾಂಜೆಲಿಕಲ್]] ಚರ್ಚುಗಳ ಹೊಸ ಚಳುವಳಿಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಂಗಡರಹಿತವಾದವು, ಅದೇ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುವ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. [[ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಆಫ್ ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ಸ್]]ನಲ್ಲಿ [[ಏರೋನಿಕ್ ಪೌರಾಹಿತ್ಯ]]ದ ಪಾದ್ರಿಯ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು, [[ಮೆಲ್‌ಚೈಜೆಡೆಕ್ ಪೌರಾಹಿತ್ಯ]]ಯಲ್ಲಿ [[ಪಾದ್ರಿ]] ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹುದ್ದೆಯಲ್ಲಿರುವವರು ಮಾತ್ರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.<ref name="lds.org">"ಅರೋನಿಕ್ ಪ್ರೀಸ್ಟ್‌ಹುಡ್", ''ಪ್ರೀಸ್ಟ್‌ಹುಡ್ ಅಂಡ್ ಆಕ್ಸಿಲರಿ ಲೀಡರ್ಸ್’ ಗೈಡ್‌ಬುಕ್'', © 1992, 2001 ಬೈ ಇಂಟೆಲೆಕ್ಚುಯಲ್ ರಿಸರ್ವ್, ಇಂಕ್., [http://www.lds.org/ldsorg/v/index.jsp?hideNav=true&amp;locale=0&amp;sourceId=9a230f9856c20110VgnVCM100000176f620a____&amp;vgnextoid=198bf4b13819d110VgnVCM1000003a94610aRCRD#38 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 16, 2009ರಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆದಂತೆ], "ಏರೋನಿಕ್ ಪೌರಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದ ಯಾವುದೇ ಸಹೋದರರಿಗೆ ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಪೌರಾಹಿತ್ಯದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ. ಪಾದ್ರಿಗಳು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದು."</ref> [[ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ]] ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು "ಕಂಕಣಬದ್ಧನೂ, ಪುರುಷನೂ" ಆದ ಅನುಯಾಯಿಯು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="autogenerated480">"ಓದುಗರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು", ''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ಆಗಸ್ಟ್ 1, 1973, ಪುಟ 480, "ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅದನ್ನು ಒಬ್ಬ ಸಮರ್ಪಣಾಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪುರುಷನು ಬೇರಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಹಾಜರಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ನಡೆಸಬಹುದೆಂಬುದನ್ನು ಕೂಡಾ ಗಮನಿಸತಕ್ಕದ್ದು."</ref><ref>"ದಿ ಜನರಲ್ ಪ್ರೀಸ್ಟ್‌ಹುಡ್ ಟುಡೇ", ''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ಮಾರ್ಚ್ 1, 1963, ಪುಟ 147, "ಆತನು ಒಬ್ಬ ಪಾದ್ರಿಯಗಿರುವುದರಿಂದ, ಯಾವುದೇ ಅರ್ಹನಾದ ಪುರುಷ ಸದಸ್ಯನನ್ನು ಅಂತ್ಯಸಂಸ್ಕಾರಗಳು, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಾಹಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಹಾಗೂ ಪ್ರಭುವಿನ ಮರಣದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸ್ಮರಣೆಯ ಆರಾಧನೆಯನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು."</ref> ಬಹಳ ವಿಶೇಷವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಒಬ್ಬ "ಕಂಕಣಬದ್ಧನಾದ" ಬ್ಯಾಪ್‌ಟೈಜರನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದು (ನೋಡಿ ವಿಭಾಗ ''[[ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು]]'' ). == ಇತರ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು == === ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ === [[ಚಿತ್ರ:River baptism in New Bern.jpg|thumb|right|350px| 20ನೆ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಾರ್ತ್ ಕೆರೊಲಿನಾದಲ್ಲಿನ ನದಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್. ಇಂದಿನ ಅನೇಕ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅದ್ದುವಿಕೆ(ಮುಳುಗುವಿಕೆ)ಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ.]] [[ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ]]ರು ("ಮರುಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮಾಡುವವರು") ಮತ್ತು [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು]] ವಯಸ್ಕರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅಥವಾ "[[ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]]" ಅನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಭಕ್ತನೊಬ್ಬನು ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಕನನ್ನಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಕಾರ್ಯವೆಂಬಂತೆ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರಂಭದ ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರಿಗೆ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಏಕೆ ನೀಡಲಾಯಿತೆಂದರೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಂಗಡದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾದವರನ್ನು, ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಪಡೆದವರನ್ನು, ಪ್ರೋಕ್ಷಣೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಪಂಗಡದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದವರನ್ನು ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿ, ಈಜುಕೊಳ, ಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿ ಅಥವಾ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಕಡಲ ಒಳಚಾಚು ಅಥವಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಯೇಸುವಿನ ಸಾವು, ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನಗಳ ಸ್ಮರಣೆಯಾಗಿದೆ.{{bibleref2c|Rom|6}} ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‍ ತನ್ನಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಆಗಿ ಏನನ್ನೂ ಸಾಧಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ಕ್ರೈಸ್ತನ ಶಿಲುಬೆಯ ಮೂಲಕ ಭಕ್ತನ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೆ ತೊಳೆಯಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದರ ಬಾಹ್ಯ, ಖಾಸಗೀ ಚಿಹ್ನೆ ಅಥವಾ ರುಜುವಾತು.<ref name="London">''ಲಂಡನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಕನ್‌ಫೆಶನ್ ಆಫ್ 1644.'' ವೆಬ್: [http://www.spurgeon.org/~phil/creeds/bc1644.htm ಲಂಡನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಕನ್ಫೆಷನ್ ಆಫ್ 1644. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100617103253/http://www.spurgeon.org/~phil/creeds/bc1644.htm |date=2010-06-17 }}[http://www.spurgeon.org/~phil/creeds/bc1644.htm 29 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100617103253/http://www.spurgeon.org/~phil/creeds/bc1644.htm |date=2010-06-17 }}</ref> ಇದನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ತನ [[ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದ]]ಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕರಾರುಬದ್ಧ ಕಾರ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="London"/><ref>{{bibleref2|Jeremiah|31:31-34}}; {{bibleref2|Hebrews|8:8-12}}; {{bibleref2|Romans|6}}</ref> === ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ === ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರಿಗೆ, ಕ್ರೈಸ್ತ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂದರೆ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಿತ,ಸುತ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸುವುದು.{{Bibleref2c|Mt|28:19}} ಅದು ಶಿಲುಬೆಗೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾದ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನಗೊಂಡ ರಕ್ಷಕನಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನ ವಿಶ್ವಾಸ, ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನ ಪಾಪಗಳ ಸಾವು, ಹಳೆಯ ಜೀವನದ ಸಮಾಧೀಕರಣ, ಮತ್ತು ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿನ ಹೊಸತನದ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಾಗಲು ಮರುಹುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ತೋರುವ ವಿಧೇಯತೆಯ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅದು ಸಾವಿಗೊಳಗಾದವರ ಅಂತಿಮ ಪುನರುತ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನ ವಿಶ್ವಾಸದ ರುಜುವಾತಾಗಿದೆ.<ref name="BFM"/> ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ಸ್ವತಃ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ವಿಧಿಯು ಮೋಕ್ಷ ಅಥವಾ ಪರಿವರ್ತನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅದು ಹೊಸ ಭಕ್ತನಿಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ನಡೆದಿರುವಂತಹದರ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇದು "ರಕ್ಷೆಯ ಅನುಗ್ರಹ"ವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಕರುಣಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದರಿಂದ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ಇದನ್ನು "ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿ"ಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ "ಮತೀಯ ವಿಧಿ" ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ. ಯೇಸುವು ತನ್ನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಆಚರಿಸಬೇಕೆಂದು ಉದ್ದೇಶಿಸಿದ ಬೈಬಲ್‌ನ ಈ ಬೋಧನೆಯು ಚರ್ಚಿನ "ಮತೀಯ ವಿಧಿ"ಯಾಗಿರುವುದರಿಂದ,<ref name="Brackney"/> ಅದು ಚರ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸುಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಪ್ರಭುವಿನ ರಾತ್ರಿಯೂಟಕ್ಕೆ(ಕಮ್ಯುನಿಯನ್‌ಗೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯದ ಬಳಕೆಯ ಪದ) ಪೂರ್ವಾಪೇಕ್ಷಿತವಾಗಿರುವಂತಹ ಅಂಶ.<ref name="BFM">"ದಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಫೆಯಿತ್ ಅಂಡ್ ಮೆಸೇಜ್," ಸೌಥರನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್. ಸ್ವೀಕಾರ, ಜೂನ್ 14, 2000. ಜುಲೈ 29, 2009: http://www.sbc.net/bfm/bfm2000.asp#vii {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303000119/http://www.sbc.net/bfm/bfm2000.asp#vii |date=2009-03-03 }}</ref> ಕ್ರಿಸ್ತನೇ ಸ್ವತಃ ತಾನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಆತನ ಉದ್ಧರಣೀಯ ಕಾರ್ಯವು ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಮೂಲಕ ಎಲ್ಲಾ ಭಕ್ತರು ಕ್ರಿಸ್ತನೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ತತತ್ವದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ಶಕ್ಯವಿಲ್ಲ.<ref name="Brackney"/> ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ಅತಿಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಸಹ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡು ದೇವರ ಕರೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ಇಚ್ಛಿಸುವ ವಯಸ್ಕರು, ಯುವಜನರು ಮತ್ತು ಹಿರಿವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಅರ್ಹರಾದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು.<ref name="Brackney"/> ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರ ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ಭಕ್ತರ ಚರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಜಾಗವಿಲ್ಲವೆಂಬಂತೆ ವಿದಿತವಾಗುವುದರಿಂದ ಅವರು ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎಳೆ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಶಿಶುಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚಿನ ಆರಾಧನೆಗೆ ಮುಡುಪಾಗಿಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇವೇ ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಚರ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೆದುರು ಆದರ್ಶಪ್ರಾಯವಾಗಿ ಬದುಕಲು, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರಭುವಿನ ಮಾರ್ಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಬೋಧಿಸಲು ಕರೆ ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಈ ಆರಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Brackney">ಬ್ರ್ಯಾಕ್‌ನೀ, ವಿಲಿಯಮ್ ಎಚ್. "ಡೂಯಿಂಗ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಸ್ಟೈಲ್: ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ." ''ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸೊಸೈಟಿ.'' ಜುಲೈ 23, 2009 ಆನ್ಲೈನ್: http://www.baptisthistory.org/pamphlets/baptism.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100107183031/http://www.baptisthistory.org/pamphlets/baptism.htm |date=2010-01-07 }}</ref> ಈ ಟೀಕೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ದೇವರ ಪ್ರೇಮವು ಎಲ್ಲರಿಗೂ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ, ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆಯೆಂದೂ; ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸ್ವತಃ ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯಾಗಿಲ್ಲದಿರುವ ಕಾರಣ ಟೀಕಾಕಾರರು ಈ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುವಂತಹ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಅದು ದಯಪಾಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಭಕ್ತಿಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಕೇತದ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾತ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುವ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆ ಬೇಡವೆ ಎಂಬಂಥ ಮಾಹಿತಿಪೂರ್ಣ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಪ್ರೌಢನಾಗುವ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು ನಡೆಸುವುದು ನಿರರ್ಥಕ ಕೆಲಸವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="Brackney"/> === ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ === [[ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]]ನಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ದೈಹಿಕ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref name="Perfect Stranger">ಸ್ಟೂವರ್ಟ್ ಎಮ್. ಮ್ಯಾಟ್‌ಲಿನ್ಸ್, ಆರ್ಥರ್ ಜೆ. ಮ್ಯಾಜಿಡಾ, ''ಹೌ ಟು ಬಿ ಎ ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ಸ್ಟ್ರೇಂಜರ್: A ಗೈಡ್ ಟು ಎಟಿಕ್ವೆಟ್ ಇನ್ ಅದರ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಸೆರೆಮನೀಸ್'', ವುಡ್ ಲೇಕ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್ ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್., 1999, ISBN 1-896836-28-3, 9781896836287, 426 ಪುಟಗಳು, ಅಧ್ಯಾಯ 6— ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ನ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು</ref>{{rp|p.107}}<ref name="Rhodes 2005">ರಾನ್ ರ‍್ಹೋಡ್ಸ್, ''ದಿ ಕಂಪ್ಲೀಟ್ ಗೈಡ್ ಟು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡಿನಾಮಿನೇಶನ್ಸ್'', ಹಾರ್ವೆಸ್ಟ್ ಹೌಸ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್, 2005, ISBN 0-7369-1289-4</ref>{{rp|p.124}} ಮತ್ತು ಇದು [[ಕೊಯಿನ್ ಗ್ರೀಕ್]] ಕ್ರಿಯಾಪದವಾದ ''ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜೋ'' ವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ಇದರರ್ಥವನ್ನು ಅದ್ದುವುದು, ಮುಳುಗಿಸುವುದು, ಮುಳುಗುವುದು ಅಥವಾ ಧುಮುಕುವುದು ಎಂದು ಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Who Are the churches of Christ">[[ಬ್ಯಾಟ್‌ಸೆಲ್ ಬ್ಯಾರೆಟ್ ಬ್ಯಾಕ್ಸ್‌ಟರ್]], ''ಹು ಆರ್ ದಿ ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ವ್ಹಾಟ್ ಡು ದೆ ಬಿಲೀವ್ ಇನ್?'' ಆನ್‌-ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ {{Cite web |url=http://www.woodsonchapel.com/coc.php/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-07 |archive-date=2008-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080619130916/http://www.woodsonchapel.com/coc.php |url-status=dead }}ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿವೆ, ಮತ್ತು [http://church-of-christ.org/who.html ಇಲ್ಲಿ], [http://www.cris.com/~mmcoc/coc.html ಇಲ್ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060622181734/http://www.cris.com/~mmcoc/coc.html |date=2006-06-22 }} ಮತ್ತು [http://www.scripturessay.com/article.php?cat=&amp;id=6 ಇಲ್ಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060713235546/http://www.scripturessay.com/article.php?cat=&id=6 |date=2006-07-13 }}</ref><ref name="Understanding Four Views on Baptism">ಟಾಮ್ ಜೆ. ನೆಟ್ಟ್‌ಲ್ಸ್, ರಿಚರ್ಡ್ ಎಲ್. ಪ್ರ್ಯಾಟ್, ಜೂನಿಯರ್., ಜಾನ್ ಎಚ್. ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಕೋಲ್ಬ್, ''ಅಂಡರ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಗ್ ಫೋರ್ ವ್ಯೂವ್ಸ್ ಆನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ'', ಜೋಂಡರ್‌ವ್ಯಾನ್, 2007, ISBN 0-310-26267-4, 9780310262671, 222 ಪೇಜಸ್</ref>{{rp|p.139}}<ref name="Howard 1971">ವಿ. ಇ. ಹವರ್ಡ್, ''ವ್ಹಾಟ್ ಈಸ್ ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್?'' 4ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ (ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ) ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಪ್ರಿಂಟರ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಪಬ್ಲಿಶರ್ಸ್, ವೆಸ್ಟ್ ಮೊನ್ರೋ, ಲೂಯಿಸಿಯಾನಾ, 1971</ref>{{rp|p.313-314}}<ref name="Baptism, Why Wait?">ರೀಸ್ ಬ್ರಯಾಂಟ್, ''ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ, ವೈ ವೆಯ್ಟ್?: ಫೆಯಿತ್ಸ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸ್ ಇನ್ ಕನ್ವರ್ಷನ್'', ಕಾಲೇಜ್ ಪ್ರೆಸ್, 1999, ISBN 0-89900-858-5, 9780899008585, 224 ಪುಟಗಳು</ref>{{rp|p.22}}<ref name="Wharton 1997">ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸಿ. ವ್ಹಾರ್ಟನ್, ''ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್: ದಿ ಡಿಸ್ಟಿಂಕ್ಟೀವ್ ನೇಚರ್ ಆಫ್ ದಿ ಟೆಸ್ಟೇಮೆಂಟ್ ಚರ್ಚ್'', ಗೋಸ್ಪೆಲ್ ಅಡ್ವೊಕೇಟ್ ಕೊ., 1997, ISBN 0-89225-464-5</ref>{{rp|p.45-46}} ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯು ಬೇರಾವುದೇ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ವಿಧಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಯೇಸುವಿನ ಸಾವು, ಸಂಸ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪುನರುತ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನುರೂಪವಾಗಿದೆ.<ref name="Who Are the churches of Christ"/><ref name="Understanding Four Views on Baptism"/>{{rp|p.140}}<ref name="Howard 1971"/>{{rp|p.314-316}} ಚರ್ಚರ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ನ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಒಂದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನವು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆನ್ನುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಷಂಗಿಕ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ಎರೆಯುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸುವುದನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದು ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Understanding Four Views on Baptism"/>{{rp|p.140}} ಕ್ರಮೇಣ ಇವೇ ಅನುಷಂಗಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಇಮ್ಮರ್ಶನ್‌ನ ಬದಲಾಗಿ ಬಳಸುವುದು ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref name="Understanding Four Views on Baptism"/>{{rp|p.140}} ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿರುವವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ (ಅರ್ಥಾತ್, ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ [[ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]] ಅನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="Rhodes 2005"/>{{rp|p.124}}<ref name="Who Are the churches of Christ"/><ref name="Howard 1971"/>{{rp|p.318-319}}<ref name="Ferguson 1996">[[ಎವರೆಟ್ ಫರ್ಗ್ಯೂಸನ್]], ''ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್: ಎ ಬೈಬ್ಲಿಕಲ್ ಎಸ್ಸೆಲೆಶಿಯಾಲಜಿ ಫಾರ್ ಟುಡೇ'', Wm. ಬಿ. ಇಯೆರ್ಡ್‌ಮಾನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, 1996, ISBN 0-8028-4189-9, 9780802841896, 443 pages</ref>{{rp|p.195}} [[ರೆಸ್ಟೊರೇಶನ್ ಚಳುವಳಿ]]ಯ ಹಲವಾರು ಶಾಖೆಗಳ ಪೈಕಿ, ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಿಲುವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದ್ದುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮಾಡುವುದು ಮತಾಂತರದ ಅವಶ್ಯಕ ಭಾಗವೆಂದು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತದೆ.<ref name="Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism">ಡಗ್ಲಸ್ ಅಲೆನ್ ಫೋಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಆಂಥೊನಿ ಎಲ್. ಡನ್ನಾವಾಂಟ್, ''ದಿ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಟೋನ್-ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್ ಮೂವ್ಮೆಂಟ್: ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ (ಡಿಸಿಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್), ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು/ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ನ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು, ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ನ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು'', Wm. ಬಿ. ಇಯೆರ್ಡ್‌ಮಾನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, 2004, ISBN 0-8028-3898-7, 9780802838988, 854 pages, entry on ''Baptism''</ref>{{rp|p.61}} ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಸರಿಯಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಅದರ ಸಿಂಧುತ್ವಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವೆ ಎಂಬ ವಿಷಯವು ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದೆ.<ref name="Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism"/>{{rp|p.61}} [[ಡೇವಿಡ್ ಲಿಪ್ಸ್‌ಕಾಂಬ್]]ರವರು ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದೇವರಿಗೆ ವಿಧೇಯನಾಗಿರಬೇಕೆಂಬ ಹಂಬಲ ಹೊಂದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆತನು ಮೋಕ್ಷ ಹೊಂದುವಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೂ ಆತನನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವುದು ಸಿಂಧುವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು.<ref name="Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism"/>{{rp|p.61}} [[ಆಸ್ಟಿನ್ ಮೆಕ್‌ಗ್ಯಾರಿ]]ಯವರು, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸಿಂಧುವಾಗಬೇಕೆಂದಲ್ಲಿ ಮತಾಂತರವನ್ನು ಹೊಂದುವವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಪಾಪಗಳ ಕ್ಷಮೆಗಾಗಿ ಅದೆ ಎಂದು ಕೂಡ ಅರ್ಥ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ವಾದಿಸಿದರು.<ref name="Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism"/>{{rp|p.62}} ಮೆಕ್‌ಗ್ಯಾರಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಜನಜನಿತವಾಯಿತಾದರೂ ಲಿಪ್ಸ್‌ಕಾಂಬ್‌ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಿದ ಮಾರ್ಗವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರೆಯಾಗಲಿಲ್ಲ.<ref name="Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism"/>{{rp|p.62}} ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, (ತಮ್ಮ ಚಳುವಳಿಗೆ ಸೇರುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನೂ ಮರುಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ) [[ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]] ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೇರುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಕೆಲವರು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ತೊಡಗಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism"/>{{rp|p.66}} ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಬೋಧಿಸುತ್ತ ಬಂದಿರುವುದೇನೆಂದರೆ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರು ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ದೇವರಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಧೇಯತೆಗಳಿಗೆ ಮುಡುಪಾಗಿಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು, ಮತ್ತು ದೇವರು "ಕ್ರಿಸ್ತನ ರಕ್ತದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗುಣಗಳ ಮೂಲಕ, ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವರು ಮತ್ತು ನಿಜವಾಗಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಪರಕೀಯನಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಿ ದೇವರ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಜೆಯಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮಾನವಸಾಧ್ಯವಾದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ; ಅದು ದೇವರು ಮಾತ್ರ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಕೆಲಸವನ್ನು ದೇವರೇ ಮಾಡುವಂತಹ ಸ್ಥಳವಾಗಿರುವುದು."<ref name="Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism"/>{{rp|p.66}} ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಶ್ಲಾಘನೀಯ ಕೆಲಸವೆನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಂಬಿಕೆಯ ಒಂದು ವಿನಮ್ರ ಕಾರ್ಯವೆನ್ನಬಹುದು; ಅದು "ದೇವರಿಗೆ ನೀಡಲು ತನ್ನಲ್ಲೇನೂ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯಾಗಿದೆ."<ref name="Theology Matters"/>{{rp|p.112}} ಚರಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು "ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿ"ಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸದಿದ್ದರೂ, ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಂಪ್ರದಾಯವಿಹಿತವಾಗಿ "ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟಲ್" ಆಗಿರುವುದಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಬಹುದು.<ref name="Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism"/>{{rp|p.66}}<ref name="Baptism, Why Wait?"/>{{rp|p.186}} ಅವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಶಕ್ತಿಯು ದೇವರಿಂದ ಬರುವುದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ದೇವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು, ನೀರು ಅಥವಾ ವಿಧಿಯ ಬದಲಾಗಿ, ತನ್ನ ವಾಹನವಾಗಿ ಆಯ್ದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ,<ref name="Baptism, Why Wait?"/>{{rp|p.186}} ಮತ್ತು ಅವರ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬರೆ ಮತಾಂತರ ಕಾರ್ಯದ ಸಂಕೇತ ಮಾತ್ರವಾಗಿರದೆ, ಅದರ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿದೆ.<ref name="Baptism, Why Wait?"/>{{rp|p.184}} ಇತ್ತೀಚಿನ ಧೋರಣೆಯು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪರಿವರ್ತನಾ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ: ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಎಂದೋ ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಯಾವುದೊ ಘಟನೆಯ ಸಂಕೇತವೆಂದೋ ಬಣ್ಣಿಸುವ ಬದಲಾಗಿ ಅದನ್ನು"ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ’ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವ, ತನ್ಮೂಲಕ ದೇವರು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ನಡೆಸುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಘಟನೆ" ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism"/>{{rp|p.66}} ಪಂಥಾಭಿಮಾನವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾವರ್ಗವೊಂದಿದೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾದ ವಿಶಾಲ ಧೋರಣೆಯು "ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗೆಗಿನ ಬೈಬಲ್‌ನ ಬೋಧನೆಗಳ ಸಮೃದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು" ಆಗಿರುವುದು.<ref name="Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism"/>{{rp|p.66}} ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಹೊಂದುವುದರ ಅವಶ್ಯಕ ಭಾಗವೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ, ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ಚರ್ಚಸ್ ಅಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೂಲಕ ಮರುಹುಟ್ಟು]] ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Foster">ಡಗ್ಲಸ್ ಎ. ಫೋಸ್ಟರ್, [http://www.acu.edu/sponsored/restoration_quarterly/archives/2000s/vol_43_no_2_contents/foster.html "ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ: ಅನ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಅಂಡ್ ಥಿಯೊಲಾಜಿಕಲ್ ಓವರ್‌ವ್ಯೂ,"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100520041454/http://www.acu.edu/sponsored/restoration_quarterly/archives/2000s/vol_43_no_2_contents/foster.html |date=2010-05-20 }} ''[[ರೆಸ್ಟೋರೇಶನ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ]]'', ಸಂಪುಟ 43/ಸಂಖ್ಯೆ 2 (2001)</ref> ಅದರೆ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ನ ಸದಸ್ಯರು, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳು ಅವಶ್ಯಕವಿರುವುದರಿಂದ, ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣವು ದೇವರ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಕ್ರಿಸ್ತನ ರಕ್ತದ ಮೂಲಕ ಆಗುವುದರಿಂದ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅಂತರ್ನಿಹಿತವಾಗಿ ವಿಮೋಚನೀಯವಾದ ವಿಧಿಯಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Understanding Four Views on Baptism"/>{{rp|p.133}}<ref name="Foster"/><ref name="Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Regeneration">ಡಗ್ಲಸ್ ಅಲೆನ್ ಫೋಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಆಂಥೊನಿ ಎಲ್. ಡನ್ನಾವಾಂಟ್, ''ದಿ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ದಿ ಸ್ಟೋನ್-ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್: ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್ (ಡಿಸಿಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್), ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು/ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ನ '', Wm. ಬಿ. ಇಯೆರ್ಡ್‌ಮಾನ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, 2004, ISBN 0-8028-3898-7, 9780802838988, 854 ಪುಟಗಳು, ''ರಿಜನರೇಶನ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ</ref>{{rp|p.630,631}} ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಅವರು ಬೈಬಲ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗದತ್ತ ಬೆರಳು ಮಾಡಿ ತೋರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೇತ್ರನು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೋಆಹನ ಜಲಪ್ರಳಯದ ಘಟನೆಗೆ ಹೋಲಿಸುತ್ತ "ಇದೇ ರೀತಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಕೂಡ ಈಗ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾದಂತಹ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ "ದೇಹದ ಮಲಿನತೆಯನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದು ''ಅಲ್ಲ'', ಅದು ದೇವರ ಬಗೆಗಿನ ''ಒಳ್ಳೆಯ ಅಂತಃಸ್ಸಾಕ್ಷಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ'' ಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ(1 ಪೇತ್ರ 3:21).<ref>[[KJV]], ಇಟಾಲಿಕ್ಸ್ ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ನ ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ, "''ನಂಬಿಕೆ'' ಯೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ದೇವರ ಮಗನಾಗಿರುವುದಕ್ಕೆ ''ಇರುವ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ'' ; ''ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್'' ಎಂಬುದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದೇವರಲ್ಲಿ ಲೀನನಾಗುವ ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ದೇವರ ಮಗನಾಗುವ ''ಸಮಯವಾಗಿದೆ'' " (ಇಟಾಲಿಕ್ಸ್ ಮೂಲ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿರುವಂತೆ).<ref name="Ferguson 1996"/>{{rp|p.170}} ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಗಳಿಸುವ "ಕಾರ್ಯ"ವೆಂಬಂತೆ ಕಾಣುವ ಬದಲಾಗಿ,ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತಗಳ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂದು ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ<ref name="Ferguson 1996"/>{{rp|p.179-182}}.<ref name="Ferguson 1996"/>{{rp|p.170}} === ರಿಫಾರ್ಮ್‌ಡ್ ಮತ್ತು ಕೋವೆನಂಟ್ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ನಿಲುವು === [[ಪೀಡೋಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್]] ಕೋವೆನಂಟ್ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹೊಸ ಕೋವೆನಂಟ್(ಕರಾರು,ಒಪ್ಪಂದ) ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಬೈಬಲ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಕೋವೆನಂಟ್‌ಗಳ ಆಡಳಿತಗಳನ್ನು 0}ಕೌಟುಂಬಿಕ, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಅಡಕಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ತತ್ವವನ್ನು ಅಥವಾ "ತಲೆಮಾರಿನ ವಾರಸುದಾರಿಕೆ"ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ದೇವರು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯನನ ನಡುವಿನ ಬೈಬಲ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕರಾರುಗಳು ಇವುಗಳ ಹಿಂದಿನ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುವಂತೆ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಂತಹ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಹರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ದೇವರ ಬಿಡುಗಡೆಯ ಕರಾರಿನ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ), ಮತ್ತು ಇದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ವೈಯುಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಯದ್ದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ರಿಫಾರ್ಮ್‌ಡ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು ಹೊಸ ಕೋವೆನಂಟ್‌ನೊಳಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸಂಕೇತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ [[ನಂಬಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಘೋಷಿಸುವ ಹೊಸ ವಿಶ್ವಾಸಿಗರಿಗೆ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನೀಡಬಹುದು. ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ, ಪೀಡೋಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕುಟುಂಬಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವಂತಹದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಇಲ್ಲವೇ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ಪೋಷಕರ ಮಕ್ಕಳು ಅಥವಾ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ (ನೋಡಿ [[ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]]). ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದಾಗ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಅಬ್ರಹಾಮಿಕ್ [[ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವಿಕೆ]]ಯ ವಿಧಿಯ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಬದಲಿಕೆಯೂ, ಅದಕ್ಕೆ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟಲ್ ಆಗಿ ಸಮಾನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಂಥದೂ ಆಗಿದ್ದು, ಇತರ ಅಂಶಗಳ ಪೈಕಿ [[ಪಾಪ]]ದ ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ. === ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ === ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಬೋಧನೆಯಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ ಅನ್ನು ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="can849">{{cite web|url=http://www.intratext.com/IXT/ENG0017/_P2T.HTM |title=Code of Canon Law, canon 849 |publisher=Intratext.com |date=May 4, 2007 |accessdate=February 25, 2009}}</ref> ಈ ಬೋಧನೆಯು ಒಂದನೆ ಶತಮಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಬೋಧನೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಹಲ್ಡ್‌ರಿಚ್ ಜ್ವಿಂಗ್‌ಲೈ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ತನಕವೂ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮತ್ತು ಮೋಕ್ಷದ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧವು ಪ್ರಮುಖ ವಿವಾದವೊಂದರ ವಿಷಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="cross2005baptism"/> ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನ ಕ್ಯಾಟೇಕಿಸಮ್(ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ರೂಪದ ಗ್ರಂಥ)ನ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ "ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯಲು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಅವಶ್ಯಕತೆಯು ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಯಾರಿಗಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಗಿದೆಯೋ ಅವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಈ ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಬೆಕೆಂದು ಕೇಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ."<ref name="vatican"/> ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿದ್ದೂ, ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ, ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವಿಲ್ಲದೆಯೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಮೊಖ್ಷ ದೊರಕುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿಲ್ಲ. ಈ ಬೋಧನೆಯು [[ಜಾನ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ ಸುವಾರ್ತೆ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಯೇಸುವಿನ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ: "ನಿಜವಾಗಿ, ಸತ್ಯವಾಗಿ, ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ, ಆತನು ದೇವರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲಾರನು."{{Bibleref2c|Jn|3:5|RSV}} ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕರನ್ನು ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮುಳುಗುವಿಕೆ, ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಎರೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ, ಪಿತನ, ಸುತನ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ(ಏಕವಚನ) ನಡೆಸಲಾಗುವುದು-ಇಲ್ಲಿ ಮೂವರು ದೇವರುಗಳಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ [[ಮೂವರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಏಕೈಕ ದೇವರು]] ಇರುವರು. ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಪರಮಸತ್ತ್ವವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ, ಪಿತ, ಸುತ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಅತ್ಮಗಳು ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಇರುವಿಕೆಯ ಮೂರು "ಮುಖವಾಡ"ಗಳು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಒಬ್ಬನ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳು ಒಬ್ಬ ದೇವರ ಈ ಮೂರೂ "ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ"ಗಳ ಜತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ವಯಸ್ಕರನ್ನು [[ರೈಟ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಇನಿಶಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಅಡಲ್ಟ್ಸ್]] ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಬಹುದು. [[ಪೋಪ್ ಸ್ಟೀಫನ್ I]], [[ಸಂತ. ಆಂಬ್ರೋಸ್]] ಮತ್ತು [[ಪೋಪ್ ನಿಕೋಲಸ್ I]]ರವರು "ಯೇಸು"ವಿನ ಹೆಸರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳ ಜತೆಗೇ "ಪಿತ,ಸುತ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರಾತ್ಮ"ದ ಹೆಸರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಿಂಧುವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಮಾತುಗಳ ಸರಿಯಾದ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಯು ವಿವಾದಕ್ಕೀಡಾಗಿದೆ.<ref name="cathen"/> ಈಗಿನ [[ಚರ್ಚ್ ಶಾಸನ]]ದ ಪ್ರಕಾರ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆಯಲು ತ್ರಿಕೂಟ ಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ನೀರು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿವೆ.<ref name="can849"/> ಚರ್ಚ್ ನೀರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಎರಡು ಸಮಾನವಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ: "ರಕ್ತದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್" ಮತ್ತು "[[ಬಯಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌]]". ರಕ್ತದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ತಮ್ಮ ಮತಕ್ಕಾಗಿ [[ಹುತಾತ್ಮ]]ರಾದ ದೀಕ್ಷೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಯಕೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ತಾವು ಸಾಯುವ ಮೊದಲು ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ [[ಕ್ಯಾಟಕ್ಯೂಮೆನ್‌]]ಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿನ ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸ್‌ಮ್ ಈ ಎರಡೂ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: <blockquote>ತಮ್ಮ ನಂಬಿಕೆಗಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಇಲ್ಲದೆಯೆ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಬೇಕಾಗಿ ಬಂದ ಬಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕ್ರಿಸ್ತನಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಮರಣದ ಮೂಲಕವಾಗಿಯೇ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವರು. ಈ ''ರಕ್ತದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್'' ಎಂಬುದು, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಬಯಕೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲದೆಯೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಫಲವನ್ನು ನೀಡುವುದು. (1258)</blockquote> <blockquote>ತಮ್ಮ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‍ಗೆ ಮೊದಲೇ ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಕ್ಯಾಟಕ್ಯೂಮೆನ್‌ರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ ಅನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವರ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಇಚ್ಚೆ ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಹಾಗೂ ದಾನಶೀಲತೆಗಳು ಅವರು ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿಯ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಮೋಕ್ಷದ ದೊರಕುವಿಕೆಯನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತವೆ. (1259)</blockquote> ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ಪ್ರಮಾಣಿಕ ಹೃದಯದೊಂದಿಗೆ ದೇವರನ್ನು ಅರಸುವ, ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗಿ ತಮ್ಮ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದೇವರ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ನಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಲ್ಲದವರು ಕೂಡ ನೀರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದದಿದ್ದರೂ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುವುದರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವರು.<ref>cf. ಕ್ಯಾಟೆಕಿಸಮ್, 1260</ref> ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ ಆಗದ ಶಿಶುಗಳ ವಿಧಿಲಿಖಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚ್ ಖಚಿತ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ; "ಚರ್ಚ್ ಅವರನ್ನು ದೇವರ ಕರುಣೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಬಹುದು, ಅಷ್ಟೆ"(ಕ್ಯಾಟೇಕಿಸಮ್, 1261). === ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು === ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು [[ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು]] ಕೂಡ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಈ ಆಚರಣೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ವಯೋಮಾನವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗುವಿಕೆ(ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆ)ಯ ಮೂಲಕವೇ ನಡೆಸಬೇಕು. ಅವರು ನೀರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಯೇಸುವಿನ ಮೂಲಕ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ, ಮುಕ್ತ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಲ್ಲದೆ ಯೆಹೋವ ದೇವರ ಇಚ್ಚೆಯಂತೆ ನಡೆಯುವುದಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಸಮರ್ಪಣೆಯ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ; ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಪಾದ್ರಿವರ್ಗಕ್ಕೆ ದೀಕ್ಷೆಪಡೆಯುವುದನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>''ಜೆಟ್'' ಮ್ಯಾಗಜೀನ್, ಆಗಸ್ಟ್ 4, 1955, ಪೇಜ್ 26 [https://books.google.com/books?id=xbEDAAAAMBAJ&amp;pg=PA26&amp;dq=%22jehovah%27s+witnesses%22 ಆನ್‌ಲೈನ್].</ref> ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ಸಮಾರಂಭಕ್ಕೆ ಕೆಲಕಾಲದ ಮೊದಲು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ವಿನಂತಿಸಬೇಕು, ಅಕೆಂದರೆ ಇದಕ್ಕೆ ಅರ್ಹತೆ ಪಡೆಯಲು ತಯಾರಾಗಲು ಸಮಯದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿರುತ್ತದೆ.<ref>''ಆರ್ಗನೈಸ್ಡ್ ಟು ಡು ಜೆಹೊವಾಹ್ಸ್ ವಿಲ್'', ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ, ಪುಟ 182.</ref> [[ಹಿರಿಯರ]] ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಸಭೆಯು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಅತನು ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಿಂದ ಏನನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಾಗ ಮತ್ತು ಆತನು ಧರ್ಮದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾದ ಸಮರ್ಪಣಾಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ನಂತರವೇ ಅನುಮೋದಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>''ಆರ್ಗನೈಸ್ಡ್ ಟು ಡು ಜೆಹೊವಾಹ್ಸ್ ವಿಲ್'', ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಕಟಿತ, ಪುಟ 217-218.</ref> ನಿಜವಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಮುನ್ನ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್-ಪೂರ್ವ ಮಾತುಕತೆಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಬೇಕು<ref>ವಾಚ್‌ಟವರ್ ಜೂನ್ 1, 1985</ref>: <blockquote> # ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ನೀನು ನಿನ್ನ ಪಾಪಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತವನ್ನು ಮಾಡಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಯೆಹೋವನ ಇಚ್ಚೆಯಂತೆ ನಡೆಯಲು ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವಿಯಾ? # ನಿನ್ನ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೂಲ್ಕ ನೀನು ಯೇಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವೆ ಹಾಗೂ ದೇವರ ಆತ್ಮದಿಂದ-ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುವೆ ಎಂದು ನಿನಗೆ ಅರಿವಿದೆಯೆ? </blockquote> ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ, [[ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ]] ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾದ ಸಭೆಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯರು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿಪದದ ಸೇವಕರ ಅಧಿವೇಶನಗಳ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನಡೆಸುವವರಿಗಿರಬೇಕಾದ ಏಕೈಕ ಅರ್ಹತೆಯೆಂದರೆ ಅವರು ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆದ ಪುರುಷನಾಗಿರಬೇಕು ಎಂಬುದು.<ref>''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ಮೇ 15, 1970, ಪುಟ 309.</ref><ref>"ದಿ ಜನರಲ್ ಪ್ರೀಸ್ಟ್‌ಹುಡ್ ಟುಡೇ", ''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ಮಾರ್ಚ್ 1, 1963, ಪುಟ 147</ref> ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ದೈಹಿಕ ನ್ಯೂನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಥವ ಇನ್ನಾವುದೆ ರೀತಿಯ ವಿಶೇಷ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ಇಲ್ಲವೆಂದಾದಲ್ಲಿ, ಅಂತಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ಒಬ್ಬ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಸರ್ ಮಾತ್ರ ಮುಳುಗಿಸಬಹುದು.<ref name="The Watchtower 1986, page 31">"ಓದುಗರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು", ''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ನವೆಂಬರ್ 15, 1986, ಪುಟ 31</ref> ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಹಾಲ್]]ಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುವುದು,<ref name="autogenerated480">"ಓದುಗರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು", ''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ಆಗಸ್ಟ್ 1, 1973, ಪುಟ 480</ref> ಅದರೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರಿಲ್ಲದ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳೂ ಕೂಡ ಧರ್ಮಶಸ್ತ್ರಾನುಸಾರ ಸಮ್ಮತವಾಗಿವೆ.<ref>''ಆರ್ಗನೈಸ್ಡ್ ಟುಡು ಜೆಹೊವಾಹ್ಸ್ ವಿಲ್'', ಜೆಹೋವಾಹ್ಸ್ ವಿಟ್‌ನೆಸಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ, ಪುಟ 215, "ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ."</ref> ಏಕಾಂತದ ಅವಧಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಅರ್ಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾಪೂರ್ವಕ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮತ್ತು ಆದಷ್ಟು ಬೇಗನೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಲು ಇಚ್ಚೆಯ ಬಹಿರಂಗ ಘೋಷಣೆಗಳು ಒಬ್ಬ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಣಾಭಾವದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಎಂದು ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾದರೂ ಕೂಡ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.<ref>"ಓದುಗರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು", ''ದಿ ವಾಚ್‌ಓವರ್'', ಆಗಸ್ಟ್ 1, 1973, ಪುಟಗಳು 479-480</ref> ಅಪರೂಪದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ, ಬಹಿರಂಗ ಸಮರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಿ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಕೂಡಲೆ ಆ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದಲ್ಲಿ; ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಈ ಎರಡೂ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನೂ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>"ಪುಯೆರ್ಟೊ ರಿಕೊ ಅಂಡ್ ದಿ ವರ್ಜಿನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್", ''1987 ಜೆಹೊವಾಹ್‌ನ ವಿಟ್‌ನೆಸಸ್‌ ವರ್ಷದ ಪುಸ್ತಕ'', ಪುಟ 71</ref> 1930ರ ಮತ್ತು 1940ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಮೂಲಕ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಾನ್ಸಂಟ್ರೇಶನ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗಿದ್ದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳನ್ನು, ಮತ್ತೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಯಿತಾದರೂ ಅವರ ಮೊದಲ "ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ದಿನಾಂಕ"ಗಳನ್ನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="autogenerated480"/> === ಮೋರ್ಮೊನಿಸಮ್ === [[ಚಿತ್ರ:Mormon baptism circa 1850s.png|thumb|right|175px| ಸುಮಾರು 1850ರ ದಶಕದ ಹೊತ್ತಿಗಿನ ಮೋರ್ಮೊನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]] [[ಮೋರ್ಮೊನಿಸಮ್]]ನಲ್ಲಿ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ [[ಪಾಪ]]ಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುವುದು ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಂತರ [[ಸ್ಥಿರೀಕರಣ]] ಎಂಬ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಮೂಲಕ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಇದು [[ಪವಿತ್ರಾತ್ಮದೊಂದಿಗಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]] ಅನ್ನು ಅಂಗಭೂತವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದೂ, ಇದು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾದ ಅಧ್ಯಾದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಆಗಬೇಕೆಂದೂ ನಂಬುತ್ತಾರೆ : ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ದೇಹದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಳುಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಾದೇಶವನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ ಓದದೇ ಹೋದಲ್ಲಿ, ಇಡೀ ವಿಧಿಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಬೇಕಾಗುವುದು.<ref>[http://www.lds.org/ldsorg/v/index.jsp?hideNav=1&amp;locale=0&amp;sourceId=2ca59207f7c20110VgnVCM100000176f620a____&amp;vgnextoid=ba805f74db46c010VgnVCM1000004d82620aRCRD ಡ್ಯೂಟೀಸ್ ಅಂಡ್ ಬ್ಲೆಸಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪ್ರೀಸ್ಟ್‌ಹುಡ್: ಬೇಸಿಕ್ ಮ್ಯಾನುಯಲ್ ಫಾರ್ ಪ್ರೀಸ್ಟ್‌ಹುಡ್ ಹೋಲ್ಡರ್ಸ್, ಭಾಗ ಬಿ: ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಪ್ರೀಸ್ಟ್‌ಹುಡ್ ಆರ್ಡಿನೆನ್ಸಸ್], §ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ.</ref> ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು [[ಜ್ಞಾನಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದರ ಜತೆಗೇ, ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಒಬ್ಬ ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ [[ಪಾದ್ರಿ]] ಅಥವಾ [[ಹಿರಿಯ]]ರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಸಿಂಧುವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ನೋಡಿ, ಉದಾಹರಣೆ, [http://scriptures.lds.org/en/gs/b/6 ಗೈಡ್ ಟು ದಿ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಚರ್ಸ್: ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ, ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್], §''ಪ್ರಾಪರ್ ಅಥಾರಿಟಿ''.</ref> ಅಧಿಕಾರವನ್ನು [[ಏಸುದೂತರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರತ್ವ]]ದ ಸ್ವರೂಪವೊಂದರ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗೆ ದಾಟಿಸಲಾಗುವುದು. ಹೊಸದಾಗಿ ಮತಾಂತರಗೊಂಡ ಎಲ್ಲಾ ನೂತನ ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಅಥವಾ [[ಮರು-ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್]] ಮಾಡುವುದು ಅವಶ್ಯಕ. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು [[ಯೇಸು]]ವಿನ ಸಾವು, ಸಮಾಧಿ ಮತ್ತು [[ಪುನರುತ್ಟಾನ]]ಗಳೆರಡರ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ<ref>ನೋಡಿ, ಉದಾಹರಣೆ, [http://scriptures.lds.org/en/bd/b/7 ಬೈಬಲ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ: ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ], ¶2.</ref> ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಮ್ಮ ’ಸ್ವಾಭಾವಿಕ’ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ ಯೇಸುವಿನ ಶಿಷ್ಯನಾಗಿ ಹೊಸ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರ ಸಂಕೇತವೂ ಆಗಿದೆ. ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ ಧರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ, [[ನಂಬಿಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ]]ಗಳು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದವು. ಈ ಸಂಸ್ಕಾರವು ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು [[ಮೂಲ ಪಾಪ]]ಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನನ್ನಾಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟರು ಮೂಲಪಾಪದ ತತ್ವವನ್ನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು "[[ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ವಯಸ್ಸಿನ]]" ನಂತರ ಮಾತ್ರ ನೀಡಲಾಗುವುದು ಮತ್ತು ಈ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟರ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸೆಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[[ಡಕ್ಟ್ರೈನ್ ಅಂಡ್ ಕವೆನಂಟ್ಸ್]] [http://scriptures.lds.org/dc/68/25,27#25 68:25, 27].</ref> ಮೋರ್ಮೊನಿಸಮ್ [[ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]] ಅನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[[ಬುಕ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಮನ್]] ನೋಡಿ, [http://scriptures.lds.org/en/moro/8/4-23#4 ಮೊರೊನಿ 8:4-23].</ref> ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟರ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವು ಬದುಕಿರುವವರು ತಮ್ಮ ಮರಣಹೊಂದಿರುವ ಪೂರ್ವೀಕರನ್ನು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ [[ಮರಣ ಹೊಂದಿದವರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]] ಅನ್ನು ಕೂಡ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಪಾಲ್ {{bibleverse|1|Corinthians|15:29}}ನಲ್ಲಿ ಬರೆದದ್ದು ಅವರ ಆಚರಣೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿಯೇ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>http://www.lds.org/ldsorg/v/index.jsp?vgnextoid=bbd508f54922d010VgnVCM1000004d82620aRCRD&amp;locale=0&amp;sourceId=1ec52f2324d98010VgnVCM1000004d82620a____ ಸತ್ತವರಿಗೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ‌ಗಳು</ref> == ಜಲ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ವಿರೋಧ == === ಕ್ವೇಕರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ === [[ಕ್ವೇಕರ್ಸ್]] ([[ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್]]ನ ಸದಸ್ಯರು) ನೀರಿನಿಂದ ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಬಾಹ್ಯ [[ಪವಿತ್ರ ವಿಧಿ]]ಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಬಾರ್‌ಕ್ಲೇ]]ಯ ''ಅಪಾಲಜಿ ಫಾರ್ ದ ಟ್ರೂ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಡಿವಿನಿಟಿ'' ([[17ನೇ ಶತಮಾನ]]ದಿಂದ ಬಂದಿರುವ ಕ್ವೇಕರ್ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ವಿವರಣೆ), ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಕ್ವೇಕರ್‌ಗಳ ವಿರೋಧವನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ: {{quotation|"I indeed baptize you with water unto repentance; but he that cometh after me is mightier than I, whose shoes I am not worthy to bear; he shall baptize you with the Holy Ghost and with fire".{{bibleref2c|Mt|3:11}} Here John mentions two manners of baptizings and two different baptisms, the one with water, and the other with the Spirit, the one whereof he was the minister of, the other whereof Christ was the minister of: and such as were baptized with the first were not therefore baptized with the second: "I indeed baptize you, but he shall baptize you." Though in the present time they were baptized with the baptism of water, yet they were not as yet, but were to be, baptized with the baptism of Christ.|[[Robert Barclay]], 1678}}<ref>{{cite web|url=http://www.qhpress.org/texts/barclay/apology/prop12.html |title=Apology, Proposition 12 |publisher=Qhpress.org |date= |accessdate=July 28, 2009}}</ref> [[ಬಾರ್‌ಕ್ಲೇ]]ಯವರ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ, ಕ್ರಿಸ್ತನ ಸಮಯದವರೆಗೂ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತೆಂದೂ, ಆದರೆ ಈಗ ಜನರು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಆತ್ಮದ ಮೂಲಕ ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಸ್ ಆಗುತ್ತಿರುವರಾದ್ದರಿಂದ ಬಾಹ್ಯರೂಪದ ಜಲದೀಕ್ಷೆಯ ಪವಿತ್ರವಿಧಿಯು [[ಕ್ವೇಕರ್‌ಗಳ]] ಪ್ರಕಾರ ಅರ್ಥಹೀನವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲವಾಗಿದೆ. === ಸಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ === [[ಸಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ]]ಯು ನೀರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯ [[ಪವಿತ್ರವಿಧಿ]]ಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. [[ಸಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ]]ಯ ಸ್ಥಾಪಕರಾದ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಬೂಥ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಥರೀನ್ ಬೂಥ್]]ರ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು ನಿಜವಾದ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಗ್ರಹದ ಬಾಹ್ಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಮೇಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿಸತೊಡಗಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇವರು ನಂಬಿಕೆಯು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಅನುಗ್ರಹಕ್ಕಿಂತ ಎಷ್ಟೋ ಹೆಚ್ಚು ಮಿಗಿಲಾದುದಾಗಿತ್ತು. ಅದರೆ, [[ಸಾಲ್ವೇಶನ್ ಆರ್ಮಿ]]ಯು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಆಚರಿಸುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಇತರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿನ ಬ್ಯಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಆಕ್ಷೇಪವನ್ನೂ ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://www1.salvationarmy.org.uk/uki/www_uki.nsf/vw-print/C28E39B2CA06E8F98025708A003D9FAC?openDocument |title=Why does The Salvation Army not baptise or hold communion? |publisher=The Salvation Army |date=February 28, 1987 |accessdate=July 28, 2009 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 20, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081120233651/http://www1.salvationarmy.org.uk/uki/www_uki.nsf/vw-print/C28E39B2CA06E8F98025708A003D9FAC?openDocument |url-status=dead }}</ref> === ಹೈಪರ್‌ಡಿಸ್‌ಪೆನ್ಸೇಶನಲಿಸಮ್ === ಕೆಲವು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು [[ದೈವನಿಯಾಮಕತೆ]]ಯನ್ನು ಎಷ್ಟು ಅತಿರೇಕಕ್ಕೊಯುವರೆಂದರೆ, ಅವರು ಇಂದಿನ ಚರ್ಚಿಗೆ ಪಾಲ್‌ನ ಓಲೆಗಳು ಮಾತ್ರ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.{{POV-statement|date=December 2009}} ಹೀಗಾಗಿ, ಅವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನಾಗಲೀ, ಪ್ರಭುವಿನ ಕೊನೆಯ ರಾತ್ರಿಭೋಜನವನ್ನಾಗಲೀ, ಅವು ಪ್ರಿಸನ್ ಎಪಿಸ್‍ಲ್‌(ಸೆರೆಮನೆಯ ಓಲೆ)ಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲವೆಂಬ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಜತೆಗೇ ಅವರ ಬೋಧನೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪೇತ್ರನ ಸುವಾರ್ತಾ ಸಂದೇಶವು ಪಾಲ್‌ನದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |first=David M. |last=Havard |title=Are We Hyper-Dispensationalists? |url=http://www.bereanbiblesociety.org/articles/1011392439.html |publisher=Berean Bible Society |accessdate=January 19, 2009 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090204081633/http://www.bereanbiblesociety.org/articles/1011392439.html |url-status=dead }}</ref> [[ಹೈಪರ್‌ಡಿಸ್‌ಪೆನ್ಸೇಶನಲಿಸ್ಟ್]]ಗಳ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ: * ಮಹಾ ನಿಯೋಜನೆ<sup>[{{bibleref2|Matthew|28:18-20}}]</sup> ಮತ್ತು ಅದರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆರಂಭದ ಯಹೂದಿ ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಿದುದಾಗಿತ್ತೇ ಹೊರತು ನಂತರದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಯಹೂದ್ಯರಲ್ಲದ ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಲ್ಲ. * {{bibleref2|Acts|2:36-38}}ನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನಿಜವಾಗಿ ಉದ್ಧಾರಕನ ಸಾವಿನಲ್ಲಿ ಸಹಭಾಗಿಗಳಾದುದಕ್ಕೆ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ ಪಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇಸ್ರೇಲಿಗೆ ಪೇತ್ರನು ನೀಡಿದ ಕರೆಯಾಗಿತ್ತೇ ವಿನಾ ಸುವಾರ್ತೆಯ ಘೋಷಣೆಯಂತೆ ಪಾಪಗಳ [[ಪ್ರಾಯಶಿತ್ತ]]ಕ್ಕಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಪಾಲ್ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ನಂತರದ ಬೋಧನೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಪ್ರಕಾರ, ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಕ್ಟ್ಸ್‌ನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ನೀರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು, ಜಾನ್‌ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟನ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿಯಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಲಾದಂತೆ, ಒಂದು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್{{Bibleref2c|1cor|12:13||1 Cor 12:13}}ನಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡದ್ದಾಗಿದ್ದಿತು.<ref>{{bibleref2|Luke|3:16}}, {{bibleref2|John|1:33}}, {{bibleref2|Matt|3:11}}{{bibleref2|Acts|1:5}}</ref> "[[ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]]" ಮಾತ್ರ ಇಂದಿನ ಏಕೈಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{bibleref2c|Ac|11:15-16}} ಆದರೆ, ಈ "ಆತ್ಮ"ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ತೋರುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ, ನಪುಂಸಕನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್{{bibleref2c|Ac|8:36}} ಮತ್ತು ಕಾರ್ನೇಲಿಅಯ್ಸ್‌ನ ಕುಟುಂಬವರ್ಗದವರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳು{{bibleref2c-nb|Acts|10:47-48}} ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೀರಿನಲ್ಲಿಯೇ ನಡೆದವು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಕೊನೆಯತನಕ ಉಳಿಯಬೇಕಾಗಿದ್ದ ಮಾನವ-ಆಯೋಜಿತ ಮಹಾನಿಯೋಗದೆಡೆ ಬೆರಳು ತೋರುತ್ತವೆ.{{bibleref2c|Mt|28:19-20}} ಆದ್ದರಿಂದ, ಎಫೇಸಿಯನ್ನರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಸಂದರ್ಭೋಚಿತವಾಗಿ ನೀರಿನ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆಗಿದ್ದಿತು.<ref>{{bibleref2|Ephesians|5:26}}; {{bibleref2|Acts|19:1-5}}</ref> ಇದರಂತೆಯೇ, ಇಡೀ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಕ್ಟ್‌ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಕೇವಲ ಎರಡು ಬಾರಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಡೆಸಿದ್ದು ದಾಖಲಾಗಿದೆ.{{bibleref2c|Ac|2:1-4}} {{bibleref2c-nb|Acts|10:44-46}} ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ಕೇವಲ ಯೇಸುವಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವಿದ್ದಿತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಮಾನವನು ಎಂದಾದರೂ ಅದನ್ನು ನಡೆಸಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ವರ್ಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{bibleref2c|Mt|3:11}} {{bibleref2c|Lk|3:16}} <blockquote>ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಉದ್ದೇಶಿಸಿ ಜಾನ್ ಉತ್ತರಿಸಿದನು, "ನಾನು ನಿಜವಾಗಿ ನಿಮಗೆ ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ; ಆದರೆ ನನಗಿಂತ ಬಲಶಾಲಿಯಾದವನೊಬ್ಬ ಬರಲಿದ್ದಾನೆ, ಆತನ ಕಾಲಿನ ಚಪ್ಪಲಿಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಲೂ ನನಗೆ ಯೋಗ್ಯತೆಯಿಲ್ಲ. ಆತನು ನಿಮಗೆ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನವನ್ನು ಮಾಡಿಸುವನು"{{bibleref2c|Lk|3:16|NKJV}}.</blockquote> ಈ ಗುಂಪಿನ ಹಲವಾರು ಜನರು ಜಾನ್‌ನ ವಾಗ್ದಾನದಂತೆ ನಡೆಯಬೇಕಾಗಿದ್ದ [[ಅಗ್ನಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್]] ಇನ್ನೂ ಬಾಕಿಯಿದೆಯೆಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರಪಂಚವು ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ ನಾಶವಾಗುವುದರ ಕುರಿತ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.<ref>{{bibleref2|Matthew|3:12}}, {{bibleref2|Luke|3:17}}, {{bibleref2|2|Pe|3:10||2 Peter 3:10}}</ref> ಜಾನನು, ತಾನೆ ಹೇಳಿದಂತೆ "ನೀರಿನಿಂದ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು", ಮತ್ತು ಇದರಂತೆಯೇ ಯೇಸುವಿನ ಇತರ ಶಿಷ್ಯಂದಿರೂ ಸಹ ಆರಂಭದ ಯಹೂದಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚಿಗೆ ನಡೆದುಕೊಂಡರು. ಯೇಸುವು ತಾನಾಗಿ ಎಂದೂ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯಂದಿರನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ.{{bibleref2c|Jn|4:1-2}} ಯೇಸುವಿನ ಮೊದಲನೆಯ ದೂತರಂತಲ್ಲದೆ, ಯಹೂದ್ಯರಲ್ಲದವರಿಗೆ ಯೇಸುವಿನ ಮೊದಲ ದೂತನಾಗಿದ್ದ ಪಾಲ್‌‍ನನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು{{bibleref2c|1Cor.|1:17||1 Co 1:17}} ಆದರೆ ಅವರು ಆಗಾಗ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಕೂಡ ಮಾಡಿದರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕಾರಿಂಥ್{{bibleref2c-nb|1Cor|1:14-16}} ಮತ್ತು ಫಿಲಿಪಿ,{{bibleref2c|Ac|16:13}} ಮತ್ತು ಅದು ಉಳಿದ ದೂತರ ರೀತಿಯೇ ಆಗಿದ್ದಿತು..<sup>cf.</sup>{{bibleref2c|Mt|28:19}} ಇದಲ್ಲದೇ ಆತನು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಳುಗುವುದರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತದ ಸಾವನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಬೋಧನೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.{{bibleref2c|Rom|6:4}} ಇತರ ಹೈಪರ್‌ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸೇಶನಲಿಸ್ಟರ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದರ ಅವಶ್ಯಕತೆಯು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗಿನ ಸಣ್ಣ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇದ್ದಿತು. ಮಹಾ ನಿಯೋಜನೆ {{bibleref2c|Mt|28:18-20}} ಮತ್ತು ಅದರ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆರಂಭದ ಯಹೂದಿ ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಿದುದಾಗಿತ್ತೇ ಹೊರತು ನಂತರದ ಅಧ್ಯಾಯಗಳ ನಡುವಿನ ಯಹೂದ್ಯರಲ್ಲದ ವಿಶ್ವಾಸಿಗಳನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿದ್ದಲ್ಲ. ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ಯಾವುದೇ ಯಹೂದಿಯು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗುವತನಕ ಮೋಕ್ಷವನ್ನಾಗಲೀ{{bibleref2c|Mk|16:16}} {{bibleref2c|1Peter|3:21||1 Pe 3:21}} ಅಥವಾ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮವನ್ನಾಗಲೀ{{bibleref2c|Ac|2:38}} ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಅವಧಿಯು ಪಾಲ್‌ನ ಕರೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು.{{bibleref2c-nb|Ac|9:17-18}} ಯಹೂದ್ಯರಲ್ಲದವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗೆ ಮುನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ ಪೇತ್ರನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ{{bibleref2c-nb|Ac|10:44-48}}ಯು ಗಮನಿಸತಕ್ಕದ್ದಾಗಿದೆ. == ಇತರ ದೀಕ್ಷಾ ಸಮಾರಂಭಗಳು == [[ಪುರಾತನ ಈಜಿಪ್ಷಿಯನ್]], [[ಹೀಬ್ರಾಯಿಕ್]]/[[ಯಹೂದಿ]], [[ಬ್ಯಾಬಿಲೋನಿಯನ್]], [[ಮಾಯನ್]] ಮತ್ತು [[ನಾರ್ಸ್]] ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಿ ಅಥವ ಬಳಸದೆ ದೀಕ್ಷಾ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ಮಿಯಾಮಾಯಿರಿ]] ಎಂಬ ಆಧುನಿಕ ಜಪಾನೀ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೆಡೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ರೀತಿಯ ಆಧಾರಗಳು ಆಧುನಿಕವಾಗಿ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ [[ಪ್ರಾಕ್ತನಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]]ವೂ, ಹೆಚ್ಚು ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಪ್ರಕೃತಿಯವೂ ಆಗಿರಬಹುದು. === ರಹಸ್ಯ ಧರ್ಮ ದೀಕ್ಷಾ ವಿಧಿಗಳು === [[ಅಪೂಲಿಯಸ್]] ಎಂಬ ಎರಡನೆ ಶತಮಾನದ [[ರೋಮನ್]] ಲೇಖಕನು, [[ಐಸಿಸ್]]ನ [[ರಹಸ್ಯ]]ಗಳಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಆಚರಣೆಯೊಂದನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದನು:{{Quote|Then, when the priest said the moment had come, he led me to the nearest baths, escorted by the faithful in a body, and there, after I had bathed in the usual way, having invoked the blessing of the gods he ceremoniously aspersed and purified me.<ref>{{cite book |author=[[Apuleius]] |others=trans. E. J. Kenney |chapter=11.23.1 |chapterurl=https://books.google.com/books?id=EF44Zv5yFUcC&pg=PA208 |title=[[The Golden Ass|The golden ass, or, Metamorphoses]] |publisher=[[Penguin Books]] |location=New York City |year=1998 |pages=208–209 |isbn=0-14-043590-5 |oclc=41174027}}</ref>}} ಅಪೂಲಿಯಸ್‌ನ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಲೂಶಿಯಸ್ ಎಂಬ ಪಾತ್ರವು ಕತ್ತೆಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದ್ದು, ಅತನು ತನ್ನ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಲು ಬಹಳ ಕಾಲದವರೆಗೆ ಅಧ್ಯಯನದ ನಂತರ, ದೇವತೆಯ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಮೇಲೇ ಐಸಿಸ್ ದೇವತೆಯು ಅತನನ್ನು ಮರಳಿ ಮನುಷ್ಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದಳು, ಮತ್ತು ಇದು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ [[ಕ್ಯಾಟಾಕ್ಯುಮೆನ್]] ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |first=Lars |last=Hartman |title=Into the Name of the Lord Jesus: Baptism in the Early Church |publisher=[[T&T Clark]] |location=[[Edinburgh]] |year=1997 |page=4 |isbn=0-567-08589-9 |oclc=38189287}}</ref> === ಮ್ಯಾಂಡೇಯನ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ === ಯೇಸು ಮತ್ತು ಮೋಸಸ್‌ರನ್ನು [[ಹುಸಿ ಪ್ರವಾದಿ]]ಗಳೆಂದು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ{{Citation needed|date=April 2007}} [[ಮ್ಯಾಂಡೇಯನ್ನರು]], [[ಜಾನ್ ದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್‌]]ನನ್ನು ಭಕ್ತಿಭಾವದಿಂದ ಕಾಣುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ದೀಕ್ಷಾವಿಧಿಯಂತಲ್ಲದೆ ಒಂದು ಶುದ್ಧೀಕರಣ ವಿಧಿಯಾಗಿ ಪದೇಪದೇ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಸಿಖ್ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ಸಮಾರಂಭ === [[ಸಿಖ್]] ದೀಕ್ಷಾ ಸಮಾರಂಭವು ಶುದ್ಧೀಕರಣದ ಬದಲಾಗಿ ಜಲಪಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, 1699ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಸಿಖ್ಖರ ಹತ್ತನೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದ ([[ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್]])ರವರು ತಮ್ಮ ಧರ್ಮದ ಐದು ಅನುಯಾಯಿಗಳಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡಿ ತಾನು ಅವರಿಂದ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದಂದಿನಿಂದಲೂ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಸಿಖ್ ದೀಕ್ಷಾ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು [[ಅಮ್ರಿತ್ ಸಂಚಾರ್]] ಅಥವಾ [[ಖಾಂಡೇ ದೀ ಪಹಲ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಖ್ ಒಬ್ಬರು ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ತಕ್ಷಣ ಅಮ್ರಿತ್ ಅನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ]]ದಲ್ಲಿ ದೀಕ್ಷೆ ಪಡೆದ ಸಿಖ್‌ ಅನ್ನು [[ಅಮ್ರಿತ್‌ಧಾರೀ]] ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ಅರ್ಥವು ''ಅಮ್ರಿತ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡವ'' ಅಥವಾ ''ಅಮ್ರಿತ್‌ನ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತವ'' ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ''ಖಾಂಡೇ ದೀ ಪಹಲ್'' (ಅಮ್ರಿತ್ ಸಮಾರಂಭ)ವನ್ನು 1699ರಲ್ಲಿ [[ಬೈಸಾಖಿ]]ಯ ದಿನದಂದು ಶ್ರೀ [[ಆನಂದ್‍ಪುರ್ ಸಾಹಿಬ್]]ನಲ್ಲಿ [[ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್]]ರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ [[ಖಾಲ್ಸಾ]]ದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. [[ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್]] ನೆರೆದಿದ್ದ ಸಿಖ್ ಸಮೂಹಕ್ಕೆ ದೇವರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾಣವನ್ನೂ ತೆರೆಲು ಯಾರು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದೀರಿ? ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನೆ ಹಾಕಿದರು. ಮೊದಮೊದಲು ಜನರು ಹಿಂಜರಿದರು, ನಂತರ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮುಂದೆ ಬಂದನು ಮತ್ತು ಆತನನ್ನು ಒಂದು ಗುಡಾರದೊಳಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು. ಕೆಲ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ರಕ್ತ ತೊಟ್ಟಿಕ್ಕುತ್ತಿರುವ ಖಡ್ಗವೊಂದರೊಂದಿಗೆ ಗುಡಾರದಿಂದ ಹೊರಬಂದರು. ಅವರು ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳಿದರು. ಇದೇ ರೀತಿ ನಾಲ್ಕು ಸ್ವಯಂ‌ಸೇವಕರು ಗುಡಾರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದ ಬಳಿಕ, ಅವರು ತಮ್ಮಂತೆಯೇ ವಸ್ತ್ರಧಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದ ನಾಲ್ವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಐದು ಜನರನ್ನು ನಂತರದಲ್ಲಿ ''[[ಪಂಜ್ ಪ್ಯಾರೇ]]ಗಳು'' ಅಥವಾ ''ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರ ಐವರು'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಐವರನ್ನು [[ಖಾಲ್ಸಾ]]ದೊಳಗೆ ಅಮ್ರಿತ್ ಅನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ಐವರೆಂದರೆ [[ಭಾಯಿ ದಯಾ ಸಿಂಗ್]], [[ಭಾಯಿ ಮುಖಮ್ ಸಿಂಗ್]], [[ಭಾಯಿ ಸಾಹಿಬ್ ಸಿಂಗ್]], [[ಭಾಯಿ ಧರಮ್ ಸಿಂಗ್]] ಮತ್ತು [[ಭಾಯಿ ಹಿಮ್ಮತ್ ಸಿಂಗ್]]. ನಂತರ ಸಿಖ್ ಪುರುಷರಿಗೆ "[[ಸಿಂಹ]]" ಎಂಬರ್ಥದ ''"[[ಸಿಂಘ್]]"'' ಎಂಬ ನಾಮವನ್ನೂ, ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ "ರಾಜಕುಮಾರಿ" ಎಂಬರ್ಥದ ''"[[ಕೌರ್]]"'' ಎಂಬ ಕೊನೆಯ ನಾಮವನ್ನೂ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಕಬ್ಬಿಣದ ಪಾತ್ರೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ತುಂಬಿಸಿದ ಅವರು, ಐದು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳು ಅಥವಾ [[ಬಾನಿ]]ಗಳಾದ—[[ಜಪ್‌ಜಿ]], [[ಜಾಪ್ ಸಾಹಿಬ್]], [[ಸವೈಯ್ಯೆ]], [[ಚೌಪಾಯಿ]] ಮತ್ತು [[ಅನಂದ್ ಸಾಹಿಬ್]]ಗಳನ್ನು ಪಠಿಸುತ್ತಾ ಆ ನೀರನ್ನು ([[ಖಾಂಡಾ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ) ಎರಡು ಅಲಗುಗಳ ಕತ್ತಿಯಿಂದ ಕಲಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಗುರುವಿನ ಪತ್ನಿಯವರಾದ [[ಮಾತಾ ಜೀತ್ತೋ]]ರವರು (ಇವರನ್ನು [[ಮಾತಾ ಸಾಹಿಬ್ ಕೌರ್]] ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ), ಆ ಪಾತ್ರೆಯೊಳಗೆ ಸಕ್ಕರೆಯ ಹರಳುಗಳನ್ನು ಸುರಿಯುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಬ್ಬಿಣದ ರಸಸಿದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಕ್ಕರೆಯ ಸಿಹಿಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು. ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪಾವನ ಜಲವನ್ನು ಪವಿತ್ರ ಶ್ಲೋಕಗಳ ಪಠಣದ ಜತೆಗೆ ಕಲಕಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಐವರು ಸಿಖ್ಖರು ಭಕ್ತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪಾತ್ರೆಯ ಸುತ್ತ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಐದು ಬಾನಿಗಳ ಪಠಣವು ಮುಗಿದ ನಂತರ, ಖಾಂಡೇ ದೀ ಪಹಲ್ ಅಥವಾ ಅಮ್ರಿತ್ ಎಂಬ ಅಮರತ್ವದ ದೇವಮಧುವು ಸ್ವೀಕಾರಕ್ಕೆ ತಯಾರಾಯಿತು. [[ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್]] ಐದು ಸಿಖ್ಖರಿಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೆ ಬೊಗಸೆತುಂಬ ಅಮ್ರಿತ್ ಅನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ನೀಡಿದರು. === ಇಸ್ಲಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧೀಕರಣ ವಿಧಿ === [[ಇಸ್ಲಾಮ್]]ನಲ್ಲಿ ಘುಸುಲ್<ref>{{cite web |author=Siddique Katiya |url=http://www.as-sidq.org/ghusul.htm |title=Cleanliness in Islam, abulation wadu Seven pre-requisites of Prayer |publisher=As-sidq.org |date= |accessdate=February 25, 2009 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101008041450/http://www.as-sidq.org/ghusul.htm |url-status=dead }}</ref> (ಅರೇಬಿಕ್ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಗೊಳಿಸುವುದು) ಎಂಬ ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ಆಚರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಲಾದ ಯಹೂದಿ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದೇಹವನ್ನು ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತೊಳೆಯಲಾಗುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಇಡೀ ದೇಹವನ್ನು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನದಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅದ್ದಲಾಗುವುದು (ಮುಳುಗಿಸುವುದು). ಈ ಘುಸುಲ್ ಅನ್ನು ವಯಸ್ಕನೊಬ್ಬ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಅನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವಾಗ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ಪ್ರತಿ ಸಂಭೋಗದ ನಂತರ ಅಥವಾ ಸ್ವಪ್ನಸ್ಖಲನದ ನಂತರ ಅಥವಾ ಋತುಚಕ್ರದ ಹರಿವು ನಿಂತ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಐದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮಾಡಲೇಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಶವಗಳಿಗೂ ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕು. ಅಶುದ್ಧವಾದ ಯೋಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೃತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ದೇವರಲ್ಲಿ ಕ್ಷಮಾಯಾಚನೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕೆನ್ನುವ ಭಾವನೆಯು ತಪ್ಪು; ಅದು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವಾದ್ದು.{{Citation needed|date=February 2009}} ಈ ರೀತಿಯ ಘುಸುಲ್ ಇತರ ಧರ್ಮಗಳ ಆಚರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದುದು. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಇದನ್ನು ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ, ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿದ್ದಾಗ ಇಲ್ಲವೆ ಸೂಚಿಸಲಾದಾಗ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.{{Citation needed|date=February 2009}} ಇದಲ್ಲದೆ, ಪ್ರತಿದಿನವೂ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಮುನ್ನ ಶುದ್ಧವಾಗುವುದು ಅವಶ್ಯಕ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವಜೂ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಸ್ಲಿಮರು ದೇವರನ್ನು ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವಂತೆ ಕೋರುವ ಮೊದಲು ನೇರವಾಗಿ ದೈವಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡಬಾರದು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಐದು ಬಾರಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೊಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವರಲ್ಲಿ ಅಂದು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತಾನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕ ಅಥವಾ ಉದ್ದೇಶರಹಿತವಾಗಿ ಎಸಗಿದ ಪಾಪಗಳನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವರು. ಇದು ತನ್ನ ಜೀವನದ ಗುರಿ ದೇವರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ಆತನ ಕ್ಷಮೆ ಮತ್ತು ಕೃಪೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಲು ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಎಂದು ಒಬ್ಬ ಮುಸ್ಲಿಮನು/ಳು ಸ್ಮರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=February 2009}} ಕುರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪುಣ್ಯಸ್ನಾನಕ್ಕೆ ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಸವಾಲೊಡ್ಡಲಾಗಿದೆ: "ನಮ್ಮ ಧರ್ಮವು ಅಲ್ಲಾಹುವಿನ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ; ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಾಹುವಿಗಿಂತ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇನ್ನಾರು ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಬಲ್ಲರು? ಮತ್ತು ನಾವೂ ಆರಾಧಿಸುವುದು ಅವರನ್ನೇ ಆಗಿದೆ". ಇದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ, ದೇವರು ಒಬ್ಬರೆಂದು ನಂಬುವ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಅನ್ನು ನಂಬುವುದೇ ಆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಾಕಾಗುವುದು, ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ವಿಧಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿಲ್ಲ.<ref>ಸುರಾ 2:138</ref> === ಗ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಥೆಲೆಮಾ === [[ಎಕ್ಲೆಸಿಯಾ ಗ್ನಾಸ್ಟಿಕಾ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕಾ]] ಅಥವಾ ಗ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್ ([[ಓರ್ಡೋ ಟೆಂಪ್‌ಲೈ ಓರಿಯೆಂಟಿಸ್]]ನ ಕ್ರೈಸ್ತಮತೀಯ ಶಾಖೆ) ಕನಿಷ್ಟ 11 ವಯಸ್ಸಿನ ಯಾವುದೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಾದರೂ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ವಿಧಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.oto-usa.org/egc.html |title=US Grand Lodge, OTO: Ecclesia Gnostica Catholica |publisher=Oto-usa.org |date=March 19, 1933 |accessdate=February 25, 2009}}</ref> ಈ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು [[ಗ್ನಾಸ್ಟಿಕ್ ದಿವ್ಯಾರಾಧನೆ]]ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮುಂದೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು [[ಥೆಲೆಮಿಕ್]] ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಬಂದುದರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.hermetic.com/sabazius/bapadult.htm |title=Ecclesia Gnostica Catholica: Baptism: Adult |publisher=Hermetic.com |date= |accessdate=February 25, 2009}}</ref> === ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಾರಾಂಶ === ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಂಗಡಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಾರಾಂಶ.<ref>''ಗುಡ್ ನ್ಯೂಸ್''. ಸಂಚಿಕೆ 3. ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್, MO. 2003. ಪು 18-19{{Verify source|date=March 2009}}</ref><ref name="39articles">{{cite web|url=http://anglicansonline.org/basics/thirty-nine_articles.html |title=The Thirty-Nine Articles |publisher=Anglicans Online |date=April 15, 2007 |accessdate=February 25, 2009}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.sbc.net/bfm/bfm2000.asp |title=The Baptist Faith & Message |publisher=[[Southern Baptist Convention]] |date=June 14, 2000 |accessdate=February 25, 2009 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 3, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090303000119/http://www.sbc.net/bfm/bfm2000.asp |url-status=dead }}</ref> (ಈ ವಿಭಾಗವು ಪಂಗಡಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದಾಗಿ, ಇದು "ವಿಶ್ವಾಸಿಯ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್" ವಿಧಿಯನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಚರ್ಚುಗಳ ಅಲ್ಪಭಾಗವೊಂದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ.) {| class="wikitable" border="1" style="font-size:92%" |- ! ವರ್ಗನಾಮ ! ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗೆಗಿನ ನಂಬಿಕೆಗಳು ! ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ರೀತಿ ! ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗುವುದೆ? ! ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‍ನಿಂದ ಮರುಹುಟ್ಟು ದೊರೆಯುವುದು / ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವುದು ! ಮಾನಕ |- | [[ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಪಂಥ]] | "ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಒಂದು ವೃತ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಲ್ಲದವರಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಗುರುತಿನ ಚಿಹ್ನೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇದು ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಅಥವ ಹೊಸಹುಟ್ಟಿನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಪಡೆದವರು ಚರ್ಚಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ; ಇದು ನಮ್ಮ ಪಾಪಗಳಿಗೆ ದೊರಕುವ ಕ್ಷಮೆಯ ಭರವಸೆಯಾಗಿದೆ, ಪವಿತ್ರಾತ್ಮವು ನಮ್ಮನ್ನು ದೇವರ ಮಕ್ಕಳಾಗಿರಲು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಸೂಚನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೇಲೆ ಖಚಿತತೆಯ ಸಹಿ ಮತ್ತು ಮೊಹರನ್ನು ಗೋಚರವಾಗುವಂತೆ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ; ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುವ ಸದ್ಗುಣವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಅನುಗ್ರಹವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ."<ref name="39articles"/> | ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆ, ಅದ್ದುವಿಕೆ, ಸುರಿಯುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಚಿಮುಕಿಸುವುದು. | ಹೌದು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪ-ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ) | ಹೌದು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ) | ತ್ರಿಕೂಟ |- | [[ಅಪೋಸ್ಟೋಲಿಕ್ ಬ್ರೆದ್ರನ್(ಸಹೋದರರು)]] | ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯಲು ಅವಶ್ಯಕ ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮರುಹುಟ್ಟನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು. | ಮುಳುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ. ಜತೆಗೇ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮದ ವಿಶೇಷ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ "ಎರಡನೇ" ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅವಶ್ಯಕ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.gloriouschurch.com/html/Speaking-In-Tongues-In-The-Church.asp |title=Speaking in Tongues in the Church: A Look at the Purpose of Spiritual Utterances |first=David A. |last=Huston |year=2003 |publisher=Rosh Pinnah Publications |accessdate=February 25, 2009 |archive-date=ಜನವರಿ 1, 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110101052906/http://www.gloriouschurch.com/html/Speaking-In-Tongues-In-The-Church.asp |url-status=dead }}{{Verify credibility|date=March 2009}}</ref> | ಹೌದು | ಹೌದು | ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ<ref>{{cite web |url=http://www.gloriouschurch.com/html/Oneness-Questions-And-Answers.asp |title=Questions and Answers about The Doctrine of the Oneness of God |first=David A. |last=Huston |year=2003 |publisher=Rosh Pinnah Publications |accessdate=February 25, 2009 |archive-date=ಮೇ 28, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100528072112/http://www.gloriouschurch.com/html/Oneness-Questions-And-Answers.asp |url-status=dead }}{{Verify credibility|date=March 2009}}</ref> |- | [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು]] | ಒಂದು ಪವಿತ್ರ ಮತೀಯ ವಿಧಿ, ಒಂದು ಸಾಕೇತಿಕ ಆಚರಣೆ, ಓರ್ವನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಸಾರುವ ವಿಧಾನ, ಮತ್ತು ಈಗಾಗಲೆ ಉದ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರ ಸೂಚಕ, ಆದರೆ ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯಲು ಅವಶ್ಯಕವಲ್ಲ. | ಮುಳುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ. | ಇಲ್ಲ | ಇಲ್ಲ | ತ್ರಿಕೂಟ |- | [[ಕ್ರಿಸ್ಟಾಡೆಲ್‌ಫಿಯನ್ನರು]] | ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅವಶ್ಯಕ.<ref>{{cite web |title=Baptism |url=http://thechristadelphians.org/htm/pamphletz/p0004m.htm |accessdate=August 22, 2007 |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 12, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012223117/http://thechristadelphians.org/htm/pamphletz/p0004m.htm |url-status=dead }}{{Verify credibility|date=March 2009}}</ref> ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಆಗುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಪರಮ ಸತ್ಯವದ ಸುವಾರ್ತೆಗಳಚ್ಚಿ ಅಚಲವಾದ ಅನಂಬಿಕೆಯಿಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗುವುದು.<ref>{{cite web |title=Baptism |work=Bible Q & A |year=2001 |url=http://www.christadelphia.org/pamphlet/p_bibleqa.htm#20 |accessdate=August 22, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927013541/http://www.christadelphia.org/pamphlet/p_bibleqa.htm#20 |url-status=dead }}{{Verify credibility|date=March 2009}}</ref> ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆಂತರಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಬಾಹ್ಯ ಸೂಚಕ: ಅದು ಹಳೆಯ, ಪಾಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಜೀವನದ ಮೃತ್ಯುವನ್ನು, ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಗಿ ಹೊಸ ಜೀವನದ ಆರಂಭವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವನ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪವೆಂದು ಹೇಳಬಹುದು{{mdash}} ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಪಡುವವರನ್ನು ಕ್ಷಮಿಸುವ ದೇವರ ಕ್ಷಮಾಶೀಲತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |last=Levin |first=David |title=Forgiveness |url=http://www.god-so-loved-the-world.org/english/levin_forgiveness.htm |accessdate=August 22, 2007}}{{Verify credibility|date=March 2009}}</ref> ಜೀವನಕಾಲದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾತ್ರ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗುವುದಾದರೂ, ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ತತ್ವಗಳಿಗನುಸಾರವಾಗಿ (ಅರ್ಥಾತ್, ಪಾಪದ ಮೃತ್ಯು, ಮತ್ತು ಯೇಸುವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಹೊಸ ಜೀವನದ ಆರಂಭ) ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುವುದು.<ref>{{cite web |last=Norris |first=Alfred |title=His Cross and Yours |date=November 12, 2006 |url=http://www.god-so-loved-the-world.org/english/norris_hiscrossandyours.htm |accessdate=August 22, 2007}}</ref> | ಮುಳುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ<ref name="morgan">{{cite book |last=Morgan |first=Tecwyn |chapter=What Exactly is Christian Baptism? |chapterurl=http://www.god-so-loved-the-world.org/english/morgan_utb14_what_exactly_is_christian_baptism.pdf |title=Understand the Bible for Yourself |publisher=Christadelphian Bible Mission |year=2006 |accessdate=February 26, 2009}}{{Verify credibility|date=March 2009}}</ref> | ಇಲ್ಲ<ref name="morgan"/> | ಹೌದು | ಪಿತ, ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮ (ಕ್ರಿಸ್ಟಾಡೆಲ್‌ಫಿಯನ್ನರು ನೈಸಿಯನ್ ತ್ರಿಕೂಟವನ್ನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ ಕೂಡ) |- | [[ಡಿಸೈಪಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ (ಕ್ರಿಸ್ತನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು)]] | ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ದೈವಕ್ಪಪೆಯುಂಟಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದು ಸುವ್ಯಕ್ತವಾಗಿರುವುದರ ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಮುಳುಗುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಜತೆಗೆ ಮರಣ ಹೊಂದುವ ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ, ಮತ್ತು ಆತನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಮೇಲೆದ್ದು ಬರುತ್ತಾನೆ.<ref>"ವೈ ಡಸ್ ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಸ್ ಓನ್ಲಿ ಬೈ ಇಮ್ಮರ್ಶನ್?" ವೆಬ್: [http://www.church-of-christ.org/who.html#baptism ವೈ ಡಸ್ ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಓನ್ಲಿ ಬೈ ಇಮ್ಮರ್ಶನ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100803010136/http://church-of-christ.org/who.html#baptism |date=2010-08-03 }}</ref> | ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ | ಇಲ್ಲ | ಇಲ್ಲ | ತ್ರಿಕೂಟ |- | [[ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್(ಕ್ರಿಸ್ತನ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು)]] | [[ರೆಸ್ಟೊರೇಶನ್ ಚಳುವಳಿ]]ಯ ಹಲವಾರು ಶಾಖೆಗಳ ಪೈಕಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಪ್ರದಾಯನಿಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ಅದ್ದುವಿಕೆಯನ್ನು ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಅವಶ್ಯಕ ಭಾಗವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Baptism"/>{{rp|p.61}} | ಅದ್ದುವುದು ಮಾತ್ರ<ref name="Perfect Stranger"/>{{rp|p.107}}<ref name="Rhodes 2005"/>{{rp|p.124}}<ref name="Who Are the churches of Christ"/> | ಇಲ್ಲ<ref name="Rhodes 2005"/>{{rp|p.124}}<ref name="Who Are the churches of Christ"/><ref name="Howard 1971"/>{{rp|p.318-319}}<ref name="Ferguson 1996"/>{{rp|p.195}} | ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಸಮ್ ಮೋಕ್ಷದ ಅವಶ್ಯಕ ಭಾಗವಾಗಿದೆಯೆಂಬ ನಂಬಿಕೆಯ ದೆಸೆಯಿಂದ, ಚರ್ಚಸ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ [[ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೂಲಕ ಮರುಹುಟ್ಟ]]ನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Foster"/> ಅದರೆ, ಚರ್ಚಸ್ ಅಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್‌ನ ಸದಸ್ಯರು ಇದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುತ್ತಾ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಗಳು ಅವಶ್ಯಕವಾದ್ದರಿಂದ, ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳ ಶುದ್ಧೀಕರಣವು ದೇವರ ದಯೆಯಿಂದ ಕ್ರಿಸ್ತನ ನೆತ್ತರಿನ ಮೂಲಕ ಆಗುವುದರಿಂದ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಒಂದು ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿ ಉದ್ಧರಿಸುವ ವಿಧಿಯೇನಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Understanding Four Views on Baptism"/>{{rp|p.133}}<ref name="Foster"/><ref name="Encyclopedia of the Stone-Campbell Movement: Regeneration"/>{{rp|p.630,631}} ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ ಅನ್ನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಡುವ ’ಕೆಲಸ’ವೆಂಬ ಭಾವನೆಯ ಬದಲಾಗಿ, ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಗಳ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯೆಂಬಂತೆ ಅರ್ಥೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Ferguson 1996"/>{{rp|p.179-182}}<ref name="Ferguson 1996"/>{{rp|p.170}} | ತ್ರಿಕೂಟ |- | [[ದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಲೇಟರ್ ಡೇ ಸೇಂಟ್ಸ್]] | ಇದು ಸ್ವರ್ಗದ ದಿವ್ಯವಾದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಮತೀಯ ವಿಧಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರಿಂದ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಕೈಗಳನ್ನು ದೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ಅಣಿಗೊಳಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. | ಸರಿಯಾದ ಪುರೋಹಿತ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರಿಂದ ಮಾತ್ರ, ಅದ್ದುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ.<ref>{{cite web |url=http://lds.org/ldsorg/v/index.jsp?vgnextoid=bbd508f54922d010VgnVCM1000004d82620aRCRD&locale=0&sourceId=1af539b439c98010VgnVCM1000004d82620a____ |title=Topic Definition— Baptism |publisher=[[The Church of Jesus Christ of Latter-day Saints]] |year=2008 |accessdate=February 25, 2009}}</ref> | ಇಲ್ಲ (ಕನಿಷ್ಟ 8 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿರಬೇಕು) | ಹೌದು | ಪಿತ, ಪುತ್ರ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮ (LDS ಚರ್ಚ್ [[ನೈಸಿಯನ್]] [[ತ್ರಿಕೂಟ]]ವನ್ನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ [[ಗಾಡ್‌ಹೆಡ್]] ಅನ್ನು ನಂಬುತ್ತದೆ)<ref>ನೋಡಿ [http://scriptures.lds.org/en/gs/g/22 ಗೈಡ್ ಟು ದಿ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಚರ್ಸ್: ಗಾಡ್, ಗಾಡ್‌ಹೆಡ್] ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಾಡ್‌ಹೆಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾದ ಲೇಟರ್-ಡೇ ಸೆಯಿಂಟ್ ವಿವರಣೆಗಾಗಿ.</ref> |- | [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್]] / [[ಓರಿಯೆಂಟಲ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್ ಚರ್ಚ್]] / [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] | ಹಳೆಯ ಮನುಷ್ಯನು ಸತ್ತು "ಹೊಸ ಮನುಷ್ಯ"ನು ಪೂರ್ವಾರ್ಜಿತ ಪಾಪಗಳ ಕಳಂಕದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ. ಹೊಸ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಎಲ್ಲಾ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳು ಅನೂರ್ಜಿತ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಶೂನ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ.{{Citation needed|date=March 2009}} | 3-ಹಂತಗಳ ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆ ಇಲ್ಲವೇ ಅದ್ದುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ(ಇತರ ವಿಧಾನಗಳು ಕೇವಲ ತುರ್ತುಸ್ಥಿತಿಯಿದ್ದಾಗ ಮಾತ್ರ, ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದರೆ ನಂತರ ಪಾದ್ರಿ ಇದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಬೇಕು).{{Citation needed|date=March 2009}} | ಹೌದು ಕ್ರಿಸ್‌ಮೇಶನ್ (ಅರ್ಥಾತ್, ಕನ್‍ಫರ್ಮೇಶನ್)ನ ನಂತರ ಕೂಡಲೆ ಪವಿತ್ರ ಕಮ್ಯುನಿಯನ್.{{Citation needed|date=March 2009}} | ಹೌದು | ತ್ರಿಕೂಟ |- | [[ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು]] | ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬುದು ಇಡೀ ದೀಕ್ಷಾಸ್ನಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯಲು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವಂಥದು: ಯೇಸುವಿನ ಆದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಧೇಯವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ (ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ 28:19-20), ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ವಿಮುಕ್ತಿಯ ತ್ಯಾಗದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಕೇತ (ರೋಮನ್ಸ್ 10:10), ಮತ್ತು ಯೆಹೋವನಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಜೀವನವನ್ನು ಮುಡುಪಾಗಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನುವುದರ ಹಾಗೂ ಸತ್ತ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದ ಸೂಚನೆ. (1 ಪೀಟರ್ 2:21) ಆದರೆ, ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೋಕ್ಷ ದೊರಕುವುದನ್ನು ಖಚಿತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>''ವರ್ಷಿಪ್ ದಿ ಓನ್ಲಿ ಟ್ರೂ ಗಾಡ್'', ಜೆಹೊವಾಹ್‌ನ ವಿಟ್ನೆಸಸ್‌ನಿಂಡ ಪ್ರಕಾಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (2002, 2006), "ಅಧ್ಯಾಯ 12: ದಿ ಮೀನಿಂಗ್ ಆಫ್ ಯುವರ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ", ಪು. 118, "ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ತನ್ಮೂಲಕ ಮೋಕ್ಷ ಸಿಗುವುದರ ಖಾತ್ರಿಯೆಂದುಕೊಂಡರೆ ಅದು ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಯಾಗುವುದು. ಇಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಮೂಲಕ ಯೆಹೋವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು, ನಂತರದಲ್ಲಿ ದೈವೇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿಕೊಂಡು, ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ನಿಷ್ಠಾವಂತನಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅದಕ್ಕೆ ಮೌಲ್ಯವಿರುತ್ತದೆ."</ref> | ಮುಳುಗಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ; ವಿಶಿಷ್ಟ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರೀ ಸಮ್ಮೇಳನಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗುವುದು.<ref>"ಓದುಗರಿಂದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು", ''ದಿ ವಾಚ್‌ಟವರ್'', ಮೇ 1, 1979, ಪು. 31, "ಮುಳುಗಿಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲ್ಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವೆಂದು ಬೈಬಲ್ ತೋರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಹೆಜ್ಜೆಗಳ ಅವಶ್ಯಕ್ತೆ ಬಿದ್ದರೂ ಸರಿಯೆ, ಸಾಧ್ಯವಾಗುವಂತಿದ್ದರೆ ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಬೇಕು. …ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯೆಹೋವನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಸಮ್ಮೇಳನಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. [ಅದರೆ], ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಿಂಧುವಾದ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿನ ವಿಶಾಲವಾದ ಸ್ನಾನದ ತೊಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ನೆರವೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. …ಕೆಲವೊಂದು ವೈಪರೀತ್ಯದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಹೆಚ್ಚೂಕಡಿಮೆ ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದೇ ತೋರಬಹುದು. ಆಗ ನಾವು ದಯಾಳುವಾದ ದಿವ್ಯ ಪಿತನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಂಬ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವೆವು.</ref> | ಇಲ್ಲ | ಇಲ್ಲ | ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತ |- ! ವರ್ಗನಾಮ (ಮುಂದುವರೆದುದು) ! ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗೆಗಿನ ನಂಬಿಕೆಗಳು ! ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ರೀತಿ ! ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಲಾಗುವುದೆ? ! ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‍ನಿಂದ ಮರುಹುಟ್ಟು ದೊರೆಯುವುದು / ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜೀವನ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವುದು ! ಮಾನಕ |- | [[ಲುಥೆರನ್ನರು]] | ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಒಂದು ಪವಾಡದ [[ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿ]]ಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ದೇವರು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯ ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಇದು ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆಂದು ನಮಗೆ ಅರಿವಿದೆ ಎಂದು ನಾವು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲವಾದರೂ,(ಬೈಬಲ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುವ ವಿಷಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ) ಮಗುವೊಂದನ್ನು ಬ್ಯಾಪ್ಟೈಜ್ ಮಾಡಿದಾಗ, ಆ ಶಿಶುವಿನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ದೇವರು ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ." <ref>[http://www.lcms.org/pages/internal.asp?NavID=2608 LCMS ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ರಿಜನರೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101022023650/http://www.lcms.org/pages/internal.asp?NavID=2608 |date=2010-10-22 }}, 18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು</ref> | ಚಿಮುಕಿಸುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಸುರಿಯುವುದು.<ref>[http://www.elca.org/Growing-In-Faith/Worship/Learning-Center/FAQs/Baptismal-Practices.aspx ELCA ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ವಿಧಾನಗಳು], 18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು</ref><ref>[http://www.lcms.org/pages/internal.asp?NavID=2590 LCMS ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ವಿಧಾನಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100731050408/http://www.lcms.org/pages/internal.asp?NavID=2590 |date=2010-07-31 }}, R18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು</ref> | ಹೌದು<ref>[http://www2.elca.org/communication/brief.html#sacraments ELCA ಇನ್‌ಫ್ಯಾಂಟ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ನೋಟಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100724154507/http://www2.elca.org/communication/brief.html#sacraments |date=2010-07-24 }}, 18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು</ref><ref name="LCMS">[http://www.lcms.org/pages/internal.asp?NavID=2612 LCMS ಇನ್‌ಫ್ಯಾಂಟ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಂ ನೋಟಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110102031418/http://www.lcms.org/pages/internal.asp?NavID=2612 |date=2011-01-02 }}, 18 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009ರಂದು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲಾಯಿತು</ref> | ಹೌದು<ref name="LCMS"/> | ತ್ರಿಕೂಟ |- | [[ಮೆಥಡಿಸ್ಟರು]] ([[ಆರ್ಮೈನಿಯನ್ನರು]], [[ವೆಸ್ಲಿಯನ್ನರು]]) | ಇದು ಕ್ರಿಸ್ತನ ಪವಿತ್ರ ಚರ್ಚಿನ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲಕ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೇವರ ಅಪೂರ್ವ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುವನು ಮತ್ತು ಆತನಿಗೆ ಜಲ ಮತ್ತು ಆತ್ಮದ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಜನ್ಮವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುವುದು. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಪಾಪಕರ್ಮಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಸದಾಚಾರಗಳ ವಸ್ತ್ರವನ್ನು ತೊಡಿಸುತ್ತದೆ. | ಚಿಮುಕಿಸುವುದು, ಸುರಿಯುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಅದ್ದುವುದು.<ref name="By Water and the Spirit - Method">{{cite web|url = http://archives.umc.org/interior.asp?ptid=4&mid=992| title = By Water and the Spirit: A United Methodist Understanding of Baptism|publisher = [[The United Methodist Church]]|quote= In United Methodist tradition, the water of baptism may be administered by sprinkling, pouring, or immersion.|accessdate = 2007–08–02}}</ref> | ಹೌದು<ref name="Henry Wheeler, D.D. - Baptism of Infants in Methodism">{{cite web|url = https://books.google.com/books?id=7swrAAAAYAAJ&pg=PA237&lpg=PA237&dq=meaning+of+article+7+articles+of+methodist+religion&source=bl&ots=ufI1EYuaUP&sig=HsggEl5m7kH1G-hRdagnUACfAkA&hl=en&ei=9MXnS4adKIW0lQfOyqiVAw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=5&ved=0CC8Q6AEwBA#v=onepage&q=infant&f=false| title = History and Exposition of the Twenty-five Articles of Religion of the Methodist Episcopal Church|publisher =Eaton & Mains|page=295-312|accessdate = 2007–08–02}}</ref> | ಹೌದು, ಅದರೆ [[ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪ]]ಮತ್ತು [[ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತ]]ನು ಸಂರಕ್ಷಕ ಎಂಬ [[ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಅಂಗೀಕಾರ]]ದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="UMC - By Water and the Spirit">{{cite web|url = http://archives.umc.org/interior.asp?ptid=4&mid=992| title = By Water and the Spirit: A United Methodist Understanding of Baptism|publisher = [[The United Methodist Church]]|quote= John Wesley retained the sacramental theology which he received from his Anglican heritage. He taught that in baptism a child was cleansed of the guilt of original sin, initiated into the covenant with God, admitted into the church, made an heir of the divine kingdom, and spiritually born anew. He said that while baptism was neither essential to nor sufficient for salvation, it was the "ordinary means" that God designated for applying the benefits of the work of Christ in human lives. On the other hand, although he affirmed the regenerating grace of infant baptism, he also insisted upon the necessity of adult conversion for those who have fallen from grace. A person who matures into moral accountability must respond to God's grace in repentance and faith. Without personal decision and commitment to Christ, the baptismal gift is rendered ineffective. <br /> ''Baptism as Forgiveness of Sin''. In baptism God offers and we accept the forgiveness of our sin (Acts 2:38). With the pardoning of sin which has separated us from God, we are justified—freed from the guilt and penalty of sin and restored to right relationship with God. This reconciliation is made possible through the atonement of Christ and made real in our lives by the work of the Holy Spirit. We respond by confessing and repenting of our sin, and affirming our faith that Jesus Christ has accomplished all that is necessary for our salvation. Faith is the necessary condition for justification; in baptism, that faith is professed. God's forgiveness makes possible the renewal of our spiritual lives and our becoming new beings in Christ. <br /> ''Baptism as New Life''. Baptism is the sacramental sign of new life through and in Christ by the power of the Holy Spirit. Variously identified as regeneration, new birth, and being born again, this work of grace makes us into new spiritual creatures (2 Corinthians 5:17). We die to our old nature which was dominated by sin and enter into the very life of Christ who transforms us. Baptism is the means of entry into new life in Christ (John 3:5; Titus 3:5), but new birth may not always coincide with the moment of the administration of water or the laying on of hands. Our awareness and acceptance of our redemption by Christ and new life in him may vary throughout our lives. But, in whatever way the reality of the new birth is experienced, it carries out the promises God made to us in our baptism.|accessdate = 2007–08–02}}</ref><ref name="By Water and the Spirit - Personal Faith">{{cite web|url = http://archives.umc.org/interior.asp?ptid=4&mid=992| title = By Water and the Spirit: A United Methodist Understanding of Baptism|publisher = [[The United Methodist Church]]|quote= The United Methodist Church does not accept either the idea that only believer's baptism is valid or the notion that the baptism of infants magically imparts salvation apart from active personal faith.|accessdate = 2007–08–02}}</ref> | ತ್ರಿಕೂಟ |- | [[ಟ್ರಿನಿಟೇರಿಯನ್ ಪೆಂಟಕೋಸ್ಟಲ್‌ಗಳು]] ಮತ್ತು ಹಲವಾರು "ಹೋಲಿನೆಸ್" ಪಂಗಡಗಳು, [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿಶನರಿ ಅಲಯನ್ಸ್]], [[ಅಸೆಂಬ್ಲೀಸ್ ಆಫ್ ಗಾಡ್]] | ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮಾಡುವುದು ಒಂದು ಮತೀಯ ವಿಧಿ, ಅದು ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ತಮ್ಮ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಸಂರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಸಾಂಕೇತಿಕ ವಿಧಿ.{{Citation needed|date=March 2009}} | ಮುಳುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ. ಜತೆಗೇ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮದ ವಿಶೇಷ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ "ಎರಡನೇ" ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅವಶ್ಯಕ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://ag.org/top/Beliefs/Statement_of_Fundamental_Truths/sft_full.cfm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-07-07 |archive-date=2010-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101025103149/http://ag.org/top/Beliefs/Statement_of_Fundamental_Truths/sft_full.cfm |url-status=dead }}</ref> | ಇಲ್ಲ | ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ | ತ್ರಿಕೂಟ |- | [[ಒನ್‌ನೆಸ್ ಪೆಂಟಕೋಸ್ಟಲ್ಸ್]] | ಮೋಕ್ಷ ಹೊಂದಲು ಅವಶ್ಯಕ | ಮುಳುಗಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ | ಇಲ್ಲ | ಹೌದು | ಯೇಸುಕ್ರಿಸ್ತನ ಹೆಸರು |- | [[ಪ್ರೆಸ್‌ಬಿಟೇರಿಯನ್]] ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ [[ರೆಫಾರ್ಮ್‌ಡ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು]] | ಅದು ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆ, ಒಂದು ಸಾಂಕೇತಿಕ ವಿಧಿ, ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ವಯಸ್ಕ ವಿಶ್ವಾಸಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಂಬಿಕೆಯ ಮೊಹರು. ಅದು ಆಂತರಿಕ ವಿಶ್ವಾಸದ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಕೇತ.{{Citation needed|date=March 2009}} | ಚಿಮುಕಿಸುವುದು,ಸುರಿಯುವುದು, ಅದ್ದುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಮುಳುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ{{Citation needed|date=March 2009}} | ಹೌದು,[[ನ್ಯೂ ಕೋವೆನಂಟ್]]ಗೆ ಸದಸ್ಯತ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು.{{Citation needed|date=March 2009}} | ಇಲ್ಲ | ತ್ರಿಕೂಟ |- | [[ಕ್ವೇಕರ್‌ಗಳು]] ([[ರಿಲಿಜಿಯಸ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್]]) | ಇದು ಬರೇ ಒಂದು ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯೇನಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=March 2009}} | ನೀರಿನ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪವಿತ್ರಾತ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಶಿಸ್ತಿನ ಜೀವನದ ಮೂಲಕ ಮಾನವ ಆತ್ಮದ ನಿರಂತರ, ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧೀಕರಣವನ್ನು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=March 2009}} | — | — | — |- | [[ರಿವೈವಲಿಸಮ್]] | ಮೋಕ್ಷ ಹೊಂದಲು ಅವಶ್ಯಕ ಮೆಟ್ಟಿಲು. | ಪವಿತ್ರ ಆತ್ಮವನ್ನು ಬರಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಡನೆ ಮುಳುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ. | ಇಲ್ಲ | ಹೌದು | ತ್ರಿಕೂಟ |- | [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್]] | "ಯಾರಿಗಾಗಿ ಸುವಾರ್ತೆಯನ್ನು ಸಾರಲಾಗಿದೆಯೋ ಮತ್ತು ಯಾರು ಈ ಪವಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಬೇಕೆಂದು ಕೇಳುವ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಡಿದ್ದಾರೋ ಅಂತಹವರ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ"<ref name="vatican"/> | ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸುರಿಯುವುದು, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅದ್ದುವುದು ಅಥವಾ ಮುಳುಗಿಸುವುದು; ನೀರು ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹರಿದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಚಿಮುಕಿಸುವುದನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಾಗುವುದು.<ref>[https://books.google.com/books?id=7zao8kBL7CYC ಸ್ಕಾಟ್ ಹಾಹ್‍ನ್, ಲಿಯಾನ್ ಜೆ. ಸುಪ್ರಿನೆಂಟ್, ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಫಾರ್ ಎ ರೀಸನ್: ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಮಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆಫ್ ಗಾಡ್] (ಎಮ್ಮಾಸ್ ರೋಡ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, 1998 ISBN 0-9663223-0-4, 9780966322309), p. 135.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=7uO9JPD17jwC ಪಾಲ್ ಹ್ಯಾಫ್ನರ್, ದಿ ಸ್ಯಾಕ್ರಮೆಂಟಲ್ ಮಿಸ್ಟರಿ] (ಗ್ರೇಸ್‌ವಿಂಗ್ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, 1999 ISBN 0-85244-476-1, 9780852444764), p. 36.</ref> | ಹೌದು | ಹೌದು | ತ್ರಿಕೂಟ |- | [[ಸೆವೆಂತ್ ಡೇ ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟರು]] | ಮೋಕ್ಷ ಹೊಂದಲು ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಚರ್ಚಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ದೊರಕಲು ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಅಂಶಗಳಲ್ಲೊಂದು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪಾಪದ ಸಾವನ್ನೂ ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತನಲ್ಲಿ ಹೊಸಜನ್ಮವನ್ನೂ ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Seventh-day Adventist Minister's Handbook 1997">ಸೆವೆಂತ್-ಡೇ ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟ್ ಮಿನಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬುಕ್, ಆವೃತ್ತಿ. ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್, ದಿ ಜನರಲ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸೆವೆಂತ್-ಡೇ ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್ (ಸಿಲ್ವರ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್,ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್, 1997), 199.</ref>""ಇದನ್ನು ಪಡೆದವರು ದೇವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರುವುದು ಖಚಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉನ್ನತಪದವಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸುತ್ತದೆ."<ref name="Seventh-day Adventist Minister's Handbook 1997"/> | ಮುಳುಗಿಸುವುದು.<ref>ಸೆವೆಂತ್-ಡೇ ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ ಮ್ಯಾನುಯಲ್: 2005 ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿಚೆ 17ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ. ದಿ ಸೆಕ್ರೆಟರಿಯೇಟ್ ಆಫ್ ಜನರಲ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಸೆವೆಂತ್-ಡೇ ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್ (ಹೇಗರ್ಸ್‌ಟೌನ್, ಮೇರಿಲೆಂಡ್: ರೆವ್ಯೂ ಎಂಡ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್, 2005), 30.</ref> | ಇಲ್ಲ | ಇಲ್ಲ | ತ್ರಿಕೂಟ |- | [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್]] ([[ಇವ್ಯಾಂಜೆಲಿಕಲ್ ಮತ್ತು ರೆಫಾರ್ಮ್‌ಡ್ ಚರ್ಚ್]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಕಾನ್‌ಗ್ರಿಗೇಶನಲ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚರ್ಚ್‌ಗಳು]]) | ಎರಡು ಪವಿತ್ರ ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ದೇವರ ಅದು ಆಂತರಿಕ ವಿಶ್ವಾಸದ ಬಾಹ್ಯ ಸಂಕೇತ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾರ್ಥನಾಸಭೆಗಳ ಸದಸ್ಯತ್ವಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲದಿರಲೂಬಹುದು. ಅದರೆ ಇದು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತಹ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಆಚರಣೆ.{{Citation needed|date=March 2009}} | ಚಿಮುಕಿಸುವುದು,ಸುರಿಯುವುದು, ಅದ್ದುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಮುಳುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ.{{Citation needed|date=March 2009}} | ಹೌದು, [[ನ್ಯೂ ಕೋವೆನಂಟ್]]ಗೆ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು.{{Citation needed|date=March 2009}} | ಇಲ್ಲ | ತ್ರಿಕೂಟ |- | [[ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್]] | ಹೆಚ್ಚಿನ ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚುಗಳು(ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಎಂದರೆ ಮರುದೀಕ್ಷೆ ನೀಡುವುದು ಎಂದರ್ಥ) ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಅನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾವಾದರೂ ಮೋಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕವೆಂದಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಕಮ್ಯುನಿಯನ್, ಕಾಲು ತೊಳೆಯುವಿಕೆ, ಪವಿತ್ರ ಚುಂಬನ, ಕ್ರೈಸ್ತಮಹಿಳೆಯ ತಲೆಹೊದಿಕೆ, ತೈಲಲೇಪನ ಮತ್ತು ಮದುವೆಗಳಂತಹ ಆಚರಣೆಗಳ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜತೆಗೇ ಅನಾಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟರು ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌‌ನ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಚರ್ಚ್ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವು ಒಂದಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ, ಮತ್ತು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮಂಜೂರಾತಿ ನೀಡಲಾದ ಚರ್ಚಿನ ಮುಖಾಂತರ(ರಿಫಾರ್ಮ್‌ಡ್ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್) ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಮೂಲಕ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಜನರಿಗೆ ನಾಗರಿಕತ್ವದ ಹಕ್ಕು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಶಿಶುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ ಅನ್ನು ನಿಷ್ಟುರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಲೇ ಬಂದಿದೆ. ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್‌ನ ನಂತರ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪಗಳು ಉಂಟಗುವುದೆಂದು ಇವರ ನಂಬಿಕೆ.{{Citation needed|date=March 2009}} | ಸುರಿಯುವುದು, ಅದ್ದುವುದು ಇಲ್ಲವೇ ಮುಳುಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ.{{Citation needed|date=March 2009}} | ಇಲ್ಲ | ಇಲ್ಲ | ತ್ರಿಕೂಟ |} === ಧಾರ್ಮಿಕವಲ್ಲದ ದೀಕ್ಷೆಗಳು === ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಹಲವಾರು ದೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಜಾತ್ಯತೀತ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಪಯಣವಿಧಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೆಲ್ಜಿಯಂ‌ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ [[ಪ್ರಮಾಣವಚನ]]ಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುವ ಪದವೆಂದರೆ ದಚ್‌ಭಾಷೆಯ ''ಶ್ಯಾಕ್ಟೆನ್‌ಡ್ಯೂಪ್'' ('ಪ್ರಮಾಣ ದೀಕ್ಷೆ') ಇಲ್ಲವೇ ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯ ''ಬ್ಯಾಪ್ತೇಮ್''. ಇದು [[ವಿದಾರ್ಥಿ ಸಮಾಜ]]ಗಳಿಗೆ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ತ್ರೀಪುರುಷರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ) [[ವಿಧಿವತ್ತಾಗಿ ಸೇರುವ]] [[ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ]] ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಉಚ್ಛಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಅವುಗಳಿಂದಲೇ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ವಿಶ್ವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ಗಳಾದ [[ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟೆ ಕ್ಯಾತೊಲೊಕ್ ದೆ ಲೊವ್‌ವೈನ್]] ಮತ್ತು [[ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟೆ ಲಿಬ್ರೆ ದೆ ಬ್ರುಕ್ಸೆಲ್ಲೆಸ್]].{{Citation needed|date=February 2009}} * ಬ್ರೆಜಿಲಿಯನ್ ಸಮರಕಲೆಯಾದ [[ಕೆಪೋಯೆರಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಬಾಟಿಜಾದೊ]](ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ "ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್") ಎಂಬ ವಾರ್ಷಿಕ ಪದೋನ್ನತಿ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆ ಬಾರಿಗೆ ಬಾತಿಹಾದೊ‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕೆಪೋಯೆರಿಸ್ತಾಸ್ ಸಮುದಾಯವು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ ಎಂಬುದರ ಗುರುತಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಪೋಯೆರಾ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿರಿಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕರು ಅಥವಾ ಇತರ ಹಿರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ನೀಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನು ಒಂದು ಚಲನೆಯನ್ನು ಯಾವ ರೀತಿ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ, ನೋಡಲು ಹೇಗಿದ್ದಾನೆ, ಅಥವಾ ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕೆಪೋಯೆರಾ ಹೆಸರನ್ನು ಕೆಪೊಯೆರಾ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ನೋ ದು ಗೆ(ಗುಪ್ತನಾಮ)]]ಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಪೋಯೆರಾವನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವುದು ಕಾನೂನುಪ್ರಕಾರ ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ.{{Citation needed|date=February 2009}} === ವಸ್ತುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ === [[ಚಿತ್ರ:USS Dewey christening.jpg|thumb|right| USS Deweyಯ ಕ್ರಿಸನಿಂಗ್ ಅಥವಾ ಪುಣ್ಯಸ್ನಾನ.]] "ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್" ಅಥವಾ "ಕ್ರಿಸನಿಂಗ್" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೆಲವೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಸ್ತುಗಳ ಬಳಕೆಯ ಅರಂಭವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಲು ಕೂಡಾ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ''ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್ ಆಫ್ ಬೆಲ್ಸ್'' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ([[ಸಂಗೀತಮಯ]] ಆಶೀರ್ವಾದವನ್ನು ಬಣ್ಣಿಸಲು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಚರ್ಚ್]])ನ ಘಂಟಾನಾದದ ಬಗ್ಗೆ, ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೊಂದನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರ ಮೂಲವು ಬಿಷಪ್‌ರವರು ಗಂಟೆಯ ಹೊರಭಾಗವನ್ನು ಇನ್‌ಫರ್ಮ್‌ನ ತೈಲದಿಂದಲೂ, ಒಳಭಾಗವನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ಮ್‌ನಿಂದಲೂ ಲೇಪನ ಮಾಡುವ ಮೊದಲು ಅದನ್ನು [[ಪವಿತ್ರ ಜಲ]]ದಿಂದ ತೊಳೆಯುವ ವಿಧಿಯಿಂದ ಬಂದಿದೆ; ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಹೊಗೆಸೂಸುವ [[ಧೂಪಪಾತ್ರೆ]]ಯನ್ನು ಗಂಟೆಯ ಅಡಿಗೆ ಇಡಲಾಗುವುದು, ಮತ್ತು ಬಿಷಪ್‌ರವರು ಚರ್ಚಿನ ಈ [[ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿ]]ಗಳು ಗಂಟೆಯ ಸದ್ದು ಕೇಳಿದಾಗಲೆಲ್ಲ ಭೂತಪಿಶಾಚಿಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಿ, ತುಫಾನುಗಳಿಂದ ಕಾಪಾಡಲಿ, ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯಿರುವವರನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಕರೆಯಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. * ''ಹಡಗುಗಳ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್'' : [[ಕ್ರುಸೇಡ್(ಧರ್ಮಯುದ್ಧ)]]ಗಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಕೂಡ, ವಿಧಿಗಳಲ್ಲಿ [[ಹಡಗು]]ಗಳಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಾಡುವದನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. [[ಪಾದ್ರಿಯು]] ದೇವರಲ್ಲಿ ಹಡಗಿಗೆ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಪಯಣಿಸುವವರನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ನೌಕೆ]]ಯ ಮೇಲೆ [[ಪವಿತ್ರ ಜಲ]]ವನ್ನು ಪ್ರೋಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="cathen"/> == ಅನುಬಂಧಗಳು == {{Reflist|2}} == ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು == {{Wikisource1911Enc}} * {{cite journal |first=Don |last=Matzat |year=1997 |month=Spring |title=In Defense of Infant Baptism |url=http://www.issuesetcarchive.org/issues_site/resource/journals/v2n3.htm |accessdate=February 26, 2009 |journal=Issues, Etc. Journal |volume=2 |issue=3}} * {{cite book |title=Baptism, Eucharist, and ministry |publisher=[[World Council of Churches]] |location=Geneva |year=1982 |pages= |isbn=2-8254-0709-7 |oclc=9918640 |author=World Council of Churches}} * {{cite book |first=Richard |last=Jungkuntz |title=The Gospel of Baptism |location=St. Louis |publisher=Concordia Publishing House |year=1968 |oclc=444126}} * {{cite book |first=Robert W. |last=Kolb |title=Make Disciples, baptizing: God's gift of new life and Christian witness |publisher=Concordia Seminary |location=St. Louis |year=1997 |pages= |isbn=0-911770-66-6 |oclc=41473438}} * {{cite book |first=James M. |last=Chaney |title=William the Baptist |url=http://www.doulosresources.org/books/william/william.html |publisher=Doulos Resources |location=Oakland, TN |year=2009 |pages=160 |isbn=978-1442185609 |oclc= |access-date=2010-07-07 |archive-date=2009-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090708014704/http://www.doulosresources.org/books/william/william.html |url-status=dead }} * {{cite book |first=David P. |last=Scaer |title=Baptism |location=St. Louis |publisher=The Luther Academy |year=1999 |oclc=41004868}} * {{cite book |author=Schlink, Edmund |title=The Doctrine of Baptism |publisher=Concordia Publishing House |location=St. Louis, Mo |year=1972 |pages= |isbn=0-570-03726-3 |oclc=228096375}} * {{cite book |first=Laurence Hull |last=Stookey |title=Baptism, Christ's act in the church |publisher=Abingdon |location=Nashville, Tenn |year=1982 |pages= |isbn=0-687-02364-5 |oclc=7924841}} * {{cite book |first=Kallistos |last=Ware |authorlink=Timothy Ware |title=The Orthodox Church |publisher=Penguin Books |location=New York |year=1993 |pages=277–278 |isbn=0-14-014656-3 |oclc=263544700}} * {{cite book |first=William H. |last=Willimon |authorlink=William Willimon |title=Remember who you are: baptism, a model for Christian life |publisher=Upper Room |location=Nashville |year=1980 |pages= |isbn=0-8358-0399-6 |oclc=6485882}} * {{cite book |first=Jim |last=Linderman |title=Take Me to the Water: Immersion Baptism in Vintage Music and Photography 1890-1950 |publisher=Dust to Digital |location=Atlanta |year=2009 |pages= |isbn=978-0-9817342-1-7 }} == ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/52311/Baptism "Baptism."] ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ ಆನ್‌ಲೈನ್. {{Commonscat|Baptism}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸಮ್(ಜ್ಞಾನಸ್ನಾನ)]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಶಬ್ದಾವಳಿ]] [[ವರ್ಗ:ಧಾರ್ಮಿಕ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳು]] fljciu2vnv3xr000j147aqd3muxd1uz 0 24013 1375503 1353257 2026-06-20T14:54:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375503 wikitext text/x-wiki {{Infobox actor | name = Paul Newman | image = Paul Newman in Carnation, Washington June 2007 cropped.jpg | imagesize = 160px | caption = Paul Newman in 2007. | birthname = Paul Leonard Newman | birthdate = {{birth date|mf=yes|1925|1|26}} | birthplace = {{city-state|Shaker Heights|Ohio}}, U.S. | deathdate = {{death date and age|mf=yes|2008|9|26|1925|1|16}} | deathplace = {{city-state|Westport|Connecticut}}, U.S. | occupation = Actor, director, [[humanitarian]], [[entrepreneur]] | yearsactive = 1952–2007 | spouse = Jackie Witte (1949–1958) (divorced)<br />[[Joanne Woodward]] (1958–2008) (his death) }} '''ಪಾಲ್‌ ಲಿಯೋನಾರ್ಡ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌''' (1925ರ ಜನವರಿ 26 – 2008ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 26),<ref>[http://www.reuters.com/article/rbssConsumerGoodsAndRetailNews/idUSN2732677420080927 "ಫಿಲ್ಮ್‌‌ಸ್ಟಾರ್‌ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಡೆಡ್‌ ಅಟ್‌ 83."] Reuters.com. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2008.</ref><ref>[http://abcnews.go.com/Entertainment/wireStory?id=5899629 "ಲೆಜಂಡರಿ ಆಕ್ಟರ್‌‌ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಡೈಸ್‌ ಅಟ್‌ ಏಜ್‌ 83."] ''ABC ನ್ಯೂಸ್'' ‌. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2008.</ref><ref name="CNN">{{cite news|url=http://www.cnn.com/2008/SHOWBIZ/Movies/09/27/paul.newman.dead/ |title=Paul Newman dies at 83 |accessdate=2008-09-27 |first=CNN |date=2008-09-27 |work=Cable News Network |publisher=CNN.com }}</ref> ಅಮೆರಿಕಾದ ಓರ್ವ ನಟ, [[ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ದೇಶಕ]], [[ಉದ್ಯಮಿ]], [[ಮಾನವ ಹಿತಕಾರಿ]], ಹಾಗೂ [[ವಾಹನಗಳ ಓಟದ ಪಂದ್ಯ]]ದ ಉತ್ಸಾಹಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಆಗಿದ್ದ. 1986ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಸ್ಕೊರ್ಸೆಸಿ]]ಯ ''[[ದಿ ಕಲರ್‌ ಆಫ್‌ ಮನಿ]]'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಪಾತ್ರನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ದೊರೆತ ಒಂದು [[ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಅವನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ; ಇತರ ಎಂಟು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು,<ref>{{cite web |url=http://awardsdatabase.oscars.org/ampas_awards/help/helpMain.jsp?helpContentURL=statistics/indexStats.html |title=Persons With 5 or More Acting Nominations |date=03/2008 |accessdate=2008-12-30 |publisher=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]}}</ref> ಮೂರು [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು]], ಒಂದು [[BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], ಒಂದು [[ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], ಒಂದು [[ಕ್ಯಾನೆಸ್‌ ಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], ಒಂದು [[ಎಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]], ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಗೌರವಾರ್ಥ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಅವನ ತೆಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. [[ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಕಾರ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದ ರಸ್ತೆ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆತ ಹಲವಾರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಗಿರಿಗಳನ್ನೂ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ, ಮತ್ತು ಅವನ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ತಂಡಗಳು [[ಮುಕ್ತ ಚಕ್ರದ]] [[ಇಂಡಿಕಾರ್‌‌]] ಓಟದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಗಿರಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡವು. [[ನ್ಯೂಮನ್‌'ಸ್‌ ಓನ್‌]] ಎಂಬ ಆಹಾರ ಕಂಪನಿಯ ಓರ್ವ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿಯೂ ನ್ಯೂಮನ್‌ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ; ಈ ಕಂಪನಿಯ ನೆರವಿನಿಂದಲೇ ತೆರಿಗೆ ನಂತರದ ಎಲ್ಲಾ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ರಾಯಧನಗಳನ್ನು ಅನಾಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಮನ್‌ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ.<ref name="faq">[http://www.newmansown.com/faqs.aspx ''FAQs'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923023606/http://newmansown.com/faqs.aspx |date=2010-09-23 }} Newman's Own‌.com.</ref> 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌‌ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಈ ದಾನಗಳ ಮೊತ್ತವು 280 ದಶಲಕ್ಷ US $ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಮೀರಿಸಿದ್ದವು.<ref name="faq"/> == ಆರಂಭಿಕ ಬದುಕು == [[ಓಹಿಯೋದ ಶೇಕರ್‌ ಹೈಟ್ಸ್‌‌‌]] ([[ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌‌‌‌]]ನ ಒಂದು ಉಪನಗರ) ಎಂಬಲ್ಲಿ, ಥೆರೆಸಾ ([[ಜನ್ಮನಾಮ]] ಫೆಟ್ಜರ್‌‌ ಅಥವಾ ಫೆಟ್ಸ್ಕೊ; {{lang-sk|Terézia Fecková}})<ref name="LaxE-">[[ಲ್ಯಾಕ್ಸ್‌‌, ಎರಿಕ್‌‌]] (1996). - ''ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌: ಎ ಬಯಾಗ್ರಫಿ''. - ಅಟ್ಲಾಂಟಾ, ಜಾರ್ಜಿಯಾ: ಟರ್ನರ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌‌. - ISBN 1-57036-286-6.</ref><ref name="Morella">ಮೋರೆಲ್ಲಾ, ಜೋ; ಎಪ್‌ಸ್ಟೀನ್‌, ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ Z. (1988). - ''ಪಾಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಜೊವಾನ್ನೆ: ಎ ಬಯಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್‌ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಜೊವಾನ್ನೆ ವುಡ್‌ವರ್ಡ್‌''. - ಡೆಲಾಕಾರ್ಟೆ ಪ್ರೆಸ್‌. - ISBN 0-440-50004-4.</ref> ಮತ್ತು ಅರ್ಥರ್‌ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ದಂಪತಿಗಳ ಮಗನಾಗಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಜನಿಸಿದ. ಅರ್ಥರ್‌ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಕ್ರೀಡೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸರಕುಗಳ ಒಂದು ಲಾಭದಾಯಕ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ.<ref>[http://www.filmreference.com/film/15/Paul-Newman.html ''ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಬಯಾಗ್ರಫಿ (1925-)'' ]. - FilmReference.com.</ref><ref name="gen">[http://www.genealogy.com/famousfolks/paul-newman/index.html ''ಆನ್ಸೆಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್‌ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081002103506/http://www.genealogy.com/famousfolks/paul-newman/index.html |date=2008-10-02 }}. - Genealogy.com.</ref> ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ಅಪ್ಪ [[ಯೆಹೂದಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ;[[ಪೋಲೆಂಡ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಹಂಗರಿ]]ಯಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದ ವಲಸೆಗಾರು ಅವನ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ ವಿಜ್ಞಾನ]]ವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ತಾಯಿಯು ಒಂದು [[ಸ್ಲೊವಾಕ್‌]] [[ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥಲಿಕ್‌]] ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದಳು. ಹಿಂದಿನ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ–ಹಂಗರಿ]]ಯಲ್ಲಿದ್ದ (ಈಗ [[ಸ್ಲೊವಾಕಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿರುವ) [[ಟೈಸೀ]] (ಹಿಂದೆ ಟೈಸ್ಸೈ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಎಂಬಲ್ಲಿ ಈ ರೋಮನ್‌ ಕ್ಯಾಥಲಿಕ್‌ ಕುಟುಂಬವಿತ್ತು.<ref name="Morella"/><ref name="refname2">‌ಹ್ಯಾಮಿಲ್, ಡೆನಿಸ್‌. - "ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌, ಎ ಬಿಗ್‌ ಗನ್‌ ಅಟ್‌ 73". - ''[[ಬಫೆಲೊ ನ್ಯೂಸ್‌]]''. - ಮಾರ್ಚ್‌ 7, 1998. - 2008-03-08ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು</ref><ref>[http://www.pticie.host.sk/english.htm ಟೈಸೀ ರೆಸ್ಯೂಮ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080317131910/http://www.pticie.host.sk/english.htm |date=2008-03-17 }}. - ಒಬೆನ್ಸಿ ಉರದ್‌ ಟೈಸೀ</ref><ref>[http://www.elmundo.es/elmundo/2008/09/27/cultura/1222521210.html "ಫ್ಯಾಲೆಸಿ ಎಲ್‌ ಆಕ್ಟರ್ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌"] Elmundo.es (27 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 2008)</ref> ಓರ್ವ ವಯಸ್ಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ತನ್ನನ್ನು "ಓರ್ವ ಯೆಹೂದಿ" ಎಂದು ವಿವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಆತ "ಇದು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸವಾಲನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವಂಥದ್ದು" ಎಂದೇ ಈ ಕುರಿತು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ.<ref name="time">ಸ್ಕೌ, ಜಾನ್‌. - [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,923114-5,00.html "ವರ್ಡಿಕ್ಟ್‌ ಆನ್‌ ಎ ಸೂಪರ್‌ಸ್ಟಾರ್‌‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101222231216/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,923114-5,00.html |date=2010-12-22 }}. - ''[[TIME]]''. - ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ 6, 1982.</ref> ಪಾಲ್‌ ಮತ್ತು ಅವನ ಸೋದರ ಅರ್ಥರ್‌ನನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಾಗ ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ತಾಯಿ ಅವನ ಅಪ್ಪನ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಪಾಲ್‌ನ ಸೋದರ ಅರ್ಥರ್‌‌ ಮುಂದೆ ಓರ್ವ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಾಣ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ ಎನಿಸಿಕೊಂಡ.<ref name="tiscali">[http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/paul_newman_biog.html ''ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಬಯಾಗ್ರಫಿ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071023063214/http://www.tiscali.co.uk/entertainment/film/biographies/paul_newman_biog.html |date=2007-10-23 }}. - Tiscali.co.uk.com.</ref> ನ್ಯೂಮನ್‌ ಸಾಕಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ರಂಗಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ತಳೆದಿದ್ದ; ಇದಕ್ಕೆ ಅವನ ತಾಯಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿದಳು. ಏಳು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವನಾಗಿದ್ದಾಗ, ''ರಾಬಿನ್‌ ಹುಡ್‌'' ಎಂಬ ಒಂದು ಶಾಲಾ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನ ವಿದೂಷಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆತ ನಟನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಾಡಿದ. 1943ರಲ್ಲಿ [[ಶೇಕರ್‌ ಹೈಟ್ಸ್‌ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಅವನು, [[ಓಹಿಯೋದ ಅಥೆನ್ಸ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿನ [[ಓಹಿಯೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡ; ಇಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ [[ಫೈ ಕಪ್ಪಾ ಟೌ]] ಎಂಬ ಬಳಗಕ್ಕೆ ಆತನಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಸಿಕ್ಕಿತು.<ref name="tiscali"/> === ಸೇನಾ ಸೇವೆ === [[IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನೌಕಾಪಡೆ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ರಂಗಭೂಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ.<ref name="tiscali"/> ಅ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ ತರಬೇತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು ಎಂಬ ಭರವಸೆಯೊಂದಿಗೆ, [[ಓಹಿಯೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿರುವ ನೇವಿ V-12 ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡ; ಆದರೆ, ಅವನು [[ವರ್ಣಾಂಧತೆಯ]] ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಅವನನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref name="tiscali"/><ref name="navy">[http://www.history.navy.mil/bios/newman_p.htm ''ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141125005231/http://www.history.navy.mil/bios/newman_p.htm |date=2014-11-25 }}. - ಬಯಾಗ್ರಫೀಸ್‌ ಇನ್‌ ನೇವಲ್‌ ಹಿಸ್ಟರಿ. - Navy.mil.</ref> ಅದರ ಬದಲಿಗೆ ಅವನನ್ನು ತಳಹದಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ದಾಖಲು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆತ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ರೇಡಿಯೋ ಸಂವಹನ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗೂ ವಿಮಾನ ಕೋವಿಗಾರನಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ. [[ನೌಕಾಸ್ಫೋಟಕ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯ ವಿಮಾನ]]ಗಳಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ಹಿಂಭಾಗದ-ಆಸನದ ರೇಡಿಯೋ ಸಂವಹನ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗೂ ವಿಮಾನ ಕೋವಿಗಾರನಾಗಿ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ, 1944ರಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವಿಮಾನದ ರೇಡಿಯೋ ಸಂವಹನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯಾಗಿ ಮೂರನೇ ದರ್ಜೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ನ್ಯೂಮನ್‌ನನ್ನು ಹವಾಯಿಯ ಬಾರ್ಬರ್‌'ಸ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗೆ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪೆಸಿಫಿಕ್-ಮೂಲದ ಬದಲಿ ನೌಕಾಸ್ಫೋಟಕ ವಿಮಾನದಳಗಳಿಗೆ (VT-98, VT-99, and VT-100) ಅವನನ್ನು ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ವಾಹಕ ನೌಕೆಯ ಇಳಿಯುವಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಇಡುವುದರ ಮೂಲಕ, ವಿಮಾನ ಚಾಲಕರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧದ ವಿಮಾನದ ಚಾಲಕ ತಂಡದವರಿಗೆ ಬದಲಿ ಬಳಸುವಿಕೆಯ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಈ ನೌಕಾಸ್ಫೋಟಕ ವಿಮಾನದಳಗಳು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದವು.<ref name="navy"/> ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವನು [[ವಿಮಾನವಾಹಕ ನೌಕೆ]]ಗಳಿಂದ ಓರ್ವ ತಿರುಗು ಗೋಪುರದ ವಿಮಾನ ಕೋವಿಗಾರನಾಗಿ ಒಂದು [[ಮುಯ್ಯಿಗಾರ]] ನೌಕಾಸ್ಫೋಟಕ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಯ ವಿಮಾನದಲ್ಲಿ ಹಾರಿದ. 1945ರ ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಒಕಿನಾವಾದ ಕದನ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ರೇಡಿಯೋ ಸಂವಹನ ಸಿಬ್ಬಂದಿ-ವಿಮಾನ ಕೋವಿಗಾರನಾಗಿ ''[[USS ಬಂಕರ್‌ ಹಿಲ್‌]]'' ಒಳಗೆ ಸೇವೆ ಅವನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ. ಒಕಿನಾವಾದ ಸೈನಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ಬದಲಿಗಳ ಒಂದು ಪಡೆಯೊಂದಿಗಿನ ಹಡಗಿಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಅವನಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಯುದ್ಧದ ಒಂದು ಆಕಸ್ಮಿಕ ಘಟನೆಯಿಂದಾಗಿ ಅವನನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು; ಏಕೆಂದರೆ ಅವನ ವಿಮಾನ ಚಾಲಕ ಕಿವಿ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದ. ಅವನ ವಿಶೇಷದಳದ ಉಳಿದವರೆಲ್ಲರೂ ಸತ್ತರು.<ref>‌‌[[ಹೇಸ್ಟಿಂಗ್ಸ್, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌‌]] (2008). - [https://books.google.com/books?id=JveaGQAACAAJ ''ರೆಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್‌: ದಿ ಬ್ಯಾಟಲ್‌ ಫಾರ್‌ ಜಪಾನ್‌, 1944-45'' ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}. - ರ್ಯಾಂಡಮ್‌ ಹೌಸ್‌. - ISBN 0-307-26351-7.</ref> ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಅವನು ತನ್ನ ಪದವಿ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ {{Clarify|date=June 2010}} ಓಹಿಯೋದ ಗೇಂಬಿಯರ್‌‌ನಲ್ಲಿನ [[ಕೆನ್ಯನ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌]] ಸೇರಿಕೊಂಡು 1949ರಲ್ಲಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ.<ref name="tiscali"/> ನಂತರ [[ಯೇಲ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡು ರಂಗಕಲೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ನ್ಯೂಮನ್‌ 1954ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ, ಮತ್ತು ನಂತರದಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಅಕ್ಟರ್‌'ಸ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೋ]]ದಲ್ಲಿ [[ಲೀ ಸ್ಟ್ರಾಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ.<ref name="tiscali"/> [[ಆಸ್ಕರ್‌ ಲೆವಂಟ್]] ಬರೆದು ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಹಾಲಿವುಡ್‌ಗೆ ತೆರಳುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ್ನು ಬಿಡಲು ನ್ಯೂಮನ್‌ಗೆ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅರೆ-ಮನಸ್ಸಿತ್ತು: "ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತೀರಾ ನಿಕಟವಾಗಿದ್ದರೂ, ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳವಿಲ್ಲ" ಎಂಬುದಾಗಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದುದನ್ನು ಲೆವಂಟ್‌ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>‌[[ಲೆವಂಟ್, ಆಸ್ಕರ್‌‌]] (1969). - ''[[ದಿ ಅನ್‌ಇಂಪಾರ್ಟೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಬೀಯಿಂಗ್‌ ಆಸ್ಕರ್‌‌‌]]''. - ಪಾಕೆಟ್‌ ಬುಕ್ಸ್‌. - ಪುಟ 56. ISBN 0-671-77104-3.</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == === ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯ === [[ವಿಲಿಯಂ ಇಂಜ್‌]] ಎಂಬಾತನ ''[[ಪಿಕ್‌ನಿಕ್‌]]'' ಎಂಬ ಕೃತಿಯ ಮೂಲ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ [[ಕಿಮ್‌ ಸ್ಟಾನ್ಲೆ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ, ನ್ಯೂಮನ್‌ [[ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ರಂಗಭೂಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆತ [[ಜೆರಾಲ್ಡೀನ್‌ ಪೇಜ್‌]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು ''[[ದಿ ಡೆಸ್ಪರೇಟ್‌ ಅವರ್ಸ್‌]]'' ಹಾಗೂ ''[[ಸ್ವೀಟ್‌ ಬರ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಯೂತ್‌‌]]'' ಎಂಬ ಬ್ರಾಡ್‌ವೇಯ ಮೂಲ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆತ ''ಸ್ವೀಟ್‌ ಬರ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಯೂತ್‌‌‌‌‌'' ನ ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಾಂತರದಲ್ಲೂ ನಟಿಸಿದ; ಇದರಲ್ಲಿ ಪೇಜ್‌ ಸಹ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಹಾಲಿವುಡ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ''[[ದಿ ಸಿಲ್ವರ್ ಚಾಲೈಸ್‌]]'' (1954) ಅವನ ಮೊದಲ [[ಚಲನಚಿತ್ರ]]ವಾಗಿತ್ತು; ಇದಾದ ನಂತರ ಬಂದ ಚಿತ್ರಗಳಾದ, ''[[ಸಮ್‌ಬಡಿ ಅಪ್‌ ದೇರ್‌ ಲೈಕ್ಸ್‌ ಮಿ]]'' (1956) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಆತ ಮುಷ್ಟಿಯುದ್ಧ ಪಟು [[ರಾಕಿ ಗ್ರೇಜಿಯಾನೊ]] ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ; ''[[ಕ್ಯಾಟ್‌ ಆನ್‌ ಎ ಹಾಟ್‌ ಟಿನ್‌ ರೂಫ್‌]]'' (1958) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಎಲಿಜಬೆತ್‌ ಟೇಲರ್‌]] ಎದುರು ನಟಿಸಿದ; ಮತ್ತು [[ಬಾರ್ಬರಾ ರಷ್‌]] ಹಾಗೂ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ವೌಘನ್‌]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ಯಂಗ್‌ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯನ್ಸ್‌]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ. ಈ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಅವನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಪಾತ್ರಗಳು ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಚಿತ್ರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಆದರೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪಾತ್ರವು, ''[[ಟೇಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಟುಮಾರೊ]]'' ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾದಂಬರಿ TV ಸರಣಿಯ 1952ರ ಆಗಸ್ಟ್‌‌ರಂದು ಪ್ರಸಾರವಾದ "ಐಸ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ಸ್ಪೇಸ್‌"<ref>{{cite episode |title=Ice From Space |series=Tales of Tomorrow |serieslink=Tales of Tomorrow |airdate=1952-08-08 |season=1 |number=43}}</ref> ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನುಳ್ಳ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ದಕ್ಕಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಆತ ಸಾರ್ಜೆಂಟ್‌ ವಿಲ್ಸನ್ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಆತ ವಹಿಸಿದ; ಇದು TV ಅಥವಾ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಅವನ ಮೊದಲ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1954ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ, ಜೋನ್‌ ಮಿಲಿ ಎಂಬಾತನಿಂದ ನಿರ್ದೇಶಿಸಲ್ಪಡಬೇಕಿದ್ದ ''[[ಈಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಈಡನ್‌]]'' (1955) ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ [[ಜೇಮ್ಸ್‌ ಡೀನ್‌]]ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರದೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ (ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಟೆಸ್ಟ್‌) ನ್ಯೂಮನ್‌ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಆರನ್‌ ಟ್ರಾಸ್ಕ್‌ ಎಂಬ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆದರೆ, ಆರನ್‌ನ ಸೋದರಿಕೆಯ ಅವಳಿ ಸೋದರನಾದ ಕ್ಯಾಲ್‌ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಡೀನ್‌ನ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಯಿತು. ಡೀನ್‌ ತನ್ನ ಭಾಗದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ, ಆದರೆ ನ್ಯೂಮನ್‌ ವಿಫಲಗೊಂಡ; ಅವನಿಗೆ ದಕ್ಕಬೇಕಿದ್ದ ಪಾತ್ರ [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ಡವಲೊಸ್‌]] ಎಂಬಾತನಿಗೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ''[[ಅವರ್‌ ಟೌನ್‌]]'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನೇರಪ್ರಸಾರದ ಹಾಗೂ [[ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಬಂದ]] ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ [[ಇವಾ ಮೇರಿ ಸೇಂಟ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಸಿನಾಟ್ರಾ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಸಹ-ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ; ಇದು [[ಅದೇ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ]] [[ಥಾರ್ನ್‌ಟನ್‌ ವೈಲ್ಡರ್‌‌‌‌‌‌]]ನ ರಂಗ ನಾಟಕದ ಒಂದು ಸಂಗೀತಮಯ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿತ್ತು. ಜೇಮ್ಸ್‌ ಡೀನ್ ಬದಲಿಗೆ ಕೊನೇಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ನನ್ನು ಈ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite book |last=Weiner |first=Ed |last2=Editors of TV Guide |title=The TV Guide TV Book: 40 Years of the All-Time Greatest Television Facts, Fads, Hits, and History |place=New York |publisher=Harper Collins |year=1992 |edition=First |page=118}}</ref> 2003ರಲ್ಲಿ, ''ಅವರ್‌ ಟೌನ್‌'' ಚಿತ್ರದ ಒಂದು ಮರುನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ನಟಿಸಿದ; ಇದರಲ್ಲಿ ಅವನದ್ದು ರಂಗಮಂಚದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. === ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು === 1950ರ ದಶಕದ ಚಿತ್ರರಂಗದಿಂದ 1960ರ ದಶಕ ಹಾಗೂ 1970ರ ದಶಕದ ಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡ ಕೆಲವೇ ನಟರ ಪೈಕಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ. ಅವನ ಬಂಡಾಯಗಾರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವು ಒಂದು ತರುವಾಯದ ಪೀಳಿಗೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ನ್ಯೂಮನ್‌ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ ಚಿತ್ರದ ಹೆಸರುಗಳು ಹೀಗಿವೆ: ''[[ಎಕ್ಸೋಡಸ್‌]]'' (1960), ''[[ದಿ ಹಸ್ಲರ್‌‌]]'' (1961), ''[[ಹುಡ್‌]]'' (1963), ''[[ಹಾರ್ಪರ್‌]]'' (1966), ''[[ಹೊಂಬ್ರೆ]]'' (1967), ''[[ಕೂಲ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ ಲ್ಯೂಕ್‌]]'' (1967), ''[[ದಿ ಟವರಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ಫರ್ನೊ]]'' (1974), ''[[ಸ್ಲ್ಯಾಪ್‌ ಷಾಟ್‌]]'' (1977), ಮತ್ತು ''[[ದಿ ವರ್ಡಿಕ್ಟ್‌]]'' (1982). ''[[ಬುಚ್‌ ಕ್ಯಾಸಿಡಿ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಸನ್‌ಡಾನ್ಸ್‌ ಕಿಡ್‌]]'' (1969) ಮತ್ತು ''[[ದಿ ಸ್ಟಿಂಗ್‌]]'' (1973) ಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ತನ್ನ ಸಹವರ್ತಿ ನಟ [[ರಾಬರ್ಟ್‌ ರೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್‌]] ಹಾಗೂ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಜಾರ್ಜ್‌ ರಾಯ್‌ ಹಿಲ್‌]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಸೇರಿಕೊಂಡ. ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ [[ಜೊವಾನ್ನೆ ವುಡ್‌ವರ್ಡ್‌]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೀರ್ಘವಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ (ಫೀಚರ್‌ ಪಿಲ್ಮ್‌) ಅವನು ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ''[[ದಿ ಲಾಂಗ್‌, ಹಾಟ್‌ ಸಮ್ಮರ್‌‌]]'' (1958), ''[[ರ್ಯಾಲಿ 'ರೌಂಡ್‌ ದಿ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್‌, ಬಾಯ್ಸ್‌‌!]]'', (1958), ''[[ಫ್ರಂ ದಿ ಟೆರೇಸ್‌]]'' (1960), ''[[ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ಬ್ಲೂಸ್‌]]'' (1961), ''[[ಎ ನ್ಯೂ ಕೈಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ಲವ್‌]]'' (1963), ''[[ವಿನ್ನಿಂಗ್‌]]'' (1969), ''[[WUSA]]'' (1970), ''[[ದಿ ಡ್ರೌನಿಂಗ್‌ ಪೂಲ್‌]]'' (1975), ''[[ಹ್ಯಾರಿ &amp; ಸನ್‌]]'' (1984), ಮತ್ತು ''[[ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮಿಸ್ಟ್ರೆಸ್‌ ಬ್ರಿಜ್‌]]'' (1990). ಅವರಿಬ್ಬರೂ [[HBO]] [[ಕಿರುಸರಣಿ]]ಯಾದ ''[[ಎಂಪೈರ್‌ ಫಾಲ್ಸ್‌‌‌]]'' ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದರೂ ಸಹ, ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಯಾವುದೇ ದೃಶ್ಯಗಳು ಅದರಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. ''ಹ್ಯಾರಿ &amp; ಸನ್‌'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿ ಅದನ್ನು ನಿರ್ದೇಶಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ನಾಲ್ಕು ದೀರ್ಘವಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ಸಹ (ಇದರಲ್ಲಿ ಅವನು ನಟಿಸಲಿಲ್ಲ) ನ್ಯೂಮನ್‌ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ವುಡ್‌ವರ್ಡ್‌ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದ. ಆ ಚಿತ್ರಗಳ ವಿವರಗಳು ಇಂತಿವೆ: ಮೊದಲನೆಯದು ''[[ರ್ಯಾಚೆಲ್‌, ರ್ಯಾಚೆಲ್‌]]'' (1968) ಚಿತ್ರ, ಇದು [[ಮಾರ್ಗರೆಟ್‌ ಲಾರೆನ್ಸ್‌‌‌]]ನ ''ಎ ಜೆಸ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಗಾಡ್‌'' ಕೃತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು; ಎರಡನೆಯದು [[ಪುಲಿಟ್ಜರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]-ವಿಜೇತ ನಾಟಕವಾದ ''[[ದಿ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಗಾಮಾ ರೇಸ್‌ ಆನ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌-ಇನ್‌-ದಿ-ಮೂನ್‌ ಮೇರಿಗೋಲ್ಡ್ಸ್‌]]'' (1972) ಎಂಬುದರ ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿತ್ತು; ಮೂರನೆಯದು ಪುಲಿಟ್ಜರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ-ವಿಜೇತ ನಾಟಕವಾದ ''[[ದಿ ಷ್ಯಾಡೋ ಬಾಕ್ಸ್‌]]'' (1980) ಎಂಬುದರ ದೂರದರ್ಶನ ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೆಯದು [[ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೀ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌‌‌]]ನ ''[[ದಿ ಗ್ಲಾಸ್‌ ಮೆನಗೆರೀ]]'' (1987) ಎಂಬ ಕೃತಿಯ ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಾಂತರವಾಗಿತ್ತು. ''ದಿ ಹಸ್ಲರ್‌‌'' ಚಿತ್ರವು ಬಂದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಆ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತಾನು ವಹಿಸಿದ್ದ "ಫಾಸ್ಟ್‌" ಎಡ್ಡೀ ಫೆಲ್ಸನ್‌ ಪಾತ್ರವನ್ನು [[ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಸ್ಕೊರ್ಸೆಸಿ]]-ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ''[[ದಿ ಕಲರ್‌ ಆಫ್‌ ಮನಿ]]'' (1986) ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿದ; ಈ ಪಾತ್ರನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಅವನಿಗೆ ಲಭಿಸಿತು. ತನ್ನನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸಿದ ಓರ್ವ ದೂರದರ್ಶನ ಸಂದರ್ಶಕನೊಂದಿಗೆ ಅವನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, 62ರ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಸ್ಕರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದು, ಹಣ್ಣುಹಣ್ಣು ಮುದುಕನಾಗಿದ್ದಾಗ ತನಗೆ ಅದನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ನೀಡುವುದರ ಕುರಿತಾದ ತನ್ನ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿತು ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡ.<ref name="King">{{cite news|author=King, Kyle|title=Film Star Paul Newman Dies at 83|url=http://www.voanews.com/english/archive/2008-09/2008-09-27-voa19.cfm|date=September 27, 2008|work=Voice Of America|publisher=Voice Of America|accessdate=2008-09-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081219113858/http://www.voanews.com/english/archive/2008-09/2008-09-27-voa19.cfm|archivedate=2008-12-19}}</ref> === ಕೊನೆಯ ಕೃತಿಗಳು === 2003ರಲ್ಲಿ, ವೈಲ್ಡರ್‌ನ ''ಅವರ್‌ ಟೌನ್‌'' ಚಿತ್ರದ ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ಮರುಪ್ರದರ್ಶನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಮತ್ತು ತನ್ನ ಪಾತ್ರನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ಟೋನಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರನಾದ. [[PBS]] ಮತ್ತು [[ಷೋಟೈಮ್‌]] ಎಂಬ ಕೇಬಲ್‌ ಜಾಲವು ನಿರ್ಮಾಣದ ಒಂದು ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವನ್ನು ಪ್ರಸಾರಮಾಡಿದವು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕಿರುಸರಣಿ ಅಥವಾ TV ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿನ ಮಹೋನ್ನತ ನಾಯಕನಟನಿಗೆ ಮೀಸಲಾದ [[ಎಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯೊಂದಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಮನ್‌ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ. 2002ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''[[ರೋಡ್‌ ಟು ಪೆರ್ಡಿಷನ್‌]]'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಟಾಮ್‌ ಹ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌‌]]ಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಓರ್ವ ಒಳತೋಟಿಗೊಳಗಾದ ಸಮೂಹ ನಾಯಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅವನ ಕೊನೆಯ ಕಾಣಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ಧ್ವನಿದಾನವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಕೆಲಸವನ್ನು ಅವನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ. ಕಾರು ಓಟದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಪ್ರಬಲವಾದ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ, [[ಡಿಸ್ನೆ]]/[[ಪಿಕ್ಸರ್‌‌‌‌‌]]ನ ''[[ಕಾರ್ಸ್‌‌‌]]'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಡಾಕ್‌ ಹಡ್ಸನ್‌]] ಎಂಬ ಒಂದು ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ ಕಾರಿಗೆ ಅವನು ಧ್ವನಿ ಒದಗಿಸಿದ. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಸಿದ್ಧ [[NASCAR]] ಚಾಲಕನಾದ [[ಡೇಲ್‌ ಅರ್ನ್‌ಹಾರ್ಡ್‌ಟ್‌]] ಎಂಬಾತನ ಕುರಿತಾಗಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''[[ಡೇಲ್‌]]'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆತ ನಿರೂಪಕನಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ; ಇದು ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯ ಯಾವುದೇ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ಅಂತಿಮ ಚಲನಚಿತ್ರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 2008ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''[[ದಿ ಮೀರ್‌ಕ್ಯಾಟ್ಸ್‌]]'' ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರಕ್ಕೂ ನ್ಯೂಮನ್‌ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ. === ನಟನೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ === ತಾನು ನಟನೆಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದುವುದಾಗಿ 2007ರ ಮೇ 25ರಂದು ನ್ಯೂಮನ್‌ ಘೋಷಿಸಿದ. ತಾನು ಅಂದುಕೊಂಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ತನಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ತಾನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಅವನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ. "ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಜ್ಞಾಪಕಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನಿಮ್ಮ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವೂ ಕುಗ್ಗಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ, ನಿಮ್ಮ ಕಲ್ಪನಾಶೀಲತೆಯೂ ಕುಗ್ಗಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಟನೆಯೆಂಬುದು ನನ್ನ ಪಾಲಿಗೆ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಒಂದು ಮುಚ್ಚಿದ ಪುಸ್ತಕ ಎಂದೇ ನನ್ನ ಭಾವನೆ" ಎಂದು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ.<ref>[https://web.archive.org/web/20190305132721/https://www.news.com.au/story/0,23599,21797406-2,00.html ''ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಕ್ವಿಟ್ಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌ ಆಫ್ಟರ್‌ ಸ್ಟೆಲ್ಲಾರ್‌ ಕೆರೀರ್‌'']. News.com.au. ಮೇ 27, 2007.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6695939.stm ''ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಸ್ಟಾರ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಟು ರಿಟೈರ್‌‌'' ]. BBC ನ್ಯೂಸ್. ಮೇ 27, 2007.</ref> == ಲೋಕೋಪಕಾರ == ಬರಹಗಾರ [[A.E. ಹಾಚ್‌ನರ್‌]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು, [[ನ್ಯೂಮನ್‌'ಸ್‌ ಓನ್‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಒಂದು ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ನ್ಯೂಮನ್‌ 1982ರಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ. ಸಲಾಡ್‌ ಅಲಂಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಈ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ನಂತರದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡು, ಪಾಸ್ತಾ ಸಾಸ್‌, ನಿಂಬೆಹುಳಿ ಪಾನಕ, ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ ಅರಳು, ಸಾಲ್ಸಾ, ಹಾಗೂ ಮದ್ಯ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ತೆರಿಗೆಗಳ ನಂತರದ ಎಲ್ಲಾ ಹುಟ್ಟುವಳಿಯನ್ನೂ ಅನಾಥಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯೊಂದನ್ನು ನ್ಯೂಮನ್‌ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದ. 2006ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಈ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಯು 250 ದಶಲಕ್ಷ $ಗೂ ಮೀರಿದ ಹಣವನ್ನು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದೆ.<ref name="faq"/> ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ''ಷೇಮ್‌ಲೆಸ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲಾಯ್ಟೇಷನ್‌ ಇನ್‌ ಪರ್ಸೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಕಾಮನ್‌ ಗಾಡ್‌'' ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಹಾಚ್‌ನರ್ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅವನು ಬರೆದ. ಇತರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಪೈಕಿ, [[PEN/ನ್ಯೂಮನ್‌'ಸ್‌ ಓನ್‌ ಫಸ್ಟ್‌ ಅಮೆಂಡ್‌ಮೆಂಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಗೆ ನ್ಯೂಮನ್‌'ಸ್‌ ಓನ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ ಸಹ-ಪ್ರಾಯೋಜಕನಾಗಿದೆ. 25,000$ನಷ್ಟು ಮೊತ್ತದ ಒಂದು ನಗದು ಬಹುಮಾನದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಅದರ ಲಿಖಿತ ರೂಪಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸುವಂತೆ, [[ಫಸ್ಟ್‌ ಅಮೆಂಡ್‌ಮೆಂಟ್‌‌]]ನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವವರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲೆಂದು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಕಂಪನಿಯ ಚುಕ್ಕಾಣಿಯನ್ನು ಅವನ ಮಗಳಾದ [[ನೆಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌]] ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡಳು.<ref>[https://web.archive.org/web/20090120043434/http://www.news.com.au/heraldsun/story/0,21985,24149703-663,00.html "ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಸೇಸ್‌ ಹೀ ವಿಲ್‌ ಡೈ ಅಟ್‌ ಹೋಮ್‌."] ''[[ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಸನ್]]''. ಆಗಸ್ಟ್ 9, 2008.</ref> ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಕ್ಕಳಿಗೋಸ್ಕರ ಅವನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ [[ಹೋಲ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ವಾಲ್‌ ಗ್ಯಾಂಗ್‌ ಕ್ಯಾಂಪ್‌]] ಎಂಬ ಒಂದು ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಬೇಸಿಗೆ ಶಿಬಿರವು, ಅವನ ಲೋಕೋಪಕಾರದ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ; ಇದು [[ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌‌]]ನ [[ಆಶ್‌ಫೋರ್ಡ್‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. 1988ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ನದು ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕನ ಪಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು; ''ಬುಚ್‌ ಕ್ಯಾಸಿಡಿ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಸನ್‌ಡಾನ್ಸ್‌ ಕಿಡ್‌'' (1969) ಎಂಬ ತನ್ನ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ತಂಡದ ಹೆಸರನ್ನು ಈ ಶಿಬಿರಕ್ಕೆ ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. [[ಫೈ ಕಪ್ಪಾ ಟೌ]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ಕಾಲೇಜು ಬಳಗವು ಹೋಲ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ವಾಲ್‌ನ್ನು 1995ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲೋಕೋಪಕಾರ"ದ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. ಒಂದು ಶಿಬಿರವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡಿದ್ದು, U.S., ಐರ್ಲೆಂಡ್‌, ಫ್ರಾನ್ಸ್‌, ಹಾಗೂ ಇಸ್ರೇಲ್ ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಹೋಲ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ವಾಲ್‌ ಶಿಬಿರಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಡುವವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಶಿಬಿರಗಳು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ 13,000 ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="faq"/> 1999ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಕೊಸೊವೊ]]ದಲ್ಲಿನ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, [[ಕ್ಯಾಥಲಿಕ್‌ ರಿಲೀಫ್‌ ಸರ್ವೀಸಸ್‌]] ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ನ್ಯೂಮನ್‌ 250,000$ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ.<ref>{{Cite web |url=http://cnn.tv/US/9904/07/us.kosovo.refugees/ |title=CNN - ಇನ್‌ಕಮಿಂಗ್‌ ಕೊಸೊವೊ ರೆಫ್ಯೂಜೀಸ್‌, ಔಟ್‌ಗೋಯಿಂಗ್‌ U.S. ಡೊನೇಷನ್ಸ್‌ - ಏಪ್ರಿಲ್‌ 7, 1999 |access-date=2010-07-20 |archive-date=2008-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081109051506/http://cnn.tv/US/9904/07/us.kosovo.refugees/ |url-status=dead }}</ref> [[ಕೆನ್ಯನ್‌ ಕಾಲೇಜಿನ]] ಪ್ರಸಕ್ತ 230 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ನಿಧಿ-ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನದ ಅಂಗವಾಗಿ ಒಂದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವೇತನದ ನಿಧಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ನ್ಯೂಮನ್‌ ಶಾಲೆಗೆ 10 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದನೆಂದು ಕೆನ್ಯನ್‌ ಕಾಲೇಜು 2007ರ ಜೂನ್‌ 1ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ನ್ಯೂಮನ್‌ ಮತ್ತು ವುಡ್‌ವರ್ಡ್‌ ಇಬ್ಬರೂ ಸಹ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನವೊಂದರ ಗೌರವಾರ್ಥ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Reuters-Kenyon">{{cite news |title=Paul Newman donates $10 mln to Kenyon College |publisher=Reuters |url=http://www.reuters.com/article/entertainmentNews/idUSN0238991920070602 |date=2007-06-02|accessdate=2007-06-04}}</ref> [[ಕಮಿಟಿ ಎನ್‌ಕರೇಜಿಂಗ್‌ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್‌ ಫಿಲಾಂತ್ರಪಿ]] (CECP) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದ. ಇದು CEOಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಒಂದು ಸದಸ್ಯತ್ವ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿದ್ದು, ಜಾಗತಿಕ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಲೋಕೋಪಕಾರದ ಮಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವುದರ ಕಡೆ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ನ್ಯೂಮನ್‌ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೊಂದು ಅಗ್ರಗಣ್ಯ CEOಗಳಿಂದ 1999ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ CECP ಸಂಸ್ಥೆಯು 175ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಾವೇಶಗಳು, ವ್ಯಾಪಕ ಮಾನದಂಡದ ಸಂಶೋಧನೆ, ಹಾಗೂ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪರಿಪಾಠದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಸಮರ್ಥನೀಯ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸಮುದಾಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಲೋಕೋಪಕಾರದ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವ್ಯವಹಾರ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.corporatephilanthropy.org |title=CECP - Committee Encouraging Corporate Philanthropy |publisher=Corporatephilanthropy.org |date= |accessdate=2010-03-10 |archive-date=2010-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100110102746/http://www.corporatephilanthropy.org/ |url-status=dead }}</ref> Givingback.org ನ್ಯೂಮನ್‌ನನ್ನು 2008ರ ಅತ್ಯಂತ ಉದಾರಿ ಗಣ್ಯವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು. ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಅನಾಥಾಶ್ರಮಗಳಿಗೆ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುವ ನ್ಯೂಮನ್‌'ಸ್‌ ಓನ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌ಗೆ, 2008ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅವನು 20,857,000 $ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದ.<ref>{{cite web |title=The Giving Back 30 |url=http://www.givingback.org/Programs_Services/GivingBack30_2008.html |publisher=The Giving Back Fund |date=November 1, 2009 |accessdate=2009-11-04 |archive-date=2009-11-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091109044844/http://givingback.org/Programs_Services/GivingBack30_2008.html |url-status=dead }}</ref> ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ಸಾವಿನ ನಂತರ, ''[[ಎಲ್‌'ಒಸ್ಸೆರ್‌ವಟೋರ್‌ ರೊಮಾನೊ]]'' ಎಂಬ [[ಇಟಲಿಯ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ]]ಯು ([[ರೋಮ್‌ನ ಪೀಠ]]ದ ಒಂದು "ಅರೆ-ಅಧಿಕೃತ" ಪತ್ರಿಕೆ) ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ಲೋಕೋಪಕಾರವನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸುವ ಪ್ರಕಟಣೆಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. "ನ್ಯೂಮನ್‌ ಓರ್ವ ಉದಾರ ಹೃದಯಿ, ಹಾಗೂ ಹಾಲಿವುಡ್‌ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪವಾಗಿರುವ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಶೈಲಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ನಟನಾಗಿದ್ದ" ಎಂದೂ ಸಹ ಈ ಪತ್ರಿಕೆಯು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತು.<ref>{{citenews|url=http://www.catholicnews.com/data/stories/cns/0804957.htm|title=Catholic film critics laud actor Paul Newman's career, generosity|first=Mark|last=Pattison|date=September 30, 2008|accessdate=April 11, 2010|archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 7, 2013|archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20130307090949/http://www.catholicnews.com/data/stories/cns/0804957.htm|url-status=dead}}</ref> == ಮದುವೆs ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ == ನ್ಯೂಮನ್‌ ಎರಡು ಬಾರಿ ಮದುವೆಯಾದ. ಜಾಕೀ ವಿಟ್ಟೆ<ref name="tiscali"/> ಎಂಬಾಕೆಯನ್ನು ಅವನು ಮದುವೆಯಾದ; 1949ರಿಂದ 1958ರವರೆಗೆ ಅವರ ವೈವಾಹಿಕ ಜೀವನ ಸಾಗಿತು. ಸ್ಕಾಟ್‌ (1950) ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಮಗ, ಹಾಗೂ ಸುಸಾನ್‌ ಕೆಂಡಾಲ್‌ (1953) ಮತ್ತು ಸ್ಟೆಫಾನೀ ಎಂಬ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಅವರು ಪಡೆದರು.<ref name="tiscali"/> [[ಅತಿಯಾದ ಮಾದಕವಸ್ತು]]ವಿನ<ref>‌ಕ್ಲಾರ್ಕ್, ಹಂಟರ್‌‌ S. [http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,960672,00.html?promoid=googlep ''ಪೀಪಲ್‌‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091203000232/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,960672,00.html?promoid=googlep |date=2009-12-03 }}. ಟೈಮ್‌ ನಿಯತಕಾಲಿಕ. ಫೆಬ್ರವರಿ 17, 1986.</ref> ಸೇವನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ 1978ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸುನೀಗಿದ ಸ್ಕಾಟ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌, ''[[ಬ್ರೇಕ್‌ಹಾರ್ಟ್‌ ಪಾಸ್‌]]'', ''[[ದಿ ಟವರಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ಫರ್ನೊ]]'' ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು 1977ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''[[ಫ್ರಟರ್ನಿಟಿ ರೋ]]'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. ಮಾದಕವಸ್ತುವಿನ ವ್ಯಸನವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಕಾಟ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಗನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ.<ref>[http://www.scottnewmancenter.org/ ''ವೆಲ್‌ಕಮ್‌'' ]. Scott Newman Center.org.</ref> ಸುಸಾನ್‌ ಓರ್ವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮಿ ಹಾಗೂ [[ಲೋಕೋಪಕಾರಿ]] ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ಹಾಗೂ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅಭಿನಯವನ್ನು ತನ್ನ ಖಾತೆಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಳೆ. ''[[ಐ ವಾನ್ನಾ ಹೋಲ್ಡ್‌ ಯುವರ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌]]'' (1978) ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಬೀಟಲ್ಸ್‌ನ ನಾಲ್ಕು ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಪೈಕಿ ಓರ್ವಳಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿರುವುದು, ಮತ್ತು ''ಸ್ಲ್ಯಾಪ್‌ ಷಾಟ್‌'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಎದುರಾಗಿ ಒಂದು ಪುಟ್ಟ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ''ದಿ ಷ್ಯಾಡೋ ಬಾಕ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ದೂರದರ್ಶನ-ಚಲನಚಿತ್ರದ ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಪಕಿಯಾಗಿಯೂ ಅವಳು ಒಂದು ಎಮಿ ನಾಮನಿರ್ದೇಶನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾಳೆ. ನ್ಯೂಮನ್‌ಗೆ ಇಬ್ಬರು ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. 1958ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 2ರಂದು [[ಜೊವಾನ್ನೆ ವುಡ್‌ವರ್ಡ್‌]] ಎಂಬ ನಟಿಯನ್ನು ನ್ಯೂಮನ್‌ ಮದುವೆಯಾದ.<ref>[http://www.people.com/people/package/gallery/0,,20229386_20219605_3,00.html "ರಿಮೆಂಬರಿಂಗ್‌ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160413142950/http://www.people.com/people/package/gallery/0,,20229386_20219605_3,00.html |date=2016-04-13 }} ''ಪೀಪಲ್‌'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2008.</ref> ಅವರಿಗೆ ಮೂರು ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ಜನಿಸಿದರು. ಅವರೆಂದರೆ: [[ಎಲಿನಾರ್‌‌ "ನೆಲ್‌" ತೆರೆಸಾ]] (1959), ಮೆಲಿಸಾ "ಲಿಸ್ಸಿ" ಸ್ಟೀವರ್ಟ್‌ (1961), ಹಾಗೂ ಕ್ಲೇರ್‌ "ಕ್ಲಿಯಾ" ಒಲಿವಿಯಾ (1965). ''[[ದಿ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಗಾಮಾ ರೇಸ್‌ ಆನ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌-ಇನ್‌-ದಿ-ಮೂನ್‌ ಮೇರಿಗೋಲ್ಡ್ಸ್‌]]'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಲಿನಾರ್‌‌ಳನ್ನು (ರಂಗನಾಮ ನೆಲ್‌ ಪಾಟ್ಸ್‌) ಅವಳ ತಾಯಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ. [[ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ನ ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಮನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡು ನೆಲೆಸುವ ಮೂಲಕ, ನ್ಯೂಮನ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಲಿವುಡ್‌ ಪರಿಸರದಿಂದ ದೂರವುಳಿದರು. ತನ್ನ ಹೆಂಡತಿ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತಾನು ತೋರಿಸಿದ ನಿಷ್ಠೆಗಾಗಿ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದ್ದ. ದಾಂಪತ್ಯ ದ್ರೋಹದ ಕುರಿತಾಗಿ ಕೇಳಿದಾಗ, "ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಸೊಗಸಾದ ಮಾಂಸವಿರುವಾಗ ಹ್ಯಾಂಬರ್ಗರ್‌‌ಗೋಸ್ಕರ ಹೊರಗಡೆ ಯಾತಕ್ಕಾಗಿ ಹೋಗಬೇಕು?" ಎಂದು ಅವನು ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿ ವ್ಯಂಗ್ಯವಾದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಿಸಿದ್ದ<ref>{{cite news |url=http://www.nydailynews.com/gossip/2008/03/13/2008-03-13_concern_about_paul_newmans_health.html |title=Concern about Paul Newman's health |publisher=[[New York Daily News]] |date=2008-03-12 |accessdate=2008-07-23 |archive-date=2008-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080915084600/http://www.nydailynews.com/gossip/2008/03/13/2008-03-13_concern_about_paul_newmans_health.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2006/oct/08/familyandrelationships5 |title=It's an age-old quandary&nbsp;— why do men, like dogs, stray? |publisher=The Guardian |date=2006-10-08 |accessdate=2008-07-23 | location=London | first=Barbara | last=Ellen}}</ref> == ರಾಜಕೀಯ ಕ್ರಿಯಾವಾದ == [[ಚಿತ್ರ:Paul newman menomonee falls wisconsin mcarthy eugene rally.jpg|thumb|left|1968ರಲ್ಲಿ ಯೂಜೀನ್‌ ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಥಿಗಾಗಿ ನಡೆದ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಜಮಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌]] [[1968]]ರಲ್ಲಿ [[ಯೂಜೀನ್‌ ಮೆಕ್‌ಕಾರ್ಥಿ]]ಗೆ ಅವನು ನೀಡಿದ ಬೆಂಬಲದಿಂದಾಗಿ (ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ) ಮತ್ತು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂನಲ್ಲಿನ ಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ಅವನು ವಿರೋಧವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, [[ರಿಚರ್ಡ್‌ ನಿಕ್ಷನ್‌ನ ಶತ್ರುಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ<ref>{{cite web |url=http://www.artsci.wustl.edu/~polisci/calvert/PolSci3103/watergate/enemy.htm |title=Facts on File |publisher=Web.archive.org |date= |accessdate=2010-03-10 |archive-date=2003-06-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20030621235432/http://www.artsci.wustl.edu/~polisci/calvert/PolSci3103/watergate/enemy.htm |url-status=bot: unknown }}</ref> ಅವನಿಗೆ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಸ್ಥಾನ ದೊರೆತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನಾತ ತನ್ನ ಮಹಾನ್‌ ಬಯಕೆಯ ಈಡೇರಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. [[ಉದಾರವಾದಿ]] ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ತನ್ನ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಏಕನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೋರಿದ ನ್ಯೂಮನ್‌, 2006ರ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟಿಕ್‌ ಪ್ರೈಮರಿಯಲ್ಲಿ ಸೆನೆಟ್‌ ಸದಸ್ಯ [[ಜೋ ಲೈಬರ್‌ಮನ್‌]] ಎಂಬಾತನ ವಿರುದ್ಧದ [[ನೆಡ್‌ ಲ್ಯಾಮಂಟ್‌‌]]ನ ಉಮೇದುವಾರಿಕೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿದ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಓರ್ವ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪರ್ಯಾಯ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ಲ್ಯಾಮಂಟ್‌ನ ಹೆಸರು ಹೊರಬೀಳುವವರೆಗೂ, ಸ್ವತಃ ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ಹೆಸರೇ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಹೆಸರಾಗಿ ಗಾಳಿಸುದ್ದಿಯಂತೆ ಹಬ್ಬಿತ್ತು. [[ಕ್ರಿಸ್‌ ಡಾಡ್‌‌‌]]ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಅವನು ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ.<ref>[http://www.wfsb.com/politics/12281464/detail.html?rss=hart&amp;psp=news ''ಡಾಡ್‌ ಗೆಟ್ಸ್‌ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್‌ ಬೂಸ್ಟ್‌ ಫ್ರಮ್‌ ಸೆಲೆಬ್ಸ್‌'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110509071619/http://www.wfsb.com/politics/12281464/detail.html?rss=hart&psp=news |date=2011-05-09 }}. WFSB.com. 17 ಎಪ್ರಿಲ್ 2007.</ref> 1970ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 22ರಂದು [[ಮ್ಯಾನ್‌ಹಾಟ್ಟನ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[ಭೂಮಿಯ ದಿನ]]ದ ಮೊದಲ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಅವನು ಭಾಗವಹಿಸಿದ. [[ಸಲಿಂಗ ಮದುವೆ]]ಯೂ ಸೇರಿದಂತೆ [[ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಹಕ್ಕುಗಳ]] ಓರ್ವ ಧ್ವನಿಪೂರ್ಣ ಬೆಂಬಲಿಗನಾಗಿಯೂ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ.<ref>{{cite web |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/09/28/MN8R1194R6.DTL |title=Paul Newman an icon of cool masculinity |publisher=Sfgate.com |date=2008-09-28 |accessdate=2010-03-10 |archive-date=2008-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081004062426/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2008%2F09%2F28%2FMN8R1194R6.DTL |url-status=dead }}</ref> [[ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನ ಏರಿಕೆ]]ಯ ಕುರಿತಾಗಿ ತೀವ್ರ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದ ನ್ಯೂಮನ್‌, ಇದರ [[ಒಂದು ಪರಿಹಾರೋಪಾಯ]]ವಾಗಿ [[ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ]]ಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ.<ref>{{citenews|publisher=''[[USA Today]]''|url=http://www.usatoday.com/life/people/2007-05-23-paul-newman_N.htm|title=Cool Hand Nuke: Paul Newman endorses power plant|date=2007-05-23|accessdate=4/11/2010}}</ref> == ವಾಹನಗಳ ಓಟದ ಪಂದ್ಯ == ವಾಹನಗಳ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಕುರಿತು ನ್ಯೂಮನ್‌ ಓರ್ವ ತೀವ್ರಾಸಕ್ತ ಉತ್ಸಾಹಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಒಂದು [[1969ರ ಚಲನಚಿತ್ರ]]ವಾದ ''[[ವಿನ್ನಿಂಗ್‌‌‌‌‌]]'' ನ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ವಾಟ್ಕಿನ್ಸ್‌ ಗ್ಲೆನ್‌ ರೇಸಿಂಗ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗ, [[ವಾಹನ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ]] ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅವನು ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತಳೆದ. ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು 1972ರಲ್ಲಿ [[ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ನ ಥಾಂಪ್ಸನ್‌]] ಎಂಬಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು ದಶಕದ ಉಳಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅವನು [[ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಕಾರ್‌ ಕ್ಲಬ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದ (SCCA) ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ವಾಡಿಕೆಯ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದು, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಗಿರಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆತ [[1979ರ 24 ಅವರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಲೆ ಮಾನ್ಸ್‌‌]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಡಿಕ್‌ ಬಾರ್ಬರ್‌ನ [[ಪೋರ್ಷೆ 935]] ಕಾರನ್ನು ಓಡಿಸಿ, ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದ.<ref name="1979 Le Mans">{{cite web | url = http://www.formula2.net/1979.htm | title = XLVII Grand Prix d'Endurance les 24 Heures du Mans 1979 | publisher = Le Mans & F2 Register | date = 2008-05-02 | accessdate = 2008-09-27 | archive-date = 2017-07-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170707023724/http://www.formula2.net/1979.htm | url-status = dead }}</ref> [[ಪೆಟಿಟ್‌ ಲೆ ಮಾನ್ಸ್‌]] ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಆತ 2000ದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಾರ್ಬರ್‌ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ.<ref name="Petit">{{cite web | url = http://wsrp.ic.cz/alms2000.html#9 | title = American Le Mans Series 2000 | publisher = World Sports Racing Prototypes | date = 2005-10-02 | accessdate = 2008-09-27 | archive-date = 2008-10-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081005044003/http://wsrp.ic.cz/alms2000.html#9 | url-status = dead }}</ref> {{Le Mans drivers | Name = | Image = | Nationality = | Years = [[1979 24 Hours of Le Mans|1979]]| Team(s) = Dick Barbour Racing | Best Finish = 2nd <small>([[1979 24 Hours of Le Mans|1979]])</small> | Class Wins = 1 <small>([[1979 24 Hours of Le Mans|1979]])</small> | }} 1970ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದ 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದವರೆಗೆ, ಬಾಬ್‌ ಶಾರ್ಪ್‌ ರೇಸಿಂಗ್‌ ತಂಡದ ಪರವಾಗಿ [[ಟ್ರಾನ್ಸ್‌-ಆಮ್‌ ಸರಣಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ [[ಡಾಟ್ಸನ್‌‌]]ಗಳನ್ನು (ನಂತರ ಇವು [[ನಿಸಾನ್ಸ್‌]] ಎಂದು ಮತ್ತೆ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು) ಅವನು ಓಡಿಸಿದ. 1980ರ ದಶಕದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಸದರಿ ಬ್ರಾಂಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ತೀರಾ ನಿಕಟವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಾಹೀರಾತುಗಳಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. 70 ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು 8 ದಿನಗಳಷ್ಟು ವಯಸ್ಸಾಗಿದ್ದಾಗ, ಪ್ರಮುಖ ಅನುಮೋದಿತ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿನ<ref>{{Cite journal | last =Vaughn | first =Mark | title =Paul Newman 1925-2008 | journal =[[AutoWeek]] | volume =58 | issue =40 | page =43 | date =October 6, 2008 | year = | url = | doi = | id = }}</ref> ಒಂದು ವಿಜಯಶಾಲಿ ತಂಡದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಅತ್ಯಂತ ವಯಸ್ಸಾದ ಚಾಲಕ ಎಂದು ಅವನು ಕರೆಸಿಕೊಂಡ, ಹಾಗೂ ತನ್ನ ವರ್ಗದಲ್ಲಿ 1995ರ [[24 ಅವರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಡೇಟೋನಾ]] ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ.<ref name="1995 Daytona">{{cite web | url = http://wsrp.ic.cz/imsa1995.html#1 | title = International Motor Sports Association 1995 | publisher = World Sports Racing Prototypes | date = 2007-02-14 | accessdate = 2008-09-27 | archive-date = 2015-02-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150222005354/http://wsrp.ic.cz/imsa1995.html#1 | url-status = dead }}</ref> ಅವನ ಕಟ್ಟಕಡೆಯ ಓಟದ ಪಂದ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ 2004ರಲ್ಲಿ ಬಂದ [[ಬಾಜಾ 1000]] ಹಾಗೂ 2005ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಂದ 24 ಅವರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಡೇಟೋನಾ ಪಂದ್ಯಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.<ref name="2005 Daytona">{{cite web | url = http://wsrp.ic.cz/grandam2005.html#1 | title = Grand-American Road Racing Championship 2005 | publisher = World Sports Racing Prototypes | date = 2005-12-17 | accessdate = 2008-09-27 | archive-date = 2015-02-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150222004230/http://wsrp.ic.cz/grandam2005.html#1 | url-status = dead }}</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ತನ್ನದೇ ಆದ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ತಂಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು [[ಕ್ಯಾನ್‌-ಆಮ್‌]] ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ, ನಂತರ 1983ರಲ್ಲಿ [[ಕಾರ್ಲ್‌‌ ಹಾಸ್‌]] ಎಂಬ ಒಂದು [[ಚಾಂಪ್‌ ಕಾರು]] ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು [[ನ್ಯೂಮನ್‌/ಹಾಸ್‌ ರೇಸಿಂಗ್‌‌]] ಎಂಬ ತಂಡದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕನ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ. 1996ರ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಋತುವು ''[[ಸೂಪರ್‌ ಸ್ಪೀಡ್‌ವೇ]]'' ಎಂಬ [[IMAX]] ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಇದಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಮನ್‌ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದ್ದ. [[ನ್ಯೂಮನ್‌ ವ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ರೇಸಿಂಗ್‌]] ಎಂಬ [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌‌ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌]] ತಂಡದಲ್ಲೂ ಸಹ ಅವನು ಓರ್ವ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿದ್ದ. ಒಂದು [[NASCAR ವಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ಕಪ್‌]] ಕಾರನ್ನು ನ್ಯೂಮನ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದ; ಈಗ ಅದು [[ಪೆನ್ಸ್‌‌ಕೆ ರೇಸಿಂಗ್‌]] ತಂಡಕ್ಕೆ ಮಾರಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದು ಅಲ್ಲಿ #12 ಕಾರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ. 2009ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 21ರಂದು [[ನೆವಡಾದ ಲಾಸ್‌ ವೆಗಾಸ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ [[SCCA ಕೀರ್ತಿಭವನ]]ದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಹೆಸರನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url = http://www.scca.org/newsarticle.aspx?hub=6&news=3533 | title = Newman Leads List of New SCCA Hall of Fame Inductees | publisher = Sports Car Club of America | date = 2008-12-03 | accessdate = 2009-03-13 | archive-date = 2011-06-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110610053825/http://www.scca.org/newsarticle.aspx?hub=6&news=3533 | url-status = dead }}</ref> == ಅಸ್ವಸ್ಥತೆ ಮತ್ತು ಸಾವು == [[ಜಾನ್‌ ಸ್ಟೀನ್‌ಬೆಕ್‌‌]] ಎಂಬಾತನ ''[[ಆಫ್‌ ಮೈಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮೆನ್‌]]'' ಕೃತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ ಕೌಂಟಿ ಪ್ಲೇಹೌಸ್‌‌‌‌]]ನ 2008ರ ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಪರ ರಂಗ ನಿರ್ದೇಶನದ ಪ್ರಥಮ ಪರಿಚಯಕ್ಕೆ ಅಡಿಯಿಡಲು ನ್ಯೂಮನ್‌ ಹೆಸರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ತನ್ನ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುಮಾಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವನು 2008ರ ಮೇ 23ರಂದು ಈ ಕರ್ತವ್ಯದಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿದ.<ref>{{cite news |url=http://www.playbill.com/news/article/118076.html |title=Citing Health, Newman Steps Down as Director of Westport's ''Of Mice and Men'' |date=2008-05-23 |accessdate=2008-06-15 |publisher=[[Playbill]]}}</ref> 2008ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವರದಿಯಾದ ಪ್ರಕಾರ, ಹಿಂದೆ ಓರ್ವ [[ಸರಣಿ ಧೂಮಪಾನಿ]]ಯಾಗಿದ್ದ ನ್ಯೂಮನ್‌ಗೆ [[ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌]] ತಗುಲಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಸ್ಲೋವನ್‌-ಕೆಟ್ಟೆರಿಂಗ್‌]] ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಆತ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ.<ref>[http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,23833842-5001026,00.html?from=public_rss "ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಹ್ಯಾಸ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090106025119/http://www.news.com.au/dailytelegraph/story/0,22049,23833842-5001026,00.html?from=public_rss |date=2009-01-06 }}. - ''[[ದಿ ಡೈಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್‌]]''. - ಜೂನ್‌ 9, 2008.</ref> ಮೇ ಮತ್ತು ಜೂನ್‌ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾದ ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಅವನು ತೀರಾ ಬಡಕಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದವು.<ref>[http://www.sunjournal.com/story/269801-3/National/Gaunt_Paul_Newman_has_form_of_cancer_business_partner_says/ "ಗೌಂಟ್‌ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಹ್ಯಾಸ್‌ 'ಫಾರ್ಮ್‌ ಆಫ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌,' ಬಿಸಿನೆಸ್‌ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್‌ ಸೇಸ್‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080813090419/http://www.sunjournal.com/story/269801-3/National/Gaunt_Paul_Newman_has_form_of_cancer_business_partner_says/ |date=2008-08-13 }}. - ''[[ಸನ್‌ ಜರ್ನಲ್‌]]''. - ಜೂನ್‌ 12, 2008.</ref> 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌'ಸ್‌ ಓನ್‌ ಎಂಬ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ನ್ಯೂಮನ್‌ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಪಾಲುದಾರನಾಗಿದ್ದ [[A.E. ಹಾಚ್‌ನರ್‌]] ಎಂಬ ಬರಹಗಾರನು ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಸದರಿ ಸಂದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಹದಿನೆಂಟು ತಿಂಗಳುಗಳಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ತನಗೆ ಕಾಯಿಲೆಯಿರುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಹಾಚ್‌ನರ್ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದ.<ref>‌ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫ್ಫೆರ್ಸನ್, ಜಾನ್‌. [http://www.cbsnews.com/stories/2008/06/11/entertainment/main4171952.shtml "ಲಾಂಗ್‌ಟೈಂ ಫ್ರೆಂಡ್‌: ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಹ್ಯಾಸ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100110043820/http://www.cbsnews.com/stories/2008/06/11/entertainment/main4171952.shtml |date=2010-01-10 }}. ''[[ಅಸೋಸಿಯೇಟೆಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌]]''. ಜೂನ್‌ 11, 2008</ref> ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ವಕ್ತಾರನು ಪತ್ರಿಕೆಗೆ ತಿಳಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಅವನ ಹಣೆಬರಹ "ಚೆನ್ನಾಗಿಯೇ ಇತ್ತು", ಆದರೆ ಅವನಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌‌ ಇದ್ದ ಬಗೆಗೆ ಅದು ದೃಢೀಕರಿಸಲೂ ಇಲ್ಲ ಅಥವಾ ನಿರಾಕರಿಸಲೂ ಇಲ್ಲ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/7447668.stm "ನ್ಯೂಮನ್‌ ಸೇಸ್‌ ಹೀ ಈಸ್‌ 'ಡೂಯಿಂಗ್‌ ನೈಸ್ಲಿ'"]. - [[BBC]] - BBC.com. - ಜೂನ್‌ 11, 2008.</ref> ಆಗಸ್ಟ್‌‌ನಲ್ಲಿ, [[ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯನ್ನು (ಕೆಮೋಥೆರಪಿಯನ್ನು) ಮುಗಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ತನ್ನ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ತಾನು ಸಾಯಲು ಬಯಸಿರುವುದಾಗಿ ನ್ಯೂಮನ್‌ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ 83ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ 2008ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌‌ 26ರಂದು ಅವನು ಅಸುನೀಗಿದ; ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವನ ಕುಟುಂಬದವರು ಹಾಗೂ ನಿಕಟ ಸ್ನೇಹಿತರು ಅವನನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದರು.<ref name="msnbc1">{{cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/26913988/ |title=Acting legend Paul Newman dies at 83 |last=AP |publisher=msnbc |accessdate=2008-09-27 |archive-date=2009-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090201004207/http://www.msnbc.msn.com/id/26913988/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |last=Leask |first=David |url=http://scotlandonsunday.scotsman.com/world/Paul-Newman-Hollywood-legend-dies.4535651.jp |title=Paul Newman, Hollywood legend, dies at 83 |publisher=Scotlandonsunday.scotsman.com |date= |accessdate=2010-03-10 |archive-date=2009-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090110053756/http://scotlandonsunday.scotsman.com/world/Paul-Newman-Hollywood-legend-dies.4535651.jp |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.freep.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20080928/COL09/809280426 "ಫಿಲ್ಮ್‌ ಸ್ಟಾರ್‌, ಬಿಸಿನೆಸ್‌ಮನ್‌, ಫಿಲಾಂತ್ರಪಿಸ್ಟ್‌ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಡೈಸ್‌ ಅಟ್‌ 83."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924041249/http://www.freep.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20080928%2FCOL09%2F809280426 |date=2015-09-24 }} ''Free ಪತ್ರಿಕೆ.com.'' ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 28, 2008</ref><ref>‌‌ಕಟ್ಜ್, ಇವಾನ್‌. [http://www.examiner.com/x-547-Sports-Car-Examiner~y2008m9d27-Actor-Philanthropist-Race-Car-Driver-Paul-Newman-Dies "ಆಕ್ಟರ್‌, ಫಿಲಾಂತ್ರಪಿಸ್ಟ್‌, ರೇಸ್‌ ಕಾರ್‌ ಡ್ರೈವರ್‌ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಡೈಸ್‌."]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ‌‌''ಚಿಕಾಗೊ ಎಕ್ಸಾಮಿನರ್''. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2008.</ref> ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅವನ ಮನೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಸೇವೆಯಾದ ನಂತರ, ಅವನ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ [[ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು]]‌.<ref>‌ಹೋಡ್ಜ್, ಲಿಸಾ. [http://www.ahlanlive.com/7128-paul-newmans-funeral "ಲೆಜೆಂಡ್‌ ಲೇಯ್ಡ್‌ ಟು ರೆಸ್ಟ್‌ ಇನ್‌ ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಸೆರ್ರಿಮನಿ."] ahlanlive.com. 2008ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> == ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ, ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಮತ್ತು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗಳು == {{See|List of awards and nominations received by Paul Newman}} === ನಟನಾಗಿ === {| class="wikitable" style="font-size:90%" |- style="text-align:center" ! style="background:#B0C4DE"| ವರ್ಷ ! style="background:#B0C4DE"| ಚಲನಚಿತ್ರ ! style="background:#B0C4DE"| ಪಾತ್ರ ! style="background:#B0C4DE"| ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | [[1954]] | ''[[ದಿ ಸಿಲ್ವರ್ ಚಾಲೈಸ್‌]]'' | ಬೇಸಿಲ್‌ | |- | rowspan="2"|[[1956]] | ''[[ಸಮ್‌ಬಡಿ ಅಪ್‌ ದೇರ್‌ ಲೈಕ್ಸ್‌ ಮಿ]]'' | [[ರಾಕಿ ಗ್ರೇಜಿಯಾನೊ]] | [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಸಿನಿಮಾ ರೈಟರ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- | ''[[ದಿ ರ್ಯಾಕ್‌]]'' | ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ W. ಹಾಲ್‌ ಜೂನಿಯರ್‌ | |- | rowspan="2"|[[1957]] | ''[[ದಿ ಹೆಲೆನ್‌ ಮೋರ್ಗಾನ್‌ ಸ್ಟೋರಿ]]'' | ಲ್ಯಾರಿ ಮ್ಯಾಡಕ್ಸ್‌ | |- | ''[[ಅಂಟಿಲ್‌ ದೆ ಸೈಲ್‌]]'' | ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್‌ ಜ್ಯಾಕ್‌ ಹಾರ್ಡಿಂಗ್‌ | |- | rowspan="4"|[[1958]] | ''[[ದಿ ಲಾಂಗ್‌, ಹಾಟ್‌ ಸಮ್ಮರ್‌‌]]'' | ಬೆನ್‌ ಕ್ವಿಕ್‌ | [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (ಕ್ಯಾನೆಸ್‌ ಚಿತ್ರೋತ್ಸವ)]] |- | ''[[ದಿ ಲೆಫ್ಟ್‌ ಹ್ಯಾಂಡೆಡ್‌ ಗನ್‌]]'' | [[ಬಿಲ್ಲಿ ದಿ ಕಿಡ್‌]] | |- | ''[[ಕ್ಯಾಟ್‌ ಆನ್‌ ಎ ಹಾಟ್‌ ಟಿನ್‌ ರೂಫ್‌]]'' | ಬ್ರಿಕ್‌ ಪೊಲ್ಲಿಟ್‌ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]‌<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- | ''[[ರ್ಯಾಲಿ 'ರೌಂಡ್‌ ದಿ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್‌, ಬಾಯ್ಸ್‌‌!]]'' | ಹ್ಯಾರಿ ಬನ್ನೇರ್‌‌ಮನ್‌ | |- | [[1959]] | ''[[ದಿ ಯಂಗ್‌ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯನ್ಸ್‌]]'' | ಆಂಟನಿ ಜುಡ್‌ಸನ್‌ ಲಾರೆನ್ಸ್‌ | |- | rowspan="2"|[[1960]] | ''[[ಫ್ರಂ ದಿ ಟೆರೇಸ್‌]]'' | ಡೇವಿಡ್‌ ಆಲ್‌ಫ್ರೆಡ್‌ ಈಟನ್‌ | |- | ''[[ಎಕ್ಸೋಡಸ್‌]]'' | ಅರಿ ಬೆನ್‌ ಕೆನಾನ್‌ | |- | rowspan="2"|[[1961]] | ''[[ದಿ ಹಸ್ಲರ್‌‌]]'' | ಎಡ್ಡೀ ಫೆಲ್ಸನ್‌ | [[ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]]<br />[[ಮಾರ್‌ ಡೆಲ್‌ ಪ್ಲಾಟಾ ಚಿತ್ರೋತ್ಸವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]‌<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಕ]] |- | ''[[ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ ಬ್ಲೂಸ್‌]]'' | ರ್ಯಾಮ್‌ ಬೋವೆನ್‌ | |- | rowspan="2"|[[1962]] | ''[[ಸ್ವೀಟ್‌ ಬರ್ಡ್‌ ಆಫ್‌ ಯೂತ್‌‌]]'' | ಚಾನ್ಸ್‌ ವೇಯ್ನೆ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಕ]] |- | ''[[ಹೆಮಿಂಗ್ವೆ'ಸ್‌ ಅಡ್ವೆಂಚರ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಎ ಯಂಗ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌]]'' | ಆಡ್‌ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌, 'ದಿ ಬ್ಯಾಟ್ಲರ್‌‌' | ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ – ಚಲನಚಿತ್ರ]] |- | rowspan="3"|[[1963]] | ''[[ಹುಡ್‌]]'' | ಹುಡ್‌ ಬ್ಯಾನನ್‌‌ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]‌<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಕ]] |- | ''[[ಎ ನ್ಯೂ ಕೈಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ಲವ್‌]]'' | ಸ್ಟೀವ್‌ ಷೆರ್ಮಾನ್‌ | |- | ''[[ದಿ ಪ್ರೈಜ್‌]]'' | ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಕ್ರೇಗ್‌ | |- | rowspan="2"|[[1964]] | ''[[ವಾಟ್‌ ಎ ವೇ ಟು ಗೋ!]]'' | ಲ್ಯಾರಿ ಫ್ಲಿಂಟ್‌ | |- | ''[[ದಿ ಔಟ್‌ರೇಜ್‌]]'' | ಜುವಾನ್‌ ಕರ್ರಾಸ್ಕೊ | |- | [[1965]] | ''[[ಲೇಡಿ L]]'' | ಅರ್ಮಾಂಡ್‌ ಡೆನಿಸ್‌ | |- | rowspan="2"|[[1966]] | ''[[ಹಾರ್ಪರ್‌]]'' | ಲ್ಯೂ ಹಾರ್ಪರ್‌ | |- | ''[[ಟೋರ್ನ್‌ ಕರ್ಟನ್‌]]'' | ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಮೈಕೇಲ್‌ ಆರ್ಮ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್‌‌ | |- | rowspan="2"|[[1967]] | ''[[ಹೊಂಬ್ರೆ]]'' | ಜಾನ್‌ ರಸ್ಸೆಲ್‌ | |- | ''[[ಕೂಲ್‌ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ ಲ್ಯೂಕ್‌]]'' | ಲ್ಯೂಕ್‌ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಕ]] |- | [[1968]] | ''[[ದಿ ಸೀಕ್ರೆಟ್‌ ವಾರ್‌ ಆಫ್‌ ಹ್ಯಾರಿ ಫ್ರಿಗ್‌]]'' | ಪ್ರೈವೇಟ್‌ ಹ್ಯಾರಿ ಫ್ರಿಗ್‌ | |- | rowspan="2"|[[1969]] | ''[[ವಿನ್ನಿಂಗ್‌]]'' | ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಕಪುವಾ | |- | ''[[ಬುಚ್‌ ಕ್ಯಾಸಿಡಿ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಸನ್‌ಡಾನ್ಸ್‌ ಕಿಡ್‌]]'' | [[ಬುಚ್‌ ಕ್ಯಾಸಿಡಿ]] | ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- | [[1970]] | ''[[WUSA]]'' | ರೆಯಿನ್‌ಹಾರ್ಡ್ಟ್‌‌ | |- | rowspan="2"|[[1971]] | ''[[ಸಮ್‌ಟೈಮ್ಸ್‌ ಎ ಗ್ರೇಟ್‌ ನೋಷನ್‌]]'' | ಹ್ಯಾಂಕ್‌ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪರ್‌‌ | |- | ''[[ಒನ್ಸ್‌ ಅಪಾನ್‌ ಎ ವೀಲ್‌ (1971ರ TV ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ)]]'' | ಸ್ವತಃ ಅವನೇ | ವಿಜೇತ: ವಿಶ್ವ ದೂರದರ್ಶನ ಉತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ವಿಜೇತ: ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ |- | rowspan="2"|[[1972]] | ''[[ಪಾಕೆಟ್‌ ಮನಿ]]'' | ಜಿಮ್‌ ಕೇನ್‌ | |- | ''[[ದಿ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಜಡ್ಜ್‌ ರಾಯ್‌ ಬೀನ್‌]]'' | [[ಜಡ್ಜ್‌ ರಾಯ್‌ ಬೀನ್‌]] | |- | rowspan="2"|[[1973]] | ''[[ದಿ ಮ್ಯಾಕಿಂತೋಷ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌‌]]'' | ಜೋಸೆಫ್‌ ರಿಯರ್‌ಡೆನ್‌ | |- | ''[[ದಿ ಸ್ಟಿಂಗ್‌]]'' | ಹೆನ್ರಿ ಗೊಂಡಾರ್ಫ್‌‌ | |- | [[1974]] | ''[[ದಿ ಟವರಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ಫರ್ನೊ]]'' | ಡೌಗ್‌ ರಾಬರ್ಟ್ಸ್‌ | |- | [[1975]] | ''[[ದಿ ಡ್ರೌನಿಂಗ್‌ ಪೂಲ್‌]]'' | ಲ್ಯೂ ಹಾರ್ಪರ್‌ | |- | rowspan="2"|[[1976]] | ''[[ಸೈಲೆಂಟ್‌ ಮೂವೀ]]'' | [[ಸ್ವತಃ ಅವನೇ]] | |- | ''[[ಬಫೆಲೊ ಬಿಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್‌]]'' | [[ವಿಲಿಯಂ F. "]][[ಬಫೆಲೊ ಬಿಲ್‌" ಕೋಡಿ]] | |- | [[1977]] | ''[[ಸ್ಲ್ಯಾಪ್‌ ಷಾಟ್‌]]'' | ರೆಗ್ಗೀ "ರೆಗ್‌" ಡನ್‌ಲಪ್‌‌ | |- | [[1979]] | ''[[ಕ್ವಿಂಟೆಟ್‌]]'' | ಎಸೆಕ್ಸ್‌‌ | |- | [[1980]] | ''‌[[ವೆನ್‌ ಟೈಮ್‌ ರ್ಯಾನ್‌ ಔಟ್]]...'' | ಹ್ಯಾಂಕ್‌ ಆಂಡರ್‌ಸನ್‌ | |- | rowspan="2"|[[1981]] | ''[[ಫೋರ್ಟ್‌ ಅಪಾಚೆ, ದಿ ಬ್ರಾಂಕ್ಸ್‌]]'' | ಮರ್ಫಿ | |- | ''[[ಆಬ್ಸೆನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಮ್ಯಾಲೀಸ್‌]]'' | ಮೈಕೇಲ್‌ ಕಾಲಿನ್‌ ಗ್ಯಾಲಾಘರ್‌‌ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]‌ |- | rowspan="2"|[[1982]] | ''ಕಮ್‌ ಅಲಾಂಗ್‌ ವಿತ್‌ ಮೀ'' | | TV |- | ''[[ದಿ ವರ್ಡಿಕ್ಟ್‌]]'' | ಫ್ರಾಂಕ್‌ ಗಾಲ್ವಿನ್‌ | [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಡೇವಿಡ್‌ ಡಿ ಡೊನಾಟೆಲ್ಲೊ]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]‌<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಕ]] |- | [[1984]] | ''[[ಹ್ಯಾರಿ &amp; ಸನ್‌]]'' | ಹ್ಯಾರಿ ಕೀಚ್‌ | |- | [[1986]] | ''[[ದಿ ಕಲರ್‌ ಆಫ್‌ ಮನಿ]]'' | ಫಾಸ್ಟ್‌ ಎಡ್ಡೀ ಫೆಲ್ಸನ್‌ | [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]]<br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ರಿವ್ಯೂ ಪ್ರಶಸ್ತಿ.]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಕ]] |- | rowspan="2"|[[1989]] | ''[[ಫ್ಯಾಟ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಬಾಯ್‌‌]]'' | [[ಜನರಲ್‌ ಲೆಸ್ಲೀ R. ಗ್ರೋವ್ಸ್‌‌]] | |- | ''[[ಬ್ಲೇಜ್‌]]'' | [[ಗವರ್ನರ್‌ ಅರ್ಲ್‌ K. ಲಾಂಗ್‌‌]] | |- | [[1990]] | ''[[ಮಿಸ್ಟರ್‌ ಅಂಡ್‌ ಮಿಸ್ಟ್ರೆಸ್‌ ಬ್ರಿಜ್‌]]'' | ವಾಲ್ಟರ್‌ ಬ್ರಿಜ್‌ | |- | [[1993]] | ''[[ಲಾ ಕ್ಲಾಸ್ಸೆ ಅಮೆರಿಕೇನ್‌]]'' | ಡೇವ್‌ | ಮರುಮಾತಿನ ಲೇಪನವನ್ನು ಮಾಡಿರುವ ದಫ್ತರಖಾನೆಯ ಚಿತ್ರತುಣುಕಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ |- | rowspan="2"|[[1994]] | ''[[ದಿ ಹುಡ್‌ಸಕರ್‌ ಪ್ರಾಕ್ಸಿ]]'' | ಸಿಡ್ನೆ J. ಮುಸ್‌ಬರ್ಗರ್‌‌ | |- | ''[[ನೋಬಡಿ ಈಸ್‌ ಫೂಲ್‌]]'' | ಡೊನಾಲ್ಡ್‌ J. "ಸಲ್ಲಿ" ಸಲ್ಲಿವಾನ್‌ | [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಸಿಲ್ವರ್‌ ಬೇರ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />[[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ – ಚಲನಚಿತ್ರ ರೂಪಕ]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ - [[ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ನಟನ ಮಹೋನ್ನತ ಪಾತ್ರನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿರುವ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]] |- | [[1998]] | ''[[ಟ್ವಿಲೈಟ್‌]]'' | ಹ್ಯಾರಿ ರಾಸ್‌ | |- | [[1999]] | ''[[ಮೆಸೇಜ್‌ ಇನ್ ಎ ಬಾಟಲ್‌]]'' | ಡಾಡ್ಜ್‌ ಬ್ಲೇಕ್‌ | |- | [[2000]] | ''[[ವೇರ್‌ ದಿ ಮನಿ ಈಸ್‌]]'' | ಹೆನ್ರಿ ಮ್ಯಾನಿಂಗ್‌‌ | |- | [[2001]] | ''[[ದಿ ಬ್ಲಂಡರ್‌ ಇಯರ್ಸ್‌‌]]'' (''[[ದಿ ಸಿಂಪ್ಸನ್ಸ್‌]]'' ಸಂಚಿಕೆ) | ಸ್ವತಃ ಅವನೇ | ಕಂಠದಾನ |- | [[2002]] | ''[[ರೋಡ್ ಟು ಪೆರ್ಡಿಷನ್]]'' | ಜಾನ್‌ ರೂನಿ | [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಫೀನಿಕ್ಸ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ — [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಪೋಷಕ ಪಾತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಚಿಕಾಗೊ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಸೋಷಿಯೇಷನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ‌ - ಚಲನಚಿತ್ರ]]<br />ನಾಮ ನಿರ್ದೇಶಿತ - [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ – [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟನಿಗಾಗಿರುವ ಸ್ಯಾಟೆಲೈಟ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಚಲನಚಿತ್ರ]] |- | [[2003]] | ''[[ಅವರ್‌ ಟೌನ್‌]]'' | ಸ್ಟೇಜ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌‌ | ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ - [[ಎಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- | rowspan="2"|[[2005]] | ''[[ಎಂಪೈರ್‌ ಫಾಲ್ಸ್‌]]'' | ಮ್ಯಾಕ್ಸ್‌ ರೋಬಿ | [[ಎಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]; [[ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌]] |- | ''[[Magnificent Desolation: Walking on the Moon 3D]]'' | ಡೇವ್‌ ಸ್ಕಾಟ್‌ | ಕಂಠದಾನ |- | [[2006]] | ''[[ಕಾರ್ಸ್‌]]'' | [[ಡಾಕ್‌ ಹಡ್ಸನ್‌]]/[[ಹಡ್ಸನ್‌ ಹಾರ್ನೆಟ್‌]] | ಕಂಠದಾನ |- | [[2007]] | ''[[ಡೇಲ್‌]]'' | ನಿರೂಪಕ | ಕಂಠದಾನ |- | [[2009]] | ''[[ದಿ ಮೀರ್‌ಕ್ಯಾಟ್ಸ್‌]]'' | ನಿರೂಪಕ | ಕಂಠದಾನ |} === ನಿರ್ದೇಶಕ ಅಥವಾ ನಿರ್ಮಾಪಕನಾಗಿ === {| class="wikitable" style="font-size:90%" |- style="text-align:center" ! style="background:#B0C4DE"| ವರ್ಷ ! style="background:#B0C4DE"| ಚಲನಚಿತ್ರ ! style="background:#B0C4DE"| ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 1968 | ''[[ರ್ಯಾಚೆಲ್‌, ರ್ಯಾಚೆಲ್‌]]'' | [[ಚಲನಚಿತ್ರದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕನಿಗಾಗಿರುವ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ - [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿರುವ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]<br />[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಕ್ರಿಟಿಕ್ಸ್‌ ಸರ್ಕಲ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] (ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ)<ref name="Bernstein">{{cite news|author=Bernstein, Adam|title=Academy-Award Winning Actor Paul Newman Dies at 83|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/27/AR2008092701222.html|date=September 27, 2008|work=The Washington Post|publisher=The Washington Post Company|accessdate=2008-09-27}}</ref> |- | rowspan="2"|1969 | ''[[ಬುಚ್‌ ಕ್ಯಾಸಿಡಿ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಸನ್‌ಡಾನ್ಸ್‌ ಕಿಡ್‌]]'' | ಸಹ-ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ (ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ) |- | ''[[ವಿನ್ನಿಂಗ್‌]]'' | ಸಹ-ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ (ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ) |- | 1970 | ''[[WUSA]]'' | ಸಹ-ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | rowspan="2"|1971 | ''[[ಸಮ್‌ಟೈಮ್ಸ್‌ ಎ ಗ್ರೇಟ್‌ ನೋಷನ್‌]]'' | ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಸಹ-ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | ''[[ದೆ ಮೈಟ್‌ ಬಿ ಜೈಂಟ್ಸ್‌‌]]'' | ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | rowspan="2"|1972 | ''[[ದಿ ಎಫೆಕ್ಟ್‌ ಆಫ್‌ ಗಾಮಾ ರೇಸ್‌ ಆನ್‌ ಮ್ಯಾನ್‌-ಇನ್‌-ದಿ-ಮೂನ್‌ ಮೇರಿಗೋಲ್ಡ್ಸ್‌]]'' | ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | ''[[ದಿ ಲೈಫ್‌ ಅಂಡ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಜಡ್ಜ್‌ ರಾಯ್‌ ಬೀನ್‌]]'' | ಸಹ-ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ಮಾಪಕ (ಮಾನ್ಯತೆ ದೊರೆಯಲಿಲ್ಲ) |- | 1980 | ''[[ದಿ ಷ್ಯಾಡೋ ಬಾಕ್ಸ್‌]]'' | ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ - [[ಒಂದು ಕಿರುಸರಣಿ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ನಾಟಕೀಯ ವಿಶೇಷತೆಗಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕನಿಗಾಗಿರುವ ಎಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |- | 1984 | ''[[ಹ್ಯಾರಿ &amp; ಸನ್‌]]'' | ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕ |- | 1987 | ''[[ದಿ ಗ್ಲಾಸ್‌ ಮೆನಗೆರೀ]]'' | |- | 2005 | ''[[ಎಂಪೈರ್‌ ಫಾಲ್ಸ್‌]]'' | ನಿರ್ಮಾಪಕ, ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ: [[ಮಹೋನ್ನತ ಕಿರುಸರಣಿಗಾಗಿರುವ ಪ್ರೈಮ್‌ಟೈಂ ಎಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]] |} == ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ಗೌರವಗಳು == ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾತ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಅವನು 1986ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಗೌರವಾರ್ಥ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ; "ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಅವನ ಅನೇಕ ಮತ್ತು ಸ್ಮರಣೀಯ ಹಾಗೂ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಗಳಿಗಾಗಿ" ಈ ಗೌರವವು ಅವನಿಗೆ ಲಭಿಸಿತು. ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವನು ಕೈಗೊಂಡ ಅನಾಥಾಶ್ರಮದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ 1994ರಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಜೀನ್‌ ಹರ್ಷೋಲ್ಟ್‌ ಹ್ಯುಮಾನಿಟೇರಿಯನ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯೂ ಲಭಿಸಿತು. ''[[ದಿ ಸಿಲ್ವರ್ ಚಾಲೈಸ್‌]] (1957) ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ''ವರ್ಷದ ಹೊಸ ತಾರೆ - ನಟ‌‌'' ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು, 1964 ಹಾಗೂ 1966ರಲ್ಲಿ ಹೆನ್ರೀಟ್ಟಾ ಅವಾರ್ಡ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಫಿಲ್ಮ್‌ ಫೇವರಿಟ್‌ - ನಟ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ಮತ್ತು ಜೀವಮಾನ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ 1984ರಲ್ಲಿ ಸೆಸಿಲ್‌ B. ಡೆಮಿಲ್ಲೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ '' ಅವನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ. ''[[ದಿ ಲಾಂಗ್‌, ಹಾಟ್‌ ಸಮ್ಮರ್‌‌]]'' ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಕ್ಯಾನೆಸ್‌ ಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ [[ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ]] ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ, ''[[ನೋಬಡಿ ಈಸ್‌ ಫೂಲ್‌]]'' ಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಬರ್ಲಿನ್‌‌ ಚಿತ್ರೋತ್ಸವ]]ದಲ್ಲಿ ಸಿಲ್ವರ್‌ ಬೇರ್‌‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನೂ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ. 1968ರಲ್ಲಿ, [[ಹೇಸ್ಟಿ ಪುಡಿಂಗ್‌ ಥಿಯೇಟ್ರಿಕಲ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ಸಮೂಹವು ನ್ಯೂಮನ್‌ನನ್ನು "ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು. 1970ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, [[ಕೆನ್ಯನ್‌ ಕಾಲೇಜು‌]], [[ಬೇಟ್ಸ್‌ ಕಾಲೇಜು]], [[ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕಾದ ಇತರ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂಮನ್‌ ದಿನಾಚರಣೆ]]ಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ, ಸದರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ತನ್ನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವಂತೆ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ; ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, "ಶಿಕ್ಷಣದ ಮೂಲಕ ಮಾದಕವಸ್ತುವಿನ ದುರುಪಯೋಗವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ತನ್ನನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ" ಸ್ಕಾಟ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಸೆಂಟರ್‌‌ನ್ನು 1980ರಲ್ಲಿ ತಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಆತ, ಸದರಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವರ್ತನೆಗಳನ್ನು ತಾನು ಅನುಮೋದಿಸದಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ.<ref>{{cite news |title=Binge drink ritual upsets actor |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/3652179.stm |publisher=BBC News |date=2004-04-24}}</ref><ref>{{cite news |first=Jonathan |last=Cheng |title=Newman's Day - forget it, star urges drinkers |url=http://www.smh.com.au/articles/2004/04/23/1082616331695.html |work=Sydney Morning Herald |date=2004-04-24}}</ref> ಮರಣಾನಂತರ, ನ್ಯೂಮನ್‌ನ ಹೆಸರನ್ನು ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ ಕೀರ್ತಿಭವನದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಅವನ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ 37 ಎಕರೆಯಷ್ಟು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಜ್ಜಿಕೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಅವನಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ಅವನ ಸಾವಿನ ನಂತರ [[ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಶಾಸನಸಭೆ]]ಯೂ ಸಹ ಅವನಿಗೆ ಗೌರವವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. == ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕೃತಿಗಳು == * ನ್ಯೂಮನ್‌, ಪಾಲ್‌; [[ಹಾಚ್‌ನರ್‌, A.E.]] ''ನ್ಯೂಮನ್‌'ಸ್‌ ಓನ್‌ ಕುಕ್‌ಬುಕ್‌‌''. ಸೈಮನ್‌ & ಷುಸ್ಟರ್‌, 1998. ISBN 0-684-84832-5. * ನ್ಯೂಮನ್‌, ಪಾಲ್‌; ಹಾಚ್‌ನರ್‌, A.E. ''ಷೇಮ್‌ಲೆಸ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲಾಯ್ಟೇಷನ್‌ ಇನ್‌ ಪರ್ಸೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಕಾಮನ್‌ ಗಾಡ್‌''. ಡಬಲ್‌ಡೇ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌‌, 2003. ISBN 0-385-50802-6. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ನ್ಯೂಮನ್‌ ಡೇ]] == ಆಕರಗಳು == === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{Reflist|2}} === ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ === * ಡೆಮರ್ಸ್‌, ಜೆನಿಫರ್‌‌. ''ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌: ದಿ ಡ್ರೀಮ್‌ ಹ್ಯಾಸ್‌ ಎಂಡೆಡ್‌'' !''. '' ''ಕ್ರಿಯೇಟ್‌ಸ್ಪೇಸ್‌, 2008. '' ''ISBN 1-4404-3323-2'' * ‌‌[[ಲ್ಯಾಕ್ಸ್, ಎರಿಕ್‌‌]]. ''ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌: ಎ ಬಯಾಗ್ರಫಿ''. ಟರ್ನರ್‌ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್‌‌, ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್‌, 1999. ISBN 1-57036-286-6. * ಮೋರೆಲ್ಲಾ, ಜೋ; ಎಪ್‌ಸ್ಟೀನ್‌, ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ Z. ''ಪಾಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ಜೊವಾನ್ನೆ: ಎ ಬಯಾಗ್ರಫಿ ಆಫ್‌ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಅಂಡ್‌ ಜೊವಾನ್ನೆ ವುಡ್‌ವರ್ಡ್‌''. ಡೆಲಾಕಾರ್ಟೆ ಪ್ರೆಸ್‌, 1988. ISBN 0-440-50004-4. * ಒ'ಬ್ರಿಯೆನ್‌‌, ಡೇನಿಯೆಲ್‌‌. ''ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌'' ಫೇಬರ್‌ & ಫೇಬರ್‌, ಲಿಮಿಟೆಡ್‌, 2005. ISBN 0-571-21987-X. * ಔಮಾನೊ, ಎಲಿನಾ. ''ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌'' ಸೇಂಟ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌'ಸ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌, 1990. ISBN 0-517-05934-7. * ‌[[ಕ್ವಿರ್ಕ್, ಲಾರೆನ್ಸ್‌‌ J.]] ''ದಿ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌''. ಟೇಲರ್‌‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌‌, 1986. ISBN 0-8065-0385-8. * ಥಾಮ್ಸನ್‌‌, ಕೆನ್ನೆತ್‌. ''ದಿ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌''. 1978. ISBN 0-912616-87-3. === ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ === {{refbegin}} * {{cite book | last=Dherbier | first=Yann-Brice | coauthors= and Verlhac, Pierre-Henri | title=Paul Newman: A Life in Pictures | year=2006 | publisher=Chronicle Books | location=San Francisco, CA | isbn=9780811857260 | oclc=71146543}} * {{cite book | last=Godfrey | first=Lionel | title= Paul Newman, Superstar: A Critical Biography | year= 1979, ©1978 | publisher=St. Martin's Press | location=New York, NY | isbn=9780312598198 | oclc=4739913}} * {{cite book | last=Hamblett | first=Charles | title=Paul Newman | year=1975 | publisher=H. Regnery | location=Chicago, IL | isbn=9780809282364 | oclc=1646636}} * {{cite book | last=Landry | first=J. C. | title=Paul Newman | year=1983 | publisher=McGraw-Hill | location=New York, NY | isbn=9780070361898 | oclc=9556372}} * {{cite book | last=Lax | first=Eric|authorlink=Eric Lax | title= Newman: Paul Newman, A Celebration | year=1996 | publisher=Pavilion | location=London, UK | isbn=9781857937305 | oclc=37355715}} * {{cite book | last=Lax | first=Eric | title=Paul Newman: A Biography | year=1996 | publisher= Turner Pub. | location=Atlanta, GA | isbn=9781570362866 | oclc=33667112}} * {{cite book | last1=Morella | first1=Joe|first=Edward Z.|title=Paul and Joanne: A Biography of Paul Newman and Joanne Woodward | year=1988 | publisher= Delacorte Press | location=New York, NY | isbn=9780440500049 | oclc=18016049 | unused_data=last 2=Epstein}} * {{cite book | last=Netter | first=Susan | title=Paul Newman and Joanne Woodward | year=1989 | publisher=Piatkus | location=London, England | isbn=9780861888696 | oclc=19778734}} * {{cite book | last=O'Brien | first=Daniel | title=Paul Newman | year=2004 | publisher=Faber | location=London, UK | isbn=9780571219865 | oclc=56658601}} * {{cite book | last=Oumano | first=Elena | title=Paul Newman | year=1989 | publisher=St. Martin's Press | location=New York, NY | isbn=9780312026271 | oclc=18558929}} * {{cite book | last=Quirk | first= Lawrence J. |authorlink=Lawrence J. Quirk | title=The Films of Paul Newman | year=1971 | publisher=Citadel Press | location=New York, NY | isbn=0806502239 | oclc=171115}} * {{cite book | last=Quirk | first= Lawrence J. | title=Paul Newman | year=1996 | publisher=Taylor Pub. Co. | location=Dallas, TX | isbn=9780878339624 | oclc=35884602}} * {{cite book | last=Stern | first=Stewart |authorlink=Stewart Stern| title=No Tricks in My Pocket: Paul Newman Directs | year=1989 | publisher=Grove Press | location=New York, NY | isbn=9780802111203 | oclc=18780705}} * {{cite book | last=Demers | first=Jenifer | title=Paul Newman: The Dream has Ended! | year=2008 | publisher=Createspace | location=California | isbn=9781440433238}} {{refend}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Wikinews|Hollywood legend Paul Newman dies of cancer age 83}} {{Commons|Paul Newman}} {{wikiquote}} * {{imdb|56}} * {{ibdb|54477}} * {{Amg name|104390}} * {{tcmdb name|140544}} * {{Find a Grave|30103583}} * [http://www.newman-haas.com/ ನ್ಯೂಮನ್‌/ಹಾಸ್‌/ಲಾಂಗಿಯನ್‌ ರೇಸಿಂಗ್‌] * [http://www.newmansown.com/ ನ್ಯೂಮನ್‌'ಸ್‌ ಓನ್‌] * [http://www.newmansownfoundation.org/ ನ್ಯೂಮನ್‌'ಸ್‌ ಓನ್‌ ಫೌಂಡೇಷನ್‌] * [https://www.theguardian.com/film/gallery/2007/may/30/1?picture=329949384 ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ] * [http://www.irlfunds.org/aif/new_york/events_31_pn.asp ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಸ್ಪೀಕ್ಸ್‌ ಅಟ್‌ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ ಫಂಡ್‌ ಡಿನ್ನರ್‌ ಗಾಲಾ 2007 - ವಿಡಿಯೋ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100615055457/http://www.irlfunds.org/aif/new_york/events_31_pn.asp |date=2010-06-15 }} * [http://www.cinemaretro.com/index.php?/archives/2282-STEVE-SARAGOSSI-CELEBRATING-PAUL-NEWMAN.html#extended ಸಿನಿಮಾ ರೆಟ್ರೊ: ಸೆಲೆಬ್ರೇಟಿಂಗ್‌ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌] * [http://www.bbc.co.uk/dna/h2g2/A41391100 ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಬಯೋ ಅಟ್‌ h2g2] * [http://blogs.amctv.com/amc_hollywood_icon_paul_newman/ ಪಾಲ್‌ ನ್ಯೂಮನ್‌ ಸ್ಲೈಡ್‌ಷೋ ಅಟ್‌ AMCtv.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091002004508/http://blogs.amctv.com/amc_hollywood_icon_paul_newman/ |date=2009-10-02 }} {{Template group |title = Awards for Paul Newman |list = {{AcademyAwardBestActor 1981-2000}} {{Jean Hersholt Humanitarian Award}} {{BAFTA Award for Best Actor 1960-1979}} {{EmmyAward MiniseriesSupportingActor 2001-2025}} {{Golden Globe Award for Best Director 1966-1990}} {{GoldenGlobeSupportingActorTV 1990-2009}} {{ScreenActorsGuildAward MaleTVMiniseriesMovie 1994-2009}} {{1992 Kennedy Center Honorees}} {{Lincoln Center Gala Tribute}} }} {{Paul Newman films}} {{Persondata |NAME= Newman, Paul |ALTERNATIVE NAMES= Newman, Paul Leonard |SHORT DESCRIPTION=American actor, director |DATE OF BIRTH= January 26, 1925 |PLACE OF BIRTH= {{city-state|Shaker Heights|Ohio}}, U.S. |DATE OF DEATH= September 26, 2008 |PLACE OF DEATH={{city-state|Westport|Connecticut}}, U.S. }} {{DEFAULTSORT:Newman, Paul}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಲಿ ಮನ್ಸ್‌ ಚಾಲಕರ 24 ಗಂಟೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಕಾಡೆಮಿ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಓಹಿಯೋಗೆ ಸೇರಿದ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಟುಡಿಯೋ ಅಲ್ಯುಮ್ನಿಯ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಉದ್ಯಮಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಅಮೆರಿಕಾದ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಜನೋಪಕಾರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಕಾರಿನ ಚಾಲಕರು]] [[ವರ್ಗ:BAFTA ವಿಜೇತರು (ಜನರು)]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿದೇಶಿ ನಟ BAFTA ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಿರ್ದೇಶಕ ಗೋಲ್ಡನ್ ಗ್ಲೋಬ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪೋಷಕ ನಟ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ (ದೂರದರ್ಶನ) ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಒಂದು ಕಿರು ಸರಣಿ ಅಥವಾ ದೂರದರ್ಶನ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ನಟನು ನೀಡಿರುವ ಮಹೋನ್ನತ ಪಾತ್ರನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿರುವ ಮೂವೀ ಸ್ಕ್ರೀನ್‌ ಆಕ್ಟರ್ಸ್‌ ಗಿಲ್ಡ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ ಸಾವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸೆಸಿಲ್‌ B. ಡೆಮಿಲ್ಲೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿಗಳು (ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್‌ಗಳು)]] [[ವರ್ಗ:ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಸಂಭವಿಸಿದ ಸಾವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಎಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಡಿ ರೇಸಿಂಗ್‌ ಲೀಗ್‌ ಮಾಲೀಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಯೆಹೂದಿ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೆನಡಿ ಸೆಂಟರ್‌‌ ಗೌರವ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವರು]] [[ವರ್ಗ:ಕೆನ್ಯನ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವರ್ಷದ ಹೊಸ ತಾರೆ (ನಟ) ಗೋಲ್ಡನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್‌ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು]] [[ವರ್ಗ:ಓಹಿಯೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಓಹಿಯೋದ ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಓಹಿಯೋದ ಶೇಕರ್‌ ಹೈಟ್ಸ್‌‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ನ ವೆಸ್ಟ್‌ಪೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಸೇರಿದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನೌಕಾಪಡೆಯ ನಾವಿಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ (ಪ್ರಕಾರದ) ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಯೇಲ್‌ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಡ್ರಾಮಾದ ಹಳೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಂಗರಿಯ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಲೊವಾಕ್‌ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅಮೆರಿಕಾದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಯೆಹೂದಿ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಟ್ರಾನ್ಸ್‌-ಆಮ್‌ ಚಾಲಕರು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೨೫ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:2008ರ ಸಾವುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾಲಿವುಡ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕಲಾವಿದರು]] d7gmy0qtlkg25hid4td323rgyejf7c2 0 24027 1375521 1354595 2026-06-20T19:25:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 30 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375521 wikitext text/x-wiki {{Other uses}} {{morefootnotes|date=May 2010}} {{Infobox Magazine | title = Forbes | image_file = Forbes building in NYC.jpg | image_size = 100px | image_caption = Forbes Building on [[Fifth Avenue]] in [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] (now owned by [[New York University]]) | editor = [[Steve Forbes]] | editor_title = Editor-in-chief | previous_editor = | staff_writer = | frequency = | circulation = | category = | company = | publisher = | firstdate = 1917 | country = United States | based = [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] | language = English | website = [http://www.forbes.com forbes.com] | issn = }} '''ಫೋರ್ಬ್ಸ್, ಇಂಕ್.''' ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಪ್ರಕಾಶನ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆ. ೯೦೦,೦೦೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಸಾರಣೆಯ ಸಹಿತ, ಒಂದು ಪಾಕ್ಷಿಕ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯಾದ ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ಅದರ ಮುಂಚೂಣಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾಗಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಎಲಿವೇಶನ್ ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್ ಎನ್ನುವ ಖಾಸಗಿ ನ್ಯಾಯದ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಂಡಲಿಯು ಹೊಸದಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಸಂಸ್ಥೆ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಮೀಡಿಯಾದ ಒಂದು ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತ ಭಾಗೀದಾರನಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾಲದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯವಹಾರ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಫೋರ್ಬ್ಸ್.ಕಾಂ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಫೋರ್ಬ್ಸ್.ಕಾಂ ಮಾಸಿಕವಾಗಿ ೧೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಗಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಇತರೆ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಮೀಡಿಯಾ ಜಾಲತಾಣಗಳೆಂದರೆ: [[ಇನ್ವೆಸ್ಟೊಪಿಡಿಯಾ]]; [[ರಿಯಲ್ ಕ್ಲಿಯರ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್]], ರಿಯಲ್ ಕ್ಲಿಯರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ರಿಯಲ್ ಕ್ಲಿಯರ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್; ಮತ್ತು ''[[ಟ್ರೂ/ಸ್ಲ್ಯಾಂಟ್]].'' ಫೋರ್ಬ್ಸ್.ಕಾಂ ನ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ವಿತ್ತೀಯ ಬ್ಲಾಗ್ ಗಳ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಗಳ ಸಹಿತ ಒಟ್ಟಾರೆ ಈ ವ್ಯವಹಾರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳೂ ಸುಮಾರು ೪೦ ಮಿಲಿಯನ್ ವ್ಯವಹಾರದ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಳುವವರನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.forbesinc.com/company/|title=Forbes Company Background|year=2010|publisher=Forbes, Inc|accessdate=4 May 2010|archive-date=11 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100411075249/http://www.forbesinc.com/company/|url-status=dead}}</ref> ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಏಷ್ಯಾ, ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಲೈಫ್ '' ಹಾಗೂ ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ವುಮೆನ್ '' ಎನ್ನುವ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಚೀನಾ, ಕ್ರೋಶಿಯಾ, ಇಂಡಿಯಾ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ, ಇಸ್ರೇಲ್, ಕೋರಿಯಾ, ಪೋಲೆಂಡ್, ರೋಮಾನಿಯಾ, ರಷ್ಯಾ, ಮತ್ತು ಟರ್ಕಿ ಗಳಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ೧೦ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಮುದ್ರಣ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್, ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಏಷ್ಯಾ '' ಹಾಗೂ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ಆವೃತ್ತಿಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಓದುಗರ ಒಂದು ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಶ್ರೋತೃಗಳನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. == ಕೌಟುಂಬಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Former Forbes Headquarters, Manhattan.jpg|thumb|ಮನ್ ಹಟನ್ ದಲ್ಲಿನ ೫ ನೇ ಅವೆನ್ಯೂ ದ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ (ಈಗ ಅದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದವರ ಮಾಲಿಕತ್ವದಲ್ಲಿದೆ) ]] ೧೯೧೭ ರಲ್ಲಿ, [[ಬಿ. ಸಿ. ಫೋರ್ಬ್ಸ್]] ಎಂದು ಹೆಸರಾದ, ಬೆರ್ಟಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್, ಉನ್ನತ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಳ್ಳುವವರನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲು ಪಾಕ್ಷಿಕ ವ್ಯವಹಾರದ ಪ್ರಕಟಣೆಯಾದ ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಸ್ಕಾಟಿಶ್ ವಲಸೆಗಾರ ಬಿ. ಸಿ. ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ೧೯೦೪ ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಗೆ ಬಂದರು, ಹಾಗೂ [[ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್]] ಗೆ ವರದಿಗಾರನಾಗಿ ಮುಫತ್ತಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವರು ವಿಶಾಲವಾದ ಓದುಗರನ್ನುಳ್ಳ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಅಂಕಣಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ೧೯೧೭ ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿ ದಿನದ ಅಂಕಣ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಇತರೆ ಸಂಚಿಕೆಗಳ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಪೂರ್ಣ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಲೇಖನಗಳಿಗಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಾದ ವಿಸ್ತಾರವುಳ್ಳಂತಹ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ಅನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ೧೯೪೬ ರಲ್ಲಿ, [[ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ]] ನಂತರ, ಬಿ. ಸಿ ಪುತ್ರರಾದ, ಬ್ರೂಸ್ ಮತ್ತು [[ಮಾಲ್ಕೊಮ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್]] ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸೇರಿದರು. ಬ್ರೂಸ್ ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್ ನಲ್ಲಿ ಜಾಹಿರಾತಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದರು, ಮತ್ತು ಮಾಲ್ಕೊಮ್ ಸಹಾಯಕ ಪ್ರಕಾಶಕರಾದರು. ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಬಿ. ಸಿ ಯವರು ಮರಣಿಸಿದಾಗ, ಬ್ರೂಸ್ ಅವರು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು ಹಾಗೂ ಮಾಲ್ಕೊಮ್ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕ ಹಾಗೂ ಪ್ರಕಾಶಕರಾದರು. ಮಾಲ್ಕೊಮ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೂಸ್ ರಲ್ಲದೆ, ಇನ್ನೂ ಮೂರು ಸಹೋದರರಿದ್ದರು: ಡಂಕನ್, ತನ್ನ ಹದಿ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮರಣಿಸಿದನು, ಗೊರ್ಡನ್ ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಗತಿಸಿದರು, ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಲೆಸ್, ಈಗ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್ಸ್ ಅಡ್ವೈಸರಿ ಇನಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. ೧೯೬೪ ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರೂಸ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ತಮ್ಮ ೪೮ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸ್ರರ್ ನಿಂದ ಮರಣಹೊಂದಿದರು. ಮಾಲ್ಕೊಮ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕರಾದರು, ಹಾಗೂ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಹಣದ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಬಂದಾಗ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನ ಹೆಸರು ಮನೆ ಮಾತಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite book |title= More Than I Dreamed|last1=Forbes|first1=Malcolm S.|editor1-first=Tony|editor1-last=Clark|authorlink1=Malcolm Forbes|year=1989|publisher=Simon and Schuster|location=New York|isbn= 0671671219|oclc=19222269}}</ref> ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ಕೊಮ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ತಮ್ಮ ೭೦ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಿದರು. ಫೋರ್ಬ್ಸ್, ಇಂಕ್. ಅವರ ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಮಗಳು ಮೊಯಿರಾ ಪಾಲಿಗೆ ಬಂದಿದೆ. ಇಂದು, [[ಸ್ಟೀವ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್]] ಅವರು ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ನ CEO ಮತ್ತು ಚೇರ್ಮ್ಯಾನ್ ರೂ ಅಲ್ಲದೆ ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಜೈನ್ '' ನ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪಾದಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಅವರ ಸಹೋದರ [[ಟಿಮ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್]], ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ನ ಚೀಫ್ ಆಪರೇಟಿಂಗ್ ಆಫೀಸರ್ ಹಾಗೂ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ; [[ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್]], ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ನ ವೈಸ್ ಚೇರ್ಮ್ಯಾನ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. ರಾಬರ್ಟ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಅವರು ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ನ ಉಪ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಹಾಗೂ ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಲೈಫ್ '' (ಹಿಂದಿನ ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ FYI'' ) ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. == ಫೋರ್ಬ್ಸ್.ಕಾಂ == {{peacock|date=June 2010}} {{advert|date=June 2010}} ಫೋರ್ಬ್ಸ್.ಕಾಂ ವಿಶ್ವದ ವ್ಯವಹಾರ ಮುಖಂಡರಿಗೆ ಒಂದು ಹೋಮ್ ಪೇಜ್ ಆಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ವ್ಯವಹಾರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಭರವಸೆಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು, ಅವರಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಸಮಯದ ವರದಿ ಮಾಡುವುದು, ರಾಜಿಯಾಗದ ವಿಮರ್ಶೆ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾದ ವಿಂಗಡಣೆ, ಸಮಂಜಸವಾದ ಉಪಕರಣಗಳು, ಮತ್ತು ತಾವು ಕೆಲಸಮಾಡಿ ಜಯಶಾಲಿಯಾಗುವ ಸಾಮೂಹಿಕ ಒಡೆತನದ, ಹಣ ಹೂಡಿಕೆಯಿಂದ ಲಾಭ, ಹಾಗೂ ವಿಜಯದ ಬಹುಮಾನದ ಜೊತೆ ಸಂತೋಷಪೂರ್ಣವಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ವ್ಯವಹಾರದ ದಿನವೆಲ್ಲಾ ಫೋರ್ಬ್ಸ್.ಕಾಂ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮದ ಮತ್ತು ಜಾಲವು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವಂತಹ ಪರಸ್ಪರ ಕಾರ್ಯಮಾಡುವಿಕೆ, ಆಳ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ವಿಷಯಗಳ ತಕ್ಷಣದ ವರದಿಯ ಜೊತೆ ತನ್ನ ಆರಿಸಿದ ಪಾಲುದಾರರ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾವಿರಾರು ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ತಾಣದ ಒಂಬತ್ತು ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಾಹಿನಿಗಳು ವ್ಯವಹಾರ, ತಾಂತ್ರಿಕತೆ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು, ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಹಣಕಾಸು, ಉದ್ಯಮಶೀಲಗಾರರು, ನಾಯಕತ್ವ, ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಲೈಫ್, ವಿಮರ್ಶೆ ಹಾಗೂ ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ವಿಡಿಯೊ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಪ್ರತಿ ವಾರವೂ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಮೂಲ ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಫೋರ್ಬ್ಸ್.ಕಾಂ ಚಂದಾದಾರಿಕೆಯ ಹಣಹೂಡಿಕೆಯ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ. ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನ ವಿಷಯಗಳು ಅನೇಕ ಮೊಬೈಲ್ ನ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ದೊರಕುತ್ತದೆ (ಐ ಫೋನ್, ಬ್ಲಾಕ್ ಬೆರ್ರಿ ಮತ್ತು ಪಾಮ್ ಪ್ರಿ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ). ಫೋರ್ಬ್ಸ್.ಕಾಂ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ನ ಒಂದು ಭಾಗ, ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಮೀಡಿಯದ ಒಂದು ವಿಭಾಗ. ಫೋರ್ಬ್ಸ್.ಕಾಂ ಮತ್ತು ಅದು ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ: * [[ಫೋರ್ಬ್ಸ್.ಕಾಂ]] ([http://www.forbes.com/ ತಾಣ]) * [[ಇನ್ವೆಸ್ಟೊಪಿಡಿಯಾ.ಕಾಂ]] ([http://www.Investopedia.com/ ತಾಣ ]) * [[ರಿಯಲ್ ಕ್ಲಿಯರ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್,ಕಾಂ]] ([http://www.realclearpolitics.com/ ತಾಣ]) * [[ರಿಯಲ್ ಕ್ಲಿಯರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್.ಕಾಂ]] ([http://www.realclearmarkets.com/ ತಾಣ ]) * [[ರಿಯಲ್ ಕ್ಲಿಯರ್ ಸ್ಫೋರ್ಟ್ಸ್.ಕಾಂ]] ([http://www.realclearsports.com/ ತಾಣ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100923010117/http://www.realclearsports.com/ |date=2010-09-23 }}) ಈ ವಿಭಾಗಗಳೆಲ್ಲವೂ ಒಟ್ಟುಸೇರಿ, ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳೂ ಸರಾಸರಿ ೪೦ ಮಿಲಿಯನ್ ವ್ಯವಹಾರದ ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಳ್ಳುವವರನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ.<br /> '''''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅನುಮತಿಪಡೆದ ಮುದ್ರಣ ಆವೃತ್ತಿಗಳು''' <br /> ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವರ್ತಮಾನ ಪತ್ರಿಕೆ, ''ಜೂಂಗ್ ಆಂಗ್ ಲಿಬೊ '' ಜೊತೆ ಸಂಯೋಜನೆಗೊಂಡು ೨೦೦೨ ರ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ '''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಕೋರಿಯಾ ''' ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಚಿಕೆಯು ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದರ ಪ್ರಸಾರಣಾ ಸಂಖ್ಯೆಯು ೫೨,೦೦೦ ರದಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ಸುಮಾರಾಗಿ ಶೇಕಡಾ ೪೦ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಸಂಚಿಕೆಗಳಿಂದ ಸಂಪಾದಕೀಯ, ಶೇಕಡಾ ೬೦ ಕೋರಿಯಾದ ವ್ಯವಹಾರದ ವಾರ್ತೆಗಳು, ವಿಮರ್ಶೆಗಳು, ಹಾಗೂ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಅದರ ಸಂಪಾದಕರು ಕಿಲ್-ಜೂ ಯೂನ್.<br /> ಆಕ್ಸೆಲ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಜರ್ ರಷ್ಯಾ ಪ್ರಕಾಶಕರ ಜೊತೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ '''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ರಷ್ಯಾ ''' ಆರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೦೦,೦೦೦ ದ ಪ್ರಸಾರಣೆಯ ಸಹಿತ, ಅದು ಮಾಸ್ಕೋ, ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಂತೀಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಲ್ಪಟುತ್ತದೆ. ಅದು ಸ್ಥಳೀಯ ರಷ್ಯಾದ ವ್ಯವಹಾರ ವಾರ್ತೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆ ಹಾಗೂ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಯು ಎಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವಂತೆ, ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಪಾದಕೀಯ ತಂಡದಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮ್ ಕಶುಲಿನ್ಸ್ಕಿ ಅದರ ಸಂಪಾದಕರು.<br /> ಚೀನಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ವಿವಿಧ ಕಂಪನಿಗಳ ಸಮೂಹಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ, ಫಾಸುನ್ ಗುಂಪಿನ ಸದಸ್ಯ, ಫಾಸುನ್ ಮೀಡಿಯಾ ಜೊತೆ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ '''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಚೀನಾ ''' ಪ್ರಕಾಶಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಚೀನಾ '' ೧೫೮,೦೦೦ ಪ್ರಸಾರಣೆಯ ಸಹಿತ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳೂ ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೋಹ್ವು ಜಿಯಾಂಗೊಂಗ್ ಅದರ ಸಂಪಾದಕರು. ಮೊದಲ ಸಂಚಿಕೆ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶಗೊಂಡಿತು.<br /> ಹೀಬ್ರೂ-ಭಾಷೆಯ ಆವೃತ್ತಿಯಾದ '''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಇಸ್ರೇಲ್ ''' SBC ಗುಂಪಿನ ಜೊತೆ ಮೇ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೨೫,೦೦೦ ರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಸಾರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇಸ್ರೇಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹಂಚಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶಿಕ ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಮಾಜದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ಲೇಷಣಕಾರರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಬರಹಗಾರರಿಂದ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಸಂಚಿಕೆಯ ಸಂಪಾದಕೀಯ ವಿಷಯವು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಇಸ್ರೇಲಿಗಳ ಶ್ರೇಣಿ ಹಾಗೂ ಇಸ್ರೇಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳ ಸಹಿತ, ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಯಾದಿಗಳೂ ಸಹ ಪ್ರಕಾಶನದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ. ಬೋಜ್ ಬಿನ್-ನುನ್ ಅದರ ಸಂಪಾದಕರು.<br /> ಎಕ್ಸೆಲ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಜರ್ ವೆರ್ಲಾಗ್ ಎಜಿ ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಘಟಕ, ಎಕ್ಸೆಲ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಜರ್ ಪೋಲಸ್ಕ ಜೊತೆ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ '''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪೋಲೆಂಡ್ ''' ಆರಂಭವಾಯಿತು. ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪೋಲೆಂಡ್ '' ೪೨,೦೦೦ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದು ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಯು ಎಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯಂತೆ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಆದರೆ ಪೋಲಿಶ್ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಷಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕೌಶಲ್ಯಗಳು, ಜೀವನ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಅಂಕಣಗಳಂತಹ ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರಿಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಝಿಮಿಯರ್ಝ್ ಕೃಪ ಇದರ ಸಂಪಾದಕರು.<br /> ಟರ್ಕಿಯಲ್ಲಿ, ಕಲಿಕ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಎ.ಎಸ್., ನ ಒಂದು ವಿಭಾಗ, ಟುರ್ಕುವಾಜ್ ಗೆಜೆಟೆ ಡೆರ್ಗಿ ಬಾಸಿಮ್ ಅನೋನಿಮ್ ಸಿರ್ಕೆಟಿ ಜೊತೆ ಸಹಕಾರದಿಂದ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ '''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಟರ್ಕಿ ''' ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಪಾದಕೀಯ ತಂಡದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಈ ಸಂಚಿಕೆಯು ೧೭,೦೦೦ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಂತೀಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಬರ್ಕಕ್ ಗುವೆನ್ ಇದರ ಸಂಪಾದಕರು.<br /> ಕ್ರೋಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಾಪ್ರೆಸ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ನ ಜೊತೆ ಪಾಲುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ '''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಕ್ರೋಷಿಯಾ''' ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಕ್ರೋಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಪಾದಕೀಯ ತಂಡದಿಂದ ತಯಾರಾಗುವ ಈ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಯು ಎಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ರೋಷಿಯಾದ ವ್ಯವಹಾರದ ವಾರ್ತೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರೋಷಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಮುದ್ರಣದ ೨೪,೦೦೦ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಅದು ಹಂಚಿತ್ತು. ಸರ್ಬಿಯಾ, ಬೋಸ್ನಿಯಾ-ಹರ್ಜೆಗೊವಿನಾ ಮತ್ತು ಮೊಂಟೆನೆಗ್ರೊ ಅಲ್ಲದೆ ಕ್ರೋಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಂತರ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಗೊಳಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಯುರೋಪಾಪ್ರೆಸ್ ಒಪ್ಪಂದವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಿಕ್ಟರ್ ವ್ರೆಸ್ನಿಕ್ ಅದರ ಸಂಪಾದಕರು.<br /> ಅಡೆವರುಲ್ ಹೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಮಾಧ್ಯಮದ ಗುಂಪಿನ ಜೊತೆ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಡುವ '''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ರೊಮೇನಿಯಾ ''' ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ೫೦,೦೦೦ ಮೂಲ ಪ್ರಸಾರದ ಜೊತೆ, ಅದರ ಸಾರಾಂಶಗಳು ಶೇಕಡಾ ೬೦ ರಷ್ಟು ರೊಮೇನಿಯಾದ ವ್ಯವಹಾರ, ವಾರ್ತೆಗಳು, ವಿಮರ್ಶೆ ಹಾಗೂ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಶೇಕಡ ೪೦ ರಷ್ಟು ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಯು ಎಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಪಾದಕೀಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆಡ್ರಿಯಾನ ಹಾಲ್ಪರ್ಟ್ ಇದರ ಸಂಪಾದಕರು.<br /> ಇಂಡಿಯಾದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮದ ಸಮೂಹ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ, ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ೧೮ ರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ, ೨೦೦೯ ಮೇ ೨೧ ರಂದು, ಮುಂಬಯಿಯಲ್ಲಿ, '''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ''' ಆರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಎರಡು ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಡುವ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ವಿಮರ್ಶೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ವ್ಯವಹಾರ ವಾರ್ತೆಗಳ ಸಹಿತ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಯು ಎಸ್ ಆವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಸಾರಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇಂದ್ರಜಿತ್ ಗುಪ್ತ ಅದರ ಸಂಪಾದಕರು. <br /> ಲಾಟ್ವಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕಾಶನಾ ತಂಡ, SK ಗ್ರೂಪ್ ನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೇ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ '''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಲಾಟ್ವಿಯಾ ''' ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಮಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಡುವುದು ಹಾಗೂ ೨೦,೦೦೦ ಮೂಲ ಪ್ರಸಾರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರೀಗಾದಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಾರಂಭವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<br /> ೨೦೧೦ ರ ಮಧ್ಯ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ '''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ''' ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಯೋಜನೆಯಿದೆ. PT ವಾಹನ ಮೀಡಿಯಾತಮ ಗುಂಪಿನ ಮಾಧ್ಯಮದ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಚಿಕೆಯು ಪ್ರಕಾಶಿಸಲ್ಪಡುವುದು. <br /> '''ಇತರೆ ವಿಭಾಗಗಳು''' <br /> ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಸಿಚುಯೇಷನ್ ಸರ್ವೆ, ದಿ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಗ್ರೋಥ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಕೋರ್ಸ್ ಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್ ಅಡ್ವೈಸರಿ ಇಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ (FIAI). ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಸ್ಪೆಷಲ್ ಸಿಚುಯೇಷನ್ ಸರ್ವೆ ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಅದು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರ ಮೇಲೆ ಒಂದು ವಿವರವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಯ ವರದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಗ್ರೋಥ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್ ೨೦೦೦ ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಇದೂ ಸಹ ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಕಟಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅದು ಎಂಟು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಂದ ೫೦ ಸ್ಟಾಕ್ ಗಳ ಯಾದಿಯನ್ನು ಶಿಫಾರಸ್ಸು ಮಾಡಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ದಿ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಕೋರ್ಸ್, ೧೯೪೮ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದು ಹಣ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಸ್ಟಾಕ್ ಗಳು, ಬಾಂಡ್ ಗಳು, ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಫಂಡ್ ಗಳು, ಹಾಗೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಣ ಹೂಡುವ ಮಾರ್ಗಗಳ ಸಹಿತ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೇಗೆ ವೃದ್ಧಿ8ಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಲೇಸ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ರು FIAI ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು, ಹಾಗೂ ವಾಹನ್ ಜಾನ್ಜಿಜಿಯನ್ ಅದರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು/ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಮತ್ತು ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನ ಮುಖ್ಯ ಹಣಹೂಡಿಕೆಯ ಕೌಶಲ್ಯಗಾರರು.<br /> ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್ ಲೆಟರ್ ಗ್ರೂಪ್ (FNG) ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾಶಿಸಿ, ಸಂಪಾದಿಸಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುತ್ತದೆ: ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಗ್ರೋಥ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್, ಫೋರ್ಬ್ಸ್/ಲೆಹ್ಮಾನ್ ಇನ್ ಕಮ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟೀಸ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್, ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ETF ಅಡ್ವೈಸರ್, ಫೋರ್ಬ್ಸ್/ವುಲ್ಫ್ ಎಮರ್ಜಿಂಗ್ ಟೆಕ್ ರಿಪೋರ್ಟ್, ಫೋರ್ಬ್ಸ್/ಸ್ಲಾಟಿನ್ ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್, ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಇಂಟರ್ನಾಷನಲ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಮೆಂಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್, ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅಡ್ವಾಂಟೇಜ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್, ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ವೈರ್ ಲೆಸ್ ಸ್ಟಾಕ್ ವಾಚ್, ಹಾಗೂ ದಿ ಪ್ರುಡೆಂಟ್ ಸ್ಪೆಕ್ಯುಲೇಟರ್. FNG ಯು ಐದು ಸಾಪ್ತಾಹಿಕ ಇ-ಪತ್ರಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ೩೫ ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೊರಗಡೆಯ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಗಳ (www.newsletters.forbes.com) ಜೊತೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ವ್ಯವಹಾರ, ವಿಷಯಗಳು ಹಾಗೂ ಹೆಂಚಿಕೆಯ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. FNG ಯು ಫೋರ್ಬ್ಸ್.ಕಾಂ ನ ಪರ್ಸನಲ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಚಾನೆಲ್ (www.forbes.com/finance)ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆಯ ಸಂಗತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಜವಾಬ್ದಾರನಾಗಿದೆ. FNG ಯು ಅನೇಕ ಕೇವಲ ಆನ್ ಲೈನ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಹಣಹೂಡಿಕೆಯ ಐಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತದೆ, ಇವು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾದ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚುರುಕಾದ ಮನಸ್ಸುಗಳ ಜೊತೆ ತನ್ನ ಓದುಗರನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿಸಿ ಪರಸ್ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಮಾಡುವ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಸಹ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಮಾಥ್ಯೂ ಶ್ಕಿಫ್ರಿನ್ ಇದರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರು/ಸಂಪಾದಕರು.<br /> '''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ದೂರದರ್ಶನ''' : ಸಂಸ್ಥೆಯು ತನ್ನ ಮಾಧ್ಯಮದ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು, ಫಾಕ್ಸ್ ನ್ಯೂಸ್ ಚಾನೆಲ್ ಜೊತೆ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಮೇ ೨೦೦೧ ರಲ್ಲಿ ಸಹ ವ್ಯಾಪಾರದ ಮುದ್ರೆಯ "ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಆನ್ ಫಾಕ್ಸ್" ಆರಂಭಿಸಿತು. ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನ ಸಂಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಬರಹಗಾರರು ಸರತಿಯಂತೆ ತಕ್ಷಣದ ವ್ಯವಹಾರದ ವಾರ್ತೆ ಹಾಗೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಅಪೂರ್ವ, ವಿರುದ್ಧವಾದ ಯಥಾದೃಶ್ಯರೂಪಣವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಶನಿವಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಈ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಕೇಬಲ್ ವಾಹಿನಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦೦೭ ರಲ್ಲಿ, ಫೋರ್ಬ್ಸ್ E! ಜೊತೆ ಸಂಯೋಗದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸಲು ವರ್ತಮಾನದ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಸಹ ಭಾಗಿತ್ವವನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿತು ಎಂಟರ್ ಟೈನ್ಮಂಟ್ ಟೆಲಿವಿಷನ್, ಇದು ಇಂದಿಗೆ ೧೩ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ E! ವಿಶೇಷಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಬೀರಿದೆ. ೨೦೦೮ ರ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಪಂದ್ಯಗಳ ವ್ಯವಹಾರದ ವಿಡಿಯೊ ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು YES ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಜೊತೆ ಜಂಟಿ ಸಹ ಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. ಜನವರಿ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮವಾಗಿ ತೋರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಒಂದು ಮಾಸಿಕ ಅರ್ಧ ಘಂಟೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನವೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಪಾದಕ ಮೈಖೇಲ್ ಒಜಾನಿಯನ್ ನಿಂದ ಕಲಾಪ ನಿರ್ವಹಣೆಗೊಂಡು, ಯಾಂಕೀಗಳ ಪೂರ್ವ-ಪಂದ್ಯದ ಋತುಮಾನದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಪಂದ್ಯಗಳ ವ್ಯವಹಾರದ ಅಪ್ ಡೇಟ್ ಗಳನ್ನು ಇವು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ದಿ ಟ್ರಾವಲ್ ಚಾನೆಲ್ ಜೊತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಗೂ ಸಹ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, ಇದು ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ತೋರಿಸಿತು.<br /> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ದಿ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಗ್ಯಾಲರೀಸ್; ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಬರ್ಲಿನ್ ಗೇಮ್ ನಲ್ಲಿನ ದಿ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಗ್ಯಾಲರೀಸ್; ಹಾಗೂ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಾರ್ಮಂಡಿಯಲ್ಲಿನ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಚಟೆವ್ ಡಿ ಬಲ್ಲೆರಾಯ್ ಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಮುಸ್ಸೀ ಡೆಸ್ ಬಲ್ಲೊನ್ಸ್ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ '''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಸಂಗ್ರಹವು''' ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ, ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿನ ಓಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾಟರ್ ಸೀ ಹೌಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ಹೈಲ್ಯಾಂಡರ್ ಎಂಬ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನ ಕ್ರೀಡಾ ನೌಕೆಯ ಮೇಲಿರುವುದನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿಲ್ಲದ ಶೇಖರಣೆಯ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನ ವ್ಯವಹಾರ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿವೆ. ೮೦೦೦ ಚದುರ ಅಡಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಜಾಗದ ಸಹಿತ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ದಿ NYC ಗ್ಯಾಲರೀಸ್ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಸಾವಿರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು, ಆಟದ ದೋಣಿಗಳು, ಮೊನೊಪಲಿ ಆಟಗಳು, ಆಟಿಗೆಯ ಸೈನಿಕರು, ಬಹುಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಣ ಚಿತ್ರಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತು.<br /> == ಗಮನಾರ್ಹ ಘಟನೆಗಳು == === ಫಿಡೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋ ವಿವಾದ === ಸುಮಾರು {{US$|550}} ಮಿಲಿಯನ್ ದಷ್ಟು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿದ ನಿವ್ವಳ ಬೆಲೆಯ ಸಹಿತ, [[ಫಿಡೆಲ್ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋ]] ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರೆಂದು ೨೦೦೫ ರ ರಲ್ಲಿ, ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್'' ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು. ೨೦೦೬ ರ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ, "ಫಾರ್ಚೂನ್ಸ್ ಆಫ್ ಕಿಂಗ್ಸ್, ಕ್ವೀನ್ಸ್, ಮತ್ತು ಡಿಕ್ಟೇಟರ್ಸ್", ನಲ್ಲಿ ''ಫೋರ್ಬ್ಸ್ '' ತಮ್ಮ ಅಂದಾಜನ್ನು {{US$|900}} ಮಿಲಿಯನ್ ಗೆ ಏರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.forbes.com/2006/05/04/rich-kings-dictators_cz_lk_0504royals.html|title=Fortunes Of Kings, Queens And Dictators|last1=Kroll|first1=Luisa|date=2006-05-05|publisher=Forbes.com|accessdate=2010-05-04|archiveurl=https://archive.today/20120529014806/http://www.forbes.com/2006/05/04/rich-kings-dictators_cz_lk_0504royals.html|archivedate=2012-05-29|url-status=live}}</ref> ಸರ್ಕಾರಿ ಮುಖಂಡರಿಗೆ ನಿವ್ವಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕಹಾಕುವುದು "ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಕಲೆಯೇ ಹೆಚ್ಚು" ಎಂದು ಆ ಲೇಖನವು ತಿಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ರಾಜ್ಯದ ವಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಲೇಖಕರು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸದ ಅಪಾರ ಹಣದ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗೂ ಆ ಲಾಭದ ಹರಿವಿನ ಒಂದು ಭಾಗವು ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋಗೆ ಹೋಯಿತೆಂದು ಊಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ತಾವು {{US$|1}} ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ನಿವ್ವಳ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್ರೋ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ತಾವು ಸಮುದ್ರದಾಚೆಯ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಣ ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಯಾರಾದರೂ ಸಮರ್ಥಿಸಲು ಸವಾಲೊಡ್ಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.granma.cu/ingles/2006/mayo/mar16/21fidel1.html|last1=Mayoral|first1=Maria Julia|last2=de la Hoz|first2=Pedro|last3=de la Osa|first3=Jose|date=2006-05-16|work=Granma International - English Edition|title=I call on them to prove that I have one single dollar!|accessdate=2010-05-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070622170546/http://www.granma.cu/ingles/2006/mayo/mar16/21fidel1.html|archivedate=2007-06-22|url-status=dead}}</ref> === ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದ ಮಾರಾಟ === ಜನವರಿ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ]], [[ಮನ್ ಹ್ಯಾಟನ್]] ನಲ್ಲಿನ, [[ಫಿಪ್ತ್ ಅವೆನ್ಯೂ]]ನಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಸ್ಥಳದ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ಮಾರಲು ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ವ್ಯಾಪಾರದ ಕರಡನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಐದು ವರ್ಷದ [[ಮಾರಾಟದ ಕರಾರು ವಾಪಸ್ಸಿನ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೆಳಗೆ ಅದೇ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು.<ref>{{cite web|url=http://mediadecoder.blogs.nytimes.com/2010/01/07/forbes-sells-building-to-nyu/|title=Forbes Sells Building to N.Y.U.|last=Carr|first=David|date=2010-01-07|work=The New York Times|accessdate=2010-05-04}}</ref> == ಯಾದಿಗಳು == '''ಸಂಪತ್ತು:''' <br /> • ವಿಶ್ವದ ಬಿಲೇನಿಯರ್ ಗಳು [https://web.archive.org/web/20120518034601/http://www.forbes.com/2010/03/10/worlds-richest-people-slim-gates-buffett-billionaires-2010_land.html?boxes=listschannelinsidelists]<br /> • ೪೦೦ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು [http://www.forbes.com/2009/09/30/forbes-400-gates-buffett-wealth-rich-list-09_land.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡಿನ ೪೦ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತರು [http://www.forbes.com/2010/03/03/australia-rich-10-wealth-commodities-property-billionaires_land.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ಚೀನಾದ ೪೦೦ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತರು [https://web.archive.org/web/20120515180823/http://www.forbes.com/2009/11/04/china-400-richest-china-billionaires-09-wealth_land.html?boxes=listschannelinsidelists]<br /> • ಟೈವಾನಿನ ೪೦ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತರು [https://web.archive.org/web/20120515180859/http://www.forbes.com/2010/03/31/taiwan-electronics-billionaires-taiwan-rich-list-10-greater-china_land.html?boxes=listschannelinsidelists]<br /> • ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗಿನ ೪೦ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತರು [https://web.archive.org/web/20120515181306/http://www.forbes.com/2010/02/03/hong-kong-rich-10-richest-wealth-macau-billionaires_land.html?boxes=listschannelinsidelists]<br /> • ಭಾರತದ ೧೦೦ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತರು [https://web.archive.org/web/20121026060502/http://www.forbes.com/2009/11/18/india-100-richest-india-billionaires-09-wealth_land.html?boxes=listschannelinsidelists]<br /> • ಜಪಾನಿನ ೪೦ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತರು [http://www.forbes.com/2010/01/12/japan-richest-tycoons-billionaires-japan-rich-10-social-networking_lander.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ಕೊರಿಯಾದ ೪೦ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತರು [http://www.forbes.com/2009/04/28/korea-richest-billionaires-korea-rich-09-korea_land.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ಮಲೇಷಿಯಾದ ೪೦ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತರು [http://www.forbes.com/2009/05/27/malaysia-richest-billionaires-malaysia-09-rich-tycoons_land.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ಫಿಲಿಫೈನ್ಸ್ ನ ೪೦ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತರು [http://www.forbes.com/2009/08/26/philippines-richest-tycoons-philippines-billionaires-09-southeast-asia_land.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ಸಿಂಗಾಪೂರ್ ನ ೪೦ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತರು [http://www.forbes.com/2009/09/09/singapore-richest-wealth-singapore-billionaires-09-southeast-asia_land.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ದ ೪೦ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತರು [http://www.forbes.com/2009/12/02/indonesia-richest-tycoons-indonesia-billionaires-09-southeast-asia-wealth_land.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ಥೈಲ್ಯಾಂಡಿನ ೪೦ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತರು [http://www.forbes.com/2009/09/23/thailands-richest-09-business-billionaire-asia-wealth_land.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> '''ಕಂಪನಿಗಳು:''' <br /> • ೨೦೦ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಣ್ಣ ಕಂಪನಿಗಳು [http://www.forbes.com/2009/10/14/top-20-small-entrepreneurs-management-200-small-companies-09_land.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ೪೦೦ ಶ್ರೇಷ್ಠ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳು [https://web.archive.org/web/20120515180807/http://www.forbes.com/2008/12/22/best-big-companies-biz-cz_sd_bigcompanies08_1222land.html?boxes=listschannelinsidelists]<br /> • ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು [http://www.forbes.com/2009/10/28/largest-private-companies-business-private-companies-09_land.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ಒಂದು ಬಿಲಿಯನ್ ಒಳಗಿನ ಏಷ್ಯಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಂಪನಿಗಳು [http://www.forbes.com/2009/09/10/best-under-billion-asia-midcaps_land.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ಏಷ್ಯಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ೫೦ ಕಂಪನಿಗಳು [https://web.archive.org/web/20120515181007/http://www.forbes.com/2009/09/23/asias-fab-50-china-india-business-asia-fab-50-09_land.html?boxes=listschannelinsidelists] <br /> • ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಎತ್ತರದ ಸಾಧಕರು [https://web.archive.org/web/20120515180724/http://www.forbes.com/2010/04/21/global-2000-leading-world-business-global-2000-10_land.html?boxes=listschannelinsidelists]<br /> • ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ರವರ ೨೦೦೦ [http://www.forbes.com/lists/2010/18/global-2000-10_The-Global-2000-Aerospace-Defense_9Rank.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ಟಾಪ್ ಮೈಕ್ರೋ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಷನ್ನುಗಳು [http://www.forbes.com/2007/12/20/top-philanthropy-microfinance-biz-cz_1220land.html?boxes=listschannelinsidelists ] <br /> '''ಜನಗಳು:''' <br /> • ದಿ ಬೆಸ್ಟ್ ಬ್ರೋಕರೇಜ್ ಅನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳು [http://www.forbes.com/2009/05/07/zacks-stocks-analysts-brokerage-analysts-09_land.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ೪೮ ಏಷ್ಯಾದ ಆಲ್ಟ್ರುಯಿಸ್ಟ್ ಗಳು [http://www.forbes.com/global/2010/0315/philanthropy-australia-aborigines-forrest-mining-for-jobs.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ದಿ ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ೧೦೦ [http://www.forbes.com/2009/06/03/forbes-100-celebrity-09-jolie-oprah-madonna_land.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ದಿ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಫಿಕ್ಷನಲ್ ೧೫ [http://www.forbes.com/2010/04/13/fictional-15-richest-characters-opinions-fictional_land.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು [https://web.archive.org/web/20120515181219/http://www.forbes.com/2009/08/18/worlds-most-powerful-women-forbes-woman-power-women-09-angela-merkel_land.html?boxes=listschannelinsidelists] <br /> • ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸುವ CEO ಗಳು [https://web.archive.org/web/20120515180812/http://www.forbes.com/2009/04/22/executive-pay-ceo-leadership-compensation-best-boss-09-ceo_land.html?boxes=listschannelinsidelists] <br /> • ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸುವ ಮರಣಹೊಂದಿದ ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು [https://web.archive.org/web/20121102035113/http://www.forbes.com/2009/10/27/top-earning-dead-celebrities-list-dead-celebs-09-entertainment_land.html?boxes=listschannelinsidelists]<br /> • ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಹಣಗಳಿಸುವ ರೂಪದರ್ಶಿಗಳು[https://web.archive.org/web/20120515181203/http://www.forbes.com/2008/04/30/models-bundchen-klum-biz-media-cz_kb_0430topmodels.html?boxes=listschannelinsidelists] <br /> '''ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಗಳು''' <br /> • ೧೦೦ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಿಡ್-ಕ್ಯಾಪ್ ಸ್ಟಾಕ್ ಗಳು [http://www.forbes.com/2009/10/07/mid-caps-rankings-market-value-personal-finance-best-midcaps-09_land.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ೨೦೦ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಯು. ಎಸ್. ನ ಚಾರಿಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು [https://web.archive.org/web/20121028122720/http://www.forbes.com/2009/11/22/americas-largest-charities-personal-finance-charity-09-nonprofits_land.html?boxes=listschannelinsidelists]<br /> • ದಿ ಬೆಸ್ಟ್ ಬ್ರೋಕರೇಜ್ ಅನಲಿಸ್ಟ್ ಗಳು [http://www.forbes.com/2009/05/07/zacks-stocks-analysts-brokerage-analysts-09_land.html?boxes=listschannelinsidelists ] <br /> • ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣ ಹೂಡಿಕೆ [http://www.forbes.com/forbes/2009/0803/international-invest-guide-foreign-stocks-buy-un-american.html?boxes=listschannelinsidelists ] <br /> • ದಿ ಇನ್ವೆಸ್ಟಮೆಂಟ್ ಗೈಡ್ [http://www.forbes.com/2009/11/24/stocks-bonds-retirement-reits-taxes-personal-finance-investment-guide-2-09-investing_land.html?boxes=listschannelinsidelists ] <br /> • ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಫಂಡ್ ಗೈಡ್ [https://web.archive.org/web/20121028123004/http://www.forbes.com/2010/01/20/mutual-funds-performance-grades-mutual-funds-2010-personal-finance_land.html?boxes=listschannelinsidelists] <br /> '''ಸ್ಥಳಗಳು''' <br /> • ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾಲೇಜುಗಳು [http://www.forbes.com/2009/08/02/best-colleges-ratings-opinions-ranking-2009_land.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯವಹಾರದ ಶಾಲೆಗಳು [https://web.archive.org/web/20121028122803/http://www.forbes.com/2009/08/05/best-business-schools-09-leadership-careers_land.html?boxes=listschannelinsidelists] <br /> • ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ವಾಸಿಸುವವರಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಗರಗಳು [http://www.forbes.com/2009/07/24/best-cities-singles-lifestyle-singles-online-dating.html?boxes=listschannelinsidelists ] <br /> • ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು [http://www.forbes.com/2009/03/18/best-countries-for-business-bizcountries09-business-washington-best-countries_lander.html?boxes=listschannelinsidelists ] <br /> • ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಯ ಅಭಿವೃದ್ದಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ಥಳಗಳು. [https://web.archive.org/web/20121028122843/http://www.forbes.com/2010/04/13/best-places-for-business-beltway-business-places-10_lander.html?boxes=listschannelinsidelists] <br /> • ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಾಜ್ಯಗಳು [https://web.archive.org/web/20121028122521/http://www.forbes.com/2009/09/23/best-states-for-business-beltway-best-states_lander.html?boxes=listschannelinsidelists] <br /> • ಅತ್ಯಂತ ವೆಚ್ಚದಾಯಕ ಜಿಪ್ ಕೋಡುಗಳು [http://www.forbes.com/2009/08/26/most-expensive-zip-codes-lifestyle-real-estate-zips_land.html?boxes=listschannelinsidelists ] <br /> '''ಕ್ರೀಡೆಗಳು''' <br /> • ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ ನ ವ್ಯವಹಾರ [http://www.forbes.com/2010/04/07/most-valuable-baseball-teams-business-sportsmoney-baseball-valuations-10_land.html?boxes=listschannelinsidelists ] <br /> • ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ NASCAR ತಂಡಗಳು [http://www.forbes.com/2010/03/24/nascar-top-earning-drivers-business-sports-nascar-10_land.html?boxes=listschannelinsidelists ] <br /> • ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ನ ವ್ಯವಹಾರಗಳು [http://www.forbes.com/2009/12/09/nba-team-valuations-business-sports-basketball-values-09-nba_lander.html?boxes=listschannelinsidelists ] <br /> • ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ನ ವ್ಯವಹಾರಗಳು [http://www.forbes.com/2009/09/02/nfl-pro-football-business-sportsmoney-football-values-09-nfl_land.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ಹಾಕಿಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳು [http://www.forbes.com/2009/11/11/nhl-team-values-business-sports-hockey-values-09-nhl_land.html?boxes=listschannelinsidelists ] <br /> • ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಸಾಕರ್ ತಂಡಗಳು [http://www.forbes.com/2010/04/21/soccer-value-teams-business-sports-soccer-10-wealth_land.html?boxes=listschannelinsidelists ] <br /> • ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸುವ ಟೆನ್ನಿಸ್ ತಾರೆಯರು [http://www.forbes.com/2008/08/21/top-paid-tennis-biz-tennisbiz08-cx_kb_0821stars.html?boxes=listschannelinsidelists ] <br /> '''ತಾಂತ್ರಿಕತೆ''' <br /> • ದಿ E-ಗ್ಯಾಂಗ್ [http://www.forbes.com/2009/08/05/online-video-innovators-technology-breakthroughs-e-gang-09_land.html?boxes=listschannelinsidelists ] <br /> • ಜಾಲದ ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು 25 [http://www.forbes.com/2010/02/02/web-celebrities-internet-thought-leaders-2010_land.html?boxes=listschannelinsidelists ] <br /> • ೨೫ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಟೆಕ್ ಕಂಪನಿಗಳು [http://www.forbes.com/2009/01/29/fast-technology-equities-technology_0129_fasttech_land.html?boxes=listschannelinsidelists ] <br /> • ಟೆಕ್ ನ ಟಾಪ್ ಡೀಲ್ ಮೇಕರ್ಸ್ [http://www.forbes.com/2009/01/29/venture-capital-midas09-technology_0129_midas_land.html?boxes=listschannelinsidelists ] <br /> '''ಶಿಕ್ಷಣ''' <br /> • ಅಮೇರಿಕಾದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾಲೇಜುಗಳು [http://www.forbes.com/2009/08/02/best-colleges-ratings-opinions-ranking-2009_land.html?boxes=listschannelinsidelists ]<br /> • ಶ್ರೇಷ್ಠ ವ್ಯವಹಾರದ ಶಾಲೆಗಳು [https://web.archive.org/web/20121028122803/http://www.forbes.com/2009/08/05/best-business-schools-09-leadership-careers_land.html?boxes=listschannelinsidelists]<br /> • ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಾಲೇಜುಗಳ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ [http://www.forbes.com/2009/08/02/best-buys-colleges-opinions-value.html?boxes=listschannelinsidelists ] <br /> '''ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯ''' <br /> • ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ದುಬಾರಿಯಾದ ಫಾಸ್ಟ್ ಫುಡ್ [http://www.forbes.com/2009/07/06/worlds-expensive-food-lifestyle-wine-fast-food.html ] <br /> • ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲು ಹತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಸೋಸದ ವೈನ್ ಗಳು [http://www.forbes.com/2009/03/20/unfiltered-wines-ten-lifestyle-wine-unfiltered-wine.html ] <br /> • ಹತ್ತು ಬೋರ್ಡೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ರೆಡ್ಸ್ ಹೆಡ್-ಟು-ಹೆಡ್ [https://web.archive.org/web/20121028122711/http://www.forbes.com/2008/10/23/wines-bordeaux-napa-forbeslife-cx_ea_1023wine.html]<br /> • ಭಾರತದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವೈನ್ ಹಾಟ್ ಸ್ಫಾಟ್ ಗಳು [http://www.forbes.com/2008/02/20/lists-wine-india-forbeslife-cx_pl_0220indiawine.html ]<br /> • ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಹೆಸರುಮಾಡಿರುವ ಶಾಂಪೇನ್ ಗಳು [http://www.forbes.com/2008/07/18/champagne-prices-rising-forbeslife-cx_vr_0718wine.html ] <br /> • ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಗಳಿಸುವ ಹೆಸರಾಂತ ಬಾಣಸಿಗರು [http://www.forbes.com/2008/08/08/celebrity-chef-earners-forbeslife-cx_cv_0808food.html ] <br /> '''ಆರೋಗ್ಯ''' <br /> • ನಿಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹನ್ನೊಂದು ಮಾರ್ಗಗಳು [http://www.forbes.com/2009/06/22/nutrition-energy-strategies-lifestyle-health-nutrition-energy.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ಅಮೇರಿಕಾದ ಸದೃಢ ನಗರಗಳು [https://archive.is/20130102214422/http://www.forbes.com/2009/05/22/america-fit-cities-lifestyle-health-healthy-cities.html?boxes=listschannelforbeslife]<br /> • ವಿಶ್ವದ ಆಹಾರಕ್ರಮದ ಗುಟ್ಟುಗಳು [https://web.archive.org/web/20121028122552/http://www.forbes.com/2009/06/29/cultural-diet-secrets-lifestyle-health-diets.html?boxes=listschannelforbeslife] <br /> • ನೀವು ಜ್ಞಾಪಕದಲ್ಲಿಡಬೇಕಾದ ಹತ್ತು ಊಟಗಳು [https://web.archive.org/web/20121028122451/http://www.forbes.com/2009/07/06/healthy-eating-recipes-lifestyle-health-planning-meals.html?boxes=listschannelforbeslife] <br /> • ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಆರೋಗ್ಯದಾಯಕ ಆಹಾರಗಳು [http://www.forbes.com/2009/07/07/healthiest-foods-nutrition-lifestyle-health-healthiest-foods.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಂಡ ನಗರಗಳು [https://web.archive.org/web/20121028122851/http://www.forbes.com/2009/04/28/pollution-ozone-air-lifestyle-health-ozone-pollution.html?boxes=listschannelforbeslife] <br /> '''ರಿಯಲ್ ಎಸ್ಟೇಟ್ ''' <br /> • ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ನಗರಗಳು [http://www.forbes.com/2009/07/02/credit-card-debt-lifestyle-style-spending-income.html?boxes=listschannelforbeslife ]<br /> • ವಾಸಿಸಲು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ನಗರಗಳು [http://www.forbes.com/2009/07/06/most-expensive-cities-lifestyle-real-estate-daily-costs.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ಹೋಗಲು ಅಮೇರಿಕಾದ ೨೫ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸ್ಥಳಗಳು [http://www.forbes.com/2009/07/07/relocate-relocation-cities-lifestyle-real-estate-affordable-moving.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ ನಗರಗಳು [http://www.forbes.com/2009/07/07/traffic-congestion-cities-lifestyle-real-estate-traffic-jams.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಇಳಿಮುಖಗೊಂಡಿರುವ ನಗರಗಳು [http://www.forbes.com/2009/07/06/neighborhoods-home-prices-lifestyle-real-estate-neighborhood-home-prices.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ಜೀವನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಯು. ಎಸ್. ನ ನಗರಗಳು[http://www.forbes.com/2009/04/14/cities-city-top-lifestyle-real-estate-cities-united-states.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಿಕರಿಯಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿಲಾಸಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು [http://www.forbes.com/2009/04/22/zip-codes-sales-lifestyle-real-estate-home-sales.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ವಾಸಿಸಲು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ೨೦ ಸ್ಥಳಗಳು [http://www.forbes.com/2009/04/27/cities-best-live-lifestyle-real-estate-best-places-to-live.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ಉತ್ತಮ ಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಅಮೇರಿಕಾದ ೨೫ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನಗರಗಳು [http://www.forbes.com/2009/05/04/towns-cities-real-estate-lifestyle-real-estate-top-towns.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತಿ ದುಬಾರಿ ಜಿಪ್ ಕೋಡ್ ಗಳು [http://www.forbes.com/2008/09/28/zip-expensive-hundred-forbeslife-cx_richzipcodes08_mw_1007realestate.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> '''ಶೈಲಿ''' <br /> • ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶೈಲಿಪೂರ್ಣ ನಗರಗಳು [http://www.forbes.com/2009/06/30/cities-stylish-ten-lifestyle-style-real-estate-fashion.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಶಾಲಿ ವಿಲಾಸಿ ಬ್ರಾಂಡ್ ಗಳು [http://www.forbes.com/2009/05/01/powerful-luxury-brands-lifestyle-style-luxury-brands.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವಂತಹ ಚಾಲಾಕಿತನದ ಮಾರ್ಗಗಳು [http://www.forbes.com/2008/12/23/stores-spending-tactics-forbeslife-cx_jp_1223shopping.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ಹಣಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ದೊರಕುವ ಚಳಿಗಾಲದ ಉಡುಪುಗಳು [http://www.forbes.com/2008/12/02/style-shopping-scarf-forbeslife-cx_jp_1202style.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ನಿಮ್ಮ ನಾಯಿ ಏನನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ [http://www.forbes.com/2008/11/20/dog-identity-breed-forbeslife-cx_ds_1121dog.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ನಂಬಲಸಾಧ್ಯವಾದ ಅತೀ ಕೆಟ್ಟ ಸ್ಪಾ ಉಪಚಾರಗಳು [http://www.forbes.com/2008/11/11/style-spa-facial-forbeslife-cx_jp_1111style.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ಯು. ಎಸ್. ನ ಅತಿ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಫ್ಯಾಶನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದಕರು [http://www.forbes.com/2008/09/04/style-editor-magazine-forbeslife-cx_ls_0904editors.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> '''ಸಂಚಾರ''' <br /> • ವಿಲಾಸಿ ಡಿಜೈನರ್ ಹೋಟೆಲ್ ಗಳು [http://www.forbes.com/2008/08/29/deluxe-designer-hotels-forbeslife-cx_ls_0829travel.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ಕಡೇ ಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುವಂತಹ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ತಾಣಗಳು [http://www.forbes.com/2008/08/26/fall-travel-deals-forbeslife-cx_ls_0826travel.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು [http://www.forbes.com/2008/07/31/international-travel-etiquette-forbeslife-cx_dp_0731travel.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹುದುಗಿಹೋಗಿರುವ ಸಂಪತ್ತು [http://www.forbes.com/2008/07/25/middle-east-tourism-forbeslife-cx_dp_0725travel.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ವಿಶ್ವದ ೧೦ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು [https://web.archive.org/web/20120515181001/http://www.forbes.com/2008/07/14/airports-best-world-forbeslife-cx_rr_0714travel.html?boxes=listschannelforbeslife] <br /> '''ವಾಹನಗಳು''' <br /> • ರಸ್ತೆಯ ಮೇಲೆ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಕಾರ್ ಗಳು [https://web.archive.org/web/20121028122517/http://www.forbes.com/2009/06/17/toughest-car-models-lifestyle-vehicles-toughest-models.html?boxes=listschannelforbeslife] <br /> • ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿ ಪ್ರಯಾಣ [http://www.forbes.com/2009/07/06/worlds-expensive-commutes-lifestyle-commute.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ೨೦೦೯ ರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ ಗಳು [https://web.archive.org/web/20120515180758/http://www.forbes.com/2009/06/22/best-quality-cars-lifestyle-vehicles-quality-rankings.html?boxes=listschannelforbeslife] <br /> • ವಿಶ್ವವನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿದ ಹತ್ತು ಕಾರ್ ಗಳು [https://web.archive.org/web/20121028122625/http://www.forbes.com/2009/06/24/world-change-cars-lifestyle-vehicles-auto-history.html?boxes=listschannelforbeslife] <br /> • ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದರದ ಕಾರ್ ಗಳು [https://web.archive.org/web/20120515181719/http://www.forbes.com/2009/07/01/overpriced-cars-autos-lifestyle-vehicles-overpriced.html?boxes=listschannelforbeslife] <br /> • $100,000 ಒಳಗಿನ 2009 ರ ಅತಿ ವೇಗದ ಕಾರ್ ಗಳು [http://www.forbes.com/2008/11/03/fastest-2009-models-forbeslife-cx_sw_1103cars.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ೨೦೦೯ ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕನ್ವರ್ಟಿಬಲ್ ಗಳು [https://web.archive.org/web/20121028122834/http://www.forbes.com/2009/04/30/best-2009-convertibles-lifestyle-vehicles-convertibles-cars.html?boxes=listschannelforbeslife] <br /> • ಚಿಕ್ಕ ನಗರದ ಚಾಲಕರಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರ್ ಗಳು [https://web.archive.org/web/20121028123009/http://www.forbes.com/2009/05/04/suburban-cars-best-lifestyle-vehicles-suburban-cars.html?boxes=listschannelforbeslife] <br /> • ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರಿನ ಬಣ್ಣಗಳು [http://www.forbes.com/2008/12/17/cars-popular-color-forbeslife-cx_lm_1217cars.html?boxes=listschannelforbeslife ] <br /> • ೨೦೦೯ ರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ವಾಹನಗಳು [https://web.archive.org/web/20121028122750/http://www.forbes.com/2008/12/16/2009-affordable-cars-forbeslife-cx_he_1216cars.html?boxes=listschannelforbeslife] == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * {{cite book |title=Fact & Comment |last=Forbes|first=Malcolm S.|authorlink=Malcolm Forbes|year=1974|publisher=Knopf; [distributed by Random House]|location= New York|isbn= 0394491874|oclc=2696070}} * {{cite book |title= The Business Press Editor|last=Grunwald|first=Edgar A.|series= The New York University business magazine publishing series|year=1988 |publisher= New York University Press|location= New York|isbn=0814730167|oclc= 17300233}} * {{Cite thesis |degree=M.J.|chapter= |title= A Content Analysis of ''Business Week'', ''Forbes'' and ''Fortune'' from 1966-1986|url= |author= |last= Holliday|first=Karen Kahler|year=1987|publisher=Louisiana State University|location=Baton Rouge|docket= |oclc=18772376}} * {{cite book |title= Reporting on Business and the Economy|last1=Kohlmeier|first1=Louis M.|last2=Udell|first2=Jon G.|last3=Anderson |first3=Laird B.|year= 1981|publisher=Prentice-Hall |location= Englewood Cliffs, N.J.|isbn= 013773879X|oclc= 6487745}} * {{cite book |title= The Fortune Tellers: Inside Wall Street's Game of Money, Media, and Manipulation|last=Kurtz|first=Howard|authorlink= Howard Kurtz|year=2000|publisher=Free Press|location=New York|isbn= 0684868792|oclc= 44131817}} * {{cite book |title= The Power of the Financial Press: Journalism and Economic Opinion in Britain and America|last=Parsons|first=D. W. |year=1990|origyear=1989|publisher= Rutgers University Press|location= New Brunswick, N.J.|isbn= 0813514975|oclc= 496521134}} * {{cite book |title= The Magazine in America, 1741-1990|last1=Tebbel|first1=John William|last2=Zuckerman|first2=Mary Ellen|year=1991 |publisher=Oxford University Press |location=New York|isbn= 0195051270|oclc= 422903333}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons cat|Forbes}} * [http://www.forbesinc.com/ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಇಂಕ್.ಕಾಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101001145847/http://www.forbesinc.com/ |date=2010-10-01 }} * [http://www.forbesmedia.com/ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಮೀಡಿಯಾ.ಕಾಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100922140719/http://forbesmedia.com/ |date=2010-09-22 }} * [http://www.forbes.com/lists ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ನ ಯಾದಿ] * [http://www.forbesinc.com/publications/ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100914213257/http://www.forbesinc.com/publications/ |date=2010-09-14 }} * [http://www.forbesrussia.ru/ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ರಷಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100809080513/http://www.forbesrussia.ru/ |date=2010-08-09 }} {{ru icon}} {{EnglishBusinessMagazines}} {{Forbes Magazine Lists}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ವಾಣಿಜ್ಯದ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1917 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಪ್ರಕಾಶನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಗಳ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] 2zswbb05sws54v2tlq7uffo6hgmn78y 0 24039 1375492 1352371 2026-06-20T12:16:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375492 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Geraet beim Optiker.jpg|thumb|right|250px|ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಫೊರೊಪ್ಟರ್.]] [[ಚಿತ್ರ:Slit lamp Eye examination by Ophthalmologist.jpg|thumb|right|250px|ಒಂದು ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣುಗಳ ಸೀಳು ಬೆಳಕು ಪರೀಕ್ಷೆ]] '''ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ''' ವು ಕಣ್ಣಿನ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಮತ್ತು ರೋಗಗಳ ಬಗೆಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಒಂದು ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ. '''ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ''' ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಕಣ್ಣಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತನಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಅವರು [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ]] ಮತ್ತು [[ವೈದ್ಯಕೀಯ]] ನಿಷ್ಣಾತ ಎಂಬ ಎರಡೂ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ''ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ'' ಎಂಬ ಶಬ್ದವು [[ಕಣ್ಣು]] ಮತ್ತು ಲೊಗೊಸ್ ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಕೊಡುವ ''ophthalmos'' ಎಂಬ [[ಗ್ರೀಕ್]] ಮೂಲದ ಶಬ್ದದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ''ಕಣ್ಣು'' ಮತ್ತು ''ಲೊಗೊಸ್'' ಅಂದರೆ ''ಶಬ್ದ'', ''ಯೋಚಿತ'', ಅಥವಾ ''ಸಂವಾದ'' ಎಂಬುದಾಗಿದೆ; ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನವು ಶಾಬ್ದಿಕವಾಗಿ "ಕಣ್ಣುಗಳ ವಿಜ್ಞಾನ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. "Opthomology" ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಪ್ಪು-ಕೇಳಿಸಿಕೊಂಡ ಅಥವಾ ತಪ್ಪಾಗಿ-ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಂಡ ಒಂದು ಶಬ್ದವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಬೋಧನಾ ಶಾಖೆಯಾಗಿ, ಇದು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮಾನವ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಾಡಿಕೆಯಲ್ಲಿರುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಕಾಯಿಲೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಭಿನ್ನತೆಯು ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ/ಪ್ರಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪಶು ವೈದ್ಯಕೀಯಶಾಸ್ತ್ರವು ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನ ಶಾಖೆಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೆಲವು ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮನುಷ್ಯರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. === ಸುಶ್ರೂತ === [[ಸುಶ್ರೂತ]] ಸುಮಾರು <small>ಕ್ರಿ.ಪೂ.</small> ಐದನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ''[[ಸುಶ್ರೂತ ಸಂಹಿತೆ]]'' ಯನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದನು. ಅವನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸುಮಾರು 76 ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು, ಹಾಗೆಯೇ ಹಲವಾರು ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದನು. ಸುಶ್ರೂತನು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.infinityfoundation.com/mandala/t_es/t_es_agraw_susruta.htm |title=Susruta: The Great Surgeon of Yore |publisher=Infinityfoundation.com |date= |accessdate=2008-11-04}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/9476614?dopt=abstractplus |title=Sushruta: the father of Indian surgery and ophthal...[Doc Ophthalmol. 1997&#93; - PubMed Result |publisher=Ncbi.nlm.nih.gov |date= |accessdate=2008-11-04}}</ref> === ಹಿಪೋಕ್ರಾಟಸ್‌ನ-ಪೂರ್ವಜರು === [[ಹಿಪೋಕ್ರಾಟಿಕ್ಸ್‌]]ನ-ಪೂರ್ವಜರು ಕಣ್ಣಿನ ರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು [[ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನ]]ಗಳ ಮೂಲಕವಲ್ಲದೇ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಚಿಂತನೆ ಅಥವಾ ಊಹೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದರು. ಅವರು ಕಣ್ಣಿನ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶ್ವೇತಾಕ್ಷಿಪಟ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕ ಕಾರ್ನಿಯಗಳನ್ನು, ಕಣ್ಣಿನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನ ಪಾಪೆಯ ಜೊತೆ, ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದ್ರವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಈ ದ್ರವವು ನೋಡುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಮಾದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಒಂದು ನಾಳದ ಮೂಲಕ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಮೆದುಳಿಗೆ ಪ್ರವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು [[ಅಲ್ಕಾಮಿಯಾನ್]] ಮತ್ತು ಇತರರು ನಂಬಿದ್ದರು. [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌]]ನು ಅಂತಹ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದನು. ಅವನು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಮೂರು ಪದರಗಳನ್ನು (ಎರಡಲ್ಲ) ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ದ್ರವವು ಮರಣಾನಂತರ ಆಕಾರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ (ಅಥವಾ ಘನೀಕರಿಸುವ) ಲೆನ್ಸ್ (ಕಣ್ಣು ಗುಡ್ಡೆಯ ಹಿಂದಿರುವ ಪಾರದರ್ಶಕ ಭಾಗ)ನ ಜೊತೆ ಒಂದು ಸ್ಥಿರ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತುವರೆದ ಪದರಗಳು ಒಂದರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಇರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಅವನು, ಮತ್ತು ಅವನ ಸಮಕಾಲೀನರು, ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಮೆದುಳಿಗೆ ಪ್ರವಹಿಸುವ, ಒಂದರ ಬದಲಾಗಿ, ಮೂರು ನಾಳಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಪ್ರತಿ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಒಂದು ನಾಳವು ಕಪಾಲ(ತಲೆಬುರುಡೆ)ದೊಳಗೆ ಸಂಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. === ರೂಫುಸ್ === [[ರೂಫುಸ್‌]]ನು [[ಕಣ್ಣಿನ ಆರ್ದ್ರ ಚರ್ಮ]]ದ ಜೊತೆಗಿರುವ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ನವೀನ ಕಣ್ಣನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದನು. ಈ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯು ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲಿನ ನಿಜತೊಗಟೆಯ ಪದರಗಳನ್ನು ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿತು. ಎರಡು ಕೋಶಗಳುಳ್ಳ ಕಣ್ಣನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ರೂಫುಸ್‌ನು ಮೊದಲಿಗನಾಗಿದ್ದನು; ಒಂದು ಕೋಶವು ಕಾರ್ನಿಯಾದಿಂದ ಲೆನ್ಸ್‌ಗೆ (ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬಿರುವ), ಮತ್ತೊಂದು ಕೋಶವು ಲೆನ್ಸ್‌ನಿಂದ ರೆಟಿನಾಕ್ಕೆ (ಒಂದು ಬಿಳಿಯ-ಮೊಟ್ಟೆಯ-ತರಹದ ಪದಾರ್ಥದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ) ಸಂಬಂಧಿತವಾಗಿತ್ತು. [[ಗ್ಯಾಲನ್]] ಕಾರ್ನಿಯಾ ಮತು ಲೆನ್ಸ್‌ಗಳ ವಕ್ರತೆ, ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ನರಗಳ ಸ್ವರೂಪ, ಮತ್ತು ಒಂದು [[ಹಿಂಭಾಗದ ಕೋಶ]]ದ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದನು. ಈ ಮಾದರಿಯು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಸರಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಕಣ್ಣಿನ ಸರಳವಾದ ನವೀನ ಮಾದರಿಯು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೂ ಕೂಡ ಇದು [[ವೆಸೂಲಿಯಸ್‌]]ನ ನಂತರವೂ ಕೂಡ ಮತ್ತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ. ಒಂದು [[ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯ]]ವು ನಂತರ ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಶ್ವೇತಾಕ್ಷಿಪಟ, ರೆಟಿನಾ, ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಯನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಚರ್ಮದ ಪದರು ಮತ್ತು ಕಾರ್ನಿಯಾಗಳು ಒಂದು ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಎರಡು ಕೋಶಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ದ್ರವವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೆಯೇ ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಯನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಚರ್ಮದ ಪದರಕ್ಕೆ ಲೆನ್ಸ್ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಗ್ಯಾಲನ್‌ನು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ನರವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರೀಯ ನಾಳದ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋದನು, ಮತ್ತು ಇದು ಘನರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡನು. ಅವನು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ಏಳು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಸ್ನಾಯುಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡಿದನು. ಅವನೂ ಕೂಡ [[ಕಣ್ಣೀರಿನ ನಾಳ]]ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದನು. === ಮಧ್ಯ ಪೌರಸ್ತ್ಯ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ === {{Disputed-section|date=June 2010}} {{Main|Ophthalmology in medieval Islam}} [[ಇಸ್ಲಾಮಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಎಲ್ಲಾ ಶಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ, ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರವು ಬಹು ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನವು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಮಾನ್ಯತೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಖೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ, ಮಧ್ಯಯುಗದ ಇಸ್ಲಾಮಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಕರು ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭೋದನಾ ಶಾಖೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{citation|title=Science in the Middle Ages|author=[[David C. Lindberg]]|publisher=[[University of Chicago Press]]|year=1980|isbn=0226482332|page=21}}</ref> ಪರ್ಷಿಯನ್‌ನ ಮಹಾನ್ ವೈದ್ಯ [[ರೇಜಸ್]] ಇವನು ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಅನ್ವೇಷಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದನು. ವಿಶಿಷ್ಟಗೊಳಿಸಿದ ಸಲಕರಣೆಗಳ ಎಣಿಕೆಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದವು. [[ಇರಾಕಿ]]ನ [[ಮೊಸುಲ್‌]]ನ ವೈದ್ಯ ಅಮ್ಮರ್ ಇಬ್ನ್ ಅಲಿಯಿಂದ ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ "[[ಇಂಜೆಕ್ಷನ್]] [[ಸಿರಿಂಜ್]]"ನಂತಹ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳು ತುಂಬಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಮೃದುವಾದ [[ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ]]ಗಳ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. [[ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯಲ್ಲಿ, ಅಮ್ಮರ್ ಇಬ್ನ್ ಅಲಿಯು [[ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಗಳ ಮೊದಲಿನ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಿದನು. ಅವನು [[ಶ್ವೇತಾಕ್ಷಿಪಟ]]ದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಪೊಳ್ಳು ಲೋಹೀಯ ಸಿರಿಂಜ್ [[ಚರ್ಮದಡಿಯ ಸೂಜಿ]]ಯನ್ನು ಆಚರಣೆಗೆ ತಂದನು ಮತ್ತು ಹೀರುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹ ಮಾಡಿದನು.<ref name="Syed-7">ಇಬ್ರಾಹಿಮ್ ಬಿ. ಸೈಯದ್ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ, "ಇಸ್ಲಾಮಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯಶಾಸ್ತ್ರ: ಇದರ ಅವಧಿಗಳ 1000 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಮುಂದಿದೆ", ''ಇಸ್ಲಾಮಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕ'', 2002 (2): 2-9 [7].</ref> [[ಇಬನ್ ಅಲ್-ಹೇಥಾಮ್]] (ಅಲ್ಹಾಜೆನ್) ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ [[ರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ]]ದ ಬಗ್ಗೆ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕ ''[[ಬುಕ್ ಆಫ್ ಒಪ್ಟಿಕ್ಸ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ (1021)ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬರೆದನು. [[ರೆಟಿನಾ]]ವು [[ಚಿತ್ರ]] ನಿರ್ಮಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಸುಳಿವನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದನು.<ref name="Wade1998">{{cite book | author=N. J. Wade | year=1998 | title=A Natural History of Vision. | publisher=Cambridge, MA: MIT Press.}}</ref> [[ಇಬ್ನ್ ಆಲ್-ನಫೀಸ್]], ''ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕರಿತ ಪುಸ್ತಕ'' ದಲ್ಲಿ, [[ಕಣ್ಣು]]ಗುಡ್ಡೆಯ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿರುವ [[ಸ್ನಾಯು]]ವು [[ಕಣ್ಣಿನ ನರ]]ವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಅವುಗಳು ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು [[ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನರ]]ವು [[ಅಡ್ಡಡ್ಡಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ]] ಆದರೆ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದನು. ಅವನು [[ಗ್ಲಾಕೋಮಾ]] (ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆಯಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕ್ರಮೇಣ ದೃಷ್ಟಿ ಇಂಗಿಹೋಗುವ ಒಂದು ವ್ಯಾಧಿ)ಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ಒಂದು ಕಣ್ಣು [[ಕಾಯಿಲೆ]]ಗೆ ಒಳಗಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ ಆಗ ಮತ್ತೊಂದು ಕಣ್ಣಿನ [[ದೃಷ್ಟಿ]]ಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯದ ಬಗೆಗೆ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು.<ref>ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಮೊಹಮದ್ ಎಸ್. ಎಮ್. ಟಾಕ್ರೌರಿ (ಕಿಂಗ್ ಖಲೀದ್ ವಿಶ್ಯವಿದ್ಯಾಲಯ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ರಿಯಾದ್), [http://www.angelfire.com/md/Takrouri/Ibn_alNafis.htm ಅಲಾ ಆಲ್-ದಿನ್ ಅಬುಲ್-ಹಾಸನ್ ಅಲಿ ಇಬ್ನ್ ಅಬಿಲ್-ಹರಮ್ ಆಲ್-ಕ್ವಾರ್ಷಿ (ಇಬನ್ ಆಲ್-ನಫೀಸ್)ನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಗತಿಗಳ ಕೊಡುಗೆ]</ref> ಸಲಾಹ್-ಉದ್-ದಿನ್ ಬಿನ್ ಯುಸೂಫ್ ಆಲ್-ಕಲಾಲ್ ಬಿ ಹಾಮಾ (ಅಂದರೆ ಹಾಮಾದ ಕಣ್ಣಿನ ವೈದ್ಯ) ಸಿರಿಯಾದ ನೇತ್ರ-ವೈದ್ಯನಾದ ಇವನು 1296 ರಲ್ಲಿ ಹಾಮಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದನು. ಅವನು ತನ್ನ ಮಗನಿಗಾಗಿ ತುಂಬಾ ವಿವರವಾಗಿರುವ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಪ್ರಕರಣ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದನು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ನೂರ್ ಆಲ್-ಯುಯಾನ್ ವಾ ಜಾಮಿ ಆಲ್-ಫುನ್ (ಕಣ್ಣುಗಳ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ತತ್ವಗಳ ಸಂಗ್ರಹ) ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು. === ಹದಿನೇಳನೆಯ ಮತ್ತು ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನ === ಹದಿನೇಳನೆಯ ಮತ್ತು ಹದಿನೆಂಟನೆಯ ಶತಮಾನಗಳು [[ಕೈ ಮಸೂರ]]ಗಳು ([[ಮಾಲ್‌ಪಿಘಿ]]ಯಿಂದ), [[ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ]]ಗಳ (ವ್ಯಾನ್ ಲೀವನ್‌ಹೋಕ್) ಬಳಕೆಯನ್ನು ನೋಡಿತು. ಕಣ್ಣನ್ನು ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಜೋಡಿಸುವಲ್ಲಿನ ತಯಾರಿಗಳು ([[Ruysch]]) ಮತ್ತು ನಂತರ ಕಣ್ಣನ್ನು ಘನೀಕರಿಸುವ ([[Petit]])ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿತು. ಇವುಗಳು ಕಣ್ಣಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಒಂದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಮಾದರಿಗೆ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದವು. ಕೆಳಗೆ ನಮೂದಿಸಿದ ಕೆಲವು ತಪ್ಪುಗಳು ಬಹುಕಾಲ ಇರಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು: ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಗಾತ್ರ (ರಕ್ತದ ಜೊತೆಗಿನ ಕಣ್ಣಿನ ಪಾಪೆಯ ನಾಳದಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು), [[ಹಿಂಭಾಗದ ಕೋಶ]]ಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವತೆ, ಮತ್ತು ರೆಟಿನಾದ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ಏಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. 1722 ರಲ್ಲಿ [[ಲೀವನ್‌ಹೋಕ್‌]]ನು ಸರಳು ಮತ್ತು ಶಂಕುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು. ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಸಹಾಯದಿಂದ 1834 ರಲ್ಲಿ [[ಗೊಟ್‌ಫ್ರೈಡ್ ರೇನ್‌ಹೋಲ್ಡ್ ಟ್ರೆವಿರನಸ್‌]]ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡುವವರೆಗೂ ಅವುಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿರಲಿಲ್ಲ. === ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ === [[ಜಾನ್ ಫ್ರೇಕ್‌]]ನು ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಕಣ್ಣಿನ ಶಸ್ತ್ರ ಚಿಕಿತ್ಸಕನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು 1727 ರಲ್ಲಿ [[ಸೆಂಟ್ ಬಾರ್ತೋಲೋಮಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]]ಯ ಪ್ರಾಂತಾಧಿಪತಿಯಿಂದ ಆ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು, ಆದರೆ ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಈಗ [[ಮೂರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಕಣ್ಣಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ 1805 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಕಣ್ಣಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ನವೀನ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬದಲಾವಣೆಯ ಘಟನೆಯಾಯಿತು. ಮೂರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಸರ್ ಸ್ಟೀವರ್ಟ್ ಡ್ಯೂಕ್ ಎಲ್ಡರ್]] ಅವರಿಂದ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ದದಾದ ಕಣ್ಣಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. == ವೃತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು == ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿ]]ನಲ್ಲಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ, ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತ ಸಹಾಯಕ ವೈದ್ಯನಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಪದವಿ ನಂತರದ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೈದ್ಯ]]ರುಗಳಾಗಿರುತ್ತಾರೆ (M.D. or [[D.O.]], not [[O.D.]]). ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಹಲವಾರು ಉಪವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನಿಷ್ಣಾತ ತರಬೇತಿಯನ್ನೂ ಕೂಡ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನವು ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಶಾಖೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಈಗ ಎಲ್ಲ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಮಾನದಂಡಾತ್ಮಕ ಪರಿಪಾಠವಾಗಿದೆ. === ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ === [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]]ಗಳಲ್ಲಿ, FRACO/FRANZCO ಇದು ಸರಿಸಮನಾದ ಪದವಿ ನಂತರದ ನಿಷ್ಣಾತ ವಿದ್ಯಾರ್ಹತೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ತುಂಬಾ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾದ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪದವಿ ನಂತರದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ಪರಿವೀಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತು ಸಂಕೀರ್ಣ ತರಬೇತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಗರೋತ್ತರದ-ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿದ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು RANZCO ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಮತ್ತು CCST/CCT ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತುಲನೆಗೆ ಯೋಗ್ಯರು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. === ಕೆನಡಾ === [[ಕೆನಡಾ]]ದಲ್ಲಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಂತರ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಉಪವಿಭಾಗದ ತರಬೇತಿಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಂದ (FRCSC) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟರೂ ಕೂಡ, ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯು ಎಮ್‌ಡಿ ಪದವಿಯ ನಂತರ ಕನಿಷ್ಠ ಪಕ್ಷ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸುಮಾರು 30 ಖಾಲಿಹುದ್ದೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. === ಫಿನ್‌ಲಾಂಡ್ === [[ಫಿನ್‌ಲಾಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಲು ಬಯಸುವ ವೈದ್ಯರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಅದು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. === ಜರ್ಮನಿ === [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿ, ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಲು ಬಯಸುವ ವೈದ್ಯರು ಐದು ವರ್ಷಗಳ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.{{Clear}} === ಭಾರತ === [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ, ಎಮ್‌ಬಿಬಿಎಸ್ ಪದವಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪದವಿ-ನಂತರದ ಶಿಕ್ಷಣವು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿದೆ. ಡಾಕ್ಟರ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ [http://www.aiims.edu/aiims/events/exams-results.htm (MD)], ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಸರ್ಜರಿ (MS), ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಇನ್ ಆಪ್ಥಾಲ್ಮಿಕ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಅಂಡ್ ಸರ್ಜರಿ (DOMS) ಅಥವಾ ಡಿಪ್ಲೊಮೇಟ್ ಆಫ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬೋರ್ಡ್ [http://natboard.nic.in/ (DNB)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090330030921/http://www.natboard.nic.in/ |date=2009-03-30 }} ಮುಂತಾದವುಗಳು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿಗಳಾಗಿವೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಯ ಅನುಭವವು ಒಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ, ಕಣ್ಣಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿದ ಶಿಕ್ಷಕ ವರ್ಗದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ಉನ್ನತ ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವರು ಈ ಕಣ್ಣಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರದಲ್ಲಿನ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೃತ್ತಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು, ಕೌಶಲಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಪ್ಥಾಲ್‌ಮೊಜಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ [http://www.aios.org/ (AIOS)] ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ([http://www.dosonline.org/ DOS] ನಂತಹ) ನಿಯಮಿತವಾದ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ನ ರೊಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರ ರೊಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ [http://www.rcsed.ac.uk/site/561/DesktopDefault.aspx?tabid=561 (RCSEd)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100406061603/http://www.rcsed.ac.uk/site/561/DesktopDefault.aspx?tabid=561 |date=2010-04-06 }}, ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ರೊಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ [http://www.rcophth.ac.uk/exams/2007dates (RCOphth)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121018211038/http://www.rcophth.ac.uk/exams/2007dates |date=2012-10-18 }} ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸ್ಗೋವ್‌ನ ವೈದ್ಯರ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರ ರೊಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ [http://www.rcpsg.ac.uk/Examinations/Surgical/Pages/Mem_spexamsFRCSophthalmology.aspx (RCPSG)]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}ಗಳು 1990 ರ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಅವುಗಳ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯತ್ವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತ ಬಂದರು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತ ಬಂದರು. === ಪಾಕಿಸ್ತಾನ === [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದಲ್ಲಿ, ಎಮ್‌ಬಿಬಿಎಸ್‌ನ ನಂತರ, 2 ವರ್ಷದ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಕ್ರಮವಿಧಿಯು ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಸಿಪಿಎಸ್‌ಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, MCPS ಮತ್ತು DOMS ಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.[http://cpsp.edu.pk ] ಎಮ್.ಎಸ್.(ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ)ವೂ ಕೂಡ ನಿಷ್ಣಾತ ಕ್ರಮವಿಧಿ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ವೈದ್ಯರುಗಳಿಗೆ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ, ನೇತ್ರ ತಜ್ಞರಿಗೆ ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥ ನೇತ್ರ ತಾಂತ್ರಿಕರನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಡಿಪ್ಲೋಮಾಗಳು ಮತ್ತು ಪದವಿಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಲಹೋರ್, ಪಾಕಿಸ್ಥಾನದ ಪಂಜಾಬ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪ್ರಿವೆಂಟಿವ್ ಒಪ್ಥಾಲ್‌ಮೊಲೊಜಿ(PIPO)ಯಿಂದ ನಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.[http://www.kemu.edu.pk/pipo.html ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150708133329/http://kemu.edu.pk/pipo.html |date=2015-07-08 }} ಪಿಡಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಟ್ರಿಯೋ-ರೆಟಿನಲ್ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪ-ನಿಷ್ಣಾತ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಗಳೂ ಕೂಡ ನೀಡಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. === ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌‌ === ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನವು ಕಣ್ಣಿನ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡಲು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಒಂದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಭಾಗ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಲು, ಒಬ್ಬ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿಯನ್ನು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಸಮನಾದ (ಅಂದರೆ ಎಮ್‌ಬಿಬಿಎಸ್...) ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿರಬೇಕು, ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಪರವಾನಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಉತ್ತೀರ್ಣ ಮಾಡಿರಬೇಕು, ವೈದ್ಯಕೀಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಇಂಟರ್ನ್‌ಷಿಪ್ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿರಬೇಕು, ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಫಿಲಿಪ್ಫೀನ್‌ನ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ (PAO)<ref>{{Cite web |url=http://www.pao.org.ph/pbo.php |title=Pao.org.ph |access-date=2010-07-22 |archive-date=2017-11-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171110230440/http://www.pao.org.ph/pbo.php |url-status=dead }}</ref> ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿರಬೇಕು. ಪಿಬಿಒ ದಿಂದ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದುವುದು ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಂಗೀಕಾರಕ ಮತ್ತು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಯೋಜನೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದೀರ್ಘತೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾಗುವ ಒಂದು ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಯೋಜನೆಯ ಪದವೀಧರರು ನರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ-ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದಂತಹ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತರ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. [http://www.pao.org.ph/ ಫಿಲಿಫ್ಹಿನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಒಪ್ಥಾಲ್‌ಮೊಲೊಜಿ]<ref>[http://www.pao.org.ph Pao.org.ph]</ref> ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ, ಅದು ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇದರ ಸಹಸಂಬಂಧಿತ ದಲ್ಲಾಳಿಗಳ ಮೂಲಕ, ಅಂದರೆ ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ ಮಂಡಳಿಯ ಮೂಲಕ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. === ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಗಣರಾಜ್ಯ === [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪದವಿನಂತರದ ಪದವಿಯನ್ನು ನೀಡಲು ಮೂರು ಕಾಲೇಜ್‌ಗಳಿವೆ. ರೊಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಒಪ್ಥಾಲ್‌ಮೊಲೊಜಿಸ್ಟ್ಸ್‌ಗಳು MRCOphth ಮತ್ತು FRCOphth (ಪದವಿ ನಂತರದ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು) ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ, ರೊಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್ MRCSEd ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ರೊಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಗ್ಲಾಸ್ಗೋವ್ FRCS ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರೊಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ FRCSI ಅನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣಿನ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಪ್ರವೀಣತೆಗೆ [[ನಿಷ್ಣಾತ ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿ]]ಯಾಗಿ ಕೆಲಸದ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಈ ಪದವಿಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಒಂದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. === ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ === [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌‌]]ನಲ್ಲಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿಯ ನಂತರ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ತರಬೇತಿಯು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವರ್ಷವು ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್‌ಷಿಪ್, ಇಂಟರ್ನಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಪಿಡೀಯಾಟ್ರಿಕ್ಸ್, ಅಥವಾ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ವರ್ಷವಾಗಿರಬೇಕು. ಮುಂದುವರೆದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿನ ಐಚ್ಛಿಕ ಶಿಷ್ಯವೃತ್ತಿಯು ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯ ನಂತರ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಸಲ್ಪಡಬಹುದು. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು [[ಪದವೀಧರ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ನೀಡುವ ಮಂಡಳಿ]] (ACGME) ಮತ್ತು ಅ[[ಮೇರಿಕಾದ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಂಡಳಿ]]ಯಿಂದ ಪ್ರಮಾಣೀಕೃತಗೊಂಡ ಮಂಡಳಿಯ ಸಹಯೋಗದ ಜೊತೆಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಸ್ಟಿಯೋಪತಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಕೆಲವು ವೈದ್ಯರು [[MD]]ಯ ಹೊರತಾಗಿ [[ಆಸ್ಟಿಯೋಪತಿ]]ಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ("[[DO]]"). ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ತರಬೇತಿಗೆ ಆಸ್ಟಿಯೋಪತಿ ವೈದ್ಯರುಗಳಿಂದ ಅದೇ ರೀತಿಯ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡಬೇಕು. ಮುಂದುವರೆಯುವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವುದು ಪರವಾನಗಿಯ ಮುಂದುವರೆಯುವಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್-ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಕ್ಕೆ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. [[AAO]] ಮತ್ತು [[ASCRS]] ಗಳಂತಹ ವೃತ್ತಿನಿರತ ವಿಭಾಗಗಳು ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು [[ಪ್ರಗತಿಶೀಲ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ]]ದ ಮೂಲಕ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಸಹಾಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ವಕಾಲತ್ತು ಮತ್ತು ವರಿಷ್ಠ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. == ಉಪ-ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಗಳು == ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಜೊತೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಅಥವಾ ಕಣ್ಣಿನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉಪ-ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: * [[ಮುಂಭಾಗದ ವಿಂಗಡನೆಯ]] ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ * [[ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ]] — ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಯ ''ಪಾರ್ ಸೆ'' ಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಾಮನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ * [[ಕಾರ್ನಿಯಾ]], ಕಣ್ಣಿನ ಮೇಲ್ಭಾಗ, ಮತ್ತು ಬಾಹಿಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳು * [[ಗ್ಲುಕೋಮಾ]] * [[ವೈದ್ಯಕೀಯ ರೆಟಿನಾ]]ವು ಅಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕಾ ವಿಧಾನಗಳ ಮೂಲಕ ರೆಟಿನಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ. * [[ನರಸಂಬಂಧಿ-ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ಕಣ್ಣಿನ ಗ್ರಂಥಿ ವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ]] & ನೇತ್ರಕುಹರದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ * [[ನೇತ್ರೌಷದ ರೋಗ ವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ಪೀಡಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ]]/[[ಮೆಳ್ಳೆಗಣ್ಣು]] (ಕಣ್ಣುಗಳ ಅಸಂಗತ ಜೋಡಣೆ) * [[ವಕ್ರೀಕಾರಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]] * [[ಯುವೈಟಿಸ್]]/[[ರೋಗರಕ್ಷಾ ಶಾಸ್ತ್ರ]] * ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ [[ಪಶುವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ]] ಪ್ರಾವಿಣ್ಯತಾ ತರಬೇತಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.acvo.com/ |title=Acvo.com |access-date=2010-07-22 |archive-date=2011-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111202095005/http://www.acvo.com/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.ecvo.org/ Ecvo.org]</ref><ref>[http://www.esvo.org/ Esvo.org]</ref> * [[ವಿಟ್ರಿಯೊ-ರೆಟಿನಲ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಯು ರೆಟಿನಾದ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗದ ವಿಭಾಗಗಳ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗಳ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕಾ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜೊತೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತದೆ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ರೆಟಿನಾ ಮತ್ತು ವಿಟ್ರಿಯೋ ರೆಟಿನಲ್ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ [[ಹಿಂಭಾಗದ ವಿಂಗಡಣೆಗಳ]] ಉಪಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. == ನೇತ್ರೌಷದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು == {{For|a comprehensive list of surgeries performed by ophthalmologists|eye surgery}} == ಪ್ರಮುಖ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು == {{dynamic list}} {{See also|:Category:Ophthalmologists}} === 18ನೇ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ-ಮುಂಚಿನ === * ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಸೂಜಿಯ ಸಿರಿಂಜಿನ ಜೊತೆಗಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯ ವಿವರವಾದ ವಿವರಣೆಗಳು ಸೆಲ್ಸಸ್‍ನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಬರವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ (A.D. 14-37) * [[ವಿಲ್‌ಹೆಮ್ ಫ್ಯಾಬ್ರಿ]]ಯ ಪತ್ನಿ [[ಮಾರಿ ಕೋಲಿನೆಟ್]], ಈಕೆಯು ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಅನ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲು ಒಂದು ಆಯಸ್ಕಾಂತವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದಳು, 1627. === 18-19ನೇ ಶತಮಾನ === * ಸರ್ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಆಡಮ್ಸ್]] (ಯುಕೆ) ಇವರು ಪಶ್ಚಿಮ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ ಕಣ್ಣಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ [[ಎಕ್ಸೆಟರ್‌]]ನ ಸ್ಥಾಪಕರು. * [[ಕಾರ್ಲ್ ಫರ್ಡಿನಂಡ್ ವೋನ್ ಅರ್ಲ್ಟ್]] (1812–1887), (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ) ಜ್ಯೇಷ್ಠನು, ಸಮೀಪದೃಷ್ಟಿ ದೋಷವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಅಕ್ಷೀಯ ದೂರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿದನು, ಪ್ರಭಾವಿ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಕಟನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು, ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಕಣ್ಣಿನ ಶಿಬಿರಗಳ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುವುದಕ್ಕೂ ತುಂಬಾ ಮುಂಚೆ ಅಗತ್ಯವುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಣ್ಣಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದನು. ಅವನ ಹೆಸರು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಕೆಲವು ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಣ್ಣಿನ ರವೆ ರೋಗದಲ್ಲಿ ವೋನ್ ಅರ್ಲ್ಟ್ಸ್‌ನ ಗೆರೆ. ಅವನ ಮಗ ಫರ್ಡಿನಂಡ್ ರಿಟ್ಟರ್ ವೋನ್ ಅರ್ಲ್ಟ್, ಯುವಕ, ಇವನೂ ಕೂಡ ಒಬ್ಬ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನಾಗಿದ್ದನು. * [[ಜಾಕ್ಸ್ ಡೇವಿಯಲ್]] (ಫ್ರಾನ್ಸ್) ಇವನು ನವೀನ [[ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ]] ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ’ಪಿತಾಮಹ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ, ಆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಅವನು ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಗೆ ಸೂಜಿಯನ್ನು ಚುಚ್ಚುವುದು ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕ ಪೊರೆಗೆ ಹಿಂದೂಡುವುದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೋಶದ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದನು. ಅವನು 1752-3 ರಲ್ಲಿ 206 ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನಡೆಸಿದನು, ಅವರಲ್ಲಿ 182 ರೋಗಿಗಳ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಈ ಅಂಕಿಗಳು ತುಂಬಾ ನಂಬಲರ್ಹವಾದವುಗಳಲ್ಲ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಅಂಕಿಗಳು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅನಸ್ತೇಷಿಯಾ (ಅರಿವಳಿಕೆ) ಮತ್ತು ವಿಷಾಣುಗಳಿಂದ ಕೊಳೆಯದ ತಂತ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟವಾಗಿದ್ದವು. * [[ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಕೊರ್ನೆಲಿಸ್ ಡೊಂಡರ್ಸ್]] (1818–1889)(ಡಚ್) ಇವನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕಣ್ಣಿನೊಳಗಿನ ಒತ್ತಡ, ಗ್ಲುಕೋಮಾ, ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಪ್ರಥಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಅಸಮದೃಷ್ಟಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಗೋಲಾಕೃತಿಯ ಮತ್ತು ಸಿಲಿಂಡರಾಕಾರದ ಮಸೂರಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದನು. * [[ಅಲ್‌ಬರ್ಟ್ ವೋನ್ ಗ್ರೀಫ್]] (1828–1870)(ಜರ್ಮನಿ) ಇವನು ಹೆಲ್ಮ್‌ಹೋಲ್ಟ್ಜ್ ಮತ್ತು ಡೊಂಡರ್ಸ್ ಇವರುಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಿ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಒಂದು ನಿಷ್ಣಾತ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ’ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಪಿತಾಮಹರು’ ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅವನು ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಮತ್ತು ದಿವ್ಯಶಕ್ತಿಯ ಒಬ್ಬ ಶಿಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದನು. ಗೋಚರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ನ್ಯೂನತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ಗ್ಲುಕೋಮಾದ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾಗಿದ್ದನು. ಅವನು ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯ ಹೊರತೆಗೆಯುವಿಕೆಯ ತಂತ್ರವು 100 ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅದೇ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಿತು, ಮತ್ತು ಇರಿಡೆಕ್ಟೊಮಿಯಂತಹ ಹಲವಾರು ಇತರ ಮಹತ್ವದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಾ ತಂತ್ರಗಳು ಮಾನದಂಡಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಉಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮೈಡ್ರಿಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೊಯ್ಟಿಕ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ನೇತ್ರವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿರುವ ಔಷಧಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತರ್ಕಾಧಾರಿತವಾಗಿಸಿದನು. ಇವನು ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಸ್ಥಾಪಕ (ಜರ್ಮನಿಯ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಭಾಗ, 1857) ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ (ಗ್ರೀಫ್ಸ್ ಅರ್ಕೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಪ್ಥಾಲ್‌ಮೊಲೊಜಿ) ಸ್ಥಾಪಕನಾಗಿದ್ದನು. ಇವನು ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಬಹು ಪ್ರಮುಖ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿದ್ದನು. * [[ಅಲ್ವರ್ ಗುಲ್‌ಸ್ಟ್ರಾಂಡ್]] (ಸ್ವೀಡನ್) ಇವನು ಕಣ್ಣು ಬೆಳಕನ್ನು-ವಕ್ರೀಭವಿಸುವ ಒಂದು ಸಾಧನ ಎಂಬ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ 1911 ರಲ್ಲಿ [[ನೋಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ]]ಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು. ''ಕಣ್ಣಿನ ಸ್ಥೂಲನಕ್ಷೆ'' ಯನ್ನು [[ಮಾನವ ಕಣ್ಣಿ]]ನ ಒಂದು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಮಾದರಿ ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಣನೆ ಮಾಡಿದನು, ಅವನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಅವುಗಳು ''ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ಸ್ಥಿರಗಳು'' (ನಿಯತಗಳು) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟವು. ಅವನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. * ಜರ್ಮನ್‌ನ ಮಹಾ ವಿದ್ವಾಂಸನಾದ [[ಹೆರ್ಮನ್ ವೋನ್ ಹೆಲ್ಮ್‌ಹೋಲ್ಟ್ಜ್]] ಇವನು ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ ದರ್ಶಕವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದನು (1851) ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ಬಣ್ಣಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ (1850s) ಬಹು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಣೆ ಮಾಡಿದನು. * [[ಹೆರ್ಮನ್ ಸ್ನೆಲೆನ್]] (ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್) ಇವನು [[ಗೋಚರ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆ]]ಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ [[ಸ್ನೆಲೆನ್ ನಕ್ಷೆ]]ಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. * [[ಸರ್ ಅರ್ಥರ್ ಕೊನನ್ ಡೊಯ್ಲೆ]] (ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್). ಇವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಷೆರ್ಲಾಕ್ ಹೋಮ್ಸ್ ಕಥೆಗಳ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಬರಹಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಾಗಿದ್ದರು ಆದರೆ ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಗೋಚರವಾಗುವಂತೆ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಅನುಷ್ಠಾನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. * [[ಜೋಸ್ ರಿಜಾಲ್]] (ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್). ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನಾಯಕರಾದ ಇವರು ಒಬ್ಬ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರು, ಅವರ ಒಂದು ಕಾರ್ಯವೆಂದರೆ ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯ ಮೂಲಕ ಅವರ ತಾಯಿಯ ಕಣ್ಣಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಎರಡು ಬಾರಿ ಮಾಡಿದುದು. === 20-21ನೇ ಶತಮಾನ === * [[ವಿಲಿಯಮ್ ಹೊರಾಶಿಯೋ ಬಾಟ್ಸ್]] (1860–1931) (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್) ಇವರು ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ [[ಬಾಟ್ಸ್ ವಿಧಾನ]]ದ ಕರ್ತೃವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ದೃಷ್ಟಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಚಳುವಳಿಯ ಸ್ಥಾಪಕರು ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. * [[ವಾಲ್ಡಿಮಿರ್ ಪೆಟ್ರೋವಿಚ್ ಫಿಲಾಟೊವ್]] (1875–1956)(ಯುಕ್ರೈನ್) ವೈದ್ಯಕೀಯ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಇವರ ಕೊಡುಗೆಗಳು ನಾಳ ಕವಾಟ ಒಳಸೇರಿಸುವ ವಿಧಾನ, ಕಾರ್ನಿಯಾದ ಕಸಿಮಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಶವದ ಕಣ್ಣುಗಳ ಕಸಿ ಮಾಡುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅವನು ಒಡೆಸ್ಸಾದಲ್ಲಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಕಣ್ಣಿನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಕಣ್ಣಿನ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶ ಕಸಿಯ ಫಿಲಾಟೋವ್ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. * [[ಇಗ್ನಾಸಿಯೋ ಬರಾಕ್ವರ್]] (1884–1965) (ಸ್ಪೇನ್) ಇವನು 1917 ರಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಚಾಕ್ಷುಷ [[ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ]]ಯ ತೆಗೆಯುವಿಕೆಗಾಗಿ ಮೊದಲ ಮೊಟೊರೈಸ್ ನಿರ್ವಾತ ಸಾಧನವನ್ನು (erisophake) ಸಂಶೋಧಿಸಿದನು. 1941 ರಲ್ಲಿ ಬರಾಕ್ವರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಸ್ಪೇನ್‌ನ ಬಾರ್ಸಿಲೊನಾದಲ್ಲಿ 1947 ರಲ್ಲಿ ಬರಾಕ್ವರ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. * [[ಸುತೋಮು ಸಾಟೋ]] (ಜಪಾನ್) ಅಸಮದೃಷ್ಟಿಯ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಯ್‌ಪಿಯಾಕ್ಕೆ [[ರೇಡಿಯಲ್ ಕೆರಾಟೊಟೊಮಿ]]ಯ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸೀಳಿಕೆಯ ವಕ್ರೀಭವಿಸುವಿಕೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾದನು * ಜೂಲ್ಸ್ ಗೊನಿನ್ (1870–1935) (ಸ್ವಿಜರ್‌ಲೆಂಡ್) ಇವನು "ರೆಟಿನಾದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪಿತಾಮಹ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. * [[ಸರ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ರಿಡ್‌ಲೇ]] (ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್) 1949 ರಲ್ಲಿ, ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಸಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ನಂತರ ಒಂದು ಕೃತಕ ಅಂತರ್‌ಚಾಕ್ಷುಷ ಮಸೂರವನ್ನು ಕಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದ ಮೊದಲಿಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಅನುಕೂಲಕರ ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಕರ ಎಂಬ ಬಲವಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರ ವಿರುದ್ಧ ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದನು. * [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಶೆಪೆನ್ಸ್]] (ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್) ಇವನು "ನವೀನ ರೆಟಿನಾದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪಿತಾಮಹ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ. ಮೂರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಕಣ್ಣಿನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶೆಪೆನ್‌ನ ಅಪರೋಕ್ಷ ದುರ್ಬೀನು ನೇತ್ರದರ್ಶಕದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕಾರಣನಾದನು. [[ಬೋಸ್ಟನ್]], [[ಮೆಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಶೆಪೆನ್ಸ್ ಕಣ್ಣಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಈ ಪ್ರಧಾನ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಮೆಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ನ ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಿವಿ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯದ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * [[ಮಾರ್ಷಲ್ ಎಮ್. ಪಾರ್ಕ್ಸ್]] ಇವನನ್ನು "ಪೀಡಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಪಿತಾಮಹ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. * [[ಜೋಸ್ ಇಗ್ನಾಶಿಯೋ ಬಾರಾಕ್ವರ್]] (1916–1998) (ಸ್ಪೇನ್) ಇವನು "ನವೀನ ವಕ್ರೀಕಾರಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪಿತಾಮಹ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. 1960 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಇವನು [[ಕೆರಾಟೊಮಿಲ್ಯೂಸಿಸ್]] ಮತ್ತು ಕೆರಾಟೊಫಾಕಿಯಾ, ಹಾಗೆಯೇ ಮೊದಲ [[ಮೈಕ್ರೋಕೆರಾಟೋಮ್]] ಮತ್ತು ಕಾರ್ನಿಯಾದ [[ಮೈಕ್ರೋಲೇಥ್‌]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪಟಲಿತ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಬ್ದಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದನು. * [[ತೆಡ್ಯೂಸ್ ಕ್ರವಿಸ್]] (ಪೋಲೆಂಡ್) 1961 ರಲ್ಲಿ, ಅಂತರ್‌ಚಾಕ್ಷುಷ [[ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ]] ಹೊರತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲ ಅತಿಶೈತ್ಯ ಪರೀಕ್ಷಣವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದನು. * [[ಸ್ವ್ಯಾಟೊಸ್ಲಾವ್ ಫೈಡೊರೊವ್]] (ರಷಿಯಾ) [[ರೇಡಿಯಲ್ ಕೆರಾಟೊಮಿ]]ಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದನು. * [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕೆಲ್‌ಮನ್]] (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್) ಇವನು [[ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]]ಗೆ ಮೊದಲು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸೀಳಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆಯನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ ಮತ್ತು ಯಾಂತ್ರೀಕೃತ ನೀರಾವರಿ ಮತ್ತು ಹೀರುವಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದನು. * [[ಇಯಾನ್ನಿಸ್ ಪಲಿಕಾರಿಸ್]] (ಗ್ರೀಸ್) ಇವನು ಮೊದಲ ಲೇಸರ್-ಬೆಂಬಲಿತ ಇಂಟ್ರಾಸ್ಟೊರ್ಮಲ್ [[ಕೆರಟೊಮಿಲ್ಯೂಸಿಸ್]] ಅಥವಾ [[LASIK]] ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದನು. * [[ಫ್ರೆಡ್ ಹೊಲೊಸ್]] (ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್/ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ) ಇವನು [[ನೇಪಾಳ]], [[ಎರಿಟ್ರಿಯಾ]], ಮತ್ತು [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್]] ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತ ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾದನು, ನೇಪಾಳ ಮತ್ತು ಎರಿಟ್ರಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಅಂತರ್ಚಾಕ್ಷುಷ ಮಸೂರಗಳ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಉತ್ಪಾದನಾ ಪ್ರಯೋಗಶಾಲೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಿದನು. * [[ಇಯಾನ್ ಕಾನ್‌ಸ್ಟೇಬಲ್]] (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ) ಇವನು [[ಪರ್ಥ್‌]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ [[ಲಯನ್ಸ್ ಕಣ್ಣಿನ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಇದು ಉತ್ತರಭಾಗದ ಖಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಕಣ್ಣಿನ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತು ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. * [[ರಾಂಡ್ ಪೌಲ್]] (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್) ಇವನು [[ಕೆಂಟುಕಿ]]ಯಿಂದ [[ದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೇಟ್]] ಅನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ. ಅವನ ತಂದೆ ಯು.ಎಸ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿ [[ರೊನ್ ಪೌಲ್]]. * [[ಎಲ್.ಜೆ. ಜಮೆನ್‌ಹೊಫ್]] (ಪೋಲೆಂಡ್) [[ಎಸ್ಪೆರಾಂಟೋ]] ಭಾಷೆಯ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ. * [[ಬಾಶಾರ್ ಆಲ್-ಅಸದ್]] (ಸಿರಿಯಾ) ಇವರು ಸಿರಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ರೆಸಿಡೆನ್ಸಿಯನ್ನು ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. * [[ಸೈಯದ್ ಮೊಡಾಸೆರ್ ಅಲಿ]] (ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ್) [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]]ದ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕ-ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಇವರು ಒಬ್ಬ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕ. ಅವರು ಸಮುದಾಯ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ([[ಪಬ್ಲಿಕ್ ಐ ಹೆಲ್ತ್]]) ಬರೆದರು. * [[ಡೇವಿಡ್ ಟೇಲರ್]]{{dn}} ಇವರು ಪೀಡಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಕವಿಯೂ ಕೂಡ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == * [[ಕಣ್ಣಿನ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವೃತ್ತಿನಿರತರು]] * [[ಕಣ್ಣಿನ ಪರಿಶೀಲನೆ]] * [[ಕಣ್ಣಿನ ಬಣ್ಣಗಳ ಇತಿಹಾಸ]] * [[ಮಧ್ಯಯುಗದ ಇಸ್ಲಾಂನಲ್ಲಿ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ]] * [[ದೃಷ್ಟಿಮಾಪನ]] * [[ನೇತ್ರಪರೀಕ್ಷೆ]] * [[ಪೀಡಿಯಾಟ್ರಿಕ್ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರ]] * [[ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ಸ್ಥಾನ]] == ಆಕರಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Ophthalmology}} * [http://www.aao.org/ ಅಮೇರಿಕಾದ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ] * [http://www.jhos.org/ ಜಾರ್ಖಂಡದ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ] * [http://www.pao.org.ph/ ಫಿಲಿಪ್ಪಿನ್ಸ್‌ನ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಸ್ಥೆ] * [http://www.ospcentre.org/ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727154353/http://www.ospcentre.org/ |date=2011-07-27 }} * [http://www.arvo.org/ ದೃಷ್ಟಿಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾದ ಸಂಘಟನೆ] * [http://www.ascrs.org/ ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ ಮತ್ತು ವಕ್ರೀಕಾರಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಂಸ್ಥೆ] * [http://www.escrs.org/ ಕಣ್ಣಿನ ಪೊರೆ ಮತ್ತು ವಕ್ರೀಕಾರಕ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಯುರೋಪಿನ ಸಂಸ್ಥೆ] * [http://www.evrs.org/ ಯುರೋಪಿನ ವಿಟ್ರೋ-ರೆಟಿನಾದ ಸಂಸ್ಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091216023533/http://www.evrs.org/ |date=2009-12-16 }} * [http://www.rcophth.ac.uk/ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಕಣ್ಣಿನ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆ] * [http://www.aces-abes.org/ ಕಣ್ಣಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಂಡಳಿ] * [http://www.abop.org/ ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಮಂಡಳಿ] * [http://icoph.org/ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿ] * [http://www.ijo.in/ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಭಾರತೀಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕ] * [http://www.aios.org/ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾದ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನದ ಸಂಸ್ಥೆ] * [http://www.dosonline.org/ ದೆಹಲಿಯ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾದ ಸಂಸ್ಥೆ] * [http://www.osbbd.com/ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ್‌ದ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾದ ಸಂಸ್ಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090317191211/http://www.osbbd.com/ |date=2009-03-17 }} * [http://cogancollection.nei.nih.gov/ ಡೇವಿಡ್ ಜಿ. ಕೊಗಾನ್ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾದ ರೋಗನಿದಾನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಗ್ರಹ] * [http://www.rcsed.ac.uk/site/0/default.aspx ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸಕರ ರಾಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090228202539/http://www.rcsed.ac.uk/site/0/Default.aspx |date=2009-02-28 }} * [http://www.eyesite.ca/english/the-society/index.htm ಕೆನಡಾದ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾದ ಸಂಸ್ಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090419212158/http://www.eyesite.ca/english/the-society/index.htm |date=2009-04-19 }} * [http://www.osnsupersite.com/ ದಿನನಿತ್ಯದ ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾದ ವರ್ತಮಾನಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091227120115/http://www.osnsupersite.com/ |date=2009-12-27 }} * [http://www.optometry.com/blog/?s=difference+between+optometrist+and+ ಒಬ್ಬ ದೃಷ್ಟಿಮಾಪನಕಾರ ಮತ್ತು ನೇತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ನಡುವಣ ಭಿನ್ನತೆ]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Medicine}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನೇತ್ರವಿಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುವ ವಿಷಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆರೋಗ್ಯ]] nml8jign6xi3kjw009amkncwnd4kxl0 0 24252 1375549 1372139 2026-06-21T05:00:51Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375549 wikitext text/x-wiki [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು]]''' [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ|ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು]]''' (ವಸ್ತುಸ್ಥಿತಿ) ಬಹಳ ಸಂಕೀರ್ಣ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಕಾರಣವೆಂದರೆ ದೇಶದ ವಿಶಾಲವಾದ ಭೂ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಅತ್ಯದ್ಭುತ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇದರ ಸ್ಥಾನವು [[ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರ|ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ]] ನೀತಿ ಮತ್ತು ಈ ದೇಶದ [[ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ]], [[ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ]], [[ಪ್ರಜಾತಂತ್ರ]] [[ಗಣರಾಜ್ಯ]] ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದ [[ಹಳೆಯ ವಸಾಹತು ಶಾಹಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ|ಹಳೆಯ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಂತಿದೆ]]. [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು]] [[ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ]] ನೀಡಿಕೆಯ ಜೊತೆ, [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೂ]] ಒದಗಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ವಾಕ್ಯಾಂಗದ ಉಪ ನಿಯಮಗಳು [[ಮಾತನಾಡುವ (ಹಕ್ಕು)ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯತೆ|ಮಾತನಾಡುವ (ಹಕ್ಕು)ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯತೆಯನ್ನು]] ಒದಗಿಸಿದೆ. ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದು, ದೇಶದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಹೊರಗೆ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಚಲನೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೂ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಹೇಳುವಂತೆ, ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ಭಾರತೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ [[ತಂಡವು]] ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲರು ಹೇಳುವಂತೆ, [[ದಲಿತ]] ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರು ಅಥವಾ [[ಅಸ್ಪೃಶ್ಯರು]] ಬಹಳ ಕಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಿದ್ದು, ಈಗಲೂ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಗಣನೀಯ ತಾರತಮ್ಯದ ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಇನ್ನೂ ತೊಳಲಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಈ ದೇಶವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಗಮನಕೊಡುವಂತಹದ್ದಲ್ಲ,ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವಂತೆ [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯ]] <ref>[http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/India.pdf ಭಾರತ, ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಧ್ಯಯನ ],''ಕಾಂಗ್ರೆಸ್^^ನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಗ್ರಂಥಾಲಯ. ''</ref> ದಲ್ಲಿ. ಈ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, [[ವಿಶ್ವ ೨೦೦೬ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ವರದಿಯ]] ಅನ್ವಯ, [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮನೆ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಮನೆಯು]], ಭಾರತಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕಿಗೆ ೨ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹಾಗೂ ನಾಗರೀಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರಕ್ಕೆ ೩ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು, ''ಸ್ವಾತಂತ್ರತೆಯಲ್ಲಿ '' <ref>[https://web.archive.org/web/20060208041757/http://www.freedomhouse.org/uploads/pdf/Charts2006.pdf "ಫ್ರೀಡಂ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ 2006: ದತ್ತಾಂಕದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತದ ವಾರ್ಷಿಕ Survey of ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ರೀಡಂ ಹೌಸ್^^ನ ಪೌರ(ನಾಗರೀಕ)ಸ್ವಾತಂತ್ರತೆ "ಪಿ ಡಿ ಎಫ್ (122 ಕೆ ಐ ಬಿ ),, 2006]</ref> ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ದರ್ಜೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. == ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಲಗಣನೆಯ ಘಟನೆಗಳು. == * ೧೮೨೯ - ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಿಂದೂ ಅಂತ್ಯ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಆಚರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ, ಅಂದರೆ ಗಂಡನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ವಿಧವೆಯರು ಸ್ವತಃ ಅಗ್ನಿಗಾಹುತಿಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಅಥವಾ ಸತಿ ಸಹಗಮನದಂತಹ ಕೆಟ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ತೊಡೆದು ಹಾಕುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ,[[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳುವಳಿ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳುವಳಿಗಳಂತಹ]], [[ಬ್ರಹ್ಮಸಮಾಜ|ಬ್ರಹ್ಮಸಮಾಜದ]] ಸ್ಥಾಪಕರಾದ [[ರಾಜಾ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯರ]] ನೆರವಿನಿಂದ, ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಅಂದಿನ [[ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್]] [[ವಿಲಿಯಂ ಬೆಂಟಿಂಕ್|ವಿಲಿಯಂ ಬೆಂಟಿಂಕ್‌ನು]] ಭಾರತದ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ [['ಸತಿ']] ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು, ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ತೊಡೆದು ಹಾಕಿದನು/ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದನು. * ೧೯೨೯ - ''ಬಾಲ್ಯ ವಿವಾಹ ನಿಷೇಧ ಕಾಯಿದೆ '', ೧೪ ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ ಎಲ್ಲಾ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನವರ ವಿವಾಹವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವುದು. * ೧೯೪೭ - [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜರಿಂದ]] [[ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವತ್ರಂತ್ರ|ರಾಜಕೀಯ ಸ್ವತ್ರಂತ್ರವನ್ನು]] ಭಾರತ ಪಡೆಯಿತು. * ೧೯೫೦ - [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ]] ರಚನೆಯಿಂದಾಗಿ, [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ|ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ]] ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ [[ಗಣರಾಜ್ಯ|ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿ]] ಶ್ರೀಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಮತದಾನ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕು. ಸಂವಿಧಾನದ ೩ನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿ [[ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಗಳ ಪಟ್ಟಿ|ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಿದ್ದು]], ಭಾರತದ ಉಚ್ಚ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳ ಅಂಗೀಕಾರ. ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿ ಹಾಗು ವರ್ಗದ ಜನರಿಗೆ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ,ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆ/ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪ್ರಧಾನ. * ೧೯೫೨ - [[ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಪರಾಧಿ ಕಾಯ್ದೆ]] ಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಹಿಂದೆ ಪಡೆದಿದ್ದು,ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ "ಅಪರಾಧಿ ಜನಾಂಗ"ವನ್ನು ವಿಭಾಗೀಕರಿಸಿ, ಮತ್ತು ಅದನ್ನು "[[ವಿರೋಧಿಸಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿ]] "(೧೯೫೨)ರ [[ಹ್ಯಬಿಚುಯಲ್ ಆಫೆನ್ಡರ್ಸ್ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು]] ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು * ೧೯೫೫ - ಕೌಟುಂಬಿಕ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡಿ, ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಹಿಂದೂ ಹೆಂಗಸರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. * ೧೯೫೮ - [[ಸೈನಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ/ಶಸ್ತ್ರ ಸಜ್ಜಿತ ಪಡೆ (ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರ ) ಕಾಯಿದೆ, 1958]]-<ref>[https://www.hrw.org/en/news/2007/11/19/india-repeal-armed-forces-special-powers-act ]</ref> * ೧೯೭೩ - ''[[ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಪ್ರಕರಣ]]'' ದಲ್ಲಿ [[ಭಾರತದ ಉಚ್ಚತಮ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪಿನನ್ವಯ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲಭೂತ ನೀತಿಗಳನ್ನು ( ಹಲವು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ )ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಅವಕಾಶ ವಿರುವುದಿಲ್ಲ. * ೧೯೭೫-೭೭ - [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ]] - ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಉಲ್ಲಂಘನೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. * ೧೯೭೮ - ಉಚ್ಚತಮ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನಿಯಮದಂತೆ ''ಮೇನಕ ಗಾಂಧಿ ವಿ. ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟದ'' ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಸಂವಿಧಾನದ ಸಂಹಿತೆ (ಕಲಂ)೨೧ ರನ್ವಯ, ಜೀವಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ರದ್ದು ಪಡಿಸಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. * ೧೯೭೮ - ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆ , ೧೯೭೮ <ref>{{Cite web |url=http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA%E0%B3%A8%E0%B3%A6/%E0%B3%A6%E0%B3%A7%E0%B3%AF/%E0%B3%A8%E0%B3%A6%E0%B3%A6%E0%B3%A6 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-07-19 |archive-date=2014-09-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140911020553/http://www.amnesty.org/en/library/info/ASA%E0%B3%A8%E0%B3%A6/%E0%B3%A6%E0%B3%A7%E0%B3%AF/%E0%B3%A8%E0%B3%A6%E0%B3%A6%E0%B3%A6 |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.unhcr.org/refworld/publisher,NATLEGBOD,,IND,೩ae೬b೫೨೦೧೪,೦.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ೧೯೮೪ - [[ಆಪರೇಶನ್ ಬ್ಲೂ ಸ್ಟಾರ್]] ಮತ್ತು ತದ ನಂತರದ [[1984ರ ಸಿಖ್ಖೆತರ ಗಲಭೆ]] * ೧೯೮೫-೮೬ - [[ಶಃ ಬಾನೋ]] ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ವಿಚ್ಚೇಧನದ ಮೇಲಿನ ಮುಸ್ಲಿಂ ಹೆಂಗಸರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನೂ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಪ್ರವಾದಿಗಳ ಕಡೆಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿತು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟಿನ ತೀರ್ಪನ್ನು ಶೂನ್ಯೀಕರಿಸಲು, [[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ]] ಸರ್ಕಾರವು [[ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯ (ವಿಚ್ಚೇಧನದ ಮೇಲಿನ ರಕ್ಷಣೆಯ ಹಕ್ಕು ) ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದಿತು. ೧೯೮೬]]. * ೧೯೮೯ - ''[[ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ (ದೌರ್ಜನ್ಯ ತಡೆ )ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ೧೯೮೯]]'' ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. * ೧೯೮೯ – ಇಂದಿನ -[[ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ]] [[ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಪಂಡಿತರ]] [[ಧಾರ್ಮಿಕ ಶುದ್ಧತೆ]], ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯಗಳ ಅಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ಹಿಂದೂಗಳ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ಖರ ಮಾರಣಹೋಮ ಹಾಗು ಹೊರ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಅಪಹರಣ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಗಳು. * ೧೯೯೨ - [[ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಂ - ಸರ್ಕಾರ (ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ )|ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ವಯಂ - ಸರ್ಕಾರ (ಪಂಚಾಯತಿ ರಾಜ್ )ಕ್ಕೆ]] ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ತಿದ್ದುಪಡಿ,ಹಳ್ಳಿಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ೩ನೇ ವಿಷಯದ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಮೂರನೆ - ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರಿಸಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರಿಗೂ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. * ೧೯೯೨ - ಹಿಂದೂ ಗಲಭೆಕೋರರಿಂದ [[ಬಾಬ್ರಿ ಮಸ್ಜಿದ್]] ನಾಶ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕರಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರಾದ್ಯಂತ ಸಂಭವಿಸಿದ ಘಟನೆ. * ೧೯೯೩ - ''ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯಿದೆಯ ರಕ್ಷಣೆಯ '' ಅಡಿಯಲ್ಲಿ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಮಿಷನ್/ನಿರೂಪದ]] ಸ್ಥಾಪನೆ. * ೨೦೦೧ - ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸರ್ವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶ.<ref>[http://www.righttofoodindia.org/ ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕು (ಆಹಾರ ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕು) ]</ref> * ೨೦೦೨ - ಗುಜರಾತ್ ಗಲಭೆ, ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ದಾಳಿಯಿಂದ ಹಲವು ಸಾವು. * ೨೦೦೫ - ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೇತೃತ್ವದ ಬಲಪಡಿಸುವಿಕೆಗೆ ''[[ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯಿದೆ]] '' ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ,ನಾಗರೀಕರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಒದಗಿಸುವುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.righttoinformation.info/ |title=ಸುದ್ದಿ ಸಮಾಚಾರ ದ/ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು |access-date=2010-08-09 |archive-date=2019-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190225200240/http://www.righttoinformation.info/ |url-status=dead }}</ref> * ೨೦೦೫ - ''[[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಕಾಯಿದೆ (ಎನ್ ಆರ್ ಇ ಜಿ ಎ )]]'' ಕೆಲಸವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಕ್ಕು. * ೨೦೦೬ - ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆದೇಶದಂತೆ, ಭಾರತೀಯ ಪೋಲಿಸ್ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪೋಲಿಸ್ ಸುಧಾರಣೆ ಕಾಯಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hinduonnet.com/fline/stories/20070209001909400.htm |title=ಉಚ್ಚತಮ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಪೋಲೀಸರ ಸುಧಾರಣೆಯ ಆದೇಶ. |access-date=2010-08-09 |archive-date=2007-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070203091048/http://www.hinduonnet.com/fline/stories/20070209001909400.htm |url-status=dead }}</ref> * ೨೦೦೯ - [[ದೆಹಲಿ ಹೈ ಕೋರ್ಟ್]] ನೀಡಿದ ಆದೇಶದ ಅನ್ವಯ, [[ಇಂಡಿಯನ್ ಪೀನಲ್ ಕೋಡ್ ಸೆಕ್ಷನ್ 377|ಇಂಡಿಯನ್ ಪೀನಲ್ ಕೋಡ್ ಸೆಕ್ಷನ್ 377ರ]] ಅನ್ವಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲದ "ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ" ಲಿಂಗ ಕಾಯ್ದೆ, ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳಿಗೆ ಅಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದು, ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಇಬ್ಬರ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ತಡೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸಲಿಂಗ ಕಾಮಿಗಳನ್ನು ಅಪರಾಧಿ ಭಾವದಿಂದ ನೋಡದಿರಲು ತಂದ ಕಾಯ್ದೆ.<ref>[http://timesofindia.indiatimes.com/Homosexuality-no-crime-Delhi-High-Court/ article show/4726608.cms ]</ref> ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ : [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಲಿಂಗ ಕಾಮ]] == ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಸಂಭವಿಸುವ ಸಾವು == ಪೊಲೀಸರ ನಡತೆ ಮತ್ತು ನೀಡುವ ಹಿಂಸೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ತಡೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಪೋಲೀಸರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರು ನೀಡುವ [[ಹಿಂಸೆ/ದೌರ್ಜನ್ಯ|ಹಿಂಸೆ/ದೌರ್ಜನ್ಯಅಧಿಕವಾಗಿದ್ದು]], ಇದು ಬಂಧನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಆಗುವ ಸಾವಿಗೆ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.tribuneindia.com/2007/20070313/punjab1.htm#7 ಪೋಲಿಸ್ ಅಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದಾಗಿನ ದೌರ್ಜನ್ಯವು ಸಾವಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090303182313/http://www.tribuneindia.com/2007/20070313/punjab1.htm#7 |date=2009-03-03 }} ''[[ದಿ ಟ್ರಿಬ್ಯುನ್ ]]''</ref><ref>[http://www.ahrchk.net/statements/mainfile.php/2004statement/146/ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿನ ಪೋಲಿಸ್ ಅಧೀನ ಸಾವುಗಳು ಮತ್ತು ದೌರ್ಜನ್ಯದ/ಹಿಂಸೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ರೀತಿ - ರಿವಾಜುಗಳನ್ನು ಹಾಗು ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಭಾರತ ಅಂಗೀಕರಿಸದಿರುವುದು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080925200948/http://www.ahrchk.net/statements/mainfile.php/2004statement/146/ |date=2008-09-25 }} ''[[ಏಷ್ಯನ್ ಹ್ಯುಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಕಮಿಷನ್ ]]'' ೨೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೦೪</ref> ಪೊಲೀಸರು ಶ್ರೀಮಂತ ಹಾಗು ಪ್ರಾಭಾವೀ ಅಪರಾಧಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು,ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮುಗ್ದ ಜನರಿಂದ 'ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಗೆ' ಸಿಗುವವರೆಗೂ ಅವರನ್ನು ಪೊಲೀಸರು ಹಿಂಸಿಸುತ್ತಾರೆ <ref>[http://www.alrc.net/pr/mainfile.php/2004pr/41/ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೋಲೀಸ್ ಅಧೀನದ ಸಾವು ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರ/ದೌರ್ಜನ್ಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100730234002/http://www.alrc.net/pr/mainfile.php/2004pr/41/ |date=2010-07-30 }} ''[[ಏಷ್ಯನ್ ಲೀಗಲ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ]]''</ref> [[ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್^^ನ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ]] ಭಾರತೀಯ ಶಾಖೆಯ ವಿಷಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗಾರರಾದ ಜಿ.ಪಿ. ಜೋಶಿರನ್ವಯ, [[ನವದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ]] ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ಪೋಲೀಸರ ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕೆ ಹೊಣೆರಹಿತ ಪೋಲಿಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="HRS">{{Cite web |url=http://www.hrsolidarity.net/mainfile.php/2005vol15no05/2448/ |title=ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಪೋಲಿಸ್ ಜವಾಬ್ದಾರೀ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು : ಪೋಲೀಸ್ ಗಿರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜನೀತಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ |access-date=2010-08-09 |archive-date=2010-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101224192518/http://www.hrsolidarity.net/mainfile.php/2005vol15no05/2448/ |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತದ ಸರ್ವ ಶ್ರೇಷ್ಠ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ''[[ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಒಕ್ಕೊಟದ ವಿರುದ್ಧ ]]'' ನಡೆದ ಪ್ರಕರಣದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ,ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಆದೇಶ ನೀಡಿ, ಪೊಲೀಸರ ಸುಧಾರಣೆ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ೭ ಅಂಶಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಹೇಳಿತು. ಈ ಅಂಶಗಳ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಎರಡು ರೀತಿಯಾಗಿದ್ದು, ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಹರಿವಿಗೆ ಅವಕಾಶ/ ಪೋಲೀಸರ ವರ್ಗಾವಣೆ ಹಾಗು ಪೋಲೀಸರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿಗಾ ಇಡಲು ಆದೇಶಿಸಿತು.<ref name="CSRI">[http://www.humanrightsinitiative.org/programs/aj/police/india/initiatives/writ_petition.htm ಪೊಲೀಸರ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್^^ನ ನಾಯಕತ್ವ : ಪ್ರಕಾಶ್ ಸಿಂಗ್ v/s. ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090925141524/http://www.humanrightsinitiative.org/programs/aj/police/india/initiatives/writ_petition.htm |date=2009-09-25 }}, CHRI</ref> == ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಆಡಳಿತ == [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]] ಹಾಗು ಹಲವಾರು ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿನ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಾದ ಹಿಂಸೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ [[ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ]] ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. 'ಓ ಹೆಚ್ ಸಿ ಹೆಚ್ ಆರ್' ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಾರರ ಪ್ರಕಾರ " ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಮಿಷನರ್, ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ನಡೆದ ಭಾರತದ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಬಗ್ಗೆ, ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ನಾಗರೀಕರ ಸಾವುಗಳು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹರಣ ಮತ್ತು ಮಾತಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಆದ ತೊಂದರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ."<ref>http://www.unhchr.ch/huricane/huricane.nsf/view೦೧/೧೦೫೮F೩E೩೯F೭೭ACE೫C೧೨೫೭೪B೨೦೦೪E೫CE೩?opendocument</ref>. ೧೯೯೬ ರ [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಾಚ್]] ವರದಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ " ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋಧಿಸಿದೆ."<ref>https://www.hrw.org/campaigns/kashmir/೧೯೯೬/India-೦೭.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇಂತಹ ಒಂದು ಹಿಂಸೆಯ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿ ೬ ಜನವರಿ ೧೯೯೩ ರಂದು [[ಸೋಪೋರ್]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಘಟನೆಯು ನಡೆದಿದೆ. ''[[ಟೈಮ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು]] '' ಘಟನೆಯನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದೆ: "ಸೈನಿಕನೊಬ್ಬನನ್ನು ಕೊಂದ ಪ್ರಯುಕ್ತ, ಅರೆ ಸೈನ್ಯ ಪಡೆಯು ಸೋಪೋರನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಧಾಳಿ ನಡೆಸಿ, ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ ಸಿಕ್ಕ ಸಿಕ್ಕವರ ಮೇಲೆ ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಿದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು 'ದುರಾದೃಷ್ಟಕರ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಮದ್ದು ಗುಂಡುಗಳ ಉಗ್ರಾಣದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಹಾರವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿ, ಇದು ಹಲವಾರು ಜನರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ."<ref>{{Cite web |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,977469,00.html |title=ಬ್ಲಡ್ ಟೈಡ್ ರೈಸಿಂಗ್ - ಟೈಮ್ |access-date=2010-08-09 |archive-date=2010-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101028032610/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,977469,00.html |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಪೊಲೀಸರಿಂದ ಅಥವಾ ಕಾಶ್ಮೀರ ಸೈನಿಕರಿಂದ ಹಲವು ಕಣ್ಮರೆಗಳು ಆಗುತ್ತಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹಲವಾರು ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿವೆ.<ref>[20] ಇಂಡಿಯಾ</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/6367917.stm ಬಿಬಿಸಿ ನ್ಯೂಸ್ | ಪ್ರಪಂಚ | ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯ | ಕಾಶ್ಮೀರದ ಹೆಚ್ಚಿನ -ನ್ಯಾಯದ ಕೊಲೆಗಳು ]</ref> [[ಚಿತ್ರ:Keeping Watch.jpg|thumb|right| ಜನವರಿ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀನಗರದ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಹೊರಗಡೆ, ರಸ್ತೆ ಬದಿಯ ಪ್ರವಾಸೀ ಶೋಧನಾ ಸ್ಥಳ(ಚೌಕಿಯಲ್ಲಿ)ದಲ್ಲಿ ಸೈನಿಕನೊಬ್ಬನ ಕಾವಲುಗಾರಿಕೆ.]] ಹಲವು ಮಾನವ ಹಕ್ಕು ಸಂಸ್ಥೆ ಗಳಾದ[[ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]] ಮತ್ತು [[ಹ್ಯುಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ವಾಚ್]] (HRW)ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಭಾರತದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿನ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ದಮನವನ್ನು "ನ್ಯಾಯಾಂಗ -ನೇಣು ", "ಕಳೆದುಹೋಗುವಿಕೆ ", ಮತ್ತು ಹಿಂಸೆ ಎಂದು ಖಂಡಿಸಿದ್ದು;<ref>[https://www.hrw.org/reports/1999/kashmir/abuses.htm ಕಾಶ್ಮೀರ ಗಲಭೆಯ (ಹಿಂದೆ)ಹಿನ್ನೆಲೆ - ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಅಮಾನವೀಯತೆ]</ref> "ಶಕ್ತಿಯುತ ಸೈನ್ಯದ ವಿಶೇಷ ಶಕ್ತಿಯ ಕಾಯ್ದೆ ",ಯು "ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಗಮನಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿ ಹಿಂಸೆಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡುವಂತದ್ದಾಗಿದೆ. ಸೈನ್ಯ ಬಲದ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರದ ಕಾಯಿದೆ (AFSPA)ನೀಡಿರುವ ಶಕ್ತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದು, ಅಂದರೆ ಬಂಧಿಸಲು ಅಧಿಕಾರ, ಗೋಲೀಬಾರ್ ಮಾಡಿ ಸಾಯಿಸಾಲು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಾಗು ಆಕ್ರಮಿಸಿ, ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಆ ರೀತಿಯ ಅಧಿಕಾರದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಹಾಗು ಅದರಿಂದ ದೇಶದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಇದು ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಅಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷ ಅಗತ್ಯದ ಕ್ರಮ " ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಭಾರತಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref>[http://hrw.org/english/docs/2007/11/20/india17381.htm ಭಾರತ : ಸೈನಿಕ ಬಲದ ವಿಶೇಷ ಅಧಿಕಾರದ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದು. ]</ref> ಸಾರ್ವರ್ತ್ರಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆಯು, " ಯಾವುದೇ ಒಬ್ಬ ಬಂಧಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವಿಲ್ಲದೆ, ಆಡಳಿತದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇಡಬಹುದಾಗಿದೆ. "<ref>[https://www.hrw.org/reports/1999/kashmir/judiciary.htm ಕಾಶ್ಮೀರ ಗಲಭೆಯ (ಹಿಂದೆ)ಹಿನ್ನೆಲೆ : ನ್ಯಾಯಾಂಗವನ್ನು ಬಲಹೀನಪಡಿಸುವುದು. (ಹ್ಯುಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ವಾಚ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ : ಜುಲೈ 1999)]</ref>. ನಿರ್ವಸತಿಗರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉನ್ನತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ೨೦೦೮ರ ವರದಿಯನ್ವಯದ ಸಮರ್ಥನೆಯಂತೆ [[ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿನ ಭಾರತೀಯ ಆಡಳಿತ]], 'ಭಾಗಶಃ ಸ್ವತಂತ್ರ' ವಾಗಿದ್ದು,<ref>[http://www.unhcr.org/cgi-bin/texis/vtx/refworld/rwmain?page=search&amp;docid=487ca21996&amp;skip=0&amp;query=Freedom%20in%20the%20World%202008-kashmir ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರತೆ ೨೦೦೮- ಕಾಶ್ಮೀರ (ಭಾರತ )], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್ ಫಾರ್ ರೆಫ್ಯುಜೀಸ್ (ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್‍ನ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್‍‍ಗಳು)]], ೨೦೦೮-೦೭-೦೨</ref> (ಆದರೆ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿನ ಕಾಶ್ಮೀರ 'ಸ್ವಾತಂತ್ರವಲ್ಲದ್ದು' ಆಗಿದೆ]] ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸಿದೆ ).<ref>[http://www.unhcr.org/refworld/topic,463af2212,469f2dcf2,487ca21a2a,0.html ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರತೆ 2008 - ಕಾಶ್ಮೀರ (ಪಾಕಿಸ್ತಾನ )], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್ ಫಾರ್ ರೆಫ್ಯುಜೀಸ್(ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್^^ನ ಹೈ ಕಮಿಷನರ್^^ಗಳು)]], ೨೦೦೮-೦೭-೦೨</ref> == ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ == ವರದಿಗಾರರು ನೀಡಿರುವ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, [[ಗಡಿಗಳಿಲ್ಲದ ವರದಿಗಾರರು]], ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಪರಿಕ್ರಮಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ೧೦೫ನೇ ಶ್ರೇಣಿ ಹೊಂದಿದ್ದು, (ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪರಿಕ್ರಮಣಿಕೆ ೨೯.೩೩, ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ).<ref>[https://web.archive.org/web/20091022183400/http://www.rsf.org/en-classement1003-2009.html ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಪತ್ರಕರ್ತರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸೂಚ್ಯಂಕ ೨೦೦೯] [[ಸೀಮಿತವಿಲ್ಲದ (ಸೀಮಿತವರಿಯದ) ವರದಿಗಾರರು]]</ref> [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ]] "ಪತ್ರಿಕೆ " ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ಬಳಸದೆ, ''"ಮಾತಿನ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಹೇಳಿಕೆಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು "'' ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. (ಸಂಹಿತೆ ೧೯(೧) ಅ (a)). ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಹಕ್ಕು ಉಪನಿಯಮದ(೨)ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಷರತ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಭಾರತದ ಏಕತೆಯ [[ಸಾರ್ವಭೌಮತೆಗೆ]] ಧಕ್ಕೆ ಬಂದಾಗ, ರಾಜ್ಯಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಬಂದಾಗ, ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ನೇಹ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಕುಂದು ಉಂಟಾದಾಗ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆದೇಶವಾದಾಗ, ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಗುಣಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದಾಗ, ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕುಂದುಂಟಾದಾಗ, [[ಹಕ್ಕು ಚ್ಯುತಿಯಾದಾಗ]] ಅಥವಾ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾದಾಗ ", ಕಾನೂನುಗಳಾದಂತ [[ಅಧಿಕಾರ ಗೋಪ್ಯತೆ ಕಾಯ್ದೆ]] ಮತ್ತು [[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ ತಡೆ ಕಾಯ್ದೆ]] ಗಳು ಇವೆ. <ref name="pota"> {{cite web |title = The Prevention of Terrorism Act 2002 |url = http://www.satp.org/satporgtp/countries/india/document/actandordinances/POTA.htm }}</ref> (ಪೋಟ ) ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಪೋಟ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಭಯೋತ್ಪಾದನೆಯ ತಡೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ,ವಿಚಾರಣೆಯಿಲ್ಲದೆ ೬ ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಬಂಧನದಲ್ಲಿಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಪೋಟ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಬದಲಾಗಿ UAPA ಗೆ ತಿದ್ದುಪಡಿ ತರಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal| first=Anil et al. | last=Kalhan |url=http://papers.ssrn.com/abstract=970503|title=Colonial Continuities: Human Rights, Antiterrorism, and Security Laws in India|year=2006|publisher=20 Colum. J. Asian L. 93|accessdate=2009-03-24}}</ref> ಆಡಳಿತ ಗೋಪ್ಯತೆಯ ಕಾಯ್ದೆ ೧೯೨೩ ಈಗಲೂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದ ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಮಾಧ್ಯಮದವರ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತ, ಪತ್ರಿಕಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಬಹು ದೊಡ್ಡ ನಿರ್ಬಂಧವಾಗಿತ್ತು. ೧೯೭೫ರಲ್ಲಿ [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ|ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು]] ನೀಡಿದ ಹೆಸರಾಂತ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ವಯ [[ಅಖಿಲ ಭಾರತ ರೇಡಿಯೋ/ಆಕಾಶವಾಣಿ]] " ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಅಂಗವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸರ್ಕಾರೀ ಅಂಗವಾಗಿಯೇ ಉಳಿಯಲಿದೆ." <ref>{{cite journal |url = http://www.pucl.org/from-archives/Media/freedom-press.htm |title = Freedom of the Press |journal = PUCL Bulletin, |publisher = People's Union for Civil Liberties |date = July 1982 |access-date = 2010-08-09 |archive-date = 2018-04-11 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180411055721/http://www.pucl.org/from-archives/Media/freedom-press.htm |url-status = dead }}</ref> ೧೯೯೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಉದಾರ ನೀತಿಯಿಂದ,ಮಾಧ್ಯಮದ ಮೇಲಿನ ಖಾಸಗೀ ಹಿಡಿತ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ,ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ [[ತೆಹೆಲ್ಕ]] ಮತ್ತು [[ಎನ್ ಡಿ ಟಿ ವಿ]], ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಹರಿಯಾಣದ]] ಶಕ್ತಿಯುತ ಮಂತ್ರಿ [[ವಿನೋದ್ ಶರ್ಮ]] ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ನೀಡುವಂತಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ, [[ಪ್ರಸಾರ ಭಾರತಿ]] ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜಾರಿ ಮಾಡಿದ್ದು,ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಇದ್ದ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧ ಕಡಿಮೆ ಆಗಲಾರಂಭಿಸಿತು. == ಎಲ್ ಜಿ ಬಿ ಟಿ ಹಕ್ಕುಗಳು == ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿನ ೧೫೦ ವರ್ಷ ಹಳೆಯ ಭಾರತೀಯ ದಂದನಾರ್ಹ ನಿಯಮ (IPC)ವನ್ನು, ಈ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಜಾರಿಗೆ ತಂದ ನಿಯಮದ ಅನ್ವಯ [[ಸಲಿಂಗ ಕಾಮವನ್ನು]] ಅಪರಾಧ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ೨ನೇ ಜೂನ್, ೨೦೦೯,<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/Homosexuality-no-crime-Delhi-High-Court/articleshow/೪೭೨೬೬೦೮.cms</ref> ರಂದು [[ದೆಹಲಿಯ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ಹೊರಡಿಸಿದ ಆದೇಶದ ಅನುಸಾರ ಅದು ಶಿಕ್ಷಾರ್ಹ ಅಪರಾಧವಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೂ, ಈ ಕಾಯ್ದೆ ಬಹಳ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref>[http://hrw.org/english/docs/2006/01/11/india12399.htm 'ಲಕ್ಕ್ನೋ'ದಲ್ಲಿ ಸಲಿಂಗ ರೀತಿಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದ್ದ (ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ) ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ನಾಲ್ಕು ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸ ಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್^^ರವರಿಗೆ ಪತ್ರ.] ಲೆಸ್ಬಿಯನ್^^ನ ಗಯ್ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ [[ಸ್ಕಾಟ್ ಲಾಂಗ್]] ರವರಿಂದ ಪತ್ರ. [[ಹ್ಯುಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ವಾಚ್ (ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾವಲು ಪಡೆ )]]^^ನಲ್ಲಿ ಬೈ ಸೆಕ್ಷುಯಲ್, ಮತ್ತು ಲಿಂಗ ಬದಲಾವಣೆ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.</ref> ಈ ಆದೇಶದ ಅನ್ವಯ,[[ದೆಹಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್]] ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪಿನ ಅನ್ವಯ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ, [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ]] ಹಳೆಯ ನಿಯಮ ಮನುಷ್ಯರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳುವುದೇ ಆಗಿತ್ತು. ಅಂತಹ ಅಪರಾಧದಿಂದ ಸಂಹಿತೆ (ಆರ್ಟಿಕಲ್)೨೧, ೧೪, ಮತ್ತು ೧೫ ರ ಸಂವಿಧಾನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://timesofindia.indiatimes.com/photo.cms?msid=೪೭೨೮೩೪೮</ref> == ಮಾನವ ಲೈಂಗಿಕಕಾರ್ಯಕರ್ತರು == ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಮಾನವರ ಲೈಂಗಿಕ ವ್ಯಾಪಾರವು]] $೮ ಮಿಲಿಯನ್ ನ್ಯಾಯಬಾಹಿರ ವ್ಯಾಪಾರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ [[ನೇಪಾಳ|ನೇಪಾಳದಿಂದ]] ಸುಮಾರು ೧೦,೦೦೦ ಮಹಿಳಾ ಲೈಂಗಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ, ಭಾರತಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದು ಶೋಷಣೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://www.zeenews.com/znnew/articles.asp?rep=2&amp;aid=303996&amp;sid=NAT ಹ್ಯುಮನ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್ಕಿಂಗ್ ಟರ್ನಿಂಗ್ ಇನ್ ಟು ಆರ್ಗನೈಸ್ಡ್ ಕ್ರೈಂ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ ] ''[[ಜೀ ನ್ಯೂಸ್]] ''</ref> ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಿಂದ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷ ೨೦,೦೦೦-೨೫,೦೦೦ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕರೆತಂದು ಈ ಹೇಯ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://www.indiaenews.com/india/20071003/73419.htm ಇಂಡಿಯಾ ಅಮಾಂಗ್ ಟಾಪ್ ಹ್ಯುಮನ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್ಕಿಂಗ್ ಡೆಸ್ಟಿನೇಶನ್ಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101225020153/http://www.indiaenews.com/india/20071003/73419.htm |date=2010-12-25 }} ಇಂಡಿಯಾ - ಇ - ನ್ಯೂಸ್</ref> [[ಬಾಬುಭಾಯಿ ಖಿಮಾಭಾಯಿ ಕತಾರ]] ಎಂಬ ಲೋಕಸಭೆ ಸದಸ್ಯನನ್ನು, ಕೆನಡಾಗೆ ಮಗುವನ್ನು ಕಳ್ಳಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮಾಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. == ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರ == ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪುಗಳ ನಡುವಿನ ಕೋಮು ಗಲಭೆ ( ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಹಿಂದೂಗಳು|ಹಿಂದೂಗಳುಮತ್ತು]] [[ಮುಸ್ಲಿಮರು|ಮುಸ್ಲಿಮರುಗಳ]] ಮಧ್ಯೆ ) [[ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತ|ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತದ]] ಕಾಲದಿಂದ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ದಿನದವರೆಗೂ ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಬಂದಿವೆ. ಕೋಮು ಹಿಂಸಾ ಚಾರದ ಹಳೆಯ ಘಟನೆಯೆಂದರೆ,ಭಾರತದಲ್ಲಿ [[ಮೊಪ್ಲಃ ವಿಪ್ಲವ ]], ಕೇರಳದಲ್ಲಿ [[ಮುಸ್ಲಿಂ ಸೈನಿಕರು]] ಹಿಂದೂಗಳನ್ನು ಸಾಯಿಸಿದ ಘಟನೆಯೇ ಆಗಿದೆ. [[ಭಾರತದ ವಿಭಜನೆ]] ಆದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂಗಳು /ಸಿಖ್ಖರು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರ ನಡುವೆ, ಬಹು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಳುವಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಲೆ/ಸಾವುಗಳಾಗಿ ಗುಂಪು ಘರ್ಷಣೆಗಳು ತಲೆದೋರಿದವು./ಹಿಂಸಾಚಾರ ನಡೆಯಿತು. [[೧೯೮೪ರ ಸಿಖ್ಖೆತರ ಗಲಭೆ|೧೯೮೪ ರ ಸಿಖ್ಖೆತರ ಗಲಭೆಯಲ್ಲಿ]] ೪ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸಿಖ್ಖರನ್ನು ಹಿಂಸಿಸಿ, ಸಾಯಿಸಿದ್ದು, ಸಮಾಜವಾದಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್^^ವಾದಿ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡ [[ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಭಾರತದ|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಆಯಿತು ; ಕೆಲವೊಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ೨,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ಸಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Nichols_2003">{{cite journal |title=The Politics of Assassination: Case Studies and Analysis |last=Nichols |first=B |journal=Australasian Political Studies Association Conference |year=2003 |url=http://www.utas.edu.au/government/APSA/BNichols.pdf |access-date=2010-08-09 |archive-date=2009-03-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090305195054/http://www.utas.edu.au/government/APSA/BNichols.pdf |url-status=dead }}</ref> ಬೇರೆ ಘಟನೆಗಳೆಂದರೆ, ೧೯೯೨ರ [[ಬಾಂಬೆ ಗಲಭೆ]] ಮತ್ತು [[2002ರ ಗುಜರಾತ್ ಹಿಂಸಾಚಾರ]] —ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಗಿದ್ದು,(ಅಧಾರವಿಲ್ಲದ್ದು )ಇದಕ್ಕೆ ಹಿನ್ನಲೆಯಾದದ್ದು ಇಸ್ಲಾಂ ಸೈನಿಕರು/ಉಗ್ರರು, ಹಿಂದೂ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ರೈಲಿಗೆ ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿ [[ಗೋಧ್ರ ರೈಲಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿ|ಗೋಧ್ರ ರೈಲಿಗೆ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಿದ್ದು]] ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಇದರಲ್ಲಿ ೫೮ ಹಿಂದುಗಳು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="HRW_2006_265">{{harvnb|Human Rights Watch|2006|p=265}}.</ref>. ಈ ಪಿಡುಗು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಹಳ್ಳಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿತು; [[ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ]] [['ಮಾವು'|'ಮಾವು'ವಿನಲ್ಲಿ]], ಹಿಂದೂ -ಮುಸ್ಲಿಮರ ಗಲಭೆಯಿಂದಾಗಿ, ೫ ಜನ ಸಾವಿಗೀಡಾದರು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದವರ ಒಂದು ಹಬ್ಬದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ<ref name="HRW_ 2006_265"/> ಇದು ಹತ್ತಿಕೊಂಡಿತು. ಇದೆ ರೀತಿಯ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕೋಮು ಗಲಭೆಗಳೆಂದರೆ, [[2002ರ ಮರಾದ್ ಮಾರಣಹೋಮ]], ಇದನ್ನು [[ಇಸ್ಲಾಂಮೀಯರ ಸೈನಿಕ]] ತಂಡ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಫ್ರಂಟ್]] ನಡೆಸಿತು,ಜೊತೆಗೆ [[ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ]] ಇಸ್ಲಾಮಿಗಳಿಂದ ಕೋಮು ಗಲಭೆ, [[ತಮಿಳುನಾಡು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಜಗ್ಹಂ|ತಮಿಳುನಾಡು ಮುಸ್ಲಿಂ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಜಗ್ಹಂರವರಿಂದ]], ಹಿಂದೂಗಳ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆಯಿತು. == ಜಾತಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಘಟನೆಗಳು == [[ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾವಲು ಪಡೆ|ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾವಲು ಪಡೆಯ]] ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ "ದಲಿತರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು (ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜನಾಂಗ ಅಥವಾ ಆದಿವಾಸಿಗಳು ) ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು, ಬಹಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು, ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಕಾಯಿದೆ ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಒತ್ತನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಆದರೂ ಅದನ್ನು ವಿಧೇಯದಿಂದ ಪಾಲಿಸದೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರ ತಪ್ಪೆಸಗುತ್ತಿದೆ."<ref>{{cite web|url=http://www. hrw.org/legacy/englishwr2k8/ docs/2008/01/31/india17605.htm|title=India Events of 2007|publisher=Human Rights Watch}}</ref> [[ಅಮ್ನೆಸ್ಟಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯದವರ]] ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ "ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ,ವಿವೇಚನೆಯಿಂದ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಪತನದ<ref>{{cite web|url=http://www.amnestyusa.org/document.php?id=ENGUSA2005100705001&lang =e|title=India's Unfinished Agenda: Equality and Justice for 200 Million Victims of the Caste System|year=2005}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವಿರುದ್ಧ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಸದ್ಭಳಕೆಯ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಬೇಕು. [[ಭಾರತದ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಬುಡಕಟ್ಟು]] ಮತ್ತು ಹಲವು [[ಸಂಚಾರಿ ಜನಾಂಗ]] ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿ, ೬೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸತತವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ದುಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ೧೮೭೧ರ [[ಅಪರಾಧಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಕಾಯ್ದೆ]] ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಅದನ್ನು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ೧೯೫೨ ರಲ್ಲಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆದು, ಅದರ ಬದಲಿಗೆ [[ಹಬಿಚುಯಲ್ ಆಫ್ಫೆನ್ದೆರ್ಸ್ ಕಾಯ್ದೆ]](HOA)(೧೯೫೨)ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಿಯ ಒಳಗಿನಿಂದ, ಹೊಸ ಪಟ್ಟಿಯ ಉದಯವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ಅಪರಾಧೀ ಬುಡಕಟ್ಟೇ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸಹ 'ಸಾಮಾಜಿಕೇತರ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ'(PASA) ಪರಿಣಾಮವನ್ನು,ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನದ ಅಸ್ಥಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಗಿದ್ದು,ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು [[ಬಡತನದ ರೇಖೆ|ಬಡತನದ ರೇಖೆಗಿಂತ]] ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಮಿಷನ್]] ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ನಿನ ಆಂಟಿ -ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಷನ್ ಬಾಡಿ [[ಎಲಿಮಿನೇಶನ್ ಆಫ್ ರೇಷಿಯಲ್ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಮಿನೇಷನ್]] CERD)ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ, ಈ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲು ಕೇಳಿದ್ದು,ಅಪರಾಧೀ ಬುಡಕಟ್ಟು ಇಂದಿಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಹಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಹಲವರು ತಮ್ಮ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಥವಾ ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗದವರು [[ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು]] ಪಡೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಿದೆ.<ref name="dis">{{cite web |url=http://www.hinduonnet.com/folio/fo0007/00070240.htm |title=Dishonoured by history |author=Meena Radhakrishna |work=folio: Special issue with the Sunday Magazine |publisher=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]] |date=2006-07-16 |accessdate=2007-05-31 |archive-date=2011-04-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110424193315/http://www.hinduonnet.com/folio/fo0007/00070240.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.asiantribune.com/index.php?q=node/4972 ರಿಪೀಲ್ ದಿ ಹೆಬೆಚುಯಲ್ ಆಫೆನ್ದರ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಆಫ್ಫೆಕ್ಟಿವ್ಲಿ ರೆಹಬಿಲಿಟೇಟ್ ದಿ ಡಿನೋಟಿಫೈಡ್ ಟ್ರೈಬ್ಸ್, ಯು.ಎನ್ ಟು ಇಂಡಿಯಾ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190320135916/http://www.asiantribune.com/index.php?q=node%2F4972 |date=2019-03-20 }} ''[[ಏಷ್ಯನ್ ಟ್ರಿಬ್ಯುನ್]] '', ಸೋಮವಾರ, ಮಾರ್ಚ್ ೧೯, ೨೦೦೭.</ref><ref name="sus">[http://www.hinduonnet.com/fline/fl1912/19120450.htm ಎಂದೆಂದಿಗೂ ಸಂಶಯಾಸ್ಪದರು : "ಡಿನೋಟಿಫೈಡ್ ಟ್ರೈಬ್ಸ್ " ನ ಸದಸ್ಯರು ಪೊಲೀಸರ ದೌರ್ಜನ್ಯವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081202171820/http://www.hinduonnet.com/fline/fl1912/19120450.htm |date=2008-12-02 }} ''[[ಫ್ರಂಟ್ ಲೈನ್]] '', [[ದಿ ಹಿಂದೂ]] '', ಆವೃತ್ತಿ ೧೯ - ಪ್ರಕಟಣೆ ೧೨, ಜೂನ್ ೮–೨೧, ೨೦೦೨.''</ref>. == ಇತರೆ ಹಿಂಸಾಚಾರ == ಗಲಭೆಗಳಂತಹ [[ಬಿಹಾರೇತರ ಭಾವನಾತ್ಮಕ ವಿಷಯಗಳು]] ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ವರ್ಧಿಸಿವೆ. ಅಪರಾಧಗಳ ಪತ್ತೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು,'ನಾರ್ಕೋ ಅನಾಲಿಸಿಸ್'ಗೆ (ಮಂಪರು ಹತೋಟಿ ಪರೀಕ್ಷೆ )ಈಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಕೊನ್ಸ್ತಿತುತಿಒನ್ ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ, "ತಮ್ಮ ಮೇಲೆ ತಾವೇ ಸಾಕ್ಷಿದಾರರು ಆಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ." ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ವಯ ಈ ರೀತಿಯ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಅನುಮತಿ ಸಹ ಬೇಕಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಪರಾಧ ತಡೆ ಪತ್ತೆ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ {{Or|date=March 2010}}ಹಳೆಯ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ,(ಕೌಶಲದ ಕೊರತೆ)ಹೊಸ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆವಿಷ್ಕಾರ 'ನಾರ್ಕೋ ಅನಾಲಿಸಿಸ್'ಅನ್ನು ಈಗ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 'ನಾರ್ಕೋ ಅನಾಲಿಸಿಸ್' ಕೂಡ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದ್ದು, ಸರಿಯಾದುದಲ್ಲ ಎಂಬ ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.{{Who|date=March 2010}} ಈ ದೇಶದ ಸೆರೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಬಹಳಷ್ಟು ಖೈದಿಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವೇ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬೇರೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ, ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿ, ಆರೋಪಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ ನಂತರ ತಪಾಸಣೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಹಾಗು ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗದವರ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಮುಗ್ಧ ನಾಗರೀಕರು, ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುವಂತಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ೧ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ೪೦-ವರ್ಷ -ವಯಸ್ಸಿನ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ೧೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದ, ತಾನು ಮಾಡದಿರುವ ತಪ್ಪಿಗೆ ಜೈಲುವಾಸ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ, ಪರಿಹಾರವನ್ನು ನೀಡಲು ಆದೇಶಿಸಿತು. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು(ಸಂಚಿಕೆಗಳು)]] * [[ಭಾರತದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧತ್ವ(ಬಹಿಷ್ಕಾರ)]] * [[ಭಾರತದ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ (1975 - 77)]] * [[ಪೋಟ]] * [[ಭಾರತದ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ]] * [[ಭಾರತದ ಜಾತೀಯತೆ]] * [[ಭಾರತದ ಲೈಂಗಿಕತ್ವ]] == ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.humanrights.org.in ಮಾನವಹಕ್ಕುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಸ್ಥೆ (ಸಂಘ)(ಭಾರತ )] * [http://www.ifex.org/en/content/view/full/149/ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಿಕೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070207090407/http://www.ifex.org/en/content/view/full/149/ |date=2007-02-07 }} - [[ಐ ಎಫ್ ಇ ಎಕ್ಸ್]] * [http://www.domesticviolence.in ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅಂತಃಕಲಹ (ಒಳಜಗಳ)]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://humanrights-india.blogspot.com/ ಭಾರತದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯಿದೆ ] * [http://newsletters.ahrchk.net/kpn/ ಪೊಲೀಸರ ನಿಂದನೆ, ಶೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಸೆರೆಮನೆ ಸಾವುಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ,ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100808014029/http://newsletters.ahrchk.net/kpn/ |date=2010-08-08 }} * [http://www.rightsedu.net ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ (ಭಾರತ )] {{India topics}} {{Asia in topic|Human rights in}} {{DEFAULTSORT:Human Rights In India}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕೀಯ]] 6736fswjrdqrck2g6dipumcahi90clv 0 24269 1375530 1372088 2026-06-20T22:51:45Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375530 wikitext text/x-wiki {{two other uses|the city in Maryland|the surrounding county|Baltimore County, Maryland}} {{Infobox settlement |official_name = City of Baltimore |settlement_type = [[Independent city|Independent City]] |nickname = ''Charm City'',<ref name=nicknames>{{cite web |url=http://www.redorbit.com/news/business/511672/baltimores_new_bait_the_city_is_about_to_unveil_a/index.html |title=Baltimore's New Bait: The City is About to Unveil a New [[Slogan]], 'Get In On It,' Meant to Intrigue Visitors |accessdate=2008-11-28 |last=Donovan |first=Doug |date=2006-05-20|work=The Baltimore Sun}}</ref> ''Mobtown'',<ref>{{cite web|url=http://www.citypaper.com/arts/story.asp?id=9176|title=Mob Rules|last=Smith|first=Van|date=2004-10-06|work=Baltimore City Paper|accessdate=2009-01-24|archive-date=2009-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20090112080752/http://www.citypaper.com/arts/story.asp?id=9176|url-status=dead}}</ref> ''B'more'', ''Bodymore'',<ref>{{cite news | last=Kane | first=Gregory | url=http://www.washingtonexaminer.com/opinion/columns/gregory-kane/Dispatch-from-Bodymore-Murderland-48061142.html | work=Washington Examiner | title=Dispatch from Bodymore, Murderland | date=June 15, 2009 | access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2010 | archive-date=ಜನವರಿ 17, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100117090911/http://www.washingtonexaminer.com/opinion/columns/gregory-kane/Dispatch-from-Bodymore-Murderland-48061142.html | url-status=dead }}</ref> ''The City of Firsts'',<ref>{{cite web |url=http://www.baltimorecity.gov/answers/index.php?action=artikel&cat=2&id=3&artlang=en |title=Why is Baltimore known as The City of Firsts? |accessdate=2008-09-30 |publisher=City of Baltimore, Maryland }}</ref> ''Monument City'',<ref>{{cite web |url=http://www.citypaper.com/bob/story.asp?id=10574 |title=Best Monument |accessdate=2007-09-19 |date=2005-09-21 |work=2005 Baltimore Living Winners |publisher=Baltimore City Paper |archive-date=2007-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012081217/http://citypaper.com/bob/story.asp?id=10574 |url-status=dead }}</ref><ref name="salgaz">{{cite news | title = Baltimore, October 17 |url=http://docs.newsbank.com/openurl?ctx_ver=z39.88-2004&rft_id=info:sid/iw.newsbank.com:EANX&rft_val_format=info:ofi/fmt:kev:mtx:ctx&rft_dat=10C5DE501F137990&svc_dat=HistArchive:ahnpdoc&req_dat=0F418C809CE5EA70 |work = Salem Gazette| location = [[Salem, Massachusetts|Salem]], [[Massachusetts]] | page = 2 | date = 1827-10-23 | accessdate = 2008-10-27 }}</ref> ''Ravenstown''<ref>{{cite web |url=http://preview.baltimoreravens.com/Ravenstown/Ravenstown.aspx |title=Ravenstown |accessdate=2008-06-07 |publisher=Baltimore Ravens |archive-date=2008-07-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080723122211/http://preview.baltimoreravens.com/Ravenstown/Ravenstown.aspx |url-status=dead }}</ref> |motto = "The Greatest City in America",<ref name=nicknames /><br /> "Get in on it."<ref name=nicknames /> "The city that reads."<ref>{{cite web|url=http://www.citypaper.com/news/story.asp?id=8702|title=More Literate than Akron|accessdate=2010-02-10|date=2004-08-18|publisher=Baltimore City Paper|archive-date=2010-08-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20100818014454/http://www2.citypaper.com/news/story.asp?id=8702|url-status=dead}}</ref> |image_skyline = Bmore skyline inner harbor.jpg |imagesize = |image_caption = Baltimore skyline from the [[Inner Harbor]] |image_map = Map of Maryland highlighting Baltimore City.svg |mapsize = 250x200px |map_caption = Location of Baltimore in [[Maryland]] |image_flag = Flag of Baltimore City.svg |image_seal = Seal of Baltimore.jpg |pushpin_map = USA |pushpin_label_position =left |pushpin_mapsize = 250 |pushpin_map_caption = Location of Baltimore in the United States |coordinates_region = US-MD |subdivision_type = [[Country]] |subdivision_type1 = [[U.S. state|State]] |subdivision_name = {{flag|United States}} |subdivision_name1 = {{flag|Maryland}} |established_title = [[Municipal corporation|Founded]] |established_date = 1729 |established_title2 = Incorporation |established_date2 = 1797 |named_for = [[Cecilius Calvert, 2nd Baron Baltimore]] |government_type = [[Independent city|Independent City]] |leader_title =[[List of mayors of Baltimore, Maryland|Mayor]] |leader_name =[[Stephanie C. Rawlings-Blake]] (D) |leader_title1 = [[Baltimore City Council]] |leader_name1 = {{Collapsible list |title = Council members |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:none; |1 = [[James B. Kraft]] (1) |2 = [[Nicholas D'Adamo, Jr.]] (2) |3 = [[Robert W. Curran]] (3) |4 = [[Bill Henry (politician)|Bill Henry]] (4) |5 = [[Rochelle Spector|Rochelle "Rikki" Spector]] (5) |6 = [[Sharon Green Middleton]] (6) |7 = [[Belinda Conaway]] (7) |8 = [[Helen L. Holton]] (8) |9 = [[Agnes Welch]] (9) |10 = [[Edward L. Reisinger]] (10) |11 = [[William H. Cole IV]] (11) |12 = [[Bernard C. Young]] (12) |13 = [[Warren Branch]] (13) |14 = [[Mary Pat Clarke]] (14) }} |leader_title2 = [[Baltimore City Delegation|Houses of Delegates]] |leader_name2 = {{Collapsible list |title = Delegates |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:none; |1 = [[Frank M. Conaway, Jr.]] (40) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |2 = [[Barbara A. Robinson]] (40) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |3 = [[Shawn Z. Tarrant]] (40) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |4 = [[Jill P. Carter]] (41) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |5 = [[Nathaniel T. Oaks]] (41) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |6 = [[Samuel I. Rosenberg]] (41) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |7 = [[Curt Anderson]] (43) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |8 = [[Ann Marie Doory]] (43) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |9 = [[Maggie McIntosh]] (43) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |10 = [[Keith E. Haynes]] (44) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |11 = [[Ruth M. Kirk]] (44) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |12 = [[Melvin L. Stukes]] (44) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |13 = [[Talmadge Branch]] (45) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |14 = [[Cheryl Glenn]] (45) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |15 = [[Hattie N. Harrison]] (45) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |16 = [[Peter A. Hammen]] (46) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |17 = [[Carolyn J. Krysiak]] (46) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |18 = [[Brian K. McHale]] (46) ([[Democratic Party (United States)|D]]) }} |leader_title3 = [[Baltimore City Senate Delegation|State Senate]] |leader_name3 = {{Collapsible list |title = State senators |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:none; |1 = [[Catherine E. Pugh]] (40) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |2 = [[Lisa A. Gladden]] (41) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |3 = [[Joan Carter Conway]] (43) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |4 = [[Verna L. Jones]] (44) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |5 = [[Nathaniel J. McFadden]] (45) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |6 = [[George W. Della, Jr.]] (46) ([[Democratic Party (United States)|D]]) }} |leader_title4 = [[United States House of Representatives|U.S. House]] |leader_name4 = {{Collapsible list |title = Representatives |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:none; |1 = [[Dutch Ruppersberger]] (2) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |2 = [[John Sarbanes]] (3) ([[Democratic Party (United States)|D]]) |3 = [[Elijah Cummings]] (7) ([[Democratic Party (United States)|D]]) }} |unit_pref = Imperial |area_magnitude = 1 E+8 |area_total_sq_mi =92.07 |area_total_km2 = 238.5 |area_land_sq_mi = 80.8 |area_land_km2 = 209.3 |area_water_sq_mi = 11.27 |area_water_km2 = 29.2 |area_water_percent = 12.2 |area_urban_sq_mi = 3104.46 |area_urban_km2 = 8040.5 |area_metro_km2 = |area_metro_sq_mi = |elevation_footnotes=<ref name=elevation>{{cite web | url ={{Gnis3|0597040}} | title=USGS detail on Baltimore | accessdate=2008-10-23 }}</ref> |elevation_ft = 33 |elevation_m = 10 |population_as_of=2009 |population_footnotes = <ref name="metropop">{{cite web | title = Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas: April 1, 2000 to July 1, 2009 | publisher = US Census Bureau | date = 2003-10-20 | url = http://www.census.gov/popest/metro/tables/2009/CBSA-EST2009-01.csv | accessdate = 2010-03-31 }}</ref><ref name="BAL2009pop">{{cite web | title = Baltimore city, Maryland | work = Table 1. Annual Estimates of the Resident Population for Counties of Maryland: April 1, 2000 to July 1, 2009 | publisher = US Census Bureau | date = 2010-03-31 | url = http://www.census.gov/popest/counties/tables/CO-EST2009-03-24.csv | accessdate = 2003-10-20 }}</ref> |population_total = 637,418 ([[List of United States cities by population|20th]]) |population_metro = 2,690,886 ([[Table of United States Metropolitan Statistical Areas|20th]]) |population_density_sq_mi = 7889.3 |population_density_km2 = 3045.7 |population_blank1_title = [[Demonym]] |population_blank1 = Baltimorean |timezone = [[Eastern Time Zone|EST]] |utc_offset = -5 |timezone_DST = [[Eastern Time Zone|EDT]] |utc_offset_DST = -4 |latd = 39 | latm = 17 | latNS = N |longd = 76 | longm = 37 | longEW = W |coordinates_type = type:city(650000)_region:US |coordinates_display = inline,title |postal_code_type = [[ZIP Code]] |postal_code = 21201–21231, 21233–21237, 21239–21241, 21244, 21250–21252, 21263–21265, 21268, 21270, 21273–21275, 21278–21290, 21297–21298 |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 24-04000 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 0597040 |website = [http://www.baltimorecity.gov/ www.baltimorecity.gov] |footnotes = }} '''ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್''' ({{pronEng|ˈbɒltɨmɔr}}) [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ]] ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಟ್ಟಣ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇದು[[ಯು.ಎಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ]] [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ]]ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಪಟ್ಟಣವು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು, [[ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ]] ಒಂದು ಭಾಗವಾದ [[ಪಟಾಸ್ಕೊ ನದಿಯ]] ದಂಡೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಬ್ಬಿದೆ. [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ]] ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು '''ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಪಟ್ಟಣ''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. 1729ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ [[ರೇವು ಪಟ್ಟಣ]] ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತಿ ಪ್ರಮುಖ ರೇವು ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ಇತರ [[ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ]] ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳಿಗಿಂತ [[ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ]]ದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿದೆ. ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಒಳಬಂದರು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬರುವವರಿಗೆ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬಂದರಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು ಈ ಬಂದರು, ವ್ಯಾಪಾರ, ಮನರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸ ಕೇಂದ್ರದ ಒಂದು [[ಬಂದರು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ]] ಮತ್ತು [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ]]ನ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕುಸಿತ ಕಂಡ ನಂತರ, [[ಸೇವಾ]]- ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಡೆಗೆ ಮುಖಮಾಡಿತು. [[ಜಾನ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]] ಮತ್ತು[[ಜಾನ್ಸ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ]] ಇಂದು ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಗಳಾಗಿವೆ. 2009ರಲ್ಲಿ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 637,418.<ref name="BAL2009pop"/> [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವು]] ಸುಮಾರು 2.7 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ದೇಶದ [[20ನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ]] ನಗರವಾಗಿದೆ. ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಸುಮಾರು 8.4 ಮಿಲಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ [[ಸಂಬಂಧಿತ ಒಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="PopEstCSA">{{cite web|url=http://www.census.gov/popest/metro/tables/2009/CBSA-EST2009-02.csv|title=Annual Estimates of the Population of Combined Statistical Areas: April 1, 2000 to July 1, 2009|format=[[comma-separated values|CSV]]|work=2009 Population Estimates|publisher=[[United States Census Bureau]], Population Division|date=March, 2010|accessdate=March 31, 2010}}</ref> [[ಐರಿಷ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಲಾರ್ಡ್ಸ್‌]]ನ [[ಲಾರ್ಡ್ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌]]ನಿಂದ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ. ಈತನು [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕಾಲೊನಿ]]ಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಮಾಲೀಕನಾಗಿದ್ದನು. ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು [[ಬೊರ್ನಾಕೂಲ ಪ್ಯಾರಿಶ್]], [[ಕೌಂಟಿ ಲೀಟ್ರಿಮ್]] ಮತ್ತು [[ಕೌಂಟಿ ಲಾಂಗ್ ಫೋರ್ಡ್]], ಐರ್ಲೆಂಡ್ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>ಸೌಹಾರ್ದಯುತ ಚಿಹ್ನೆಯಂತೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಲೇಡಿ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ 1974ರಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು, ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು. ನೋಡಿ [43]</ref> ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಎಂಬುದು [[ಐರಿಷ್]]ನ [[ನುಡಿಗಟ್ಟಿನ]] ರೂಪವಾದ ''Baile an Tí Mhóir'' ಎಂದು ಇದರ ಅರ್ಥ "ದೊಡ್ಡ ಬಂಗಲೆಯ ನಗರ",<ref>{{cite web | url=http://www.n-ireland.co.uk/genealogy/placenames/placenamesb2.htm | title=Placenames | publisher=n-ireland.co.uk | accessdate=March 29, 2007 | archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070430160651/http://www.n-ireland.co.uk/genealogy/placenames/placenamesb2.htm | url-status=dead }}</ref> ಇದು [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್, ಕೌಂಟಿ ಕಾರ್ಕ್]], ಎಂಬ ಐರಿಷ್‌ನ ಹೆಸರಾದ ''Dún na Séad'' ಎಂಬುದರೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಥೈಸಬಾರದು.<ref>{{cite web |url= http://www.logainm.ie/?text=baltimore&uiLang=en&placeID=13321 |title= Placenames Database of Ireland |accessdate= April 4, 2009}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Baltimore}} ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ವಸಹಾತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಭೆಯು 1706ರಲ್ಲಿ [[ಲೊಕಸ್ಟ್ ಪಾಯಿಂಟ್]] ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತಂಬಾಕು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ [[ಪೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್]]ನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 1729, ಜುಲೈ30ರಂದು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದ [[ಪ್ರೊಪ್ರಿಯೆಟರಿ ಗವರ್ನರ್]] ಆದ ಲಾರ್ಡ್ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ([[ಸಿಲಿಸಿಯಸ್ ಕಾಲ್ವರ್ಟ್)]] ಹೆಸರನ್ನು ನಂತರ ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಕೊಡಲಾಯಿತು. [[ಜಾರ್ಜ್ ಕಾಲ್ವರ್ಟ್‌]]ನ ಮಗನಾದ ಸಿಲಿಸಿಯಸ್ ಕಾಲ್ವರ್ಟ್ 1625 ರಲ್ಲಿ [[ಐರ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ [[ಕೌಂಟಿ ಕಾರ್ಕ್‌]]ಗೆ [[ಮೊದಲ ಲಾರ್ಡ್ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್]] ಆದನು.<ref>{{cite book |last=Krugler |first=John D |title=English and Catholic: the Lords Baltimore in the Seventeenth Century |publisher=Johns Hopkins University Press |year=2004 | location=Baltimore |page= 74|url=https://books.google.com/books?id=Lo5Bbf1AqYAC&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false |isbn=0801879639 }}</ref> 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ [[ಕೆರೆಬಿಯನ್]] ವಸಹಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕಣಜವಾಗಿ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿತು. ಸಕ್ಕರೆಯಿಂದ ದೊರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಲಾಭ ಕಬ್ಬಿನ ಕೃಷಿ ಹಾಗೂ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಆಮದಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Balt Battle Monument 1a.jpg|thumb|upright|left|ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಯುದ್ಧ ಜ್ಞಾಪಿಸುವ ಯುದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕ.]] ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ]] ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ನಗರದ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಾದ [[ಜೊನಾತನ್ ಪ್ಲೊವ್ ಮಾನ್ ಜೂನಿಯರ್]] ನಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪ್ರತಿಭಟನಕಾರರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಬ್ರಿಟೀಷರ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಬ್ರಿಟನ್‌ನ್ನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸದಿರಲು ಅಲ್ಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು.{{Citation needed|date=August 2008}} ಡಿಸೆಂಬರ್ 1776 ರಿಂದ ಫೆಬ್ರವರಿ 1777ರವರೆಗೆ ಹೆನ್ರಿ ಫೈಟ್ ಹೌಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವನ್ನು [[ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ]] ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಯುದ್ದದ ನಂತರ 1797ರಲ್ಲಿ [[ಜೋನ್ಸ್ ಟೌನ್]] ಎಂಬ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನ ಹತ್ತಿರದ ನಗರ ಹಾಗೂ [[ಫೆಲ್ಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್]] ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. 1851ರ ವರೆಗೆ ಇದು [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ]] ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು.ನಂತರ ಇದನ್ನು [[ಸ್ವತಂತ್ರ ನಗರವನ್ನಾಗಿ]]ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.msa.md.gov/msa/mdmanual/36loc/bcity/html/bcity.html|title=Baltimore, Maryland—Government|work=Maryland Manual On-Line: A Guide to Maryland Government|publisher=Maryland State Archives|date=2008-10-23|accessdate=2008-10-27|archive-date=2008-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20080919221820/http://www.msa.md.gov/msa/mdmanual/36loc/bcity/html/bcity.html|url-status=dead}}</ref> [[1812ರ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ]] ಈ ನಗರವು [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಕದನದ]] ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್. ಡಿ.ಸಿ.ಯ ದಹನದ]] ನಂತರ, ಬ್ರಿಟೀಷರು ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 13,1814ರಂದು ರಾತ್ರಿ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದರು [[ಫೋರ್ಟ್ ಮೆಕ್ ಹೆನ್ರಿ]] ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸೈನ್ಯಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಗರದ ಬಂದರನ್ನು ಬ್ರಿಟೀಷರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿತು. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ವಕೀಲರಾದ [[ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಕಾಟ್ ಕೀ]]ಯವರು ಹಡಗಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವಾಗ ಅಮೇರಿಕಾದ ಖೈದಿಯಾದ ಡಾ. ವಿಲ್ಲಿಯಂ ಬೇನ್ಸ್‌ರವರ ಬಿಡುಗಡೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಈ ಗುಂಡಿನ ಸುರಿಮಳೆಗೆ ಕೀ ಯವರು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷದರ್ಶಿಯಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ ಈ ದಾಳಿಯನ್ನು ಸಾಕ್ಷೀಕರಿಸುವಂತೆ "[[ದಿ ಸ್ಟಾರ್-ಸ್ಪಾಂಗಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾನರ್]]" ಎಂಬ ಕವನವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. 1780ರಲ್ಲಿ ಕೀ ರವರ ಈ ಕವನಕ್ಕೆ [[ಜಾನ್ ಸ್ಟಾಫೋರ್ಡ್ ಸ್ಮಿತ್]] ರಾಗ ಸಂಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ದಿ ಸ್ಟಾರ್ ಸ್ಪಾಂಗಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾನರ್ 1931ರಂದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧಿಕೃತ [[ರಾಷ್ಟ್ರ ಗೀತೆ]]ಯಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Harpers 8 11 1877 6th Regiment Fighting Baltimore.jpg|thumb|upright|right|ಆರನೆಯ ರೆಜಿಮೆಂಟ್, ಜುಲೈ 20, 1877<ref>[20]</ref>]] ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಕದನದ ನಂತರ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಫೆಡರಲ್ ಫಂಡ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಸ್ತೆ]] (ಈಗಿನ [[ಯು.ಎಸ್. ರಸ್ತೆ 40]]) ಮತ್ತು [[ಖಾಸಗಿ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಮತ್ತು ಓಹಿಯೊ ರೈಲು ರಸ್ತೆ]] (B&amp;O)ಗಳು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಹಡಗು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು.ಇದು [[ಮಧ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮದ]] ಪ್ರಮುಖ ನಗರಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಚರ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಮಾರಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ [[ಜಾನ್ ಕ್ವಿನ್ಸಿ ಆಡಮ್ಸ್‌]]ರವರು 1827ರಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ "ಸ್ಮಾರಕಗಳ ನಗರ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಒಂದು ಸಂಜೆಯ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಆಡಮ್ಸ್ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಉದ್ಗರಿಸಿದರು, "ಸ್ಮಾರಕ ನಗರ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಸುರಕ್ಷಿತ ದಿನಗಳು ಸಂತೋಷಕರವಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಏಳಿಗೆಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಾಗಲಿ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದರ ಕಷ್ಟಕರ ದಿನಗಳು ಜಯಪ್ರದವಾಗಿ ಬದಲಾಗಿವೆ."<ref name="salgaz"/> 1835ರಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಂಟೆಬೆಲ್ಲಮ್ ದಂಗೆಯಿಂದ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಅಪಾರ ಹಾನಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು. ಆಗ ಹೂಡಿದ ಬಂಡವಾಳಗಳು [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಆಂಟಿ-ಬ್ಯಾಂಕ್ ದಂಗೆ]]ಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.press.uillinois.edu/books/catalog/34gcw3dk9780252034800.html | title=The Baltimore Bank Riot | publisher=University of Illinois Press | accessdate=5 Jan 2010}}</ref> [[ಅಮೇರಿಕಾ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ದ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ [[ಒಕ್ಕೂಟ ಸೈನಿಕರು]] ಯುದ್ದದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟಾಗ, ಜೊತೆಗೂಡಿದ ಅನುಕಂಪಿಗಳು ದಳಗಳ ಮೇಲೆರೆಗಿದರು. ಇದು [[1861ರ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ದಂಗೆ]]ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು 12 ನಾಗರೀಕರು ಹತ್ಯೆಯಾದರು. ಇದರಿಂದ ಒಕ್ಕೂಟ ತಂಡವು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯಿಂದ ತಡೆಯಲು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವನ್ನು 1865 ಏಪ್ರಿಲ್ ಯುದ್ದದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಫೆಡರಲ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು. [[1873ರ ಪ್ಯಾನಿಕ್]] ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ ನಂತರ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಮತ್ತು ಒಹಿಯೊ ರೈಲು ರಸ್ತೆ ಕಂಪನಿಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕೂಲಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾದವು.ಇದು 1877ರ ಮಹಾ ರೈಲು ರಸ್ತೆ ಧರಣಿಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. 1877 ಜುಲೈ20, ರಂದು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ [[ಜಾನ್ ಲೀ ಕ್ಯಾರೊಲ್]] ರವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸೇವಾದಳದ]] 5 ಮತ್ತು 6ನೇ ಸೈನ್ಯಗಳಿಗೆ ಧರಣಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದರು. ಇದು ಪಶ್ಛಿಮದ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಕುಂಬರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನ ರೈಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ಅಸ್ತ್ಯ ವ್ಯಸ್ತಗೊಳಿಸಿತು. ರೈಲುರಸ್ತೆ ಕೆಲಸಗಾರರ ಬಗ್ಗೆ ಅನುಕಂಪ ಹೊಂದಿದ ನಾಗರೀಕರು ತಮ್ಮ ಆಯುಧಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಿಂದ [[ಕ್ಯಾಮ್ಡನ್ ನಿಲ್ದಾಣ]]ದವರೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪಡೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದರು. 6ನೇ ಸೇನೆ ಪಡೆಯಿಂದ ಹಾರಿದ ಗುಂಡು ಗುಂಪಿನ 10 ಜನರನ್ನು ಕೊಂದಿತು ಮತ್ತು 25 ಜನರು ಗಾಯಗೊಂಡರು. ದಂಗೆಕೋರರು B&amp;O ರೈಲುಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಿದರು. ಜುಲೈ21-22 ರಂದು ಫೆಡರಲ್ ದಳವು ರೈಲು ರಸ್ತೆಯ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಮುಂದೆ ಬಂದಾಗ ಆದೇಶವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಯಿತು.ಇದರಿಂದ ಧರಣಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite book|last=Scharf|first=J. Thomas|title=History of Maryland From the Earliest Period to the Present Day|publisher=Tradition Press|location=Hatboro, PA|year=1967|edition=2nd|volume=3|pages=733–42}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Baltimore Fire 1904 - West from Pratt and Gay Streets 3a.jpg|thumb|left|1904ರ ಗ್ರೇಟ್ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಬೆಂಕಿ]] 1904 ಫೆಬ್ರವರಿ 7 ರಂದು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜ್ವಾಲೆ 1500 ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಕೇವಲ 30ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಶಪಡಿಸಿತು. ಇದು ನಗರದ ಬಹುಪಾಲು ಭಾಗದ ಪುನರ್ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ 1906 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 10 ರಂದು ''[[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಅಮೇರಿಕನ್]]'' ದಿನ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಈ ರೀತಿ ವರದಿ ಮಾಡಿತು, "ನಗರವು ಬೂದಿಯಿಂದ ಮೇಲೆದ್ದಿದೆ, ಇದು ಆಧುನಿಕ ಯುಗದ ದುರಂತವೊಂದು ಶುಭವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನವಾಗಿದೆ."{{Citation needed|date=September 2008}} ತನ್ನ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತಲಿನ ಕೆಲವು ಉಪನಗರಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ಪಟ್ಟಣದ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 1918ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಪಟ್ಟಣ ಕಡೆಯದಾಗಿದೆ. 1948ರ ಸಂವಿಧಾನ ತಿದ್ದುಪಡಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಯಾವುದೇ ಪ್ರದೇಶದ ಗಡಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ನಾಗರಿಕರ ವಿಶೇಷ ಮತಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite news|title=Baltimore seals its borders|last=Duffy|first=James|date=December 2007|work=Baltimore Magazine|pages=124–27}}</ref> 1950ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 23.8% ರಷ್ಟಿದ್ದ ಪಟ್ಟಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1970 ರಲ್ಲಿ 46.4% ಕ್ಕೆ ಏರಿತು.<ref>"''[https://books.google.com/books?id=vhc9YTPkYwYC&amp;pg=PA142&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false ಅಲಬಸ್ಟರ್ ನಗರಗಳು: ಅರ್ಬನ್ ಯು.ಎಸ್. 1950ರಿಂದ]'' ". ಜಾನ್ ಆರ್. ಶಾರ್ಟ್ (2006). [[ಸಿರಾಕುಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್]]. ಪು.142. ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0791067726</ref> [[1968ರ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ದಂಗೆ]] ಯು ಏಪ್ರಿಲ್ 4, 1968ರಲ್ಲಿ [[ಮೆಂಫಿಸ್ ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೀ]]ನಲ್ಲಿ [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಲೂಥರ್ ಕಿಂಗ್ ಜೂನಿಯರ್]] ನ ಹತ್ಯೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 1968 ಏಪ್ರಿಲ್, 12ರ ವರೆಗೆ ಬೇರೆ ನಗರಗಳಲ್ಲಿನ ದಂಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆದೇಶವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ದಂಗೆಯಿಂದ ನಗರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ $10 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು (US$ {{formatnum:{{Inflation|US|10|1968|r=0}}}} ಮಿಲಿಯನ್ {{CURRENTYEAR}}) ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ದಳ ಹಾಗೂ 1,900 ಫೆಡರಲ್ ದಳಗಳನ್ನು ನಗರಕ್ಕೆ ಬರುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಲಾಯಿತು. [[ಉತ್ತರದ ರಸ್ತೆ]], [[ಹೊವಾರ್ಡ್ ರಸ್ತೆ]], ಮತ್ತು [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ರಸ್ತೆ]]ಗಳು ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಖಾಲಿ ಬಿದ್ದಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ದಂಗೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.ubalt.edu/template.cfm?page=1639|title=Baltimore Riots of 1968: A Timeline|publisher=University of Baltimore|accessdate=2008-09-11|archive-date=2008-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20080127050525/http://www.ubalt.edu/template.cfm?page=1639|url-status=dead}}</ref> 1970ರಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಹಿಂದುಳಿದ ಪ್ರದೇಶವಾದ [[ಇನ್ನರ್ ಹಾರ್ಬರ್]] ಅನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಕೈಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟ ಉಗ್ರಾಣಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಿಂದ ಆಕ್ರಮಿತವಾದ ಏಕೈಕ ಸ್ಥಳವಾಗಿತ್ತು. 1979ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಸಭಾಂಗಣ]] ನಿರ್ಮಾಣದೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪುನರ್ ಅಭಿವೃದ್ದಿಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. 1980ರಲ್ಲಿ [[ಬಂದರು ಸ್ಥಳ]]ದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉಪಹಾರ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು.ಇದರ ನಂತರ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳವಾದ [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ]] ಮತ್ತು [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ]]ಯನ್ನು 1981ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. 1992ರಲ್ಲಿ [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಓರಿಯೊಲ್ಸ್]] [[ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ತಂಡ]] [[ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] ದಿಂದ ಬಂದರಿನ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶದ ಹತ್ತಿರವಿರುವ [[ಕ್ಯಾಮ್ಡನ್‌ನ ಓರಿಯೊಲ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಗೆ ಆಗಮಿಸಿತು. ಆರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ರಾವೆನ್ಸ್]] [[ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ತಂಡ]] [[ಎಮ್.ಮತ್ತು ಟಿ.ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]]ಗೆ ಬಂದಿತು, ನಂತರ ಕ್ಯಾಮ್ಡನ್ ಯಾರ್ಡ್ಸ್ ವರ್ಗಾವಣೆ ಹೊಂದಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.mdstad.com/index.php?option=com_content&task=view&id=12&Itemid=26|title=Who We Are|work=Maryland Stadium Authority|accessdate=2008-10-26}}</ref> 2007 ಜನವರಿ 17ರಂದು [[ಶೀಲಾ ದೀಕ್ಷನ್]] ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಮೇಯರ್ ಆದರು.<ref>{{cite news|title=Dixon Takes Oath|last=Fritze|first=John|date=2007-01-19|work=The Baltimore Sun|accessdate=2008-09-11}}</ref> 2009 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1 ರಂದು ಕರ್ತವ್ಯದ ಲೋಪದ ಮೇರೆಗೆ ಅವರನ್ನು ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವರು ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜಿನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಪಟ್ಟಣವು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ನೊಂದಾಯಿತ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ]] ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="nris">{{cite web|url=http://www.nr.nps.gov/|title=National Register Information System|date=2008-04-15|work=National Register of Historic Places|publisher=National Park Service|access-date=2010-08-11|archive-date=2008-10-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20081026215351/http://www.nr.nps.gov/|url-status=dead}}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Baltimoreharborview.jpg|left|thumb|upright|ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಬಂದರಿನ ಪೂರ್ವದ ನೋಟ]] [[ಚಿತ್ರ:Lucas Baltimore 1852 Cityplan.png|thumb|ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರದ ಯೋಜನೆ(1852)]] ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಉತ್ತರ-ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿರುವ [[ಪಟಾಕ್ಸೋ ನದಿಯ]] ಹತ್ತಿರವಿದೆ. ಈ ನದಿಯು [[ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ]] ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ನಗರವು [[ಪೀಡ್ ಮಾಂಟ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ]], ಸೀಮಾರೇಖೆಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನ್ನು "ಕೆಳನಗರ" ಮತ್ತು "ಮೇಲ್ ನಗರ" ಎಂದು ವಿಭಾಜಿಸಿದೆ. ನಗರದ ಪರಿಮಿತಿಯು ಬಂದರಿನ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ {{convert|480|ft|m}} ಆಗ್ನೇಯ ಮೂಲೆಯ ಹತ್ತಿರದ [[ಪಿಮ್ಲಿಕೊ]] ವರೆಗೂ ಹಬ್ಬಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mgs.md.gov/esic/fs/fs1.html |title=Highest and Lowest Elevations in Maryland's Counties |accessdate=2007-11-14 |work=Maryland Geological Survey |archive-date=2007-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071005233230/http://www.mgs.md.gov/esic/fs/fs1.html |url-status=dead }}</ref> ಯು.ಎಸ್. ಜನಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೊ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರದ ಒಟ್ಟು ಭಾಗ{{convert|92.1|mi2|km2|abbr=off}}, {{convert|80.8|mi2|km2|abbr=off}}ನೆಲದಿಂದ ಮತ್ತು ನೀರಿನಿಂದ{{convert|11.3|mi2|km2|abbr=off}} ಕೂಡಿದೆ. ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಶೇಕಡಾ 12.24ರಷ್ಟು ನೀರಿದೆ. === ಹವಾಗುಣ === [[ಕೊಪ್ಪೆನ್ ವರ್ಗೀಕರಣ]]ದ ಪ್ರಕಾರ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ [[ಆರ್ದ್ರ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ವಲಯದ]] (''Cfa'' ) ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಜುಲೈ ತಿಂಗಳು ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ತಿಂಗಳಾಗಿದ್ದು, ಸರಾಸರಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ {{convert|89|°F|°C|abbr=on}} ಮತ್ತು ಸರಾಸರಿ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ{{convert|72|°F|°C|abbr=on}}.<ref name="WeatherChannel">{{cite web |url = http://www.weather.com/outlook/travel/businesstraveler/wxclimatology/monthly/graph/21211?from=36hr_bottomnav_business |title = Average Monthly High and Low Temperatures for Baltimore, MD (21211) |accessdate = 2007-10-21 |publisher = [[The Weather Channel (United States)|The Weather Channel]]}}</ref> ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಆರ್ದ್ರತೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. 1936 ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಆರ್ದ್ರತೆ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌{{convert|107|°F|°C|abbr=on}}ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="WeatherChannel"/> ಜನವರಿ ತಿಂಗಳು ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಇರುವ ಮಾಸವಾಗಿದ್ದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸರಾಸರಿ {{convert|42|°F|°C|abbr=on}} ಮತ್ತು ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಸರಾಸರಿ ಹೊಂದಿದೆ{{convert|28|°F|°C|abbr=on}}.<ref name="WeatherChannel"/> ಹೇಗೂ, ಚಳಿಗಾಲದ ಬಿಸಿ ಮಾರುತಗಳು ವಸಂತ ಋತುವಿನ ಕಾಲಗಳ ವಾತಾವರಣವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಆರ್ಕಟಿಕ್ ಮಾರುತಗಳು ರಾತ್ರಿಗಳ ಉಷ್ಣತೆ 20 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. 1934ರಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತಿಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣತೆ {{convert|-7|°F|°C|abbr=on}} ದಾಖಲಾಯಿತು.<ref name="WeatherChannel"/> [[ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ]] [[ಅರ್ಬ್ ನ್ ಹೀಟ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು [[ಚೆಸಾಪಿಕ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ]], ಸಾಧಾರಣ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶದ ಹೊರಗಿನ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ ಭಾಗಗಳು ನಗರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತಂಪಾಗಿದೆ. {{climate chart | Baltimore | 28 | 41.7 | 3.47 | 29.9 | 44.7 | 3.02 | 38.2 | 54.9 | 3.93 | 47.5 | 65.5 | 3.00 | 57.8 | 75.7 | 3.89 | 67.3 | 84.6 | 3.43 | 72.0 | 88.7 | 3.85 | 70.5 | 86.8 | 3.74 | 63.3 | 79.9 | 3.98 | 51.4 | 68.4 | 3.16 | 42.1 | 57.2 | 3.12 | 32.5 | 46.1 | 3.35 |units = imperial |float = right |clear = none }} [[ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ]] ಬಹುಪಾಲು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಮತ್ತು ಹಿಮ ಹೇರಳಗಾಗಿದ್ದು ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿಯಂತೆ, ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು 3-4 ಇಂಚುಗಳಷ್ಟು ಹಿಮಪಾತ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ವಸಂತಕಾಲ, ಬೇಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲಗಳು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ 105 ದಿನಗಳು ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕನ್ನು ತರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಮಳೆ ಮತ್ತು ಗುಡುಗ]]ನ್ನು ತರುತ್ತವೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಧೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಅಲ್ಪ ಮಳೆಯಿದ್ದು, ಕಡಿಮೆ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಮೋಡಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ ಹಿಮಪಾತದಂತೆ{{convert|20.8|in|cm}},<ref>ಎನ್‌ಒಎ‍ಎ, {{cite web | title=Average Snowfall in Inches | url=http://lwf.ncdc.noaa.gov/oa/climate/online/ccd/snowfall.html | access-date=2010-08-11 | archive-date=2011-06-19 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110619061102/http://www.governor.nh.gov/media/news/2011/061511-hb218.htm | url-status=dead }}</ref> ಸಾಂಧರ್ಬಿಕವಾಗಿ ಹಿಮ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ, ವಾರ್ಷಿಕ ಉಷ್ಣತೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದ ಹಿಮಪಾತ ಅತಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಮ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ವಾತಾವರಣದ ಮೇಲ್‌ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿಮಾರುತಗಳು ಉಂಟಾಗುವುದರಿಂದ, ಪ್ರತಿಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಅತಿವೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಹಿಮಪಾತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಪರ್ವತಗಳು ತಂಪಾದ ಮಾರುತಗಳನ್ನು ತಡೆದು ಅತಿ ವೃಷ್ಟಿ ಅಥವಾ ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ. 2009-2010 ರ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದ ಹಿಮಪಾತವು ಎಲ್ಲಾ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸಿದೆ.ಇದು {{convert|79.7|in|cm}} ಫೆಬ್ರವರಿ 11,2010 ರಂದು ಹಾಗೂ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳಿನ {{convert|49.2|in|cm}} ಮೊದಲ 10 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿದಿದೆ.<ref>[http://weblogs.marylandweather.com/2010/02/so_far_this_winter_6_feet_7_in.html Marylandweather.com]</ref> ನವಂಬರ್ 13 ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲದ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಏಪ್ರಿಲ್ 2 ಚಳಿಗಾಲದ ಸರಾಸರಿಯ ಅಂತಿಮ ದಿನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url = http://www.weather.com/maps/activity/garden/usnationalnormalfirstfreeze_large.html?clip=undefined&region=undefined&collection=localwxforecast&presname=undefined |title = US National Normal First Freeze |accessdate = 2007-09-11 |publisher = [[The Weather Channel (United States)|The Weather Channel]] |archive-date = 2007-10-12 |archive-url = https://web.archive.org/web/20071012224312/http://www.weather.com/maps/activity/garden/usnationalnormalfirstfreeze_large.html?clip=undefined&region=undefined&collection=localwxforecast&presname=undefined |url-status = dead }}</ref> ಸೂಚನೆ: ಈ ಕೆಳಗೆ ದಾಖಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ವಿವರಗಳು ಇನ್ನರ್ [[ಹಾರ್ಬರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುತ್ತವೆ.ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಿವರಗಳು [[ಬಿಡಬ್ಲುಐ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿವೆ. {{-}}{{Infobox Weather |single_line=Y |location=Baltimore |Jan_Hi_°F = 41.7 |Feb_Hi_°F = 44.7 |Mar_Hi_°F = 54.9 |Apr_Hi_°F = 65.5 |May_Hi_°F = 75.7 |Jun_Hi_°F = 84.6 |Jul_Hi_°F = 88.7 |Aug_Hi_°F = 86.8 |Sep_Hi_°F = 79.9 |Oct_Hi_°F = 68.4 |Nov_Hi_°F = 57.2 |Dec_Hi_°F = 46.1 |Year_Hi_°F = 66.2 |Jan_Lo_°F = 28.0 |Feb_Lo_°F = 29.9 |Mar_Lo_°F = 38.2 |Apr_Lo_°F = 47.5 |May_Lo_°F = 57.8 |Jun_Lo_°F = 67.3 |Jul_Lo_°F = 72.0 |Aug_Lo_°F = 70.5 |Sep_Lo_°F = 63.3 |Oct_Lo_°F = 51.4 |Nov_Lo_°F = 42.1 |Dec_Lo_°F = 32.5 |Year_Lo_°F = 50.0 |scprecip= green |Jan_Precip_inch = 3.47 |Feb_Precip_inch = 3.02 |Mar_Precip_inch = 3.93 |Apr_Precip_inch = 3.00 |May_Precip_inch = 3.89 |Jun_Precip_inch = 3.43 |Jul_Precip_inch = 3.85 |Aug_Precip_inch = 3.74 |Sep_Precip_inch = 3.98 |Oct_Precip_inch = 3.16 |Nov_Precip_inch = 3.12 |Dec_Precip_inch = 3.35 |Jan_Snow_inch = 7.0 |Feb_Snow_inch = 6.4 |Mar_Snow_inch = 2.4 |Apr_Snow_inch = 0.1 |May_Snow_inch = 0 |Jun_Snow_inch = 0 |Jul_Snow_inch = 0 |Aug_Snow_inch = 0 |Sep_Snow_inch = 0 |Oct_Snow_inch = 0 |Nov_Snow_inch = 0.6 |Dec_Snow_inch = 1.7 |Jan_Sun=155.0 |Feb_Sun=166.7 |Mar_Sun=213.9 |Apr_Sun=231.0 |May_Sun=254.2 |Jun_Sun=276.0 |Jul_Sun=291.4 |Aug_Sun=263.5 |Sep_Sun=222.0 |Oct_Sun=204.6 |Nov_Sun=159.0 |Dec_Sun=145.7 |Jan_Snow_days = 3.7 |Jan_Precip_days = 10.8 |Feb_Snow_days = 2.7 |Feb_Precip_days = 9.3 |Mar_Snow_days = 1.3 |Mar_Precip_days = 10.4 |Apr_Snow_days = 0.2 |Apr_Precip_days = 10.2 |May_Snow_days = 0 |May_Precip_days = 11.5 |Jun_Snow_days = 0 |Jun_Precip_days = 10.0 |Jul_Snow_days = 0 |Jul_Precip_days = 10.0 |Aug_Snow_days = 0 |Aug_Precip_days = 9.1 |Sep_Snow_days = 0 |Sep_Precip_days = 8.4 |Oct_Snow_days = 0 |Oct_Precip_days = 8.2 |Nov_Snow_days = 0.5 |Nov_Precip_days = 8.9 |Dec_Snow_days = 1.5 |Dec_Precip_days = 9.7 |source = Weatherbase,<ref name = Weatherbase >{{cite web | url = http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=074081&refer= | title = Weatherbase: Historical Weather for Baltimore - Inner Harbor, Maryland, United States | publisher = Weatherbase | accessdate = 2010-06-14 | archive-date = 2011-11-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20111110103045/http://www.weatherbase.com/weather/weather.php3?s=074081&refer= | url-status = dead }}</ref> NOAA,<ref name = NCDC >{{cite web | url = http://cdo.ncdc.noaa.gov/climatenormals/clim20/md/180465.pdf | title = Climatography of the United States No. 20 (1971–2000) | format = PDF | year = 2004 | publisher = [[National Oceanic and Atmospheric Administration]] | accessdate = 2010-06-14 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> HKO <ref name= HKO >{{cite web | url = http://www.weather.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/Baltimore_e.htm | title = Climatological Normals of Baltimore | accessdate = 2010-06-14 | publisher = [[Hong Kong Observatory]] | archive-date = 2012-03-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120319234412/http://www.weather.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/baltimore_e.htm | url-status = dead }}</ref> | accessdate = 2010-06-14 }} == ನಗರದೃಶ್ಯ == [[ಚಿತ್ರ:Baltimore Inner Harbor Panorama.jpg|thumb|center|750px|ಫೆಡರಲ್ ಹಿಲ್‌ನಿಂದ ಕಾಣುವ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಇನ್ನರ್ ಹಾರ್ಬರ್ ದೃಶ್ಯ.]] [[ಚಿತ್ರ:Bmore-Skyline1.jpg|thumb|center|750px|ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಇನ್ನರ್ ಹಾರ್ಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದ ಪನೋರಮಾ]] === ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ === [[ಚಿತ್ರ:BaltimoreNationalAquarium.JPG|thumb|ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್, ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕ್ವೇರಿಯಂನ ತವರಾಗಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:E-mt.vernon.jpg|thumb|ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಮೌಂಟ್ ವರ್ನನ್ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಸ್ಮಾರಕ]] ಎರಡು ದಶಕಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಹಲವಾರು ಪ್ರಸಿದ್ದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿಗಳಾದ [[ಬೆಂಜಮಿನ್ ಲಾಟ್ರೊಬ್]], [[ಜಾನ್ ರಸೆಲ್ ಪೋಪ್]], [[ಮೀಸ್ ವಾನ್ ಡೆರ್ ರೊಹ್]] ಮತ್ತು [[ಐ. ಎಮ್. ಪೆಯ್]] ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ನಗರವು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದಂತಹ ವಿಭಿನ್ನ ಶೈಲಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಬೆಸಿಲಿಕ]] (1806-1821) ಎಂಬ ಕಟ್ಟಡವು [[ಬೆಂಜಮಿನ್ ಲಾಟ್ರೋಬ್]], ರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿದ್ದು, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಆಗಿದೆ. 1813 ರಲ್ಲಿ ರಾಬರ್ಟ್ ಕೇರಿ ಲಾಂಗ್ ರವರಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದ ರೆಂಬ್ರಾಂಟ್ ಪೀಲೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗಣನೀಯ ರಚನೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಾಲಯವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಇದು ಮುನ್ಸಿಪಾಲ್ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಾಲಯವಾಗಿದ್ದು, "[[ಪೀಲೆ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಾಲಯ]]" ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. 1822ರಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಮೆಕ್ ಕಿಮ್‌ರವರ ಮಗ [[ಐಸಾಕ್]] ವಿಲ್ಲಿಯಂ ಹೊವಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಮಾಲ್ ರವರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸ ಗೊಂಡ ಮೆಕ್ ಕಿಮ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಕೂಲ್ ಪ್ರಾರಂಭಿದರೂ, ಇದು ಜಾನ್ ಮೆಕ್ ಕಿಮ್‌ರವರ ಸ್ಮಾರಕಾರ್ಥವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಗ್ರೀಕ್ ದೇಶವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಹೊಂದಿದಾಗ ಅವರಲ್ಲಿದ್ದ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಇತ್ತಿಚೆಗೆ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ಅಥೆನ್ಸ್‌ನ ಪ್ರಾಚೀನ ಚಿತ್ರಗಳು ಅವರಿಗೆ ಪಾಂಡಿತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನೂ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ದದ ಕಾಲದವರೆಗೂ [[ಫೊಯೆನಿಕ್ಸ್ ಶಾಟ್ ಟವರ್]] (1828), {{convert|234.25|ft|m}} ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿತ್ತು. ಯಾವುದೇ ಹೊರಗಿನ ಸಾರುವೆಯ ಸಹಾಯವಿಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. 1851ರಲ್ಲಿ ಆರ್.ಸಿ.ಹ್ಯಾಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ರವರಿಂದ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಸನ್ ಐರನ್ ಕಟ್ಟಡವು ನಗರದ ಮೊದಲ ಉಕ್ಕಿನ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಅವನತಿಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ. 1870ರಲ್ಲಿ ದಾನಿಗಳಾದ[[ಜಾರ್ಜ್ ಬ್ರೌನ್ ರವರ]], ಸ್ಮಾರಕಾರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾದ [[ಬ್ರೌನ್ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಚರ್ಚ್]], [[ಲೂಯಿಸ್ ಕಂಫಾರ್ಟ್ ಟಿಫ್ಫನಿ]]ಯವರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ [[ಬಣ್ಣದ ಗಾಜುಗಳಿಂದ]] ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕಿಟಕಿಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದೆ. ''ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯು'' ಹೇಳಿರುವಂತೆ, "ಇದು ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು, ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ನಿಧಿಯಾಗಿದೆ."<ref>{{cite web|last=Evitts|first=Elizabeth|title=Window to the Future|work=Baltimore Magazine|month=April|year=2003|url=http://www.browndowntown.org/files/april_balt_magazine.pdf|accessdate=2009-05-06|format=PDF|archive-date=2011-09-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110911075155/http://www.browndowntown.org/files/april_balt_magazine.pdf|url-status=dead}}</ref><ref name="Sun2003">{{cite news|last=Bishop|first=Tricia|title=Illuminated by a jewel|work=[[The Baltimore Sun]]|date=April 7, 2003|url=http://pqasb.pqarchiver.com/baltsun/access/321974201.html?dids=321974201:321974201&FMT=ABS&FMTS|accessdate=2009-05-06|archive-date=2011-05-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20110524173047/http://pqasb.pqarchiver.com/baltsun/access/321974201.html?dids=321974201:321974201&FMT=ABS&FMTS|url-status=dead}}</ref> 1845 ರ [[ಗ್ರೀಕ್ ದಂಗೆ]] ಶೈಲಿಯ [[ಲಾಯ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಯೆಹೂದಿ ಮಂದಿರವು]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಯೆಹೂದಿ ಮಂದಿರವಾಗಿದೆ]].. 1876ರಲ್ಲಿ ಲೆ.ಕರ್ನಲ್ ಜಾನ್.ಎಸ್. ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ರವರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ [[ಜಾನ್ಸ್ ಹೊಪ್ ಕಿನ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯು]] ಅಂದಿನ ದಿನದ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿ ನಿರೋಧ ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಗಣನೀಯ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ. ಐ.ಎಮ್.ಪೆಯ್‌ರವರ [[ವಿಶ್ವ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ]] (1977) ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪಂಚಭುಜಾಕೃತಿಯ ಕಟ್ಟಡವು 405 ಅಡಿ (123.4 ಮೀ) ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿದೆ. ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ಗೆ ಮೊಂದಿನ ಕೊಡುಗೆಗಳು "[[10 ಇನ್ನರ್ ಹಾರ್ಬರ್]]". <span style="white-space:nowrap">717 ಅಡಿ (218.5 ಮೀ)</span> ಎತ್ತರವಿರುವ ಬೃಹತ್ ಕಟ್ಟಡದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು, ಜನವರಿ 10,2010 ಕ್ಕೆ ARC ಯಂತ್ರ ಭೂ ಅಗೆತದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಒಂದು ಹೋಟೆಲ್, ಉಪಹಾರ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ನಯಾಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ 300 ಪ್ರ್ಯಾಟ್ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ 50-60 ಅಂತಸ್ತುಗಳ ಒಂದು ಗೋಪುರದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಮೋದನೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸ ಈಗ ಅಂತಿಮ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. [[ಪೂರ್ವಒಳ ಬಂದರು]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಹೊಸ ಗೋಪುರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಒಂದು [[ಲೆಗ್ ಮ್ಯಾಸನ್]]ನ ಪ್ರಪಂಚದ ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರವಾದ 24 ಮಹಡಿಗಳ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಎಲ್ಲಾ ನಾಲ್ಕು ಹವಾಮಾನಗಗಳಲ್ಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿರುವ 24 ಮಹಡಿಗಳ ಹೋಟೆಲ್ ಸಂಕೀರ್ಣ. ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು [[ಚೌಕಟ್ಟು ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ]] ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಸಾಲುಮನೆಗಳಿರುವ]] ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು [[ಆಕಾರ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ]] ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಸಾಲುಮನೆಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ನಗರದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವು ಸಾಲು ಮನೆಗಳು 1790 ಯಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗಿವೆ [[ಕ್ಯಾಮ್ಡೆನ್ ಯಾರ್ಡ್ಸ್‌ನ ಒರಿಯೊಲ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಹಲವಾರು ಜನರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ [[ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್‌]]ನ ಅತಿ ಸುಂದರ[[ಬೇಸ್ ಬಾಲ್]] ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹಲವಾರು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೆಟ್ರೋ-ಶೈಲಿಯ ಉದ್ಯಾನವನದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸ್ಪೂರ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಮ್ಡೆನ್ ಯಾರ್ಡ್ಸ್ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ]] ನೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉಗ್ರಾಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಕೈಗಾರಿಕಾ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು]] ಅನೇಕ ಬಾರ್ ಗಳು, ಉಪಹಾರ ಮಂದಿರಗಳು ಮತ್ತು ಸಗಟು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. === ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು === {{Main|List of tallest buildings in Baltimore}} [[ಚಿತ್ರ:Legg Mason Building.jpg|thumb|upright|ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಲೆಗ್ ಮಾಸನ್ ಕಟ್ಟಡ]] {| cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin:0 1em 1em 0;font-size:90%" |- style="background:#ccc" | ಕಟ್ಟಡ | ಎತ್ತರ | ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ | ಅಂತಸ್ತುಗಳು | |- | 1 | [[ಲೆಗ್ ಮೇಸನ್ ಕಟ್ಟಡ]] | {{convert|529|ft|m|0}} | 40 | 1973 | <ref>{{cite web | url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=leggmasonbuilding-baltimore-md-usa | title=Legg Mason Building | publisher=Emporis Corporation | accessdate=1 November 2007}}</ref> |- style="background:#efefef" | 2 | [[ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಕಟ್ಟಡ]] | {{convert|509|ft|m|0}} | 37 | 1924 | <ref>{{cite web | url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=bankofamericabuilding-baltimore-md-usa | title=Bank of America Building | publisher=Emporis Corporation | accessdate=1 November 2007}}</ref> |- | 3 | [[ವಿಲಿಯಮ್ ಡೊನಾಲ್ಡ್ ಸ್ಚೇಫರ್ ಕಟ್ಟಡ]] | {{convert|493|ft|m|0}} | 37 | 1992 | <ref>{{cite web | url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=williamdonaldschaefertower-baltimore-md-usa| title=William Donald Schaefer Tower| publisher=Emporis Corporation | accessdate=1 November 2007}}</ref> |- style="background:#efefef" | 4 | [[ಕಾಮರ್ಸ್ ಪ್ಲೇಸ್]] | {{convert|454|ft|m|0}} | 31 | 1992 | <ref>{{cite web | url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=commerceplace-baltimore-md-usa | title=Commerce Place | publisher=Emporis Corporation | accessdate=1 November 2007}}</ref> |- | 5 | [[100 ಈಸ್ಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] | {{convert|418|ft|m|0}} | 28 | 1992 | <ref>{{cite web | url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=100eastprattstreet-baltimore-md-usa | title=100 East Pratt Street | publisher=Emporis Corporation | accessdate=1 November 2007}}</ref> |- style="background:#efefef" | 6 | [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ವರ್ಲ್ಡ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್]] | {{convert|405|ft|m|0}} | 32 | 1977 | <ref>{{cite web | url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=worldtradecenter-baltimore-md-usa | title=Trade Center | publisher=Emporis Corporation | accessdate=1 November 2007}}</ref> |- | 7 | [[ಟ್ರೆಮೊಂಟ್ ಪ್ಲಾಝಾ ಹೋಟೆಲ್]] | {{convert|395|ft|m|0}} | 37 | 1967 | <ref>{{cite web | url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=tremontplazahotel-baltimore-md-usa | title=Tremont Plaza Hotel | publisher=Emporis Corporation | accessdate=1 November 2007}}</ref> |- style="background:#efefef" | 8 | [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಟವರ್ಸ್ ಸೌತ್ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್]] | {{convert|385|ft|m|0}} | 30 | 1969 | <ref>{{cite web | url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=charlestowerssouthapartments-baltimore-md-usa | title=Charles Towers South Apartments | publisher=Emporis Corporation | accessdate=1 November 2007}}</ref> |- | 9 | [[ಬ್ಲಾಸ್ಟೀನ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್]] | {{convert|360|ft|m|0}} | 30 | 1962 | <ref>{{cite web | url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=blausteinbuilding-baltimore-md-usa | title=Blaustein Building | publisher=Emporis Corporation | accessdate=1 November 2007}}</ref> |- style="background:#efefef" | 10 | [[250 ವೆಸ್ಟ್ ಪ್ರ್ಯಾಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] | {{convert|360|ft|m|0}} | 24 | 1986 | <ref>{{cite web | url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=250westprattstreet-baltimore-md-usa | title=250 West Pratt Street | publisher=Emporis Corporation | accessdate=1 November 2007}}</ref> |} === ನೆರೆಹೊರೆ === {{Main|List of Baltimore neighborhoods}} ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಅನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ 9 ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ; ಉತ್ತರ, ವಾಯುವ್ಯ, ಈಶಾನ್ಯ, ಪಶ್ಚಿಮ, ಕೇಂದ್ರ, ಪೂರ್ವ, ದಕ್ಷಿಣ, ನೈಋತ್ಯ, ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಪೋಲೀಸ್‌ ಠಾಣೆ]]ಗಳನ್ನು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಗಸ್ತು ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]ನ್ನು ಸರಹದ್ದಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಈಸ್ಟ್‌ ಅಥವಾ ವೆಸ್ಟ್‌ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರನ್ನು, ಮತ್ತು/ಅಥವಾ [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]ನ್ನು ವಿಭಾಗಿಸುವ ಸರಹದ್ದನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣವಾಗಿ ಈ ನಗರವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸುವುದು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶವು [[ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇದು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. [[ಹಾರ್ಬರ್‌‌ಪ್ಲೇಸ್‌]], ದಿ ಕ್ಯಾಮಡೆನ್‌ ಯಾರ್ಡ್ಸ್‌ ಸ್ಪೋಟ್ಸ್‌ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌([[ಕ್ಯಾಮಡೇನ್‌ ಯಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಓರಿಯೋಲ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌]] ಮತ್ತು [[M&amp;T ಬ್ಯಾಂಕ್‌ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ]]), [[ಕನ್ವೆನ್ಷನ್‌ ಸೆಂಟರ್]], ಮತ್ತು [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ]] ಸೇರಿದಂತೆ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನೈಟ್‌ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು, ಬಾರ್‌, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‌ಗಳು, ಶಾಪಿಂಗ್‌ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಆಕರ್ಷಣೀಯಗಳು ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು. ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ [[ಲೆಗ್‌ ಮಾಸನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಕಾನ್ಸ್ಟೆಲ್ಲೇಷನ್‌ ಎನರ್ಜಿ]]ಯಂತಹ ಹಲವಾರು ವ್ಯಾಪಾರೀ ತಾಣಗಳಿಗೂ ಕೂಡ ಇದು ತವರಾಗಿದೆ. ಇದು ಸೇರಿದಂತೆ, ಶಾಲೆಗೆ ಹತ್ತಿರವೇ ಇರುವ [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಮೇರಿ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮೆಡಿಕಲ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್]]ನ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ದಿನದ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್]] ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ ಕೂಡ ಇದೆ. ಮಿತಿಯಾದ ವಾಸ್ತವ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿರುವ ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ ನಗರವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 2002ರಿಂದ ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನ ನಿವಾಸಿಗಳಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 10,000 ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, 2012ರಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು 7,400 ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಮನೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ವಾಸಿಸಲು ಸಿಗಲಿವೆ.<ref>{{cite news | last=Mirabella | first=Lorraine | url=http://www.ubalt.edu/jfi/jfi/Media/Balto_Sun/sun013007.htm | title=Downtown jobs, housing boom | work=The Baltimore Sun | accessdate=January 30, 2007 | archive-date=ಜನವರಿ 27, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080127050520/http://www.ubalt.edu/jfi/jfi/Media/Balto_Sun/sun013007.htm | url-status=bot: unknown }}</ref> [[ಡ್ರೂಯಿಡ್‌ ಹಿಲ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌]]ನ ಕೊನೆವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿರುವ ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವು ಸಹ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆರೆಹೊರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ಮೌಂಟ್‌ ವೆರ್ನಾನ್‌]], ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ನಾರ್ಥ್‌, [[ರಿಸರ್ವಾಯರ್‌ ಹಿಲ್‍]], [[ಬೋಲ್ಟನ್‌ ಹಿಲ್‌]], ಡ್ರೂಯಿಡ್‌ ಹೈಟ್ಸ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಇನ್ನಿತರ ಅನೇಕ ನೆರೆಹೊರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಿವಾಸಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ನಗರಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಇವು ತಾಣಗಳಾಗಿವೆ. [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ಆರ್ಟ್‌]], [[ಪೀಬಾಡಿ ಇನ್ಸ್‌ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]] ಆಫ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌, [[ಲಿರಿಕ್‌ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್‌]], [[ವಾಲ್ಟರ್ಸ್‌ ಆರ್ಟ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]], [[ಜೋಸೆಫ್‌ ಮೆಯಿರ್‌ಹಾಫ್ ಸಿಂಫೋನಿ ಹಾಲ್‌]]ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿವೆ. ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ನ [[ಇನ್ನರ್‌ ಹಾರ್ಬರ್‌]] ಮತ್ತು ಮೌಂಟ್‌ ವೆರ್ನಾನ್‌ ನೆರೆಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಮೇಲೆ ಮನಬಂದಂತೆ ಹಲ್ಲೆಯ ವರದಿಗಳಾದಾಗ 2009ರಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧ ತಡೆಗೆ ಕ್ರಮಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|last=Fenton|first=Justin|title=Assaults on rise in downtown, Inner Harbor|date=May 31, 2009|work=[[The Baltimore Sun]]|url=http://www.baltimoresun.com/news/local/baltimore_city/bal-md.ci.attacks31may31,0,810921.story?page=1|accessdate=2009-05-31}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news|last=Hermann|first=Peter|title=Downtown gets riskier after dark|date=May 31, 2009|work=[[The Baltimore Sun]]|url=http://www.baltimoresun.com/news/local/crime/bal-md.hermann31may31,0,4060018.story|accessdate=2009-05-31}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನಗರದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವು ನೇರವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಇದು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ [[ದಿ ಅಲಮೇಡಾ]] ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಫಿಮ್ಲಿಕೋ ರೋಡ್]]ನಿಂದ ಪರಿಮಿತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನಗರದ ಹೊರವಲಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, [[ರೋನಾಲ್ಡ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌]], [[ಹೋಮ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]], [[ಗ್ಯೂಯಿಫೋರ್ಡ್‌]], ಮತ್ತು [[ಸೆಡಾರ್‌ಕ್ರ‍ಾಫ್ಟ್‌]]ಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ನೆರೆಪ್ರದೇಶದ, ಅನೇಕ ನಗರಗಳ ಉನ್ನತ ವರ್ಗದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಭಾಗವು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದಂತಹ [[ಲೊಯಾಲಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ದಿ ಜಾನ್ಸ್‌ ಹಾಪ್‌ಕಿನ್ಸ್‌ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಕಾಲೇಜ್‌ ಆಫ್‌ ನೋಟರ್‌ ಡೇಮ್‌ ಆಫ್‌ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]]ಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ನಗರದಲ್ಲಿ, B&amp;O ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಹಳಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇನ್ನರ್‌ ಹಾರ್ಬರ್‌ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಹೊಂದಿರುವ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಳೆರಡರ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, [[ಲ್ಯೂಕಾಸ್ಟ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್‍]]ನಂತಹ ನೆರೆಹೊರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; [[ಫೆಡರಲ್‌ ಹಿಲ್‌]] ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಐಷಾರಾಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯನಿರತ ವೃತ್ತಿಪರರು, ಪಬ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್‍ಗಳು; ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ [[ಚೆರ್ರಿ ಹಿಲ್‌]] ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದ ನಗರವು ಈಶಾನ್ಯ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಗರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ನಗರದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಸರಹದ್ದಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ [[ಮೋರ್ಗ್‍ನ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]], ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಸಿನ್‌ಕ್ಲೈರ್‌ ಲೇನ್‌]], [[ಎರ್ಡ್‌ಮನ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ]], ಮತ್ತು [[ಪುಲಸ್ಕಿ ಹೈವೇ]] ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಲಮೇಡವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈಶಾನ್ಯದ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ವಾಸ್ತವ್ಯಯೋಗ್ಯವಾದ ನೆರೆಹೊರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳುಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ವೈರುಧ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಈ ನಗರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ನ]]ರ ಪ್ರಭಾವವಿದೆ.<ref>{{cite web|title=Profile of General Demographic Charaterics: Hillen|publisher=Baltimore City Planning Department|url= http://censusprofile.bnia.org/Hillen%20Demographic%20Profile.pdf|format=PDF|accessdate=2007-10-27}}</ref><ref>{{cite web|title=Profile of General Demographic Characteristics: New Northwood|publisher=Baltimore City Planning Department|url=http://censusprofile.bnia.org/New%20Northwood%20Demographic%20Profile.pdf|format=PDF|accessdate=2007-10-27}}</ref><ref>{{cite web|title=Profile of General Demographic Characteristics: Stonewood-Pentwood-Winston|publisher=Baltimore City Planning Department|url= http://censusprofile.bnia.org/Stonewood-Pentwood-Winston%20Demographic%20Profile.pdf|format=PDF|accessdate=2007-10-27}}</ref> "ಪೂರ್ವ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್" ಅನ್ನು ಪೂರ್ವದ ಪ್ರದೇಶದ ಹೃದಯ ಭಾಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು [[ಜಾನ್ಸ್‌ ಹಾಪ್‌ಕಿನ್ಸ್‌ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್]] ಮತ್ತು [[ಜಾನ್ಸ್‌ ಹಾಪ್‌ಕಿನ್ಸ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಕೂಲ್‌ ಆಫ್‌ ಮೆಡಿಸಿನ್‌]]ಗೆ ಆಶ್ರಯನೀಡಿದೆ. ಎರ್ಡ್‌ಮನ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ ಕೆಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಿನ್‌ಕ್ಲೈರ್‌ ಲೇನ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ [[ಆರ್‌ಲೀನ್ಸ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]] ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ [[ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ನ]]ರಿಗೆ ನಿಷೇದಿತವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ನೆರೆಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಜರುಗಿರುವ ಅನೇಕ ಅಪರಾಧಗಳಿಂದಾಗಿ ಇದು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಈ ನಗರದ ಆಗ್ನೇಯ‌ ಪ್ರದೇಶವು ಇದರ ಪಶ್ಚಿಮ ಇನ್ನರ್‌ ಹಾರ್ಬರ್‌ನ ಆರ್ಲೀನ್ಸ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಈ ನಗರದ ಪೂರ್ವದ ಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಬಂದರಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯುವ ವೃತ್ತಿಪರರು ಮತ್ತು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ [[ಪಾಲಿಶ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್ಸ್‌]], [[ಗ್ರೀಕ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌]]ರು, [[ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌]]ರು, [[ಪ್ಯೂರ್ಟೋ ರಿಕಾನ್‌]]ರು, ಮತ್ತು [[ಇಟಾಲಿಯನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್]]ರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಉನ್ನತ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದು, ಅವರ ನೆಲೆಗೆ ಇದು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. [[ಲ್ಯಾಟಿನೋ]] ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ [[ಅಪ್ಪರ್‌ ಫೆಲ್ಸ್‌ ಪಾಯಿಂಟ್]] ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ನೈರುತ್ಯ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ನಗರದ ನಾರ್ಥ್‌ವೆಸ್ಟ್ರನ್‌ ಪ್ರದೇಶವು ಇದರ ನಾರ್ಥರ್ನ್‌ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ರನ್‌ ಗಡಿಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೇಶೀಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪಿಮ್ಲಿಕೋ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ಗ್ವಿನ್ಸ್‌‍ ಫಲ್ಸ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ]]ಯು ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಪ್ರಭಾವ ಹೊಂದಿರುವ ಅಲ್ಲಿ [[ಪಿಮ್‌ಲಿಕೋ ರೇಸ್‌ ಕೋರ್ಸ್‌]], [[ಸಿನಾಯ್‌ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್]] ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಸಿನಾಗೋಗ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ [[ಜೀವಿಶ್‌]] ಜನಾಂಗವು, 1960ರಿಂದಲೂ [[ವೈಟ್‌ ಫ್ಲೈಟ್‌]]ನವರ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಇದು [[ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್]]ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿತವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಉತ್ತರ ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ]]ನ ಮೇಲುಗಡೆ ಅನೇಕ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪಾರ್ಕ್‌ವೇನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕಡಿಮೆ-ಆದಾಯದಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ. ಈ ನಗರವು ಪೂರ್ವಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ "ವೆಸ್ಟ್‌ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌"ನ ಹೃದಯಭಾಗವಾಗಿರುವ ಡೌನ್‍ಟೌನ್‌ [[ಗ್ವಿನ್ಸ್‌ ಫಾಲ್ಸ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ]], [[ಫ್ರೆಮೊಂಟ್‌ ಅವೆನ್ಯೂ]], ಮತ್ತು [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌]]ನಿಂದ ಆವರಿಸಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. [[ಕಾಪಿನ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು ಪೆನಿಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಅವೆನ್ಯೂಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದೆ. ಇದು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್]] ಸಂಸ್ಕ್ರತಿಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ನೀಡುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ನಗರದ ಅನೇಕ ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌]] ನೆರೆಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ಗೆ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಒಂದಾನು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗದವರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದ [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್]]ರು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ [[ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್]] ನಿವಾಸಿಗಳು ಈ ನಗರದ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದಂತಹ [[ರಾಂಡಾಲ್ಸ್‌ಟೌನ್‌]] ಮತ್ತು [[ಬಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಕೌಂಟಿ]]ಯಲ್ಲಿನ [[ಓವಿಂಗ್ಸ್‌ ಮಿಲ್ಸ್‌]] ಮತ್ತು [[ಹೋವಾರ್ಡ್ ಕೌಂಟಿ]]ನಲ್ಲಿನ ಕೊಲಂಬಿಯಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಈಗ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ [[ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌]] ನಿವಾಸಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಅಪಹರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು "ಈಸ್ಟ್‌ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ "ನಂತಹದು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪರಾಧಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿಯಾದಂತಹ ''[[ದಿ ವೈರ್‌]]'' ನಲ್ಲಿ, ವೆಸ್ಟ್‌ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಾದ ಘಟನೆಗಳ ಆಧಾರಿತ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಪರಾಧದಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಲಿಕೆಯನ್ನು ಭಿತ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ನಗರದ ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್ರನ್‌ ಪ್ರದೇಶವು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಕೌಂಟಿ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌, ಮತ್ತು ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ B&amp;O ರೈಲುಮಾರ್ಗದಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿದೆ. [[ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೆರಿಕನ್‌]]ರ ಪ್ರಭಾವದ ಕುಸಿತದ ನಂತರ ಬಿಳಿಯರ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಾಗಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಈ ರೀತಿಯಾದ ಮಿಶ್ರಿತ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವ್ಯದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. <gallery> File:Parkside1.jpg|ಬಿಲೇರ್-ಎಡಿಸನ್ File:1pondhomeland.jpg|ಹೋಮ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ File:Woodberry07.JPG|ವುಡ್‌ಬೆರ್ರಿ File:STWPNTW.jpg|ಸ್ಟೋನ್‌ವುಡ್ File:Guilford.jpg|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ವಿಲೇಜ್ File:DSCF1284.JPG|ಕರ್ರೊಲ್ಟನ್ ರಿಡ್ಜ್ File:Station North Arts District Baltimore Chas St.jpg|ಸ್ಟೇಷನ್ ನಾರ್ತ್ File:Fells Point A.JPG|ಫೆಲ್ಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್ </gallery> === ನೆರೆಯ ಸಮುದಾಯಗಳು === ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರವು ಕೆಳಕಂಡ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಹೊಂದಿದೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಏಕೀಕೃತವಲ್ಲದ [[ಜನಗಣತಿ-ನಮೂದಿಸಿದ ಸ್ಥಳ]]ಗಳು. ಎಲ್ಲವೂ [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಪ್ರಾಂತ]]ದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿವೆ, ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಗ್ಲೆನ್ ಬರ್ನೀಗಳು ಮಾತ್ರ [[ಆ‍ಯ್‌‍ನೆ ಅರುಂಡೆಲ್ ಪ್ರಾಂತ]]ದ ನೆರೆಯಲ್ಲಿದೆ. <div style="float:left;width:33%"> * [[ಆರ್ಬುಟಸ್]] * [[ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ಪಾರ್ಕ್]] * [[ಕ್ಯಾಟೊನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]] * [[ಡುಂಡ್ಲಕ್]] * [[ಗ್ಲೆನ್ ಬರ್ನೀ]] * [[ಲ್ಯಾನ್ಸ್‌ಡೌನೆ-ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] * [[ಲೊಚೀರ್ನ್]] </div><div style="float:left;width:33%"> * [[ಓವರ್ಲಿ]] * [[ಪಾರ್ಕ್‌ವಿಲ್ಲೆ]] * [[ಪೈಕ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]] * [[ರೋಸ್ಡೇಲ್]] * [[ಟೌಸನ್]] * [[ವುಡ್‌ಲಾನ್]] </div>{{-}} == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{Citations missing|section|date=January 2009}} {{Main|Culture of Baltimore}} {{See also|Music of Baltimore|List of museums in Baltimore}} [[ಚಿತ್ರ:Converted.png|thumb|upright|ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಸ್ಮಾರಕ]] ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ-ವರ್ಗದ ಬಂದರು ನಗರ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಅನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ "ನೆರೆಹೊರೆಯ ನಗರ" ಎಂದು ಕೂಡಾ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸುಮಾರು 300 ಜಿಲ್ಲೆಗಳು<ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = Baltimore City Residents | work = | publisher = City of Baltimore, Maryland | date = | url = http://www.ci.baltimore.md.us/residents/ | doi = | accessdate = 2009-06-05 | archive-date = 2009-06-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090621195940/http://www.ci.baltimore.md.us/residents/ | url-status = dead }}</ref> ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿವೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇಂದು ಮೂರು ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬಂದರಿನ ಬದಿಯಲ್ಲಿವೇ ಇವೆ: [[ಇನ್ನರ್ ಹಾರ್ಬರ್]], ಅಲ್ಲಿನ ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು, ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಸಿಯಂಗಳಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಂದ ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ; [[ಫೆಲ್ಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್]], ಮೊದಲಿಗೆ ನಾವಿಕರ ಮೆಚ್ಚಿನ ಮನೋರಂಜನಾ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಈಗ ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ (ಮತ್ತು ಇದು ಒಂದು ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಸ್ಲೀಪ್‌ಲೆಸ್ ಇನ್ ಸೀಟಲ್‌]]'' ನಲ್ಲಿದೆ); ಮತ್ತು [[ಲಿಟಲ್ ಇಟಲಿ]], ಉಳಿದ ಎರಡರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಇದೆ, ಇದು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಇಟಾಲಿಯನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯದ ಮೂಲ ಪ್ರದೇಶ&nbsp;– ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಯು.ಎಸ್. ಹೌಸ್ ಸ್ಪೀಕರ್ [[ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಪೆಲೊಸಿ]] ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆದದ್ದು. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಳನಾಡಾದ [[ಮೌಂಟ್ ವೆರ್ನನ್]], ನಗರದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ; ವಿವಿಧ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಗೆ ತವರಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:BromoSeltzertowerBaltimore.jpg|thumb|left|upright|ಎಮರ್ಸನ್ ಬ್ರೊಮೊ-ಸೆಲ್‌ಟ್ಜರ್ ಟವರ್, 1911ರಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಯಿತು.]] ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು "[[ಬಾಲ್ಟಿಮೊರೆಸೆ]]" ಅಥವಾ "ಬಾಲ್ಮೊರೆಸೆ" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯರು ಅವರ ನಗರದ ಹೆಸರನ್ನು "ಟಿ"ಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು "ಬಾಲಮೆರ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸುವುದನ್ನು ಹೊರಗಿನ ಜನರು ವೇಗವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಯೂರೋಪ್‌ನಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದವರ ಜನಾಂಗೀಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ "ಬಿ-ಮೋರ್" ಎಂದು ಹೇಳುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಅನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು "ಟಿ" ಅಕ್ಷರಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ "ಡಿ" ಎಂಬುದಾಗಿ "ಬಾಲ್ಡಿಮೋರ್" ಎಂದು ಉಚ್ಛರಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಬಾವ್ಲಮೆರ್" ಉಚ್ಚಾರಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಪಂಗಡದ ಜನರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಿಂದ ಹೊರಗಡೆ ಡನ್ಡಾಲ್ಕ್ ಮತ್ತು ಎಸೆಕ್ಸ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂದು ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಜನರು "ಬಾವ್ಲಮೆರೆಸೆ" ವ್ಯಾಪಾರದ ವಿಶೇಷತೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=February 2009}} ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವು ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಬದಲಾಗಿದೆ, ಅದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸೊಗಡು ಮತ್ತು ಉಚ್ಚಾರಣಾ ರೀತಿಗಳು ಹೊರ ಸೂಸಿವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ [[ಫೆಡರಲ್ ಹಿಲ್]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಂಟನ್‌]]ಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಯುವ ವೃತ್ತಿನಿರತರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವೆನಿಸಿವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಲ್ಯಾಟಿನೋಗಳು ಅವರ ಗುರುತನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ [[ಅಪ್ಪರ್ ಫೆಲ್ಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್]] ಕೂಡ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದಂತಹದ್ದು. ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ದಕ್ಷಿಣ]]ದಿಂದ ಬಂದ [["ಗ್ರೇಟ್ ಮೈಗ್ರೇಶನ್‌"]] ವಲಸೆಗಾರರಿಂದ ಬಂದಹುದಾಗಿದೆ. [[ಅಟ್ಲಾಂಟಾ, ಜಾರ್ಜಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.]]ಯಂತೆ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಕಪ್ಪು ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಮತ್ತು ಶತಮಾನದ ವೃತ್ತಿನಿರತ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ತವರಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=August 2009}}. ಸಿವಿಲ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೂ ಮೊದಲೆ, ಅಮೇರಿಕನ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪು ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=August 2009}}. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ [[ತುರ್ಗೂಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್‌]]ನು [[ಯು.ಎಸ್. ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್‌]]ನ ಮೊದಲ ಕಪ್ಪು ಅಮೇರಿಕನ್ ನ್ಯಾಯಾದೀಶನಾದನು. ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು [[ಬ್ಯಾರಿ ಲೆವಿನ್ಸನ್]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಗಿದೆ, ಈತನು ನಗರದ ಯಹೂದಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾದ ''[[ಡೈನೆರ್]]'', ''[[ಟಿನ್ ಮೆನ್]]'', ''[[ಅವಲನ್]]'', ಮತ್ತು ''[[ಲಿಬರ್ಟಿ ಹೈಟ್ಸ್]]'', ಅವನು ನಗರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಿಂದ ಸ್ಪೂರ್ತಿ ಪಡೆದಂತಿವೆ. ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ [[ಜಾನ್ ವಾಟಾರ್ಸ್]] ತಮ್ಮ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಗರದ ಕಾವ್ಯಪ್ರಹಸನಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅದರಲ್ಲಿ 1972ರ ''[[ಪಿಂಕ್ ಫ್ಯಾಮಿಂಗೊಸ್]]'' ಸಹ ಸೇರಿದೆ. ಆತನ ಚಲನಚಿತ್ರ ''[[ಹೇರ್‌ಸ್ಪ್ರೇ]]'' ಮತ್ತು ಅದರ [[ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ರಿಮೇಕ್‌]]ಗಳು ಸಹ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿಯೆ ಚಿತ್ರಿತವಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿವರ್ಷ [[ಆರ್ಟ್‌ಸ್ಕೇಪ್ (ಹಬ್ಬ)]]ವು ನಗರದ [[ಬೋಲ್ಟನ್ ಹಿಲ್]] ಸುತ್ತಲಿನಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ, ಅದು [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್]] ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಇದನ್ನು ’ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಫ್ರೀ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಹಬ್ಬ' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ''[[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ]]'' ನೋಡಿ === ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳು === [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಸಿಂಪೊನಿ ವಾದ್ಯಗೊಸ್ಟಿಯು]] ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಗೊಂಡ ವಾದ್ಯಗೊಸ್ಟಿಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು 1916ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಬಂಡವಾಳಹೂಡಿದ್ದ ಪೌರಸಭೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನಾಗು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಈಗಿನ ಸಂಗೀತ ನಿರ್ದೇಶಕರು [[ಮಾರಿನ್ ಅಲ್ಸೊಪ್]], ಇವರು [[ಲೆಯೊನಾರ್ಡ್ ಬೆರ್ನ್‌ಸ್ಟೈನ್]] ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. ಕೇಂದ್ರ ವೇದಿಕೆಯು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಟ ಥಿಯೇಟರ್ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಮಾನ್ಯತೆಗೊಳಗಾದ ಪಂಗಡವಾಗಿದೆ. [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಒಪೆರಾ]] ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಒಪೆರಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದು 2008ರಲ್ಲಿ ದಿವಾಳಿಯಾಗಿದ್ದಾಗಿ ದಾಖಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈಗ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://www.baltimoresun.com/entertainment/bal-te.to.opera09dec09,0,685458.story |title=Baltimore Opera seeks Chapter 11 protection |accessdate=2009-02-21 |last=Smith |first=Tim |date=December 9, 2008 |publisher=[[The Baltimore Sun]] |archive-date=2011-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110523012456/http://www.baltimoresun.com/entertainment/bal-te.to.opera09dec09,0,685458.story |url-status=dead }}</ref> [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಕಾನ್‌ಸೊರ್ಟ್]] ಇಪ್ಪತೈದು ವರ್ಷಗಳಿಗು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗೀತ ಸಭೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾನ್ಸ್-ಮೆರ್ರಿಕ್ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ, ಸ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದ [[ಥೋಮಸ್ W. ಲಾಂಬ್‌‌‌]]ರ ಮನೆಯನ್ನು [[ಹಿಪೊಡ್ರಮ್ ಥಿಯೇಟರ]]ನ್ನಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಿಸಿದರು, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಇವರಿಗೆ ಪ್ರವಾಸಿ ಬ್ರಾಡ್‌ವೇ ಮತ್ತು ಇತರ ಕಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಯುತ್ತಮ ಕಲಾಗಾರನಾಗುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಬಾಲ್ಟಿಮೊರ್ ವೃತ್ತಿಪರ (ಪ್ರಯಾಣವಿಲ್ಲದ) ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಥಿಯೇಟರ್ ಗುಂಪುಗಳು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ರಚನೆಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ರಂಗಸ್ಥಳದ ಮದ್ಯದಿಂದ ಒತ್ತಟ್ಟಿಗೆ, ನಗರದಲ್ಲಿನ ನಾಗರಿಕ ತಂಡಗಳು [[ಎವರಿಮೇನ್ ಥಿಯೇಟರ್]], ಸಿಂಗಲ್ ಕೇರಟ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಟಿಮೊರ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಪೆಸ್ಟಿವಲ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ನಗರದಲ್ಲಿನ ಸಮುದಾಯದ ರಂಗಮಂಟಪಗಳು ಪೆಲ್ಲ್ಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಥಿಯೇಟರ್ ಮತ್ತು ಅರೆನ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತೀ ಪುರಾತನ ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಆಪ್ರಿಕಾದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ರಂಗಮಂಟಪವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.baltimore.org/africanamerican/visual_performingarts.htm | title=Baltimore's African American Heritage and Attractions Guide:: Visual and Performing Arts | publisher=Visit Baltimore (affiliated with the Baltimore Convention & Tourism Board) | accessdate=5 Jan 2010 | archive-date=5 ಜುಲೈ 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090705085205/http://www.baltimore.org/africanamerican/visual_performingarts.htm | url-status=dead }}</ref> ಬಾಲ್ಟಿಮೊರ್ [[ಪ್ರತಿಸ್ಟಿತ ಬಾಲ್ಟಿಮೊರ್ ಗಾಯಕ ತಂಡದ]] ತವರಾಗಿದೆ, 3-ಬಾರಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಳ್ಳಿ ಪಧಕವನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮಹಿಳಾ ಗಾಯಕಿರ ತಂಡವು [[ಸ್ವೀಟ್ ಅಡೆಲೈನ್ಸ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌]]ದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತ ಗೊಂಡಿದೆ. === ಗಣನೀಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು === :''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ [[ಲಿಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಪೀಪಲ್ ಫ್ರಮ್ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್]]'' == ಆರ್ಥಿಕತೆ == ಮೊದಲಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಆಧಾರದಮೇಲೆ ಉಕ್ಕಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ, ಹಡಗು ಸಾಗಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಮೋಟರುಗಾಡಿಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಏಕಾಗ್ರತೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೃಹತ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ನಗರವು ಕೈಗಾರಿಕಾ ನಾಶದಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಕಡಿಮೆ ಕೌಶಲ್ಯತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಳ ಕೊಡುವ ತೊಂದರಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. ಕೆಲವು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಈಗ ಆಧುನಿಕ [[ಸೇವಾ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದುವ ಆರ್ಥಿಕ, ವ್ಯಾಪಾರ, ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯ ಆಧಾರವನ್ನು ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನ ಮಿಡ್-ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪ್ರಾಂತಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಗ್ರೇಟರ್ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಆರು [[ಫಾರ್ಚೂನ್ 1000]] ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ತವರಾಗಿದೆ: [[ಕಾನ್‌ಸ್ಟೆಲೇಷನ್ ಎನೆರ್ಜಿ]], [[ಗ್ರೇಸ್ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್]] (ಕೊಲಂಬಿಯದಲ್ಲಿ), [[ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ &amp; ಡೆಕ್ಕೆರ್]] (ಟೊವ್‌ಸನ್‌ನಲ್ಲಿ), [[ಲೆಗ್ ಮಾಸೊನ್]], [[ಟಿ. ರೊವೆ ಪ್ರೈಸ್]], ಮತ್ತು [[ಮೆಕ್‌ಕೊರ್ಮಿಕ್ &amp; ಕಂಪನಿ]] (ಹಂಟ್ ವಾಲಿನಲ್ಲಿ). ಬಾಲ್ಟಿಮೋರನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಸ್ಥಾನವೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವ ಇತರ ಕಂಪನಿಗಳು, AAI ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ (ಹಂಟ್ ವಾಲಿನಲ್ಲಿ), ಬ್ರೌನ್ ಅಡ್ವೈಸರಿ, [[ಅಲೆಕ್ಸ್‌]]ಗಲನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. [[ಬ್ರವ್ನ್ &amp; ಸನ್ಸ್]], [[ಡೊಯ್‌ಚ್ ಬ್ಯಾಂಕಿನ]] ಸಹಾಯಕ ಸಂಸ್ಥೆ (ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಪ್ರಾಂತದ, ಮತ್ತು ಇದರ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನವಾದ ನಿರಂತರ ನಡೆಯುಇತ್ತಿದ್ದ ಹೂಡಿಕೆಯ ಬ್ಯಾಂಕು ಇದಾಗಿತ್ತು),{{Citation needed|date=January 2009}} FTI ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್, ವೆರ್ಟಿಸ್, [[ಥೊಮ್‌ಸನ್ ಪ್ರೊಮೆಟಿಕ್]], ಪೆರ್ಪೊರ್‌ಮಕ್ಸ್, [[ಸಿಲ್ವನ್ ಲರ್ನಿಂಗ್]]/ಲವ್‌ರೆಯಟ್ ಎಜ್ಯುಕೇಷನ್, [[ಅಂಡರ್ ಆರ್‌ಮೊರ್]], DAP, 180°, [[ಡಿಬಾಫ್ರೆ ಬಕೆರೀಸ್]], [[Wm.]] [[ಟಿ. ಬರ್ನೆಟ್ &amp; ಕಂ]], ಓಲ್ಡ್ ಮುಚ್ಯುಯಲ್ ಪೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್, ಮತ್ತು [[Advertising.com]]. ನಗರವು [[ಜಾಹ್ನ್‌ಸ್ಶಾಪ್‌ಕಿನ್ಸ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ]] ಸಹ ತವರಾಗಿದೆ, ಇದು ಹೊಸಾ ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಪಾರ್ಕಿನ ಕೇಂದ್ರದಂತೆ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುವುದು, ಈ ತರಹದ ಎರಡು ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತುತ ನಗರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{USCensusPop |1790= 13503 |1800= 26514 |1810= 46555 |1820= 62738 |1830= 80620 |1840= 102313 |1850= 169054 |1860= 212418 |1870= 267354 |1880= 332313 |1890= 434439 |1900= 508957 |1910= 558485 |1920= 733826 |1930= 804874 |1940= 859100 |1950= 949708 |1960= 939024 |1970= 905759 |1980= 786775 |1990= 736014 |2000= 651154 |estyear= 2009 |estimate= 637418 }} [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದ ನಂತರ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ 100,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಡಿ ದಾಟಿದ ಎರಡನೆಯ ನಗರವಾಗಿತ್ತು ([[ನ್ಯೂ ಓರ್ಲೀನ್ಸ್]], [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ]], ಮತ್ತು [[ಬೋಸ್ಟನ್‌]] ನಗರಗಳು ನಂತರದ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ).<ref>[http://www.census.gov/population/documentation/twps0027/tab06.txt 1830] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080307083125/http://www.census.gov/population/documentation/twps0027/tab06.txt |date=2008-03-07 }}, [http://www.census.gov/population/documentation/twps0027/tab07.txt 1840] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715044414/http://www.census.gov/population/documentation/twps0027/tab07.txt |date=2007-07-15 }}, ಮತ್ತು [http://www.census.gov/population/documentation/twps0027/tab08.txt 1850] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080420101529/http://www.census.gov/population/documentation/twps0027/tab08.txt |date=2008-04-20 }} ಇಸವಿಗಳ ಜನಗಣತಿಯ ದತ್ತಾಂಶಗಳು</ref> 1830, 1840, ಮತ್ತು 1850ರ [[ಜನಗಣತಿ]]ಗಳ ಪ್ರಕಾರ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರವು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಯಿತು. 1980ರವರೆಗೆ ಜನಗಣತಿಯವರೆಗೆ ಪ್ರತಿ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮೊದಲ 10 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಯುದ್ಧ IIರ ನಂತರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟಾಯಿತು. ನಗರ ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ನ್ ಪ್ರದೇಶವು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೊದಲ 20ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.ಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 1990ರಲ್ಲಿ ಯುಎಸ್ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಅನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು, 1990 ಮತ್ತು 2000ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 84,000 ಜನರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.infoplease.com/ipa/A0763098.html | title=Top 50 Cities in the U.S. by Population and Rank (2005 Census) | publisher=Information Please (a division of Pearson Education, Inc.) | accessdate=August 1, 2006}}</ref> ಇಸವಿ 2006-2008 ಅವಧಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮುದಾಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಂಶವು ಕೆಳಕಂಡಂತಿತ್ತು: * ಬಿಳಿಯರು: 38.4% (ಹಿಸ್ಪಾನಿಕೇತರ ಬಿ: 36.5%) * ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೆರಿಕನ್: 17.4% * ಬುಡಕಟ್ಟು ಅಮೆರಿಕನ್‌: 0.2% * ಏಷ್ಯನ್‌: 1.9% * ಬುಡಕಟ್ಟು ಹವಾಯಿಯನ್ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪ್ರಶಾಂತ ಸಾಗರ ದ್ವೀಪದವರು: <0.1% * ಇತರೆ ಜನಾಂಗದವರು: 12.8% * ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಾಂಗಗಳು: 3.0% * ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷರು ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು (ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗದವರಾಗಿರಬಹುದು): 31.5% ಮೂಲ:[62] [[ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಂದ್ರತೆ]]ಯು ಒಂದು ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ 8,058.4 ಜನರಷ್ಟಿದೆ(3,111.5/km²). ಸರಾಸರಿ ಸಾಂದ್ರತೆ 3718.6/ಚದರ ಮೈಲಿ (1,435.8/km²)ಯಷ್ಟಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿ 300,477 ಮನೆಗಳಿವೆ ಜನಾಂಗೀಯ ರಚನೆಯು ನಗರದಲ್ಲಿ 64.85% [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]], 31.28% [[ಬಿಳಿಯರು]], 0.32% [[ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]], 1.53% [[ಏಷಿಯನ್ನರು]], 0.03% [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪೀಯರು]], 0.67% ನಷ್ಟು [[ಇತರ ಜನಾಂಗೀಯರು]], ಮತ್ತು 1.47% ನಷ್ಟು ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಜನಾಂಗಗಳು ಇವೆ. 1.70% ನಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು [[ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್]] ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗದ [[ಲ್ಯಾಟಿನೋ]]. ಈ ಜನಗಣತಿಯು ಹೇಗಾದರೂ ನಗರದ ಲ್ಯಾಟಿನೊ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಸುಮಾರು ಕಳೆದ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಮೇಲಿನ [[ಫೆಲ್ಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್]], [[ಪ್ಯಾಟರ್ಸನ್ ಪಾರ್ಕ್]], ಮತ್ತು [[ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಟೌನ್]], ಮತ್ತು ನಗರದ ವಾಯುವ್ಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಫಾಲ್‌ಸ್ಟ್ಯಾಫ್ ಅಲ್ಲದೆ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಈಶಾನ್ಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಕೆಲಪ್ರದೇಶಗಳು.<ref>{{cite web|url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/24/24510.html|title=Baltimore city QuickFacts from the US Census Bureau|accessdate=2007-04-30|archive-date=2011-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20110829215608/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/24/24510.html|url-status=dead}}</ref> 6.2% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು [[ಜನಗಣತಿ 2000]]ದ ಪ್ರಕಾರ [[ಜರ್ಮನ್]] ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ 257,996 ಮನೆಗಳಿವೆ, ಅದರಲ್ಲಿ 25.5% ನಷ್ಟು 18ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ, 26.7% ಜನರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಮದುವೆಯಾದ ಜೋಡಿಗಳು]], 25.0% ಗಂಡನಿಲ್ಲದೆ ಹೆಂಗಸು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ಮನೆಗಳು, ಮತ್ತು 43.0% ಜನರು ಕುಟುಂಬವಿಲ್ಲದೆ ಇರುವವರು. 34.9%ರಷ್ಟು ಎಲ್ಲಾ ಮನೆಗಳು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವಾಸಿಸುವಂತಹವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು 11.3% ರಷ್ಟು 65 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒಬ್ಬರೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸರಾಸರಿ ಮನೆಮಂದಿಯ ಅಳತೆಯು 2.42, ಹಾಗೂ ಸರಾಸರಿ ಕುಟುಂಬದ ಅಳತೆ 3.16. ನಗರದಲ್ಲಿ, 18ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ 24.8%, 18 ರಿಂದ 24 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು 10.9%, 25 ರಿಂದ 44 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು 29.9%, 45 ರಿಂದ 64 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ 21.2% , and 65 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ವಯಸ್ಸಾದವರ ಸಂಖ್ಯೆ 13.2%. ಇಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 33 ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ 100 ಮಂದಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ 99.7 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. 18 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂಮೀರಿದ ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿ 100 ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ 102.5 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಮನೆ ಯಜಮಾನನ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ $30,078, ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯ $35,438 ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಪುರುಷರ ಆದಾಯ $31,767 ಮಹಿಳೆಯ ಆದಾಯ $26,832 ಆಗಿದೆ. ನಗರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಲಾವ್ಯಕ್ತಿ ಆದಾಯವು 20,101 $ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 18.8%ನಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ಮತ್ತು 22.9%ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು [[ಬಡತನ ರೇಖೆ]]ಗಿಂತಲೂ ಕೆಳಗಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ 30.6% ಮತ್ತು 65 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿರುವ 18.0% ಜನರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. === ಅಪರಾಧಗಳು === {{See also|Baltimore Police Department}} 2009ನೆಯ ಇಸವಿಯು ನಗರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 238 ನರಹತ್ಯೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ,<ref>{{cite web|url=http://baltimore.tewspaper.com/police-baltimore-ended-2009-238-homicides-four-08-trying-last-one|title=Baltimore Police: 2009 Ended with 238 Homicides|month=January|year=2010|accessdate=2010-03-02|archive-date=2011-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716212414/http://baltimore.tewspaper.com/police-baltimore-ended-2009-238-homicides-four-08-trying-last-one|url-status=dead}}</ref> ಇದು 2008ರ 234ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ,<ref>{{cite web|url=http://www.fbi.gov/ucr/cius2008/data/table_08_md.html|title=Offenses Known to Law Enforcement by State by City, 2008|month=September|year=2009|work=Uniform Crime Report, 2009|accessdate=2010-01-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090923211338/http://www.fbi.gov/ucr/cius2008/data/table_08_md.html|archivedate=2009-09-23|url-status=live}}</ref> ಯು.ಎಸ್‌ನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 250,000 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೆಯ-ಅತಿಹೆಚ್ಚು ನರಹತ್ಯೆಗಳಾಗಿರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.fbi.gov/ucr/cius2006/data/table_08.html|title=Offenses Known to Law Enforcement by State by City, 2006|month=September|year=2007|work=Uniform Crime Report, 2006|accessdate=2008-09-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071010070602/http://www.fbi.gov/ucr/cius2006/data/table_08.html|archivedate=2007-10-10|url-status=live}}</ref> 1993ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯಾದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು 379 ನರಹತ್ಯೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯೇ ಇದೆ, ರಾಷ್ಟ್ರದ ನರಹತ್ಯೆಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಸರಾಸರಿ ಸುಮಾರು ಏಳು ಪಟ್ಟಿದೆ, [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದ ಆರು ಪಟ್ಟು, ಮತ್ತು [[ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್‌]]ಗಿಂತಲೂ ಮೂರುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಇತರೆ ವಿವಿಧ ಅಪರಾಧಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತಲೂ ಒಟ್ಟು ಅಪರಾಧಗಳ ಸರಾಸರಿ ಹೆಚ್ಚೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಬಲಾತ್ಕಾರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಇಳಿಮುಖ ಕಂಡಿದೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳು, ಕಳ್ಳತನ, ದರೋಡೆಗಳು ಹೆಚ್ಚೇ ಇವೆ.<ref>{{cite web | title=Baltimore Maryland Crime Statistics and Data Resources | url=http://baltimore.areaconnect.com/crime1.htm | access-date=2010-08-11 | archive-date=2011-07-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110707160300/http://baltimore.areaconnect.com/crime1.htm | url-status=dead }}</ref> [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಪೋಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆ]]ಯ ವರದಿಯ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಶಾಸನಸಭೆಯ ನಗರದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತನಿಖೆ ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web | title=State Lawmaker Calls For Investigation Into Police | url=http://www.thewbalchannel.com/news/7057074/detail.html | access-date=2010-08-11 | archive-date=2006-02-25 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060225001127/http://www.thewbalchannel.com/news/7057074/detail.html | url-status=dead }}, ಡಬ್ಲುಬಿಎ‍ಎಲ್-ಟಿವಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 14, 2006)</ref> 2003ರಲ್ಲಿ, ವರದಿಯಾದ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಎಫ್‌ಬಿಐ ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ, ಇದನ್ನು ಮೇಯರ್ [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಒ’ಮ್ಯಾಲೇ]] ಅವರು ದೃಢೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2005ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನರಹತ್ಯೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Homicide Rate, Police Procedures Questioned | url=http://www.thewbalchannel.com/news/7056945/detail.html | access-date=2010-08-11 | archive-date=2006-03-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060323083654/http://www.thewbalchannel.com/news/7056945/detail.html | url-status=dead }}, ಡಬ್ಲುಬಿಎ‍ಎಲ್-ಟಿವಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 14, 2006)</ref> ಹಿಂದಿನ ಪೋಲೀಸ್ ಕಮಿಷನರ್ ಒಂದು ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅಪರಾದಗಳ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ತಿದ್ದು ಪಡಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ;<ref>{{cite web | title=Ex-Commish Raised Questions During Tenure | url=http://www.thewbalchannel.com/news/7341879/detail.html | access-date=2010-08-11 | archive-date=2006-06-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20060614184012/http://www.thewbalchannel.com/news/7341879/detail.html | url-status=dead }}, ಡಬ್ಲುಬಿಎ‍ಎಲ್-ಟಿವಿ (ಫೆಬ್ರವರಿ 22, 2006)</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪೋಲೀಸ್ ಕಮಿಷನ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಕೆಲ ಶುಲ್ಕಗಳು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜನ ದೊರೆತಂತಾಗಿದೆ.<ref>ಜಾನ್ ವ್ಯಾಗ್ನರ್ ಮತ್ತು ಟಿಮ್ ಕ್ರೈಗ್, {{cite news | title=Duncan Rebukes O'Malley Over Crime | url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/02/13/AR2006021301857.html | work=The Washington Post | first1=John | last1=Wagner | first2=Tim | last2=Craig | date=February 14, 2006 | accessdate=April 26, 2010}}, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್ (ಫೆಬ್ರವರಿ 14, 2006)</ref> 2009ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ಮೇಯರ್ [[ಶೀಲಾ ಡಿಕ್ಸನ್]], (2010ರಲ್ಲಿ ಸುಳ್ಳು ಸಾಕ್ಷಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ), ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಹೊಸ ಪೋಲೀಸ್ ಕಮಿಷನರ್ ಅವರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ, 2007 ರಿಂದ 2008ರವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 17% ನಷ್ಟು ನರಹತ್ಯೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ (ಒಟ್ಟು 282).<ref>{{cite web | title=Homicides Down In Many Major Cities | url=http://www.cbsnews.com/stories/2009/01/03/national/main4696974.shtml | access-date=2010-08-11 | archive-date=2010-01-14 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100114002101/http://www.cbsnews.com/stories/2009/01/03/national/main4696974.shtml | url-status=dead }}, ಸಿಬಿಎಸ್ ನ್ಯೂಸ್ (ಜನವರಿ 3, 2009)</ref> == ಸರ್ಕಾರ == ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಒಂದು [[ಸ್ವತಂತ್ರ ನಗರ]], ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ [[ಪ್ರಾಂತ]]ದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿಲ್ಲ. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರಾಂತ-ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಜನಗಣತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವಂತಹ ಮೂಲ ಘಟಕವೆಂದರೆ [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ]], ಮತ್ತು ಇದು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಅನ್ನು ಅದಕ್ಕನುಗುಣವಾದ ಪ್ರಾಂತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಸುಮಾರು 150ವರ್ಷಗಳ ಪ್ರಬಲವಾದ [[ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ]]ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಎಲ್ಲ ಮಟ್ಟದ ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸಾಧಿಸಿದೆ. === ಮೇಯರ್ === [[ಚಿತ್ರ:StephanieRawlingsBlake crop.jpg|thumb|ಶೀಲಾ ಡಿಕ್ಸನ್‌ ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತುಂಬಿದ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಮೇಯರ್ ಸ್ಟೀಫಾನಿ ರಾಲಿಂಗ್ಸ್-ಬ್ಲೇಕ್ (D)]] :''ನಗರಕ್ಕಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮೇಯರ್‌ಗಳ ಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಗಾಗಿ, ನೋಡಿ [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಮೇಯರ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ]].'' ನವೆಂಬರ್ 6, 2007ರಂದು, ಹಿಂದಿನ ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್ ಮೇಯರ್ [[ಶೀಲಾ ಡಿಕ್ಸನ್]] ಅವರು ಮೇಯರ್ ಆಗಿ [[ಚುನಾಯಿತರಾದರು]]. ಡಿಕ್ಸನ್, ಒಬ್ಬ ನಗರ ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿನ ಮೇಯರ್ [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ಒ’ಮ್ಯಾಲೇ]] ಅವರು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಆ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ 17 ಜನವರಿ 2007ರಲ್ಲಿ ಡಿಕ್ಸನ್ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಜನವರಿ 1, 2009ರಂದು ಮೇಯರ್ ಡಿಕ್ಸನ್ ಅವರು ಅಧಿಕಾರ ದುರುಪಯೋಗ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ವಂಚನೆ ಮಾಡಿರುವರೆಂದು ([[ಹಣ ದುರುಪಯೋಗ]]) ಅಪರಾಧಿಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news | url=http://www.baltimoresun.com/news/maryland/baltimore-city/bal-dixon-trial1201,0,2096336.story | work=Baltimore Sun | title=Dixon convicted of embezzlement | first=Julie | last=Bykowicz | coauthors=Annie Linskey | date=December 1, 2009 | access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2010 | archive-date=ಜೂನ್ 29, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110629173951/http://www.baltimoresun.com/news/maryland/baltimore-city/bal-dixon-trial1201,0,2096336.story | url-status=dead }}</ref> ಅಭಿಮತ ಹಾಗೂ ಮನವಿಗಳ ಮೇರೆಗೆ [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯ ಸಂವಿಧಾನ]]ವು (ಕಲಮು XV, ವಿಭಾಗ 2)<ref>{{cite news | url=http://www.baltimoresun.com/news/maryland/baltimore-city/bal-constitution1201,0,3945234.story | title=Maryland Constitution Article XV, Sec. 2: Removal of elected official after a criminal conviction | work=Baltimore Sun | date=December 1, 2009 | access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2010 | archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 28, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110928074814/http://www.baltimoresun.com/news/maryland/baltimore-city/bal-constitution1201,0,3945234.story | url-status=dead }}</ref> ಮೇಯರ್ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಆಕೆಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.baltimoresun.com/news/maryland/baltimore-city/bal-dixon-trial1201,0,2096336.story?page=2 | title=Dixon convicted of embezzlement | work=Baltimore Sun | first=Julie | last=Bykowicz | coauthors=Annie Linskey | date=December 1, 2009 | access-date=ಆಗಸ್ಟ್ 11, 2010 | archive-date=ಜೂನ್ 12, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130612024718/http://www.baltimoresun.com/news/maryland/baltimore-city/bal-dixon-trial1201,0,2096336.story?page=2 | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news | url=http://www.baltimoresun.com/news/maryland/baltimore-city/bal-dixon-legal-1201,0,5245452.story | work=Baltimore Sun | title=The Dixon Legal Battle, Through The Years | date=December 2, 2009 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಜನವರಿ 6, 2010ರಂದು ಮೇಯರ್ ಡಿಕ್ಸನ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು, ಅದು ಫೆಬ್ರವರಿ 4, 2010ರಿಂದ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಹಿಂದಿನ ನಗರ ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಸ್ಟಿಫಾನೀ ರಾಲಿಂಗ್ಸ್-ಬ್ಲೇಕ್]] ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite web | url=http://www.baltimoresun.com/news/maryland/baltimore-city/bal-rawlings-blake-mayor0204,0,4678610.story | title=Rawlings-Blake sworn in as mayor | work=Baltimore Sun | date=February 4, 2010 | first=Ben | last=Nuckols }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರ ಸಮಿತಿ === [[ಚಿತ್ರ:1city hall baltimore.jpg|thumb|left|ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್]] ನೆಲಮಟ್ಟದ ಜನ ಬೆಂಬಲಿತ ಚಳವಳಿಯ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಎತ್ತಿ ಕೇಳಲಾದ [[ಪ್ರಶ್ನೆ ಪಿ]]ಯಿಂದಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ 2002ರಲ್ಲಿ ನಗರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಮೇಯರ್, ಸಮಿತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಹಾಗೂ ಸಮಿತಿಯ ಇತರೆ ಸದಸ್ಯರ ವಿರುದ್ಧ ಈ ಚಳವಳಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. [[ACORN]]ನಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯಗಳ ಏಕೀಭವನದ ಪ್ರಯತ್ನವು ಹಿಂದುಳಿಯಿತು. [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರ ಸಮಿತಿ]]ಯು ಈಗ 14 ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಬ್ಬೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಹಾಗೂ ಒಬ್ಬ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. [[ಬರ್ನಾರ್ಡ್ ಸಿ. "]][[ಜಾಕ್" ಯಂಗ್]] ಅವರು ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಡಬ್ಲು.ಕುರ್ರನ್ ಅವರು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2010ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಶೀಲಾ ಡಿಕ್ಸನ್ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ ನಂತರ [[ಸ್ಟೆಫಾನೀ ರಾಲಿಂಗ್ಸ್ ಬ್ಲೇಕ್]] ಅವರು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರದ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. === ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ === :''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ: [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಸಿಟಿ ಡೆಲಿಗೇಶನ್]]'' 1969ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮೊದಲೆ, ಕೆಲವರು {{Who|date=April 2010}} [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಮಾವೇಶ]]ದಲ್ಲಿ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಮತ್ತು ಇದರ ಉಪನಗರಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದಿದರು, ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. 1962ರಲ್ಲಿ ''[[ಬಾರ್ಕೆರ್ ವಿ. ಕರ್ರ್]]'' ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಮತ್ತು ಇದರ ಉಪನಗರಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ದೃಢವಾದ ಬಹುಮತದ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಕೆಲವರು {{Who|date=April 2010}} ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಏನೇಯಾದರು, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ನಾಶದ ಅಧ್ಯಯನವು, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಮಾವೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. 1980ರಿಂದ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜ್ಯದ ಸೆನೇಟ್‌]]ನ 47-ಸದಸ್ಯರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಸೆನೆಟರನ್ನು ಮತ್ತು [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಡೆಲಿಗೇಟ್ಸ್‌]]ನ 141-ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ನಿಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ==== ರಾಜ್ಯದ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ==== ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ನಿರ್ವಾಹಕ ಇಲಾಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವವೆಂದರೆ [[ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಏಜಿಂಗ್]],<ref>{{cite web | url=http://www.mdoa.state.md.us/contact.html | title=MDOA Contact Information | publisher=Maryland Department of Aging | accessdate=March 23, 2009 | archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 6, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090406071011/http://www.mdoa.state.md.us/contact.html | url-status=dead }}</ref> [[ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಅಂಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್]],<ref>{{cite web | url=http://www.choosemaryland.org/AboutDBED/Contact.html | title=Contact Us | publisher=Maryland Department of Business and Economic Development | accessdate=March 23, 2009 | archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090421071245/http://www.choosemaryland.org/AboutDBED/Contact.html | url-status=dead }}</ref> [[ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಿಸೇಬಲಿಟೀಸ್]],<ref>{{cite web | url=http://www.mdod.maryland.gov/ | title=Welcome to the Maryland Department of Disabilities | publisher=Maryland Department of Disabilities | accessdate=March 23, 2009}}</ref> [[ಸ್ಟೇಟ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನ್]],<ref>{{cite web | url=http://www.marylandpublicschools.org/MSDE/aboutmsde/department_info.htm | title=About MSDE | publisher=Maryland State Department of Education | accessdate=March 22, 2009 | archive-date=ಜನವರಿ 6, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090106053736/http://www.marylandpublicschools.org./MSDE/aboutmsde/department_info.htm | url-status=dead }}</ref> [[ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್]],<ref>{{cite web | url=http://www.mde.maryland.gov/ContactUs/index.asp | title=Contact the Office | publisher=Maryland Department of the Environment | accessdate=March 23, 2009}}</ref> [[ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಜನರಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್]],<ref>{{cite web | url=http://www.dgs.maryland.gov/overview/index.htm | title=About DGS | publisher=Maryland Department of General Services | accessdate=March 23, 2009}}</ref> [[ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ ಅಂಡ್ ಮೆಂಟಲ್ ಹೈಜಿನ್]],<ref>{{cite web | url=http://www.dhmh.state.md.us/html/stoffbldg.htm | title=Directions—State Office Building in Baltimore | publisher=Maryland Department of Health and Mental Hygiene | accessdate=March 23, 2009 | archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 6, 2008 | archive-url=https://web.archive.org/web/20081206153347/http://www.dhmh.state.md.us/html/stoffbldg.htm | url-status=dead }}</ref> [[ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೀಸೋರ್ಸಸ್]],<ref>{{cite web | url=http://www.dhr.maryland.gov/index.php | title=Home Page | publisher=Maryland Department of Human Resources | accessdate=March 23, 2009}}</ref> [[ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಜುವೆನಿಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್]],<ref>{{cite web | url=http://www.djs.state.md.us/contact_us.html | title=Contact Us | publisher=Maryland Department of Juvenile Services | accessdate=March 23, 2009 | archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 19, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090319025153/http://www.djs.state.md.us/contact_us.html | url-status=dead }}</ref> [[ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಲೇಬರ್, ಲೈಸೆನ್ಸಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್]],<ref>{{cite web | url=http://www.dllr.state.md.us/ | title=Welcome to the Maryland Department of Labor, Licensing and Regulation | publisher=Maryland Department of Labor, Licensing and Regulation | accessdate=March 23, 2009}}</ref> ಮತ್ತು [[ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಪ್ಲಾನಿಂಗ್]].<ref>{{cite web | url=http://www.mdp.state.md.us/contacts.htm | title=Contact Us | publisher=Maryland Department of Planning | accessdate=March 23, 2009 | archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 30, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090430050653/http://www.mdp.state.md.us/contacts.htm | url-status=dead }}</ref> ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ [[ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಬಡ್ಜೆಟ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್]],<ref>{{cite web | url=http://www.dbm.maryland.gov/portal/server.pt?open=514&objID=221&cached=true&mode=2 | title=Contact Us | publisher=Maryland Department of Budget and Management | accessdate=March 23, 2009}}</ref> [[ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಅಂಡ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಡೆವೆಲಪ್ಮೆಂಟ್]],<ref>{{cite web | url=http://www.dhcd.state.md.us/Website/footer_links/contact.aspx | title=Home page | publisher=Maryland Department of Housing and Community Development | accessdate=March 23, 2009 | archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 5, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090305044554/http://www.dhcd.state.md.us/Website/footer_links/contact.aspx | url-status=dead }}</ref> [[ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಇನ್ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]],<ref>{{cite web | url=http://doit.maryland.gov/about/Pages/ContactUs.aspx | title=Contact Us | publisher=Maryland Department of Information Technology | accessdate=March 23, 2009}}</ref> [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಅಂಡ್ ಕರೆಕ್ಷನ್ ಸರ್ವಿಸಸ್]],<ref>{{cite web | url=http://www.dpscs.state.md.us/contact_by_agency.shtml | title=Contact Information by Agency | publisher=Maryland Department of Public Safety and Correctional Services | accessdate=March 23, 2009 }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.msa.md.gov/msa/mdmanual/22dpscs/html/dpscs.html | title=Maryland Department of Public Safety and Correctional Services | publisher=Maryland State Archives | accessdate=March 23, 2009 | archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 11, 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100411120236/http://www.msa.md.gov/msa/mdmanual/22dpscs/html/dpscs.html | url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು [[ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ವೆಟೆರನ್ಸ್ ಅಫೈರ್ಸ್]] ಕಚೇರಿಗಳು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.mdva.state.md.us/contact.html | title=Contact Information | publisher=Maryland Department of Veterans Affairs | accessdate=March 23, 2009 | archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 8, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090408081538/http://www.mdva.state.md.us/contact.html | url-status=dead }}</ref> ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ವತಂತ್ರ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳೆಂದರೆ [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಕಮಿಷನ್ ಆನ್ ಹ್ಯೂಮ ರಿಲೇಶನ್ಸ್]],<ref>{{cite web | url=http://www.dbm.state.md.us/phonebook/Level2Offices.asp?AID=CHR | title=Human Relations, Maryland Commission on (CHR) | publisher=Maryland Department of Budget and Management | accessdate=March 23, 2009}}</ref> [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕೇರ್ ಕಮಿಷನ್]],<ref>{{cite web | url=http://mhcc.maryland.gov/mhccinfo/contacts.html | title=Contact Information | publisher=Maryland Health Care Commission | accessdate=March 23, 2009}}</ref> [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಲಾಟರಿ]],<ref>{{cite web | url=http://www.mdlottery.com/contactus.html | title=Contact the Maryland Lottery | publisher=Maryland Office of the Governor | accessdate=March 23, 2009 | archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 15, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090315012930/http://mdlottery.com/contactus.html | url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್ ಕೋರ್ಟ್]].<ref>{{cite web | url=http://www.txcrt.state.md.us/ | title=Home page | publisher=Maryland Tax Court | accessdate=March 23, 2009 | archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 5, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090405060152/http://www.txcrt.state.md.us/ | url-status=dead }}</ref> === ಸಂಯುಕ್ತ ಸರ್ಕಾರ === {{See|Maryland's 2nd congressional district|Maryland's 3rd congressional district|Maryland's 7th congressional district}} {{See also|United States Senate election in Maryland, 2006}} ರಾಜ್ಯದ ಎಂಟು [[ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗೆ ಸಂಬಂದಿಸಿದ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ: [[ಡಟ್ಚ್ ರಪ್ಪೆರ್ಸ್ಬರ್ಗರ್‌]]ನಿಂದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದ, [[2ನೆಯದು]]; [[ಜಾಹ್ನ್ ಸರ್ಬಾನ್ಸ್‌]]ರಿಂದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದ, [[3ನೆಯದು]]; ಮತ್ತು [[ಎಲಿಜಾಹ್ ಕಮ್ಮಿನ್ಸ್‌]]ರಿಂದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಿದ [[7ನೆಯದು]]. ಎಲ್ಲಾ ಮೂರು ಜನರು ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು; [[ಜಾಹ್ನ್ ಬೊಯ್ನ್‌ಟಾನ್ ಫಿಲಿಪ್ ಕ್ಲಾಯ್‌ಟೊನ್ ಹಿಲ್]] 1927ರಲ್ಲಿ 3ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾದಾಗಿದ್ದಾಗಿನಿಂದ [[ರಿಪಬ್ಕಿಕಾನ್‌ರು]] ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ತರವಾದ ಭಾಗದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮಾಜಿ [[ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ]] [[ರಾಬೆರ್ಟ್ ಎಹ್ರ್‌ಲಿಚ್]] 1995 ರಿಂದ 2003ರ ವರೆಗು 2ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರತಿನಿಶಿಯಾದಾಗಿನಿಂದ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಯಾವುದೇ ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿಲ್ಲ.<ref>{{cite news | url=http://www.cnn.com/ELECTION/2002/pages/states/MD/index.html | title=Election Results: State Races: Maryland | work=CNN | date=2002}}</ref><ref>{{cite news |title=THE 2002 ELECTIONS: MARYLAND; Ending Era, G.O.P. Underdog Is Elected Maryland Governor |first=Francis X.|last=Clines |newspaper=The New York Times |date=November 6, 2002 |url=https://www.nytimes.com/2002/11/06/us/the-2002-elections-maryland-ending-era-gop-underdog-is-elected-maryland-governor.html?pagewanted=1 |accessdate= }}</ref> ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಇಬ್ಬರು [[ಸೆನೆಟರು]]ಗಳಾದ, [[ಬೆನ್ ಕಾರ್ಡಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಬರ್ಬರ ಮಿಕುಲ್ಸ್ಕಿ]], ಅವರು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನವರು, ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಸೆನೆಟರುಗಳಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುವ ಮೊದಲು 3ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದರು. ಮಿಕುಲ್ಸ್ಕಿ 1977ರಿಂದ 1987ರ ವರೆಗು 3ನೆಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಅವರ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿನ ಸೆನೆಟಿನ ಪ್ರಾರಂಭದವರೆಗು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತ, ಕಾರ್ಡಿನ್‌ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಂದರು.<ref>{{cite web | http://www.elections.state.md.us/elections/2006/results/general/office_US_Senator.html | title=Official 2006 Gubernatorial General Election results for U.S. Senator | publisher=Maryland State Board of Elections | accessdate=5 Jan 2010}}</ref> [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಅಂಚೆ ಸೇವೆಯು]] ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿಯು [[ಜೊನೆಸ್‌ಟವ್ನ್]] ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ 900 ಈಸ್ಟ್ ಪಯೆಟ್ಟೆ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://usps.whitepages.com/service/post_office/33287?p=1&s=MD&service_name=post_office&z=bALTIMORE | title=Post Office Location—BALTIMORE | publisher=United States Postal Service / WhitePages Inc | accessdate=May 5, 2009 | archive-date=ಜುಲೈ 2, 2012 | archive-url=https://archive.is/20120702215231/http://usps.whitepages.com/service/post_office/33287?p=1&s=MD&service_name=post_office&z=bALTIMORE | url-status=dead }}</ref> == ಕಾನೂನು ನಿರ್ಬಂಧ == * '''ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರದ ಪೋಲಿಸ್ ವಿಭಾಗವು''' ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾನೂನು ನಿರ್ಬಂಧ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿದ್ದು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸೇವೆ ವದಗಿಸುತ್ತಿದೆ: ಮುಖ್ಯ ಲೇಖನವನ್ನು [[ಇಲ್ಲಿ]] ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. * '''ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರದ ಶರೀಪ್‌'‍ರ ಕಛೇರಿ''' ಯು (BSO) ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ. ಉಪ ಸರೀಪ್‌ರು ಪ್ರಮಾಣಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಕಾನೂನು ನಿರ್ಬಂಧಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಂವಿಧಾನ, [[MPCTC]] ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರದ ಶರೀಪ್‌ರಿಂದ ಪಡೆದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೆರೆಹಿಡಿಯುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web | http://www.baltimorecity.gov/government/sheriff/ | title=Baltimore CIty Sheriff's Office | publisher=City of Baltimore | accessdate=5 Jan 2010}}</ref> ** '''ಸಂಸ್ಥೆ''' -ಈಗಿನ ಶೆರಿಪರು ಜಾಹ್ನ್ W. ಆಂಡೆರ್ಸನ್. BCSO ಈ ಕೆಳಗೆ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡನೆಗೊಂಡಿದೆ: *** ಕ್ಷೇತ್ರ ನಿರ್ಬಂಧ ವಿಭಾಗ *** ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಿಭಾಗ *** ಶಿಶು ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯ (ನಾಗರಿಕ) ವಿಭಾಗ *** ಶಿಶು ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯ (ವಾರೆಂಟ್) ವಿಭಾಗ *** ಸಾರಿಗೆ ಘಟಕ *** ವಾರೆಂಟ್ ಘಟಕ *** ವಿಶೇಷ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ತಂಡ *** [[K-9]] ತಂಡ *** ಸಾಕ್ಷಿಗಾರ ರಕ್ಷಣೆಯ ತಂಡ * ** '''ಕರ್ತವ್ಯಗಳು''' -ಶೆರಿಪರು ಈ ಕೆಳಗಿನವುಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ: ನಗರದ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಇದರ ಸ್ವತ್ತಿನ ರಕ್ಷಣೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಅನುಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದ ಶಾಸನಗಳ ಸೇವೆ, ಸಂರಕ್ಶಿಸಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯ ಅನುಜ್ಞೆಗಳು, ವಾರೆಂಟುಗಳು, ತೆರಿಗೆ ಶುಲ್ಕಗಳು, ಹಾಗು ಖೈದಿಗಳ ಸಾರಿಗೆ ಮಾತು ಸಾಗಣೆಯ ನಿರ್ಬಂಧ. * [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಅಥಾರಿಟಿ ಪೋಲಿಸ್‌]] ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿನ ಮೆಕ್‌ಹೆನ್ರಿ ಸುರಂಗ ತ್ರೂವೇ (I-95), ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಹರ್ಬರ್ ಸುರಂಗ ತ್ರೂವೇ (I-895) ಮತ್ತು I-395ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾನೂನು ನಿರ್ಬಂಧ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿದೆ, ಇವೆಲ್ಲವು [[MdTA]]ನ ಕಾನೂನುಪರಿಧಿಯ ಒಳಗೆ ಇವೆ ಮತ್ತು ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ [[ಜ್ಞಾಪಕ ಪತ್ರದಡಿಯಲ್ಲಿ]] ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಪೋಲಿಸ್‌ದೊಂದಿಗೆ ಪರಿಮಿತಿಯ ಏಕಾಭಿಪ್ರಾಯವುಳ್ಳ ಕಾನೂನುಪರಿಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. == ಸಾರಿಗೆ == [[ಚಿತ್ರ:BaltimoreLightRail.JPG|thumb|right|ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್-ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ತುರ್ಗೂಡ್ ಮಾರ್ಶಲ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಲೈಟ್ ರೈಲ್.]] ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುವ [[ಅಂತರ್ ರಾಜ್ಯದ ಹೆದ್ದಾರಿ]]ಗಳು [[I-70]], [[I-83]] (ದಿ [[ಜೊನ್ಸ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ಸ್‌ವೇ]]), [[I-95]] (ದಿ[[ಜಾಹ್ನ್ ಎಪ್. ಕೆನ್ನೆಡಿ ಮೆಮೊರಿಯಲ್ ಹೈವೇ)]], [[I-395]], [[I-695]] (ದಿ[[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಬೆಲ್ಟ್‌ವೇ]]), [[I-795 (ದಿ ನಾರ್ತೆಸ್ಟ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ಸ್‌ವೇ)]], [[I-895 (ದಿ ಹಾರ್‌ಬರ್ ಟನ್ನೆಲ್ ತ್ರುವೇ)]], ಮತ್ತು [[I-97]]. ಹಲವು ಅಂತರ್ ರಾಜ್ಯದ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು, ಉ.ದಾ. I-95, I-83, ಮತ್ತು I-70 ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ನೇರ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ [[ಪ್ರೀವೇ (ಕಡಿಮೆ ವಾಹನಗಳ ದಟ್ಟನೆ) ಬಂಡಾಯದ]] ಕಾರಣ I-70 ಹೆದ್ದಾರಿಯು ಪಾರ್ಕ್‌ನ ಹತ್ತಿರ ಕೊನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಗರದ ಪರಿಮಿತಿಯ ಒಳಗೆಮಾತ್ರ ಸವಾರಿಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಮೂಲತಃ ಈ ಬಂಡಾಯಗಳ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು [[ಬಾರ್ಬರ ಮಿಕಿಲ್ಸ್‌ಕಿ]]ರವರಿಂದ ವಹಿಸಿಲಾಗಿತ್ತು, ಈಗ ಇದು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟರ್‌]] ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದು ಮೂಲ ಯೋಜನೆಯ ಪರಿತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ಗೆ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಭಾಗದ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಚಲಿಸುವ [[ಯು.ಎಸ್. ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು]] ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ರಸ್ತೆಗಳು [[US 1]], [[US 40]] [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಸ್ತೆ]], ಮತ್ತು the [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌-ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪಾರ್ಕ್‌ರಸ್ತೆ]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಹರ್ಬರ್]] ನಗರದ ಒಳಗೆಯೇ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಎರಡು ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ: ನಾಲ್ಕುಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿ-ಕೊರೆದ [[ಪೋರ್ಟ್ Mcಹೆನ್ರಿ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ]] ([[I-95]]ನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ) ಮತ್ತು ಎರಡುಮಾರ್ಗಗಳಾಗಿ-ಕೊರೆದ [[ಹರ್ಬರ್ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗ]] ([[I-895]]ನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ). [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಬೆಲ್ಟ್‌ವೇ]] [[ಪ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಸ್ಕೋಟ್ ಕೀ ಸೇತಿವೆಯ]]ಮೇಲಿಂದ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಹರ್ಬರ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಿಕ್ಕನ್ನು ಹಾಯ್ದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. [[ವಾಯುವ್ಯ ಕಾರಿಡೊರ್‌]]ದೊಂದಿಗೆ [[ಅಮ್‌ಟ್ರಾಕ್‌]]ಗೆ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಶಿಖರದ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌’ನ [[ಪೆನ್ನ್ ನಿಲ್ದಾಣವು]] ದೇಶದಲ್ಲೇ ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿರುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಎಫ್‌ವೈ 2008ರಲ್ಲಿ, ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಸವಾರತ್ವ 1,020,304 ದೊಂದಿಗೆ 8ನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.amtrak.com/pdf/factsheets/MARYLAND08.pdf | title=Amtrak Fact Sheet, Fiscal Year 2008: State of Maryland |publisher=Amtrak | accessdate=2009-12-06 |date=November 2008}}</ref> ಕೇವಲ ನಗರದ ಹೊರಗೆ, [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್/ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ (ಬಿಡಬ್ಲುಐ) ಥುರ್ಗೂಡ್ ಮಾರ್ಶಲ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಅಮ್‌ಟ್ರಾಕ್‌'‍ನ ''[[ಅಸೆಲ್ಲ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ಸ್]]'', ''[[ಪಾಲ್ಮೆಟ್ಟೊ]]'', ''[[ಕರೊಲಿನಿಯನ್]]'', ''[[ಸಿಲ್ವೆರ್ ಸ್ಟಾರ್]]'', ''[[ಸಿಲ್ವೆರ್ ಮೆಟೆಯೊರ್]]'', ''[[ವೆರ್ಮೊಂಟರ್]]'', ''[[ಕ್ರೆಸೆಂಟ್]]'', ಮತ್ತು ''[[ಈಶಾನ್ಯ ಸ್ಥಳೀಯ]]'' ರೈಲುಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಈ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಲು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ರೈಲುಗಳು. ಇದರಜೊತೆಗೆ, [[ಎಮ್‍ಎ‍ಆರ್‍ಕೆ ಕಮುಟೆರ್ ರೈಲು ಸೇವೆಯು]] [[ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್, D.C.]]'ನ [[ಯುನಿಯನ್ ನಿಲ್ದಾಣ/6} ಹಾಗು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿನ ನಿಲುಗಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಗರದ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಅಂತರ್‌ ನಗರದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಾದ, ಕಾಮ್‌ದೇನ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಪೆನ್ನ್ ಸಿಲ್ದಾಣ|ಯುನಿಯನ್ ನಿಲ್ದಾಣ/6} ಹಾಗು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿನ ನಿಲುಗಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಗರದ ಎರಡು ಮುಖ್ಯ ಅಂತರ್‌ ನಗರದ [[ರೈಲು]] [[ನಿಲ್ದಾಣಗಳಾದ]], [[ಕಾಮ್‌ದೇನ್ ನಿಲ್ದಾಣ]] ಮತ್ತು [[ಪೆನ್ನ್ ಸಿಲ್ದಾಣ]]]]ಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Kbwi.jpg|thumb|left|ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾದ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್-ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ತರ್ಗೂಡ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಒಳಾಂಗಣ]] ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾಗಣೆಯನ್ನು [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಾಗಣೆ ಆಡಳಿತದಿಂದ]] ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ [[ಬಸ್]] ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, [[ಚಿಕ್ಕ ಬೆಳಕಿನ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕಜಾಲವು]] ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ [[ಹಂಟ್ ಕಣಿವೆಯನ್ನು]] ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿನ ಕ್ರೋಮ್‌ವೆಲ್‌ನ್ನು, [[ಬಿಡಬ್ಲುಐ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ]] ಮತ್ತು [[ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದ ದಾರಿಯು]] [[ಓವಿಂಗ್ಸ್ ಮಿಲ್ಲ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಜಾಹ್ನ್‌ಸ್ಶೋಪ್ಕಿನ್ಸ್ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.mtamaryland.com/ | title=Maryland Transit Administration | publisher=Maryland Transit Administration | accessdate=April 5, 2007 | archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 5, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070405053628/http://www.mtamaryland.com/ | url-status=dead }}</ref> [[ರೆಡ್ ಲೈನ್‌]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಬಸ್ ಶೀಘ್ರ ಸಾಗಣೆ ಅಥವಾ ರೈಲು ದಾರಿಯು ಸಾಮಾಜಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ಆಡಳಿತದಿಂದ [[ಪೆಲ್ಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌ಗೆ]] ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಕಂಟನ್ ಮತ್ತು [[ಡನ್‌ಡಾಲ್ಕ್]] ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು, ಇದು 2007ರ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿತ್ತು; [[ಗ್ರೀನ್ ಲೈನ್]] ಎಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಈ ಗಿರುವ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗವನ್ನು [[ಮೊರ್ಗಾನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ]]ವರೆಗು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪನೆಯು ಯೋಜನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.baltimoreregiontransitplan.com/ | title=Baltimore Region Rail System Plan | publisher=Maryland Transit Administration | accessdate=April 5, 2007 | archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 10, 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070410080138/http://www.baltimoreregiontransitplan.com/ | url-status=dead }}</ref> ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿನ [[ಅನ್ನೆ ಅರುಂಡೆಲ್ ಪ್ರದೇಶದ]] ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಬಿಡಬ್ಲುಐ," ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗು [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್-ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತರ್‌ಗೂಡ್ ಮರ್ಶಲ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ]], ಮತ್ತು [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ]] ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿಗಿನ [[ಸಮಾನ್ಯ ಆಕಾಶಯಾನ]] ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಿಡಬ್ಲುಐ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿನ್ ರಾಜ್ಯದ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ವಾಯುಯಾನ ಆಡಳಿತದಿಂದ ನಿರ್ವಹಣೆಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಇದು [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಸಾರಿಗೆ ವಿಭಾಗದ]] ಭಾಗವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.marylandaviation.com/ | title=Maryland Aviation Administration | publisher=Maryland Aviation Administration | accessdate=April 5, 2007}}</ref> ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ದಟ್ಟನೆಯಲ್ಲಿ, ಬಿಡಬ್ಲುಐ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ 24ನೆಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.bwiairport.com/about_bwi/facts_figures/ | title=Facts and Figures | publisher=Baltimore/Washington International Airport | accessdate=January 18, 2009 | archive-date=ಜನವರಿ 16, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090116234435/http://www.bwiairport.com/about_bwi/facts_figures/ | url-status=dead }}</ref> ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬಿಡಬ್ಲುಐಗೆ ಎರಡು ಬೃಹತ್ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು (I-95 ಮತ್ತು [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್-ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಮಾರ್ಗ]] [[ಇಂಟೆರ್‌ಸ್ಟೇಟ್ 195]] ಮುಖಾಂತರ), ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಪೆನ್ನ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು [[ಬಿಡಬ್ಲುಐ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣದ]] ನಡುವಿನ [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಲೈಟ್ ರೈಲು]] ಮತ್ತು [[ಅಮ್‌ಟ್ರಾಕ್]] ಮತ್ತು [[ಎಮ್‍ಎ‍ಆರ್‍ಕೆ ಕಮ್ಮುಟೆರ್ ರೈಲು ಸೇವೆ]]ಗಳಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಮಾರ್ಟಿನ್ ರಾಜ್ಯದ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ಬೃಹತ್ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು, I-95 ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್. ಮಾರ್ಗ 40, ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಪೆನ್ನ್ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಇದರ ಹತ್ತಿರದ ಮಾರ್ಟಿನ್ ರಾಜ್ಯದ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ರೈಲು ನಿಲುಗಡೆಯ ನಡುವಿನ [[ಎಮ್‍ಎ‍ಆರ್‍ಕೆ ಕಮ್ಯುಟರ್ ರೈಲು ಸೇವೆ]] ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ. === ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌‌ನ ಬಂದರು === {{Main|Helen Delich Bentley Port of Baltimore}} [[ಚಿತ್ರ:Washington Monument, 1849, from Federal Hill 1a.jpg|thumb|right|ಪ್ರಮುಖ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಸ್ಮಾರಕದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 1849ರ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಬಂದರು]] ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌‌ನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವ ಪೂರ್ವದಲ್ಲೇ, 1706ರಲ್ಲಿ ಬಂದರನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ವಸಾಹತಿನ ವಿಧಾನ ಮಂಡಲವು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಜೊತೆಗಿನ [[ತಂಬಾಕು]]ವಿನ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ [[ಲೊಕಸ್ಟ್ ಪಾಯಿಂಟ್‌]]ನ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ಬಂದರಿನ ಪ್ರವೇಶಸ್ಥಳ]]ವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. [[ಪೆಲ್ಸ್ ಪಾಯಿಂಟ್]], ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಹರ್ಬರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಆಳವಾದ ಸ್ಥಳವು, ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವಸಾಹತಿನ ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣದ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ನಂತರ ಕ್ಲಿಪ್ಪರ್ ಹಡಗುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಯಿತು.<ref>{{cite web | url=http://www.portofbaltimore300.org/history.htm | title=History of the Port of Baltimore | publisher=Port of Baltimore Tricentennial Committee | accessdate=5 Jan 2010 | archive-date=30 ಮೇ 2007 | archive-url=https://web.archive.org/web/20070530070517/http://www.portofbaltimore300.org/history.htm | url-status=dead }}</ref> ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌‌ನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ನಂತರ, ಬಂದರು ಕಟ್ಟೆಗಳ ಹಿಂದೆ ಗಿರಣಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. [[ಕಾಲಿಪೋರ್ನಿಯಾದ ಗೋಲ್ಡ್ ರಷ್]] ಶೀಘ್ರ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ವ್ಯಾಪಾರಾದೇಶಗಳು ಬರಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು; ಬಹುತೇಕ ಭೂಮಾರ್ಗದ ಪ್ರವರ್ತಕರು ಸಹ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌‌‌ನಿಂದ ಬರುವ ಆಹಾರೋತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನೇ ಅವಲಬಿಸಿದ್ದರು. ಸಿವಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಬ್ರೇಜಿಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ನಡೆಸಲು ಒಂದು ಕಾಫೀ ಹಡಗನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಿಸಲಾಯಿತು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಯುರೋಪಿಯನ್ ಹಡಗು ಸಾಲುಗಳು ವಲಸೆಗಾರರಿಗಾಗಿ ವಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಮತ್ತು ಓಹಿಯೊ ರೈಲುಮಾರ್ಗ]]ಗಳು ಬಂದರನ್ನು ಬೃಹತ್ [[ಸರಕುಸಾಗಾಣಿಕಾ]] ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ.{{Citation needed|date=September 2008}} ಪ್ರಸ್ತುತ, ಬಂದರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ರೋಲ್-ಆನ್ ರೋಲ್-ಆಫ್]] ಸೌಲಭ್ಯ, ಹಾಗು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಉಕ್ಕನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಬೇಕಾಗುವಂತಹ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.mpa.state.md.us/info/cargo.htm | title=The Port of Baltimore's Cargo, Maryland Port Administration | publisher=Maryland Port Authority | accessdate=5 Jan 2010 | archive-date=10 ಮಾರ್ಚ್ 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090310113944/http://mpa.state.md.us/info/cargo.htm | url-status=dead }}</ref> ಹರ್ಬರ್‌ನ ಒಳಗೆ ಜಲ ಟಾಕ್ಸಿಗಳು ಸಹ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. [[ಹೆಲೆನ್ ಡೆಲಿಚ್ ಬೆಂಟ್ಲೆ]] ನಂತರ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾದ ಎಹ್‌ರ್ಲಿಕ್ ಬಂದರಿನ 300ನೆಯ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಸಮಾರಂಭದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂದರಿನ ನಾಮಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web | url=http://www.teslasociety.com/bentley.htm | title=Governor Ehrlich Names Port Of Baltimore After Helen Delich Bentley | publisher=Tesla Memorial Society of New York | accessdate=5 Jan 2010}}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ, ಡುಕ್ ರಿಯಾಲ್ಟಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಬಾಲ್ಡಿಮೊರ್ ಬಂದರಿನ ಹತ್ತಿರ ಚೆಸಪೀಕ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಅನ್ನುವ ಹೆಸರಿನ, ಹೊಸ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಈ ಹೊಸಾ ಔದ್ಯಮಿಕ ಪಾರ್ಕ್‌ನ್ನು, ಹಿಂದೆ ಜೆನೆರಲ್ ಮೊಟರ್ ಪ್ಲಾಂಟ್ ಇದ್ದಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ಣ ಯೋಜನೆಯು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ನ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ {{convert|184|acre|km2}} ಮತ್ತು ಸ್ಥಳವು ಗುದಾಮು/ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಕಛೇರಿ ಜಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ{{convert|2800000|sqft|m2}}. ಚೆಸಪೀಕ್ ಕಾಮರ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿಂದ (I-95 ಮತ್ತು I-895) ನೇರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಟರ್ಮಿನಲ್ಸ್‌ನ ಎರಡು ಬೃಹತ್ ಬಂದರುಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ಅತೀದೊಡ್ಡದಾದ ಸರುಕುಗಳನ್ನು ಹಡಗುನಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಳೆತ್ತುವ ಯಂತ್ರದೊಂದಿಗೆ {{convert|50|ft|m|sing=on}} ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಬಂದರು ಯು.ಎಸ್. ದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಒಳಪ್ರದೇಶದ ಬಂದರಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=September 2008}} == ಶಿಕ್ಷಣ == {{See also|List of high schools in Maryland}} === ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು === ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತವರಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ: ==== ಖಾಸಗಿ: ==== [[ಚಿತ್ರ:JHU-V.jpg|right|thumb|ವಸಂತದಲ್ಲಿ ಜಾನ್ಸ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಬಳಿ ಇರುವ ಕೇಸರ್ ಕ್ವಾಡ್ರಾಂಗಲ್]] * [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಹೆಬ್ರೆವ್ ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ]] (ಬಿಎಚ್‌ಯು) * [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜ್]] (ಬಿಐಸಿ) * [[ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ನೊಟ್ರೆ ಡೇಮ್ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]] (ಸಿಎನ್‌ಡಿ ಅಥವಾ ಎನ್‌ಡಿಎಮ್) * [[ದಿ ಜಾಹ್‌ನ್ಸ್ ಹೊಪ್ಕಿನ್ಸ್ ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ]] (ಜೆ‍ಎಚ್‌ಯು) * [[ಲೊಯಲ ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]] (ಎಲ್‌ಯು‌ಎಮ್) * [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್]] (ಎಮ್‌ಐ‌ಸಿಎ) * [[ಪೆಯ್‌ಬೊಡಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್]] ಆಫ್ ದಿ ಜಾಹ್‌ನ್ಸ್ ಹೊಪ್‌ಕಿನ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ * [[ಸೊಜುರ್‌ನರ್-ಡೊಗ್ಲಾಸ್ ಕಾಲೇಜ್]] ==== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ==== * [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಸಿಟಿ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್]] (ಬಿಸಿಸಿಸಿ) * [[ಕೊಪ್ಪಿನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ]] * [[ಮೊರ್ಗಾನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ]] * [[ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌]] (ಯುಬಿ) * [[ಯುನಿವೆರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌]] (ಯುಎಮ್‌ಬಿ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಯುಎಮ್‌ಎಬಿ) === ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು === ನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಸಿಟಿ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್‌]]ನಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಇವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಎರಡನೆಯ ಪುರಾತನ ಆಪ್ರಿಕಾ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಾಗಿದ್ದ,<ref>{{cite web|url=http://www.globegazette.com/articles/2008/06/21/entertainment/tv/doc485dd0f84f4ed169476907.txt|title=Film shows Baltimore school struggling despite No Child Left Behind law|date=2008-06-21|work=Associated Press|accessdate=2009-01-24|archive-date=2023-06-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20230629082429/https://globegazette.com/entertainment/television/film-shows-baltimore-school-struggling-despite-no-child-left-behind-law/article_ece5cfd3-e574-54ed-866e-fe6d6d588b84.html|url-status=dead}}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕ [[ಪ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಡವ್‌ಗ್ಲಾಸ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್]], [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್]], ದೇಶದಲ್ಲೇ ಮೂರನೆಯ ಪುರಾತನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ,<ref>{{cite web|url=http://baltimore.bizjournals.com/baltimore/stories/2000/01/31/focus2.html|title=School boundaries|last=Katz-Stone|first=Adam|date=2000-01-28|work=Baltimore Business Journal|accessdate=2009-01-24}}</ref> ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟೆರ್ನ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್]], ದಿ ಓಲ್ಡೆಸ್ಟ್ ಆಲ್ಲ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಇನ್ ದಿ ನೇಷನ್‌ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.westernhighschool.org/academics/WHS_flyer.pdf|title=WHS Flyer|publisher=Western High School|accessdate=2009-01-24|archive-date=2009-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20090205000343/http://www.westernhighschool.org/academics/WHS_flyer.pdf|url-status=dead}}</ref> ("ಸಿಟಿ" ಎಂದು ಸಹ ಗುರುತಿಸುವ) ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು("ಪೊಲಿ" ಎಂದು ಸಹ ಗುರುತಿಸುವ) [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಪಾಲಿಟೆಕ್ನಿಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌]]ಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎರಡನೆಯ ಪುರಾತನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಾದ [[ಫೂಟ್‌ಬಾಲ್ ರಿವಲ್‌ರಿ]]ಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book|last=Patterson|first=Ted|title=Football in Baltimore: History and Memorabilia|publisher=Johns Hopkins University Press|location=Baltimore|date=2000|pages=7|url=https://books.google.com/books?id=cZeye8iTWyMC&printsec=frontcover&source=gbs_navlinks_s#v=onepage&q=&f=false|isbn=978-0801864247}}</ref> ==== ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು ==== ನಗರದಲ್ಲಿರುವ [[ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು]]: * [[ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್ ಕರ್ಲೇ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್]] * [[ಆರ್ಲಿಂಗ್‌ಟನ್ ಬಾಪ್‌ಟಿಸ್ಟ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್]] * [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಜೂನಿಯರ್ ಅಕಾಡಮಿ]] * [[ದಿ ಬ್ರೈನ್ ಮಾವ್ರ್ ಸ್ಕೂಲ್]] * [[ಬಾಯ್ಸ್' ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಸ್ಕೂಲ್]] * [[ಕಾಲ್ವೆರ್ಟ್ ಸ್ಕೂಲ್]] * [[ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಗಿಬ್ಬನ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್]] * [[ಸ್ಕೋಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಥೆಡ್ರಲ್ ಆಫ್ ಮೇರಿ ಅವರ್ ಕ್ವೀನ್]] * [[ಪ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌]] * [[ಗಿಲ್ಮನ್ ಸ್ಕೂಲ್]] * [[ದಿ ಗ್ರೀನ್ ಮೌಂಟ್ ಸ್ಕೂಲ್]] * [[ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ನೊಟ್ರೆ ಡೇಮ್]] * [[ಮೌಂಟ್ ಸೈಂಟ್ ಜೊಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜ್]] * [[ರೊಲ್ಯಾಂಡ್ ಪಾರ್ಕ್ ಕಂಟ್ರಿ ಸ್ಕೂಲ್]] * [[ದಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌]] * [[ವಾಲ್ಡೊರ್ಪ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಬಾಲ್ಡಿಮೊರ್]] * [[ಲ್ಯಾಬ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಬಾಲ್ಡಿಮೊರ್]] ==== ಪ್ರಾಂತೀಯ ಶಾಲೆಗಳು ==== * [[ಆರ್ಕ್‌ಬಿಷಪ್ ಕರ್ಲೆ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್]] * [[ಬೈಸ್ ಯಾಕೊವ್ ಆಫ್ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌]] * [[ಕಾರ್ಡಿನಲ್ ಗಿಬ್ಬನ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್]] * [[ದಿ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌]] * [[ಸೆಂಟ್. ಪ್ರಾನ್ಸೆಸ್ ಕಾಡೆಮಿ (ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್)]] * [[ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ನೊಟ್ರೆ ಡೇಮ್]] * [[ಮೆರ್ಸಿ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್]] * [[ಮೌಂಟ್ ಸೈಂಟ್ ಜೊಸೆಫ್ ಕಾಲೇಜ್]] * [[ಸೆತೊನ್ ಕೀಯೊ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್]] * [[ಯೆಶಿವತ್ ರಂಬಮ್]] == ಮಾಧ್ಯಮ == {{Main|Media in Baltimore}} ಮಾಲ್ಟಿಮೊರ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ವಾರ್ತಾ ಪತ್ರಿಕೆಯು ''[[ದಿ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಸನ್]]''. ಇದನ್ನು 1986ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಮಾಲಿಕರಿಂದ ಟೈಮ್ಸ್ ಮಿರ್ರೊರ್ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮಾರಾಟಮಾಡಲಾಯಿತು,<ref>{{cite web |url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/The-Times-Mirror-Company-Company-History.html |title=The Times Mirror Company—Company History |accessdate=2008-09-25 |work=fundinguniverse.com |publisher=Funding Universe }}</ref> ಇದನ್ನು 2000ರಲ್ಲಿ [[ಟ್ರಿಬುನೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು]] ಖರೀದಿಸಿತು.<ref>{{cite news |first=Terence |last=Smith |authorlink=Terence Smith |title=Tribune Buys Times Mirror |url=http://www.pbs.org/newshour/bb/media/jan-june00/tribune_3-21.html |work=pbs.org |publisher=MacNeil/Lehrer Productions |date=2000-03-21 |accessdate=2008-09-25 |archive-date=2008-09-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080907210447/http://www.pbs.org/newshour/bb/media/jan-june00/tribune_3-21.html |url-status=dead }}</ref> ಮಾಲ್ಟಿಮೊರ್ ದೇಶದಲ್ಲಿನ 26ನೆಯ ಅತೀದೊಡ್ಡ [[ದೂರದರ್ಶನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] ಮತ್ತು 21ನೆಯ-ಅತೀದೊಡ್ಡ [[ರೇಡಿಯೊ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] ಆಗಿದೆ.{{Citation needed|date=August 2008}} 20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ನಗರಗಳಂತೆ, 1986ರಲ್ಲಿ ''[[ಬಾಲ್ಡಿಮೊರ್ ನ್ಯೂಸ್-ಅಮೆರಿಕಾನ್‌]]'' ನ ಪ್ರಕಟನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದ ವರೆಗು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಎರಡು-ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಗಳ ನಗರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url=http://www.lib.umd.edu/RARE/MarylandCollection/NewsAmerican/Index.html | title=The Baltimore News American Photograph Collection | publisher=University of Maryland: Libraries | date=December 18, 2009 | accessdate=31 December 2009 | archive-date=30 ಏಪ್ರಿಲ್ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20100430114453/http://www.lib.umd.edu/RARE/MarylandCollection/NewsAmerican/Index.html | url-status=dead }}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ, ''[[ದಿ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಎಕ್ಸಾಮಿನರ್‌]]'' ನ್ನು ''ದಿ ಸನ್‌‌'' ದೊಂದಿಗಿನ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ''[[ದಿ ಸಾನ್ ಪ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಎಕ್ಸಾಮಿನೆಯರ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ದಿ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಎಕ್ಸಾಮಿನೆಯರ್‌]]'' ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಚೈನ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ''ಸನ್‌'' ನ ಪಾವತಿಸುವ ಚಂದಾದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ''ದಿ ಎಕ್ಸಾಮಿನೆರ್'' ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಂದ ಕಾಣಬಹುದಾದ ಏಕೈಕ ಉಚಿತ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆ. ಇದರಿಂದ ಲಾಭಗಳಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿನ್ನಡೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿ, ''ದಿ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಎಕ್ಸಾಮಿನೆರ್‌'' ನ ಪ್ರಕಟಣೆಯು ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 2009ರಂದು ಸ್ಥಗಿತಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. == ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:CamdenYards 2005-05-08.jpg|thumb|right|ಒರಿಯೊಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಅಟ್ ಕ್ಯಾಮ್ಡೆನ್ ಯಾರ್ಡ್ಸ್]] {{Main|Sports in Baltimore}} ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ವಿವಿಧ ಕಾಲಗಳಿಂದ ಅನೇಕ ತಂಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕ್ರೀಡಾ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 1954ರಲ್ಲಿ St. ಲೂಯಿಸ್ ಬ್ರವ್‌ನ್ಸ್ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡಾಗಿನಿಂದ [[ಬಲ್ಟಿಮೊರ್ ಓರಿಯಲ್ಸ್]] ಸ್ಥಳೀಯ [[ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತ್ತಿದೆ. ಓರಿಯಲ್ಸ್ ಮೂರು ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೀರೀಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. 1995ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಟಗಾರ (ಮತ್ತು ನಂತರದ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಪಾಮೆರ್) [[ಕಲ್ ರಿಪ್ಕೆನ್, Jr.]] [[ಲುಯ್ ಜೆಹ್ರಿಂಗ್‌]]'‍ರವರು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಆಡಿದ 2,130 ಆಟಗಳ (ಇದಕ್ಕಾಗಿಯೆ ಅವರಿಗೆ [[ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಇಲುಸ್ಟ್ರೇಟೆಡ್]] ಮಾಗಜೆನ್‌ನಿಂದ [[ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮೇನ್ ಆಫ್ ದಿ ಯಿಯರ್]] ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿತ್ತು) "ಮುರಿಯಲಾಗದ" ಅನಿಯಮಿತ ಗೆರೆಯನ್ನು ಮುರಿದರು. ಆರು ಪೂರ್ವ ಓರಿಯಲ್ಸ್‌ರನ್ನು [[ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಪಾಮ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. [[1953]] ರಿಂದ [[1984]]ರ ವರೆಗು, [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಕೊಲ್ಟ್ಸ್]] ನಗರದ ಪರವಾಗಿ ಆಡಿ, [[1958]] ಮತ್ತು [[1959]] [[NFL ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳನ್ನು]] ಮತ್ತು [[ಸುಪೆರ್ ಬವ್ಲ್ V]]ಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು. "[[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಸಿಎಪ್‌ಎಲ್‌ಗಳು]]", ಅಥವಾ [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಸ್ಟಲಿಯನ್‌]]ಗಳು 1994ರಲ್ಲಿ [[CFL]]ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ವೃತ್ತಿಪರ ಪುಡ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳಾಗಿವೆ. ಸಿಎಪ್‌ಎಲ್‌ಗಳು 1995ರ ಕ್ರೀಡಾ ಋತುವಿನ ನಂತರ [[ಮೊಂಟ್ರೆಯಲ್ ಅಲೊಯೆಟೆಸ್]] ಆಗಲು ಮೊಂಟ್ರೆಯಲ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳೂವ ಮೊದಲು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕ್ರೀಡಾ ಋತುಗಳ ಕಾಲ ಇದ್ದರು. [[CFL]]ನ ಯಾವುದೇ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ತಂಡದ ಎರಡು ಉತ್ತಮ ಕ್ರೀಡಾ ಋತುಗಳ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಿಎಪ್‌ಎಲ್‌ಗಳು ರನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅಂತಿಮ ಕ್ರೀಡಾ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದ [[ಕಾಲ್ಗರಿ ಸ್ಟಾಂಪೆಡರ್ಸ್‌]]ನ್ನು ಸೋಲಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕೇವಲ ಯು.ಎಸ್. ತಂಡವು [[ಗ್ರೇ ಕಪ್]], ದಿ ಲೆಗ್ಯೂಸ್ ಪ್ಲೇಆಫ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ. ಸಿಎಪ್‌ಎಲ್‌ಗಳು ಬಿಟ್ಟ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ವೃತ್ತಿಪರ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ಗೆ ಮರಳಿ ಬಂತು. 1996ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲೆವೆಲಾಂಡ್‌ನಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಾಗಿನಿಂದ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುಟ್‌ಬಾಲ್ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು]] [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ರೆವೆನ್ಸ್]] ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿದೆ. 2000ರಲ್ಲಿನ [[ಸುಪೆರ್ ಬವ್‌ಲ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್, ಎರಡು [[ವಿಭಾಗದ]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು (2003 ಮತ್ತು 2006), ಮತ್ತು 2000 ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿನ ಆವಿಷ್ಕರಣದ ಎರಡು [[AFC ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್]]ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ತಂಡವು ಮಹತ್ತರವಾದ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಇತರ ತಂಡಗಳೆಂದರೆ: [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಬ್ಲಾಸ್ಟ್]], 1998ರಿಂದ ಇರುವ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಳಾಂಗಣದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಆಟದ ಒಕ್ಕೂಟ]]; [[ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಪಲಸೆ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌]], 2006ರಿಂದ ಇರುವ [[USL ಎರಡನೆಯ ವಿಭಾಗ]]; [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಮಾರಿನೆರ್ಸ್]], 2008ರಿಂದ ಇರುವ[[ಅಮೆರಿಕಾದ ಒಳಾಂಗಣದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಸಮಿತಿ]]; [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ಬರ್ನ್]], 2004ರಿಂದ ಇರುವ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಸಮಿತಿ]]; [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ ನೈಟ್‌ಹವ್‌ಕ್ಸ್]], 2001ರಿಂದ ಇರುವ [[ಸ್ವತಂತ್ರ ಮಹಿಳಾ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ಒಕ್ಕೂಟ]]; ಮತ್ತು 2006ರಿಂದ ಇರುವ [[ಚಾರ್ಮ್ ನಗರದ ರೊಲೆರ್ಸ್ ಹುಡುಗಿಯರ]] [[ಮಹಿಳಾ ಪ್ಲಾಟ್ ಟ್ರಾಕ್ ಡರ್ಬಿ ಸಮಿತಿ]]. ಪ್ರಾಂತದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ವಿಲ್ಡ್ ಬಿಲ್ ಹಗಿ]], ಅವರು ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಡಿದ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕ್ರೀಡಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಬಗೆಗಿನ ಅವರ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇತರ ಕ್ರೀಡೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದಿ ಒಜೊದ್ ಇನ್‌ಡಿ ಕಾರ್ ಸಿರೀಸ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಗಸ್ಟ್ 5-7 ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಇನ್ನೆರ್ ಹರ್ಬೊರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿದೆ. == ಅವಳಿ ನಗರಗಳು == {{SisterCities|Baltimore|eleven}}<ref name="Baltimore">{{cite web|url=http://www.baltimorecity.gov/government/intl/sistercities.php|title=Baltimore City Mayor's Office of International and Immigrant Affairs—Sister Cities Program|accessdate=2009-07-18|archive-date=2008-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20080807173931/http://www.baltimorecity.gov/government/intl/sistercities.php|url-status=dead}}</ref> <div> * {{flagicon|Egypt}} [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯ]], [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] (1995) * {{flagicon|Israel}} [[ಆಶ್‌ಕ್ವೆಲೊನ್]], [[ಇಸ್ರಾಯಲ್]] (2005) * {{flagicon|Germany}} [[ಬ್ರೆಮೆರ್ಹವೆನ್]], [[ಜೆರ್ಮನಿ]] (2007) * {{flagicon|Liberia}} [[ಗ್ಬರ್ನ್‌ಗ]], [[ಲಿಬೆರಿಯ]] (1973) * {{flagicon|Italy}} [[ಜೆನೊಯ]], {2ಇಟಲಿ{/2} (1985) * {{flagicon|Japan}} [[ಕವಸಕಿ]], [[ಜಪಾನ್]] (1978) * {{flagicon|Egypt}} [[ಲಕ್ಸೊರ್]], [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] (1982) * {{flagicon|Ukraine}} [[ಒಡೆಸ್ಸ]], [[ಯುಕ್ರೈನ್]] (1974) * {{flagicon|Greece}} [[ಪಿರಯುಸ್]], [[ಗ್ರೀಸ್]] (1982) * {{flagicon|Netherlands}} [[ರೊಟೆರ್‌ಡಮ್]], [[ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]] (1985) * {{flagicon|China}} [[ಕ್ಸಿಯಮೆನ್]], [[ಪಿಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನ]] (1985) </div> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == <div> * [[ಅರಬ್ಬರು]] * [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್]] * [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಇನ್ ಫಿಕ್ಷನ್]] * [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಸ್ಟೀಮ್ ಪ್ಯಾಕೆಟ್ ಕಂಪನಿ]] * [[:ವರ್ಗ:Cemeteries in Baltimore, Maryland|ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಸಿಮೆಂಟರಿಗಳು]] * [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] * [[ಡಿಕೇವಿಲ್ಲೆ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಿಲ್ಲೆ]] * [[ಎಲಿಜಾ ರಿಡ್ಜ್‌ಲಿ]] * [[ಎನೊಕ್ ಪ್ರ್ಯಾಟ್ ಫ್ರೀ ಲೈಬ್ರರಿ]] * [[ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್-ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೊಹೆಮಿಯಾನ್]] * [[ಪ್ಲಗ್ ಅಗ್ಲೀಸ್]] * [[ರಾಯಲ್ ಬ್ಲೂ (ರೈಲು)]] * [[ಸ್ಕ್ರೀನ್ ಪೆಯಿಂಟಿಂಗ್]] * [[ದಿ ವೈರ್]] </div> == ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು == <references></references> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{sisterlinks|Baltimore, Maryland}} * [http://www.baltimorecity.gov/ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ನಗರದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://www.baltimore.org/ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡೆ - ಅಫಿಷಿಯಲ್ ಡೆಸ್ಟಿನೇಶನ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್] * [http://www.baltimore-maryland.org/history/baltimore-history.html ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಟೈಮ್ ಲೈನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090815120046/http://www.baltimore-maryland.org/history/baltimore-history.html |date=2009-08-15 }} * [http://www.visitmybaltimore.com/ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304124404/http://www.visitmybaltimore.com/ |date=2016-03-04 }} * [http://www.baltimoregrapevine.com/ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್ ಗ್ರೇಪ್‌ವಿನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100818091938/http://www.baltimoregrapevine.com/ |date=2010-08-18 }} ಸ್ಥಳೀಯ ನಗರದ ಪ್ರತ್ರಿಕೆ {{Start box}} {{Succession box| before=[[Philadelphia, Pennsylvania|Philadelphia]] | title=Capital of the United States of America | years=1776–1777 | after=[[Philadelphia, Pennsylvania|Philadelphia]] }} {{End box}} {{Template group | title = Articles Relating to the City of Baltimore | list = {{Baltimore}} {{County Seats of Maryland}} {{Maryland}} {{All-American City Award Hall of Fame}} {{Location of US capital}} {{USLargestCities}} {{USLargestMetros}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್, ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್]] [[ವರ್ಗ:ಚೆಸಪೀಕ್ ಕೊಲ್ಲಿ]] [[ವರ್ಗ:ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾರಂಭದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮೊದಲ ರಾಜಧಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಸ್ವತಂತ್ರ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ರೇವುಪಟ್ಟಣದ ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೮೪೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಫ್ರಿಕನ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸಮುದಾಯಗಳು]] dggesh15649azjdu59p1p25pk5lm8y5 0 24279 1375504 1373646 2026-06-20T15:22:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375504 wikitext text/x-wiki {{About|the city in Pennsylvania|the region|Pittsburgh metropolitan area|other uses}} {{Infobox settlement <!--See Template:Infobox settlement for additional fields that may be available--> <!--See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |official_name = City of Pittsburgh |nickname = City of Bridges, Steel City, <br />City of Champions<!-- Please do not add more nicknames for the city. We understand that many more exist ("Iron City", "Blitzburgh", "The 'Burgh", etc) but the infobox looks overloaded if there are more than three or so. If you wish to argue for a name to replace one of the three presently displayed, please write a note about it on the article's talk page. --><ref name="O'Brien 1980">{{cite book|last=O'Brien|first=Jim|coauthors=Marty Wolfson|title=Pittsburgh, the story of the city of champions: the '70s--a decade unmatched in the annals of sports|publisher=Wolfson Pub. Co.|year=1980|isbn=9780916114077|accessdate=28 February 2010}}</ref><ref name="Scarpaci 2006">{{cite book|last=Scarpaci|first=Joseph L|coauthors=Kevin Joseph Patrick|title=Pittsburgh and the Appalachians: cultural and natural resources in a postindustrial age|publisher=[[University of Pittsburgh]] Press|location=Pittsburgh|year=2006|pages=81|chapter=Chapter 6: Pittsburgh, City of Bridges|isbn=9780822942825|url=https://books.google.com/?id=9qTdSl2CkzkC&pg=PA81&dq=pittsburgh+%22city+of+champions%22&cd=1#v=onepage&q=|accessdate=28 February 2010}}</ref><ref name="Rossi 2010">{{cite news|url=http://www.pittsburghlive.com:8000/x/pittsburghtrib/sports/s_667140.html|title=Deadline-day deal? Not likely for Penguins|last=Rossi|first=Rob|date=14 February 2010|publisher=[[Pittsburgh Tribune-Review]]|accessdate=28 February 2010}}</ref> |settlement_type = [[City]] |motto = Benigno Numine ([[Latin]] for "With the Benevolent Deity" also translated as "By the favor of heaven") <!-- images and maps -----------> |image_skyline = Montage Pittsburgh.jpg |imagesize = 250px |image_caption = From top to bottom, left to right: Pittsburgh skyline; [[Cathedral of Learning]] at the [[University of Pittsburgh]]; [[Carnegie Mellon University]]; [[PNC Park]]; [[Duquesne Incline]] |image_flag = Flag of Pittsburgh, Pennsylvania.svg |flag_size = 100px |image_shield = Coat of arms of Pittsburgh, Pennsylvania.svg |shield_link = Seal of Pittsburgh |image_map = PAMap-doton-Pittsburgh.PNG |mapsize = 200px |map_caption = Location in [[Allegheny County, Pennsylvania]] |pushpin_map = USA Pennsylvania |pushpin_map_caption = Location in Pennsylvania <!-- Location ------------------> |coordinates_region = US-PA |subdivision_type = [[List of countries|Country]] |subdivision_name = {{flag|United States}} |subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|Commonwealth]] |subdivision_name1 = {{flag|Pennsylvania}} <!-- Politics -----------------> |government_type = [[Mayor-council government|Mayor-Council]] |leader_title = [[Mayor of Pittsburgh|Mayor]] |leader_name = [[Luke Ravenstahl]] ([[Democratic Party of the United States|D]]) |leader_title1 = [[Pittsburgh City Council|City Council]] |leader_name1 = {{Collapsible list |title = Councilmembers |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:none; |1 = [[Darlene Harris]] (President) |2 = [[Theresa Kail-Smith]] |3 = [[Bruce Kraus]] |4 = [[Natalia Rudiak]] |5 = [[Doug Shields]] |6 = [[Daniel Lavelle]] |7 = [[Patrick Dowd]] |8 = [[Bill Peduto]] |9 = [[Rev. Ricky Burgess]] }} |leader_title2 = [[Pennsylvania House of Representatives|State House]] |leader_name2 = {{Collapsible list |title = State Representatives |frame_style = border:none; padding: 0; |list_style = text-align:left;display:none; |1 = [[Jake Wheatley]] |2 = [[Don Walko]] |3 = [[Dominic Costa]] |4 = [[Chelsa Wagner]] |5 = [[Dan Frankel]] |6 = [[Joseph Preston, Jr.]] |7 = [[Dan Deasy]] |8 = [[Paul Costa]] |9 = [[Harry Readshaw]] }} |leader_title3 = [[Pennsylvania State Senate|State Senate]] |leader_name3 = [[Jim Ferlo]] ([[Democratic Party (United States)|D]])<br />[[Jay Costa]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |leader_title4 = [[United States House of Representatives|U.S. House]] |leader_name4 = [[Michael F. Doyle|Mike Doyle]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |established_title = Settled |established_date = 1717<ref>{{cite web | url = http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 | title = Historic Pittsburgh Chronology by Decade: 1717 - 1749 | work = [[University of Pittsburgh]] | accessdate = 2009-10-02 | date = 2009-10-02 | archive-date = 2009-01-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090111102309/http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 | url-status = dead }}</ref> |established_title1 = Founded |established_date1 = September 14, 1758 |established_title2 = [[Municipal incorporation|Incorporated]] |established_date2 = April 22, 1794 |founder = [[George Washington]],<br />[[General John Forbes]] |named_for = [[William Pitt, 1st Earl of Chatham|"The Great Commoner": Prime Minister William Pitt]] <!-- Area ---------------------> |unit_pref = Imperial |area_total_sq_mi = 58.3 |area_land_sq_mi = 55.5 |area_water_sq_mi = 2.8 |area_water_percent = |area_urban_sq_mi = |area_metro_sq_mi = 5343 <!-- Elevation --------------------------> |elevation_ft = |elevation_max_ft = 1370 |elevation_min_ft = 710 <!-- Population -----------------------> |population_as_of = 2006 |population_footnotes =<ref>{{cite web | url = http://www.census.gov/popest/cities/SUB-EST2006.html | title = Population Estimates for Places Over 100,000: 2000 to 2006 | work = [[U.S. Census Bureau]], Population Division | accessdate = 2007-08-14 | date = 2007-06-27 }}</ref><ref>{{cite web | url = http://www.census.gov/population/www/estimates/CBSA-est2006-annual.html | title = Annual Estimates of the Population of Metropolitan and Micropolitan Statistical Areas | work = [[U.S. Census Bureau]], Population Division | date = 2007-04-04 | accessdate = 2007-08-14 }}</ref> |population_total = 316718 |population_density_sq_mi = 5636 |population_metro = 2462571 |population_urban = 1753136 |population_blank1_title = [[Demonym]] |population_blank1 = Pittsburgher <!-- General information ---------------> |timezone = [[Eastern Time Zone|Eastern Standard Time]] |utc_offset = -5 |timezone_DST = [[Eastern Time Zone|Eastern Daylight Time]] |utc_offset_DST = -4 |latd= 40 |latm= 26 |lats= 30 |latNS= N |longd= 80 |longm= 00 |longs= 00 |longEW= W|coordinates_display=8 <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = [[ZIP Code]] |postal_code = 15106, 15120-15121, 15203-15208, 15210-15222, 15224, 15226-15227, 15230, 15232-15234, 15237, 15289 |area_code = [[Area code 412|412]], [[Area code 724|724]], [[Area code 878|878]] |website = [http://www.city.pittsburgh.pa.us/ www.city.pittsburgh.pa.us] |footnotes = }} [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿರುವ '''ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್''' ({{pron-en|ˈpɪtsbərɡ}}), [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]]ವು ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೆಯ-ಅತಿ ದೊಡ್ದದಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತ]]ದ [[ಪ್ರಾಂತ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನ]]ವಾಗಿದೆ.{{GR|6}} [[2000 ವರ್ಷದ ಗಣತಿ]]ಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 334,563 ಆಗಿತ್ತು; 2009 ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 311,647 ಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="censuscity">{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv | title = US Census 2009 Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places over 100,000|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100627001318/http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv|archivedate=2010-06-27}}</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ ಎಳು-ಪ್ರಾಂತ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2,354,957 ಆಗಿತ್ತು.<ref name="censusmetro">{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/metro/files/2009/CBSA-EST2009-alldata.csv | title = US Census 2009 metropolitan and micropolitan statistical area population|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100326160039/http://www.census.gov/popest/metro/files/2009/CBSA-EST2009-alldata.csv|archivedate=2010-03-26}}</ref> [[ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಗರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ 25ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ (ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದ ಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ 6ನೆಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ).<ref name="jobsrank">{{cite news | url = http://www.post-gazette.com/pg/08216/901307-432.stm | title = Regional Insights: Pittsburgh is a national player in jobs per square mile but needs more population | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | date = 2008-08-03 | accessdate = 2008-08-06 | last = Miller | first = Harold }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು [[ಎಪೆಲೇಚಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ದದಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="Appalachia">{{Cite web |url=http://rustwire.com/2009/11/08/pittsburgh-the-paris-of-appalachia/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728062746/http://rustwire.com/2009/11/08/pittsburgh-the-paris-of-appalachia/ |url-status=dead }}</ref> ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಸ್ವರೂಪವು [[ಓಹಿಯೋ ನದಿ]]ಯು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, [[ಅಲಗೇನಿ]] ಮತ್ತು [[ಮೊನೊನ್‌ಗೆಹೀಲಾ]] ನದಿಗಳ ಪ್ರಭಾವದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ನಗರವು 151 ಎತ್ತರ-ಮಟ್ಟದ ಕಟ್ಟಡಗಳು,<ref name="Emporis Skyscraper statistics">{{cite web|url=http://www.emporis.com/en/wm/ci/bu/sk/?id=101313 |title="High-rise Buildings of Pittsburgh" |publisher=Emporis.com |date= |accessdate=2009-04-11}}</ref> 446 ಸೇತುವೆಗಳು,<ref name="venice">{{cite news|url=http://kdka.com/local/bridge.Pittsburgh.2.383456.html|title=Pittsburgh has Plenty of Bridges|work=[[KDKA-TV]]|date=2006-06-16|accessdate=2009-07-08|archive-date=2009-11-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20091121222948/http://kdka.com/local/bridge.Pittsburgh.2.383456.html|url-status=dead}}</ref> ಎರಡು ಇಳಿಜಾರಾಗಿರುವ ರೈಲುಹಳಿಗಳು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ-ಮುಂಚಿನ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನ್ನು, ಇದರ ಹಲವಾರು ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಉಕ್ಕು ತಯಾರಕ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ" ಮತ್ತು "ಉಕ್ಕಿನ ನಗರ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಗರವು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅದರ [[ಉಕ್ಕಿ]]ನ ಉದ್ಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಅದರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ]], ಶಿಕ್ಷಣ, [[ತಾಂತ್ರಿಕತೆ]], ಯಂತ್ರಮಾನವ ವಿಜ್ಞಾನ, ಮತ್ತು [[ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆ]]ಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ತೈಲ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅನಿಲ ಕಂಪನಿಗಳ [[ಮಾರ್ಸೆಲಸ್ ಹಾಳೆಕಲ್ಲು]] ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="Green 2009">{{cite news|url=http://www.post-gazette.com/pg/09340/1018586-28.stm|title=Natural gas locked in the Marcellus Shale has companies rushing to cash in on possibilities|last=Green|first=Elwin|date=6 December 2009|publisher=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=28 February 2010}}</ref> ನಗರವು ಹೊಸ ಮನೆಗಳು, ನದಿತೀರಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ಕೆಲಸ]]ಗಳಂತಹ ಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿಗಳ ಜೊತೆ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕೈಗಾರಿಕ ನಿವೇಶನಗಳನ್ನು ಪುನರಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿದೆ. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ 1980 ರ ದಶಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ವಿಫಲತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೆಲವು ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಆಧುನಿಕ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ತುಂಬಾ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಸಬ್‌ಪ್ರೈಮ್ ಮೊರ್ಟ್‌ಗೇಜ್ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿ]]ನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುಸಿತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref name="jobsgrowth">{{cite news | url = http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/business/s_580675.html | title = Growth of jobs locally bucks nationwide trend | work = [[Pittsburgh Tribune-Review]] | date = 2008-08-02 | accessdate = 2008-08-06 | last = Napsha | first = Joe | archive-date = 2011-02-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110213004222/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/business/s_580675.html | url-status = dead }}</ref> ಯಾವಾಗ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಉಕ್ಕು ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂದಿತೋ ಮತ್ತು ತೈಲ ([[ಗಲ್ಫ್ ತೈಲ]]), ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ([[ವೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ಹೌಸ್]]), ರಾಸಾಯನಿಕ ([[ಕೊಪರ್‌ಗಳು]]) ಮತು ರಕ್ಷಣೆ ([[ರಾಕ್‌ವೆಲ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ]]) ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತೋ, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು 1980 ರ ದಶಕದ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲವಾಗಿತ್ತು. ನಗರವು [[ಮೆಲ್ಲೊನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್]] ಮತ್ತು [[ಮೆಲ್ಲೊನ್ ಕುಟುಂಬ]]ಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಪ್ತವಾದ ಹಲವಾರು ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು [[ಪಿಎನ್‌ಸಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳು]] (ರಾಷ್ಟ್ರದ ಐದನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ಬ್ಯಾಂಕ್), ಮತ್ತು [[ಸಂಯುಕ್ತ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು]] ಇವುಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಬಿಎನ್‌ವೈ ಮೆಲ್ಲೊನ್‌]]ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಜೀವಿಸುವಿಕೆ]]ಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡುತ್ತವೆ. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನಲ್ಲಿ, 2010 ರಲ್ಲಿ, ''[[ಫೋರ್ಬ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಯಾಹೂ!]]'' ಎರಡೂ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಜೀವಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಯೋಗ್ಯವಾದ ನಗರ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದವು.<ref name="realestate.yahoo.com">{{Cite web |url=https://realestate.yahoo.com/promo/americas-most-livable-cities-2010 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-07-20 |archive-date=2010-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100813144254/http://realestate.yahoo.com/promo/americas-most-livable-cities-2010 |url-status=dead }}</ref><ref name="forbes.com">{{Cite web |url=http://www.forbes.com/2010/04/29/cities-livable-pittsburgh-lifestyle-real-estate-top-ten-jobs-crime-income.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-09-18 |archive-date=2012-09-18 |archive-url=https://archive.is/20120918143811/http://www.forbes.com/2010/04/29/cities-livable-pittsburgh-lifestyle-real-estate-top-ten-jobs-crime-income.html |url-status=live }}</ref> == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == {{Main|Etymology of Pittsburgh}} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು 1758 ರಲ್ಲಿ [[ಜನರಲ್ ಜಾನ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌]]ರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಮನ್ [[ಸರ್ ವಿಲಿಯಮ್ ಪಿಟ್]] ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಒಬ್ಬ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ ಮೂಲದವರಾಗಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ಒಪ್ಪಂದದ [[ಇಚ್ಛಿತ ಉಚ್ಛಾರಣೆ]]ಯು{{IPA-en|ˈpɪtsb(ə)rə|}}, ({{respell|PITS|brə}}ಅಥವಾ{{respell|PITS|bə-rə}}), ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನ ಜನರು [[ಎಡಿನ್‌ಬರ್ಗ್]] ಅನ್ನು ಉಚ್ಛಾರ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.rampantscotland.com/features/pronounce2.htm |title=Edinburgh Doesn't Rhyme With Pittsburgh - A Guide to Scottish Placenames |work=Rampant Scotland |accessdate=2010-04-06 |archive-date=2010-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100329085738/http://www.rampantscotland.com/features/pronounce2.htm |url-status=dead }}</ref><ref name="CLPGH">[http://www.clpgh.org/exhibit/apology1.html ಹೌ ಟು ಸ್ಪೆಲ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060928070606/http://www.clpgh.org/exhibit/apology1.html |date=2006-09-28 }}, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ನಿಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಜನವರಿ 18, 2009ರಂದು ನೋಡಲಾಗಿದೆ.</ref><ref name="Van Trump">{{cite web|url=http://www.phlf.org/2000/12/21/the-controversial-spelling-of-pittsburgh-or-why-the-h/|title=The Controversial Spelling of "Pittsburgh", or Why The "H"?|last=Van Trump|first=James|publisher=Pittsburgh History & Landmarks Foundation|accessdate=19 February 2010|archive-date=5 ಜನವರಿ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110105085642/http://www.phlf.org/2000/12/21/the-controversial-spelling-of-pittsburgh-or-why-the-h/|url-status=dead}}</ref><ref name="Boehmig 2007">{{cite book|last=Boehmig|first=Stuart P.|title=Downtown Pittsburgh|publisher=Arcadia Publishing|location=San Francisco, CA|year=2007|pages=29|chapter=3: A City Emerges from a Frontier Town|isbn=9780738550428|url=https://books.google.com/?id=bz1Sm7WJ4ikC&pg=PA39&dq=pittsburgh+pittsburro&cd=1#v=onepage&q=|accessdate=19 February 2010}}</ref><ref name="Bannon 2008">{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=omaJWkm24Rk|title=The Naming of Pittsburgh|last=Bannon|first=Shawn|coauthors=Jason Coll and Bill Flanagan|date=21 February 2008|publisher=[[YouTube]]|accessdate=19 February 2010}}</ref> ಇದು 1794 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ]]ವಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1816 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.post-gazette.com/pg/03001/700027-209.stm |title=Pittsburgh Facts |work=Pittsburgh Post-Gazette |accessdate=2007-10-21 |archive-date=2007-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071115035034/http://www.post-gazette.com/pg/03001/700027-209.stm |url-status=dead }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪದಬರಿಗೆಯ ಜೊತೆ ಎಪ್ರಿಲ್ 22, 1794 ರಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಇದು ಪೆನ್ನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ವಿಭಾಗದ ಒಂದು ಮಸೂದೆಯ ಮೂಲಕ, "ಇದು ಸೆನೇಟ್ ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸಭೆಯ ಮೂಲಕ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸತ್ತು ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಶಾಸನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಈ ಮೂಲಕ ಅದೇ ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ಶಾಸನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದೇನೆಂದರೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವು, ಮತ್ತು ಅದು ಇಲ್ಲಿಂದ, ಒಂದು ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗವಾಗಿ ನಮೂದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದು ಯಾವತ್ತಿಗೂ ಕೂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿತು.<ref name="spell">{{cite web |url=http://www.carnegielibrary.org/exhibit/hname2.html |title=How to Spell Pittsburgh |work=[[Carnegie Library of Pittsburgh]] |accessdate=2006-09-22 |archive-date=2007-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070706004534/http://www.carnegielibrary.org/exhibit/hname2.html |url-status=dead }}</ref> ತನ್ನ ಪದಬರಿಗೆಯ ಜೊತೆ ಒಂದು ''ಎಚ್'' ಅನ್ನು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''ಬರ್ಗ್'' ಅಂತ್ಯಪ್ರತ್ಯಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವ ಕೆಲವು ಅಮೇರಿಕಾದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಶೈಲಿಯು ಹಲವಾರು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು [[ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]]ದ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.epodunk.com/top10/misspelled/index.html |title=Most Misspelled Cities in America |accessdate=2007-10-21 |archive-date=2007-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071015044722/http://www.epodunk.com/top10/misspelled/index.html |url-status=dead }}</ref> 1890 ರಿಂದ 1911 ವರೆಗಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ "Pittsburg" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರವು, ಭೌಗೋಳಿಕ ಹೆಸರುಗಳ ಮೇಲಿನ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ, ''Pittsburgh'' ನ ಪದಬರಿಗೆಯು ನಗರದ ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಕ ನಡೆದ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಬಿರದ ನಂತರ ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="spell"/> == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Pittsburgh}} [[File:Bouquet blockhouse.JPG|thumb| 1764ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ಹೌಸ್, ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ, ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ.]] ಓಹಿಯೋವನ್ನು ಮೇಲುಗಡೆಯಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಲ್ಲೆಗಾವಿಸ್, ಅಡೆನಾ, ಹೋಪ್‌ವೆಲ್, ಡೆಲಾವೇರ್, ಜಾಕೋಬಿ, ಸೆನೆಕಾ, ಶಾವ್ನೀ, ಮತ್ತು ಇರೊಕ್ವಿಸ್‌ನ ಹಲವಾರು ನೆಲೆಯೂರಲ್ಪಟ್ಟ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಬೀಡು ಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.{{Citation needed|date=March 2008}} ಓಹಿಯೋ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಿಂದ [[ಲೇಕ್ ಒಂಟಾರಿಯೋ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ವೆಬೆಕ್‌]]ನಿಂದ ತನ್ನ 1669 ರಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಶೋಧಕ/ವರ್ತಕ [[ರಾಬರ್ಟ್ ದೆ ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ]] ಆಗಿದ್ದನು.<ref name="Riverlife">{{cite web |url=http://www.friendsoftheriverfront.org/new_pages/historical.htm |title=friendsoftheriverfront.org |publisher=Friendsoftheriverfront.org |date= |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2008-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080111125520/http://www.friendsoftheriverfront.org/new_pages/historical.htm |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಯುರೋಪಿನ ಪ್ರಥಮಾನ್ವೇಷಕರುಗಳಿಂದ, ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ, 1700 ಮತ್ತು 1710 ಮೊದಲಿನಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮೈಕೆಲ್ ಬೆಜಾಲಿಯನ್ ಇವನು 1717 ರಲ್ಲಿ ಓಹಿಯಾದ ಕವಲೊಡೆದ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಒಂದು ಹಸ್ತಲಿಖಿತ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗನಾದನು, ಮತ್ತು ನಂತರ ಆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನ ವರ್ತಕರು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="chronology">{{cite web |url=http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 |title=Pittsburgh Chronology |publisher=Digital.library.pitt.edu |date= |accessdate=2009-04-11 |archive-date=2009-01-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090111102309/http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/chronology/chronology_driver.pl?searchtype=dbrowse&year=1717&year2=1749 |url-status=dead }}</ref> 1749 ರಲ್ಲಿ, [[ಕ್ವೆಬೆಕ್‌]]ನ [[ಪ್ರೆಂಚ್]] ಸೈನಿಕರು ಈ ನದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರೆಂಚ್ [[ಕೆನಡಾ]]ವನ್ನು [[ಪ್ರೆಂಚ್ ಲುಯಿಸಿಯಾನಾ]]ದ ಜೊತೆ ಒಂದುಗೂಡಿಸುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಕವಲೊಡೆದ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಗಂಭೀರವಾದ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref name="chronology"/> ವರ್ಜಿನಿಯಾದ [[ಗವರ್ನರ್ ಡಿನ್‌ವಿಡ್ಡಿ]]ಯು ಮೇಜರ್ [[ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್‌]]ರನ್ನು ಪ್ರೆಂಚರಿಗೆ ದೀರ್ಘ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. 1753–54 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರೀಟಿಷ್ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಆತುರಾತುರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿತು, ಆದರೆ ಒಂದು ದೊಡ್ದದಾದ ಪ್ರೆಂಚ್ ಯುದ್ಧಕಾರ್ಯವು ಅದನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿತು ಮತ್ತು ಅದು ಆ ನಿವೇಶನದಲ್ಲಿ [[ಡುಲ್ವೆಸ್ನ್ ಕೋಟೆ]]ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಲಾಸಾಲ್ಲೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರೆಂಚರು 1669 ರ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಉಲ್ಲೇಖದ ಜೊತೆ, ಈ ಘಟನೆಗಳು [[ಪ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಯುದ್ಧ]]ಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬ್ರೀಟಿಷ್ ಜನರಲ್ [[ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬ್ರಾಡೊಕ್‌]]ನ ಶಿಬಿರವು (ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್ ಜೊತೆ ಅವನ ನೆರವಿನಂತೆ) ಡುಕ್ವೆಸ್ನ್ ಕೋಟೆಯು ವಿಫಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು, ಆದರೆ [[ಜನರಲ್ ಜಾನ್ ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌]]ನ ನಂತರದ ಶಿಬಿರಗಳು ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು. ಪ್ರೆಂಚರು 1758 ರಲ್ಲಿ ಡುಕ್ವೆಸ್ನ್ ಕೋಟೆಯನ್ನು ತೊರೆದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಹಾಳುಗೆಡವಿದ ನಂತರ, ಫೋರ್ಬ್ಸ್‌ನು [[ಪಿಟ್ ಕೋಟೆ]]ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಆಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದನು, ಅದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ [[ವಿಲಿಯಮ್ ಪಿಟ್ ದ ಎಲ್ಡರ್]] ನಂತರ ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. ಅವನು ನದಿಗಳ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬೊರೊ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದನು.<ref name="Lorant">{{cite book| title=Pittsburgh, The Story of an American City | edition=5th | author=Lorant, Stefan | publisher=Esselmont Books, LLC. | year=1999| isbn=0685920127}}</ref> [[ಪೊಂಟಿಯಾಕ್‌‍ ದಂಗೆಯ]] ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಓಹಿಯೋ ಕಣಿವೆ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಲೇಕ್ಸ್ ಟ್ರೈಬ್‌ಗಳು ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ [[ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಅನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆ]]ದರು. ಕರ್ನಲ್ [[ಹೆನ್ರಿ ಬೊಕೆಟ್‌]]ನು ಮೂಲವಾಸಿಗಳ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಫೋರ್ಕ್‌ನ ಪೂರ್ವದ ಕಡೆಗಿರುವ [[ಬಷಿ ರನ್‌ನ ಯುದ್ಧ]]ದಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದ ನಂತರ ಈ ಆಕ್ರಮಣವು ಮುಗಿಯಿತು. ಈ ವಿಜಯವು ಜೈವಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಯುದ್ಧದ ಒಂದು ಮೊದಲಿನ ಉದಾಹರಣೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. 1763 ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಲೊರ್ಡ್ [[ಜೆಫ್ರಿ ಆಮ್‌ಹೆರ್ಸ್ಟ್]] ಇವರು ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಸಿಡುಬಿನ ಚುಚ್ಚುಮದ್ದನ್ನು ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡ ಮೂಲ ಅಮೇರಿಕಾದ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಹೊದಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿತರಣೆ ಮಾಡುವ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಹಕ್ಕು ಕೇಳಿಕೆಯು ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿತ್ತು.<ref name="d'Errico">{{cite web|url=http://www.nativeweb.org/pages/legal/amherst/lord_jeff.html|title=Jeffrey Amherst and Smallpox Blankets: Lord Jeffrey Amherst's letters discussing germ warfare against American Indians|last=d'Errico|first=Peter|publisher=Nativeweb|accessdate=2009-08-12}}</ref> 1768 ರ [[ಸ್ಟಾನ್‌ವಿಕ್ಸ್ ಕೋಟೆಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, [[ವಿಲಿಯಮ್ ಪೆನ್‌]]ನ ವಂಶಸ್ಥರು, ಪ್ರಸ್ತುತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಭೂಮಿಗಳನ್ನು [[ಆರು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ]] ಖರೀದಿಸಿದರು. 1769 ರಲ್ಲಿ, ಎರಡು ನದಿಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡ "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಮೇನರ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="PCC">{{cite book| title=Pittsburgh First, the Official Organ of The Chamber of Commerce of Pittsburgh | author=Chamber of Commerce of Pittsburgh| year=1921}}</ref> [[ವರ್ಜಿನಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಇವೆರಡೂ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕೆಂದು ಕೆಳಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು [[ಮ್ಯಾಸನ್-ಡಿಕ್ಸನ್ ಲೈನ್]] ಅನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನ್ನು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲು ಒಪ್ಪುವ ತನಕ 1780 ರವರೆಗೆ ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಹಳ್ಳಿಯು ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಸಾಗಿತು. ಒಪ್ಪಂದಕಾರರು [[ಓಹಿಯೋ ದೇಶ]]ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಇದರ ಮೊದಲ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 1784 ರಲ್ಲಿ, "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಗರದ" ರಚನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಬೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಪ್ರಾಂತದ ಥೊಮಸ್ ವೈಸ್‌ರಾಯ್ ಇವರಿಂದ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಪೆನ್ಸ್‌ನ ನ್ಯಾಯವಾದಿಗಳಿಂದ ಅನುಮೋದನೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1785 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ವಾಧೀನದ ಒಂದು ಸ್ವತ್ತಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. ನಂತರದ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್]] ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು 1787 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯು (ಅದು ನಂತರ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲ]]ಯವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು) ಶಾಸನಬದ್ಧವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1794 ನೇ ವರ್ಷವು ಅಲ್ಪಕಾಲ-ಜೀವಿಸಿದ [[ವಿಸ್ಕಿ ರೆಬೆಲಿಯನ್]] ಅನ್ನು ಕಂಡಿತು. 1797 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 1400 ರತನಕ ಬೆಳೆದಂತೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಗ್ಲಾಸ್‌ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 5, 1804 ರ ಶಾಸನವು 1794 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಹಳೆಯ ಶಾಸನದ ಷರತ್ತುಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು (ಅದರ ಮೂಲ ಷರತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ), ಇದು "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಪೂರ್ತಿಗೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="PCC"/>{{Citation needed|date=February 2007}} [[ಚಿತ್ರ:Monongahela River Scene Pittsburgh PA 1857.jpg|thumb|left|ಮನೊಂಗಹೀಲ ನದಿಯ ದೃಶ್ಯ, 1857<ref>ಬಲ್ಲೂನ ಪಿಕ್ಟೋರಿಯಲ್, 21 ಫೆಬ್ರವರಿ 1857 ಆವೃತ್ತಿ</ref>]] [[ಚಿತ್ರ:Muralof300SixthStreetBuilding.jpg|thumb|ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಟೀಲ್ ಕೆಲಸಗಾರ ಜೋ ಮ್ಯಗರೆಕ್‌ನ ಚಿತ್ರವಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಔದ್ಯಮಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ನೆನಪಿಸುವ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಮುಂಭಾಗ.]] [[1812 ರ ಯುದ್ಧ]]ವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರಕುಗಳ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಮೇರಿಕಾದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ನೀಡಿತು. 1815 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಬ್ಬಿಣ, ಹಿತ್ತಾಳೆ, ತವರ ಮತ್ತು ಗ್ಲಾಸ್ ಸರಕುಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 18, 1816 ರ ಶಾಸನವು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಗರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹಳೆಯ ಕೋರ್ಟ್ ಕಟ್ಟಡವು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ನಾಶವಾಗಲ್ಪಟಾಗ ಅಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಶಾಸನವು ಸುಟ್ಟುಹೋಯಿತು. 1830ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, [[ಮೆರ್ಥಿರ್‌]]ನ ಉಕ್ಕುಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಿಂದ ಹಲವಾರು [[ವೆಲ್ಶ್ ಜನರು]] ಸೈನಿಕ ಕಲಹ ಮತ್ತು 1831 ರ [[ಮರ್ಥಿರ್ ದಂಗೆ]]ಗಳ ನಂತರದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ನಗರಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು. 1840 ರ ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು [[ಅಲಾಗೇನಿ ಪರ್ವತಗಳ]] ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಾದ ನಗರವಾಯಿತು. 1845 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ವಿನಾಶಕರ ಅಗ್ನಿ ದುರಂತವು ಒಂದು ಸಾವಿರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಸುಟ್ಟು ಹಾಕಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ನಗರವು ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1857 ವೇಳೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 22,000,000 ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಬಷಲ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೈನಿಕ ಯುದ್ಧ]]ವು ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಜೊತೆ ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. 1875 ರ ವೇಳೆಗೆ, [[ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಕಾರ್ನಿಗ್‌]]ನು [[ಎಡ್ಗರ್ ಥೊಮ್ಸನ್ ಉಕ್ಕು ಕಾರ್ಖಾನೆ]]ಗಳನ್ನು [[ಉತ್ತರ ಬ್ರಾಡೊಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ [[ಕಾರ್ನಿಗ್ ಉಕ್ಕು ಕಂಪನಿ]]ಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಕಾರ್ನಿಗ್ ಉಕ್ಕು ಕಂಪನಿಯ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಶ್ರೇಯಸ್ಸು [[ಬಾಸೆಮರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ]]ಯ ಸಂಶೋಧಕ [[ಹೆನ್ರಿ ಬಾಸೆಮರ್‌]]ಗೆ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1901 ರಲ್ಲಿ, [[ಯುಎಸ್ ಉಕ್ಕಿನ]] ಕಂಪನಿಯು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು 1911 ರ ವೇಳೆಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ದೇಶದ ಉಕ್ಕಿನ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೂರು ಮತ್ತು ಅರ್ಧ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ [[ದೇಶದ ಎಂಟನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ]]ವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅರ್ಧ ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರು ಯುರೋಪಿನಿಂದ [[ಎಲ್ಲಿಸ್ ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮೂಲಕ ಮಹಾನ್ ವಲಸೆಯಿಂದ ಬಂದ ವಲಸಿಗರಾಗಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಕಡೆಯಿಂದ [[ಮಹಾನ್ ವಲಸೆ]]ಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಪ್ಪು ಜನರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು.<ref>"[http://www.post-gazette.com/lifestyle/20030218kids0218P9.asp ಕಿಡ್ಸ್ ಕಾರ್ನರ್: 1910-30 ಸಾ ಹ್ಯೂಜ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಮೈಗ್ರೇಶನ್]". ''ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್''. ಫೆಬ್ರವರಿ 12, 2003</ref> [[IIನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 95 ಮಿಲಿಯನ್ ಟನ್ ಉಕ್ಕನ್ನು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Lorant"/> ಈ ಸಮಯದ ವೇಳೆಗೆ, ದಹಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು]] ಮತ್ತು [[ಉಕ್ಕಿ]]ನ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ತಯಾರಾದ ಕಪ್ಪು ಹೊಗೆ(ಅಥವಾ [[ಹೊಗೆ ಮತ್ತು ಮಂಜಿನ ಗಾಢ ಮಿಶ್ರಣ]])ಯಿಂದ [[ಮಾಲಿನ್ಯ]]ವು ಉಂಟಾಯಿತು, ಅದು ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಕೂಡ ಸಾಹಿತಿ ಬರಹಗಾರ [[ಜೇಮ್ಸ್ ಪಾರ್ಟನ್‌]]ರನ್ನು ನಗರವನ್ನು "ಹೆಲ್ ವಿತ್ ದ ಲಿಡ್ ಆಫ್" ಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು.<ref>{{cite web |last = Kalson |first = Sally |authorlink = |coauthors = |title = Cartoonist draws, fires a blank with Pittsburgh joke |work = Pittsburgh Post-Gazette |publisher = |date = 2003-11-19 |url = http://www.post-gazette.com/columnists/20031119sally104col2p2.asp |doi = |accessdate =}}</ref> ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ನಗರವು ಶುದ್ಧವಾದ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಮತ್ತು "ಪುನರುಜ್ಜೀವನ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಚೈತನ್ಯ ತುಂಬುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. "ಪುನರುಜ್ಜೀವನ II" ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ಈ ರೀತಿಯಾದ ಶ್ಲಾಘನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವು 1977 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಹಿಂದಿನ ಯೋಜನೆಗಳಂತಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಗಮನವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಡಿಪಾಯವು 1960 ರ ದಶಕದುದ್ದಕ್ಕೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು, ಆದರೆ 1970 ರ ದಶಕದ ಮತ್ತು 1980 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಲೇಆಫ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಗಿರಣಿಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆಯ ಜೊತೆ ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯು ಅಂತಃಸ್ಫೋಟಗೊಂಡಿತು. 1980 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ನಗರವು ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿತು, ನಗರವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ]], ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಮತ್ತು ಮಾನವ ವಿಜ್ಞಾನಗಳಂತಹ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅವಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯಾರಹಿತ ನಗರವಾಗಿ ಉಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅದರ ಕೈಗಾರಿಕಾ-ಯುಗದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಯಾವಾಗಲೂ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲಿಲ್ಲ. 1950 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ 680,000 ಜನರು ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದರು, ಉಪನಗರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯ ಸಂಯೋಜನವು ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 2000 ನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 330,000ರವರೆಗಿನ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಇಳಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>ಸೂಚನೆ: ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದರೂ, ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ]]ದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾದುತ್ತಿದ್ದಾಗ, [[ಜೊನಸ್ ಸಾಕ್]] ಮೊದಲಿಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ [[ಶೈಶವ ಪಾರ್ಶ್ವರೋಗ(ಪಾಲಿಮೈಯೆಲಿಟಿಸ್)]]ದ ವಿರುದ್ಧದ ದೊಡ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಲಸಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದನು.(ಅಥವಾ ಪೋಲಿಯೊ ಅಥವಾ ಶೈಶವ ಪಾರ್ಶ್ವರೋಗ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ). ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ಅಂಗಾಶಗಳ ಕಸಿಯನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಸ್ಟಾರ್ಜಲ್ 1983ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಪ್ರಪಂಚದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿತು.</ref> [[2000 ದ ನಂತರದ ಕುಸಿತ]]ವು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು, ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರಗಳು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಾಗ ಅದು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಗೃಹನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ಈ ಕಥಾನಕವು ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮಾ]]ರಿಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರವನ್ನು 2009 ರ [[ಜಿ-20 ಸಮಿತಿ]]ಗೆ ಅಥಿತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ವೈಯುಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಸ್ಪೂರ್ತಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8072894.stm | work=BBC News | title=US to host next G20 world meeting | date=2009-05-28 | accessdate=2010-05-22}}</ref> == ಭೌಗೋಳಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ == [[File:Duquesne Incline from top.jpg|thumb| ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಬೆಟ್ಟದಿಂದ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಡುಕೆ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್ ]] [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಗಣತಿ ಬ್ಯೂರೋ]] ಪ್ರಕಾರ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇದು ಒಟ್ಟೂ {{convert|58.3|sqmi|km2|0|abbr=on}} ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ {{convert|55.6|sqmi|km2|0|abbr=on}} ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ {{convert|2.8|sqmi|km2|0|abbr=on}} ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಶೇ. 4.75 ರಷ್ಟು ನೀರು ತುಂಬಿದೆ. ನೀರು ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ 0.51%ರಷ್ಟಿದೆ. ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ [[ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನದಿ]] ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನ [[ಮೋನೊಂಗಾಹೆಲಾ ನದಿ]]ಗಳು ಸೇರಿ [[ಓಹಾಯೋ ನದಿ]]ಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ [[ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ಈ ನಗರ ಇದೆ. ನದಿಗಳ ಮಧ್ಯದ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಕ್]] ನಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿಜವಾದ ಅಭಿಸರಣೆಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಸರಳವಾಗಿ ‘ಬಿಂದು’ ಎಂದು ಹೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ [[ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹಾಗೂ ಶೇಡಿಸೈಡ್ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಗರವು ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತ್ರತಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯ, [[ಕಾರ್ನೇಜಿ ಮೆಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕಾರ್ನೆಜಿ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]] ಮತ್ತು ಲೈಬ್ರರಿ ಹಾಗೂ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೊನೊಂಗೊಹೆಲಾ ಎದುರುಬದಿಯಲ್ಲಿನ ನದಿಯ ಕಂದಕದ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಆಚೆಯಕತೆಯ ಬದುಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ನಗರದ ಅನೇಕ [[ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು]], ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಗರದ [[ಉತ್ತರ ಬದಿ]] ಹಾಗೂ ಬಂಗ್ಲೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಏರಲು ಕಷ್ಟವಾಗುವಂತೆ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶ ಹೊಂದಿವೆ. ಇಂತಹ ಊರುಗಳು ಭೌತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪದೇ ಪದೇ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಅನೇಕ ಗುಡ್ಡಗಳು 712 ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಸಮೂಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 44,645 ಹೆಜ್ಜೆಗಳು ಮತ್ತು 24,090 ನೀಟಾದ [[ಹೆಜ್ಜೆ]]ಗಳನ್ನು (ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ, [[ಸಿನ್ಸಿನ್ನಾಟಿ]] ಮತ್ತು [[ಪೊರ್ಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಒರೆಗಾನ್]] ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರೆ ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು) ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಹಾಗೂ ದಾರಿಹೋಕರಿಗಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನೂರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ‘ಕಾದದದ ಬೀದಿಗಳು’ ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಇತರ ಏರಲು ಕಷ್ಟವಾದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡಿಗೆಗಾಗಿ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳು ಇವೆ.<ref>{{cite news |work=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |title=Learning the steps: Pitt researcher fell for city's stairs and has published a book that maps them |url=http://www.post-gazette.com/pg/04076/286278.stm |date=2004-03-16 |author=Patricia Lowry}}</ref> ಅನೇಕವು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶದ ನೋಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ದ ಲೋಕಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಕಂಪನಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ, ಟಿಮ್ ಫೆಬ್‌ನ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಬಾಬ್ ರಿಗನ್‍‍ರ "ದ ಸ್ಟೆಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್: ಪೊರ್ಟಿಯಾಟ್ ಆಫ್ ದ ಸಿಟಿ" '', ISBN 0-9711835-6-2''</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ನದಿಯ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಕುಣಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೈಕ್ ಹಾಗೂ ಕಾಲು ಹಾದಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ. ಆದರೆ, ಇಳಿಜಾರಿನ ಗುಡ್ಡಗಳು ಹಾಗೂ ವಾತಾವರಣದ ಏರುಪೇರು [[ಬೈಕ್ ಚಲಾಯಿಸಲು]] ತೀವ್ರ ತೊಂದರೆ ನೀಡಬಹುದು. ಏನೇ ಆದರೂ, ನಗರವು [[ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.]] (ಸುಮಾರು {{convert|245|mi|km|0|abbr=on}} ದೂರ) ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಜೀನೀಸ್ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ [[ದೊಡ್ಡದಾದ ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ಪ್ಯಾಸೇಜ್]] ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪೊಟೊಮಾಕ್ ಕಣಿವೆ ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತು [[ಚೆಸಾಪೀಕ್ ಹಾಗೂ ಓಹಿಯೋ ಕೆನಲ್ ಟೌಪಾತ್]] ಜೊತೆಗೆ ನಿರಂತರವಾದ ಬೈಕ್/ ಓಡುವ ಕಾಲುಹಾದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ಹವಾಗುಣ === ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಖಂಡಾಂತರ ಆರ್ದ್ರತೆ ಹಾಗೂ ಉಷ್ಣಕಟಿ ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ದ್ರತೆಯ ವಾತಾವರಣ ವಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. (ಕೊಪ್ಪೆನ್ ಡಿಎಫ್ಎ/ಸಿಎಫ್ಎ). ಇದು ಅವಿವೇಕದಿಂದ ಕೂಡಿದ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ಹರಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಾಲ್ಕು ಭಿನ್ನ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲವು ಬಿಸಿ ಹಾಗೂ ಆರ್ದ್ರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, (ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ಬಿಸಿಗಾಳಿ), ಚಳಿಗಾಲವು ಥಂಡಿ ಹಾಗೂ ಹಿಮದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಎಲೆಯುದುರುವ ಕಾಲ ಹಾಗೂ ವಸಂತಕಾಲಗಳು ತುಸು ಚಳಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ತಿಂಗಳು ಎಂದರೆ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಅರ್ಧ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಜುಲೈ ಆಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|83|F|C|1|abbr=on}}, ರಾತ್ರಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|62|F|C|1|abbr=on}} ಜುಲೈ ನಲ್ಲಿ ಪದೆ ಪದೆ ಆರ್ಧ್ರತೆ ಕಂಡುಬಂದು ಗಣನೀಯ [[ಸೆಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸು]]ತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಚಳಿಯ ತಿಂಗಳು ಎಂದರೆ ಜನವರಿ. ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|35|F|C|1|abbr=on}}. ರಾತ್ರಿಯನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ {{convert|20|F|C|1|abbr=on}} ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಎಂದರೆ 1988 ರ ಜುಲೈ 16 ರಂದು ದಾಖಲಾದ {{convert|103|F|C|1|abbr=on}} ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು 1994 ರ ಜನವರಿ 19 ದಾಖಲಾದ ಉಷ್ಣಾಂಶ {{convert|-22|F|C|1|abbr=on}} ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶವಾಗಿದೆ.<ref name="NCDC">{{cite web | url= http://cdo.ncdc.noaa.gov/climatenormals/clim20/pa/366993.pdf | title= NCDC: U.S. Climate Normals | accessdate= 2010-05-11 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಅಲ್ಲೆಘಾನಿ ಪರ್ವತಗಳ]] [[ಗಾಳಿಬೀಸುವ]] ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಈ ನಗರವು ಇನ್ನೂ ಪಶ್ಚಿಮದ ಕಡೆಗಿರುವ ಪರ್ವತಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಕಾಶವು ಮೋಡಾಚ್ಛಾದಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಅಂದರೆ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 153 ದಿನಗಳು ಮಳೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕೇವಲ 2024 ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಬಿಸಿಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="NCDC"/><ref name="HKO">{{cite web | url = http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/pittsburgh_e.htm | title = Climatological Normals of Pittsburgh | accessdate = 2010-05-11 | publisher = [[Hong Kong Observatory]] | archive-date = 2011-06-22 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110622020842/http://www.hko.gov.hk/wxinfo/climat/world/eng/n_america/us/pittsburgh_e.htm | url-status = dead }}</ref> ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಆಗಾಗ ಗುಡುಗುವುದು ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕದ ಪೂರ್ವತೀರದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾದ [[ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡ ವ್ಯವಸ್ಥೆ]]ಗಳು. ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ, ಇಡೀ ವರ್ಷದ {{convert|4.04|in|mm|0}} ರಷ್ಟು ಮಳೆ ಈ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಒಣಹವೆಯ ತಿಂಗಳಾಗಿದ್ದು {{convert|2.35|in|mm|0}} ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಸುಮಾರು {{convert|37.9|in|mm|0}} ಇದ್ದು, ವಾರ್ಷಿಕ ಮಂಜುಸುರಿಯುವಿಕೆಯು {{convert|40.3|in|cm|0}} ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗೆ ತೀವ್ರ ವಾತಾವರಣ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದಿ ಬ್ಲಿಜ್ಜಾರ್ಡ್ ಇದು 1993 ರಲ್ಲಿ 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ 23 ಇಂಚಿನಷ್ಟು ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಹುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು. [[ಮೊದಲ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ 2010 ರ ಬ್ಲಿಜಾರ್ಡ್]] 24 ಗಂಟೆಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಹಿಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಹುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಇದರ ನಂತರದ ವಾರದಲ್ಲಿ 4 ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಹುಗಿದುಹೋಗಿತ್ತು.<ref name="2010blizzard">{{cite web|title=2010: A Pittsburgh Snow Odyssey|url=http://www.thepittsburghchannel.com/weather/22687306/detail.html|publisher=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=5 June 2010|archive-date=6 ನವೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101106013308/http://www.thepittsburghchannel.com/weather/22687306/detail.html|url-status=dead}}</ref><ref name="blizzard93">{{cite web|url=http://www.city.pittsburgh.pa.us/pw/html/blizzard_of_1993.html|title=Blizzard of 1993|publisher=Pittsburgh Public Works|accessdate=5 June 2010|archive-date=13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091213014230/http://www.city.pittsburgh.pa.us/pw/html/blizzard_of_1993.html|url-status=dead}}</ref> ಎಫ್2 ಸುಂಟರಗಾಳಿಯು 1998 ರ ಜೂನ್ 2 ರಂದು ಸಿಟಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತ್ತು. 2004 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ [[ಹುರ್ರಿಕೇನ್ ಇವಾನ್]] ಇದರ ಉಳಿಕೆಯು ಅತಿಯಾದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತು ತಂದಿತು, ಮತ್ತು 6 ಇಂಚುಗಳ ಮಳೆಯನ್ನು 12 ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುರಿಸಿತು. {{Infobox Weather | single_line=yes | location =Pittsburgh, Pennsylvania | Jan_Hi_°F =34.1 |Jan_REC_Hi_°F =69 | Feb_Hi_°F =38.8 |Feb_REC_Hi_°F =76 | Mar_Hi_°F =49.5 |Mar_REC_Hi_°F =82 | Apr_Hi_°F =60.7 |Apr_REC_Hi_°F =89 | May_Hi_°F =70.8 |May_REC_Hi_°F =91 | Jun_Hi_°F =79.1 |Jun_REC_Hi_°F =98 | Jul_Hi_°F =82.7 |Jul_REC_Hi_°F =103 | Aug_Hi_°F =81.1 |Aug_REC_Hi_°F =100 | Sep_Hi_°F =74.2 |Sep_REC_Hi_°F =97 | Oct_Hi_°F =62.5 |Oct_REC_Hi_°F =87 | Nov_Hi_°F =49.5 |Nov_REC_Hi_°F =82 | Dec_Hi_°F =37.8 |Dec_REC_Hi_°F =74 | Year_Hi_°F =60.4 |Year_REC_Hi_°F =103 | Jan_Lo_°F =19.9 |Jan_REC_Lo_°F = -22 | Feb_Lo_°F =22.3 |Feb_REC_Lo_°F = -12 | Mar_Lo_°F =30.1 |Mar_REC_Lo_°F = -1 | Apr_Lo_°F =39.1 |Apr_REC_Lo_°F = 14 | May_Lo_°F =49.2 |May_REC_Lo_°F = 26 | Jun_Lo_°F =57.7 |Jun_REC_Lo_°F = 34 | Jul_Lo_°F =62.4 |Jul_REC_Lo_°F = 42 | Aug_Lo_°F =61 |Aug_REC_Lo_°F = 39 | Sep_Lo_°F =53.9 |Sep_REC_Lo_°F = 31 | Oct_Lo_°F =42.5 |Oct_REC_Lo_°F = 16 | Nov_Lo_°F =34.2 |Nov_REC_Lo_°F = -1 | Dec_Lo_°F =25.3 |Dec_REC_Lo_°F = -12 | Year_Lo_°F =41.5 |Year_REC_Lo_°F = -22 | Jan_Precip_inch =2.59 | Feb_Precip_inch =2.47 | Mar_Precip_inch =3.24 | Apr_Precip_inch =3.07 | May_Precip_inch =4.04 | Jun_Precip_inch =3.93 | Jul_Precip_inch =3.90 | Aug_Precip_inch =3.15 | Sep_Precip_inch =3.13 | Oct_Precip_inch =2.35 | Nov_Precip_inch =3.05 | Dec_Precip_inch =2.86 | Year_Precip_inch = 37.85 | Jan_Snow_inch = 11.9 | Feb_Snow_inch = 8.5 | Mar_Snow_inch = 8.1 | Apr_Snow_inch = 1.5 | May_Snow_inch = 0 | Jun_Snow_inch = 0 | Jul_Snow_inch = 0 | Aug_Snow_inch = 0 | Sep_Snow_inch = 0 | Oct_Snow_inch = 0.4 | Nov_Snow_inch = 3.1 | Dec_Snow_inch = 6.8 | Year_Snow_inch = 40.3 |Jan_Sun= 93 |Feb_Sun= 110.2 |Mar_Sun= 155 |Apr_Sun= 183 |May_Sun= 217 |Jun_Sun= 243 |Jul_Sun= 254.2 |Aug_Sun= 229.4 |Sep_Sun= 198 |Oct_Sun= 167.4 |Nov_Sun= 99 |Dec_Sun= 74.4 |Year_Sun= 2023.6 |Jan_Rain_days = |Jan_Snow_days = 11.5 |Jan_Precip_days = 16.5 |Feb_Rain_days = |Feb_Snow_days = 8.1 |Feb_Precip_days = 13.6 |Mar_Rain_days = |Mar_Snow_days = 6.8 |Mar_Precip_days = 14.9 |Apr_Rain_days = |Apr_Snow_days = 2.2 |Apr_Precip_days = 13.6 |May_Rain_days = |May_Snow_days = 0 |May_Precip_days = 13.1 |Jun_Rain_days = |Jun_Snow_days = 0 |Jun_Precip_days = 12 |Jul_Rain_days = |Jul_Snow_days = 0 |Jul_Precip_days = 10.4 |Aug_Rain_days = |Aug_Snow_days = 0 |Aug_Precip_days = 10 |Sep_Rain_days = |Sep_Snow_days = 0 |Sep_Precip_days = 10.7 |Oct_Rain_days = |Oct_Snow_days = 0.2 |Oct_Precip_days = 10.2 |Nov_Rain_days = |Nov_Snow_days = 3.8 |Nov_Precip_days = 12.9 |Dec_Rain_days = |Dec_Snow_days = 7.8 |Dec_Precip_days = 15.4 | source= NOAA <ref name = NCDC /> | accessdate = 2010-05-11 | source2 = HKO <ref name = HKO /> | accessdate2 = 2010-05-11 }} === ನಗರದೃಶ್ಯ === {{See also|List of Pittsburgh neighborhoods|List of tallest buildings in Pittsburgh|List of City of Pittsburgh historic designations|List of Pittsburgh History and Landmarks Foundation Historic Landmarks}} [[File:Pittsburgh Pennsylvania neighborhoods.svg|thumb|left|300px| ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 90ಪಕ್ಕದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಮನೆಯಾಗಿದೆ.]] ನಗರವು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/en/wm/bo/?id=102614 |title=Golden Triangle (Pittsburgh) |publisher=Emporis.com |date= |accessdate=2009-04-11 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930081437/http://www.emporis.com/en/wm/bo/?id=102614 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮುಂದೆ ಭಿನ್ನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಂತೆ ಉಪವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ (ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಟ್ಟು 90 ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ).<ref>{{cite web |url=http://www.city.pittsburgh.pa.us/portal/neighborhoods.html |accessdate=2007-07-17 |title=Pittsburgh Neighborhoods |work=City of Pittsburgh Portal |archive-date=2007-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070629162237/http://www.city.pittsburgh.pa.us/portal/neighborhoods.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪಟ್ಟಣಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಬದಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿ/ದಕ್ಷಿಣ ಗುಡ್ಡಗಳು, ಪೂರ್ವ ಅಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಅಂತ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. [[ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] ಅತ್ಯಂತ ಬಿಗಿಯಾದ ಮತ್ತು ಒತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಅನೇಕ ಉದ್ದದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 9 ಕಟ್ಟಡಗಳು {{convert|500|ft|m|0|abbr=on}} ಉದ್ದವಾಗಿವೆ. [[ಯುಎಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಟಾವರ್]] ಇದು {{convert|841|ft|m|0|abbr=on}} ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದದ್ದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=usouthsteeltower-pittsburgh-pa-usa |title=U.S. Steel Tower, Pittsburgh |work=Emporis Buildings |accessdate=2007-07-17}}</ref> [[ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯು 14 ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ರಂಗಮಂಟಪ ಹಾಗೂ ಕಲೆಯ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಹೋಗಿದ್ದು, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಭಾಗದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮಂಡಳಿ]]ಯು ರಿವರ್‌ಪಾರ್ಕ್ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಭಿತವಾಗಿದೆ. 4 ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳ ಮಿಶ್ರ ಉಪಯೋಗದ ಹಸಿರು ಸಮುದಾಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದು 700 ಮನೆಗಳ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 20 ರಿಂದ 30 ಅಂತಸ್ತುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅನೇಕ ಗೋಪುರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ಬದಿಯ ಗಡಿ ಭಾಗವು ಮೋನೋಂಗಹೆಲಾ ನದಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮೊನ್ ವಾರ್ಫ್ ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಶಿಷ್ಟ [[ಪಿಪಿಜಿ ಪ್ಲೇಸ್]] ಗೋಥಿಕ್ ನ ಗಗನಚುಂಬಿ ಗಾಜಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶ ಕೂಡ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಟ್ಟಡಗಳ ವಲಯದಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ, ಹೊಸ ಕೊಂಡೊ ಟಾವರ್ ಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಚೇರಿ ಟಾವರ್ ಗಳು ಮನೆಯ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಉಪಯೋಗವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ಗೆ [[ಪೊರ್ಟ್ ಅಥಾರಿಟಿ]]ಯು ಹಗುರವಾರ ರೈಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣವನ್ನು ಸೇರುವ ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗಕಾಗಿ ಸೇತುವೆ ಮೂಲಕ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.portauthority.org/PAAC/Portals/Capital/NorthShore/images/big-new-map.JPG |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-09-08 |archive-date=2012-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120328105658/http://www.portauthority.org/PAAC/Portals/Capital/NorthShore/images/big-new-map.JPG |url-status=dead }}</ref> ಅಲ್ಲದೆ, ಇದು [[ಪಾಯಿಂಟ್‌ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದಿ ಆರ್ಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]], ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಲಿನರಿ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಒಂದು [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರ್ರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ವಿಭಾಗದ ಬಯಲು ಹಾಗೂ [[ಡಕ್ವೆಸ್ನೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇವು ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಹಾಗೂ ಅಪ್ ಟೌನ್ ಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Street in Shadyside Pittsburgh PA.jpg|thumb|ಈಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಶಾಡಿಸೈಡ್‌ನ ಬೀದಿ]] [[File:CMU from 36th floor.jpg|thumb| ಕಾರ್ನಿಗಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಆರ್ಟ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಮುಂಭಾಗ ಮತ್ತು ಕಾರ್ನಿಗಿ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಹಿಂಭಾಗ ]] [[File:Buena vista.JPG|thumb|left| ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಪಕ್ಕ ]] ಉತ್ತರ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸತಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ನಗರಗಳಿವೆ. ಇಂದು ಪೀಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರ ಬದಿ ಎಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನಗರ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ನಗರದಂತೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ನಗರವು ತನ್ನ ನಾಗರಿಕರ ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜೊತೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. [[ಉತ್ತರ ಬದಿ]]ಯು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಮನೆಗಳಾಗಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾಗೂ ಕುತೂಹಲಕರ ಕಟ್ಟಡ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅನೇಕ ಕಟ್ಟಡಗಳ ದಿನಾಂಕವು 19 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಇಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಗೂ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಮರದ ಕೆತ್ತನೆ, ಸಿರಾಮಿಕ್ ಹೆಂಚು, ಪಾಟಿ ಕಲ್ಲಿನ ಅಂಗಳ ಹಾಗೂ ದೋಷವಿಲ್ಲದ ಗ್ಲಾಸುಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಉತ್ತರ ಬದಿ ಕೂಡ ಅನೇಕ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಹೇಂಜ್ ಫೀಲ್ಡ್]], [[ಪಿಎನ್ಸಿ ಪಾರ್ಕ್]], [[ಕಾರ್ನೇಜಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅವೇರಿ]], [[ಆಂಡಿ ವಾರ್ ಹೋಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]], [[ಮ್ಯಾಟ್ರೆಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ]] ಉದಾಹರಣೆಯ ಕಲಾ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ, [[ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]], [[ಪೆನ್ ಬ್ರೆವರಿ]] ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಲಿಜೆನಿ ಅಬ್ಸರ್ವೇಟರಿ]] ಇವು ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು. ದಕ್ಷಿಣದ ಬದಿಯು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಿಲ್ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗರ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಲ್ಲಿ ಮನೆ ಖರೀದಿಸಲು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 10 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ಮನೆಗಳ ಬೆಲೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಶೇ. 10 ರಂತೆ (ಶೇ. 100 ರಷ್ಟು) ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿ]]ಯ ಈಸ್ಟ್ ಕಾರ್ಬನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ ಜಂಗುಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅಂಗಡಿ-ಮುಗ್ಗಟ್ಟುಗಳು, ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಖಾದ್ಯಗಳು, ರಾತ್ರಿ ಜೀವನದ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರ ಸಂಗೀತದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. 1993 ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನ ನಗರ ಪುರನ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಆಡಳಿತವು ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯ ವರ್ಕ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಮಿಲ್ ನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತು, ಅಲ್ಲದೆ, ಸಮುದಾಯ ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿ ವಿವಿಧ ಉಪಯೋಗಿಗಳಾದ ರಿವರ್ ಫ್ರಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್, ಕಚೇರಿ ಸ್ಥಳ, ಮನೆಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್‌ಗಳ ಒಳಾಂಗಣ ಅಭ್ಯಾಸ ಸ್ಥಳಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿತು. 1998 ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈಗ ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿಯು ಅನೇಕ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಹೊಟೇಲ್ ಗಳು, ಕಚೇರಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕನ್ ಈಗಲ್ ಔಟ್ ಫಿಟ್ಟರ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಯು ಆಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕಾರ್ನೆಜೀ ಮೆಲೊನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಕಾರ್ಲೊವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಖಾಥಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದಿ ಕಾರ್ನೆಜಿ ಇಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಹಾಗೂ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ]], [[ಫ್ರಿಕ್ ಆರ್ಟ್ ಹಾಗೂ ಹಿಸ್ಟೊರಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (ಕ್ಲೇಯ್ಟೊನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರ್ಕಿ ಆರ್ಟ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ)]], [[ಫಿಪ್ಸ್ ಕನ್ವರ್ವೇಟರಿ]], [[ಸೈನಿಕರು ಹಾಗೂ ನಾವಿಕರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಚಾವಡಿ]] ಮತ್ತು [[ದಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜೂ ಮತ್ತು ಪಿಪಿಜಿ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ]]ಗಳಿಗೆ ಪಡುವಣದ ಅಂತ್ಯವು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಶೇಡಿಸೈಡ್]] ಹಾಗೂ [[ಸ್ಕಿರ್ರೆಲ್ ಹಿಲ್]] ನ ನೆರೆಹೊರೆಯು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಶ್ರೀಮಂತರು, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂಗಡಿಗಳು, ವ್ಯವಹಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [[ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಪದವೀಧರ ಹಾಗೂ ಪದವಿ ಒಳಗಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಶ್ವ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, [[ಸ್ಕೆನ್ಲೀ ಪಾರ್ಕ್]] ಮತ್ತು [[ಪೀಟರ್ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್]] ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸಣ್ಣ ಇಟಲಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಹೊಟೇಲ್ ಗಳು, ಕಿರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರೀಯತೆ ಪಡೆದಿವೆ. [[ಲ್ಹಾರೆನ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ]]ಯು ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ಡಿಸೈನರುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮತ್ತೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಪ್ರಿಯ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಈಗ ಹೊಸ ಮಕ್ಕಳ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಕಟ್ಟುವ ನಿರೀಕ್ಷೆ ಇದೆ. [[ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]] ಇದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಗೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲಬ್ ನಡೆಸುವ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್‌ ನಲ್ಲಿ [[ಮೌಂಟ್ ವಾಶಿಂಗ್‌ಟನ್‌]]ನ್ನು ಅದರ ಜನಪ್ರಿಯ ನೋಟವಾದ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಕೈಲೈನ್ ಮತ್ತು [[ಶೇರಡೆನ್]] ಮತ್ತು [[ಇಲ್ಲಿಯಟ್]] ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಇತರ ನಿವಾಸಿ ನೆರೆಹೊರೆಯವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶವು ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದು ನಗರದ ವಲಸೆ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ: ಅವುಗಳೆಂದರೆ: * ''[[ಜರ್ಮನ್]] '' : [[ಟ್ರೊಯ್ ಹಿಲ್]], [[ಮೌಂಟ್ ವಾಶಿಂಗ್ ಟನ್]], [[ಲ್ಯಾರಿಮರ್]] ಮತ್ತು [[ಈಸ್ಟ್ ಅಲ್ಲಿಗ್ಹೆನಿ]] (ಡೆಚ್ ಟೌನ್) * ''[[ಇಟಾಲಿಯನ್]] '' : [[ಬ್ರೂಕ್‌ಲೈನ್]], [[ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್]], [[ಮಾರ್ನಿಂಗ್‌ಸೈಡ್]], [[ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಬೀಚ್‌ವ್ಯೂ]] * ''[[ಪೊಲೀಶ್]]'' ಮತ್ತು ಇತರ [[ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು]] : [[ದಕ್ಷಿಣ ಬದಿ]]ಯವರು, [[ಲಾರೆನ್ಸಿವಿಲ್ಲೆ]] ಹಾಗೂ [[ಪೊಲಿಶ್ ಹಿಲ್‌]]ನವರು * ''[[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್]]'' : [[ಹಿಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್]], [[ಹೋಮ್‌ವುಡ್]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾರಿಮರ್]] * ''[[ಜ್ಯೂವಿಶ್]]'' : [[ಸ್ಕೂರೆಲ್ ಹಿಲ್]] ನಗರದ ಬದಿಯಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದವರು ನಗರವೂ ಅಲ್ಲವಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಾಲುಮರಗಳ ಬಡಾವಣೆ ಲಕ್ಷಣ, ಪ್ರಾಂಗಣ ಮತ್ತು ಗ್ಯಾರೇಜುಗಳು ಚಿಕ್ಕ ನಗರದ ರೀತಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ತೋರಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲಿ ಮುಂದೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ನೆರೆಹೊರೆಯವರಾದ ಓಕ್ ಲ್ಯಾಂಡ್, ದಕ್ಷಿಣದ ಬದಿಯ, ಉತ್ತರ ಬದಿಯ ಮತ್ತು ಗೋಲ್ಡನ್ ಟ್ರಯಾಂಗಲ್ ಗಳು ಹೆಚ್ಚು ವಿಧಗಳ ಗುಣಲಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿದ್ದು, ನಗರವೆಂಬಂತೆ ತೋರಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. {{Panorama | image = File:Pittsburgh dawn city pano.jpg | fullwidth = 5816 | fullheight = 1200 | caption = The city of Pittsburgh at dawn, as seen from [[Mt. Washington (Pittsburgh)|Mt. Washington]]. The [[Monongahela River]] is in the foreground. | height = 250 }} == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {| class="toccolours" cellpadding="1" cellspacing="0" style="float:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:95%;" {{USCensusPop | 1760= 149 | 1796= 1395 | 1800= 1565 | 1810= 4768 | 1820= 7248 | 1830= 12568 | 1840= 21115 | 1850= 46601 | 1860= 49221 | 1870= 86076 | 1880= 156389 | 1890= 238617 | 1900= 321616 | 1910= 533905 | 1920= 588343 | 1930= 669817 | 1940= 671659 | 1950= 676806 | 1960= 604332 | 1970= 520117 | 1980= 423938 | 1990= 369879 | 2000= 334563 | 2006= 316718}} 2005-2007 ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯದ ಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇ. 68.3 ರಷ್ಟು ಬಿಳಿಯರು, (ಶೇ. 65.8 ರಷ್ಟು ನಾನ್ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಬಿಳಿಯರು ಒಬ್ಬರೇ), ಶೇ. 28 ರಷ್ಟು ಕರಿಯರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು, ಶೇ. 1 ರಷ್ಟು ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ನರು ಹಾಗೂ ಅಲಾಸ್ಕಾ ಸ್ಥಳೀಯರು, ಶೇ. 4 ರಷ್ಟು ಏಶಿಯನ್, ಶೇ. 0.1 ರಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಹವೈಯನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪದವರು, ಶೇ. 0.9 ರಷ್ಟು ಇತರ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಬಂದವರು ಹಾಗೂ ಶೇ. 2 ರಷ್ಟು ಎರಡು ಅಥವಾ ಇತರ ಕುಲದವರು ಇದ್ದರು. ಒಟ್ಟೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೇ. 1.9 ರಷ್ಟು ಜನರು ಯಾವುದೇ ಕುಲದ ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್ ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನೋಗಳು ಇದ್ದರು.<ref name="ACS05-07">{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = Pittsburgh city, Pennsylvania: ACS Demographic and Housing Estimates: 2005-2007 | work = 2005-2007 American Community Survey 3-Year Estimates | publisher = US Census Bureau | date = | url = http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_&-tree_id=3307&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=16000US4261000&-format=&-_lang=en | format = | doi = | accessdate = 30 May 2009 | archive-date = 10 ಫೆಬ್ರವರಿ 2020 | archive-url = https://archive.today/20200210234000/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2007_3YR_G00_DP3YR5&-ds_name=ACS_2007_3YR_G00_&-tree_id=3307&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=16000US4261000&-format=&-_lang=en | url-status = dead }}</ref> 2000 ನೇ ಇಸ್ವಿಯ [[ಜನಗಣತಿ]] ಪ್ರಕಾರ ನಗರದಲ್ಲಿ 334,563 ಜನರು, 143,739 ಕುಟುಂಬದ ಜನರು ಹಾಗೂ 74,169 ಕುಟುಂಬಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.{{GR|2}} [[ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ]] ಪ್ರತಿ ಸ್ಕ್ವೈರ್ ಮೈಲ್ ಗೆ 6,019.0 ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2,324.1/ಕೆಎಂ2) ಇತ್ತು. ಚದುರ ಮೈಲಿಗೆ 2,939.1 ರಂತೆ 163,366 ಮನೆಗಳ ಸಮೂಹವು (1,134.9/ಕೆಎಂ2) ಇತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ ಶೇ. 67.63 ರಷ್ಟು [[ಬಿಳಿಯ]]ರು, ಶೇ. 27.12 ರಷ್ಟು [[ಆಫ್ರಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್]], ಶೇ. 0.19 ರಷ್ಟು [[ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು]], ಶೇ. 2.75 [[ಏಶಿಯನ್ನರು]], ಶೇ. 0.03 ರಷ್ಟು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಐಲಾಂಡ್‌]]ನವರು, ಶೇ. 0.66 ರಷ್ಟು ಇತರ [[ಇತರೆ ಜನಾಂಗದವರು]] ಹಾಗೂ ಶೇ. 1.61 ರಷ್ಟು ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಕುಲದವರು ಇದ್ದರು. ಯಾವುದೇ ಕುಲದ [[ಹಿಸ್ಪಾನಿಕ್]] ಅಥವಾ [[ಲ್ಯಾಟಿನೋ]]ಗಳು ಶೇ. 1.32 ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿನ 5 ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಗುಂಪುಗಳೆಂದರೆ [[ಜರ್ಮನ್]] (ಶೇ. 19.7), [[ಐರಿಶ್]] (ಶೇ. 15.8), [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] (ಶೇ. 11.8), [[ಪೊಲಿಶ್]] (ಶೇ. 8.4) ಹಾಗೂ [[ಇಂಗ್ಲಿಷ್]] (ಶೇ. 4.6) ಆಗಿದೆ. ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಶೇ. 22 ರಷ್ಟು [[ಜರ್ಮನ್]], ಶೇ. 16 ರಷ್ಟು [[ಇಟಾಲಿಯನ್]] ಮತ್ತು ಶೇ. 12 ರಷ್ಟು [[ಐರಿಶ್]] ಜನರಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವು ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ<ref>{{cite web |url=http://www.niaf.org/research/statistics2.asp |title=Statistics |publisher=64.233.169.104 |date=2009-03-29 |accessdate=2009-04-12 |archive-date=2012-12-07 |archive-url=https://archive.is/20121207062648/www.niaf.org/research/statistics2.asp |url-status=bot: unknown }}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಮುದಾಯದ ಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ದೇಶದ 5 ನೇ ದೊಡ್ಡ [[ಉಕ್ರೈನಿಯನ್]] ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news | url = http://www.ukrweekly.com/old/archive/2000/020012.shtml | title = Demographic, social, cultural characteristics of persons of Ukrainian ancestry in Chicago | work = [[The Ukrainian Weekly]] No. 2, Vol. LXVIII | date = January 9, 2000 | accessdate = 2008-05-16 | last = Wolowyna | first = Oleh | archive-date = 2008-09-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080906191606/http://www.ukrweekly.com/old/archive/2000/020012.shtml | url-status = dead }} ( 1990 ಯುಎಸ್ ಜನಗಣತಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿದೆ )</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ 143,739 ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 21.9 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು 18 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಶೇ. 31.2 ರಷ್ಟು ಮದುವೆಯಾದ ಜೋಡಿಗಳು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶೇ. 16.5 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬದ ಮಹಿಳೆಯರು ಗಂಡಂದಿರನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಶೇ. 48.4 ಜನರಿಗೆ ಕುಟುಂಬಗಳೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಶೇ. 39.4 ಕುಟುಂಬಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಇತ್ತು ಹಾಗೂ ಶೇ. 13.7 ರಷ್ಟು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಒಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬಗಳ ಗಾತ್ರವೆಂದರೆ 2.17 ಕುಟುಂಬದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕುಟುಂಬದ ಗಾತ್ರವೆಂದರೆ 2.95 ಆಗಿತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ. 19.9 ರಷ್ಟಿತ್ತು, 18 ರಿಂದ 24 ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 14.8 ರಷ್ಟಿದ್ದರು, 25 ರಿಂದ 44 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 28.6 ರಷ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 16.4 ರಷ್ಟಿದ್ದರು. ಇಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ವಯಸ್ಸು 33 ವರ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ 100 ಮಂದಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ 99.7 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. 18 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿ 100 ಮಂದಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ 97.8 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. ನಗರದ ಕುಟುಂಬಗಳ ತಲಾ ಆದಾಯ 28,588 ಡಾಲರ್ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ತಲಾ ಆದಾಯ 38,795 ಡಾಲರ್ ಆಗಿತ್ತು. ಗಂಡಸರ 32,128 ಡಾಲರ್ ತಲಾ ಆದಾಯದ ಎದುರು ಮಹಿಳೆಯರು 25,500 ಡಾಲರ್ ತಲಾ ಆದಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ನಗರದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಲಾ ಆದಾಯ 18,816 ಡಾಲರ್ ಇತ್ತು. ಶೇ. 15 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು ಹಾಗೂ ಶೇ. 20.4 ರಷ್ಟು ಜನರು ಬಡತನ ರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿದ್ದರು. ಇವರಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಶೇ. 27.5 ರಷ್ಟು ಜನ ಹಾಗೂ 65 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ 13.5 ರಷ್ಟು ಜನ ಇದ್ದರು. 2002 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನಂತೆ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವು 25 ವರ್ಷಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹಾಗೂ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಡಿಗ್ರಿ ಪೂರೈಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೊಂದಿದ ಅಮೇರಿಕಾದ 69 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 22 ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಶೇ. 31 ರಷ್ಟು ಜನ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಡಿಗ್ರಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2002/R02T160.htm |title=U.S. Census Bureau: American Community Survey (ACS): Percent of People 25 Years and Over Who Have Completed a Bachelor's Degree: Population 25 years and over (Place level) |publisher=Census.gov |date=2007-08-22 |accessdate=2009-04-11}}</ref> ಇದೇ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವು 25 ವರ್ಷಗಳ ಮನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಹಾಗೂ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ಅಮೇರಿಕಾದ 69 ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 15 ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಶೇ. 84.7 ರಷ್ಟು ಜನ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/acs/www/Products/Ranking/2002/R13T160.htm |title=U.S. Census Bureau: American Community Survey (ACS): Percent of People 25 Years and Over Who Have Completed High School (Including Equivalency): Population 25 years and over (Place level) |publisher=Census.gov |date=2007-08-22 |accessdate=2009-04-11}}</ref> === ಅಪರಾಧ === 2003 ರ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ತೋರಿಸಿದ್ದೆಂದರೆ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನ ಕೊಲ್ಲುವ ದರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 2.1 ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಇದು ನಗರದ ಗಾತ್ರಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲವುಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿ ನಗರದ ‘ಉಗ್ರ ಅಪರಾಧ’ ದರವು ದೇಶದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಎರಡರಷ್ಟಿತ್ತು. ಆಸ್ತಿ ಅಥವಾ ಉಗ್ರವಲ್ಲದ ಅಪರಾಧಗಳ ದರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ 1.11 ರಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.cityrating.com/citycrime.asp?city=Pittsburgh&state=PA |title=Pittsburgh Crime Statistics (PA) - CityRating.com |publisher=Cityrating.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ನಗರವನ್ನು ತೀವ್ರ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ 7 ಅತ್ಯಂತ ಸುರಕ್ಷಿತ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು.<ref>[http://os.cqpress.com/citycrime2008/citycrime2008.htm ಸಿಟಿ ಕ್ರೈಮ್ ರ್ಯಾಕಿಂಗ್ಸ್ : 2008-2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100607114443/http://os.cqpress.com/citycrime2008/citycrime2008.htm |date=2010-06-07 }}, C Q ಪ್ರೆಸ್.</ref><ref name="Greenburg 2009">{{cite web|url=http://www.forbes.com/2009/10/26/safest-cities-ten-lifestyle-real-estate-metros-msa_chart.html?partner=yahoore|title=Full List: America's Safest Cities|last=Greenburg|first=Zack O'Malley|date=26 October 2009|publisher=Forbes|accessdate=2009-10-28|archiveurl=https://archive.today/20130102172844/http://www.forbes.com/2009/10/26/safest-cities-ten-lifestyle-real-estate-metros-msa_chart.html?partner=yahoore|archivedate=2013-01-02|url-status=live}}</ref> ಗ್ರೇಟರ್ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ರೀಜನ್ ಕೂಡ 2009 ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಶೂಟಿಂಗ್ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸರ ಮೇಲೆ ಮಾರಕ ಆಕ್ರಮಣ]] ಹಾಗೂ [[ಆಗಸ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಕೊಲೆ-ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಘಟನೆಯು ಕೊಲ್ಲೀಯರ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್‌ನಲ್ಲಿ]] ನಡೆದಿದೆ. 18 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಹಳೆಯ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪೊಲೀಸ್ ಒಬ್ಬನನ್ನು ಕೊಲೆಗೈದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿನ ಬಡಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. === ಹ್ಯಾಸಿಡಟ್‌ನ ಹುಟ್ಟಿದ ಸ್ಥಳ === ನಂತರ [[ಹಸೀಡಿಕ್]] [[ಯಹೂದಿ]] ಗ್ರೂಪ್ ಪ್ರಬೇಧ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದ ಕೆಲವು ಅಮೇರಿಕದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ ಒಂದು. (ಇತರ ನಗರಗಳೆಂದರೆ [[ಬೋಸ್ಟನ್]], [[ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಮಿಲ್ವಾವುಕೀ]] ಮತ್ತು [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾ]]). 1924 ರಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್ ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ರಬ್ಬಿ]] [[ಯೂಸೆಫ್ ಲೀಫೆರ್]] [[ನಡ್ವೋರ್ನಾ]]ದ ಹ್ಯಾಸಿಡಿಕ್ ನ ಕುಡಿಯು ತನ್ನ ಬಡಪಾಯಿ ಸಹೋದರಿಯ ಮದುವೆಗೆ ಹಣ ಹೊಂದಿಸಲು ಹಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ತನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ ಅಮೇರಿಕದತ್ತ ಪಯಣಿಸಿದ. ಆತ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್ವಾನಿಯಾ ನಗರಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಹ್ಯಾಸಿಡಿಕ್ ವರ್ಗದವರು ಆತನಿಗೆ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದು ತಮ್ಮ ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಕೋರಿದರು. ರಬ್ಬಿ ಯೂಸೆಫ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕುಟುಂಬವನ್ನೇ ಇಲ್ಲಿಗೆ ತಂದರು, ಅಲ್ಲದೆ, ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ]] [[ರಬ್ಬಿ]] ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆತ ರೆಬ್ಬಿಯಂತೆ ತನ್ನ ಸಾವಿನವರೆಗೂ (1966) ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url= http://www.pittsburghdynasty.org/aboutpittsburgh.aspx |title= A brief history of the Pittsburgh Dynasty |last= |accessdate= February 2010 |date= |publisher= www.pittsburghdynasty.org |archive-date= 2009-04-22 |archive-url= https://web.archive.org/web/20090422184407/http://www.pittsburghdynasty.org/aboutpittsburgh.aspx |url-status= dead }}</ref> ಆತನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ರಬ್ಬಿ [[ಅವ್ರಾಹ್ಯಾಮ್ ಅಬ್ಬಾ ಲೇಫರ್]] ಸಫಲತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ. 1970 ರಲ್ಲಿ ರಬ್ಬಿ ಅವ್ರಹ್ಯಾಮ್ ಅಬ್ಬಾ ಅವರು ಹ್ಯಾಸಿಡಟ್ ನಿಂದ [[ಇಸ್ರೇಲ್‌]]ನ [[ಆಶ್‌ಡೊಡ್]]‌ಗೆ ವಾಸ್ತವ್ಯ ಬದಲಾಯಿಸಿದ. ಇದು ಇಂದು ಆತನ ಮಗನಾದ 3ನೇ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗರ್ ರೆಬ್ಬಿಯಾದ ರಬ್ಬಿ [[ಮೊರ್ಡೆಚಾಯಿ ಯಿಸ್ಸಾಚಾರ್ ಬೆರ್ ಲೈಫರ್]] ಅವರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.<ref>[http://chinuch.org/AdarI.php "ಜೆಡೊಲಿಮ್ ಯಾರ್ಟ್‌ಜೇಯಿಟ್ಸ್ : 15 ಅಡರ್"]</ref> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == {{Main|Economy of Pittsburgh}} {{See also|List of corporations in Pittsburgh}} [[ಚಿತ್ರ:PNCParkSkyline.jpg|thumb|ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] [[File:DuquesnePittsburghSkyline.JPG|thumb| ಬಿಎನ್‌ವೈ ಮೆಲಾನ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ ಮುಖ್ಯಕಛೇರಿಗಳು]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಅದರ ಉಕ್ಕಿನ ಮಾರಾಟದಿಂದ ವೃದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಪ್ರದೇಶವು ಉಕ್ಕಿನ ಉದ್ದಿಮೆಯಲ್ಲಿ ಆದ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಉದಾ: [[ರೊಬೊಟಿಕ್ಸ್]] ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರ, ಬೈಜಿಕ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, [[ಜೀವವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]], ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳು. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಒಟ್ಟು ವೇತನದಾರರ ಯಾದಿಯ ಸರಾಸರಿಯು $10.8 ಬಿಲಿಯನ್‌ನನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.pghtech.org/aboutus/about-our-region.aspx ಎಬೌಟ್ ಅವರ್ ರೀಜನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327204307/http://www.pghtech.org/aboutus/about-our-region.aspx |date=2014-03-27 }} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್</ref> ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೊಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದಿಂದ ಪ್ರೌಡ ಶಾಲೆಗಳು, ವಿಶೇಷ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳ ನಗರವೆಂಬ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ಅದು [[ಫಾರ್ಚೂನ್ 500]] ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನ್ನು ಈ ನಗರ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ದೇಶದಲೇ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಫಾರ್ಚೂನ್ 500 ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news |work=Fortune |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2007/cities/ |date=April 2007 |title=Fortune 500: Cities with Five or More Fortune 500 Headquarters |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110307083321/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2007/cities/ |url-status=dead }}</ref> 2006ರಲ್ಲಿ ''ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಯಾನ್ಷನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ'' ಯು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗನ್ನು ವ್ಯವಹಾರಾಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅನೊಕೂಲಕರವಾದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ 10 ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆಯೆಂದು ವರದಿಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news |work=Expansion Magazine |url=http://www.expansionmanagement.com/smo/newsviewer/default.asp?cmd=articledetail&articleid=17713&st=3 |date=2006-08-07 |title=2006 MAYOR'S CHALLENGE: Where Are the Best Metros for Future Business Locations? |access-date=2010-08-13 |archive-date=2009-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090523023512/http://www.expansionmanagement.com/smo/newsviewer/default.asp?cmd=articledetail&articleid=17713&st=3 |url-status=dead }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ರಿಟೈಲ್, ಹಣಕಾಸು,ಮತ್ತು ವೌದ್ಯಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ತನ್ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]](48,000 ನೌಕರರು) ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ಗಳು(10,700 ನೌಕರರು) ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿವೆ.<ref>{{cite web |title=Top Private Employers |work=Pittsburgh Regional Alliance |url=http://www.alleghenyconference.org/public/cfm/d_and_d/index.cfm? |accessdate=2007-04-14 |archive-date=2006-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061010050140/http://www.alleghenyconference.org/public/cfm/d_and_d/index.cfm |url-status=dead }}</ref> {{col-begin}}{{col-break}} ;2010 [[ಫಾರ್ಚೂನ್ 500]] ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ಸ್<ref>{{cite news |url=http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/PA.html |title=Fortune 500 2010 |publisher=Fortune |date=April 15, 2010 |access-date=ಜನವರಿ 4, 2019 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 3, 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190203012018/https://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune500/2010/states/PA.html |url-status=dead }}</ref> &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; * 123 [[ಪಿಎನ್‌ಸಿ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಸರ್ವಿಸಸ್]] * 190 [[ಪಿಪಿಜಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್]] * 211 [[ಯು.ಎಸ್.ಸ್ಟೀಲ್]] * 233 [[ಹೆಚ್.ಜೆ. ಹೈನ್ಜ್ ಕಂಪನಿ]] * 412 [[ಮೈಲಾನ್ ಲ್ಯಾಬೊರೇಟರೀಸ್]] * 448 [[ಡಬ್ಲುಇಎಸ್‌ಸಿಒ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್]] * 449 [[ಸಿಒಎನ್‌ಎಸ್‌ಒಎಲ್ ಎನರ್ಜಿ]] * 466 [[ಡಿಕ್ಸ್ ಸ್ಪೋರ್ಟಿಂಗ್ ಗೂಡ್ಸ್]] {{col-break}} {{col-end}} ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ [[ಅಲಿಗೇನಿ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್]], [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಈಗಲ್ ಔಟ್‌ಫಿಟ್ಟರ್ಸ್]], [[ಕೆನ್ನೆಮೆಟೆಲ್]], [[ಅಟ್ಲಾಸ ಅಮೇರಿಕಾ]], [[ಬೇಯರ್ ಯುಎಸ್‌ಎ]] ಮತ್ತು [[ಅಲ್ಕೋವಾ]]ದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಛೇರಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯೋಗದಾತ ಕಂಪೆನಿಗಳೆಂದರೆ [[ಬಿಎನ್‌ವೈ ಮೆಲಾನ್]], [[ಗ್ಲಾಕ್ಸೊಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾನ್‌ಕ್ಸೆಸ್]]. [[ನೋವ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್]], [[ಡಿಲೈಟ್ ಟೊಶ್ ಟೊಮತ್ಸು]], [[ಫೆಡ್‌ಎಕ್ಸ್ ಗ್ರೌಂಡ್]], [[ಅರೇಬಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ರಾಂಡ್‌ಗಳ]] ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ ಯು.ಎಸ್. ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತದರ ಸುತ್ತುವರಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. [[84 ಲುಂಬರ್]], [[ಗೈಂಟ್ ಈಗಲ್]], [[ಹೈಮಾರ್ಕ್]], [[ರ್ಯೂ 21]] ಮತ್ತು ಜಿಇಎನ್‌ಸಿಒ ಸಪ್ಲೇ ಚೈನ್ ಸಲೂಶನ್ಸ್‌ಗಳು ಸಾರವಜನಿಕವಲ್ಲದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ [[ಜನರಲ್ ನ್ಯುಟ್ರಿಶಿಯನ್ ಸೆಂಟರ್(]]ಗಿಎನ್‌ಸಿ) ಮತ್ತು ಸಿಎನ್‌ಎಕ್ಸ್ ಗ್ಯಾಸ್(ಸಿಎಕ್ಸ್‌ಜಿ), ಕನ್ಸೊಲ್ ಎನರ್ಜಿಯ ಸಹಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಉದ್ದಿಮೆಯು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಿಂದ $341 ಮಿಲಿಯನ್ ಹಣವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು 10,000 ಪೂರ್ಣ ಸಮಯದ ಕಲಸಗಾರರಿಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. $34 ಮಿಲಿಯನ್ ಆದಾಯವು ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ತೆರಿಗೆಯಿಂದ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://pittsburghartscouncil.org/cpr_AEPIII.htm ಆರ್ಟ್ಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಇಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ III ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{Main|Culture of Pittsburgh}} === ಮನರಂಜನೆ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನ === [[ಚಿತ್ರ:PghChildrens.jpg|thumb|left|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮಕ್ಕಳ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] [[ಚಿತ್ರ:Phipps6.jpg|thumb|ಫಿಪ್ಸ್ ಸಸ್ಯರಕ್ಷಣಾಗೃಹ]] [[File:CathedralfromFrick.jpg|thumb| ಕ್ಯಾಥಡ್ರಲ್ ಆಫ್ ಲರ್ನಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಫ್ರೈಡೆ ನೈಟ್ ಇಂಪ್ರೂವ್ಸ್]] 19 ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಮಂತ ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನಗಳಿಗೆ ಮಿಲಿಯನ್‌ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ದೇಣಿಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಶ್ರೀಮಂತವಾಯಿತು. ವೃತ್ತಿಪರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ಹೆನ್ಜ್ ಸಭಾಂಗಣ]]ದ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಿಂಪೋನಿ ಓರ್ಚೆಸ್ಟ್ರಾ]] ಮತ್ತು [[ಬೆನೆಡುಮ್ ಸೆಂಟರ್‌]]ನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಪೆರಾ]]ಗಳು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಬೆನೆಡುಮ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಹೆಸ್ಜ್ ಸಭಾಂಗಣಗಳೆರಡೂ [[ರಿವರ್ ಸಿಟಿ ಬ್ರಾಸ್ ಬ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯೂಥ್ ಸಿಂಪೋನಿಗಳಂತಹ ಇತರ ತಂಡಗಳಿಗೂ ಸ್ಥಳವನ್ನೋದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಜ್‌, ಬ್ಲೂಸ್ ಮತ್ತು ಬ್ಲೂಗ್ರಾಸ್‌ನಂತಹ ಹಳೆಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ನ್ಯಾಶನಲ್ ನೆರ್ಗೊ ಒಪೆರಾ ಕಂಪೆನಿಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಒಪೆರಾ ಕಂಪೆನಿಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್‌ನ [[ಲಿಯೋಟೈನ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸ್‌]]ನಂತಹ ಹಾಡುಗಾರರು ಪ್ರಪಂಚದ [[ಒಪೆರಾ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕೆಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಲಗೇನಿ ರೀಜನಲ್ ಅಸೆಟ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಡೆಯುವ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಕಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಸಂಗೀತ ತಂಡವಾದ ಚಾಥಮ್ ಬರೋಕ್. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಡಾನ್ಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್]] ಮತ್ತು ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಬ್ಯಾಲೇ ಥಿಯೇಟರ್‌]]ಗಳು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಪೊಕ, ಜಾನಪದ, ಚೌಕ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಾಕಾರದ ನೃತ್ಯಪ್ರಕಾರಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ, ಜಾನಪದ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಿಕ್ಕಾಗಿ ಇರುವ ಬಹುಮುಖಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ [[ಡುಕೇನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಟಂಬುರಿಟ್ಜನ್ಸ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳೆಂದರೆ [[ಆ‍ಯ್‌‍೦ಡೀ ವೊರ್ಹಾಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]], [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಮ್ಯಾಟ್ರಿಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ]]ಗಳಾಗಿವೆ. [[ಆರ್ಟ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]]ನ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಇನ್‌ಸ್ಟಾಲೇಶನ್ ಆರ್ಟ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ]]ಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಡೈನೋಸಾರ್‌ನ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಜಿಪ್ಟಿನ]] ರಕ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಸೈನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಸೆನೆಟರ್ ಜಾನ್ ಹೆನ್ಜ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರೀಜನಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್‌ಗಳು ಸ್ಟ್ರಿಪ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಅಸಹಜ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತೀಕೃತ [[ಬಯೆರ್ನಾಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್]] ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನಿಂದ ಆರು ಮೈಲಿಗಳ(9ಕಿ.ಮೀ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ ನಗರದ ಒಂದು ಭಾಗದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ಯಾಲರಿ ಕ್ರಾಲ್ ಜನರಿಗೆ ಶುಲ್ಕರಹಿತ ಪ್ರವೇಶವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ, ಅದರೊಂದಿಗೆ [[ಥ್ರೀ ರಿವರ್ಸ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]] ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೇಸಿಗೆಯ ವೇಳೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಜರುಗುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾರ್ನಿಗೆ [[ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಮಿಲ್ಲರ್ ಗ್ಯಾಲರಿ]], ಎಸ್‌ಪಿಎಸಿಇ ಗ್ಯಾಲರಿ, [[ವುಡ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು]], ಸಿಲ್ವರ್ ಐ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಫೊಟೋಗ್ರಫಿ, ಮಾಡರ್ನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ಸ್ ಮತ್ತು ದ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಕಾಂಟೆಂಪರರಿ ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ನಗರವು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರಾಣಿಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಪಿಪಿಜಿ ಮತ್ಸ್ಯಾಲಯ]], [[ಪಿಪ್ಸ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿ ಮತ್ತು ಬಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್]] ಮತ್ತು [[ನ್ಯಾಶನಲ್ ಎವಿಯಾರ್‌]]ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ, ಪಾಯಿಂಟ್‌ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ಲೇಹೌಸ್]] ವೃತ್ತಿಪರ ನಟರ ನಾಲ್ಕು ಕಂಪನಿಗಳು ನೆಲೆಸಿವೆ. ಇನ್ನಿತರ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಟ್ಯಾಕ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಬ್ರಿಕೊಲಾಜ್ ಥಿಯೇಟರ್,ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ಲೇರೈಟ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರಿಶ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್,[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮ್ಯೂಸಿಕಲ್ ಥಿಯೇಟರ್]], ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಮತ್ತು ಕ್ವಾಂಟಮ್ ಥಿಯೇಟರ್. ನಗರದಚಿತ್ರಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂದರೆ [[ಫ್ರೈಡೇ ನೈಟ್ ಇಂಪ್ರೂವ್ಸ್]], ಇದು 20 ವರ್ಷಗಳಿಂದ [[ಕ್ಯಾಥಡ್ರಲ್ ಆಫ್ ಲರ್ನಿಂಗ್]] ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿರುವ ಇಂಪ್ರೂವ್ ಜಾಮ್. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅನೇಕ ಪರವಾನಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾಸಿನೋಸ್‌ಗಳಿಗೆ ತವರಾಗಿದೆ. [[ರಿವರ್ ಕಾಸಿನೊ]] [[ನಾರ್ತ್ ಶೋರ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ, ಇದು [[ಕಾರ್ನಿಗೆ ಸೈನ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]] ಮತ್ತು [[ಹೆನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್‌]]ಗಳ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ ಪಕ್ಕಕ್ಕಿದೆ. ಇದರ ದಕ್ಷಿಣ ಪಾರ್ಶ್ವಕ್ಕೆ [[ಓಹಿಯೋ ನ]]ದಿಯಿದೆ. === ಸಾಹಿತ್ಯ === {{See also|List of fiction set in Pittsburgh}} [[ಗರ್ಟುಡ್ ಸ್ಟೈನ್]] ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥಮ್ ಕಾಲೆಜ್(ಈಗ [[ಕ್ಯಾಥಮ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]], [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್‌ಡಲೆ]]ದಿಂದ ಪದವಿ ಪಡೆದ) [[ರೆಚುಲ್ ಕಾರ್ಶುನ್‌]]ರ ಜನ್ಮಸ್ಥಾನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.pabook.libraries.psu.edu/palitmap/bios/Carson__Rachel_Louise.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2010-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100611135106/http://www.pabook.libraries.psu.edu/palitmap/bios/Carson__Rachel_Louise.html |url-status=dead }}</ref> ಆಧುನಿಕ ಬರಹಗಾರರು, ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರೈಸ್ ವಿಜೇತ ಯಶಸ್ವೀ ನಾಟಕಕಾರ ಆಗಸ್ಟ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್- ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದ ಕುರಿತ ನಿರೂಪಣೆಗಳ ಕತೃ ಮೈಕೆಲ್ ಚಾಬನ್‌ ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಎರಡು ಬಾರಿ ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ವಿಜೇತ ಮತ್ತು [[ಪ್ರೆಸಿಡೆನ್ಶಿಯಲ್ ಮೆಡೆಲ್ ಆಫ್ ಫ್ರೀಡಂ]]ನ್ನು ಪಡೆದ [[ಡೇವಿಡ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕುಲ್ಲಾಹ್]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite news |first=Jerome L. |last=Sherman |title=Presidential biographer gets presidential medal |url=http://www.post-gazette.com/pg/06350/746640-44.stm |publisher=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |date=2006-12-16 |accessdate=2008-06-08 |archive-date=2012-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118034506/http://www.post-gazette.com/pg/06350/746640-44.stm |url-status=dead }}</ref> ಪುಲಿಟ್ಜರ್ ಪ್ರೈಸ್ ವಿಜೇತ ಬರಹಗಾರ್ತಿ ಆ‍ಯ್‌ನಿ ಡಿಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಸಹ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದವನು. ಆಕೆಯ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಚೈಲ್ಡ್‌ಹುಡ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಘಟನೆಗಳು ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಜರುಗುತ್ತವೆ. ಈಗ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಆಡಮ್ ಹಯ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್‌]]ನ ಪ್ರಕಟಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಕ ಕವಿ ಮೈಕೆಲ್ ಸಿಮ್ಸ್. ಹೊಸ ಬರಹಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ [[ಕ್ರಿಸ್ ಕುಜ್‌ನೆಸ್ಕಿ]] [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿಯೇ ಓದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ ಕುರಿತು ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಾಹಿತ್ಯ ಶೈಲಿ ನಾಟಕದವರೆಗೂ,<ref>{{cite web|url=http://www.post-gazette.com/magazine/19981011playw2.asp |title=The write stuff |publisher=Post-gazette.com |date=1998-10-11 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಗ್ರಾಫಿಟಿ ಮತ್ತು ಹಿಪ್ ಹಾಪ್ ಕಲಾಕಾರರವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ಫ್ಯಾಂಟಸಿ]], [[ಮಕಬ್ರೆ]] ಮತ್ತು [[ವಿಜ್ಞಾನದ ಫಿಕ್ಷನ್]] [[ಗೆನ್ರೆ]] ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಿನಿಮಾ ನಿದೇಶಕ [[ಜಾರ್ಜ್ ರೊಮೆರೊ]], ದೂರದಶನದ ಪ್ರತಿಭೆ [[ಬಿಲ್ ಕಾರ್ಡಿಲೆ]]ನ [[ಚಿಲ್ಲರ್ ಚಿತ್ರ ಮಂದಿರ]],<ref>{{cite web|url=http://www.chillertheatermemories.com |title=Welcome to Chiller Theater Memories! |publisher=Chillertheatermemories.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮತ್ತು ಲೇಖಕ [[ರಸ್ಟೀ]] <ref>{{cite web|url=http://www.nndb.com/people/361/000045226 |title=Rusty Cundieff |publisher=Nndb.com |date=2003-12-30 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ ಟಾಮ್ ಸಾವಿನಿ.<ref>{{cite web|url=http://www.savini.com |title=SAVINI.COM: The Official Tom Savini Home page |publisher=Savini.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಇಂದು, ಈ ಪ್ರಕಾರವು ಪಿಎಆರ್‌ಎಸ್‌ಇಸಿ ಬರಹಗಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ<ref>{{cite web |url=http://www.parsec-sff.org/links.html |title=PARSEC: Pittsburgh's Premiere Science Fiction Organization |publisher=Parsec-sff.org |date=2006-11-05 |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2008-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512090859/http://parsec-sff.org/links.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ರೈಟ್ ಆರ್ ಡೈ,<ref>http://word.pghfree.net/ Write or Die</ref> ದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸೌತ್‌ರೈಟ್ಸ್,<ref>{{cite web |url=http://www.interzone.com/~jafriedl/SW/sowrites.htm |title=Pittsburgh South Writes Homepage |publisher=Interzone.com |date= |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2007-10-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071025142835/http://www.interzone.com/~jafriedl/SW/sowrites.htm |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ರೈಟ್ಸ್‌ನಂತಹ<ref>{{cite web |url=http://www.cs.cmu.edu/~mslee/pw.html/ |title=Pittsburgh Worldwrights |publisher=Cs.cmu.edu |date=2005-05-27 |accessdate=2009-01-05 |archive-date=1999-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990420000917/http://www.cs.cmu.edu/~mslee/pw.html |url-status=dead }}</ref> ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಬರಹಗಾರರ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ನಡೆದವು, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ರೈಟ್ಸ್‌ನ್ನು ಮೆರ್ರಿ ಸೂನ್ ಲೀ<ref>{{cite web |author=Rodger Turner, Webmaster |url=http://www.sfsite.com/02b/msl122.htm |title=The SF Site: A Conversation With Mary Soon Lee |publisher=Sfsite.com |date= |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2018-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180126204658/https://www.sfsite.com/02b/msl122.htm |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು ಮತ್ತು [[ಬಾರ್ಟನ್ ಪೌಲ್ ಲೆವೆನ್ಸನ್]], [[ಕೆನ್ನೆತ್ ಚಯಾಚ್ಚಿಯ]], ಪೀಟ್ ಬಟ್ಲರ್, ಕ್ರಿಸ್ ಫೆರ್ರಿಯರ್ ಫೆರಿಯರ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಎಲ್ ಸನ್ಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಕವಿ [[ಎಲಿಜಬೆತ್ ಹಂಪ್ರೇಯ್ಸ್ ಪೆನ್‌ರೋಸ್]] ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಮಾರ್ಕ್ ಮೆನೊಲ್ಡ್<ref>{{cite web|url=http://www.revenantmagazine.com/MarkMenoldinterview.htm |title=Revenant: The Premiere Zombie Magazine - Features |publisher=Revenantmagazine.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಪ್ರಾಚೀನ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜಾಂಬಿ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಸಿನಿಮೀಯವಾಗಿ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ [[ದ ಇಟ್ಸ್ ಅಲೈವ್ ಶೊ]]ವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ಜಾಂಬಿ ಫೆಸ್ಟನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. === ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡುಭಾಷೆ === {{Main|Pittsburgh English}} [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌]] ಆಡುಬಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು, ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗೀಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು [[ಸ್ಕಾಟ್ಸ್-ಐರಿಷ್]], [[ವೆಲ್ಶ್]], [[ಜರ್ಮನ್]], [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಯುರೋಪಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಯುರೋಪಿಯನ್]] ವಲಸೆಗಾರರಿಂದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ಬಂದುದಾಗಿದೆ. ಈ ಆಡು ಬಾಷೆಯನ್ನಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಯರನ್ನು "Yinzers" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು,(ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯ ಪದ "yinz" [var. yunz], "ಯು ಒನ್ಸ್" ಅದೇ ರೀತಿಯ ದಕ್ಷಿಣದ "y'all" ಮತ್ತು "you all" ಸಮ್ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ). ಆಡುಭಾಷೆಯು ಇತರ ಕೆಳವು ಸ್ಥಳೀಯ ಆದುಭಾಷೆಗಳೋಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಧ್ವನಿಕವಾದ ಸಾಮ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ( ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಎರ್ರಿ, ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್), ಆದರೆ ಇದರ [[ಸ್ಟಕಾಟೊ]] ಲಯದೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳೂತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟಕಾಟೊ ಗುಣಗಳು ವಿಲ್ಶ್ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬಂದ ಯುರೋಪ್ ವಲಸೆಗಾರರಿಂದ ಹುಟ್ಟಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ''[[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]'' ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ವಿವರಿಸುವಂತೆ "ಅಮೇರಿಕಾದ ಗಲಪಾಗೊಸ್ ದ್ವೀಪದ ಆಡುಬಾಷೆಯಾಗಿದೆ".<ref>{{cite news | url = http://travel2.nytimes.com/2006/03/17/travel/escapes/17accent.html?pagewanted=2 | page = 2 | title = It's Not the Sights, It's the Sounds | date = 2006-03-17 | accessdate = 2007-08-14 | last = Sultan | first = Tim | work = [[New York Times]] }}</ref> ಲಿಕ್ಸಿಕಾನ್‌ ಅನೇಕ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ [[ಒಂದೇ ಮೂಲದ]] ಪದಗಳನ್ನು [[ಕ್ರೋಶಿಯನ್]] ಮತ್ತಿತರ [[ಸ್ಲಾವಿಕ್]] ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಭಾಷೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದುದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: [[ಬಾಬುಶ್ಕ]], [[ಪಿರೋಜಿ]] ಮತ್ತು [[ಹಲುಸ್ಕಿ]].<ref>{{cite web | url = http://english.cmu.edu/pittsburghspeech/overview.html | title = Overview | work = Pittsburgh Speech and Society | accessdate = 2007-08-14 }}</ref> === ವಾಸಯೋಗ್ಯವಾಗಿರುವಿಕೆ === [[File:GatewayCenter.jpg|thumb| ಗೇಟ್‌ವೇ ಸೆಂಟರ್,ಸೆಂಟ್ರಲ್ ವಿಸಿನೆಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಬಹು ಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡ ಸಂಕೀರ್ಣ ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮೇಲಿದೆ. ''ಪ್ಲೇಸಸ್‌ ರಿಲಟೆಡ್ ಅಲ್ಮಾನಾಕ್‌'' ನ ಮೊದಲ ಎರಡು ಆವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಂತರ 1989ರ ಕೊನೆಗೆ ಮೂರನೆ, 1993ರಲ್ಲಿ ಐದನೇ, 1997ರಲ್ಲಿ 14ನೇ ಮತ್ತು 2000ದಲ್ಲಿ 12ನೇ ಮತ್ತು 2007ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿತು.<ref>{{cite news|work=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|title=Pittsburgh rated 'most livable' once again|url=http://post-gazette.com/pg/07116/781162-53.stm|date=April 26, 2007|author=Dan Majors}}{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮೂಲ ಲೇಖಕ ಡೇವಿಡ್‌ ಸವಗೆಯುನ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಒಂದೇ ಪ್ರತಿ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲೂ 20 ಶ್ರೇಣಿಯೊಳಗೆ ಇರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2007}} ವಾಸಯೋಗ್ಯತೆಯ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾದ ಅಂಶಗಳೆಂದರೆ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ತೆರಬೇಕಾದ ಬೆಲೆ, ಅಪರಾಧ, ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅವಕಾಶಗಳು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ತೆರಬೇಕಾದ ಬೆಲೆಯು ಇತರ ನಗರಗಳಾದ ಉತ್ತರದ ಯು.ಎಸ್.ಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ. 2004ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಫೆಡರಲ್ ಹಒಸಿಂಗ್ ಫೈನಾನ್ಸ್ ಬೋರ್ಡ್‌ನಂತೆ ಸರಾಸರಿ 3-ರಿಂದ 4- ಕೋಣೆಗಳಿರುವ, 2- ಸ್ನಾನದ ಕೋಣೆಗಳಿರುವ ಮನೆಯ ದರ $162,000,{{Citation needed|date=December 2008}} ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಸರಿಯಾದ $264,540ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2008}} ಇನ್ನೊಂದು ಅಂಶವೆಂದರೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ವಾಸಯೋಗ್ಯತೆಯು ವಿಸ್ತರಿದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕಡಿಮೆ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಾಗುತ್ತದೆ, ಅವೆಂದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅನಾಹುತಗಳಾದ ಭೂಕಂಪನ, ಚಂಡಮಾರುತ, ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ಅಥವಾ ಟೊರ್ನಾಡೊ. 2009ರಲ್ಲಿ ಫೊರ್ಬ್ಸ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ದೇಶದಲ್ಲೇ 2ನೇ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅನಾಹುತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="Greenburg 2009"/> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಅವಘಡದಿಂದ ಹೊರತಾಗಿರುವುದೇನಲ್ಲ. ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಮೂರು ನದಿಗಳ ಬಳಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರವಾಹವನ್ನೆದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿಗೆ ಕಾರ‍ಣವಾದ [[ಇವಾನ್ ಚಂಡಮಾರುತ]]ವು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಿತು.<ref name="Stephenson 2005">{{cite news|url=http://www.post-gazette.com/pg/05258/571483-54.stm|title=Damage repaired, trauma remains after 2004 floods|last=Stephenson|first=Philip A.|date=15 September 2005|publisher=Pittsburgh Post-Gazette|accessdate=2009-10-28}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ ''[[ದ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್]]'', ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು [[ಕ್ಲೀವ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ 26ನೇಯದಾಯಿತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಬರ್ಟ್ ಸ್ಪೆರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪೀಟ ಸ್ಯಾಂಡರ್‌ನ ''ಸಿಟೀಸ್ ರ್ಯಾಂಕಡ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ರೀಟೆಡ್‌'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ #28 ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=December 2008}} 2007ರಲ್ಲಿ ಫೊರ್ಬ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಏಯ್ಟ್-ವೇ ಟೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದ 10ನೇ ಸ್ವಚ್ಚ ನಗರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref name="Forbes clean">{{cite web|url=http://www.forbes.com/2007/04/16/worlds-cleanest-cities-biz-logistics-cx_rm_0416cleanest_slide_16.html|title=World's Cleanest Cities}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 2008ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕನ್ ಲಂಗ್ ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಶನ್]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸಿಎನ ಲಾಸ್ ಎಂಜಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೇಕರ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡ್‌ನ ನಂತರ ದೇಶದ ಮೂರನೇ ಮಲಿನ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್ ನಗರವೆಂದು ಗುರುತಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://lifestyle.msn.com/your-life/living-green/staticslideshowgreenchan.aspx?cp-documentid=18995575&imageindex=3 |title=ದ ಮೋಸ್ಟ್ ಪೊಲ್ಯೂಟೆಡ್ ಪ್ಲೇಸಸ್ ಇನ್ ಅಮೇರಿಕ - 3 ಲಿವಿಂಗ್ ಗ್ರೀನ್ - ಯುವರ್ ಲೈಫ್ -ಎಮ್‌ಎಸ್‌ಎನ್‌ ಲೈಫ್‌ಸ್ಟೈಲ್ |access-date=2013-08-19 |archive-date=2012-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120419205550/http://lifestyle.msn.com/your-life/living-green/staticslideshowgreenchan.aspx?cp-documentid=18995575&imageindex=3 |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅಲಗೇನಿ ಕೌಂಟೀ ಹೆಲ್ತ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ಮೂಲ ವಿಷಯಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ 20 ವಾಯು ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಎಎಲ್‌ಎಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ದೇಶದ ಅತದೊಡ್ಡ [[ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ ಕಿಟ್ಟ]]ದ ತಯಾರಿಕಾ ಘಟಕವಾದ ಯು ಎಸ್ ಸ್ಟೀಲ್ಸ್ ಕ್ಲೈರ್ಟಾನ್ ಕೋಕ್ ವರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಗಾಳಿಬೀಸುವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|work=[[Pittsburgh Tribune Review]]|title=Region passes L.A. on pollution list|accessdate=2008-08-10|last=Heinrichs|first=Allison|url=http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/cityregion/s_565183.html|archive-date=2008-05-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20080501192453/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/news/cityregion/s_565183.html|url-status=dead}}</ref> 2009ರಲ್ಲಿ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ 29ನೇ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರವೆಂದು'' [[ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್]]'' ವರದಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="Economist">{{cite news | url = http://www.post-gazette.com/pg/09161/976252-53.stm | title = Pittsburgh ranked tops in U.S. by The Economist | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | date = 2009-06-10 | accessdate = 2009-06-10 | last = Carpenter | first = Mackenzie }}</ref> 2010ರಲ್ಲಿ ''[[ಫೊರ್ಬ್ಸ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಯಾಹೂ!]]'' ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರವೆಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="realestate.yahoo.com"/><ref name="forbes.com"/> ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ''[[ಫೊರ್ಬ್ಸ್]]'' ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗನ್ನು ಕುಟುಂಬಗಳೂ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ 7ನೇ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref name="Smydo 2010">{{cite news|url=http://www.pittsburghpostgazette.com/pg/10159/1064054-100.stm|title=Pittsburgh named 7th best place to raise a family|last=Smydo|first=Joe|date=8 June 2010|work=[[Pittsburgh Post-Gazette]]|accessdate=4 July 2010|archive-date=23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101223203642/http://www.pittsburghpostgazette.com/pg/10159/1064054-100.stm|url-status=dead}}</ref> === ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ವರೂಪ === [[ಅಪಲಾಚಿಯನ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಯೋಗ]]ದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಅನುಸಾರ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ಅಪಲಾಚಿಯ]]ದ ಸಿಮೆಗಳೊಳಗೆ ಬರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ನಗರಕ್ಕೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಟು ಇದೆ.<ref name="Appalachia"/> ಹತ್ತಿರದ [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ]]ದವರಿಗಿಂತ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ರವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಹೆಚ್ಚು "ನಾಗರೀಕ" ಅಥವಾ "ಸುಸಂಸ್ಕೃತ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೂ ಸಹ (ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ [[ಬ್ಯಾಕ್‌ಯಾರ್ಡ್ ಬ್ರೌಲ್ಸ್]] ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾದ, [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ವಿರುದ್ಧ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ಒಂದು ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ಹಾಗೆ), ಕೆಲವು ಸಲ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ದತ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಕಾರಾತ್ಮಕ [[ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ]] [[ಪಡಿಯಚ್ಚು]] ಲಗತ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="phoenixnewtimes090127">{{cite news | first = Martin | last = Cizmar | title = Arizona Cardinals Fans, You'd Better Get Ferocious or Steeler Nation Will Eat You Alive | curly = y | url = http://www.phoenixnewtimes.com/2009-01-29/news/arizona-cardinals-fans-better-get-ferocious-or-the-steeler-nation-will-eat-them-alive/ | work = Phoenix New Times | publisher = | location = Phoenix, Arizona | date = 2009-07-27 | accessdate = 2009-02-04 | archive-date = 2009-02-02 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090202082514/http://www.phoenixnewtimes.com/2009-01-29/news/arizona-cardinals-fans-better-get-ferocious-or-the-steeler-nation-will-eat-them-alive | url-status = dead }}</ref> ಗಮನೀಯವಾಗಿ, [[2008ರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯ ಚುನಾವಣೆ]]ಯ ಸಮಯ, [[ಬ್ಯಾರೆಕ್ ಒಬಾಮ]] ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನೀಯಾದ ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಚಂದಾಗೂಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಹಳ್ಳಗಾಡಿನ ಪಡಿಯಚ್ಚುಗಳನ್ನು ರಸ್ಟ್-ಬೆಲ್ಟ್ (ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಪ್ರದೇಶ) ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದವರು ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಲು ಬಳಸಿದರು, "[[ಬಿಟರ್ಗೆಟ್]]" ಎಂದು ಪ್ರಚಲಿತವಾದ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ "[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನ್ಯರು] ಕಟುವಾಗುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಬಂದೂಕುಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಜಾತಿ ಅಥವಾ ತಮ್ಮಂತೆ ಇರದವರ ಜನರತ್ತ ದ್ವೇಷವನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ" ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು.<ref>ಬೇಕನ್, ಪೆರ್ರಿ ಮತ್ತು ಮರ್ರಿ, ಶೈಲಗ್. [http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/story/2008/04/12/ST2008041200232.html "ಆಪೋನೆಂಟ್ಸ್ ಪೈಂಟ್ ಒಬಾಮ ಆ‍ಯ್‌ಸ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಎಲಿಟಿಸ್ಟ್ "], ''ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'' (ಎಪ್ರಿಲ್ 12, 2008). ಇದನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ [133]</ref> [[ರಸ್ಟ್ ಬೆಲ್ಟ್]] ನಗರ ಹಾಗೂ ಅಪಲಾಚಿಯನ್ ನಗರ ಎಂಬ ನಗರದ ಎರಡೂ ದರ್ಜೆಗಳು ವಾದವಿಲ್ಲದೆ ಇವೆ ಆದರೂ ನಗರದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಳ ಅದರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆಯನ್ನು ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಇದು [[ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ದ ಭಾಗವಾದರೂ, ಈ ನಗರವೂ [[ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]] ಹಾಗೂ [[ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ]]ಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಟನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ - ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಉತ್ತರ ನಗರಕ್ಕೆ ಇದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು [[ದೇಶೀಯ ಸಂಗೀತ]]ದ ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/s_162635.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಯುನಿಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ]]<ref name="Regional boundaries">{{cite web|url=http://www.census.gov/geo/www/us_regdiv.pdf|title=Census Regions and Divisions of the United States|publisher=U.S. Census Bureau|accessdate=24 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20011104032413/http://www.census.gov/geo/www/us_regdiv.pdf|archivedate=4 November 2001}}</ref> ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟು ಸೇರುವ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ({{coord|40|38|19.67|N|80|31|8.37|W|region:US|display=inline}}) ಅತ್ಯಂತ ಹತ್ತಿರವಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ನಂತರದ-ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಕಟಣ ಪತ್ರಿಕೆ]]ಯ ಬರಹಗಾರ ಬ್ರೇನ್ ಒ’ನೀಲ್ ತನ್ನ 2009ರ ''ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಫ್ ಅಪಲಾಂಚಿಯಾ'' ದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದ್ವಂದ್ವಾರ್ಥತೆಯ ಗುಣಗಾನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಪುಸ್ತಕದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪ್ರಚೋದಕವಾಗಿದೆ:<blockquote>ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‍ ಅನ್ನು "ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಒಫ್ ಅಪಲಾಂಚಿಯಾ" ಎಂದು ಕೆಲವರು ಅಪಹಾಸ್ಯವಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಇನ್ನು ಈ ಕಣ್ಸೆಳೆವ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಹಾಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯ ಅಗತ್ಯತೆ ಇದೆ. ಯಾರೂ ಒಪ್ಪದಿದ್ದರೂ ಆ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ನಾವು ಮನಃಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಬೇಕೆಂದು ನನಗೆ ಬಹು ಕಾಲದಿಂದ ಅನಿಸಿದೆ. ಅನೇಕರು ಅದನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ನಾವು "ದ ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಆಫ್ ದ ರಾಕೀಸ್" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದರೆ ನಾವು ಹೀಗೆ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಸಲ ನಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಇತರರು ಏನನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನಾವು ಭಯಪಡುತ್ತಾ, ನಾವು ಯಾರು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಭಯಪಡುತ್ತೇವೆ. ಈ ನಗರವು ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮವಲ್ಲ. ಇದು ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯೂ ಅಲ್ಲ. ಇದು ಬರಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಾಗೂ ಇದರಂತೆ ಯಾವ ಸ್ಥಳವೂ ಇಲ್ಲ. ಇದು ಇದರ ಆಶೀರ್ವಾದ ಹಾಗೂ ಶಾಪ ಎರಡೂ ಹೌದು.<ref name="O'Neill 2009">{{cite book|last=O'Neill|first=Brian|title=The Paris of Appalachia: Pittsburgh in the Twenty-first Century|year=2009|publisher=[[Carnegie Mellon University Press]]|isbn=9780887485091|accessdate=17 May 2010}}</ref><sup>:13</sup></blockquote> ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೇ ಸ್ಪಷ್ಟ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಥವಾ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯ ಅಂಗವಾಗುವುದರಲ್ಲಿ ಅಸಫಲವಾಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ತನ್ನ ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆಯೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪರಕೀಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಐತಿಹಾಸಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿನ [[ಒಹಾಯೊ]]ಯಿನ ನಗರಗಳಾದ [[ಕ್ಲೀವ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಹಾಗೂ [[ಯಂಗ್‍ಸ್ಟನ್]] ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿನ [[ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯಾ]]ದ ನಗರಗಳಾದ [[ವ್ಹೀಲಿಂಗ್]] ಹಾಗೂ [[ಮೊರ್ಗನ್‍ಟೌನ್‍ಗೆ]] ಹೋಲುತ್ತದೆ<ref name="Regional boundaries"/> -ಇವುಗಳನ್ನು ಭೋಗೊಳದ ಅನುಸಾರ ಕ್ರಮಾಂಕವಾಗಿ ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾಗಗಳೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ -ಇವುಗಳ ತುಲನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದ ದ್ವಂದ್ವತೆವಿಲ್ಲದೆ ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಭಾಗವಾದ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾದ [[ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿ]]ಯ ಹಾಗೂ [[ಹ್ಯಾರಿಸ್‌ಬರ್ಗ]]ಗಳಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಅಸಮಾನತೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಸಂಖ್ಯಾತ [[ಸ್ಥಳ ವಿವರಣೆ, ಆರ್ಥಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶಗಳು]], ಇವು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯಾ]] ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಪೆನ್ಸಿಲ್‍ವೇನಿಯಾವನ್ನು ಬಹು ಕಾಲದ ಮುಂಚೆಯೆ ವಿಭಾಗಿಸಿದೆ. == ಕ್ರೀಡೆಗಳು == {{Main|Sports in Pittsburgh}} ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹಲವು ತಂಡಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗಿವೆ, ಅದಕ್ಕಾಗಿ 2009ರಲ್ಲಿ ಕ್ರೀಡಾ ವಾರ್ತೆಯೊಂದು ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ರೀಡಾ ನಗರ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref name="Hille 2010">{{cite web|url=http://www.sportingnews.com/mlb/article/2009-10-06/black-gold-mettle-pittsburgh-best-sports-city-0|title=Black & Gold mettle: Pittsburgh is Best Sports City - Bob Hille - College Basketball - Sporting News|last=Hille|first=Bob|date=6 October 2009|publisher=[[Sporting News]]|accessdate=12 July 2010|archive-date=12 ಜೂನ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100612202041/http://www.sportingnews.com/mlb/article/2009-10-06/black-gold-mettle-pittsburgh-best-sports-city-0|url-status=dead}}</ref> ಇದಲ್ಲದೆ ಪ್ರಮುಖ ಪರವಾದ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್, ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಹಾಗೂ ಹಾಕಿ ತಂಡಗಳ, ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಹಾಗೂ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಅಭಿಮಾನಿಮೂಲಗಳಿವೆ. ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ಹಾಗೂ ಡ್ಯುಕ್ಸಿನ್ ವಿಭಾಗ I ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್ ಅನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿರದ ಪೆನ್ನ್ ರಾಜ್ಯ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜಿನಿಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. {| class="wikitable sortable" border="1" |- ! ಪರವಾದ ಸಂಘ ! ಲೀಗ್‌‌ ! ಕ್ರೀಡೆ ! ಸ್ಥಳ ! ಸ್ಥಾಪನೆ ! ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ಸ್ |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೆಟ್ಸ್]] | [[MLB]] | ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ | [[PNC ಉದ್ಯಾನ]] | 1882 | [[1909]], [[1925]], [[1960]], [[1971]], [[1979]] |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]] | [[NFL]] | ಅಮೆರಿಕನ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ | [[ಹಾಯಿನ್ಸ್ ಮೈದಾನ]] | 1933 | [[1974]], [[1975]], [[1978]], [[1979]], [[2005]], [[2008]] |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್]] | [[NHL]] | ಐಸ್‌ ಹಾಕಿ | [[ಕಂಸೊಲ್ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರ]] | 1967 | [[1991]], [[1992]], [[2009]] |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್]] | [[USL]] | ಸಾಕರ್ | [[ಚಾರ್ಟಿಯರ್ಸ್ ವ್ಯಾಲಿ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | 1999 | |- ! style="font-weight:normal;text-align:left"| [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ಪ್ಯಾಷನ್]] | [[IWFL]] | ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಫುಟ್‌‌ಬಾಲ್‌ | [[ನ್ಯುಮ್ಯಾನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] | 2002 | [[2007]] |} <br /> {| class="wikitable" border="1" style="margin:0 auto;width:100%" !ವಿಭಾಗ I ಕಾಲೇಜು ಕ್ರೀಡೆ !ಅತಿ ಮಹತ್ವದ ಕ್ರೀಡೆಗಳು !ಸ್ಥಳಗಳು !ಸಮ್ಮೇಳನ !ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ಸ್‌<br /> |- | [[ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್‍]]‌ರ [[ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] | [[ಪಿಟ್ಟ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ([[FBS]])<br />[[ಪಿಟ್ಟ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]] | [[ಹಾಯಿನ್ಸ್ ಮೈದಾನ]]<br />[[ಪಿಟರ್ಸನ್ ಘಟನೆಗಳ ಕೇಂದ್ರ]] | [[ದೊಡ್ಡ ಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ]] | align="left"| ಫುಟ್ಬಾಲ್: [[1915]], [[1916]], [[1918]], [[1929]], [[1931]], [[1934]], [[1936]], [[1937]], [[1976]]<br />ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್: [[1927-28]], [[1929-30]]<br /> |- | [[ಡ್ಯುಕ್ಸಿನಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಡ್ಯುಕ್ಸ್]] | [[ಡ್ಯುಕ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]]<br />[[ಡ್ಯುಕ್ಸ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ([[FCS]]) | [[ಪಾಲುಂಬೊ ಕೇಂದ್ರ]]<br />[[ಆರ್ಟ್ ರೂನೆ ಮೈದಾನ]] | [[ಆಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ 10 ಸಮ್ಮೇಳನ]] <br />[[ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ]] | align="left"| ಫುಟ್ಬಾಲ್: [[1973]] (NCFA club), [[2003]] ([[FCS ಮಧ್ಯ-ಪ್ರಮುಖ]]) |- | [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಕೊಲೊನಿಯಲ್ಸ್]] | [[ಕೊಲೊನಿಯಲ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ಬಾಲ್]]<br />[[ಕೊಲೊನಿಯಲ್ಸ್ ಹಾಕಿ]] | | [[ಸಿವಾಲ್ ಕೇಂದ್ರ]]<br />[[ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ರೀಡಾ ಕೇಂದ್ರ]] | [[ಉತ್ತರಪೂರ್ವ ಸಮ್ಮೇಳನ]] <br />[[AHA ಸಮ್ಮೇಳನ]] (ಹಾಕಿ) | align=center | |} ಕ್ರೀಡೆಯತ್ತ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸಂರ್ಪಣೆಯ ಒಂದು ಉದ್ದ ಇತಿಹಾಸವೇ ಇದೆ. ಎಲ್ಲ ಪ್ರಮುಖ ವೃತ್ತಿ ನಿರತ ಕ್ರೀಡ ತಂಡಗಳು - [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್‌]]ನ ದ [[ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]], [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‍]]‌ನ ದ [[ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್]] ಹಾಗೂ [[ಪ್ರಧಾನ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍]]‌ನ ದ [[ಪೈರೆಟ್ಸ್]]<ref>[[ಐಡಬ್ಲುಎಫ್‌ಎಲ್‌]]ನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ಯಾಶನ್]] ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.</ref> - ಸಮಾನವಾದ ತಂಡ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಅದು [[ಅಧಿಕೃತ ನಗರದ ಬಣ್ಣಗಳಾದ ಕಪ್ಪು ಹಾಗೂ ಸುವರ್ಣ]]. ಐಕಮತ್ಯದ ಪರಂಪರೆಯು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರ ವಿಶೇಷ. ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಕಪ್ಪು-ಹಾಗೂ-ಸುರ್ವಣ ಬಣ್ಣದ ಸಂಯೋಜನೆ ಈ ನಗರದ ಜೊತೆಗೆ ಒಡಗೂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ [[ಟೆರಿಬಲ್ ಟವಲ್]] ಎಂದು ಮೈವೆತ್ತಿದೆ. === ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ === [[File:Pedro goes to Pittsburgh.jpg|thumb| ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಿರಾಟೆಸ್‌ನ ಮನೆಯಾದ ಪಿಎನ್‍‌ಸಿ ಪಾರ್ಕ್]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೆಟ್ಸ್ [[ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್]] ತಂಡವನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ಬಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಬಕೊಸ್ ([[ಬಕನೇರ್]] ಇಂದ ಪಡೆದ) ಎಂದು ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದು ನಗರದ ಪುರಾತನ ವ್ರತ್ತಿನಿರತ ಕ್ರೀಡಾ ಮತದಾನಾಧಿಕಾರವುಳ್ಳ 1882ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಸಂಸ್ಥೆ, ಹಾಗೂ ಇವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿ [[ಮಧ್ಯ ವಿಭಾಗ]]ದ ಪರದಿಂದ ಆಡುತ್ತಾರೆ. ಪೈರೆಟ್ಸ್‌ರು ಒಂಬತ್ತು-ಸಲ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಗೆದ್ದಿ ಪತಾಕೆ ಹಾರಿಸಿ ಐದು-ಸಲ [[ವಿಶ್ವ ಸರಣಿ]]ಯ ಸರ್ವವಿಜೇತರಾದರು. ಪೈರೆಟ್ಸ್‍ರು ಮೊದಲ [[ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯನ್ನು 1903ಯಲ್ಲಿ]] ಆಡಿ [[ಬೊಸ್ಟನ್ ಅಮೇರಿಕನರ]] ಎದಿರು ಸೋತರು, ಆದರೆ [[1909]], [[1925]], [[1960]], [[1971]] ಅಲ್ಲದೆ [[1979]]ರ ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ [[ಬಾಲ್ಟಿಮೊರ್ ಒರಿಯೊಲ್ಸ್‌]]ರ ವಿರುದ್ಧ ಗೆದ್ದರು. ಪೈರೆಟ್ಸ್‌ರು [[PNC ಉದ್ಯಾನವನ]]ದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಾರೆ, ಇದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಅತಿ ಸುಂದರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ದರ್ಜೆ ಪಡೆದಿದೆ ಕಾರಣ ಇದು ಆಲ್‌ಘೇನಿ ನದಿಯ ದಡದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕ್ಷಿತಿಜದ ನೋಟ ಇಲ್ಲಿಂದ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಕಾಣುವುದು. [[ESPN.com]] ಚಿತ್ರಿಕೆಯೊಂದು "ಇದು ಸ್ಥಳ, ಇತಿಹಾಸ, ವಿನ್ಯಾಸ, ಸೌಕರ್ಯ ಹಾಗೂ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಯೋಜನೆ...ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‍ನ ಉನ್ನತ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿದೆ" ಎಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿಸಿತು.<ref>{{cite news |work=[[ESPN.com]] |title=Pittsburgh's gem rates the best |url=http://espn.go.com/page2/s/ballparks/pncpark.html |author=Jim Caple |accessdate=2008-07-09}}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಇತಿಹಾಸ [[ನಿಗ್ರೊ ಒಕ್ಕೂಟ]]ದ ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳಾದ ಮಾಜಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕ್ರಾಫೋರ್ಡ್ಸ್‌]]ನ ಹಾಗೂ 14 ಒಕ್ಕೂಟದ ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಗೆದ್ದ [[ಹೋಂಸ್ಟೆಡ್ ಗ್ರೇಸ್]] ಹಾಗೂ ಅವರಲ್ಲಿನ 11 ಹಾಲ್ ಒಫ್ ಫೇಮೆರ್ಸ್ ಜೊತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, 1971ರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೆಟ್ಸ್ ಮೈದಾನಕ್ಕಿಳಿದ ಎಲ್ಲ ಬಿಳಿಯಲ್ಲದ ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳ ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಒಕ್ಕೂಟ ತಂಡವಾಗಿತ್ತು. ಒಬ್ಬ ಕ್ರೀಡಾ ಬರಹಗಾರನ ಘೋಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, "ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರಗಿಂತ ಕಪ್ಪು ಬೇಸ್‍ಬಾಲ್‍ಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ಪದ ಬೇರಾವ ನಗರವು ನೀಡಲಾರದು."<ref>{{cite news |work=[[Beaver County Times]] |title=Baseball Plog |url=http://www.timesonline.com/site/news.cfm?newsid=17047895&BRD=2305&PAG=461&dept_id=478568&rfi=6 |date=2006-08-14 |author=[[John Perrotto]] |access-date=2010-08-13 |archive-date=2007-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071112120043/http://www.timesonline.com/site/news.cfm?newsid=17047895&BRD=2305&PAG=461&dept_id=478568&rfi=6 |url-status=dead }}</ref> === ಕಾಲ್ಚೆಂಡು === [[ಚಿತ್ರ:Heinz Field Pittsburgh.jpg|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್(ಫುಟ್‌ಬಾಲ್)ನ ನೆಲೆಯಾದ ಹನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್.]] ಈ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ [[ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೇರಲ್ಪಟ್ಟ ಆಟ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 12, 1892 ರಂದು ಆಡಲಾಯಿತು ( ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ತಂಡ ಆಟವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು). [[ಹೈಸ್ಕೂಲ್]] ಆಟಗಳು 10,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೂ ಹೊಂದಿದ್ದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಚಾರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. [[ಟಾಮ್ ಕ್ರೂಸ್]] ಚಲನಚಿತ್ರ [[ಅಲ್ ದ ರೈಟ್ ಮೂವ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಇಎಸ್‌ಪಿಎನ್ ಸಾಕ್ಷಿಚಿತ್ರವಾದ [[ಬೌಂಡ್ ಫಾರ್ ಗ್ಲೋರಿ]] ಹಾಗೂ [[ಡಿಕ್ ಬಟ್ಕಸ್]], ಚಿತ್ರಗಳು ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಟ್ರೈ-ಸ್ಟೇಟ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಶನ್‌ಗಳನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕೂಡ ಬಿಗ್ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[ಡಿವಿಜನ್ I]] ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಬೌಲ್ ಸಬ್‌ಡಿವಿಜನ್ (ಎಫ್‌ಬಿಎಫ್) [[ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್]] ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ [[ಕಾಲೇಜ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್]] ಕೂಡ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದೆ. "ಪಿಟ್" ಒಂಭತ್ತು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಹಕ್ಕು ಪಡೆದಿದೆ, ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[2009 ಮೇಯ್ನ್‌ಕೇ ಕಾರ್ ಕೇರ್ ಬೌಲ್]] 10-3 ದಾಖಲೆಯ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್[[ಪೆನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟ್ ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ/ಮೀಡಿಯಾ ಮಾರ್ಕೇಟ್ ಆಗಿದೆ,ಜೊತೆಗೆ ಡಬ್ಲ್ಯೂವಿಯು ಮೀಡಿಯಾ ಮಾರ್ಕೇಟ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ನಗರವು ಡಿವಿಜನ್ I ಎಫ್‌ಬಿಎಸ್ ಪಿಟ್‌ಗೆ ವೈರಿಯಾಗಿದೆ, ಈ ಎರಡು ತಂಡಗಳು ಕೂಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮದಿಂದ ಪ್ರಚಾರ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಾದ ಡುಕೇನ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರೀಸ್‌ಗಳಿಗೆ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿದ್ದು ಅವರು ಕೆಳಮಟ್ಟದ I ಫೂಟ್‌ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಡಿವಿಶ್ವನ್ (FCS) ತಂಡವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತವೆ. ಡುಕೇನ್‌‌, ಕಾರ್ನೆಗಿ ಮೆಲ್ಲನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ & ಜೆಫರ್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಎಲ್ಲವೂ ಪ್ರಮುಖ ಬಾಲ್‌‍ಗೇಮ್‌ಗಳನ್ನು ಆಡುತ್ತಿದ್ದು 1930 ಮತ್ತು 1940ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಎಪಿ ಪೋಲ್ ರೇಂಕಿಂಗ್ ಪಡೆದಿವೆ. ಅವು ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಟಾಪ್ 25 ಎಫ್‌ಬಿಎಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದ್ದವು. ನಗರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಂಡ [[ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್]]‌ನ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]]. ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು [[ಡೈಯಾಸ್ಪೋರಾ]]ಗೆ ಆಟದ ತಂಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ; ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲೇ ಗೆದ್ದಿರುವಂತೆ ಮತ್ತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕವರೇಜ್ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅನೇಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 1933ರಲ್ಲಿ ತಂಡದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ,([[ರೂನಿ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ]])ಯ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ, ಕೋಚಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾತತ್ಯವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಿದೆ (1960ರಿಂದ ಕೇವಲ ಮೂರು ಜನ ತರಬೇತುದಾರರು ಒಂದೇ ತತ್ವದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು) ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗೌರವಯುತವಾದ ಫ್ರಾಂಚೈಸಿಯಾಗಿದೆ. ಸೀಜನ್ ಟಿಕೇಟ್‌ಗಾಗಿ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಧೀರ್ಘ ಕಾಲೀನ ಕಾಯುವ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು 1972ವರೆಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ತವರು ಆಟವು ಮಾರಾಟವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite news|title= ESPN ranks Steelers fans No. 1|url= http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/sports/steelers/s_585606.html?source=rss&feed=3|publisher= Pittsburgh Tribune-Review|date= 2008-08-30|accessdate= 2008-08-30|archive-date= 2008-10-08|archive-url= https://web.archive.org/web/20081008134730/http://www.pittsburghlive.com/x/pittsburghtrib/sports/steelers/s_585606.html?source=rss&feed=3|url-status= dead}}</ref> ತಂಡವು 1970ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಆರು ವರ್ಷ ಅಲ್ಪಾವಧಿ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು [[ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]]ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು, 2006ರಲ್ಲಿ [[ಫಫ್ತ್ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]],ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಲೀಗ್ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ [[ಸಿಕ್ಸ್ತ್ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್]] ಗೆದ್ದಿತು. ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್‌ನ ಪ್ರತಿ ದಶಕದಲ್ಲೂ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮಾತ್ರ ಎನ್‌ಇಎಫ್ ತಂಡ ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತ್ತು. 1970ರ ಒಕ್ಕೂಟದವರೆಗೂ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ಲೇಆಫ್ ಬರ್ತ್‌ (24)ಗೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಫ್ರ್ಯಾಂಚಾಯಿಸಿಗಳಿಗಿಂದ (10) ಹೆಚ್ಚು ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಆಟಗಳಿಗೆ ಆತಿಥ್ಯ ನೀಡಿತ್ತು. ಹೈನ್ಜ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ತವರು ನೆಲವಾಗಿತ್ತು,ಹಾಗೆಯೇ ಇವೆರಡಕ್ಕೂ ಉಪನಗರ ಮತ್ತು ನಗರ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಸುತ್ತುತ್ತಿದ್ದವು. === ಹಾಕಿ === [[ಚಿತ್ರ:Mellon Arena 2008.jpg|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ನ ಹಳೆಯ ನೆಲೆಯಾದ ಮೆಲಾನ್ ಅರೆನಾ.]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಹಾಕಿ]] ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಹವ್ಯಾಸಿ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿಪರ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತಾ ನಡೆದಿದೆ, ಮತ್ತು 1890 ಮತ್ತು 1900 ರ ಸೆಮಿ-ಪ್ರೊ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೀಸ್ಟೋನ್ಸ್]] ದಿಂದ ತನ್ನ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ನಡೆದಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಐಸ್ ರಿಂಕ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ [[ಶೆನ್ಲೀ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ಡುಕೇನ್‌‌ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್]] ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. 1924ರಲ್ಲಿ, ನಗರವನ್ನು ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್‌ನ ಮೊದಲ ಫ್ರ್ಯಾಂಚಾಯಿಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು, [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರೇಟ್ಸ್]]. ಪೈಪೇಟ್ಸ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಪರವಾಗಿ "ಬ್ಲಾಕ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಗೋಲ್ಡ್" ಧರಿಸಿದ ಮೊದಲ ತಂಡವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಲೀ ಕಪ್ ಪ್ಲೇಆಫ್ ರನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮರ್ ಆಗುವ ಸೂಚನೆ ತೋರಿಸಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ 1930ರ [[ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್]],ಪೈರೇಟ್ಸ್ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಸಿಲುಕಿ ನಿಂತುಹೋಯಿತು, ಆದರೆ ಹಾಕಿ 1930ರಿಂದ 1967ವರೆಗೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹೊರ್ನೆಸ್ಟ್]] ಫಾರ್ಮ್ ತಂಡದಿಂದ ಉಳಿಯಿತು. ಫ್ರಾಂಚೈಸಿ ಅಂತಿಮ ಸುತ್ತಿಗೆ ಏಳು ಬಾರಿ ಅರ್ಹತೆ ಗಳಿಸಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಬ್ಯಾನರ್ ಹಾರಿಸಿತು (1952, 1955, 1967). ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ "ಒರಿಜಿನಲ್ ಸಿಕ್ಸ್" ಮಾತ್ರ NHL ನಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು "ಫಾರ್ಮ್ ಟೀಮ್" ಟ್ಯಾಲೆಂಟ್ (ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಟರ್ನರ್ ಕಪ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್) ಮಾತ್ರ ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿಗಿನ NHL ಪ್ಲೇ ಆಫ್ ತಂಡಗಳಲ್ಲಿನ ಈ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮೀರಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Consol Energy Center March 2010.jpg|thumb|ಕನ್‌ಸೋಲ್ ಎನರ್ಜಿ ಸೆಂಟರ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ನ ಭವಿಷ್ಯದ ಮನೆ ( 2010–2011 ಎನ್‌ಹೆಚ್‌ಎಲ್‌ ಸೀಸನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿದೆ).]] 1967ರಲ್ಲಿ, [[ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್]] ತನ್ನ ತಂಡವನ್ನು ಆರರಿಂದ ಹನ್ನೆರಡಾಗಿ ದ್ವಿಗುಣ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್]] ಉದಯವಾಯಿತು. ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್ ನಾಲ್ಕು [[ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕಾನ್ಫಪೆನ್ಸ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗೆದ್ದಿತು (1991, 1992, 2008, ಮತ್ತು 2009) ಮತ್ತು 1991, 1992, ಮತ್ತು 2009ರಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲಿ ಕಪ್]] ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ಗಳಿಸಿತು. ದ ಪೆನ್ಸ್ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮರ್ [[ಮ್ಯಾರಿಯೋ ಲೆಮ್ಯೂಕ್ಸ್]] ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಇವರು 1984–2006 ರಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಫೆನ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಪ್ಲೇಆಫ್ಸ್ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ತವರು ಆಟವನ್ನು ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು, ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಮೊದಲ ರಿಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟೇಬಲ್ ಗುಮ್ಮಟಾಕಾರದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವಾಗಿದೆ, [[ಮೆಲ್ಲನ್ ಅರೆನಾ]], ಅಥವಾ ಆಡುಮಾತಿನಲ್ಲಿ "ದ ಇಗ್ಲೋ". [[ಕನ್ಸೋಲ್ ಎಮರ್ಜನ್ಸಿ ಸೆಂಟರ್]] 2010–2011 ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್ ಸೀಜನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಇಗ್ಲೋ"ವನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಬಹುದು. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ]] ಕೂಡ [[ಆರ್‌ಎಂಯು ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್]]ನಲ್ಲಿ ಡಿವಿಜನ್ I ಕಾಲೇಜ್ ಹಾಕಿ ತಂಡದ ಆಟದ ಮೈದಾನವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 100 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಆಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಸೆಮಿ-ಪ್ರೊ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಿ ತಂಡಗಳಿಗೆ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಾಟ್‌ಬೆಡ್ ಆಗಿದ್ದು, ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳ ಆಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರೋ-ಗ್ರೇಡ್ ಐಸ್ ರಿಂಕ್ಸ್‌ಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ,ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಟಗಾರರು ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಆಸಕ್ತಿಯ ಉತ್ತೇಜನದಿಂದ ಎನ್‌ಎ‌ಎಲ್‌ಗೆ ಸೆರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು 1980 ಮತ್ತು 1990ರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ === 1910ರಿಂದಲೂ [[ವೃತ್ತಿಪರ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್]] ಆಟವು ನಗರದ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ,ಜೊತೆಗೆ ಐದು ಬಾರಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ ತಂಡ ಈ ನಡುವೆ"ಬ್ಲಾಕ್ ಫೈವ್ಸ್", [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐರನ್‌ಮ್ಯಾನ್]] ([[ಎನ್‌ಬಿಎ]]ಆರಂಭಿಕ ಸೀಜನ್), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ರೆನ್ಸ್]] (1960ರ ಮೊದಲಿಗೆ), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈಪರ್ಸ್]] (1968ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಅಮೆರಿಕಾದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್]]), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೈರನ್ಹಾನ್ಸ್]] (1995ರಲ್ಲಿ ಸಿಬಿಎ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ), ಮತ್ತು ಇತ್ತಿಚೇಗೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋಷನ್ಸ್]]. [[File:Petersen Events Center 1a.jpg|thumb| ಪೀಟರ್‌ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್,ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರರಾದ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪಾರ್ಟ್‌ನರ್ಸ್‌ರ ನೆಲೆ]] ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ [[ಡ್ಯೂಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿಯ [[ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್]]ನಿಂದ 1900ವರೆಗೂ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ನ ಫ್ಯಾನ್‌ಬೇಸ್ ಇಂಧನವಾಗಿತ್ತು. 1940 ರಿಂದ 1970ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಹುಡುಗರ ಕಾಲೇಜ್ ನಗರದ ಯಶಸ್ವಿ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್ ಆಗಿತ್ತು. 1940ರಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದ [[ಫೈನಲ್ ಫೋರ್]],1954ರಲ್ಲಿ ಡ್ಯೂಕ್ಸ್ ನಗರದ ಮೊದಲ ಕಾಲೇಜು ತಂಡವು [[ಎಪಿ ಪೋಲ್]] ನಲ್ಲಿ ಒಂದನೇಯ ಶ್ರೆಯಾಂಕ ಪಡೆಯಿತು,<ref>[http://web1.ncaa.org/web_files/stats/m_basketball_RB/2009/D1.pdf ಎನ್‌ಸಿಎಎ ಮೆನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ನ 67ನೇ ಪುಟವನ್ನು ನೋಡಿ ] (ಪಿಡಿಎಫ್ ಕಡತ)</ref> ಮತ್ತು ಪೋಸ್ಟ್ ಸೀಜನ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದ ನಗರದ ಏಕಮಾತ್ರ ತಂಡವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು,[[1955 ಎನ್‌ಐಟಿ]], ಎನ್‌ಐಟಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಆಟಕ್ಕೆ ಇದರ ಎರಡನೇಯ ಸರಾಗವಾದ ಪ್ರವಾಸ. 1928 ಮತ್ತು 1930ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ ಪ್ಯಾಂಥರ್ಸ್ ಎರಡು [[ಹೆಲ್ಮ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]] [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್]] ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು,1935ರಲ್ಲಿ "ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲಿಟ್ಲ್ ಗೇಮ್"ನಲ್ಲಿ [[ಎಲ್‌ಎಸ್‌ಯು]] ವಿರುದ್ಧ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತು, 1941ರಲ್ಲಿ ಫೈನಲ್ ಫೋರ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1982ರಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗುವ ವರೆಗೂ,ಪಿಟ್ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖ 25 ಎನ್‌ಸಎ‌ಎ ತಂಡವಾಗಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದಿತ್ತು, 2009ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಒಂದನೇಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಹೊಂದಿತ್ತು,ಮತ್ತು ಕಳೆದ ಒಂಭತ್ತು ಸೀಜನ್‌ನಿಂದ [[ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಮೆನ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆ‌ಟ್‌ಬಾಲ್ ಟೂರ್ನಮೆಂಟ್]] ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ, 2009ರಲ್ಲಿ [[ಇಲೈಟ್ ಎಟ್]] ತಲುಪಿತ್ತು. ಪಿಟ್[[ಪೀಟರ್‌ಸನ್ ಇವೆಂಟ್ ಸೆಂಟರ್]] ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತು, 2002ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ಪ್ರತಿ ಸೀಜನ್ ಮಾರಟವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ವಿಭಾಗವು ತನ್ನನ್ನು ತಾನು "ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಝೂ" ಎಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಇರುವ ನಗರದ ಓಕ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಸೀಜನ್‌ನಲ್ಲೂ ಪಿಟ್ ಮತ್ತು ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಆಯ್ಕೆ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಂಟರ್-ಸಿಟಿ ರೈವಲ್ರಿ]]ಯಾಗಿ ಆಡಿದರು, "[[ದ ಸಿಟಿ ಗೇಮ್]]"ಎಂದು ಹೆಸರಿಡಲಾಯಿತು. 1970ವರೆಗೂ, ಉಪನಗರ -ಆಧಾರಿತ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಯುನಿವಸಿಟಿಸ್ ಕಲೊನಯಲ್ಸ್]] ಕೂಡ ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಡಿವಿಜನ್ I ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿತ್ತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಸಮೀಪದ [[ಮೂನ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್]] ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ,2010 ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತಂಡವು 1980ರವರೆಗೂ ಪ್ರತಿ ದಶಕ ಎನ್‌ಸಿಎ‌ಎ ಪದ್ಯಾವಳಿ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ರಾಬ್ರ್ಟ್ ಮಾರಿಸ್ ಕೂಡ ಡಾಕ್ವೆಸ್ನೆ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಟವಾಡುತ್ತಿತ್ತು. === ಇತರೆ ಕ್ರೀಡೆಗಳು === ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ [[ಸೋಕರ್]] [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್]] ನಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ವೃತ್ತಿಪರ ಸೋಕರ್ ತಂಡವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಲೀಗ್]] (ಯುಎಸ್‍ಎಲ್)ನ ಎರಡನೇಯ ಡಿವಿಜನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡಿತು. ಮೊದಲ ಡಿವಿಜನ್ ತಂಡ 2004ರವರೆಗೂ, [[ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಸೋಕರ್]]‌ನ [[ಕೊಲರಾಡೊ ರ್ಯಾಪಿಡ್ಸ್]] ಸೋಲಿಸಿ ನಂತರ ರಿವರ್‌ಹೌಂಡ್ಸ್ [[2001 ಯುಎಸ್ ಓಪನ್ ಕಪ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ಸ್]] ತಲುಪಿತ್ತು. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೂಡ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮ್ಯಾರಥಾನ್]], [[ಥ್ರಿ ರಿವರ್ ರೆಗಟ್ಟ]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ವಿಂಟೇಜ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್]],ಮತ್ತು ಹೆಡ್ ಆಫ್ ದ ಓಹಿಯೋ ರೆಗಟ್ಟಾ ಒಳಗೊಂಡ ಹಲವಾರು ವಾರ್ಷಿಕ ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಪಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಮತ್ತು ಉಪನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವಿವಿಧ ಬೈಕಿಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಫ್ರಿಕ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಬೈಕಿಂಗ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು [[ಹರ್ಟ್‌ವುಡ್ ಎಕ್ರೆಸ್ ಪಾರ್ಕ್]] ಹಲವಾರು ಮೈಲಿಗಳ [[ಏಕ ಪಥ]] ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಇತ್ತಿಚೀನ ಯೋಜನೆ, "[[ರೇಲ್ಸ್ ಟು ಟ್ರೇಲ್ಸ್]]",ಮೊದಲಿನ ಮೈಲ್ಸ್ [[ರೇಲ್‌ರೋಡ್ಸ್]] ರಿಕ್ರಿಯೆಶನಲ್ ಟ್ರೇಲ್ಸ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. === ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ತವರು === ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಕೂಡ ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಾಧಾರಣವಾಗು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಾಂತವು ವಿವಿಧ [[ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್]] ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾಗೆ "ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್‌ಗಳ ತವರು" ಎಂಬ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ನೀಡಿದೆ.<ref name="McHugh1991">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/1991/01/20/sports/views-of-sport-true-grit-quarterbacks-from-steel-belt-football.html|title=VIEWS OF SPORT; True Grit: Quarterbacks From Steel Belt Football|last=McHugh|first=Roy|date=20 January 1991|publisher=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|accessdate=2009-07-01}}</ref><ref>{{cite news |work=[[Pittsburgh Post-Gazette]] |title=Tradition of Western Pennsylvania quarterbacks continues |url=http://www.post-gazette.com/pg/05238/558775.stm |date=2005-08-25 |author=Mike White}}</ref> [[ಡಾನ್ ಮರಿನೋ]], [[ಜೋ ಮೊಂಟಾನಾ]], [[ಜೋ ನಮಥ್]], [[ಜಿಮ್ ಕೆಲ್ಲಿ]], [[ಮಾರ್ಕ್ ಬಲ್ಗರ್]], [[ಜಾರ್ಗ್ ಬ್ಲಂಡಾ]], [[ರಯಾನ್ ವೆಬರ್]], [[ಜಾನಿ ಲುಜಾಕ್]], [[ಜೆಫ್ ಹೋಸ್ಟೆಟ್ಲರ್]], [[ಜಾನಿ ಯುನಿಟಾಸ್]], [[ಬ್ರೂಸ್ ಗ್ರಾಡ್‌ಕೋವ್ಸ್ಕಿ]], [[ಗಸ್ ಪ್ರಿಟೋಟೆ]], [[ವಿಲ್ಲಿ ಥ್ರೋವರ್]], [[ಅಲೆಕ್ಸ್ ವ್ಯಾನ್ ಪೆಲ್ಟ್]], [[ಸ್ಯಾಂಡಿ ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್]], [[ಮೈಕ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಮಹೋನ್]], [[ಮ್ಯಾಟ್ ಶೌಬ್]], [[ಮೇಜರ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್]], [[ರೊಡ್ ರುದರ್ಫೋರ್ಡ್]] ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಲರ್ಸ್]] ಬ್ಯಾಕಪ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್‌ಬ್ಯಾಕ್ [[ಚಾರ್ಲಿ ಬ್ಯಾಕ್]] ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದವರು. == ಸರ್ಕಾರ == {{Main|Government of Pittsburgh}} {{See also|List of mayors of Pittsburgh}} ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲಿಗೆ,ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ವಿರೋಧದಲ್ಲಿತ್ತು. ಈ ಭಾವನಾತ್ಮಕತೆಯು ಅಂತ್ಯದಗೊಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪಿಟ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಜನ್ಮಸ್ಥಳ]] ವಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಯಿತು,ಫೆಬ್ರವರಿ 1856ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿತು. [[ಅಮೆರಿಕಾ ಅಂತರ್ಯುದ್ಧ]] ದಿಂದ 1930ವರೆಗೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್]] ನ ಭದ್ರ ಕೋಟೆಯಾಗಿತ್ತು. [[File:AlleghenyCountyCourthouseCourtyard.jpg|thumb| ಹೆನ್ರೀ ಹಾಬ್‌ಸನ್ ರಿಚರ್ಡ್‌ಸನ್‌ ವಿನ್ಯಾಸಗಿಳಿಸಿದ ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತದ ಕೋರ್ಟ್‌ಹೌಸ್]] ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, 1930ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯಲ್ಲೂ ಗಣತಂತ್ರವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. [[1933]]ರಲ್ಲಿ, [[ವಿಲಿಯಂ ಎನ್.ಮ್ಯಾಕ್‌ನೇರ್]] ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್‌ನ ಮೊದಲ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಚುನಾಯಿತನಾದ. [[1973]] ಮತ್ತು [[1977]]ರ ಚುನಾವಣೆ ಹೊರತಾಗಿ (ಇಲ್ಲಿ ಡೆಮೊಕ್ರಾಟರು ಪಕ್ಷದ ಟಿಕೆಟ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಕಾರಣ) ಉಳಿದೆಲ್ಲ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಡೆಮಾಕ್ರಾಟಿಕ್ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್‌ವರೆಗೂ ಮೇಯರ್ ಕಛೇರಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಆರಿಸಿಬಂದಿದ್ದರು. ಇಂದು, ನಗರದೊಳಗೆ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ನೋಂದಣಿಯ ಅನುಪಾತ 5 ರಿಂದ 1.<ref>{{cite web|url=http://www.gmfus.org/template/page.cfm?page_id=481|title=Pittsburgh, Pennsylvania - Transatlantic Cities Network|publisher=The German Marshall Fund of the United States|accessdate=2009-05-06|archive-date=2010-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20100619184138/http://gmfus.org/template/page.cfm?page_id=481|url-status=dead}}</ref> ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು-ಸದಸ್ಯರ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಾಲ್ಕುವರ್ಷ ಅವಧಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಿಟಿ-ಕೌಂಟಿ ಕಟ್ಟಡ]]ದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧೀಕೃತ ಕಛೇರಿಗಳು ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. 2006 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್ [[ಬಬ್ ಓ’ಕಾನ್ನೊರ್]] ಮರಣದ ನಂತರ, ನಗರದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಲ್ಯೂಕ್ ರೆವನ್ಸ್ಟೆಲ್]] ತನ್ನ 26 ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮೇಯರ್ ಆಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು, ಅಮೆರಿಕಾದ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ನಗರದ ಮೇಯರ್ ಇತಿಹಾದಲ್ಲಿ ಇವರು ಯುವಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news | url = http://kdka.com/video/?id=19751@kdka.dayport.com | format = video | title = Ravenstahl Among Youngest Mayors Ever | date = 2006-09-04 | accessdate = 2007-08-20 | work = [[KDKA-TV]] | archive-date = 2007-09-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070927024749/http://kdka.com/video/?id=19751@kdka.dayport.com | url-status = dead }}</ref> ಇವರು [[ವಿಶೇಷ ಮೆಯರಾಲ್ ಚುನಾವಣೆ]]ವರೆಗೂ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸಿ, ನವೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆದಾಗ ಪುನಃ ಚುನಾಯಿತರಾದರು.<ref>{{cite news | url = http://www.postgazette.com/pg/06286/729694-182.stm | title = Ravenstahl must run next year | author = Gary Rotstein | date = 2006-10-13 | accessdate = 2007-08-20 | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | archive-date = 2007-07-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070706004532/http://www.postgazette.com/pg/06286/729694-182.stm | url-status = dead }}</ref> ನಗರದ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರತಿ ಒಂಭತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಗಳ [[ಬಹುಮತ]]ದಿಂದ ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರ ಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರುಗಳು: ಡಾರ್ಲೆನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್ (1), ಥೇರೆಸಾ ಕೈಲ್-ಸ್ಮಿತ್(2), [[ಬ್ರೂಸ್ ಕ್ರಾವೂಸ್]] (3), ನಟೆಲಿಯಾ ರುಡಿಯಾಕ್ (4), {1ಡೋಗ್ಲಾಸ್ ಶೇಲ್ಡ್ಸ್{/1} (5), ಆರ್. ಡೇನಿಯಲ್ ಲೆವೆಲ್ಲೆ (6), [[ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ದೌಡ್]] (7), [[ಬಿಲ್ ಪೆಡುಟೊ]] (8), ಮತ್ತು ರೆವ್. ರಿಕ್ಕಿ ಬರ್ಗೆಸ್ (9).<ref name="pgh-city-council">"[http://www.city.pittsburgh.pa.us/council/ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19981206220518/http://www.city.pittsburgh.pa.us/council/ |date=1998-12-06 }}." ''[http://www.city.pittsburgh.pa.us/ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ವ್ಯವಹಾರಿಕ ಅಂತರಜಾಲ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202031056/http://www.city.pittsburgh.pa.us/ |date=2007-02-02 }}.'' ಮೇ 12, 2008ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಯಿತು.</ref> ನಗರ ಸಭೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಡಾರ್ಲೆನ್ ಹ್ಯಾರಿಸ್,ಜನವರಿ 4, 2010ರಂದು ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | url = http://www.postgazette.com/pg/10004/1025697-455.stm | format = article | title = Darlene Harris wins City Council presidency | date = 2010-01-04 | accessdate = 2010-01-04 | work = [[Pittsburgh Post-Gazette]] | archive-date = 2010-01-07 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100107123719/http://postgazette.com/pg/10004/1025697-455.stm | url-status = dead }}</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯಾ ಜನರ್ಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಸೆನೆಟ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಒಂಭತ್ತು [[ಹೌಸ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟರ್ಸ್ [[ಜಿಮ್ ಫೆರ್ಲೊ]] ([[38ನೇಯ ಜಿಲ್ಲೆ]]), ವೇಯ್ನ್ ಡಿ. ಪೊಂಟಾನಾ (42), ಮತ್ತು [[ಜೇ ಕೋಸ್ಟಾ]] (43) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್]] ನಲ್ಲಿ [[ಜೇಕ್ ವೀಟ್ಲೆ]] (19ನೇಯ ಜಿಲ್ಲೆ), [[ಡಾನ್ ವಾಲ್ಕೊ]] (20), ಡೊಮೆನಿಕ್ ಕೋಸ್ಟಾ (21), [[ಚೆಲ್ಸಾ ವ್ಯಾಗ್ನರ್]] (22), ಡಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕೆಲ್ (23), [[ಜೋಸೆಫ್ ಪ್ರೆಸ್ಟನ್, ಜೂ.]] (24),ಡಾನ್ ಡೀಸಿ (27), ಪೌಲ್ ಕೋಸ್ಟಾ (34), ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿ ರೀಡ್‌ಶಾ (36)ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ವಿಧಾನದಿಂದ, [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆವಿಯಾದ 14ನೇಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸನಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, [[ಡೆಮಾಕ್ರಾಟ್]] [[ಮೈಕ್ ಡೊಯ್ಲೆ]]ರಿಂದ ಪ್ರತಿನಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, 1994ರಲ್ಲಿ ಆರಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಲಿಸ್ ಕೇಂದ್ರ]] ನಗರದ ಕಾನೂನು ಆಯುಧ ನಡೆಸುವವುದು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫೈರ್ ಕೇಂದ್ರ]] ಪ್ರಮುಖ ತುರ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಘಟಕವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಎಮ್‌ಎಸ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ನೆರವು ಮತ್ತು ನೆರೆ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. 2008 ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಿಂದ, ನಗರ ಮತ್ತು [[ಅಲೆಗೆನ್ಸಿ ಕೌಂಟಿ]] 2009ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಏಕೀಕರಣ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ತ್ರಾಂತದ ಸ್ಥಿತಿ ಅಧಿಕ ಗೊಳಿಸಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸುವ ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://kdka.com/politics/Pittsburgh.Allegheny.County.2.692217.html |title=kdka.com - Local Officials Look For Ways To Improve City-County Merger Recommendation |publisher=Kdka.com |date=2008-04-04 |accessdate=2009-01-05 |archive-date=2008-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081003230133/http://kdka.com/politics/Pittsburgh.Allegheny.County.2.692217.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅಂಗೀಕಾರವಾದರೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನರರದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸರ್ಕಾರ ಅಲೆಗೆನ್ಹಿ ಕೌಂಟಿಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಪ್ರದೇಶ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1.2 ಮಿಲಿಯನ್ ಆಗುತ್ತದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 10ನೇಯ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.thepittsburghchannel.com/news/15782593/detail.html |title=thepittsburghchannel.com - Pittsburgh-Allegheny County Merger Recommended |publisher=ThePittsburghChannel.com |date=2008-04-03 |accessdate=2009-07-06 |archive-date=2008-04-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080408074317/http://www.thepittsburghchannel.com/news/15782593/detail.html |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಹೆಚ್ಚಾದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೊಸದಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸೇವೆಗಳ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಸೊಂಕದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == {{See also|List of colleges and universities in Pittsburgh}} [[ಚಿತ್ರ:HeinzSpireCathedral.jpg|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಚಿತ್ರ:CMU Hamerschlag Hall.jpg|thumb|ಕಾರ್ನೆಜೀ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರ ಬಹಳ ಕಾಲೇಜುಗಳು, [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವುಗಳೆಂದರೆ [[ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]. [[ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಚಾತಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ದಿ ಆರ್ಟ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]], ಮತ್ತು [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಉಪನಗರದ ಒಂದು ಶಾಖೆ, [[ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಅಲೆಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ]], ದಿ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಕಲಿನರಿ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ದಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಟರಿ ಸೈನ್ಸ್, ಇವೂ ಸಹ ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. ಮಹಾನ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪ್ರದೇಶ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳು, [[ಲಾರೋಶ್ ಕಾಲೇಜ್]], [[ಸ್ಲಿಪರಿ ರಾಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ನಗರದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ [[ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನ್‍ಸ್ಟರ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಮತ್ತು [[ಗ್ರೊವ್ ಸಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್]], ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಜಿನೇವ ಕಾಲೇಜ್]], [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ & ಜೆಫರ‍್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್]], ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ]] ಮತ್ತು [[ವೆಯನ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಮತ್ತು [[ಸೆತನ್ ಹಿಲ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], [[ಸೇಂಟ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಕಾಲೇಜ್]] ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ [[ಇಂಡಿಯಾನ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ]]. ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗಳ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‍ಗಳು ಓಕ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇವೆ, ಇದು ನಗರದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಸಿಎಮ್‍ಯು) ಇದು [[ಎಂಡ್ಯ್ರೂ ಕಾರ್ನೆಜ್]] ಅವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಶೋಧನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳ ''[[ಯುಎಸ್ ಸುದ್ದಿಗಳು & ವಿಶ್ವ ವರದಿ]]'' ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ #22ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="usnews_college_rankings">{{cite web|url=http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/usnews/edu/college/rankings/brief/t1natudoc_brief.php|title=National Universities: Top Schools|year=2008|publisher=[[US News & World Report]]|accessdate=2008-05-02|archive-date=2008-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20080730131502/http://colleges.usnews.rankingsandreviews.com/usnews/edu/college/rankings/brief/t1natudoc_brief.php|url-status=dead}}</ref> ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದರ [[ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್]], [[ಇಂಜನೀಯರಿಂಗ್]], [[ಬಿಸಿನೆಸ್]], [[ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಪಬ್ಲಿಕ್ ಪಾಲಸಿ]], [[ಇನ್‍ಫರ್ಮೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್]], [[ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್]], ಮತ್ತು ಎಂಟ್ರಪ್ರೆನರ‍್ಷಿಪ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ 1787ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು ಮತ್ತು "ಪಿಟ್" ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು, [[ರಾಜ್ಯ-ಸಂಬಂಧೀ]] ಕೇಂದ್ರವಾದ ಇದು ದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.<ref>{{cite web | url= https://www.nsf.gov/statistics/nsf08300/pdf/tab31.pdf | title= R&D expenditures at universities and colleges, ranked by all R&D expenditures for the first 200 institutions, by source of funds: FY 2006 | author= | last= | first= | authorlink= | coauthors= | date= | year= | month= | format= PDF | work= | publisher= [[National Science Foundation]] | pages= TABLE&nbsp;31 | accessdate= 2008-04-29 | archive-date= 2008-04-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080414064540/http://www.nsf.gov/statistics/nsf08300/pdf/tab31.pdf | url-status= dead }}</ref><ref>{{cite web | url= http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory&-lay=a&-format=d.html&storyid=7904&-Find | title= "Pitt No. 6 in NIH funding" | date= 2008-01-24 | work= University Times | publisher= University of Pittsburgh | accessdate= 2008-04-29 | archive-date= 2009-01-11 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090111124502/http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory&-lay=a&-format=d.html&storyid=7904&-Find | url-status= dead }}</ref> ''ಯುಎಸ್ ಸುದ್ದಿಗಳು & ವಿಶ್ವ ವರದಿ'' ಯ ಮೂಲಕ ಪಿಟ್ 19ನೇ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 57ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಇದರ ''ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ'', [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು]], [[ಇನ್‍ಫರ್ಮೆಶನ್ ಸೈನ್ಸ್]], [[ಇಂಜನಿಯರಿಂಗ್]], [[ಬಿಸಿನೆಸ್]], [[ಕಾನೂನು]], [[ವೈದ್ಯಕಿಯ]], ಮತ್ತು ಇತರ ಜೈವಿಕವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ-ಸಂಬಂಧಿ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="usnews_college_rankings"/><ref>{{cite web| url = http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3a%3aissuedate&-sortorder=descend&keywords=U.S.%20News&-max=50&-recid=39345&-find=| title = University Times| last = Hart| first = Peter| date = 2007-08-30| accessdate = 2008-05-23| archive-date = 2009-01-11| archive-url = https://web.archive.org/web/20090111115606/http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3A%3Aissuedate&-sortorder=descend&keywords=U.S.%20News&-max=50&-recid=39345&-find=| url-status = dead}}</ref><ref>{{cite web | url= http://www.philosophicalgourmet.com/ | title= Welcome to the 2006–2008 Philosophical Gourmet Report | last= Leiter | first= Brian |date= 2006-11-10 |work= |publisher= | accessdate= 2008-04-29 }}</ref><ref name="pitt-fall-07">{{cite web | url= http://www.pittmag.pitt.edu/fall2007/feature1.html | title= "The Company We Keep" | last= Gill | first= Cindy | date= Fall 2007 | work= Pitt | publisher= University of Pittsburgh | accessdate= 2008-04-29 | archive-date= 2008-01-14 | archive-url= https://web.archive.org/web/20080114214829/http://www.pittmag.pitt.edu/fall2007/feature1.html | url-status= dead }}</ref><ref>{{cite news | last = Hart | first = Peter | coauthors = | title = U.S. News ranks Pitt grad schools | publisher = University Times | date = 2007-04-05 | url = http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3a%3aissuedate&-sortorder=descend&keywords=School%20of%20Public%20Health%20ranked&-max=50&-recid=39152&-find= | accessdate = 2008-03-24 | archive-date = 2009-01-11 | archive-url = https://web.archive.org/web/20090111162510/http://mac10.umc.pitt.edu/u/FMPro?-db=ustory.fp5&-format=d.html&-lay=a&-sortfield=issueid%3A%3Aissuedate&-sortorder=descend&keywords=School%20of%20Public%20Health%20ranked&-max=50&-recid=39152&-find= | url-status = dead }}</ref> ಕಾರ್ಲೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಖಾಸಗಿ [[ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಸಹಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುವಂತದ್ದಾದರೂ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. [[ಚಾತಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಸಹಶಿಕ್ಷಣದ ಪದವಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಉದಾರ ಕಲಾ ಮಹಿಳಾ ಕಾಲೇಜು, ಇದು ಶೇಡಿಸೈಡ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ, ಆದರೆ [[ನಾರ್ತ್ ಹಿಲ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿರುವ 400 ಎಕರೆಯ ಈಡನ್ ಹಾಲ್ ಫಾರ್ಮ್ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‍ನ್ನೂ ಸಹ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಇದು ಒಂದು ಖಾಸಗಿ [[ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]] ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ, ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ [[ಬ್ಲಫ್]] ನೇಬರ‍್ಹುಡ್‍ನಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಇದರ ಹಾಡು ಮತ್ತು ನೃತ್ಯದ ಕಂಪನಿಯಾದ [[ತಂಬುರಿಟ್‍ಜನ್ಸ್]], ಕಾನೂನು, ಬಿಸಿನೆಸ್, ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಸಿಗಳ ವಿಷಯಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಇದು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಇದರ ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ, ಇದು ನಗರದ ನವವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಾಟಕಶಾಲೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊರಿಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯದ ಮೂನ್ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್]]‌ನ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿದೆ, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೆಟಲೈಟ್‌ನ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆ]]ಯ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಂಬಳವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 2000ರಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ [[ಬಿಎ]] ಜೊತೆ ($34,300) ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ವೇತನವನ್ನು ನೀಡುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನುಸಾರ ವಿಸ್ತಾರವಾದ 100 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ 17ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.{{Citation needed|date=May 2008}} ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ [[ಎಂಎ]] ($೬೬,೩೮೦) ಜೊತೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇತನವನ್ನು ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಐದನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.{{Citation needed|date=May 2008}} ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಬಹಳ ಚಾರ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗ್ನೆಟ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಅವು [[ಸಿಟಿ ಚಾರ್ಟರ್ ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆ]] (ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ), ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೊಂಟೆಸರಿ ಶಾಲೆ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೋಮ್‌ವುಡ್ ಮೊಂಟೆಸರಿ), [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಗಿಫ್ಟೆಡ್ ಸೆಂಟರ್]], [[ಫ್ರಿಕ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಅಕಾಡಮಿ]], [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು 6-12]], ಮತ್ತು ಕುರುಡರಿಗೆ ಶಾಲೆ, [[ಕಿವುಡರಿಗಾಗಿ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಸ್ಕೂಲ್]], ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಅಂಗವಿಕಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳು [[ಬಿಶಪ್ ಕೇನ್‌ವಿನ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], [[ಸೆತನ್-ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], [[ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ]], ಓಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆ, [[ವಿಂಚೆಸ್ಟರ್ ಥರ್ಸ್ಟನ್ ಶಾಲೆ]], ಮತ್ತು [[ದಿ ಇಲಿಸ್ ಶಾಲೆ]]. [[ಶಾಡಿ ಸೈಡ್ ಅಕಾಡಮಿ]]ಯ ಮುಖ್ಯ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳು [[ಫೊಕ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್]]‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ, [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಬ್ರೀಜ್]]‌ನ ನೆಬರ್‌ಹುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜ್ಯೂನಿಯರ್ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ಗೃಂಥಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದವುಗಳೆಂದರೆ, [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಕಾರ್ನೆಜ್ ಗೃಂಥಾಲಯ]] ಮತ್ತು [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಗೃಂಥಾಲಯದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಇವು ದೇಶದ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 9ನೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ (ಸಾರ್ವಜನಿಕ) ಮತ್ತು 18ನೇ ವಿಸ್ತಾರವಾದ (ಶೈಕ್ಷಣಿಕ) ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm | title = Nation's Largest Libraries | work = LibrarySpot | accessdate = 2007-10-21 | date = 1996\u20131998 | archive-date = 2007-05-29 | archive-url = https://web.archive.org/web/20070529215517/http://www.libraryspot.com/lists/listlargestlibs.htm | url-status = dead }}</ref> == ಮಾಧ್ಯಮ == {{Main|Media in Pittsburgh|List of films and television shows shot in Pittsburgh}} [[ಚಿತ್ರ:PittsburghPostGazetteBuilding.JPG|thumb|ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್‌ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮುಖ್ಯವಾದ ದೈನಂದಿನ [[ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆ]]ಗಳಿವೆ; ಅವು, ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್]]'' ಮತ್ತು ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ತ್ರಿಬ್ಯುನ್-ರಿವ್ಯೂ]]''. ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಆ ಪ್ರದೆಶಲ್ಲಿರುವ ವಾರಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ, ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸಿಟಿ ಪೇಪರ್]]'', ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್]]'', ''[[ದಿ ಜೆವಿಶ್ ಕ್ರೋನಿಕಲ್ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]'' ‌, ''ದಿ ನ್ಯೂ ಪೀಪಲ್'', ಮತ್ತು ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಕೊರಿಯರ್]]''. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಬರೆಯುವ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಆಧಾರಿತ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]]‌ನ ''[[ದಿ ಪಿಟ್ ನ್ಯೂಸ್]]'', ''[[ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]'' ದ ''[[ದಿ ಟರ್ಟನ್]]'', [[ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]]ದ ''[[ದಿ ಗ್ಲೋಬ್]]''. [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ]] ಇದು [[ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ ಲೇಖಕ]]ರ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಕಾನೂನು ಸಮಾಚಾರ ಸೇವೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿರುವ ಪ್ರಪಂಚದ ಏಕಮಾತ್ರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಮೆಟ್ರೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಥಳೀಯ ಟಿವಿ ಮತ್ತು ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. 1,163,150 ಹೊಂದಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ [[ಡೆಸಿಗ್ನೇಟೆಡ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಎರಿಯ]] (ಡಿಎಮ್‍ಎ) ಇದು ಯುಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ 22ನೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ (ಒಟ್ಟೂ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ 1.045%).<ref name="nielsen">ಹಾಲ್ಮ್ಸ್,ಗೈರಿ. [187] ^ "ನೀಲ್ಸೆನ್‌ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ 1.3% ಇನ್‌ಕ್ರೀಸ್ ಇನ್‌ ಯು.ಎಸ್. ಟೆಲಿವಿಷನ್‌ ಹೌಸ್‌ಹೋಲ್ಡ್ಸ್ ಫಾರ್‌ ದಿ 2007-2008 ಸೀಸನ್‌." ''ನೀಲ್ಸೆನ್‌ ಮೀಡಿಯಾ ರಿಸರ್ಚ್‌.'' ಸಪ್ಟೆಂಬರ್ 5, 2006 ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಮುಖ್ಯವಾದ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ದೂರದರ್ಶನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ, [[ಕೆಡಿಕೆಎ-ಟಿವಿ]] 2 ([[ಸಿಬಿಎಸ್]]), [[ಡಬ್ಲುಟಿಎಇ]] 4 ([[ಎಬಿಸಿ]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಎಕ್ಸ್‌ಐ]] 11 ([[ಎನ್‍ಬಿಸಿ]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಜಿಎಚ್-ಟಿವಿ]] 53 ([[ಫಾಕ್ಸ್]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಸಿಡಬ್ಲು]] 19 ([[ಸಿಡಬ್ಲು]]), [[ಡಬ್ಲುಕ್ಯುಇಎಕ್ಸ್]] 16 ([[ಶಾಪ್‌ಎನ್‍ಬಿಸಿ]]), [[ಡಬ್ಲುಪಿಎಮ್‌ವಾಯ್]] 22 ([[ಮೈನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ಟಿವಿ]]), ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲುಪಿಸಿಬಿ]] 40 ([[ಕಾರ್ನರ್‌ಸ್ಟೋನ್]]). [[ಡಬ್ಲುಬಿಜಿಎನ್]] 59 ಇದೊಂದು [[ಸ್ವತಂತ್ರ ಕೇಂದ್ರ]]ವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಬ್ರುನೊ-ಗುಡ್‌ವರ್ಥ್ ನೆಟ್‍ವರ್ಕ್‌ನದ್ದಾಗಿದೆ. [[ಡಬ್ಲುಒಇಡಿ]] 13 ಇದು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ [[ಪಿಬಿಎಸ್]] ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು 1954, ಎಪ್ರಿಲ್ 1ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಇದು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಮೊದಲ ಸಮುದಾಯ-ಪ್ರಾಯೋಜಿತ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಐದನೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಕೇಂದ್ರ ಪಿಬಿಎಸ್‌ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ನೈಜವಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ, ''[[ಮಿಸ್ಟರ್ ರಾಜರ್ಸ್ ನೇಬರ್‌ಹುಡ್]]'', ಬಹಳ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಜಿಯೊಗ್ರಫಿಕ್]] ವಿಶೇಷತೆಗಳು, ಮತ್ತು ''[[ವೇರ್ ಇನ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಈಸ್ ಕಾರ್ಮೆನ್ ಸ್ಯಾಂಡಿಗೊ?]]'' ಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="WQED">ಹೂವರ್, ಬಾಬ್; ಕಾಲ್ಸನ್, ಸ್ಯಾಲೀ; ವಾಂಚೇರಿ, ಬಾರ್ಬರ. "[http://www.post-gazette.com/pg/04088/291370.stm ಡಬ್ಲುಕ್ಯೂಕೆಎ ಎಟ್ 50: ಬರ್ನ್ ಇನ್ ಟೆಲಿವಿಶನ್ಸ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಏಜ್, ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಪಯೋನಿಯರ್ಡ್ ಎಜುಕೇಶನಲ್ ಪ್ರೊಗ್ರಾಮಿಂಗ್ ]." ''[[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಜಿಹೆಚ್ ಪೋಸ್ಟ್-ಗೆಜೆಟ್]].'' ಮಾರ್ಚ್ 29, 2004 ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ [[ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು [[ಕೆಡಿಕೆಎ]] 1020 ಎಎಮ್ ಆಗಿತ್ತು, ಇದು 1920, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 27ರಂದು ಪರವಾನಿಗೆ ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಾಗಿ ಪರವಾನಿಗೆ ಹೊಂದಿದ ಮೊದಲ ಕೇಂದ್ರ ಸಹ ಆಗಿದೆ.<ref name="KDKA_AM_1020">"[http://www.ieeeghn.org/wiki/index.php/KDKA%2C_First_Commercial_Radio_Station ಕೆಡಿಕೆಎ, ಫರ್ಸ್ಟ್ ಕಮರ್ಶಿಯಲ್ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150211064835/http://www.ieeeghn.org/wiki/index.php/KDKA,_First_Commercial_Radio_Station |date=2015-02-11 }}." ''[http://www.ieeeghn.org/ ಐಇಇಇ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ].'' ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು [[ಕೆಕ್ಯುವಿ]] 1410 ಎಎಮ್ (ವಾರ್ತೆಗಳು), [[ಡಬ್ಲುಇಎಇ]] 1250 ಎಎಮ್ (ಕ್ರೀಡೆಗಳು), [[ಡಬ್ಲುಕೆಎಸ್‌ಟಿ-ಎಫ್‌ಎಮ್]] 96.1 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಪಾಪ್ ಮತ್ತು ಹಿಪ್-ಹಾಪ್), [[ಡಬ್ಲುಝಡ್‌ಪಿಟಿ]] 100.7 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ವಯಸ್ಕ ಸಮಕಾಲೀನ), [[ಡಬ್ಲುಡಿವಿಇ]] 102.5 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಆಲ್ಬಮ್ ರಾಕ್), [[ಡಬ್ಲುಪಿಜಿಬಿ]] 104.7 ಎಫ್‌ಎಮ್ (ಮಾತು), ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲುಎಕ್ಸ್‌ಡಿಎಕ್ಸ್]] 105.9 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ಆಧಿನಿಕ ರಾಕ್). ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂರು [[ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] ಸಹ ಇವೆ; ಅವು ಯಾವುವೆಂದರೆ [[ಡಬ್ಲುಡಿಯುಕ್ಯು]] 90.5 ಎಫ್‌ಎಮ್ ([[ದುಕೆಸ್ನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ನಡೆಸುವ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರೆಡಿಯೊ]]), [[ಡಬ್ಲುಕ್ಯುಇಡಿ]] 89.3 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ), ಮತ್ತು [[ಡಬ್ಲುವಾಯ್‍ಇಪಿ]] 91.3 ಎಫ್‍ಎಮ್ (ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯ). ಮೂರು ವಾಣಿಜ್ಯಿಕವಲ್ಲದ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಕಾರ್ನೆಜ್ ಮೆಲಾನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಡಬ್ಲುಆರ್‌ಸಿಟಿ 88.3 ಎಫ್‍ಎಮ್), ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ಡಬ್ಲುಪಿಟಿಎಸ್ 92.1 ಎಫ್‌ಎಮ್), ಮತ್ತು ಪಾಯಿಂಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಡಬ್ಲುಪಿಪಿಜೆ 670 ಎಎಮ್) ಗಳು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆಫೀಸ್‌]]ನ ಪ್ರಕಾರ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ 123ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯ [[ಮೊಶನ್ ಚಿತ್ರ]]ಗಳ ಪೂರ್ಣ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ''[[ಮೊತ್ಮನ್ ಪ್ರೊಫಸಿಸ್]]'', ''[[ವಂಡರ್ ಬಾಯ್ಸ್]]'', ''[[ದೊಗ್ಮ]]'', ''[[ಹೊಫಾ]]'', ''[[ದಿ ಸೈಲೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಲ್ಯಾಂಬ್ಸ್]]'', ಮತ್ತು ''[[ಝಾಕ್ ಎಂಡ್ ಮಿರಿ ಮೇಕ್ ಅ ಪ್ರೊನೊ]]'' ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="pitt_filmography">"[http://www.pghfilm.org/about/about_filmography.jsp ಫಿಲ್ಮೊಗ್ರಫಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100719075222/http://www.pghfilm.org/about/about_filmography.jsp |date=2010-07-19 }}." ''[http://www.pghfilm.org/ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಫಿಲ್ಮ್ ಆಫೀಸ್].'' ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref name="aboutcom_pitt_movies">ಪೊವೆಲ್, ಕಿಂಬರ್ಲಿ; ಪೊವೆಲ್, ಆಲ್ಬೆರ್ಕ್ಟ್. "[http://pittsburgh.about.com/cs/movies/a/filmed.htm ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110616182404/http://pittsburgh.about.com/cs/movies/a/filmed.htm |date=2011-06-16 }}." ''ಅಬೌಟ್.ಕಾಂ'' ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯರಾದ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳ ನಿರ್ದೇಶಕ [[ಜಾರ್ಜ್ ಎ.ರೋಮರೋ]] ಇವರು ಸುಮಾರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಚಿತ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಇದರಲಿ ಇವರ ''[[ಲಿವಿಂಗ್ ಡೆಡ್]]'' ಸರಣಿಯ ಮುಖ್ಯ ಭಾಗಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. [[ಶೋಟೈಮ್‌ನ]] ಜನಪ್ರಿಯ ಸರಣಿ ''[[ಕ್ವೀರ್ ಏಸ್ ಫೋಕ್]]'' ‌ನ್ನೂ ಸಹ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ನಿಜವಾದ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು [[ಟೊರಾಂಟೊ]]ದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref name="IMDB_queer-as-folk">{{cite web|url=http://www.imdb.com/title/tt0262985/|title="Queer as Folk."|publisher=''[[Internet Movie Database]]''|accessdate=October 8, 2009}}</ref> == ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ == === ಸಾರಿಗೆ === {{Main|Transportation in Pittsburgh }} [[File:FtPittBridgeSkyline.JPG|thumb| ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸುರಂಗದ ಮೇಲಿನ ಫೊರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸೇತುವೆಯಿಂದ ಡೌನ್‌ಟೌನ್‌ನ ನೋಟ(I-376) ]] [[File:Arbridges.jpg|thumb| ಅಲಗೇನಿ ನದಿಯಲ್ಲಿನ ಥ್ರೀ ಸಿಸ್ಟರ್ ಬ್ರಿಡ್ಜಸ್]] 446 ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ [[ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ]]ವಾಗಿದೆ.<ref name="venice"/> ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಟಲಿಯ [[ವೆನಿಸ್]]‌ಗಿಂತ 3 ಸೇತುವೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿವೆ, ಇದು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ "ಸೇತುವೆಗಳ ನಗರ" ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.abridgetovenezia.com/ponts.php?langue=en |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-08-13 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707075415/http://www.abridgetovenezia.com/ponts.php?langue=en |url-status=dead }}</ref> ಸುಮಾರು 40 ಸೇತುವೆಗಳು ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಮೂರು ನದಿಗಳನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಮಧ್ಯಭಾಗಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ "ಪ್ರವೇಶ" [[ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸೇತುವೆ]]ಯ ಮೇಲೆ [[ಫೋರ್ಟ್ ಪಿಟ್ ಸುರಂಗ]]ದ ಮೂಲಕ ಆಗುತ್ತದೆ. [[ಮೊನೊಂಗಹೆಲ ನದಿ]]ಯ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನೀಲಿ/ಕೆಂಪು/ಕಂದು ಬಂದರು ಪ್ರಾದಿಕಾರದ ನೀಲಿ/ಕೆಂಪು/ಕಂದು ಸಬ್‍ವೆ ಲೈನುಗಳನ್ನು [[ಪನ್‌ಹ್ಯಾಂಡಲ್ ಸೇತುವೆ]] ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲಿಘನಿ ದೇಶದ ಭೂದೃಷ್ಯವನ್ನು 2000 ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೇತುವೆಗಳ ಚುಕ್ಕೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://www.pghbridges.com/articles/fieldnote_howmany.htm |title=Bruce S. Cridlebaugh's website: Bridges and Tunnels of Allegheny County and Pittsburgh, Pennsylvania |publisher=Pghbridges.com |date=2004-08-11 |accessdate=2009-04-11 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್]]‌ನ್ನು ([[I-76]]) ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ [[I-376]] ಆಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ಈಸ್ಟ್" ಎನ್ನುವರು. I-376 ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ [[ಅಂತರರಾಜ್ಯ 79]]ನ್ನೂ ಸಹ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ವೆಸ್ಟ್" ಎನ್ನುವರು. "ಪಾರ್ಕ್‌ವೇ ನಾರ್ಥ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[I-279]] ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಗರದ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. [[I-76]] ([[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್]]), [[I-79]], ಮತ್ತು [[I-70]] ಗಳು ತ್ರಿಭುಜಾಕೃತಿಯ "ಬೆಲ್ಟ್‌ವೇ" ಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಸುತ್ತಲಿನ ನೌಕಾಯಾನ ಸಹ [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್/ಅಲಿಘನಿ ದೇಶದ ಬೆಲ್ಟ್‌ ಪದ್ಧತಿ]]ಯ ಮೂಲಕ ಪೂರೈಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೊನ್-ಫಯೇತ್/ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಬೆಲ್ಟ್‌ವೇ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಎನ್ನುವ ಆಯೋಜಿತ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಿಯಮಿತ-ಪ್ರವೇಶದ ಸುಂಕವಿರುವ ಹೆದ್ದಾರಿ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.paturnpike.com/MonFaySB/ |title=PA Turnpike Construction - Mon/Fayette & Southern Beltway Projects |publisher=Paturnpike.com |date=2008-11-14 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳು ಆಯೋಜನೆಯ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿವೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಸಂಚಾರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟುಗಳನ್ನು ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಟರ್ನ್‌ಪೈಕ್ ಕಮಿಷನ್ ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.paturnpike.com |title=The Pennsylvania Turnpike |publisher=Paturnpike.com |date= |accessdate=2009-01-05}}</ref> ==== ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ==== [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ವು {{Airport codes|PIT}} ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು {{convert|10|mi|km}} ರಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು [[ಫಿಂಡ್ಲೇ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್]] ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.visitpittsburgh.com/static/index.cfm?contentID=141 |title=ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೊ |access-date=2010-08-13 |archive-date=2008-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080518014342/http://www.visitpittsburgh.com/static/index.cfm?contentID=141 |url-status=dead }}</ref> ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಸಹ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು [[ಯುಎಸ್ ಏರ್‌ವೇಸ್]]‌ಗೆ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಕಾಶಿತ ನಗರದಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. 1940ರ ದಶಕದಿಂದ 2007ರವರೆಗೆ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಇದು ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. 2000ದಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಮಾನಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಇದರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಯೋಗಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ 110ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ದಿನಾಲೂ 500 ವಿಮಾನಗಳು ಹಾರಾಡುತ್ತವೆ; 2007ರವರೆಗೆ 21 ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ 70ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹೊರಡುವುದು ಉಳಿದಿವೆ.<ref>ಡೇವಿಡ್ ಗ್ರಾಸ್‌ಮನ್, "ಡಿಸ್‌ಮ್ಯಾಂಟ್ಲಿಂಗ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್: ಡೆತ್ ಆಫ್ ಆ‍ಯ್‌ನ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ ಹಬ್," ''ಯುಎಸ್‌ಎ'' ಅಕ್ಟೋಬರ್. 15, 2007</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 2007ರಲ್ಲಿ, ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಿಮಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇದರ ಹೊಸ $25 ಮಿಲಿಯನ್, 27,000 ಚದರ ಅಡಿ, 600 ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು [[ಜಾಗತಿಕ ವಿಮಾನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಕೇಂದ್ರ]]ವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನಗರವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿತು, ಇದರ ಎರಡು ಸಣ್ಣ (ಪೂರ್ವ-ಒಕ್ಕೂಟ) ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ [[ಅರಿಜೋನದ ಫಿನಿಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಮೆಟ್ರೊ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿನ [[I-376]]ಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿತು. ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿ, ಇತರ ವಿಮಾನಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿನ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ಗೆ ಹೊಸ ತಡೆರಹಿತ ಸೇವೆ [[ಡೆಲ್ಟ ಏರ್‌‍ಲೈನ್ಸ್]], [[ಜೆಟ್‌ಬ್ಲು]] ಮತ್ತು [[ಸೌತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ವಿಸ್ತರಣೆ. ಆರ್ಟ್ ಡೆಕೊ ಶೈಲಿಯ [[ಅಲಿಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ ಏರ್‌ಪೊರ್ಟ್]](ಎಜಿಸಿ) ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 139,000 ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಾಯುಯಾನ ವಿಮಾನಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ [[ವೆಸ್ಟ್ ಮಿಫ್ಲಿನ್‌]]ನಲ್ಲಿದೆ. ಮೂಲತಃ ಕಾರ್ಪರೇಟ್ ಜೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಖಾಸಗಿ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಉಪಯೋಗವಾಗುವಂತೆ ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಸಣ್ಣ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸಹ ಇವೆ: [[ರಾಕ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಉತ್ತರಪೂರ್ವದ [[ತೆರೆಂತಮ್]]‌ ನಗರದ ಹತ್ತಿರ ಇದೆ ಮತ್ತು [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್-ಮಾನ್ರೊವಿಲೆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]] [[ಮಾನ್ರೊವಿಲೆ]] ನಗರದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿದೆ. [[ಡೆಲ್ಟ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ಮೂಲಕ [[ಲತ್ರೋಬ್]]‌ನ ನಗರದ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[ಅರ್ನಾಲ್ಡ್ ಪಲ್ಮರ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಸೇವೆ ಸಹ ಲಭ್ಯವಿದೆ, ಮೊದಲು [[ನಾರ್ಥ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಏರ್‌ಲೈನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಏರ್‌ವೇಸ್ ದೈನಂದಿನ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ==== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Greyhound station, Pittsburgh.jpg|thumb|200px|right|2008ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಇಂಟರ್‌ಮಾಡೆಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಸೆಂಟರ್]] ಪೊರ್ಟ್ ಅಥೊರಿಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯುವ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದರ ಮುಂಚಿನ ಅಡ್ಡಹೆಸರು "ಪಿಎಟಿ" ಅಥವಾ "ಪಿಎಟಿ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[ಪೋರ್ಟ್ ಅಥೊರಿಟಿ ಆಫ್ ಅಲಿಘನಿ ಕಂಟ್ರಿ]], ಇದು ಈ ಪ್ರದೇಶದ [[ಸಾಮೂಹಿಕ ಸಾರಿಗೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸಂಚರಿಸುವ 20ನೇ ಮೆಟ್ರೊ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿ 11ನೇ ದೊಡ್ಡ ಸಾರಿಗೆ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಹೊರಗಿನ ಮತ್ತು ಒಳಗಿನ [[ಬಸ್]] ಮಾರ್ಗಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರದಲ್ಲಿ ಸಬ್‌ವೇಯಂತೆ ನೆಲದಡಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ [[ಲಘು ರೈಲ್ವೆ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಮೌಂಟ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಮೇಲೆ [[ಮೊನೊಂಗಹೆಲ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್]] [[ಫ್ಯುನಿಕ್ಯುಲರ್]] ರೈಲ್ವೆ (ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯುವ), ಮತ್ತು ದೇಶದ ವಿಸ್ತಾರವಾದ [[ಬಸ್‌ವೇ]] ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20070927220849/http://www.apta.com/research/stats/ridership/riderep/documents/07q1bus.pdf ಅಮೇರಿಕನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಶನ್- ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಏಜೆನ್ಸಿಸ್; 2007-07-06]</ref> ಲಾಭಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ [[ದುಕೆಸ್ನ್ ಇನ್‌ಕ್ಲೈನ್]]‌ನ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ,<ref>{{cite web|url=http://incline.pghfree.net/ |title=Duquesne Incline, historic cable car railway serving commuters and tourists since 1877, Pittsburgh, Pennsylvania |publisher=Incline.pghfree.net |date=2008-10-14 |accessdate=2009-01-05}}</ref> ಆದರೆ ಇದು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪಾಸ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಟೋಲ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ''[[ಕೆಪಿಟಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್]]'' ಮೂಲಕ [[ಅಮ್‌ತ್ರಕ್]] [[ಇಂಟರ್‌ಸಿಟಿ ರೈಲು]] ಸೇವೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಯುನಿಯನ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯ ಸ್ಟೇಷನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ''[[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೆನಿಯನ್‌]]'' ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಚಲಿತ [[ರೈಲುರಸ್ತೆಗಳ ಸಾಗಾಣಿಕೆ]] [[ಸಿಎಸ್‌ಎಕ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[ನಾರ್‌ಫೊಕ್ ಸದರ್ನ್]]‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[2009ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ರಿಕವರಿ ಎಂಡ್ ರಿಇನ್ವೆಸ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಏಕ್ಟ್]]‌ನ ಭಾಗದಂತೆ ಫಿಲಾಡೆಲ್ಫಿಯ ಮತ್ತು [[ನಾರ್ಥ್‌ಈಸ್ಟ್ ಕಾರಿಡಾರ್]]‌ಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕವೇಗದ ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಕಲಿಸುವ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ. === ನಿತ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಸೇವೆಗಳು === {{See|Allegheny County Sanitary Authority}} 1912ರಲ್ಲಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ವೆಸ್ಟಿಂಗ್‌ಹೌಸ್]] ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೂಲ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ದುಕೆಸ್ನ್ ಲೈಟ್]] ಮೂಲಕ ನಗರ ಮತ್ತು ನಗರದ ಹೊರವಲಯಗಳ ಒಳಭಾಗ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ, ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಹೊರವಲಯಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ [[ಫಸ್ಟ್‌ಎನರ್ಜಿ]] ಜೊತೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡ [[ಅಲಿಘನಿ ಎನರ್ಜಿ]] ಮೂಲಕ ಉಪಯೋಗ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. [[ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಾಟರ್]] ಮೂಲಕ ನೀರಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲಿಘನಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಇಕ್ವಿಟೆಬಲ್ ಗ್ಯಾಸ್]] ಮತ್ತು [[ಕೊಲಂಬಿಯ ಗ್ಯಾಸ್]]‌ಗಳು ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಇದರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಪರ್ಯಾಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ "ಗ್ರಾಹಕರ ಆಯ್ಕೆ" ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಇವೆರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ನೀಡುತ್ತವೆ. ದೊಮಿನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪ್ಲಸ್, ಡೈರೆಕ್ಟ್ ಎನರ್ಜಿ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಎಲ್‌ಎಲ್‌ಸಿ, ಮತ್ತು ನೊವೆಕ್ ಎನರ್ಜಿ ಸೊಲ್ಯುಷನ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.{{Citation needed|date=May 2010}} === ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ === {{See also|List of hospitals in Pittsburgh}} {{Expand|section|date=April 2010}} ಎರಡು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಆಯೋಗಗಳೆಂದರೆ, ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ [[ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್]] ಮತ್ತು [[ವೆಸ್ಟ್ ಪೆನ್ ಅಲಿಘನಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌]]ಗಳಾಗಿವೆ. == ಅವಳಿ ನಗರಗಳು == ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹದಿನೇಳು [[ಅವಳಿ ನಗರಗಳ]]ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ:<ref name="sisters">"[https://web.archive.org/web/20080101015103/http://www.sister-cities.org/icrc/directory/usa/PA Sister Cities Online Directory: Pennsylvania, USA]." [[ಸಿಸ್ಟರ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇಂಟರನ್ಯಾಶನಲ್]]. ಜನವರಿ 2, 2008ರಂದು ಮರು ಗಳಿಸಲಾಯಿತು.</ref><ref>{{cite news|url=http://www.thepittsburghchannel.com/money/18188538/detail.html|title=Pittsburgh Has New Vietnamese Sister City|publisher=WTAE-TV|date=2008-12-02|accessdate=2008-12-03|archive-date=2008-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20081205091252/http://www.thepittsburghchannel.com/money/18188538/detail.html|url-status=dead}}</ref> {{Col-begin|width=}} {{Col-1-of-2}} * {{flagicon|Spain}} [[ಬಿಲ್ಬಾವ್]], [[ಸ್ಪೇನ್]] * {{flagicon|Vietnam}} [[ದ ನಂಗ್]], [[ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]] * {{flagicon|Ukraine}} [[ದೊನೆತ್ಸ್ಕ್]], [[ಉಕ್ರೇನ್]] * {{flagicon|Paraguay}} [[ಫೆರ್ನಂದೋ ದೆ ಲ ಮೊರ]], [[ಪರಾಗ್ವೆ]] * {{flagicon|Israel}} [[ಕರ್ಮಿಎಲ್]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]] * {{flagicon|Cuba}} [[ಮತಂಜಸ್]], [[ಕ್ಯೂಬ]] * {{flagicon|Israel}} [[ಮಿಸ್ಗವ್]], [[ಇಸ್ರೇಲ್]] * {{flagicon|Czech Republic}} [[ಒಸ್ತ್ರವ]], [[ಝೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] * {{flagicon|Slovakia}} [[ಪ್ರೆಸೋವ್]], [[ಸ್ಲೊವಾಕಿಯ]] {{Col-2-of-2}} * {{flagicon|Germany}} [[ಸಾರ್ಬುಕನ್]], [[ಜರ್ಮನಿ]] * {{flagicon|Japan}} [[ಸೈತಮ್]] ([[ಒಮಿಯ-ಕು]], ಮುಂಚಿನ [[ಒಮಿಯ ನಗರ]]<ref>{{Cite web |url=http://www.city.omiya.saitama.jp/eng/sister_c.htm |title=ಓಮಿಯ ಸಿಟಿ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್ ಆರ್ಚಿವ್ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2000-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20001022172239/http://www.city.omiya.saitama.jp/eng/sister_c.htm |url-status=dead }}</ref>), [[ಜಪಾನ್]] * {{flagicon|Nicaragua}} [[ಸ್ಯಾನ್ ಇಸಿಡ್ರೋ]], [[ನಿಸರಗ್ವ]] * {{flagicon|United Kingdom}} [[ಶಫೀಲ್ದ್]], [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್]] * {{flagicon|Macedonia}} [[ಸ್ಕೊಪ್ಜೆ]], [[ಮೆಕದೊನಿಯ]]<ref name="Skopje">{{cite web|url=http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=69|title=Official portal of City of Skopje - Skopje Sister Cities|publisher=[[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|©]] 2006-2009 [http://www.skopje.gov.mk/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=1 City of Skopje]|accessdate=2009-07-14|archive-date=2013-10-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20131024131101/http://www.skopje.gov.mk/EN/DesktopDefault.aspx?tabindex=0&tabid=69|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.globalpittsburgh.org/globalbiz/index.jsp?pageId=0690200091781090187613081|title=Pittsburgh Sister Cities Association|publisher=GlobalPittsburgh.org|accessdate=2010-08-02|archive-date=2011-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719003643/http://www.globalpittsburgh.org/globalbiz/index.jsp?pageId=0690200091781090187613081|url-status=dead}}</ref> * {{flagicon|Bulgaria}} [[ಸೋಫಿಯ]], [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ]] * {{flagicon|People's Republic of China}} [[ವ್ಯುನ್]], [[ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ]] * {{flagicon|Croatia}} [[ಝಗ್ರೆಬ್]], [[ಕ್ರೋಟಿಯ]] {{Col-end}} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * [[484 ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗಿಯ]] * [[ಅಲಗೇನಿ, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಒಪ್ಪಂದ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸಮ್ಮಿಟ್ (G-20)]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೋಲ್‌ಫೀಲ್ಡ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸ್ಟೀಕ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಬಿ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಸೂಪರ್‌ಕಂಪ್ಯೂಟಿಂಗ್ ಸೆಂಟರ್]] * [[ಯುಎಸ್‌ಎಸ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ (ಸಿನಿಮಾ)]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಶನಲ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್]] * [[ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಪುರಸಭೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] * [[ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜನಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] == ಪರಾಮರ್ಶನಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links|Pittsburgh, Pennsylvania}} * [http://www.city.pittsburgh.pa.us ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ನಗರದ ಸರ್ಕಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070202031056/http://www.city.pittsburgh.pa.us/ |date=2007-02-02 }} * [http://www.VisitPittsburgh.com/ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಶನ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೊ-ಟೂರಿಸಮ್ ] * {{wikivoyage|Pittsburgh}} * [http://digital.library.pitt.edu/maps/ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್] * [http://www.PittsburghTODAY.org ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಟುಡೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ] {{Geographic Location | Centre = Pittsburgh | North = [[Butler, Pennsylvania|Butler]] | Northeast = [[New Kensington, Pennsylvania|New Kensington]] | East = [[Monroeville, Pennsylvania|Monroeville]] | Southeast = [[Greensburg, Pennsylvania|Greensburg]] | South = [[Washington, Pennsylvania|Washington]] | Southwest = [[Wheeling, West Virginia|Wheeling]] | West = [[Steubenville, Ohio|Steubenville]] | Northwest = [[Beaver, Pennsylvania|Beaver]] }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಅಲಗೇನಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಪಿಟ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್ ಪುರಸಭಾ ಪ್ರದೇಶ]] [[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಓಹಿಯೋ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೮೪೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1904 ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೆನ್ಸಿಲ್‌ವೇನಿಯಾ ಪ್ರಾಂತ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ರೇವುಪಟ್ಟಣದ ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೊದಲಿನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] hyig7pidg9sy7a9relah3ga6u6c8699 0 24419 1375546 1373317 2026-06-21T03:29:37Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375546 wikitext text/x-wiki {{Infobox Province or territory of Canada |Name = British Columbia |AlternateName = Colombie-Britannique |EntityAdjective = Provincial |Flag = Flag of British Columbia.svg |CoatOfArms = Coat of Arms of British Columbia.png |Map = British Columbia, Canada.svg |Motto = ''{{lang-la|Splendor sine occasu}}''<br /><small>({{lang-en|Splendour without diminishment}})</small> |OfficialLang = [[ಆಂಗ್ಲ|English]] |Demonym = British Columbian<ref>According to the ''Oxford Guide to Canadian English Usage'' (ISBN 0-19-541619-8; p. 335), ''BCer''(''s'') is an informal demonym that is sometimes used for residents of BC.</ref> |Slogan = [[beautiful British Columbia]] |Flower = [[Pacific Dogwood]] |Tree = [[Thuja plicata|Western Red Cedar]] |Bird = [[Steller's Jay]] |Animal = [[Spirit Bear]] |Capital = [[Victoria, British Columbia|Victoria]] |LargestCity = [[Vancouver]] |LargestMetro = [[Metro Vancouver]] |Premier = [[Gordon Campbell (Canadian politician)|Gordon Campbell]] |PremierParty = [[British Columbia Liberal Party|BC Liberal]] |Viceroy = [[Steven Point]] |ViceroyType = Lieutenant-Governor |PostalAbbreviation = BC |PostalCodePrefix = [[List of V postal codes of Canada|V]] |AreaRank = 5th |TotalArea_km2 = 944735 |LandArea_km2 = 925186 |WaterArea_km2 = 19549 |PercentWater = 2.1 |PopulationRank = 3rd |Population = 4,510,858 (est.)<ref>{{cite web|url=http://www.statcan.gc.ca/daily-quotidien/100628/t100628a2-eng.htm|title=Canada's population estimates: Table 2 Quarterly demographic estimates |publisher=Statcan.gc.ca |date=2010-06-28 |accessdate=2010-06-30}}</ref> |PopulationYear = 2010 |DensityRank = 7th |Density_km2 = 4.7 |GDP_year = 2006 |GDP_total = C$179.701&nbsp;billion<ref>{{cite web|url=http://www40.statcan.ca/l01/cst01/econ15.htm|title=Statistics Canada Gross domestic product, expenditure-based, by province and territory|access-date=2010-08-25|archive-date=2008-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20080420144936/http://www40.statcan.ca/l01/cst01/econ15.htm|url-status=dead}}</ref> |GDP_rank = 4th |GDP_per_capita = C$41,689 |GDP_per_capita_rank = 7th |LandBorders = Canada: Alberta, Northwest Territories, Yukon. U.S.A: Alaska, Idaho, Montana, Washington |AdmittanceOrder = 6th province |AdmittanceDate = 20 July 1871 |TimeZone = [[Coordinated Universal Time|UTC]]−8 & −7 |HouseSeats = 36 |SenateSeats = 6 |ISOCode = CA-BC |Website = www.gov.bc.ca }} ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾವು ('''BC''' ) ({{lang-fr|la Colombie-Britannique}}, ''C.-B.'' ) [[ಕೆನಡಾ]]ದ [[ಕೆನಡಾ|ಪ್ರಾಂತ್ಯ]]ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ತನ್ನ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ (ನಿಸರ್ಗದತ್ತ ಸೌಂದರ್ಯ) ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ, ಇದರ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಮೊಟೊದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಫಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ''ಭವ್ಯ ಸೈನ್ ಒಕಾಸು'' ಆಗಿದೆ ("ಅಪಖ್ಯಾತಿಯಿಲ್ಲದ ಭವ್ಯತೆ"). 1871 ರಲ್ಲಿ, ಇದು [[ಕೆನಡಾ]]ದ ಆರನೆಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯವೆಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿನ ಹದಿನೈದನೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ದದಾದ ಮಹಾನಗರದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ದದಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ, ಇದು ಕೆನಡಾದ ಮೂರನೆಯ-ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ನ ಎರಡನೆಯ-ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. 2009 ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾವು 4,419,974 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ (ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು). == ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ == 1858 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದ ವಸಾಹತು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಒಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಗಳಾಗಿ ಬದಲಾಗಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹೆಸರು ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಳಿಂದ ಆರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಗೆಡ್ ಮಾರ್ಟೀನ್, "ದ ನೇಮಿಂಗ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ," ''ಅಲ್ಬಿಯನ್: ಎ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಲಿ ಜರ್ನಲ್ ಕನ್ಸರ್ನ್ಡ್ ವಿತ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸ್ಟಡೀಸ್,'' ಸಂಪುಟ. 10, ಸಂಖ್ಯೆ. 3 (ಆಟಮ್, 1978), ಪುಪು. 257–263 [http://www.jstor.org/stable/4048132 ಇನ್ ಜೆ‌ಎಸ್‌ಟಿಒಆರ್]</ref> ಕೋಲಂಬಿಯಾ ನದಿಯನ್ನು ಬರಿದು ಮಾಡಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಹೆಸರಾದ ಇದು ಕೋಲಂಬಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಅದು ಆಗ್ನೇಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅದು ಹಡ್ಸನ್‌ನ ಬೇ ಕಂಪನಿಯ ಮುಂಚಿನ-ಒರೆಗಾನ್ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಳು ಕೋಲಂಬಿಯಾ ರಾಜ್ಯದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌]]ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ''ಬ್ರಿಟಿಷ್'' ಕೋಲಂಬಿಯಾವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು ("ಅಮೇರಿಕಾದ ಕೋಲಂಬಿಯಾ" ಅಥವಾ "ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಕೋಲಂಬಿಯಾ), ಅದು 1848 ರಲ್ಲಿ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿ ಒರೆಗಾನ್ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು. == ಭೌಗೋಳಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Bcmap.png|thumb|left|ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಿಲ್ಲಾ ಗಡಿಗಳು ತೋರಿಸಿದಂತೆ; ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನಗರಗಳು]] [[ಚಿತ್ರ:BC-relief.png|thumb|ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ನಕ್ಷೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Strait of Georgia.jpg|thumb|ವ್ಯಾಂಕೊವರ್ ಸಮೀಪ,ಜಾರ್ಜಿಯಾ ಸಮುದ್ರಮಾರ್ಗ]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾವು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಮುದ್ರ]]ದಿಂದ ಆವೃತವಾದ ಸೀಮೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ನಾರ್ಥ್‌ವೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲಾಸ್ಕಾದ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು|ಯು.ಎಸ್. ಸ್ಟೇಟ್‌]]ನ ಮೂಲಕ, ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯುಕೊನ್ ಮತ್ತು ನೊರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಂದ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಬೆರ್ಟಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್, ಇಡಾಹೋ, ಮತ್ತು ಮೊಂಟಾನಾ ಯು.ಎಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಗಡಿಯು 1846 ರ ಒರೆಗಾನ್ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದರ ಇತಿಹಾಸವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ಗಡಿಗೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದ ಭೂಮಿಯ ಪ್ರದೇಶವು ***{{convert|944735|km2|-2}} ಆಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದ ಏರುಪೇರುಗಳುಳ್ಳ ಕಡಲತೀರದ ರೂಪರೇಖೆಯು {{convert|27000|km}} ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಆಳವಾದ, ಪರ್ವತಮಯ ಫ್ಯೋರ್ಡ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು ಆರು ಸಾವಿರ ದ್ವೀಪ(ನಡುಗಡ್ಡೆ)ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಹೆಚ್ಚಿನ ದ್ವೀಪಗಳು ಬೀಡುಬಿಟ್ಟ (ವಾಸಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ) ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ, ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ದ್ವೀಪದ ಆಗ್ನೇಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿದೆ. ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ಇದು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ನಗರವಾಗಿದೆ, ಅದು ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಮುಖ್ಯಪ್ರದೇಶದ [[ದಿಕ್ಕು|ನೈರುತ್ಯ]] ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿದೆ (ಇದು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ). ಇತರ ಪ್ರಮುಖವಾದ ನಗರಗಳು ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಪ್ರಮುಖಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುರೇಯ್, ಬರ್ನಾಬಿ, ಕೋಕಿಟ್ಲಾಮ್, ರಿಚ್‌ಮಂಡ್, ಡೆಲ್ಟಾ, ಮತ್ತು ಹೊಸ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಫ್ರೇಸರ್ ವ್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಎಬೊಟ್ಸ್‌ಫೊರ್ಡ್, ಪಿಟ್ ಮೇಡೊವ್ಸ್, ಮ್ಯಾಪಲ್ ರಿಜ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಂಗ್‌ಲೇಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾನೈಮೋವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲೋವ್ನಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಮ್‌ಲೂಪ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್ ಇದು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ನಗರವಾಗಿದೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಇದರ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ವ್ಯಾಂಡರ್‌ಹೂಫ್ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web | title = Vanderhoof | publisher = Tourism BC | url = http://www.hellobc.com/en-CA/RegionsCities/Vanderhoof.htm | accessdate = 2007-04-26 | archive-date = 2011-08-25 | archive-url = https://www.webcitation.org/61CkVQF3U?url=http://www.hellobc.com/en-CA/RegionsCities/Vanderhoof.htm | url-status = dead }}</ref> ಕಡಲ ತೀರದ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಒಳಭಾಗದ ಮಾರ್ಗಗಳ ಹಲವಾರು ಕಡಲ ತೋಳುಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾದ ಮತ್ತು ನಯನ ಮನೋಹರ ದೃಶ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅದು ಒಂದು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಹೊರಾಂಗಣ ಸಾಹಸಕಾರಿ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಪ್ರವಾಸ ಉದ್ಯಮದ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಮುಂದಿನ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಎಪ್ಪತ್ತೈದು-ಪ್ರತಿಶತವು ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ (ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ{{convert|1000|m}} ಹೆಚ್ಚು); 60% ಪ್ರತಿಶತವು ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ಕೇವಲ 5% ಮಾತ್ರ ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಯಾಗಿದೆ.[[ಚಿತ್ರ:Cheakamuslake.JPG|thumb|ಬಿ.ಸಿ.ಗ್ಯಾರಿಬಾಲ್ಡಿ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ,ಕೆಳಗೆ ಚಿಕಾಮಸ್ ಸರೋವರ]] ಓಕಾನಾಗನ್ ಪ್ರದೇಶವು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿನ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಬೆಳೆಯುವ ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುನ್ನತವಾದ ಸೇಬುಮದ್ಯಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಾಮ್‌ಲೂಪ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪೆಂಟಿಕ್ಟೊನ್, ಮತ್ತು ಓಲಿವರ್‌ನ ಗ್ರಾಮೀಣ ನಗರಗಳು, ಮತ್ತು ಓಸಿಯೂಸ್‌ಗಳು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಅವಧಿಯ ಬೇಸಗೆಯ ಹವಾಮಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಅವುಗಳ ತಾಪಮಾನದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ಲಿಲ್ಲಿಯೋಟ್ ಮತ್ತು ಲೈಟೊನ್‌ನ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಫ್ರೇಸರ್ ಕ್ಯಾನ್‌ಯೊನ್‌ನ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದವು, ಅಲ್ಲಿ ಬೇಸಗೆಯ ಮಧ್ಯಾಹ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಮಸುಕಾದ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲ್ಪಡುತ್ತವೆ{{convert|40|C}} ಆದರೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಆರ್ದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ವಾಂಕೋವರ್ ದ್ವೀಪದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಕಡಲ ತೀರದ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳು ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಮಳೆಯ ಕಾಡುಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿ ತೀರದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಅಂತಹ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಮಳೆಯ ಕಾಡುಗಳ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ (ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾಡುಗಳು [[ಟರ್ಕಿ]], [[ಜಾರ್ಜಿಯ|ಜಾರ್ಜಿಯಾ]], [[ಚಿಲಿ]], [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]], ಟಸ್ಮಾನಿಯಾ, ಮತ್ತು ರಷ್ಯಾದ ದೂರದ ಪೂರ್ವಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ). ಕಡಲ ತೀರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶವು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಮಧ್ಯಸ್ಥ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಇಳಿಯಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಮರುಭೂಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಅರೆ-ಬಂಜರು ಗುಡ್ಡಕಟ್ಟುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಿಂದ ಆಂತರಿಕ ಗುಡ್ದಕಟ್ಟುಗಳ ಕ್ಯಾನ್ಯೊನ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ದಕ್ಷಿಣ ಆಂತರಿಕ ಭಾಗದ ಕಣಿವೆಗಳು ಅಪುನರಾವರ್ತಿತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಂಜುಸುರಿತದ ಜೊತೆಗಿನ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಶೀತದ ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಹಾಗೆಯೇ ಆಂತರಿಕ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದ ಉತ್ತರಭಾಗವಾದ ಕ್ಯಾರಿಬೂದಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅವುಗಳ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಇರುವ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಬಿಂದುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎತ್ತರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಶೀತದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಅವು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿನ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅದೇ ರೀತಿಯಿರುವ ಭೂಮಟ್ಟದ ಎತ್ತರಗಳ ತೀವ್ರತೆ ಅಥವಾ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಮೂರನೆಯ ಎರಡು ಭಾಗದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ರಾಕೀಸ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಪರ್ವತದಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿದೆ, ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪೀಸ್ ರಿವರ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪೀಸ್ ರಿವರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಪ್ರೇಯರೀಸ್‌ನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. === ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Mount Robson2.jpg|thumb|ಮೌಂಟ್ ರಾಬ್ಸನ್, ಕೆನಡಾದ ರಾಕೀಸ್,ಬಿ.ಸಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:TakakkawFalls2 edit.jpg|thumb|ಯೊಹೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ]] ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ 14 ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ, ಅವು ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ವಿಭಿನ್ನವಾದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ 141 ಪರಿಸರದ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶ, 35 ಪ್ರಾಂತ್ಯೀಯ ಕಡಲಿನ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು, 7 ಪ್ರಾಂತ್ಯೀಯ ಸ್ವತ್ತಿನ ನಿವೇಶನಗಳು, 6 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಇತಿಹಾಸಿಕ ನಿವೇಶನಗಳು, 4 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು 3 ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. 12.5% ({{convert|114000|km2|abbr=on}}) ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾವು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ 800 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 14 ಭಿನ್ನವಾದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಡಿಯಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾವು ಕೆನಡಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಲ್ಲಿ ಏಳು ಉದ್ಯಾನವನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ: * ಗ್ಲೇಸಿಯರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ಗಲ್ಫ್ ದ್ವೀಪಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಸ್ಥಳಗಳು * ಗ್ವಾಯಿ ಹಾನಾಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಹೈಡಾ ಹೆರಿಟೇಜ್ ನಿವೇಶನ * ಕೂಟನೇಯ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ಮೌಂಟ್ ರೆವೆಲ್‌ಸ್ಟೋಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ * ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರಿಮ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೀಸಲು ಸ್ಥಳ * ಯೊಹೋ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾವು, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಪರ್ಕಜಾಲವನ್ನೂ ಕೂಡ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿನ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ (ಕೆನಡಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ). ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಯ{{convert|47000|km2|abbr=on}} ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳು ಕೃಷಿಸಂಬಂಧಿತ ಭೂಮಿ ಮೀಸಲು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. == ಹವಾಗುಣ == {{Cleanup-section|date=February 2010}} {{Expand section|date=February 2010}} ಆಂತರಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಚಳಿಗಾಲವು ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ರಾತ್ರಿಯ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನವು ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ -13 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಷಿಯಸ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಚಳಿಯಾದ ತಾಪಮಾನವು ಬ್ಲು ಮೌಂಟೇನ್ (ನೀಲಿ ಪರ್ವತ)ದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು −59 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಷಿಯಸ್‌ಗೆ ಇಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಶಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹೊರತಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾವು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಹೊಂದಿದೆ, ಆಂತರಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶುಷ್ಕ ಬೇಸಿಗೆಗಳು, ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕಡಲ ತೀರ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೆಲೊವ್ನಾದಲ್ಲಿ, ಒಕಾನಾಗಾನ್ ಕಣಿವೆಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ವೇಳೆ ತಾಪಮಾನಗಳು 35 ಡಿಗ್ರಿಯವರೆಗೆ ಏರಬಹುದು, ಮತ್ತು, ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ, 40 ಡಿಗ್ರಿಯನ್ನು ದಾಟುತ್ತದೆ. ಪ್ರೇಸರ್ ಕ್ಯಾನ್ಯೊನ್‌ನ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ನಗರ ಲಿಟ್ಟೊನ್, ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಷಿಯಸ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕಡಲ ತೀರಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಹವಾಮಾನವು ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಕಡಲ ತೀರದ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಮಂದಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಕಡಲ ತೀರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಮಳೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == === ತುಪ್ಪಳ ವಹಿವಾಟು ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿಗಳ ಯುಗ === ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ ಡೇಟ್ ಕೋಟೆ ಸಮೀಪವಿರುವ ಬೀಟನ್ ನದಿ ತೀರದಲ್ಲಿ 11,500 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಮಾನವ ವಸತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಜನತೆ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಕಲ್ಲಿನ ಆಯುಧ ಅಥವಾ ಉಪಕರಣವು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕಡಲತೀರದ ವಾಯುವ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಗರಿಕ ಜನಾಂಗವು ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನರು ಕೆನಡಾ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನದಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದೆ. 1770ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಿಡುಬು ರೋಗದಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 30ರಷ್ಟು ಜನರು ಸಾವಿಗೀಡಾದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದ ಮೊದಲ ಜನಾಂಗ ಅಥವಾ ಮೊದಲ ದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.historylink.org/essays/output.cfm?file_id=5100 "1770ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಡುಬು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕಾದವರನ್ನು ಧ್ವಂಸಮಾಡಿತು."]</ref> ಇದು ಮೊದಲಿನದಾಗಿದ್ದು ನಂತರ ಬಂದ ಅನೇಕ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಕವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www2.h-net.msu.edu/reviews/showrev.php?id=4547 |title=" ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಕರಾವಳಿ ಮೇಲೆ ಪ್ಲೇಗ್ ಮತ್ತು ಜನರು" |access-date=2010-08-25 |archive-date=2010-12-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101227194037/http://www2.h-net.msu.edu/reviews/showrev.php?id=4547 |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Kwakiutl_house_pole_InvMH975-123-1.jpg|thumb|Kwakwaka'wakw house pole,19ನೇಯ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ]] ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನದಿ ತೀರದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಕಡಲ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ 1770ರಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಕುಕ್ ಮತ್ತು 1792ರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ವ್ಯಾಂಕೋವರ್‌ ಎಂಬುವರು ಅಭ್ಯಸಿಸಿ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. 1793ರಲ್ಲಿ ಸರ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಮೆಕೆಂಜೀ ಯು ತನ್ನ ಮೊದಲು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಭೂ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ವರೆಗೆ ಸಂಚರಿಸಿದನು. ಬೆಲ್ಲಾ ಕೋಲಾ ಸಮೀಪದ ಡೀನ್ ಕಾಲುವೆ ಹತ್ತಿರ ತನ್ನ ಸಾಧನೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಸಮುದ್ರ ತೀರ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿರುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಈತನ ದಂಡಯಾತ್ರೆ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಮಿರುವ ಅಂತರ್ದೇಶ (ಸಮುದ್ರ ತೀರದಿಂದ ದೂರವಿರುವ ಪ್ರದೇಶ) ದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮತ್ತು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಬೇರೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಹ ಕೆನಡದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರದ ನಡುವೆ ಇರುವ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಪರ್ವತಗಳ ಜಟಿಲ ಮಾರ್ಗಗಳ ನಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದವು. ಮೆಕೆನ್ ಜೈ ಮತ್ತು ಉಳಿದ ಸಂಶೋಧಕರಾದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಾನ್ ಫಿನ್ಲೇ, ಸೈಮನ್ ಫ್ರೇಸರ್, ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯಲ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಥಾಮ್ಸನ್ ಎಂಬುವರು ಅಲ್ಲಿನ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮಾತುಕತೆ ಮೂಲಕ ಉಣ್ಣೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. 1794ರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಸರಣಿ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ನೋಟ್ಕಾ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿ, ಸ್ಪೇನ್ ದೇಶವು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಏಕಾಂತವಾಗಿ ಇರುವ ತನ್ನ ಹಕ್ಕನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಪ್ರಾರಂಭವು ಮೂಲ ಸ್ವರೂಪ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಯಿಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು, ಬ್ರಿಟನ್ ಒಳಗೊಂಡ ಉಳಿದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಯುದ್ಧದ ಕಾರಣದಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನ ಸಣ್ಣ ಕ್ರಮವನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಕೊನೆವರೆಗೂ ಜರುಗಿಸಿತು. ವಾಯವ್ಯ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಹಡನ್ಸ್ ಬೇ ಕಂಪನಿಯ (ಎಚ್ ಬಿ ಸಿ) ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತು ವಹಿವಾಟನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಶಾಶ್ವತ ಇರುವಿಕೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯು, ದಕ್ಷಿಣ ಅಕ್ಷಾಂಶದಿಂದ 54°40 ಉತ್ತರ ಅಕ್ಷಾಂಶದವರೆಗೆ ವಿಶಾಲವಾದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. (ರಷ್ಯನ್ ಅಮೆರಿಕಾದ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದ ಪರಿಮಿತಿ) ಮತ್ತು 1818ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಆಂಗ್ಲೋ-ಅಮೆರಿಕಾ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ವು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ರಾಕಿ ಪರ್ವತದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಾಗರಿಕರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟನ್ ವಿಷಯಾಸಕ್ತರು (ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು) ಸಂಯುಕ್ತಾವಾಗಿ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜತೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. 1846ರಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಯುಕ್ತ ಸ್ವಾಧೀನತೆಯು ಓರಿಜಾನ್ ಒಪ್ಪಂದದಿಂದ ಕೊನೆಕೊಂಡಿತು. ಯಾರ್ಕ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ‍ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಕ್ರಮ ವಿತರಣೆಯನ್ನು ಹಡ್ಸನ್ ಬೇ ಮತ್ತು ಫೋರ್ಟ್ ವ್ಯಾಂಕೋವರ್‌ ನಡುವೆ ಮಾಡಿತು. ಕೆಲವು ಕಡೆ ಮೊದಲೇ ಬಾಹ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಶಿಬಿರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅಲ್ಲೇ ನೆಲೆಸಿ ಜನಾಂಗ ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವರನ್ನು ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾನ್ (1794ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆ), ಹಡ್ಸನ್ ಹೋಪ್ (1805ರಲ್ಲಿ), ಫೋರ್ಟ್ ನೆಲ್ಸನ್ (1805ರಲ್ಲಿ), ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ (1806ರಲ್ಲಿ), ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್ (1807ರಲ್ಲಿ), ಕಾಮ್ ಲೂಪ್ಸ್ (1812ರಲ್ಲಿ), ಫೋರ್ಟ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ಲಿ (1827ರಲ್ಲಿ), ಫೋರ್ಟ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ (1843ರಲ್ಲಿ), ಯೆಯ್ಲ್ (1848ರಲ್ಲಿ) ಮತ್ತು ನನಾಯೈಮೊ (1853ರಲ್ಲಿ) ತಮ್ಮ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ತುಪ್ಪಳ ಕಂಪನಿಯು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ವ್ಯಾಂಕೋವರ್‌, ವಾಷಿಂಗ್ ಟನ್ (ಫೋರ್ಟ್ ವ್ಯಾಂಕೋವರ್‌) ಅನ್ನು ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವುದನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಿತು. ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಡ್ಸನ್ಸ್ ಬೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಕೊಲಿಂಬಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಕೋಲ್ ವಿಲ್ಲೆ, ವಾಷಿಂಗ್ ಟನ್ ಮತ್ತು ವಲ್ಲ ವಲ್ಲ, ವಾಷಿಂಗ್ ಟನ್ (ಓಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಟ್ ನೆಜ್ ಪರ್ಸಸ್ - old Fort Nez Percés). ಎರಡು ತುಪ್ಪಳ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು 1821ರಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಮೂರು ತುಪ್ಪಳ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ಇಲಾಖೆಯು ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೇಂದ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸರಕನ್ನು ನ್ಯೂ ಕ್ಯಾಲೆಡೋನಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಎಂಬುವನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದನು. ದಕ್ಷಿಣಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಥಾಮ್ಸನ್ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಫೋರ್ಟ್ ವ್ಯಾಂಕೋವರ್‌ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ನದಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇದರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ವಾಯವ್ಯ ಕೋನವು ರಾಕಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಪೀಸ್ ರಿವರ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಥಾಬಾಸ್ಕಾ ಜಿಲ್ಲೆ (Athabasca) ಎಂದೂ ಚಿಪಿವ್ ಯಾನ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಇದನ್ನು ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದೆ. 1849ರ ವರೆಗೆ ಈ ಎಲ್ಲ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಿಂದ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿರದೇ ಎಚ್ ಬಿ ಸಿ ಕಂಪನಿಯ ನ್ಯಾಯಾಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದ ರುಪರ್ಟ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಟೆರ್ರಿಟರಿಯು ಈ ಕಂಪನಿಗೆ ರಿಯಾಯಿತಿಯನ್ನು ಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಹಿವಾಟು ಮಾಡಲು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆ ಪಡೆದ ಮೊದಲ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆದ ಮೇಲೆ ಪಶ್ಟಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸುತ್ತಿನೋಡಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿ ಮತ್ತು ಸಹವರ್ತಿಗಳು ಈ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾರ್ವಭೌಮತೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ಕಸಿದುಕೊಂಡರು ಅಥವಾ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣೀಯ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಬಾಸಿನ್ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. (ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನದಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್ ಟನ್ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಓರೆಜನ್ ಆಗಿದೆ). 1846ರಲ್ಲಿ ಓರೆಜನ್ ಟ್ರೀಟಿಯ ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಜಾರ್ಜಿಯಾದ ಸಂಕುಚಿತ 49ನೇ ಸಮನಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಳತೆ ಜತೆ (ವ್ಯಾಂಕೋವರ್‌ ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಗಲ್ಪ್ ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ) ಅಮೆರಿಕಾದ ಕೆಳ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1849ರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾನ್ ಕೌವರ್ ಎಂಬ ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕಾಲೋನಿಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಜತೆಗೆ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಕ್ಯಾಲಿಡೋನಿಯಾವು ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಉತ್ತರ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಭಾಗದ ಒಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದ ಭೂ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತರೂಪದಲ್ಲಿಡದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲಾಯಿತು. ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಥವಾ ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಎಚ್ ಬಿ ಸಿ ವಹಿವಾಟು ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ಇದರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. 1858ರ ಫ್ರೇಸರ್ ಆಳವಾದ ಕಂದಕದ ಗೋಲ್ಡ್ ರಶ್‌ನಿಂದಾಗಿ, ಹೊಸ ಕ್ಯಾಲೆಡೊನಿಯಾ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಅಮೆರಿಕನ್ನು ಪ್ರವಾಹೋಪಾದಿಯಲ್ಲಿ ಲಗ್ಗೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವಸಾಹತಿನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಔಪಚಾರಿಕಾವಾಗಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಮುಖ್ಯಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಕಾಲೋನಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಜತೆಗೆ ಹೊಸ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ ಅನ್ನು ಇದರ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಗೋಲ್ಡ್ ರಶ್‌ನ ಸರಣಿಯು ಹಲವಾರು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದೆ. 1862ರಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕರಿಬೋ ಗೋಲ್ಡ್ ರಶಸ್ ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ವಸಾಹತು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಒತ್ತಡ ತರಲಾಗಿ, ವಿಶಾಲವಾದ ಅಗತ್ಯ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಕಷ್ಟಪಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಫಾರ್-ಪ್ಲಂಗ್ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸಮುದಾಯಗಳಾದ ಬಾರ್ಕರ್ವಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಲಿಲೂಯೆಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯಷ್ಟು ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಕಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ವ್ಯಾಂಕೋವರ್‌ ಐಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಕಾಲೋನಿಯು ಹಣಕಾಸಿನ ಮುಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಮತ್ತು 1886ರಲ್ಲಿ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಕಂಪನಿಗಳು ಸಂಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಈ ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಪಾರಾಯಿತು. === ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === [[ಚಿತ್ರ:LastSpike Craigellachie BC Canada.jpg|thumb|250px|right|ಕ್ರೈಗ್‌ಲ್ಲಚೀಯಲ್ಲಿ, ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರಾಂತ್‌ಕೊನಾ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ರೇಲ್ವೆಯ ಲಾಸ್ಟ್ ಸ್ಪೈಕ್ ನಡೆಸಿದನು. ಖಂಡಾಂತರದ ರೈಲುಹಳಿಗಳ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಏಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶದ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭವಾಗಿದೆ.]] ಜತೆಗೂಡಿದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸಿ, ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ಅಮೋರ್ ಡೆ ಕಾಸ್ಮೋಸ್, ಜಾನ್ ರಾಬ್ಸನ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಬಿವೆನ್ ಎಂಬುವರು ಮೇಳದ ಒತ್ತುವಿಕೆಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ತಂಡದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಕೆನಾಡದ ಕಾಲೋನಿಯನ್ನು ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಇದು 1867ರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕನ್ನರ ಕಾಲೋನಿಯಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. (ಕೆನಡಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಕ್ಷೇತ್ರ, ನೋವಾ ಸ್ಕೋಟಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಬರ್ನ್ಸ್ ವಿಕ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.) ಇನ್ನು ಹಲವಾರು ವಿಷಯಗಳು ಅಲುಗಾಡಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿದ್ದವು. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯೂ ಸಹ ಹೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಹೊರಲಾರದ ಸಾಲವು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುದಾನದ ಸೇವೆಯು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದು, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಹಿಂಜರಿತ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಗೋಲ್ಡ್ ರಶ್ ನಿಂದಾಗಿ ಈ ಸಾಲದ ಹೊರೆಯು ಮುಗಿಯಿತು. ಕೆನಡಾ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದದಂತೆ ಕೆನಡಾದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರೇಲ್ವೆಯನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾಲೋನಿಗಳ ಸಾಲವನ್ನು ತಾನೇ ಹೊಂದಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ವನ್ನು ಆರನೇ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಶಾಶ್ವತ ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಜುಲೈ 20 1871ರಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿತು. ಗಡಿಭಾಗಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಅದು 1903ರವರೆಗೂ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಯಾವಾಗ ಈ ಭೂಭಾಗದ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಷೇತ್ರವು ಕುಗ್ಗಿತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಅಲಸ್ಕಾ ಗಡಿಭಾಗವು ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅಲಾಸ್ಕಾ ಪಾನ್‌ಹಾಂಡಲ್ ಗಡಿಭಾಗವನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿ ಈ ವಿರೋಧವನ್ನು ಒಮ್ಮತಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋಗಿದ್ದು, ವ್ಯಾಪಾರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಅರಣ್ಯೀಕರಣ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು. ಗಣಿಕಾರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದೇಶದ ಗಡಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಅವುಗಳಾದ ಸ್ಲೋಕಾನ್, ವೆಸ್ಟ್ ಕೋಟೆನೆ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗುರುತು, ಈಸ್ಟ್ ಕೋಟೆನೆ, ದಿ ಫ್ರೇಸರ್ ಕ್ಯಾನ್ ಯಾನ್, ದಿ ಕಾರಿಬೂ ಮತ್ತು ಇತರಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸೃಮೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಕಂದಕಗಳ ಬಳಿ ಕೃಷಿಯನ್ನು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ಸಾಕಿರುವವರು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುವವರು ಸಹ ಒಣಗಿದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶವಾದ ಥಾಮ್ಸನ್ ನದಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸತೊಡಗಿದರು. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಬೂ, ಚಿಲ್ಕೊಟಿನ್ ಮತ್ತು ಒಕಾಂಗನ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಹವಾಮಾನವಿರುವ ಉತ್ತಮ ಮಳೆಯಾಗುವ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೆ ಇದು ಕಡಲತೀರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಈ ಕಡಲ ಪ್ರದೇಶವು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಜಾಗವಾಗಿದೆ. 1885 ರಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ್ದು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವದೆಡೆಗೆ ರವಾನೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು. ಬರ್ರಾರ್ಡ್ ಇನ್‌ಲೆಟ್‌ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ರಾನ್‌ವಿಲ್ಲೆಯ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಲೊಗಿಂಗ್ ನಗರವು, ರೈಲ್ವೇಯ ಅಂತಿಮ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದು 1886 ರಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಯಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ಪೋರ್ಟ್‌ನ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ತ್ವರಿತವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು, ಮತ್ತು ವಿನ್ನಿಪೆಗ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾನಿತೋಬಾವನ್ನು ಮೀರಿಸಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಕೆನಡಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಯಿತು. ಪ್ರಾಂತದ ಮೊದಲಿನ ದಶಕಗಳು ಭೂಮಿಯ ಬಳಕೆಯ-ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು, ಇವುಗಳ ಕೊನೆಗಾಣಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು-ಪ್ರಮುಖ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದವು. ಇದು ಆ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಜನರಿಂದ ಅವರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಅದರ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡೆಯುವುದು, ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸುವಲ್ಲಿನ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ) ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ಒಂದು ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾವು [[ಯುರೋಪ್]], [[ಚೀನಾ]], ಮತ್ತು [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನ್‌]]ಗಳಿಂದ ವಲಸೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಶ್ವೇತವರ್ಣ-ಅಲ್ಲದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಹಾಪೂರವು ಪ್ರಬಲವಾದ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪಿನಿಂದ ವೈಷಮ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿತು, ಅದು ಒಂದು ಹೆಡ್ ಟ್ಯಾಕ್ಸ್‌ನ ಹೇರುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಏಷಿಯಾದ ಜನರು ಬ್ರೀಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು (ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚಳುವಳಿಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು). ಈ ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯು ವ್ಯಾಂಕೋವರ‌ನಲ್ಲಿನ 1887 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1907 ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾದ ಮತ್ತು ಜಪಾನಿನ ವಲಸೆಗಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಹಲ್ಲೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 1923 ರ ವೇಳೆಗೆ, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಸುಮಾರು ಎಲ್ಲಾ ಚೀನಾದ ವಲಸೆ ಹೋಗುವಿಕೆಯು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಂತವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. 1914 ರಲ್ಲಿ, ಎರಡನೆಯ ಖಂಡಾಂತರದ ರೈಲ್ವೇ ಹಳಿಯ ಕೊನೆಯ ತುದಿ (ನಿಲ್ದಾಣ), ಉತ್ತರ-ಕೇಂದ್ರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾವನ್ನು ಯೆಲ್ಲೋಹೆಡ್ ಪಾಸ್‌ದಿಂದ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್ ಮೂಲಕ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ರುಪರ್ಟ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಗ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಂಕ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಇದು ಫೋರ್ಟ್ ಫ್ರೇಸರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಇದು ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಕಡಲ ತೀರಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಿತು ಮತ್ತು ಬಲ್ಕ್ಲೇಯ್ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತುಪ್ಪಳ ವಹಿವಾಟು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಒಂದು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಂತವು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯಗಾರಿಕೆ, ಕೃಷಿ, ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಯಿತು. === 1920ರಿಂದ 1940ರ ವರೆಗೆ === [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಪ್ರಪಂಚ ಯುದ್ಧ I]]ರಿಂದ ಪುರುಷರು ಹಿಂತಿರುಗಿದಾಗ, ಆ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಿಮುಕ್ತಗೊಂಡ ಮಹಿಳೆಯರನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು, ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ವಾಂಕೂವರ್ ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರಾಂತಗಳು ಯುದ್ದದವರೆಗೂ ಕುಡಿತದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದವು, ಆ ಮಹಿಳೆರು ಸಾಮಾಜಿಕ ತೊಂದರೆಗಳ ನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ಸರಾಯಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲು ಮತಚಲಾಯಿಸಿದ್ದರು. ಅನುಭವಿಗಳ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ ನಿಷೇಧವನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಯಿತು, ಆದ್ದರಿಂದ " ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಕೆಲಸಗಾರರು" ಕುಡಿದು ಆನಂದಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅನುಭವಿಗಳಲ್ಲಿನ ನಿರುದ್ಯೋಗವು ಅನೇಕ ಲಭ್ಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಲಸೆಗಾರರು ಆಕ್ರಮಿಸಿದುದು ದೃಡಗೊಳಿಸಿದವು ಮತ್ತು ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ಅನುಭವಿಗಳು "ಸೈನಿಕರ ಗುಂಪು"ಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಅವರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸತೊಡಗಿದರು, ಇವು ಸೊಲ್ಜರ್-ಪಾರ್ಟೀಸ್, ಸೊಲ್ಜರ್-ಲೇಬರ್, ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮರ್-ಲೇಬರ್ ಪಕ್ಷಗಳು ರಚನೆಯಾದವು. ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಕಾರ್ಮಿಕ-ರಾಜಕೀಯ ಅಧಾರಿತ ಗುಂಪುಗಳು ಎಡಪಂಥೀಯ ಮತ್ತು ಬಲಪಂಥೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ರಚನೆಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಕೊನೆಗೆ ಕೊ ಆಪರೇಟಿವ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಸೊಶಿಯಲ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ತಂಡಗಳು ಒಡೆದು ಬೇರೆ ಪಕ್ಷಗಳಾದವು.. [[ಚಿತ್ರ:Japanese internment camp in British Columbia.jpg|thumb|ವಿಶ್ವ ಸಮರ IIರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಪನೀಸ್ ಕೆನಡಿಯನ್ನರಿಗೆ ಸ್ಥಳನಿರ್ಬಂಧ ಶಿಬಿರ.]] ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ನಿಷೇಧದ ಘಟನೆಯು ಅನೇಕ ಅವಕಾಶಗಳಿಗೆಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಅನೇಕರು ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆದರು ಅಥವಾ ಗಡಿಯಾಚೆಗಿನ ಸರಾಯಿ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯನ್ನಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅರಣ್ಯ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆ, ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಂಕೋವರ್‌ನ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಐಶ್ವರ್ಯಗಳು 1920ರ ದಶಕದ " ಪೈರಟ್ ಆರ್ಥಿಕತೆ"ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗಿವೆ. ಯುಎಸ್ ನಿಷೇಧದ ಕೊನೆ,ಗ್ರೇಟ್ ಡಿಪ್ರೆಶನ್‌ನ ಧಾಳಿಯಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿತು. ತೀವ್ರವಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಾವಿರಾರು ಪುರುಷರು ಕೆನಡಾದಿಂದ ವಾಂಕೋವರ್‌ಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು, ದೊಡ್ಡ ಹೊಬೊ ಜನಜಾತ್ರೆಯು ಫಾಲ್ಸ್ ಕ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಬರಾರ್ಡ್ ಕಡಲಚಾಚುಗಳ ರೈಲ್ವೆಯಂಗಳಗಳ ನಡುವೆ ಸೃಷ್ಠಿಯಾದವು, ಹಳೆಯ ಕೆನಡಿಯನ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರೈಲ್ವೇ ಮೈನ್‌ಲೈನ್ ರೈಟ್-ಆಫ್-ವೇ ಮೂಲಕ ನಗರದ ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಹೃದಯ ಭಾಗವೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು(ಹಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕಾರಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ). ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಿಷಮವಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ರಾಜಕೀಯದ ಸಂಘಟನೆಯ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಪ್ರಯಾಸಕರವನ್ನಾಗಿಸಿತು, ಗ್ರ್ಯಾನ್‌ವಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಟಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮುಖ್ಯ ಅಂಚೆ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹಿಂಸಾಚಾರದಿಂದ ಪೋಲೀಸರು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಟಿಯಲ್ ಲಾವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ವಿಧಿಸಿದರು. ವಾಂಕೋವರ್ ತುಕಡಿಯು ಆನ್-ಟು-ಓಟ್ಟಾವ ಟ್ರೆಕ್ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಸಾವಿರಾರು ಪುರುಷರಿದ್ದ ಇದು ರಾಜಧಾನಿಗೆ ತೆರಳಬೇಕಿತ್ತು ಆದರೆ ಮಿಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ಗ್ಯಾಟ್ಲಿಂಗ್ ಗನ್‌ನಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟಿನಿಂದ ಕಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಶಿಬಿರಗಳಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಯಿತು.{{Citation needed|date=December 2007}} 1930 ದಶಕದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಜೀವನವು ಹಿಂದಿನ ಸಾಧಾರಣ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬರುವ ಸೂಚನೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿತು, ಆದರೆ ಇದು ಎರಡನೇ ಪ್ರಪಂಚ ಯುದ್ಧದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು, ಇದು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಮುಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಯುದ್ಧದ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಹಿಂದೆಂದಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾಕ್ಕೆ [[ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾ|ಪಶ್ಚಿಮ ಏಷ್ಯಾ]]ದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರವು ಸ್ಥಳವನ್ನೊದಗಿಸಿತು, ಈ ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಅದು ಬಹಳ ಕಾಲ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಘರ್ಷಣೆಯುಂಟಾಗುತಿತ್ತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಾಂದರ್ಭಿವಾಗಿ ಏಷ್ಯಾದ ವಲಸೆಗಾರರಿಗೆ ಹಗೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗುತಿತ್ತು. ಇದು ಎರಡನೇ ಪ್ರಪಂಚ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು, ಆಗ ಅನೇಕ ಜಪಾನೀ ಪಂಗಡದವರು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಅಂತರ್ಜಾತೀಯ ವಿವಾಹಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದವು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂತರ್-ವರ್ಣೀಯ ಸಾಮರಸ್ಯ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸಮನ್ವಯಗಳ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು. === ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧ-ನಂತರದ ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಕಾಲ === [[ಚಿತ್ರ:British Columbia Regiment 1940.jpg|thumb|ಬಿಸಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್, ಡಿಸಿಒ, ನ್ಯೂ ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ಇನ್ಸ್‌ಟರ್ ಮಾರ್ಚಿಂಗ್, 1940.]] [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|II ನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾ ಪ್ರಗತಿಪರ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಪಕ್ಷಗಳು ಹೊಸ ಪ್ರಗತಿಪರ ಮುಖಂಡ ಜಾನ್ ಹಾರ್ಟ್‌ನ ನೇತೃತ್ವದಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಏಕೀಕೃತ ಸರಕಾರವಾಗಿ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡವು, ಡಫ್ ಪ್ಯಾಟುಲೋ ಅವರು 1941 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮತವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ವಿಫಲರಾದ ಕಾರಣ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜಾನ್ ಹಾರ್ಟ್‌ರವರು ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿಪರ ಪಕ್ಷವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು, ಅವರು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಸಮಾಜವಾದಿ ಕೋ-ಆಪರೇಟೀವ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಫೆಡರೇಷನ್‌ಗಿಂತ (CCF) ಕಡಿಮೆ ಮತಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಪ್ಯಾಟುಲೋ ಅವರು ತಮ್ಮ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವಾದ ರಾಯಲ್ ಲೇಥಿಂಗ್‌ಟನ್ ಮೈಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಪಕ್ಷದ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದುಗೂಡುವಿಕೆಯ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಸ್ಥಾನವು ಜಾನ್ ಹಾರ್ಟ್‌ರಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅವರು ಐದು ಪ್ರಗತಿಪರ ಮಂತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಸಂಯೋಜಕ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="con" /> ಸಮಾಜವಾದಿ ಕೋ-ಆಪರೇಟೀವ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಫೆಡರೇಷನ್‌ ಇದು ಏಕೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಆದರೆ ಅದು ಈ ಆಹ್ವಾನವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು.<ref name="con" /> II ನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದು, ಸಾಸ್ಕೆಚ್‌ವಾನ್‌ನಲ್ಲಿ 1944 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ವಿಜಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಸಿಸಿಎಫ್ ಅನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬರುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಸಿಸಿಎಫ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತವು 1945 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು, ಅವರು ಮೂರು-ಮಾರ್ಗಗಳ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಏಕೀಕರಣವು ಸಮಾಜವಾದಿ-ವಿರೋಧಿ ಮತವನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿತು.<ref name="con" /> ಯುದ್ಧದ-ನಂತರದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಹಲವಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಿಂದ ಪೀಸ್ ರಿವರ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ನ ವರೆಗೆ ಹೈವೇ 97 ದ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವಿಕೆ, ಈ ವಿಭಾಗವು ಜಾನ್ ಹಾರ್ಟ್ ಹೈವೇ (ಹೆದ್ದಾರಿ, ರಾಜಮಾರ್ಗ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ವಿಮೆ ಪದ್ಧತಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1947 ರಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಣದ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಬೈರೊನ್ ಇಂಜೆಮರ್ ಜಾನ್‌ಸನ್‌ರವರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳು ಅವರ ಹೊಸ ಮುಖಂಡ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಆನ್ಸ್‌ಕೊಂಬ್ ಅವರು ಪ್ರಧಾನ ಸಚಿವರಾಗಬೇಕು ಎಂದು ಆಶಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಏಕೀಕೃತ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಗತಿಪರರು ಇದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ಜಾನ್‌ಸನ್‌ರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಕ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು 1949 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚಿನ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಶತ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ (61%) ಕೊಂಡೊಯ್ದರು. ಈ ಜಯವು, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ದುರುಪಯೋಗದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಿಮರ್ಶೆಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಅವರ ಸರಕಾರದ ವಿನಿಯೋಗದ ಯೋಜನೆಗಳ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಹೊರಿಸಬಹುದಾದ ಜಯವಾಗಿದೆ. ಅವರ ಅಧಿಕಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮುಖವಾದ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮುಂದುವರೆದವು, ಮತ್ತು ಅಲ್ಕಾನ್ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಮಾನೋ, ಕಿಟಿಮ್ಯಾಟ್ ಹೈಡ್ರೋ ಮತ್ತು ಅಲ್ಯುಮಿನಿಯಮ್ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳನ್ನು ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದವು. ಜಾನ್‌ಸನ್‌ರು ಫ್ರೇಸರ್ ಕಣಿವೆಯ 1948 ರ ಪ್ರವಾಹದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ಪರಿಹಾರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು, ಅದು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕೋಪವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಗತಿಪರ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಏಕೀಕೃತ ಸದಸ್ಯರುಗಳ ನಡುವ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಒತ್ತಡಗಳು ಪ್ರಗತಿಪರ ಪಕ್ಷದ ಅಧಿಕಾರಿಯು ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಜಾನ್‌ಗೆ ಮನಗಾಣಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತನೀಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದನು. 1952 ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಜಾನ್‌ಸನ್‌ನು ತನ್ನ ಏಕೀಕರಣವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದನು ಮತ್ತು ನಿಯೋಗ ಸಚಿವ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಆನ್ಸ್‌ಕೊಂಬ್‌ರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ತನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟನು.<ref name="con">ಹನ್ಸ್ ಜೆ. ಮೈಕೆಲ್‌ಮನ್, ಡೇವಿಡ್ ಇ. ಸ್ಮಿತ್, ಕ್ರಿಸ್ಟೀನ್ ಡೆ ಕ್ಲೆರ್ಸಿ ''[https://books.google.com/books?id=d7iLYjWHvS8C&amp;pg=PA184&amp;lpg=PA184&amp;dq=herbert+anscomb+conservative&amp;source=web&amp;ots=KTErt15MJo&amp;sig=5RoPyZ9ETqJHuxFIwKJGsSzGsG4#PPA184,M1 ಕಂಟಿನ್ಯೂಟಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಚೇಂಜ್ ಇನ್ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್: ಎಸ್ಸೆಸ್ ಇನ್ ಆನರ್ ಆಫ್ ಡೇವಿಡ್ ಇ.ಸ್ಮಿತ್]'', ಟೊರೊಂಟೊ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮುದ್ರಣಾಲಯ (2006), ಪುಟ 184</ref> ಈ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಮುಂಚೆ ಚುನಾವಣಾ ಪದ್ಧತಿಯ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ ಪಡೆದ ಮತವು ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಗೆ ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡಿತು (ಒಂದು ಆದ್ಯತಾ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಸರಿಸಮವಾಗಿ)ಅಲ್ಲಿ ಮತದಾರರು ಎರಡನೆಯ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಿತ್ತು. ಪ್ರಗತಿಪರರಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಸುಸಂಘಟಿತ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ, ಮತದಾನ ಹಕ್ಕಿನ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶವು ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ಅವರ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸಿಸಿಎಫ್‌ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸುವರೆಂಬುದಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಸಿಸಿಎಫ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮತದಾರರ ಗುಂಪು ಫ್ರಿಂಜ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ (ಸಾಕ್ರೆಡ್ಸ್) ಮತವನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ಅವರ ಈ ಯೋಜನೆಯು ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು, ಸಿಸಿಎಫ್ ಪಕ್ಷವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್ಸ್ ಪಕ್ಷದ 30.18% ಕ್ಕಿಂತ 34.3% ಮತವನ್ನು ಪಡೆದರೂ ಕೂಡ, ಈ ಪಕ್ಷವು ಶಾಸನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ (19) ಸಿಸಿಎಫ್‌ಗಿಂತ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸ್ಥಾನದಿಂದ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮತಗಳಿಂದ ಜಯಗಳಿಸಿತು. ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರ ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಪಕ್ಷದ ಎಮ್‌ಎಲ್‌ಎ ಡಬ್ಲು. ಎ. ಸಿ. ಬೆನೆಟ್‌ರಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾ ಪಕ್ಷವು ಪ್ರಗತಿಪರ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಸದಸ್ಯರುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ (ಕ್ರಮವಾಗಿ 6 ಮತ್ತು 4 ಸ್ಥಾನಗಳು) ಒಂದು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಬೆನೆಟ್‌ರು, ಒಂದು ಹೊಸ ವಿಧದ ರಾಜಕೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತ ಹಾಗೆಯೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಸರಿಸಮನಾದ ಗಮನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತ ಹಣಕಾಸಿನ ಸುಧಾರಣೆಯ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಅವರು 1953 ರಲ್ಲಿನ ಎರಡನೆಯ ಚುನಾವಣೆಗೆ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧ ಮಾಡಿದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬೆನೆಟ್ ಆಡಳಿತ ವಿಧಾನವು 38% ಮತಗಳ ಜೊತೆ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. === ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ === [[ಚಿತ್ರ:I 61926.gif|left|thumb|ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮಾರ್ಗರೇಟ್ ಜೊತೆಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ಎ. ಸಿ. ಬೆನೆಟ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಹೆಂಡತಿ,ಅಗಸ್ಟ್ 1958. ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ಬೆನೆಟ್ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ ಆಳಿದ್ದಾರೆ.]] ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಪಕ್ಷದ ಚುನಾವಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾವು ತ್ವರಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಒಂದು ಹಂತವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಬೆನೆಟ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಪಕ್ಷವು ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದಿನ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಡಳಿತವನ್ನು ನಡೆಸಿತು, ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರವು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಾವರಗಳಲ್ಲಿ ಧೃಢವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಉಚ್ಛ್ರಾಯದ ಮೂಲಕ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾ ಶಕ್ತಿಯ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣಗೊಳಿಸಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ಸಣ್ಣದಾದ ವಿದ್ಯುತ್ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು, ಅವುಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾ ಹೈಡ್ರೋ ಎಂದು ಪುನರ್‌ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತು. 1960 ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಅಥವಾ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ- ಪೀಸ್, ಕೋಲಂಬಿಯಾ, ಮತ್ತು ನೆಚಾಕೋ ನದಿಯ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ಪ್ರಮುಖವಾದ ಸಾಗಾಣಿಕಾ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಡುವಣ ಕೋಲಂಬಿಯಾ ನದಿಯ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಕೂಡ ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ ತೈಲ ಮತ್ತು [[ಅನಿಲ]] ವಿಭಾಗಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಜೊತೆ ವರ್ಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1950 ಮತ್ತು 1960 ರ ದಶಕಗಳೂ ಕೂಡ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸಾರಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯದಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೂಲಕವೂ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 1960 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಂತ್ಯೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಂದು ಸಾಮುದ್ರಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾ ಫೆರಿಸ್ ಅನ್ನು ಕ್ರೌನ್ ಕಾರ್ಪೋರೆಷನ್‌ನಂತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡಿತು. ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕವಿಗಳ, ಸಾಹಿತಿಗಳ, ಕಲಾಕಾರರ, ಸಂಗೀತಕಾರರ, ಹಾಗೆಯೇ ನೃತ್ಯಕಾರರು, ನಟರು ಮುಂತಾದವುಗಳ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ''ಹೌಟ್ ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರ'' ದ ಮುಖ್ಯ ಪಕಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸುಂದರವಾದ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಚ್ಚಗಿನ ತಾಪಮಾನಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅದೇ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಈ ನಗರಗಳು ಅವುಗಳ ಸ್ವಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಶೈಕ್ಷಣಿಕತೆ, ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರು, ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಆಲೋಚನಾಕಾರರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿತು ಅಥವಾ ಅವರ ಉದಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವೂ ಕೂಡ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಜಪಾನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಉದಯವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಒಂದು ಮಹತ್ತರವಾದ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ನೀಡಿತು. ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ, 1960 ರ ದಶಕವು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕೋಲಾಹಲದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಎಡಪಂಥ ಮತ್ತು ಬಲಪಂಥದ ನಡುವಣ ವಿಭಜನೆಯು ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಚಳುವಳಿಗಳ ಪ್ರಾರಂಭದ ಸಮಯದಿಂದ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿತ್ತು, ಅದು [[ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ|ಸ್ವತಂತ್ರ ಉದ್ದಿಮೆ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು, ಕೋ-ಆಪರೇಟೀವ್ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಫೆಡರೇಷನ್‌ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹೊಸ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪಕ್ಷದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಪಕ್ಷದ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಡುವ ವಾಸ್ತವವಾದ ಏಕೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಘಟಿಸಿತು. ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ವಿಕಸಿತಗೊಂಡಂತೆ, ಕಾರ್ಮಿಕ-ನಿರ್ವಹಣೆ ಒತ್ತಡಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಒತ್ತಡಗಳು, 1960 ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ, ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ಮತ್ತು ನ್ಯಾನೈಮೋಗಳು ಕೇಂದ್ರವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲ್ಪಟ್ಟವು. ಹಿಪಿಗಳ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ಮೇಯರ್ ಟಾಮ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್ ನಡುವಣ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವು, 1971 ರ ಗ್ಯಾಸ್ಟೌನ್ ಕ್ಷೋಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಘಟನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡಗಳು ಮತ್ತು ಯಥಾ ಪೂರ್ವದ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಜೊತೆಗಿನ ಅಸಮಾಧಾನದ ಜೊತೆ, ಬೆನೆಟ್ ಸರಕಾರದ ಸಾಧನೆಗಳು ಅದರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಅಪಖ್ಯಾತಿಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. === 1970ರ ಮತ್ತು 1980ರ ದಶಕಗಳು === {{POV-section|date=November 2008}} ಅಗಸ್ಟ್ 27, 1969 ರಂದು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಪಕ್ಷವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬೆನೆಟ್‌ನ ಕೊನೆಯ ಹಂತದ ಬಲವಾಗಿ ಪುನರ್‌ಆಯ್ಕೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1970 ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲುಗಳ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಂಗೀಕಾರಾರ್ಹ ಕಡಿತಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾ ಹೈಡ್ರೋವು ತನ್ನ ಮೊದಲ ನಷ್ಟವನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿತು, ಅದು ಬೆನೆಟ್ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಪಕ್ಷದ ಅಂತಿಮ ಹಂತದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web | url= http://www.llbc.leg.bc.ca/public/PubDocs/bcdocs/37907/electoral_history.pdf | archiveurl= https://web.archive.org/web/20061020072258/http://www.llbc.leg.bc.ca/public/PubDocs/bcdocs/37907/electoral_history.pdf | archivedate= 2006-10-20 | title= Electoral History of British Columbia 1871–1986 | author= Elections BC | year= 1998 | accessdate= 2007-04-26}}</ref> ಸಾಕ್ರೆಡ್‌ಗಳು ಅಗಸ್ಟ್ 1972 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಡೇವ್ ಬ್ಯಾರೆಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯೀಯ ಹೊಸ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ (NDP) ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕಿತ್ತುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟರು. ಬ್ಯಾರೆಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಾಂತ್ಯೀಯ ಹೆಚ್ಚಳಗಳು ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ಕೊರತೆಯಾಗಿ ಬದಲಾದವು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹಣಕಾಸಿನ ಕೊರತೆಗಳು ಮುಂಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಬಂದದ್ದಾಗಿವೆ ಎಂಬಂತೆ ತೋರಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಇದರ "ಪುಸ್ತಕಗಳ ಎರಡು ಪ್ರತಿಗಳು" ಇದನ್ನು ಡಬ್ಲುಎಸಿ ಬ್ಯಾನೆಟ್ ತನ್ನ ಹಣಕಾಸಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದನು. ಎನ್‌ಡಿಪಿ ಅಧಿಕಾರದ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮೂರು ವರ್ಷ ("ಸಾವಿರ ದಿನಗಳು") ಅವಧಿಯು ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಕೊನೆಗಾಣದ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ತಂದಿತು, ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಮೀಸಲಿನ ನಿರ್ಮಾಣ, ಪುನರಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವಳಿ ಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಯ ಸಂರಕ್ಷೆಣೆಯ ಅಶಯ, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದ ವಿಮಾ ಕಂಪನಿ, ಇದು ಏಕೈಕ-ನೀಡುಗ ಮೂಲ ಆಟೋಮೊಬೈಲ್ ವಿಮೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಕ್ರೌನ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಎಂಬ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Flaggraphic22.JPG|thumb|250px|right|1980ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬೆನೆಟ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬಿಸಿಯ ಈ ವಿನ್ಯಾಸ ರೂಪದ ಧ್ವಜ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 20 ವರ್ಷಗಳು ಇದು ಬಿಸಿ ಸರ್ಕಾರದ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿತ್ತು.]]ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಮಿಕ ಭೇದನದ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ, ಸರ್ಕಾರವು ತುಂಬಾ ವೇಗವಾಗಿ ಅಥವಾ ತುಂಬಾ ದೂರಕ್ಕೆ-ತಲುಪುವ ಪುನರ್‌ನಿರ್ಮಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು ಎಂಬ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳು 1975 ರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಡಿಪಿಯ ಪದಚ್ಯುತಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಡಬ್ಲು.ಎ.ಸಿ. ಬೆನೆಟ್‌ರ ಮಗ, ಬಿಲ್ ಬೆನೆಟ್ ಮುಂದಾಳತ್ವದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಪಕ್ಷವು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಎಳೆವಯಸ್ಸಿನ ಬೆನೆಟ್ ಸರ್ಕಾರದಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂತದ 85% ಭೂಮಿಯ ಮೂಲವು ಸರ್ಕಾರದ ಮೀಸಲಾತಿಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಅರಣ್ಯ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಮೂಲಕ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ನಿಯೋಗ ಮಂತ್ರಿಗಳ ವರದಿ ಮಾಡುವಿಕೆಯು ಪ್ರಧಾನ ಸಚಿವರ ಕಾರ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ಎನ್‌ಡಿಪಿ-ಪ್ರಚೋದಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು ಆ ಸಮಯದ-ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸಚಿವರು ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿಲ್ಲದ ಒಂದು ಬಂಗಾರದ ಗೋರು ಸಲಿಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದರ ಜೊತೆ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವು, ಆದರೆ ಹೊಸ-ಕಾಲಯುಗದ ಸಾಕ್ರೆಡ್‌ಗಳೂ ಕೂಡ ಹೆಚ್ಚು ಬಲಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಎನ್‌ಡಿಪಿ-ಪ್ರಮುಖವಾದ ವಿಸ್ಟ್ಲರ್‌ನ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಮುನ್ಸಿಪಾಲಿಟಿಯಿಂದ ಪ್ರಚೋದಿತವಾದ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿತು. "ಮಿನಿವ್ಯಾಕ್" ಅಧಿಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲೂ ಕೂಡ (ಡಬ್ಲುಎಸಿ ಯು "ಬಿಗ್‌ವ್ಯಾಕ್), ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಹಣದ-ನಷ್ಟದ ರಾಜರು-ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಸ್ತಿಗಳು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಹೂಡಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಶೇರುಗಳ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌ಪ್ರಮಾಣದ ನೀಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ "ಖಾಸಗೀಕರಣ"ಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, "BCRIC"ಯು "ಬ್ರಿಕ್ ಶೇರುಗಳ" ಜೊತೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅವನ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿನ ಕೊನೆಯ ವರೆಗೆ, ಬೆನೆಟ್‌ನು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಲವಾರು ಮೆಗಾಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡನು ಮತ್ತು ಮತವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ<ref>ಹೆಚ್ಚು ಭಿನ್ನವಾದ ಬಲ-ಪಂಧೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು, ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಯಾದ ಸರ್ಕಾರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಶ್ವಾಸನೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ.</ref> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ಯಾವುದೆಂದರೆ ವಾಂಕೋವರ್‌ಗೆ ಒಂದು ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಅದು ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ವಿಧದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು, ಮತ್ತು ಅದು ಕೊಕ್ವಿಹಾಲಾ ಹೆದ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಂಕೋವರ್‌ನ ಸ್ಕೈಟ್ರೇನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿತು. ಕೊಕ್ವಿಹಾಲಾ ಹೆದ್ದಾರಿ ಯೋಜನೆಯು, ಪ್ರಧಾನ ಸಚಿವರ ಸಹೋದರನು ಈ ಯೋಜನೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ದೊಡ್ದದಾದ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದನು ಎಂಬುದು ಬಯಲಿಗೆ ಬಂದ ನಂತರ ಇದು ಒಂದು ಹಗರಣದ ವಿಷಯವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಯ ಮೇಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚಗಳ ದೊಡ್ದ ಪ್ರಮಾಣದ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳೂ ಕೂಡ ಹಗರಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. ಎರಡೂ ವಿಚಾರಣೆಗಳು ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಡೊಮನ್ ಹಗರಣ ಎಂಬ ನಂತರದ ಒಂದು ಹಗರಣದ ಮೂಲಕ ದಿಕ್ಕುತಪ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಸಚಿವ ಮತ್ತು ಕೋಟ್ಯಾಧಿಪತಿ ಬೆಂಬಲಿಗ ಹರ್ಬ್ ಡೊಮನ್‌ರು ಆಂತರಿಕ-ವಹಿವಾಟು ಮತ್ತು ಷೇರುಪತ್ರಗಳ ಮೋಸಕ್ಕಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗಲ್ಪಟ್ಟರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಾಕ್ರೆಡ್‌ಗಳು 1979 ರಲ್ಲಿ ಬೆನೆಟ್ ಮುಂದಾಳತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಪುನಃ-ಆಯ್ಕೆಯಾಗಲ್ಪಟ್ಟರು, ಅವರು 1986 ರವರೆಗೆ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದರು. [[ಚಿತ್ರ:Coquilhalla Highway.jpg|thumb|250px|right|ಕ್ವಾಂಕ್ವಿಹಲ್ಲಾ ಹೈವೇ ಎಕ್ಸ್‌ಪೊ 86ರ ಒಂದು legacies. ಸುಂಕದ ಹೆದ್ದಾರಿಯ ರಚನೆ ವಿವಾದದ ಕಿಡಿ ಹೊತ್ತಿಸಿದೆ.]] ಪ್ರಾಂತವು ಒಂದು ಸತತವಾದ ಅಪಸರಣ (ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆ)ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಂತೆ, ಬೆನೆಟ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಣವು ಕೆಳಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬರಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಎಪ್ರಿಲ್ 1, 1983 ರಂದು ಪ್ರಧಾನ ಸಚಿವ ಬೆನೆಟ್‌ನು ಒಂದು ಸರ್ಕಾರದ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರದ ಸಂವಿಧಾನಿಕ ಮಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್-ಗವರ್ನರ್, ಹೆನ್ರಿ ಪೈಬಸ್ ಬೆಲ್-ಐರ್ವಿಂಗ್‌ನು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲು ಬೆನೆಟ್‌ನನ್ನು ಸರ್ಕಾರದ ಸಭೆಗೆ ಕರೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು, ಮತ್ತು ಎಪ್ರಿಲ್ 30 ಕ್ಕೆ ಒಂದು ಚುನಾವಣೆಯು ಆದೇಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಾಂಸ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಧಿಕಾರಿ ಮಂಡಳಿಯು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಸಹಿಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲದ ಕಾರಣದಿಂದ ಸರ್ಕಾರದ ಚೆಕ್ಕುಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟ ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸುಧಾರಣೆಯ ಒಂದು ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಚುನಾಯಿತ ವಶೀಲಿಕಾರರಾದ ಓಂಟಾರಿಯೋ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಮಾಲೋಚಕರಿಂದ ಬಿಗ್ ಬ್ಲು ಮಷಿನ್‌ನ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್-ಸಂಘಟಿತ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಬೆನೆಟ್‌ನು ಒಂದು ಅನಪೇಕ್ಷಿತ ಬಹುಮತವನ್ನು ಗಳಿಸಿದನು. ಕ್ರಾಂತಿಯ ಪರಿಣಾಮದಲ್ಲಿನ ಶಾಂತಿಯ ಹಲವಾರು ವಾರಗಳ ನಂತರ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತುಕತೆಗೆ ಕರೆಬಂದಿತು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಯ ಒಂದು ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ರೆಡ್ಸ್‌ನು "ಪ್ರತಿಬಂಧಕ" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಹಣಕಾಸಿನ ಕಡಿತಗಳ ಒಂದು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವ ಅಭಿಲಷೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದನು, ಅದು ಶಿಬಿರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಚೋದಕ ಶಬ್ದವಾಯಿತು. ಯೋಜನೆಗಳು ಎಡಪಂಥೀಯ "ಮಾತೃತ್ವ" ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು, ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಒಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಮತ್ತು ರೆಂಟಲ್ಸ್‌ಮನ್‌ನ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು, ಮಹಿಳೆಯರ ಯೋಜನೆಗಳು, ವಾತಾವರಣದ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಸಂಯುಕ್ತ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾಕ್ಕೆ ವ್ಯಾಪಕ ಬಂಡವಾಳ ಸೇರಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಇದು ಬಜೆಟ್ ಭಾಷಣದ ನಂತರದ ದಿನ ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿನ ಹಲವಾರು ಸಾವಿರ ಜನರ ಜೊತೆ ಮತ್ತು ಸುಮಾರು 100,000 ಜನರ ಒಂದು ಬೇಸಗೆಯ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿವರಣೆಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಹಿಂಬಡಿತ (ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ)ವನ್ನು ಬಡಿದೆಬ್ಬಿಸಿತು. ಇದು ಸಮಾನತೆಯ (ಐಕಮತ್ಯದ) ಏಕೀಕರಣದ ಹೆಸರಿನಿಂದ 1983 ರ ಏಕೀಕರಣ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಯು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಒಕ್ಕೂಟಗಳ ಸಂಘಟನೆ, ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆ ಐಕಮತ್ಯವನ್ನು ಆ ಸಮಯದ-ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವುಡ್‌ವರ್ಕರ್‌ಗಳ (IWA) ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾಕ್ ಮುನ್ರೋ ನೇತೃತ್ವದಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮತ್ತು ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ವಿರೋಧಾತ್ಮಕ ಚಳುವಳಿಗಳು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಈ ಒಕ್ಕೂಟವು ಪ್ರಾಂತದ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಒಕ್ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿತ್ತು. ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ ಜನರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಯದ ವಿನಾ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮುಷ್ಕರವು ಅನಿವಾರ್ಯವಾದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹಲವಾರು ಜನರು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಿಂದ ಹೊರಹೋದರು, ಅವರ ಹಕ್ಕು ಕೇಳಿಕೆಯು ಕೇವಲ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಎನ್‌ಡಿಪಿ ಮತ್ತು ಎಡಪಂಥದ ವಿರುದ್ಧ ಆರೋಪ ಮಾಡುವುದಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮುದ್ರಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಷ್ಕರವು ಕೊನೆಗೊಂಡಂತೆ ಇದು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು, ಅದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ರಾಜಕೀಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಂತದ ಪ್ರಮುಖ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಪ್ರಕಟಣಾಕಾರರ ಮೂಲಕ ಹಾನಿಗೀಡುಮಾಡಿತು. ಒಕ್ಕೂಟದ ಮುಖಂಡ ಮತ್ತು ಐಡಬ್ಲುಎ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಜಾಕ್ ಮುನ್ರೋ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಸಚಿವ ಬೆನೆಟ್‌ರಿಂದ ಒಪ್ಪಂದವು ಮುರಿದುಬಿದ್ದ ನಂತರ ಚಳುವಳಿಯು ಪತನ ಹೊಂದಿತು.<ref>{{cite book| last =Palmer| first =Bryan| title =Solidarity: The Rise and Fall of an Opposition in British Columbia| publisher =New Star Books| year= 1987| location =Vancouver| id = ISBN }}</ref> ಪ್ರಾಂತದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಕೆಲಸದ ನಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿನ ತಡೆಯುಂಟುಮಾಡುವ ಉದ್ವಿಗ್ನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಚಳಿಗಾಲವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಹೊಸ ಕಾನೂನುಗಳಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟ-ಅಲ್ಲದ ಕಾರ್ಮಿಕರು ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂವೇದನಾಶೀಲ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು, ಅಲ್ಬರ್ಟಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಾಂತಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಕ್ಕೂಟ-ಪ್ರಮಾಣದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾ ಕಂಪನಿಗಳ ಜೊತೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ನಡೆಸಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಈ ಒತ್ತಡದ (ಸಮಸ್ಯೆಯ) ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಬೆನೆಟ್‌ನ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿನ ಕೊನೆಯ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿದ್ದವು, ಎಕ್ಸ್‌ಪೋದ ಜೊತೆ ಸಂಘಟಿತವಾಗಿದ್ದ ಮೆಗಾಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಬಲಗಳು ಬೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ಬೆನೆಟ್‌ನು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲೇಡಿ ಡೈನಾರ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ 86 ರ ಉದ್ಘಾಟನೆಯನ್ನು ಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿನ ಭೇಟಿಯನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಿ ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಮುಗಿಸುವವನಿದ್ದನು. ಅವನ ನಿವೃತ್ತಿಯು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ವಿಸ್ಟ್ಲರ್ ರೆಸಾರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದು ಪ್ರಧಾನ ಸಚಿವರ ಬಲಗೈ ಸದಸ್ಯ ಆದರೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗದ ಅಧಿಕಾರಿ ಬಡ್ ಸ್ಮಿತ್, ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಪಕ್ಷ ಗ್ರ್ಯಾಂಡೆ ಡೇಮ್‌ನ ಗ್ರೇಸ್ ಮ್ಯಾಕ್‍ಕ್ಯಾರ್ತಿ, ಮತ್ತು ದೈವಶಕ್ತಿಯ ಆದರೆ ವಿಲಕ್ಷಣ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬಿಲ್ ವ್ಯಾಂಡರ್ ಜಾಲ್ಮ್‌ರ ನಡುವಣ ಒಂದು ಮೂರು-ಆಯಾಮದ ಶೂಟಿಂಗ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಯಿತು. ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಯಾರತಿಯು ಗೆಲ್ಲುವುದನ್ನು ನೋಡುವ ಬದಲಾಗಿ ಸ್ಮಿತ್‌ನು ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಬಿಲ್ ವ್ಯಾಂಡರ್ ಜಾಲ್ಮ್‌ಗೆ ನೀಡಿದಾಗ ಅವನು ಹೊಸ ಸಾಕ್ರೆಡ್‌ನ ಮುಖಂಡನಾದನು, ಮತ್ತು ಆ ವರ್ಷದ ನಂತರ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಗೆಲುವಿನೆಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದನು. ವ್ಯಾಂಡರ್ ಜಾಲ್ಮ್‌ನು ನಂತರ ಪ್ರಧಾನ ಸಚಿವರಿಂದ ಚೈನಾದ ಗ್ಯಾಂಬ್ಲಿಂಗ್ ಕಿನ್‍ಪಿನ್ ತಾನ್ ಯು ಫಿಲಿಪಿನೋಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮತ್ತು ಡಚ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ಥೀಮ್ ಉದ್ಯಾನವನ, ಅಂದರೆ ಫ್ಯಾಂಟಸಿ ಉದ್ಯಾನವನಗಳ ಮಾರಾಟದ ಒಂದು ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ವಿರೋಧ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಒಳಗಾಗಲ್ಪಟ್ಟನು. ಅಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಯು ನ ಅರ್ಜಿಗಳ ಬಗೆಗೂ ಕೂಡ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅಂಶಗಳಿವೆ, ಮತ್ತು ಟ್ಯಾನ್ ಯು ನು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಯ್‌ಶೋರ್ ಇನ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಎರಡು ಅತಂಸ್ತುಗಳ ಮೇಲಿನ "ಹೊವರ್ಡ್ ಹ್ಯೂಸ್ ಸ್ಯೂಟ್"ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪಕ್ಷದ ಪ್ಲಾಂಬೊಯಂಟ್ ಸ್ಥಿರಾಸ್ಥಿ ಏಜೆಂಟ್‌ ಫಾಯೆ ಲಿಯಂಗ್‌ನಿಂದ ಅಸಹಜವಾದ ಕಥೆಗಳೂ ಕೂಡ ಕೇಳಿಬಂದವು, ಈ ದೋಷಾರೋಪಣೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹಣದ ಚೀಲದ ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಪೇಪರ್ ಬ್ಯಾಗ್‌ ಯು ನಿಂದ ವ್ಯಾಂಡರ್ ಜಾಲ್ಮ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಹಗರಣಗಳು ವ್ಯಾಂಡರ್ ಜಾಲ್ಮ್‌ನ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ರಿಟಾ ಜಾನ್‌ಸ್ಟನ್ನು ಪ್ರಾಂತದ ಪ್ರಧಾನ ಸಚಿವರಾದರು. ಜಾನ್‌ಸ್ಟನ್‌ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಬಲದ ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಸಚಿವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದನು, ಅವನು ಒಂದು ಚುನಾವಣೆಗೆ ಕರೆಕೊಟ್ಟನು, ಅದು ಪಕ್ಷದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಿತಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೇವಲ ಎರಡು ಸೀಟುಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಿತು, ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ-ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾ ಪ್ರಗತಿಪರ ಪಕ್ಷವು ಮೊದಲಿನ ವ್ಯಾಂಕೋವರ್ ಮೇಯರ್ ಮೈಕ್ ಹಾರ್‌ಕೋರ್ಟ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ಜಯಶಾಲಿ ಎನ್‌ಡಿಪಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿತು. 1988 ರಲ್ಲಿ, ಡೇವಿಡ್ ಸೀ-ಚೈ ಲ್ಯಾಮ್‌ನು ಬ್ರಿಇಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದ ಇಪ್ಪತ್ತೈದನೆಯ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಸ್ಥಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕೆನಡಾದ ರಾಣಿಯಿಂದ ನೇಮಕ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು, ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಾಂತದ ಚೀನಾ ಮೂಲದ ಮೊದಲ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದನು. === 1990ರಿಂದ ಇತ್ತಿಚೀನವರೆಗೆ === ಜಾನ್ಸ್ಟನ್ ಮೈಕ್ ಹರ್‌ಕೋರ್ಟ್‌ರ ಮುಖಂಡತ್ವದಡಿಯಲ್ಲಿ 1991 ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಎನ್‌ಡಿಪಿಯಿಂದಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು, ಹರ್ಕೋರ್ಟ್ ವ್ಯಾಂಕೊವರ್‌ನ ಮಾಜಿ ಮೇಯರ್. ಎನ್‌ಡಿಪಿಯ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಹೊಸ ಉದ್ಯಾನ ಪ್ರದೇಶಸ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿಸದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ,ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲು ನೆರವಾಗಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ದುರ್ಬಲ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವುದು ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆ ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ, ದಶಕಗಳ ಒಟ್ಟೂ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ನೋಡಿದಾದ ವಸತಿ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸೇವಾ ವಲಯಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ. ಹಾರ್‌ಕೋರ್ಟ್ ಹಗರಣವು "ಬಿಂಗೋಗೇಟ್"ನ ತ್ಯಜಿಸುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಕೊನೆಗೊಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು- ಹಾರ್‌ಕೋರ್ಟ್ ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಾರಿಟಿ ಬಿಂಗೋ ಸಂದಾಯಗಳನ್ನು ಪಕ್ಷದ ಬೊಕ್ಕಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಹಗರಣವಾಗಿತ್ತು. ಹರ್ಕೋರ್ಟ್ ನೇರವಾಗಿ ಸಿಕ್ಕಿ ಬೀಳಲ್ಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮುಂಖಂಡರ ಅನುಮಾನಗಳ ಕರೆಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ರೀತಿನೀತಿಗೆ ಗೌರವಿಸಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಎನ್‌ಡಿಪಿಯ ನೂತನ ಮುಂಖಂಡರಾಗಿ ಬಿಸಿ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಲೇಬರ್‌ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಗ್ಲೇನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ರನ್ನು, ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, 1996ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೇಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ಪಕ್ಷವು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಗರಣಗಳ ಕಪಿಮುಷ್ಠಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿತು,ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದದ್ದು ಫಾಸ್ಟ್ ಫೆರ್ರಿ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಲ್ ಬ್ರಿಟೀಶ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಡಗುನಿರ್ಮಾಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಒಂದು ಆಟದ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಬದಲಾಗಿ ಪ್ರಧಾನ ಸಚಿವರು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಅನುಕೂಲವು (ಹಣದ ಅನುಕೂಲ) ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ನು ಪ್ರಧಾನ ಸಚಿವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಎಂಬ ಒಂದು ಆಪಾದನೆಯಿದೆ (ಎಂದಿಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾಬೀತು ಪಡಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ). ಉಜ್ಜಲ್ ಡೋಸಾಂಜ್‌ರ ಹಿಂಬಾಲಕನಾದ ಡಾನ್ ಮಿಲ್ಲರ್ ಮೂಲಕ ಅವನು ಒಂದು ಮಧ್ಯಂತರದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮುಂದುವರೆಯಲ್ಪಟ್ಟನು. ದೊಸಂನ್ಜ್ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಡಿಪಿಗೆ, ಹಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಸಮೀಪದ-ಮುಂದಿನ ಚಿನಾವಣೆ ಮರೆವಿನಿಂದಾಗಿ ಪಕ್ಷವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ತಡವಾಯಿತು. 2001ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಗೋರ್ಡನ್ ಕ್ಯಾಂಬೆಲ್‌ರ ಬಿಸಿ ಲಿಬರಲ್ಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಒಟ್ಟು 79 ಸೀಟುಗಳಲ್ಲಿ 77 ಸೀಟು ಗೆದ್ದು ಎನ್‌ಡಿಪಿಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿತು. ಕ್ಯಾಂಬೆಲ್ ವಿವಿಧ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಎನ್‌ಡಿಪಿಯ ಪಾಲಿಸಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು ಇದರಲ್ಲಿ "ಫಾಸ್ಟ್ ಫೆರ್ರಿಸ್" ಯೋಜನೆ, ಕಡಿಮೆ ವರಮಾನ ತೆರಿಗೆ,ಮತ್ತು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಸಿಎನ್ ರೆಲ್ವೆಗೆ ಬಿಸಿ ರೇಲ್ವೆ ಮಾರಟಮಾಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಂಬೆಲ್‌ರು ಹವಾಯಿಯಲ್ಲಿ ರಜಾಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪ್ರಭಾವದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಗಾಡಿಯನ್ನು ಚಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ಅವರೂ ಕೂಡ ಟೀಕೆಯ ವಿಷಯವಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 2005 ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಪ್ರಾಭವಾಶಾಲಿಯಾದ ಎನ್‌ಡಿಪಿ ವಿರುದ್ಧ ಪಕ್ಷವು ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸುವವರೆಗೂ ಕ್ಯಾಂಬೆಲ್ ಮುಂದಾಳತ್ವ ವಹಿಸಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಕ್ಯಾಂಬೆಲ್ 2009ರ,ಬ್ರಿಟೀಷ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು, 23 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಮೂರನೇ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದು ಇದು ಮೊದಲಬಾರಿ. ಪ್ರಾಂತ್ಯ ವ್ಯಾನ್ಕೋವರ್ ಮತ್ತು ವಿಸ್ಟ್ಲರ್‌ನಲ್ಲಿ 2010 ಚಳಿಗಾಲದ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ನ ಆತಿಥೇಯನಾಗಲು ಹರಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು, ವ್ಯಾಂಕೊವರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಭಿಮತ ತೀರ್ಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಒಲಂಪಿಕ್ ಆಯೋಜಕರು ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದರು. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಕೂಡ ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಜಗತ್ತಿನೊಳಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಂಕೊವರ್ (ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಸಣ್ಣದಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಇತರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು) [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]] ಮೊದಲಿನ ಯುಕೆ ಕಾಲನಿಗಳ ಬಿಟ್ಟು ಬಂದ (ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅಥವಾ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ) ಹಲವು ವಲಸೆಗಾರಗಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಕ್ಷಣವಾಗಿ 2}ಪೀಪಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೀನಾಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವುದು ಇದರ ಮೊದಲ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಆಂತರಿಕ ಕೆನಡಾದ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖ ಗಮ್ಯಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಇದು ಇತ್ತಿಚೀನ ದಶಕಗಳುದ್ದದ ಸನ್ನಿವೇಶವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚೆಲುವು, ಆಹ್ಲಾದಕರ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ಶಾಂತವಾದ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಆದರೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿಜವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1971ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದ ಅಂದಾಜು 10%ನಿಂದ 2006ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜು 13%ಗೆ ಚಲನೆ ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರೀಕರಣದ ಧೋರಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಈಗ ಗ್ರೇಟ್ ವ್ಯಾನ್‌ಕೋವರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ 51% ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದೆ,ಗ್ರೇಟ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ 8% ನೊಂದಿಗೆ ಎರಡನೇಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಎರಡು ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬಿಸಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಆಳುತ್ತವೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == === ಜನಸಂಖ್ಯೆ 1851ರಲ್ಲಿ === {| class="wikitable" style="text-align:right" |- !ವರ್ಷ !ಜನಸಂಖ್ಯೆ !ಐದು-ವರ್ಷ <br /> % ಬದಲಾವಣೆ !ಹತ್ತು-ವರ್ಷ <br /> % ಬದಲಾವಣೆ !ಪ್ರಾಂತ್ಯ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ<br /> ಶ್ರೇಣಿ |- | 1851 | 55,000 | n/a | n/a | 6 |- | 1861 | 51,524 | n/a | −6.3 | 6 |- | 1871 | 36,247 | n/a | −35.3 | 7 |- | 1881 | 49,459 | n/a | 36.4 | 8 |- | 1891 | 98,173 | n/a | 98.5 | 8 |- | 1901 | 178,657 | n/a | 82.0 | 6 |- | 1911 | 392,480 | n/a | 119.7 | 6 |- | 1921 | 524,582 | n/a | 33.7 | 6 |- | 1931 | 694,263 | n/a | 32.3 | 6 |- | 1941 | 817,861 | n/a | 17.8 | 6 |- | 1951 | 1,165,210 | n/a | 42.5 | 3 |- | 1956 | 1,398,464 | 20.0 | n/a | 3 |- | 1961 | 1,629,082 | 16.5 | 39.8 | 3 |- | 1966 | 1,873,674 | 15.0 | 34.0 | 3 |- | 1971 | 2,184,620 | 16.6 | 34.1 | 3 |- | 1976 | 2,466,610 | 12.9 | 31.6 | 3 |- | 1981 | 2,744,467 | 11.3 | 25.6 | 3 |- | 1986 | 2,883,370 | 5.1 | 16.9 | 3 |- | 1991 | 3,282,061 | 13.8 | 19.6 | 3 |- | 1996 | 3,724,500 | 13.5 | 29.2 | 3 |- | 2001 | 3,907,738 | 4.9 | 19.1 | 3 |- | 2006 | 4,113,487 | 5.3 | 10.4 | 3 |} <ref>{{cite web|url=http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo62k.htm|title=Statistics Canada&nbsp;— Population|access-date=2010-08-25|archive-date=2006-05-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20060519055145/http://www40.statcan.ca/l01/cst01/demo62k.htm|url-status=dead}}</ref><ref>[http://www.statcan.ca/Daily/English/060927/d060927a.htm ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ]. ಕೆನಡಾ ಅಂಖ್ಯೆಸಂಖ್ಯೆ. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 2006ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> === ಧರ್ಮ === {| class="wikitable sortable" style="text-align:right" |+ align="top"|ಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುಂಪುಗಳು (1991 & 2001) & ಕೆನಡಾ(2001) | ! 1991 ಬಿಸಿ %||2001 ಬಿಸಿ % ||2001 ಕೆನಡಾ % ||ಬಿಸಿ 2001 ಸಂಖ್ಯೆ |- | align=left | '''ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ''' ||100% ||100%||100%|| 3,868,875 | |- |align=left |ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮ ಒಳಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ|| 30.0% || 35.1% || 17% || 1,388,300 | style="text-align:left; font-size:70%;"|includes ನಾಸ್ತಿಕ, ನಿರೀಶ್ವರವಾದಿ, ಮಾನವತಾ ವಾದಿ, ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮವಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು, ಡಾರ್ವಿನ್‌ನಂತಹ, ಇತರೆ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. |- | align=left | ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಮ್ಟ್|| 41.9% || 31.4%||29%|| 1,213,295 |- | align=left | ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್||18.3%||17.2%||44%|| 675,320 | style="text-align:left; width:35%; font-size:70%;"|ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. |- | align=left | ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್||0.7%||0.9%||2%||35,655 |- | align=left | ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಎನ್. ಐ. ಇ.|| 2.7% || 5.2%||3%|| 200,345 | style="text-align:left; font-size:70%;"|Includes mostly answers of 'Christian', not otherwise stated |- | align=left | ಸಿಖ್||2.3%|| 3.5% ||1%||135,310 |- | align=left | ಬುದ್ಧಿಸ್ಟ್||1.1%|| 2.2%||1%||85,540 |- | align=left | ಮುಸ್ಲಿಂ||0.8%|| 1.5%||2%||56,220 |- | align=left | ಹಿಂದು|| 0.6%|| 0.8%||1%||31,500 |- | align=left | ಯಹೂದಿಯರು|| 0.5% || 0.5%||1%||21,230 |- | align=left | ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಧರ್ಮಗಳು|| || 0.3%||0.1%|| 9,970 | style="text-align:left; font-size:70%;"| ಬಹಾ'ಐ, ಏಕಾಂಕರ್, ಜೈನ್ಸ್, ಶಿಂಟೊ, ತಾವೋಯಿಸ್ಟ್, ಜೋರಾಷ್ಟ್ರೀಯನ್ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಧರ್ಮಗಳು, ಎಲ್ಲೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗದ ಇವುಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. |- | align=left | ಇತರೆ ಧರ್ಮಗಳು|| || 0.4%||0.2%||16,205 | style="text-align:left; font-size:70%;"| ಮೂಲನಿವಾಸಿ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕತೆ, ಪಾಗನ್, ವಿಕ್ಕಾ, ಒಗ್ಗಟ್ಟು – ಹೊಸ ವಿಚಾರ – ಪ್ಯಾಂಥೆಯಿಸ್ಟ್, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಧರ್ಮ, ರಾಸ್ಟಫೇರಿಯನ್ ಪಂಥ, ನ್ಯೂ ಏಜ್, ಜ್ಞಾನವಿಷಯ,ಸೈತಾನ ಪಂಥಿ, ಇತರೆಗಳನ್ನೊಗೊಂಡಿದೆ. |}<ref>[60] ^ ಕೆನಡಾ ಅಂಖ್ಯೆಸಂಖ್ಯೆ</ref><ref>[60] ^ ಕೆನಡಾ ಅಂಖ್ಯೆಸಂಖ್ಯೆ</ref> 2001 ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ದೊಡ್ಡದಾದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಥಗಳು (ನಾಸ್ತಿಕ, ಆಜ್ಞೇಯತಾವಾದಿ, ಇತರೆ.) ಯೊಂಗಿದೆ 1,388,300 (35.9%); ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್‌ರೊಂದಿಗೆ 1,213,295 (31.4%);ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚ‌ನೊಂದಿಗೆ 675,320 (17%);ಕೆನಡಾದ ಯಿನೈಟೆಡ್ ಚರ್ಚ್‌ನೊಂದಿಗೆ 361,840 (9%);ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಚರ್ಚ್‌ನೊಂದಿಗೆ 298,375 (8%). === ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳು === ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು 2006ರ ಜನಗಣತಿಯ ಒಂದೇ(ಉದಾ: "ಜರ್ಮನ್ನರು") ಮತ್ತು ಹಲವು( ಉದಾ:"ಚೀನಿ-ಕೆನಡಿಯನ್ನರು" ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಇದು 100%ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸ್ವತಃ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವಾಗಿವೆ, ಕೆಲವು ಜನಾಂಗೀಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ "ಕೆನಡಿಯನ್ನರು" ಅಥವಾ "ಇಂಗ್ಲೀಷರು" ಯವಾಗಲೂ ಜನಾಂಗೀಯವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/topics/RetrieveProductTable.cfm?ALEVEL=3&APATH=3&CATNO=&DETAIL=0&DIM=&DS=99&FL=0&FREE=0&GAL=0&GC=99&GK=NA&GRP=1&IPS=&METH=0&ORDER=1&PID=92333&PTYPE=88971&RL=0&S=1&SUB=0&ShowAll=No&StartRow=1&Temporal=2006&Theme=80&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF=&GID=838062|title=2006 Canadian Census}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {| class="wikitable" style="float:left" |- !ಜನಾಂಗದ ವರ್ಗ !ಜನಸಂಖ್ಯೆ !ಶೇಕಡಾ |- | ಇಂಗ್ಲೀಷ್ | 1,207,245 | 29.6% |- | ಸ್ಕಾಟಿಶ್ | 828,145 | 20.3% |- | ಕೆನಡಿಯನ್ | 720,200 | 17.7% |- | ಐರಿಷ್ | 618,120 | 15.2% |- | ಜರ್ಮನ್‌ | 561,570 | 13.8% |- | ಚೀನಿಯರು | 432,435 | 10.6% |- | ಫ್ರೆಂಚರು | 361,215 | 8.9% |- | ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯನ್ | 232,370 | 5.7% |- | ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ | 197,265 | 4.8% |- | ಡಚ್(ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್) | 196,420 | 4.8% |- | [[ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನ|ನಾರ್ತ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್]] | 193,060 | 4.7% |- | ಇಟಾಲಿಯನ್‌ | 143,155 | 3.5% |- | ನಾರ್ವೆಜಿಯನ್‌ | 129,420 | 3.2% |- | ಪೋಲಿಶ್‌ | 128,360 | 3.2% |- | ರಶಿಯನ್‌ | 114,105 | −2.8% |- | ವೆಲ್ಷ್‌ | 104,275 | 2/6 |- | ಸ್ವೀಡಿಶ್‌ | 104,025 | 2/6 |- | ಫಿಲಿಪಿನೋ | 94,255 | 2-3% |- | ಬ್ರಿಟಿಷ್ | 74,145 | 1.8% |- | ಅಮೇರಿಕನ್ (ಯುಎಸ್‌ಎ) | 66,765 | 1.6% |} {| class="wikitable" |- !ಜನಾಂಗದ ವರ್ಗ !ಜನಸಂಖ್ಯೆ !ಶೇಕಡಾ |- | ಮೇಟಿಸ್ | 62,570 | 1.5% |- | ಡೇನಿಷ್‌ | 56,125 | 1.4% |- | ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ | 52,640 | 1.3% |- | ಕೊರಿಯನ್‌ | 51,860 | 1.3% |- | ಹಂಗರಿಯನ್‌ | 49,870 | 1.2% |- | ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ | 46,620 | 1.1% |- | ಜಪಾನಿಯರು | 41,585 | 1.0% |- | ಪೊರ್ಚುಗೀಸರು | 34,660 | 0.9% |- | ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಯರು‌ | 30,835 | 0.8% |- | ಜ್ಯೂಯಿಶ್ | 30,830 | 0.8% |- | ಫಿನ್ನಿಷ್‌ | 29,875 | 0.7% |- | ಇರಾನಿಯನ್ | 29,265 | 0.7% |- | ಸ್ವಿಸ್ ಜನರು | 28,240 | 0.7% |- | ರೊಮೇನಿಯನ್ | 25,670 | 0.6% |- | ಐಸ್ಲಾಂಡಿಕ್‌ | 22,110 | 0.5 |- | ಗ್ರೀಕ್ | 21,770 | 0.5 |- | ಸೆಝ್ | 21,150 | 0.5 |- | ಕ್ರೊಯೇಷಿಯನ್‌ | 18,815 | 0.5 |- | ಪಂಜಾಬಿ | 18,525 | 0.5 |- | ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ | 17,510 | 0.4% |} {{-}} ಕೇವಲ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ 1.8% ಜನರು ಮಾತ್ರ ತಮ್ಮನ್ನು "ಬ್ರಿಟೀಷ್" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರೆ, ಬಹುತೇಕ 57.3% ಜನರು ತಮ್ಮ ಜನಾಂಗೀಯ ಮೂಲವನ್ನು ಬ್ರಿಟೀಷ್‌‌ನ ಇತರ ದೇಶಗಳೆಂದು ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ(ಇಂಗ್ಲೇಂಡ್, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅಥವಾ ವೇಲ್ಸ್). ಇತರ 15.2% ತಮ್ಮ ಗುಂಪನ್ನು "ಐರಿಷ್" ಎಂದೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರನ್ನು ಉತ್ತರ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯದವರೆಂದು ಪ್ರತ್ಯೀಕಿಸಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಂತ್ಯ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾವು ತನ್ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಅಂದರೆ 24.8% ಗೋಚರ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[60] ^ ಕೆನಡಾ ಅಂಖ್ಯೆಸಂಖ್ಯೆ [http://www12.statcan.ca/english/census06/analysis/ethnicorigin/british.cfm "ಕೆನಡಾ’ದ ಎಥ್ನೊಕಲ್ಚರ್ಲ್ ಮೊಸಾಯಿಕ್, 2006 ಜನಗಣತಿ: ಪ್ರಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು""] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090427214653/http://www12.statcan.ca/english/census06/analysis/ethnicorigin/british.cfm |date=2009-04-27 }}.</ref> ಏಷ್ಯನ್ನರು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಜ್ಞಾನದ ಗೋಚರ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯುತ್ತಾರೆ, ಅನೇಕರು ಲೋಯರ್ ಮೈನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಚೀನಿಯರು, ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯನ್ನರು, ಜಪಾನೀಯರು,[[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಪಿಲಿಪಿನೋ]] ಜನಾಂಗದವರು ಮತ್ತು ಕೊರಿಯಾದ ಜನಾಂಗದವರು ಇದ್ದಾರೆ. ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯ್ಯವು ಮೊದಲು ನೆಲೆಗೊಂಡ ಕಾಲದಿಂದ ಕೆನಡಾದ( ಟೊರೆಂಟೊ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ) ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನರಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಯುರೋಪಿನ ಜನಾಂಗದ ಜರ್ಮನ್ನರು, ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿಯನ್ನರು, ಯುಗೋಸ್ಲಾವಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯನ್ನರೆಂದು ಗುರಿತಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಜನರು ಇದ್ದಾರೆ. ಮೂರನೆ ತಲೆಮಾರಿನ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಿಶ್ರ ಪರ೦ಪರೆಯವರಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇತರ ಕೆನಡಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯ್ಯದ ಜನಾಂಗದವರೊಡನೆ ವಿವಾಹವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲ ತಲೆಮಾರಿನ ಬಿಟನ್ನರು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಮಾಜದ ಮಿತಿಗಳ ಹೊರತಾಗಿ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಬಲಿಷ್ಠ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದಾರೆ, ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ವಲಸೆ ಬರುವುದು 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಾದ ವಿಶೇಷ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. === ಭಾಷೆ === 2006ರ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 4,113,847ರಷ್ಟಿತ್ತು, 4,074,385 ಜನರು ಭಾಷೆಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. 4,022,045ರಲ್ಲಿ ಮಾತೃ ಭಾಷೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನವಾಗಿ ವರದಿಮಾಡಲಾದ ಭಾಷೆಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: {| class="wikitable" style="float:left;" |- " !ಭಾಷೆ !ಮೂಲ ಭಾಷೆಯನಾಡುವವರ <br />ಸಂಖ್ಯೆ !ಶೇಕಡಾವಾರು <br />ಏಕ ವಚನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ |- |ಇಂಗ್ಲೀಷ್ |2,875,770 |71.5% |- |ಚೀನೀಯ ಭಾಷೆ |342,920 |8.5% |- |ಪಂಜಾಬಿ |158,750 |4.0% |- |ಜರ್ಮನ್‌ |86,690 |2.2% |- |ಫ್ರೆಂಚರು |54,745 |1.4% |- |ಟೊಗಲಾಗ್(ಫಿಲಿಪಿನೊ) |50,425 |1.3% |- |ಕೊರಿಯನ್‌ |46,500 |1.2% |- |ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌ |34,075 |0.9% |- |ಪರ್ಷಿಯನ್‌ |28,150 |0.7% |- |ಇಟಾಲಿಯನ್‌ |27,020 |0.7% |- |ಡಚ್‌ |26,355 |0.7% |- |ವಿಯೆಟ್ನಾಮೀಯರು‌ |24,560 |0.7% |- |ಹಿಂದಿ |23,240 |0.6% |- |ಜಪಾನಿಯರು |20,040 |0.5% |- |ರಷಿಯನ್‌ |19,320 |0.5% |- |ಪೋಲಿಶ್‌ |17,565 |0.4% |- |ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು |14,385 |0.4% |- |ಉಕ್ರೇನಿಯನ್ |12,285 |0.3% |- |ಹಂಗೇರಿಯನ್‌ |10,670 |0.3% |- |ಕ್ರೊಯೇಷಿಯನ್‌ |8,505 |0.2% |} {| class="wikitable" style="float:left;" |- " !ಭಾಷೆ ! ಮೂಲ ಭಾಷೆಯನಾಡುವವರ <br />ಸಂಖ್ಯೆ !ಶೇಕಡಾವಾರು <br />ಏಕ ವಚನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ |- |ಅರೇಬಿಕ್ |8,440 |0.2% |- |ಉರ್ದು |7,025 |0.2% |- |ಡೇನಿಷ್‌ |6,720 |0.2% |- |ಗ್ರೀಕ್ |6,620 |0.2% |- |ಗುಜರಾತಿ |6,565 |0.2% |- |ರೊಮೇನಿಯನ್ |6,335 |0.2% |- |ಸರ್ಬಿಯನ್ |6,180 |0.2% |- |ಸೆಝ್ |6,000 |0.1% |- |ಫಿನ್ನಿಷ್‌ |4,770 |0.1% |- |ಅಥಾಬ್ಯಾಸ್ಕನ್ ಭಾಷೆಗಳು |3,500 |0.1% |- |ಸ್ಲೋವಾಕ್ |3,490 |0.1% |- |ನಾರ್ವೆಜಿಯನ್‌ |3,275 |0.1% |- |ತಮಿಳು |3,200 |0.1% |- |ಸಾಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳು |3,190 |0.1% |- |ಈಲೊಕಾನೊ |3,100 |0.1% |- |ಮಲಯ |3,100 |0.1% |- |ಬಿಸಾಯನ್ ಭಾಷೆಗಳು |3,035 |0.1% |- |ಸ್ವೀಡಿಶ್‌ |2,875 |0.1% |- |ಟರ್ಕಿಷ್ |2,255 |0.1% |- |ಚಿಮ್ಶಿಯಾದ ಭಾಷೆಗಳು |2,125 |0.1% |} {{-}} ಬೇರೆ ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಎಣಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಕೇವಲ 3,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷಿಕರ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. <br />(ಕಾಣುತ್ತಿರುವ ಅಂಕೆಗಳು, ಏಕ ಭಾಷಿಕರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟೂ ಏಕ-ಭಾಷಿಕರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು)[114] == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:Seabus Vancouver.jpg|thumb|right|Seabus leaving for North Vancouver.|ವ್ಯಾಂಕೊವರ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ವ್ಯಾಣಿಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ.]] ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾವು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಅರಣ್ಯ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದರೂ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗವು ಒಂದೇ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ, ಮತ್ತು ಹೊಸ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ರಿಟೈಲ್/ಸೇವಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿರಬಹುದು. ಇದರ ಸಿನಿಮಾ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಹಾಲಿವುಡ್ ನಾರ್ತ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ, ವ್ಯಾನ್‌ಕೂವರ್ ಪ್ರದೇಶವು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲೀಸ್ ಮತ್ತು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದ ನಂತರ ಮೂರನೇ ದೊಡ್ಡ ಸಿನಿಮಾ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | url= http://www.vancouvereconomic.com/key_sectors/film_tv.htm Film and Development | title= Film and TV | author= Vancouver Economic Development | year= 2005 | accessdate= 2007-04-26 | archive-date= 2007-01-01 | archive-url= https://web.archive.org/web/20070101014505/http://vancouvereconomic.com/key_sectors/film_tv.htm | url-status= dead }}</ref> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಇತಿಹಾಸವು ನಾಟಕೀಯ ಏರಿಕೆ ಮತ್ತು ಇಳಿಕೆಯ ಕಥೆಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಬೂಮ್ ಮತ್ತು ಬಸ್ಟ್ ಮಾದರಿಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ರಾಜಕೀಯ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರಿಕ ವಾತಾವರಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು. ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಿದ್ದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಮಯಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸಾಮೂಹದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಧಿಸಿದ ಪ್ರಮಾಣಿತ ಬೆಲೆಯೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | url= http://www.publicaffairs.ubc.ca/ubcreports/2005/05oct06/mining.html | title= Hard on Health of Mining Communities | author= University of British Columbia | authorlink= University of British Columbia | month= September | year= 2006 | accessdate= 2007-04-26 | archive-date= 2007-04-15 | archive-url= https://web.archive.org/web/20070415163741/http://www.publicaffairs.ubc.ca/ubcreports/2005/05oct06/mining.html | url-status= dead }}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಜಿಡಿಪಿಯು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ, ಇದು C$197.93 ಬಿಲಿಯನ್ ಆಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಮನುಷ್ಯನ ಜಿಡಿಪಿಯು C$45,150 ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www40.statcan.gc.ca/l01/cst01/econ15-eng.htm |title=Gross domestic product, expenditure-based, by province and territory |publisher=0.statcan.gc.ca |date=2009-11-10 |accessdate=2010-06-30 |archive-date=2011-01-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110115061422/http://www40.statcan.gc.ca/l01/cst01/econ15-eng.htm |url-status=dead }}</ref> 2010-11ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಒಟ್ಟು ಸಾಲವು 16%ರಿಂದ C$47.8 ಬಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಅಥವಾ ಜಿಡಿಪಿಯಲ್ಲಿ 24.3% ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು.<ref>"[http://www.reuters.com/article/idUSN0218838520100302 ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ರೂಪಿಸಿದ ಮುಂಗಡ ಪತ್ರ, ಐಸ್ ಒಲಂಪಿಕ್ ಕೋಸ್ಟ್ಸ್]". ರೈಟರ್ಸ್. ಮಾರ್ಚ್ 28, 2010</ref> == ಸಾರಿಗೆ == ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಯಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸಾರಿಗೆಯು ಪ್ರಮುಖಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 1885ರ ಖಂಡಾಂತರದ ರೈಲ್ವೇ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ರಾಕಿ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ಅದರ ಪಶ್ಚಿಮ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ತಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಪೀಸ್ ನದಿಯ ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲಕ ರಾಕಿ ಪರ್ವತವನ್ನು ದಾಟುವುದು ತುಪ್ಪುಳದ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರ ಮೊದಲಿನ ದಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ತುಪ್ಪಳದ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥತ ಮಾರ್ಗವು ಕಡಿಮೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಪರ್ವತದ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. 1885ರಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಕೆನಡಾ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಭೂಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮೂಲಕ, ಹಾರ್ನ್ ಭೂಶಿರದ ಸುತ್ತ ಅಥವಾ ಕಡಲಯಾನದಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಸುತ್ತುವುದೆಂದರೆ ಕಷ್ಟಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಸಂಚಾರ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆ ಸರಕುಗಳ ಸಾಗಣೆಯು ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್ ಬಂದರುಗಳ ಮೂಲಕ ಆಗುತಿತ್ತು. 1930ರ ದಶಕದವರೆಗೂ ಉಳಿದ ಕೆನಡಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೂಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಹೋಗಿಬರಲು ರೈಲ್ವೇಯೊಂದೇ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿತ್ತು; ಮೊಟಾರ್ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಮೂಲಕ ಸಾಗಬೇಕಾಗುತಿತ್ತು. 1932ರಲ್ಲಿ ಅಂತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯೀಯ ಹೈವೇಯ ನಿರ್ಮಾಣ( ಈಗ ಕ್ರೌನೆಸ್ಟ್ ಪಾಸ್ ಹೈವೇ ಎಂದು ಕರೆಯುವ) ಮತ್ತು ನಂತರ ಟ್ರಾನ್ಸ್-ಕೆನಡಾ ಹೈವೇಯಿಂದಾಗಿ ರಸ್ತೆ ಪ್ರಯಾಣವು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಇಷ್ಟಪಡುವ ಉತ್ತಮ ಸಾಗಾಣಿಕಾ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ==== ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:AlexFraserBridge.jpg|thumb|250px|right|ರಿಚ್ಮಂಡ್/ಡೆಲ್ಟಾದಲ್ಲಿ ಹೆದ್ದಾರಿ 91 ರ ಮೇಲೆ ಅಲೆಕ್ಸ್ ಫ್ರೇಜರ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್.]] ಬ್ರಿಟೀಷ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಗಾತ್ರ, ಕಡಿದಾದ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಏಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರದ ಪ್ರದೇಶದ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಸಾವಿರಾರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಪ್ರಾಂತ್ಯೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಯು ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು, 1950 ಮತ್ತು 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವವರೆಗೂ ತುಂಬಾ ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು. ಲೋವರ್ ಮೇಯಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಇಂಟೀರಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗ ಉಚಿತ ದಾರಿಗಳಿದ್ದು, ಉಳಿದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಿರುವ ದ್ವಿಪಥ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿಂದ ಹಾಗೂ ಬೆಟ್ಟಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾದಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಂತ್ಯೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಆಯಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯೀಯ ಸರಕಾರಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಕೆನಡಾದ ಉಳಿದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆಗಳಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳೆಂದರೆ: ಬಿಸಿ ಹೆದ್ದಾರಿ 3,ಇದು ಕ್ರೌನೆಸ್ಟ್ ಪಾಸ್, ವರ್ಮಿಲಿಯನ್ ಪಾಸ್ ಮತ್ತು ಕಿಕ್ಕಿಂಗ್ ಹಾರ್ಸ್ ಪಾಸ್ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದನ್ನು ಅಲ್ಪರ್ಟಾದ ಬ್ಯಾಂಫ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್, ಜಾಸ್ಪರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಯೆಲ್ಲೊಹೆಡ್ ಹೆದ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಡಾಸನ್ ಕ್ರೀಕ್ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಹೆದ್ದಾರಿ 2ನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಕೆನಡಾ ಹೆದ್ದಾರಿಯು ಉಪಯೋಗಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಪಕ್ಕದ ಅಮೇರಿಕ ಸಂಸ್ಥಾನದ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಐಡುಹೊ ಮತ್ತು ಮೊಂಟಾನಾ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಅನೇಕ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಿವೆ. ಅತೀ ಉದ್ದದ ಹೆದ್ದಾರಿಯು ಹೆದ್ದಾರಿ 97 ಆಗಿದ್ದು, ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ-ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಗಡಿಭಾಗದ ಆಸೋಯೂಸ್‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್ ಲೇಕ್, ಯೂಕಾನ್ ಮೂಲಕ {{convert|2081|km|abbr=on}} ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಭಾಗದ ಅಲಾಸ್ಕಾ ಹೆದ್ದಾರಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ, ಇಂಧನವನ್ನು ಹಣ ಪಾವತಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಖರೀದಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯೀಯ ವೃತ್ತಿಪರ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಾ ಕಾಯಿದೆಯ ಮೂಲಕ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www2.worksafebc.com/publications/OHSRegulation/Part4.asp#SectionNumber:4.22.2 |title=ನಿಯಮ ಭಾಗ 4 ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಕಟ್ಟಳೆಗಳು – ಮಂಗಳವಾರ ಮೇ 26, 2009 |access-date=2010-08-25 |archive-date=2010-09-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100909035718/http://www2.worksafebc.com/Publications/OHSregulation/Part4.asp#SectionNumber:4.22.2 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕಾಯಿದೆಯು "ಗ್ರಾಂಟ್ಸ್ ಲಾ" ಎಂಬ ಉಪನಾಮಧೇಯವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. 2005ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಂಟ್ ಡಿಪೈಟಿ ಎಂಬ ನೌಕರ ಗ್ಯಾಸೋಲಿನ್(ಪೆಟ್ರೋಲ್) ಕಳ್ಳತನವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಹೋಗಿ ಮೃತಪಟ್ಟನು ಕಾರಣದಿಂದ ಈ ಕಾನೂನನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಈ ರೀತಿಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಮೊದಲನೆಯದು. ==== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ==== 1978ಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಭೂ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ವಿದ್ಯುತ್ ಯುಟಿಲಿಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಬಿಸಿ ಹೈಡ್ರೋ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಬಳಿಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಎಲ್ಲಾ ಮುನಿಸಿಪಾಲ್ ಸಾರಿಗೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಾಗಿ ಬಿಸಿ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. 1998ರಲ್ಲಿ, ಗ್ರೇಟರ್ ವ್ಯಾಂಕೂವರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯೀಯ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ(ಈಗ ಮೆಟ್ರೋ ವ್ಯಾಂಕೂವರ್) ಹೆದ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಗ್ರೇಟರ್ ವ್ಯಾಂಕೂವರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಷನ್ ಅಥಾರಿಟಿ(ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲಿಂಕ್)ಯನ್ನು (ಈಗ ಸೌತ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಷನ್ ಅಥಾರಿಟಿ) ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಸಾರಿಗೆಯು ಅನೇಕ ಡೀಸೆಲ್ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವ್ಯಾಂಕೂವರ್ ಫ್ಲೀಟ್ ಟ್ರಾಲಿಬಸ್‌ಗಳ ಸೇವೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗ್ಯಾಸೋಲಿನ್ ಹಾಗೂ ವಿದ್ಯುತ್ ಇಂಜಿನ್ ಎರಡು ಇರುವ ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಬಸ್‌ನಂತಹ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಬಸ್‌ಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಂಕೂವರ್, ಬರ್ನಬಿ, ನ್ಯೂ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನ್‌ಸ್ಟರ್, ಉತ್ತರ ಸರ್ರೆ ಮತ್ತು ರಿಚ್‌ಮಂಡ್‌ಗಳಿಗೆ ವೇಗದ ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸ್ಕೈ ರೈಲನ್ನು ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲಿಂಕ್ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇದನ್ನು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕಕ್ವಿಟ್ಲಮ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟ್ ಮೂಡಿಯವರೆಗೆ ( ದಿ ಎವರ್ ಗ್ರೀನ್ ಲೈನ್) ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ==== ರೈಲು ಸಾರಿಗೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:Eastbound over SCB.jpg|thumb|ಸಿಪಿಆರ್ ರೈಲು ಸ್ಟೋನಿ ಕ್ರೀಕ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.]] 1885ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಿಯನ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರೈಲ್ವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವು ಮುಗಿದ ನಂತರದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ರೈಲ್ವೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿಸ್ತಾರವಾಯಿತು. 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ ಹಾಗೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುವವರೆಗೂ ರೈಲ್ವೆಯು ಪ್ರಮುಖ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣದ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. ಯೆಲ್ಲೊಹೆಡ್ ಪಾಸ್ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವ ಎರಡು ಕೆನಡಿಯನ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ, ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಟ್ರಂಕ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ರುಪರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಕೆನಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೈವೆ( ಕೆನಡಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ) ವ್ಯಾಂಕೂವರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಗ್ರೇಟ್ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಲೈನ್ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಳಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ಕರಾವಳಿಗಳ ನಡುವೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಗ್ರೇಟ್ ಈಸ್ಟ್ರನ್ (ನಂತರ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರೈಲ್ವೆ ಎಂದು ಬದಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈಗ ಅದರ ಮಾಲೀಕತ್ವವನ್ನು ಕೆನೆಡಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ರೈಲ್ವೆ ಹೊಂದಿದೆ), ಫೋರ್ಟ್ ಸೇಂಟ್ ಜೇಮ್ಸ್, ಫೋರ್ಟ್ ನೆಲ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಟಂಬ್ಲರ್ ರಿಡ್ಜ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಉತ್ತರ ವ್ಯಾಂಕೂವರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇ ಮತ್ತು ಎನ್ ರೈಲ್ವೆಯನ್ನು ವ್ಯಾಂಕೂವರ್ ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ರೈಲ್ವೆ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿದ್ದು, ವ್ಯಾಂಕೂವರ್ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ರೈಲ್ವೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ವ್ಯಾಂಕೂವರ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ರೈಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ವಿಐಎ ರೈಲ್ವೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ==== ಜಲ ಸಾರಿಗೆ ==== ಬಿಸಿ ಫೆರ್ರೀಸ್ ಜಲಸಾರಿಗೆಯನ್ನು 1960ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯೀಯ ಕ್ರೌನ್ ಕಾರ್ಪೋರೇಷನ್, ವ್ಯಾಂಕೂವರ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಲೋವರ್ ಮೇನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಡುವೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಮತ್ತು ವಾಹನಗಳ ಜಲಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಕೆನಡಿಯನ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರೈಲ್ವೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಹಾಗೂ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಅಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಿತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ದ್ವೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಭೂಭಾಗದ ನಡುವಿನ ಮಾರ್ಗವು ಸೇರಿದಂತೆ, ಬ್ರಿಟೀಷ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 25 ಜಲ ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ. ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ಗೆ ಜಲಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ರಾಜ್ಯ ಜಲಸಾರಿಗೆ(ಸಿಡ್ನಿ ಮತ್ತು ಅನಾಕೋರ್ಟ್ಸ್ ನಡುವೆ) ಮತ್ತು ಬ್ಲಾಕ್ ಬಾಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್(ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್‌ನ ಪೋರ್ಟ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ನಡುವೆ) ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ದ್ವೀಪದ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ನದಿಗಳಲ್ಲಿನ ಜಲಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಾಂತ್ಯೀಯ ಸರಕಾರವು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ [[ಸಾಗರ]] ಜಲ ಸಾರಿಗೆಯು ತುಂಬಾ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳು, ವ್ಯಾಂಕೂವರ್, ರಾಬರ್ಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್( ತ್ಸಾವಸೆನ್ ಹತ್ತಿರ), ಪ್ರಿನ್ಸ್ ರುಪರ್ಟ್ ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದಲ್ಲಿವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಂಕೂವರ್ ಬಂದರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು ಕೆನಡಾದ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬಂದರಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಂಕೂವರ್, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಮತ್ತು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ರುಪರ್ಟ್ ಮನರಂಜನಾ ನೌಕಾಯಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರುಗಳಾಗಿವೆ. 2007ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಿನ್ಸ್ ರುಬರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಬಂದರನ್ನು ತರೆಯಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಸರಕು ವಿಂಗಡಣಾ ಬಂದರನ್ನು ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ==== ವಾಯುಮಾರ್ಗ/ವಿಮಾನಯಾನ ==== ಬ್ರಿಟೀಷ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ್ಯಂತ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳೆಂದರೆ, ವ್ಯಾಂಕೂವರ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ಕೆಲೋನ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಅಬಾಟ್ಸ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ. ಮೊದಲ ಮೂರು ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು 2005ರಲ್ಲಿ 1,000,000 ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ವ್ಯಾಂಕೂವರ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ದೇಶದ ಎರಡನೇ ಹೆಚ್ಚು ಚಟುವಟಿಕೆಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, 2008ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 17.9 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಇದರ ಮೂಲಕ ಹೋಗಿದ್ದರು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಸರಕಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ == [[ಚಿತ್ರ:BC Legislature Buildings and Undersea Gardens.jpg|thumb|ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಸಂಸತ್ತು ಕಟ್ಟಡ]] [[ಚಿತ್ರ:Legislative Assembly of British Columbia - 20190510.jpg|thumb|ಪ್ರಾಂತದ ಶಾಸಕಾಂಗ ಸಭೆಯ ಮೀಟಿಂಗ್ ಛೇಂಬರ್]] ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್- ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿರುವ ಸ್ಟಿವನ್ ಪಾಯಿಂಟ್, ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ರಾಣಿಯಾದ್ದಾರೆ. ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್-ಗವರ್ನರ್‍ರವರ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಕೌಂಸಿಲ್‌ನ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಕಚೇರಿಯ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಬಹುದು. ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳೂ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://lois.justice.gc.ca/en/const/c1867_e.html#provincial ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706181625/http://www.lois.justice.gc.ca/en/const/c1867_e.html#provincial |date=2011-07-06 }} ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ವಿಧಿ, 1867ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ.</ref> ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾವು 85 ಮಂದಿ ಚುನಾಯಿತ ವಿಧಾನ ಸಭಾ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವರನ್ನು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಯ ಮೂಲಕ ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಇದನ್ನು ಏಕ ಮತದಾನ ಪದ್ಧತಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಲಿಬರಲ್ ಪಕ್ಷ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಗೋರ್ಡನ್ ಕ್ಯಾಂಬೆಲ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಬೆಲ್ ಮೇ 2009 ರಲ್ಲಿ 49 ಸ್ಥಾನ‌ಗಳಿಂದ ಮೂರನೇ ಬಾರಿಗೆ ಗೆದ್ದರು. ನ್ಯೂ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿಯು 35 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತ್ತು. ಕ್ಯಾಂಬೆಲ್ 2001ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಹಾಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ 79 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ, 77 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ 2005(79ರಲ್ಲಿ 46) ಮತ್ತು 2009(85ರಲ್ಲಿ 49)ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಾಂತ್ಯೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನಗಳು ಲಿಬರಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎನ್‌ಡಿಪಿ ನಡುವೆ ಹಂಚಿಹೋಯಿತು. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಗ್ರೀನ್‌ ಪಾರ್ಟಿಯು ಕೆನಡಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗದಲ್ಲಿ ವಹಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, 2001ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿನ ಜಯದ ನಂತರ(12.39%), ಪಕ್ಷದ ಮತಹಂಚಿಕೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ(2005-9.17%, 2009-8.09%). ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಲಿಬರಲ್ ಪಕ್ಷವು ಫೆಡರಲ್ ಲಿಬರಲ್ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಒಂದೇ ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾ ಪ್ರಗತಿಪರ ಪಕ್ಷವು ಕೇವಲ ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಪಕ್ಷಗಳ ಏಕೀಕರಣವಲ್ಲ, ಇದು ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಪಕ್ಷದ ಉಳಿದ ಸದಸ್ಯರುಗಳು, ಹಲವಾರು ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಗತಿಪರರು, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳು, ಮತ್ತು ಬಲಪಂಥದ-ಕೇಂದ್ರ ಅಥವಾ ಸ್ವತಂತ್ರ ಉದ್ದಿಮೆಗಳ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಿಂದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಪಕ್ಷವಿತ್ತು (ಲಿಬರಲ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ 1952ರಿಂದ 1975ರ ವರೆಗೆ). ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಯಾವುದೇ ಮೂರನೇ ಪಕ್ಷವಿಲ್ಲ. ಲಿಬರಲ್ ಪಕ್ಷದ ಉಗಮಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾವನ್ನು 20 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸತತವಾಗಿ ಆಳಿದ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಸೋಷಿಯಲ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಪಕ್ಷವು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಲಿಬರಲ್ ಸರ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಆದರ್ಶಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡು ಈ ಪಕ್ಷವು, ಪ್ರಮುಖ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಾದ ಬಿ ಸಿ ಹೈಡ್ರೊ ಮತ್ತು ಬಿ ಸಿ ಫೆರ್ರೀಸ್‌ಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಬಲಪಂಥೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. 2008ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಐಪ್‌ಸೀಸ್-ರೀಡ್ ಎಂಬ ಸಂಸ್ಥೆಯು ನಡೆಸಿದ ಚುನಾವಣಾ ಸಮೀಕ್ಷೆಯು ಬಿ ಸಿ ಲಿಬರಲ್ಸ್ 49% ಹಾಗೂ ಎನ್‌ಡಿಪಿಯು 32% ಮತದಾರರ ಬೆಂಬಲವಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳಿದ್ದು, ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕವಾಗಿ ಎನ್‌ಡಿಪಿ ಅಥವಾ ಅದರ ಹಿಂದಿದ್ದ ಸಿಸಿಎಫ್ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸವು ಹಗರಣಗಳು ಹಾಗೂ ವರ್ಣಮಯ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಮೊದಲು ಬಂದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ವಸಾಹತು-ಯುಗದಲ್ಲಿ ಭೂ ಹಗರಣಗಳು ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಯ ದುರ್ಬಳಕೆ ನಡೆಯಿತು( ಇವು 1858-59ರ ಮೆಕ್‍ಗೊವಾನ್ಸ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು). ಸೋಷಿಯಲ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಪಕ್ಷದ ಆಡಳಿತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಮುಖ ಹಗರಣಗಳೆಂದರೆ, ರಾಬರ್ಟ್ ಬೊನ್ನರ್ ಪ್ರಕರಣ, ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಬಿಲ್ ವಾಂಡರ್ ಝಲ್ಮ್ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಸೋಷಿಯಲ್ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಯುಗ ಮುಗಿಯಲು ಕಾರಣವಾದ ಫ್ಯಾಂಟಸ್ಸಿ ಗಾರ್ಡನ್ ಹಗರಣ, ಎನ್‌ಡಿಪಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಮೈಕ್ ಹಾರ್ಕೋರ್ಟ್‌ರನನ್ನು ಕೆಳಗಿಳಿಸಿದ ಬಿಂಗೋಗೇಟ್ ಹಗರಣ, ಎನ್‌ಡಿಪಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಗ್ಲೆನ್ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಕೆಸಿನೋಗೇಟ್ ಹಗರಣ. ಅನೇಕ ಹಗರಣಗಳ ಸುಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ಲಿಬರಲ್ ಸರ್ಕಾರವಿದ್ದು, ಮತದಾರರ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿದೆ. ಆ ಹಗರಣಗಳೆಂದರೆ, ಮೋಯಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಿ ಚಾಲನೆ ಮಾಡಿ ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಗಮನಾರ್ಹ ಆಪಾದನೆಗಳಿಂದ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸಚಿವರುಗಳ ರಾಜೀನಾಮೆ. ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್‌ನ ಹಿಂದಿನ ಮುನ್ನಾ ದಿನ ಪ್ರೀಮಿಯರ್‌ನ ಕಚೇರಿ ಸೇರಿದಂತೆ, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಕಟ್ಟಡದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ಅದು ಕೇವಲ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದ ಸದಸ್ಯರೂ ಸಹ ಅಲ್ಲಿದ್ದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ವಿಚಾರಣೆಯು ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಬಿ ಸಿ ರೈಲ್ವೆಯನ್ನು ಅಮೇರಿಕದ ಕಂಪನಿಗೆ ಮಾರಿದ ಬಗೆಗಿನ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಕೊರತೆ ಹಾಗೂ ಇನ್ನಿತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಯು ಕೂಡ ನಡೆಯಲಿಲ್ಲ. == ನಗರಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:BC-flag.jpg|thumb|ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಧ್ವಜವು ಬಿಸಿ ಫೆರಿಸ್‌ ವೆಸೆಲ್ ಎಂವಿ ಕ್ವೀನ್ ಆಫ್ ಓಕ್ ಬೇ ಮೇಲೆ ಹಾರಾಡುತ್ತಿದೆ.]] ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನ ಮೆಟ್ರೊ ವ್ಯಾಂಕೂವರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವ್ಯಾಕೂವರ್, ಸರ್ರೆ, ನ್ಯೂ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿಂಸ್ಟರ್, ಪಶ್ಚಿಮ ವ್ಯಾಕೂವರ್, ಉತ್ತರ ವ್ಯಾಂಕೂವರ್(ನಗರ), ಉತ್ತರ ವ್ಯಾಂಕೂವರ್( ಜಿಲ್ಲಾ ಪುರಸಭೆ), ಬರ್ನಬಿ, ಕಕ್ವಿಟ್ಲಮ್, ಪೋರ್ಟ್ ಕಕ್ವಿಟ್ಲಮ್, ಮೇಪಲ್ ರಿಜ್, ಲ್ಯಾಂಗ್ಲೀ(ನಗರ), ಲ್ಯಾಂಗ್ಲೀ(ಜಿಲ್ಲಾ ಪುರಸಭೆ), ಡೆಲ್ಟ, ಪಿಟ್ ಮೆಡೋಸ್, ವೈಟ್ ರಾಕ್, ರಿಚ್ಮಂಡ್, ಪೋರ್ಟ್ ಮೂಡಿ, ಆ‍ಯ್‌ನ್ಮೋರ್, ಬೆಲ್ಕ್ಯಾರ, ಲಯನ್ಸ್ ಬೇ ಮತ್ತು ಬೋವೆನ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಅಸಂಘಟಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟರ್ ವ್ಯಾಂಕೂವರ್ ಎಲೆಕ್ಟೋರಲ್ ಏರಿಯಾ ಎ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್(ಮಹಾನಗರ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಕಾರ್ಯವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಹೊರಗೆ ಹದಿನೇಳು ಭಾರತೀಯರ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಎಂಡೋಮೆಂಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಎರಡನೇ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯು ವ್ಯಾಂಕೂವರ್ ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಗ್ರೇಟರ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದ 13 ಪುರಸಭೆಗಳಿಂದಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ, ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ, ಸಾನಿಚ್, ಎಸ್‌ಕ್ವಿಮಾಲ್ಟ್, ಓಕ್ ಬೇ, ವ್ಯೂ ರಾಯಲ್, ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಕಾಲ್‍ವುಡ್, ಲಾಂಗ್‍ಫೋರ್ಡ್, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸಾನಿಚ್/ಸಾನಿಚ್‌ಟನ್, ಉತ್ತರ ಸಾನಿಚ್, ಸಿಡ್ನಿ, ಮೆಚೊಸಿನ್, ಸೂಕ್. ಇವು ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ ರೀಜನಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್‍ನ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಲವು ಭಾರತೀಯ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ(ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಳೀಯ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಭಾಗವಾಗಿಲ್ಲ). ವ್ಯಾಂಕೂವರ್ ದ್ವೀಪದ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಗ್ರೇಟರ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದಲ್ಲಿದೆ. <div style="clear:both"></div> {{Col-begin}} {{Col-break|width=40%}} {| class="wikitable" style="margin-left:20px" |+ ಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಹತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು<td><ref>{{cite web | url= http://www12.statcan.ca/english/census01/products/standard/popdwell/Table-CMA-P.cfm?T=1&SR=1&PR=59&S=3&O=D Statistics Canada | title= Population and Dwelling Counts, for Canada, Provinces and Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agglomerations | author= Statistics Canada | authorlink= Statistics Canada | year= 2002 | accessdate= 2007-04-26 | archive-date= 2009-02-20 | archive-url= https://web.archive.org/web/20090220141922/http://www12.statcan.ca/english/census01/products/standard/popdwell/Table-CMA-P.cfm?T=1&SR=1&PR=59&S=3&O=D | url-status= dead }}</ref><ref>ಈ ಅಂಕಿಅಂಶದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಮೀಸಲು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲ.</ref></td> ! align="left"|ಸಮುದಾಯ (ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡು) !2006 !1996 |- | align="left"|ವ್ಯಾಂಕೊವರ್‌ | align="right"|2,215,200 | align="right"|1,831,665 |- | align="left"|ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ | align="right"|330,088 | align="right"|304,287 |- | align="left"|ಕೆಲೊವ್ನಾ | align="right"|162,276 | align="right"|136,349 |- | align="left"|ಅಬೊಟ್ಸ್‌ಫೋರ್ಡ್ | align="right"|159,020 | align="right"|136,480 |- | align="left"|ಕಮ್‌ಲೂಪ್ಸ್ | align="right"|92,882 | align="right"|85,407 |- | align="left"|ನನೈಮೊ | align="right"|92,361 | align="right"|82,691 |- | align="left"|ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್ | align="right"|83,225 | align="right"|87,731 |- | align="left"|ಚಿಲ್ಲಿವಾಕ್ | align="right"|80,892 | align="right"|66,254 |- | align="left"|ವೆರ್ನೊನ್ | align="right"|55,418 | align="right"|49,701 |- | align="left"|ಕೋರ್ಟನೆಯ್ | align="right"|49,214 | align="right"|46,297 |} {{Col-break|width=30%}} {| class="wikitable" style="margin-left:20px" |+ ಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಹತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪುರಸಭೆಗಳು ! align="left"| ಪುರಸಭೆ !2006 !1996 |- | align="left"|ವ್ಯಾಂಕೊವರ್‌ | 578,041 | 514,008 |- | align="left"|ಸರ್ರೆಯ್ (ಮಹಾ ವ್ಯಾಂಕೊವರ್) | 394,976 | 304,477 |- | align="left"|ಬರ್ನಾಬೇ (ಮಹಾ ವ್ಯಾಂಕೊವರ್) | 202,799 | 179,209 |- | align="left"|ರಿಚ್ಮಂಡ್ (ಮಹಾ ವ್ಯಾಂಕೊವರ್) | 174,461 | 148,867 |- | align="left"|ಅಬೊಟ್ಸ್‌ಫೋರ್ಡ್ | 123,864 | 104,403 |- | align="left"|ಕ್ವಾಂಕ್ವಿಟ್ಲಾಮ್ (ಮಹಾ ವ್ಯಾಂಕೊವರ್) | 114,565 | 101,820 |- | align="left"|ಸ್ಯಾನಿಚ್ (ಮಹಾ ವ್ಯಾಂಕೊವರ್) | 108,265 | 101,388 |- | align="left"|ಕೆಲೊವ್ನಾ | 106,707 | 89,422 |- | align="left"|ಡೆಲ್ಟಾ (ಮಹಾ ವ್ಯಾಂಕೊವರ್) | 96,723 | 95,411 |- | align="left"|ಲಾಂಗ್ಲೆ ಟೌನ್‌ಶಿಪ್ (ಮಹಾ ವ್ಯಾಂಕೊವರ್) | 93,726 | 80,179 |} {{Col-break|width=33%}} {{Col-end}} ;ಇತರೆ ಪುರಸಭೆಗಳು {{Col-begin}} {{Col-break}} : ಕ್ಯಾಂಬೆಲ್ ರಿವರ್ :: ಚಿಲ್ಲಿವಾಕ್ ::: ಕೋಲ್‌ವುಡ್ :::: ಕೋರ್ಟನೆಯ್ ::::: ಕ್ರ್ಯಾನ್‌ಬ್ರೂಕ್ :::::: ಡೌಸನ್ ಕ್ರೀಕ್ ::::::: ಫೆರ್ನಿ :::::::: ಪೋರ್ಟ್ ಸೆಂಟ್.ಜಾನ್ ::::::::: ಕಿಂಬರ್ಲಿ :::::::::: ಲಾಂಗ್‌ಫೋರ್ಡ್ ::::::::::: ಮೇಪಲ್ ರಿಡ್ಜ್ :::::::::::: ಮಿಷನ್ {{Col-break}} : ಪಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಿಲ್ಲೆ :: ಉತ್ತರ ಕೋವಿಚಾನ್ ::: ಪೆಂಟಿಕ್ಟಾನ್ :::: ಪೋರ್ಟ್ ಅಲ್ಬೆರ್ನಿ ::::: ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಜಾರ್ಜ್ :::::: ಪ್ರಿನ್ಸ್ ರೂಪರ್ಟ್ ::::::: ಕ್ವೆಸ್ನೆಲ್ :::::::: ಟೆರ್ರಾಸ್ ::::::::: ವೆರ್ನೊನ್ :::::::::: ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ (ಪ್ರಾಂತೀಯ ರಾಜಧಾನಿ) ::::::::::: ವಿಲಿಯಂಸ್ ಲೇಕ್ {{Col-end}} == ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ == ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವು ಕಾಡು ಅಥವಾ ಅರೆಕಾಡಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಸಸ್ತನಿ ವರ್ಗದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವಿರಳವಾಗಿದ್ದರೂ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿವೆ. ನಾನಾ ರೀತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳ ವೀಕ್ಷಣೆಯು ಸಹ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಕರಡಿಗಳು(ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಾಣಲು ಸಿಗುವ ಬೂದುಬಣ್ಣದ, ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಕರ್ಮೋಡ್ ಅಥವಾ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಕರಡಿಗಳು), ಜಿಂಕೆ, ಎಲ್ಕ್, ಮೂಸ್(ಕಡವೆ), ಕ್ಯಾರಿಬೂ(ಹಿಮಸಾರಂಗ), ದೊಡ್ಡ ಕೊಂಬಿನ ಕುರಿ, ಬೆಟ್ಟದ ಆಡು, ಮಾರ್ಮಂಟ್, ಬೀವರ್ಸ್, ಕಸ್ತೂರಿ ಇಲಿ, ಕಯೋಟ್ಸ್(ಚಿಕ್ಕ ತೋಳ), ತೋಳಗಳು, ಮಸ್ಟ್ಯಾಲಿಡ್ಸ್(ವೊಲ್ವರಿನ್ಸ್, ಬ್ಯಾಜರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫಿಶರ್ಸ್), ಕೂಗರ್, ಗರುಡಗಳು, ಆಸ್ಪ್ರೇಸ್, ಹೆರಾನ್ಸ್, ಕೆನಡಾ ಗೀಸ್, ಹಂಸಗಳು, ಲೂನ್ಸ್, ಗಿಡುಗಗಳು, ಗೂಬೆಗಳು, ರೇವನ್ಸ್, ಹಾರ್ಲೆಕ್ವಿನ್ ಬಾತುಕೋಳಿಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಜಾತಿಯ ಬಾತುಕೋಳಿಗಳು, ಚಿಕ್ಕ ಪಕ್ಷಿಗಳು(ರಾಬಿನ್ಸ್, ಜೇಸ್, ಗ್ರೋಸ್‌ಬೀಕ್ಸ್, ಚಿಕುಡೀ, ಇತ್ಯಾದಿ.) ಮುಂತಾದವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿವೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಜಾತಿಯ ಮೀನುಗಳ ಮೀನುಗಳ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ (ಸಲ್ಮೊನಿಡ್ಸ್ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸಲ್ಮಾನ್, ಟ್ರೌಟ್, ಚಾರ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಮೀನುಗಳು). ಸಾಲ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಟ್ರೌಟ್ ಮೀನುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೋಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಪೋರ್ಟ್-ಮೇನುಗಾರರು ಹಾಲಿಬಟ್, ಸ್ಟೀಲ್‌ಹೆಡ್, ಬಾಸ್, ಮತ್ತು ಸ್ಟರ್‌ಗನ್ ಮೀನುಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ ಕರಾವಳಿ ತೀರದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಬರ್ ಸೀಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ರಿವರ್ ಆಟರ್ಸ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಓರ್ಕಾ, ಗ್ರೇ ವೇಲ್, ಹಾರ್ಬರ್ ಪೋರ್ಪಸ್, ಡಾಲ್ಸ್ ಪೋರ್ಪಸ್, ಪೆಸಿಫಿಕ್ ವೈಟ್- ಸೈಡೆಡ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಮತ್ತು ಮಿಂಕ್ ವೇಲ್‌ನಂತಹ ತಿಮಿಂಗಿಲ ಜಾತಿ ಮೀನುಗಳಿಗೆ ಈ ಕರಾವಳಿಯು ತವರಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಪ್ರಾಣಿ ಪ್ರಬೇಧಗಳು: ಕಾಮನ್ ಡ್ಯಾಂಡ್‌ಲಯನ್, ರಿಂಗ್-ನೆಕ್ಡ್ ಫೆಸೆಂಟ್, ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಓಸ್ಟರ್, ಬ್ರೌನ್ ಟ್ರೌಟ್, ಬ್ಲಾಕ್ ಸ್ಲಗ್, ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಟಾರ್ಲಿಂಗ್, ಕೌಬರ್ಡ್, ನ್ಯಾಪ್‍ವೀಡ್, ಬುಲ್‍ಫ್ರಾಗ್, ಪರ್ಪಲ್ ಲೂಸಸ್‌ಟ್ರೈಫ್, ಸ್ಕಾಟ್ಚ್ ಬ್ರೂಮ್, ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಇಯರ್ವಿಗ್, ಟೆಂಟ್ ಕ್ಯಾಟರ್‌ಪಿಲ್ಲರ್, ಸೌಬಗ್, ಗ್ರೇ ಸ್ಕ್ವಿರ್ಲ್, ಏಷ್ಯನ್ ಲಾಂಗ್ ಹಾರ್ನ್ ಬೀಟಲ್, ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಐವೀ, ಫ್ಯಾಲೊ ಡೀರ್, ತಿಸಲ್, ಗೋರ್ಸ್, ನಾರ್ವೆ ಇಲಿ, ಕ್ರೆಸ್ಟೆಡ್ ಮೈನಾ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾ ಅಥವಾ ಯೂರೋಪಿಯನ್ ಗಿಪ್ಸಿ ಮೋತ್. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಳಿವಿನ (ಅಪಾಯಕಾರಿ) ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಭೇದಗಳು:ವ್ಯಾಂಕೂವರ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಾರ್ಮಟ್, ಸ್ಪಾಟೆಡ್ ಆಲ್ವ್, ವೈಟ್ ಪೆಲಿಕನ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಜರ್ಸ್. {| class="wikitable" |- ! ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವಿಧ ! ಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು-ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದ ವರ್ಗಗಳು ! ಬಿಸಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಗಗಳ್ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆ |- | ಸಿಹಿನೀರಿನ ಮೀನುಗಳು | 24 | 80 |- | ಉಭಯಚರಗಳು | 5 | 19 |- | ರೆಪ್ಟೀಲ್ಸ್ | 6 | 16 |- | ಪಕ್ಷಿಗಳು | 34 | 465 |- | ಭೂಮಂಡಲದ ಸಸ್ತನಿಗಳು | 11 | 104 |- | ಮೆರಿನ್ ಸಸ್ತನಿಗಳು | 3 | 29 |- | ಸಸ್ಯಗಳು | 257 | 2333 |- | ಚಿಟ್ಟೆಗಳು | 12 | 187 |- | ಡ್ರ್ಯಾಗೋನ್‌ಫ್ಲೈಸ್ | 9 | 87 |} As of 2001<ref>ಬಿಸಿ ಮಿನಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಸಸ್ಟೇನೆಬಲ್ ರಿಸೋರ್ಸ್ ಮ್ಯಾನೆಜ್ಮೆಂಟ್,ಸಂರಕ್ಷಣ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರ</ref> == ಪರಿಸರ ವಲಯಗಳು == ಕೆನಡಾ ಪರಿಸರ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾವನ್ನು ಪರಿಸರ ವಲಯಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗಡೆ 6 ಉಪವಿಭಾಗವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತದೆ. ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಮೆರಿನ್ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಮ್ಯಾರಿಟೈಮ್ ಬೊರಿಯಲ್ ಕೊರ್ಡಿಲ್ಲೆರಾ ಮೊಂಟಾನೆ ಕೊರ್ಡಿಲ್ಲೆರಾ ಟೈಗಾ ಪ್ಲೇನ್ಸ್ ಬೊರಿಯಲ್ ಪ್ಲೇನ್ಸ್ ಪರಿಸರ ವಲಯಗಳು. == ಮನರಂಜನೆ == ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಕರಾವಳಿ, ಸರೋವರ, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಡುಗಳು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾವನ್ನು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್, ಬಂಡೆ ಹತ್ತುವುದು, ಪರ್ವತಾರೋಹಣ, ಬೇಟೆಯಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಮುಂತಾದ ಮನರಂಜನಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಮೋಟಾರು ಚಾಲಿತ ಮತ್ತು ಮೋಟಾರು ರಹಿತ ಜಲಕ್ರೀಡೆಗಳು ಅನೇಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಕರಾವಳಿಯ ಸಮುದ್ರ ಚಾಚಿನಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಯಾನ ಮಾಡುವ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ವೈಟ್ ವಾಟರ್ ರಾಫ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕಾಯಕಿಂಗ್ ಒಳನಾಡಿನ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾಗಿವೆ. ಸೇಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸೇಲ್‍ಬೋರ್ಡಿಂಗನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಡಿ ಆನಂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Whistler ice sailor.jpg|thumb|250px|right|ವಿಸ್ಟಲರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಮ ತೇಲುವಿಕೆ]] ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ, ಕ್ರಾಸ್-ಕಂಟ್ರಿ ಮತ್ತು ಟೆಲೆಮಾರ್ಕ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗಳನ್ನು ಆಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಡೌನ್‌ಹಿಲ್ ಸ್ಕೀಯಿಂಗನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಕರಾವಳಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲು ಪ್ರದೇಶ, ಶಸ್ವಾಪ್ ಹೈಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಬೆಟ್ಟಗಳ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸ್ನೊಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಕ್ರೀಡೆಯು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. 2010ರ ಚಳಿಗಾಲದ ಒಲಂಪಿಕ್ಸ್ ಡೌನ್‌ಹಿಲ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ವಿಸ್ಲರ್ ಬ್ಲಾಕಂಬ್‍ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಕೂವರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಯಿತು. ವ್ಯಾಂಕೂವರ್ ಮತ್ತು ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ(ಕೆಲವು ಇತರ ನಗರಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ) ನಿಧಾನದ ಓಟಗಾರರಿಗೆ(ಜಾಗರ್ಸ್) ಮತ್ತು ಸೈಕಲ್ಲು ಸವಾರರಿಗೆ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಟೆನ್-ಸ್ಪೀಡ್ ಬೈಕುಗಳು ಲಭ್ಯವಾದಾಗಿನಿಂದ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೈಕುಗಳ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಿಸಲು ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಬೈಕುಗಳು ಬಂದಾಗಿನಿಂದ, ಅವರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯ ಕಡಿದಾದ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸದೆ ಇರುವ ರೈಲು ಹಳಿಗಳನ್ನು ಹೈಕಿಂಗ್, ಬೈಕಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಾಸ್-ಕಂಟ್ರಿ ಸ್ಕೀಯಿಂಗ್‍ಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಬೆಟ್ಟಪ್ರದೇಶವಿರುವುದರಿಂದ ಲಾಂಗ್‍ಬೋರ್ಡಿಂಗ್ ಸಹ ತುಂಬಾ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಮಂದಿ ಕುದುರೆ ಸವಾರಿಯನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗಾಗಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಹಲವಾರು ರಮಣೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸವಾರಿಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾವು ಅನೇಕ ಕೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆ ಕ್ರೀಡೆಗಳೆಂದರೆ, ಗಾಲ್ಫ್, ಟೆನ್ನಿಸ್, ಸಾಕರ್, ಹಾಕಿ, ಕೆನಡಿಯನ್ ಫುಟ್‍ಬಾಲ್, ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್, ಸಾಫ್ಟ್‌ಬಾಲ್, ಬಾಸ್ಕೆಟ್‍ಬಾಲ್, ಕರ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಸ್ಕೇಟಿಂಗ್. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾವು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಜಲಕ್ರೀಡೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಕ್ರೀಡಾಳುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಹೆಚ್ಚಳ ಹಾಗೂ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯನ್ನರು ಮನೋರಂಜನಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುದರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಲಾಡ್ಜ್‌ಗಳು, ಗೃಹಗಳು, ಹಾಸಿಗೆ, ಬೆಳಗಿನ ಉಪಹಾರ, ಮೋಟೆಲ್‍ಗಳು, ಹೋಟೆಲ್‍ಗಳು, ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕ್ ಕ್ಯಾಂಪಿಂಗ್‍ಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Cannabis sativa.jpg|thumb|200px|right|ಕೆನೆಬಿಸ್ ಸತಿವಾ ಬೆಳೆ, ಅಥವಾ "ಬಿಸಿ ಮೊಗ್ಗು".]] ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು, ಲಾಭ ಪಡೆಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರವಾಸಿತಾಣಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಹಲವಾರು ರೈತರು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಕೃಷಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರವಾಸಿತಾಣವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಡಬ್ಲೂಡಬ್ಲೂಓಓಎಫ್ ಕೆನಡಾ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್. ==== ವಿನೋದ ನೀಡುವ ಕ್ಯಾನಬಿಸ್‌(ಗಾಂಜಾ) ==== 2004ರಲ್ಲಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾವು ಅಡಿಕ್ಷನ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಆಫ್ ಬಿ ಸಿ ಮತ್ತು ಸೀಮನ್ ಅಪ್ಲೈಡ್ ರಿಸರ್ಚ್ ನಡೆಸಿದ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ದುಶ್ಚಟದ ಬಗೆಗಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಅಧ್ಯಯನವು(2006ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ) ಕೆನಡಾದ ಇತರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯಗಳ ಉಪಯೋಗವು ಹರಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಹಾಗಿದ್ದರೂ, 2007ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ವರದಿಯು ಕ್ವಿಬೆಕನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಮಾದಕ ದ್ರವ್ಯವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯವೆಂದಿತು. ಕೆನಡಾ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ 14.1% ಜನ ಮ್ಯಾರಿಹ್ವಾನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದರೆ, ಕ್ವಿಬೆಕ್‍ನಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಮಾಣ 15.8% ಇತ್ತು. ಇದು ಕೆನಡಾವನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾರಿಹ್ವಾನವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾವು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುವ ಒಟ್ಟು ಮ್ಯಾರಿಹ್ವಾನದ 40% ಭಾಗವನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == * ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ-ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನಗಳ ವಿಷಯ ಸೂಚಿ ** ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯನ್ನರ ಪಟ್ಟಿ * ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಸ್ಥಳಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಧರ್ಮಗಳ ಪಟ್ಟಿ {{-}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} * {{Cite bcgnis|id=39106 |title=British Columbia}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|British Columbia}} * [http://www.hellobc.com/ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಧೀಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] * {{dmoz|Regional/North_America/Canada/British_Columbia}} * [http://www.bcarchives.gov.bc.ca/ ಪ್ರಾಂತ್ಯೀಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಪೋಟೋ ಡಾಟಾಬೇಸ್] {{Webarchive|url=https://swap.stanford.edu/20090612041525/http://www.bcarchives.gov.bc.ca/ |date=2009-06-12 }} * [http://www.vpl.vancouver.bc.ca/find/cat/C393/ ವ್ಯಾನ್‌ಕೋವರ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ; ಬಿಸಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪೋಟೋಗಳು & ಯುಕೊನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090324042144/http://www.vpl.vancouver.bc.ca/find/cat/C393/ |date=2009-03-24 }} * [http://www.multiculturalcanada.ca/vpl ವ್ಯಾಂಕೊವರ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಿಂದ ಬಿ.ಸಿ.ಬಹುವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು-ಹುಡುಕಬಹುದಾದ ಪೋಟೋ ಡಾಟಾಬೇಸ್]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100913074215/http://www.multiculturalcanada.ca/vpl |date=2010-09-13 }} * [http://maps.gov.bc.ca/ ಬಿಸಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ನಕ್ಷೆಯ ದಾಖಲೆ] {{Coord|54|54|N|124|30|W|display=title|name=British Columbia}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟಿಷ್‌‌ ಕೊಲಂಬಿಯಾ]] [[ವರ್ಗ:ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1821ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1904 ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫೆಸಿಫಿಕ್ ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್]] [[ವರ್ಗ:ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಖಂಡದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು]] 35mxuh4t3cs8zkp1dq38refonnt6b7e 0 24738 1375542 1356300 2026-06-21T02:22:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375542 wikitext text/x-wiki {{About|the Lebanese city}} {{For|the city in Bavaria|Bayreuth}} {{Coord|33|53|13|N|35|30|47|E|region:LB_type:city(2000000)|display=title}} {{Infobox settlement |official_name = Beirut |native_name = بيروت ''Bayrūt'' |other_name =Beyrouth <small>(French)</small> |city_motto = BERYTUS NUTRIX LEGUM ([[latin]]) |image_skyline = Beirutcity.jpg |imagesize=300px |image_flag = |image_seal = BlasonBeyrouth4.jpg |image_map = |image_caption = |mapsize =100 best |map_caption = Location in Lebanon. The surrounding district can be seen on the map. |image_shield = |shield_size = |subdivision_type = [[List of sovereign states|Country]] |subdivision_type1 = [[Governorates of Lebanon|Governorate]] |subdivision_name = {{Flag|Lebanon}} |subdivision_name1 = [[Beirut Governorate|Beirut, Capital City]] |leader_title = [[Mayor]] |leader_name = Abdel Mounim Ariss |area_note = |area_magnitude = |area_total_km2 = 85 |area_total_sq_mi = 32.82 |area_land_km2 = |area_water_km2 = |population_as_of = 2009 |population_total = 2 100 234 | population_metro = ~ 3 000 000 |timezone = +2 |utc_offset = |timezone_DST = +3 |utc_offset_DST = |latd= 33|latm= 53|lats= 13|latNS=N |longd= 35|longm= 30|longs= 47|longEW=E |elevation_m = |elevation_ft = |latitude = 33°53' N |longitude = 35°30' E |website = [http://www.beirut.gov.lb/ City of Beirut] |footnotes = }} '''ಬೈರುತ್''' {{lang-ar|بيروت}}, 2007 ರ ಪ್ರಕಾರ ಸುಮಾರು 1 ಮಿಲಿಯನ್ ದಿಂದ 2 ಮಿಲಿಯನ್ ಗೂ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯುಳ್ಳ ''ಬೈರುತ್'' ಲೆಬನಾನ್ ನ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ|ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ]] ಜೊತೆ ಬೈರುತ್ ನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವು ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾಗಿ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ, ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ ಹಾಗೂ ನಗರ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪ ನಗರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬೈರುತ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ಸಹ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 15 ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಪುರಾತನ ಈಜಿಪ್ಟ್ ನ ಟೆಲ್ ಎಲ್ ಅಮರ್ನ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಈ ರಾಜಧಾನಿಯ ಮೊದಲ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಯುನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಈ ನಗರವು ಆಗಿನಿಂದಲೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಜನವಸತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಬೈರುತ್ ಲೆಬನಾನಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಹಾಗೂ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ನೆಲೆಯಾದ ಹಮ್ರ, ವೆರ್ಡುನ್, ಮತ್ತು ಅಶ್ರಫಿಯ ಗಳಿಂದ ನಗರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಲೆಬನಾನಿನ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. ತನ್ನ ವರ್ತಮಾನ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು, ರಂಗಭೂಮಿಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು, ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಈ ನಗರವು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ. ಲೆಬನಾನಿನ ವಿಧ್ವಂಸಕ ಅಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಬೈರುತ್ ಪ್ರಮುಖ ಪುನರ್ರವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಯಿತು,<ref>[http://www.macalester.edu/courses/geog61/jmhamilton/reconstruct.html ಬೈರುತ್ ನ ಪುನರ್ರಚನೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090116051421/http://www.macalester.edu/courses/geog61/jmhamilton/reconstruct.html |date=2009-01-16 }}, ಮೆಕೆಲೆಸ್ಟೆರ್ ಕಾಲೇಜ್</ref><ref>[http://www.voanews.com/english/archive/2004-10/2004-10-27-voa47.cfm?CFID=234705748&amp;CFTOKEN=74239565 ಲೆಬನಾನಿನ ಪುನರ್ವಿನ್ಯಾಸ: ಒಂದು ಕೆಲಸದ ಮುನ್ನಡೆ], VOA ನ್ಯೂಸ್</ref><ref>[http://worldviewcities.org/beirut/elipsis.html ಬೈರುತ್: ನೆನಪು ಹಾಗೂ ಆಸೆಗಳ ನಡುವೆ], ವಿಶ್ವಾವಲೋಕನ</ref> ಹಾಗೂ ಪುನರ್ರಚನೆಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ, ಕಡಲ ತೀರ, ಹೋಟೆಲುಗಳು, ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿ ಜೀವನದ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಅದು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಆಕರ್ಶಣೆಯಾಗುವಂತೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿವೆ. ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ '' ನಿಂದ ಬೈರುತ್ 2009 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಹೋಗುವವರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನಗಳಿಸಿದೆ.<ref name="NYTimes.com">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/interactive/2009/01/11/travel/20090111_DESTINATIONS.html |title=The 44 Places to Go in 2009 - Interactive Graphic |location=Beirut (Lebanon);Washington (DC);Galapagos Islands;Berlin (Germany);Las Vegas (Nev);Hawaii;Vienna (Austria);Doha (Qatar);Dakar (Senegal);Phuket (Thailand);Chicago (Ill);Dallas (Tex);Bhutan;Florida Keys;Rome (Italy);Cuba;Penang (Malaysia);Seychelles Islands;Florianopolis (Brazil);Copenhagen (Denmark);Monument Valley;Great Britain;Cologne (Germany);Reykjavik (Iceland);Red Sea;Egypt;Deauville (France);South Africa;India;Kazakhstan;Buffalo (NY);Madagascar;Tasmania (Australia);Stockholm (Sweden);Alaska;Pennsylvania;Zambia |publisher=NYTimes.com |date=2009-01-11 |accessdate=2009-05-05 | first1=Zach | last1=Wise | first2=Miki | last2=Meek/}}</ref> 2009 ರಲ್ಲಿ ಲೋನ್ಲಿ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ನಿಂದ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಚೈತನ್ಯಪೂರ್ಣ ಹತ್ತು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದೆಂದು ಸಹ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.lonelyplanet.com/lebanon/beirut |title=Beirut Travel Information and Travel Guide&nbsp;— Lebanon |publisher=Lonely Planet |date=2009-03-24 |accessdate=2009-05-05}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಬೈರುತ್ ನ ಇತಿಹಾಸ 5000 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಹಿಂದಿನದು.<ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9404E2D9103EF930A15751C0A961958260 ನಾಗರಿಕತೆಯ 5000 ವರ್ಷಗಳ ಶೇಷ ಹಾಗೂ ನಿರುಪಯುಕ್ತ ಕಲ್ಲು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳಂತಹ ವಸ್ತುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬೈರೂತ್], ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್</ref><ref name="LebEmbU.S.">[http://www.lebanonembassyus.org/country_lebanon/history.html ಲೆಬನಾನ್ ನ ವಾಸ್ತವಿಕ ಚಿತ್ರಣ: ಇತಿಹಾಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110128123851/http://www.lebanonembassyus.org/country_lebanon/history.html |date=2011-01-28 }} ಲೆಬನಾನಿನಲ್ಲಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ</ref> ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಉತ್ಖನನಗಳು ಫೋನೀಷಿಯನ್, ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರೀಕ್ ನಾಗರಿಕತೆ, ರೋಮನ್, ಬೈಜಾಂಟೈನ್, ಅರಬ್, ಕ್ರುಸೇಡರ್ ಮತ್ತು ಓಟ್ಟೋಮಾನ್ ಗಳ ಅವಶೇಷಗಳ ಪದರುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://wwwlb.aub.edu.lb/~webpubof/research/21report/as/hist_projects.html ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳು - ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನ ವಾಸ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206033532/http://wwwlb.aub.edu.lb/~webpubof/research/21report/as/hist_projects.html |date=2008-12-06 }}, ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿನ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (AUB)</ref> "ಅಮರ್ನ ಲಿಪಿಗಳಲ್ಲಿ" ಕ್ಯುನೈಫಾರ್ಮ್ <ref name="LebEmbU.S."/> ಹಲಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 14 ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಕ್ಕೂ ಬೈರುತ್ ಗೆ ಮೊದಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಧಾರವಿದೆ. ''ಬೈರುತ'' <ref>[http://www.case.edu/univlib/preserve/Etana/encyl_biblica_l-p/philologus-pildash.pdf ''ಫೋಯೆನ್ಷಿಯಾ'' ] ದ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶ್ವಜ್ಞಾನಕೋಶದ ಬೈಬ್ಲಿಕಾದಲ್ಲಿ, ಕೇಸ್ ವೆಸ್ಟ್ರನ್ ರಿಸೆರ್ವ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ</ref>(ಬೈರುತ್) ದ ಅಮ್ಮುನಿರ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಮಹಾರಾಜನಿಗೆ ಮೂರು ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ್ದನು.<ref>[http://encyclopedia.jrank.org/PER_PIG/PHOENICIA.html?locale=es ಫೋಯೆನ್ಷಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206015043/http://encyclopedia.jrank.org/PER_PIG/PHOENICIA.html?locale=es |date=2008-12-06 }}, ಜ್ರಾಂಕ್.ಆರ್ಗ್</ref> ಬೈಬ್ಲೋಸ್ ನ ರಿಬ್-ಹಡ್ಡ ದಿಂದ ಇರುವ ಪತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೈರುತ ಸಹ ಪರಾಮರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದುತ್ತಾ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಹೂಳು ತುಂಬಿಕೊಂಡ ನದಿಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪುರಾತನ ವಸಾಹತುಯಿತ್ತು. ಈ ನಗರವು ''ಬೆರೈಟುಸ್'' (Βηρυτός) ಎಂದು ಪೂರ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು (ಪಾರಂಪರಿಕ ಗ್ರೀಕ್ ಸ್ಥಳಗಳ ಹೆರುಗಳನ್ನು ನೋಡಿರಿ); ಬೈರುತ್ ನ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿನ ಕಲೆ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಖೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಚೀನ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಚಿಕೆಗೆ 1934 ರಲ್ಲಿ ಈ ಹೆಸರು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>ಬೆರೈಟಸ್ ಪ್ರಾಚೀನ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ಬೈರುತ್ ನ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (AUB)</ref> === ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರೀಕ್ ನಾಗರಿಕತೆ/ರೋಮನ್ ಕಾಲಾವಧಿ === ಸೆಲೌಸಿಡ್ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕಾಗಿ ಆಂಟಿಯೊಚುಸ್ VII ಸಿಡೆಟೆಸ್ ನ ಜೊತೆಯ ಪ್ರತಿಸ್ಫರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಡಿಯೊಡೊಟುಸ್ ಟ್ರೈಪೂನ್ ನಿಂದ, ಕ್ರಿ.ಪೂ. 140 ರಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ನಾಶಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬೈರುತ್ ತಕ್ಷಣ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಮಪಡಿಸಿದ ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಯೋಜನೆಯಂತೆ ಪುನರ್ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಸೆಲೌಸಿಡ್ ಲಯೊಡೈಸ್ ಎಂಬುವರ ಗೌರವಕ್ಕಾಗಿ, ''ಪೋನೀಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಲಯೊಡೈಸಿಯಾ '' {{lang-el|Λαοδικεια ή του Φοινίκη}}ಎಂದು ಅಥವಾ ''ಕ್ಯನಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಲಯೊಡೈಸಿಯಾ '' ಎಂದು ಪುನರ್ನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು. ಆಧುನಿಕ ನಗರವು ಪುರಾತನ ನಗರದ ಮೇಲೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಹಾಗೂ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯ ನಂತರದವರೆಗೂ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಪ್ರಾಚೀನ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದ ಉತ್ಖನನವು ನೆರವೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು; ಈಗ ಪುರಾತನ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗೆ ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಳಗಳು ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬೈರುತ್ ನ ಆಧುನಿಕ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ, ಸೌಕ್ ಟಾವಿಲೆ, ಇಂದಿಗೂ ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ನಾಗರಿಕತೆ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ರ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದೆಯೆಂದು 1994 ರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಉತ್ಖನನದ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಸ್ಥಿರ ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಬೆರೈಟುಸ್ ನ ಮೊದಲ ಶತಮಾನದ-ಮಧ್ಯದ ನಾಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಐಶ್ವರ್ಯ ದೇವತೆ ಟೈಚೆ ಯ ತಲೆಯ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ; ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಗರದ ಚಿನ್ಹೆಯು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ: ಒಂದು ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಲಂಗರನ್ನು ಸುತ್ತಿಕೊಂಡಿದೆ. 15 ನೇ ಶತಮಾನದ [[ವೆನಿಸ್‌|ವೆನಿಸ್]] ನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಮುದ್ರಣಕಾರ ಆಲ್ದುಸ್ ಮನುಟಿಸ್ ನಿಂದ ಈ ಸಂಕೇತವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 64 ರಲ್ಲಿ ಅಗ್ರಿಪ್ಪ ನಿಂದ ಬೈರುತ್ ಗೆಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಮಗಳು ಜುಲಿಯಾಳ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ನಗರವು ಪುನರ್ನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು; ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು ಕಲೋನಿಯಾ ಜೂಲಿಯಾ ಅಗುಸ್ಟಾ ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಬೆರೈಟುಸ್ ಎಂದಾಯಿತು.<ref name="DTBcom"/><ref name="LPlanet">[http://www.lonelyplanet.com/worldguide/destinations/middle-east/lebanon/beirut?v=print ಬೈರುತ್ ನ ಪರ್ಯಟನಾ ಮಾಹಿತಿಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071023085407/http://www.lonelyplanet.com/worldguide/destinations/middle-east/lebanon/beirut?v=print |date=2007-10-23 }}, [http://www.lonelyplanet.com/ ಲೋನ್ಲಿ ಪ್ಲಾನೆಟ್]</ref><ref>[http://ukar.ff.cuni.cz/EN/proj-beirut.html ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿನ ಝೆಕ್ ಭೂಶೋಧನೆಗಳು, ಹುತಾತ್ಮರ ಚೌಕ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130723183833/http://ukar.ff.cuni.cz/EN/proj-beirut.html |date=2013-07-23 }}, ಇನಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಆರ್ಖಿಯಾಲಜಿ.</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಿರಿಯರ ಎರಡು ರೋಮನ್ ದೊಡ್ಡ ವಸಾಹತುಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು: ಐದನೆಯ ಮೆಸಿಡೊನಿಯ ಮತ್ತು ಮೂರನೆಯ ಗಾಲ್ಲಿಕ್. ನಗರವು ಬೇಗನೆ ರೋಮನೀಕರಣಗೊಂಡಿತು. ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಮಾರಕಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಬೆರೈಟುಸ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತು.<ref name="DTBcom">[http://www.downtownbeirut.com/AboutBeirut.html ಬೈರುತ್ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಬೈರುತ್ ನ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090423075733/http://www.downtownbeirut.com/AboutBeirut.html |date=2009-04-23 }}, ಡೌನ್ ಟೌನ್ ಬೈರುತ್.ಕಾಂ ಮರುಸಂಪಾದನೆ ನವೆಂಬರ್‌ 13, 2009ರಲ್ಲಿ.</ref> ರೋಮನ್ನರ ಕೆಳಗೆ ಹೆರೋಡ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನ ರಾಜವಂಶದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಹಾಗೂ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 14 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ''ಕಲೋನಿಯಾ'' ಆಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ''ಕಾಲೋನಿಯಾ ಜೂಲಿಯಾ ಆಗುಸ್ಟಾ ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ಬೆರೈಟುಸ್ '' ಎಂದಾಯಿತು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೈರುತ್ ನ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಯು ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://student.britannica.com/comptons/article-230135 ಬೈರುತ್] {{Webarchive|url=https://archive.is/20120524192722/http://student.britannica.com/comptons/article-230135 |date=2012-05-24 }}, ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ.ಕಾಂ</ref> ಫೋನೀಷಿಯಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳಾದ ಪಪಿನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಉಲ್ಪಿಯನ್, ರೋಮ್ ನ ಇಬ್ಬರು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ ಪಂಡಿತರು, ಸೆವೆರನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೋಧಿಸಿದರು. 6 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಸಮಗ್ರ ''ರೋಮನ್ ಶಾಸನ ಸಂಹಿತೆಗಳನ್ನು '' ಜುಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದಾಗ, ಈ ಇಬ್ಬರು ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರ ಪಂಡಿತರಿಂದ ಕಾನೂನಿನ ಸಮೂಹದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವು ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಜುಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಮೂರು ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ಈ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಮಾನ್ಯತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು(533). ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ವಿಧ್ವಂಸಕ ಭೂಕಂಪದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ(551),<ref name="LebEmbU.S."/><ref name="DTBcom"/><ref>[http://www.fullbooks.com/History-of-Phoenicia7.html ಫೋಯೆನ್ಷಿಯಾದ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ], ಫುಲ್ ಬುಕ್ಸ್.ಕಾಂ. ಮರುಸಂಪಾದನೆ ನವೆಂಬರ್‌ 13, 2009ರಲ್ಲಿ.</ref> ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಸಿಡೋನ್ ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ikamalebanon.com/national_heritage/south_nh/sth_cities_nh/saida.htm |title=Saida (Sidon) |publisher=Ikamalebanon.com |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090628084129/http://www.ikamalebanon.com/national_heritage/south_nh/sth_cities_nh/saida.htm |url-status=dead }}</ref> ಬೆರೈಟುಸ್ ಒಂದರಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು 30,000 ಜನ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು ಹಾಗೂ ಫೋನೀಷಿಯಾದ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ, ಒಟ್ಟು ಸಾವು ನೋವುಗಳು 250,000 ಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="LPlanet"/> [[ಚಿತ್ರ:Beyrouth-histoire1.jpg|thumb|left|ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಂಜು ಮುಸುಕಿದ ಮೌಂಟ್ ಸನೈನ್ ನ ಜೊತೆ ಬೈರುತ್ ನ ಅವಲೋಕನ - 19 ನೇ ಶತಮಾನ]] === ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗ === 635 ರಲ್ಲಿ ಬೈರುತ್ ಅರಬ್ಬರ ಕೈ ಸೇರಿತು.<ref name="LPlanet"/><ref name="BritUKBeir">[http://www.britannica.com/ebc/article-9356914 ಬೈರುತ್], ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ.ಕಾಂ</ref> ಪೌರಾತ್ಯ [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ|ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್]] ವ್ಯಾಪಾರದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ, ಬೈರುತ್ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಕ್ಕ ದಿಂದ ಹಿಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1110 ರಿಂದ 1291 ರ ವರೆಗೆ ಅದು ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ಜೆರೋಸಲೆಮ್ ಗಳ ಕ್ರುಸೇಡರ್ ಗಳ ವಶದಲ್ಲಿತ್ತು. ಬೈರುತ್ ನ ಹಳೆಯ ಪ್ರಭು, ಜಾನ್ ಆಫ್ ಇಬೆಲಿನ್ (1179–1236) ಸಲಾದಿನ್ ಜೊತೆಯ ಯುದ್ಧಗಳ ನಂತರ ನಗರವನ್ನು ಪುನರ್ರಚಿಸಿದನು, ಹಾಗೂ ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ಇಬೆಲಿನ್ ಕುಟುಂಬದ ಅರಮನೆಯನ್ನು ಸಹ ಕಟ್ಟಿಸಿದನು.<ref name="BritUKBeir"/> === ಒಟ್ಟೋಮಾನ್ ಆಳ್ವಿಕೆ === ಒಟ್ಟೋಮಾನ್ ರ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಬೈರುತ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಡ್ರುಜ್ ಅರಬ್ ರಾಜರಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ, ಫಕ್ರ್ ಎಡ್-ದಿನ್ ಮಾನ್ II, 17 ನೆಯ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆಯೇ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಬಲಪಡಿಸಿದನು,<ref name="JJ">[http://encyclopedia.jrank.org/BEC_BER/BEIRUT.html ಬೈರುತ್], ಜ್ರಾಂಕ್.ಆರ್ಗ್</ref> ಆದರೆ 1763 ರಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು [[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಒಟ್ಟೋಮಾನ್]] ರು ಪುನಃ ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="JJ"/> [[ಡಮಾಸ್ಕಸ್]] ನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಬೈರುತ್ ಸಿರಿಯಾದ ಕಡಲ ವ್ಯಾಪಾರ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಕಾ ರ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುರಿಯಿತು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಅದನ್ನು ಉಪಾಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾನಭ್ರಷ್ಟವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಜೆಜ್ಜರ್ ಮತ್ತು ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಹ್ ಪಾಶಾರ ಕೈಕೆಳಗೆ ಅಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮಾನ್ ರ ಮುಂದಾಳುತನದ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಗೆದ್ದಂತಹ ಯುಗಾರಂಭದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬೈರುತ್ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಅವನತಿ ಹೊಂದಿತ್ತು (ಸುಮಾರು 10,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆ) ಹಾಗೂ ಒಟ್ಟೋಮಾನ್ ರು, ಸ್ಥಳೀಯ ಡ್ರುಜರು ಮತ್ತು ಮಾಮ್ಲುಕರ ಮಧ್ಯೆ ಹೋರಾಟದ ಒಂದು ವಸ್ತುವಾಯಿತು. 1832 ರಲ್ಲಿ, ಇಬ್ರಾಹಿಂ ಪಾಶಾ ಅಕ್ಕಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಬೈರುತ್ ತನ್ನ ಪುನರ್ಜಾಗೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref>''ಕಾರ್ಪಸ್ ಇನ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ನಮ್ ಅರ್ಬಿಕಾರುಮ್ ಪ್ಯಾಲೈಸ್ಟೈನೆ'' , ಮೋಶೆ ಶೆರೋನ್ ರಿಂದ</ref> [[ಚಿತ್ರ:Grand serail solidere 6.jpg|thumb|ಬೈರುತ್ ನ ವೈಭವಯುತ ಸೆರೈಲ್ ನ ನೋಟ - 1930 ರ ಸರಿಸುಮಾರಿಗೆ]] ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ವೇಳೆಗೆ ಬೈರುತ್ ಯುರೋಪಿನ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಜೊತೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. ಲೆಬನಿಯನ್ನರ ಸಿಲ್ಕ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ರಫ್ತಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ಅಭಿರುಚಿಗಳು ಈ ನಗರವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು ಹಾಗೂ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಇಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೋಮನ್ ರ ಶಕ್ತಿಯು ಅವನತಿಯತ್ತ ಸಾಗಿತು. ಪಂಥದ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಘರ್ಷಣೆಗಳು, ಅಧಿಕಾರದ ಶೂನ್ಯಸ್ಥಳಗಳು, ಹಾಗೂ ವಲಯದ ರಾಜಕೀಯ ಭೌತಿಕ ಅಥವಾ ನೈತಿಕ ಶಕ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ 1860 ರ ಲೆಬನಾನ್ ನ ದಂಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಮೌಂಟ್ ಲೆಬನಾನ್ ಹಾಗೂ ಡಮಾಸ್ಕಸ್ ನಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಓಡಿ ಬಂದ ಮರೊನೈಟ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ನಿರಾಶ್ರಿತರಿಗೆ ಬೈರುತ್ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು.<ref>ಫವಾಜ್, ಲೈಲಾ. "ದಿ ಸಿಟಿ ಆಂಡ್ ದಿ ಮೌಂಟೈನ್", 'ಇಂಟರ್ನಾಷನ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಮಿಡಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಸ್ಟಡೀಸ್' 16 ಸಂಖ್ಯೆ. 4 (ನವೆಂಬರ್. 1984), 493.</ref> ವಿಶಾಲ ಲೆಬನಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯದ ಜನಾಂಗೀಯದ ಘರ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿತ್ತುತ್ತಾ, ಇದು ಸ್ವತಃ ಬೈರುತ್ ನ ಜನಾಂಗೀಯ ರಚನೆಯನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬೈರುತ್ ಈ ಮಧ್ಯೆ ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದಲು ಶಕ್ತವಾಯಿತು. ಇದು ಪುನಃ ಯುರೋಪಿನ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯ ಒಂದು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪಾರ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯುದಯವು ತಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಆಂತರಿಕ ದೃಢತೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ ಎಂಬ ನಗರದ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ತಿಳುವಳಿಕೆಯು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಐಬಿದ್., 490</ref> 1888 ರಲ್ಲಿ, ಸಂಜಕ್ ನ ಲಟಾಕಿಯ, ಟ್ರಿಪೊಲಿ, ಬೈರುತ್, ಅಕ್ಕ ಮತ್ತು ಬೆಕ್ಕ ಸೇರಿದಂತೆ, ಬೈರುತ್ ಸಿರಿಯಾದಲ್ಲಿ <ref>[http://www.macalester.edu/courses/geog61/jmhamilton/modern.html ಆಧುನಿಕ ಬೈರುತ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180915181848/https://www.macalester.edu/courses/geog61/jmhamilton/modern.html |date=2018-09-15 }}, ಮೆಕೆಲೆಸ್ಟೆರ್ ಕಾಲೇಜು</ref> ಒಂದು ವಿಲಾಯತ್ ನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="LebanonLinks">[http://www.lebanonlinks.com/country/beirut_history_beyrouth.html ಬೈರುತ್ ನ ಇತಿಹಾಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090106234850/http://www.lebanonlinks.com/country/beirut_history_beyrouth.html |date=2009-01-06 }}, ಲೆಬನಾನ್ ಲಿಂಕ್ಸ್</ref> ಈ ವೇಳೆಗೆ, ಬೈರುತ್ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವಭಂಧುತ್ವದ ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆದು, ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜೊತೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಬೈರುತ್ ನ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಂತಹ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಹುಟ್ಟಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಧರ್ಮಪ್ರಚಾರದ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೈರುತ್ ಬೆಳೆಯಿತು. ಒಂದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ನೀರು ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಒಂದರಿಂದ ಗ್ಯಾಸ್ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಯುರೋಪಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಸಿಲ್ಕ್ ರಫ್ತುಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವಬೀರಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪಿಗಳು ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಬಂದರನ್ನು (1894) ಮತ್ತು ಲೆಬನಾನ್ ಮುಖಾಂತರ ಡಮಾಸ್ಕಸ್ ಗೆ, ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಅಲೆಪ್ಪೊ ಗೆ (1907) ಒಂದು ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ನಂತರ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಹಡಗುಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಸೆಲ್ಲೆ ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪಾರವು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಬೇರೆ ಯಾವುದೇ ಯುರೋಪಿನ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಿಂತ ಫ್ರೆಂಚ್ ಪ್ರಭಾವವು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. 1911 ರಲ್ಲಿ, ಮುಸ್ಲಿಮರು, 36,000; ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು, 77,000; ಜ್ಯೂಗಳು, 2500; ಡ್ರುಜರು, 400; ವಿದೇಶೀಯರು, 4100 ಎಂದು ''ಎನಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಬ್ರಿಟಾನಿಕಾ'' ದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಮಿಶ್ರಣವು ವರದಿ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. {{Wide image|بيروت_القرن_١٩_أسود_أبيض.jpg|800px|An aerial [[panorama|panoramic]] view of Beirut sometime in the last third of the 19th century}} === ಆಧುನಿಕ ಯುಗ === [[ಚಿತ್ರ:Green Line, Beirut 1982.jpg|thumb|ಪಶ್ಚಿಮ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವ ಬೈರುತ್ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಹಸಿರು ರೇಖೆ, 1982]] [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಮೊದಲನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧವನ್ನು]] ಅನುಸರಿಸಿ ಒಟ್ಟೊಮಾನ್ ರ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಪತನದ ನಂತರ ಬೈರುತ್ ಉಳಿದ ಲೆಬನಾನಿನ ಸಹಿತ ಫ್ರೆಂಚ್ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. 1943 ರಲ್ಲಿ ಲೆಬನಾನ್ ಸ್ವತಂತ್ರವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಬೈರುತ್ ಅದರ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವಾಯಿತು. ಅದು ತಕ್ಷಣ ಅರಬ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಒಂದು ಬೌದ್ಧಿಕ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು ಹಾಗೂ ವೇಗವಾಗಿ ಅರಬ್ ವಿಶ್ವದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗದ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಸಿ ಸ್ಥಳವಾಯಿತು. 1975 ರಲ್ಲಿ ಲೆಬನಿಯನ್ನರ ಆಂತೆರಿಕ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧವು ದೇಶದೆಲ್ಲಡೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಈ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಭ್ಯುದಯದ ಯುಗವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು.<ref>[http://www.foreignpolicy.com/users/login.php?story_id=2809&amp;URL=http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=2809 An Alternate Alternative History] {{Webarchive|url=http://webarchive.loc.gov/all/20050408090541/http://www.foreignpolicy.com/users/login.php?story_id=2809&URL=http://www.foreignpolicy.com/story/cms.php?story_id=2809 |date=2005-04-08 }}, Foreign Policy</ref><ref>[http://travel.independent.co.uk/middle_east/article84731.ece ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070124231823/http://travel.independent.co.uk/middle_east/article84731.ece |date=2007-01-24 }}, ದಿ ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್</ref> ಯುದ್ಧದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬೈರುತ್ ಒಂದು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ನಡುವೆ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಡಿತ್ತು.<ref>[http://www.globalsecurity.org/military/world/war/lebanon.htm ಲೆಬನಾನ್ (ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧ 1975–1992], ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ</ref> ಈ ಹಿಂದೆ ನಗರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದ ಬೈರುತ್ ನ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶವು "ಗ್ರೀನ್ ಲೈನ್" ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿ ನಿರ್ವಾಸಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಇತರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಓಡಿ ಹೋದರು. ಇತರೆ ಸಾವಿರಾರು ಜನಗಳು ಯುದ್ಧದುದ್ದಕ್ಕೂ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು, ಹಾಗೂ ನಗರದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಧ್ವಂಸವಾಯಿತು. ಒಂದು ಗೊತ್ತಾದ ವಿನಾಶಕಾರಕ ಅವಧಿಯು 1982 ರ ಇಸ್ರೇಲಿಯರ ಮುತ್ತಿಗೆ, ಆ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬೈರುತ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಇಸ್ರೇಲಿ ಸೈನ್ಯದವರಿಂದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. 1983 ರಲ್ಲಿ, ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಯು.ಎಸ್. ಸೇನಾಪಾಳ್ಯಗಳು ಬಾಂಬ್ ನಿಂದ ಸ್ಫೋಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>[https://web.archive.org/web/20120402220339/http://www.cdi.org/terrorism/chronology-pr.cfm ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ - ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ಆಕ್ರಮಣಗಳ ವಿಷಯಸೂಚಿ], CDI [[ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ|ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ]] ಯೋಜನೆ</ref><ref>[http://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/target/etc/cron.html ಫ್ರಂಟ್ ಲೈನ್: ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೇಲೆ ದೃಷ್ಟಿ: ಅಮೇರಿಕಾದವರ ಮೇಲೆ ಆತಂಕವಾದಿ ಆಕ್ರಮಣಗಳು, 1979–1988], ಪಿಬಿಎಸ್.ಆರ್ಗ್</ref><ref>[http://www.lebaneseforces.com/bombingofmarinebarracks.asp ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸತ್ಯಾಂಶ: ಸಮುದ್ರದ ಸೇನಾಪಾಳ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಬಾಂಬ್ ಸ್ಫೋಟನ, ಅಕ್ಟೋಬರ್ 23, 1983], ಲೆಬನೀಸ್ ಫೋರ್ಸಸ್.ಕಾಂ</ref> 1990 ರ ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಲೆಬನಾನ್ ಪ್ರಜೆಗಳು ಬೈರುತ್ ಅನ್ನು ಪುನರ್ರಚನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಹಾಗೂ ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ 2006 ರ ಇಸ್ರೇಲ್-ಲೆಬನಾನ್ ಘರ್ಷಣೆ ಪ್ರಾರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ ನಗರವು ವಾಣಿಜ್ಯ, ಫ್ಯಾಷನ್, ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸದ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಾಗೂ ಬೌದ್ಧಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಪುನರ್ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1994 ರಲ್ಲಿ ರಫಿಕ್ ಹರಿರಿ ಯವರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕಂಪನಿ, ಸೋಲಿಡೇರ್ ನಿಂದ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬೈರುತ್ ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾಗಗಳ ಪುನನಿರ್ಮಾಣವು ನೆಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಡುಪು ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ ಎಲಿ ಸಾಬ್, ಆಭರಣ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ ರಾಬರ್ಟ್ ಮೊವಾಡ್ ಅಂತಹವರು ನಿವಾಸಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಹಾಗೂ OTV, ಅಲ್ ಮನಾರ್ ಟಿವಿ, LBC, ಫ್ಯೂಚರ್ ಟಿವಿ, ನ್ಯೂ ಟಿವಿ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಉಪಗ್ರಹ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಬೈರುತ್ ಒಂದು ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಏಷಿಯಾ ಕ್ಲಬ್ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಮತ್ತು ಏಷಿಯನ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಕಪ್ ಗಳನ್ನು ಈ ನಗರವು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಬೈರುತ್ ಎಂಟು ಬಾರಿ, 1960–1964, 1999, 2001–2002 ರಲ್ಲಿ, ಮಿಸ್ ಯುರೋಪ್ ನ ಒಂದು ಅದ್ಭುತ ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಿತು. ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿನ ಸೈಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಬೇ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ 2005 ರಲ್ಲಿ ಲೆಬನಿಯನ್ನರ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ರಫಿಕ್ ಹರಿರಿ ಯವರ ಕೊಲೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಶವನ್ನೇ ಅಲುಗಾಡಿಸಿತು.<ref>[http://www.lgic.org/en/history_lebanon2005.php ಲೆಬನಾನಿನ ಇತಿಹಾಸ (ಸಿಡಾರ್ ನ ಕ್ರಾತಿಗಳು)], LGIC. ಮರುಸಂಪಾದನೆ ನವೆಂಬರ್‌ 19, 2007ರಲ್ಲಿ.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20071223232110/http://watch.windsofchange.net/revolution_03.htm Watch - The Cedar Revolution], The Winds of Change. ಮರುಸಂಪಾದನೆ ನವೆಂಬರ್‌ 13, 2009ರಲ್ಲಿ.</ref> ಸರಿಸುಮಾರು ಹರಿರಿ ಯವರ ಮರಣದ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ವಿರೋಧಿ ಮೇಳಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನ ಸೇರಿದ್ದರು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/4346613.stm 'ರಿಕಾರ್ಡ್' ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿರೋಧ], [http://news.bbc.co.uk/ BBC ನ್ಯೂಸ್]</ref><ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2007/11/22/AR2007112200832.html?nav=rss_email/components ಲೆಬನಾನ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಆಶಾಜನಕದಿಂದ ಅಸಹಾಯಕತೆಗೆ], ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್,ಕಾಂ</ref> ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಲೆಬನಾನಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ "ಸೇಡಾರ್ ಕ್ರಾಂತಿ" ಯು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ಮೇಳವಾಗಿತ್ತು.<ref>[http://edition.cnn.com/2005/WORLD/meast/03/14/lebanon.syria/index.html ನ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹರಿರಿ ಸಹೋದರಿ ಕರೆಕೊಟ್ಟಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206051248/http://edition.cnn.com/2005/WORLD/meast/03/14/lebanon.syria/index.html |date=2008-12-06 }}, CNN ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್</ref> ಕೊನೆಯ ಸಿರಿಯಾ ಸೈನ್ಯಗಳು 26 ನೆಯ ಏಪ್ರಿಲ್ 2005 ರಂದು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಂಡವು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/april/26/newsid_4918000/4918584.stm ಈ ದಿವಸದಲ್ಲಿ - 26 ಏಪ್ರಿಲ್], [http://www.bbc.co.uk/ BBC.co.uk]</ref> ಆ ಎರಡೂ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು 15 ನೆಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2008 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಯಭಾರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಂಡವು.<ref>{{cite web|url=http://www.voanews.com/english/2008-10-15-voa44.cfm |title=Syria, Lebanon Formally Launch Diplomatic Relations |publisher=Voanews.com |date= |accessdate=2009-05-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081020080440/http://www.voanews.com/english/2008-10-15-voa44.cfm|archivedate=2008-10-20}}</ref> ಆದರೂ 2006 ರ ಲೆಬನಾನ್ ಯುದ್ಧದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಹಾಜಿಬೊಲ್ಲಾವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಾಡಿದ ಇಸ್ರೇಲಿ ಗುಂಡಿನ ಸುರಿಮಳೆಗೆ, ಬೈರುತ್ ನ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳು ನಾಶಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಹಾಜಿಬೊಲ್ಲಾರ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಬಡ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಯಾತೆ ಗಳಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಬೈರುತ್ ಗೆ ಹಾನಿಯಾಯಿತು. ಮೇ 2008 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿಗೆ ಪುನರ್ವಸತಿಗೊಂಡ ಸರ್ಕಾರದ ಹಿಂಬಾಲಕರು ಮತ್ತು ವಿರೋಧಿ ಬಣದ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಹಾಜಿಬೊಲ್ಲಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಅನ್ನು ಕೆಲವೇ ಕಾಲ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಅದನ್ನು ಲೆಬನಾನಿನ ಸೈನ್ಯದ ವಶಕ್ಕೆ ಕೊಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ನಂತರ (ಅದನ್ನು ಮುಂದೆ ರದ್ದು ಪಡಿಸಲಾಯಿತು), ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರ ಘರ್ಷಣೆಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಈ ಘಟನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಆ ದೇಶದ ರಾಜಕುಮಾರನ ಆಹ್ವಾನದ ನಂತರ ಒಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂವಾದ ಸಮ್ಮೇಳನಕ್ಕಾಗಿ ಕತಾರ್ ನ ರಾಜಧಾನಿ ದೋಹಾ ಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲಾ ಹೊಡೆದಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಪಕ್ಷಗಳವರೂ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು. ಆ ಸಭೆಯ ಮುಕ್ತಾಯದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು, ದೇಶಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ನೇಮಕಾತಿ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ವಿರೋಧಿಗಳೂ ಸೇರಿಕೊಂಡಂತೆ ಒಂದು ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಂತಹ ಅನೇಕ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೋಹಾ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾದಂತೆ, ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ವಿರೋಧಿಗಳ ಶಿಬಿರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು. == ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:BeirutRaouche1.jpg|thumb|ಪಿಜನ್ಸ್ ರಾಕ್ (ರೌಚೆ)]] [[ಚಿತ್ರ:Beirut SPOT 1113.jpg|thumb|left|upright|ಸ್ಪಾಟ್ ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ನೋಡಲ್ಪಟ್ಟ ಬೈರೂತ್ ನ ನೋಟ]] ಬೈರುತ್ ಸುಮಾರು ಲೆಬನಾನ್-ಇಸ್ರೇಲ್ ಗಡಿಯ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದೊಳಕ್ಕೆ <ref name="autogenerated1">[http://www.macalester.edu/geography/courses/geog261/efarhat/%20beirut/geography.htm ಬೈರುತ್ - ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದ ಒಂದು ಮುತ್ತು]{{Dead link|date=May 2009}}</ref> ಪಶ್ಚಿಮಾಭಿಮುಖವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಾ {{convert|94|km|abbr=on}}ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://geography.howstuffworks.com/middle-east/geography-of-beirut.htm |title=Howstuffworks "Geography of Beirut" |publisher=Geography.howstuffworks.com |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090428115539/http://geography.howstuffworks.com/middle-east/geography-of-beirut.htm |url-status=dead }}</ref> ಈ ನಗರವು ಲೆಬನಾನ್ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಅದು ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ, ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಎರಡು ಬೆಟ್ಟಗಳಾದ ಅಲ್-ಅಶ್ರಫಿಯಾ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಮುಸೈತಿಬಾಹ್ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ನಡುವೆ ತನ್ನ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.; ಬೈರುತ್ ನ ಗವರ್ನರ್ ರವರ ಆಫೀಸಿನ ಕ್ಷೇತ್ರವು {{convert|18|km2|sqmi}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ನಗರದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಕ್ಷೇತ್ರವು {{convert|67|km2|sqmi}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="autogenerated1"/> ಬೈರುತ್ ನ ಕರಾವಳಿ ಸುಮಾರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾಗಿದೆ; ಕಲ್ಲಿನ ಸಮುದ್ರ ತೀರಗಳು, ಮರಳಿನ ದಡಗಳು ಹಾಗೂ ಸಮುದ್ರದ ಕಡಿದಾದ ಬಂಡೆಗಳು ಒಂದರ ಪಕ್ಕ ಮತ್ತೊಂದಿವೆ. === ಹವಾಗುಣ/ವಾತಾವರಣ === ಉಷ್ಣದ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಮಳೆಯಿಲ್ಲದ ಬೇಸಿಗೆ, ಹಿತಕರವಾದ ಚಳಿಗಾಲ ಹಾಗೂ ವಸಂತ ಕಾಲ, ತಂಪಾದ ಮಳೆಯ ಚಳಿಗಾಲದ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಬೈರುತ್ ಹೊಂದಿದೆ. 29&nbsp;°C (84&nbsp;°F) ರ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸರಾಸರಿ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಸಹಿತ ಆಗಸ್ಟ್ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉಷ್ಣತೆ ಹೊಂದಿರುವ ತಿಂಗಳು, ಹಾಗೂ 10&nbsp;°C (50&nbsp;°F) ರ ತಿಂಗಳ ಸರಾಸರಿ ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣಾಂಶದ ಸಹಿತ ಜನವರಿ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರುವರಿ ವರ್ಷದ ಅತ್ಯಂತ ತಂಪಾದ ತಿಂಗಳುಗಳು. ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಮತ್ತು ಸಾಯಂಕಾಲ ಪ್ರಬಲವಾದ ಗಾಳಿಯ ದಿಕ್ಕು ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ, ಅಂದರೆ ದಡದ ಮೇಲಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಕಡೆಗೆ ಅಥವಾ [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ|ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದಿಂದ]] ಭೂಮಿಯತ್ತ ಬೀಸುತ್ತದೆ; ರಾತ್ರಿಯ ವೇಳೆ ಗಾಳಿಯು ಬೀಸುವ ದಿಕ್ಕು ವಿರುದ್ಧವಾಗುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಆಗ ಭೂಮಿಯಿಂದ ದಡದ ಕಡೆಗೆ ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲೆ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲ, ಶರತ್ಕಾಲ ಹಾಗೂ ವಸಂತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೀಲುವ ಎಲ್ಲಾ ಮಳೆಯಿಂದ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆಯು 860 ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ (34.1 ಅಂಗುಲಗಳು). ಶರತ್ಕಾಲ ಮತ್ತು ವಸಂತ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬರುವ ರಭಸವಾದ ಜಡಿ ಮಳೆಯು ನಿಯಮಿತ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಮನಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಬಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆಯನ್ನು (ಏನಾದರೂ ಇದ್ದಲ್ಲಿ) ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ಮಂಜುಬಹಳ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಶಿಯಾಗದೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬಹಳವಾಗಿ ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಆಲಿಕಲ್ಲು ಹಾಗೂ ಹಿಮ ಮಳೆಯು ಬರಬಹುದು. 1920, 1942 ಮತ್ತು 1950 ರಲ್ಲಿ ಬಂದಂತಹ ಮೂರು ದೊಡ್ಡ ಮಂಜಿನ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ಅಪವಾದಗಳಾಗಿವೆ. <div class="center">{{Weather box |location = Beirut |metric first = Yes |single line = Yes |Jan high F = 63 |Feb high F = 63 |Mar high F = 66 |Apr high F = 72 |May high F = 78 |Jun high F = 82 |Jul high F = 85 |Aug high F = 87 |Sep high F = 85 |Oct high F = 81 |Nov high F = 74 |Dec high F = 67 |year high F = 75.3 |Jan low F = 52 |Feb low F = 51 |Mar low F = 54 |Apr low F = 59 |May low F = 65 |Jun low F = 71 |Jul low F = 75 |Aug low F = 76 |Sep low F = 74 |Oct low F = 69 |Nov low F = 61 |Dec low F = 55 |year low F = 63.5 |Jan precipitation mm = 190.9 |Feb precipitation mm = 133.4 |Mar precipitation mm = 110.8 |Apr precipitation mm = 46.3 |May precipitation mm = 15.0 |Jun precipitation mm = 1.5 |Jul precipitation mm = 0.3 |Aug precipitation mm = 0.4 |Sep precipitation mm = 2.3 |Oct precipitation mm = 60.2 |Nov precipitation mm = 100.6 |Dec precipitation mm = 163.8 |year precipitation mm = 825.5 |Jan rain days = 13 |Feb rain days = 11 |Mar rain days = 7 |Apr rain days = 4 |May rain days = 2 |Jun rain days = 0 |Jul rain days = 0 |Aug rain days = 0 |Sep rain days = 1 |Oct rain days = 4 |Nov rain days = 8 |Dec rain days = 13 |source 1 = [http://www.climate-zone.com/climate/lebanon/fahrenheit/beirut.htm] |source 2 = [[World Meteorological Organisation]] ([[United Nations|UN]]) <ref name = WMO>{{cite web |url = http://worldweather.wmo.int/112/c00214.htm |title = World Weather Information Service - Beirut |access-date = 2010-09-17 |archive-date = 2010-03-28 |archive-url = https://web.archive.org/web/20100328215416/http://worldweather.wmo.int/112/c00214.htm |url-status = dead }}</ref> |date=August 2010 }}</div> === ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಟರ್ ಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Beirut Districts.png|thumb|ಬೈರುತ್ ನ 12 ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ ಗಳ ಭೂಪಟ]] {{Prose|date=April 2009}} ಬೈರುತ್ ಅನ್ನು 12 ಮಾನ್ಯಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮುನಿಸಿಪಾಲಿಟಿಗಳ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ (''ಕ್ವಾರ್ಟಿಯರ್ಸ್'' ) ಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ:<ref>{{cite web |url=http://www.beirut.gov.lb/www.beirut.gov.lb/MCMSAR/%D8%AD%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A9+%D8%A8%D9%8A%D8%B1%D9%88%D8%AA/ |title=Beirut's Official Webcite |accessdate=2008-04-23 |archive-date=2008-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080521100928/http://www.beirut.gov.lb/www.beirut.gov.lb/MCMSAR/%D8%AD%D8%B6%D8%A7%D8%B1%D8%A9+%D8%A8%D9%8A%D8%B1%D9%88%D8%AA/ |url-status=dead }}</ref> * ಅಚ್ರಫಿಯಹ್* * ಐನ್ ಎಲ್-ಮ್ರಿಸ್ಸೆ * ಬಚೌಂರ * ಮಜ್ರಾ * ಮೆದವಾರ್* * ಮಿನೆಟ್ ಎಲ್ ಹೌಸನ್ * ಮೌಸ್ಸಾಇತ್ಬೆಹ್* * ಪೋರ್ಟ್ ಬೈರುತ್ * ರಾಸ್ ಬೈರುತ್* * ರ್ಮೆಯಿಲ್* * ಸೈಫಿ* * ಜೌಕಾಕ್ ಎಲ್-ಬ್ಲಾತ್* ಈ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಗಳನ್ನು ಸೆಕ್ಟರ್ ಗಳಾಗಿ (''ಸೆಕ್ಟೆರುಸ್'' ) ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.beirut.gov.lb/www.beirut.gov.lb/MCMSEN/Maps+of+Beirut/ |title=Beirut's Official Website |publisher=Beirut.gov.lb |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090412231917/http://www.beirut.gov.lb/www.beirut.gov.lb/MCMSEN/Maps+of+Beirut/ |url-status=dead }}</ref> ಲೆಬನಾನಿನಲ್ಲಿರುವ ಹನ್ನೆರಡರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಧಿಕೃತ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೀನೀಯರ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಶಿಬಿರಗಳು ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ: ಬುರ್ಜ್ ಎಲ್-ಬರಾಜ್ನೆಹ್, ಶಟಿಲಾ ಮತ್ತು ಮಾರ್ ಎಲಿಯಾಸ್ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಶಿಬಿರಗಳು, ಎಲ್ಲವೂ ನಗರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ.<ref name="UNRWA"> ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನಗರವು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು: ಚಿಯಾಹ್, ಘೋಬೈರಿ, ಹರೆತ್ ಹ್ರೈಕ್, ಲೈಲಾಕೆ, ತಹೌತಾತ್, ಅಲ್ ಘದಿರ್, ಹೇ ಅಲ್ ಸಿಲ್ಲುಮ್ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಹದಾತ್. ಪೂರ್ವಾತ್ಯ ಉಪನಗರವು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದು: ಬುರ್ಜ್ ಹಮ್ಮೌದ್, ಸಿನ್ ಎಲ್ ಫಿಲ್, ಡೆಕೌನೆ ಮತ್ತು ಮಕಲ್ಲೆಸ್. ಈಗ ಹಜ್ಮಿಯಾಹ್ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಪುರಸಭೆಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. {{cite web |title=Lebanon refugee camp profiles |publisher=[[United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East|UNRWA]] |url=https://www.un.org/unrwa/refugees/lebanon.html |date=31 December 2006 |accessdate=2008-04-18 }}</ref> ಹದಿನೈದು ದಾಖಲಾಗದ ಅಥವಾ ಅಧಿಕೃತವಲ್ಲದ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ, ಶಟಿಲಾ ಗೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ, ಸಬ್ರ ಸಹ ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="FM">{{cite web |url=http://www.forcedmigration.org/guides/fmo018/fmo018.pdf |title=Palestinian Refugees in Lebanon |publisher=Force Migration |author=Sherifa Shafie |accessdate=2008-04-18 |format=PDF |archive-date=2008-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528012358/http://www.forcedmigration.org/guides/fmo018/fmo018.pdf |url-status=dead }}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶದ ವಿವರ == ಬೈರುತ್ ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ, ಅತಿ ಕಡಿಮೆ 938,940 ಜನಗಳಿಂದ,<ref>{{cite web|url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/DYB2003/Table08.pdf |title=United Nations: "Demographic Yearbook 2003", page 53, 2003 |format=PDF |date= |accessdate=2010-01-17}}</ref> 1,303,129 ಜನಗಳವರೆಗೆ <ref name="MOE">{{Cite web |url=http://www.moe.gov.lb/NR/rdonlyres/2B3E4CAE-BD18-4106-A6B3-F42DDD72AAC9/0/Chap1Population.pdf |title=ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ಲೆಬನೀಯರ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳ: "ಲೆಬೆನಾನಿನಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ವಾಸ್ತವಿಕ ವರದಿ", ಅಧ್ಯಾಯ 1, ಪುಟ 11, 2001. |access-date=2010-09-17 |archive-date=2009-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325132553/http://www.moe.gov.lb/NR/rdonlyres/2B3E4CAE-BD18-4106-A6B3-F42DDD72AAC9/0/Chap1Population.pdf |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು 2,012,000 ವರೆಗೂ ಇದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nationsencyclopedia.com/Asia-and-Oceania/Lebanon-POPULATION.html |title=Encyclopedia of the Nations |publisher=Nationsencyclopedia.com |date= |accessdate=2010-01-17}}</ref> ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ದೊರಯದೇ ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, 1932 ರಿಂದ ಲೆಬನಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಜನ ಗಣತಿ ನಡೆಯೆದೆ ನಿಖರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೊರತೆಯು ವಾಸ್ತವಾಂಶದ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.moe.gov.lb/NR/rdonlyres/2B3E4CAE-BD18-4106-A6B3-F42DDD72AAC9/0/Chap1Population.pdf |title=ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ಲೆಬನೀಯರ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳ: "ಲೆಬೆನಾನಿನಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ವಾಸ್ತವಿಕ ವರದಿ", ಅಧ್ಯಾಯ 1, ಪುಟ 9, 2001. |access-date=2010-09-17 |archive-date=2009-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325132553/http://www.moe.gov.lb/NR/rdonlyres/2B3E4CAE-BD18-4106-A6B3-F42DDD72AAC9/0/Chap1Population.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:ChurchMosque.jpg|thumb|ಪಕ್ಕ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್]] ಬೈರುತ್ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ಮತ್ತು [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಮುಸ್ಲಿಮರ]] ಗಮನಾರ್ಹ ಹಾಜರಿಯ ಸಹಿತ [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದ]] <ref>[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D02EED81331F93AA25751C1A9609C8B63&amp;sec=&amp;spon=&amp;pagewanted=print ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಜ್ಞಾಪಿಸುವ], ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್. ಮರುಸಂಪಾದನೆ ನವೆಂಬರ್‌ 13, 2009ರಲ್ಲಿ.</ref> ಎಲ್ಲಾ ಹಾಗೂ ಲೆಬನಾನ್ ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳುಳ್ಳ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ವಿವಿಧ ಧರ್ಮಗಳ ಸಮೂಹಗಳಿವೆ ([[ಸುನ್ನಿ ಇಸ್ಲಾಂ|ಸುನ್ನಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್]], ಶಿಯಾತೆ ಮುಸ್ಲಿಮ್, ಡ್ರುಜ್, ಮಾರೊನೈಟ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, ಗ್ರೀಕ್ ಆರ್ಥೋಡಾಕ್ಸ್, ಗ್ರೀಕ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ ಅಪೋಸ್ಟೋಲಿಕ್, ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್, ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಗಳು). ವಿವಾಹ, ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಛೇದನ ಹಾಗೂ ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಬಾಧ್ಯತೆಗಳಂತಹ ಕೌಟುಂಬಿಕ ವಿಷಯಗಳು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧಿಕಾರಗಳಿಂದ ಇಂದಿಗೂ ಕೈಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ನಾಗರಿಕ ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಕರೆಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಸರ್ವಾನು ಮತದಿಂದ ತಿರಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಆದರೆ ಬೇರೆ ದೇಶದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನಾಗರಿಕ ವಿವಾಹಗಳು ಲೆಬನಾನಿನ ಪ್ರಜಾ ನಾಗರಿಕ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಮಾನ್ಯೆ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಕಾಲದ ವರೆಗೂ ಜೋಕಾಕ್ ಎಲ್-ಬ್ಲಾಟ್ ನ ಬಾಬ್ ಇದ್ರಿಸ್ ಸೆಕ್ಟಾರ್ ನಲ್ಲಿ ನೆರೆಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ವಾಡಿ ಅಬು ಜಮೈಲ್ ನಲ್ಲಿನ ಜ್ಯೂ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸಹ ಬೈರುತ್ ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು. ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಮೊದಲು ಬೈರುತ್ ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶವು ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಅನೇಕ ಧರ್ಮೀಯರು ಜೊತೆಗೂಡಿದ್ದರು, ಆದರೆ ಅವರು ಕಾದಾಟದ ನಂತರ ಎಲ್ಲರೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವನೆಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವೇ ಸುನ್ನಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯಾತರ ಸಹಿತ, ಬಹಳವಾಗಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಈ ಪೂರ್ವದ ಬೈರುತ್. ಈ ಮಧ್ಯೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ಶಿಯಾತೆ, ಡ್ರುಜ್ ರು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಸಣ್ಣ ಸಮಾಜವುಳ್ಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಸುನ್ನಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹು ಸಂಖ್ಯಾತರಿಂದ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆಂತರಿಕ ಯುದ್ಧದ ಮುಕ್ತಾಯದ ನಂತರ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪಂಗಡವೂ ಅರ್ಧದಂತೆ ಸುನ್ನಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತ್ತು ಕ್ರಶ್ಚಿಯನ್ನರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನು ಕಾಣಲಾರಂಭಿಸಿವೆ. ಬೈರುತ್ ನ ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನಗರಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶಿಯಾತೆ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಬೈರುತ್ ನ ಪೂರ್ವದ ಉಪನಗರಗಳು ಬಹಳವಾಗಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಉತ್ತರದ ಬೈರುತ್ ಬಹಳಷ್ಟು ಲೆಬನಿಯನ್ನರ ಪ್ರೋಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಜನಾಂಗದವರನ್ನು ಹೊಂದುವುದನ್ನೇ ಮುಂದುವರಿಸಿದೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == {{Expand section|date=March 2010}} ಮಿಡ್ಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್ ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮುಖ್ಯ ಕಚೇರಿ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[74] ^ "ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ." ಮಿಡ್ಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್. ಪಡೆದಿದ್ದು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 4, 2008ರಂದು.</ref> ದಿ ಬಾಂಕ್ವೆ ಡು ಲಿಬಾನ್ (ದಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಲೆಬನಾನ್) ನ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನ ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>[http://www.bdl.gov.lb/bdl/Contact.htm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101007214854/http://www.bdl.gov.lb/bdl/Contact.htm |date=2010-10-07 }}."ಬಾನಕ್ವೆ ಡು ಲಿಬಾನ್". ಮರುಸಂಪಾದನೆ 2 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010.</ref> == ಸರ್ಕಾರ == ರಾಜಧಾನಿ ಬೈರುತ್ ಲೆಬನಾನ್ ನ ಸಂಸತ್ತು <ref>{{cite web |url=http://www.lebanonpanorama.com/frame_src/english/beirut.html |title=Beirut from the sky, Parliament Square, Ryad el Solh square |publisher=Lebanonpanorama.com |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210070129/http://lebanonpanorama.com/frame_src/english/beirut.html |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಪೀಠವಾಗಿದೆ <ref>{{cite news |author=Monday, Jun. 07, 1926 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,722011,00.html |title=Great Lebanon&nbsp;— TIME |publisher=Time.com |date=1926-06-07 |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-08-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090804143244/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,722011,00.html |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಾದ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಮಂತ್ರಿ ಮಂಡಲಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳು, ರಾಯಭಾರಿ ನಿಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ರಾಯಭಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.presidency.gov.lb/presidency/links/links.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012050110/http://www.presidency.gov.lb/presidency/links/links.htm |archivedate=2007-10-12 |title=Links |publisher=Web.archive.org |date=2007-10-12 |accessdate=2009-07-25}}</ref> ಬೈರುತ್ ಆರು ಮೊಹಫಜತ್ (ರಾಜ್ಯದ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಮೊಹಫಜಾಹ್ ಏಕವಚನದಲ್ಲಿ) ಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ, ಬೇರೆಯವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಕ್ವಾ, ನಾರ್ಥ ಲೆಬನೋನ್, ಸೌಥ್ ಲೆಬನೋನ್, ಮೌಂಟ್ ಲೆಬನೋನ್ ಮತ್ತು ನಬಾಟಿಯೆ ಗಳಿವೆ.<ref>[http://www.macalester.edu/geography/courses/geog261/efarhat/%20beirut/government.htm ಬೈರುತ್ - ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದ ಒಂದು ಮುತ್ತು]{{Dead link|date=May 2009}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:BeirutParliament.jpg|thumb|right|ಲೆಬೆನೆನ್ನರ ಸಂಸಸ್ತು]] {| class="wikitable" |+ ಬೈರುತ್ ನ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು<ref>{{cite web |url=http://www.beirut.gov.lb/www.beirut.gov.lb/MCMSARdir1/%D9%85%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D8%A9+%D8%A8%D9%8A%D8%B1%D9%88%D8%AA/ |title=Beirut's official website |publisher=Beirut.gov.lb |date= |accessdate=2010-01-17 |archive-date=2009-10-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091002095943/http://www.beirut.gov.lb/www.beirut.gov.lb/MCMSARdir1/%D9%85%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%D8%A9+%D8%A8%D9%8A%D8%B1%D9%88%D8%AA/ |url-status=dead }}</ref> ! ! ಹೆಸರು ! ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ! ಅಧಿಕಾರ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟಿದ್ದು |- |1 |ಕಮೆಲ್ ಅಬ್ಬಾಸ್ ಹಮೀಹ್ |1936 |1941 |- |2 |ನಿಕೊಲಾಸ್ ರಿಜ್ಕ್ |1946 |1952 |- |3 |ಜಾರ್ಜ್ ಆಸ್ಸಿ |1952 |1956 |- | 4. |ಬಚೌರ್ ಹಡ್ಡಾದ್ |1956 |1958 |- |5 |ಫಿಲಿಪ್ ಬೌಲೊಸ್ |1959 |1960 |- |6 | ಎಮಿಲೆ ಯಾನ್ನಿ |1960 |1967 |- |7 |ಚಫಿಕ್ ಅಬೌ ಹೈದರ್ |1967 |1977 |- |8 |ಮಿತ್ರಿ ಎಲ್ ನಮ್ಮರ್ |1977 |1987 |- |9 |ಜಾರ್ಜ್ ಸ್ಮಹ |1987 |1991 |- |10 |ನಯೆಫ್ ಅಲ್ ಮಾಲೂಫ್ |1992 |1995 |- |11 |ನಿಕೋಲಾಸ್ ಸಬ |1995 |1999 |- |12 |ಯಾಕೌಬ್ ಸರ್ರಾಫ್ |1999 |2005 |} === ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು === ಈ ನಗರವು ಅನೇಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬೀಡಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆ]]ಯ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಏಷಿಯಾಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಿತಿಯ (ESCWA) ಕೇದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಾನವಿದೆ <ref>[https://web.archive.org/web/20070818021654/http://www.unfpa.org/icpd5/bulletins/bulletn4.htm ICPD+5 NEWS BULLETIN], United Nations General Assembly. ಮರುಸಂಪಾದನೆ ನವೆಂಬರ್‌ 13, 2009ರಲ್ಲಿ.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.escwa.org.lb/ |title=United Nations Economic and Social Commission for Western Asia |publisher=Escwa.org.lb |date= |accessdate=2010-01-17 |archive-date=2015-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150905081650/http://www.escwa.org.lb/ |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಅರಬ್ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘ (ILO)<ref>{{cite web |url=http://www.ilo.org.lb/ |title=International Labour Organization (Lebanon) |publisher=Ilo.org.lb |date= |accessdate=2010-01-17 |archive-date=2009-08-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090825041641/http://www.ilo.org.lb/ |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|ಯುನೆಸ್ಕೊ]] (ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ)<ref>{{cite web|url=http://portal.unesco.org/beirut |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070910202147/http://portal.unesco.org/beirut |archivedate=2007-09-10 |title=UNESCO Beirut |publisher=Web.archive.org |date= |accessdate=2010-01-17}}</ref> ಗಳೆರಡೂ ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ಅರಬ್ ಏರ್ ಕ್ಯಾರಿಯರ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ (AACO) ದ ಕೇದ್ರ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವೂ ಸಹ ಇದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.aaco.org/contact.asp |title=Arab Air Carriers Organization |publisher=Aaco.org |date= |accessdate=2010-01-17 |archive-date=2010-01-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100128030601/http://www.aaco.org/contact.asp |url-status=dead }}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ/ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:American University of beirut3.jpg|left|thumb|ಬೈರುತ್ ನ ಅಮೇರಿಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಲೆಬನಾನ್ ನ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯೂ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಹಾಗೂ ವೃತ್ತಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಈ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ, ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಲೆಬನಿಯನ್ನರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಒಂದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="UnescoEdu">{{RTFlink|[http://www.unesco.org/iau/onlinedatabases/systems_data/lb.rtf Lebanon - Education system]|26.5&nbsp;[[Kibibyte|KiB]]<!-- application/rtf, 27,199 bytes -->}}, ಯುನೆಸ್ಕೊ.ಆರ್ಗ್</ref> ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಾಲೇಜುಗಳು, ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಹೊಣೆಯು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="UnescoEdu"/> ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಮ್ಯನಿಟಿ ಸ್ಕೂಲ್, ದಿ ಕಾಲೇಜ್ ನೊಟ್ರೆ-ಡಮೆ ಡಿ ಜಾಂಹೌರ್, ಇಂಟರ್ನಾಷನಲ್ ಕಾಲೇಜ್, ಬೈರುತ್, ಕಾರ್ಮೆಲ್ ಸೈಂಟ್-ಜೋಸೆಫ್, ಕಾಲೇಜ್ ಲೌಸೆ ವೆಗ್ಮಾನ್, ರವ್ಡಾಹ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್, ದಿ ಸೈಂಟ್ ಮೇರಿಸ್ ಆರ್ಥೊಡಾಕ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್,<ref>{{Cite web |url=http://www.educalys.edu.lb/ |title=ಎಜುಕಲೆಸ್ ಜಾಲತಾಣ |access-date=2010-09-17 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722144453/http://www.educalys.edu.lb/ |url-status=dead }}</ref> ದಿ ಕಾಲೇಜ್ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಾಂಟ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ದಿ ಲೈಸೀ ಫ್ರಾನ್ಸ್-ಲಿಬನೈಸ್ ವೆರ್ಡುನ್, ದಿ ಕಾಲೇಜ್ ಡು ಸಕ್ರೆ-ಕೊಯುರ್ ಗೆಮ್ಮೈಜೆ, ದಿ ಗ್ರಾಂಡ್ ಲೈಸೀ ಫ್ರಾಂಕೊ-ಲಿಬನೈಸ್, ದಿ ಕಾಲೇಜ್ ನೊಟ್ರೆ-ಡಮೆ ಡಿ ನಜರೆಥ್, ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಇವನಗ್ಲೆಕಲ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ದಿ ಜರ್ಮನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಬೈರುತ್ ಗಳು ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿನ ಖಾಸಗಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. ಲೆಬನಿಯನ್ನರ ಬ್ಯಕೆಲೌರಿಯೇಟ್ ಮೇಲೆ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಯು ಆಧರಿಸಿದೆ ಆದರೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಬ್ಯಕೆಲೌರಿಯೇಟ್ ಅನ್ನು ಒಂದು ತತ್ಸಮಾನ ಪದವಿಯೆಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಯಾವುದೇ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ದಾಖಲಾಗುವ ಮೊದಲು, ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಆತನ ಆಥವಾ ಆಕೆಯ ಬ್ಯಕೆಲೌರಿಯೇಟ್ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪಡೆದಿರಲೇಬೇಕು. ಬ್ಯಕೆಲೌರಿಯೇಟ್ ತಂತ್ರವು ಯೋಗ್ಯತಾ ಪತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="UnescoEdu"/> ಲೆಬನಾನಿನ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಲು ಬಯಸುವ ಹೊರ ದೇಶದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಲೆಬನಾನಿನ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಪೂರೈಸಲೇಬೇಕು. ಅವರುಗಳು ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆಯುವ ಮೊದಲು ಅವರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಬ್ಯಕೆಲೌರಿಯೇಟ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಪದ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ತತ್ಸಮಾನವಾಗಿರಲೇ ಬೇಕು. ಅವರುಗಳು ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಮೀಸಲಾತಿಗೆ ಒಳಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳ ಜೊತೆ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದ ಉಭಯ ಪಕ್ಷದ ಒಪ್ಪಂದಗಳ ಚೌಕಟ್ಟಿನೊಳಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಗಳು ಕೊಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref name="UnescoEdu"/> ಲೆಬನಾನ್ ನ ಹೊರಗಡೆ ಪಡೆದಂತಹ ಪದವಿಗಳು ಲೆಬನಾನಿನ ಪರದೇಶದ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ ಹಾಗೂ ಲೆಬನಾನಿನಲ್ಲಿರುವ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳದಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಲ್ಪಡುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯ. ಆನಂತರ, ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಬೇಕಾಗಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳ ಸಹಿತ ಈಕ್ವಿವೇಲೆನ್ಸ್ ಕಮಿಟಿಯ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮುಂದೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗತವಾಗಿ ಹಾಜರಾಗ ಬೇಕು.<ref>[http://www.informs.gov.lb/EN/Main/SearchDB.asp?choice=ALL&amp;check=1&amp;route=1&amp;txtSearch=education+lebanon ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ FAQs]{{Dead link|date=July 2009}}, ಇನ್ಫಾರ್ಮ್ಸ.ಗೌ.ಎಲ್ ಬಿ</ref> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಾಜ್ಯದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ರಿಜೆಂಟ್ಸ್ ಗಳಿಂದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಂತಹ ಲೆಬನಾನಿನ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ರಹದಾರಿ ಕೊಡಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ NEASC ಯಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ಪತ್ರ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.ncusar.org/programs/lau-sinarc.html |title=NCUSAR Study Abroad Opportunity |publisher=Ncusar.org |date= |accessdate=2010-06-14}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.pappas-consulting.com/international.html |title=International Served By Pappas Consulting |publisher=Pappas-consulting.com |date= |accessdate=2010-06-14 |archive-date=2009-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090420180759/http://www.pappas-consulting.com/international.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.universitiesoflebanon.com/2010/03/15/about-lau/ |title=Blog Archive » About LAU |publisher=Universities of Lebanon |date=2010-03-15 |accessdate=2010-06-14 |archive-date=2011-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717163702/http://www.universitiesoflebanon.com/2010/03/15/about-lau/ |url-status=dead }}</ref> ಯುರೋಪಿನ ಸಂಘದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಫ್ರೆಂಚ್ DEA ಪದವೀಧರರಿಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ತತ್ಸಮಾನ ಪದವಿಯೂ ಅಲ್ಲದೆ ಔಷಧಿ ತಯಾರಿಕೆಯ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅಧಿಕೃತವಾದ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದಂತಹ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹೊರಗಡೆ LAU ಒಂದೇ ಒಂದು ಫಾರ್ಮಡಿ ಪದವಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಸಹಿತ ಯಂತ್ರಶಿಲ್ಪದ ಶಾಲೆಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹವಾದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಹಾಗೂ ABET ಪಡೆಯುವ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.acpe-accredit.org/international/accredit.asp |title=International Colleagues, International Accreditation Activities, Canada, PDF, ACPE - Accreditation Council for Pharmacy Education |publisher=Acpe-accredit.org |date=2004-06-30 |accessdate=2010-06-14 |archive-date=2004-04-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040417071836/http://www.acpe-accredit.org/international/accredit.asp |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.lau.edu.lb/about/charter_acc/index.php |title=About LAU &#124; Charter and Accreditation |publisher=LAU |date= |accessdate=2010-06-14 |archive-date=2010-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100729173854/http://www.lau.edu.lb/about/charter_acc/index.php |url-status=dead }}</ref> ಬೈರುತ್ ನ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬಲಮಂಡ್ ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಆರೋಗ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿಜ್ಞಾನ ಭಾಗಗಳ ಶಾಖೆ), ಯುನಿವರ್ಸಿಟೆ ಸೈಂಟ್-ಜೋಸೆಫ್ ಹಾಗೂ ಎಕೊಲೆ ಸುಪೆರಿಯೌರ್ ಡೆಸ್ ಅಫೇರ್ಸ್ ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಇತರೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ. == ಸಾರಿಗೆ == {{Main|Transport in Beirut}} [[ಚಿತ್ರ:Beirutairport.jpg|thumb|right|ಬೈರುತ್ ನ ರಫಿಕ್ ಹರಿರಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ಒಳಗಿನ ನೋಟ]] ತನ್ನ ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಹಾಗೂ ಈಚೆಗೆ ಪುನಃ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ರಫಿಕ್ ಹರಿರಿ ಇಂಟರ್ನಾಷನಲ್ ಏರ್ ಪೋರ್ಟ್ ನಗರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20080212034415/http://www.beirutairport.gov.lb/historical.html History] Beirut International Airport</ref> ಭೂ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ಸೇವಾ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಅಥವಾ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಕ್ಯಾಬ್ ನಿಂದಾಗಲೀ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸೇವಾ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳಿಗಿಂತ ಅಗ್ಗದ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳವು, ಆದರೂ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸಲು ಹೊರಡುವ ಮೊದಲೇ ಬೆಲೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಒಪ್ಪಂದದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ.<ref name="bigFire"/> ಲೆಬನಾನಿನ ಇತರೆ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ಸಿರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನಗರಗಳಿಗೆ ಬೈರುತ್ ನಿಂದ ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಬಸ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಲೆಬನಾನಿನ ಸಂಚಾರ ಕಂಪನಿ, ಅಥವಾ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ LCC ಯು, ಲೆಬನಾನಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಅಧಿಕೃತ ಬ್ರಾಂಡ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು.<ref>{{cite web|url=http://www.lccworld.com/profile.asp |title=Company profile |publisher=Lccworld.com |date= |accessdate=2010-01-17}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಬಸ್ಸುಗಳು ಆಫೀಸ್ ಡೆಸ್ ಚೆಮಿನ್ಸ್ ಡಿ ಫೆರ್ ಎಟ್ ಡೆಸ್ ಟ್ರಾಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಎನ್ ಕೊಮುನ್ (OCFTC), ಅಥವಾ ಆಂಗ್ಲ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ "''ರೈಲ್ವೇ ಆಂಡ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಟ್ರಾಸ್ಪೋರ್ಟೇಶನ್ ಅಥೋರಿಟಿ'' ". ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಹೆಲೌ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಉತ್ತರದ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳು ಹಾಗೂ ಸಿರಿಯಾಕ್ಕೆ ಬಸ್ಸುಗಳು ಹೊರಡುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.lonelyplanet.com/worldguide/destinations/middle-east/lebanon/beirut/transport |title=ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿನ ಸಂಚಾರ ಸಾಧನಗಳು |access-date=2010-09-17 |archive-date=2007-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071024173134/http://www.lonelyplanet.com/worldguide/destinations/middle-east/lebanon/beirut/transport |url-status=dead }}</ref> ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಬೈರುತ್ ನ ಬಂದರು ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವೇಶ ಸ್ಥಾನ. ಅಂತಿಮ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳವಾಗಿ, ಲೆಬನಾನ್ನನ್ನು ದೋಣಿಯ ಮೂಲಕ ಸೈಪ್ರಸ್ ಕಡೆಯಿಂದ ಸೇರಬಹುದು ಅಥವಾ ಡಮಾಸ್ಕಸ್ ನಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮೂಲಕವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದು.<ref name="bigFire">{{cite web |url=http://www.ikamalebanon.com/info/transportation.htm |title=Transportation & Communication |publisher=Ikamalebanon.com |date= |accessdate=2010-01-17 |archive-date=2010-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100102003806/http://www.ikamalebanon.com/info/transportation.htm |url-status=dead }}</ref> == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == ಬೈರುತ್ ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಗ್ರೀಕರು, ರೋಮನ್ನರು ಹಾಗೂ ಅರಬ್ಬರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ನಾಗರಿಕತೆಗಳು ಹಾಗೂ ಜನಗಳ ಜೊತೆ ಸಂಪರ್ಕದ ಪ್ರಭಾವದಡಿ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿನ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಯು ರೋಮನೈಜ್ಡ್ ಬೆರೈಟುಸ್ ನ ಕೆಳಗಡೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಯೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ವಿಶ್ವಬಂಧುತ್ವದ ಈ ಇತಿಹಾಸವು ಲೆಬನನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ.<ref name="TripAdvisor">[http://www.tripadvisor.com/Travel-g294005-s202/Beirut:Lebanon:Culture.html ಬೈರುತ್ ನ ಒಳಗಡೆ: ಸಂಸ್ಕೃತಿ], ಟ್ರಿಪ್ ಅಡ್ವೈಸರ್</ref> 2002 ರಲ್ಲಿ ಬೈರುತ್ ಫ್ರಾಂಕೊಫೋನಿ ಮತ್ತು ಅರಬ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಶೃಂಗ ಸಭೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. 2007 ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಫ್ರಾಂಕೊಫೋನ್ ಪತ್ರಕರ್ತರನ್ನು ಗೌರವಿಸುವಂತಹ, ಲೆ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಲೋಂಡ್ರೆಸ್ ಗಾಗಿ,<ref>[http://www.diplomatie.gouv.fr/en/france-priorities_1/democracy-human-rights_1101/freedom-of-expression_5346/albert-londres-prizes-beirut-may-18-2007_9133.html ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಲೋಂಡ್ರೆಸ್ ಬಹುಮಾನಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071014030558/http://www.diplomatie.gouv.fr/en/france-priorities_1/democracy-human-rights_1101/freedom-of-expression_5346/albert-londres-prizes-beirut-may-18-2007_9133.html |date=2007-10-14 }}, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿ</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20080109193024/http://www.ambafrance-us.org/news/briefing/us110507.asp Daily Press Briefing], ಯು. ಎಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿ</ref> ಒಂದು ಸಮಾರಂಭವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. 2009 ರಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ಜ್ಯುಯೆಕ್ಸ್ ಡೆ ಲ ಫ್ರಾಂಕೊಫೋನಿ ಯನ್ನು ಸಹ ಆಯೋಜಿಸಿತು.<ref>{{Fr icon}} [http://www.libanvision.com/jeux-liban.htm ಲೆಸ್ ಜ್ಯುಕ್ಸ್ ಡೆ ಲ ಫ್ರಾಂಕೊಫೋನಿ ಔ ಲಿಬಾನ್ ಬೈರೌತ್ 2009], ಲಿಬಾನ್ ವಿಷನ್</ref><ref>{{Fr icon}} [http://www.moldavie.fr/article.php3?id_article=297 ಲೆಸ್ ಜ್ಯುಕ್ಸ್ ಡೆ ಲ ಫ್ರಾಂಕೊಫೋನಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071017233100/http://www.moldavie.fr/article.php3?id_article=297 |date=2007-10-17 }}, ಮೊಲ್ಡವೀ.ಫ್ರಾ</ref> ಅದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಒಂದು ಗೌರವಾರ್ಪಣೆಯಂತೆ, ಬೈರುತ್ 2009 ರ ವಿಶ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಪುಸ್ತಕದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ.<ref>[https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=23154&amp;Cr=unesco&amp;Cr1=book 2009 ವರ್ಲ್ಡ್ ಬುಕ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್], ಯುಎನ್.ಆರ್ಗ್</ref> ಬೈರುತ್ ಅನ್ನು 'ಅರಬ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಮೋಜಿನ ರಾಜಧಾನಿ'ಎಂದೂ ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news|url=http://mideast.blogs.time.com/2009/03/17/drugs-in-the-middle-east/|title=Drugs in the Middle East|last=Butters|first=Andrew Lee|date=2009-03-17|publisher=''Times''/CNN|accessdate=2010-03-02|archive-date=2009-03-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20090322080348/http://mideast.blogs.time.com/2009/03/17/drugs-in-the-middle-east/|url-status=dead}}</ref> ಅದರ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಹಿಂಸೆಯು ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಮೊದಲು ಕ್ಲಬ್ ಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವವರಲ್ಲಿ ಮೊನೋಟ್ ರಸ್ತೆಯು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7241147.stm|title= Is party over for Beirut's clubbers?|last=Sergeant |first=Mike|date=2008-02-13|publisher=BBC News|accessdate=2010-03-02}}</ref> ಆದರೂ ಗೆಮ್ಮೈಜ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ ಮೈಖೆಲ್ ನಂತಹ ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಬಾರ್ ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್ ಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವವರಿಗೆ ಹೊಸ ಉತ್ಸಾಹಿ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. === ಮ್ಯೂಸಿಯಂ‌ಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Beirut Museum.jpg|thumb|left|ಬೈರುತ್ ನ ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಜಿಯಮ್]] ಬೈರುತ್ ನ ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಲೆಬನಾನ್ ನಲ್ಲಿನ ಪುರಾತನ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲದಿಂದ ಮಧ್ಯ ಕಾಲೀನ ಮಾಮ್ಲುಕ್ ಕಾಲಾವಧಿ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಸುಮಾರು 1,3000 ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="MuseDamsc">[http://www.beirutnationalmuseum.com/e-histoire.htm ಇತಿಹಾಸ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130818152333/http://www.beirutnationalmuseum.com/e-histoire.htm |date=2013-08-18 }}, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆಫ್ ಬೈರುತ್</ref> ಲೆಬನಾನ್ ಹಾಗೂ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ವಸ್ತುಗಳ ಒಂದು ವಿಶಾಲ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾ, ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿನ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪುರಾತನ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮೂರನೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ.<ref name="MuseumThis">{{cite web|url=http://ddc.aub.edu.lb/projects/museum/ |title=AUB Museum |publisher=Ddc.aub.edu.lb |date= |accessdate=2009-05-05}}</ref> ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಮಹಲಾಗಿ 19 ನೇ ಶತಮಾದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಸುರ್ಸೋಕ್ ಕುಟುಂಬದವರಿಂದ ಸುರ್ಸೋಕ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ನಂತರ ಅದು ಲೆಬನಿಯನ್ನರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ದಾನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಈಗ ಬೈರುತ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಹಾಗೂ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲಾ ವಸ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಾಲಯಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ. ಶಾಶ್ವತ ಸಂಗ್ರಹವು ಜಪಾನೀಯರ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕಲೆಯ ಕೆಲಸಗಳ ಒಂದು ಶೇಖರಣೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಬೈರುತ್ ನ ಗ್ರಾಂಡ್ ಸೆರೈಲ್ ನ ಬಳಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ, ರಾಬರ್ಟ್ ಮೌವಾಡ್ ನ ಖಾಸಗಿ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಹೆನ್ರಿ ಫಾರೋನ್ ನ ಸ್ವಂತ ಪುರಾತನ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.rmpm.info/ |title=Welcome to Robert Mouawad Private museum |publisher=Rmpm.info |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-05-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090501145958/http://www.rmpm.info/ |url-status=dead }}</ref> ಪ್ಲ್ಯಾನೆಟ್ ಡಿಸ್ಕವರಿಯು ಸಂವಹನದ ಪ್ರಯೋಗಗಳು, ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಸಾಧನೆಗಳು, ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಜಾಗೃತಿಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳ ಸಹಿತ ಮಕ್ಕಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.solidere.com/history/planet.html |title=Beirut City Center Culture&nbsp;— Planet Discovery |publisher=Solidere |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2008-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080725083622/http://www.solidere.com/history/planet.html |url-status=dead }}</ref> === ಮಾಧ್ಯಮ === ದೂರದರ್ಶನ, ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಕಾಶನದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಬೈರೂತ್ ಲೆಬನಾನಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಟೆಲಿ ಲಿಬನ್, LBC, ಫ್ಯೂಚರ್ ಟಿವಿ, OTV (ಆರೆಂಜ್ ಟಿವಿ), MTV, ನ್ಯೂ ಟಿವಿ, ಅಲ್-ಮನರ್, ANB, ಮತ್ತು NBN ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ದೂರದರ್ಶನದ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿವೆ. ಆನ್-ನಹರ್, ಆಸ್-ಸಫಿರ್, ಅಲ್-ಮುಸ್ತಾಕ್ವಬಲ್, ಅಲ್ ಅಖ್ಬರ್, ಅಲ್-ಬಲಾದ್, ಅದ್-ದಿಯಾರ್, ಅಲ್ ಅನ್ವರ್, ಅಲ್ ಶರಾಕ್, ಲಾ'ಓರಿಯೆಂಟ್ ಲೆ ಜೌರ್ ಮತ್ತು ದಿ ಡೈಲಿ ಸ್ಟಾರ್ ಗಳು ಮುಖ್ಯ ವಾರ್ತಾಪತ್ರಿಕೆಗಳು. ಅರಬ್ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಮಾಧ್ಯಮ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬೈರುತ್ ಒಂದು ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದು ಕೇಂದ್ರ ಈಜಿಪ್ಟ್. === ಕ್ರೀಡೆ === ಸಿಡೊನ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಪೊಲಿ ಸೇರಿದಂತೆ, ಬೈರುತ್ 2000 ರದರ AFC ಏಷಿಯನ್ ಕಪ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>[http://english.peopledaily.com.cn/english/200010/21/eng20001021_53229.html ಏಷಿಯಾ ಕಪ್ ನ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಕಷ್ಟಕರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಚೀನಾ ತಯಾರಾಗಿದೆ], ಪೀಪಲ್ಸ್ ಡೈಲಿ</ref><ref>[http://www.maxell.co.jp/afc/en/lebanon_football.html ಏಷಿಯಾದಲ್ಲಿ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಲು ಲೆಬನಿಯನ್ನರು ಒಂದು ಗುರಿ ಸಾಧಿಸ ಬೇಕು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081206095145/http://www.maxell.co.jp/afc/en/lebanon_football.html |date=2008-12-06 }}, ಮ್ಯಾಕ್ಸೆಲ್</ref> ಕ್ಯಾಮಿಲ್ಲೆ ಚಮೌಂನ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಸಿಟಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಬೈರುತ್ ಪುರಸಭಾ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಎಂಬ ಎರೆಡು ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿವೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಬೈರುತ್ ಮ್ಯಾರಥಾನ್, ಹಿಪ್ ಬಾಲ್, ಬೈರುತ್ ನ ಹಿಪ್ಪೊಡ್ರೋಮ್ ನಲ್ಲಿ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಕುದುರೆ ಓಟ, ಹಾಗೂ ಲೆಬನಾನ್ ನ ಗಾಲ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಗಾಲ್ಫ್ ಮತ್ತು ಟೆನ್ನಿಸ್ ಕ್ರೀಡಾಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ಇತರೆ ಕ್ರೀಡೆಗಳಾಗಿವೆ. ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಲೆಬನಾನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಐದರಲ್ಲಿ ಮೂರು ತಂಡಗಳ ಸಹಿತ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬೈರುತ್ ರಗ್ಬಿ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ. === ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಫ್ಯಾಷನ್ === ಬೈರುತ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಕಲೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಂದಿರಗಳಿವೆ. ಲೆಬನಾನಿನ ಜನರು ಕಲೆ ಹಾಗೂ ಕಲಾ ಉತ್ಪಾದನೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳವಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಲೆಬನಾನಿನಲ್ಲಿ 5000 ರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕುಶಲ ಕಲಾಕಾರರು ಹಾಗೂ ಅಷ್ಟೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಲಾಕಾರರು ಸಂಗೀತ, ಮಾದರಿ ರಚನೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ, ರಂಗಭೂಮಿ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಹಾಗೂ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ಕಲೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ನೂರಾರು ಕುಶಲ ಕಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಲಾ ಕಮ್ಮಟಗಳು ಲೆಬನಾನಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯೂ ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಿವೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಮದಿರ ಹಾಗೂ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಕೊಠಡಿ, ಮಿಡಿಯಾಥೆಕ್, ಪುಸ್ತಕ ಮಳಿಗೆ, ಉಪಹಾರ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ಟೆರ್ರೇಸ್ ನ ಸಹಿತ, ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ, ದೊರಕುವ ಅನೇಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸ್ಥಳಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಬೈರುತ್ ನ ಜಿಸ್ರ್ ಎಲ್ ವಾಟಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಬೈರುತ್ ಕಲಾ ಕೇಂದ್ರದ ಆರಂಭೋತ್ಸವದಿಂದ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು. ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷತೆಯಲ್ಲಿ, ಫ್ಯಾಷನ್ ಮತ್ತು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಫ್ಯಾಷನ್ ವಿನ್ಯಾಸ ಹಾಗೂ ಉಡುಪ ತಯಾರಿಕಾ ಫ್ಯಾಷನ್ ಕೇಂದ್ರಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫ್ಯಾಷನ್ ರಚನಾ ಕಾರರು ಅನೇಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=December 2008}} ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ವೆರ್ಸೇಸ್ ಮತ್ತು [[ಗುಸ್ಸಿ|ಗ್ಯೂಕಿ]] ಯಂತಹ ಅನೇಕ ಫ್ಯಾಷನ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರರು ತಮ್ಮ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅನೇಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರರು ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸುತ್ತ ಮುತ್ತ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎಲಿ ಸಾಬ್ ನಂತಹ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ಮಹಿಳಾ ಉಡುಪು ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೆಯೋನ್ಸ್, ಗ್ವನೆಥ್ ಪಾಲಥ್ರೋ, ಹಾಲ್ಲೆ ಬೆರ್ರಿ ಮತ್ತು ಮಿಶ್ಚ ಬಾರ್ಟನ್ ರಂತಹ ಖ್ಯಾತನಾಮರಿಗೆ ಎಲಿ ಸಾಬ್ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಎಲಿ ಸಾಬ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಕ್ರಿಸ್ ಮಸ್ ಮರವನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅನಾ ಓರ್ಟಿಜ್ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನಾ ಆಪಲ್ಗೇಟ್ ರಂತಹ ಖ್ಯಾತನಾಮರಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸುವ ಜುಹೇರ್ ಮುರಾದ್ ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿನ ಮತ್ತೋರ್ವ ಫ್ಯಾಷನ್ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ. ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಮ್ಯಾಂಗೋ ಕ್ಲೋಥಿಂಗ್ ಲೈನ್ ಗಾಗಿ ಅವರು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಬೈರುತ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಫ್ಯಾಷನ್ ನಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿರುವ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಕ್ತಿ ಜೀನ್ ಫರೆಸ್, ಅವರು [[ಪ್ಯಾರೀಸ್ ಹಿಲ್ಟನ|ಪ್ಯಾರಿಸ್ ಹಿಲ್ಟನ್]], ಮರಿಯಾ ಕೆರೆ, ಮೆಲನೈ ಗ್ರಿಫಿತ್, ಕ್ಯಾರಿ ಅಂಡರ್ವುಡ್ ಹಾಗೂ ಕೆಂಪು ಹಾಸಿನ ಮೇಲೆ ಓಡಾಡುವ ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರಿಗೆ ವಸ್ತ್ರಾಲಂಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. === ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ === ಯುರೋಪಿನ ಬೇಸಿಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮಂತ ಅರಬ್ ರಿಗೆ ಬೈರುತ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.smh.com.au/articles/2005/01/28/1106850092882.html|title=Born-again Beirut|date=2005-01-08|publisher=[[Fairfax Media]]|accessdate=2010-03-02}}</ref> ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಹಾಳಾಗಿದ್ದ ನಗರದ ಕೇಂದ್ರವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತ್ತಿದೆ. ಮೂರು ಖಂಡಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಕೂಡುಹಾದಿಗಳಂತೆ ಹಾಗೂ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲಾಗಿ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಗೌರವವನ್ನು ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಬೈರುತ್ ಅನ್ನು "ಪೂರ್ವದ ಪ್ಯಾರಿಸ್[ಗಳು]" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅನೇಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ<ref>{{cite web |url=http://www.dailystar.com.lb/article.asp?edition_id=10&categ_id=4&article_id=113126 |title=Arts & Culture - Guidebooks from the edge, and from the heart |publisher=The Daily Star |date=2010-03-25 |accessdate=2010-06-14 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ದೃಶ್ಯಗಳ ನೋಟ, ಶಾಪಿಂಗ್, ರುಚಿಕಟ್ಟಾದ ಅಡುಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಪರ್ಯಟಕನು ನಗರದ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುವ ರಾತ್ರಿಯ ಜೀವನವಿದೆ.<ref>{{cite web|author=Mohammad H. Hadla@ Webserv |url=http://www.destinationlebanon.gov.lb/eng/Brochures.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071217124302/http://www.destinationlebanon.gov.lb/eng/Brochures.asp |archivedate=2007-12-17 |title=Downloadable Brochures: Hidden Lebanon Brochure |publisher=Web.archive.org |date=2007-12-17 |accessdate=2009-07-25}}</ref>{{Failed verification|date=March 2010}} ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬೇರೆ ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸದೇಯಿರುವಂತಹ, ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾ, ನಯವಾದ, ಆಧುನಿಕ ಕಟ್ಟಡೆಗಳು ಎರಡೂ ಬದಿಯೂ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವಂತಹ ಅರೇಬಿಕ್ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಒಟ್ಟೋಮಾನ್ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಈ ನಗರವು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web|author=Mohammad H. Hadla@ Webserv |url=http://www.destinationlebanon.gov.lb/eng/Beirut/See.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080213054127/http://www.destinationlebanon.gov.lb/eng/Beirut/See.asp |archivedate=2008-02-13 |title=What to See & Do in Beirut |publisher=Web.archive.org |date=2008-02-13 |accessdate=2009-07-25}}</ref> ''ಟ್ರಾವಲ್ + ಲೀಜರ್ '' ಪತ್ರಿಕೆಯ ಸಂಚಿಕೆಯ 2006 ರ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ, ಬೈರುತ್ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ನಗರಗಳಲ್ಲೇ ಒಂಬತ್ತನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>ಪರ್ಯಟನೆ ಹಾಗೂ ವಿರಾಮ: [http://www.travelandleisure.com/worldsbest/2006/results.cfm?cat=cities ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ 10 ನಗರಗಳು]</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಪಟ್ಟಿಯು ಅದೇ ವರುಷ ಲೆಬನಾನಿನಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಮೊದಲು ಮತಕ್ಕೆ ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.trinitynews.ie/articles.php?tn=1&issue=6&id=417 |title=Will tourists return to Beirut? - Trinity News |publisher=Trinitynews.ie |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-07-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090728152745/http://www.trinitynews.ie/articles.php?tn=1&issue=6&id=417 |url-status=dead }}</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಲೋನ್ಲಿ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಬೈರುತ್ ಅನ್ನು ತನ್ನ 2009 ರ ಈ ಗ್ರಹದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಚೈತನ್ಯಪೂರ್ಣ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಹತ್ತನೇ ಶ್ರೇಯಾಂಕದೊಳಗಿನ ಸ್ಥಾನ ಕೊಟ್ಟು ಹೆಸರಿಸಿದೆ. 2009 ರ ಪಟ್ಟಿಯ "ಸಂಚಾರ ಯೋಗ್ಯ 44 ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ" 2009 ರಲ್ಲಿ ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್ '' ಬೈರುತ್ ಅನ್ನು ಪರ್ಯಟನೆಗೆ ಹೋಗಲು ಒಂದನೇ ಸ್ಥಾನ ಕೊಟ್ಟು ಗೌರವಿಸಿದೆ.<ref name="NYTimes.com"/> ಪ್ರವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಲೆಬನಿಯನ್ನರು ದೇಶದಿಂದ ಹೊರಗೆ ವಾಸಿಸುವವರು ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಸಹ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸರಿಸುಮಾರು 2.6 ಮಿಲಿಯನ್ ಸಂದರ್ಶಕರು 2010 ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಕೊಡುವರೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇದರ ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಯು 1.4 ಮಿಲಿಯನ್ 1974 ರಲ್ಲಿ ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|last=Lutz |first=Meris |url=http://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-lebanon-tourism26-2009sep26,0,746311.story |title=Lebanon tourism is back from a holiday |publisher=latimes.com |date=2009-09-26 |accessdate=2010-01-17}}</ref> == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು == {{See also|List of twin towns and sister cities in Lebanon}} === ಅವಳಿ ನಗರಗಳು — ಸೋದರಿ ನಗರಗಳು === ಬೈರುತ್ ಅನ್ನು ಈ ನಗರಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿ ನಗರವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ: {{Col-begin}} {{Col-3}} * {{Flagicon|Jordan}} ಅಮ್ಮಾನ್, ಜೋರ್ಡಾನ್<ref name="twins"/> * {{Flagicon|Greece}} [[ಅಥೆನ್ಸ್]], [[ಗ್ರೀಸ್]]<ref name="twins">{{cite web|url=http://www.beirut.gov.lb/MCMSTest/Menu-Pages/SisterCitiesEN.aspx?NRMODE=Published&NRORIGINALURL=%2fwww%2ebeirut%2egov%2elb%2fMCMSEN%2fTwinning%2bthe%2bCities%2f&NRNODEGUID=%7b18839037-0140-436E-A1AF-7F8F3693C3E6%7d&NRCACHEHINT=NoModifyGuest#|title=Twinning the Cities|publisher=City of Beirut|accessdate=2008-01-13|archive-date=2008-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20080221055403/http://www.beirut.gov.lb/MCMSTest/Menu-Pages/SisterCitiesEN.aspx?NRMODE=Published&NRORIGINALURL=%2Fwww.beirut.gov.lb%2FMCMSEN%2FTwinning+the+Cities%2F&NRNODEGUID=%7B18839037-0140-436E-A1AF-7F8F3693C3E6%7D&NRCACHEHINT=NoModifyGuest|url-status=dead}}</ref> * {{Flagicon|Iraq}} [[ಬಾಗ್ದಾದ್]], [[ಇರಾಕ್]]<ref name="twins"/> * {{Flagicon|Colombia}} [[ಬೊಗೋಟ|ಬೊಗೂಟ]], [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ]] {{Citation needed|date=April 2010}} * {{Flagicon|France}} ಬ್ರೆಸ್ಟ್, [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]<ref name="twins"/> * {{Flagicon|Egypt}} [[ಕೈರೋ]], [[ಈಜಿಪ್ಟ್]] {{Citation needed|date=September 2008}} * {{Flagicon|Syria}} [[ಡಮಾಸ್ಕಸ್]], [[ಸಿರಿಯಾ]]<ref name="twins"/> {{Col-3}} * {{Flagicon|UAE}} ದುಬೈ, [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]]<ref name="twins"/> * {{Flagicon|Iran}} ಇಸಫಹಾನ್, [[ಇರಾನ್]].<ref>{{cite web |url=http://www.mehrnews.com/en/NewsDetail.aspx?NewsID=392389 |title=Isfahan, Beirut named sister cities |accessdate=2007-05-02 |author= |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= |year= |month= |work= |publisher=MNA |pages= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012160800/http://mehrnews.com/en/NewsDetail.aspx?NewsID=392389 |archivedate=2007-10-12 |quote= |url-status=dead }}</ref> * {{Flagicon|Turkey}} [[ಇಸ್ತಾಂಬುಲ್|ಇಸ್ತಾನ್ಬುಲ್]], [[ಟರ್ಕಿ]]<ref>{{cite web|url=http://www.greatistanbul.com/sister_cities.htm|title=Sister Cities of Istanbul|accessdate=2007-09-08|archive-date=2009-05-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20090527130230/http://www.greatistanbul.com/sister_cities.htm|url-status=dead}}</ref> * {{Flagicon|Kuwait}} ಕುವೈತ್ ನಗರ, [[ಕುವೈತ್]]<ref name="twins"/> * {{Flagicon|USA}} ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]<ref>{{cite web |url=http://www.lacity.org/SisterCities/html/23.htm |title=Beirut, Lebanon |publisher=Lacity.org |date= |accessdate=2009-05-05 |archive-date=2009-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090502011637/http://www.lacity.org/SisterCities/html/23.htm |url-status=dead }}</ref> * {{Flagicon|France}} ಲಿಯಾನ್, [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] * {{Flagicon|France}} ಮಾರ್ಸೆಲ್ಲೆ, [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]<ref name="twins"/> {{Col-3}} * {{Flagicon|Mexico}} [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ ನಗರ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ನಗರ]], [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]<ref name="twins"/> * {{Flagicon|Russia}} [[ಮಾಸ್ಕೋ|ಮಾಸ್ಕೊ]], [[ರಷ್ಯಾ|ರಷಿಯಾ]]<ref name="twins"/> * {{Flagicon|Cyprus}} ನಿಕೊಸಿಯ, ಸೈಪ್ರಸ್ {{Citation needed|date=September 2008}} * {{Flagicon|Canada}} ಕ್ಯುಬೆಕ್ ನಗರ, [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನೆಡಾ]]<ref name="twins"/> * [37] ರಿಯೊ ಡಿ ಜನೇರೋ, ಬ್ರೆಜಿಲ್ * {{Flagicon|Croatia}} ಸ್ಪ್ಲಿಟ್ ನಗರ, [[ಕ್ರೊಯೆಶಿಯ|ಕೊರೇಷಿಯಾ]] {{Citation needed|date=September 2008}} * {{Flagicon|France}} ಸ್ಟ್ರಾಸ್ಬರ್ಗ್, [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] * {{Flagicon|Armenia}} ಯೆರೆವಾನ್, [[ಆರ್ಮೇನಿಯ|ಅರ್ಮೇನಿಯಾ]]<ref name="twins"/><ref name="Yerevan Sister Cities">{{cite web|url=http://yerevan.am/main.php?lang=3&page_id=194|title=Yerevan Municipality&nbsp;– Sister Cities|publisher=© 2005–2009 [http://yerevan.am/?lang=3 www.yerevan.am]|accessdate=2009-06-22|archive-date=2011-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002075135/http://www.yerevan.am/main.php?page_id=194&lang=3|url-status=dead}}</ref> {{Col-3}} {{Col-end}} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal|Lebanon}} * ಬೈರುತ್ ನ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಪ್ರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ವಿರಾಮ ಕೇಂದ್ರ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Ibid|date=March 2010}} === ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ === * ಲಿಂಡಾ ಜೋನ್ಸ್ ಹಾಲ್, ''ರೋಮನ್ ಬೆರೈಟಸ್: ಬೈರುತ್ ಇನ್ ಲಾಟೆ ಆಂಟಿಕ್ವಿಟಿ,'' 2004. * ಸಮೀರ್ ಕಾಸ್ಸಿರ್, ''ಹಿಸ್ಟೊರಿ ಡಿ ಬೈರೌಥ್'' , ಫಯಾರ್ಡ್ 2003. * ರಿಚರ್ಡ್ ಟಾಲ್ಬರ್ಟ್, ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಬಾರಿಂಗ್ಟನ್ ಭೂಪಟ,(ISBN 0-691-03169-X), ಪುಟ. 69. * ರಬೀಹ್ ಅಲ್ಮೆದ್ದಿನೆ, "[[Koolaids: The Art of War]]", ಅಬ್ಯಾಕಸ್ 1998 === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links}} * [http://www.beirut.gov.lb/www.beirut.gov.lb/MCMSEN/Home/ ಬೈರುತ್ ನ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080513151617/http://www.beirut.gov.lb/www.beirut.gov.lb/MCMSEN/Home/ |date=2008-05-13 }} * [http://www.beirut.com/ ಬೈರುತ್ ನಗರದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ] * [http://www.downtownbeirut.com/ ಬೈರುತ್ ನಗರ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ] * {{Wikiatlas|Lebanon}} * {{wikivoyage|Beirut}} * {{Wikia|world:Beirut|Beirut}} * {{dmoz|Regional/Middle_East/Lebanon/Beirut}} {{List of Asian capitals by region}} {{Arab Capital of Culture}} {{World Book Capital}} {{ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬೈರುತ್]] [[ವರ್ಗ:ಅಮರ್ನ ಪತ್ರಗಳ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಚೀನ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲೆಬನಾನ್ ನಲ್ಲಿನ ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಕ್ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪುರಾತನ ಟಂಕಸಾಲೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲೆಬನಾನ್ ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಚೀನ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರದ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಏಷಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೈರುತ್ ನ ಗವರ್ನರ್ ಆಫೀಸಿನ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಜನನಿಬಿಡ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲೆಬನಾನ್ ನಲ್ಲಿನ ಜನನಿಬಿಡ ಕರಾವಳಿ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಧರ್ಮಯುದ್ಧಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗ್ರೀಕ್ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಕಾಲೋನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಲೆಬನಾನ್ ನಲ್ಲಿನ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಬಂದರು ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಇಟಲಿಯ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಫೋಎನ್ಷಿಯಾದ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲೆಬನಾನ್ ನಲ್ಲಿನ ಫೋಎನ್ಷಿಯಾದ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರೋಮನ್ ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲೆಬನಾನ್ ನಲ್ಲಿನ ರೋಮನ್ ತಾಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಮೂರನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಏಷ್ಯಾ ಖಂಡದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು]] 4kv8ob4si7u1gnvk78lsmtq56b9tudy 0 24790 1375538 1356063 2026-06-21T01:20:11Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375538 wikitext text/x-wiki {{about|the city in the [[West Bank]]}} {{Infobox Palestinian Authority municipality |name=Bethlehem |image=Bethlehem_Logo.gif |imgsize= |caption=Municipal Seal of Bethlehem |image3=Belen palestina.jpg |imgsize3=250 |caption3=A neighborhood in Bethlehem |arname=بيت لحم |meaning=''house of meat'' (Arabic); ''house of bread'' (Hebrew) |founded= |type=muna |typefrom=1995 |altOffSp=Beit Lahm<ref name="PCBS"/> |altUnoSp=Bayt Lahm |governorate=bl |population=25,266<ref name="PCBS07"/> |popyear=2007 |area= |areakm= |latd=31 |latm=42 |lats=11 |latNS=N |longd=35 |longm=11|longs=44 |longEW=E |mayor=[[Victor Batarseh]]<ref>[http://www.elections.ps/pdf/Municipal_Elections_Results_EN_(2).pdf West Bank] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070630094514/http://www.elections.ps/pdf/Municipal_Elections_Results_EN_%282%29.pdf |date=2007-06-30 }} Local Elections ( Round two)- Successful candidates by local authority, gender and No. of votes obtained, Bethlehem p 23</ref> |website=[http://www.bethlehem-city.org/ www.bethlehem-city.org] |pushpin_map=Palestinian territories }} ''' ಬೆಥ್‌ಲೆಹೆಮ್ ''' ({{lang-ar|<big>بَيْتِ لَحْمٍ</big>}}, {{Audio|ArBethlehem.ogg|''Bayt Laḥm''}}, ನ್ನು ಲಿಟ್ "ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಮೀಟ್ "; {{lang-he|בֵּית לֶחֶם}}, ''ಬಿಯಟ್ ಲೆಹೆಮ್ '',ಅಥವಾ ಲಿಟ್ "ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಬ್ರೆಡ್;" {{Lang-el|Βηθλεέμ}} ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.''| ಬೆಥ್‌ಲೆಹೆಮ್ '' ) ಒಂದು {{km to mi|10}}ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ನ ಮಧ್ಯದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆಯಲ್ಲಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ [[ಜೆರುಸಲೆಂ|ಜೆರುಸಲೆಮ್]] ನ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿದೆ.ಇದರ ಒಟ್ಟು ಅಂದಾಜು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 30,000<ref name="Amarap18">ಅಮರಾ, 1999, [http://books.google.ca/books?id=LG5seycNTAcC&amp;pg=PA18&amp;dq=bethlehem+%22palestinian+city%22#v=onepage&amp;q=bethlehem%20%22palestinian%20city%22&amp;f=false p. 18].</ref><ref name="Brynenp202">ಬ್ರೈನೆನ್, 2000, [http://books.google.ca/books?id=AQhxlSjmDcQC&amp;pg=PA202&amp;dq=bethlehem+%22palestinian+city%22#v=onepage&amp;q=bethlehem%20%22palestinian%20city%22&amp;f=false p. 202].</ref> ರಷ್ಟಿದೆ. ಇದು ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆಥಾರಿಟಿಯ ಬೆಥ್ ಲೆಹಮ್ ಗವರ್ನೇಟ್ ಗೆ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದು ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟೇನಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಕೇಂದ್ರ <ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2006/04/16/travel/16westbank.html |title=In the West Bank, Politics and Tourism Remain Bound Together Inextricably - New York Times |accessdate=2008-01-22 | work=The New York Times | first1=David | last1=Kaufman | first2=Marisa S. | last2=Katz | date=2006-04-16}}</ref><ref name="BH">{{cite web |url=http://www.bethlehemhotel.com/bethlehem.htm |title=Places to Visit In & Around Bethlehem - Bethlehem Hotel - |accessdate=2008-01-22 |archive-date=2011-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103053242/http://www.bethlehemhotel.com/bethlehem.htm |url-status=dead }}</ref> ತಾಣವಾಗಿದೆ. ದಿ ಹೀಬ್ರೂ ಬೈಬಲ್ ಪ್ರಕಾರ ಬೆಥ್‌ಲೆಹೆಮ್‌‌‌ ಅನ್ನು ಡೇವಿಡ್ ಎಂಬಾತ ಆಳುತ್ತಿದ್ದನಲ್ಲದೇ ಅದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತನಿಗೆ ಕಿಂಗ್ ಆಫ್ ಇಸ್ರೇಲ್ ಎಂಬ ಕಿರೀಟವನ್ನು ಇದೇ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತೊಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. [[ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ|ನೂತನ ಉಯಿಲ್]] ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಥಿವ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯುಕ್ ಅವರ ಶುಭವಾರ್ತೆಗಳ ವಿವರದ ಪ್ರಕಾರ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ್ನು ಅವರು ನಾಜರೆಥ್ ನ [[ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತ|ಜೀಸಸ್]] ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮಾಜದ ಜನಸಮುದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ವಿಶ್ವದ ಏಕೈಕ ಪಟ್ಟಣವೆನಿಸಿದೆ. ವಲಸೆಯಿಂದಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾದರೂ ಅದರ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಆ ನಗರದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಜನತೆ ಅಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಶ 529 ರಲ್ಲಿ ಬೀಡು ಬಿಡಲು ಯತ್ನಿಸಿತು.ಅವರ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಅವರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದರೂ ಬೈಜೆಂಟೈನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಸ್ಟಿನಿನ್ I ಇದನ್ನು ಮರುನಿರ್ಮಿಸಿದರು.ನಂತರ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಅರಬ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೇಟ್ ನ 'ಉಮರ್ ಇಬಿನ್ ಅಲ್ -ಖತ್ತಬ್ 632 ರಲ್ಲಿ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ್ದ.ಇಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಆತ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಿದ್ದ. ಆಗ 1099 ರಲ್ಲಿ ಬೆಥ್‌‌ಲೆಹೆಮ್ ನ್ನು ಬಂಡಾಯಗಾರರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು.ಅಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಆಡಳಿತದಡಿ ತಂದರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುವನ್ನು [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ತ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿರಿಯಾ]]ದ ಸುಲ್ತಾನ ಸಲಾದ್ದಿನ್ ಈ ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಆತನನ್ನು ಉಚ್ಚಾಟಿಸಿದ. ಸುಮಾರು 1250 ರಲ್ಲಿ ಮಾಮ್ಲುಕ್ಸ್ ಅವರ ಆಗಮನದ ನಂತರ ನಗರದ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಲಾಯಿತು.ನಂತರ [[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಒಟ್ಟೊಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ <ref name="BMH">{{cite web |url=http://www.bethlehem-city.org/English/City/index.php |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080113150138/http://www.bethlehem-city.org/English/City/index.php |archivedate=2008-01-13 |title=History of Bethlehem |publisher=Bethlehem Municipality |accessdate=2008-01-22 }}</ref> ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವಯುದ್ದI]] ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ [[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಒಟ್ಟೊಮನ್ಸ್]] ರಿಂದ ಈ ನಗರವನ್ನು ತಮ್ಮ ವಶಕ್ಕೆ ಪಡೆದರು.ಇದನ್ನು 1947 ರ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ಪಾರ್ಟಿಶನ್ ಪ್ಲಾನ್ ಫಾರ್ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ ನಿಯಮದ ಮೂಲಕ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ 1948ರ ಅರಬ್ -ಇಸ್ರೇಲಿ ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಜೊರ್ಡಾನ್ ಈ ನಗರವನ್ನು ತನ್ನ ವಶಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡಿತು. ನಂತರ 1967 ರಲ್ಲಿನ ಆರು ದಿನಗಳ ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ಇದನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸದ್ಯ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ 1995 ರಿಂದಲೂ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್‌‌ ಅಥಾರಿಟಿಯಿಂದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ <ref name="BMH"/> ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತರಿದ್ದರೂ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟಿನಿಯನ್ ನ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ನರಿಗೆ ಇದು ಆಶ್ರಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಒಟ್ಟು ಸಂಘಟಣೆಯು ಬಿಯತ್ ಜಾಲಾ ಮತ್ತು ಬಿಯತ್ ಸಾಹೌರ್ ನಗರಗಳನ್ನಲ್ಲದೇ ಐದಾ ಮತ್ತು ಅಜ್ಜಾ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಶಿಬಿರಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದ ಮೂಲವೆಂದರೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ,ಇದು [[ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ದಿ ನೇಟಿವಿಟಿಗೆ ಮುಗಿಬೀಳುವ ಉನ್ನತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಯಾತ್ರಿಗಳ ಭೇಟಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ಹೊಟೇಲುಗಳಿವೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಮುನ್ನೂರು ಕರಕುಶಲ ಕಾರ್ಯಾಗಾರದ ಅಂಗಡಿ-<ref name="Patience">{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7146980.stm |first=Martin |last=Patience |work=[[BBC News]] |title=Better times return to Bethlehem |publisher=BBC MMVIII |date=2007-12-22 |accessdate=2008-01-22 }}</ref> ಮುಂಗಟ್ಟುಗಳಿವೆ. ಜಿವಿಶ್ ಧರ್ಮೀಯರ ರಾಚೆಲ್ಸ್ ಟೊಂಬ್ ಅತ್ಯಂತ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ಈ ನಗರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಐತಿಹಾಸಿಕ ದಾಖಲೆಯ ಉಲ್ಲೇಖವು ಅಮರ್ನಾ ಲೆಟರ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿದೆ.(c. 1400 BC)ಯಾವಾಗ ಜೆರುಸಲೇಮ್ ನ ರಾಜ ತನ್ನ ದೊರೆ ಈಜಿಪ್ತ್ ದೊರೆಗೆ ಅಪಿರುಗಳ ಒತ್ತಾಯದ ಪ್ರವ್ಸಿಶವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದ್ದ.ಆಗ "''ಬಿತೆಲಹಮಿ'' "ಯನ್ನು ಮರುಪಡೆಯುವ ಯತ್ನದ ಬಗ್ಗೆ <ref>"''ಆಕ್ಸ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ಆರ್ಕಾಲಾಜಿಕಲ್ ಗೈಡ್ಸ್ : ದಿ ಹೊಲಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ '' ", ಜೆರೊಮ್ ಅರ್ಫಿ-ಒ'ಕೊನ್ನೊರ್, pp. 198–199, ಆಕ್ಸ್ಸ್ ಫರ್ಡ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 1998, ISBN 0-19-288013-6</ref> ತಿಳಿಸಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಿ ಜಿವ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅರಬ್ ರು ಬರುವ ಮುಂಚೆ ಅದರ ಹೆಸರು ಆಧುನಿಕ ಹೆಸರಿಗೆ ಕೊಂಚ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ಇದು ಕ್ಯಾನಾನಿಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಯಹ್ಯೂದ್ಯರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯುಳ್ಳ ಮತ್ತು ಅವರ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಜನಾಂಗದವರು ನಂತರ ಅಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿದವರೊಂದಿಗೆ <ref>"''ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಡಿಕ್ಸನರಿ ಆಫ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಪ್ಲೇಸಿಸ್: ಸಂ 4, ಮಿಡಲ್ ಈಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಅಫ್ರಿಕಾ '' ", ಟ್ರುಡಿ ರಿಂಗ್, ಕೆ.ಎ ಬೆರ್ನೆಯ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಎಂ. ಸಾಲ್ಕಿನ್, ಶರೊನ್ ಲಾ ಬೊಡಾ, ನೊಯಿಲ್ಲೆ ವ್ಯಾಟ್ಸನ್, ಪೌಲ್ ಸೆಲ್ಲಿಂಗರ್, p. 133, ಟೇಲರ್&amp; ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, 1996ISBN 1-884964-03-6</ref> ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು. === ಬೈಬಲ್ ಶ್ರದ್ದಾವಂತರ ಯುಗ === ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಜುಢಾ ದೇಶದ "ಹಿಲ್ ಕಂಟ್ರಿ"ಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.ಇದು ಬಹುಶಃ ಬಿಬ್ಲಿಕಲ್ <ref>{{bibleverse||Gen.|35:16}}, {{bibleverse||Gen.|48:27}}, {{bibleverse||Ruth|4:11}}</ref> ಎಪಾರ್ಥ್ ಅಂದರೆ ಫಲವತ್ತಾದ ಎಂಬ ಇದರ ವಿವರ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಮಿಕಾದಲ್ಲಿ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಬಗ್ಗೆ <ref>{{bibleverse||Micah|5:2}}</ref> ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬೆಥ್ -ಲೆಹೆಮ್ <ref>{{bibleverse||Sam|17:12}}</ref> ಜುಢಾ ಮತ್ತು " ಎ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಡೇವಿಡ್ "<ref name="qjukjz">{{bibleverse||Luke|2:4|KJV}}</ref> ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ತನಾಖ್ ಮತ್ತು ಬೈಬಲ್ ನಲ್ಲಿ ಅಬ್ರಾಹ್ಮಿಕ್ ಮ್ಯಾಟ್ರಿಚ್ ರಾಚೆಲ್ ಮರಣ ಅಪ್ಪಿದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಆತನನ್ನು ಅದೇ "ರಸ್ತೆ ಬದಿ" ಅಲ್ಲಿಯೇ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.(Gen. 48:7) ರಾಚೆಲ್ಸ್ ಟೊಂಬ್ ಈ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಮಾಧಿ ಸ್ಥಳವು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಬುಕ್ ಆಫ್ ರುತ್ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಕಣಿವೆಯು ಪೂರ್ವಕ್ಕಿರುವ ಮೊಬ್ (ಜೊರ್ಡಾನಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹೆಸರು) ನ ರುತ್ ನಲ್ಲಿದೆ.ಈ ವೈಭವ ನಾವೊಮಿಯೊಂದಿಗೆ ನಗರಕ್ಕೆ ಮರಳಿತು. ಇಸ್ರೇಲಿನ ಎರಡನೆಯ ರಾಜ ಡೇವಿಡ್ ಹುಟ್ಟಿದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಗರವೆಂದರೆ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್, ಅದಲ್ಲದೇ ಆತ ರಾಜ ಸ್ಯಾಮ್ಯುವಲ್ ನೊಂದಿಗೆ ಎದುರುಬದುರಾಗಿ ಸೋತ ಜಾಗ ಇದೆಂದು <ref>{{bibleverse||Sam|16:4-13}}</ref> ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆತ ಅಬ್ದುಲ್ಲಮ್ನ ಗವಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವಿತುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗ ಮೂವರು ಆತನ ಪಡೆ ಸೈನಿಕರು ಬೆಥ್ ಲೀಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿನ ಬಾವಿಯೊಂದರಿಂದ ಅತನಿಗೆ ಕುಡಿಯಲು ನೀರು <ref>{{bibleverse||Sam|23:13-17}}</ref> ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು. === ರೊಮನ್ ಮತ್ತು ಬೈಜೆಂಟೈನ್ ಕಾಲಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Nativity vorobiev.jpg|thumb|right|ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ನೇಟಿವಿಟಿಯ ದೃಶ್ಯ 1833,ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರ ಕಲೆ ಎಂ.ಎನ್.ವೊರ್ಬಿವ್]] ಸುಮಾರು 132-135 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವು ರೊಮನ್ ರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.ಇದು ಬಾರ್ ಕೊಖಾಬಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಶಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಅದರ ಜಿವಿಶ್ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಹಾರ್ಡಿಯನ್ ನ ಮಿಲಿಟರರಿ ಆಜ್ಞೆಗಳ ಅಲ್ಲಿಂದ <ref>[https://web.archive.org/web/20050721075552/http://www.geocities.com/bethlehem74/history.htm ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್] ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಹೋಮ್ ಪೇಜ್</ref> ಹೊರಹಾಕಲಾಯಿತು. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ್ನು ಆಳುವಾಗ ರೊಮನ್ ರು ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಾಧಾರಿತ ಕಲ್ಟ್ ಆಚರಣೆಯ ಮೂರ್ತಿಯುಳ್ಳ ಅಡೊನಿಸ್ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನೇಟಿವಿಟಿ ಜಾಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಮೊದಲ ಬೈಜೆಂಟೈನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಕಾನ್ ಸ್ಟಂಟೈನ್ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ. ಆತನ ತಾಯಿ ಹೆಲೆನಾಳಿಗಾಗಿ ಚರ್ಚ್ ಯೊಂದನ್ನು 326 ರಲ್ಲಿ <ref name="BMH"/> ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಬಿಬ್ಲಿಕಲ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಟಿನ್ ಸದಸ್ಯರ 529 ರ ಕ್ರಾಂತಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ನೇಟಿವಿಟಿಗಳನ್ನು ದ್ವಂಸಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.ನಂತರ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಸ್ಟಿನಿನ್ ನ ಆಜ್ಞೆ ಮೇರೆಗೆ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.ತರುವಾಯ 614 ರಲ್ಲಿ ಪೆರ್ಸಿಯನ್ ಸಸ್ಸನಿಡ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್|ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟೈನ್]] ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಒಂದು ಕಥೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಚರ್ಚ್ ನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.ಯೇಸುವಿನ ಜ್ಞಾನಿಯೊಬ್ಬ ಪರ್ಸಿಯನ್ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಲಾಕೃತಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿ ಅಲ್ಲಿನವರನ್ನು <ref name="BMH"/> ಬೆರಗುಗೊಳಿಸಿದ. ==== ಜೀಸಸ್ ನ ಜನ್ಮಭೂಮಿ ==== [[ಚಿತ್ರ:Jesus birthplace in Bethlehem.jpg|thumb|right|ಜೀಸಸ್ ಹುಟ್ಟಿದ ಜಾಗೆಗೆ ಬೆಳ್ಳಿ ಲೇಪನದ ಗುರ್ತು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.]] ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತ|ಜೀಸಸ್]] ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿವೆ.<ref name="qjukjz"/> ಲ್ಯುಕ್ ನ ವಚನ ಭಾಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ [[ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತ|ಜೀಸಸ್]] ನ ತಂದೆ ತಾಯಿಗಳು ನಜರೆತ್ ನಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸಿದ್ದರು.ಆದರೆ AD 6 ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಗೆ ಪಯಣಿಸಿದರು.ಆಗ ಈ ಕುಟುಂಬ ನಾಜ್ರೆತ್ ಗೆ ಮರಳುವ ಮುಂಚೆ ಜೀಸಸ್ ಅಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ತಾಳಿದ. ಮ್ಯಾಥಿವ್ ನ ಬರೆಹಗಳಲ್ಲಿ ಜೀಸಸ್ ಜನ್ಮ ತಳೆದಾಗ ಆ ಕುಟುಂಬ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆಸಿತ್ತು.ನಂತರ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಿಂದ ಅದು ನಜರೆತ್ ಗೆ <ref>{{bibleverse||Matthew|2:1-23|KJV}}</ref><ref>ವೆರ್ಮೆಸ್, 2006, p. 64.</ref> ಮರಳಿತು. ಮ್ಯಾಥಿವ್ ನ ವಿವರದ ಪ್ರಕಾರ ರಾಜಾ ಹೆರೊಡ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ'ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ತಾಳಿದ.'ನಗರ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ಎರಡು ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವಂತೆ ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದ್ದ. ಜೀಸಸ್ ನ ಐಹಿಕ ತಂದೆ ಜೊಸೆಫ್ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡವನು; ಈ ದುರಂತದಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಆ ಕೂಡಲೇ ಈಜಿಪ್ತ್ ಗೆ ತೆರಳಿ ಹೆರೊಡ್ ನ ಸಾವಿನ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ವಾಪಸಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯೆಂದರೆ ಅವರು ಜುಡೆಯಾಗೆ ವಾಪಸಾಗದೇ, ಆಗ ಜೊಸೆಫ್ ತನ್ನ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಗಲಿಲೀಯಿಂದ ಹಿಂಪಡೆದು ನಜರೆತ್ ಗೆ ತೆರಳಿ ಜೀವನ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಮುಂಚೆ ಇದ್ದ ಕ್ರಿಶ್ಚಯನ್ನರು <ref>{{bibleverse||Micah|5:2|KJV}}</ref> ಬುಕ್ ಆಫ್ ಮಿಖಾದಲ್ಲಿನ ವಚನದ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಧರ್ಮ ಪ್ರವರ್ತಕ ಜನಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು <ref>ಫ್ರೀಡ್, 2004, p. 77.</ref> ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ಆಧುನಿಕ ಬುದ್ದಿಜೀವಿಗಳು ಜೀಸಸ್ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದನೇ ಎಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.ಆದರೆ ಹಲವಾರು ಹಿಂದಿನ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಜೀಸಸ್ ಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗುರುವಿನ ರೂಪ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ರಾಜ ಡೇವಿಡ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆಯೇನೋ ಎಂಬ ಸವಾಲನ್ನೂ <ref>ವೆರ್ಮೆಸ್, 2006, p. 22.</ref><ref>ಸ್ಯಂಡರ್ಸ್, 1993, p. 85.</ref><ref>ಕ್ರೊಸನ್ ಅಂಡ್ ವ್ಯಾಟ್ಸ್, p.&nbsp;19.</ref><ref>ಡನ್, 2003, pp.&nbsp;344–345.</ref> ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಮಾರ್ಕ್ ನ ಸುವಾರ್ತೆ ಮತ್ತು ಜೊನ್ ನ ಸುವಾರ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನ್ಯಾರೇಟಿವ್ ಅಥವಾ ವಿವರ ಇಲ್ಲವೇ ಜೀಸಸ್ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಜನಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಟಿಪ್ಪಣಿ ಮಾಡಿಲ್ಲ.ಆದರೆ ಜೀಸಸ್ ಕೇವಲ್ ನಜರೆತ್ ನವನು ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖ <ref>ಮಿಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಬುಲ್ಲರ್ಡ, 1990, pp.445-446. See [http://www.biblegateway.com/passage/?search=Mark+6:1-4 ಮಾರ್ಕ್ 6:1-4]; ಅಂಡ್ [http://www.biblegateway.com/passage/?search=John+1:46 ಜೊನ್1:46]</ref> ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ''ಆರ್ಕ್ಯಾಲಾಜಿ '' ಪತ್ರಿಕೆಯೊಂದರ 2005 ರ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅವಿರಾಮ್ ಒಶ್ರಿ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ,ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ಜೀಸಸ್ ಹುಟ್ಟಿದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜನವಸತಿಯ ಕುರುಹು ದೊರೆತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಜೀಸಸ್ ಗಲಿಲೀಯ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರಬಹುದೆಂದು <ref>ಅವಿರಾಮ್ ಒಶ್ರಿ, "ವ್ಹೇರ್ ವಾಸ್ ಜೀಸಸ್ ಬಾರ್ನ್ ?", ''ಆರ್ಕ್ಯಾಲಾಜಿ'', ಸಂ 58 ಸಂಖ್ಯೆ6, ನವೆಂಬರ್ /ಡ್ಸಿಸೆಂಬರ್ 2005.</ref> ಅಂದಾಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈತನ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿರುವ ಜೆರೊಮ್ ಮರ್ಫಿ-ಒ ಕೊನೂರ್ ಇದನ್ನು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಷಯವೆಂದು ವಾದ <ref>[http://www.bib-arch.org/online-exclusives/nativity-03.asp ಜೆರೊಮೆ ಮರ್ಫ್ -ಒ’ಕೊನ್ನೊರ್, ''ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ …ಆಫ್ ಕೊರ್ಸ್ '' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090310091422/http://www.bib-arch.org/online-exclusives/nativity-03.asp |date=2009-03-10 }}, ಬಿಬ್ಲಿಕಲ್ ಆರ್ಕ್ಯಾಲಾಜಿ</ref> ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜೀಸಸ್ ನ ಈ ಪುರಾತತ್ವ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಆತ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿರುವುದನ್ನು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಿಚಾರಗಳ ಸಮರ್ಥಕ ಜಸ್ಟಿನ್ ಮಾರ್ಟಿಯರ್ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ''ಡೈಲಾಗ್ ಉಯಿತ್ ಟ್ರಿಫೊನೊಂದಿಗೆ'' ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.(c. 155–161)ಈ ಪವಿತ್ರ ಕುಟುಂಬವು ನಗರದ ಹೊರವಲಯದ ಗುಹೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು <ref>ಟೇಲರ್, 1993, pp.&nbsp;99–100. "ಜೊಸೆಫ್...ಹತ್ತಿರದ ಹಳ್ಲಿಯೊಂದರ ಗವಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸದ ಸ್ಥಳ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡ;ಆಗ ಮೇರಿ ಕ್ರಿಸ್ತ್ ನನ್ನು ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಂದು ಮಾಂಗರ್ (ಕೊಟ್ಟಿಗೆ)ವೊಂದರಲ್ಲಿಟ್ಟಳು ಆಗ ಅರೇಬಿಯಾದಿಂದ ಬಂದ ಮ್ಯಾಗಿ ಈತನನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ."ಜಸ್ಟಿನ್ ಮಾರ್ಟಿಯರ್, ''ಡೈಲಾಗ್ ಉಯಿತ್ ಟ್ರೈಫೊ '', ಅಧ್ಯಾಯ LXXVIII).</ref> ಎಂದಿದ್ದಾನೆ. ಒರೆಜಿನ್ ಆಫ್ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಬರಹಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 247 ರಲ್ಲಿ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಗುಹೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಜೀಸಸ್ ಜನಿಸಿದನೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಇಂದಿಗೂ <ref>ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ಆ ಗವಿಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,ಆತ ಎಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ; ಆತನನ್ನು ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿ ಹೇಗೆ ಕೊಟ್ಟಿಗೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲಿ ಆ ಮಗುವನ್ನು ಮಗುಅವನ್ನಿರಿಸುವ ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನು ವಿಶ್ವಾದಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲರೂ ಶ್ರದ್ದಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ.ಇನ್ನು ಕೆಲವರು ಈ ವದಂತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. (ಮೂಲ, ''ಕಾಂಟ್ರಾ ಸೆಲ್ಸಮ್'', ಕೃತಿ I, ಅಧ್ಯಾಯ LI).</ref> ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಈ ಗುಹೆಯು ಮುಂಚೆ ತಮ್ಮುಜ್ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜಾಗವಾಗಿತ್ತೆಂದು <ref>ಟೈಲೊರ್, 1993, pp. 96–104.</ref> ನಂಬಲಾಗಿದೆ. === ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಹೋರಾಟಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Bethlehem-Manger-Square.jpg|thumb|left|ಕಾಲಿಫ್ ಉಮರ್ ನ ಭೇಟಿಯ ಸ್ಮರಣೆಗಾಗಿ ದಿ ಮಾಸ್ಕ್ಯು ಆಫ್ ಒಮರ್ ನ್ನು 1860 ರಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ವಶಪಡಿಸಿದ ನಂತರ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಒಂದು ಒಂದು ಮಸೀದೆ.]] ಸುಮಾರು 637 ರಲ್ಲಿ ಜೆರುಸಲೇಮ್‌‌ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಎರಡನೆಯ ಕಾಲಿಫ್ ಧರ್ಮಗುರು 'ಉಮರ್ ಇಬಿನ್ ಅಲ್ -ಖತ್ತಬ್ ನ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಸೈನಿಕರಿಂದ ನಡೆಯಿತು.ಆದರೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನರಿಗಾಗಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ನೇಟಿವಿಟಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗುವುದೆಂದು ಭರವಸೆ <ref name="BMH"/> ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದೇ ಜಾಗೆಯ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಮರ್ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಜಾಗೆಯಲ್ಲಿ ಮಸೀದೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಆತನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸಲಾಯಿತು.ನಗರದಲ್ಲಿ ಇದು ಚರ್ಚ್ ನಂತರದ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡವಾಗಿ ತಲೆ <ref name="ATT">{{cite web |url=http://www.atlastours.net/holyland/mosque_of_omar.html |title=Mosque of Omar, Bethlehem |publisher=Atlas Travel and Tourist Agency |accessdate=2008-01-22}}</ref> ಎತ್ತಿತು. ನಂತರ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್,ಉಮ್ಮಯಾದ್ಸ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಧರ್ಮಗುರುಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ 8 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಹೊರ ಬಂದಿತು,ಅಲ್ಲದೇ 9 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಬಾಸಿಡ್ಸ್ ಅವರಿಂದ ಬಿಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಪರ್ಸಿಯನ್ ಭೋಗೋಲ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞನೊಬ್ಬ 9 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲಿ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿದ ಚರ್ಚೊಂದು ಇತ್ತೆಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅರಬ್ ನ ಭೂಗೋಲಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅಲ್ -ಮಕ್ದಸಿ ಸುಮಾರು 985 ರಲ್ಲಿ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದ,ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಎಲ್ಲೂ ಇಂತಹ ಚರ್ಚನ್ನು ನೋಡಿಲ್ಲ. ಎಂದಿದ್ದಾನೆ. "ಬೆಸಲಿಕಾ ಆಫ್ ಕಾನ್ ಸ್ಟಂಟೈನ್ ಇಂತಹ ಚರ್ಚಗೆ ಸರಿ ಸಮನಾದ ಯಾವುದೇ ಕಟ್ಟಡವಿಲ್ಲ ಎಂದೂ <ref>ಲ್ರ್ ಸ್ಟ್ರೇಂಜ್, 1890, pp. 298–300.ಸ್ಟೈನ್ಜ್</ref> ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಆರನೆಯ ಫತ್ತಿಮಿದ್ ಕಾಲಿಫ್ ಅಲ್ -ಹಕೇಮ್ ಬಿ ಅಲ್ಲ್ಹಾನ ಆಡಳಿತದ 1009 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಿ ಚರ್ಚ್ ನೇಟಿವಿಟಿಯನ್ನು ನೆಲಕ್ಕುರಳಿಸುವಂತೆ ಅಜ್ಞಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು,ಆದರೆ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಇದನ್ನು ತಡೆದು ಈ ಕಟ್ಟಡದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥನೆ,ಪೂಜೆಗೆ ಅವಕಾಶ <ref>{{cite web|url=http://www.sacred-destinations.com/israel/bethlehem-church-of-the-nativity |title=Church of the Nativity - Bethlehem |location=Bethlehem, West Bank, Israel |publisher=Sacred-destinations.com |date= |accessdate=2009-10-29}}</ref> ಒದಗಿಸಿದರು. ಆಗ 1099 ರಲ್ಲಿ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಹೋರಾಟಗಾರರಿಂದ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.ಅವರು ಈ ಜಾಗೆಯನ್ನು ಕ್ರೈಸ್ತ್ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ನೇಟಿವಿಟಿಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ತಾಣ ಮತ್ತು ಅವರಿಗೆ ಏಕಾಂತ ಒದಗಿಸುವ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರು. ಆಗ ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಧರ್ಮಗುರುಗಳನ್ನು ಆ ಜಾಗೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿನ ವರೆಗೆ ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳು ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದರು. ಆಗ 1100 ಸುಮಾರಿಗೆ ಫ್ರಾಂಕಿಶ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ಜೆರುಸ್ಲೇಮ್ ನ ಮೊದಲ ಬಾಲ್ಡ್ ವಿನ್ I ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ರಾಜನಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ.ಅದೇ ವರ್ಷ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಆ ನಗರದಲ್ಲಿ <ref name="BMH"/> ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Bethlehem Polenov.jpg|thumb|right|ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಒಂದು ಚಿತ್ರಕಲೆ, 1882]] [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ತ್]] ಮತ್ತು [[ಸಿರಿಯಾ]]ದ ಸುಲ್ತಾನ್ ಸಲಾದಿನ್ 1187 ರಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಅಯ್ಯುಬಿದ್ಸ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಕೈಯಿಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆಥ್ ಲೆಹ್ಮ್ ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. ಆಗ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಅದನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧರ್ಮಗುರುವಿಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು. ಸಲಾದಿನ್ 1192 ರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅರ್ಚಕರು ಮತ್ತು ಇಬ್ಬರು ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿಗಳು ವಾಪಸಾಗಬಹುದೆಂದು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ. ಹೀಗೆ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಯಾತ್ರಿಗಳ ಸಂದರ್ಶನದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು.ಯುರೊಪಿಯನ್ ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಗಣನೀಯವಾಗಿ <ref name="BMH"/> ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ವಿಲಿಯಮ್ IV ಕೌಂಟ್ ಆಫ್ ನೆವರ್ಸ್ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್ ಪಾದ್ರಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆಂದರೆ ಇದು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟರೂ ಅವರ ಉಳಿಯುವಿಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣ ಕ್ಲಾಮೆಸಿ ಅಂದರೆ ಸದ್ಯ ರ್ಫ್ರಾನ್ಸ ನಲ್ಲಿನ ಬರ್ಗಂಡಿಗೆ ತಾನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ. ಹಾಗೆಯೇ 1223 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಬಿಶಪ್ ಕ್ಲಾಮೆಸಿಯಾದ ಪಾಂಥನೊರ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲಿ ವಾಸ ಮಾಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಕ್ಲಾಮೆಸಿಯು 'ಪಾರ್ಟಿಬಸ್ ಇನ್ ಫಿದೆಹೆಮ್ 'ಬಿಶಪ್ ಆಫ್ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ್ನು 600 ವರ್ಷಗಳ ವರೆಗೆ ಅಂದರೆ 1789 ರ [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ರಾಂತಿ]]ಯ ವರೆಗೆ ಇವರ ಧರ್ಮಾಡಳಿತ <ref>ಡಿ ಸಿವ್ರಿ, ಎಲ್: "ಡಿಕ್ಸನರೀ ಡೆ ಜ್ಯಾಗ್ರಾಫಿಕ್ ಎಕ್ಸೆಲೆಸ್ಟೆಕಿವ್", p. 375., 1852 ed, ಫ್ರಾಮ್ ಎಕ್ಸೆಲೆಸ್ಟೆಕಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ ಆಫ್ ಲೆಟರ್ಸ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ದಿ ಬಿಶಪ್ಸ್ ಆಫ್ ನೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ 'ಇನ್ ಪಾರ್ಟಿ ಬಸ್ 'ಟು ಬಿಶಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಕ್ಸೆರೆ</ref> ನಡೆಯಿತು. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್, ಜೆರುಸಲೇಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ,ನಜರೇತ್ ಮತ್ತು ಸಿಡೊನ್ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಆಫ್ ಜೆರುಸ್ಲೇಮ್ ಗೆ ಸೇರಲು ಹೊಲಿ ರೊಮನ್ ಎಂಪರರ್ ಫೆಡ್ರಿಕ್ II ಮತ್ತು ಅಯುಬ್ ಸುಲ್ತಾನ್ ಅಲ್ -ಕಮಿಲ್ ನಡುವೆ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು.ಇದನ್ನು 1229 ರಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕದನ ವಿರಾಮಕ್ಕೆ ಅಂತ್ಯ ಹಾಡುವುದೇ ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಒಅಂಡಂಬಡಿಕೆಯು 1239 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ್ನು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರು 1244 ರಲ್ಲಿ <ref>ಪೌಲ್ ರೀಡ್, 2000, p. 206.</ref> ಮರುವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಸುಮಾರು 1250 ರಲ್ಲಿ ಮಾಮ್ಲುಕ್ ಗಳು ರುಕ್ನ್ ಅಲ್ -ದಿನ್ ಬೈಬರ್ಸ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಬಂದಾಗ ಕ್ರಿಶ್ಚಾನಿಟಿ ಬಗೆಗಿನ ಸಹಿಷ್ಣುತೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.ಧರ್ಮಗುರುಗಳು ನಗರ ತೊರೆದರು,ಅಲ್ಲದೇ 1263 ರಲ್ಲಿ ನಗರದ ಸುತ್ತು ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಂತರದ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಧರ್ಮಗುರು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು.ಆಗ ನೇಟಿವಿಟಿಯ ಬೆಸಿಲಿಕಾದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ನೆಲೆವಾಸ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳು ಬೆಸಿಲಿಕಾದ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು.ಅಲ್ಲದೇ ಮಿಲ್ಕ್ ಗ್ರೊಟ್ಟೊದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಲ್ಯಾಟಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆರ್ಮೆನಿಯನ್ಸ್ ಅವರೊಟ್ಟಿಗೆ <ref name="BMH"/> ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. === ಒಟ್ಟೊಮನ್ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ತಿಯನ್ ಯುಗ === [[ಚಿತ್ರ:Bethlehem street 1880.jpg|thumb|right|ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಬೀದಿ, 1880]] [[ಚಿತ್ರ:Bethlehem 1898.jpg|thumb|right|ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಚಿತ್ರಣದ ನೋಟ, 1898]] ಆಗಿನ [[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಒಟ್ಟೊಮನ್]] ಕಾಲದ 1517 ರಿಂದ ಬೆಸಿಲಿಕಾದ ಸ್ವಾಧೀನವು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಬದ್ದ ಚರ್ಚ್ ಗಳ ನಡುವೆ ತೀವ್ರ <ref name="BMH"/> ವಿವಾದಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ 16 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಜೆರುಸ್ಲೇಮ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಹಳ್ಳಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು ಏಳು ಉಪವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ <ref name="Singer"/> ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇನುಳಿದ ನಾಯಕತ್ವದ ಜೊತೆ ಬಾಸ್ಬಸ್ ಕುಟುಂಬವು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ನೇತಾರನಾಗಿ ತನ್ನ ಸೇವೆಯನ್ನು <ref>ಸಿಂಗರ್, 1994, p.33.</ref> ಒದಗಿಸಿತು. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಗೋಧಿ,ಬಾರ್ಲಿ ಮತ್ತು ದ್ರಾಕ್ಷಿಗಳ ಮೇಲೆ ತೆರಿಗೆ ನೀಡುತಿತ್ತು. ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಸಂಘಟನೆಯಾಗಿ ಅವರದೇ ಆದ ನಾಯಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದರು.ಅಲ್ಲಿ 16 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಐವರು ಈ ಹಳ್ಳಿಯ ನಾಯಕರಾದರು.ಅವರಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಾಗಿದ್ದರು. ಒಟ್ಟೊಮನ್ ತೆರಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನೋಡಿದರೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೊಂಚ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು.ಹೆಚ್ಚು ಧಾನ್ಯಗಳ ಬೆಳೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ದುಬಾರಿ ಬೆಲೆಯ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಬೆಳೆಗೂ ಅವರ <ref>ಗಾಯಕ, 1994, p. 84</ref> ವಿರೋಧವೇನಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟೈನ್ 1831 ರಿಂದ 1841 ರ ವರೆಗೆ [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ತ್]] ನ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನಗರವು ಭೂಕಂಪದ ದುರಂತಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು.ಅದಲ್ಲದೇ 1834 ರಲ್ಲಿ ಈಜೊಪ್ತ್ ನ ಪಡೆಗಳು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದವು.ಇದಕ್ಕೆ ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದ ಇಬ್ರಾಹಿಮ್ ಪಾಶಾನ ಬೆಂಬಲಿಗ ಈ ಕೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದ <ref>ಥಾಮ್ಸನ್, 1860, p. 647.</ref> ಎನ್ನಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ 1841 ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟೊಮನ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತ್ತು.ಅದರ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯು ಮೊದಲ ಮಹಾಯುದ್ದ I ರ ಅವಧಿ ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು.ಒಟ್ಟೊಮನ್ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ವಾಸಿಗಳು ನಿರುದ್ಯೋಗವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದರು.ಕಡ್ಡಾಯ ಸೇನೆ ಸೇವೆಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮತ್ತು ಭಾರವೆನಿಸುವ ತೆರಿಗೆಗಳು ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ವಲಸೆ ಹೋಗಬೇಕಾಯಿತು.ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದೆಡೆಗೆ ಎಲ್ಲರ ಪಯಣ <ref name="BMH"/> ತಿರುಗಿತು. ಒಂದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಮಿಶನರಿ 1850 ರಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 4,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿತ್ತು.'ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಬಹುತ ಗ್ರೀಕ್ ಚರ್ಚ್ ಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು.' ಆತ ವಿಮರ್ಶಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ 'ತೀವ್ರವಾದ ನೀರಿನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು.ಹೀಗಾಗಿ ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ <ref>ಡಬ್ಲು. ಎಂ.ಥಾಮ್ಸನ್, p. 647.</ref> ಬೆಳೆಯಲಿಲ್ಲ. === ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನ === ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ 1920 ರಿಂದ 1948 ರ ವರೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ನಿಯಮಗಳಡಿ <ref>[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/63429/Bethlehem ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ]</ref> ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ನ ಜನರಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು 1947 ರಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿಯನ್ ವಿಭಜನೆ ಕುರಿತು ವಿಶೇಷ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡಿತು.ಆಗ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ವಿಶೇಷ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಎನ್ಕ್ಲೇವ್ ಆಫ್ ಜೆರುಸ್ಲೇಮ್ ಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಅದನ್ನು [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್]] ನ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ <ref>{{cite web |url=http://imeu.net/news/article00125.shtml |title=IMEU: Maps: 2.7 - Jerusalem and the Corpus Separatum proposed in 1947 |accessdate=2008-01-22 |archive-date=2013-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130729204009/http://imeu.net/news/article00125.shtml |url-status=dead }}</ref> ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು. 1948 ಅರಬ್-ಇಸ್ರೇಲ್ ಯುದ್ದ ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವನ್ನು ಜೊರ್ಡಾನ್ ತನ್ನ ಸುಪರ್ದಿಗೆ <ref>[http://www.insideout.org/documentaries/jerusalem/land/timeline2.html ಎ ಜೆರುಸ್ಲೇಮ್ ಟೈಮ್ ಲೈನ್, 3,000 ಇಯರ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸಿಟಿಸ್ ಹಿಸ್ಟರಿ ] (2001-02) ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ರೇಡಿಯೊ ಅಂಡ್ BBC ನಿವ್ಸ್</ref> ಒಳಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. [[ಇಸ್ರೇಲ್|ಇಸ್ರೇಲಿ]] ಪಡೆಗಳು ಹಲವಾರು ನಿರಾಶ್ರಿತರನ್ನು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಪಡೆಯಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ 1947-48 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಗೆ ಪಲಾಯನಗೈದರು.'ಅಜ್ಜಾ (ಬೀತ್ ಜಿಬ್ರಿನ್ ) ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿನ 'ಐದಾ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಧೆಶೆಸ್ ನ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಗುಂಪು ವಲಸೆ ಹೋದ ಉದಾಹರಣೆ <ref>[https://web.archive.org/web/20071113114509/http://www.bethlehem.ps/about/ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಅಬೌಟ್] ದಿ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಪ್ರಿಸರ್ವೇಶನ್ ವೈಯಾ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್.ps</ref> ಇದೆ. ಹೀಗೆ ಅತ್ಯಧಿಕ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ನುಸುಳುವಿಕೆಯು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಿಂತ ಮುಸ್ಲಿಮರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ <ref>[http://www.bethlehem.ps/facts/population.php ಪಾಪುಲೇಶನ್ ಇನ್ ದಿ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230326031414/http://www.bethlehem.ps/facts/population.php |date=2023-03-26 }} ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್.ps</ref> ಏರತೊಡಗಿತು. [[ಚಿತ್ರ:Bethlehem1978.jpg|right|thumb|ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಇಸ್ರೇಲಿ ಸೈನಿಕರು, 1978.]] ಜೊರ್ಡಾನ್, ನಗರದ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು 1967 ರ ಸಿಕ್ಸ್ -ಡೇ ವಾರ್ ದ ವರೆಗೆ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು.ನಂತರ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್, ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಇಸ್ರೇಲಿನ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು. ನಂತರ 1995 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 21 ರಂದು ಇಸ್ರೇಲ್ ನ ಪಡೆಯು <ref>{{cite web |url=http://www.passia.org/palestine_facts/chronology/19941995.htm |title=Palestine Facts Timeline: 1994-1995 |publisher=[[Palestinian Academic Society for the Study of International Affairs]] |accessdate=2008-03-29 |archive-date=2013-07-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130729174648/http://www.passia.org/palestine_facts/chronology/19941995.htm |url-status=dead }}</ref> ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆಯಿತು.ಅದರ ಮೂರು ದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿಯನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆಥಾರಟಿಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು.1995 ರ ಇಂಟಿರಿಯಮ್ ಅಗ್ರೀಮೆಂಟ್ ಆನ್ ದಿ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತುಗಾಜಾ ಪಟ್ಟಿ (ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತ್ತು ಗಾಜಾ ಪಟ್ಟಿಯ ಮಧ್ಯಂತರ ಒಪ್ಪಂದ)ಇಲ್ಲಿ <ref>{{cite news |url=http://www.cnn.com/EVENTS/seasons_greetings/bethlehem_celebration/ |title=Muslims, Christians celebrate in Bethlehem |first=Jerrold |last=Kessel |work=[[CNN|CNN News]] |publisher=Cable News Network |date=1995-12-24 |accessdate=2008-01-22}}</ref> ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಲಾಯಿತು. === ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ ಚಳವಳಿ === [[ಚಿತ್ರ:Catholic section of the Church of Nativity in Bethlehem.jpg|right|thumb|ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಚರ್ಚ್]] ಈ ವೇಳೆಗೆ ಎರಡನೆಯ ಪ್ಯಾಲೆಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಚಳವಳಿ ಉದ್ರಿಕ್ತವಾಗಿ ಕೆರಳಿಸುವಿಕೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 2000-01 ಆರಂಭಗೊಂಡ ಈ ದಂಗೆಗಳು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕೈಗಾರಿಕೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಪೆಟ್ಟು <ref name="OCHA">{{cite web|title=Costs of Conflict: The Changing Face of Bethlehem|publisher=United Nations|author=Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA) & Office of the Special Coordinator for the Peace Process in the Middle East|month=December | year=2004|url=http://www.miftah.org/Doc/Reports/2004/Beth_Rep_Dec04_En.pdf|accessdate=2009-07-22}}</ref><ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7146980.stm |title=Better times return to Bethlehem |work=[[BBC News]] |date=2007-12-22 |accessdate=2008-01-22}}</ref> ನೀಡಿದವು. 2002ರ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಾರ್ಯ ಚರಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಡೆದ ರಕ್ಷ ಣಾ ದಾಳಿಯು ಆ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಯುದ್ದದ ವಾತಾವರಣ ಉಂಟು ಮಾಡಿತು ಮೂಲ ಭೂತವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿನ ಬಂಡಕೊರರನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಇಸ್ರೇಲ್ ಅದನ್ನು ಕದಾಟದ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನಾಗಿಸಿತು. ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ IDF ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ದಿ ನೇಟಿವಿಟಿಯನ್ನು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿತು. ಸುಮಾರು 200 ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಉಗ್ರರು ಚರ್ಚ್ ನ್ನು ತಮ್ಮ ಸುಪರ್ದಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಈ ಮುತ್ತಿಗೆಯು ಸುಮಾರು 39 ದಿನಗಳ ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು.ಒಂಬತ್ತು ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳು ಹಾಗು ಚರ್ಚ್ ನ (ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸುವವ) ಸಂಗೀತವಾದ್ಯಗಾರನೊಬ್ಬ ಹತನಾದ. ವಿವಿಧ ಯುರೊಪಿಯನ್ ದೇಶ ಮತ್ತು [[ಮಾರಿಟಾನಿಯ|ಮೌರಿಶಿನಿಯಾ]]ಗಳಲ್ಲಿರುವ 13 ಜನ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಕುರಿತ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೇರೆಗೆ ಇದನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. == ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Bethlehem Location.png|thumb|left|220px|ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಒಂದು ನಕ್ಷೆ]] ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ {{coord|31|43|0|N|35|12|0|E|type:city}}ಇದರಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ {{m to ft|775}}ಸುಮಾರು {{m to ft|775}} {{m to ft|30}}ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.ಇದು ಹತ್ತಿರದ [[ಜೆರುಸಲೆಂ|ಜೆರುಸ್ಲೇಮ್]] ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು <ref>{{cite web|url=http://www.pnic.gov.ps/english/tourism/tour7.html#file2|title=Tourism In Bethlehem Governorate|work=Palestinian National Information Center|access-date=2010-09-20|archive-date=2007-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20071230045307/http://www.pnic.gov.ps/english/tourism/tour7.html#file2|url-status=dead}}</ref> ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಜುಡೆನ್ ಪರ್ವತಗಳ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ನಗರವು {{km to mi|73}} ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿನ ಗಾಜಾ ಮತ್ತು ದಿ [[ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ|ಮೆಡಿಟೆರೆನಿಯನ್ ಸೀ]], {{km to mi|75}} ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ of ಅಮ್ಮಾನ್, ಜೊರ್ಡಾನ್, {{km to mi|59}} ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿಟೆಲ್ ಅವಿವ್, [[ಇಸ್ರೇಲ್]] ಮತ್ತು{{km to mi|10}} ದಕ್ಷಿಣದ <ref>[http://www.timeanddate.com/worldclock/distanceresult.html?p1=1048&amp;p2=676 ಡಿಸ್ಟನ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಟು ಟೆಲ್ ಅವಿವ್ ], [http://www.timeanddate.com/worldclock/distanceresult.html?p1=1048&amp;p2=702 ಡಿಸ್ಟನ್ಸ್ ಫ್ರಾಮ್ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಟು ಗಾಜಾ] ಟೈಮ್ ಅಂಡ್ ಡೇಟ್ AS / ಸ್ಟೆಫೆನ್ ಥೊರೆಸನ್</ref> ಜೆರುಸ್ಲೇಮ್ ನಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡಿದೆ. ನೆರೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಬೀತ್ ಸಫಾಫಾ ಮತ್ತು ಜೆರುಸಲೇಮ್,ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಬೀತ್ ಜಲಾ ವಾಯವ್ಯ, ಹುಸನ್ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ, ಅಲ್-ಖದರ್ ಮತ್ತು ಅರ್ತಾಸ್ ಆಗ್ನೇಯದಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಬೀತ್ ಸಾಹೌರ್ ಪೂರ್ವಕ್ಕಿದೆ. ಬೀತ್ ಜಲಾ ಮತ್ತು ನಂತರ ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟವು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಮತ್ತು ಐದಾ ಹಾಗು ಅಜ್ಜಾ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಶಿಬಿರಗಳು ನಗರದ <ref>[[ಮೀಡಿಯ:Thameenmap3.jpg|ಡಿಟೇಲ್ಡ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಆಫ್ ದಿ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್]]</ref> ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿವೆ. === ಪುರಾತನ ನಗರ === ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಗರದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಪುರಾತನ ಹಳೆ ನಗರಪ್ರದೇಶವಿದೆ. ಪುರಾತನ ನಗರದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಮೊಸಾಯಿಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಮಾಂಗರ್ ಸ್ಕ್ವಾಯರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಪ್ರಕಾರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಉಪವಿಭಾಗಗಳೆಂದರೆ ಕ್ರಿಸ್ಸ್ಚಿಯನ್ ಅಲ್-ನಜಾಜ್ರೆಹ್, ಅಲ್-ಫರಾಹಿಯಾ, ಅಲ್-ಅನತೆರಹ್, ಅಲ್-ತಾರಾಜೆಮೆಹೆ, ಅಲ್-ಕ್ವವಾವಾಸ್ ಮತ್ತು ಹ್ರ್ಜಾತ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಲ್-ಫವಾಗ್ಱೆಯ್— ಇದೊಂದೇ ಮುಸ್ಲಿಮ್ <ref name="BPS">[http://www.bethlehem.ps/cultural_sites/towns_in_bethlehem/7.php ಬೆಥ್ನ್ ಲೆಹೆಮ್ಸ್ ’s ವ್ಕಾರ್ಟೆರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230326031631/http://www.bethlehem.ps/cultural_sites/towns_in_bethlehem/7.php |date=2023-03-26 }} ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಪ್ರಿಸರ್ವೇಶನ್</ref> ಕ್ವಾರ್ಟರ್. ಬಹಳಷ್ಟು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ ಅರಬ್ ಘಸಾನಿದ್ ವಂಶಸ್ಥರನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆ <ref>[http://www.med-voices.org/pages/showresource.aspx?id=1206&amp;lang=0 ಕ್ಲಾನ್ಸ್-2] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131019123102/http://www.med-voices.org/pages/showresource.aspx?id=1206&lang=0 |date=2013-10-19 }} ಮೆಡಿಟೇರಿಯನ್ ವೈಯಸಿಸ್ : ಒರಲ್ ಜಿಸ್ಟರಿ ಅಂಡ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ಪ್ರಾಕ್ಟಿಸಿಸ್ ಇನ್ ಮೆಡಿಟೆರಿಯನ್ ಸಿಟಿಸ್</ref> ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ -ಕವಾವ್ಸಾ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಅರಬ್ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ವಲಸೆಗಾರರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.ಇವರೆಲ್ಲರೂ 18 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಹತ್ತಿರದ ತುಕು <ref name="Zeiter">[http://www.bethlehem.ps/cultural_sites/natural_heritage/tqoa.php ತೊಕಾ’ ಏರಿಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230326031644/http://www.bethlehem.ps/cultural_sites/natural_heritage/tqoa.php |date=2023-03-26 }} ಝೀಟರ್, ಲೈಲಾ. ಸೆಂಟರ್ ಫಾಫ್ ಪ್ರೆಸರ್ವೇಶನ್ ಆಫ್ ಕಲ್ಚರ್ ಅಂಡ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ.</ref> ಪಟ್ಟಣದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸಿರಿಯಾಕ್ ವಿಭಾಗ ಕೂಡ ಹಳೆ <ref name="BPS"/> ನಗರದ ಹೊರವಲಯದಲ್ಲಿದೆ.ಇದರ ವಾಸಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಿದ್ಯತ್ ಮತ್ತು [[ಟರ್ಕಿ]]ಯಲ್ಲಿನ ಮಾ'ಅಸುರೇಟ್ ನಗರಕ್ಕೆ <ref>[http://www.stern-von-bethlehem.de/english/bato_eng.html ಶಾರ್ಟ್ ಒವರ್ ವಿವ್ ಆಫ್ ದಿ ಬಟೊ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151015204643/http://www.stern-von-bethlehem.de/english/bato_eng.html |date=2015-10-15 }} BatoFamily.com</ref> ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹಳೆ ನಗರದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 5,000 <ref name="BPS"/> ರಷ್ಟಿದೆ. == ಹವಾಗುಣ/ವಾತಾವರಣ == ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಧ್ಯಮ ತರಗತಿಯ ವಾಯುಗುಣ ಹೊಂದಿದೆ.ಉಷ್ಣತೆ ಮತ್ತು ಒಣ ಬೇಸಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ತಂಪಾದ ಚಳಿಗಾಲವಿರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣತೆಯು (ಡಿಸೆಂಬರ್ ಮಧ್ಯೆದಿಂದ ಮಧ್ಯದ ಮಾರ್ಚ್ ವರೆಗೆ)ಇದು ತಂಪು ಹವೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಜನವರಿಯು ಅತ್ಯಧಿಕ ಚಳಿ-ತಂಪಿರುವ ತಿಂಗಳಾಗಿದ್ದು ಆಗ ಉಷ್ಣಾಂಶವು 1 ರಿಂದ 13 ಡಿಗ್ರೀ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ (33–55&nbsp;°F) ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಮೇದಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ಹವಾಗುಣವು ಬೆಚ್ಚಗೆ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಆಗಷ್ಟ್ ತಿಂಗಳು ಅತ್ಯಧಿಕ ಉಷ್ಣಾಂಶ ಕಾಣುವ ತಿಂಗಳು,ಅಂದರೆ ಅತ್ಯಧಿಕ 27 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್ (81&nbsp;°F)ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿ {{mm to in|700}} ಮಳೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು,ಇದರಲ್ಲಿ 70% ರಷ್ಟು ಮಳೆ ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಜನವರಿ <ref name="BMC">{{cite web|url=http://www.bethlehem-city.org/English/City/GeneralInfo/index.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071128015913/http://www.bethlehem-city.org/English/City/GeneralInfo/index.php|archivedate=2007-11-28|title=Bethlehem City: Climate|work=Bethlehem Municipality}}</ref> ಅವಧಿಯಲ್ಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಸರಾಸರಿ ಆರ್ಧ್ರತೆ ಪ್ರ್ತಮಾಣವು 60% ರಷ್ಟಿದ್ದು ಜನವರಿ ಅಮ್ತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಗರಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟಕ್ಕೇರುತ್ತದೆ. ಈ ಆರ್ದ್ರತೆಯು ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಹೊತ್ತಿನ ಮಂಜು ಬೀಳುವುದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 180 ದಿನಗಳ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಎಂದೂ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಗರಕ್ಕೆ ಮೆಡಿಟೇರಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ತಂಗಾಳಿಯು ಸುಮಾರಾಗಿ ದಿನದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ. ಅದಲ್ಲದೇ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಸರಾಸರಿ ಬಿಸಿಗಾಳಿ,ಒಣ,ಮರಳಿನ ಮತ್ತು ಧೂಳು ತುಂಬಿದ ಸುಂಟರ ಗಾಳಿಯನ್ನು''ಖಾಮಸೀನ್ '' ಮಾರುತಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ,ಇದು ಅರೇಬಿಯನ್ ಮರಭೂಮಿಯಿಂದ ಏಪ್ರಿಲ್ ಮೇ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಾವಧಿಯ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವಾತಾವರಣ <ref name="BMC"/> ಕಾಣಬರುತ್ತದೆ. == ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂಕಿ-ಅಂಶದ ವಿವರ == === ಜನಸಂಖ್ಯೆ === {| class="wikitable" style="float:right;margin-left:15px" |- ! ವರ್ಷ ! ಜನಸಂಖ್ಯೆ |- | 1867 | style="text-align:center"|3,000-4,000<ref name="Miller"/> |- | 1945 | style="text-align:center"|8,820<ref>{{cite web |first=Sami |last=Hadawi |authorlink=Sami Hadawi |lpublisher=Palestine Liberation Organization - Research Center |title=Village Statistics of 1945: A Classification of Land and Area ownership in Palestine |url=http://www.palestineremembered.com/download/VillageStatistics/Table%20I/Jerusalem/Page-056.jpg |access-date=2010-09-20 |archive-date=2008-08-05 |archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20080805000658/http://www.palestineremembered.com/download/VillageStatistics/Table%20I/Jerusalem/Page-056.jpg |url-status=dead }}</ref> |- | 1961 | style="text-align:center"| 22,450 |- | 1983 | style="text-align:center"| 16,300<ref>ಸೆನ್ಸಸ್ ಬೈ ಇಸ್ರೇಲ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬುರೊ ಆಫ್ ಸ್ಟಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ</ref> |- | 1997 | style="text-align:center"| 21,930<ref name="PCBSCensus">[http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_pcbs/phc_97/bet_t1.aspx ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಪಾಪುಲೇಶನ್ ಬೈ ಲೊಕಾಲ್ಟಿ, ಸೆಕ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಏಜ್ ಗ್ರುಪ್ಸ್ ಇನ್ ಇಯರ್ಸ್ : ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಗವರ್ನೇಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120111192435/http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_pcbs/phc_97/bet_t1.aspx |date=2012-01-11 }} (1997) ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟೇನಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬುರೊ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಟಿಕ್ಸ್. ಮರುಪಡೆದದ್ದು 2007-09-02.</ref> |- | 2004 (ಯೋಜಿತ) | style="text-align:center"| 28,010<ref name="PCBS">{{cite web |url=http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_pcbs/populati/pop10.aspx |title=Projected Mid -Year Population for Bethlehem Governorate by Locality 2004-2006 |accessdate=2008-01-22 |work=Palestinian Central Bureau of Statistics |archive-date=2008-06-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080616192002/http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_pcbs/populati/pop10.aspx |url-status=dead }}</ref> |- | 2006 (ಯೋಜಿತ) | style="text-align:center"| 29,930<ref name="PCBS"/> |- | 2007 | style="text-align:center"| 25,266<ref name="PCBSCensus"/> |} ಒಟ್ಟು PCBS ನ 1997 ರ ಜನಗಣತಿಯಂತೆ ನಗರವು 21,670 ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿತ್ತು,ಇದರಲ್ಲಿ 6,570 ನಿರಾಶ್ರಿತರು ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ 30.3% ಪಾಲು <ref name="PCBSCensus"/><ref>{{cite web |url=http://www.pcbs.gov.ps/_PCBS/census/phc_97/bet_t6.aspx |title=Palestinian Population by Locality and Refugee Status |accessdate=2008-01-22 |publisher=[[Palestinian Central Bureau of Statistics]] |archive-date=2012-05-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516122047/http://www.pcbs.gov.ps/_PCBS/census/phc_97/bet_t6.aspx |url-status=dead }}</ref> ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅದೇ 1997 ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ 10 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯೋಮಾನದವರು 27.4%,ಇನ್ನು 10 ರಿಂದ 19 ನೆಯ ವಯೋಮಾನದವರು 20% ರಷ್ಟು,ಅಲ್ಲದೇ 20-29 ರ ವಯೋಮಾನದವರು ಒಟ್ಟು 17.3%,ಇನ್ನುಳಿದವರಲ್ಲಿ 30 ರಿಂದ 44 ರ ವಯಸ್ಸಿನವರ ಪಾಲು 17.7% ರಷ್ಟು ಇತ್ತು.ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ 45 ರಿಂದ 64 ರ ವಯೋಮಾನದವರ ಶೇಕಡಾವಾರು12.1% ಅಲ್ಲದೇ 65 ಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ವಯಸ್ಸಿನವರ ಪ್ರಮಾಣ 5.3% ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಒಟ್ಟಾರೆ 11,079 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 10,594 ರಷ್ಟು <ref name="PCBSCensus"/> ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದಾರೆ. PCBS ನ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 2006 ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ 29,930 <ref name="PCBS"/> ರಷ್ಟಿತ್ತು. ನಂತರ 2007 ರ PCBS ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ,ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ 25,266, ಅದರಲ್ಲಿ 12,753 ಪುರುಷರು ಮತ್ತು 12,513 ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 6,709 ಗೃಹ ಸಮುಚ್ಛಯಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ 5,211 ರಷ್ಟು ಕೇವಲ ಗೃಹೋಪಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಪ್ರತಿ ಮನೆಯ ಸರಾಸರಿ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 4.8 <ref name="PCBS07">{{cite web |url=http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_PCBS/Downloads/book1487.pdf |title=2007 PCBS Census |accessdate=2009-04-16 |publisher=[[Palestinian Central Bureau of Statistics]] |page=117 |format=PDF |archive-date=2019-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190409184637/http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_PCBS/Downloads/book1487.pdf |url-status=dead }}</ref> ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಒಟ್ಟೊಮನ್ ತೆರಿಗೆ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ 16 ನೆಯ ಶತಮಾನ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರು 60% ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ ಇಅರ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸಮ-ಸಮವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಸ್ಲಿಮ ರ ವಾಸವೇ ಅಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನಬಹುದಾಗಿತ್ತು,ಅದೂ ಕೇವಲ ತೆರಿಗೆ ಕಟ್ಟುವ 287 ಪುರುಷರು ಮಾತ್ರ ಇದ್ದರು. ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ರಂತೆ ಇನ್ನುಳಿದ ಮುಸ್ಲಿಮೇತರರು ಒಟ್ಟೊಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಜಿಜ್ಯಾ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು <ref name="Singer">ಗಾಯಕ, 1994, p. 80.</ref> ಕಟ್ಟಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 1867 ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಅಮೆರಿಕನ್ ನೊಬ್ಬ ಈ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 3,000 ದಿಂದ 4,000 ದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇತ್ತು.ಅದರಲ್ಲಿ 100 ಜನ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ಸ್,300 ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರು "ಇನ್ನುಳಿದವರು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೀಕ್ ಚರ್ಚಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವರು ಅದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಆರ್ಮೇನಿಯನ್ಸ್ ಗಳೂ <ref name="Miller">ಎಲ್ಲೆನ್ ಕ್ಲೇರ್ ಮಿಲ್ಲರ್, 'ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಸ್ಕೆಚಿಸ್ - ನೋಟ್ಸ್ ಆಫ್ of ಸೀನರಿ, ಸ್ಕೂಲ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಟೆಂಟ್ ಲೈಫ್ ಇನ್ ಸಿರಿಯಾ ಅಂಡ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟೈನ್ '. ಎಡಿನ್ ಬರ್ಗ್: ವಿಲಿಯಮ್ ಒಲಿಫಂಟ್ ಅಂಡ್ ಕಂಪನಿ. 1983. ಪು 13</ref> ಇದ್ದರು ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆಗ 1948 ರಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ರಚನೆಯು ನಗರದಲ್ಲಿ 85% ರಷ್ಟು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್ ,ಅವರು ಬಹುತೇಕ ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ರೊಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್<ref name="AP">{{cite book|author=Andrea Pacini|title=Socio-Political and Community Dynamics of Arab Christians in Jordan, Israel, and the Autonomous Palestinian Territories|pages=&nbsp;282|publisher=Clarendon Press|year=1998|isbn=0-19-829388-7}}</ref> ಪಂಥದವರಾಗಿದ್ದರು.ಅಲ್ಲದೇ 13% ರಷ್ಟು [[ಸುನ್ನಿ ಇಸ್ಲಾಂ|ಸುನ್ನಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್]] ರಿದ್ದರು. ಆದರೆ 2005 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ರಹವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಕೇವಲ 20% ರಷ್ಟಿದ್ದುದು ನಾಟಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ <ref>{{cite web |url=http://www.cnsnews.com/ViewCulture.asp?Page=%5CCulture%5Carchive%5C200505%5CCUL20050519b.html+ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080213195113/http://www.cnsnews.com/ViewCulture.asp?Page=%5cCulture%5carchive%5c200505%5cCUL20050519b.html+ |archivedate=2008-02-13 |title=Bethlehem Christians Worry About Islamic Takeover in Jesus' Birthplace |date=2005-05-19 |accessdate=2008-01-22}}</ref> ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು. ಹಳೆಯ ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಒಂದು ಒಮರ್ ಮಸೀದೆ ಇತ್ತು,ಅದೂ ಮ್ಯಾಂಗೆರ್ ಸ್ಕ್ವಾಯೆರ್ ನಲ್ಲಿ <ref name="ATT"/> ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. === ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ === [[ಚಿತ್ರ:Bethlehem4.jpg|thumb|right|ನಾಲ್ವರು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಮಹಿಳೆಯರು, 1911]] ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರು ತಾವು ಅರಬ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರೇ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ,ತಾವು ಅರೇಬಿಯನ್ ದ್ವೀಪದಿಂದ ಬಂದವರೆನ್ನುತ್ತಾರೆ.ಇನ್ನುಳಿದ ನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇರುವ ಅಲ್ -ಫರಾಹಿಯಾ ಮತ್ತು ಅಲ್ -ನಜ್ರೆತ್ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಅವರ ಹಿಂದಿನವರ ಹೇಳಿಕೆಯಂತೆ ತಾವು ಘಸ್ಸನಿದ್ಸ್ ನಿಂದ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದೇವೆ. ಇವರು [[ಯೆಮೆನ್]] ನಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಂದಿರುವ ವಾಡಿ ಮುಸಾ ಪ್ರದೇಶವು ಸದ್ಯ ಜೊರ್ಡಾನ್ ನಲ್ಲಿದೆ,ಹೀಗೆ ನಜರೆಹ್ ಗಳು ದಕ್ಷಿಣದ ಹೆಜಾಜ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಅರಬ್ ನಜ್ರಾನ್ ನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ರಹವಾಸಿ ವರ್ಗ ಅಲ್ -ಅನಂಟ್ರೆಹ್ ಅವರೂ ಕೂಡಾ ಅರೇಬಿಯನ್ ದ್ವೀಪದಿಂದ <ref>[http://admusallam.bethlehem.edu/bethlehem/beth-hlccni.htm ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್, ದಿ ಹೊಲಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಕಲೆಕ್ಟಿವ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಐಡೆಂಟಿಟಿ: ಎ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಅರಬ್ ಹಿಸ್ಟರಿಕಲ್ ಪರ್ಸ್ಪೆಕ್ಟಿವ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080724193953/http://admusallam.bethlehem.edu/bethlehem/beth-hlccni.htm |date=2008-07-24 }} ಮುಸಲ್ಲಮ್, ಅದ್ನಾನ್. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ.</ref> ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರ ಪ್ರಮಾಣವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ ನಡೆದಿರುವುದು ಅಲ್ಲಿನ ನಿರಂತರ ವಲಸೆಯೇ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಮುಸ್ಲಿಮ್ ರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕ್ರ್ಶ್ಚಿಯನ್ ರ ಜನನ ಪ್ರಮಾಣ ಅತ್ಯಲ್ಪವಾಗಿರುವುದೂ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರು 1947 ರಲ್ಲಿ 75% ರಷ್ಟಿದ್ದರು,ಆದರೆ 1998 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವರ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣ 23% <ref name="AP"/> ರಷ್ಟಾಗಿದೆ. ಸದ್ಯದ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಮೇಯರ್ ವಿಕ್ಟರ್ ಬಾಟಾರ್ಸೆಹ್ ಅವರು ವೈಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾಗೆ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿನ ಒತ್ತಡ,ಮಾನಸಿಕ ನೆಮ್ಮದಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಮತ್ತು ವಿಪರೀತ ಆರ್ಥಿಕ ಕೊರತೆ ಇಲ್ಲಿವರನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರು ಯಾವಾಗಲೂ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾಗಿಯೇ" ಬದುಕಿದ್ದಾರೆಂದು ಅವರು <ref name="VOA">{{cite news|title=Christians Disappearing in the Birthplace of Jesus|author=Jim Teeple|publisher=Voice of America|date=24 December 2005|url=http://www.voanews.com/english/archive/2005-12/2005-12-24-voa17.cfm?CFID=43253380&CFTOKEN=44091067|accessdate=2009-07-22|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080505012318/http://www.voanews.com/english/archive/2005-12/2005-12-24-voa17.cfm?CFID=43253380&CFTOKEN=44091067 |archivedate = May 5, 2008|deadurl=yes}}</ref> ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಪ್ಯಾಲಸ್ಟಿಯನ್ ಅಥಾರಾಟಿ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಿಸ್ವ್ಚಿಯನ್ ರಿಗೆ ಸಮನಾದ ನ್ಯಾಯ ದೊರಕಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳಿದ್ದರೂ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಪ್ರದೇಶದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರ ವಿರುದ್ದ ಆಗಾಗ ಪ್ರೆವೆಂಟಿವ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಸರ್ವಿಸಿಸ್ ಮತ್ತು ಉಗ್ರರ ಸಂಘಟಣೆಗಳು ನಡೆಸುವ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳು ವಿರೋಧಗಳು ಮತ್ತು ಕಿರುಕಳಗಳು ಅವರನ್ನು ಅಲ್ಲಿಂದ ಪಲಾಯನಗೊಳ್ಳುವಂತೆ <ref>{{cite news|url=http://www.jcpa.org/jl/vp490.htm|publisher=[[Jerusalem Center for Public Affairs]]|title=The Beleaguered Christians of the Palestinian-Controlled Areas: Official PA Domination of Christians|author=David Raab|date=5 January 2003|accessdate=2009-07-22|archive-date=2018-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181226061912/http://jcpa.org/jl/vp490.htm|url-status=dead}}</ref> ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೆ ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ಸಂಘಟಿತ ಅರಬ್ ರ ವಿರೋಧವು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಕೊಕ್ಕೆ ಹಾಕಿತಲ್ಲದೇ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಷ್ಟಕ್ಕೀಡಾದರು.ಅಲಿನ ಹಲವಾರು ಹೊಟೆಲ್ ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟಾರಂಟ್ ಗಳ ಒಡೆಯರಾಗಿದ್ದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಿಗೆ ತೀವ್ರತರ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು.ಸಾವಿರಾರು ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಆದರ ಸತ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಆದಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು <ref name="Day">{{cite web |url=http://www.dailymail.co.uk/pages/live/articles/news/news.html?in_article_id=423126&in_page_id=1770 |title=O, Muslim town of Bethlehem... |work=the Daily Mail |accessdate=2008-01-22}}</ref> ಕಂಗಾಲಾದರು. ಒಂದು ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣದ ವಿವರದ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ಸ್ ಮೊದಲೇ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಜನ ತಮ್ಮ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗದೇ ಅಲ್ಲಿಂದ ವಲಸೆ ಹೋಗಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು.ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಜನರ ಮನೋಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಅವಕಾಶಗಳು ಇಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿನ ಸಮುದಾಯ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ್ನು ಬಿಟ್ಟು <ref>{{cite journal|title=Palestinian Christianity – A Study in Religion and Politics|journal=International Journal for the Study of the Christian Church|month=July | year=2005|first=Leonard|last=Marsh|coauthors=|volume=57|issue=7|pages=147–66|id= |url=|format=|accessdate=|doi=10.1080/14742250500220228 }}</ref> ಹೊರಡಲಾರಂಭಿಸಿದರು. ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿಗೆ ನಡೆದ ಈ ಅರಬ್ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಒಗ್ಗಟ್ಟದ ಹೋರಾಟವು ಸುಮಾಅರು 10% ರಷ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರು ನಗರ ಬಿಟ್ಟು <ref name="VOA"/> ಹೋಗುವಂತಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿನ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಅಂಡ್ ಕಲ್ಚರಲ್ ಡೈಲಾಗ್ 2006 ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯಂತೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರಿಗೆ ಸುಮಾರು 90% ರಷ್ಟು ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಸ್ನೇಹಿತರಿದ್ದಾರೆ,ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಥಾರಟಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರನ್ನು ಗೌರಯುತವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತದೆ, ಎಂದು 73.3% ರಷ್ಟು ಜನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ,ಅದಲ್ಲದೇ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಇಸ್ರೇಲ್ ನ ನಿರ್ಭಂಧನೆಗಳಿಗಾಗಿ ವಲಸೆ ನಿರಂತರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು 78% ರಷ್ಟು ಜನರ <ref>{{cite web|title=Americans not sure where Bethlehem is, survey shows|publisher=[[Christian Church|Ekklesia]]|date=2006-12-20|accessdate=2007-05-07|url=http://www.ekklesia.co.uk/content/news_syndication/article_061220bethlehem.shtml}}</ref> ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಹಮಾಸ್ ಕೂಡಾ ಸರ್ಕಾರದ ಸವಲತ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ನೆರವಾಗುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆಯಾದರೂ ಅದು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ವಾಸಸ್ಥಾನದ ಹತ್ತಿರದ ಮಸೀದೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಕುರಿತ ವಾದ-ವಿವಾದ ಬಗ್ಗೆ ತಕರಾರುಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿವೆ. ''ಜೆರುಸ್ಲೇಮ್ ಪೊಸ್ಟ್'' ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಿಗೆ ಕಾನೂನು-ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಗ್ಗೆ ಅಷ್ಟಾಗಿ ಭದ್ರತೆ ಇಲ್ಲ.ಅಲ್ಲಿನ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ತೋರದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ ವಲಸೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಸಮುದಾಯವು ತನ್ನಷ್ಟಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ನಿಲ್ಲಲಾಗದು ಎಂಬ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ <ref>{{cite news|url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1164881946344&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071230031450/http://www.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1164881946344&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull|archivedate=2007-12-30|publisher=[[The Jerusalem Post|Jerusalem Post]]|title=Is Christianity dying in Bethlehem?|author=Joerg Luyken|date=21 December 2006|accessdate=2009-07-22|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?apage=1&cid=1167467807655&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull|publisher=[[The Jerusalem Post|Jerusalem Post]]|title=Bethlehem Christians fear neighbors|author=[[Khaled Abu Toameh]]|date=January 25, 2007|accessdate=2009-07-22|archive-date=2012-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111120438/http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?apage=1&cid=1167467807655&pagename=JPost%2FJPArticle%2FShowFull|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|title=Palestinian Christians Look Back on a Year of Troubles|publisher=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|date=2007-03-11|url=https://www.nytimes.com/2007/03/11/world/middleeast/11christians.html?_r=1&oref=slogin|accessdate=2009-07-22 | first=Isabel | last=Kershner}}</ref> ಉಂಟಾಗಿದೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:BethlehemShuq.JPG|right|thumb|ಕೇಂದ್ರ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್]] === ಗ್ರಾಹಕರ ಖರೀದಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ === [[ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್]] ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರ ಭರಾಟೆ ಜಾಸ್ತಿ,ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಳೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳ ಮಾರಾಟ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.[[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|ಮಧ್ಯಪೂರ್ವ]] ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳು,ಮಸಾಲೆಗಳು ಹಾಗು ರತ್ನಾಭರಣಗಳ ಮಾರಾಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ.ಬಕ್ಲವಾದಂತಹ ಸಿಹಿ ತಿಂಡಿಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಗ್ರಾಹಕರ <ref>{{cite web |url=http://www.bethlehem-city.org/English/City/GeneralInfo/Shopping.php |title=Bethlehem Municipality(Site Under Construction) |accessdate=2008-01-22|archiveurl = https://web.archive.org/web/20080226054520/http://www.bethlehem-city.org/English/City/GeneralInfo/Shopping.php |archivedate = February 26, 2008|deadurl=yes}}</ref> ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ನಗರದ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಅವ್ಯಾಹತವಾಗಿದೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಅಂಗಡಿಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮರಮುಟ್ಟು ಆಲಿವ್ ನ ಹಲವಾರು ಕಟ್ಟಿಗೆ ಕೆತ್ತನೆ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದಿ <ref name="BethTour">{{cite web|url=http://www.travelershub.com/destination_guide/middle_east/bethlehem.html|title=Bethlehem: Shopping|publisher=TouristHub|accessdate=2009-07-22|archive-date=2013-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20130730055440/http://www.travelershub.com/destination_guide/middle_east/bethlehem.html|url-status=dead}}</ref> ಪಡೆದಿದೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮೊದಲು ಈ ಕಟ್ಟಿಗೆಯ ಕೆತ್ತನೆ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು <ref name="handicrafts">{{cite web|url=http://www.bethlehem-city.org/English/City/Heritage/HnadCraft.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071121193814/http://www.bethlehem-city.org/English/City/Heritage/HnadCraft.php|archivedate=2007-11-21|title=Handicrafts: Olive-wood carving|publisher=Bethlehem Municipality }}{{dead link|date=September 2009}}</ref> ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಧಾರ್ಮಿಕ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದಿಮೆಯಾಗಿದೆ,ಕೆಲವು ಕೈಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮದರ್ ಆಫ್ ಪರ್ಲ್ (ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಮುತ್ತಿನ ಕೋಶಗಳು) ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಂದ ಆಭರಣ ತಯಾರಿಕೆ,ಆಲಿವ್ ಮರದ ಮೂರ್ತಿಗಳು,ಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಏಸುವಿನ ಶಿಲುಬೆ (ಕ್ರಾಸಿಸ್ )ಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ <ref name="BethTour"/> ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮದರ್ - ಆಫ್ -ಪರ್ಲ್ ಕರಕುಶಲ ಆಭರಣ ತಯಾರಿಕೆಯು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ 14 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಡಮಾಸ್ಕಸ್|ಡಾಮಸ್ಕಸ್]] ನಿಂದ ಫ್ರಾನ್ಸಿಕೊನ್ ಫ್ರಿಯರ್ ಗಳ ಮೂಲಕ <ref name="handicrafts"/> ಪರಿಚಯಗೊಂಡಿತು. ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಬಲ್ -ಕತ್ತರಿಸುವುದು,ಜವಳಿಗಳು,ಪೀಠೋಪಕರಣ ಮತ್ತು ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ಉಪಕರಣಗಳು ಇನ್ನಿತರ ಪ್ರಸ್ತುತ ಉದ್ಯಮಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಸಹ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಗಳು,ಸಿಂಥೆಟಿಕ್ ರಬ್ಬರ್,ಔಷಧಿಗಳು,ನಿರ್ಮಾಣ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪಾಸ್ತಾ ಮತ್ತು ಮಿಠಾಯಿಗಳು ಅಲ್ಲಿನ <ref name="BPS2">{{cite web |url=http://www.bethlehem.ps/facts/economy.php |title=Economy: Tourism |publisher=Bethlehem.ps |accessdate=2008-03-29}}{{dead link|date=July 2009}}</ref> ವಿಶೇಷಗಳಾಗಿವೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ವೈನ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಉದ್ಯಮವೂ ಇದೆ.ಕ್ರೆಮಿಸನ್ ವೈನ್ ಕಂಪನಿ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾದದ್ದು. ಅದನ್ನು 1885 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಅದು ಈಗ ಹಲವಾರು ದೇಶಗಳಿಗೆ ವೈನ್ ನನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಈ ವೈನ್ ಅಥವಾ ಮದ್ಯಸಾರವು ಅಲ್ಲಿನ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಕ್ರೆಮಿಸನ್ ಮಠದಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷುಗಳು ಅಥವಾ ಸಂತರಿಂದ ಉತ್ಪಾದಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಇದಕ್ಕೆ ಬೇಕಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ದ್ರಾಕ್ಷಿಯು ಅಲ್ -ಖದರ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರೈಸ್ತ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಧಾಮದಿಂದ ಪ್ರ್ಫತಿವರ್ಷ ತಯಾರಾಗುವ ವೈನ್ ಸುಮಾರು 700,000 <ref>{{cite web |url=http://www.bethlehem.ps/shopping/wine.php |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071117144242/http://www.bethlehem.ps/shopping/wine.php |archivedate=2007-11-17 |title=Wine |last=Jahsan |first=Ruby |publisher=The Centre for Cultural Heritage Preservation |accessdate=2008-01-29}}</ref> ಲೀಟರಗಳಷ್ಟಾಗಿದೆ. === ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ === [[ಚಿತ್ರ:Bethlehem-03-Church of the Nativity.jpg|thumb|right|ದಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ದಿ ನೇಟಿವಿಟಿ]] ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಇನ್ನಿತರ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಉದ್ಯಮಗಳಂತೆ ಇದು 2000 ನೆಯ ಇಸ್ವಿಯಿಂದಲೂ ಬೆಳೆದು ಬಂದಿರುವ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ಯಮ.ಬಹುತೇಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸ್ಥಳೀಕರು ಇಸ್ರೇಲ್ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ <ref name="OCHA"/> ಮಾಡಲಾರರು. ಇಲ್ಲಿನ 25% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸಗಾರರು ನೇರವಾಗಿ ಇಲ್ಲವೇ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಈ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ <ref name="BPS2"/> ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ನಗರದ ಆದಾಯದಲ್ಲಿ 65% ರಸಃಟು ತನ್ನ ಪಾಲು ಹೊಂದಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟೇನಿಯನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಥಾರಟಿಯ 11% ರಷ್ಟು ಆದಾಯಕ್ಕೆ <ref>{{cite web |url=http://english.aljazeera.net/NR/exeres/896CF7DD-9446-44C0-9B4D-4BA24A502BDF.htm |title=Bethlehem's Struggles Continue |work=Al Jazeera English |accessdate=2008-01-22}}</ref> ನೆರವಾಗಿದೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ನೇಟಿವಿಟಿಯು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಯಾತ್ರಿಗಳ ಆಕರ್ಷಿಸುವ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖವೆನಿಸಿದೆ. ಇದು ನಗರದ ಕೇಂದ್ರ ಭಾಗದ ಮಂಗರ್ ಸ್ಕೆಯರ್ ನಲ್ಲಿ ತಲೆ ಎತ್ತಿರುವ ಸುಂದರ ಕೃತಕ ಗುಹೆಯಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು ಪವಿತ್ರ ನೆಲಗವಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇಲ್ಲಿಯದ್ಸಿ ಜೀಸಸ್ ಜನ್ಮ ತಾಲಿದ ಎಂದೂ ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುವ ಮಿಲ್ಕ್ ಗ್ರೊಟೊ (ಕ್ಷೀರ ನೆಲಗವಿ) ಅಲ್ಲಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿಯೇ ಈ ಕುಟುಂಬವು ಈಜಿಪ್ತ್ ಗೆ ಹೋಗುವ ಮುಂಚೆ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದಿತ್ತೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಮುಂದಿನ ಬಾಗಿಲೆಂದರೆ ಸೇಂಟ್ ಜೆರೊಮ್ ಹಿಬ್ರೊ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಲು ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದನೆಂದು <ref name="BMH"/> ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ನ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಮೂವತ್ತು ಹೊಟೆಲ್ <ref name="Patience"/> ಗಳಿವೆ. ಜಾಕಿರ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ ಎಂಬುದು 1910 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಚರ್ಚ್ ಬಳಿಯ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಯಶಸ್ವಿ ಹೊಟೆಲ್ ಎನ್ನಬಹುದು.ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಈ ಹೊಟೆಲ್ ಎರಡನೆಯ ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ಅರಬ್ ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳಿಂದಾಗಿ 2000 ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿತ್ತು,ನಂತರ 2005 ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ <ref>[http://www.asiatraveltips.com/news05/129-JacirPalace.shtml ಜಾಕಿರ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್,ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ರಿ-ಒಪ್ನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ] ಇಂಟರ್ ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಹೊಟೆಲ್ಸ್ ಗ್ರುಪ್</ref> ಆರಂಭವಾಯಿತು. === ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾವೇಶ === ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಮಾವೇಶವೊಂದನ್ನು ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 2008 ರ ಮೇ21 ರಂದು ನಡೆಸಿತು. ಇದನ್ನು ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಸಲಾಮ್ ಫಯಾದ್ ಅವರು ನಡೆಸಲು ಕಾರಣರಾದರು[[ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ|.ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವ]]ದ ಸುಮಾರು 1,000 ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ,ಬ್ಯಾಂಕರ್ ಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು [[ಗಾಜಾ ಪಟ್ಟಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಅವರು ಈ ಸಮಾವೇಶ ನಡೆಸಿದರು.ಇಲ್ಲಿನ ಇಸ್ರೇಲಿ-ಪ್ಯಾಲಿಸ್ಟಿನಿಯನ್ ನಡುವಿನ ಕಲಹದಿಂದಾಗಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಉದ್ಯಮಿಗಳು ದೂರಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಎಂದೂ ಇಲ್ಲದಷ್ಟು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಬಂದು ಸುಮಾರು 1.4 ಬಿಲಿಯನ್ US ಡಾಲರ್ ಮೊತ್ತದ ಬಂಡವಾಳವು ಪ್ಯಾಲಸ್ಟಿನಿಯನ್ನಗೆ ಹರಿದು <ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7412129.stm ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ಸ್ ಬಿಡ್ಡಿಂಗ್ ಫಾರ್ ಬಿಸಿನೆಸ್] ಮಕ್ಬೂಲ್ ಅಲೀಮ್,. BBC ನ್ಯೂಸ್. BBC MMVIII. 2008-05-21. 2008-05-14ರಂದು ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ.</ref> ಬಂತು. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == === ಕಸೂತಿ ಕಲೆ === [[ಚಿತ್ರ:Bethlehem woman edited.jpg|thumb|right|ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಓರ್ವ ಮಹಿಳೆ.ಆಕೆಯ ಶಿರಕಿರೀಟ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಜಾಕೆಟ್ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉಡುಗೆ.]] ಇಸ್ರೇಲ್ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಾಗುವ ಮುಂಚೆ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಪೋಷಾಕುಗಳು ಮತ್ತು ಕಸೂತಿ ಕಲೆಗೆ ಜುಡಿಯನ್ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು.ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಕಸೂತಿ ಕೆಲಸವು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆ ಬೀತ್ ಜಾಲಾ ಮತ್ತು ಬೀತ್ ಸೌರ್ ನ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದವು,ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮದುವೆ ಉಡುಪುಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಪರಿಚಯ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆ <ref name="PCA2">{{cite web |title=Palestine costume before 1948: by region |publisher=Palestine Costume Archive |accessdate=2008-01-28 |url=http://www.palestinecostumearchive.org/regional.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061024053919/http://www.palestinecostumearchive.org/regional.htm |archivedate=2006-10-24}}</ref> ತಂದಿತ್ತು. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಕಸೂತಿ ಕಲೆಯ "ಪ್ರಬಲ, ಒಟ್ಟಾರೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ವರ್ಣಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಲೋಹದ ಸೌಂದರ್ಯ ಮೆರಗು ನೀಡಲು ಒಂದು ಕೌಶಲ್ಯದ ಕೇಂದ್ರ <ref>{{cite book |last=Stillman |first=Yedida Kalfon |title=Palestinian costume and jewelry |publisher=University of New Mexico Press |year=1979 |location=Albuquerque |pages=&nbsp;46 |isbn=0-8263-0490-7 }}</ref> ತಾಣವಾಗಿತ್ತು." ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ ನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಔಪಚಾರಿಕೆ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯದ ಫ್ಯಾಬ್ರಿಕ್ ಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು.ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ತೋಳು ರಹಿತ ಕೋಟು (''ಬಿಷ್ಟ್ '' );ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಉಣ್ಣೆ ಎಳೆಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗುತಿತ್ತು.ಇದನ್ನು ಮೇಲುಡುಗೆಯಾಗಿ ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸುವ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ರೇಷ್ಮೆ ಎಳೆಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ರೆಕ್ಕೆಯಂತಹ ತೋಳುಗಳ ಮತ್ತು ಗಿಡ್ಡವಾದ ''ತಾಕ್ ಷರಾಯ್'' ಜಾಕೆಟ್ ನ್ನು ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.ಇದನ್ನು ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ನಲ್ಲಿ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಜಾಕೆಟ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಮೇಲುಡುಪನ್ನಾಗಿ ಧರಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು. ಈ ತಾಕ್ ಷರಾಯನ್ನು ವೆಲ್ವೆಟ್ ಅಥವಾ ವಿಶಾಲ ಬಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಗಾಢ ಕಸೂತಿ ಕಲೆಯಲ್ಲಿ <ref name="PCA2"/> ಸಿದ್ದಪಡಿಸಲಾಗುತಿತ್ತು. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್, ಚಿನ್ನದ ಎಳೆಗಳು ಒಂದೆಡೆ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಬೆಡಗನ್ನು ಮತ್ತು ರೇಷ್ಮೆಯ ಎಳೆಗಳನ್ನು ಉಡುಪಿನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವ ಅಪರೂಪದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಕಲೆಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿತ್ತು.ವೆಲ್ವೆಟ್ ನಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿದ ಈ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ವಸ್ತುಗಳು ಅವರ ಸಿದ್ದ ಉಡುಪುಗಳಿಗೆ ಮೆರಗು ನೀಡುತಿತ್ತು.ಸುತ್ತಲೂ ಸುರಳಿಯಾಕಾರದ ರೇಖೆಗಳು ಉತ್ತಮ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿತ್ತು. ಈ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯನ್ನು "ಆಗರ್ಭ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಜ ಮನೆತನದ"ವರ ವಿವಾಹ ಉಡುಪುಗಳಲ್ಲಿ (''ಥೊಬ್ ಮಲಿಕ್'' )(ಮದುವೆ ಗಂಡು)ತಾಕ್ ಷರೆಹ್ ಗಳು ಮತ್ತು ''ಶಾತ್ ವೆಹ್ಸ್'' (ರಾಜಮನೆತನದವರ ವಿಶೇಷ ಹಬ್ಬ ಹರಿದಿನ ) ಗಳಲ್ಲಿ ಮದುವಾಣಗಿತ್ತಿಯರ ಮತ್ತು ವಿವಾಹಿತೆಯರ ಉಡುಪಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಬೈಜೈಂಟಿಯಮ್ ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಯಿತು,ಅಲ್ಲದೇ ಆ ಕಾಲದ ಒಟ್ಟೊಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮನೆತವರೂ ಇದಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಹಳ್ಳಿ ಅಲ್ಲಿನ ಮಹಿಳೆಯರು ಕೂಡಾ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಸೂತಿ ಮತ್ತು ಉಬ್ಬಾದ ಬೆಳ್ಳಿಯ ಅಂಚುಳ್ಳ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು <ref name="PCA2"/> ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. === ಮದರ್ -ಆಫ್ -ಪರ್ಲ್ (ಮುತ್ತಿನ ಸುತ್ತಿನ ಆಭರಣ)ಕೆತ್ತನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Workers in mother-of-pearl2.jpg|thumb|left|ಮದರ್ -ಆಫ್ -ಪೆರಿಲ್ ಮೂರ್ತಿ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ 20 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿನ ಕುಸರಿಕೆಲಸಗಾರರು.]] ಮದರ್ ಆಫ್ ಪರ್ಲ್ ಕೆತ್ತನೆಯು ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಕಾರದ ಆಭರಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಮೆರಗು ನೀಡಲಾಗುತಿತ್ತು.ಇದು 14 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.ಇದನ್ನು [[ಡಮಾಸ್ಕಸ್|ದಾಮ್ಸ್ಕಸ್]] ನ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕಾನ್ ಫ್ರೆಯರ್ ಮೂಲಕ ಇಲ್ಲಿಗೆ <ref name="BM">{{Cite web |url=http://www.bethlehem-city.org/English/City/Heritage/HnadCraft.php |title=ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನುನ್ಸಿಪಾಲ್ಟಿ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ |access-date=2010-09-20 |archive-date=2007-11-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071121193814/http://www.bethlehem-city.org/English/City/Heritage/HnadCraft.php |url-status=dead }}</ref> ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರ ಮಹತ್ವದ ನಗರವಾಗಿ ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಬೆಳೆದಿದ್ದು ಅದು ಯಾತ್ರಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ತನ್ನೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮದರ್ ಆಫ್ ಪರ್ಲ್ ತಯಾರಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಉದ್ಯೋಗವಕಾಶದ ಬಾಗಿಲನ್ನು <ref>ವಿಯರ್, pp. 128, 280, n.30</ref> ತೆರೆದಿದೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ರಿಚರ್ಡ್ ಪೊಕೊಕೆ 1727 ರಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದಾಗ ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಟಿಪ್ಪಣಿ <ref>[https://books.google.com/books?id=wY4qAAAAMAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;source=gbs_summary_r&amp;cad=0#PPA436,M1 ''ಎ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಈಸ್ಟ್ ಅಂಡ್ ಸಮ್ ಅದರ್ ಕಂಟ್ರೀಸ್'' ], p. 436</ref> ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಈಗಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ ಶಿಲುಬೆಗಳು,ಕ್ರಾಸಸ್,ಕಿವಿಯೋಲೆಗಳು,ಉಡುಪು ಬಿಗಿಗೊಳಿಸುವ <ref name="BM"/> ಪಿನ್ ಗಳು,<ref>{{Cite web |url=http://www.pcwf.org/images/mopmapofpalestine.jpg |title=ಮ್ಯಾಪ್ಸ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟೈನ್ |access-date=2010-09-20 |archive-date=2008-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081031041340/http://www.pcwf.org/images/mopmapofpalestine.jpg |url-status=dead }}</ref> ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟೈನ್ ನ ನಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರದ <ref>{{Cite web |url=http://www.pcwf.org/images/Pf8001.jpg |title=ಪಿಕ್ಚರ್ ಫ್ರೇಮ್ಸ್ |access-date=2010-09-20 |archive-date=2008-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081031041341/http://www.pcwf.org/images/Pf8001.jpg |url-status=dead }}</ref> ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. === ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚ್ಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Bethlehem Christmas2.JPG|thumb|right|ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿನ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ2006 ರ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ರ ಮೆರವಣಿಗೆ,]] ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ನ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು 1991 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕೇಂದ್ರವು <ref name="palestinianheritagecenter.com">{{cite web|url=http://www.palestinianheritagecenter.com/objectives.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071112225031/http://www.palestinianheritagecenter.com/objectives.htm|archivedate=2007-11-12|title=Palestinian Heritage Center: Objectives}}</ref> ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ನ ಕಸೂತಿ ಕಲೆ,ಕಲೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜಾನಪದವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು,ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ತನ್ನ ಪಣ <ref name="palestinianheritagecenter.com"/> ತೊಟ್ಟಿದೆ. ದಿ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಆಫ್ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಕೂಡ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಉಳಿಸಲು ಶರಮಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಭಾಷೆ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ತರಬೇತಿ,ಮಹಿಳೆಯರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಸೂತಿ ಕೆತ್ತನೆ ಕಲೆಗಳು,ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಕಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಇದಕ್ಕಾಗಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು <ref name="BH"/> ಅಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ದಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕಾನ್ಜರ್ ವೇಟರಿ ಆಫ್ ಮುಸಿಕ್ ನ ಶಾಖೆಯೊಂದು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ 500 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಓದುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿ ಅಂದರೆ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಸುವುದು,ಇನ್ನುಳಿದ ಶಾಲೆಗಳಿಗಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಕರಿಗೆ ತರಬೇತಿ,ಸಂಗೀತ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಆಯೋಜನೆ,ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ನ ಜಾನಪದ ಸಂಗೀತದ ಅಧ್ಯಯನ <ref>{{cite web |url=http://ncm.birzeit.edu/new/page.php?page=branches+ |title=The Edward Said National Conservatory of Music |accessdate=2008-01-22 |archive-date=2008-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080214165615/http://ncm.birzeit.edu/new/page.php?page=branches |url-status=dead }}</ref> ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ಮೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ನಗರಸಭಾ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದಿ ಕ್ರಿಬ್ ಆಫ್ ನೇಟಿವಿಟಿ ಥೆಯೆಟರ್ ಅಂಡ್ ಮ್ಯುಸಿಯಮ್ ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ 31 3D ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಜೀಸಸ್ ನ ಬದುಕಿನ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರಂಗಮಂದಿರವು ಸುಮಾರು 20 ನಿಮಿಷಗಳ ಎನಿಮೇಟೆಡ್ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ದಿ ಬಾಡ್ ಜಿಕಾಮ್ಯಾನ್ ಮ್ಯುಸಿಯಮ್ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಹಳೆಯ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದು,18 ಶತಮಾನದ ಹಳೆಯ ಆಲಿವ್ ಎಣ್ಣೆ ತೆಗೆಯುವ ಇತಿಹಾಸ ಅದರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆ ಮೇಲೆ ಬೆಳಕು <ref name="BH"/> ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಬೈತುನಾ ಅಲ್ -ತಲ್ಹಮಿ ಮ್ಯುಸಿಯಮ್ 1972 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಮೂಲವಾಸಿಗಳ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು <ref name="BH"/> ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ದಿ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಮ್ಯುಸಿಯಮ್ ಆಫ್ ನೇಟಿವಿಟಿಯನ್ನು[[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ]] (UNESCO)ನಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದ್ದು "ಉತ್ತಮ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಲೆಗಾರಿಕೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ಇದರ <ref name="BH"/> ಮೂಲೋದ್ಯೋಶವಾಗಿದೆ." === ಉತ್ಸವಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Bethlehem Christmas pilgrims enter town 1890.jpg|thumb|right|ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಯಾತ್ರಿಗಳು, 1890]] ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ನ ಆಚರಣೆಗಳು ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸಂದರ್ಭಗಳಾಗಿವೆ.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ವಿಶೇಷ ದಿನಾಂಕಗಳಿವೆ:ಡಿಸೆಂಬರ್ 25 ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಕ ದಿನಾಂಕವು ರೊಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ಸ್ ಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಗ್ರೀಕ್,ಕೊಪ್ಟಿಕ್,ಮತ್ತು ಸಿರಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳು ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ನ್ನು ಜನವರಿ 6 ರಂದು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಅದೇ ರೀತಿ ಆರ್ಮೇನಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರು ಜನವರಿ 19 ರಂದು ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು ಮಾಂಗೆರ್ ಸ್ಕ್ವೆಯರ್ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಬೆಸಲಿಕಾದ ನೇಟಿವಿಟಿಯ ಹೊರಗಿರುವ ಪ್ಲಾಜಾದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಹಾದಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ರು ಸೇಂಟ್ ಕ್ಯಾತೆರಿನ್ ನ ಚರ್ಚ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಿದರೆ ಪ್ರೊಟೆಟಂಟ್ಸ್ ರು ಶೆಫೆರ್ಡ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ <ref>{{cite web |url=http://www.sacred-destinations.com/israel/bethlehem-christmas.htm |title=Christmas in Bethlehem |publisher=Sacred Destinations |accessdate=2008-01-22 }}</ref> ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಇನ್ನುಳಿದ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಸ್ಥಳೀಕರಂತೆ ಸಂತರ ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರವಾದಿಗಳ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ನ ಜನಪದದಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಒಂದು ಹಬ್ಬವೆಂದರೆ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ನಡೆಯುವ ಫೀಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ (ಅಲ್ -ಖದರ್ ) ಇದು ಮೇ 5-6 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.ಈ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ರು ಅಲ್ -ಖದೆರ್ ನಗರಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ದೀಕ್ಷೆ ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.ಇದನ್ನು ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ನ ದೇವಾಲಯದ ಹತ್ತಿರ ನಡೆಸಲಾಗುವುದಲ್ಲದೇ ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕುರಿಯೊಂದನ್ನು ಬಲಿ <ref>[http://74.125.45.104/search?q=cache:fJV8drrNIiAJ:www.bethlehem.ps/religious_sites/feasts/st_george.php+Khader+Feast+of+Saint+George&amp;hl=en&amp;ct=clnk&amp;cd=9&amp;gl=us&amp;client=firefox-a ಸೇಂಟ್. ಜಾರ್ಜ್ಸ್ ಫೀಸ್ಟ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್.ps.</ref> ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೇಂಟ್ ಎಲಿಜಾಹ್ ಹಬ್ಬವು ಮಾರ್ ಎಲಿಯಾಸ್ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ಥರು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಹತ್ತಿರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರೈಸ್ತ್ ಮಠದಲ್ಲಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. == ಸರ್ಕಾರ == [[ಚಿತ್ರ:Bethlehem-hamasrally.JPG|thumb|right|ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ಹಮಾಸ್ ನ ರಾಲಿ]] ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ''ಮುಹ್ಫಾಝಾ '' (ಸ್ಥಳ) ಅಥವಾ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಗವರ್ನೇಟ್ ನ ಜಿಲ್ಲಾ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು 1876 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿತು.ಅದರ ''ಮುಕ್ತಿಹಾರ್ಸ್ '' ("ನಾಯಕರು") ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಹಳೆ ನಗರದ (ಸಿರಿಯಾ ವಿಭಾಗ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ) ಸ್ಥಳೀಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಗೆ ಏಳು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆರಿಸಲು ಅದಲ್ಲದೇ ಅವರು ನಗರದ ಪ್ರತಿ ಪಂಗಡದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಒಂದು ಮೂಲ ಕಾನೂನನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿ ಒಂದು ವೇಳೆ ಮೇಯರ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಆದರೆ ಆತನ ಉಪ-ಮೇಯರ್ ಗ್ರೀಕ್ ಆರ್ಥೊಡಿಕ್ ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಬಂದಿರಬೇಕು,ಎಂದು ನಿಯಮ <ref name="BME"/> ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಾದ್ಯಂತ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಮತ್ತು ಜೊರ್ಡಾನ್ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಸಿರಿಯಕ್ ವಿಭಾಗವೂ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು.ಅದೇ ರೀತಿ ತಾ'ಅಮ್ರಾಹ್ ಬೆಡೌನ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ನಿರಾಶ್ರಿತರು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹನ್ನೊಂದಕ್ಕೇರಿತು. ಮುಂದೆ 1976 ರಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರೂ ಭಾಗವಹಿಸಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸದಸ್ಯರೂ ಆಗಬಹುದೆಂದು ನಿಯಮಾವಳಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.ಆಗ ಮತದನಾದ ವಯೋಮಿತಿಯನ್ನು 21 ರಿಂದ 25 <ref name="BME">[http://www.bethlehem-city.org/English/TempVewMenuSub.php?Mid=6 ಮುನ್ಸಿಪಲ್ಮ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ಮೆಲೆಕ್ಸನ್ಸ್ ಡುರಿಂಗ್ ನ್ ದಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಅಂಡ್ ಜೊರ್ಡಾನಿಯನ್ ಪಿರಿಯಡ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080813060937/http://www.bethlehem-city.org/English/TempVewMenuSub.php?Mid=6 |date=2008-08-13 }} ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್.</ref> ಕ್ಕೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂದು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಒಟ್ಟು ಹದಿನೈದು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಉಪಮೇಯರ್ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಒಂದು ವಿಶೇಷ ನಿಯಮಾವಳಿ ಅನ್ವಯ ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಸದಸ್ಯರು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿರಬೇಕಲ್ಲದೇ ಉಳಿದವು ಮುಕ್ತ ಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ <ref name="Day"/> ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ಈ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪಕ್ಷಗಳ ಶಾಖೆಗಳಿವೆ: [[ಕಮ್ಯೂನಿಸಮ್|ಕಮ್ಯುನಿಷ್ಟ್]],ಇಸ್ಲಾಮಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತರು ಹೀಗೆ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಎಡಪಂಥೀಯ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆರ್ಗೈನೈಜೇಶನ್ (PLO) ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಫ್ರಂಟ್ ಫಾರ್ ದಿ ಲಿಬರೇಶನ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ (PFLP)ಮತ್ತು ದಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ಪಾರ್ಟಿ (PPP),ಇದೇ ಪಕ್ಷವು ಯಾವಾಗಲೂ ಮೀಸಲು ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರೆಯುತ್ತದೆ. ಹಮಾಸ್ ಪಕ್ಷವು ಮುಕ್ತ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 2005 ರಲ್ಲಿನ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ <ref>{{cite web |url=http://www.bethlehem-city.org/English/Counil/index.php |title=Bethlehem Municipality(Site Under Construction) |accessdate=2008-01-22 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080118135922/http://www.bethlehem-city.org/English/Counil/index.php |archivedate = January 18, 2008|deadurl=yes}}</ref> ಮೆರೆಯಿತು. '''2005 ರಲ್ಲಿ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಗರಸಭೆಯ ಚುನಾವಣಾ ಕಣದಲ್ಲಿನ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು: ''' {| class="wikitable" |- | ಶ್ರೇಣಿ | ಯಾದಿಗಳು | ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಹೆಸರು | ಧರ್ಮ |- | 1 | ಭ್ರಾತೃತ್ವ & ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (PFLP) | ವಿಕ್ಟರ್ ಬಾಟಾರ್ಸೆಹ್ | [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|†]] |- | 2 | ಯುನೈಟೆಡ್ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ (ಫತಾಹ್ ಮತ್ತುಪಿಪಿಪಿ) | ಅಂಟುನ್ ಸಲ್ಮಾನ್ | [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|†]] |- | 3 | ಸುಧಾರಣೆ (ಹಮಾಸ್) | ಹಸನ್ ಅಲ್ -ಮಸಲ್ಮಾ | [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|☪]] |- | 4 | ಯುನೈಟೆಡ್ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ (ಫತಾಹ್ and ಪಿಪಿಪಿ) | ಅಫ್ರಾಮ್ ಅಸ್ಮಾರಿ | [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|†]] |- | 5 | ವಾಫಾ (ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿಯನಿನ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಇಕ್ ಜೆಹಾದ್) | ಇಸಾ ಝೆವರಾ | [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|☪]] |- | 6 | ಯುನೈಟೈದ್ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ (ಫತಾಹ ಮತ್ತುಪಿಪಿಪಿ) | ಖಲೀಲ್ ಚಾವ್ಕಾ | [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|☪]] |- | 7 | ಸುಧಾರಣೆ (ಹಮಾಸ್) | ಖಲಿದ್ ಜಾಡು | [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|☪]] |- | 8 | ಹೋಪ್&amp; ಲೇಬರ್ (ಫತಾಹ್) | ಝುಗುಬಿ ಝುಗುಬಿ | [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|†]] |- | 9 | ಸುಧಾರಣೆ (ಹಮಾಸ್) | ನಬಿಲ್ ಅಲ್-ಹ್ರ್ಯಾಮಿ | [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|☪]] |- | 10 | ಸುಧಾರಣೆ (ಹಮಾಸ್) | ಸಲಿಹ್ ಚಾವಕಾ | [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|☪]] |- | 11 | ಸುಧಾರಣೆ (ಹಮಾಸ್) | ಯುಸುಫ್ ಅಲ್-ನಟಾಶಾ | [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|☪]] |- | 12ಆಲಪುಳ | ಭ್ರಾತೃತ್ವ & ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (PFLP) | ನಿನಾ'ಅತ್ವಾನ್ | [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|†]] |- | 13 | ಭ್ರಾತೃತ್ವ & ಅಭಿವೃದ್ಧಿ (PFLP) | ಜಾರ್ಜ್ ಸಾ ಆಡಾ | [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|†]] |- | 14 | ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ | ನಾದಿರ್ ಅಲ್-ಸಕಾ | [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|†]] |- | 15 | ಯುನೈಟೆಡ್ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ (ಫತಾಹ ಪಿಪಿಪಿ) | ದುಹಾ ಅಲ್-ಬಂಡಕ್ | [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|†]] |} === ಮೇಯರ್ಸ್ === ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಡೆಪ್ಯುಟಿ ಮೇಯರ್ ಗಳು ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ <ref name="Day"/> ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರಾಗಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. {{col-begin}} {{col-2}} * ಮೈಕೇಲ್ ಅಬು ಸಡೆಹ್A - 1876 * ಖಲೀಲ್ ಯಾಕುಬ್ - 1880 * ಸುಲೈಮಾನ್ ಜಾಕಿರ್ - 1884 * ಇಸ್ಸ ಅಬ್ದುಲ್ಲ್ ಮಾರ್ಕಸ್ - 1888 * ಯಾಕುಬ್ ಖಲೀಲ್ ಇಲಿಯಾಸ್ - 1892 * ಹನ್ನಾ ಮನ್ಸುರ್ - 1895–1915 * ಸಲೀಮ್ ಇಸ್ಸಾ ಅಲ್ -ಬಟಾರಸೆಹ್ - 1916–17 * ಸಲಾಹ್ ಗೀರಿಸ್ ಜಾಕ್ ಮ್ಯಾನ್ - 1917–21 * ಮುಸಾ ಕಟ್ಟನ್ - 1921–25 * ಹನ್ನಾ ಇಬ್ರಾಹಿಮ್ ಮಿಲ್ದಾ - 1926–28 * ನಿಕೊಲಾ ಅತ್ತಾಲಹ್ ಶೇನ್ - 1929-1933 {{col-2}} * ಹನ್ನಾ ಇಸ್ಸಾ ಅಲ್ -ಕವಾಸ್ - 1936–46 * ಇಸ್ಸಾ ಬಾಸಿಲ್ ಬಂಡಕ್ - 1946–51 * ಇಲಿಯಸ್ ಬಂಡಕ್ - 1951–53 * ಅಫಿಫ್ ಸಲ್ಮ್ ಬಟರ್ಸೆಹ್ - 1952–53 * ಇಲಿಯಸ್ ಬಂಡಕ್ - 1953–57 * ಅಯುಬ್ ಮುಸ್ಲುಮ್ - 1958–62 * ಅಲಿಯಸ್ ಬಂಡಕ್ - 1963–72 * ಇಲಿಯಸ್ ಫ್ರೀಜಿ - 1972–97 * ಹನ್ನಾ ನಾಸರ್ - 1997–2005 * ವಿಕ್ಟರ್ ಬಟರ್ಸೆಹ್ (ಕರೆಂಟ್) - 2005–<ref>{{cite web|url=http://www.nablus.org/en/htm/guide/Municipalities.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070221063335/http://www.nablus.org/en/htm/guide/Municipalities.htm|archivedate=2007-02-21|title=Municipalities Info}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.bethlehem-city.org/English/Mayor/FormerMayors.php |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071227075912/http://www.bethlehem-city.org/English/Mayor/FormerMayors.php |archivedate=2007-12-27 |title=Bethlehem Municipality |accessdate=2008-01-22 |work=}}</ref> {{col-2}} {{col-end}} == ಶಿಕ್ಷಣ/ವಿದ್ಯಾಭಾಸ == ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟೇನಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯುರೊ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ (PCBS) ಪ್ರಕಾರ 1997 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 84% ರಷ್ಟು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ್ 10 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯೋಮಾನದವರು ಸಾಕ್ಷರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟು ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 10,414 ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹೆಸರು ನೋಂದಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ.(4,015 ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ,3,578 ಸೆಕೆಂಡರಿ ಮತ್ತು 2,821 ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ)ಹೆಸರು ನೋಂದಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು 14.1% ರಷ್ಟು ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಡಿಪ್ಲೊಮಾ <ref>{{cite web |url=http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_pcbs/phc_97/bet_t3.aspx |title=Palestinian Population (10 Years and Over) by Locality, Sex and Educational Attainment |accessdate=2008-01-22 |publisher=[[Palestinian Central Bureau of Statistics]] |archive-date=2010-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101113214724/http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_pcbs/phc_97/bet_t3.aspx |url-status=dead }}</ref> ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಗವರ್ನೇಟ್ ನಲ್ಲಿ 2006 ರಲ್ಲಿ 135 ಶಾಲೆಗಳಿವೆ;ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ 100 ನ್ನು ಎಜುಕೇಶನ್ ಮಿನಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ದಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆಥಾರಟಿ,ಏಳನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಶನ್ಸ್ ರಿಲೀಫ್ ಅಂಡ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ (UNRWA)ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ 28 ಖಾಸಗಿ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ <ref>{{cite web |url=http://www.mohe.gov.ps/downloads/pdffiles/statisticE.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20061014122612/http://www.mohe.gov.ps/downloads/pdffiles/statisticE.pdf |archivedate=2006-10-14 |title=Statistics about General Education in Palestine 2005-2006 |publisher=[[Education Minister of the Palestinian National Authority]] |accessdate=2008-01-22|format=PDF}}</ref> ಒಳಪಟ್ಟಿವೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.ಒಂದು ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಕೊ-ಎಜುಕೇಶನಲ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ ಆಫ್ ಹೈಯರ್ ಲರ್ನಿಂಗ್ ನ್ನು 1973 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದು ಲಾಸಾಲಿಯನ್ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಧರ್ಮೀಯರಿಗೂ ಮುಕ್ತ ಅವಕಾಶವಿದೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿಯು ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮೊದಲ ಯುನ್ವರಸಿಟಿಯಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು 1893 ರಲ್ಲಿ ಡೆ ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ತ್ ನಾದ್ಯಂತ ಶಾಲೆಗಳ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಇದರ ಇತಿಹಾಸ <ref>{{cite web |url=http://www.bethlehem.edu/about/history.shtml |title=Bethlehem University - History |publisher=[[Bethlehem University]] |accessdate=2008-01-22 |archive-date=2008-01-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080119075900/http://www.bethlehem.edu/about/history.shtml |url-status=dead }}</ref> ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. == ಸಾರಿಗೆ == [[ಚಿತ್ರ:Bethlehem-street2.JPG|thumb|left|ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಬೀದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಸಂಪರ್ಕ]] === ಸೇವಾವಿಭಾಗಗಳು === ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳಿವೆ,ಇವು ಜೇರುಸ್ಲೇಮ್, ಬೀತ್ ಜಲಾ, ಬೀತ್ ಸಾಹೌರ್, ಹೆಬ್ರಾನ್, ನಹಾಲಿನ್, ಬಟ್ಟಿರ್, ಅಲ್-ಖದೆರ್, ಅಲ್-ಉಬೈದಿಯಾ ಮತ್ತು ಬೀತ್ ಫಜ್ಜಾರ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾರಿಗೆ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿ ಸೇವೆಗಳು: ಬೀತ್ ಸೌರ್, ಬೀತ್ ಜಲಾ, ಜೆರುಸ್ಲೇಮ್, ತುಕು' and ಹೆರೊಡಿಯಮ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಎರಡು ಕಾರು ಬಡಿಗೆಯ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ: ಮುರಾದ್ ಮತ್ತು'ಒರಬಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಇರುವ ಬಸ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳನ್ನು ಇಸ್ರೇಲ್ ಮತ್ತು ಜೆರುಸ್ಲೇಮ್ ಗಳನ್ನು ಪರವಾನಿಗೆ ಇಲ್ಲದೇ ಪ್ರವೇಶ <ref>{{cite web |url=http://www.bethlehem-city.org/English/City/TransSys.php |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071227075741/http://www.bethlehem-city.org/English/City/TransSys.php |archivedate=2007-12-27 |title=Bethlehem Public Transport System |accessdate=2008-01-22 }} ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಮುನ್ಸಿಪಾಲ್ಟಿ.</ref> ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. === ಸಾರಿಗೆ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು. === [[ಚಿತ್ರ:BethlehemRoad.jpg|right|thumb|2005ಜೆರ್ಸ್ಲೇಮ್ ದಿಕ್ಕಿ ನಿಂದ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಗೆ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ.]] ಇಸ್ರೇಲ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಬೇಲಿ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ರಾಜಕೀಯತೆ,ಸಾಮಾಜಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ. ಈ ಬೇಲಿಯ ಸರಹದ್ದು ಪಟ್ಟಣದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ನಿರ್ಮಿತ ಕಟ್ಟಡ ಮೇಲೆ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.ಒಂದೆಡೆ ಐದಾ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಶಿಬಿರದ ಮನೆಗಳ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಹಾಯ್ದರೆ <ref name="OCHA"/> ಇನ್ನೊಂದೆಡೆ ಜೆರುಸ್ಲೇಮ್ ಮುನ್ಸಿಪಾಲ್ಟಿ ಪ್ರದೇಶ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸದ್ಯ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಹೊರಹೋಗುವ ಜಾಗೆಗಳು ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಸೇರಿವೆಯಾದರೂ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಇಸ್ರೇಲಿನ ಚೆಕ್ ಪಾಯಿಂಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ತಡೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಈ ಮಾರ್ಗಗಳ ಬಳ್ಕೆಯು ಇಸ್ರೇಲಿ ನಿರ್ದೇಶನದ ಮೇರೆಗೆ ಬದಲಾವಣೆಗೊಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ನಿವಾಸಿಗಳು, ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ದಿಂದ ಇಸ್ರೇಲಿ ಸುತ್ತುವರಿದ ಜೆರುಸ್ಲೇಮ್ ಗೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ಪರವಾನಿಗೆ-ವಿಧಾನದ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ <ref>{{cite web |url=http://domino.un.org/UNISPAL.NSF/db942872b9eae454852560f6005a76fb/b45e8d8caacda74785256dbb0062e7b9!OpenDocument |title=Impact of Israel's separation barrier on affected West Bank communities - OCHA update report #2 (30 September 2003) |accessdate=2008-01-22 |work=}} {{dead link| date=June 2010 | bot=DASHBot}}</ref> ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಈ ಹಿಂದಿನ ಪ್ರವೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಕೂಲಂಕಷವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಎರಡನೆಯ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಂಘಟನಾ ಅರಬ್ ಗುಂಪುಗಳ ಕೃತ್ಯದಿಂದಾಗಿ ಇದನ್ನು ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿ ಗಮನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಇವೆರಡೂ ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ್ ಎಲ್ಲಾ ಆಗುಹೋಗುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಗಾ <ref name="OCHA"/><ref>{{cite web |url=http://domino.un.org/UNISPAl.NSF/3822b5e39951876a85256b6e0058a478/0306124470443c948525712b006a70b7!OpenDocument |title=Question of the violation of human rights in the occupied Arab territories, including Palestine 17 January 2006 |accessdate=2008-01-22 |author=John Dugard |work=Commission on Human Rights }} {{dead link| date=June 2010 | bot=DASHBot}}</ref> ವಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಿವಿಶ್ ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳವಾದ ರಾಚೆಲ್ಸ್ ಟೊಂಬ್ ನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದು ನಗರದ ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದು ಅಧಿಕೃತ ಪರವಾನಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಿಬ್ಲಿಕಲ್ ಸೊಲೊಮನ್ಸ್ ಪೂಲ್ಸ್ ಪ್ರದೇಶ ಎ ನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ.(ಇದು ಎರಡೂ PNA ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಆಡಳಿತ)ಇದಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿವೆ.ಇಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೇಲಿ ನಾಗರಿಕರೂ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು ಇಸ್ರೇಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಪರವಾನಿಗೆ <ref name="OCHA"/> ಪಡೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು == === ಅವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು — ಸಹ (ಜೊತೆ )ಮಹಾನಗರಗಳು === ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಅವಳಿಯಾಗಿ <ref name="PalestineTwinning">''{{cite web|url=http://www.twinningwithpalestine.net/groupsinternational.html|title=Twinning with Palestine|accessdate=2008-11-29|publisher=[[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|©]] 1998-2008 The Britain - Palestine Twinning Network|archive-date=2012-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20120628210624/http://www.twinningwithpalestine.net/groupsinternational.html|url-status=dead}}''</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20071228042036/http://www.bethlehem-city.org/English/Twinning/index.php The City of Bethlehem has signed a twinning agreements with the following cities] Bethlehem Municipality.</ref><ref name="BethlehemTwinning">{{cite web |url=http://www.bethlehem-city.org/Twining.php |title=::Bethlehem Municipality:: |publisher=www.bethlehem-city.org |accessdate=2009-10-10 |archive-date=2019-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190107051824/http://www.bethlehem-city.org/Twining.php%20 |url-status=dead }}</ref> ಜೊತೆಗೂಡಿದ್ದು: {| cellpadding="10" |- valign="top" | * {{flagicon|Australia}} '''ಮಾರಿಕ್ವಿಲ್ಲೆ''' [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|Austria}} '''ಸ್ಟೆಯರ್''' [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|BRA}} '''ಬೆಲೊ ಹಾರಿಜೊಂಟೆ''' [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರಾಜಿಲ್]] * {{flagicon|BRA}} '''ನಾಟಲ್ ''' [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರಾಜಿಲ್]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|BRA}} '''ವೆಲಿನೊಸ್''' [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರಾಜಿಲ್]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|Chile}} '''ವಿಲ್ಲಾ ಅಲೆಮಾನಾ ''' [[ಚಿಲಿ]] * {{flagicon|Chile}} '''ಕಾನ್ಸೆಪ್ಸೆನ್''' [[ಚಿಲಿ]] * {{flagicon|CZE}} '''ಟ್ರೆಬೊಚಿವೆಸ್ ಪೊಡ್ ಒರೆಬೆಮ್''' [[ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಝೆಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್]] * {{flagicon|FRA}} '''ಚಾರ್ಟ್ರೆಸ್''' [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|FRA}} '''ಗ್ರೆನೊಬಲ್''' [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]<ref name="Grenoble">{{cite web |author=Jérôme Steffenino, Marguerite Masson |url=http://www.grenoble.fr/jsp/site/Portal.jsp?page_id=92 |title=Ville de Grenoble - Coopérations et villes jumelles |publisher=Grenoble.fr |date= |accessdate=2009-10-29 |archive-date=2007-10-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071014074034/http://www.grenoble.fr/jsp/site/Portal.jsp?page_id=92 |url-status=dead }}</ref> * {{flagicon|FRA}} '''ಪರಯಾ-ಲೆ-ಮೊನಿಯಲ್''' [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|FRA}} '''ಸ್ಟ್ರಾಸ ಬರ್ಗ್''' [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]] * {{flagicon|GER}} '''ಕೊಲೊಗ್ನೆ''' [[ಜರ್ಮನಿ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|GRE}} '''[[ಅಥೆನ್ಸ್]]''' [[ಗ್ರೀಸ್]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|ITA}} '''ಅಸ್ಸಿಸಿ''' [[ಇಟಲಿ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|ITA}} '''ಸಿವಿಟವೆಕ್ಕಿವಿ''' [[ಇಟಲಿ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> | | * {{flagicon|ITA}} '''ಫ್ಲೊರೆನ್ಸ್''' [[ಇಟಲಿ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|ITA}} '''ಗ್ರೀಸಿಯೊ''' [[ಇಟಲಿ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|ITA}} '''ಲಾಝಿಯೊ''' [[ಇಟಲಿ]] * {{flagicon|ITA}} '''[[ಮಿಲನ್‌|ಮಿಲಾನ್]]''' [[ಇಟಲಿ]] <small>''(2000ರಿಂದ)'' <ref name="BethlehemTwinning"/><ref name="Milan">{{cite web|url=http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/ContentLibrary/In%20Comune/In%20Comune/Citt%20Gemellate|title=''Milano - Città Gemellate''|publisher=[[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|©]] 2008 Municipality of Milan (Comune di Milano)|accessdate=2008-12-05|archive-date=2014-04-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20140410020744/http://www.comune.milano.it/portale/wps/portal/CDM?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Fwps%2Fwcm%2Fconnect%2FContentLibrary%2FIn%20Comune%2FIn%20Comune%2FCitt%20Gemellate|url-status=dead}}</ref></small> * {{flagicon|ITA}} '''ಮೊಂಟೆವರ್ಚಿ''' [[ಇಟಲಿ]] * {{flagicon|ITA}} '''ಒರ್ವಿಟೊ''' [[ಇಟಲಿ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|ITA}} '''ಪವಿಯಾ''' [[ಇಟಲಿ|ಇತಲಿ]] * {{flagicon|ITA}} '''ಪ್ರಟಾವೆಚ್ಚಿಯೊ ''' [[ಇಟಲಿ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|ITA}} '''ಸ್ಯಾನ್ ಮಿನಿಯೆಟೊ ''' [[ಇಟಲಿ]] * {{flagicon|ITA}} '''ಸ್ಯ್ಹಾಂಟ್ ಅನಾಸ್ಟಸಿಯಾ''' [[ಇಟಲಿ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|ITA}} '''ಉಂಬ್ರಿಯಾ''' [[ಇಟಲಿ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|ITA}} '''ವೆರೊನಾ''' [[ಇಟಲಿ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|JOR}} '''ಮಡಾಬಾ''' ಜೊರ್ಡಾನ್<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|MEX}} '''ಮೊಂಟೆರ್ರಿ''' [[ಮೆಕ್ಸಿಕೋ|ಮೆಕ್ಸಿಕೊ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|Morocco}} '''ರಾಬಾಟ್ ''' [[ಮೊರಾಕೊ|ಮೊರೊಕ್ಕೊ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|NED}} '''ದಿ ಹ್ಯುಗು''' [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]]<ref name="BethlehemTwinning"/> | | * {{flagicon|NOR}} '''ಸರ್ಪ್ಸ ಬೊರ್ಗ್''' [[ನಾರ್ವೇ|ನಾರ್ವೆ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|Peru}} '''ಕುಸ್ಕೊ''' [[ಪೆರು]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|POL}} '''ಝೆಸ್ಟೊಖವಾa''' [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೊಲ್ಯಾಂಡ್]] <ref name="PalestineTwinning"/><ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|POR}} '''ಲಿಸ್ಬನ್''' [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್|ಪೊರ್ಚಗಲ್]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|RUS}} '''[[ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್|ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್ಬರ್ಗ್]] ''' [[ರಷ್ಯಾ|ರಶಿಯಾ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|South Africa}} '''ಪ್ರೆಟೊರಿಯಾ''' [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ|ಸೌತ್ ಆಫ್ರಿಕಾ]] <ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|ESP}} '''ಕೊರ್ಡೊಬಾ''' [[ಸ್ಪೇನ್]] * {{flagicon|ESP}} '''ಲೆಗನೆಸ್''' [[ಸ್ಪೇನ್]] * {{flagicon|ESP}} '''ಝರಗೊಜಾ''' [[ಸ್ಪೇನ್]]<ref>[http://cmisapp.zaragoza.es/ciudad/zaragozainternacional/hermanamientos.htm ಅಯುತುಮೆಂಟೊ ಡೆ ಜರ್ಗೊಂಜಾ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013163222/http://cmisapp.zaragoza.es/ciudad/zaragozainternacional/hermanamientos.htm |date=2007-10-13 }}[http://cmisapp.zaragoza.es/ciudad/zaragozainternacional/hermanamientos.htm ಹೆರ್ಮನ್ಯಾಮ್ಯಾಂಟೊಸ್ y ಪ್ರೊಟೊಕೊಲೊಸ್ ಡಿ ಕೊಲೊಬ್ರೇಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013163222/http://cmisapp.zaragoza.es/ciudad/zaragozainternacional/hermanamientos.htm |date=2007-10-13 }}</ref> * {{flagicon|TUR}} '''ಯಾಲ್ವಾಕ್''' [[ಟರ್ಕಿ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|UAE}} '''[[ಅಬು ಧಾಬಿ]] ''' [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್]] <ref name="BethlehemTwinning"/> * {{Flagicon|UK}} '''ಗ್ಲಾಸ್ಗೊ''' [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್ ಲ್ಯಾಂಡ್]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] <ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|US}} '''ಬಲಿಂಗ್ಟೊನ್, ವರ್ಮೊಂಟ್ ''' [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಮೆರಿಕಾ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|US}} '''ಜೊಪ್ಲಿನ್, ಮಿಸೌರಿ ''' [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ]] * {{flagicon|US}} '''ಒರ್ಲೊಯಾಂಡೊ, ಫ್ಲೊರಿಡಾ''' [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ]]<ref name="BethlehemTwinning"/> * {{flagicon|US}} '''ಸಾಕ್ರೆಮೆಂಟೊ, ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯಾ ''' [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ]]<ref>[http://www.sacbee.com/government/story/2399025.html ''ಸಾಕ್ರೊಮೆಂಟೊ ಬೀ '' ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == === ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ === {{refbegin}} * {{cite book|title=Politics and sociolinguistic reflexes: Palestinian border villages|first1=Muhammad|last1=Amara|edition=Illustrated|publisher=John Benjamins Publishing Company|year=1999|isbn=9027241287, 9789027241283}} * {{cite book|title=A very political economy: peacebuilding and foreign aid in the West Bank and Gaza|first1=Rex|last1=Brynen|edition=Illustrated|publisher=US Institute of Peace Press|year=2000|isbn=1929223048, 9781929223046}} * {{Cite document|title=The Nativity: History and Legend|last=Vermes |first=Geza|year=2006|publisher=Penguin Press|postscript=<!--None-->}} * {{Cite document|last1=Edwin D.|first1=Freed|year=2004|title=Stories of Jesus' Birth|publisher=Continuum International|postscript=<!--None-->}} * {{Cite journal|title=The Historical Figure of Jesus|first1=E. P.|last1=Sanders|year=1993|postscript=<!--None-->}} * {{Cite document|title=Who Is Jesus?: Answers to Your Questions About the Historical Jesus|first1=John Dominic|last1=Crossan|first2=Richard G.|last2=Watts|publisher=Westminster John Knox Press|year=|postscript=<!--None-->}} * {{Cite document|title=Jesus Remembered: Christianity in the Making|first1=James D. G.|last1=Dunn|publisher=Eerdmans Press|year=2003|postscript=<!--None-->}} * {{Cite document|title=Mercer Dictionary of the Bible|first1=Watson E.|last1=Mills|first2=Roger Aubrey|last2=Bullard|publisher=[[Mercer University]] Press|year=1990|volume=5|postscript=<!--None-->}} * {{Cite document|title=Christians and the Holy Places|first1=Joan E.|last1=Taylor|publisher=[[Oxford University Press]]|year=1993|postscript=<!--None-->}} * {{Cite document|title=Palestine Under the Moslems: A Description of Syria and the Holy Land from A.D. 650 to 1500|url=https://books.google.com/?id=ENANAAAAIAAJ&pg=PA493&dq=Lajjun+Guy+le+Strange |first1=Guy|last1=le Strange|year=1890|publisher=Committee of the [[Palestine Exploration Fund]]|accessdate=2009-07-22|postscript=<!--None-->}} * {{Cite book|first=Peirs|last=Paul Read|title=The Templars|publisher=Macmillan|year=2000|isbn=0312266588|postscript=<!--None-->}} * {{Cite journal|first=Revered W.M.|last=Thomson|title=The Land and the Book|publisher=|year=1860|postscript=<!--None-->}} {{refend}} === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commonscat|Bethlehem}} * [http://www.bethlehem-city.org/ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಮುನ್ಸಿಪಾಲ್ಟಿ ] * [http://www.peacenter.org/ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ಪೀಸ್ ಸೆಂಟರ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071008005239/http://www.peacenter.org/ |date=2007-10-08 }} * [http://www.christusrex.org/www1/ofm/sites/TSbtmenu.html ಫ್ರ್ಫಾನ್ಸಿಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಕಸ್ಟಡಿ ಆಫ್ ದಿ ಹೊಲಿ ಲ್ಯಾಂಡ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಆನ್ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ] * [http://www.biblelandshop.net/LIBRARY/Library10.html ಬೈಬಲ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಲೈಬ್ರರಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080221144101/http://www.biblelandshop.net/LIBRARY/Library10.html |date=2008-02-21 }} * [https://web.archive.org/web/20060414051305/http://www.bethlehem2000.org/main.html Bethlehem 2000 project] * [http://www.openbethlehem.org/ ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಮುಕ್ತ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಯೋಜನೆ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100419234151/http://www.openbethlehem.org/ |date=2010-04-19 }} * [http://www.palestine-family.net/index.php?nav=65&amp;hits=20&amp;searchword=al+khader&amp;pageflip=26-22&amp;did=604-1&amp;searchResult=searchResult ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್: ಮುಸ್ಲಿಮ್-ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿರುವರು.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170223154011/http://www.palestine-family.net/index.php?nav=65&hits=20&searchword=al+khader&pageflip=26-22&did=604-1&searchResult=searchResult |date=2017-02-23 }} * [http://blogs.wsj.com/photojournal/2008/12/24/pictures-of-the-day-84/ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ: ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್, 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101215194519/http://blogs.wsj.com/photojournal/2008/12/24/pictures-of-the-day-84/ |date=2010-12-15 }} * [http://www.ianandwendy.com/Israel/Bethlehem/slideshow.htm ಬೆಥ್ ಲೆಹೆಮ್ ನ ಛಾಯಾಂಕಣ 2007 ರಿಂದ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110101214841/http://www.ianandwendy.com/Israel/Bethlehem/slideshow.htm |date=2011-01-01 }} {{Cities in the West Bank}} {{Christmas}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪ್ಯಾಲೇಸ್ಟಿನಿಯನ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ದಂಡೆ ಅಥವಾ ವೆಸ್ಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಲ್ಲಿರುವ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪವಿತ್ರ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ]] j7ob08ndgoiug1w273un6ok7ucsuwnx 0 24791 1375544 1375068 2026-06-21T03:12:55Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375544 wikitext text/x-wiki {{Geobox|Settlement |name = Bratislava |native_name = |category = City |etymology = |official_name = |motto = |nickname = Beauty on the Danube, Little Big City |image = Bratislava Montage.jpg |image_caption = Bratislava Montage |flag = Flag of Bratislava.svg |symbol = Coat of Arms of Bratislava.svg |symbol_type = Coat of arms |country = Slovakia |country_flag = true |state = |region = [[Bratislava Region|Bratislava]] |district = |municipality = |part_type = Districts |part_fold = |part = Bratislava I |part1 = [[Bratislava II|II]] |part2 = [[Bratislava III|III]] |part3 = [[Bratislava IV|IV]] |part4 = [[Bratislava V|V]] |landmark = |river = [[Danube]] |river1 = [[Morava (river)|Morava]] |river2 = [[Little Danube]] |location = |elevation = 134 |prominence = |lat_d=48 |lat_m=08 |lat_s=38 |lat_NS=N |long_d=17 |long_m=06 |long_s=35 |long_EW=E |highest = Devínska Kobyla |highest_location = |highest_region = |highest_state = |highest_elevation = 514 |highest_lat_d= |highest_lat_m= |highest_lat_s= |highest_lat_NS= |highest_long_d= |highest_long_m= |highest_long_s= |highest_long_EW= |lowest = Danube River |lowest_location = |lowest_region = |lowest_state = |lowest_elevation = 126 |lowest_lat_d= |lowest_lat_m= |lowest_lat_s= |lowest_lat_NS= |lowest_long_d= |lowest_long_m= |lowest_long_s= |lowest_long_EW= |length = |length_orientation = |width = |width_orientation = |area = 367.584 |area_land = |area_water = |area_urban = 853.15 |area_metro = 2053 |population = 431061 |population_date = 2009-12-31 |population_urban = 546300 |population_metro = 616578 |population_density = auto |population_density_urban = auto |population_density_metro = auto |established = 907 |established_type = First mentioned |government = City council |government_location = |government_region = |government_state = |government_elevation = |government_lat_d= |government_lat_m= |government_lat_s= |government_lat_NS= |government_long_d= |government_long_m= |government_long_s= |government_long_EW= |mayor = [[Andrej Ďurkovský]] |timezone = [[Central European Time|CET]] |utc_offset = +1 |timezone_DST = [[Central European Summer Time|CEST]] |utc_offset_DST = +2 |postal_code = 8XX XX |area_code = 421-2 |area_code_type = Phone prefix |code = BA |code_type = [[Vehicle registration plates of Slovakia|Car plate]] |whs_name = |whs_year = |whs_number = |whs_region = |whs_criteria = |iucn_category = |map = Slovakia - outline map.svg |map_caption = Location in Slovakia |map_background = Slovakia - background map.png |map_locator = Slovakia |map1 = Bratislava Region - outline map.svg |map1_caption = Location in the Bratislava Region |map1_background = Bratislava Region - background map.png |map1_locator = Bratislava Region |map1_size = 128 |commons = Bratislava |statistics = [http://www.statistics.sk/mosmis/eng/prvav2.jsp?txtUroven=410190&lstObec=582000&Okruh=sodb MOŠ/MIS] |website = [http://www.bratislava.sk/en bratislava.sk] |footnotes = }} '''ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ''' ({{lang-de|Pressburg (Preßburg)}}, {{lang-hu|Pozsony}}) ಎಂಬುದು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು, ಸುಮಾರು 429,000ದಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ಇದು ದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವೂ ಆಗಿದೆ.<ref name="stats2006">{{cite web |publisher=Statistical Office of the Slovak Republic |url=http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=6772 |title=Population on December 31, 2006 - districts |date=2007-07-23 |accessdate=January 8, 2007 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 24, 2011 |archive-url=https://www.webcitation.org/61AlW1TG5?url=http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=6772 |url-status=dead }}</ref> ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಯ ಎರಡೂ ದಡಗಳ ಮೇಲಿರುವ ನೈಋತ್ಯದ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಹಂಗರಿ ದೇಶಗಳ ಎಲ್ಲೆಯಾಗಿರುವ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು, ಎರಡು ಸ್ವತಂತ್ರ ದೇಶಗಳ<ref>{{cite web |publisher=Finance New Europe |url=http://www.czech-transport.com/fne-portal/index.php?aid=170 |title=Bratislava Blast |author=Dominic Swire |year=2006 |accessdate=May 8, 2007 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 10, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061210141244/http://www.czech-transport.com/fne-portal/index.php?aid=170 |url-status=dead }}</ref> ಮೇರೆಯಾಗಿರುವ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದೆ; ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಮತ್ತು [[ವಿಯೆನ್ನ|ವಿಯೆನ್ನಾ]]ಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟವಾಗಿರುವ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪ್‌‌]] ಖಂಡದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರವು {{convert|60|km|mi|0}}ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ರಾಜಕೀಯ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷ, ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಶಾಖೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಹಲವಾರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು, ರಂಗಮಂದಿರಗಳು, ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="Welcomebrochure">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/VismoOnline_ActionScripts/File.aspx?id_org=700014&id_dokumenty=1059 |title=Brochure - Welcome to Bratislava |year=2006 |format=PDF |accessdate=April 25, 2007 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 5, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070305020757/http://www.visit.bratislava.sk/en/VismoOnline_ActionScripts/File.aspx?id_org=700014&id_dokumenty=1059 |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಅನೇಕ ಬೃಹತ್‌‌ ವ್ಯವಹಾರದ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ನಗರದ ಇತಿಹಾಸವು ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ '''ಪ್ರೆಬ್‌ಬರ್ಗ್‌''' ಎಂಬ ಜರ್ಮನ್‌‌ ಹೆಸರಿನಿಂದಲೇ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದು, ವಿಭಿನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳ ಜನರಿಂದ ಅದು ಗಾಢವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ; ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ನರು, ಝೆಕ್‌ ಜನರು, ಜರ್ಮನ್ನರು, ಹಂಗರಿಯನ್ನರು, ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಜನರು, ಮತ್ತು ಯೆಹೂದಿಗಳು ಈ ನಗರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಜನರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="culturebrochure">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/VismoOnline_ActionScripts/File.aspx?id_org=700014&id_dokumenty=1080 |title=Brochure - Culture and Attractions |year=2006 |format=PDF |accessdate=April 25, 2007 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 7, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070307203845/http://www.visit.bratislava.sk/en/VismoOnline_ActionScripts/File.aspx?id_org=700014&id_dokumenty=1080 |url-status=dead }}</ref> ಈ ನಗರವು ಹಂಗರಿ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು; ಹಂಗರಿಯು 1536ರಿಂದ [[೧೭೮೩|1783]]ರ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌‌ಬರ್ಗ್‌ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಬೃಹತ್ತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ<ref name="NYT">{{cite web|last=Gruber|first=Ruth E.|title=Charm and Concrete in Bratislava|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9D0CE7D9103DF933A25750C0A967958260&sec=&spon=&pagewanted=1|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|publisher=[[The New York Times Company]]|date=1991-03-10|accessdate=2008-07-27}}</ref> ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌, ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌, ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್‌‌ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. == ಹೆಸರುಗಳು == ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ({{IPA-cs|ˈbracɪslava||Sk-Bratislava.ogg}}) ಎಂಬುದಾಗಿ 1919ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 6ರಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ನಗರವು, ತನ್ನ ಇತಿಹಾಸದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ವಿಭಿನ್ನ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. 10ನೇ ಶತಮಾನದ ಆನಲ್ಸ್‌ ಲ್ಯುವವೆನ್ಸಸ್‌ ಎಂಬ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ, ''ಬ್ರೆಜಾಲೌಸ್ಪರ್ಕ್‌'' (ಅಕ್ಷರಶಃ ಅರ್ಥ: ಬ್ರಸ್ಲಾವ್‌‌‌‌‌‌ನ ಕೋಟೆ) ಎಂಬುದು ಇದರ ಮೊದಲ ದಾಖಲಿತ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕಿರುವ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪರ್ಯಾಯ ಹೆಸರುಗಳು ಹೀಗಿವೆ: {{lang-de|Pressburg'' or ''Preßburg}} {{IPA-de|ˈpʁɛsbʊɐk|}} (ಇಂದು ಜರ್ಮನ್‌‌ ಮಾತನಾಡುವ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ - ಅದರಲ್ಲೂ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚು, ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ತೀರಾ ಅಪರೂಪ), {{lang-hu|Pozsony}} {{IPA-hu|poʒoɲ|}}<ref name="NYT"/> (ಹಂಗರಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಹಿಂದಿನ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಹೆಸರು: ''ಪ್ರೆಸ್ಪೊರೊಕ್‌‌'' .<ref name="Czechreview"/> ಹಿಂದಿದ್ದ ಅಥವಾ ಈಗಿರುವ ಇತರ ಹೆಸರುಗಳು ಹೀಗಿವೆ: ಗ್ರೀಕ್‌‌: Ιστρόπολις ''ಈಸ್ಟ್ರೋಪೊಲಿಸ್‌'' (ಇದರರ್ಥ: "ಡ್ಯಾನುಬೆ ನಗರ", ಲ್ಯಾಟಿನ್‌‌ನಲ್ಲೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ), {{lang-cs|Prešpurk}}, {{lang-fr|Presbourg}}, {{lang-it|Presburgo}}, {{lang-la|Posonium}}, {{lang-hr|Požun}}. ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು 1919ರವರೆಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಈಗಲೂ ಸಹ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಹೆಸರುಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ನೋಡಿ: ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಇತಿಹಾಸ. ಹಳೆಯ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳಲ್ಲಿರುವ ''ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಿಯಾ, ವ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಿಯಾ'' ಇತ್ಯಾದಿಯಾದ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌‌ ಸ್ವರೂಪಗಳಿಂದಾಗಿ ಗೊಂದಲವುಂಟಾಗಿರಬಹುದು; ಇವು ಪೋಲೆಂಡ್‌ನ ವ್ರೊಕ್ಲಾವ್‌‌ (ಬ್ರೆಸ್ಲೌ) ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತವೆಯೇ ಹೊರತು, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾಗೆ ಅಲ್ಲ.<ref>[http://www.columbia.edu/acis/ets/Graesse/contents.html ಗ್ರೇಸ್ಸೆ, ''ಓರ್ಬಿಸ್‌ ಲ್ಯಾಟಿನಸ್‌'' ]</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Web Biatec.jpg|thumb|left|ಒಂದು ಆಧುನಿಕ 5-ಕೊರುನಾ ನಾಣ್ಯದ ಮೇಲಿರುವ ಒಂದು ಮೂಲ ಬಯಾಟೆಕ್‌‌ ಮತ್ತು ಅದರ ನಕಲು]] ನವಶಿಲಾಯುಗದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಸರಿಸುಮಾರು 5000 BCಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದ ರೇಖಾತ್ಮಕ ಕುಂಬಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಮೊದಲ ತಿಳಿದ ಕಾಯಮ್ಮಾದ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. 200 BCಯ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಕೆಲ್ಟಿಕ್‌‌ ಬೋಯಿ ಬುಡಕಟ್ಟು ಮೊದಲ ಗಮನಾರ್ಹ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಬುನಾದಿಯನ್ನು ಹಾಕಿ, ಕೋಟೆಕಟ್ಟಿ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸಿದ ಓಪಿಡಮ್‌‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಟಂಕಸಾಲೆಯುನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು; ಬಯಾಟೆಕ್‌‌‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬೆಳ್ಳಿಯ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ಟಂಕಸಾಲೆಯು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1005&p1=1569 |title=History - Celtic settlements |accessdate=May 15, 2007 |year=2005 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224024320/http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1005&p1=1569 |url-status=dead }}</ref> 1ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ 4ನೇ ಶತಮಾನ ADಯ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನ್‌‌]] ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ಲೈಮ್ಸ್‌ ರೋಮನಸ್‌ ಎಂಬ ಒಂದು ಗಡಿ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಅದು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು., "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟ 73</ref> ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಬೆಳೆಯುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನವನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ರೋಮನ್ನರು ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಕೆಯ ಒಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು; ಇದು ಇಂದಿನವರೆಗೂ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1006&p1=1570 |title=History - Bratislava and the Romans |accessdate=May 15, 2007 |year=2005 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224051907/http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1006&p1=1570 |url-status=dead }}</ref> ವಲಸೆಯ ಅವಧಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 5ನೇ ಮತ್ತು 6ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಲಾವ್‌ ಜನರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು., "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟ 90</ref> ಅವಾರ್‌‌‌‌ಗಳಿಂದ ಆದ ಆಕ್ರಮಣಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌‌ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ದಂಗೆಯೆದ್ದವು ಮತ್ತು ಸಾಮೋದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು (623–658) ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು; ಇದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಮೊದಲ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌‌ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವಾಗಿದೆ. 9ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ''(ಬ್ರೆಜಾಲೌಸ್ಪರ್ಕ್‌)'' ಮತ್ತು ಡೆವಿನ್‌‌ ''(ಡೊವಿನಾ)'' ಎಂಬಲ್ಲಿದ್ದ ಕೋಟೆಗಳು, ನಿತ್ರಾದ ಆಶ್ರಿತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್‌ ಮೊರಾವಿಯಾ ಸ್ಲಾವಿಕ್‌‌ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು., "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟ 95</ref> ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಗ್ರೇಟ್‌ ಮೊರಾವಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾದ ಕೋಟೆಪಟ್ಟಣಗಳಾಗಿ ಎರಡು ಕೋಟೆಗಳ ಗುರುತು ಹಿಡಿಯುವಿಕೆಯು, ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾದಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಚರ್ಚೆಗೊಳಗಾಗಿದೆ. ಮನವೊಪ್ಪಿಸುವ ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪುರಾವೆಯ ಗೈರುಹಾಜರಿಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.<ref name="Encyclopedia">{{cite book | last = Kristó | first = Gyula (editor)| authorlink = | coauthors = | title = Korai Magyar Történeti Lexikon - 9-14. század ''(Encyclopedia of the Early Hungarian History - 9-14th centuries)''| publisher = Akadémiai Kiadó | year = 1994 | location = Budapest | pages = 128, 167| url = | doi = | id = | isbn = 963 05 6722 9}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.uni-bonn.de/~ntrunte/publikationen8.html#dowina_inhalt |title=Meine wissenschaftlichen Publikationen (Fortsetzung, 2002-2004) |publisher=Uni-bonn.de |date=2006-10-31 |accessdate=2009-05-28 |archive-date=2008-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080517152438/http://www.uni-bonn.de/~ntrunte/publikationen8.html#dowina_inhalt |url-status=dead }}</ref> "ಬ್ರೆಜಾಲೌಸ್ಪರ್ಕ್‌" ಎಂಬ ಹೆಸರುಳ್ಳ ಒಂದು ವಸಾಹತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೊದಲ ಲಿಖಿತ ಉಲ್ಲೇಖವು 907ರಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ನಮ್ಮನ್ನು ಕರೆದೊಯ್ಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಒಂದು ಕದನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ; ಈ ಕದನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬವೇರಿಯಾದ ಜನಗಳ ಸೇನೆಯೊಂದನ್ನು ಹಂಗರಿಯನ್ನರು<ref name="Encyclopedia"/> ಸೋಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ಕದನವು ಗ್ರೇಟ್‌ ಮೊರಾವಿಯಾದ ಕುಸಿತದೊಂದಿಗೂ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಗ್ರೇಟ್‌ ಮೊರಾವಿಯಾವು ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಆಂತರಿಕ ಕುಸಿತದಿಂದ<ref>{{cite book|last=Toma|first=Peter A.|title=Slovakia: from Samo to Dzurinda Studies of nationalities|year=2001|publisher=[[Hoover Institution Press]]|isbn=9780817999513}}</ref> ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿದ್ದು, ನಂತರ ಅದು ಹಂಗರಿಯನ್ನರ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಈಡಾಯಿತು.<ref>ಸ್ಪೀಸ್‌ಜ್‌‌, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ v ಸ್ಟ್ರೆಡೊವೆಕು", ಪುಟ 9</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕದನದ ನಿಖರವಾದ ತಾಣವು ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ತಾಣವು ಬಾಲಾಟನ್‌‌ ಸರೋವರದ ಪಶ್ಚಿಮಭಾಗದಲ್ಲಿತ್ತೆಂದು ಕೆಲವೊಂದು ವಿವರಣೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite book|last=Bowlus|first=Charles R.|title=The battle of Lechfeld and its aftermath |year=2006|pages=83}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Bratislava (Posonium) by Matthaus Merian 1638.jpg|thumbnail|17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]] 10ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಪ್ರದೇಶವು (ಇದೇ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪೊಜ್‌ಸೊನಿ ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿತು) ಹಂಗರಿಯ (1000ದಿಂದ ಇದನ್ನು "ಹಂಗರಿಯ ರಾಜ್ಯ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು) ಭಾಗವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿನಾಡಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="middleages">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1008&p1=1572 |title=History - Bratislava in the Middle Ages |year=2005 |accessdate=May 15, 2007 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224024106/http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1008&p1=1572 |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಸ್ಥಾನವು, ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಆಗುವ ದಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಕದನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತಾಣವಾಗಿ ನಗರವನ್ನು ಮೀಸಲಿರಿಸಿತಾದರೂ, ಇದಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನೂ ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಹಂಗರಿಯನ್ನರ‌‌ ರಾಜನಾದ IIIನೇ ಆಂಡ್ರ್ಯೂ<ref>ಸ್ಪೀಸ್‌ಜ್‌‌, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ v ಸ್ಟ್ರೆಡೊವೆಕು", ಪುಟ 43</ref> ಇದಕ್ಕೆ 1291ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಪಟ್ಟಣದ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಮತ್ತು 1405ರಲ್ಲಿ ರಾಜ ಸಿಗಿಸ್ಮಂಡ್‌‌‌ ಈ ನಗರವನ್ನು ಒಂದು ಮುಕ್ತ ರಾಜಯೋಗ್ಯ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಈ ಪಟ್ಟಣವು ತನ್ನದೇ ಸ್ವಂತದ ರಾಜನ ವಂಶಲಾಂಛನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ 1436ರಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ.<ref>ಸ್ಪೀಸ್‌ಜ್‌‌, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ v ಸ್ಟ್ರೆಡೊವೆಕು", ಪುಟ 132</ref> 1526ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊಹಾಕ್ಸ್‌‌ ಕದನದಲ್ಲಿ [[ಆಟಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಆಟೊಮನ್‌‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ದಿಂದ ಹಂಗರಿ ರಾಜ್ಯವು ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದಾದ ನಂತರ ತುರ್ಕರು ಮುತ್ತಿಗೆ ಹಾಕಿ, ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿದರಾದರೂ, ಅದನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾದರು.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 30</ref> ಹಂಗರಿಯ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೆ ಆಟೊಮನ್‌ ಪಡೆಗಳು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಈ ನಗರವು ಹಂಗರಿಯ ಹೊಸ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ 1536ರಲ್ಲಿ ನಿಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದು ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌‌ಬರ್ಗ್‌ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ಭಾಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಒಂದು ಹೊಸ ಯುಗದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಅಂಕಿತವನ್ನು ಹಾಕಿತು. ಈ ನಗರವು ಒಂದು ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು ಮತ್ತು ರಾಜರು, ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್‌‌ಗಳು(1543), ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗದವರು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕಚೇರಿಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1536 ಮತ್ತು 1830ರ ನಡುವೆ, ಹನ್ನೊಂದು ರಾಜರು ಮತ್ತು ರಾಣಿಯರ ಕಿರೀಟಧಾರಣೆಯು ಸೇಂಟ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌'ಸ್‌ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 62</ref> ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಹ್ಯಾಬ್ಸ್‌‌ಬರ್ಗ್‌-ವಿರೋಧಿ ಬಂಡಾಯಗಳು, ತುರ್ಕರೊಂದಿಗಿನ ಹೋರಾಟ, ಪ್ರವಾಹಗಳು, ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದುರ್ಘಟನೆಗಳಿಗೆ 17ನೇ ಶತಮಾನವು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟಗಳು 31–34</ref> [[ಚಿತ್ರ:Bratislava 1787.jpg|left|thumb|1787ಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ರೇಖಾಚಿತ್ರವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌]] 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಣಿ ಮರಿಯಾ ಥೆರೆಸಾಳ<ref name="NY">{{cite web|last=Weinberger|first=Jill Knight|title=Rediscovering Old Bratislava|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C06E5D91138F93AA25752C1A9669C8B63&sec=&spon=&pagewanted=2|work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]]|publisher=[[The New York Times Company]]|date=2000-11-19|accessdate=2008-07-27}}</ref> ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವ ಮೂಲಕ, ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಹಂಗರಿಯಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟಗಳು 34–36</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ತ್ರಿಗುಣಗೊಂಡಿತು; ಅನೇಕ ಹೊಸ ಅರಮನೆಗಳು,<ref name="NY"/> ಕ್ರೈಸ್ತ ಸನ್ಯಾಸಿಗಳ ಮಂದಿರಗಳು, ಮಹಲುಗಳು, ಮತ್ತು ಬೀದಿಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಮತ್ತು ನಗರವು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟಗಳು 35–36</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮರಿಯಾ ಥೆರೆಸಾಳ ಮಗನಾದ IIನೇ ಜೋಸೆಫ್‌‌‌ನ<ref name="NY"/> ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ನಗರವು ತನ್ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು; ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಹಂಗರಿಯ ನಡುವಿನ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಬಲಗೊಳಿಸುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ, 1783ರಲ್ಲಿ ಕಿರೀಟ ರತ್ನಾಭರಣಗಳನ್ನು [[ವಿಯೆನ್ನ|ವಿಯೆನ್ನಾ]]ಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋದಾಗ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ತಲೆದೋರಿತು. ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಕಚೇರಿಗಳು ಬುಡಾಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವು; ಇದನ್ನನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಶ್ರೀಮಂತ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಒಂದು ಬೃಹತ್‌‌‌ ವಿಭಾಗವು ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1010&p1=1574 |title=History - Maria Theresa’s City |year=2005 |accessdate=May 15, 2007 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224051619/http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1010&p1=1574 |url-status=dead }}</ref> ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 1780ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ಮಗ್ಯಾರ್‌ ಹಿರ್ಮೊಂಡೋ'' ಮತ್ತು 1783ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ''ಪ್ರೆಸ್‌ಪರ್ಸ್‌‌ಕೆ ನೊವಿನಿ'' ಇವೇ ಆ ಎರಡು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟಗಳು 350–351</ref> 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ನಗರವು ಪ್ರಮುಖ ಆಂದೋಲನವೊಂದರ ಸಾಕ್ಷಿ-ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆ ಆಂದೋಲನವು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆಂದೋಲನ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಇತಿಹಾಸವು ಯುರೋಪ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ನಡುವಿನ ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದ‌ವು ಇಲ್ಲಿ 1805ರಲ್ಲಿ ಸಹಿಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟ 384</ref> ಥೆಬೆನ್ ಕೋಟೆಯು 1809ರಲ್ಲಿ [[ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಬೋನಪಾರ್ತ್|ನೆಪೋಲಿಯನ್‌‌‌]]ನ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪಡೆಗಳಿಂದ ನಾಶಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟ 385</ref> ಇಸ್ಟ್‌ವಾನ್‌ ಝೆಚೆನ್ಯಿಯಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಲರ್ನೆಡ್‌ ಸೊಸೈಟಿ (ಈಗಿನ ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌‌) ಸಂಸ್ಥೆಯು 1825ರಲ್ಲಿ ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1843ರಲ್ಲಿ, ಹಂಗರಿಯನ್‌ ಭಾಷೆಯು ಶಾಸನ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣದಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ನಗರದಲ್ಲಿನ ಪರಿಷತ್ತಿನಿಂದ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಎರ್ಜ್‌ಸೆಬೆಟ್‌ ವರ್ಗಾ, "ಪೊಜ್‌ಸೊನಿ", ಪುಟ 14 (ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌)</ref> 1848ರ ಕ್ರಾಂತಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ ಕಾನೂನುಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕಾನೂನುಗಳಿಗೆ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್‌‌ನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ (ಪ್ರೈಮೇಟ್‌‌'ಸ್‌ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌‌) Vನೇ ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್‌ ಸಹಿಹಾಕಿದ; ಜೀತದಾಳು ಪದ್ಧತಿಯ ರದ್ದಿಯಾತಿಯನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref name="Napoleon">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1011&p1=1575 |title=History - Between the campaigns of the Napoleonic troops and the abolition of bondage |year=2005 |accessdate=May 15, 2007 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224051732/http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1011&p1=1575 |url-status=dead }}<br />ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟ 444</ref> ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿ ಹಂಗರಿಯನ್ನರ ಪಕ್ಷವನ್ನು ನಗರವು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿತಾದರೂ, 1848ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ನರಿಂದ ಅದು ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟ 457</ref> 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಹಂಗರಿ<ref>{{cite web |publisher=Železničná spoločnosť Cargo Slovakia |url=http://www.zscargo.sk/en/company-profile/history/ |title=History - Austro-Hungarian Empire |date=no date |accessdate=May 28, 2008 |archive-date=ನವೆಂಬರ್ 29, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071129221223/http://www.zscargo.sk/en/company-profile/history/ |url-status=dead }}</ref> ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯಗೊಂಡ, ಕುದುರೆಯಿಂದ-ಎಳೆಯಲ್ಪಡುವ ರೈಲುವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ ಸ್ವಾಟಿ ಜೂರ್‌‌‌‌ಗೆ 1840ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟಗಳು 426–427</ref> ಉಗಿ ಎಂಜಿನ್‌‌‌‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಿಯೆನ್ನಾದೆಡೆಗೆ ರೂಪಿಸಲಾದ ಒಂದು ಹೊಸ ಮಾರ್ಗವು 1848ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪೆಸ್ಟ್‌‌ ಕಡೆಗಿನ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವು 1850ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟ 451</ref> ಅನೇಕ ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ, ಹಣಕಾಸಿನ ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವರ್ತಮಾನದ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಂಕು 1842ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 1", ಪುಟ 430</ref> ''ಸ್ಟಾರಿ ಮೋಸ್ಟ್‌‌'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ, ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಲಾಗಿರುವ ನಗರದ ಮೊದಲ ಕಾಯಮ್ಮಾದ ಸೇತುವೆಯು 1891ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 41</ref> [[ಚಿತ್ರ:Apollo bombing damage.jpg|thumbnail|1944ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿನ ಅಪೊಲೊ ಕಂಪನಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಫಿರಂಗಿಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಿಸಿರುವುದು]] [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|Iನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 42%ನಷ್ಟು ಜರ್ಮನ್ನರು‌‌, 41%ನಷ್ಟು ಹಂಗರಿಯನ್ನರು‌‌ ಮತ್ತು 15%ನಷ್ಟು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಜನರು ಇದ್ದರು (1910ರ ಜನಗಣತಿ). [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|Iನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರ]]ದ ನಂತರ ಮತ್ತು 1918ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌‌ 28ರಂದು ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾವು ರೂಪುಗೊಂಡ ನಂತರ, ತನ್ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಮನಸ್ಸಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಈ ನಗರವು ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥಾನವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref name="peyqxj">ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 42</ref> ಪ್ರಬಲವಾಗಿದ್ದ ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್‌‌ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಜನರು ನಗರವು ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾಕ್ಕೆ ಜೋಡಣೆಯಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನೊಂದು ಮುಕ್ತ ನಗರವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1919ರ ಜನವರಿ 1ರಂದು ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಸೈನ್ಯದಳಗಳು ನಗರವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡವು ಮತ್ತು ತನ್ಮೂಲಕ ಅದನ್ನು ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಒಂದು ಭಾಗವನ್ನಾಗಿಸಿದವು.<ref name="peyqxj"/> ಸದರಿ ನಗರವು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ರಾಜಕೀಯ ಅಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು ಹಾಗೂ 4-ಫೆಬ್ರುವರಿ 5ರಂದು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು.{{Vague|date=May 2009}}<ref>{{cite book|author=Tibenský, Ján et al.|title=Slovensko: Dejiny|publisher=Obzor|year=1971|location=Bratislava}}</ref> 1919ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 12ರಂದು ಜರ್ಮನ್‌‌ ಮತ್ತು ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಜನರು ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಆಕ್ರಮಣದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ಶುರುಮಾಡಿದರಾದರೂ, ನಿರಾಯುಧರಾಗಿದ್ದ ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರರ ಮೇಲೆ ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಸೈನ್ಯದಳಗಳು ಗುಂಡಿನ ಮಳೆಗರೆದವು.<ref>‌ಮಾರ್ಸೆಲ್‌ ಜಾಂಕೋವಿಕ್ಸ್, "ಹಸ್‌ಜ್‌ ಎಸ್‌ಜ್‌ಟೆಂಡೊ ಪೊಜ್‌ಸೊನಿಬನ್‌‌", ಪುಟ 65-67 (ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌)</ref> 1919ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 27ರಂದು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಪರಿಗ್ರಹಿಸಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1012&p1=1576 |title=History - First Czechoslovak Republic |year=2005 |accessdate=May 15, 2007 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224051935/http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1012&p1=1576 |url-status=dead }}</ref> ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಸೇನೆಯ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ರಕ್ಷಣೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಉಳಿಯಬೇಕಾಗಿ ಬಂದ ಅನೇಕ ಹಂಗರಿಯನ್ನರನ್ನು ಹೊರದೂಡಲಾಯಿತು, ಇಲ್ಲವೇ ಅವರಾಗಿಯೇ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು<ref>{{cite web |publisher= |url=http://www.tankonyv.sk/detail.php?chron=1&theme=4 |title=History of Hungarians in the first Czechoslovak Republic (1918-1919 section) |year=2008 |accessdate=September 5, 2008 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081231063602/http://www.tankonyv.sk/detail.php?chron=1&theme=4 |url-status=dead }}</ref> ಹಾಗೂ ಝೆಕ್‌ ಜನರು ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಜನರು ತಂತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡರು. ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್‌‌ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |publisher= |url=http://www.tankonyv.sk/detail.php?docid=93 |title=History of Hungarians in the first Czechoslovak Republic |year=2008 |accessdate=June 22, 2008 |archive-date=ಜನವರಿ 11, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090111200731/http://www.tankonyv.sk/detail.php?docid=93 |url-status=dead }}</ref> 1930ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿದ್ದ ಹಂಗರಿಯನ್ನರ‌‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 15.8%ನಷ್ಟು ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಕುಸಿದಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂತು (ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿವರಗಳಿಗೆ ಡೆಮೊಗ್ರಾಫಿಕ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ನೋಡಿ). 1938ರಲ್ಲಿ, ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿಯು ನೆರೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾವನ್ನು ಆನ್‌ಸ್ಕ್ಲಸ್‌‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿತು; ನಂತರ ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಇನ್ನೂ-ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿಯೇ ಇದ್ದ ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾ ಮತ್ತು ಡೆವಿನ್‌‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಜನಾಂಗೀಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅದು ಜೋಡಿಸಿತು.<ref name="WWII"/><ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ 1939–1945", ಪುಟಗಳು 16–17</ref> 1939ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 14ರಂದು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾವನ್ನು ಮೊದಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ, ಈ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥಾನವು ನಾಜಿ ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯಿತು. 1941–1942ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1944–1945ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಸರಿಸುಮಾರು 15,000 ಯೆಹೂದಿಗಳ<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 43. ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ 1939–1945, ಪುಟಗಳು 174–177</ref> ಪೈಕಿ ಬಹುಪಾಲು ಜನರನ್ನು ಹೊಸ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಸರ್ಕಾರ ಹೊರದೂಡಿತು; ಅವರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಜನರನ್ನು ಸೆರೆಶಿಬಿರಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="post-war"/> 1944ರಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಬಾಂಬ್‌ದಾಳಿಗೀಡಾದ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ, ಜರ್ಮನ್‌‌ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1945ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ 4ರಂದು [[ಸೊವಿಯೆಟ್ ಒಕ್ಕೂಟ|ಸೋವಿಯೆಟ್‌]] ರಷ್ಯಾದ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="WWII">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1014&p1=1578 |title=History - Wartime Bratislava |year=2005 |accessdate=May 15, 2007 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224024210/http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1014&p1=1578 |url-status=dead }}</ref><ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 2", ಪುಟ 300</ref> IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಬಹುಪಾಲು ಜರ್ಮನ್ನರನ್ನು ಜರ್ಮನ್‌‌ ಅಧಿಕಾರಿ ವರ್ಗದವರು ಖಾಲಿಮಾಡಿಸಿದರು; ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಒಂದಷ್ಟು ಮಂದಿ ಹಿಂದಿರುಗಿದರಾದರೂ, ಬೆನೆಸ್‌ ಕಟ್ಟಳೆಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಅವರ ಆಸ್ತಿಗಳಿಲ್ಲದೆಯೇ ಹೊರದೂಡಲಾಯಿತು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 2", ಪುಟಗಳು 307–308</ref> [[ಚಿತ್ರ:Slavin memorial, Bratislava.jpg|thumb|left|IIನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದಲ್ಲಿನ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ವಿಮೋಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಸುನೀಗಿದ ಯೋಧರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಸ್ಲಾವಿನ್‌‌ ಯುದ್ಧಸ್ಮಾರಕ]] 1948ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌‌ ಪಕ್ಷವು ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕೈವಶ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಈ ನಗರವು ಪೂರ್ವದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಯಿತು. ನಗರವು ಹೊಸ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಜೋಡಿಸಿತು, ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಏರಿ 90%ನಷ್ಟು ಸ್ಲೋವಾಕ್ ಜನರಿಂದ ಅದು ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತು‌‌. ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂಥ,ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಅತಿ-ಎತ್ತರದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಂಕಣದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಬೃಹತ್‌‌‌ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ''ನೋವಿ ಮೋಸ್ಟ್‌‌'' ಸೇತುವೆ ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ರೇಡಿಯೋದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯದಂಥ ಹಲವಾರು ಹೊಸ ಭವ್ಯವಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌‌ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ಮಿಸಿತು; ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿರುವ ನಗರದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇದರಿಂದ ಹಾನಿಯಾಗಿರುವ ನಿದರ್ಶನಗಳೂ ಇವೆ. ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌‌ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಉದಾರಗೊಳಿಸಲು ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯತ್ನವು ವಿಫಲವಾದ ನಂತರ, 1968ರಲ್ಲಿ ವಾರ್ಸಾ ಒಪ್ಪಂದದ ಪಡೆಗಳಿಂದ ನಗರವು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದಾದ ಕೆಲದಿನಗಳ ನಂತರ, ಸಂಯುಕ್ತ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಎರಡು ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ, ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಸಮಾಜವಾದಿ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಇದು ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. 1988ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೋಂಬತ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನದೊಂದಿಗೆ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ (ಕಮ್ಯೂನಿಸಂ) ಕುಸಿತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಭಿನ್ನಮತೀಯರು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ನಗರವು 1989ರಲ್ಲಿ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌-ವಿರೋಧಿ ಮಖಮಲ್‌ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>ಕೋವಾಕ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, "ಕ್ರೋನಿಕಾ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕಾ 2" ಪುಟ 498</ref> 1993ರಲ್ಲಿ, ಮಖಮಲ್‌ ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು, ನಗರವು ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1016&p1=1580 |title=History - Capital city for second time |year=2005 |accessdate=May 15, 2007 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224051742/http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1016&p1=1580 |url-status=dead }}</ref> 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಇದರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಉತ್ಕರ್ಷವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ನಗರವು ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು; [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್‌ W. ಬುಷ್‌‌]] ಮತ್ತು [[ವ್ಲಾದಿಮಿರ್ ಪುತಿನ್|ವ್ಲಾದಿಮಿರ್‌‌ ಪುಟಿನ್‌‌]] ನಡುವೆ ನಡೆದ 2005ರ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾ ಶೃಂಗಸಭೆಯು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿದೆ. {{-}} == ಭೌಗೋಳಿಕತೆ == [[ಚಿತ್ರ:OSM.Bratislava.2009-08-21.png|left|thumb|ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ನಕಾಶೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Bratislava SPOT 1027.jpg|thumb|right|SPOT ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ಕಂಡಂತೆ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ]]ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ವಲಯದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗಿನ ನೈಋತ್ಯದ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಹಂಗರಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಗಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ಇದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಇದು ಎರಡು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಗಡಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿರುವ ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. [[ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಝೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದೊಂದಿಗಿನ ಗಡಿಯಿಂದ ಇದು ಕೇವಲ 62 ಕಿಲೋಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು (38.5 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ]] ರಾಜಧಾನಿಯಾದ [[ವಿಯೆನ್ನ|ವಿಯೆನ್ನಾ]]ದಿಂದ ಕೇವಲ 60 ಕಿಲೋಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು (37 ಮೈಲಿ) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite map |publisher=Vojenský kartografický ústav a.s. |title=Autoatlas - Slovenská republika |url=http://www.vku.sk/index.php?newlang=english | edition = 6th |year=2006 |isbn=80-8042-378-4 |accessdate=2009-07-22}}</ref> ನಗರವು {{convert|367.58|km2|sqmi|1}}ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ (ವೈಸೋಕ್‌ ಟ್ಯಾಟ್ರಿ ಉಪಜಿಲ್ಲೆಯ ನಂತರ) ಇದು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Statistical Office of the Slovak Republic |url=http://www.statistics.sk/mosmis/eng/prvav2.jsp?txtUroven=440706&lstObec=560103&Okruh=zaklad |title=Vysoké Tatry - Basic characteristics |date=December 31, 2005 |accessdate=August 16, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927204355/http://www.statistics.sk/mosmis/eng/prvav2.jsp?txtUroven=440706&lstObec=560103&Okruh=zaklad |url-status=dead }}</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಆಗ್ನೇಯ ದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗೆ ನಗರವನ್ನು ಅಡ್ಡಹಾಯ್ದುಹೋಗುವ ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಯ ಎರಡೂ ಕಡೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ಹಬ್ಬುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯದ ಡ್ಯಾನುಬೆ ಜಲಾನಯನ ಭೂಮಿಯು ಪಶ್ಚಿಮದ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿರುವ ಡೆವಿನ್‌‌ ಗೇಟ್‌‌ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಇತರ ನದಿಗಳೆಂದರೆ, ನಗರದ ವಾಯವ್ಯದ ಗಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮತ್ತು ಡೆವಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನುಬೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ಮೊರಾವ ನದಿ, ಲಿಟ್ಲ್‌‌ ಡ್ಯಾನುಬೆ, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲೋವಾ ವೆಸ್‌‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನುಬೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವೈಡ್ರಿಕಾ. ಲಿಟ್ಲ್‌ ಕಾರ್ಪಾಥಿಯಾನ್ಸ್‌‌ (''ಮೇಲ್‌ ಕಾರ್ಪಾಟಿ'' ) ಪರ್ವತದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಪಾಥಿಯಾನ್‌‌ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯು ನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಝಹೋರೀ ಮತ್ತು ದನುಬಿಯಾನ್‌ ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶಗಳು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದೊಳಗೆ ಚಾಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಡ್ಯಾನುಬೆಯ ಚಪ್ಪಟೆ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಗಿನ ತಾಣವಿದ್ದು ಅದು {{convert|126|m}}ನಷ್ಟಿರುವ AMSLನಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು {{convert|514|m}}ನಷ್ಟಿರುವ ಡೆವಿನ್ಸ್ಕಾ ಕೊಬೈಲಾ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ತಾಣವಾಗಿದೆ. ಸರಾಸರಿ ಎತ್ತರವು {{convert|140|m}}ನಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www4.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2011414 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927201123/http://www.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2011414 |archivedate=2007-09-27 |title=Basic Information - Position |date=February 14, 2005 |accessdate=May 1, 2007}}</ref> === ಹವಾಗುಣ === ಉತ್ತರ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣದ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವಿಶಿಷ್ಟ ಋತುಗಳೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಭೂಖಂಡೀಯ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಹವಾಗುಣವು ಅನೇಕವೇಳೆ ಜೋರಾಗಿರುವ ಗಾಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಬಿಸಿ ಬೇಸಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ತಂಪಾದ, ತೇವದ ಚಳಿಗಾಲಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ನಗರವು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಬೆಚ್ಚನೆಯ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಶುಷ್ಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 10</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಚಳಿಗಾಲದಿಂದ ಬೇಸಿಗೆಗೆ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯಿಂದ ಚಳಿಗಾಲಕ್ಕೆ ಆದ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಮೊಟಕಾದ ಶರತ್ಕಾಲ ಮತ್ತು ವಸಂತಋತುವಿನ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2009}} ಹಿಂದೆ ಆಗುತ್ತಿದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ವಾಡಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಿಮವು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://visit.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700013&id=1109&p1=1996 |title=Bratislava Weather |date=March 14, 2007 |accessdate=November 1, 2007 |language=Slovak |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 29, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071029231448/http://visit.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700013&id=1109&p1=1996 |url-status=dead }}</ref> ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಡೆವಿನ್‌‌ ಮತ್ತು ಡೆವಿನ್ಸ್ಕಾ ನೋವಾ ವೆಸ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಡ್ಯಾನುಬೆ ಮತ್ತು ಮೊರಾವ ನದಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಪ್ರವಾಹಗಳಿಗೆ ಈಡಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite news |first=Nick |last=Thorpe |title=Defences hold fast in Bratislava |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/2198850.stm |date=2002-08-16 |accessdate=2007-04-27 |publisher=BBC}}</ref> ಎರಡೂ ದಡಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊಸ ಪ್ರವಾಹ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news |first=Juraj |last=Handzo |title=''Začne sa budovať protipovodňový systém mesta'' (Construction starts for city's flood protection) |url=http://www.bratislavskenoviny.sk/buxus/generate_page.php?page_id=12325 |date=2007-01-24 |accessdate=2007-04-28 |publisher=Bratislavské Noviny |language=Slovak}}</ref> {{Weather box |location = Bratislava |metric first = Yes |single line = Yes |Jan high C = 2 |Feb high C = 5 |Mar high C = 11 |Apr high C = 16 |May high C = 22 |Jun high C = 24 |Jul high C = 27 |Aug high C = 27 |Sep high C = 22 |Oct high C = 15 |Nov high C = 8 |Dec high C = 4 |year high C = 15 |Jan low C = -3 |Feb low C = -2 |Mar low C = 1 |Apr low C = 5 |May low C = 10 |Jun low C = 13 |Jul low C = 15 |Aug low C = 14 |Sep low C = 11 |Oct low C = 6 |Nov low C = 1 |Dec low C = -1 |year low C = 6 |Jan precipitation mm = 42 |Feb precipitation mm = 37 |Mar precipitation mm = 36 |Apr precipitation mm = 38 |May precipitation mm = 54 |Jun precipitation mm = 61 |Jul precipitation mm = 52 |Aug precipitation mm = 52 |Sep precipitation mm = 50 |Oct precipitation mm = 37 |Nov precipitation mm = 50 |Dec precipitation mm = 48 |year precipitation mm = 557 |Jan sun = 70 |Feb sun = 108 |Mar sun = 152 |Apr sun = 221 |May sun = 274 |Jun sun = 283 |Jul sun = 271 |Aug sun = 263 |Sep sun = 182 |Oct sun = 134 |Nov sun = 70 |Dec sun = 54 |year sun = 2082 |source 1 = World Weather<ref name=weatherbase>{{cite web |url=http://www.worldweather.org/011/c00041.htm |title=Weather Information for Bratislava |accessdate=January 04 2009 }}</ref> |date=August 2010 }} == ನಗರದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ == [[ಚಿತ್ರ:Bridge Nový most - Bratislava.jpg|left|thumb|upright|ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಧುನಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತಾದ UFO ಭೋಜನಮಂದಿರದೊಂದಿಗಿನ ನೋವಿ ಮೋಸ್ಟ್‌‌ ಸೇತುವೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Katedrála sv. Martina 02.jpg|thumb|upright|ಸೇಂಟ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌'ಸ್‌ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌‌]] ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ನಗರದೃಶ್ಯವು ಮಧ್ಯಯುಗದ ಗೋಪುರಗಳು ಮತ್ತು 20ನೇ-ಶತಮಾನದ ಭವ್ಯವಾದ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದ ನಿರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯಾದರೂ, 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಉತ್ಕರ್ಷವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಅದು ಈಡಾಗಿದೆ.<ref name="habsudova">{{cite journal|title=City to cut tall buildings down to size|journal=The Slovak Spectator|date=2007-04-23|first=Zuzana|last=Habšudová|coauthors=|volume=|issue=|pages=|id=|url=http://www.slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=2006010&cl=22734|accessdate=2006-03-13|archive-date=2007-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20070930160431/http://www.slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=2006010&cl=22734|url-status=dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Bratislava, Staré Mesto, Slavín, pohled na vysílač Kamzík.jpg|upright|thumb|ಕಾಮ್‌ಜಿಕ್‌‌ TV ಗೋಪುರ]] [[ಚಿತ್ರ:Bratislava Hrad z juhovychodu.JPG|right|thumb|ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಕೋಟೆ]] ಬಹುಪಾಲು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಪುರಭವನವು ಮೂರು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಒಂದು ಸಮುಚ್ಚಯವಾಗಿದ್ದು, 14ನೇ–15ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದೀಗ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೈಕೇಲ್‌‌'ಸ್‌‌ ಗೇಟ್‌‌ ಎಂಬುದು ಮಧ್ಯಯುಗದ ರಕ್ಷಣೋಪಾಯಗಳಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಏಕೈಕ ದ್ವಾರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದ ಕಟ್ಟಡಗಳ<ref>{{cite web |publisher=Bratislava Culture and Information Centre |url=http://www.bkis.sk/index.php?option=com_content&task=view&id=37&Itemid=28 |title=Michael's Gate |accessdate=June 10, 2007 |year=2007}}</ref> ಪೈಕಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದು ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ; ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿದಾದ ಮನೆಯು ಇದರ ಸನಿಹದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Bratislava Culture and Information Centre |url=http://www.bkis.sk/index.php?option=com_content&task=view&id=43&Itemid=29 |title=Narrowest house in Europe |accessdate=June 10, 2007 |year=2007}}</ref> 1756ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಕಟ್ಟಡವು, 1802ರಿಂದ 1848ರವರೆಗೆ ಹಂಗರಿ ರಾಜ್ಯದ ಪರಿಷತ್ತಿನಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="unilibrary">{{cite web |publisher=University Library in Bratislava |url=http://phobos.ulib.sk/univerzitna_kniznica.pdf |title=University Library in Bratislava - The Multifunctional Cultural Centre |format=PDF |pages=34–36 |year=2005 |accessdate=June 14, 2007 |archive-date=ಜೂನ್ 7, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070607031815/http://phobos.ulib.sk/univerzitna_kniznica.pdf |url-status=dead }}</ref> ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಸುಧಾರಣಾ ಯುಗದ ಗಮನಾರ್ಹ ಶಾಸನದ ಬಹುಭಾಗವು (ಜೀತದಾಳು ಪದ್ಧತಿಯ ರದ್ದಿಯಾತಿ ಮತ್ತು ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌‌‌‌‌ನ ಸಂಸ್ಥಾಪನೆಯಂಥದು) ಅಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆಬಂದಿತು.<ref name="unilibrary"/> ಬರೋಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಅನೇಕ ಅರಮನೆಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿಸಿವೆ. 1760ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗ್ರಾಸ್ಸಾಲ್‌ಕೋವಿಚ್‌ ಅರಮನೆಯು ಈಗ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷನ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಂದಿನ ಮೂಲಮಾದರಿಯ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಈಗ ತನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 147</ref> ಆಸ್ಟರ್‌ಲಿಟ್ಜ್‌‌ನ ಕದನದಲ್ಲಿ ನೆಪೋಲಿಯನ್‌‌‌ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರ, [[ನೆಪೋಲಿಯನ್ ಬೋನಪಾರ್ತ್|ನೆಪೋಲಿಯನ್‌‌‌]] ಮತ್ತು IIನೇ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌‌ ಚಕ್ರವರ್ತಿಗಳ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕರು, 1805ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್‌‌ನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿದರು.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 112</ref> ಕೆಲವೊಂದು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಮನೆಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿವೆ; ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ 18ನೇ-ಶತಮಾನದ ಮನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಜೋಹಾನ್‌ ನೆಪೊಮುಕ್‌ ಹಮ್ಮೆಲ್‌‌ ಜನಿಸಿದ. 13ನೇ–16ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗಾತಿಕ್‌ ಶೈಲಿಯ ಸೇಂಟ್‌ ಮಾರ್ಟಿನ್‌‌'ಸ್‌ ಕೆಥೆಡ್ರಲ್‌‌, ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಪ್ರಧಾನ ಚರ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ; ಈ ಚರ್ಚು 1563 ಮತ್ತು 1830ರ ಅವಧಿಯ ನಡುವೆ ಹಂಗರಿ ರಾಜ್ಯದ ಪಟ್ಟಾಭಿಷೇಕದ ಚರ್ಚಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿತು.<ref name="cathedral"/> 13ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕನ್‌‌ ಚರ್ಚು ನೈಟ್‌ ಬಿರುದುಕೊಡುವ ಆಚರಣೆಗಳ ಒಂದು ತಾಣವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ, ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪವಿತ್ರ ಆಚರಣೆಗಳ ಕಟ್ಟಡವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700013&id=1122&p1=2001 |title=Františkánsky kostol a kláštor |accessdate=June 10, 2007 |date=February 14, 2005 |language=Slovak |archive-date=ಮೇ 29, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070529011431/http://www.visit.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700013&id=1122&p1=2001 |url-status=dead }}</ref> ತನ್ನ ಬಣ್ಣದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನೀಲಿ ಚರ್ಚು ಎಂದೇ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸೇಂಟ್‌ ಎಲಿಸಬೆತ್‌ನ ಚರ್ಚು, ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ವಿಯೋಜನವಾದಿ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಯೆಹೂದ್ಯ ಸ್ಮಶಾನದ ನೆಲದಡಿಯ (ಹಿಂದೆ ನೆಲ-ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದು) ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಮಾಡಿದ ಭಾಗವು ಒಂದು ಕುತೂಹಲಕರ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ 19ನೇ-ಶತಮಾನ ಯೆಹೂದಿ ಪಂಡಿತ ಮೋಸೆಸ್‌ ಸೋಫರ್‌‌‌‌ನನ್ನು ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ; ಇದು ಒಂದು ಟ್ರಾಮ್‌‌ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿನ ಕೋಟೆ ಬೆಟ್ಟದ ತಪ್ಪಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 179</ref> ಸ್ಲಾವಿನ್‌‌ ಎಂಬುದು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ಸೇನಾ ಸ್ಮಶಾನವಾಗಿದೆ; 1945ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ವಿಮೋಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಸುನೀಗಿದ ಸೋವಿಯೆಟ್‌ ಸೇನೆಯ ಯೋಧರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಇದನ್ನು 1960ರಲ್ಲಿ ಅನಾವರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿಂದ ನಗರದ ಮತ್ತು ಲಿಟ್ಲ್‌ ಕಾರ್ಪಾಥಿಯಾನ್ಸ್‌‌ ಪರ್ವತದ ಅತ್ಯದ್ಭುತ ನೋಟವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700013&id=1129&p1=2001 |title=Turistické informácie - Slavín |accessdate=May 6, 2007 |year=2005 |language=Slovak |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927201151/http://www.visit.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700013&id=1129&p1=2001 |url-status=dead }}</ref><ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 135</ref> 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಇತರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಟ್ಟಡ-ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕಟ್ಟಿರುವ ನೋವಿ ಮೋಸ್ಟ್‌‌ (ಹೊಸ ಸೇತುವೆ), ಇದು [[ಅಪರಿಚಿತ ಹಾರಾಡುವ ವಸ್ತು|UFO]]ನ್ನು-ಹೋಲುವ ಒಂದು ಗೋಪುರ ಭೋಜನಮಂದಿರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರದ ತಲೆಕೆಳಗಾದ-ಪಿರಮಿಡ್‌-ಆಕಾರದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ, ಮತ್ತು ಒಂದು ವೀಕ್ಷಣಾ ಅಟ್ಟಣಿಗೆ ಹಾಗೂ ತಿರುಗುವ ಭೋಜನಮಂದಿರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ, ಅನನ್ಯವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಕಾಮ್‌ಜಿಕ್‌‌ TV ಗೋಪುರ. 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಗರದೃಶ್ಯವನ್ನು ಹೊಸ ಸೌಧಗಳು ರೂಪಾಂತರಿಸಿವೆ. ಮೋಸ್ಟ್‌ ಅಪೊಲೊ ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌‌‌‌‌‌ನ<ref name="liptakova">{{cite journal |title=New Slovak National Theatre opens after 21 years |journal=The Slovak Spectator |date=2007-04-23 |first=Jana |last=Liptáková |coauthors= |volume= |issue= |pages= |id= |url=http://www.slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=2007016&cl=27432 |accessdate=August 16, 2007 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927215958/http://www.slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=2007016&cl=27432 |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡದಂಥ ಹೊಸ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗೆ<ref name="realestate">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1084&p1=1859 |title=Visit Bratislava: Real Estate Market |accessdate=June 3, 2007}}</ref> ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಖಾಸಗಿ ಸ್ಥಿರಾಸ್ತಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವಲಯಕ್ಕೂ ನಿರ್ಮಾಣ ಉತ್ಕರ್ಷವು ತನ್ನ ಬಾಹುಗಳನ್ನು ಚಾಚಿದೆ.<ref name="nahalkova">{{cite journal |title=Bratislava's mayors lay out real estate plans |journal=The Slovak Spectator |date=2007-01-29 |first=Ela |last=Nahálková |coauthors= |volume= |issue= |pages= |id= |url=http://www.slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=2007004&cl=26445 |accessdate=August 16, 2007 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930155720/http://www.slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=2007004&cl=26445 |url-status=dead }}</ref> === ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಕೋಟೆ === ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಕೋಟೆಯು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕಟ್ಟಡ-ರಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಡ್ಯಾನುಬೆಯ ಮೇಲೆ {{convert|85|m|ft|0}}ನಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಇದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಶಿಲಾಯುಗ ಮತ್ತು ಕಂಚಿನ ಯುಗಗಳ<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟಗಳು 11–12</ref> ನಡುವಿನ ಸಂಕ್ರಮಣದ ಅವಧಿಯಿಂದಲೂ ಈ ಕೋಟೆಬೆಟ್ಟದ ತಾಣವು ವಾಸಕ್ಕೊಳಗಾಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇದು ಕೆಲ್ಟಿಕ್‌‌ ಪಟ್ಟಣವೊಂದರ ನಗರದುರ್ಗವಾಗಿತ್ತು, [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನ್ನರ]] ಲೈಮ್ಸ್‌ ರೋಮನಸ್‌‌‌‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು, ಒಂದು ಬೃಹತ್ತಾದ ಕೋಟೆರಕ್ಷಣೆಯ ವಸಾಹತಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್‌ ಮೊರಾವಿಯಾಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ, ಸೇನಾ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 121</ref> 10ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೂ ಒಂದು ಶಿಲಾ ಕೋಟೆಯು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಡಲಿಲ್ಲ; ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸದರಿ ಪ್ರದೇಶವು ಹಂಗರಿ ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. 1430ರಲ್ಲಿ, ಲಕ್ಸೆಂಬರ್ಗ್‌ನ ಸಿಗಿಸ್ಮಂಡ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೋಟೆಯು ಒಂದು ಗಾತಿಕ್‌ ಶೈಲಿಯ, ಹಸ್‌ ಪಂಥಿ-ವಿರೋಧಿ ಕೋಟೆಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; 1562ರಲ್ಲಿ<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 124</ref> ಇದು ಒಂದು ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಕೋಟೆಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1649ರಲ್ಲಿ ಬರೋಕ್‌ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ರಾಣಿ ಮರಿಯಾ ಥೆರೆಸಾಳ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಸದರಿ ಕೋಟೆಯು ಒಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಜಯೋಗ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. 1811ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಮಾದವಶಾತ್‌‌ ಕಂಡುಬಂದ ಅಗ್ನಿ ಅನಾಹುತದಿಂದ ಈ ಕೋಟೆಯು ನಾಶವಾಯಿತು ಮತ್ತು 1950ರ ದಶಕದವರೆಗೂ<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 128</ref> ಇದು ಭಗ್ನಾವಶೇಷವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತು; ನಂತರ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಟೆಯು ಬಹುಪಾಲು ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಥೆರೇಸಿಯಾದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಮರುನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. === ಡೆವಿನ್‌‌ ಕೋಟೆ === ನಾಶವಾಗಿ ಹೋಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಡೆವಿನ್‌‌ ಕೋಟೆಯು ಡೆವಿನ್‌‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿದೆ; ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ನಡುವಣ ಗಡಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಮೊರಾವ ನದಿಯು ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ತಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಬಂಡೆಯೊಂದರ ತುತ್ತತುದಿಯ ಮೇಲೆ ಈ ಕೋಟೆಯು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ನ ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದ್ದು, ಅದರ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವೊಂದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Bratislava City Museum |url=http://www.muzeum.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700016&id=1025&p1=52 |title=Bratislava City Museum: Museums: Devín Castle - National Cultural Monument |author=Beáta Husová |year=2007 |accessdate=June 21, 2007 |archive-date=ಜೂನ್ 23, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070623150216/http://www.muzeum.bratislava.sk/EN/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700016&id=1025&p1=52 |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಯುದ್ಧಾನುಕೂಲದ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ನೆಲೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಡೆವಿನ್‌‌ ಕೋಟೆಯು ಗ್ರೇಟ್‌ ಮೊರಾವಿಯಾದ ಮತ್ತು ಆರಂಭಿಕ ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಂದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಗಡಿನಾಡು ಕೋಟೆಯಾಗಿತ್ತು. 1809ರಲ್ಲಿ ಇದು ನೆಪೋಲಿಯನ್ನನ ಪಡೆಗಳಿಂದ ನಾಶಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಮತ್ತು ಸ್ಲಾವಿಕ್‌‌ ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಕೇತವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 191</ref> === ರುಸೊವ್ಸ್‌‌ === ರುಸೊವ್ಸ್‌‌ ಮಹಲು ತನ್ನ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಉದ್ಯಾನವನದ ಒಡಗೂಡಿ ರುಸೊವ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಮಹಲು ಮೂಲತಃ 17ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು 1841–1844ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ನವ-ಗಾತಿಕ್‌-ಶೈಲಿಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಮಹಲಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |publisher=Rusovce |url=http://www.bratislava-rusovce.sk/rusovce/architektura_kastiel.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012135757/http://bratislava-rusovce.sk/rusovce/architektura_kastiel.html |archivedate=2007-10-12 |title=''Pamiatkové hodnoty Rusoviec - Rusovský kaštieľ'' (Historical landmarks of Rusovce - Rusovce mansion) |date=2004-05-06 |accessdate=June 1, 2007 |language=Slovak}}</ref> ಲೈಮ್ಸ್‌ ರೋಮನಸ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಗಡಿ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾದ ಗೆರುಲೇಟಾ ಎಂಬ ರೋಮನ್‌‌ ಸೇನಾಶಿಬಿರದ ಭಗ್ನಾವಶೇಷಗಳಿಗೂ ಸಹ ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ. 1ನೇ ಮತ್ತು 4ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ADಯ ಅವಧಿಯ ನಡುವೆ ಗೆರುಲೇಟಾ ಸೇನಾಶಿಬಿರವು ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |publisher=Rusovce |url=http://www.bratislava-rusovce.sk/kultura/kultura_gerulata.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071012135750/http://bratislava-rusovce.sk/kultura/kultura_gerulata.html |archivedate=2007-10-12 |title=''Múzeum Antická Gerulata'' (Ancient Gerulata Museum) |date=May 6, 2004 |accessdate=June 1, 2007 |language=Slovak}}</ref> === ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Sad Janka Krala, Bratislava, Slovakia.JPG|thumbnail|right|ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾದಲ್ಲಿನ ಸ್ಯಾಡ್‌ ಜಂಕಾ ಕ್ರಾಲಾ]] ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ಲಿಟ್ಲ್‌ ಕಾರ್ಪಾಥಿಯಾನ್ಸ್‌‌ ಪರ್ವತದ ಅಡಿಗುಡ್ಡಗಳ ಬಳಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದಲೂ, ದನುಬಿಯಾನ್‌ ಪ್ರವಾಹ ಸಮತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅದು ಹೊಂದಿರುವ ನದೀತೀರದ ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತಿನ ಕಾರಣದಿಂದಲೂ, ಕಾಡುಗಳು ನಗರ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸನಿಹದಲ್ಲಿವೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಸಿರು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಒಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವು {{convert|46.8|km2|sqmi|1}}ನಷ್ಟಿದೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿ ನಿವಾಸಿಗೆ {{convert|110|m2|sqft}}ನಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1039&p1=1816 |title=Natural Environment |year=2007 |accessdate=May 1, 2007 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 5, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070305050141/http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1039&p1=1816 |url-status=dead }}</ref> ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಹಾರ್ಸ್ಕಿ ಉದ್ಯಾನವನವು (ಅಕ್ಷರಶಃ ಇದು ಪರ್ವತಮಯ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ) ನಗರದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಾನವನವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವ್ಸ್‌ಕಿ ಲೆಸ್ನಿ ಉದ್ಯಾನವನವು (ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಕಾಡು ಉದ್ಯಾನವನ) ಲಿಟ್ಲ್‌ ಕಾರ್ಪಾಥಿಯಾನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಸಂದರ್ಶಕರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿರುವ ಅನೇಕ ತಾಣಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ''ಝೆಲೆಜ್ನಾ ಸ್ಟಡಿಯೆಂಕಾ'' ಮತ್ತು ಕೊಲಿಬಾ ಅಂಥವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. {{convert|27.3|km2|sqmi}}ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಈ ಕಾಡು ಉದ್ಯಾನವನವು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ 96%ನಷ್ಟು ಭಾಗವು ಕಾಡಿನಿಂದ ತುಂಬಿದೆ; ಇದು ಮೂಲ ಸಸ್ಯವರ್ಗವನ್ನು ಹಾಗೂ ಐರೋಪ್ಯ ಬಿಲಕರಡಿಗಳು, [[ಒಕ್ಷ್|ಕೆಂಪು ನರಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟದ ಕುರಿಗಳಂಥ ಪ್ರಾಣಿ ಸಮುದಾಯವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ, ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, 1774–76ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜಾಂಕೊ ಕ್ರಾಲ್‌‌ ಉದ್ಯಾನವನವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Borough of Petržalka |url=http://www.petrzalka.sk/buxus/generate_page.php?page_id=934 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928212102/http://www.petrzalka.sk/buxus/generate_page.php?page_id=934 |archivedate=2007-09-28 |title=Environment: Sad Janka Kráľa (Životné prostredie: Sad Janka Kráľa) |date=January 29, 2007 |accessdate=April 25, 2007 |language=Slovak}}</ref> ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಮಾಲಿ ಡ್ರಾಝ್‌‌ಡಯಾಕ್‌‌ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಕಿ ಡ್ರಾಝ್‌‌ಡಯಾಕ್‌ ಸರೋವರಗಳ ನಡುವೆ ನಗರದ ಒಂದು ಹೊಸ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="nahalkova"/> ಮ್ಲಿನ್ಸ್‌‌ಕಾ ಡೊಲಿನಾ ಎಂಬಲ್ಲಿನ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರದ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಮೃಗಾಲಯವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. 1960ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಮೃಗಾಲಯವು ಪ್ರಸ್ತುತ 152 ಜಾತಿಗಳ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅಪರೂಪದ ಬಿಳಿಯ ಸಿಂಹ ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಹುಲಿಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಕೊಮೆನಿಯಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನವು ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಯ ರಂಗಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಸ್ವದೇಶಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಮೂಲದ 120ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಸ್ಯಜಾತಿಗಳನ್ನು ಅದು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Bratislava Culture and Information Centre |url=http://www.bkis.sk/index.php?option=com_content&task=view&id=55&Itemid=30 |title=Bratislava Culture and Information Centre - Botanical gardens |year=2007 |accessdate=July 28, 2007}}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯ-ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುವ ಅನೇಕ ಸರೋವರಗಳಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕ ಸರೋವರಗಳು ವಿನೋದ-ವಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ರುಜಿನೊವ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟ್ರೋವೆಕ್‌‌ ಸರೋವರ, ನೋವೆ ಮೆಸ್ಟೊಯಲ್ಲಿರುವ ಕುಛಜ್ದಾ, ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಝ್ಲಾಟೆ ಪೀಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ವಜ್ನೋರಿ ಸರೋವರಗಳು, ಮತ್ತು ನಗ್ನಪಂಥಿಗಳಿಂದಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರುಸೊವ್ಸ್‌‌ ಸರೋವರ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www4.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2005914 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930154710/http://www.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2005914 |archivedate=2007-09-30 |title=Rusovce |date=February 14, 2005 |accessdate=May 1, 2007}}</ref> == ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರ == {| class="wikitable" border="1" style="float:right;margin:0 auto;text-align:center" | colspan="6"| <div class="center">'''2001ರ ಜನಗಣತಿ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು''' <ref name="population">{{cite web |publisher=Statistical Office of the Slovak Republic |url=http://www.statistics.sk/mosmis/eng/prvav2.jsp?txtUroven=410190&lstObec=582000&Okruh=sodb |title=Urban Bratislava |date=December 31, 2005 |accessdate=April 25, 2007 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208095828/http://www.statistics.sk/mosmis/eng/prvav2.jsp?txtUroven=410190&lstObec=582000&Okruh=sodb |url-status=dead }}</ref><ref name="2001census">{{cite web |publisher=Statistical Office of the Slovak Republic |url=http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=3035 |title=Population and Housing Census 2001 |year=2001 |accessdate=April 25, 2007 |archive-date=ಜುಲೈ 15, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070715053843/http://portal.statistics.sk/showdoc.do?docid=3035 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.statistics.sk/webdata/english%E2%80%8C/census2001/tab/tab3a.htm |title=ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಪ್ರದೇಶಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹಾಗೂ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ಕಾಯಂ ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ - ದಾಖಲೆ ಪತ್ರಾಗಾರದ ಕೊಂಡಿ |access-date=2006-11-29 |archive-date=2006-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061129153653/http://www.statistics.sk/webdata/english%E2%80%8C/census2001/tab/tab3a.htm |url-status=dead }}</ref></div>ವಿಯೆನ್ನಾ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು, ಅವಳಿ ನಗರದ ಮಹಾನಗರದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ <br />ಇದು 3.1 ದಶಲಕ್ಷ ನಿವಾಸಿಗಳಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಸ್ಥೂಲ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. |- | '''ಜಿಲ್ಲೆ''' | '''ಜನಸಂಖ್ಯೆ''' | '''ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು''' | '''ಜನಸಂಖ್ಯೆ''' |- | ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ I–V | 428,672 | ಸ್ಲೋವಾಕ್‌ ಜನರು | 391,767 |- | ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ I | 44,798 | ಹಂಗರಿಯನ್ನರು | 16,541 |- | ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ II | 108,139 | ಜೆಕ್ ಜನರು | 7,972 |- | ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ III | 61,418 | ಜರ್ಮನ್ನರು | 1,200 |- | ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ IV | 93,058 | ಮೊರಾವಿಯನ್ನರು | 635 |- | ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ V | 121,259 | ಕ್ರೊವೇಷಿಯಾ ಜನರು | 614 |} ನಗರದ ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ 19ನೇ ಶತಮಾನದವರೆಗೆ, ಜರ್ಮನ್ನರು ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಬಲ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Czechreview">{{cite journal |author=Peter Salner |title=Ethnic polarisation in an ethnically homogeneous town|journal=Czech Sociological Review |volume=9 |issue=2 |pages=235–246 |year=2001 |url=http://sreview.soc.cas.cz/upl/archiv/files/171_235SALNE.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227082043/http://sreview.soc.cas.cz/upl/archiv/files/171_235SALNE.pdf |archivedate=2008-02-27 |format=PDF}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, 1867ರ ಆಸ್ಟ್ರೋ-ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಸಂಧಾನದ ನಂತರ ಸಕ್ರಿಯ ಮಾಗ್ಯಾರೀಕರಣ ನಡೆಯಿತು, ಮತ್ತು Iನೇ ಜಾಗತಿಕ ಸಮರದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಪ್ರೆಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ 40%ನಷ್ಟು ಜನರು ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಮಾತನಾಡಿದರೆ, 42%ನಷ್ಟು ಜನರು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ, ಮತ್ತು 15%ನಷ್ಟು ಜನರು ಸ್ಲೋವಾಕ್ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Czechreview"/> 1918ರಲ್ಲಿ ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಗಣರಾಜ್ಯವು ರೂಪುಗೊಂಡ ನಂತರ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ಒಂದು ಬಹು-ಜನಾಂಗೀಯ ನಗರವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತಾದರೂ, ಅದು ಒಂದು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಒಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಸ್ಲೋವಾಕೀಕರಣವು<ref>‌‌ಐರಿಸ್‌ ಎಂಗೆಮನ್ (ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ವಯಾಡ್ರಿನಾ, ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌/ಒಡೆರ್‌‌) ದಿ ಸ್ಲೋವಾಕೈಸೇಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ 1918-1948. ಪ್ರೋಸೆಸಸ್‌ ಆಫ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಅಪ್ರೋಪ್ರಿಯೇಷನ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಇಂಟರ್‌ವಾರ್‌-ಪೀರಿಯೆಡ್‌. CEU 07.03.2008 http://web.ceu.hu/urbanstudiesworkshop/documents/iris_engemann.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303232607/http://web.ceu.hu/urbanstudiesworkshop/documents/iris_engemann.pdf |date=2016-03-03 }}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20120121194530/http://www.foruminst.sk/publ/szemle/2007_2/szemle_2007_2_lovisek-julia.pdf NAME CHANGES OF THE STREET IN BRATISLAVA FROM POLITICAL REASONS AFTER THE CREATION OF THE FIRST CZECHOSLOVAK REPUBLIC, The disintegration of the Austria–Hungarian Monarchy (In Hungarian)]</ref> ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು; ನಗರದಲ್ಲಿನ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಜನರು ಮತ್ತು ಝೆಕ್‌ ಜನರ ಅನುಪಾತವು ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡರೆ, ಜರ್ಮನ್ನರು ಮತ್ತು ಹಂಗರಿಯನ್ನರ ಅನುಪಾತವು ಕುಸಿಯಿತು. 1938ರಲ್ಲಿ, 59%ನಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಜನರು ಅಥವಾ ಝೆಕ್‌ ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೆ, ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ನರ ಪಾಲು 22%ನಷ್ಟಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಹಂಗರಿಯನ್ನರ ಪಾಲು 13%ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>ಲ್ಯಾಸಿಕಾ, "ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ", ಪುಟ 43</ref> 1939ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಗಣರಾಜ್ಯವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾದ ನಂತರ ಇತರ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದವು; ಅನೇಕ ಝೆಕ್‌ ಜನರು ಮತ್ತು ಯೆಹೂದಿಗಳನ್ನು ಹೊರದೂಡಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಪೈಕಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="Czechreview"/> 1945ರ ವೇಳೆಗೆ, ಬಹುಪಾಲು ಜರ್ಮನ್ನರನ್ನು ಖಾಲಿಮಾಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯ ನಂತರ, ಬೆನೆಸ್‌ ಕಟ್ಟಳೆಗಳು (1948ರಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ರದ್ದುಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವು) ಜನಾಂಗೀಯ ಜರ್ಮನ್‌‌ ಮತ್ತು ಹಂಗರಿಯನ್‌‌‌ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಶಿಕ್ಷಿಸಿದವು; ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಾಜಿ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಹಂಗರಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವು ಸಹಯೋಗ ನೀತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಎಂಬ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುಮಾಡಿ, ಅವರ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಜರ್ಮನಿ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ, ಮತ್ತು ಹಂಗರಿ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಅವರನ್ನು ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಈಡುಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref name="post-war"/><ref>{{cite web |publisher= |url=http://epa.oszk.hu/00000/00033/00020/pdf/szemle_2005_1_vadkerty.pdf |title=Germans and Hungarians in Pozsony |year=2008 |accessdate=June 22, 2008|format=PDF}}</ref><ref>{{cite web |publisher= |url=http://www.shp.hu/hpc/web.php?a=commorakozigaz&o=SzMCfBlp4x|title=shp.hu |year=2008 |accessdate=June 22, 2008}}</ref> ಆ ಮೂಲಕ ನಗರವು ತನ್ನ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="post-war"/> ಕೂಲಿಕಾರ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಜನರಿಂದ "ಪ್ರತಿಗಾಮಿ" ಜನರನ್ನು ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸುವ ಗುರಿಯೊಂದಿಗೆ, 1950ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌‌ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ನಾಗರಿಕರು ಹೊರದೂಡಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref name="Czechreview"/><ref name="post-war">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1015&p1=1579 |title=History - Post-war Bratislava |year=2005 |accessdate=May 15, 2007 |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 24, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070224024348/http://www.visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1015&p1=1579 |url-status=dead }}</ref> 1950ರ ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗೆ, ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಜನರು ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಜನಾಂಗೀಯತೆಯನ್ನು ಮೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ; ಇದರಿಂದಾಗಿ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾಲು ಸುಮಾರು 90%ನಷ್ಟು ಮಟ್ಟವನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದೆ.<ref name="Czechreview"/> == ಸರ್ಕಾರ == {{See also|Boroughs and localities of Bratislava|International relations of Bratislava}} [[ಚಿತ್ರ:Primate's Palace Bratislava.jpg|thumb|right|ನಗರದ ಮಹಾಪೌರನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್‌‌ರ ಅರಮನೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Prezidentsky palac.jpg|left|thumb|ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಕ್ಷೇತ್ರವಾದ ಗ್ರಾಸ್ಸಾಲ್‌ಕೋವಿಚ್‌ ಅರಮನೆ]] ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಸಂಸತ್ತು, ಅಧ್ಯಕ್ಷನ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾಂತ, ಸಚಿವಖಾತೆಗಳು, ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ({{lang-sk|Najvyšší súd}}), ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕು ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ವಲಯದ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು 2002ರಿಂದಲೂ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತದ ಪ್ರದೇಶದ ಕ್ಷೇತ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. ನಗರವು ಅನೇಕ ವಿದೇಶಿ ರಾಯಭಾರ ಕಚೇರಿಗಳು ಮತ್ತು ದೂತಾವಾಸಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಸದ್ಯದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ (''ಮೆಸ್ಟ್‌ಸ್ಕಾ ಸಾಮೋಸ್ಪ್ರಾವಾ'' )<ref name="citygovt">{{cite web |title=Samospráva |url=http://www.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700000&id=74366&p1=76031 |year=2007 |accessdate=November 21, 2007 |publisher=City of Bratislava |language=Slovak |archive-date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 11, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071011031841/http://www.bratislava.sk/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700000&id=74366&p1=76031 |url-status=dead }}</ref> ರಚನಾ-ಸ್ವರೂಪವು 1990ರಿಂದಲೂ ತನ್ನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="citygovthistory">{{cite web |title=Historický vývoj samosprávy |url=http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74365&p1=52000 |year=2005 |accessdate=June 6, 2007 |publisher=City of Bratislava |language=Slovak |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927200534/http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74365&p1=52000 |url-status=dead }}</ref> ಓರ್ವ ಮಹಾಪೌರ (''ಪ್ರೈಮೇಟರ್‌‌'' ),<ref name="mayor">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.bratislava.sk/vismo5/o_osoba.asp?u=700000&id_org=700000&id_o=1097&p1=52000 |title=Primátor |year=2005 |accessdate=April 29, 2007 |language=Slovak |archive-date=ಜೂನ್ 2, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070602230728/http://www.bratislava.sk/vismo5/o_osoba.asp?u=700000&id_org=700000&id_o=1097&p1=52000 |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ನಗರ ಮಂಡಳಿ (''ಮೆಸ್ಟ್‌ಸ್ಕಾ ರೇಡಾ'' ),<ref name="cityboard">{{cite web |title=Mestská rada |url=http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74369&p1=52000 |accessdate=April 29, 2007 |publisher=City of Bratislava |language=Slovak |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927201419/http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74369&p1=52000 |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ನಗರ ಪರಿಷತ್ತು (''ಮೆಸ್ಟ್‌ಸ್ಕೆ ಝಾಸ್ಟುಪಿಟೆಲ್‌ಸ್ಟ್ವೊ'' ),<ref name="citycouncil">{{cite web |title=Mestské zastupiteľstvo |url=http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74368&p1=52000 |year=2005 |accessdate=April 29, 2007 |publisher=City of Bratislava |language=Slovak |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930165114/http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74368&p1=52000 |url-status=dead }}</ref> ನಗರ ಆಯೋಗಗಳು (''ಕೊಮಿಸೀ ಮೆಸ್ಟ್‌ಸ್ಕೆಹೊ ಝಾಸ್ಟುಪಿಟೆಲ್‌ಸ್ಟ್ವಾ'' ),<ref name="citycommission">{{cite web |title=Komisie mestského zastupiteľstva |url=http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74370&p1=52000 |year=2005 |accessdate=April 29, 2007 |publisher=City of Bratislava |language=Slovak |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 24, 2012 |archive-url=https://archive.is/20121224195204/http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74370&p1=52000 |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ನಗರ ನ್ಯಾಯಾಧಿಪತಿಯ ಒಂದು ಕಚೇರಿಯನ್ನು (''ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರಾಟ್‌'' ) ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="magistrate">{{cite web |title=Magistrát |url=http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74377&p1=52000 |year=2005 |accessdate=April 29, 2007 |publisher=City of Bratislava |language=Slovak |archive-date=ಮೇ 26, 2012 |archive-url=https://archive.is/20120526035336/http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=74377&p1=52000 |url-status=dead }}</ref> ಆರ್ಚ್‌ಬಿಷಪ್‌‌ನ ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯುನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಾಪೌರನು, ನಗರದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು-ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಗೆ ಅವನು ಚುನಾಯಿತನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಆಂಡ್ರೆಜ್‌‌ ಡುರ್ಕೊವ್ಸ್ಕಿ ಎಂಬಾತ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಸದ್ಯದ ಮಹಾಪೌರನಾಗಿದ್ದು, ಈತ KDH–SDKÚ ಎಂಬ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಒಕ್ಕೂಟದ ಓರ್ವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ 2006ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಜಯಗಳಿಸಿದ; ಈತ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಅವಧಿಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite web |publisher=The Slovak Spectator |url=http://slovakspectator.sk/clanok-25394.html |title=Bratislava remains blue, Ďurkovský in charge |date=2006-12-11 |accessdate=June 19, 2007 |archive-date=2007-10-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012193145/http://slovakspectator.sk/clanok-25394.html |url-status=dead }}</ref> ನಗರ ಪರಿಷತ್ತು ಎಂಬುದು ನಗರದ ವಿಧಾಯಕ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದು, ಆಯವ್ಯಯ, ಸ್ಥಳೀಯ ವಿಶೇಷಾಜ್ಞೆಗಳು, ನಗರ ಯೋಜನೆ, ರಸ್ತೆ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಂಥ ಅನೇಕ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಅದು ಹೊಣೆಗಾರನಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |publisher=theparliament.com |url=http://www.eupolitix.com/EN/Forums/City+of+Bratislava/a1801f57-40bd-4caf-9749-21724bc3a1f5.htm |title=Bratislava - Local Government System |year=2007 |accessdate=April 30, 2007 |archive-date=ಜೂನ್ 3, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120603173629/http://www.eupolitix.com/EN/Forums/City+of+Bratislava/a1801f57-40bd-4caf-9749-21724bc3a1f5.htm |url-status=dead }}</ref> ತಿಂಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಈ ಪರಿಷತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಭೆ ಸೇರುತ್ತದೆ; ಮಹಾಪೌರನ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಹಗಾಮಿಯಾಗಿರುವ ನಾಲ್ಕು-ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾದ 80 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪರಿಷತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕವನ್ನು ಪರಿಷತ್ತಿನ ನಿರ್ದೇಶನದ ಅನುಸಾರ ನಗರ ಆಯೋಗವು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="citycommission"/> ನಗರ ಮಂಡಳಿಯು 28-ಸದಸ್ಯರ ಒಂದು ಘಟಕವಾಗಿದ್ದು, ಮಹಾಪೌರ ಮತ್ತು ಅವನ ಅಧೀನಾಧಿಕಾರಿಗಳು, ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮಹಾಪೌರರು, ಮತ್ತು ಹತ್ತರ ಸಂಖ್ಯೆಯವರೆಗಿನ ನಗರ ಪರಿಷತ್‌‌ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಸದರಿ ಮಂಡಳಿಯು ನಗರ ಪರಿಷತ್ತಿನ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ಮೇಲುಸ್ತುವಾರಿಯ ಅಂಗವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಮಹಾಪೌರನಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುವ ಒಂದು ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ಅದು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="cityboard"/> ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ಐದು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಟ್ಟು, ಅವುಗಳ ವಿವರ ಹೀಗಿದೆ: ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ I (ನಗರ ಕೇಂದ್ರ), ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ II (ಪೂರ್ವದ ಭಾಗಗಳು), ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ III (ಈಶಾನ್ಯದ ಭಾಗಗಳು), ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ IV (ಪಶ್ಚಿಮದ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಭಾಗಗಳು) ಮತ್ತು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ V (ಕೇಂದ್ರೀಯ ಯುರೋಪ್‌‌‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ನಿಬಿಡವಾದ ಜನಸಂದಣಿಯಿರುವ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಡ್ಯಾನುಬೆಯ ಬಲದಂಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗಗಳು).<ref name="petrzalkacity">{{cite web |publisher=City of Bratislava|url=http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1074&p1=1852 |title=Petržalka City |date=2007-03-01 |accessdate=January 29, 2008 |quote=Petržalka City will transform the largest and most densely populated housing estate in Central Europe from a monotone cement-panel housing scheme into a fully-fledged town with autonomous multipurpose centre.}}</ref> ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತದ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ನಗರವು 17 ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಹ ತನ್ನದೇ ಆದ ಮಹಾಪೌರ (''ಸ್ಟಾರೊಸ್ಟಾ'' ) ಮತ್ತು ಪರಿಷತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಶಾಸಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.<ref name="localgovernment">{{cite web |title=Local Government |url=http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1044&p1=1811 |year=2005 |accessdate=April 29, 2007 |publisher=City of Bratislava |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 5, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070305050254/http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1044&p1=1811 |url-status=dead }}</ref> ಎರಡು ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಸಹ ನಗರದ 20 ಪಹಣಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹವ್ಯಾಪಿಸುತ್ತದೆ: ನೋವೆ ಮೆಸ್ಟೊ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ನೋವೆ ಮೆಸ್ಟೊ ಮತ್ತು ವಿನೊಹ್ರಾಡಿ ಪಹಣಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಮರುವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಹಾಗೂ ರುಜಿನೊವ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ರುಜಿನೊವ್‌‌, ನಿವಿ ಮತ್ತು ಟ್ರಾನಾವ್ಕಾ ಎಂಬುದಾಗಿ ಮರುವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮುಂದುವರಿದ ಅನಧಿಕೃತ ವಿಭಜನೆಯು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ವಿಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ತಾಣಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. {| class="wikitable" border="1" style="margin:0 auto;text-align:center" |- | rowspan="8"| [[ಚಿತ್ರ:Bratislava boroughs color map.svg|200px]] ! colspan="5"| ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಭಾಗಗಳು (ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು) |- | '''ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ I''' | '''ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ II''' | '''ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ III''' | '''ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ IV''' | '''ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ V''' |- | ಸ್ಟಾರೆ ಮೆಸ್ಟೊ | ರುಜಿನೊವ್‌‌ | ನೋವೆ ಮೆಸ್ಟೊ | ಕಾರ್ಲೋವಾ ವೆಸ್‌‌ | ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾ |- | &nbsp; | ವ್ರಕುನಾ | ರಾಕಾ | ಡುಬ್ರಾವ್ಕಾ | ಜಾರೋವ್ಸ್‌ |- | &nbsp; | ಪೋಡುನಾಜ್‌ಸ್ಕೆ ಬಿಸ್ಕುಪಿಸ್‌ | ವಜ್ನೋರಿ | ಲಮಾಕ್‌‌ | ರುಸೊವ್ಸ್‌‌ |- | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಡೆವಿನ್‌‌ | ಕುನೊವೊ |- | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಡೆವಿನ್ಸ್ಕಾ ನೋವಾ ವೆಸ್‌ | &nbsp; |- | &nbsp; | &nbsp; | &nbsp; | ಝಾಹೊರ್ಸ್ಕಾ ಬೈಸ್ಟ್ರಿಕಾ | &nbsp; |} == ಆರ್ಥಿಕತೆ == {{Main|Economy of Bratislava}} {{See also|List of tallest buildings in Bratislava}} [[ಚಿತ್ರ:Bratislava-34.jpg|right|upright|thumb|ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯವಹಾರ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಮ್ಲೈನ್ಸ್‌‌ಕೆ ನಿವಿಯಲ್ಲಿನ ಅತಿ-ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳು]] [[ಚಿತ್ರ:NBS final euro.jpg|upright|thumb|ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಬ್ಯಾಂಕ್‌]] 2007ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ವಲಯವು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಸಂಪದ್ಭರಿತವಾದ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ; ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಎಂಟು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ಎರಡನೇ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಅದು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸಿರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ನ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ|GDP]]ಯ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 26%ನಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಇದು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Eurostat |url=http://forum.europa.eu.int/irc/dsis/regportraits/info/data/en/sk01_eco.htm |title=Bratislavsky Kraj (Bratislava Region) - Economy |month=February |year=2004 |accessdate=April 25, 2007 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 24, 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060424134927/http://forum.europa.eu.int/irc/dsis/regportraits/info/data/en/sk01_eco.htm |url-status=dead }}</ref> 33,124 [[ಯುರೋ|€]]ನಷ್ಟು (2005) ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ತಲಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯ GDPಯು (PPP) [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|EU]] (ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ) ಸರಾಸರಿಯ 147.9%ನಷ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಹೊಸ ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ ([[ಪ್ರಾಗ್|ಪ್ರಾಗ್ವೆ]]ಯ ನಂತರದ) ಎರಡನೇ-ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಮಟ್ಟವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ, [[ಪ್ಯಾರಿಸ್|ಪ್ಯಾರಿಸ್‌‌]]ನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌]]ನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Eurostat |url=http://epp.eurostat.ec.europa.eu/pls/portal/docs/PAGE/PGP_PRD_CAT_PREREL/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008_MONTH_02/1-12022008-EN-AP.PDF |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080226215615/http://epp.eurostat.ec.europa.eu/pls/portal/docs/PAGE/PGP_PRD_CAT_PREREL/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008/PGE_CAT_PREREL_YEAR_2008_MONTH_02/1-12022008-EN-AP.PDF |archivedate=2008-02-26 |title=Regional GDP per inhabitant in the EU27 |date=February 12, 2008 |format=PDF |accessdate=February 13, 2008}}</ref> [[೨೦೦೮|2008]]ರ ಮೊದಲ ಮೂರು ತ್ರೈಮಾಸಿಕಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ವಲಯದಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ಬ್ರುಟೊ ವೇತನವು 1015.47 €ನಷ್ಟು (30,592 Sk) ಇತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.ta3.com/sk/reportaze/89392_priemerna-mzda-v-bratislave-na-urovni-29-722-sk |title=Priemerná mzda v Bratislavskom kraji bola vyše 1015 eur (in Slovak) |access-date=2010-09-20 |archive-date=2009-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090821195624/http://www.ta3.com/sk/reportaze/89392_priemerna-mzda-v-bratislave-na-urovni-29-722-sk |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿನ ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಪ್ರಮಾಣವು 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ 1.83%ನಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>{{cite web |publisher=Central Office of Labour, Social Affairs and Family (''Ústredie práce, sociálnych vecí a rodiny'') |url=http://www.upsvar.sk/rsi/rsi.nsf/0/250f977cd12ce5c6c12572bc003184a8/$FILE/0712.ZIP |title=Current statistics; Unemployment - December 2007 (''Aktuálne štatistiky; Nezamestnanosť - december 2007'') |month=December |year=2007 |format=[[ZIP (file format)|ZIP]] |accessdate=February 13, 2008 |language=Slovak |archive-date=ಮೇ 26, 2012 |archive-url=https://archive.is/20120526212019/http://www.upsvar.sk/rsi/rsi.nsf/0/250f977cd12ce5c6c12572bc003184a8/$FILE/0712.ZIP |url-status=dead }}</ref> ಅನೇಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ 75%ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಸೇವಾ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಈ ವಲಯವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವ್ಯಾಪಾರ, ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವಲಯ, IT, ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವಲಯಗಳು, ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www4.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2018019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070927201137/http://www.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2018019 |archivedate=2007-09-27 |title=Economy and employment |date=February 23, 2006 |accessdate=June 8, 2007}}</ref> ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಸ್ಟಾಕ್‌ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರವು (BSSE), ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭದ್ರತೆಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸಂಘಟಕನಾಗಿದ್ದು, 1991ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 15ರಂದು ಇದು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.bsse.sk/Content/EN/StockExchange/Basic%20information.htm?LANG=EN |title=Basic Information |year=2007 |accessdate=May 3, 2007}}</ref> ವಾಹನ ತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯಾದ ವೋಕ್ಸ್‌ವ್ಯಾಗನ್‌‌ 1991ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಖಾನೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದೀಚೆಗೆ ಅದು ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=The Slovak Spectator |author=Jeffrey Jones |url=http://www.slovakspectator.sk/clanok-7923.html |title=VW Bratislava expands production |date=August 27, 1997 |accessdate=April 25, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927220118/http://www.slovakspectator.sk/clanok-7923.html |url-status=dead }}</ref> ಎಲ್ಲಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಪೈಕಿ 68%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ SUVಗಳ ಮೇಲೆ ಇದರ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಗಮನ ಹರಿಸುತ್ತದೆ. VW ಟೌವಾರೆಗ್‌‌ ಮಾದರಿಯು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಪೋರ್ಷೆ ಸಯೆನ್ನೆ ಮತ್ತು ಆಡಿ Q7 ವಾಹನಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |publisher=Volkswagen |url=http://www.volkswagen.com/vwcms_publish/vwcms/master_public/virtualmaster/en2/unternehmen/geschichte.html |title=A brief journey through a long history: 2000-2003 |year=2007 |accessdate=April 25, 2007 |archive-date=ಏಪ್ರಿಲ್ 21, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070421125709/http://www.volkswagen.com/vwcms_publish/vwcms/master_public/virtualmaster/en2/unternehmen/geschichte.html |url-status=dead }}. {{cite web |publisher=Global Auto Systems Europe |url=http://www.globalautoindex.com/maker.plt?no=2082 |title=Volkswagen (Slovak Republic) |year=2006 |accessdate=April 25, 2007 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 6, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160806210915/http://www.globalautoindex.com/maker.plt?no=2082 |url-status=dead }}. {{cite web |publisher=The Slovak Spectator |url=http://www.slovakspectator.sk/clanok-27262.html |title=Volkswagen sales up to a record Sk195.5 billion |date=April 2, 2007 |accessdate=April 25, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930160521/http://www.slovakspectator.sk/clanok-27262.html |url-status=dead }}</ref> ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಸೇವಾ ವಲಯದ ಮತ್ತು ಉನ್ನತ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಉದ್ದೇಶಿತ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಏಳಿಗೆಹೊಂದಿವೆ. IBM, ಡೆಲ್‌‌, ಲೆನೊವೊ, AT&amp;T, [[SAP AG|SAP]], ಮತ್ತು ಅಸೆಂಚರ್‌ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಜಾಗತಿಕ ಕಂಪನಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ಕೆಲಸದ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವಾಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿವೆ ಅಥವಾ ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite web |publisher= Slovak Investment and Trade Development Agency |url=http://www.sario.sk/?news&novinka=58 |title=Lenovo invests in Slovakia with new jobs |date=April 20, 2006 |accessdate=April 25, 2007}}. {{cite web |publisher=Dell |url=http://www.job.dell.sk/buxus/generate_page.php?page_id=398 |title=Dell in Bratislava |year=2007 |accessdate=April 25, 2007}}</ref> ಬಹು-ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಮಹಾಪೂರವು ಹೀಗೆ ಕಂಡುಬರಲು ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿವೆ; ಪಶ್ಚಿಮದ ಯುರೋಪ್ ವಲಯಕ್ಕೆ ಇದು ಹೊಂದಿರುವ ಸಾಮೀಪ್ಯತೆ, ಪರಿಣಿತ ಕೆಲಸಗಾರರ ಪಡೆ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ದಟ್ಟಣೆ ಇವೇ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite journal |title=Regional Polarization under Transition: The Case of Slovakia |first=Vladimír |last=Baláž |year=2007 |journal=European Planning Studies |volume=15 |issue=5 |pages=587–602 |doi=10.1080/09654310600852639}}</ref> ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ಬೃಹತ್‌‌ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಾತರಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ:ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಟೆಲಿಕಾಮ್‌, ಆರೇಂಜ್‌ ಸ್ಲೊವೆನ್ಸ್‌ಕೊ, ಸ್ಲೊವೆನ್ಸ್ಕಾ ಸ್ಪೋರಿಟೆಲ್ನಾ, ಟಟ್ರಾ ಬ್ಯಾಂಕ, ಡೊಪ್ರಸ್ಟಾವ್‌, [[ಹೆವ್ಲೆಟ್-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್|ಹೆವ್ಲೆಟ್‌-ಪ್ಯಾಕರ್ಡ್‌ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾ]], ಸ್ಲೊವ್‌ನಾಫ್ಟ್‌‌, ಹೆಂಕೆಲ್‌‌ ಸ್ಲೊವೆನ್ಸ್‌ಕೊ, ಸ್ಲೊವೆನ್ಸ್ಕಿ ಪ್ಲೈನಾರೆನ್ಸ್ಕಿ ಪ್ರೀಮಿಸೆಲ್‌, ಕ್ರಾಫ್ಟ್‌ ಫುಡ್ಸ್‌ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾ, ವರ್ಲ್‌ಪೂಲ್‌‌ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾ, ಝೆಲೆಜ್‌ನೀಸ್‌ ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್ಕೆಜ್‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕಿ, ಮತ್ತು ಟೆಸ್ಕೊ ಸ್ಟೋರ್ಸ್‌‌ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌. 2000ದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬಲವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ನಿರ್ಮಾಣ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಉತ್ಕರ್ಷಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ ಅಥವಾ ಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref name="realestate"/> ಅಭಿವರ್ಧಕರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಯ ರಂಗಸ್ಥಲವು ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿವೆ. ಅವೆಂದರೆ: ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ರಿವರ್‌‌ ಪಾರ್ಕ್‌<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1072&p1=1850 |title=River Park |year=2007 |accessdate=June 6, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 30, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930154646/http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1072&p1=1850 |url-status=dead }}</ref>, ಮತ್ತು ಅಪೊಲೊ ಸೇತುವೆಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿನ ಯುರೋವಿಯಾ<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1072&p1=1849 |title=EUROVEA International Trade Centre |year=2007 |accessdate=June 6, 2007 |archive-date=ಜುಲೈ 18, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070718204450/http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1072&p1=1849 |url-status=dead }}</ref>. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ರೈಲುವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಬಸ್‌‌ ನಿಲ್ದಾಣಗಳ<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1073&p1=1851 |title=Regeneration of Central Railway Station Square Area |year=2007 |accessdate=June 3, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927200755/http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1073&p1=1851 |url-status=dead }}</ref> ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದ<ref>{{cite web |publisher=The Slovak Spectator |url=http://www.slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=2007004&cl=26446 |title=Twin City to uplift bus station |date=2007-01-29 |accessdate=June 6, 2007 |author=Tom Nicholson |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930155632/http://www.slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=2007004&cl=26446 |url-status=dead }}</ref> ಸಮೀಪವಿರುವ ಹಿಂದಿನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಹಾಗೂ ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾ,<ref name="petrzalkacity"/> ನೋವೆ ಮೆಸ್ಟೊ ಮತ್ತು ರುಜಿನೊವ್‌‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. 2010ರ ವೇಳೆಗೆ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಹೊಸ ಯೋಜನೆಗಳ ಮೇಲೆ 1.2 ಶತಕೋಟಿ €ನಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಹೂಡಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www4.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2011114 |title=New investments in Bratislava, especially near the Danube river |accessdate=June 6, 2007 |archive-date=ಮೇ 26, 2012 |archive-url=https://archive.is/20120526212022/http://www4.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2011114 |url-status=dead }}</ref> ಸರಿಸುಮಾರು ಆರು ಶತಕೋಟಿ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಕೊರುನಾಗಳಷ್ಟಿರುವ (2007ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ 182 ದಶಲಕ್ಷ €ನಷ್ಟು) ಒಂದು ಸಮತೋಲಿತ ಆಯವ್ಯಯವನ್ನು ನಗರವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರ ಐದನೇ ಒಂದು ಭಾಗವು ಹೂಡಿಕೆಗಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.<ref name="budget">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1034&p1=1812 |title=Budget |year=2007 |accessdate=April 29, 2007 |archive-date=ಜುಲೈ 3, 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090703233306/http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1034&p1=1812 |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು 17 ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಷೇರುಗಳ ಹಿಡುವಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಕಂಪನಿ (ಡೊಪ್ರಾವ್ನಿ ಪೊಡ್ನಿಕ್‌ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ), ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಲೇವಾರಿ ಕಂಪನಿ, ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಪ್ರಯೋಜಕತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ಹಿಡುವಳಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="citycompanies">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.bratislava.sk/vismo/o_utvar.asp?id_org=700000&id_u=987&p1=52000 |title=Obchodné spoločnosti mesta |year=2005 |accessdate=April 29, 2007 |language=Slovak |archive-date=ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120215021847/http://www.bratislava.sk/vismo/o_utvar.asp?id_org=700000&id_u=987&p1=52000 |url-status=dead }}</ref> ನಗರ ಆರಕ್ಷಕ ಇಲಾಖೆ (''ಮೆಸ್ಟ್‌ಸ್ಕಾ ಪೊಲಿಸಿಯಾ'' ), ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ZOO ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಂಥ ಪೌರಾಡಳಿತದ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ನಗರವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="cityorgs">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.bratislava.sk/vismo/o_utvar.asp?id_org=700000&id_u=988&p1=52000 |title=Mestské organizácie |year=2005 |accessdate=April 29, 2007 |language=Slovak |archive-date=ಜನವರಿ 18, 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120118223728/http://www.bratislava.sk/vismo/o_utvar.asp?id_org=700000&id_u=988&p1=52000 |url-status=dead }}</ref> === ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ === :''ನಗರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಣೀಯ ತಾಣಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಮೇಲೆ ನೀಡಿರುವ ನಗರದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಗಳ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೋಡಿ.'' {{See also|Tourism in Slovakia}} [[ಚಿತ್ರ:Bratislava Silvester 2006.jpg|right|thumb|ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಸುಮಾರು 100,000 ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವ, 2006ರಲ್ಲಿನ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಮುನ್ನಾದಿನದ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆ]] [[ಚಿತ್ರ:Slovakia Bratislava 785.jpg|thumb|left|ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ಪ್ರೆಸ್ಪೊರೇಸಿಕ್‌ ಎಂಬ ಪ್ರವಾಸಿ ಟ್ರೇನು]] 2006ರಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು 77 ವಾಣಿಜ್ಯ ಊಟ-ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು (ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ 45 ಹೊಟೇಲುಗಳಾಗಿದ್ದವು) ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ಒಟ್ಟು 9,940 ಹಾಸಿಗೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="Tourism">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=79947 |title=Turistická sezóna v Bratislave (Tourist season in Bratislava) |date=2007-05-23 |accessdate=June 1, 2007 |language=Slovak |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927200608/http://www.bratislava.sk/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=79947 |url-status=dead }}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 686,201 ಸಂದರ್ಶಕರು ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯ ಅವಧಿಗೆ ಇಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ 454,870ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ವಿದೇಶಿಯರಾಗಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಸಂದರ್ಶಕರು 1,338,497ರಷ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಒಂದು ರಾತ್ರಿಯ ಅವಧಿಯ ತಂಗುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Tourism"/> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕೇವಲ ಏಕ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದವರು ಒಂದು ಪರಿಗಣನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಾಲುಹೊಂದಿದ್ದರೂ ಸಹ ಅವರ ನಿಖರ ಸಂಖ್ಯೆಯು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. [[ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಝೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]], ಜರ್ಮನಿ, ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ, ಇಟಲಿ, [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೋಲೆಂಡ್‌]], ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]] ದೇಶಗಳಿಂದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ಸಂದರ್ಶಕರು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿನೀಡುತ್ತಾರೆ.<ref name="Tourism"/> ಇತರ ಅಂಶಗಳ ಪೈಕಿ, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾಕ್ಕೆ ಸಂಚರಿಸುವ ಸ್ಕೈಯುರೋಪ್‌‌ ನೇತೃತ್ವದ ಕಡಿಮೆ-ವೆಚ್ಚದ ವಾಯುಯಾನ ವಿಮಾನಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು, ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ UKಯಿಂದ ಬರುವ ಎದ್ದುಕಾಣುವ ಒಂಟಿ ಅತಿಥಿ ಸಹಭಾಗಿಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಇವು ನಗರದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ವರವಾಗಿರುವಂತೆಯೇ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಧ್ವಂಸಕತೆಯ ಅಂಶಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.<ref name="stagparty">{{cite web |url=http://www.slovakspectator.sk/clanok-23460.html |title=Bratislava wearies of stag tourism |accessdate=April 28, 2007 |author=Zuzana Habšudová |date=2006-05-29 |publisher=The Slovak Spectator |quote=We hope the number of British tourists visiting Slovakia will continue to increase, but we want it to be responsible tourism. |archive-date=2006-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060905222128/http://www.slovakspectator.sk/clanok-23460.html |url-status=dead }}</ref> {{-}} == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೃದಯಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿರುವ ಇದರ ಬಹು-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲಕ್ಷಣದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಹಲವಾರು ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಪ್ರಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಜರ್ಮನ್ನರು, ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಜನರು, ಹಂಗರಿಯನ್ನರು, ಮತ್ತು ಯೆಹೂದಿಗಳು ಈ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="culturebrochure"/><ref name="geniusloci">{{cite web |publisher=Slovak Tourist Board |url=http://www.slovakia.travel/entitaview.aspx?l=2&ami=108102&smi=108102&llt=1&idp=17890 |title=Genius Loci of Bratislava |year=2007 |accessdate=July 26, 2007 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 16, 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080316002824/http://www.slovakia.travel/entitaview.aspx?l=2 |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರಂಗಮಂದಿರಗಳು, ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳು, ಕಲಾಶಾಲೆಗಳು, ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯ ಸಭಾಂಗಣಗಳು, ಚಿತ್ರಮಂದಿರಗಳು, ಚಲನಚಿತ್ರ ಕ್ಲಬ್‌‌ಗಳು, ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು.<ref>{{cite web |publisher=Bratislava Culture and Information Centre |url=http://www.bkis.sk/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=52&Itemid=140 |title=Cultural Institutions |year=2007 |accessdate=July 26, 2007}}</ref> === ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Slovenská Filharmónia Bratislava October 2006 041.jpg|left|thumb|ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಫಿಲ್‌ಹಾರ್ಮೊನಿಕ್‌ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾ]] [[ಚಿತ್ರ:Slovak National Theatre in Bratislava - Old building.jpg|thumb|ಹ್ವೀಜ್‌ಡೊಸ್ಲಾವ್‌‌ ಚೌಕದಲ್ಲಿರುವ ಹಳೆಯ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌‌ ಕಟ್ಟಡ]] ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌‌‌‌ನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಎರಡು ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಒಂದು ನವ-ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ರಂಗಮಂದಿರ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು, ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ಹ್ವೀಜ್‌ಡೊಸ್ಲಾವ್‌‌ ಚೌಕದ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ಕಲ್ಪಿಸಿದ ಈ ಹೊಸ ಕಟ್ಟಡವು, ನದಿಯ ರಂಗಸ್ಥಲದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="liptakova"/> ಈ ರಂಗಮಂದಿರವು ಮೂರು ಮೇಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅವೆಂದರೆ: ಗೀತನಾಟಕ, ನೃತ್ಯರೂಪಕ ಮತ್ತು ನಾಟಕ. ಚಿಕ್ಕದಾದ ರಂಗಮಂದಿರಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಪಪೆಟ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌‌, ಅಸ್ಟೊರ್ಕಾ ಕೊರ್ಜೊ '90 ಥಿಯೇಟರ್‌‌, ಅರೆನಾ ಥಿಯೇಟರ್‌‌, L+S ಸ್ಟೂಡಿಯೋ, ಮತ್ತು ರೆಡೊಸಿನಾದ ನೈವ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌‌ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತವು 18ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾದ ಜನರ ಸಂಗೀತಮಯ ಜೀವನದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಬೆರೆತುಹೋಯಿತು. [[ವುಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಅಮೆಡಿಯುಸ್ ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್|ಮೊಝಾರ್ಟ್]] ತನ್ನ ಆರನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡಿದ. ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡಿದ ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕರಲ್ಲಿ ಹೇಡನ್‌‌, ಲಿಸ್‌ಜ್ಟ್‌‌, ಬಾರ್ಟೋಕ್‌‌ ಮತ್ತು [[ಲುಡ್ವಿಗ್ ವಾನ್ ಬೆಟ್ಹೋವನ್|ಬೀಥೋವೆನ್‌‌]] ಮೊದಲಾದವರು ಸೇರಿದ್ದರು; ಬೀಥೋವೆನ್ ತನ್ನ ''ಮಿಸ್ಸಾ ಸೋಲೆಮ್ನಿಸ್‌'' ಕೃತಿಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ನುಡಿಸಿದ.<ref name="cathedral">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www4.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2009114 |title=St. Martin's Cathedral |year=2005 |accessdate=June 8, 2007 |archive-date=ಜುಲೈ 31, 2007 |archive-url=https://archive.is/20070731145705/http://www.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2009114 |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಸಂಗೀತ ಸಂಯೋಜಕ ಜೋಹಾನ್‌ ನೆಪೊಮುಕ್‌ ಹಮ್ಮೆಲ್‌‌ ಎಂಬಾತನ ಜನ್ಮಸ್ಥಳವೂ ಆಗಿದೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಫಿಲ್‌ಹಾರ್ಮೊನಿಕ್‌ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾದ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಸಂಗೀತೋತ್ಸವ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಜಾಜ್‌ ಡೇಸ್‌ನಂಥ ಹಲವಾರು ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ನಗರವು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://visit.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700014&id=1036&p1=1817 |title=Visit Bratislava - Culture |accessdate=May 1, 2007 }}</ref> 2000ನೇ ಇಸವಿಯಿಂದಲೂ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ವಿಲ್ಸೋನಿಕ್‌‌ ಉತ್ಸವವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ನಗರಕ್ಕೆ ಡಜನ್‌ಗಟ್ಟಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತುತರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite news |title=Wilsonic ako bratislavský hudobný festival|url=http://www.bratislavskenoviny.sk/buxus/generate_page.php?page_id=41413 |date=May 31, 2007 |accessdate=2007-06-11 |publisher=Bratislavské Noviny |language=Slovak}}</ref> ಬೇಸಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬೇಸಿಗೆಯ ಆಚರಣೆಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಸಂಗೀತಮಯ ಉತ್ಸವಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಅಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತದಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ಚಿರಪರಿಚಿತ ಪಾಪ್‌ ತಾರೆಗಳ ಸಂಗೀತದವರೆಗಿನ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.<ref name="travelmusic">{{cite web |publisher=Slovak Tourist Board |url=http://www.slovakia.travel/entitaview.aspx?l=2&ami=108102&smi=108102&llt=1&idp=16546 |title=Musical Bratislava |year=2007 |accessdate=July 26, 2007 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 21, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071221110438/http://www.slovakia.travel/entitaview.aspx?l=2&ami=108102&smi=108102&llt=1&idp=16546 |url-status=dead }}</ref> === ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಕಲಾಶಾಲೆಗಳು === {{Main|Museums and galleries of Bratislava}} [[ಚಿತ್ರ:Bratislava-dom u dobrého pastiera.jpg|thumb|ಗಡಿಯಾರಗಳ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ ರೊಕೊಕೊ-ಶೈಲಿಯ "ಹೌಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಗುಡ್‌ ಷೆಪರ್ಡ್‌"]] [[ಚಿತ್ರ:Slovak National Museum.jpg|left|thumb|ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ]] 1961ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು (''ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್‌ಕೆ ನ್ಯಾರೊಡ್ನೆ ಮ್ಯೂಜಿಯಂ'' ) ತನ್ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ನದಿಯ ರಂಗಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ; ಇದರ ಜೊತೆಗಿರುವ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಇದರ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರಾಚೆಗಿರುವ ವಿಶೇಷೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 16 ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳನ್ನು ಈ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Slovak National Museum |url=http://www.snm.sk/?lang=eng&section=expo&org=1&show |title=Slovak national museum - SNM office |year=2007 |accessdate=October 7, 2007}}</ref> 1868ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು (''ಮ್ಯೂಜಿಯಂ ಮೆಸ್ಟಾ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಿ'' ) ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Bratislava City Museum |url=http://www.muzeum.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700016&id=1004&p1=51 |title=Profile of the museum |author=Beáta Husová |date=January 19, 2007 |accessdate=May 4, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 20, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070920222524/http://www.muzeum.bratislava.sk/en/vismo/dokumenty2.asp?id_org=700016&id=1004&p1=51 |url-status=dead }}</ref> ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹಲವಾರು ಸ್ವರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸುವುದು ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ವಿಶೇಷೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎಂಟು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಕಾಯಮ್ಮಾದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. 1948ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಗ್ಯಾಲರಿಯು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಕಲಾಶಾಲೆಗಳ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕ ಜಾಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಒಂದರ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದರಂತೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿವೆ. ಅವೆಂದರೆ: ಎಸ್ಟರ್‌ಹೇಜಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ (''ಎಸ್ಟರ್‌ಹೇಜಿಹೊ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌‌'' ,''ಎಸ್ಟರ್‌ಹೇಜಿ ಪಲೊಟಾ'' ) ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿನ ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಯ ರಂಗಸ್ಥಲದಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಮಹಲುಗಳು (''ವೋಡ್ನ್ ಕಸಾರ್ನೆ'' ,''ವಿಜಿಕಸ್‌ಜಾರ್ನಿಯಾ'' ). 1961ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಸಿಟಿ ಗ್ಯಾಲರಿಯು, ಈ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯ ಎರಡನೇ-ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಕಲಾಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. ಹಳೆಯ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿರುವ ಪಾಲ್‌ಫಿ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ (''ಪಾಲ್‌ಫಿಹೊ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌'' ,''ಪಾಲ್‌ಫಿ ಪಲೊಟಾ'' ) ಮತ್ತು ಮಿರ್‌‌ಬ್ಯಾಚ್‌ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌ (''ಮಿರ್‌‌ಬ್ಯಾಚೊವ್‌‌ ಪ್ಯಾಲೇಸ್‌'' ,''ಮಿರ್‌‌ಬ್ಯಾಚ್‌ ಪಲೊಟಾ'' ) ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಾಶಾಲೆಯು ಕಾಯಮ್ಮಾದ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Citygallery">{{cite web |publisher=Bratislava City Gallery |url=http://www.gmb.sk/en/ |title=Bratislava City Gallery - about us - buildings |year=2007 |accessdate=May 17, 2007}}</ref> ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿಯ ಕಲಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾದ ದನುಬಿಯಾನ ಕಲಾ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವು ಕುನೊವೊ ಜಲವಿತರಣಗೃಹದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=Danubiana Meulensteen Art Museum |url=http://www.danubiana.sk/eng |title=Danubiana Meulensteen Art Museum - About us |year=2007 |accessdate=June 21, 2007 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208132538/http://www.danubiana.sk/eng/ |url-status=dead }}</ref> === ಮಾಧ್ಯಮಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Slovak Radio Pyramid1.jpg|thumb|right|ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ರೇಡಿಯೋದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡ]] ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿರುವ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವರೂಪ-ಸಾಧನಗಳಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ TV ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರ (''ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್ಕಾ ಟೆಲಿವಿಜಿಯಾ'' ), ಮಾರ್ಕಿಜಾ, JOJ ಮತ್ತು TA3 ಸೇರಿವೆ. ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ರೇಡಿಯೋ (''ಸ್ಲೋವೆನ್ಸ್ಕಿ ರೋಜ್‌ಹ್ಲಾಸ್‌'' ) ಕೇಂದ್ರವು ತನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಈ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌ನ ಅನೇಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ''SME'' , ''ಪ್ರಾವ್ಡಾ'' , ''ನೋವಿ ಕಾಸ್‌'' , ''ಹೊಸ್ಪೊಡಾರ್ಸ್‌‌ಕೆ ನೊವಿನಿ'' ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌-ಭಾಷೆಯ ''ದಿ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಸ್ಪೆಕ್ಟೇಟರ್‌'' ಸೇರಿವೆ. ಎರಡು ಸುದ್ದಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ನ್ಯೂಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್‌‌ (TASR) ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ನ್ಯೂಸ್‌ ಏಜೆನ್ಸಿ (SITA). === ಕ್ರೀಡೆ === {{Main|Sport in Bratislava}} ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿನ ಲೀಗ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತಂಡಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕ್ರೀಡಾಳುಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುತ್ತಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಹಲವಾರು ಕ್ರೀಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Tehelne pole-pitch and stand.JPG|thumb|right|ŠK ಸ್ಲೋವಾನ್‌ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಕ್ಲಬ್ಬು ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ತಂಡಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿರುವ, ನೋವೆ ಮೆಸ್ಟೊದಲ್ಲಿನ ಟೆಹೆಲ್ನೆ ಪೋಲ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ]] ಕಾರ್ಗಾನ್‌ ಲಿಗಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ನ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿರುವ ಎರಡು ಕ್ಲಬ್ಬುಗಳು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ [[ಫುಟ್‍ಬಾಲ್|ಫುಟ್‌ಬಾಲ್]] ಆಟವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಿವೆ. 1919ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ŠK ಸ್ಲೋವಾನ್‌ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ, ಟೆಹೆಲ್ನೆ ಪೋಲ್‌ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತವರಿನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ŠK ಸ್ಲೋವಾನ್‌ ಕ್ಲಬ್ಬು, ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವೀ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಕ್ಲಬ್ಬು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, 1969ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಪ್‌ ವಿನ್ನರ್ಸ್‌ ಕಪ್‌‌ ಎಂಬ ಐರೋಪ್ಯ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿನ ಹಿಂದಿನ ಝೆಕೋಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಏಕೈಕ ಕ್ಲಬ್ಬು ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಅದು ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|publisher=Slovan Bratislava |url=http://www.slovanfutbal.com/sk/?go=sien_naj_uspechy |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080108060109/http://www.slovanfutbal.com/sk/?go=sien_naj_uspechy |archivedate=2008-01-08 |title=Slovan Bratislava - najväčšie úspechy (Slovan Bratislava - greatest achievements) |year=2006 |accessdate=May 15, 2007 |language=Slovak}}. {{cite web |publisher=Slovan Bratislava |url=http://www.slovanfutbal.com/sk/?go=klub_historia |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071024190426/http://www.slovanfutbal.com/sk/?go=klub_historia |archivedate=2007-10-24 |title=Slovan Bratislava - História (History) |year=2006 |accessdate=May 15, 2007 |language=Slovak}}</ref> 1898ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ FC ಆರ್ಟ್‌ಮೀಡಿಯಾ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಎಂಬ ಕ್ಲಬ್ಬು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌‌ ಕ್ಲಬ್ಬುಗಳ ಪೈಕಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ನೋವೆ ಮೆಸ್ಟೊದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟೇಡಿಯನ್‌‌ ಪೇಸಿಯೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ (ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾದಲ್ಲಿನ ಸ್ಟೇಡಿಯನ್‌‌ ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಅದು ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು). ಅತ್ಯಂತ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ ಅರ್ಹತಾ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಕೆಲ್ಟಿಕ್‌‌ FC ತಂಡದ ಮೇಲೆ 5-0 ಗೋಲುಗಳ ಜಯವೊಂದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ, [[ಯುಇಎಫ್ಎ ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್ ಲೀಗ್|UEFA ಚಾಂಪಿಯನ್ಸ್‌‌ ಲೀಗ್‌‌]] ಗುಂಪು ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಒಂದು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ತಂಡ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಅದು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ; ಇದರ ಜೊತೆಗೆ FC ಪೋರ್ಟೋದ ಮೇಲೂ ಸಹ ಈ ತಂಡವು 3-2 ಗೋಲುಗಳ ಜಯವೊಂದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಆಡುವಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌ ತಂಡ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದರೂ, FC ಕೋಸೀಸ್‌ ತಂಡವು ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ 1997-98 ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಆರು ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. 2010ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್‌ಮೀಡಿಯಾ ತಂಡವು MFK ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾ ಎಂಬ ತನ್ನ ಹೊಸ ಹೆಸರಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 12ನೇ ಮತ್ತು ಕೆಳಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಕಾರ್ಗಾನ್‌ ಲಿಗಾದಿಂದ ಲೀಗ್‌ನ ಕೆಳಭಾಗಕ್ಕೆ ತಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. FK ಇಂಟರ್‌‌ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಎಂಬುದು ನಗರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಪರಿಚಿತ ಕ್ಲಬ್ಬು ಆಗಿದೆ. 1945ರಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕ್ಲಬ್ಬು, ಸ್ಟೇಡಿಯನ್‌‌ ಪೇಸಿಯೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ತವರಿನ ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ನ ಎರಡನೇ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತಿದೆ. ಚಳಿಗಾಲದ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಮೂರು ಅಖಾಡಗಳಿಗೆ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಅವೆಂದರೆ: ಓಂಡ್ರೆಜ್‌ ನೆಪೆಲಾ ಚಳಿಗಾಲದ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, V. ಡ್ಜುರಿಲ್ಲಾ ಚಳಿಗಾಲದ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಮತ್ತು ಡುಬ್ರಾವ್ಕಾ ಚಳಿಗಾಲದ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ. HC ಸ್ಲೋವಾನ್‌ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಎಂಬ ಮಂಜಿನ ಹಾಕಿಯ ತಂಡವು, ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಎಕ್ಸ್‌‌ಟ್ರಾಲಿಗಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಮಂಜಿನ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಓಂಡ್ರೆಜ್‌ ನೆಪೆಲಾ ಚಳಿಗಾಲದ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಸ್ಯಾಮ್‌ಸಂಗ್ ಅರೆನಾ, HC ಸ್ಲೋವಾನ್‌ಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. 1959 ಮತ್ತು 1992ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮಂಜಿನ ಹಾಕಿಯ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಆಡಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು 2011ರ ಪುರುಷರ ಮಂಜಿನ ಹಾಕಿಯ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಷಿಪ್‌ಗಳು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಮತ್ತು ಕೋಸೀಸ್‌‌‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಲಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಅಖಾಡವು ಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=The Slovak Spectator |url=http://slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=online&cl=23434 |title=Slovakia to host ice hockey World Championships in 2011 |author=Marta Ďurianová |date=May 22, 2006 |accessdate=April 27, 2007 |archive-date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 27, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927215944/http://slovakspectator.sk/clanok.asp?vyd=online&cl=23434 |url-status=dead }}</ref> ವಾಟರ್‌‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್‌ ಸೆಂಟರ್‌‌ ಕುನೊವೊ ಎಂಬುದು ಒಂದು ಬಿಳಿಯನೀರಿನ ಸ್ಕೀ ಪಂದ್ಯ ಮತ್ತು ತೆಪ್ಪದ ಪಂದ್ಯದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಗ್ಯಾಬ್‌ಸಿಕೊವೊ ಅಣೆಕಟ್ಟೆಗೆ ಸನಿಹದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಪ್ರತಿವರ್ಷವೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಹಲವಾರು ತೋಡುದೋಣಿ ಮತ್ತು ತೊಗಲ ದೋಣಿ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಬಾಮ್ಯಾಕ್‌ ಅರೆನಾವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆನ್ನಿಸ್‌ ಕೇಂದ್ರವು ಹಲವಾರು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಕ್ರೀಡಾಸಂಬಂಧಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. 2005ರ ಡೇವಿಸ್‌ ಕಪ್‌‌ ಅಂತಿಮ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಡೇವಿಸ್‌ ಕಪ್‌‌ ಪಂದ್ಯಗಳು ಆಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಮಹಿಳೆಯರ ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌‌, ಮಹಿಳೆಯರ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಬಾಲ್‌ ಮತ್ತು ವಾಲಿಬಾಲ್‌‌, ಮತ್ತು ಪುರುಷರ ವಾಟರ್‌‌ ಪೋಲೋ ಆಟಗಳಲ್ಲಿನ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಲೀಗ್‌ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಗರವು ತನ್ನನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಡೆವಿನ್‌‌–ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಓಟವು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www.bratislava.sk/soubory/700000/3089784_TwincityApril2006Web.pdf |title=Twin City Journal - The Oldest Athletic Event in Slovakia |format=PDF |pages=7 |month=April |year=2006 |accessdate=April 28, 2007 |archive-date=ಮಾರ್ಚ್ 15, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070315203450/http://www.bratislava.sk/soubory/700000/3089784_TwincityApril2006Web.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಅಂಗಸಾಧನೆಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರದ ಸುದೀರ್ಘ-ಓಟವನ್ನು (ಮ್ಯಾರಥಾನ್‌) 2006ರಿಂದಲೂ ಪ್ರತೀ ವರ್ಷವೂ ಆಯೋಜಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಓಟದ ಪಂದ್ಯದ ಪಥವೊಂದನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಕುದುರೆ ಜೂಜು ಮತ್ತು ನಾಯಿ ಜೂಜಿನ ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನಾಯಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ನಿಯತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರವು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ ರಗ್‌ಬಿ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಗಿದೆ. {{-}} == ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ == [[ಚಿತ್ರ:Blava 2007-3-28-33.jpg|left|thumb|ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಾಸ್‌ ಇಸ್ಟ್ರೋಪೊಲಿಟಾನಾ ಕಟ್ಟಡ]] [[ಚಿತ್ರ:Comenius University.JPG|thumbnail|right|ಸಫಾರಿಕೊವೊ ನೇಮೆಸ್ಟೀಯಲ್ಲಿರುವ ಕೊಮೆನಿಯಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯ]] ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಾಸ್‌ ಇಸ್ಟ್ರೋಪೊಲಿಟಾನಾ ಎಂಬುದು ಹಂಗರಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿರುವ (ಮತ್ತು ವರ್ತಮಾನದ ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ) ಮೊದಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿತ್ತು; ಮಥಿಯಾಸ್‌ ಕಾರ್ವಿನಸ್‌ ಎಂಬ ರಾಜನಿಂದ 1465ರಲ್ಲಿ ಇದು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅವನ ಸಾವಿನ ನಂತರ 1490ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://www4.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2009414& |title=Academia Istropolitana |date=2005-02-14 |accessdate=January 5, 2008 |archive-date=2008-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080507064915/http://www4.bratislava.sk/en/vismo5/dokumenty2.asp?u=700000&id_org=700000&id=2009414& |url-status=dead }}</ref> ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ (ಕೊಮೆನಿಯಸ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, 27,771 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು),<ref name="uips1">{{cite web|url=http://www.uips.sk/statis/pdf/VS_P01.PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227082041/http://www.uips.sk/statis/pdf/VS_P01.PDF|archivedate=2008-02-27 |title=Univerzita Komenského |accessdate=2008-02-15 |format=PDF |publisher=Ústav informácií a prognóz školstva |language=Slovak}}</ref> ಅತಿದೊಡ್ಡ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ (ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, 18,473 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು),<ref name="uips21">{{cite web|url=http://www.uips.sk/statis/pdf/VS_P21.PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227082113/http://www.uips.sk/statis/pdf/VS_P21.PDF|archivedate=2008-02-27 |title=Slovenská technická univerzita |accessdate=2008-02-15 |format=PDF |publisher=Ústav informácií a prognóz školstva |language=Slovak}}</ref> ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಲಾಶಾಲೆಗಳಿಗೆ (ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಫೈನ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡಿಸೈನ್‌‌) ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿದೆ. ಕಾಲೇಜು ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಇಕನಾಮಿಕ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜಾಗಿರುವ ಸಿಟಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್‌ ಸಿಯಾಟಲ್‌‌ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web |publisher=City University of Seattle |url=http://www.cityu.edu/loc_bratislava.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080212140409/http://www.cityu.edu/loc_bratislava.htm |archivedate=2008-02-12 |title=Bratislava, Slovakia: Vysoka Skola Manazmentu (VSM) |year=2005 |accessdate=June 1, 2007}}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 56,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.<ref name="factsandfigures">{{cite web |publisher=City of Bratislava |url=http://visit.bratislava.sk/en/VismoOnline_ActionScripts/File.aspx?id_org=700014&id_dokumenty=1041 |title=Visit Bratislava - Facts and Figures |year=2007 |accessdate=April 30, 2007 |format=PDF}}</ref> ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 65 ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಒಂಬತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ.<ref name="uips">{{cite web |title=Prehľad základných škôl v školskom roku 2006/2007 |year=2006 |publisher=Ústav informácií a prognóz školstva |url=http://www.uips.sk/statis/pdf/ZS_P1.PDF |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227082059/http://www.uips.sk/statis/pdf/ZS_P1.PDF |archivedate=2008-02-27 |accessdate=2008-02-15 |language=Slovak|format=PDF}}</ref> ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅವು 25,821 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref name="uips"/> ನಗರದ ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು (ಕೆಲವೊಂದು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು) 16,048 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು<ref name="uips2">{{cite web|url=http://www.uips.sk/statis/pdf/GYM_P1.PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227082105/http://www.uips.sk/statis/pdf/GYM_P1.PDF|archivedate=2008-02-27 |title=Prehľad gymnázií v školskom roku 2006/2007 |accessdate=2008-02-15 |format=PDF |publisher=Ústav informácií a prognóz školstva |language=Slovak }}</ref> ಹೊಂದಿರುವ 39 ವ್ಯಾಯಾಮಶಾಲೆಗಳು, 10,373 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು<ref name="uips3">{{cite web|url=http://www.uips.sk/statis/pdf/SOS_P1.PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227082051/http://www.uips.sk/statis/pdf/SOS_P1.PDF|archivedate=2008-02-27 |title=Prehľad stredných odborných škôl v školskom roku 2006/2007 |accessdate=2008-02-15 |format=PDF |publisher=Ústav informácií a prognóz školstva |language=Slovak }}</ref> ಹೊಂದಿರುವ 37 ವಿಶೇಷ ಪರಿಣತಿಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು 8,863 ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ 27 ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು (2007ರ ದತ್ತಾಂಶದ ಅನ್ವಯ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="uips4">{{cite web|url=http://www.uips.sk/statis/pdf/ZSS_P1.PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227082121/http://www.uips.sk/statis/pdf/ZSS_P1.PDF|archivedate=2008-02-27 |title=Prehľad združených stredných škôl v školskom roku 2006/2007 |accessdate=2008-02-14 |format=PDF |publisher=Ústav informácií a prognóz školstva |language=Slovak}}</ref><ref name="uips5">{{cite web|url=http://www.uips.sk/statis/pdf/SOU_P1.PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080227082128/http://www.uips.sk/statis/pdf/SOU_P1.PDF|archivedate=2008-02-27 |title=Prehľad stredných odborných učilíšť a učilíšť v školskom roku 2006/2007 |accessdate=2008-02-15 |format=PDF |publisher=Ústav informácií a prognóz školstva |language=Slovak}}</ref> ಸ್ಲೋವಾಕ್‌‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌‌ ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ಸಹ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಒಂದು ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವನ್ನಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಒಂದು ತಾರಾಲಯವನ್ನಾಗಲೀ ಹೊಂದಿರದ ಕೆಲವೇ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ ನಗರವೂ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸನಿಹದ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವು ಮೋದ್ರಾದಲ್ಲಿದ್ದು ಇದು {{convert|30|km|mi|0}}ನಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸನಿಹದ ತಾರಾಲಯವು ಹ್ಲೋಹೋವೆಕ್‌ ಎಂಬಲ್ಲಿದ್ದು ಇದು {{convert|70|km|mi|0}}ನಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. CEPIT ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಯುರೋಪಿಯನ್‌ ಪಾರ್ಕ್‌ ಫಾರ್‌ ಇನ್ನೊವೆಟಿವ್‌ ಟೆಕ್ನಾಲಜೀಸ್‌ನ್ನು ವಜ್ನೋರಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಲಯದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಸಂಶೋಧನಾ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಲಿದೆ.<ref name="CEPIT">{{cite web |publisher=CEPIT Management |url=http://www.cepit.info/?id=101 |title=Your Innovative Centre in Bratislava-Vajnory |year=2007 |accessdate=April 28, 2007}}</ref> ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣವು 2008ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |first=Juraj |last=Handzo |title=CEPIT Project moved one step forward (''Projekt CEPIT sa posunul o krok vpred'') |url=http://www.bratislavskenoviny.sk/60236/vystavba/projekt-cepit-sa-posunul-o-krok-vpred |date=2007-11-21 |accessdate=2008-01-29 |publisher=''Bratislavské Noviny'' |language=Slovak }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಸಾರಿಗೆ == [[ಚಿತ್ರ:CapaCity Bratislava 1.jpg|left|thumb|ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿರುವ ಮರ್ಸಿಡಿಸ್‌ ಬೆಂಜ್‌ ಕೆಪಾಸಿಟಿ]] {{Main|Transport in Bratislava}} {{Main|Public Transport in Bratislava}} ಕೇಂದ್ರೀಯ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಸ್ಥಾನವು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅದನ್ನೊಂದು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಕೂಡುದಾರಿಯನ್ನಾಗಿಸಿದೆ.<ref>{{cite encyclopedia |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=http://concise.britannica.com/ebc/article-9357955/Bratislava |title=Bratislava |year=2007 |accessdate=April 30, 2007 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 8, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071208151849/http://concise.britannica.com/ebc/article-9357955/Bratislava |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಡೊಪ್ರಾವ್ನಿ ಪೊಡ್ನಿಕ್‌ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಎಂಬ ನಗರ-ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಒಂದು ಕಂಪನಿಯು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ''ಮೆಸ್ಟ್‌ಸ್ಕಾ ಹ್ರೋಮಾಡ್ನಾ ಡೊಪ್ರಾವಾ'' (MHD, ಮುನಿಸಿಪಲ್‌ ಮಾಸ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್‌) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಬಸ್ಸು‌‌ಗಳು, ಟ್ರಾಮ್‌‌‌‌ಗಳು, ಮತ್ತು ಟ್ರಾಲಿಬಸ್ಸು‌‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="publictransportroutes">{{cite web |publisher=[[Dopravný podnik Bratislava]] |url=http://www.dpb.sk/trasy/trasy.htm |title=Trasy liniek (routes) |year=2007 |accessdate=May 17, 2007 |language=Slovak |archive-date=ಮೇ 21, 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070521181925/http://www.dpb.sk/trasy/trasy.htm |url-status=dead }}</ref> ''ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವ್ಕಾ ಇಂಟೆಗ್ರೊವಾನಾ ಡೊಪ್ರಾವಾ'' (ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್‌ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್‌) ಎಂಬ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸೇವೆಯು, ನಗರದಲ್ಲಿನ ಟ್ರೇನು ಮತ್ತು ಬಸ್‌‌ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಆಚೆಗಿನ ತಾಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ರೈಲು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ, ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ, ಹಂಗರಿ, ಝೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ, ಪೋಲೆಂಡ್‌, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ನಗರವು ನೇರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪೆಟ್ರಝಾಲ್ಕಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಹ್ಲಾವ್ನಾ ಸ್ಟಾನಿಕಾ ಎಂಬ ತಾಣಗಳು ಮುಖ್ಯ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಾಗಿವೆ. ಮೋಟಾರುಮಾರ್ಗದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಝೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಬ್ರನೋ, ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ ಟ್ರನವಾ ಮತ್ತು ಇತರ ತಾಣಗಳು, ಹಾಗೂ ಹಂಗರಿಯಲ್ಲಿನ [[ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್|ಬುಡಾಪೆಸ್ಟ್‌‌‌]]ಗೆ ನೇರ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಮತ್ತು ವಿಯೆನ್ನಾ ನಡುವಿನ A6 ಮೋಟಾರುಮಾರ್ಗವನ್ನು 2007ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Vienna-Bratislava in 50 Minutes (''Wien - Bratislava in 50 Minuten'') |language=German |publisher=[[Österreichischer Rundfunk|ORF]] |date=2007-10-19 |url=http://burgenland.orf.at/stories/229622/ |accessdate=2007-10-19 |archive-date=2011-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706093610/http://burgenland.orf.at/stories/229622/ |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಬಂದರು ಡ್ಯಾನುಬೆ ನದಿಯ ಮೂಲಕ ಕಪ್ಪು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ರೈನ್‌–ಮುಖ್ಯ–ಡ್ಯಾನುಬೆ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. M. R. ಸ್ಟೆಫಾನಿಕ್‌‌ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ {{convert|9|km|mi|1}}ನಷ್ಟು ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಇದು 2,024,000 ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |publisher=TASR, published in Bratislavské Noviny |url=http://www.bratislavskenoviny.sk/73806/cestovny-ruch/letisko-vybavilo-vlani-viac-ako-2-miliony-pasazierov |title=Airport served more than 2 million passengers last year (''Letisko vybavilo vlani viac ako 2 milióny pasažierov'') |language=Slovak |date=2008-01-13 |accessdate=January 13, 2008 }}{{Dead link|date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಬಂಧಗಳು == {{See also|List of twin towns and sister cities in Slovakia}} === ಅವಳಿ ಪಟ್ಟಣಗಳು — ಸಹ ನಗರಗಳು === ಈ ಕೆಳಕಂಡವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಜೋಡಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ<ref name="Twin">{{cite web|url=http://www.bratislava-city.sk/bratislava-twin-towns|title=''Bratislava City - Twin Towns''|publisher=[[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|©]] 2003-2008 Bratislava-City.sk|accessdate=2008-10-26}}</ref> {| style="width:100%" |- | width=33.3% | * {{Flagicon|Armenia}} ಯೆರೆವಾನ್, [[ಆರ್ಮೇನಿಯ|ಅರ್ಮೇನಿಯಾ]] <small>''(2001)'' <ref name="Yerevan Sister Cities">{{cite web|url=http://yerevan.am/main.php?lang=3&page_id=194|title=Yerevan Municipality - Sister Cities|publisher=© 2005-2009 [http://yerevan.am/?lang=3 www.yerevan.am]|accessdate=2009-06-22|archive-date=2011-10-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20111002075135/http://www.yerevan.am/main.php?page_id=194&lang=3|url-status=dead}}</ref></small> * {{Flagicon|Austria}} [[ವಿಯೆನ್ನ|ವಿಯೆನ್ನಾ]], [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]] * {{Flagicon|Bulgaria}} ಸೋಫಿಯ, [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ|ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]] * {{Flagicon|Bulgaria}} ರೌಸ್ಸೆ, [[ಬಲ್ಗೇರಿಯ|ಬಲ್ಗೇರಿಯಾ]] * {{Flagicon|Cyprus}} ಲಾರ್ನಾಕಾ, ಸೈಪ್ರಸ್‌‌ <small>''(1989)'' </small> * {{Flagicon|Czech Republic}} [[ಪ್ರಾಗ್|ಪ್ರಾಗ್ವೆ]], [[ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಝೆಕ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯ]]<ref name="Prague Partner Cities">{{cite web|url=http://magistrat.praha-mesto.cz/72647_Partnerska-mesta|title=Prague Partner Cities|publisher=[[ಕೃತಿಸ್ವಾಮ್ಯ|©]] 2009 [http://magistrat.praha-mesto.cz/ Magistrát hl. m. Prahy] |language=Czech|accessdate=2009-07-02}}</ref> * {{Flagicon|Egypt}} ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯಾ, [[ಈಜಿಪ್ಟ್|ಈಜಿಪ್ಟ್‌]]‌ | width=33.3% | * {{Flagicon|Finland}} ತುರ್ಕು, [[ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಫಿನ್ಲೆಂಡ್‌]] <small>''(1976)'' </small> * {{Flagicon|Germany}} ಉಲ್ಮ್‌‌, [[ಜರ್ಮನಿ]] * {{Flagicon|Germany}} ಬ್ರೆಮೆನ್‌‌, [[ಜರ್ಮನಿ]] <small>''(1989)'' </small> * {{Flagicon|Greece}} ಥೆಸ್ಸಾಲೊನಿಕಿ, [[ಗ್ರೀಸ್|ಗ್ರೀಸ್‌]] <small>''(1986)'' </small><ref name="Thessaloniki">{{cite web |url=http://www.thessalonikicity.gr/English/twinning-cities.htm |title=Twinning Cities |work=City of Thessaloniki |accessdate=2009-07-07 |archive-date=2009-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090331054219/http://www.thessalonikicity.gr/English/twinning-cities.htm |url-status=dead }}</ref> * {{Flagicon|Hungary}} ಸ್ಜೆಕೆಸ್ಫೆಹೆರ್ವರ್‌‌, ಹಂಗರಿ * {{Flagicon|Italy}} ಪೆರುಗಿಯಾ, [[ಇಟಲಿ]] <small>''(1962)'' </small> | width=33.3% | * {{Flagicon|Netherlands}} ರೊಟೆರ್‌ಡ್ಯಾಮ್, [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌]]‌ <small>''(1985)'' </small> * {{Flagicon|Russia}} ಸಾರಾಟೊವ್‌‌, [[ರಷ್ಯಾ]] * {{Flagicon|Slovenia}} ಲ್ಜುಬ್ಲಿಜಾನಾ, ಸ್ಲೊವೆನಿಯಾ <small>''(1967)'' </small> * {{Flagicon|Turkey}} ಇಜ್ಮಿರ್‌‌, [[ಟರ್ಕಿ]] <small>''(2003)'' </small> * {{Flagicon|Ukraine}} ಕೀವ್‌‌, [[ಯುಕ್ರೇನ್|ಉಕ್ರೇನ್‌‌]] * {{Flagicon|United States}} ಕ್ಲೀವ್ಲೆಂಡ್‌, ಓಹಿಯೋ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]] |} <small>* ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಜೋಡಿಯಾಗಿಸಿದ ವರ್ಷವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. </small><small>1962ರ ಜುಲೈ 18ರಂದು, ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿನ ಉಂಬ್ರಿಯಾದ ಪೆರುಗಿಯಾ ನಗರದೊಂದಿಗೆ ಮೊದಲ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಲಾಯಿತು.</small> === ಸಹಭಾಗಿತ್ವಗಳು === * {{Flagicon|Poland}} [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೋಲೆಂಡ್‌‌‌‌]]ನಲ್ಲಿನ<ref name="Kraków">{{cite web|url=http://www.krakow.pl/otwarty_na_swiat/?LANG=UK&MENU=l&TYPE=ART&ART_ID=16|title=Kraków otwarty na świat|publisher=www.krakow.pl|accessdate=2009-07-19|last=|first=}}</ref> ಕ್ರಾಕೊವ್‌‌ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * {{Cite book |title=Dejiny Bratislavy (History of Bratislava)|year=1979 |publisher=[http://www.obzor.sk/ Obzor] |location=Bratislava, Slovakia |language=Slovak | edition = 2nd |last=Horváth, V., Lehotská, D., Pleva, J. (eds.) et al.}} * {{Cite book |last=Janota |first=Igor |title=Bratislavské rarity (Rarities of Bratislava) |edition = 1st |year=2006 |publisher=[http://www.marencin.sk/ Vydavateľstvo PT] |location=Bratislava, Slovakia |language=Slovak |isbn=80-89218-19-9 |ISBN status=May be invalid - please double check }} * {{Cite book |last=Kováč |first=Dušan |title=Bratislava 1939–1945 – Mier a vojna v meste (Bratislava 1939–1945 – Peace and war in the town) |edition = 1st |year=2006 |publisher=[http://www.marencin.sk/ Vydavateľstvo PT] |location=Bratislava, Slovakia |language=Slovak |isbn=80-89218-29-6 |ISBN status=May be invalid - please double check }} * {{Cite book |last=Kováč |first=Dušan et al. |title=Kronika Slovenska 1 (Chronicle of Slovakia 1) |edition = 1st |series = Chronicle of Slovakia |year=1998 |publisher=[http://www.fortunaprint.sk/index.php?catalogue=1&book=31 Fortuna Print] |location=Bratislava, Slovakia |language=Slovak |isbn=80-71531-74-X |ISBN status=May be invalid - please double check }} * {{Cite book |last=Kováč |first=Dušan et al. |title=Kronika Slovenska 2 (Chronicle of Slovakia 2) |edition = 1st |series = Chronicle of Slovakia |year=1999 |publisher=[http://www.fortunaprint.sk/index.php?catalogue=1&book=31 Fortuna Print] |location=Bratislava, Slovakia |language=Slovak |isbn=80-88980-08-9 |ISBN status=May be invalid - please double check }} * {{Cite book |last=Lacika |first=Ján |title=Bratislava |edition = 1st |series = Visiting Slovakia |year=2000 |publisher=[http://www.dajama.sk/ DAJAMA] |location=Bratislava, Slovakia |isbn=80-88975-16-6 |ISBN status=May be invalid - please double check }} * {{Cite book |last=Špiesz |first=Anton |title=Bratislava v stredoveku (Bratislava in the Middle Ages) |edition = 1st |year=2001 |publisher=[http://www.perfekt.sk/ Perfekt] |location=Bratislava, Slovakia |language=Slovak |isbn=80-8046-145-7 |ISBN status=May be invalid - please double check }} * {{Cite book | last = Varga | first = Erzsébet | title = Pozsony | edition = 1st | year = 1995 | publisher = Madách-Posonium | location = Pozsony | language = Hungarian | isbn = 80-7089-245-5 | ISBN status = May be invalid - please double check }} * {{Cite book | last = Jankovics | first = Marcell | title = Húsz esztendő Pozsonyban (Twenty years in Bratislava) | edition = 2nd | year = 2000 | publisher = Méry Ratio | location = Pozsony | language = Hungarian | isbn = 80-88837-34-0 }} === ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links}} * [http://www.bratislava.sk/en/ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070611175459/http://www.bratislava.sk/en/ |date=2007-06-11 }} * [http://www.bkis.sk/index.php?lang=en ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ಕೇಂದ್ರ] * {{wikivoyage|Bratislava}} * [http://www.bratislavaguide.com/ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾಕ್ಕಿರುವ ಪ್ರವಾಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ] * [http://www.imhd.sk/ba/?lang=en ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದಲ್ಲಿನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ] === ಬಿಂಬಗಳು === * [http://www.bratislava-photos.com/ ಸಮಕಾಲೀನ ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171002112805/http://www.bratislava-photos.com/ |date=2017-10-02 }} * [http://www.ron-del.net/ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಣದ ಮಹಾನ್‌ ಸಂಪನ್ಮೂಲ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161220212746/http://www.ron-del.net/ |date=2016-12-20 }} * [http://www.ba.foxy.sk/ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಚಿತ್ರಸಂಪುಟಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210228043402/http://www.ba.foxy.sk/ |date=2021-02-28 }} ** {{Flickr-inline|Bratislava}} {{List of European capitals by region}} {{Capital cities of the European Union}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಾಟಿಸ್ಲಾವಾ]] [[ವರ್ಗ:ಯುರೋಪ್‌‌‌ನಲ್ಲಿನ ರಾಜಧಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಲೋವಾಕಿಯಾದಲ್ಲಿನ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡ್ಯಾನುಬೆ ಮೇಲಿನ ಜನಸಂದಣಿಯಿರುವ ಸ್ಥಳಗಳು]] lattndrf9nem39p7heammhkfbq9m796 0 24905 1375524 1354783 2026-06-20T20:01:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375524 wikitext text/x-wiki {{Other uses}} : ''ಈತನನ್ನು ನೃತ್ಯ ಸಂಗೀತಗಾರ ಕೆನ್ನಿ "ಡೋಪ್" ಗಾನ್ಜಲೆಜ್, ಅಲಿಯಾಸ್ "ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್ಸ್" ಆಗಿ ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಯಬಾರದು.'' {{Infobox musical artist | Name = Buckethead | Img = Bucketheadsummercamp.jpeg | Img_capt = Buckethead | Img_size = <!-- Only for images narrower than 220 pixels --> | Landscape = | Background = non_vocal_instrumentalist | Birth_name = Brian Patrick Carroll | Alias = Death Cube K<br>Big B<br>The Boy<br>Bucky<br>Bucket<br>Mr. Buckethead | Born = {{birth date and age|1969|05|13|mf=y}}<ref>According to footage of the ''Binge III'' video, May 13 is Carroll's birthday. 1969 can be deduced from the December 1989 issue of ''Guitar for the Practicing Musician'', stating his age to be 20 years.</ref> | Genre = [[Avant-garde music|Avant-garde]], [[noise rock]], [[funk]], [[thrash metal]], [[bluegrass music|bluegrass]], [[instrumental rock]], [[hard rock]], [[progressive metal]], [[Heavy metal music|heavy metal]], [[progressive rock]], [[experimental rock]], [[funk metal]], [[Ambient music|ambient]], [[dark ambient]], [[alternative metal]], [[electronica]], [[country rock]], [[folk rock]] | Occupation = [[Musician]], [[songwriter]] , [[Painter (artist)|painter]] | Years_active = 1988 - present | Instrument = [[Guitar]], [[Bass guitar|bass]], [[mandolin]], [[banjo]], [[drum kit|drums]], [[Keyboard instrument|keyboards]], [[organ]] | Label = [[TDRS Music]], [[Serjical Strike Records|Serjical Strike]] | Associated_acts = [[Colonel Claypool's Bucket of Bernie Brains]], [[Guns N' Roses]], [[Praxis (band)|Praxis]], [[Serj Tankian]], [[Deli Creeps]], [[Science Faxtion]], [[Cornbugs]], [[El Stew]], [[Arcana (jazz)|Arcana]], [[Thanatopsis (band)|Thanatopsis]], [[Primus (band)|Primus]] | URL = [http://www.bucketheadland.com www.bucketheadland.com] |Notable_instruments = [[Gibson Les Paul]] (Buckethead Signature)<br>[[Jackson King V|Jackson Y2KV]] }} '''ಬ್ರಿಯಾನ್ ಕ್ಯಾರಲ್‌''' (1969ರ ಮೇ 13ರಂದು ಜನಿಸಿದನು) ಹಲವು ಪ್ರಕಾರದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ನುಡಿಸುವ ಗಿಟಾರ್-ವಾದಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಈತನು '''ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌''' ಎಂಬ ರಂಗನಾಮದಿಂದ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆತನು 2010ರವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 28 ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಲ್ಬಂಗಳು, 4 ವಿಶೇಷ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು, 1 EPಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಸುಮಾರು 50ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಇತರ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆತನ ಸಂಗೀತವು ವಿಭಿನ್ನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಉದಾ. ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್ಸಿವ್ ಮೆಟಲ್‌, ತ್ರ್ಯಾಶ್ ಮೆಟಲ್‌, ಸರಳ ಭಾವುಕ ಸಂಗೀತ(ಫಂಕ್), ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನಿಕ, ಜಾಝ್, ಬ್ಲ್ಯೂಗ್ರಾಸ್‌ ಮತ್ತು ನವ್ಯ-ಪ್ರಯೋಗದ ಸಂಗೀತ. ಸಂಗೀತ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸಿಕೊಡುವಾಗ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌, ಕಪ್ಪು ದಪ್ಪ ಅಕ್ಷರದಲ್ಲಿ "FUNERAL" ಎಂದು ಬರೆದ ಕಿತ್ತಳೆ ಬಣ್ಣದ ಬಂಪರ್ ಸ್ಟಿಕರ್ಅನ್ನು ಎದ್ದು ಕಾಣುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾದ ಒಂದು KFC ಬಕೆಟ್ಅನ್ನು ಅವನ ತಲೆಯ ಮೇಲ್ಗಡೆ (ಹಾಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ) ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅಲ್ಲದೇ ಭಾವರಹಿತ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಮುಖವಾಡವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಆತನು KFC ಲೋಗೊವನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಸ್ಪಷ್ಟ ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಬಕೆಟ್ಅನ್ನು ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಅವನು ಅವನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ನನ್‌ಚಕ್‌ಗಳು, ರೋಬೋಟ್ ನೃತ್ಯ ಮತ್ತು ಟಾಯ್ ಟ್ರೇಡಿಂಗ್ ಮೊದಲಾದವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.<ref>ಸ್ಟಾಫ್ [https://web.archive.org/web/20120222030751/http://www.spinner.com/tag/Buckethead/ ಕ್ರೇಜಿಯೆಸ್ಟ್ ಕಾಸ್ಟ್ಯೂಮ್ಡ್ ಆಕ್ಟ್ಸ್: ನಂ. 17], ''ಸ್ಪಿನ್ನರ್'' , ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 2007, 2009ರ ಜನವರಿ 6ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref><ref>ಕೇರ್‌ವಲ್, ರಿಚಾರ್ಡ್, [http://media.www.theechotimes.com/media/storage/paper347/news/2008/03/03/Ae/A.Closer.Look.At.Buckethead-3260934.shtml ಎ ಕ್ಲೋಸರ್ ಲುಕ್ ಅಟ್ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090213000144/http://media.www.theechotimes.com/media/storage/paper347/news/2008/03/03/Ae/A.Closer.Look.At.Buckethead-3260934.shtml |date=2009-02-13 }}, ''ದಿ ಎಕೊ ಟೈಮ್ಸ್‌'' , ಮಾರ್ಚ್ 3, 2008, 2009ರ ಜನವರಿ 6ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref> ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನ ಪ್ರದರ್ಶನವು "ಕೋಳಿಗಳಿಂದ ಬೆಳೆದ" ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ, ಆತನು "ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಫಾಸ್ಟ್-ಫುಡ್‌ ಅಡ್ಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಕೋಳಿಗಳು ನಾಶವಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಲು, ಇದನ್ನು ಜೀವನದ ಗುರಿಯಾಗಿ" ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref name="mtv">{{cite web |url = http://www.mtv.com/news/articles/1458813/20021121/guns_n_roses.jhtml |title = Beneath The Bucket, Behind The Mask: Kurt Loder Meets GN'R's Buckethead |accessdate = 2007-12-09 |author = Loder, Kurt |date = 2002-11-21 |publisher = MTV |archive-date = 2012-01-10 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120110111718/http://www.mtv.com/news/articles/1458813/kurt-loder-meets-gnrs-buckethead.jhtml |url-status = dead }}</ref> ವಾದ್ಯ-ಸಂಗೀತಗಾರನಾದ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಅವನ ವಿದ್ಯುತ್-ಗಿಟಾರ್ ವಾದನಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref name="ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಬಯಾಗ್ರಫಿ">ಕೂಪರ್, ಸಿಯಾನ್, [http://www.allmusic.com/cg/amg.dll?p=amg&amp;sql=11:gvftxq95ldae~T1 ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಬಯಾಗ್ರಫಿ], ''ಆಲ್‌ಮ್ಯೂಸಿಕ್'' , 2009ರ ಜನವರಿ 6ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref><ref name="ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಬಯಾಗ್ರಫಿ"/> ಆತನು ''ಗಿಟಾರ್ಒನ್‌'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ "ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಪ್ರಮುಖ 20 ಶ್ರೇಷ್ಠ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕರ"<ref name="top 10">{{cite web|url = http://www.randyciak.com/guitar/top_shredders_of_all_time.htm|title = Top Shredders of All Time|accessdate = 2008-02-26|work = RandyCiak.com|archive-date = 2008-03-09|archive-url = https://web.archive.org/web/20080309115203/http://www.randyciak.com/guitar/top_shredders_of_all_time.htm|url-status = dead}}</ref> ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ 8ನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ್ದಾನೆ; ''ಗಿಟಾರ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌'' ನ "25 ಮಂದಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅದೃಷ್ಟಶಾಲಿ ಗಿಟಾರ್-ವಾದಕರ"<ref>ಗಿಟಾರ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌, ಫೆಬ್ರವರಿ 2003</ref> ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಸೇರಿದ್ದಾನೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಆತನು "50 ಮಂದಿ ಸಾರ್ವಕಾಲಿಕ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗದ ಗಿಟಾರ್-ವಾದಕರ ಪಟ್ಟಿ"ಯಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://www.guitarworld.com/article/50_fastest_guitarists_of_all_time 50 ಫಾಸ್ಟೆಸ್ಟ್ ಗಿಟಾರಿಸ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಲ್ ಟೈಮ್, ''ಗಿಟಾರ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌'' , ನವೆಂಬರ್ 2008]</ref> ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಏಕಾಂಗಿ-ಕಲಾವಿದನಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಆತನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಉನ್ನತ ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೂ ಜತೆಗೂಡಿದ್ದಾನೆ, ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು - ಬಿಲ್ ಲಾಸ್‌ವೆಲ್, ಬೂಟ್ಸಿ ಕೊಲಿನ್ಸ್, ಬರ್ನೀ ವೊರೆಲ್, ಇಗ್ಗಿ ಪಾಪ್, ಲೆಸ್ ಕ್ಲೇಪೂಲ್, ಸರ್ಜ್ ಟ್ಯಾಂಕಿಯನ್, ಬಿಲ್ ಮೊಸೆಲಿ, ಮೈಕ್ ಪ್ಯಾಟನ್, ವಿಗ್ಗೊ ಮಾರ್ಟೆನ್ಸನ್‌. ಆತನು 2000ರಿಂದ 2004ರವರೆಗೆ ಗನ್ಸ್ N' ರೋಸಸ್‌ನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದನು. ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಪ್ರಮುಖ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೂ ಹಾಡನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ನುಡಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ''[[ಸಾ II]]'' , ''[[ಘೋಸ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಾರ್ಸ್]]‌'' , ''[[ಬೆವರ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್ ನಿನ್ಜ]]'' , ''[[ಮೋರ್ಟಲ್ ಕೊಂಬ್ಯಾಟ್]]'' ‌, ''[[Mortal Kombat: Annihilation (soundtrack)|ಮಾರ್ಟಲ್ ಕೊಂಬ್ಯಾಟ್‌: ಆನಿಹಿಲೇಶನ್‌]]'' , ''[[ಲಾಸ್ಟ್ ಆಕ್ಷನ್ ಹೀರೊ]]'' ಹಾಗೂ ''[[Mighty Morphin Power Rangers The Movie: Original Soundtrack Album|ಮೈಟಿ ಮಾರ್ಫಿನ್ ಪವರ್ ರೇಂಜರ್ಸ್: ದಿ ಮೂವಿ]]'' ಯ ಮುಖ್ಯ ದ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ. ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ===ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ=== ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಆತನ ಹನ್ನೆರಡನೆ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಸಂಗೀತ ನುಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಆತನು ಒಂದು ವರ್ಷದವರೆಗೆ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹಂಟಿಗ್ಟನ್ ಬೀಚ್‌ನಿಂದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಕ್ಲೇರ್‌ಮಂಟ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಗಂಭೀರವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ನಂತರ ಅವನ ಸಂಗೀತ-ವಾದನವು ಹಲವಾರು ಗುರುಗಳ ಪಾಠದಿಂದ ಸುಧಾರಿಸಲು ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಅವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರೆಂದರೆ ಜಾನಿ ಫೊರ್ಚೂನ್, ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮ್ಯಾಕ್‌ಗೈರ್, ಪೆಬ್ಬರ್ ಬ್ರೌನ್ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಪಾಲ್ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್‌. ಕ್ಯಾರಲ್ ನಂತರ ಅವನ ಸಂಗೀತ-ವಾದನದ ಮತ್ತು ಅವನು ಬರೆದ ಶೈಲಿಗಳ(ಪ್ರದರ್ಶನ-ಪ್ರಾತ್ಯಕ್ಷಿಕೆ) ಡೆಮೊ-ಧ್ವನಿ-ಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು, ಇವು ಮುಂದೆ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಲ್ಬಂಗಳಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. ===1988–1994: ಏಕಾಂಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ ಮತ್ತು ತಾಲೀಮು=== 1988ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಸ್-X ವಾದ್ಯ-ವೃಂದವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ನಂತರ, ಕ್ಯಾರಲ್ ''ಗಿಟಾರ್ ಪ್ಲೇಯರ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ "ಬ್ರೇಜೋಸ್‌" ಎಂಬ ಒಂದು ಹಾಡನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದನು, ಆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಆ ಹಾಡು ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿತು: {{quotation|An astonishingly skilled guitarist and bassist, he demonstrates post-[[Paul Gilbert]] speed and accuracy filtered through very kinky harmonic sensibilities. His psychotronic, demonic edge is very, very far removed from the clichés of classical metal and rock. A real talent to watch, also known as "Buckethead."<ref>''Guitar Player'' magazine 1988</ref>}} ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಈ ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಸ್ವಾಗತ ಸಮಾರಂಭ ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಯಾನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಪೋಷಕರು ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಸಂಪಾದಕ ಜ್ಯಾಸ್ ಒಬ್ರೆಚ್ಟ್‌ಗಾಗಿ ಡೆಮೊ-ಧ್ವನಿ-ಮುದ್ರಣವೊಂದನ್ನು ನೀಡಿದಾಗ ಒಬ್ರೆಚ್ಟ್‌ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದನು. ಈ ಡೆಮೊದಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತನಾಗಿ ಅವನು ಆತುರದಿಂದ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಮತ್ತು ಆತನ ಪೋಷಕರು ಊಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ರೆಸ್ಟಾರೆಂಟ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ, ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನಿಗೆ ಅವನ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುವಂತೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದನು.<ref>http://youngbuckethead.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140521110157/http://www.youngbuckethead.com/ |date=2014-05-21 }} "ಎಬೌಟ್" ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಪುಟ</ref> ಅವರು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತರಾದರು. 1989ರಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನ "ಸೊವೀ" ಎಂಬ ಹಾಡು ಮತ್ತೊಂದು ಸಂಗೀತ-ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಗೌರವದ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. 1991ರಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಒಬ್ರೆಚ್ಟ್‌ನ ನೆಲಮಾಳಿಗೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡನು. (ಇಲ್ಲಿ ''ಯಂಗ್ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌'' DVDಗಾಗಿ "ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಇನ್ ದಿ ಬೇಸ್‌ಮೆಂಟ್"ನ ಚಿತ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು). "ಬ್ರೇಜೋಸ್‌" ಹಾಡು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವನ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದ ಡೆಲಿ ಕ್ರೀಪ್ಸ್‌‌ನ 1991ರ ಡೆಮೊ ಟೇಪ್‌ನಲ್ಲಿ "ಟ್ರೈಬಲ್ ರೈಟ್ಸ್‌" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ಹಾಗೆಯೇ 2006 ರಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನ ''ಸೀಕ್ರೆಟ್ ರೆಸಿಪಿ'' DVDಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. ಲ್ಯೂಕ್ ಸಾಕ್ಕೊ ಆತನ ಗುರುವಾಗಿದ್ದನು. ''ಜೈಂಟ್ ರೋಬೋಟ್ (ಡೆಮೊ)'' ಮತ್ತು ''ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಲೂಪ್ರಿಂಟ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಮೊದಲ ಎರಡು ಡೆಮೊ-ಟೇ‌ಪ್‌ಗಳ ನಂತರ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ 1992ರಲ್ಲಿ ''ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್'' ಅನ್ನು ಜಾನ್ ಜಾರ್ನ್‌ನ ಜಪಾನೀಸ್ ಅವಂಟ್ ಧ್ವನಿ-ಮುದ್ರಣ ಲೇಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು.'''' ಕೇವಲ ದುಬಾರಿ ಆಮದಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾದರೂ, ಆ ಧ್ವನಿ-ಮುದ್ರಣವು ಧನಾತ್ಮಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಕೆಲವರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಜಾರ್ನ್ ಸಹಯೋಗಿ, ಬೇಸ್-ವಾದ್ಯಗಾರ/ನಿರ್ಮಾಪಕ ಬಿಲ್ ಲ್ಯಾಸ್‌ವೆಲ್‌‌ ಒಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡನು; ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ (ನಿರ್ವಾಹಕ, ನಿರ್ಮಾಪಕ ಅಥವಾ ಸಂಯೋಜಕನಾಗಿ) ಲ್ಯಾಸ್‌ವೆಲ್‌‌ಗೆ ಲಿಂಬೊಮ್ಯಾನಿಯಾಕ್ಸ್ ಡ್ರಮ್-ವಾದಕ ಬ್ರಿಯಾನ್ "ಬ್ರೈನ್" ಮಾಂಟಿಯನ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು, ಆತನು ಲ್ಯಾಸ್‌ವೆಲ್‌ಗೆ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಅವನ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ-ನುಡಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಒಂದು ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ನೀಡಿದನು.<ref>http://www.tedkurland.com/pbuild/linkbuilder.cfm?selection=doc.271 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061215182308/http://www.tedkurland.com/pbuild/linkbuilder.cfm?selection=doc.271 |date=2006-12-15 }} ಬಿಲ್ ಲ್ಯಾಸ್‌ವೆಲ್‌ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್‌ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವುದು ಮತ್ತು ಅವನು ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದುದು</ref> ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ನಿಕಿ ಸ್ಕೋಪೆಲಿಟಿಸ್‌ನ ನಂತರ ಲ್ಯಾಸ್‌ವೆಲ್‌ನ ಎರಡನೇ ಪ್ರಮುಖ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಕನಾದನು. 1992ರಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಬಿಲ್ ಲ್ಯಾಸ್‌ವೆಲ್‌, ಬರ್ನೀ ವೋರೆಲ್‌, ಬೂಟ್ಸಿ ಕೊಲಿನ್ಸ್‌ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಯಾನ್ "ಬ್ರೈನ್" ಮಾಂಟಿಯ ಮೊದಲಾದವರೊಂದಿಗೆ ಸೂಪರ್‌ಗ್ರೂಪ್(ಶ್ರೇಷ್ಠ-ತಂಡ) ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್‌ಅನ್ನು ರೂಪಿಸಿದನು. ಅವರ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂ ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮುಟೇಶನ್ (ಮುಟಾಟಿಸ್ ಮುಟಾಂಡಿಸ್)'' ಅನ್ನು ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದರು, ಅದು ಉತ್ತಮ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಈ ತಂಡವು ಬಿಲ್ ಲ್ಯಾಸ್‌ವೆಲ್‌ನ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಇದು ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆಫ್ ಎ ಡೌನ್‌ನ ಸರ್ಜ್ ಟ್ಯಾಂಕಿಯನ್‌‌ನಂತಹ ಹಲವಾರು ಇತರ ಸಂಗೀತಗಾರರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಆರಂಭಿಕ ''1984'' ರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮತ್ತು ''ಮೋಲ್ಡ್'' (1998)ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದ ಎಲ್ಲಾ ಬಿಡುಗಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದನು. 1994ರಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ '''ಡೆತ್ ಕ್ಯೂಬ್‌ K''' (ಇದು "ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌"ನ ಅಕ್ಷರಪಲ್ಲಟವಾಗಿದೆ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ''ಡ್ರೀಮಟೋರಿಯಂ'' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಟಾಮ್ "ಡಾಕ್" ಡಾರ್ಟರ್, ಸೋನಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಎಂಟರ್ಟೈನ್ಮೆಂಟ್‌ ಒಂದಿಗಿನ ಕಾನೂನಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕಾಗಿ ರಚಿಸಿದನು. ಆತನ ಶೈಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕೃತ FAQ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ - {{quotation|Many believe, however, that Death Cube K is a separate entity that looks like a photographic negative version of Buckethead with a "black chrome mask, like [[Darth Vader]]." This apparition haunts Buckethead and appears in his nightmares.<ref>{{Cite web |url=http://www.bucketheadland.com/faq/index.html#anchor1786800 |title=Buckethead FAQ v 1.0<!-- Bot generated title --> |access-date=2010-09-24 |archive-date=2011-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111230003000/http://bucketheadland.com/faq/index.html#anchor1786800 |url-status=dead }}</ref>}} ನಂತರ "ಡೆತ್ ಕ್ಯೂಬ್‌ K" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ-ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಲೇಖಕ ವಿಲಿಯಂ ಗಿಬ್ಸನ್‌ ಅವನ ಕಾದಂಬರಿ ''ಐಡೊರು'' ವಿನಲ್ಲಿ (1996) ಬಾರ್‌ಗೆ ನೀಡಿದನು. ಗಿಬ್ಸನ್‌ ಈ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ''ಅಡಿಕ್ಡೆಡ್ ಟು ನಾಯ್ಸ್'' ‌ನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದನು: {{quotation|Death Cube K is actually the title of an album. I'm sorry I can't remember the name of the group, but [[Bill Laswell]], who I don't really know but out of the kindness of his heart occasionally sends me big hunks of his output, groups that come out on his label. And Death Cube K was the title of some vicious ambient group that he had produced. And when I saw it, I thought: a [[Franz Kafka]] theme bar in Tokyo.}} 1994ರಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಆತನ ಎರಡನೇ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಲ್ಬಂ ''ಜೈಂಟ್ ರೋಬೋಟ್'' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. ಇದು ಇಗ್ಗಿ ಪಾಪ್‌ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ಮಾಸೆಲಿ ಮೊದಲಾದ ಹಲವಾರು ಅತಿಥಿ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಆಲ್ಬಂನ ಹೆಸರನ್ನು ''ಜಾನಿ ಸೊಕ್ಕೊ ಆಂಡ್ ಹಿಸ್ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ರೋಬೋಟ್'' ಎಂಬ ಜಪಾನೀಸ್ ಭಾಷೆಯ ಸರಣಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು, ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಈ ಸರಣಿಯ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದನು .<ref>http://www.bucketheadland.com/faq/index.html#anchor6301 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111230003000/http://bucketheadland.com/faq/index.html#anchor6301 |date=2011-12-30 }} ಕೆಳಗಿನ ಭಾಗವು "ಎಕ್ನಾಲಜ್ಮೆಂಟ್ಸ್" ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ</ref> ಆತನು ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಇತರ ಎರಡು ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು: ''ಸ್ಯಾಕ್ರಿಫಿಸ್ಟ್'' ಮತ್ತು ''ಮೆಟಾಟ್ರಾನ್'' . ಆಂಥೋನಿ ಕೈಡಿಸ್‌ನ ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆ ''ಸ್ಕಾರ್ ಟಿಶ್ಯೂ'' ವಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಒಮ್ಮೆ ರೆಡ್ ಹಾಟ್ ಚಿಲಿ ಪೆಪ್ಪರ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ಅದರ ಯಾವುದೇ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೇಳದೆಯೇ, ಜಾನ್ ಫ್ರುಸ್ಕಿಯಾಂಟೆಯು ಆ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟ ನಂತರ, ಗಿಟಾರ್ ವಾದಿಸುವ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದನು. ಆ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದದ ಬೇಸ್-ವಾದ್ಯಗಾರ ಫ್ಲಿಯಾ ಇದನ್ನು ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನ: {{quotation|When he finished, the band applauded raucously. He was "sweet and normal", but they wanted someone "...who could also kick a groove."<ref>{{Cite web |url=http://www.bucketheadland.com/faq/faq2/FAQ_2_0.html#57 |title=FAQ 2.0<!-- Bot generated title --> |access-date=2010-09-24 |archive-date=2012-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121115151612/http://www.bucketheadland.com/faq/faq2/FAQ_2_0.html#57 |url-status=dead }}</ref>}} ===1995–1998: ಸಹಯೋಗದ ಕೆಲಸ, ಚಲನಚಿತ್ರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್‌=== 1995ರಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಯಾವುದೇ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ-ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು (ಸೋಲೊ ಆಲ್ಬಂ) ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಿಲ್ಲ. ಬದಲಿಗೆ ಜೊನಾಸ್ ಹೆಲ್‌ಬಾರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ಶ್ರೀವ್ (''ಒಕ್ಟೇವ್ ಆಫ್ ದಿ ಹಾಲಿ ಇನೋಸೆಂಟ್ಸ್'' ) ಮೊದಲಾದ ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದನು. ಆತನು ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರ-ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳಿಗೂ ಸಂಗೀತ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ, ಉದಾ. ''ಜಾನಿ ಮ್ನೆಮೋನಿಕ್'' ಮತ್ತು ''ಮೋರ್ಟಲ್ ಕೊಂಬ್ಯಾಟ್‌'' . ನಂತರ 1996ರಲ್ಲಿ, ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಿರ್ಮಾಪಕ ''DJ ನಿನ್ಜ್'' ಮತ್ತು ಲಾಸ್‌ವೆಲ್ ಒಂದಿಗೆ ಆತನ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ-ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಆಲ್ಬಂ ''ದಿ ಡೇ ಆಫ್ ದಿ ರೋಬೋಟ್'' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. ''ಜೈಂಟ್ ರೋಬೋಟ್'' ಎಂಬ ಮತ್ತೊಂದು ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಬ್ರೈನ್‌ ಮತ್ತು ಕೀಬೋರ್ಡ್-ವಾದಕ ಪೀಟ್ ಸ್ಕ್ಯಾಟುರ್ರೊ ಒಂದಿಗೆ ಸಣ್ಣ ಜಪಾನೀಸ್ ಲೇಬಲ್ NTT ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಎರಡೂ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಿಂಟ್ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಈಗ ಅವು ಸಂಗ್ರಹಣೀಯ ವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ. ಡೆಲಿ ಕ್ರೀಪ್ಸ್‌‌ನ ಎರಡನೇ ಡೆಮೊ ಟೇಪ್ಅನ್ನೂ ಸಹ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಸಲಾಯಿತು. 1996ರಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಸೇಗ ಸ್ಯಾಟರ್ನ್ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡವು‌, ಆ ಜಾಹೀರಾತುಗಳು ಸ್ಯಾಟರ್ನ್(ಶನಿಗ್ರಹ) ಲೋಗೊದ ನೀಲಿ ಬಣ್ಣದ ಗೋಳದ ಮೂಲಕ ಕಿರಿಚುವ ಮುಖವಾಡ-ರೀತಿಯ ಮುಖವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. 1997ರಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ''ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಪ್ಲೇಸ್ ಡಿಸ್ನಿ'' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು, ಆದರೆ ಆ ಆಲ್ಬಂ ಇದುವರೆಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಆತನ ವೆಬ್ ಪುಟದ ಪ್ರಕಾರ: {{quotation|This highly anticipated album, once listed in an Avant catalog, has yet to be completed. It is Buckethead's most precious personal project, so he won't record or release it until he knows he is ready.<ref>{{Cite web |url=http://www.bucketheadland.com/faq/faq2/FAQ_2_0.html#34 |title=FAQ 2.0<!-- Bot generated title --> |access-date=2010-09-24 |archive-date=2012-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121115151612/http://www.bucketheadland.com/faq/faq2/FAQ_2_0.html#34 |url-status=dead }}</ref>}} 1997ರಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಚಲನಚಿತ್ರ-ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನೀಡುವುದನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮುಂದುವರಿಸಿದನು, ಉದಾ. ''ಬೆವರ್ಲಿ ಹಿಲ್ಸ್ ನಿನ್ಜ'' ಮತ್ತು ''[[Mortal Kombat: Annihilation (soundtrack)|ಮೋರ್ಟಲ್ ಕೊಂಬ್ಯಾಟ್‌: ಆನಿಹಿಲೇಶನ್‌]]'' , ''ಮೋರ್ಟಲ್ ಕೊಂಬ್ಯಾಟ್‌'' ನ ಉತ್ತರಭಾಗ. ನಂತರದ ಬಿಡುಗಡೆಗಳೆಂದರೆ ಅರ್ಕನಾದ ಎರಡನೇ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಲ್ಬಂ ''ಆರ್ಕ್ ಆಫ್ ದಿ ಟೆಸ್ಟಿಮನಿ'' ಮತ್ತು ಬ್ರೈನ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಏಕಮಾತ್ರವಾಗಿ-ರಚಿಸಿದ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದ ''ಪೀಸಸ್‌'' . ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್‌ನಿಂದ ''ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮುಟೇಶನ್ ಲೈವ್‌ ಮತ್ತು ''[[ಲೈವ್ ಇನ್ ಪೋಲೆಂಡ್]]'' '' (ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸಂಗೀತ-ಕಛೇರಿಗಳ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ) ಎಂಬ ಎರಡು ನೇರ-ಆಲ್ಬಂಗಳೂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡವು. ಡೆತ್ ಕ್ಯೂಬ್‌ K ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ''ಡಿಸೆಂಬೊಡೈಡ್'' ಎಂಬ ಒಂದು ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. 1998ರಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ''ಕೋಲ್ಮಾ'' ಎಂಬ ಒಂದು ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಈ ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಕರುಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದ ಆತನ ತಾಯಿಗಾಗಿ ಸಮರ್ಪಿಸಿದನು.<ref>{{Cite web |url=http://www.citypaper.net/articles/111199/feat.20q.shtml |title=ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ |access-date=2010-09-24 |archive-date=2009-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090913060308/http://www.citypaper.net/articles/111199/feat.20q.shtml |url-status=dead }}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್‌ ''ಕಲೆಕ್ಷನ್'' ಎಂಬ ಒಂದು ಸಂಕಲನ-ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಸಿತು. ===1999–2004: ಹೊಸ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದಗಳು, ಗನ್ಸ್ N' ರೋಸಸ್, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮನ್ನಣೆ=== 1999ರಲ್ಲಿ, ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಪ್ರಿಮಸ್ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದದ ಲೆಸ್ ಕ್ಲೇಪೂಲ್‌‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ''ಮಾಂಸ್ಟರ್ಸ್ ಆಂಡ್ ರೋಬೋಟ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಆತನ ಐದನೇ ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಆತನ ವೃತ್ತಿಜೀವನದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು-ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿರುವ ಆಲ್ಬಂ ಆಗಿದೆ. ಈ ಆಲ್ಬಂ "ದಿ ಬಲ್ಲಾಡ್ ಆಫ್ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌" ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಈ ಹಾಡಿಗಾಗಿ ಆತನ ಮೊದಲ ಸಂಗೀತ-ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.bucketheadland.com/faq/faq2/FAQ_2_0.html#18 |title=FAQ 2.0 |access-date=2010-09-24 |archive-date=2012-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121115151612/http://www.bucketheadland.com/faq/faq2/FAQ_2_0.html#18 |url-status=dead }}</ref> ಈ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಆತನು ಮತ್ತೆ ಮೂರು ಹೊಸ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಮೊದಲನೆಯದು ಕಾರ್ನ್‌ಬಗ್ಸ್‌ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದ, ನಟ ಬಿಲ್ ಮಾಸೆಲಿಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ, ಡ್ರಮ್-ವಾದಕ ಪಿಂಚ್‌ಫೇಸ್ ಮತ್ತು ನಂತರ ಕೀಬೋರ್ಡ್-ವಾದಕ ಟ್ರಾವಿಸ್ ಡಿಕರ್ಸನ್‌ ಮೊದಲಾದವರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಇದನ್ನು ರಚಿಸಿದನು. '''ದಿ 13ತ್ ಸ್ಕ್ರೋಲ್''' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಂ ಒಂದಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ವಾದ್ಯ-ವೃಂದ '''ಕೋಬ್ರ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌''' , ಇದು ಪಿಂಚ್‌ಫೇಸ್, ಬ್ರಿಯಾನ್ "ಬ್ರೈನ್" ಮಾಂಟಿಯ, DJ ಡಿಸ್ಕ್ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ಲ್ಯಾಸ್‌ವೆಲ್‌ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ನಟ ವಿಗ್ಗೊ ಮಾರ್ಟೆನ್ಸನ್‌ ಒಂದಿಗೂ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ, ಆತನನ್ನು ಮೊದಲು ''ಮಿತ್: ಡ್ರೀಮ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್'' <ref>{{Cite web |url=http://www.specialrealms.com/VM/interviewarchive75.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-24 |archive-date=2012-04-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120421031050/http://www.specialrealms.com/VM/interviewarchive75.html |url-status=dead }}</ref> ಎಂಬ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ-ತಂಡದ ಮೂಲಕ 1996ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿಯಾದನು. ಒಟ್ಟಿಗೆ ಅವರು ''ಒನ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಮೀಟ್'' , ''ಒನ್ ಲೆಸ್ ಥಿಂಗ್ ಟು ವರಿ ಎಬೌಟ್'' ಮತ್ತು ''ದಿ ಅದರ್ ಪೆರೇಡ್'' ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದರು. ಆ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು ಈಗ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿರಳವಾಗಿವೆ, ಇದನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು 2004ರಲ್ಲಿ ''ದಿಸ್, ದಾಟ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಅದರ್'' ಎಂಬ ಒಂದು ಸಂಕಲನ-ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್‌‌ನಿಂದ ''ಲೈವ್ ಇನ್ ಪೋಲೆಂಡ್'' ‌ನ ಪುನಃರೂಪಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿ ''ವಾರ್ಸ್ಜವ'' ಮತ್ತು ''ಮೈಟಿ ಮಾರ್ಫಿನ್ ಪವರ್ ರೇಂಜರ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯೂ ಸಹ ಈ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದವು. ಇದಲ್ಲದೆ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾದ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯ ದೀರ್ಘ "ವೈಯಕ್ತಿಕ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ"ಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ $50 ದರದಲ್ಲಿ ಒದಗಿಸಿದನು. ಕೊಳ್ಳುಗರು ಅನೇಕ ವರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷಯವನ್ನು ಆರಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.bucketheadland.com/faq/faq2/FAQ_2_0.html#60 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-24 |archive-date=2012-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121115151612/http://www.bucketheadland.com/faq/faq2/FAQ_2_0.html#60 |url-status=dead }}</ref> ಅನಂತರ ಡೆತ್ ಕ್ಯೂಬ್‌ Kಯ ''ಟ್ಯುನೆಲ್'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಮೂರನೇ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು, ಇದು ಲಾಸ್‌ವೆಲ್ಅನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳದೆ ಬದಲಿಗೆ ಟ್ರಾವಿಸ್ ಡಿಕರ್ಸನ್‌ನನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 2000ರಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ''ಕೋಬ್ರ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ II - Y, Y+B, X+Y'' ಎಂಬ '''ಕೋಬ್ರ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌''' ‌ನಿಂದ ಎರಡನೆ ಮತ್ತು ಕೊನೆಯ ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ 2000ರಿಂದ 2004 ಗನ್ಸ್ N' ರೋಸಸ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಗಿಟಾರ್-ವಾದಕನಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯನಾದನು.<ref>{{Cite web |url=http://www.mtv.com/news/articles/1429767/20000315/guns_n_roses.jhtml |title=MTV ನ್ಯೂಸ್ ಆನ್ "ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಇನ್, ಫ್ರೀಸ್ ಔಟ್" |access-date=2010-09-24 |archive-date=2001-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010223220244/http://www.mtv.com/news/articles/1429767/20000315/guns_n_roses.jhtml |url-status=dead }}</ref> ಆತನು ಈ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದದೊಂದಿಗೆ ಹಲವು-ಬಾರಿ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟ ಆಲ್ಬಂ ''ಚೈನೀಸ್ ಡೆಮೊಕ್ರಸಿ'' ಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು ಹಾಗೂ 2001 ಮತ್ತು 2002ರಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು, ಉದಾ. ''ರಾಕ್ ಇನ್ ರಿಯೊ 3'' , MTVಯ ''ವೀಡಿಯೊ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಅವಾರ್ಡ್ಸ್'' ಮತ್ತು ಚೈನೀಸ್ ಡೆಮೊಕ್ರಸಿ ಟೂರ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ. GN'Rನ ಸದಸ್ಯನಾಗಿದ್ದರೂ, ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ 2001ರಲ್ಲಿ ''ಸಮ್‌ವೇರ್ ಓವರ್ ದಿ ಸ್ಲಾಟರ್‌ಹೌಸ್‌'' ಎಂಬ ಆತನ ಆರನೇ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಮತ್ತು ''KFC ಸ್ಕಿನ್ ಪೈಲ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಏಕೈಕ EPಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. ಆತನು ಕಾರ್ನ್‌ಬಗ್ಸ್‌ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದದೊಂದಿಗೆ ಎರಡು ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ''ಸೆಮೆಟೆರಿ ಪಿಂಚ್'' ಮತ್ತು ''ಹೌ ನೌ ಬ್ರೌನ್ ಕೌ'' . ನಂತರ ಆತನು ಎರಡು ಹೊಸ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡನು, ಮೊದಲನೆಯದು ತನಟಾಪ್ಸಿಸ್‌, ಇದರಲ್ಲಿ ಡಿಕರ್ಸನ್ ಒಂದಿಗೆ ಸ್ವ-ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಪ್ರಥಮ ಆಲ್ಬಂಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು; ಎರಡನೆಯದು ಲಾಸ್‌ವೆಲ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನೀಸ್ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಶಿನ್ ಟೆರೈ‌ ಒಂದಿಗೆ ''ಯೂನಿಸನ್'' ಆಗಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು. 2002ರಲ್ಲಿ, ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಮೂರು ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು: ''ಫನೆಲ್ ವೀವರ್'' -ಇದು 49 ಸಣ್ಣ ಹಾಡುಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ, ''ಬರ್ಮುಡ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್'' ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ''ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಟಿಯರ್ಸ್‌'' -ಆತನ ಹಿಂದಿನ ಬಿಡುಗಡೆ ''ಕೋಲ್ಮಾ'' ದಂತೆಯೇ ಇರುವ ಒಂದು ಪ್ರಶಾಂತಗೊಳಿಸುವ-ಆಲ್ಬಂ(ಕಾಮಿಂಗ್ ಆಲ್ಬಂ) ಆಗಿದೆ. ಲಾಸ್‌ವೆಲ್‌ಗೆ ಬೊನ್ನಾರೊ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಆಂಡ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಲಾಗದಿದ್ದಾಗ, ಲೆಸ್ ಕ್ಲೇಪೂಲ್ ಬ್ರೈನ್‌, ಬರ್ನೀ ವೋರೆಲ್‌ ಮತ್ತು ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌‌ ಮೊದಲಾದರನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟನು, ಇವರ ಈ ತಂಡವು ಕೊಲೊನೆಲ್ ಕ್ಲೇಪೂಲ್ಸ್ ಬಕೆಟ್ ಆಫ್ ಬರ್ನೀ ಬ್ರೈನ್ಸ್‌ ಎಂಬ ಹೊಸ ಸೂಪರ್‌ಗ್ರೂಪ್ ಆಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಈ ಜ್ಯಾಮ್-ಬ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಯೋಗವು ಕೆಲವು ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ನಂತರ 2003ರಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಆತನ ಹತ್ತನೇ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಲ್ಬಂ ಆಗಿ ಆತನ ಮೊದಲ ''ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್'' ‌ನ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು, ಅದನು ''ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ 2'' ಎಂದು ಕರೆದನು. ನಟ ವಿಗ್ಗೊ ಮಾರ್ಟೆನ್ಸನ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಆತನು ''ಪ್ಯಾಂಡೆಮೋನಿಯಂಫ್ರೋಮಮೇರಿಕ'' ಹಾಗೂ ತನಟಾಪ್ಸಿಸ್‌ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದದೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಎರಡನೇ ಬಿಡುಗಡೆ ''ಆಕ್ಸಿಯಾಲಜಿ'' ಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. 2004ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಗನ್ಸ್ N' ರೋಸಸ್ಅನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟನು. ಆತನ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕನ ಪ್ರಕಾರ, "ಗನ್ಸ್" ಒಂದು ಆಲ್ಬಂ ಅಥವಾ ಪ್ರವಾಸವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಅಸಮರ್ಥವಾದುದು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.mtv.com/news/articles/1485811/20040317/guns_n_roses.jhtml |title=ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್ಸ್ ಹ್ಯಾಂಜ್ ಪಪ್ಪೆಟ್ ಸೇಸ್ ಗುಡ್‌ಬೈ ಟು ಗನ್ಸ್ N' ರೋಸಸ್ |access-date=2010-09-24 |archive-date=2010-12-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101204112403/http://www.mtv.com/news/articles/1485811/20040317/guns_n_roses.jhtml |url-status=dead }}</ref> ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ನಂತರದ ಗನ್ಸ್ N' ರೋಸಸ್‌ನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿತ್ತು: {{quotation|During his tenure with the band, Buckethead has been inconsistent and erratic in both his behavior and his commitment, despite being under contract, creating uncertainty and confusion and making it virtually impossible to move forward with recording, rehearsals, and live plans with confidence. His transient lifestyle has made it near impossible for even his closest friends to have nearly any form of communications with him whatsoever.<ref>{{cite web|title=Axl Cancels Rock In Rio Show, Blames Buckethead|url=http://www.ultimate-guitar.com/news/upcoming_tours/axl_cancels_rock_in_rio_show_blames_buckethead.html|work=ultimate-guitar.com|accessdate=2008-02-26}}</ref>}} ಅಲ್ಲಿಂದೀಚಿಗೆ ಸಂಗೀತ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿನ ಆತನ ಅಭಿಮಾನಿ ವರ್ಗವು ದೃಢವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಆತನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತದ ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ ಹಾಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪ್ರದರ್ಶಕನಾಗಿ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.<ref>[http://www.metroactive.com/papers/sonoma/03.13.03/buckethead-0311.html ಮೆಟ್ರೊಆಕ್ಟಿವ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ | ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌]</ref><ref>[http://www.bingebuddies.com/Promo_index.htm ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ @ Bingebuddies.][http://www.bingebuddies.com/Promo_index.htm Com – ಬಿಂಗ್ ಗುಡೀಸ್]</ref> 2004ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಹೊಸ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಲ್ಬಂಗಳು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡವು: ''ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಲೋಸ್ಟ್ ಮೈಂಡ್ಸ್‌'' , ಆತನ ಮೊದಲ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ-ಮೀಸಲಾದ ಆಲ್ಬಂ ಆಗಿದೆ, ಇದು ನಂತರ TDRS ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನಿಂದ ''ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಓವರ್‌ರೈಡ್‌'' ಆಗಿ ಪುನಃ-ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು, ಡಿಕರ್ಸನ್ ಒಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಬ್ಲೂಸ್ ರಾಕ್ ಪ್ರವಾಸ; ಮತ್ತು ''ದಿ ಕುಕೂ ಕ್ಲಾಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್‌'' , ಇದನ್ನು ಇದುವರೆಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರದ ಬಿಡುಗಡೆಯೆಂದರೆ "ಸ್ಪೋಕ್ಸ್ ಫಾರ್ ದಿ ವೀಲ್ ಆಫ್ ಟೋರ್ಮೆಂಟ್", ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸಿಡ್ ಗ್ಯಾರನ್ ಮತ್ತು ಎರಿಕ್ ಹೆನ್ರಿ ಹೈರೊನಿಮಸ್ ಬೋಸ್ಚ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮೂರಂಕಣ ಚಿತ್ರದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂಗೀತ-ವೀಡಿಯೊವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಕಾರ್ನ್‌ಬಗ್ಸ್‌‌ನ ಎರಡು ಅಂತಿಮ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನೂ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಿದನು, ''ಬ್ರೈನ್ ಸರ್ಕಸ್‌'' ಮತ್ತು ''ಡಾಂಕಿ ಟೌನ್‌'' . ಅಲ್ಲದೆ ಆತನು ವಿಗ್ಗೊ ಮಾರ್ಟೆನ್ಸನ್‌ ಒಂದಿಗೆ ''ಪ್ಲೀಸ್ ಟುಮಾರೊ'' ಅನ್ನು ಹಾಗೂ ಶಿನ್ ಟೆರೈ‌ ಒಂದಿಗೆ ''ಹೆವೆನ್ ಆಂಡ್ ಹೆಲ್‌'' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. C2B3 ಸಹ ಅದರ ಏಕೈಕ ಆಲ್ಬಂ ''ದಿ ಬಿಗ್ ಐಬಾಲ್ ಇನ್ ದಿ ಸ್ಕೈ'' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿತು. ''ರಿವಾಲ್ವರ್'' ಒಂದಿಗಿನ ಸಂದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಓಜಿ ಓಸ್ಪರ್ನ್ ಆತನ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದ ಓಜ್‌ಫೆಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ಗೆ ಗಿಟಾರ್ ವಾದಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿದ್ದನೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ. ಓಜಿ ಆತನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದ ನಂತರ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡನು ಹಾಗೂ ತಾನು ಹೇಳಿದ ಉಡುಗೆಯನ್ನು ತೊಡಲು ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ತಯಾರಾಗಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡನು, ಆತನು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: {{Quote box | quote = "I tried out that Buckethead guy. I met with him and asked him to work with me, but only if he got rid of the fucking bucket. So I came back a bit later, and he's wearing this green fucking Martian's-hat thing! I said, 'Look, just be yourself.' He told me his name was Brian, so I said that's what I'd call him. He says, 'No one calls me Brian except my mother.' So I said, 'Pretend I'm your mum then!' I haven't even got out of the room and I'm already playing fucking mind games with the guy. What happens if one day he's gone and there's a note saying, 'I've been beamed up'? Don't get me wrong, he's a great player. He plays like a motherfucker."<ref>{{cite web|title=OZZY OSBOURNE Says Ex–GUNS N' ROSES Guitarist BUCKETHEAD Auditioned For His Solo Band|url=http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=31127|work=Blabbermouth.net|accessdate=2008-02-26|archive-date=2009-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20090329100534/http://www.roadrunnerrecords.com/blabbermouth.net/news.aspx?mode=Article&newsitemID=31127|url-status=dead}}</ref> | source = [[Ozzy Osbourne]], ''[[Revolver (magazine)|Revolver]]''. | width = 100% | align = Left}} ===2005–2006: ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಆಂಡ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌=== 2005ರಲ್ಲಿ, ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಸರ್ಜ್ ಟ್ಯಾಂಕಿಯನ್‌‌ನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಲೇಬಲ್ ಸೆರ್ಜಿಕಲ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ನ ಮೂಲಕ ''ಎಂಟರ್ ದಿ ಚಿಕನ್‌'' ಎಂಬ ಒಂದು ಆಲ್ಬಂನ್ನು "ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಆಂಡ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌" ಆಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. ಆ ಆಲ್ಬಂ ಟ್ಯಾಂಕಿಯನ್, ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಮ್ ಬಾಬ್ (ಡೆಲಿ ಕ್ರೀಪ್ಸ್‌‌ನ), ಡೆತ್ ಬೈ ಸ್ಟೀರಿಯೊದ ಗಾಯಕ ಎಫ್ರೆಮ್ ಶುಲ್ಜ್, ಬ್ಯಾಡ್ ಆಸಿಡ್ ಟ್ರಿಪ್ ಮತ್ತು ಇತರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>ಲೆರಾಯ್, ಡ್ಯಾನ್, [http://www.rollingstone.com/news/story/7702911/buckethead_knows_chicken ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ನೋಸ್ ಚಿಕನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090502111539/http://www.rollingstone.com/news/story/7702911/buckethead_knows_chicken |date=2009-05-02 }}, ''ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟೋನ್'' , ಅಕ್ಟೋಬರ್ 13, 2005, 2009ರ ಜನವರಿ 6ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref> ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಡು ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನ ಗಿಟಾರ್ ಕೌಶಲಗಳಿಂದಾಗಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. "ವಿ ಆರ್ ಒನ್" ಏಕಗೀತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ''ಮಾಸ್ಟರ್ಸ್ ಆಫ್ ಹಾರರ್'' ‌ನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. "ಥ್ರೀ ಫಿಂಗರ್ಸ್"ಅನ್ನು ಭಯಾನಕ-ಚಿತ್ರ ''ಸಾ II'' ರ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂತಿಮ ಹಾಡು "ನಾಟ್ಟಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಲೇಸ್" ಮೊದಲು ಅವನ ಮುಖಪುಟದ ಮೂಲಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ-ಕಛೇರಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಹಾಡಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆತನ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು. ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ 2005ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ-ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ''ಕ್ಯಾಲೈಡೊಸ್ಕಾಲ್ಪ್'' ಮತ್ತು ''ಇನ್ಬ್ರೆಡ್ ಮೌಂಟೇನ್‌'' . ಇನ್ಬ್ರೆಡ್ ಮೌಂಟೇನ್ ಆಲ್ಬಂ TDRS ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಲೇಬಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಕಾಂಗಿ ಕಲಾವಿದನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂ ಆಗಿದೆ. ಎರಡೂ ಆಲ್ಬಂಗಳು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತ-ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾರಾಟವಾದವು. ಆದರೆ ನಂತರ ಲೇಬಲ್‌ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದವು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಆತನ ಮೊದಲ DVD ''ಸೀಕ್ರೆಟ್ ರೆಸಿಪಿ'' ಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು, ಅದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು; ಇದನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಇತರ ಅಭಿಮಾನಿಗಳಿದ್ದ (ಪ್ರದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಹೋಗದ ಅಥವಾ ವಿದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ) ಏಕೈಕ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದರೆ ಹರಾಜು-ಸೈಟ್‌ಗಳು, ಉದಾ. ಇಬೇ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ DVDಯ ನಕಲುಗಳಿಗಾಗಿ ಟ್ರಾವಿಸ್ ಡಿಕರ್ಸನ್‌ ಅವನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಾಟರಿ-ಮಾರಾಟವನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದನು. ಇದರ ನಕಲನ್ನು "ಗೆಲ್ಲಲು" ಬಯಸುವವರು ಅವರ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಇ-ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸವನ್ನು ನಮೂದಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ನಮೂದುಗಳು ಮುಗಿದ ನಂತರ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆತನು 200 ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಯಾದೃಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಆರಿಸಿದನು ಹಾಗೂ ಆಯ್ಕೆಯಾದವರಿಗೆ ಆತನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಿಂದ DVDಯ ಒಂದು ನಕಲನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು. 2006ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ DVDಯನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಇತರ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದಗಳೊಂದಿಗೂ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ: ಕಾರ್ನ್‌ಬಗ್ಸ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಆತನು ಎರಡು ಸಂಕಲನ-ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ''ರೆಸ್ಟ್ ಹೋಮ್ ಫಾರ್ ರೋಬೋಟ್ಸ್'' ಮತ್ತು ''ಸ್ಕೆಲಿಟನ್ ಫಾರ್ಮ್'' ; ಆತನು ಡೆಲಿ ಕ್ರೀಪ್ಸ್‌ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದದೊಂದಿಗೆ ಅದರ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಏಕೈಕ ಆಲ್ಬಂ ''ಡಾವ್ನ್ ಆಫ್ ದಿ ಡೆಲಿ ಕ್ರೀಪ್ಸ್‌'' ಅನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಸ್ಟುಡಿಯೊ-ವಾದ್ಯ-ವೃಂದ ಗಾರ್ಗೋನ್ ಒಂದಿಗೆ ಅದರ ಸ್ವ-ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಆಲ್ಬಂ ''ಗಾರ್ಗೋನ್'' ಅನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. ಈ ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ 2004ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ಆಲ್ಬಂ ''ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಓವರ್‌ರೈಡ್‌'' ‌ನ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಗಿಟಾರ್-ವಾದಕ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ನಟ ವಿಗ್ಗೊ ಮಾರ್ಟೆನ್ಸನ್‌ ಒಂದಿಗೂ ''ಇಂಟೆಲಿಜೆನ್ಸ್ ಫೈಲ್ಯೂರ್'' ಎಂಬ ಒಂದು ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಹಾಗೂ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್‌ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದದೊಂದಿಗೆ ''ಜುರಿಚ್'' ಎಂಬ ಒಂದು ನೇರ-ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. {{Listen |filename = Buckethead - Jordan (GH2 Version).ogg |title = Excerpt of "Jordan" |description = First two bars of "Jordan" |header = Main guitar riff of "Jordan" }} 2006ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಾಸ್-ಕನ್ಸೋಲ್ ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ''ಗಿಟಾರ್ ಹೀರೊ II'' ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು, ಇದು ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನ ಹಾಡು "ಜೋರ್ಡಾನ್"ಅನ್ನು ಬೀಗ-ತೆಗೆಯುವ ಬೋನಸ್ ಹಾಡಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಹಾಡನ್ನು ಹಿಂದೆ ನೇರ-ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ಆವೃತ್ತಿಯು ಹಾಡಿನ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣವಾಗಿದೆ. ನೇರ ಆವೃತ್ತಿಯು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಕೇವಲ "ಜೋರ್ಡಾನ್"‌ನ ಪದ್ಯ ಮತ್ತು ಪಲ್ಲವಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿದೆ; ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಹಾಡಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಪೋಸ್ಟ್ ಆಫೀಸ್ ಬಡ್ಡಿ"ಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ; ನಂತರ ಮತ್ತೆ "ಜೋರ್ಡಾನ್"‌ನ ಪದ್ಯ ಮತ್ತು ಪಲ್ಲವಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ''ಗಿಟಾರ್ ಹೀರೊ II'' ಆವೃತ್ತಿಯು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಗೇಮ್‌ಗಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಒಂಟಿ-ವಾದನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.guitarworld.com/article/guitar_heros_marcus_henderson_the_guitar_world_interview?page=0,3 ಗಿಟಾರ್ ಹೀರೋಸ್ ಮಾರ್ಕಸ್ ಹಂಡರ್ಸನ್: ದಿ ಗಿಟಾರ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಇಂಟರ್‌ವ್ಯೂವ್], ''ಗಿಟಾರ್ ವರ್ಲ್ಡ್‌'' , ಜೂನ್ 20, 2007, 2008ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 25ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref> 2007ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಏಕಾಂಗಿ-ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಆತನ ಸಂಗೀತ-ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ "ಜೋರ್ಡಾನ್"ನ ''ಗಿಟಾರ್ ಹೀರೊ'' ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಎರಡು DVDಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ''ಯಂಗ್ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ವಾಲ್ಯೂಮ್ 1'' ಮತ್ತು ''ಯಂಗ್ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ವಾಲ್ಯೂಮ್ 2'' , ಇವು 1990 ಮತ್ತು 1991ರ ಅಪರೂಪದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ DVDಗಳು ಡೆಲಿ ಕ್ರೀಪ್ಸ್‌‌ನ ಮೂರು ಸಂಪೂರ್ಣ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು, ಒಂದು ಧ್ವನಿ ಪರೀಕ್ಷೆ, ತೆರೆಮರೆಯ ಚಿತ್ರ ಮತ್ತು ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನ ಒಂಟಿ-ಚಿತ್ರ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆತನು ''ದಿ ಎಲಿಫ್ಯಾಂಟ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಅಲಾರ್ಮ್ ಕ್ಲಾಕ್‌'' ಮತ್ತು ''ಕ್ರೈಮ್ ಸ್ಲಂಕ್ ಸೀನ್‌'' ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು, ಇವೆರಡೂ ಅವನ ಪ್ರವಾಸದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದವು, ನಂತರ TDRS ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದವು. ಕೊನೆಯ ಆಲ್ಬಂ "ಸೂತ್‌ಸೇಯರ್(ಆತನ ಆಂಟಿ ಸ್ಯೂಜಿಗೆ ಸಮರ್ಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು)" ಎಂಬ ಹಾಡನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಈ ಹಾಡು ("ಜೋರ್ಡಾನ್" ಮತ್ತು "ನಾಟ್ಟಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಲೇಸ್" ಒಂದಿಗೆ) ಆತನ ಹೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯ ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನುಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ''ಸೆಲೆಬ್ರಿಟಿ ಸೈಕೋಸ್'' ಎಂಬ ಕಾರ್ನ್‌ಬಗ್ಸ್‌ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದದೊಂದಿಗಿನ ಆತನ ಅಂತಿಮ ಸಂಕಲನ-ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. ಆತನು ನಿರ್ಮಾಪಕ, ಕೀಬೋರ್ಡ್-ವಾದಕ ಮತ್ತು TDRS ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಲೇಬಲ್‌ನ ಮಾಲೀಕ ಟ್ರಾವಿಸ್ ಡಿಕರ್ಸನ್‌ ಒಂದಿಗೆ ''ಚಿಕನ್ ನೂಡಲ್ಸ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. ಅದು ''ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಓವರ್‌ರೈಡ್‌'' ಆಲ್ಬಂನ "ಕ್ರುಯೆಲ್ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಆಫ್ ನೇಚರ್" ಎಂಬ ಹಾಡಿನಿಂದ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಆತನು ತನಟಾಪ್ಸಿಸ್‌ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದದೊಂದಿಗೂ ''ಅನಾಟೊಮೈಜ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಒಂದು ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. ===2007–2008: ಮುಂದುವರೆದ ಸೋಲೋ ಕಾರ್ಯಗಳು=== [[File:Insearchofthe910.JPG|left|thumb|190px|ಇನ್ ಸರ್ಚ್ ಆಫ್ ದಿ ಸಂಗ್ರಹ-ಆಲ್ಬಂ, ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನ 13 ಆಲ್ಬಂಗಳ ಒಂದು ಸೆಟ್, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಾಪಿಯ ಹೊರಕವಚದ ಮೇಲೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕೈಯಿಂದ ಚಿತ್ರ ಬಿಡಿಸಲಾಗಿದೆ.]] 2007ರಲ್ಲಿ, ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ 13 ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ''ಇನ್ ಸರ್ಚ್ ಆಫ್ ದಿ'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ-ಆಲ್ಬಂ ಬಿಡುಗೊಂಡಿತು. ಇದನ್ನು ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನೇ ಸ್ವತಃ ಕೈಕಸುಬಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ್ದನು, ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತಾಕ್ಷರ ಕೂಡಿಸಿದ್ದನು ಹಾಗೂ ಇದು ಸುಮಾರು ಒಂಬತ್ತು ಗಂಟೆಗಳ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಒಂದು ನಿಯತ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ-ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಆಲ್ಬಂ ''ಪೆಪ್ಪರ್ಸ್ ಘೋಸ್ಟ್'' ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗೊಂಡಿತು. ''ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಶಾರ್ಡ್ಸ್‌'' ಎಂಬ ಧ್ವನಿ-ಆಶುರಚನೆಗಳ ಒಂದು ಡಿಸ್ಕ್ ಸಹ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಅವನ ಅವನ ವೃತ್ತಿ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಲ್ಬಂ ಆಯಿತು. ಈ ವರ್ಷದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವನು ಅವನ ಡೆಮೊ ಟೇಪ್ ''ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಲೂಪ್ರಿಂಟ್ಸ್‌'' ‌ಅನ್ನು ಎರಡು ಪರ್ಯಾಯ ಆಲ್ಬಂ ಮುಖಪುಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು: ಆತನೇ ಸ್ವತಃ ಕೈಯಿಂದ-ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಮುಖಪುಟವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ಆವೃತ್ತಿ ಅಥವಾ ಮೂಲ ಮುಖಪುಟ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಮಾಣಕ ಆವೃತ್ತಿ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವನ ಆ ವರ್ಷದ ಅಂತಿಮ ಎರಡು ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ''ಡಿಕೋಡಿಂಗ್ ದಿ ಟಾಂಬ್ ಆಫ್ ಬ್ಯಾನ್ಶೀಬಾಟ್‌'' ಮತ್ತು ''ಸೈಬಾರ್ಗ್ ಸ್ಲಂಕ್ಸ್‌'' . ಸೈಬಾರ್ಗ್ ಸ್ಲಂಕ್ಸ್ ಆಲ್ಬಂ ಕೈಯಿಂದ-ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಸೀಮಿತ ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು (ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ) ಸಾಮಾನ್ಯ CDಯಾಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. '''ಡೆತ್ ಕ್ಯೂಬ್‌ K''' ಆಗಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ 2007ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು: DCK ಎಂಬ ಒಂದು ಆಲ್ಬಂ 400 ಕೈಯಿಂದ-ಸಂಖ್ಯೆ ನೀಡಿದ ನಕಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು; ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ CDಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಿರಂತರ-ಹಾಡನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ 5-CD ಸಂಗ್ರಹ-ಆಲ್ಬಂ ''ಮೋನೋಲಿತ್'' ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://travisdickersonmusic.com/store/monolith.html |title=ಮೋನೊಲಿತ್ |access-date=2010-09-24 |archive-date=2012-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206184107/http://travisdickersonmusic.com/store/monolith.html |url-status=dead }}</ref> 2007ರಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಇತರ ಕಲಾವಿದರ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಆಲ್ಬಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು. ''ಚಿಕನ್ ನೂಡಲ್ಸ್ II'' ಎಂಬ ''ಚಿಕನ್ ನೂಡಲ್ಸ್'' ‌ನ ಉತ್ತರ-ಭಾಗ (ಟ್ರಾವಿಸ್ ಡಿಕರ್ಸನ್‌ ಒಂದಿಗೆ) TDRSನಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://travisdickersonmusic.com/store/chicken_noodles2.html |title=ಚಿಕನ್ ನೂಡಲ್ಸ್ 2 |access-date=2010-09-24 |archive-date=2012-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120206184044/http://travisdickersonmusic.com/store/chicken_noodles2.html |url-status=dead }}</ref> ''ಟೆನ್ನೆಸ್ಸೀ 2004'' ಎಂಬ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್‌‌ನಿಂದ ಒಂದು ನೇರ-ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ, ''ಲೈಟ್‌ಯಿಯರ್ಸ್'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಶಿನ್ ಟೆರೈ‌ ಒಂದಿಗಿನ ಮೂರನೇ ಆಲ್ಬಂ ಹಾಗೂ ''ಕೆವಿನ್ಸ್ ನೂಡಲ್ ಹೌಸ್'' ಎಂಬ ಡ್ರಮ್-ವಾದಕ ಬ್ರಿಯಾನ್ ಮಾಂಟಿಯ ಒಂದಿಗಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಆಲ್ಬಂ ಸಹ ಈ ವರ್ಷದಲ್ಲೇ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡವು. ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಐದು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನೂ ರಚಿಸಿದನು, ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನು 100 ನಕಲುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು TDRSನ ಮೂಲಕ ಮಾರಾಟವಾದವು.<ref>{{Cite web |url=http://travisdickersonmusic.com/store/Buckethaed_paintings.html |title=ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಪೈಂಟಿಂಗ್ |access-date=2010-09-24 |archive-date=2010-01-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100116003730/http://travisdickersonmusic.com/store/Buckethaed_paintings.html |url-status=dead }}</ref> ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಸೈನ್ಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಶನ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದವೊಂದನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿದನು ಎಂಬುದು ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡಿತು, ಈ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದವು ಬೇಸ್-ವಾದ್ಯಗಾರ ಬೂಟ್ಸಿ ಕೊಲಿನ್ಸ್‌, ಡ್ರಮ್-ವಾದಕ ಬ್ರಿಯಾನ್ "ಬ್ರೈನ್" ಮಾಂಟಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಖ ಗಾಯಕ ಗ್ರೆಗ್ ಹ್ಯಾಂಪ್ಟನ್ ಮೊದಲಾದವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದದ ಮೊದಲ ಆಲ್ಬಂ ''ಲಿವಿಂಗ್ ಆನ್ ಎನದರ್ ಫ್ರೀಕ್ವೆನ್ಸಿ'' ಯ ಬಿಡುಗಡೆಯು ಹಲವು ಬಾರಿ ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ 2008ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. 2008ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್‌ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದವು ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ಬಹು-ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಆಲ್ಬಂ ''ಪ್ರೊಫನೇಶನ್ (ಮುಂಬರುವ ಕತ್ತಲೆಗೆ ಸಿದ್ಧತೆ)'' ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಆಲ್ಬಂನ್ನು ನಿಜವಾಗಿ 2005ರಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಮೂಲ ಲೇಬಲ್ ದಿವಾಳಿಯೆದ್ದುದರಿಂದ ಅದರ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. [[File:Buckethead Painting -1.jpg|right|thumb|170px|2007ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನ ವರ್ಣಚಿತ್ರ #1.]] 2008ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ''ಫ್ರಮ್ ದಿ ಕೂಪ್‌'' ಆಲ್ಬಂ ಅವಬೆಲ್ಲಾ ಲೇಬಲ್‌ನ (ಇದರಲ್ಲಿ ಆತನು ''ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಶಾರ್ಡ್ಸ್‌'' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ್ದನು) ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ 1988ರಲ್ಲಿ ಜ್ಯಾಸ್ ಒಬ್ರೆಚ್ಟ್‌ಗಾಗಿ ನೀಡಿದ ಡೆಮೊಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ CDಯು ಆತನೇ ಬರೆದ ಮೊದಲ "ಅಧಿಕೃತ" ಆತ್ಮಚರಿತ್ರೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನಂತರ ಆತನು ''ಆಲ್ಬಿನೊ ಸ್ಲಗ್‌'' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಂನ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು (ಇದು ಅದೇ ವರ್ಷದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗುವವರೆಗೆ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ-ಮೀಸಲಾದ CDಯಾಗಿತ್ತು). ಆ ಆಲ್ಬಂ ಜೊತೆಗೆ ಆತನು ಡಿಕರ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಮಾಂಟಿಯ ಒಂದಿಗೆ ''ದಿ ಡ್ರ್ಯಾಗನ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಡೆನ್'' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು ಹಾಗೂ ''ಫ್ರ್ಯಾಂಕೆನ್‌ಸ್ಟೇನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್'' ಆಗಿ ದ್ಯಾಟ್ 1 ಗೇ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ''ಬೋಲ್ಟ್ ಆನ್ ನೆಕ್'' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಂ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ದ್ಯಾಟ್ 1 ಗೇ ಮತ್ತು ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಜೊತೆಯಾಗಿ 2008ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಆಲ್ಬಂನ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಾ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರು. ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ''[[American Music: Off the Record]]'' ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು, ಇದರಲ್ಲಿ ಆತನು ಕೇವಲ ವಾದಕನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.<ref>[http://imdb.com/title/tt0887710/ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್: ಆಫ್ ದಿ ರೆಕಾರ್ಡ್ (2008)]</ref> ಸರ್ಜ್ ಟ್ಯಾಂಕಿಯನ್‌‌ನ ಲೇಬಲ್ ಸರ್ಜಿಕಲ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್, ''ಎಂಟರ್ ದಿ ಚಿಕನ್‌'' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಹಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ನಟ ವಿಗ್ಗೊ ಮಾರ್ಟೆನ್ಸನ್‌‌ನ ಆಲ್ಬಂ ''ಅಟ್ ಆಲ್'' ‌ನ ಒಂದು ಹಾಡಿಗೆ ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ ಹಾಗೂ ಟ್ರಾವಿಸ್ ಡಿಕರ್ಸನ್‌ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರನಿರ್ಮಾಪಕ ಅಲಿಕ್ಸ್ ಲ್ಯಾಂಬರ್ಟ್ ಒಂದಿಗೆ ''ರನ್ನಿಂಗ್ ಆಫ್ಟರ್ ಡೀರ್'' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲೂ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ 2008ರ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ರಾಕ್ ದಿ ವೋಟ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗಾಗಿ ಮತ ಯಾಚಿಸಲು ಬೂಟ್ಸಿ ಕೊಲಿನ್ಸ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಓಹಿಯೊದ ಸಿನ್ಸಿನಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=9gvpLaMdc3M ಬೂಟ್ಸಿ ಆಂಡ್ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಆನ್ ರಾಕ್ ದಿ ವೋಟ್ ಆಡ್]</ref> ಆತನು ''ಫಾಲನ್ ಸೋಲ್ಜರ್ಸ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್'' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲೂ ಕೊಲಿನ್ಸ್ ಒಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿದನು, ಈ ಆಲ್ಬಂನ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಬಂದ ಲಾಭವನ್ನು ''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫಾಲನ್ ಹೀರೋಸ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌'' ‌ಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.bootsycollins.com/newsfull.php?newsId=119 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-24 |archive-date=2012-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120224054158/http://www.bootsycollins.com/newsfull.php?newsId=119 |url-status=dead }}</ref> ಆತನು ಗನ್ಸ್ N' ರೋಸಸ್ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಹೋದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದ ನಂತರ ''ಚೈನೀಸ್ ಡೆಮೊಕ್ರಸಿ'' ಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಎರಡು ಹಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ ಹಾಗೂ "ಶಾಕ್ಲರ್ಸ್ ರಿವೆಂಜ್" (ಇದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವೀಡಿಯೊ ಗೇಮ್ ''[[ರಾಕ್ ಬ್ಯಾಂಡ್ 2]]‌'' ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ), "ಸ್ಕ್ರ್ಯಾಪ್ಡ್" ಮತ್ತು "ಸಾರಿ" ಎಂಬ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬರೆದ ಪ್ರಶಂಸೆಗೆ ಪಾತ್ರನಾಗಿದ್ದಾನೆ, "ಸಾರಿ" ಹಾಡು ಅತಿಥಿ ಗಾಯಕ [[ಸೆಬಸ್ಟಿಯನ್ ಬ್ಯಾಚ್‌]]ನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಆಲ್ಬಂ ಹನ್ನೊಂದು ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನ ಗಿಟಾರ್‌-ಏಕಾಂಗಿ-ನಿರ್ವಹಣೆಗಳನ್ನು(ಗಿಟಾರ್-ಸೋಲೋ) ಹೊಂದಿದೆ. ===2009: MJ ಸಾವಿನ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಿಗ್ನೇಚರ್ ಲೆಸ್ ಪಾಲ್=== 2008ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 30ರಂದು, ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಅವನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನ ಮೂಲಕ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಆಟಗಾರ ಲೆಬ್ರಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್‌ನ 24ನೇ ಜನ್ಮದಿನದ ಗೌರವಸೂಚಕವಾಗಿ ಎರಡು ಹೊಸ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಬಿಡಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು.<ref>{{cite news | url=http://sportsillustrated.cnn.com/2009/fantasy/01/15/thursday.clicks/index.html | work=CNN | title=Fantasy Clicks: Chickens, a king and free throws - SI.com - Fantasy | date=January 15, 2009 | accessdate=April 27, 2010 | archive-date=ಜೂನ್ 29, 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110629104819/http://sportsillustrated.cnn.com/2009/fantasy/01/15/thursday.clicks/index.html | url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://bucketheadland.com/home_for_hemorrage.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-24 |archive-date=2012-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120304023249/http://bucketheadland.com/home_for_hemorrage.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ನಂತರ ''ಸ್ಲಾಟರ್‌ಹೌಸ್ ಆನ್ ದಿ ಪ್ರೇರಿ'' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ TDRS ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ನ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು. ನಂತರ 2009ರ ಮೇಯಲ್ಲಿ ಆತನು ''ಎ ರಿಯಲ್ ಡೈಮಂಡ್ ಇನ್ ದಿ ರಫ್'' ಎಂಬ ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಹಾಗೂ ಸ್ವಲ್ಪ ದಿನಗಳ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಆಲ್ಬಂ ''ಫೋರೆನ್ಸಿಕ್ ಫೋಲ್ಲೀಸ್‌'' ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು, ಇದು ಮೊದಲು ಆತನ ಕೆಲವು ಪ್ರವಾಸದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ TDRSನ ಮೂಲಕ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಆತನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ "ದಿ ಹೋಮಿಂಗ್ ಬೀಕನ್" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಹಾಡೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು, ಅದರೊಂದಿಗೆ [[ಮೈಖೇಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್|ಮೈಕೆಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌]]‌ನ ಸಾವಿನ ಸುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ನಂತರ ಆತನಿಗೆ ಗೌರವ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಆ ಗಾಯಕನ ಚಿತ್ರವನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಫೋರೆನ್ಸಿಕ್ ಫೋಲ್ಲೀಸ್‌ನ ಭರ್ಜರಿ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ಆತನು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲ್ ಇನ್ ಎ ಸ್ಲಂಕ್ ಸ್ಟ್ಯಾಕ್ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು ಹಾಗೂ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಡೆತ್ ಕ್ಯೂಬ್‌ K ಆಗಿ ಬಹುನಿರೀಕ್ಷಿತ-ಆಲ್ಬಂ ''ಟೋರ್ನ್ ಫ್ರಮ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಸ್ಪೇಸ್'' ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಆ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ 13ರಂದು ಗಿಬ್ಸನ್‌ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಸಿಗ್ನೇಚರ್ ಲೆಸ್ ಪಾಲ್ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು.<ref>{{Cite web |url=http://www2.gibson.com/Products/Electric-Guitars/Les-Paul/Gibson-USA/Buckethead-Signature-Les-Paul.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-24 |archive-date=2013-02-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130210022814/http://www2.gibson.com/Products/Electric-Guitars/Les-Paul/Gibson-USA/Buckethead-Signature-Les-Paul.aspx |url-status=dead }}</ref> ಈ ಗಿಟಾರ್ ಆ ತಿಂಗಳಾದ್ಯಂತ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾದ ಆಲ್ಬಂಗಳ ಸರಣಿ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆತನು ಐಕೊನೊಗ್ರಫಿ ಎಂಬ ಟ್ರಾವಿಸ್ ಡಿಕರ್ಸನ್‌‌ನ (TDRS ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ಲೇಬಲ್‌ನ ಸ್ಥಾಪಕ, ಇದರಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೆ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಅವನ ಹಲವಾರು ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ) ಪ್ರಥಮ ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಜತೆಗೂಡಿದನು. ===2010: ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದಾಗಿ ವಿರಾಮ=== 2010ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಶ್ಯಾಡೊ ಬಿಟ್ವೀನ್ ದಿ ಸ್ಕೈ ಎಂಬ ಒಂದು ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು ಹಾಗೂ ಆ ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಗಿಬ್ಸನ್‌ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಸಿಗ್ನೇಚರ್ ಲೆಸ್ ಪಾಲ್ಅನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು. 2010ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌‌ನ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸಂದೇಶದೊಂದಿಗೆ ನವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು<ref>{{Cite web |url=http://www.bucketheadland.com/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-24 |archive-date=2011-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110223031802/http://bucketheadland.com/ |url-status=dead }}</ref> - "ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಿಂದ ಶುಭಾಶಯಗಳು... ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಈ ಎಲ್ಲಾ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ನೀಡಿದ ಬೆಂಬಲಕ್ಕಾಗಿ ಕೃತಜ್ಞನಾಗಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಸ್ಥಾನ-ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ ಆನಿಮ್ಯಾಟ್ರೋನಿಕ್ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ ಹಾಗೂ ಪಾರ್ಕ್‌ಗೆ ಸ್ಲಿಪ್ ಡಿಸ್ಕ್ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ನುಸುಳಿ, ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ." ಸ್ಲಿಪ್ ಡಿಸ್ಕ್‌ನ ಉಲ್ಲೇಖವು ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ದುಃಸ್ಥಿತಿಯ ಸೂಚನೆಯಾಗಿದೆ. ಮೇಯಲ್ಲಿ, ಸರಳ ಭಾವುಕ ಸಂಗೀತ ಬೇಸ್-ವಾದ್ಯಗಾರ ಬೂಟ್ಸಿ ಕೊಲಿನ್ಸ್‌, ಕೆಲವು ಅಭಿಮಾನಿಗಳು ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನ ಸಂಗೀತವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಂಡಬರದಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು<ref>http://twitter.com/Bootsy_Collins</ref> ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸಿದನು. ಆ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಹೀಗಿದ್ದವು - "ನಾನು ನನ್ನ ಆಪ್ತಮಿತ್ರ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ಗೆ ಜನ್ಮದಿನದ ಶುಭಾಶಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ. ಅವನು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಗುಣಮುಖನಾಗಲಿ ಎಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತೇನೆ. ಅವನು ಈಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ!" ಇದರೊಂದಿಗೆ, "ಅಸ್ಥಿಪಂಜರದ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಅವನನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಯಿಂದ ಕೆಲವು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ, ಆದರೆ ನಿಮ್ಮೆಲ್ಲರ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಅವನು ಮತ್ತೆ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬರುತ್ತಾನೆ." ಅಂತಿಮವಾಗಿ, "ನೀವು ನಿಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ವಹಿಸಿದರೂ ಜೀವನ ಪಥವು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಸೋಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆತನ ದೇಹದಾದ್ಯಂತವಿರುವ ನೋವು ಏನೆಂದು ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಇದುವರೆಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ!". ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನ ಚೇತರಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೊಲಿನ್ಸ್ ನಂತರ ಹೀಗೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು: “ಹೇ ಬಕೆಟ್‌ಬಾಟ್ಸ್! ಇಂದು ನಾನು ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಜೊತೆಗೆ ಮಾತನಾಡಿದೆ. ಅವನು ಹಾರೈಸಿದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಧನ್ಯವಾದಗಳನ್ನು ಹೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾನೆ. 3 ವಾರಗಳೊಳಗಾಗಿ ಅವನು ಸಂಗೀತ-ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಬರುತ್ತಾನೆ”. ಬೂಟ್ಸಿಯು ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌‌ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಆತನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಾದ್ಯಂತ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದನು.<ref>[http://twitter.com/Bootsy_Collins/status/15668994688 ಬೂಟ್ಸಿ ಕೊಲಿನ್ಸ್‌ ಟ್ವಿಟ್ಟರ್ - ಜೂನ್ 7, 2010]</ref><ref>[http://twitter.com/Bootsy_Collins/status/15967582704 ಬೂಟ್ಸಿ ಕೊಲಿನ್ಸ್‌ ಟ್ವಿಟ್ಟರ್ - ಜೂನ್ 11, 2010]</ref> ಅವನು ತನ್ನ ಹೊಸ ಆಲ್ಬಂ "ಬೂಟ್ಸಿ ಕೊಲಿನ್ಸ್‌ ಫಂಕ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ"ಯ "ಮೈಂಡ್ಸ್ ಅಂಡರ್ ಕಂಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್" ಎಂಬ ಹಾಡಿನಲ್ಲಿ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡುತ್ತಾನೆಂದೂ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದನು.<ref>[http://twitter.com/Bootsy_Collins/status/16974953748 ಬೂಟ್ಸಿ ಕೊಲಿನ್ಸ್‌ ಟ್ವಿಟ್ಟರ್ -ಜೂನ್ 24, 2010]</ref> ಜುಲೈನ ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕಾರ, ಆತನು ದೈಹಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾನೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಇನ್ನೂ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಸಂಗೀತದಿಂದ ದೂರ ಉಳಿಯುತ್ತಾನೆ<ref>[http://twitter.com/Bootsy_Collins/status/17953231532 ಬೂಟ್ಸಿ ಕೊಲಿನ್ಸ್‌ ಟ್ವಿಟ್ಟರ್ - ಜುಲೈ 7, 2010]</ref>. ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವಾಗಲೇ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಬ್ರೈನ್‌ ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಲಿಸ ರೀಸಿಯ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ಬೆಸ್ಟ್ ರಿಗಾರ್ಡ್ಸ್‌ನ ಮೊದಲ ಸಂಪುಟವನ್ನು 5-CDಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ-ಆಲ್ಬಂನಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದನು. ಆಗಸ್ಟ್ 22ರಂದು ಕೊಲಿನ್ಸ್ ಮತ್ತೆ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಹೀಗೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು - "ಕಳೆದ ವಾರ ನಾನು ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದೆ, ಅವನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಹ್ಯಾಲೊವೀನ್‌ಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ಆ ಅನಾರೋಗ್ಯದ ಬಂಧನದಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಾನೆ!"<ref>https://twitter.com/Bootsy_Collins/status/21846342553</ref> ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಅವನ 28ನೇ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಂಜೊ ಗಿಟಾರ್ ಆಲ್ಬಂ "ಸ್ಪೈನಲ್ ಕ್ಲಾಕ್"ಅನ್ನು TDRS ಮೂಲಕ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 15ರಂದು ಅಥವಾ ಹತ್ತಿರದ ದಿನಾಂಕದಂದು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ಆಗಸ್ಟ್ 25ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2ರಂದು ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ 23 ಹೊಸ ಸೀಮಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಶಾಯಿ-ವರ್ಣ-ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.<ref>{{Cite web |url=http://travisdickersonmusic.com/art/buckethead_art.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-24 |archive-date=2010-10-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101005121058/http://travisdickersonmusic.com/art/buckethead_art.php |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಿತ್ರಗಳು 12 x 9 ಇಂಚು ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು $75 ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾದವು. ==ಪ್ರಭಾವಗಳು== ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಹಲವಾರು ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮುಖ-ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ, ಅವರೆಂದರೆ - [[ಮೈಖೇಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್|ಮೈಕೆಲ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌]], ಪಾಲ್ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್‌, ಶಾನ್ ಲಾನೆ, ಯಂಗ್ವೀ ಮಾಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೀನ್, ಬೂಟ್ಸಿ ಕೊಲಿನ್ಸ್‌, ಎಡ್ಡೀ ಹ್ಯಾಜೆಲ್, ರಾಂಡಿ ರೋಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಂಗುಸ್ ಯಂಗ್. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಆತನು ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ.<ref name="Buckethead FAQ">{{cite web |title=Buckethead FAQ v 1.0 |url=http://www.bucketheadland.com/faq/index.html#anchor1777417 |publisher=www.bucketheadland.com |accessdate=25 July 2009 |archive-date=30 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111230003000/http://bucketheadland.com/faq/index.html#anchor1777417 |url-status=dead }}</ref> ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಂಗೀತ-ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರದವುಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಉದಾ. ಕ್ರೀಡಾಪಡುಗಳಾದ ಮೈಕೆಲ್ ಜೋರ್ಡನ್ ಮತ್ತು ಲೆಬ್ರಾನ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಜೈಂಟ್ ರೋಬೋಟ್ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಮತ್ತು ಭಯಾನಕ TV ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು.<ref name="Buckethead FAQ" /> ==ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು== * ಜುಲೈನಲ್ಲಿ, ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಬ್ರಿಯಾನ್‌ ಮಾಂಟಿಯ ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಲಿಸ ಒಂದಿಗೆ ಬೆಸ್ಟ್ ರಿಗಾರ್ಡ್ಸ್ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ 5-CDಗಳ ಒಂದು ಸಂಗ್ರಹ-ಆಲ್ಬಂನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದನು, ಇದು ಮೂರು ಸರಣಿಗಳ ಮೊದಲನೇ ಸಂಪುಟವಾಗಿದೆ. * ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಹೊಸ ಆಲ್ಬಂ ಸ್ಪೈನಲ್ ಕ್ಲಾಕ್ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು.<ref>{{Cite web |url=http://travisdickersonmusic.com/store/spinal_clock.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-24 |archive-date=2010-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100928054944/http://travisdickersonmusic.com/store/spinal_clock.html |url-status=dead }}</ref> * ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ [[23 ಹೊಸ ಸೀಮಿತ ಆವೃತ್ತಿಯ ಶಾಯಿ-ವರ್ಣ-ಚಿತ್ರ]]ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದನು. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಚಿತ್ರಗಳು 12 x 9 ಇಂಚು ಚೌಕಟ್ಟಿನ ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಂದು $75 ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾದವು, ಇನ್ನಷ್ಟು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಲಿವೆ.<ref>http://www.tdrsmusic.com/cgi-bin/yabb/YaBB.cgi?board=TDRS;action=display;num=1283488028{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಸಾಧನ== ===ಗಿಟಾರ್‌ಗಳು=== {{col-begin}} {{col-2}} *[http://www2.gibson.com/Products/Electric-Guitars/Les-Paul/Gibson-USA/Buckethead-Signature-Les-Paul.aspx ಗಿಬ್ಸನ್ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಸಿಗ್ನೇಚರ್ ಲೆಸ್ ಪಾಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130210022814/http://www2.gibson.com/Products/Electric-Guitars/Les-Paul/Gibson-USA/Buckethead-Signature-Les-Paul.aspx |date=2013-02-10 }} *ಕಸ್ಟಮ್ ಬಿಲ್ಟ್ ಗಿಬ್ಸನ್ ಲೆಸ್ ಪಾಲ್ *ಸ್ಟೈನ್‌ಬರ್ಗರ್ GS ("ಕೈಸರ್ಸ್ ಗಿಫ್ಟ್" ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) *ಕಸ್ಟಮ್ ಬಿಲ್ಟ್ ESP MV *ESP MII *ಗಿಬ್ಸನ್ ಚೆಟ್ ಅಟ್ಕಿನ್ಸ್ *ಇಬನೆಜ್ X-ಸೀರೀಸ್ ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ V *ಇಬನೆಜ್ X ಸೀರೀಸ್ ರಾಕೆಟ್ ರೋಲ್ II *ಟ್ಯಾಕಮೈನ್ ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ EAN40C *ಯಮಾಹ AES920 {{col-2}} *ಗಿಬ್ಸನ್‌ 1959 ಲೆಸ್ ಪಾಲ್ ಕಸ್ಟಮ್‌ *ಗಿಬ್ಸನ್‌ ಲೆಸ್ ಪಾಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಪ್ಲಸ್ *ಗಿಬ್ಸನ್‌ SG *ಗಿಬ್ಸನ್‌ SST<ref name="upa">[http://www.uberproaudio.com/content/view/219/38/ ಉಬರ್‌ಪ್ರೊಆಡಿಯೊ– ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಗಿಟಾರ್ ಗಿಯರ್ ರಿಗ್ ಆಂಡ್ ಎಕ್ವಿಪ್ಮೆಂಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100724225212/http://www.uberproaudio.com/content/view/219/38/ |date=2010-07-24 }} ಮರುಸಂಪಾದಿಸಿದುದು:2009-04-19</ref> *ಗಿಬ್ಸನ್‌ 1969 ಲೆಸ್ ಪಾಲ್ ಕಸ್ಟಮ್‌<ref>[http://www.bucketheadland.com/faq/faq2/FAQ_2_0.html#20 FAQ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121115151612/http://www.bucketheadland.com/faq/faq2/FAQ_2_0.html#20 |date=2012-11-15 }}, ''ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್'' , 2008ರ ಜನವರಿ 6ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref> *ಕಸ್ಟಮ್ ಬಿಲ್ಟ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ Y2KV *ಕಸ್ಟಮ್ ಬಿಲ್ಟ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ KV2 *ಕಸ್ಟಮ್ ಬಿಲ್ಟ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್‌ ಡಬಲ್‌ನೆಕ್<ref>[http://www.gigwise.com/article.php?id=45036&amp;image=4 ದಿ ಕೂಲೆಸ್ಟ್ ಗಿಟಾರ್ಸ್ ಇನ್ ರಾಕ್], ''ಗಿಗ್‌ವೈಸ್'' , ಜುಲೈ 31, 2008, 2009ರ ಜನವರಿ 6ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref><ref>http://www.bucketheadland.com/bucketheadscoop/doubleneck1.jpg {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927120108/http://www.bucketheadland.com/bucketheadscoop/doubleneck1.jpg |date=2011-09-27 }} ''ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್'' , 2009ರ ಜನವರಿ 6ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref> *ವಿಗೈರ್ ಎಕ್ಸೆಸ್ ಇಂಡಸ್ 4-ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ ಬಾಸ್<ref name="upa" /> *ಹಾರ್ಟ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ಟ್ಯಾಲನ್ II ಮಾಡೆಲ್ (ಫೆಂಡರ್‌ನ) *ಆರಿಯೊ ಪ್ರೊ II ಬಾಸ್ {{col-end}} ===ಪರಿಣಾಮಗಳು=== {{col-begin}} {{col-2}} *ಡಿಜಿಟೆಕ್ ವಾಮ್ಮಿ II *ಡಿಜಿಟೆಕ್ ವಾಮ್ಮಿ IV *ಡನ್ಲಾಪ್ ಕ್ರೈ ಬೇಬಿ 535Q *ವೋಕ್ಸ್ V847A ವಾಹ್ ಪೆಡಲ್ *ಅಲೆಸಿಸ್ ಮಿಡಿವರ್ಬ್ II *BOSS NS-2 ನಾಯ್ಸ್ ಸಪ್ರೆಸ್ಸರ್<ref name="upa" /> *BOSS RC-2 ಲೂಪ್ ಸ್ಟೇಷನ್ *BOSS TU-2 ಕ್ರೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಟ್ಯೂನರ್ *BOSS DD-3 ಡಿಜಿಟಲ್ ಡಿಲೆ *BOSS RV-5 ಡಿಜಿಟಲ್ ರಿವರ್ಬ್ {{col-2}} *ಎಲೆಕ್ಟ್ರೊ-ಹಾರ್ಮೋನಿಕ್ಸ್ ಮೈಕ್ರೊ ಸಿಂಥಸೈಜರ್<ref name="bucketheadland.com">{{Cite web |url=http://www.bucketheadland.com/faq/faq2/FAQ_2_0.html#20 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-09-24 |archive-date=2012-11-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121115151612/http://www.bucketheadland.com/faq/faq2/FAQ_2_0.html#20 |url-status=dead }}</ref> *ಸ್ನಾರ್ಲಿಂಗ್ ಡಾಗ್ಸ್ ಮೋಲ್ಡ್ ವಾಹ್ ಪೆಡಲ್ *ರೋಗರ್ ಮೇಯರ್ ಒಕ್ಟಾವಿಯ *DOD ಎಲೆಕ್ಟ್ರೋನಿಕ್ಸ್ FX-25B ಎನ್ವೆಲಪ್ ಫಿಲ್ಟರ್ *ಅನಲಾಗ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಬೈಕಂಪ್ರೊಸ್ಸರ್ *MXR EVH ಫೇಸ್ 90 *MXR ಫೇಸ್ 100<ref name="upa" /> *ಲೈನ್ 6 FM4 ಫಿಲ್ಟರ್ ಮಾಡೆಲರ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಪೆಡಲ್ *ಲೈನ್ 6 MM4 ಮಾಡ್ಯುಲೇಶನ್ ಮಾಡೆಲರ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಪೆಡಲ್ *ಲೈನ್ 6 DL4 ಡಿಲೆ ಮಾಡೆಲರ್ ಇಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಪೆಡಲ್ *ಲೈನ್ 6 X2 XDR95 ವೈರ್‌ಲೆಸ್ {{col-end}} ===ಧ್ವನಿವರ್ಧಕಗಳು=== {{col-begin}} {{col-2}} *ಪೀವಿ ರಿನೊ *ಪೀವಿ 5150 *ಮಾರ್ಶಲ್ 1960 ಸ್ಲ್ಯಾಂಟ್ 4x12 ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ *ಡೈಜೆಲ್ ಹರ್ಬರ್ಟ್ {{col-2}} *ಮೆಸ ಬೂಗಿ ಟ್ರಿಪಲ್ ರೆಕ್ಟಿಫೈಯರ್ *ಮೆಸ ಬೂಗಿ ಸ್ಟಿಲೆಟ್ಟೊ ಟ್ರಿಡೆಂಟ್ *ಮ್ಯಾಟ್ ವೆಲ್ಸ್ 17½-ವ್ಯಾಟ್ ಹೆಡ್ ವೈರ್ಡ್ ಥ್ರೂ ಎ ಹ್ಯಾರಿ ಕೋಲ್ಬೆ 4x12 ಕ್ಯಾಬ್<ref name="bucketheadland.com" /> {{col-end}} ===ಪಿಕ್‌ಗಳು=== {{col-begin}} {{col-2}} *ಡನ್ಲಾಪ್ .73mm *ಡನ್ಲಾಪ್ ಟಾರ್ಟೆಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಜ್ಯಾಸ್‌ IIIs {{col-end}} ==ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿಗಳು== {{Main|Buckethead discography}} ;ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಆಲ್ಬಂಗಳು {{col-begin}} {{col-3}} #1992: ''ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್'' #1994: ''ಜೈಂಟ್ ರೋಬೋಟ್'' #1996: ''ದಿ ಡೇ ಆಫ್ ದಿ ರೋಬೋಟ್'' #1998: ''ಕೋಲ್ಮಾ'' #1999: ''ಮಾಂಸ್ಟರ್ಸ್ ಆಂಡ್ ರೋಬೋಟ್ಸ್‌'' #2001: ''ಸಮ್‌ವೇರ್ ಓವರ್ ದಿ ಸ್ಲಾಟರ್‌ಹೌಸ್‌'' #2002: ''ಫನೆಲ್ ವೀವರ್'' #2002: ''ಬರ್ಮುಡ ಟ್ರಿಯಾಂಗಲ್'' #2002: ''ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಟಿಯರ್ಸ್‌'' #2003: ''ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ 2'' {{col-3}} #<li value="11">2004: ''ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಆಫ್ ಲೋಸ್ಟ್ ಮೈಂಡ್ಸ್‌'' #2004: ''ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಓವರ್‌ರೈಡ್‌'' #2004: ''ದಿ ಕುಕೂ ಕ್ಲಾಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್‌'' #2005: ''ಎಂಟರ್ ದಿ ಚಿಕನ್‌'' #2005: ''ಕ್ಯಾಲೈಡೊಸ್ಕಾಲ್ಪ್'' #2005: ''ಇನ್ಬ್ರೆಡ್ ಮೌಂಟೇನ್‌'' #2006: ''ದಿ ಎಲಿಫ್ಯಾಂಟ್ ಮ್ಯಾನ್ಸ್ ಅಲಾರ್ಮ್ ಕ್ಲಾಕ್‌'' #2006: ''ಕ್ರೈಮ್ ಸ್ಲಂಕ್ ಸೀನ್‌'' #2007: ''ಪೆಪ್ಪರ್ಸ್ ಘೋಸ್ಟ್'' #2007: ''ಡಿಕೋಡಿಂಗ್ ದಿ ಟಾಂಬ್ ಆಫ್ ಬ್ಯಾನ್ಶೀಬಾಟ್‌'' </li> {{col-3}} #<li value="21">2007: ''ಸೈಬಾರ್ಗ್ ಸ್ಲಂಕ್ಸ್‌'' #2008: ''ಆಲ್ಬಿನೊ ಸ್ಲಗ್‌'' #2009: ''ಸ್ಲಾಟರ್‌ಹೌಸ್ ಆನ್ ದಿ ಪ್ರೇರಿ'' #2009: ''ಎ ರಿಯಲ್ ಡೈಮಂಡ್ ಇನ್ ದಿ ರಫ್'' #2009: ''ಫೋರೆನ್ಸಿಕ್ ಫೋಲ್ಲೀಸ್‌'' #2009: ''ನೀಡಲ್ ಇನ್ ಎ ಸ್ಲಂಕ್ ಸ್ಟ್ಯಾಕ್'' #2010: ''ಶ್ಯಾಡೋಸ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ದಿ ಸ್ಕೈ'' #2010: ''ಸ್ಪೈನಲ್ ಕ್ಲಾಕ್'' </li> {{col-end}} ;ವಿಶೇಷ ಬಿಡುಗಡೆಗಳು {{col-begin}} {{col-2}} *2007: ''ಇನ್ ಸರ್ಚ್ ಆಫ್ ದಿ'' *2007: ''ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಶಾರ್ಡ್ಸ್‌'' *2007: ''ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಬ್ಲೂಪ್ರಿಂಟ್ಸ್‌'' *2008: ''ಫ್ರಮ್ ದಿ ಕೂಪ್‌'' {{col-2}} ;EPಗಳು *2001: ''KFC ಸ್ಕಿನ್ ಪೈಲ್ಸ್‌'' {{col-end}} ==ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ನ ವಾದ್ಯ-ವೃಂದಗಳು== ಟಿಪ್ಪಣಿ: 1992ರಿಂದ ಏಕಾಂಗಿ-ಕಲಾವಿದನಾಗಿರುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ''ಡೆತ್ ಕ್ಯೂಬ್‌ K'' ಆಗಿಯೂ ಕೆಲವು ಆಲ್ಬಂಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆತನು ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಅಲಿಯಾಸ್ ಆಗಿ 1994ರಿಂದ ಬಳಸಿದನು (ಆತನು ಇದನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಬಳಸಿದುದು 2009ರಲ್ಲಿ). === ವಾದ್ಯ-ವೃಂದಗಳು === ;ಪ್ರಸ್ತುತ * ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್‌ (1992–ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೆ) * ಶೈನ್/ಶಿನ್ ಟೆರೈ‌ (2001–ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೆ) * ತನಟಾಪ್ಸಿಸ್‌ (2001–ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೆ) * ಸೈನ್ಸ್ ಫ್ಯಾಕ್ಶನ್‌ (2007–ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೆ) * ಫ್ರ್ಯಾಂಕೆನ್‌ಸ್ಟೇನ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ (2008–ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೆ) * ಡೆತ್ ಕ್ಯೂಬ್‌ K (1994–ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೆ) ;ಹಿಂದಿನ * ಡೆಲಿ ಕ್ರೀಪ್ಸ್‌ (1990–2005) * ಜಿಲ್ಲಾಟ್ರನ್‌ (1993) * ಕಾರ್ನ್‌ಬಗ್ಸ್‌ (1995–2007) * ಜೈಂಟ್ ರೋಬೋಟ್ (1996) * ಪೀಸಸ್‌ (1997) * ಕೋಬ್ರ ಸ್ಟ್ರೈಕ್‌ (1999–2000) * ಎಲ್ ಸ್ಟಿವ್ (1999–2003) * ಗನ್ಸ್ N' ರೋಸಸ್ (2000–2004) * ಕೊಲೊನೆಲ್ ಕ್ಲೇಪೂಲ್ಸ್ ಬಕೆಟ್ ಆಫ್ ಬರ್ನೀ ಬ್ರೈನ್ಸ್‌ (2002–2004) * ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌ ಆಂಡ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ (2005) * ಗಾರ್ಗೋನ್ (2005) ===ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ=== ;ಪ್ರಸ್ತುತ * ವಿಗ್ಗೊ ಮಾರ್ಟೆನ್ಸನ್‌ ಒಂದಿಗೆ (1999, 2003–2005, 2008–ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೆ) * ಟ್ರಾವಿಸ್ ಡಿಕರ್ಸನ್‌ ಒಂದಿಗೆ (2004–ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೆ) * ಬ್ರೈನ್‌ (2007–ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೆ) ;ಹಿಂದೆ * ಜೊನಾಸ್ ಹೆಲ್‌ಬಾರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ಶ್ರೀವ್ ಒಂದಿಗೆ (1995) ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|2}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Buckethead}} <div class="references-small"> * [http://www.bucketheadland.com/ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110223031802/http://bucketheadland.com/ |date=2011-02-23 }} </div> {{Persondata |NAME=Buckethead |ALTERNATIVE NAMES=Brian Patrick Carroll (real name) |SHORT DESCRIPTION=Musician |DATE OF BIRTH=13 May 1969 |PLACE OF BIRTH=[[Huntington Beach, California]] |DATE OF DEATH= |PLACE OF DEATH= }} {{DEFAULTSORT:Buckethead}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಕೆಟ್‌ಹೆಡ್‌]] [[ವರ್ಗ:೧೯೬೯ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಬದುಕಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಪ್ತಮಿತ್ರರು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಮುಖ ಗಿಟಾರ್-ವಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಸಂಯೋಜಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್ ಗಿಟಾರ್-ವಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕಾದ ಬಹುವಾದ್ಯವಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾದ ರಾಕ್‌ ಗಿಟಾರ್‌-ವಾದಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಗನ್ಸ್ N' ರೋಸಸ್ ಸದಸ್ಯರು]] 2f8wnym24kxykfusv8wso0u4dato57s 0 25671 1375520 1354579 2026-06-20T19:22:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375520 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = Pfizer, Inc. | logo = [[Image:Pfizer (2021).svg|150px]] | type = [[Public company|Public]] ([[NYSE]]: [http://www.nyse.com/about/listed/lcddata.html?ticker=PFE PFE])<br />[[Dow Jones Industrial Average|Dow Jones Industrial Average Component]] | slogan = Working for a healthier world | foundation = [[Brooklyn, New York]] (1849) | location_city = [[New York City, New York]] | location_country = U.S. |area_served = Worldwide | key_people = [[Jeff Kindler]], [[Chairman]] and [[Chief executive officer|CEO]]<br/>Frank D'Amelio, [[CFO]]<br/>Mikael Dolsten, President, BioTherapeutics R&D<br/>Freda C. Lewis-Hall, Chief Medical Officer<br/>Martin Mackay, President, PharmaTherapeutics R&D<br/>Mary McLeod, SVP Human Resources<br/>[[Ian Read]], President, BioPharmaceutical Businesses<br/>Cavan Redmond, President, Diversified Businesses<br/>Natale Ricciardi, President, Global Manufacturing<br/>William Ringo, SVP Business Development Strategy & Innovation<br/>Amy Schulman, General Counsel<br/>Sally Susman, Chief Communications Officer | num_employees = 116,500 (2010) | industry = [[Pharmaceutical industry|Pharmaceutical]] | products = [[quinapril|Accupril]]<br />[[atorvastatin|Lipitor]]<br />[[sildenafil|Viagra]]<br />[[#Pharmaceuticals|See more products.]] | homepage = [http://www.pfizer.com/ www.pfizer.com] | revenue = {{profit}} [[United States Dollar|US$]]೫೦.೦ Billion <small>(''FY ೨೦೦೯'')</small><ref name = 09IncomeStatement>[[wikinvest:stock/Pfizer (PFE)/Data/Income Statement|Pfizer (PFE) annual SEC income statement filing via Wikinvest]]</ref> | operating_income = {{profit}} [[United States Dollar|US$]]೧೧.೯ Billion <small>(''FY ೨೦೦೯'')</small><ref name= 09IncomeStatement/> | net_income = {{profit}} [[United States Dollar|US$]]೮.೬೩ Billion <small>(''FY ೨೦೦೯'')</small><ref name= 09IncomeStatement/> | assets = {{increase}} US$೨೧೩ Billion <small>(''FY ೨೦೦೯'')</small><ref name = 09BalanceSheet>[[wikinvest:stock/Pfizer (PFE)/Data/Balance Sheet|Pfizer (PFE) annual SEC balance sheet filing via Wikinvest]]</ref> | equity = {{increase}} US$೯೦.೦ Billion <small>(''FY ೨೦೦೯'')</small><ref name = 09BalanceSheet/> | subsid = [[Agouron Pharmaceuticals]] <br /> [[G.D. Searle]] <br /> [[Parke-Davis]] <br /> [[Pharmacia]] <br /> [[Upjohn]] <br /> [[Warner Lambert]] <br /> [[Wyeth]] }} '''ಫಿಜರ್‌ ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್‌''' ( '''ಫಿಜರ್‌ ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್‌''' ({{nyse|PFE}}) ಒಂದು ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಈ ಕಂಪನಿಯು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದಲ್ಲಿದೆ. ಇದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌‌ನ ಗ್ರೋಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಲಿಪಿಟರ್‌ (ಅಟೋರ್ವಸ್ಟಾಟಿನ್‌, ಕಡಿಮೆ ರಕ್ತದ ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌ಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ); ನರರೋಗದ ನೋವಿನ/ಫೈಬ್ರೊಮ್ಯಾಲ್ಗಿಯ ಔಷಧಿ ಲಿರಿಕಾಲ(ಪ್ರಿಗಾಬಲಿನ್); ಬಾಯಿಯ ಶಿಲೀಂಧ್ರ-ಪ್ರತಿರೋಧ ಔಷಧಿ ಡೈಫ್ಲುಕಾನ್ (ಫ್ಲುಕಾನಜೋಲ್), ಪ್ರತಿಜೀವಕ ಜಿತ್ರೊಮ್ಯಾಕ್ಸ್ (ಅಜಿತ್ರೊಮೈಸಿನ್‌), ನಿಮಿರುವಿಕೆಯ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ ವಯಾಗ್ರ (ಸಿಲ್ಡೆನಾಫಿಲ್) ಮತ್ತು ಉರಿಯೂತ-ನಿರೋಧಕ ಸೆಲೆಬ್ರೆಕ್ಸ್ (ಸೆಲೆಕೋಕ್ಸಿಬ್‌) (ಇದನ್ನು USA ಮತ್ತು [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡಾದ]] ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ, ಸೆಲೆಬ್ರಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಮೊದಲಾದವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದ ಮಿಡ್‌ಟೌನ್ ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>"[http://www.pfizer.com/contact/ ಕಾಂಟಾಕ್ಟ್ ಅಸ್]" ಫಿಜರ್‌. ೨೦೧೦ರ ಎಪ್ರಿಲ್ ೩ರಂದು ಪುನಃಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ಫಿಜರ್‌ನ ಷೇರುಗಳು ೨೦೦೪ರ ಎಪ್ರಿಲ್ ೮ರಂದು ಡೌ ಜೋನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಆವರೇಜ್‌ನ ಘಟಕವಾದವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.djindexes.com/mdsidx/downloads/DJIA_Hist_Comp.pdf |title=ಡೌ ಜೋನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಆವರೇಜ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಕಾಂಪೊನೆಂಟ್ಸ್ |access-date=2010-10-19 |archive-date=2008-05-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080528004822/http://djindexes.com/mdsidx/downloads/DJIA_Hist_Comp.pdf |url-status=dead }}</ref> ಫಿಜರ್‌ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ U.S. ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ವಂಚನೆಯ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ನಾಲ್ಕು ಔಷಧಿಗಳ ಅಕ್ರಮ ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪರಾಧ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ U.S. ನ್ಯಾಯ ವಿಭಾಗದೊಂದಿಗಿನ ಫಿಜರ್‌ನ ನಾಲ್ಕನೇ ವ್ಯಾಜ್ಯ ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿದೆ, ಫಿಜರ್‌ಅನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ಅಪರಾಧಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="2.3 nytimes" /><ref name="wapo offlabel">{{cite news |first=Carrie |last=Johnson |url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/09/02/AR2009090201449_pf.html |title=In Settlement, A Warning To Drugmakers: Pfizer to Pay Record Penalty In Improper-Marketing Case |newspaper=[[The Washington Post]] |date=3 September 2009}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಜನವರಿ ೨೬ರಂದು, ಫಿಜರ್‌ ದೊಡ್ಡ ಔಷಧಿ ಕಂಪನಿ ವ್ಯೆತ್ಅನ್ನು US$೬೮ ಶತಕೋಟಿಗೆ ಖರೀದಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು, ಇದು ಹಣ, ಷೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸುವ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2009/01/26/business/26drug.html |title=Pfizer Agrees to Pay $68 Billion for Rival Drug Maker Wyeth |work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |date=January 26, 2009 |author=Andrew Ross Sorkin and Duff Wilson }}</ref> ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ೨೦೦೯ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೫ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು.<ref name="PfizerWyeth">{{cite web | url=http://www.pfizer.com/investors/shareholder_services/wyeth_transaction.jsp | title=Pfizer: Wyeth Transaction | publisher=Pfizer | accessdate=October 25, 2009 | archive-date=ಮೇ 24, 2013 | archive-url=https://web.archive.org/web/20130524174306/http://www.pfizer.com/investors/shareholder_services/wyeth_transaction.jsp | url-status=dead }}</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಫಿಜರ್‌ ಕಂಪನಿಗೆ ಆ ಹೆಸರನ್ನು ಜರ್ಮನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿಗಳಾದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಫಿಜರ್‌ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎರ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್‌‌ರ (ಅವರು ಮೂಲತಃ ಜರ್ಮನಿಯ ಲುಡ್ವಿಗ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ನವರು) ನಂತರ ಇಡಲಾಯಿತು. ಅವರು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳ ವ್ಯವಹಾರ '''ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಫಿಜರ್‌ ಆಂಡ್ ಕಂಪನಿ''' ಯನ್ನು ೧೮೪೯ರಲ್ಲಿ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ನ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌‌ನ ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಟ್ಲೆಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌<ref name="Citycyclopedia">ಕೆನ್ನೆತ್ T. ಜಾಕ್ಸನ್. [yalepress.yale.edu/yupbooks/book.asp?isbn= 9780300055368 ''ದಿ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೊಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಸಿಟಿ'' ]. ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿ: ಯಾಲೆ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್; ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೯೫. P. ೨೬೧. ISBN ೯೭೮-೦೩೦೦೦೫೫೩೬೮</ref> ಛೇದಿಸುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡವೊಂದರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ಯಾಂಟೋನಿನ್ ಎಂಬ ಪರೋಪಜೀವಿ-ನಿರೋಧಕವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದರು. ಇದು ತಕ್ಷಣದಲ್ಲೇ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಆದರೆ ಇದು ೧೮೮೦ರಲ್ಲಿ ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಫಿಜರ್‌ನ ನಿಜವಾದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಫಿಜರ್‌ ಹ್ಯಾರಿಸನ್ ಅವೆನ್ಯೂ, ಗೆರ್ರಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಮತ್ತು ಫ್ಲಶಿಂಗ್ ಅವೆನ್ಯೂವಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಭೂಮಿ ಖರೀದಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು. ಆ ಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಫಿಜರ್‌ ೨೦೦೫ರವರೆಗೆ ಬಳಸಿತು, ನಂತರ ಅದು ಅದರ ಮೂಲ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಅನೇಕ ಇತರೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಚ್ಚಿತು. ಫಿಜರ್‌ ಅದರ ಮೂಲ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಮ್ಯಾನ್ಹ್ಯಾಟನ್‌ನ ೮೧ ಮೈಡನ್ ಲೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.<ref name="Citycyclopedia" /> ೧೯೦೬ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಒಟ್ಟು ಮಾರಾಟವು ಸುಮಾರು $೩ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟಿತ್ತು. ವಿಶ್ವ ಸಮರ I ಫಿಜರ್‌ ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ತಯಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಇಟಲಿಯಿಂದ ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಸಿಟ್ರೇಟ್‌‌ನ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಂಪನಿಯು ಅದರ ಪರ್ಯಾಯ ಪೂರೈಕೆಗಾಗಿ ಹುಡುಕಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಫಿಜರ್‌ ರಾಸಾಯನಿಕ ತಜ್ಞರು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲವಾಗಿ ಕಿಣ್ವನಕ್ಕೆ ಗುರಿಪಡಿಸುವ ಶಿಲೀಂಧ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರು ೧೯೧೯ರಲ್ಲಿ ಈ ಮೂಲದಿಂದ ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಮ್ಲವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ ಲಾಭ ಪಡೆಯಲು ಸಮರ್ಥರಾದರು. ಆ ಮೂಲಕ ಫಿಜರ್‌ ಕಿಣ್ವನದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ನೈಪುಣ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ಈ ನೈಪುಣ್ಯತೆಯನ್ನು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಸಮರ II]]ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ U.S. ಸರ್ಕಾರದ ಅವಶ್ಯಕತೆಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‌‌ನ ಉತ್ಪತ್ತಿಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ [[ಪ್ರತಿಜೀವಿಕ|ಪ್ರತಿಜೀವಕ]]ವು ಗಾಯಗೊಂಡ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ-ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ D-ಡೇಯ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ದಡದ ಕಡೆಗೆ ಹೋದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‌ಅನ್ನು ಫಿಜರ್ ತಯಾರಿಸಿತು‌. ಪೆನಿಸಿಲಿನ್‌ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ನಂತರ ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ ಪೆನಿಸಿಲಿನ್ ತುಂಬಾ ಅಗ್ಗವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಫಿಜರ್ ಅದರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ ೧೯೪೦ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಫಿಜರ್‌ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲಾಭದ ಪ್ರಬಲತೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಸ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಟೆರ್ರಾಮೈಸಿನ್‌‌ನ (ಆಸ್ಕಿಟೆಟ್ರಾಸೈಕ್ಲಿನ್) ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರೀಕರಣವು ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಫಿಜರ್‌ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಸಣ್ಣ ಮಟ್ಟ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಸಂಶೋಧನಾ-ಆಧಾರಿತ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಬಲಾವಣೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಫಿಜರ್‌ ಅದರ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಕಿಣ್ವನದಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಮಾಡುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವರ್ಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಮೂಲಕ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಫಿಜರ್‌ ೧೯೫೯ರಲ್ಲಿ ೭೦೦-ಎಕರೆಯ ಪ್ರಾಣಿಸಾಕಣೆ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಇಂಡಿಯಾನದ ಟೆರ್ರೆ ಹಾಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ೧೯೫೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಫಿಜರ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಬೆಲ್ಜಿಯಂ, ಬ್ರೆಜಿಲ್‌, ಕೆನಡಾ, ಕ್ಯೂಬಾ, ಇರಾನ್, ಮೆಕ್ಸಿಕೊ, ಪನಾಮ, ಪ್ಯುಯೆರ್ಟೊ ರಿಕೊ, ಟರ್ಕಿ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ಮೊದಲಾದೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಂಪನಿಯು ಅದರ ಔಷಧಿಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ನ ಗ್ರೋಟನ್‌ನ ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು. ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ಫಿಜರ್‌ ಫೆಲ್ಡೆನ್‌ (ಪಿರೋಕ್ಸಿಕಮ್‌)ಅನ್ನು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ ತಂದಿತು. ಇದು ಉರಿಯೂತ-ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಔಷಧಿಯಾಗಿದ್ದು, ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಒಂದು ಶತಕೋಟಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನು ತಲುಪಿದ ಫಿಜರ್‌ನ ಮೊದಲ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ೧೯೮೦ ಮತ್ತು ೧೯೯೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಫಿಜರ್‌ ಜೊಲೋಫ್ಟ್‌, ಲಿಪಿಟರ್‌, ನೋರ್ವಾಸ್ಕ್‌, ಜಿತ್ರೊಮ್ಯಾಕ್ಸ್, ಅರಿಸೆಪ್ಟ್, ಡಿಫ್ಲುಕ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ವಯಾಗ್ರ ಮೊದಲಾದ ಔಷಧಿಗಳ ಆವಿಷ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿತು. ಫಿಜರ್‌ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ವಾರ್ನರ್-ಲ್ಯಾಂಬರ್ಟ್ (೨೦೦೦) ಫಾರ್ಮೇಶಿಯ (೨೦೦೩) ಮತ್ತು ವ್ಯೆತ್ (೨೦೦೯) ಮೊದಲಾದವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ವೀಕ್‌‌ನ ೨೦೧೦ರ ಜುಲೈ ತಿಂಗಳ ಲೇಖನವೊಂದು, ಅಪರಾಧದ ಆರೋಪದ ಬದಲಿಗೆ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಸಿವಿಲ್</span> ದಾವೆಗಳನ್ನು ಹೂಡುವ ಮೂಲಕ ನಕಲಿ ಔಷಧಿ ತಯಾರಕರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವಲ್ಲಿ ಫಿಜರ್‌ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ಸು ಕಂಡಿದೆ ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. ವಂಚನೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಮತ್ತು ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಾಗಿ ಸಿವಿಲ್ ದಾವೆಗಳನ್ನು ಹೂಡಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲು ಫಿಜರ್‌ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಸುಂಕದ ಖಾತೆ ಮತ್ತು ನಾರ್ಕೊಟಿಕ್ ತಜ್ಞರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದೆ. ೨೦೦೭ರಿಂದ ಫಿಜರ್‌ ತನಿಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಶುಲ್ಕಗಳಿಗಾಗಿ $೩.೩ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ. ನಂತರ ಸುಮಾರು $೫.೧ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಮತ್ತೆ $೫ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟನ್ನು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿರುವ ಕೇಸ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಮೀಸಲಿರಿಸಿದೆ.<ref>http://www.businessweek.com/magazine/content/೧೦_೨೯/b೪೧೮೭೦೨೧೯೮೮೨೯೭.htm</ref> ==ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆ== [[File:Pfizer world HQ jeh.JPG|thumb|ಫಿಜರ್‌‌ನ ವಿಶ್ವ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ]] ಫಿಜರ್‌‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಮಂಡಳಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸದಸ್ಯರೆಂದರೆ: ಮೈಕೆಲ್ S. ಬ್ರೌನ್, M. ಆಂಥೋನಿ ಬರ್ನ್ಸ್, ರಾಬರ್ಟ್ ಬರ್ಟ್, ಡಾನ್ ಕಾರ್ನ್‌ವೆಲ್, ವಿಲಿಯಂ H. ಗ್ರೇ, ಫ್ರಾನ್ಸಸ್ D. ಫರ್ಗ್ಯುಸನ್, ಕಾನ್ಸ್ಟಾನ್ಸ್ ಹಾರ್ನರ್, ವಿಲಿಯಂ R. ಹೋವೆಲ್, ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೆ ಐಕೆನ್ಬೆರಿ, ಜೆಫ್ ಕಿಂಡ್ಲರ್ (ಅಧ್ಯಕ್ಷ), ಜಾರ್ಜ್ ಲಾರ್ಚ್, ಜಾನ್ P. ಮ್ಯಾಸ್ಕೊಟ್ಟೆ, ಡ್ಯಾನ ಮೆಡ್, ರುತ್ J. ಸೈಮನ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಟೀರೆ. * ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ (CEO) ಮತ್ತು ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ: ಜೆಫ್ ಕಿಂಡ್ಲರ್ * ಮುಖ್ಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಅಧಿಕಾರಿ (CFO) ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ: ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ A. ಡಿಅಮೆಲಿಯೊ * ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ: ಡೇವಿಡ್ L. ಶೆಡ್ಲಾರ್ಜ್ * ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹಾಗೂ ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ: ವಿಲಿಯಂ R. ರಿಂಗೊ ಜೂನಿಯರ್ * ಜನರಲ್ ಕೌನ್ಸೆಲ್, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸೆಕ್ರೆಟರಿ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ: ಆಮಿ W. ಸ್ಕುಲ್ಮ್ಯಾನ್ * ಮುಖ್ಯ ಸಂವಹನ ಅಧಿಕಾರಿ (CCO) ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ: ಸ್ಯಾಲಿ ಸುಸ್ಮ್ಯಾನ್ * ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಔಷಧಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ: ಅಯನ್ ರೀಡ್ * ಗ್ಲೋಬಲ್ R&amp;Dಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ: ಮಾರ್ಟಿನ್ ಮ್ಯಾಕೆ * ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷ – ಫಿಜರ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರಿಂಗ್: ನಟೇಲ್ S. ರಿಕ್ಕಿಯಾರ್ಡಿ * ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷೆ – ವರ್ಲ್ಡ್‌ವೈಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್: ಮೇರಿ S. ಮ್ಯಾಕ್‌ಲಿಯಾಡ್ * U.S.ನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ, ಆಂಕಾಲಜಿ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಯುನಿಟ್: ಎಲಿಜಬೆತ್ ಬ್ಯಾರೆಟ್ಟ್ ಫಿಜರ್‌ ನಾಲ್ಕು ವಿಭಾಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಹ್ಯೂಮನ್ ಹೆಲ್ತ್ (೨೦೦೫ರ ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ $೪೪.೨೮B), ಕನ್ಯೂಮರ್ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್ (೨೦೦೫ರ ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ $೩.೮೭B), ಆನಿಮಲ್ ಹೆಲ್ತ್ (೨೦೦೫ರ ಮಾರಾಟಗಳಲ್ಲಿ $೨.೨B) ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಗ್ರೂಪ್ಸ್ (ಇದು ಕಾನೂನು, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು HRಅನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ).{{Citation needed|date=December 2009}} ೨೦೦೬ರ ಜೂನ್ ೨೬ರಂದು, ಫಿಜರ್‌ ಅದರ ಕನ್ಸೂಮರ್ ಹೆಲ್ತ್‌ಕೇರ್‌ ಘಟಕವನ್ನು (ಲಿಸ್ಟರಿನ್‌, ನಿಕೋರೆಟ್ಟೆ, ವಿಸಿನ್, ಸುಡಾಫೆಡ್ ಮತ್ತು ನಿಯೋಸ್ಪೊರಿನ್ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ತಯಾರಕ) ಜಾನ್ಸನ್ ಆಂಡ್ ಜಾನ್ಸನ್‌‌ಗೆ $೧೬.೬ ಶತಕೋಟಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.newsmax.com/money/archives/articles/2006/6/26/082230.cfm|date=June 26, 2006|title=Johnson & Johnson to Buy Pfizer Unit|accessdate=2007-07-19|publisher=MoneyNews.com|archive-date=2010-07-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20100731002808/http://www.newsmax.com/money/archives/articles/2006/6/26/082230.cfm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite press release | url = http://www.investor.jnj.com/releaseDetail.cfm?releaseid=223093 | title = Johnson & Johnson Completes Acquisition Of Pfizer Consumer Healthcare | publisher = [[Johnson & Johnson]] | date = December 20, 2006 | access-date = ಅಕ್ಟೋಬರ್ 19, 2010 | archive-date = ಮೇ 5, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110505022552/http://www.investor.jnj.com/releasedetail.cfm?ReleaseID=223093 | url-status = dead }}</ref><ref> {{cite news | url = https://www.nytimes.com/2006/06/27/business/27johnson.html | title = Johnson & Johnson Buys Pfizer Unit for $16.6 Billion | author = STEPHANIE SAUL | date = June 27, 2006 | work=The New York Times }}</ref> == ವಿಲೀನಗಳು == ===ವಾರ್ನರ್-ಲ್ಯಾಂಬರ್ಟ್‌ / ಪಾರ್ಕೆ-ಡೇವಿಸ್‌ / ಎಗೌರನ್‌=== ವಾರ್ನರ್-ಲ್ಯಾಂಬರ್ಟ್‌ಅನ್ನು ೧೮೫೬ರಲ್ಲಿ ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಔಷಧಿ ವಿಲಿಯಂ R. ವಾರ್ನರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಮಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ಕವಚ ಹಾಕುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಿದುದು ವಾರ್ನರ್‌ಗೆ ಸ್ಮಿತ್ಸೋನಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿತು. ಪಾರ್ಕೆ-ಡೇವಿಸ್‌ ೧೮೬೬ರಲ್ಲಿ ಡೆಟ್ರೋಯಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹರ್ವೆ ಪಾರ್ಕೆ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಡೇವಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ವಾರ್ನರ್-ಲ್ಯಾಂಬರ್ಟ್‌ ೧೯೭೬ರಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಕೆ-ಡೇವಿಸ್‌ರ ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್ ಸೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಎಗೌರನ್‌ಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಫಿಜರ್‌ ವಾರ್ನರ್-ಲ್ಯಾಂಬರ್ಟ್‌ನ ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>ಫಿಜರ್‌, [http://www.pfizer.com/about/history/pfizer_warner_lambert.jsp 2000: ಫಿಜರ್‌ ಜಾಯ್ನ್ಸ್ ಫೋರ್ಸಸ್ ವಿದ್ ವಾರ್ನರ್-ಲ್ಯಾಂಬರ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130524182325/http://www.pfizer.com/about/history/pfizer_warner_lambert.jsp |date=2013-05-24 }}, ೨೦೧೦ರ ಎಪ್ರಿಲ್ ೭ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref> ===ಫಾರ್ಮೇಶಿಯಾ / ಅಪ್‌ಜಾನ್‌ / ಸೀರ್ಲೆ=== {{Unreferenced section|date=December 2009}} ಸೀರ್ಲೆಯು ನೆಬ್ರಾಸ್ಕದ ಒಮಾಹದಲ್ಲಿ ೧೮೮೮ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಗಿಡೆಯಾನ್ ಡೇನಿಯಲ್ ಸೀರ್ಲೆಯು ಇದರ ಸ್ಥಾಪಕನು. ೧೯೦೮ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಂಪನಿಯು ಚಿಕಾಗೊದಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತವಾಯಿತು. ೧೯೪೧ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಂಪನಿಯು ಅದರ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿನೋಯಿಸ್‌ನ ಸ್ಕೋಕಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಇದನ್ನು ೧೯೮೫ರಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್‍‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮೊನ್ಸಾಂಟೊ ಕಂಪನಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಪ್‌ಜಾನ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಔಷಧಿ ತಯಾರಿಸುವ ವ್ಯವಹಾರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಮಿಚಿಗನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಯ ೧೮೭೫ರ ಪದವೀಧರ ವಿಲಿಯಂ E. ಅಪ್‌ಜಾನ್‌ ೧೮೮೬ರಲ್ಲಿ ಮಿಚಿಗನ್‌ನ ಕಾಲಮಾಜೂದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಈ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ಸುಲಭವಾಗಿ ಜೀರ್ಣವಾಗುವ ಚೂರ್ಣ್ಯ ಮಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ, ಅಪ್‌ಜಾನ್‌ ಫಾರ್ಮೇಶಿಯಾ ಒಂದಿಗೆ ಐಕ್ಯಗೊಂಡು ಹೊಸ ಫಾರ್ಮೇಶಿಯಾ ಆಂಡ್ ಅಪ್‌ಜಾನ್‌ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಫಾರ್ಮೇಶಿಯಾ ಆಂಡ್ ಅಪ್‌ಜಾನ್, ಮೊನ್ಸಾಂಟೊ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಅದರ G.D. ಸೀರ್ಲೆ ಘಟಕದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಫಾರ್ಮೇಶಿಯಾ ೨೦೦೦ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಯಿತು. ಈ ಐಕ್ಯಗೊಂಡ ಕಂಪನಿಯು ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಪೀಪ್ಯಾಕ್‌ನಲ್ಲಿತ್ತು. ಫಿಜರ್‌ನ ಗಳಿಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೃಷಿ ವಿಭಾಗವು ಫಾರ್ಮೇಶಿಯಾದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಮೊನ್ಸಾಂಟೊ ಆಯಿತು. ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ, ಫಿಜರ್‌ ಫಾರ್ಮೇಶಿಯಾದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. ಈ ವಿಲೀನವನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನವೊಂದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೆಲೆಬ್ರೆಕ್ಸ್ (ಸೆಲೆಕೋಕ್ಸಿಬ್‌), COX-೨ ಪ್ರತಿರೋಧಕವು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸೀರ್ಲೆ (ಫಾರ್ಮೇಶಿಯಾದಿಂದ ಪಡೆದ) ಮತ್ತು ಫಿಜರ್‌ನಿಂದ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು‌. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಫಿಜರ್‌ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಪುನಃರೂಪಿಸುವ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮುಚ್ಚಿದವು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಉದ್ಯೋಗ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು: ಟೆರ್ರೆ ಹಾಟೆ, IN; ಹಾಲೆಂಡ್‌, MI; ಗ್ರೋಟನ್‌, CT; ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್, NY; ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್, UK ಮತ್ತು ಪ್ಯುಯೆರ್ಟೊ ರಿಕೊ. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ, ಫಿಜರ್‌ ಕಾಲಮಾಜೂವಿನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ೨೭೫ ಉದ್ಯೋಗ ಕಡಿತಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಕಾಲಮಾಜೂ ಹಿಂದೆ ಅಪ್‌ಜಾನ್‌ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ===SUGEN=== {{Refimprove|section|date=December 2009}} ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗುವ '''SUGEN''' ೧೯೯೧ರಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ರೆಡ್‌ವುಡ್ ಸಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಇದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಜೋಸೆಫ್ ಸ್ಕ್ಲೆಸ್ಸಿಂಗರ್ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪ್ಲ್ಯಾಂಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಬಯೋಕೆಮೆಸ್ಟ್ರಿಯ ಆಕ್ಸೆಲ್ ಉಲ್ರಿಚ್ ಹಾಗೂ ಮೂರನೇ ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕನಾದ ಸ್ಟೀವನ್ ಈವನ್ಸ್-ಫ್ರೆಕೆ ಒಂದಿಗಿನ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. SUGEN ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ಕ್ಲೆಸ್ಸಿಂಗರ್‌ನ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರ "S" ಮತ್ತು ಉಲ್ರಿಚ್‌ನ ಮೊದಲ ಅಕ್ಷರ "U"ಅನ್ನು ಜೈವಿಕ-ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕಂಪನಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ "GEN" ("GENetics" ಅಥವಾ "GENesis"ಗಳ ಸಣ್ಣ-ಪದ) ಎಂಬ ಉತ್ತರ-ಪದದೊಂದಿದಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್|ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌]]ಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಜೀವಕೋಶಗಳೊಳಗೆ ಸಂಜ್ಞೆ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಸರಣಿಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈ ಕಂಪನಿಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾಸರಣಿಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ATP ಸಣ್ಣ-ಅಣು ಕೀನೇಸ್ ಪ್ರತಿರೋಧಕಗಳನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಫಾರ್ಮೇಶಿಯಾವು ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ SUGENಅನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ಇದು ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ಮೊನ್ಸಾಂಟೊ ಕಂಪನಿಯ ಔಷಧಿಯ ವಿಭಾಗದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಫಿಜರ್‌ನಿಂದ ಖರೀದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ೧೯೯೯ರಲ್ಲಿ ಫಾರ್ಮೇಶಿಯಾ SUGENನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಕರುಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ - [[:Image:SU5416.png|SU5416]] (ಸೆಮಾಕ್ಸನಿಬ್) ಮತ್ತು [[:Image:SU6668.png|SU6668]]; ಆ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿಂತರೂ, [[:Image:SU11248.png|SU11248]] ಹೆಸರಿನ ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಯುಕ್ತವು ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಫಿಜರ್ ಕಂಪನಿಯು ಫಾರ್ಮೇಶಿಯಾವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದ ನಂತರ ಪುನಃರಚಿಸುವ ಭಾಗವಾಗಿ SUGENನ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಿದವು. ಗಳಿಕೆಗಾಗಿ SUGEN ಸಂಯುಕ್ತಗಳಾದ SU೧೧೨೪೮ ಮತ್ತು SU೧೪೮೧೩ ಫಿಜರ್‌ನ ಮಾರಾಟ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದವು.<ref name="sugen">ಫಿಜರ್‌ (೨೦೦೩). ''[http://www.pfizer.com/pfizer/are/investors_reports/annual_2003/review/index.jsp ಆನ್ವಲ್ ರಿವ್ಯೂ 2003].'' ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿ. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060324225525/https://www.pfizer.com/pfizer/are/investors_reports/annual_2003/review/index.jsp |date=2006-03-24 }}</ref><ref name="sugenorigin">ಸ್ಕ್ಲೆಸ್ಸಿಂಗರ್, ಜೋಸೆಫ್ (೨೦೦೫). [http://www.the-scientist.com/2005/4/11/17/1 "SU11248: ಜೆನೆಸಿಸ್ ಆಫ್ ಎ ನ್ಯೂ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಡ್ರಗ್".] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100915101050/http://www.the-scientist.com/2005/4/11/17/1/ |date=2010-09-15 }} ''ದಿ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್'' '''೧೯''' (೭):೧೭–೨೪. (ಚಂದಾ ಅಗತ್ಯವಿದೆ)</ref> ೨೦೦೬ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ SU೧೧೨೪೮, GIST ಮತ್ತು RCC ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಬಳಕೆಗಾಗಿ U.S. ಫುಡ್ ಆಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ (FDA)ನಿಂದ ಅಂಗೀಕಾರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಈಗ ಸ್ಯೂಟೆಂಟ್ (ಸ್ಯೂನಿಟಿನಿಬ್) ಆಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಯೂಟೆಂಟ್ಅನ್ನು ಇಟಲಿಯ ಅಸ್ಕೋಲಿ ಪಿಸೆನೊದ ಪ್ಲ್ಯಾಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ವ್ಯೆತ್=== ೨೦೦೯ರ ಜನವರಿ ೨೬ರಂದು ಎರಡು ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವಿನ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯದ ಮಾತುಕತೆಗಳ ನಂತರ, ಫಿಜರ್‌ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಂದ US$೨೨.೫ ಶತಕೋಟಿ ಸಾಲಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ US$೬೮ ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಹಣ, ಷೇರುಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಔಷಧಿವಸ್ತುಗಳ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ವ್ಯೆತ್ಅನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಈ ವ್ಯವಹಾರ ಒಪ್ಪಂದವು ಫಿಜರ್‌ಅನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ವಿಲೀನಗೊಂಡ ಕಂಪನಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು US$೨೦ ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಲಾಭ ಗಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ೨೦೦೬ರ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ US$೭೦ ಶತಕೋಟಿಯ ಒಪ್ಪಂದದೊಂದಿಗೆ AT&amp;T ಮತ್ತು ಬೆಲ್‌ಸೌತ್‌ ಒಂದಿಗೆ ಒಂದುಗೂಡಿತು.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/01/26/business/26drug.html ಫಿಜರ್‌ ಅಗ್ರೀಸ್ ಟು ಪೇ $68 ಬಿಲಿಯನ್ ಫಾರ್ ರೈವಲ್ ಡ್ರಗ್ ಮೇಕರ್ ವ್ಯೆತ್] - ಆಂಡ್ರಿವ್ ರೋಸ್ ಸೋರ್ಕಿನ್ ಮತ್ತು ಡಫ್ ವಿಲ್ಸನ್. ಜನವರಿ ೨೬, ೨೦೦೯. ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌''</ref> ಈ ವೀಲಿನದ ನಂತರ ವ್ಯೆತ್‌ನ ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂಡವು ಅದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತದೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಐಕ್ಯಗೊಂಡ ಕಂಪನಿಯು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ US$೪ ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟನ್ನು ಉಳಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೆ ಒಪ್ಪಂದದ ಭಾಗವಾಗಿ, ಎರಡೂ ಕಂಪನಿಗಳು ವಿದೇಶಿ ಮೂಲಗಳ ಶತಕೋಟಿ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಒಟ್ಟು ಆದಾಯವನ್ನು ಸ್ವದೇಶ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಬೇಕು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ತೆರಿಗೆ ನಷ್ಟಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗಳಿಕೆಯು ೨೦೦೯ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೫ರಂದು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು, ಇದು ವ್ಯೆತ್ಅನ್ನು ಫಿಜರ್‌ನ ಸಂಪೂರ್ಣ-ಮಾಲಿಕತ್ವದ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="PfizerWyeth" /> ====ವಿಲೀನದ ಬಗೆಗಿನ ಟೀಕೆಗಳು==== ವಿಲೀನವು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಗ್ಯಾರಿ ಪಿಸಾನೊ ದಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ ಜರ್ನಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೀಗೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ: <blockquote>ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ವಿಲೀನಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪಾದನೆಗಳ ದಾಖಲೆಯು ಉತ್ತಮವಾದುದಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರರ ಸಂಪತ್ತು ನಾಶವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>[http://industry.bnet.com/pharma/1000627/the-pfizer-wyeth-deal-worst-case-scenario/ ದಿ ಫಿಜರ್‌–ವ್ಯೆತ್ ಡೀಲ್ ವರ್ಸ್ಟ್-ಕೇಸ್ ಸೀನರಿಯೊ] - ಜಿಮ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ | ಜನವರಿ ೨೩, ೨೦೦೯ – BNET</ref></blockquote> ವಾರ್ನರ್-ಲ್ಯಾಂಬರ್ಟ್‌ ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮೇಶಿಯಾದ ವಿಲೀನವು ಪಾಲುದಾರರಿಗೆ ಲಾಭಗಳನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ವ್ಯೆತ್–ಫಿಜರ್‌ ಐಕ್ಯದಿಂದ ಯಾರು ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಮರ್ಶಕರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="Matthew">ಮ್ಯಾಥಿವ್ ಕಾರ್ನಿಟ್ಸ್‌ಚ್ನಿಗ್ ಮತ್ತು ಜೊನಾತನ್ D. ರಾಕ್‌ಆಫ್. (೨೦೦೯, ಜನವರಿ ೨೩). ಫಿಜರ್‌ ಇನ್ ಟಾಕ್ಸ್ ಟು ಬೈ ವ್ಯೆತ್. ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್ (ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಆವೃತ್ತಿ), ಪುಟ. A.೧. ೨೦೧೦ರ ಮಾರ್ಚ್ ೭ರಂದು ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್‌ನಿಂದ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. (ದಾಖಲೆಯ ID: ೧೬೩೧೨೮೦೦೪೧).</ref> ===ಟಾರ್ಸೆಟ್ರಾಪಿಬ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ=== HDL ಅಥವಾ "ಉತ್ತಮ ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್"‌ನ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮತ್ತು ಹೃದಯ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ LDLಅನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಔಷಧಿ ಟಾರ್ಸೆಟ್ರಾಪಿಬ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ೨೦೦೬ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ೧೫,೦೦೦ ಮಂದಿ ರೋಗಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಹಂತ III ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ರೋಗಿಗಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು ಹಾಗೂ ಲಿಪಿಟರ್‌ ಒಂದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇವಿಸಿದವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಟಾರ್ಸೆಟ್ರಾಪಿಬ್ ಮತ್ತು ಲಿಪಿಟರ್‌ ಎರಡನ್ನೂ ಸೇವಿಸಿದ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ೬೦%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾವಿನ ಸಂಭಾವ್ಯತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಈ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಂದ ಲಿಪಿಟರ್‌ನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಲಹೆ ಸೂಚನೆಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಫಿಜರ್‌ ಈ ವಿಫಲಗೊಂಡ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ವ್ಯಯಿಸಿದ ಸುಮಾರು $೧ ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಹಣ ನಷ್ಟವಾಗಿ ಹೋಯಿತು ಮತ್ತು ಅನಂತರ ಈ ಕಂಪನಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮೌಲ್ಯವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಸಿಯಿತು.<ref>[https://www.nytimes.com/2006/12/05/health/05pfizer.html?_r=1&amp;oref=slogin ಫಿಜರ್‌ ಶೇರ್ಸ್ ಪ್ಲಮ್ಮೆಟ್ ಆನ್ ಲಾಸ್ ಆಫ್ ಎ ಪ್ರಾಮಿಸಿಂಗ್ ಹಾರ್ಟ್ ಡ್ರಗ್] - ಅಲೆಕ್ಸ್ ಬೆರೆನ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಆಂಡ್ರಿವ್ ಪೊ ೫, ೨೦೦೬. ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಟೈಮ್ಸ್‌''</ref><ref name="Berenson 20061203">{{cite news |first=Alex |last=Berenson |title=Pfizer Ends Studies on Drug for Heart Disease |url=https://www.nytimes.com/2006/12/03/health/03pfizer.html?_r=1&th&emc=th&oref=slogin |newspaper=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |date=December 3, 2006 |accessdate=2006-12-03 }}</ref><ref>{{cite news |author=Theresa Agovino (Associated Press) |title=Pfizer ends cholesterol drug development |url=https://news.yahoo.com/s/ap/20061203/ap_on_he_me/pfizer_cholesterol_drug_5&printer=1 |publisher=Yahoo! News |date=December 3, 2006 |accessdate=2006-12-03 }}{{Dead link|date=December 2009}} ''ಈಚ್ ಸ್ಟಡಿ ಆರ್ಮ್ (ಟಾರ್ಸೆಟ್ರಾಪಿಬ್ + ಲಿಪಿಟರ್ ವರ್ಸಸ್ ಲಿಪಿಟರ್ ಎಲೋನ್) ಹಾಡ್ ೭೫೦೦ ಪೇಶಂಟ್ಸ್ ಎನ್ರೋಲ್ಡ್; ೫೧ ಡೆತ್ಸ್ ವರ್ ಅಬ್ಸರ್ವ್ಡ್ ಇನ್ ದಿ ಲಿಪಿಟರ್ ಎಲೋನ್ ಆರ್ಮ್, ವೈಲ್ ೮೨ ಡೆತ್ಸ್ ಅಕ್ಕರ್ಡ್ ಇನ್ ದಿ ಟಾರ್ಸೆಟ್ರಾಪಿಬ್ + ಲಿಪಿಟರ್ ಆರ್ಮ್.''</ref> ==ಔಷಧಿಗಳು== ಕೆಳಗಿನ ಪಟ್ಟಿಯು ಈ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಔಷಧಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆಳಗೆ ತೋರಿಸಿದ ಹೆಸರುಗಳೆಲ್ಲವೂ ಫಿಜರ್‌ ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್‌ನ ಟ್ರೇಡ್‌ಮಾರ್ಕ್‌ನಿಂದ ದಾಖಲಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.pfizer.com/products/rx/prescription.jsp|publisher=Pfizer Inc|title=Pfizer Prescription Products|accessdate=2010-03-09|archive-date=2010-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20100127091242/http://www.pfizer.com/products/rx/prescription.jsp|url-status=dead}}</ref> {{Div col|cols=4}} * ಅಕ್ಯುಪ್ರಿಲ್ (ಕ್ವಿನಾಪ್ರಿಲ್) - ಅಧಿಕ ರಕ್ತದೊತ್ತಡ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ. * ಅರಿಸೆಪ್ಟ್ (ಡಾನೆಪೆಜಿಲ್) - ಆಲ್ಜೈಮರ್‌ನ ರೋಗಕ್ಕಾಗಿ. * ಅಗ್ರೊಮಾಸಿನ್ (ಎಕ್ಸೆಮೆಸ್ಟೇನ್) - ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಮಹಿಳೆಯರ [[ಆಸ್ಟಿಯೊಪೊರೋಸಿಸ್‌|ಅಸ್ಥಿರಂಧ್ರತೆ]] ಮತ್ತು ಮುಟ್ಟುತೀರುವೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು. * ಬೆಕ್ಸ್ಟ್ರಾ (ವಾಲ್ಡೆಕೋಕ್ಸಿಬ್) - [[ಸಂಧಿವಾತ|ಸಂಧಿವಾತಕ್ಕಾಗಿ]]. * ಕ್ಯಾಡ್ವೆಟ್ (ಅಮ್ಲೋಡಿಪಿನ್) ಮತ್ತು (ಅಟೋರ್ವಸ್ಟಾಟಿನ್‌) - [[ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌|ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್]] ಮತ್ತು ಅಧಿಕ-ರಕ್ತದೊತ್ತಡಕ್ಕಾಗಿ. * ಕ್ಯಾಂಪ್ಟೋಸರ್ (ಇರಿನೊಟೆಕಾನ್) - [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ-ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಅಂಶಗಳಿಗಾಗಿ. * ಸೆಲೆಬ್ರೆಕ್ಸ್‌ (ಸೆಲೆಕೋಕ್ಸಿಬ್‌) - [[ಸಂಧಿವಾತ|ಸಂಧಿವಾತಕ್ಕಾಗಿ]]. * ಚಾಂಟಿಕ್ಸ್/ಚಾಂಪಿಕ್ಸ್ (ವ್ಯಾರೆನಿಕ್ಲೈನ್) - ನಿಕೋಟಿನಿಕ್ ಆಗನಿಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಟಿನ್-ವಿರೋಧ ಔಷಧಿಗಳಿಗಾಗಿ. * ಸೆಫೋಬಿಡ್ - ಸೆಫಾಲೋಸ್ಪೊರಿನ್ ಪ್ರತಿಜೀವಕ. * ಡೆಪೊ-ಮೆಡ್ರಾಲ್ (ಮೀಥೈಲ್‌ಪ್ರೆಡ್ನಿಸೊಲೋನೆ) - ಉಬ್ಬಸಕ್ಕಾಗಿ. * ಸೋಲು-ಮೆಡ್ರಾಲ್ (ಮೀಥೈಲ್‌ಪ್ರೆಡ್ನಿಸೊಲೋನೆ) - ಉಬ್ಬಸಕ್ಕಾಗಿ. * ಡೆಪೊ ಪ್ರೋವೆರ - ಸಂತಾನ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ. * ಡೆಟ್ರಾಲ್ ಮತ್ತು ಡೆಟ್ರಾಲ್ LA (ಟಾಲ್ಟೆರೋಡಿನ್) - ಮೂತ್ರ ಕೋಶ ನಿಯಂತ್ರಣ ತೊಂದರೆಗಳಿಗಾಗಿ. * ಡಿಫ್ಲುಕಾನ್ (ಫ್ಲುಕೋನಜೋಲ್) - ಶಿಲೀಂಧ್ರ-ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಔಷಧಿ. * ಎಲ್ಲೆನ್ಸ್ (ಎಪಿರುಬಿಸಿನ್) - [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]]‌ಗಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಔಷಧಿ. * ಎರಾಕ್ಸಿಸ್ (ಆನಿಡುಲಾಫಂಗಿನ್) - ಶಿಲೀಂಧ್ರ-ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಔಷಧಿ. * ಎಕ್ಸುಬೆರ (ಎಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಇನ್ಸುಲಿನ್) - ಮಧುಮೇಹ ಮತ್ತು ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿಗಾಗಿ. * ಫ್ಲ್ಯಾಗಿಲ್ (ಮೆಟ್ರೊನಿಡಜೋಲ್) - ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೋಸೋವದ ಸೋಂಕುಗಳಿಗಾಗಿ. * ಗೆನೋಟ್ರೋಪಿನ್ (ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಾರ್ಮೋನು) - ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. * ಗಿಯೊಡಾನ್ (ಜಿಪ್ರಸಿಡಾನ್) - [[ಸ್ಕಿಝೋಫ್ರೇನಿಯ|ಛಿದ್ರಮನಸ್ಕತೆ]] ಮತ್ತು ದ್ವಿಧ್ರುವಿ ರೋಗಕ್ಕಾಗಿ. * ಇನ್‌ಸ್ಪ್ರಾ (ಎಪ್ಲೆರೆನಾನ್) - ಮೂತ್ರವರ್ಧಕವಾಗಿ. * ಲಿಪಿಟರ್‌, ಸೋರ್ಟಿಸ್ (ಅಟೋರ್ವಸ್ಟಾಟಿನ್‌) - [[ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್‌|ಕೊಲೆಸ್ಟರಾಲ್]]‌ಗಾಗಿ. * ಲಿರಿಕಾ (ಪ್ರಿಗಾಬಲಿನ್) - ನರರೋಗದ ನೋವಿಗಾಗಿ. * ಮ್ಯಾಕ್ಯುಜೆನ್ (ಪೆಗಾಪ್ಟನಿಬ್) - ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ * ನೋರ್ವಾಸ್ಕ್‌ (ಆಮ್ಲೊಡಿಪಿನ್) - ಅಧಿಕ-ರಕ್ತದೊತ್ತಡಕ್ಕಾಗಿ * ನ್ಯೂರೊಂಟಿನ್ (ಗಾಬಪೆಂಟಿನ್) - ನರರೋಗದ ನೋವಿಗಾಗಿ. * ರೆಬಿಫ್ (ಇಂಟರ್‌ಫೆರಾನ್ ಬೀಟಾ-೧a) - ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಸ್ಕ್ಲೆರೋಸಿಸ್‌ಗಾಗಿ * ರೆಲ್ಪ್ಯಾಕ್ಸ್ (ಎಲಿಟ್ರಿಪ್ಟಾನ್) - ಸಲ್ಫೊನಮೈಡ್ ಗುಂಪಿನ ಮೈಗ್ರೇನ್‌ಗಾಗಿ. * ರೆಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟರ್‌ (ಡೆಲಾವರ್ಡಿನ್) - HIVಗಾಗಿ. * ಸೆಲ್ಜೆಂಟ್ರಿ (ಮರವಿರಾಕ್) - HIVಗಾಗಿ. * ಸೋಮವರ್ಟ್ (ಪೆಗ್ವಿಸೊಮಾಂಟ್) - ಅಕ್ರೊಮೆಗಾಲಿ(ದೈತ್ಯಾಂಗತೆ)ಗಾಗಿ. * ಸ್ಯುಟೆಂಟ್ (ಸ್ಯುನಿಟಿನಿಬ್) - [[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]]‌ಗಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಔಷಧಿ. * ಟಿಕೋಸಿನ್ (ಡೊಫೆಟಿಲೈಡ್) - ಹೃತ್ಕರ್ಣದ ಕಂಪನ ಮತ್ತು ಬಡಿತವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು * ವಿಫೆಂಡ್ (ವೋರಿಕೋನಜೋಲ್) - ಶಿಲೀಂಧ್ರ-ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಔಷಧಿ. * ವಯಾಗ್ರ (ಸಿಲ್ಡೆನಾಫಿಲ್) - ನಿಮಿರುವಿಕೆಯ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಗಾಗಿ. * ವಿರಸೆಪ್ಟ್ (ನೆಲ್ಪಿನಾವಿರ್) - [[ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ|AIDS]]ಗಾಗಿ. * ಕ್ಸಲಾಟನ್ (ಲಾಟನೊಪ್ರೋಸ್ಟ್) - ಗ್ಲಾಕೋಮಕ್ಕಾಗಿ * ಕ್ಸಾಲಕಮ್ ಲಾಟನೊಪ್ರೋಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಟಿಮೊಲಾಲ್ ಔಷಧಿ - ಗ್ಲಾಕೋಮಕ್ಕಾಗಿ * ಕ್ಸನ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ಸನ್ಯಾಕ್ಸ್ XR (ಆಲ್ಪ್ರಜೊಲಮ್) - ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಭಯದ ರೋಗಗಳಿಗೆ. * ಜೊಲೋಫ್ಟ್‌ (ಸೆರ್ಟ್ರಲಿನ್) - ಖಿನ್ನತೆ-ಶಮನಕಾರಿ. * ಜಿವೋಕ್ಸ್ (ಲೈನ್‌ಜೋಲಿಡ್) - ಪ್ರತಿಜೀವಕ. {{Div col end}} ==ಪ್ರಾಣಿ ಆರೋಗ್ಯ ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು== {{Unreferenced section|date=December 2009}} ಫಿಜರ್‌ ಕಂಪನಿ ತಯಾರಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿ-ಆರೋಗ್ಯ-ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ: {{Div col|cols=4}} *ಬೋವಿ-ಶೀಲ್ಡ್ ಗೋಲ್ಡ್ *ಸೆರೆನಿಯಾ *ಕಾನ್ವೆನಿಯಾ *ಡೆಕ್ಟೊಮ್ಯಾಕ್ಸ್ *ಡ್ರ್ಯಾಕ್ಸಿನ್ *ಎಕ್ಸೀಡ್ *ಎಕ್ಸೆನೆಲ್ *ಇನೊವೊಕಾಕ್ಸ್ *ಮೈಸಿಟ್ರಾಸಿನ್ *ಪಲ್ಲಾಡಿಯಾ *ಪರ್ಸ್ಯು *A೧೮೦ *ರೆವಲ್ಯೂಷನ್ ಪೆಟ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ *ರಿಮಡಿಲ್ *ಸಿಂಪ್ಲೆಸೆಫ್ *ಸ್ಲೆಂಟ್ರಾಲ್ *ಸಾಲಿಟ್ಯೂಡ್ IGR *ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಾಮಾಸ್ಟ್ *ಸ್ಟೆಲ್ಲಾಮ್ಯೂನ್ *ಸ್ಟ್ರೋಂಗ್‌ಹೋಲ್ಡ್ {{Div col end}} ==ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ದಾವೆ== ಫಿಜರ್‌ ಅದರ ಔಷಧೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಅನೇಕ ದಾವೆಗಳು ಮತ್ತು ಅದು ಐಕ್ಯಗೊಳಿಸಿದ ಕಂಪನಿಗಳ ಕುಟಿಲ ತಂತ್ರಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ.<ref name="2.3 nytimes">{{cite news |url=https://www.nytimes.com/2009/09/03/business/03health.html |title=Pfizer Pays $2.3 Billion to Settle Marketing Case |first=Gardiner |last=Harris |newspaper=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |date=September 3, 2009}}</ref><ref name="wapo offlabel" /><ref name="Pfizer agrees record fraud fine">{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8234533.stm|title=Pfizer agrees record fraud fine|publisher=BBC | date=September 2, 2009 | accessdate=May 22, 2010}}</ref> ===ಕೆಲೊ ಕೇಸ್=== ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌‌ನ ನ್ಯೂಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವ ಫಿಜರ್‌ನ ಆಸಕ್ತಿಯು U.S. ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲೊ v. ನ್ಯೂಲಂಡನ್ ಕೇಸ್‌ಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನ್ಯೂಲಂಡನ್‌ನ ಕೆಲೊ v. ಸಿಟಿಯ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ೨೦೦೫ರ ನಿರ್ಧಾರವು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ನೀಡಿತು,<ref>[http://www.law.cornell.edu/supct/html/04-108.ZO.html] ಕೆಲೊ v. ನ್ಯೂ ಲಂಡನ್: ಒಪೀನಿಯನ್ ಆಫ್ ದಿ ಕೋರ್ಟ್</ref> ಅಂದರೆ ಕಛೇರಿಗಳು, ಫಿಜರ್‌ ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್‌ನ ಹತ್ತಿರದ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ವರ್ಧಿಸಲು ಒಂದು ಹೋಟೆಲ್. ಆದರೆ ವ್ಯೆತ್ ವಿಲೀನದ ಮುಂಚಿತ-ಸೂಚನೆಯು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಫಿಜರ್‌ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ನ ನ್ಯೂಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅದರ ಸಂಶೋಧನಾ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಮುಚ್ಚಿ, ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೋಟನ್‌‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ===ಕ್ವಿಗ್ಲಿ ಕಂಪನಿ=== ಫಿಜರ್‌ ಕ್ವಿಗ್ಲಿಯನ್ನು ೧೯೬೮ರಲ್ಲಿ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಈ ವಿಭಾಗವು ಕನ್ಲಾರು-ಹೊಂದಿರುವ ನಿರೋಧನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ೧೯೭೦ರ ಆರಂಭದವರೆಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.quigleyreorg.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101021043007/http://www.quigleyreorg.com/ |date=2010-10-21 }} ಕ್ವಿಗ್ಲೆ ಕಂಪನಿ ರಿಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್</ref> ಕನ್ಲಾರಿಗೆ ತುತ್ತಾದವರು ಮತ್ತು ಫಿಜರ್‌ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿವೆ, ಇದು ಪ್ರಸ್ತುತದ ವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ೮೦ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮಂದಿಗೆ $೪೩೦ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ಫಿಜರ್‌ಗೆ ಸೂಚಿಸಿದೆ. ಇದು ಕನ್ಲಾರು-ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ $೫೩೫ ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವಂತೆಯೂ ಸೂಚಿಸಿದೆ, ಅದು ಫಿಜರ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ವಿಗ್ಲಿಯ ವಿರುದ್ಧ ದೂರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಭವಿಷ್ಯದ ವಾದಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತದ ಉಳಿದ ೨೦ ಪ್ರತಿಶತ ವಾದಿಗಳಿಗೆ ನಷ್ಟ ತುಂಬುತ್ತದೆ. ಸರಿದೂಗಿಸುವ ವ್ಯವಹಾರವು ಒಟ್ಟಿಗೆ $೯೬೫ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಮೌಲ್ಯದ್ದಾಗಿದೆ. ಆ $೫೩೫ ದಶಲಕ್ಷದಲ್ಲಿ $೪೦೫ ದಶಲಕ್ಷವು ಫಿಜರ್‌ನ ೪೦-ವರ್ಷದ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ $೧೦೦ ದಶಲಕ್ಷವು ವಿಮಾ ಪಾಲಿಸಿಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ===ಬ್ಜೋರ್ಕ್-ಶಿಲೆ ಹೃದಯದ ಕವಾಟ=== ಫಿಜರ್‌ ಶಿಲೆಯನ್ನು ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಬ್ಜೋರ್ಕ್-ಶಿಲೆ ಹೃದಯದ ಕವಾಟವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕಾನ್ವೆಕ್ಸೊ-ಕಾನ್ಕೇವ್ ಕವಾಟ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಖರೀದಿಸಿತು. ದೋಷಯುಕ್ತ ಕವಾಟಗಳು ವಿಫಲಗೊಂಡಾಗ ಸರಿಸುಮಾರು ೫೦೦ ಮಂದಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು ಹಾಗೂ ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ವು ಫಿಜರ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ~$೨೦೦ ದಶಲಕ್ಷ ಪಾವತಿಸುವಂತೆ ತೀರ್ಪು ಹೇಳಿತು.<ref>ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಸ್ಟೋನ್, E.H., ೨೦೦೫. ಕುಡ್ ಇಟ್ ಹ್ಯಾಪನ್ ಎಗೈನ್?: ದಿ ಬ್ಜೋರ್ಕ್-ಶಿಲೆ ಕಾನ್ವೆಕ್ಸೊ-ಕಾನ್ಕೇವ್ ಹಾರ್ಟ್ ವಾಲ್ವ್ ಸ್ಟೋರಿ. ಸರ್ಕ್ಯುಲೇಶನ್, ೧೧೧(೨೧), ೨೭೧೭–೨೭೧೯.[http://circ.ahajournals.org/cgi/content/full/circulationaha;111/21/2717 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110608190524/http://circ.ahajournals.org/cgi/content/full/circulationaha;111/21/2717 |date=2011-06-08 }}</ref><ref>ಬ್ಲೂಮ್‌ಫೀಲ್ಡ್, P ಮತ್ತು ಇತರರು, ೧೯೯೧. ಟ್ವೆಲ್ವ್-ಯಿಯರ್ ಕಂಪಾರಿಸನ್ ಆಫ್ ಎ ಬ್ಜೋರ್ಕ್-ಶಿಲೆ ಮೆಕಾನಿಕಲ್ ಹಾರ್ಟ್ ವಾಲ್ವ್ ವಿದ್ ಪೋರ್ಸಿನ್ ಬಯೋಪ್ರೋಸ್ತೆಸಿಸ್. N ಎಂಗಲ್ J ಮೆಡ್, ೩೨೪(೯), ೫೭೩–೫೭೯.</ref> ===ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವ=== ಫಿಜರ್‌ U.S. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಲೀಡರ್‌ಶಿಪ್ ಕೊಯಲಿಶನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಸದಸ್ಯ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ೪೦೦ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು NGOಗಳ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ D.C.-ಆಧಾರಿತ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿದೆ. ಇದು ಅಮೆರಿಕಾದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ, ಮಾನವಹಿತಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಒದಗಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಬಜೆಟ್‌ಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>[http://www.usglc.org/about/our-coalition U.S. ಗ್ಲೋಬಲ್ ಲೀಡರ್ಶಿಪ್ ಕೊಯಲಿಶನ್, ಗ್ಲೋಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಮೆಂಬರ್ಸ್]</ref> ಫಿಜರ್‌ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ, ೨೦೦೯ರ ಮೊದಲ ೯ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಫಿಜರ್‌ US ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಶಾಸಕರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವಬೀರಲು ಸುಮಾರು $೧೬.೩ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿತು. ಇದು ಫಿಜರ್‌ಅನ್ನು USನಲ್ಲೇ ಆರನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ (ಫಾರ್ಮಸಿಟಿಕಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಆಂಡ್ ಮ್ಯಾನುಫ್ಯಾಕ್ಚರರ್ಸ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕ (PhRMA)ದ ನಂತರ, ಇದು ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ). ಕಂಪನಿಯು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆ ಸುಧಾರಣೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಲು $೨೫ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಫಿಜರ್‌ನ ವಕ್ತಾರಳು ಈ ಕಂಪನಿಯು “ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಅದರ ಧ್ವನಿಯು ಕೇಳಿಬರುವುದನ್ನು ಬಯಸುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ.<ref>ಸ್ಟೈನ್‌ಬ್ರೂಕ್, R., ೨೦೦೯. ಲಾಬಿಯಿಂಗ್, ಕಾಂಪೇನ್ ಕಾಂಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕೇರ್ ರಿಫೋರ್ಮ್. ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ೩೬೧(೨೩), e೫೨–e೫೨. [http://healthcarereform.nejm.org/?p=2358 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100610045933/http://healthcarereform.nejm.org/?p=2358 |date=2010-06-10 }}</ref> ಫಿಜರ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆಸಕ್ತಿಗಳೆಂದರೆ ಮೆಡಿಕೇರ್‌ಗೆ ಲಾಭದಾಯಕವಾದ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಜೊತೆಗೂಡಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದು ಮತ್ತು US ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವುದು.<ref>[http://www.opensecrets.org/orgs/summary.php?id=D000000138 ] ಹೆವಿ ಹಿಟ್ಟರ್ಸ್ ಫಿಜರ್‌ ಇಂಕ್</ref> ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಪರಾಧ ಕಾನೂನಿ ಭಾಗವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ ದೇಹದೊಳಸೇರಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳ ತಯಾರಕರ ವಿರುದ್ಧದ ಎಲ್ಲಾ ದಾವೆಗಳ ಮೇಲೆ ಫಿಜರ್‌ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.prwatch.org/node/7801 ] ಜಸ್ಟಿಸ್, ಟೆಕ್ಸಾಸ್-ಸ್ಟೈಲ್</ref> ===ಲೇಬಲ್-‌ಇಲ್ಲದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಕಾರ್ಯರೀತಿಗಳು=== ಔಷಧಿವಸ್ತುಗಳ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದುದು ಈ ಕಂಪನಿಗೆ ನ್ಯೂರಾಂಟಿನ್‌‌‌ನ ಲೇಬಲ್-‌ಇಲ್ಲದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮಾರಾಟದ ಕೌಶಲವನ್ನು ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿತು.<ref>{{cite journal | author = Steinman MA, Bero LA, Chren MM, Landefeld CS | title = Narrative review: the promotion of gabapentin: an analysis of internal industry documents | journal = [[Annals of Internal Medicine|Ann. Intern. Med.]] | volume = 145 | issue = 4 | pages = 284–93 | year = 2006 | month = August | pmid = 16908919 | doi = | url = http://www.annals.org/cgi/content/abstract/145/4/284 | accessdate = 2009-12-02 }}</ref> ೧೯೯೩ರಲ್ಲಿ, U.S. ಫುಡ್ ಆಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ (FDA) ಗ್ಯಾಬಪೆಂಟಿನ್‌ಅನ್ನು (ನ್ಯೂರಾಂಟಿನ್‌, ಫಿಜರ್‌) ಹೊಡೆತ(ಮೂರ್ಛೆ, ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು, ಇತ್ಯಾದಿ)ಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಿತು. ಫಿಜರ್‌ ಒಂದಿಗೆ ೨೦೦೦ರಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡ ವಾರ್ನರ್-ಲ್ಯಾಂಬರ್ಟ್‌ ಗ್ಯಾಬಪೆಂಟಿನ್‌ನ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮಾರಾಟದ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿರದ ‌ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿತು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಈ ಔಷಧಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕೂಲ ಅಧ್ಯಯನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿತು. ೫ ವರ್ಷಗಳೊಳಗಾಗಿ ಈ ಔಷಧಿಯನ್ನು ನೋವು ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಲೇಬಲ್-‌ಇಲ್ಲದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ, ನೋವು, ಮಾನಸಿಕ ರೋಗಗಳು, ಮೈಗ್ರೇನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನುಮತಿಸದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಈ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ FDA ನಿಮಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ವಾರ್ನರ್-ಲ್ಯಾಂಬರ್ಟ್‌ಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಇದು ಅಪರಾಧ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಶುಲ್ಕಗಳಿಗಾಗಿ $೪೩೦ ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು.<ref> {{cite journal | author = Henney JE | title = Safeguarding patient welfare: who's in charge? | journal = [[Annals of Internal Medicine|Ann. Intern. Med.]] | volume = 145 | issue = 4 | pages = 305–7 | year = 2006 | month = August | pmid = 16908923 | doi = | url = http://www.annals.org/cgi/content/full/145/4/305?etoc | accessdate = 2009-12-02 }}</ref><ref> {{cite press release | url = http://www.usdoj.gov/opa/pr/2004/May/04_civ_322.htm | title = Warner–Lambert to pay $430 million to resolve criminal & civil health care liability relating to off-label promotion | publisher = [[United States Department of Justice|US Department of Justice]] | date = May 13, 2004 | accessdate = 2009-12-02 }}</ref> ಇಂದು ಇದು ಮೈಗ್ರೇನ್‌ಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಔಷಧಿಯಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಅಂತಹ ಬಳಕೆಯು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref> {{cite journal | author = Mathew NT, Rapoport A, Saper J, ''et al.'' | title = Efficacy of gabapentin in migraine prophylaxis | journal = [[Headache (journal)|Headache]] | volume = 41 | issue = 2 | pages = 119–28 | year = 2001 | month = February | pmid = 11251695 | doi = 10.1046/j.1526-4610.2001.111006119.x | url = | accessdate = 2009-12-02 }}</ref> ====ಲೇಬಲ್-‌ಇಲ್ಲದ ಔಷಧಿಗಳ ಮಾರಾಟದ ತನಿಖೆಯ ಬೆಕ್ಸ್ಟ್ರಾ ಒಪ್ಪಂದ==== ೨೦೦೯ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‍‌ನಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನ್ಯಾಯ ವಿಭಾಗವು, ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ಅಥವಾ ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವ ಉದ್ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಬೆಕ್ಸ್ಟ್ರಾ, ಗಿಯೊಡಾನ್‌, ಜೈವೋಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಲಿರಿಕಾ ಮೊದಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಸಿವಿಲ್</span> ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು $೨.೩ ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಪಾವತಿಸಲು ಫಿಜರ್‌ ಒಪ್ಪಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು; ಇದು ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಫಿಜರ್‌ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಅಂತಹ ವಿವಾದ ಪರಿಹಾರದ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿದೆ.<ref name="2.3 nytimes" /><ref name="wapo offlabel" /><ref name="Pfizer agrees record fraud fine" /> ಫಿಜರ್‌ನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಫಾರ್ಮೇಶಿಯಾ ಆಂಡ್ ಅಪ್‌ಜಾನ್‌ ಕಂಪನಿ, ಇನ್‌ಕಾರ್ಪೊರೇಟೆಡ್, ಫುಡ್, ಡ್ರಗ್ ಆಂಡ್ ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ ಆಕ್ಟ್‌‌ನ ಗಂಭೀರ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾದ ಬೆಕ್ಸ್ಟ್ರಾದ ತಪ್ಪಾಗಿ-ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮಾಡಿದ ಮಾರಾಟ ಪ್ರಚಾರದ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿತು. ಈ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಕಂಪನಿಯು $೧.೩ ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು. ಇದು ಅಮೆರಿಕಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಅಪರಾಧ ದಂಡವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.usdoj.gov/usao/ma/Press%೨೦Office%೨೦-%೨೦Press%೨೦Release%೨೦Files/Sept೨೦೦೯/ಫಾರ್ಮೇಶಿಯಾPlea.html</ref> ಫಿಜರ್‌ ಆಫೀಸ್ ಆಫ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ ಜನರಲ್ ಒಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಇಂಟೆಗ್ರೆಟಿ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟ್(ಸಂಸ್ಥೆಯ ದೃಢತೆಯ ಒಪ್ಪಂದ) (CIA)ವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. ಕಂಪನಿಯ ಮುಂದಿನ ಮಾರಾಟದ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಇದು ಫಿಜರ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ಅನ್ನು (www.pfizer.com/pmc) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕಂಪನಿಯು ೨೦೧೦ರ ಮಾರ್ಚ್ ೩೧ರೊಳಗೆ ಫಿಜರ್‌ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ವೈದ್ಯರ ಎಲ್ಲಾ ಪಾವತಿಗಳ ಹುಡುಕುವ-ಡೇಟಾಬೇಸ್ಅನ್ನೂ ಫಿಜರ್‌ ಹಾಕುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://oig.hhs.gov/fraud/cia/agreements/pfizer_inc.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-10-19 |archive-date=2011-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110715112330/http://oig.hhs.gov/fraud/cia/agreements/pfizer_inc.pdf |url-status=dead }}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಇಬ್ಬರು ಮಾಜಿ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೆಕ್ಸ್ಟ್ರಾವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಲ್ಲಿನ ಅವರ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಆಪಾದಿಸಿ ದಂಡನೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ತನಿಖೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿದುಕ್ಕಾಗಿ ಒಬ್ಬ ಮಾಜಿ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಾರಾಟ ನಿರ್ವಾಹಕನಿಗೆ ನ್ಯಾಯದ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯ ತಪ್ಪನ್ನು ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಾರಾಟ ನಿರ್ವಾಹಕನು ತಪ್ಪಾಗಿ-ಬ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಮಾಡಿದ ಉತ್ಪನ್ನದ ಹಂಚಿಕೆಯ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಂಡನು.<ref>http://www.usdoj.gov/usao/ma/Press%೨೦Office%೨೦-%೨೦Press%೨೦Release%೨೦Files/Mar೨೦೦೯/FarinaconvictionPR.html</ref><ref>http://www.usdoj.gov/usao/ma/Press%೨೦Office%೨೦-%೨೦Press%೨೦Release%೨೦Files/June೨೦೦೯/HollowayMarySentencingPR.html</ref> ಈ ಕೇಸ್ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಿವಿಲ್ ಒಪ್ಪಂದವೂ ಆಗಿದೆ.<ref>http://www.fbi.gov/pressrel/pressrel೦೯/justice_೦೯೦೨೦೯.htm{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಫಿಜರ್‌ U.S. ಫುಡ್ ಆಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ (FDA)ನಿಂದ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗದ ಬಳಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು $೧ ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಸಿವಿಲ್ ದಂಡವನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಮೆಡಿಕೇರ್‌ ಮತ್ತು ಮೆಡಿಕೈಡ್‌ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಫೆಡರಲ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಫಾಲ್ಸ್ ಕ್ಲೈಮ್ಸ್(ತಪ್ಪು ದೂರುಗಳು)ಅನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಫಾಲ್ಸ್ ಕ್ಲೈಮ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್‌ನಡಿಯಲ್ಲಿ, ಫೆಡರಲ್‌ ಲಂಚ-ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನಿನ, ೪೨ U.S.C. § ೧೩೨೦a–೭b(b),<ref>[http://www.metrocorpcounsel.com/current.php?artType=view&amp;artMonth=October&amp;artYear=2006&amp;EntryNo=5734 "ಕಾಂಪ್ಲಿಯನ್ಸ್ ರೆಡಿನೆಸ್ - ಲಾ ಫರ್ಮ್ಸ್ ದಿ ಫಾಲ್ಸ್ ಕ್ಲೈಮ್ಸ್ ಆಕ್ಟ್ ಆಂಡ್ ದಿ ಆಂಟಿ-ಕಿಕ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಆಕ್ಟ್ - ಎ ಪೊಟೆಂಟ್ ಕಾಂಬಿನೇಶನ್ ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ದಿ ಹಿಲ್ತ್ ಕೇರ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಆಂಡ್ ಗ್ರೋಯಿಂಗ್ ಈವನ್ ಸ್ಟ್ರಾಂಗರ್?"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110929002537/http://www.metrocorpcounsel.com/current.php?artType=view&artMonth=October&artYear=2006&EntryNo=5734 |date=2011-09-29 }} - ಶಾನನ್ S. ಕ್ವಿಲ್, ಬಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಸ್ಪಾಹ್ರ್ ಆಂಡ್ರಿವ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಇಂಗರ್ಸಲ್, LLP, ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೦೧, ೨೦೦೬, metrocorpcounsel.com, ೨೦೦೯ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ೩ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref> ಮತ್ತು ಫೆಡರಲ್ ಫುಡ್, ಡ್ರಗ್ ಆಂಡ್ ಕಾಸ್ಮೆಟಿಕ್ ಆಕ್ಟ್‌ನ ("FDCA"), ೨೧ U.S.C. §§೩೦೧-೯೭, ಲೇಬಲ್-‌ಇಲ್ಲದ ಮಾರಾಟದ ನಿಬಂಧನೆಯ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳಿಗೆ ದಂಡ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.phillipsandcohen.com/CM/NewsSettlements/NewsSettlements೫೩೬.asp{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಆರು ವಿಸಿಲ್-ಬ್ಲೋವರ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಿವಿಲ್ ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದುದಕ್ಕಾಗಿ $೧೦೨ ದಶಲಕ್ಷ ದಂಡವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಮಾಜಿ ಮಾರಾಟ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಜಾನ್ ಕಾಪ್ಚಿಂಸ್ಕಿಯು ಬೆಕ್ಸ್ಟ್ರಾದ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡ ಆಪಾದನೆಗಾಗಿ $೫೧.೫ ದಶಲಕ್ಷ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪಡೆದನು.<ref>http://www.phillipsandcohen.com/CM/NewsSettlements/NewsSettlements೫೩೧.asp{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಫಿಜರ್‌ ಬದಲಿಗೆ ಫಾರ್ಮೇಶಿಯಾ ಆಂಡ್ ಅಪ್‌ಜಾನ್‌ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು ಎಂದು CNN ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಫಿಜರ್‌ಅನ್ನು‌ "ಭದ್ರಪಡಿಸಲು ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆಯೆಂದು" ಮನಗಂಡರು. ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ವಂಚನೆಗಳ ಅಪರಾಧಿಯೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾದ ಕಂಪನಿಗಳು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಮೆಡಿಕೇರ್‌ ಮತ್ತು ಮೆಡಿಕೈಡ್‌‌ನಿಂದ ಜಾಹೀರಾತು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಪ್ರಾಸಿಕ್ಯೂಟರ್‌ಗಳು ಫಿಜರ್‌ ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಂಡರೆ ಪತನವಾಗಬಹುದೆಂದು ಭಯಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುವ ಅಪಾಯವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ತಪ್ಪೊಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಶೆಲ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಫಿಜರ್‌‌ಗಿಂತ ಫಾರ್ಮೇಶಿಯಾ ಆಂಡ್ ಅಪ್‌ಜಾನ್‌ ಕಂಪನಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಸೂಕ್ತವಾದುದೆಂದು CNN ತನಿಖೆಯು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು; ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಲಂಚದ ಕೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಪಾದಿತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=Feds found Pfizer too big to nail |first=Drew |last=Griffin|authorlink=Drew Griffin|author2=Andy Segal |publisher=[[CNN]] |date=2010-04-02 |url= http://www.cnn.com/2010/HEALTH/04/02/pfizer.bextra/index.html}}</ref> ===ನೈಜೀರಿಯಾ=== ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ನೈಜೀರಿಯಾದಲ್ಲಿ ದಡಾರ, ಕಾಲರ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾದ ಮೆನಿಂಜೈಟಿಸ್ ಮೊದಲಾದ ರೋಗಗಳ ಹಠಾತ್ ದಾಳಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಫಿಜರ್‌ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ನೈಜೀರಿಯಾದ ಕ್ಯಾನೊಗೆ ಬಂದು, ಸರಿಸುಮಾರು ೨೦೦ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ [[ಪ್ರತಿಜೀವಿಕ|ಪ್ರತಿಜೀವಕ]] ಟ್ರೋವಫ್ಲೋಕ್ಸಸಿನ್‌ಅನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಈ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ೫೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ವಿರೂಪತೆಗಳಿಗೆ ತುತ್ತಾದರೆಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಕ್ಯಾನೊ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6768799.stm BBC ನ್ಯೂಸ್ | ಆಫ್ರಿಕಾ | ಆಂಗರ್ ಅಟ್ ಡೆಡ್ಲಿ ನಿಗೇರಿಯನ್ ಡ್ರಗ್ ಟ್ರೈಯಲ್ಸ್ ]</ref> ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಈ ಮಕ್ಕಳ ಕುಟುಂಬಗಳು ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾನೊ ಮತ್ತು ನೈಜೀರಿಯಾ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಈ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದಾವೆಗಳನ್ನು ಹೂಡಿದರು.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/1517171.stm | work=BBC News | title=Nigerians sue Pfizer over test deaths | date=August 30, 2001 | accessdate=May 22, 2010}}</ref> ಈ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಬಾಬಟುಂಡೆ ಇರುಕೆರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದನು. ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಫಿಜರ್‌ ಪೋಷಕರ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಟ್ರೋವಫ್ಲೋಕ್ಸಸಿನ್‌ಅನ್ನು (ಈಗ ಟ್ರೋವಾನ್ ಆಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ) ಸೂಚಿಸಿತ್ತು. ಫಿಜರ್‌ ಈ ಹಠಾತ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸದ-ಮಾನವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ ಪ್ರಯೋಗದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಟ್ರೋವಾನ್‌ನ ಪರವಾಗಿ ತಿರುಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರತಿಜೀವಕಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಗುಂಪಿಗೆ ಅವನ್ನು ಕಡಿಮೆ-ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೀಡಿತೆಂದೂ ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳು ದೂರಿದವು. ಫಿಜರ್‌ ಈ ದೂರುಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ಅನಂತರ ನೈಜೀರಿಯನ್ ಎತಿಕ್ಸ್ ಕಮಿಟಿಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಅಂಗೀಕಾರ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿತು. ನೈಜೀರಿಯಾದ ಸರ್ಕಾರವು ಇದು ಸುಳ್ಳು ಪತ್ರವೆಂದು ಹೇಳಿತು ಹಾಗೂ ನೈಜೀರಿಯಾದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಣಿತರ ಪಟ್ಟಿಯು ಈ ಪತ್ರವು ಕ್ಯಾನೊದಲ್ಲಿನ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಶೋಧಕರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾದುದೆಂದು ನಿರ್ಣಯ ಸೂಚಿಸಿತು. ಅವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಫಿಜರ್‌ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಅನುಮತಿಸದ-ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ನೈಜೀರಿಯಾ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲೇ ಇಲ್ಲವೆಂದು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದವು.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/05/06/AR2006050601338.html ಪ್ಯಾನೆಲ್ ಫಾಲ್ಟ್ಸ್ ಫಿಜರ್‌ ಇನ್ '96 ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಟ್ರೈಯಲ್ ಇನ್ ನಿಗೇರಿಯ]. ''ದಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್'' . ಮೇ ೭, ೨೦೦೬</ref> ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ, ಫಿಜರ್‌ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.pfizer.com/files/news/trovan_statement_defense_summary.pdf |title=ಟ್ರೋವನ್, ಕ್ಯಾನೊ ಸ್ಟೇಟ್ ಸಿವಿಲ್ ಕೇಸ್ - ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ |access-date=2010-10-19 |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304052821/http://www.pfizer.com/files/news/trovan_statement_defense_summary.pdf |url-status=dead }}</ref> ಈ ಪತ್ರವು ಹಲವಾರು ಸಮರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು - ಫಿಜರ್‌ ೧೮ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ನೈಜೀರಿಯನ್ ನೈರಾಗೆ (NGN) ನೀಡಿದೆ (೧೯೯೬ರ US ಡಾಲರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (USD) ಸುಮಾರು $೨೧೬,೦೦೦),<ref>{{Cite web |url=http://www.oanda.com/convert/fxhistory |title=FXಹಿಸ್ಟರಿ – ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಕರೆನ್ಸಿ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್ ರೇಟ್ಸ್ |access-date=2010-10-19 |archive-date=2006-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060720101840/http://oanda.com/convert/fxhistory |url-status=dead }}</ref> ಔಷಧಿಯ ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ರೂಪವು ಸುರಕ್ಷಿತವಾದುದು ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಸುಲಭವಾದುದು, ಟ್ರೋವನ್‌ನ ಸೇವನೆಯು ಅನೇಕ ಜೀವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿತು ಹಾಗೂ ೪ ವಾರಗಳ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಅಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ. ಫಿಜರ್‌ ಬಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ಸೇವಿಸುವ ಔಷಧಿಯ ರೂಪಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತು ನೀಡಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಟ್ರೋವಫ್ಲೋಕ್ಸಸಿನ್ಅನ್ನು ಅಭಿಧಮನಿಯೊಳಗೆ ‌ಸೇರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆಸಿದ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶ, ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯು ಈ ಔಷಧಿಯು ಸ್ಯಾಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವಕ್ಷೇಪಿಸಿ, IV ದ್ರವಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಫಲವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು. ಸ್ಯಾಲಿನ್ ಒಂದಿಗೆ ಟ್ರೋವಾನ್‌ನ ಸಹವರ್ತನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು FDA ವಾರ್ನಿಂಗ್ ಲೆಟರ್‌ನಿಂದ<ref>{{Cite web |url=http://www.fda.gov/downloads/Drugs/GuidanceComplianceRegulatoryInformation/EnforcementActivitiesbyFDA/WarningLettersandNoticeofViolationLetterstoPharmaceuticalCompanies/UCM166389.pdf |title=ವಾರಿಂಗ್ ಲೆಟರ್ ಟು ಫಿಜರ್‌ ಇಂಕ್., ಫುಡ್ ಆಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ 1998. |access-date=2010-10-19 |archive-date=2010-11-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101122051301/http://www.fda.gov/downloads/Drugs/GuidanceComplianceRegulatoryInformation/EnforcementActivitiesbyFDA/WarningLettersandNoticeofViolationLetterstoPharmaceuticalCompanies/UCM166389.pdf |url-status=dead }}</ref> ಮಾಜಿ-CEO ವಿಲಿಯಂ C. ಸ್ಟೀರಿಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪತ್ರವು ಟ್ರೋವಾನ್‌ನ ಲೇಬಲ್ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ೧೯೯೯ರ ಜನವರಿಯವರೆಗೆ ಉಪೇಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಫಿಜರ್‌ ಈ ಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ೧೯೯೯ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗ ವಿಫಲವಾಗುವ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಪಾಯವಿರುವುದರಿಂದ, ಸಾವು-ಬದುಕಿನ ಹೋರಾಟದ ಸಂದರ್ಭವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಟ್ರೋವಾನ್‌ನ ಬಳಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವ FDA ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಕೆಲವು ರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ರೋವಾನ್‌ನಿಂದ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆದ ಕೇವಲ ಎರಡು ದಿನಗಳೊಳಗಾಗಿ ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದ ಹಾನಿಯು ಕಂಡುಬಂದಿತು.<ref>[http://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/PublicHealthAdvisories/ucm052276.htm ಟ್ರೋವಾನ್‌ Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100120055900/http://www.fda.gov/Drugs/DrugSafety/PublicHealthAdvisories/ucm052276.htm |date=2010-01-20 }} U.S. ಫುಡ್ ಆಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ (FDA)</ref> ೨೦೧೦ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ US ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ನೈಜೀರಿಯಾ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮೊಕದ್ದಮೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ತೀರ್ಪಿನ ವಿರುದ್ಧದ ಫಿಜರ್‌ನ ಮನವಿಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/world/us_and_canada/10454982.stm | work=BBC News | title=Pfizer-Nigeria appeal dismissed | date=June 29, 2010}}</ref> ===GMO ವೈರಸ್‌ನ ವಿರುದ್ಧದ ಮೊಕದ್ದಮೆ=== ತಾನು ಫಿಜರ್‌ಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ತಳಿವಿಜ್ಞಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ವೈರಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದೇನೆಂದು ಒಬ್ಬಾಕೆ ವಿಜ್ಞಾನಿ ದೂರಿದ್ದಾಳೆ. ಆಕೆಯ ಫೆಡರಲ್‌ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ತಾನು ಫಿಜರ್‌-ರೂಪಿಸಿದ ವೈರಸ್‌ನಿಂದ ಶಕ್ತಿಹೀನಳಾಗಿದ್ದೇನೆಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾಳೆ. "ಡೀಪ್ ರಿವರ್‌ನ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕ್ಲೇನ್, ಆಕೆ ೨೦೦೨ ಅಥವಾ ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಫಿಜರ್‌ನ ಮಾಜಿ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಲೆಂಟಿ‌ವೈರಸ್‌ಅನ್ನು ರೂಪಿಸುವವಳಾಗುವವರೆಗೆ ಅಲಕ್ಷ್ಯದಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಳು ಎಂದು ಸಂಶಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾನೆ, ಈ ವೈರಸ್ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಣ ಕೊರತೆಯ ರೋಗಲಕ್ಷಣ ಅಥವಾ AIDS ಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ವೈರಸ್ ಆಗಿದೆ."<ref>{{Cite web |url=http://www.courant.com/news/connecticut/hc-pfizer-virus-lawsuit-0314.artmar14,0,5614508,print.story |title=ಎಕ್ಸ್-ಫಿಜರ್‌ ವರ್ಕರ್ ಸೈಟ್ಸ್ ಜೆನೆಟಿಕಲಿ ಇಂಜಿನೀಯರ್ಡ್ ವೈರಸ್ ಇನ್ ಲಾಸ್ಯೂಟ್ ಓವರ್ ಫೈರಿಂಗ್ |access-date=2010-10-19 |archive-date=2012-07-28 |archive-url=https://archive.today/20120728144301/http://www.courant.com/news/connecticut/hc-pfizer-virus-lawsuit-0314.artmar14,0,5614508,print.story |url-status=dead }}</ref> ===ಬ್ಲೂ ಕ್ರಾಸ್ ಬ್ಲೂ ಶೀಲ್ಡ್ ಮೊಕದ್ದಮೆ=== ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಕಂಪನಿ ಬ್ಲೂ ಕ್ರಾಸ್ ಬ್ಲೂ ಶೀಲ್ಡ್ (BCBS) ಅದರ ಔಷಧಿಗಳಾದ ಬೆಕ್ಸ್ಟ್ರಾ, ಗಿಯೊಡಾನ್‌ ಮತ್ತು ಲಿರಿಕಾವನ್ನು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಫಿಜರ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಮೊಕದ್ದಮೆಯೊಂದನ್ನು ಹೂಡಿತು. ಫಿಜರ್‌ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ತಪ್ಪು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮನವೊಪ್ಪಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು "ಲಂಚ"ಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆಂದು BCB ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref>http://industry.bnet.com/pharma/೧೦೦೦೮೪೯೯/blue-cross-names-and-shames-pfizer-execs-linked-to-massages-for-prescriptions-push/?tag=shell;content</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.bizjournals.com/austin/stories/%E0%B3%A8%E0%B3%A6%E0%B3%A7%E0%B3%A6/%E0%B3%A6%E0%B3%AC/%E0%B3%A6%E0%B3%AD/daily%E0%B3%AB%E0%B3%A8.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-06-02 |archive-date=2021-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210617063821/https://www.bizjournals.com/austin/stories/%E0%B3%A8%E0%B3%A6%E0%B3%A7%E0%B3%A6/%E0%B3%A6%E0%B3%AC/%E0%B3%A6%E0%B3%AD/daily%E0%B3%AB%E0%B3%A8.html |url-status=dead }}</ref> ಫಿಯರ್ಸ್‌ಫಾರ್ಮ ಹೀಗೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ - ಮೊಕದ್ದಮೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಔಷಧಿತಯಾರಕ ಕಂಪನಿಯು ಲೇಬಲ್-‌ಇಲ್ಲದ ಬಳಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅಂತಹ ತಪ್ಪುದಾರಿಗೆಳೆಯುವ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ವೈದ್ಯರನ್ನು ಕ್ಯಾರಿಬಿಯನ್ ವಿಹಾರ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬೆಕ್ಸ್ಟ್ರಾ ಬಗೆಗಿನ ಭಾಷಣವನ್ನು ಕೇಳಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ $೨,೦೦೦ ಸಂಭಾವನೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ೫,೦೦೦ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಆರೋಗ್ಯ-ರಕ್ಷಣಾ ವೃತ್ತಿಪರರಿಗೆ ಬಹಮಾಸ್, ವರ್ಜಿನ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು U.S.ನಾದ್ಯಂತದ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಮನರಂಜನೆ ನೀಡಲಾಯಿತು."<ref>[http://www.fiercepharma.com/story/bcbs-names-pfizer-managers-kickback-suit/2010-06-11?utm_medium=nl&amp;utm_source=internal#ixzz0qZ8tboW4 BCBS ನೇಮ್ಸ್ ಫಿಜರ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ಸ್ ಇನ್ ಕಿಕ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಸ್ಯೂಟ್ - ಫಿಯರ್ಸ್]</ref> ಫಿಜರ್‌ ಅಂತಹುದೇ ಅನೇಕ ಕೇಸುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಇದನ್ನು ಅದು US ಫೆಡರಲ್‌ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ೪೦ US ರಾಜ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಿಹರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>http://www.dallasnews.com/sharedcontent/dws/bus/stories/DN-bcbs_೧೧bus.ART೦.State.Edition೧.೧aad೨e೧.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಫಿಜರ್‌ ಈ ಆಪಾದನೆಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕುತ್ತದೆ. ===ವ್ಯೆತ್‌ನ ರಾಪಮುನೆ=== ಫಿಜರ್‌ ಮಾಲಿಕತ್ವ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ವ್ಯೆತ್‌ನ ವಿರುದ್ಧ ಆ ಕಂಪನಿಯು ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಅದರ ಔಷಧಿ ರಾಪಮುನೆಯನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ಒಂದು "ವಿಸಿಲ್-ಬ್ಲೋವರ್ ಮೊಕದ್ದಮೆ"ಯನ್ನು ಹೂಡಲಾಯಿತು. ಲೇಬಲ್-‌ಇಲ್ಲದ ಔಷಧಿಯ ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ, ರಾಪಮುನೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದುದಕ್ಕಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತುತದ ಅಂಗ-ಕಸಿ-ಮಾಡಿದ-ರೋಗಿಗಳು ಅವರ ಪ್ರಸ್ತುತದ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ರಾಪಮುನೆಯನ್ನು ಸೇವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ನರನ್ನು ಗುರಿಮಾಡಿದುದಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯೆತ್ಅನ್ನು ಈ ಮೊಕದ್ದಮೆಯಲ್ಲಿ ಗುರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಸಿಲ್-ಬ್ಲೋವರ್‌ಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ವ್ಯೆತ್ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಲಂಚಗಳನ್ನು ಕೊಡುಗೆಗಳು, ದಾನ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳನ್ನೂ ಒದಗಿಸಿತು.<ref>http://www.pharmalot.com/೨೦೧೦/೦೫/ವ್ಯೆತ್-targeted-blacks-with-illegal-marketing-lawsuit/?utm_source=feedburner&amp;utm_medium=feed&amp;utm_campaign=Feed%೩A+Pharmalot+%೨೮Pharmalot%೨೯{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://www.fiercepharma.com/story/congress-joins-probe-ವ್ಯೆತ್s-rapamune-marketing/೨೦೧೦-೦೬-೧೪?utm_medium=nl&amp;utm_source=internal{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಎಡೋಲ್ಫಸ್ ಟೌನ್ಸ್ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ US ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್ ಕಮಿಟಿಯು ಪ್ರಸ್ತುತ{{When}} ಈ ನಿಂದನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಫಿಜರ್‌ಅನ್ನು ತನಿಖೆಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite news| url=http://www.reuters.com/article/idUSN1115857220100611 | work=Reuters | title=UPDATE 1-U.S. panel probes marketing of Wyeth transplant drug | first=Lisa | last=Richwine | date=June 11, 2010}}</ref><ref>http://www.businessweek.com/news/೨೦೧೦-೦೬-೧೧/u-s-lawmakers-to-investigate-ವ್ಯೆತ್-illegal-marketing-update೨-.html</ref> ==ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ== ಫಿಜರ್‌ನ ಮಾನವ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯು CT ಯ ನ್ಯೂಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಾಣಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಛೇರಿಯು ಮಿಚಿಗನ್‌‌ನ ಕಾಲಮಾಜೂನಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕಂಪನಿಯು R&amp;D ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ: ಗ್ರೋಟನ್‌, ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌; ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್; ಲಾ ಜೊಲ್ಲಾ, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]; ದಕ್ಷಿಣ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]; ಕೇಂಬ್ರಿಜ್‌, ಮಸ್ಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್; ಕಾಲಮಾಜೂ, ಮಿಚಿಗನ್‌; ಸೇಂಟ್ ಲೂಯಿಸ್, [[ಮಿಸೌರಿ|ಮಿಸ್ಸೌರಿ]]. ಲಾ ಜೊಲ್ಲಾದಲ್ಲಿ ಫಿಜರ್‌ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ೧,೦೦೦ ಮಂದಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದು ಕಂಪನಿಯ ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ ಔಷಧಿಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯ ಅಡ್ಡ ಸರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |author=Pollack, Andrew |title=For Profit, Industry Seeks Cancer Drugs |url=https://www.nytimes.com/2009/09/02/health/research/02cancerdrug.html |date=September 2, 2009 |newspaper=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |accessdate=2009-09-03}}</ref> ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ (R&amp;D) ಸುಮಾರು $೮.೧ ಶತಕೋಟಿಯನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಫಿಜರ್‌ ಈ ಉದ್ಯಮದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಔಷಧಿಯ R&amp;D ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ : ಫಿಜರ್‌ ಗ್ಲೋಬಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಆಂಡ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್.<ref>http://www.pfizer.com/investors/financial_reports/financial_reports_annualreview_೨೦೦೭.jsp{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ, ಫಿಜರ್ ೨೦೦೮ರ ಮಧ್ಯದಿಂದ ಕೊನೆಯೊಳಗೆ ರಿಂಗಸ್ಕಿಡ್ಡಿ ಕೊ. ಕಾರ್ಕ್ ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಲೌಘ್‌ಬೆಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲೌಘ್‌ಬೆಗ್‌ API ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಅಥವಾ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ, ಫಿಜರ್‌ ೨೦೦೮ರ ಅಂತ್ಯದೊಳಗೆ ಆನ್ ಆರ್ಬರ್, ನಗೋಯ ಮತ್ತು ಆಂಬಾಯ್ಸ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಳವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿದ $೩೦೦-ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್ ಮಿಚಿಗನ್ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ೨,೧೬೦ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>[http://www.mlive.com/business/kzgazette/index.ssf?/base/business-3/116957280214420.xml&amp;coll=7 ಫಿಜರ್ಸ್ ಕಟ್ಸ್ ಬ್ಲೈಂಡ್‌ಸೈಡ್ ಆನ್ ಆರ್ಬರ್ ವರ್ಕರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927194206/http://www.mlive.com/business/kzgazette/index.ssf?%2Fbase%2Fbusiness-3%2F116957280214420.xml&coll=7 |date=2007-09-27 }}, ಕಾಲಮಜೂ ಗ್ಯಾಜೆಟ್ಟೆ, ಭಾನುವಾರ, ಜನವರಿ ೨೩, ೨೦೦೭.</ref> ೨೦೦೭ರ ಜೂನ್ ೧೮ರಂದು ಫಿಜರ್‌ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಸ್ಯಾಂಡ್‌ವಿಚ್‌ನ ಪ್ರಾಣಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಶೋಧನಾ (VMRD) ವಿಭಾಗವನ್ನು ಮಿಚಿಗನ್‌ನ ಕಾಲಮಾಜೂವಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>[http://www.wwmt.com/news/kalamazoo_36503___article.html/research_pfizer.html ಫಿಜರ್‌ ರಿಆರ್ಗನೈಸೇಶನ್ ಕುಡ್ ಬ್ರಿಂಗ್ ಜಾಬ್ಸ್ ಟು ಕಾಲಮಜೂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131021192405/http://www.wwmt.com/news/kalamazoo_36503___article.html/research_pfizer.html |date=2013-10-21 }}, WWMT.com, ಜೂನ್ ೧೮, ೨೦೦೭</ref> ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿರುವ ಔಷಧಿಗಳು: * ಡಿಮೆಬಾನ್ * ಟಾನೆಜುಮಾಬ್ ==ಪರಿಸರದ ದಾಖಲೆ/ಮಾಹಿತಿಗಳು== EPA ಯ ಪ್ರಕಾರ, ಫಿಜರ್‌ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ಹತ್ತು ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="autogenerated1">{{Cite web |url=http://www.kld.com/newsletter/Newsline/0705Newsline/0705KLDResearch.html |title=ವಾಟ್ಸ್ ಹ್ಯಾಪನಿಂಗ್ ಅಟ್ KLD |access-date=2010-10-19 |archive-date=2010-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100914141721/http://www.kld.com/newsletter/Newsline/0705Newsline/0705KLDResearch.html |url-status=dead }}</ref> ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ನ ಗ್ರೋಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫಿಜರ್‌ನ ಕೇಂದ್ರದ ಹತ್ತಿರ CT ಯ ಲೆಡ್ಯಾರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಭೂಮಿಯೊಳಕ್ಕೆ ಹೂತುಹಾಕುವ ಜಾಗ ಮತ್ತು ಎರಡು ಬೇಡದ ನೀರಿನ ಲಗೂನುಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಅಂತರ್ಜಲವನ್ನು ಕಲುಷಿತಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲವಾಗಿವೆ. ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ನ ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ವಿಭಾಗದ (CT DEP) ಪ್ರಕಾರ, ಫಿಜರ್‌ ಪ್ರದೇಶವು CT DEP ಸೈಟ್ ರೆಮೆಡಿಯೇಶನ್ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://yosemite.epa.gov/R1/npl_pad.nsf/31c4fec03a0762d285256bb80076489c/4114c04f6accd97685256b4200605b03!OpenDocument |title=ಫೈಂಡ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸೈಟ್ಸ್ – ಫಿಜರ್‌, INC |access-date=2010-10-19 |archive-date=2010-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100915015436/http://yosemite.epa.gov/R1/npl_pad.nsf/31c4fec03a0762d285256bb80076489c/4114c04f6accd97685256b4200605b03!OpenDocument |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೨ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗ್ರೋಟನ್‌ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸ್ಫೋಟವು ಏಳು ಮಂದಿಗೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶದ ಸುಮಾರು ೧೦೦ ಮನೆಗಳು ತೆರವುಗೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="autogenerated3">[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/05/23/AR2006052301305_pf.html ದಿ ಟೆಂಪೆಸ್ಟ್]. ''The Washington Post'' . ಮೇ ೨೮, ೨೦೦೬</ref><br> ಫಿಜರ್‌ ಕಾಂಪಿಟೀಟಿವ್ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ಗೆ‌ ಬಂಡವಾಳ ಒದಗಿಸಿದೆ.<ref name="autogenerated3" /> ==ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ವೈವಿಧ್ಯತೆ== ಫಿಜರ್‌ ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ವರದಿಯ ನಾಲ್ಕನೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹ್ಯೂಮನ್ ರೈಟ್ಸ್ ಕಾಂಪೇನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾದ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಇಕ್ವ್ಯಾಲಿಟಿ ಇಂಡೆಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೦೦% ರೇಟಿಂಗ್ ಪಡೆಯಿತು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ, ಮ್ಯಾಕ್ಲೀನ್ಸ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದಂತೆ ಫಿಜರ್‌ನ ಕೆನಡಾದ ವಿಭಾಗವು ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಮುಖ ೧೦೦ ಉದ್ಯೋಗ-ನೀಡುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆಯಿತು. ಇದು ಈ ಗೌರವವನ್ನು ಪಡೆದ ಏಕೈಕ ಸಂಶೋಧನಾ-ಆಧಾರಿತ ಔಷಧವಸ್ತುಗಳ ಕಂಪನಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.eluta.ca/einfo?en=Pfizer+Canada+Inc.&ri=6a24852a7f1d493ca1615bbec1e4e6aa&rk=2530d7bedc69eed8a38cea9bbe668b30|title=Reasons for Selection, 2007 Canada's Top 100 Employers|access-date=2010-10-19|archive-date=2010-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100914193253/http://www.eluta.ca/einfo?en=Pfizer+Canada+Inc.&ri=6a24852a7f1d493ca1615bbec1e4e6aa&rk=2530d7bedc69eed8a38cea9bbe668b30|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ, US ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬದಲಿಗೆ H-೧b ಅತಿಥಿ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ ಫಿಜರ್‌ನ ಕಾರ್ಯರೀತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಸದಸ್ಯರು ನಡೆಸಿದ ವಿಚಾರಣೆಯಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ವಿವಾದಗಳಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://blog.vdare.com/archives/2008/11/10/pfizers-american-workers-training-their-replacements|title=Pfizer's American Workers Training Their Replacements|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100807110022/http://blog.vdare.com/archives/2008/11/10/pfizers-american-workers-training-their-replacements/|archivedate=2010-08-07|access-date=2010-10-19|url-status=dead}}</ref> ==AIDS ತೊಡಕು== ಫಿಜರ್‌ ಡಿಫ್ಲುಕ್ಯಾನ್ (ಜಾತಿವಿಶಿಷ್ಟ ಹೆಸರು ಫ್ಲುಕೊನಜೋಲ್) ಔಷಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಥೈ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಗುಂಪುಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯೊಂದು ಥೈಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಫ್ಲುಕೊನಜೋಲ್ಅನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಲ್ಲಿನ ಫಿಜರ್‌ನ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು ಮತ್ತು ಈ ಶಿಲೀಂಧ್ರ-ವಿರೋಧಿ ಔಷಧಿಯ ಬೆಲೆಯು ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ೨೦೦ ಬ್ಯಾಹ್ಟ್‌ನಿಂದ ೬.೫ ಬ್ಯಾಹ್ಟ್‌ಗೆ ಇಳಿಯಿತು, ಇದು AIDS ರೋಗಿಗಳು ಅತಿ ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಈ ಔಷಧಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಔಷಧಿಯ ಮೇಲೆ ಫಿಜರ್‌ ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗೆ ಕಡ್ಡಾಯ ಪರವಾನಗಿಗಾಗಿ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಫಿಜರ್‌ ನಂತರ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಈ ಔಷಧಿಯು ಸೀಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಾಗುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://ww4.aegis.org/news/re/2001/RE010226.html|title=S.Africa okays Pfizer AIDS drug distribution|publisher=Reuters NewMedia|date=2001-02-21|first=Emelia|last=Sithole|accessdate=2006-05-15|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929091937/http://ww4.aegis.org/news/re/2001/RE010226.html|url-status=dead}}</ref> "ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ೪೬ ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಹೊಸ HIV/AIDS ರೋಗಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ೨೦೦೩–೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಫಿಜರ್‌ ಫೌಂಡೇಶನ್ ೨೩ ಹೊಸ HIV/AIDS ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಬಂಡವಾಳ ಒದಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ-ಆಧಾರಿತ ಸಂಘಟನೆಗಳ ಸಮುದಾಯಗಳನ್ನು ತಲುಪುವ ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು."<ref>{{cite web|url=http://www.pfizer.com/pfizer/subsites/philanthropy/caring/global.health.hiv.southern.jsp|title=Global HIV/AIDS Partnerships: Southern HIV/AIDS Prevention Initiative|publisher=Pfizer|accessdate=2006-05-15|archive-date=2006-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20060426192110/http://www.pfizer.com/pfizer/subsites/philanthropy/caring/global.health.hiv.southern.jsp|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ, ಫಿಜರ್‌ ದಕ್ಷಿಣದ HIV/AIDS ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು $೩ ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಆದರೆ ಫಿಜರ್‌ ಅದರ AIDS ಔಷಧಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆಗಳಿವೆ. "೩೧ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹ<ref>{{cite web|url=http://www.eatg.org/|title=European AIDS Treatment Group|accessdate=2006-05-15}}</ref> ಯರೋಪಿಯನ್ AIDS ಟ್ರೀಟ್ಮೆಂಟ್ ಗ್ರೂಪ್ (EATG), ಫಿಜರ್‌ನ CCR೫ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ಮರವಿರಾಕ್‌ನ (ಹಿಂದೆ UK-೪೨೭,೮೫೭ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಪರೀಕ್ಷೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವು HIV ಸೋಂಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರನ್ನು ಅನಾವಶ್ಯಕವಾಗಿ AIDS ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿ ಹಾಕುತ್ತದೆಂದು ಹೇಳಿದೆ."<ref>{{cite web|url=http://www.aidsmeds.com/news/20050412ethc002.html|title=Activists attack ethics of Pfizer AIDS drug trial|date=2005-04-12|accessdate=2006-05-15|first=Ben|last=Hirschler |publisher=AIDS Meds.com |archiveurl = https://web.archive.org/web/20060426172351/http://www.aidsmeds.com/news/20050412ethc002.html |archivedate = April 26, 2006}}</ref> ೨೦೦೭ರ ಜೂನ್ ೨೦ರಂದು, ಮರವಿರಾಕ್ FDA ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಅಂಗೀಕಾರದ ಪತ್ರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಆ ಪತ್ರವು ಹೊಸ HIV ಸಂಯುಕ್ತದ ಚುರುಕುಗೊಳಿಸುವ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿತ್ತು.{{Citation needed|date=December 2009}} ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಫಿಜರ್,‌ AIDS ಔಷಧಿ ನೆಲ್ಫಿನಾವಿರ್‌ನ ಮೇಲಿನ ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಾಗಿ ಕಡ್ಡಾಯ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಬ್ರೆಜಿಲ್ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರುವಂತೆ U.S. ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಕೇಳಿತು.{{Citation needed|date=December 2009}} ===ಫಿಜರ್‌ ತಯಾರಿಸಿದ AIDS ಔಷಧಿಗಳು=== *ವಿರಸೆಪ್ಟ್ (ನೆಲ್ಫಿನಾವಿರ್ ಮೆಸಿಲೇಟ್) *ಸೆಲ್ಜೆಂಟ್ರಿ/ಸೆಲ್ಸೆಂಟ್ರಿ (ಮರವಿರಾಕ್) *ರೆಸ್ಕ್ರಿಪ್ಟರ್‌ (ಡೆಲವಿರ್ಡಿನ್ ಮೆಸಿಲೇಟ್) ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== {{Portal box|New York City|Companies}} * ಪೀಟರ್ ರೋಸ್ಟ್ * ವಿಕಿಂಗ್ ಬ್ಜೋರ್ಕ್ ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಆಕರಗಳು== {{Reflist|2}} ;ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು {{Refbegin}} * [http://allafrica.com/stories/200710031150.html “ನಿಗೇರಿಯ: ಕೋರ್ಟ್ ಆಡ್ಜರ್ನ್ಸ್ ಕಿಲ್ಲರ್ ಡ್ರಗ್ ಕೇಸ್ ಎಗೈನೆಸ್ಟ್ ಫಿಜರ್‌”.] ಆಲ್ ಆಫ್ರಿಕಾ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಮೀಡಿಯ. ೩ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ ೨೦೦೭. * [http://blackwomb.blogspot.com/2007/06/value-of-black-bodies.html “ವ್ಯಾಲ್ಯೂ ಆಫ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಬಾಡೀಸ್”. ][http://blackwomb.blogspot.com/2007/06/value-of-black-bodies.html ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ವೋಂಬ್:] ಹಿಸ್ಟರಿ, ಕಲ್ಚರ್ ಆಂಡ್ ಪವರ್. ೬ ಜೂನ್‌ ೨೦೦೭. * [http://www.american.com/archive/2007/june-0607/double-standards-in-nigerian-health/ “ಡಬಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಇನ್ ನಿಗೇರಿಯನ್ ಹೆಲ್ತ್”.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120209222952/http://www.american.com/archive/2007/june-0607/double-standards-in-nigerian-health/ |date=2012-02-09 }} ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್. ೨೬ ಜೂನ್‌ ೨೦೦೭. * [http://www.loccidental.net/english/spip.php?article292 “ನೆಗೇರಿಯ ಸ್ಯೂಸ್ ಫಿಜರ್‌ ಓವರ್ ಚೈಲ್ಡ್ ಡ್ರಗ್ ಟ್ರೈಯಲ್”.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071021100605/http://www.loccidental.net/english/spip.php?article292 |date=2007-10-21 }} ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ರಿಕಾ ರಿವ್ಯೂ. ೧೦ ಜೂನ್‌ ೨೦೦೭. * [https://news.yahoo.com/s/nm/20070930/bs_nm/pfizer_nigeria_dc;_ylt=A9G_R3Hh_f9GI7QAUgCyBhIF “ಫಿಜರ್‌ ಫೇಸಸ್ $8.5 ಬಿಲಿಯನ್ ಸ್ಯೂಟ್ ಓವರ್ ನಿಗೇರಿಯ ಡ್ರಗ್ ಟ್ರೈಯಲ್”.]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಯಾಹೂ ನ್ಯೂಸ್. ೨೪ ಅಕ್ಟೋಬರ‍್ ೨೦೦೭. * [http://www.pfizer.co.za/RunTime/POPContentRun.aspx?pageidref=1874 “ಫಿಜರ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಮೆಂಟ್ ಕನ್ಸರ್ನಿಂಗ್ 1996 ನಿಗೇರಿಯನ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸ್ಟಡಿ”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100914224824/http://www.pfizer.co.za/RunTime/POPContentRun.aspx?pageidref=1874 |date=2010-09-14 }} ಫಿಜರ್‌. {{Refend}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [http://www.pfizer.co.uk/ ಫಿಜರ್‌ UK ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://www.pfizer.com/ ಫಿಜರ್‌ US ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://www.pfizerpro.com/ ಫಿಜರ್‌ ಫಾರ್ ಪ್ರೊಫೆಶನಲ್ಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] ** [http://www.pfizer.com/about/history/history.jsp ಕಂಪನಿ ಹಿಸ್ಟರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101010103247/http://www.pfizer.com/about/history/history.jsp |date=2010-10-10 }} ** [http://www.pfizer.com/do/index.html ಫುಲ್ ಪ್ರೋಡಕ್ಟ್ ಲಿಸ್ಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041101043733/http://www.pfizer.com/do/index.html |date=2004-11-01 }} ** [http://www.pfizer.com/are/mn_investors.cfm ಇನ್ವೆಸ್ಟರ್ ರಿಲೇಶನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040710145318/http://www.pfizer.com/are/mn_investors.cfm |date=2004-07-10 }} ** [http://www.pfizer.com/are/mn_investors_corporate.cfm ಕಾರ್ಪೋರೇಟ್ ಗವರ್ನೆನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040710150709/http://www.pfizer.com/are/mn_investors_corporate.cfm |date=2004-07-10 }} ** [http://www.pfizer.com/subsites/philanthropy/index.html ಫಿಲಂಥ್ರೋಪಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041010115643/http://www.pfizer.com/subsites/philanthropy/index.html |date=2004-10-10 }} ಇನ್ಫೊ. * [https://biz.yahoo.com/ic/11/11175.html ಯಾಹೂ! – ಫಿಜರ್‌ ಇಂಕ್ ಕಂಪನಿ ಪ್ರೊಫೈಲ್] * [http://spicyedition.com/archive/news/pfizer_offers_discounts_for_the_uninsured.html ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ಲೋಬ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101015234605/http://spicyedition.com/archive/news/pfizer_offers_discounts_for_the_uninsured.html |date=2010-10-15 }} "ಫಿಜರ್‌ ಆಫರ್ಸ್ ಡಿಸ್ಕೌಂಟ್ಸ್ ಫಾರ್ ದಿ ಅನ್‌ಇನ್ಶೂರ್ಡ್" *[http://www.law.com/jsp/article.jsp?id=1094073250053 ಫಿಜರ್‌ ಸೆಟ್ಲ್‌ಮೆಂಟ್ ಕ್ಲಿಯರ್ಸ್ ]{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Law.com *[http://www.pfizerhelpfulanswers.com ಫಿಜರ್ಸ್ ಸೇವಿಂಗ್ಸ್ ಪ್ರೋಗ್ರ್ಯಾಂ ಫಾರ್ ಪೀಪಲ್ ವಿದೌಟ್ ಪ್ರಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಡ್ರಗ್ ಕವರೇಜ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080908063142/http://pfizerhelpfulanswers.com/ |date=2008-09-08 }} ಫಿಜರ್‌ ಹೆಲ್ಪ್‌ಫುಲ್ ಆನ್ಸರ್ಸ್ *[http://mediaroom.pfizer.com/index.php?s=press_releases&amp;item=141 ಫಿಜರ್‌ 4Q06 ಅರ್ನಿಂಗ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070216110957/http://mediaroom.pfizer.com/index.php?s=press_releases&item=141 |date=2007-02-16 }} * ಬ್ಯಾರಿ ಯಿಯೊಮ್ಯಾನ್, [http://www.barryyeoman.com/articles/courtroom.html ಪುಟ್ಟಿಂಗ್ ಸೈನ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಡಾಕ್,] ದಿ ನೇಷನ್ * [http://www.urchpublishing.com/press_releases/glaxosmithkline_will_overtake_pfizer_to_become_world39s_largest_pharmaceutical_company_by_2012.html ಗ್ಲ್ಯಾಕ್ಸೊಸ್ಮಿತ್‌ಕ್ಲೈನ್ ವಿರ್ ಓವರ್‌ಟೇಕ್ ಫಿಜರ್‌ ಟು ಬಿಕಮ್ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಲಾರ್ಜೆಸ್ಟ್ ಫಾರ್ಮಸಿಟಿಕಲ್ ಕಂಪನಿ ಬೈ 2012] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110717173452/http://www.urchpublishing.com/press_releases/glaxosmithkline_will_overtake_pfizer_to_become_world39s_largest_pharmaceutical_company_by_2012.html |date=2011-07-17 }} URCH ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ (ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಸ್) * [http://www.cnn.com/2010/HEALTH/04/02/pfizer.bextra/index.html?hpt=Sbin ಫೆಡ್ಸ್ ಫೌಂಡ್ ಫಿಜರ್‌ ಟೂ ಬಿಗ್ ಟು ನೈಲ್] CNN.com {{Dow Jones Industrial Average companies}} {{Pharmaceutical companies of the United States}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಫಿಜರ್‌]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಸ್ಟಾಕ್ ಎಕ್ಸ್‌ಚೇಂಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಿದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಡೌ ಜೋನ್ಸ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಆವರೇಜ್]] [[ವರ್ಗ:ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಔಷಧೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1849ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಕಂಪನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಅಪರಾಧ]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಪ್ರಯೋಗಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಉದ್ಯಮ]] 1ns3caldslrrw97y9vsqud08uq3ulur 0 26049 1375531 1373001 2026-06-20T23:09:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375531 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = Boston |settlement_type = [[City]] |image_skyline = Bostonstraight.jpg |image_caption = Skyline of [[Back Bay, Boston|Back Bay]], seen from the [[Charles River]], featuring Boston's two [[List of tallest buildings in Boston|tallest buildings]], the [[John Hancock Tower]] (left) and the [[Prudential Tower]] (right)|image_flag = Flag of Boston.svg |image_seal = Seal of Boston, Massachusetts.svg |nickname = Beantown,<ref name="Nicknames1"/> The Hub (of the Universe),<ref name="Nicknames1"/> The Cradle of Liberty,<ref name="Nicknames2">{{cite web |url=http://www.britannia.com/travel/Market/boston-vacations.html |title=Boston Travel & Vacations |accessdate=2009-04-08 |year=2006 |publisher=Britannia.com |archive-date=2009-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090312073408/http://www.britannia.com/travel/Market/boston-vacations.html |url-status=dead }}</ref> The Cradle of Modern America,<ref name="Nicknames1"/> The Athens of America,<ref name="Nicknames2"/> The Walking City<ref name="Nicknames1"/> |image_map = Boston ma highlight.png |map_caption = Location in [[Suffolk County, Massachusetts]] |coordinates_display = display=inline,title |latd=42 |latm=21 |lats=28 |latNS=N |longd=71 |longm=03 |longs=42 |longEW=W |pushpin_map = USA |pushpin_label_position = left |pushpin_map_caption = Location in the United States |coordinates_region = US-MA |subdivision_type = Country |subdivision_name = United States |subdivision_type1 = [[Political divisions of the United States|State]] |subdivision_name1 = [[Massachusetts]] |subdivision_type2 = [[List of counties in Massachusetts|County]] |subdivision_name2 = [[Suffolk County, Massachusetts|Suffolk]] |established_title = Settled |established_date = September 17, 1630 |established_title2 = Incorporated (city) |established_date2 = March 4, 1822 |government_type = [[Mayor–council government|Strong mayor – council]] |leader_title = [[List of mayors of Boston|Mayor]] |leader_name = [[Thomas Menino|Thomas M. Menino]] ([[Democratic Party (United States)|D]]) |area_footnotes = <ref>{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-CONTEXT=gct&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1R_US12S&-tree_id=4001&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=04000US25&-format=ST-7 |ST-7S&-_lang=en |title=Massachusetts by Place and County Subdivision |accessdate=2009-04-29 |work=American FactFinder |publisher=United States Census Bureau, Census 2000 Summary File 1 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514065545/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-CONTEXT=gct&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1R_US12S&-tree_id=4001&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=04000US25&-format=ST-7 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1R_US12S&-CONTEXT=gct&-tree_id=808&-redoLog=true&-geo_id=&-format=US-12 |US-12S&-_lang=en |title=United States by Urbanized Area; and for Puerto Rico |accessdate=2009-04-29 |work=American FactFinder |publisher=United States Census Bureau, Census 2000 Summary File 1 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514065630/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1R_US12S&-CONTEXT=gct&-tree_id=808&-redoLog=true&-geo_id=&-format=US-12 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_US25&-CONTEXT=gct&-tree_id=808&-redoLog=true&-geo_id=&-format=US-25 |US-25S&-_lang=en |title=United States by County by State, and for Puerto Rico |accessdate=2009-04-29 |work=American FactFinder |publisher=United States Census Bureau, Census 2000 Summary File 1 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514065458/http://factfinder.census.gov/servlet/GCTTable?_bm=y&-context=gct&-ds_name=DEC_2000_SF1_U&-mt_name=DEC_2000_SF1_U_GCTPH1_US25&-CONTEXT=gct&-tree_id=808&-redoLog=true&-geo_id=&-format=US-25 |url-status=dead }}</ref> |area_magnitude = 1 E+8 |area_total_sq_mi = 89.63 |area_total_km2 = 232.14 |area_land_sq_mi = 48.43 |area_land_km2 = 125.43 |area_water_sq_mi = 41.21 |area_water_km2 = 106.73 |area_urban_sq_mi = 1774 |area_urban_km2 = 4595 |area_metro_sq_mi = 4511 |area_metro_km2 = 11683 |area_blank1_title = [[Combined statistical area|CSA]] |area_blank1_sq_mi = 10644 |area_blank1_km2 = 27568 |elevation_ft = 141 |population_as_of = <!--Given separately to each figure because of differences--> |population_footnotes = <ref name="City population">{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/archives/2000s/vintage_2008/08s_challenges.html |title=Accepted Challenges to Vintage 2008 Population Estimates |accessdate=2010-05-22 |publisher=United States Census Bureau, Population Division}}</ref><ref name="Urban population">{{cite web |url=http://www.census.gov/geo/www/ua/ua2k.txt |title=Alphabetically sorted list of Census 2000 Urbanized Areas |accessdate=2009-04-11 |publisher=United States Census Bureau, Geography Division |format=TXT}}</ref><ref name="Metro population"/><ref name="CSA population"/> |population_total = 645169 ('09 estimate) |population_density_sq_mi = 13321 |population_density_km2 = 5144 |population_urban = 4032484 ('00 census) |population_metro = 4522858 ('08 est.) |population_blank1_title = [[Combined statistical area|CSA]] |population_blank1 = 7514759 ('08 est.) |population_blank2_title = [[Demonym]] |population_blank2 = Bostonian |timezone = [[Eastern Standard Time|EST]] |utc_offset = -5 |timezone_DST = [[Eastern Daylight Time|EDT]] |utc_offset_DST = -4 |postal_code_type = [[ZIP code|ZIP code(s)]] |postal_code = {{Collapsible list |title=53 total ZIP codes:<ref>{{cite web |url=http://zip4.usps.com/zip4/citytown.jsp |title=ZIP Code Lookup – Search By City |accessdate=2009-04-20 |publisher=United States Postal Service}}</ref> |02108–02137, 02163, 02196, 02199, 02201, 02203, 02204, 02205, 02206, 02210, 02211, 02212, 02215, 02217, 02222, 02228, 02241, 02266, 02283, 02284, 02293, 02295, 02297, 02298}} |area_code = [[Area codes 617 and 857|617 and 857]] |blank_name = [[Federal Information Processing Standard|FIPS code]] |blank_info = 25-07000 |blank1_name = [[Geographic Names Information System|GNIS]] feature ID |blank1_info = 0617565 |website = [http://www.cityofboston.gov/ www.cityofboston.gov] }} '''ಬೋಸ್ಟನ್''' ({{Audio-IPA|en-us-Boston.ogg|/ˈbɒstən/}} ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ) ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ನ ರಾಜಧಾನಿ ಮತ್ತು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ, ಇದು[[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಇದು [[ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌]]ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಇಡೀ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಅನಧಿಕೃತವಾಗಿ "ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಜಧಾನಿ" ಎನ್ನುವರು.<ref>{{cite book |title=50 one day adventures—Massachusetts, Rhode Island, Connecticut, Vermont, Maine, and New Hampshire. |author=Steinbicker, Earl |year=2000 |publisher=Hastings House/Daytrips Publishers |isbn=0803820089 |page=7}}</ref> 2009ರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 645,169 ರಷ್ಟಿದ್ದು, ದೇಶದ ಹನ್ನೆರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="City population"/> ಬೋಸ್ಟನ್ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವಾದ ಗ್ರೇಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದ ನಿರ್ವಾಹಣೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 4.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಆಶ್ರಯವನ್ನು ಕೊಡುವುದರ ಮೂಲಕ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಹತ್ತನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೋ ಪಾಲಿಟನ್ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="Metro population">{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/metro/files/2008/CBSA-EST2008-alldata.csv |title=Metropolitan and micropolitan statistical area population and estimated components of change: April 1, 2000 to July 1, 2008 (CBSA-EST2008-alldata) |accessdate=2009-04-11 |publisher=United States Census Bureau, Population Division |format=CSV}}</ref> ಗ್ರೇಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಒಂದು ವಿನಿಮಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಆರು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಪ್ರಾಂತಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಎಸೆಕ್ಸ್, ಮಿಡ್ಲ್ ಸೆಕ್ಸ್, ನಾರ್ಫೊಕ್, ಸಫೋಲ್ಕ್, ಪ್ಲೈಮೌತ್ ಮತ್ತು ವೋರ್ಸೆಸ್ಟರ್,<ref>{{cite web |url=http://www.fta.dot.gov/documents/Boston_Worchester_Manchester_DemographicProfile19.doc |title=Boston Worchester Manchester Demographic Profile: Region 19 |publisher=[[Federal Transit Administration]] |date=2007-01-31 <!-- Last-Modified: Wed, 31 Jan 2007 13:19:13 GMT --> |accessdate=2010-08-30 |archive-date=2013-06-23 |archive-url=https://www.webcitation.org/6HaHOhS2s?url=http://www.fta.dot.gov/documents/Boston_Worchester_Manchester_DemographicProfile19.doc |url-status=dead }} 21 ಪುಟಗಳು.</ref> ಇವೆಲ್ಲವೂ ರ್ಹೋಡ್ ದ್ವೀಪದ ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್ ಶೈರ್ನ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ; ಇದು 7.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ತವರೂರಾಗಿದ್ದು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಐದನೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref name="CSA population">{{cite web |url=http://www.census.gov/popest/metro/files/2008/CSA-EST2008-alldata.csv |title=Combined statistical area population and estimated components of change: April 1, 2000 to July 1, 2008 (CSA-EST2008-alldata) |accessdate=2009-04-11 |publisher=United States Census Bureau, Population Division |format=CSV}}</ref><ref name="CSA PDF map">{{cite web|url=http://www.census.gov/econ/census07/pdf/maps/ma/metro/33000us148m.pdf|title=Boston-Worcester-Manchester, MA-RI-NH Combined Statistical Area|year=2007|publisher=U.S. DEPARTMENT OF COMMERCE Economics and Statistics Administration U.S. Census Bureau|accessdate=2009-06-20}} ಸಿಎಸ್‌ಎ ಒಳಗೊಂಡು: ಎಮ್‌ಎ ಕೌಂಟಿಗಳು: ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್, ಎಸ್ಸೆಕ್ಸ್, ಮಿಡಲ್‌ಸೆಕ್ಸ್, ನಾರ್‌ಫೋಕ್, ಪ್ಲೈಮೌತ್, ಸಫೋಲ್ಕ್ ಮತ್ತು ವೊರ್ಸೆಸ್ಟರ್; ಎನ್‌ಎಚ್ ಕೌಂಟಿಗಳು: ಬೆಲ್ಕ್‌ನ್ಯಾಪ್, ಹಿಲ್ಸ್‌ಬರಫ್, ಮೆರ್ರಿಮ್ಯಾಕ್, ರಾಕಿಂಗ್ಡಂ ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರಾಫೋರ್ಡ್; ಆರ್‌ಐ ಕೌಂಟಿಗಳು (ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯ): ಬ್ರಿಸ್ಟಾಲ್, ಕೆಂಟ್, ನ್ಯೂಪೋರ್ಟ್, ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ (ದಕ್ಷಿಣ ಕೌಂಟಿ)</ref> 1630ರಲ್ಲಿ, ಶಾಮಟ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ[[ದ ಮೇಲಿರುವ ಈ ನಗರವನ್ನು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]]ನ [[ಪುರಿಟನ್]] ವಸಹಾತುಶಾಹಿಗಳು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.<ref name="history">{{cite web |last=Banner |first=David |title=Boston History – The History of Boston, Massachusetts |url=http://www.searchboston.com/articles/history.html |publisher=SearchBoston |accessdate=2009-04-20 |archive-date=2009-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090315031352/http://www.searchboston.com/articles/history.html |url-status=dead }}</ref>]] 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆಗಳ ತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್ ಹತ್ಯಾ ಕಾಂಡ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಟೀ ಪಾರ್ಟಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಬಂಕರ್ ಹಿಲ್‌ನ ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣದಂತಹ, ಅಮೇರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಅನೇಕ ಆರಂಭಿಕ ಕದನಗಳು ನಗರದ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದವು. ಭೂಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಪೌರ ಆಡಳಿತದ ಸ್ವಾಧೀನದ ಮುಖಾಂತರ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದ ಆಚೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರದ ನಂತರ ಬೋಸ್ಟನ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಡಗಿನ ರೇವು ಪಟ್ಟಣ ಹಾಗೂ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು,<ref name="history"/> ಮತ್ತು ಇದರ ಶ್ರೀಮಂತವಾದ ಚರಿತ್ರೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸುಮಾರು 16.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="economy">{{cite web|url=http://www.city-data.com/us-cities/The-Northeast/Boston-Economy.html |title=Boston: Economy |year=2006 |publisher=Thomson Gale (Thomson Corporation) |accessdate=2007-04-28}}</ref> ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಯಾದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಲ್ಯಾಟೀನ್ ಶಾಲೆ (1635), ಮತ್ತು ಅಮೇರಿಕಾದ ಮೊದಲ ಸುರಂಗ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಈ ನಗರವು ಹಲವಾರು ಪ್ರಥಮಗಳ ಆಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="first subway">{{cite book |title=The Rough Guide to Boston |last=Fagundes |first=David |coauthors=Grant, Anthony |publisher=Rough Guides |date=April 28, 2003 |isbn=1-84353-044-9 }}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿರುವ ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಂದ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಾಗೂ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.searchboston.com/articles/college.html |title=Going to College in Boston |accessdate=2009-04-05 |last=Banner |first=David |publisher=SearchBoston |archive-date=2009-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090411214531/http://www.searchboston.com/articles/college.html |url-status=dead }}</ref> ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಸಂಶೋಧನೆ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್, ಇಂಜಿನಿಯರ್, ಹಣಕಾಸು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ-ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]]ವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.worldtravelguide.net/city/16/city_guide/North-America/Boston.html |title=Boston City Guide |accessdate=2009-04-08 |publisher=World Travel Guide}}</ref> ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ, ನಗರವು ಪ್ರಮುಖ ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ 20 ಹಣಕಾಸು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ 14ನೇ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ.<ref>[http://www.zyen.com/PDF/GFC%207.pdf ಗ್ಲೋಬಲ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಸೆಂಟರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120912040734/http://www.zyen.com/PDF/GFC%207.pdf |date=2012-09-12 }} ''ಝಡ್/ಯೆನ್ ಗ್ರೂಪ್'' 2010-09-11ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ</ref> ತನ್ನ ವಿವಿಧ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ,<ref>{{cite web |url=http://www.2thinknow.com/reference/media-release-boston-no-one-city-for-innovation/ |title=MEDIA RELEASE - Boston named No 1 for Innovation, as European Union Cities dominate 61% of Top Cities &#124; Company News > |publisher=2THINKNOW |date=2009-08-03 |accessdate=2010-08-30 |archive-date=2010-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100830235113/http://www.2thinknow.com/reference/media-release-boston-no-one-city-for-innovation/ |url-status=dead }}</ref> ಈ ನಗರವು ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.talentculture.com/feature/boston-the-city-of-innovation/ |title=Boston: The City of Innovation |publisher=TalentCulture |date= |accessdate=2010-08-30}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.boston.com/business/technology/innoeco/2010/07/boston_is_1but_will_we_hold_on.html |title=Boston is #1...But will we hold on to the top spot? - Innovation Economy |publisher=Boston.com |date=2010-07-20 |accessdate=2010-08-30 | first=Scott | last=Kirsner}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್ ಕುಲೀನತ್ವದ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದು, ಪ್ರಪಂಚದ ದುಂದುವೆಚ್ಚದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ,<ref name="Heudorfer">{{cite web |author=Heudorfer, Bonnie; Bluestone, Barry |year=2004 |url=http://www.tbf.org/uploadedFiles/Housing%20Report%20Card%202004.pdf |format=PDF |title=The Greater Boston Housing Report Card |publisher=Center for Urban and Regional Policy (CURP), Northeastern University |page=6 |accessdate=2007-02-19 |archive-date=2012-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120225163927/http://www.tbf.org/uploadedFiles/Housing |url-status=dead }}</ref> ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜೀವನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref name="quality of living">{{cite web| url=http://www.mercer.com/referencecontent.htm?idContent=1173105 | title = Quality of Living global city rankings 2009 – Mercer survey | publisher = [[Mercer (consulting firm)|Mercer]]| date=2009-04-28| accessdate=2009-05-08 }}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Boston 1772.png|thumb|left|1772ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್, 1880ರ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ]] 1630ರ ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 17 ರಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪುರಿಟನ್ ವಸಹಾತು ಶಾಹಿಗಳು ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದರು.<ref name="history"/> ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಕೊಲ್ಲಿಯ ವಸಹಾತುವಿನ ಪುರಿಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಸ್ಟೊಲ್ ಪ್ರಾಂತವಾದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪ್ಲೈ ಮೌತ್ ಕಾಲೊನಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದ ಯಾತ್ರಿಕರೊಂದಿಗೆ ಗೊಂದಲ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವರು ಪ್ಲೈ ಮೌತ್ ಪ್ರಾಂತ ಮತ್ತು ಬಾರ್ನ್ ಸ್ಟೇಬಲ್ ಪ್ರಾಂತ, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ನ್ನೂ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳು, ಚಾರಿತ್ರಿಕವಾಗಿ ವೈಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. 1691ರಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಪ್ರಾಂತದ ರಚನೆಯವರೆಗೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಸಹಾತುಗಳನ್ನು ಒಂದು ಮಾಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಶಾಮಟ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪವು ಒಂದು ಭೂಶಿರದ ಮೂಲಕ ಮುಖ್ಯ ಭೂಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ಮಸ್ಸಾಛುಸೆಟ್ಸ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ ಕೊಲ್ಲಿ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನದಿಯ ಒಂದು ಅಳಿವೆಯ ನೀರುಗಳ ಮೂಲಕ ಆವೃತವಾಗಿತ್ತು. ನಗರದಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿರುವ ಮೂಲ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅನೇಕ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಪುರ್ವದ ಭೂಶೋಧನೆಗಳು 5,000 BCನಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಜನ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ.<ref> {{cite web |url=http://www.sec.state.ma.us/mhc/mhcexh/exhidx.htm |title=Archaeology of the Central Artery Project: Highway to the Past |publisher=Commonwealth Museum – Massachusetts Historical Commission |year=2007 |accessdate=2007-04-06}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಮೊದಲ ಯೊರೋಪ್ ನಿವಾಸಿಗಳು ಈ ಸ್ಥಳವನ್ನು ''ಟ್ರೈಮೌಂಟೇನ್'' , ಎಂದು ಕರೆದರು, ಆದರೆ ನಂತರ ಬೋಸ್ಟನ್ ಲಿಂಕೊನ್ಲ್ ಶೈರ್, ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಎಂದು ನಗರಕ್ಕೆ ಪುನರ್ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವಸಹಾತು ಶಾಹಿಗಳು ವಲಸೆ ಹೋದರು. ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌ ಕೊಲ್ಲಿ ವಸಹಾತುವಿನ ಮೂಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ, ಜಾನ್ ವಿನ್‌ತ್ರೋಪ್, "ಎ ಮಾಡೆಲ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಚಾರಿಟಿ", ಎಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಚನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಇದು "ಪರ್ವತದಮೇಲಿನ ನಗರದ" ಪ್ರವಚನ ಎಂದೂ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಟ್ಟಣವು ದೇವರೊಂದಿಗಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. (ವಿನ್ ತ್ರೋಪ್ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಒಪ್ಪಂದದ ಸಹಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದ್ದರು, ಇದು ನಗರದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ದಾಖಲೆಯಾಗಿತ್ತು.) ಪುರಿಟನ್ ಜನಾಂಗಗಳು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸ್ಥಿರವಾದ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ರಚಿತವಾದ ಸಮಾಜವನ್ನು ರೂಪುಗೊಳಿಸಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಇತ್ಯರ್ಥದ ತಕ್ಷಣವೇ, ಪುರಿಟನ್ನರು ಬೋಸ್ಟನ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಸ್ಕೂಲ್ (1635) ಎಂಬ ಅಮೆರಿಕಾದ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಯೊಂದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref name="BPS"/> 1636 ಮತ್ತು 1698 ರ ನಡುವೆ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಆರು ಪ್ರಮುಖ ಸಿಡುಬು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಾವು ನೋವುಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref>"[http://www.nap.edu/openbook.php?record_id=2008&amp;page=24 ಎಮರ್ಜಿಂಗ್ ಇನ್ಫೆಕ್ಷನ್ಸ್: ಮೈಕ್ರೋಬಿಯಲ್ ಥ್ರೆಟ್ಸ್ ಟು ಹೆಲ್ತ್ ಇನ್ ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ (1992)]". ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ (ಐ‌ಒಎಮ್).</ref> 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪಿಲಡೆಲ್ಪಿಯಾ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವವರೆಗೂ ಬೋಸ್ಟನ್ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.bostonhistorycollaborative.org/pdf/Era2.pdf |title="Growth" to Boston in its Heyday, 1640’s to 1730’s |format=PDF |publisher=Boston History & Innovation Collaborative |year=2006 |accessdate=2007-05-08 |archive-date=2010-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100708014420/http://www.bostonhistorycollaborative.org/pdf/Era2.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Boston, 1775bsmall1.png|thumb|right|upright|1775ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯುದ್ಧ ತಂತ್ರಗಳ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ನಕ್ಷೆ]] 1770ರಲ್ಲಿ ಮೂಲ ತೆರಿಗೆಯ ಮೂಲಕ ಹದಿಮೂರು ವಸಹಾತುಗಳ ಮೇಲೆ ಬ್ರಿಟೀಷರು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ತೋರಿಸಲು ಹೊರಟ ಕಾರಣ ಅಮೇರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯು ಉಂಟಾಯಿತು.<ref name="history"/> ಬೋಸ್ಟನ್ ಹತ್ಯಾ ಕಾಂಡ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಟೀ ಪಾರ್ಟಿ ಮತ್ತು ಹಲವು ಆರಂಭಿಕ ಕದನಗಳಾದ ಲೆಕ್ಸಿಂಗ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಕಾನ್ಕೋರ್ಡ್ ಕದನಮತ್ತು ಬಂಕರ್ ಹಿಲ್‌ನ ಕದನ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಆಕ್ರಮಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಅನೇಕ ಕದನಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸಮೀಪದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದವು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪೌಲ್ ರಿವಿಯರ್ತನ್ನ ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಡೆಸಿದನು ಕ್ರಾಂತಿಯ ನಂತರ, ನಗರದ ಸಮುದ್ರ ಯಾನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೀಮಂತ ವ್ಯಾಪಾರ ರೇವು ಪಟ್ಟಣವಾಯಿತು. ರಮ್, ಮೀನು, ಉಪ್ಪು ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ಪ್ರಮುಖ ರಪ್ತು ವಸ್ತುಗಳಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite web |url=http://www.universityarchives.com/browse.asp?sn=39159-001&show=True&thumbnails=True |title=Colonial Boston |accessdate=2009-05-02 |publisher=University Archives |archive-date=2009-02-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090207181331/http://www.universityarchives.com/browse.asp?sn=39159-001&show=True&thumbnails=True |url-status=dead }}</ref> ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಹಳೆಯ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಂತತಿಗಳನ್ನು ದೇಶದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಅವರು ನಂತರ ''ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೆಂಬ ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದರು.<ref name="US History">{{cite web |url=http://www.u-s-history.com/pages/h3865.html |title=Boston, Massachusetts |accessdate=2009-05-02 |publisher=U-S-History.com}}</ref>'' [[ಚಿತ್ರ:Boston-view-1841-Havell.jpeg|thumb|left|1841ರಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಚೆಸ್ಟರ್ ಎತ್ತರದಿಂದ ಕಾಣುವ ಬೋಸ್ಟನ್ ದೃಶ್ಯ]] ನ್ಯಾಪೋಲಿಯೋನಿಕ್ ಕದನ ಮತ್ತು 1812ರ ಕದನಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾದ 1807ರ ಎಂಬಾರ್ಗೋ ಕಾಯಿದೆಯು, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಬಂದರು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಕುಗ್ಗುವಿಕೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು. ಈ ಕದನಗಳ ನಂತರ ವಿದೇಶಿ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿದರೂ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ವರ್ತಕರು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಉತ್ಪಾದನೆಯು ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ನಗರದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಸಮಬಲವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೂ, ಬೋಸ್ಟನ್ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಉಳಿದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಜವಳಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಮ-ವಸ್ತುಗಳ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref name="economy"/> ನಗರದ ಗಡಿಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ನದಿಗಳು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿ ಸೇರುವುದರಿಂದ ಸರಕುಗಳ ಸುಲಭ ಸಾಗಣಿಕೆಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗಿರಣಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯಲು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ. ನಂತರ, ದಟ್ಟವಾದ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು ಪ್ರದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸರಾಗಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದವು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ ಕೊನಯೆವರೆಗೂ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಟ್ಟಣವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಏಳಿಗೆ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ತನ್ನ ಅಪರೂಪವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಅಪರಿಮಿತವಾದ ಕಲಾತ್ಮಕ ಆಶ್ರಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಯಿತು. ಇದು ದಾಸತ್ವ ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿಯ ಕೇಂದ್ರವೂ ಆಯಿತು.<ref> {{cite web |url=http://www.nps.gov/boaf/ |title=Boston African American National Historic Site |date=April 28, 2007 |publisher=National Park Service |accessdate=2007-05-08}} </ref> ನಗರವು 1850 ರ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಗುಲಾಮ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸಿತು,<ref>{{cite web |url=http://www.masshist.org/longroad/01slavery/fsl.htm |title=Fugitive Slave Law |accessdate=2009-05-02 |publisher=The Massachusetts Historical Society |archive-date=2017-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171027215133/http://www.masshist.org/longroad/01slavery/fsl.htm |url-status=dead }}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಬರ್ನ್ಸ್ ಫುಜಿಟಿವ್ ಸ್ಲೇವ್ ಕ್ಲಾಸ್ ನಂತರ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಒಂದು ಮಾದರಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಪಿಯರ್ಸ್ರವರ ಕೊಡುಗೆ ಪ್ರಮುಖವಾದದು.<ref>{{cite web |url=http://www.masshist.org/longroad/01slavery/burns.htm |title=The "Trial" of Anthony Burns |accessdate=2009-05-02 |publisher=The Massachusetts Historical Society |archive-date=2017-09-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170922215411/http://www.masshist.org/longroad/01slavery/burns.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.suffolk.edu/16075.html |title=150th Anniversary of Anthony Burns Fugitive Slave Case |accessdate=2009-05-02 |date=2004-04-24 |publisher=Suffolk University |archive-date=2008-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080520121923/http://www.suffolk.edu/16075.html |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Scollay1880s.jpg|thumb|right|1880ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಲೇ ಸ್ಕ್ವೇರ್]] 1822ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ನಾಗರೀಕರು ಅದರ ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರಾದ "ದಿ ಟೌನ್ ಆಫ್ ಬೋಸ್ಟನ್"ನ್ನು "ದಿ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬೋಸ್ಟನ್" ಎಂದು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದರು.ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್4, 1822ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಜನರು ನಗರವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಶಾಸನಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಸಿದರು.<ref name="city charter">{{cite book |url=https://archive.org/stream/bostononehundred02stat/bostononehundred02stat_djvu.txt |title=Boston: one hundred years a city |accessdate=2009-04-20 |format=TXT |author=State Street Trust Company; Walton Advertising and Printing Company |publisher=State Street Trust Company |location=Boston |volume=2 |year=1922}} </ref> ಬೋಸ್ಟನ್ ಒಂದು ನಗರವಾಗಿ ಅಂಗೀಕಾರವಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅದರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 46,226 ರಷ್ಟಿತ್ತು , ಆದರೆ ಅದರ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ಮಾತ್ರ{{convert|4.7|sqmi|km2}}.<ref name="city charter"/> 1820ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಬೆಳೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಯೂರೋಪ್ ವಲಸೆಗಾರರಮೊದಲ ಆಗಮನದಿಂದ ನಗರದ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಯೊಜನೆಯು ನಾಟಕೀಯ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ವಲಸೆ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಐರಿಷ್‌ರು ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದರು. 1850ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಸುಮಾರು 35,000 ಐರಿಷ್ ಜನರು ಬೋಸ್ಟನ್ ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref> {{cite web |url=http://www.pbs.org/wgbh/amex/murder/peopleevents/p_immigrants.html |title=People & Events: Boston's Immigrant Population |year=2003 |publisher=WGBH/PBS Online (American Experience) |accessdate=2007-05-04}} </ref> 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ನಗರದಲ್ಲಿ ಐರಿಷ್, ಜರ್ಮನ್ನರು ಲೆಬನರ, ಸಿರಿಯನ್ನರ<ref>{{cite web |url=http://www.archives.gov/genealogy/immigration/passenger-arrival.html |title=Immigration Records |publisher=The National Archives |accessdate=2009-01-07 |archive-date=2010-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100527220431/http://www.archives.gov/genealogy/immigration/passenger-arrival.html |url-status=dead }}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಕೆನಡಿಯನ್ನರು ಮತ್ತು ರಷ್ಯನ್ನರು ಮತ್ತು ಪೋಲಿಷ್ ಯೆಹೂದಿಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದಾರೆ 19ನೇಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಜನಾಂಗೀಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿ ಬೆಳೆದವು-ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು, ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ಟೌನ್ ನಲ್ಲಿ ಐರಿಷ್‌ರು ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ರಷ್ಯಿಯಾದ ಯೆಹೂದಿಗಳು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಐರಿಷ್ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಧರ್ಮವನ್ನೂ ಸಹ ತಂದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಮುದಾಯವು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯವಾಗಿದೆ,<ref> {{cite web |url=http://www.city-data.com/world-cities/Boston-People.html |title=Boston People |year=2007 |publisher=city-data.com |accessdate=2007-05-05}} </ref> ಮತ್ತು 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಐರಿಷ್ ರು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು - ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕರೆಂದರೆ ಕೆನೆಡೀಸ್, ಟಿಪ್ ಒ ನೀಲ್ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಎಫ್ ಫಿಟ್ಜೆರಾಲ್ಡ್.<ref name="US History"/> [[ಚಿತ್ರ:Haymarket Square.JPG|thumb|left|ಹೇಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್, 1909]] 1631 ಮತ್ತು 1890ರದ ನಡುವೆ ನಗರವು ಭೂಸುಧಾರಣೆಯ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಭೌತಿಕ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಯಿತು. ಈ ಸುಧಾರಣೆಯು ತಗ್ಗುನೆಲ, ಸಮತಟ್ಟಾದ ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಮತ್ತು ಬಂದರು ಕಟ್ಟೆಯ ಬಳಿ ಇರುವ ನೀರಿನ ಬಳಿ ಇರುವ ಖಾಲಿ ಜಾಗವನ್ನು ತುಂಬುವುದರಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಯಿತು<ref>{{cite web |url=http://www.iboston.org/rg/backbayImap.htm |title=The History of Land Fill in Boston |publisher=iBoston.org |year=2006 |accessdate=2006-01-09 |archive-date=2020-12-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201221030505/http://www.iboston.org/rg/backbayImap.htm |url-status=dead }}. ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ{{cite web |author=Howe, Jeffery |year=1996 |url=http://www.bc.edu/bc_org/avp/cas/fnart/fa267/bos_fill2.html |title=Boston: History of the Landfills |publisher=Boston College |accessdate=2007-04-30 |archive-date=2007-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070410073014/http://www.bc.edu/bc_org/avp/cas/fnart/fa267/bos_fill2.html |url-status=dead }}</ref> - "ಗುಡ್ಡಗಳನ್ನು ಕಡಿದು ಸಣ್ಣ ಕೊಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವುದು" ಎಂಬ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬಹುದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಸುಧಾರಣಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1807ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ , ಬೀಕನ್ ಹಿಲ್‌ನ ತುದಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು 50-ಎಕರೆ20 [[ha]]) ಗಿರಣಿ ಕೊಳವನ್ನು ತುಂಬಲು ಬೀಕನ್ ಹಿಲ್‌ನ ಶಿಖರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತುಇದು ನಂತರ [[ಹೇಮಾರ್ಕೆಟ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್]] ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿತು. ಈಗಿನ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೌಸ್ ತಗ್ಗಾದ ಬೀಕಾನ್ ಹಿಲ್‌ನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ಭೂಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿ, ಹಣಕಾಸು ಜಿಲ್ಲೆ , ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಟೌನ್ನ ಭಾಗಗಳ ಗಣನೀಯ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾದವು. 872ರ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಬೆಂಕಿಯ ಅನಾಹುತದ ನಂತರ, ಜಲಾವೃತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಕೆಲಸಗಾರರು ಹಳೇ ಕಟ್ಟಡದ ತುಂಡು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರಾಂತದ ಪಶ್ಚಿಮದ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನದಿಯ ಜೌಗು ಪ್ರದೇಶದ ಸುಮಾರು 600 ಎಕರೆ (2.4&nbsp;km²) ಯಷ್ಟು ಸ್ಥಳವನ್ನು ನೀಡ್ಯಾಮ್ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ತಂದ ರೈಲು ಜಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಸಿದರು. ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ನಗರಗಳೆಂದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್ (1804), ಪೂರ್ವ ಬೋಸ್ಟನ್ (1836), ರಾಕ್ಸ್‌ಬರಿ (1868), ಡಾರ್ಚೆಸ್ಟರ್ (ಈಗಿನ ಮತ್ತಾಪನ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್ನ ಒಂದು ಭಾಗ) (1870), ಬ್ರಿಗ್ಟನ್ (ಈಗಿನ ಆಲ್‌ಸ್ಟನ್ ಕೂಡ ಸೇರಿ) (1874), ವೆಸ್ಟ್ ರಾಕ್ಸ್‌ಬರಿ (ಈಗಿನ ಜಮೈಕಾ ಮೈದಾನ ಹಾಗೂ ರೋಸ್ಲಿನ್‌ಡೇಲ್ ಕೂಡಾ ಸೇರಿವೆ) (1874), ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ಟೌನ್ (1874), ಮತ್ತು ಹೈಡ್ ಪಾರ್ಕ್ (1912).<ref>{{cite book |title=Historical Atlas of Massachusetts |page=37 |year=1991 |publisher=University of Massachusetts}}</ref><ref>{{cite book |last1=Holleran |first1=Michael |authorlink1= |last2= |first2= |authorlink2= |editor1-first= |editor1-last= |editor1-link= |others= |title=Boston's Changeful Times: Origins of Preservation and Planning in America |trans_title= |url=https://books.google.com/?id=j_L08ikdUrkC |archiveurl= |archivedate= |accessdate=August 22, 2010 |type= |edition= |series= |volume= |date= |year=2001 |month= |origyear= |publisher=[[The Johns Hopkins University Press]] |location= |isbn=0-8018-6644-8 |oclc= |doi= |id= |page=Pg. 41 |pages= |at= |trans_chapter= |chapter=Problems with Change |chapterurl=https://books.google.com/books?id=j_L08ikdUrkC&lpg=PA41&ots=29xS9xlq3c&pg=PA39#v=onepage&f=false |quote= |ref= |bibcode= |laysummary= |laydate= |separator= |postscript= |lastauthoramp=}}</ref> ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳಾದ ಬ್ರೂಕ್‍ಲಿನ್, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್,<ref>{{cite news |title=BOSTON'S ANNEXATION SCHEMES.; PROPOSAL TO ABSORB CAMBRIDGE AND OTHER NEAR-BY TOWNS |author=Staff writer |first= |last= |authorlink= |url=http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9C05E1DC1F39E233A25754C2A9659C94639ED7CF |agency= |newspaper=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] |publisher= |location= |isbn= |issn= |oclc= |pmid= |pmd= |bibcode= |doi= |id= |date=March 26, 1892, Wednesday |page=11 |pages= |at= |accessdate=August 21, 2010 |language= |trans_title= |quote= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110615075143/http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9C05E1DC1F39E233A25754C2A9659C94639ED7CF |archivedate=ಜೂನ್ 15, 2011 |ref= |url-status=bot: unknown }}</ref> ಮತ್ತು ಚೆಲ್ಸಿಯಾ <ref>{{cite news |title=Has the time for Chelsea's annexation to Boston come? The Hub hasn't grown since 1912, and something has to follow that beleaguered community's receivership |author= |first=Michael |last=Rezendes |authorlink= |url=http://pqasb.pqarchiver.com/boston/access/59275776.html?FMT=ABS&date=Oct%2013,%201991 |agency= |newspaper= |publisher=The Boston Globe |location= |isbn= |issn= |oclc= |pmid= |pmd= |bibcode= |doi= |id= |date=October 13, 1991 |page=80 |pages= |at= |accessdate=August 22, 2010 |language= |trans_title= |quote= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513235801/http://pqasb.pqarchiver.com/boston/access/59275776.html?FMT=ABS&date=Oct%2013,%201991 |archivedate=ಮೇ 13, 2011 |ref= |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=Flynn offers to annex Chelsea |first=Andrea |last=Estes |author=Ed Cafasso |authorlink= |url=http://pqasb.pqarchiver.com/bostonherald/access/69025902.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Sep+9%2C+1991&author=ANDREA+ESTES+and+ED+CAFASSO&pub=Boston+Herald&edition=&startpage=001&desc=Flynn+offers+to+annex+Chelsea |agency= |newspaper=[[Boston Herald]] |publisher= |location= |isbn= |issn= |oclc= |pmid= |pmd= |bibcode= |doi= |id= |date=September 9, 1991 |page=1 |pages= |at= |accessdate=August 22, 2010 |language= |trans_title= |quote= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513235559/http://pqasb.pqarchiver.com/bostonherald/access/69025902.html?FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Sep+9%2C+1991&author=ANDREA+ESTES+and+ED+CAFASSO&pub=Boston+Herald&edition=&startpage=001&desc=Flynn+offers+to+annex+Chelsea |archivedate=ಮೇ 13, 2011 |ref= |url-status=dead }}</ref> ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Government Center Boston vista.jpg|thumb|right|ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ಪ್ಲಾಝಾ, 1999|link=Special:FilePath/Government_Center_Boston_vista.jpg]] 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ , ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದೇ ಹಳೆಯವಾದ ಕಾರಣ, ವ್ಯಾಪಾರವು ಕಡಿಮೆ ಕೂಲಿ ದೊರೆಯುವ ಬೇರೆ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="history"/> 1957ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಬಿಆರ್‌ಎ)ದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅನೇಕ ನಗರ ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಕೊಟ್ಟಿತು. 1958ರಲ್ಲಿ ಬಿಆರ್‌ಎ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿಯ ಸಮಿಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ವ್ಯಾಪಕವಾದ ನಾಶಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಬೊಬ್ಬೆಯ ಮೂಲಕ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು.<ref> {{cite news |author=Collins, Monica |url=http://www.boston.com/news/globe/magazine/articles/2005/08/07/born_again/ |title=Born Again |publisher=The Boston Globe |date=August 7, 2005 |accessdate=2007-05-08}} </ref> ಬಿಆರ್‌ಎ ಸರ್ಕಾರಿ ಕೇಂದ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ತನ್ನ ನಗರ ಪುನರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮರು ಮೌಲ್ಯ ಮಾಪನ ಮಾಡುವ ಕಡೆಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿತು. 1965ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಡಾರ್ಚೆಸ್ಟರ್ನ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಎಂಬ ಮೊದಲ ಸಮುದಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರವನ್ನು ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. 1953ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೌಸಿಂಗ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ತನ್ನ ಅದ್ವಿತೀಯ ಸೇವೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಈ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರವು ಈಗಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿದ್ದು, 1990ರಲ್ಲಿ ಜೀಜರ್-ಗಿಬ್ಸನ್ ಸಮುದಾಯ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪುನರ್ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು.<ref> ರೊಯೆಸ್ನರ್, ಜೇನ್. "ಎ ಡೀಸೆಂಟ್ ಪ್ಲೇಸ್ ಟು ಲೀವ್: ಕೊಲಂಬಿಯಾದಿಂದ ಹಾರ್ಬರ್ಟ್ ಪಾಯಿಂಟ್ – ಎ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಹಿಸ್ಟರಿ", ಬೋಸ್ಟನ್: ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ರನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, c2000. Cf. ಪು. 80, "ದಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೆಂಟರ್: ದಿ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಹೆಲ್ತ್ ಸೆಂಟರ್ ಇನ್ ದಿ ಕಂಟ್ರಿ". </ref> [[ಚಿತ್ರ:JFK library Stitch Crop.jpg|thumb|left|ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನ್ನೆಡಿ ಲೈಬ್ರರಿ, ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಾಯಿಂಟ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ, 2007]] ತನ್ನ 30ವರ್ಷಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಕುಸಿತದ ನಂತರ ನಗರವು 1970ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಚೇತರಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಡಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಬ್ಯಾಕ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಈ ದೊಡ್ಡ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ 1980 ರ ಮಧ್ಯದ ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆದು ಮತ್ತು ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಬೋಸ್ಟನ್ ಆಗ್ನೇಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ನಂತರ ) ಗಗನ ಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದ್ದು 500 ಅಡಿಗಿಂತಲೂ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಬೆತ್ ಇಸ್ರಾಯೇಲ್ ಡೀಕೊನೆಸ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಗಾಮ್ ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರ ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಯಂತಹ ಅನೇಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳುವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ರೋಗಿಗಳ ಕಾಳಜಿಯ ಮೂಲಕ ದೇಶವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿವೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆ, ಈಶಾನ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಂರಕ್ಷಣಾಲಯದಂತಹ ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1974ರಲ್ಲಿ ನಗರವು ಅಸಮರ್ಪಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು, ಇದು 1970 ರ ಮಧ್ಯದವರೆಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚರಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. 1984ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್, ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೌಸಿಂಗ್ ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌ನ್ನು ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಕಾರನಿಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅದು ಕುಸಿದಿದ್ದ ಹಾಗು ಭಯಾನಕ ಸ್ಥಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಪುನರ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿಮಾಣದ ಮೂಲಕ ಹಾರ್ಬರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಅಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಎಂಬ ಆಕರ್ಷಿತ ಮಿಶ್ರಿತ-ಆದಾಯ ಸಮುದಾಯವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. ಇದನ್ನು 1988ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ 1990ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಿತ-ಆದಾಯವನ್ನು ತಂದು ಕೊಟ್ಟ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿದ ಮೊದಲ ಫೇಡರಲ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ 1992ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಗೊಂಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೌಸಿಂಗ್ ಪುನಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳಾದ HUD HOPE VIಗೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Roessner"> Cf. ರೊಯೆಸ್ನರ್, ಪು.293. "ದಿ ಹೋಪ್ ವಿಐ ಹೌಸಿಂಗ್ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ, ಇನ್‌ಸ್ಪೈರ್ಡ್ ಇನ್ ಪಾರ್ಟ್ ಬೈ ದಿ ಸಕ್ಸಸ್ ಆಫ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಪಾಯಿಂಟ್, ವಾಸ್ ಕ್ರಿಯೇಟೆಡ್ ಬೈ ಲೆಜಿಸ್ಲೇಶನ್ ಪಾಸ್ಡ್ ಬೈ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಇನ್ 1992." </ref> [[ಚಿತ್ರ:North End, Boston.jpg|thumb|right|ಇದು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು.<ref>[93]</ref>]] 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ನಗರವು ಬೌದ್ಧಿಕ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಆದರೆ ಇದು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು,<ref> {{cite news |url=http://www.boston.com/news/local/articles/2005/04/15/atlantic_148_year_institution_leaving_city/ |title=Atlantic, 148-year institution, leaving city |author=Feeney, Mark; Mehegan, David |date=April 15, 2005 |publisher=The Boston Globe |accessdate=2007-03-31}} </ref> ಇದು ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ ಟೈಮ್ಸ್'' ನಿಂದ ಗಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಿ ''ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ಲೋಬ್'' ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಗಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಫ್ಲೀಟ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಫೈನಾನ್ಷಿಯಲ್ ಇದನ್ನು 2004ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲೊಟ್-ಮೂಲದ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಬೋಸ್ಟನ್ ಆಧಾರಿತ ಇಲಾಖಾ ಗೊದಾಮುಗಳಾದ ಜೋರ್ಡಾನ್ ಮಾರ್ಷ ಮತ್ತು ಫೈಲೆನ್ ಗಳೆರಡನ್ನೂ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ ಆಧಾರಿತ ಮೇಸಿ ಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. 1990ರಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ದರಗಳು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳಗೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ನಂತರದ ಅರ್ಧಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯ ಕೆಳದರ್ಜೆಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು.<ref name="Heudorfer"/> ಜೀವನದ ವೆಚ್ಚಗಳು ಹೆಚ್ಚಾದ್ದರಿಂದ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜಿವನ ವೆಚ್ಚ ನಡೆಸುವ ನಗರವಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.infoplease.com/ipa/A0883960.html |title=Cost of Living Index for Selected U.S. Cities, 2005 |accessdate=2009-05-02 |work=Information Please Database |publisher=Pearson Education |year=2007}}</ref> 2008 ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜೀವನ ವೆಚ್ಚ ನಡೆಸುವ 143 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ 99ನೇ ನಗರವಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಅಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.citymayors.com/features/cost_survey.html |title=Cost of living – The world's most expensive big cities |accessdate=2009-05-02 |date=2008-07-28 |publisher=City Mayors}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್ ತನ್ನ ದುಂದು ವೆಚ್ಚದ ದರಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದರೂ, 2009ರಲ್ಲಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಜೀವನಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ 215 ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇದು 35ನೇ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="quality of living"/> == ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ == [[ಚಿತ್ರ:Boston Landsat.jpg|thumb|left|ನಾಸಾದ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಯಾಟ್ 3 ಉಪಗ್ರಹದಿಂದ ತೆಗೆದ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ರ|link=Special:FilePath/Boston_Landsat.jpg]] ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಆಧಾರಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಂದ್ರವಾದ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜನಗಣತಿ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನಗರದ ಒಟ್ಟು ವಿಸ್ಟೀರ್ಣವು 89.6&nbsp;ಚದುರ ಮೈಲುಗಳು (232.1&nbsp;km²)—48.4&nbsp;ಚದುರ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (125.4&nbsp;km²) (54.0%) ಭೂಮಿ ಮತ್ತು 41.2&nbsp;ಚದುರ ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು (106.7&nbsp;km²) (46.0%) ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ದೇಶ'ದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನ ನಿಬಿಡತೆಯ ನಗರವಾಗಿದ್ದು, ಅದು ದೊಡ್ಡ ನಗರ'ಗಳ ಮೆಟ್ರೊಪೋಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗವಾಗಿಲ್ಲ.<ref>ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ, ಸ್ಯಾನ್‌ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ, ಮತ್ತು ಚಿಕಾಗೊ ನಂತರದಲ್ಲಿ. ಹಲವಾರು ನಗರಗಳು, ಅವೆಂದರೆs ನ್ಯೂಜೆರ್ಸಿಯ ಪ್ಯಾಟರ್ಸನ್, ದೊಡ್ಡ ನಗರದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟಾನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಭಾಗಕ್ಕಿಂತ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.</ref> ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಪಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ವಿರಳವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಇದನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೊರಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ನಗರಗಳು 600,000 ಜನರಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಕೇವಲ ಸಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್‌ಕೊ ಕಡಿಮೆ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ಸುತ್ತಲೂ "ಬೃಹತ್ ಬೋಸ್ಟನ್" ಸೀಮೆಯಿದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಸೀಮಾರೇಖೆ ಆಗಿದ್ದ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳೆಂದರೆ, ವಿನ್‌ಥ್ರೋಪ್, ರಿವರ್, ಚೆಲ್ಸೆಯ, ಎವರೆತ್, ಸೊಮರ್‌ವಿಲೆ, ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ವಾಟೆರ್‌ಟವ್ನ್, ನ್ಯೂಟನ್, ಬ್ರೂಕ್‌ಲೈನ್, ನೀಧಮ್, ಡೆಧಮ್, ಕಾಂಟನ್, ಮಿಲ್ಟನ್, ಮತ್ತು ಕ್ವಿನ್ಸಿ. ಚಾರ್ಲೆಸ್ ನದಿಯು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್, ವಾಟರ್‌‌ಟವ್ನ್, ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಚಾರ್ಲೆಸ್‌ಟವ್ನ್‌ನಿಂದ ಖಚಿತವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗೆ ಬೋಸ್ಟನ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಹಾರ್ಬರ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿಕ್ರಿಯೇಷನಲ್ ಏರಿಯಾ (BHINRA) ಗಳಿದ್ದು, ಇವು ನಗರದ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಫ್ ದ್ವೀಪ, ಗಲ್ಲೋಪ್ಸ್ ದ್ವೀಪ, ಬೃಹತ್ ಬ್ರೆವ್‌ಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪ, ಹಸಿರು ದ್ವೀಪ, ಚಿಕ್ಕ ಬ್ರೆವ್‌ಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪ, ಚಿಕ್ಕ ಕಾಫ್ ದ್ವೀಪ, ಉದ್ದನೆಯ ದ್ವೀಪ, ಲವೆಲ್ಸ್ ದ್ವೀಪ, ಮಧ್ಯದ ಬ್ರೆವ್‌ಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪ, ನಿಕ್ಸೆಸ್ ಮೇಟ್, ಹೊರಗಿನ ಬ್ರೆವ್‌ಸ್ಟರ್ ದ್ವೀಪ, ರೈನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಡ್ ದ್ವೀಪ, ಶಗ್ ರಾಕ್ಸ್, ಸ್ಪೆಕ್ಟಾಕಲ್ ದ್ವೀಪ, ದಿ ಗ್ರೇವ್ಸ್, ಮತ್ತು ಥೋಮ್‌ಸನ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ನೆಪೋನ್‌ಸೆಟ್ ನದಿಯು, ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮತ್ತು ಕ್ವಿನ್ಸಿ ನಗರ ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಟನ್ ಪಟ್ಟಣಗಳ ನಡುವೆ ಸರಿಹದ್ದನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.massbike.org/bikeways/neponset/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-11-02 |archive-date=2004-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040203163520/http://www.massbike.org/bikeways/neponset/ |url-status=dead }}</ref> ಮಿಸ್ಟಿಕ್ ನದಿಯು, ಚಾರ್ಲೆಸ್‌ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಚೆಲ್ಸೆಯ ಮತ್ತು ಎವೆರೆತ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಚೆಲ್ಸೆಯ ಕ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಹರ್ಬರ್‌ಗಳು ಪೂರ್ವ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಸಮರ್ಪಕ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.topozone.com/map.asp?lat=42.35833&lon=-71.06028 |title=Kings Chapel Burying Ground, USGS Boston South (MA) Topo Map |publisher=TopoZone |year=2006 |accessdate=2007-04-29}}</ref> ಲೋಗನ್ ಅಂತರ್‌ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಅಳತೆ ಮಾಡಿದ ಪ್ರಕಾರ, ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಅಧಿಕೃತ ಎತ್ತರವು, ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ 19&nbsp;ಅಡಿ (5.8&nbsp;ಮೀ) ಇದೆ.<ref>{{cite web |title=Elevation data – Boston |url={{Gnis3|617565}} |year=2007 |publisher=U.S. Geological Survey |accessdate=2007-02-19}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ತುದಿಯು ಬೆಲೆವ್ಯು ಹಿಲ್‌ ಆಗಿದ್ದು ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ 330&nbsp;ಆದಿ (101&nbsp;ಮೀ) ಎತ್ತರವಿದೆ, ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ತುದಿ ಎಂದರೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟ.<ref>{{cite peakbagger | pid = 6759 | name = Bellevue Hill, Massachusetts | accessdate = 2007-03-21}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:USA 09562 Boston Luca Galuzzi 2007.jpg|thumb|right|ಚರ್ಚ್ ಆಫ್ ಕ್ರಿಸ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ.ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಉದ್ದನೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳೆಂದರೆ ಪ್ರುಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಟವರ್ ಮತ್ತು 111 ಹಂಟಿಂಗ್ಟನ್ ಅವೆನ್ಯೂ.]] ಬಹುತೇಕ ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿ ನೆರೆಹೊರೆಯ ನಗರಗಳನ್ನು ಮರುಪಡೆದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ—ಈ ಎಲ್ಲಾ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಮೂರು ಮೂಲ ಪರ್ವತಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದ್ದು, "ಮೂರುಪರ್ವತಗಳ ಗುಂಪನ್ನು", ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೂರು ಮೂಲ ಪರ್ವತಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕದಾದ—ಬೇಕೊನ್ ಪರ್ವತ—ಮಾತ್ರ ಭಾಗಶಃ ಶಿಥಿಲವಾಗದೆ ಉಳಿದಿದೆ; ಇದರ ಎತ್ತರದ ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುಚ್ಚಲು ಕತ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯಕೆಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕಡಿಮೆ ಅಂಥಸ್ತಿನ ಇಟ್ತಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಆದರೆ ಬಹುತೇಕ ಪುರಾತನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಪೆಡರಲ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ಆಧುನಿಕ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಡಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರವಾಗಿವೆ, ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ, ಸರಕಾರದ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ‌ಯಲ್ಲಿ, ಇವು ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಮೈಲಿಗಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೆಂದರೆ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ, ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ವಿಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ, ಕೋಪ್ಲೆ ಸ್ಕ್ವಯರ್, ನ್ಯೂಬರಿ ಬೀದಿ, ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್'ನ ಎರಡು ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳಾದ— ಜಾಹ್ನ್ ಹಾಂಕಾಕ್ ಗೋಪುರ ಮತ್ತು ಪ್ರುಡನಿಷಿಯಲ್ ಕೇಂದ್ರ.<ref>{{cite web |url=http://www.emporis.com/en/wm/ci/?id=101045 |title=Boston Skyscrapers |publisher=Emporis.com |year=2005 |accessdate=2005-05-15}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Newbury Street, Boston.jpg|thumb|left|ನ್ಯೂಬರಿ ರಸ್ತೆ, ಪ್ರಮುಖ ಮೇಳ ಮತ್ತು ಶಾಪಿಂಗ್ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ನೈಬರ್‌ಹುಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ]] ಜಾಹ್ನ್ ಹಾಂಕಾಕ್ ಗೋಪುರದ ಹತ್ತಿರ, ಪ್ರಖ್ಯಾತ ವಾತಾವರಣ ಮುನ್ಸೂಚಕ ದೀಪಗೃಹವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಳೇ ಜಾಹ್ನ್ ಹಾಂಕಾಕ್ ಕಟ್ಟಡ ಇದೆ—ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ದ್ವೀಪದ ಬೆಳಕು ವಾತಾವರಣದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ: "ನಿಶ್ಚಲವಾದ ನೀಲಿಯು, ನಿರ್ಮಲ ನೋಟವನ್ನು; ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ನೀಲಿಯು, ಮೋಡಕವಿದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು; ನಿಧ್ಚಲ ಕೆಂಪು, ಮಳೆ ಬರುವಿಕೆಯನ್ನು; ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಕೆಂಪು, ಮಂಜು ಬೀಳುವಿಕೆಯನ್ನು" ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. (ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕಾಶಿಸುವ ಕೆಂಪು ಬದಲಾಗಿ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಸ್ ಪಂದ್ಯವು ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಕೊಂಡು ಹೋಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.) ಒಂಟಿ-ಕುಟುಂಬದ ಮನೆಗಳ ಮತ್ತು ಮರದ/ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ಬಹು-ಕುಟುಂಬದ ಸಾಲಿನ ಮನೆಗಳ ನಡುವೆ ಚಿಕ್ಕದಾದ ವಾಣಿಜ್ಯದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಚದುರಿವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಯು.ಎಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ನೆರೆಹೊರೆಯ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್-ಯುಗದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜಿಲ್ಲೆಯಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.southendhistoricalsociety.org/about.htm |title=About the SEHS |publisher=South End Historical Society |year=2007 |accessdate=2007-02-19 |archive-date=2007-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222103817/http://www.southendhistoricalsociety.org/about.htm |url-status=dead }}</ref> ಡೌನ್‌ಟೌನ್ ಜೊತೆಗೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದಮೇಲೆ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಟೆರಿ/ಸುರಂಗಗಳ (CA/T) ಯೋಜನೆಯು (ಅಥವಾ "ಬಿಗ್ ಡಿಗ್")ಗಳು ವಿಶೇಷ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಭೀರಿವೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಂಪಡೆದ ಅಸ್ಥಿರ ಭೂಮಿಯು ಸುರಂಗದ ಯೋಜನೆಗಳಿ’ಗೆ ಅಸಾಧಾರಣ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿದೆ. ಡೌನ್‌ಟವ್ನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, CA/T ಯೋಜನೆಯು ವಿಕಟವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಆರ್ಟೆರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಹೊಸಾ ಹಸಿರು ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ತೆರೆದ ಸ್ಥಳಗಳ ಸುಸಂಘಟನೆಗೆ ಅನುಕೂಲಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Boston common 20060619.jpg|thumb|right|ಪ್ರುಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಸ್ಕೈವಾಕ್‌ನಿಂದ ಕಾಣಿಸಬಹುದಾದಂತಹ ಬೋಸ್ಟನ್, ಪ್ರುಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗೋಪುರದ 50ನೆಯ ಮಹಡಿಯಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಣಾ ವೇದಿಕೆ ಇದೆ<ref>[116]</ref>]] ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಮನ್, ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಬೆಕಾನ್ ಪರ್ವತದ ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನ ಇದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.celebrateboston.com/sites/boston-common.htm |title=Boston Common |year=2006 |publisher=CelebrateBoston.com |accessdate=2007-02-19}}</ref> ಹತ್ತಿರದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯಾನವನದ ಜೊತೆಗೆ, ಇದು ಪೆಡೆರಿಕ್ ಲಾ ಓಲ್ಮ್‌ಸ್ಟೆಡ್‌ ರವರಿಂದ ನಗರವನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿಯುವಂತೆ ವಿನ್ಯಾಸಿಸಿದ ಸರಣಿಯಾದ, ಎಮೆರಾಲ್ಡ್ ನೆಕ್ಲೆಸ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಎಮೆರಾಲ್ಡ್ ನೆಕ್ಲೆಸ್‌ನ ಭಾಗವಾದ ಜಮೈಕ ಕೊಳವು, ನಗರದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ನೀರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಉದ್ಯಾನವನ, ಇದು ಸಹ ಎಮೆರಾಲ್ಡ್ ನೆಕ್ಲೆಸ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಾನವವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾದ ಫ್ರಾಂಕ್ಲಿನ್ ಉದ್ಯಾನವನ ಮೃಗಾಲಯದ ತಾಣವು ಸಹ ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/parks/emerald/Franklin_Park.asp |title=Franklin Park |year=2007 |publisher=City of Boston |accessdate=2007-04-28}}</ref> ಮತ್ತೊಂದು ಬೃಹತ್ ಉದ್ಯಾನವನ ಎಸ್ಪ್ಲೆನಾಡೆಯು, ಚಾರ್ಲೆ ನದಿಯ ತೀರದಲ್ಲಿದೆ. ಹಾತ್ಚ್ ಶೆಲ್, ಇದು ಒಂದು ಹೊರಾಂಗಣ ಗಾನಗೋಷ್ಠಿ ಸ್ಥಳವಾಗಿದ್ದು, ಚಾರ್ಲೆಸ್ ನದಿಯ ಸಮತಲ ಪ್ರದೇಶದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. ಇತರ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇವೆ, ಮತ್ತು ಬೃಹತ್ ಉದ್ಯಾನವನಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಚುಗಳು ಕ್ಯಾಸಲ್ ದ್ವೀಪದ ಹತ್ತಿರ (BHINRA) ಭಾಗವಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಈಗ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ); ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ; ಮತ್ತು ಡೋರ್ಚೆಸ್ಟರ್ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಹಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್‌, ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಬೋಸ್ಟನ್ ನದಿ ತೀರಗಳಲ್ಲಿವೆ. === ನೆರೆಹೊರೆಯ ನಗರಗಳು === {{Main|Neighborhoods in Boston}} ತರತರಹದ ಉಪವಿಭಾಗಗಳ ವಿಪುಲತೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಕೆಲವುಸಲ "ನೆರೆಹೊರೆಯ ನಗರಗಳ ಪಟ್ಟಣ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಗರದಿಂದ ಉಪಯೋಗಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ 21 ಅಧಿಕೃತ ನೆರೆಹೊರೆಯ ನಗರಗಳಿವೆ.<ref>ಅಧಿಕೃತ ಬೋಸ್ಟನ್ ನೈಬರ್ಹುಡ್ಸ್ ಅನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ [http://www.cityofboston.gov/neighborhoods/default.asp ].</ref> ಈ ನೆರೆಹೊರೆಯ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದವು: ಆಲ್ಸ್‌ಟೊನ್/ಬ್ರೈಟೊನ್, ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ, ಬೇ ಗ್ರಾಮ, ಬೆಕಾನ್ ಹಿಲ್, ಚಾರ್ಲೆಸ್ ಪಟ್ಟಣ, ಚೈನಾ ಪಟ್ಟಣ/ಲೆಧರ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಡಾರ್ಚೆಸ್ಟರ್, ಡೌನ್‌‌ಟೌನ್/ಪಿನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಜಿಲ್ಲೆ, ಪೂರ್ವ ಬೋಸ್ಟನ್, ಪೆನ್‌‌ವೇ/ಕೆನ್‌ಮೋರ್, ಹೈಡ್‌ ಪಾರ್ಕ್, ಜಮೈಕಾ ಪ್ಲೈನ್, ಮಟ್ಟಪಾನ್, ಮಿಸನ್ ಹಿಲ್, ಉತ್ತರ ತುದಿ, ರೋಸ್‌ಲಿಂಡಾಲೆ, ರಾಕ್ಸ್‌ಬರಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್, ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ತುದಿ, ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಕ್ಸ್‌ಬರಿ. === ಹವಾಗುಣ === ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸಹಜವಾಗಿ ಭೂಖಂಡದ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಅದರ ಕರಾವಳಿಯ ಜಾಗದ ಕಾರಣ ಕಡಲಿನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ದಕ್ಷಿಣದಿಕ್ಕಿನ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಸರ್ವೇಸಾಮಾನ್ಯ. ಈ ಹವಾಗುಣವನ್ನು ತೇವವಾದ ಭೂಖಂಡದ ಅಥವಾ ತೇವವಾದ ಸಬ್‌ಟ್ರೋಪಿಕಲ್ (ಕಡಿಮೆ ಉಷ್ಣವಲಯದ) (ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕೊಪೆನ್ ''ಡಿಪ'' , ''ಸಿಪ'' ) ಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುವುದು. ಬೇಸಿಗೆಗಾಲಗಳು ಸಾಂಕೇತಿಕವಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗೆ, ಮಳೆಯಿಂದ, ಮತ್ತು ತೇವವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ, ಅದೇರೀತಿ ಚಳಿಗಾಲಗಳು ತಂಪಾಗಿ, ಗಾಳಿಬೀಸುವಿಕೆಯಿಂದ, ಮತ್ತು ಮಂಜಿನಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ. ವಸಂತ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಶರತ್ಕಾಲಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶಾಂತವಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಗಾಳಿಯ ದಿಕ್ಕು ಮತ್ತು ಧಾರೆಯ ಪ್ರವಾಹದ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಬಹಳ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಬೀಸುವ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗಾಳಿಯ ವಿಧಾನಗಳು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವಬೀರಿ, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:USA Massachusetts Boston Foliage.jpg|thumb|left|ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಆಕಾಶ ರೇಖೆ, ಹಾಗೂ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಾಗಿರುವ ಎಲೆಗೊಂಚಲುಗಳು]] ಅಲ್ಪ ಉಷ್ಣಾಂಶ ದೊಂದಿಗೆ {{convert|73.9|F|1}}, ಅತಿ ಬಿಸಿಯಾಗಿರುವ ತಿಂಗಳು ಜುಲೈ. ಅಲ್ಪ ದೊಂದಿಗೆ {{convert|29.3|F|1}}, ಅತಿ ತಣ್ಣನೆಯ ತಿಂಗಳು ಜನವರಿ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ {{convert|90|°F|0}} ಹೇರುವ ಮತ್ತು ಚಳೀಗಾಲದಲ್ಲಿ {{convert|10|°F|0}} ಕೆಳಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬರುವ ಅವಧಿಗಳು ಅಸಾಧಾರಣ ಅಲ್ಲ ಆದರೆ ಬಹಳ ವಿರಳವಾಗಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 14ದಿನಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref name="NCDC"/> ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಬ್‌ಝೀರೊ ರೀಡಿಂಗ್ ಜನವರಿ 22, 2005ರಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Boston Extremes"/> ತೀವ್ರತೆಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು {{convert|−18|to|104|°F|°C|0}}, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಪೆಬ್ರವರಿ 9, 1934 ಮತ್ತು ಜುಲೈ 4, 1911 ರಂದು, ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Boston Extremes"/> ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಕರಾವಳಿ ಸ್ಥಾನಗಳು ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕದ ಮೇಲಿವೆ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಇದು ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಮಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಹೆಚ್ಚು ಹಿಮ ಮತ್ತು ಮಳೆಯನ್ನು ಉತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡಬಹುದಾದ ಈಶಾನ್ಯಮಾರುತಗಳ ಹವಾಮಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ನಗರವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಒಲವುತೋರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/arts/film/weather.asp |title=Weather |year=2007 |publisher=City of Boston Film Bureau |accessdate=2007-04-29 |archive-date=2013-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130201010317/http://www.cityofboston.gov/arts/film/weather.asp |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹಿಮಬೀಳುವಿಕೆ {{convert|42.5|in|mm|sigfig=3}} ಯೊಂದಿಗೆ, ನಗರವು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಮಳೆಬೀಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಸರಾಸರಿಸುತ್ತದೆ {{convert|41.8|in|cm|0}}. ಒಳನಾಡಿನಲ್ಲಿ ನಗರದಿಂದ ದೂರಹೋದಂತೆ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಗರ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ)-ಸಾಗರದ ಬೆಚ್ಚಗಿರಿಸುವ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದಿಂದ ದೂರ ಹೋದಂತೆ, ಹಿಮಪಾತವು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref> {{cite web |url=http://www.city-data.com/states/Massachusetts-Climate.html |title=Massachusetts – Climate |year=2005 |publisher=city-data.com (Thomson Gale) |accessdate=2007-04-29 }}</ref> ಬಹುತೇಕ ಹಿಮಪಾತವು ಡಿಸೆಂಬಾರ್‌ದಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ಅವರೆಗೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಿಮಪಾತವಿರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೇ ಮತ್ತು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಿಮವು ವಿರಳವಾಗುತ್ತದೆ.<ref> {{cite web |url=http://www.intellicast.com/Almanac/Northeast/May/ |title=May in the Northeast |year=2003 |publisher=Intellicast.com |accessdate=2007-04-29 }}</ref><ref> {{cite news |url=http://www.boston.com/news/weather/articles/2005/10/30/snowstorm_packs_october_surprise/ |author=Wangsness, Lisa |title=Snowstorm packs October surprise |date=October 30, 2005 |publisher=The Boston Globe |accessdate=2007-04-29 }}</ref> ದಟ್ಟವಾದ ಮಂಜು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿರುತ್ತದೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಸಂತಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬೇಸಿಗೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಆಗಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಬಿರುಗಾಳಿ ಅಥವಾ ಚಂಡಮಾರುತವು ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ಕಂಪಿಸುತ್ತದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶರ್ತ್ಕಾಲದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ. ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕದೊಂದಿಗಿನ ಇದರ ನೆಲೆಯ ಕಾರಣ, ನಗರವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಸನುದ್ರದ ತಂಗಾಳಿಯ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ವಸಂತ ಕಾಲದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಆಗ ನೀರಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳು ತೀರಾ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಕರಾವಳಿ ತೀರದಲ್ಲಿನ ಉಷ್ಣಾಂಶಗಳು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಮೈಲಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅತಿ ತಂಪಾಗಿರುತ್ತವೆ, ಕೆಲವುಸಲ ಮದ್ಯಾಹ್ನದ ಸಮಯದಲ್ಲೂ ಉಷ್ಣಾಂಶವು ಅತಿ ಕೆಳಮಟ್ಟಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.<ref> {{cite news |url=http://www.boston.com/news/globe/city_region/breaking_news/2007/07/sea_breeze_keep.html |author=Ryan, Andrew |title=Sea breeze keeps Boston 25 degrees cooler while others swelter |date=July 11, 2007 |publisher=The Boston Globe |accessdate=2009-03-31 }}</ref><ref> {{cite news |url=http://www.boston.com/news/local/breaking_news/2008/06/boston_sea_bree.html |author=Ryan, Andrew |title=Boston sea breeze drops temperature 20 degrees in 20 minutes |date=June 9, 2008 |work=[[The Boston Globe]] |accessdate=2009-03-31 }}</ref> ಮೇ ದಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೂ, ನಗರವು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಉಲ್ಬಣವಾಗುವ ಗುಡುಗು ಮಿಂಚುಗಳ ಚಂಡಮಾರುತಗಳ ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ; ಈ ರೀತಿಯ ಉಲ್ಬಣ ಪರಿಣಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಭರ್ಜರಿ ಆಲಿಕಲ್ಲಿನ ಸುರಿಮಳೆ, ಹಾನಿಮಾಡುವ ಗಾಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರಿ ಜಡಿಮಳೆಗಳು ತೊಜೆಗೂಡುತ್ತವೆ. ಅದಾಗ್ಯೂ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಕೇಂದ್ರಭಾಗಗಳು ಯಾವತ್ತೂ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ತುಪಾನಿಗೆ ಸಿಲುಕಲಿಲ್ಲ, ನಗರವು ತುಪಾನಿನ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತ್ತು, ಆದರೆ ಹಾನಿಮಾಡುವ ಚಂಡಮಾರುತಗಳು ನಗರದ ಉತ್ತರ, ಪಶ್ಚಿಮ, ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ. {{-}} {{Boston weatherbox}} == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{Historical populations|type=USA | 1722|10567 | 1765|15520 | 1790|18320 | 1800|24937 | 1810|33787 | 1820|43298 | 1830|61392 | 1840|93383 | 1850|136881 | 1860|177840 | 1870|250526 | 1880|362839 | 1890|448477 | 1900|560892 | 1910|670585 | 1920|748060 | 1930|781188 | 1940|770816 | 1950|801444 | 1960|697197 | 1970|641071 | 1980|562994 | 1990|574283 | 2000|589141 | 2009*|645169 |footnote=Source:<ref>{{Cite web|url=http://www.census.gov/popest/cities/tables/SUB-EST2009-01.csv |title=Annual Estimates of the Resident Population for Incorporated Places Over 100,000, Ranked by July 1, 2009 Population: April 1, 2000 to July 1, 2009|publisher=U.S. Census Bureau}}</ref> }} 2000 ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನ್ಸಸ್‌ ಪ್ರಕಾರ {{GR|2}} 589,141 ಜನರು, 239,528 ಮನೆಗಳು, ಮತ್ತು 115,212 ಕುಟುಂಬಗಳು ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಒಂದು ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ 12,166 ಜನರಷ್ಟಿತ್ತು (4,697/km²). ಪ್ರಮುಖ ಯುಎಸ್ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ <ref>ಸಾಂದ್ರತೆ 250,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ದೊಡ್ಡದಾಗಿರುವ ನಗರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ</ref> ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯು ಬೋಸ್ಟನ್‌ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ನಗರಗಳೆಂದರೆ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]] ಮತ್ತು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊ ಮಾತ್ರ.{{citation needed|October 2010|Former reference was for 1990, which is out of date|date=October 2010}} ಪ್ರತಿ ಚದರ ಮೈಲಿಗೆ 5,203ರಷ್ಟು (622.3/km²) ಸರಾಸರಿ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿರುವ 251,935 ವಸತಿ ಘಟಕಗಳಿವೆ. 2009ರ ಯು.ಎಸ್. ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನಗರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಅಂದಾಜು 645,169,<ref name="City population"/>, ಇದು 2000ದ ಜನಗಣತಿಗಿಂತ ಸುಮಾರು 8.7% ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. ವಾರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ದಿನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 1.2&nbsp;ಮಿಲಿಯನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವಿಶೇಷ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ 2 ಮಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಜನರು ಕೆಲಸ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾಳಜಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಜನರು ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸುವುದರಿಂದ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/bra/PDF/ResearchPublications//pdr96-1.pdf |format=PDF |title=Boston's Population Doubles – Every Day |publisher=Boston Redevelopment Authority — Insight Reports |month=December |year=1996 |accessdate=2007-02-24 |archive-date=2007-03-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070322202925/http://www.cityofboston.gov/bra/PDF/ResearchPublications//pdr96-1.pdf |url-status=dead }}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಶೇ. 19.8ರಷ್ಟಿತ್ತು, 18 ರಿಂದ 24 ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 16.2ರಷ್ಟಿದ್ದರು, 25 ರಿಂದ 44 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 35.8ರಷ್ಟಿದ್ದರು ಮತ್ತು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು ಶೇ. 10.4ರಷ್ಟಿದ್ದರು. ಮಧ್ಯದ ವಯಸ್ಸು 31 ವರ್ಷಗಳಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿ 100 ಮಂದಿ ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ 92.8 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. 18 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂಮೀರಿದ ವಯಸ್ಸಿನ ಪ್ರತಿ 100 ಸ್ತ್ರೀಯರಿಗೆ 90.2 ಪುರುಷರಿದ್ದರು. ನಗರದಲ್ಲಿ 239,528 ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ. 22.7 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬಗಳು 18 ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಶೇ. 27.4 ರಷ್ಟು ಮದುವೆಯಾದ ಜೋಡಿಗಳು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಶೇ. 16.4 ರಷ್ಟು ಕುಟುಂಬದ ಮಹಿಳೆಯರು ಗಂಡಂದಿರನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಶೇ. 51.9 ಜನರಿಗೆ ಕುಟುಂಬಗಳೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಶೇ. 37.1 ಕುಟುಂಬಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಇತ್ತು ಹಾಗೂ ಶೇ. 9.1ರಷ್ಟು 65 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರು ಒಂಟಿಯಾಗಿಯೇ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಸರಾಸರಿ ಗೃಹ ಸಮುಚ್ಚಯದ ಅಳತೆ 2.31ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಕುಟುಂಬದ ಅಳತೆ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ 3.17ರಷ್ಟಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Boston income donut.png|thumb|left|2000ದಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಲಾಕ್ ಗ್ರೂಪ್‌ನಿಂದ ಗ್ರೇಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರತಿಶತ ಆದಾಯ. ಗೆರೆಗಳು ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಗಡಿರೇಖೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.]] ನಗರದಲ್ಲಿ ಮನೆಯೊಂದರ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು $39,629 ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬವೊಂದರ ಸರಾಸರಿ ಆದಾಯವು $44,151 ಆಗಿತ್ತು. ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಪುರುಷರ ಆದಾಯ $37,435 ಮಹಿಳೆಯ ಆದಾಯ $32,421 ಆಗಿದೆ. ನಗರದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ತಲಾ ಆದಾಯ 23,353 ಡಾಲರ್ ಇತ್ತು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 19.5% ನಷ್ಟು ಮತ್ತು 15.3% ಕುಟುಂಬಗಳು ಬಡತನದ ಸೀಮಾರೇಖೆಯ ಕೆಳಗಿದ್ದರು ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ, 18ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವವರು 25.6% ಮತ್ತು 65ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಬಡತನರೇಖೆಗಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವವರು ಸುಮಾರು 18.2% .<ref name="census3">{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/QTTable?_bm=y&-geo_id=16000US2507000&-qr_name=DEC_2000_SF3_U_DP3&-ds_name=DEC_2000_SF3_U&-_lang=en&-redoLog=false&-_sse=on |title=Boston city, Massachusetts—DP-3. Profile of Selected Economic Characteristics: 2000 |year=2000 |publisher=United States Census Bureau |accessdate=2007-05-04 |archive-date=2020-02-12 |archive-url=https://archive.today/20200212043714/http://factfinder.census.gov/servlet/QTTable?_bm=y&-geo_id=16000US2507000&-qr_name=DEC_2000_SF3_U_DP3&-ds_name=DEC_2000_SF3_U&-_lang=en&-redoLog=false&-_sse=on |url-status=dead }}</ref> 1950ರಿಂದ ವೈಟ್ ಫ್ಲೈಟ್ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲಿ, ಬಿಳಿಯರ ಸಂಖೆಯ್ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ 2000ರ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ನಗರವು ಮೈನಾರಿಟಿ-ಮೆಜಾರಿಟಿ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿ, 2006ರ ಜನಗಣತಿಯ ಅಂದಾಜು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಬಿಳಿಯರು ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bestplaces.net/city/Boston_MA-PEOPLE-52507000010.aspx |title=Boston, Massachusetts |publisher=Sperling's BestPlaces |year=2008 |accessdate=2008-04-06}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.boston.com/news/local/articles/2008/08/03/majority_minority_no_more/|publisher=boston.com|title=Majority-minority no more?|accessdate=2009-11-30 | first=Michael | last=Jonas | date=2008-08-03}}</ref> ಇಸವಿ 2006-2008 ಅವಧಿಯ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಮುದಾಯ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಷಾರ್ಲೆಟ್‌ನ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಂಶವು ಕೆಳಕಂಡಂತಿತ್ತು: * ಬಿಳಿಯರು: 56.3% (ಹಿಸ್ಪಾನಿಕೇತರ ಬಿ: 50.6%) * ಕರಿಯರು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು: 23.5% * ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು: 0.4% * ಏಷಿಯನ್ನರು: 8.2% * ಸ್ಥಳೀಯ ಹವಾಯಿಯನ್ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ಪ್ರಶಾಂತ ಸಾಗರ ದ್ವೀಪದವರು: 0.1% * ಇತರೆ ಜನಾಂಗದವರು: 8.5% * ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಾಂಗಗಳು: 3.1% * ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷರು ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು (ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗದವರಾಗಿರಬಹುದು): 16.1% ಐರಿಶ್ ಮೂಲದ ಜನರ ಗುಂಪು ನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪು ಆಗಿದೆ, 15.8% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ನಂತರದಲ್ಲಿ 8.3% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಟಾಲಿಯನ್ನರು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದವರು 6.4% ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿ ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪು ಆಗಿದೆ,<ref name="census2">{{cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/QTTable?_bm=y&-context=qt&-qr_name=DEC_2000_SF3_U_DP2&-ds_name=DEC_2000_SF3_U&-CONTEXT=qt&-tree_id=402&-redoLog=true&-all_geo_types=N&-geo_id=16000US2507000&-search_results=01000US&-_sse=on&-format=&-_lang=en |title=Boston city, Massachusetts—DP-2, Profile of Selected Social Characteristics: 2000 |year=2000 |publisher=United States Census Bureau |accessdate=2007-05-04 |archive-date=2020-02-12 |archive-url=https://archive.today/20200212043836/http://factfinder.census.gov/servlet/QTTable?_bm=y&-context=qt&-qr_name=DEC_2000_SF3_U_DP2&-ds_name=DEC_2000_SF3_U&-CONTEXT=qt&-tree_id=402&-redoLog=true&-all_geo_types=N&-geo_id=16000US2507000&-search_results=01000US&-_sse=on&-format=&-_lang=en |url-status=dead }}</ref> ಅದರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನರು ಹೈಶಿಯಾನ್ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಡಾರ್ಚೆಸ್ಟರ್‌ನಂತಹ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ಮೂಲದ ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ ಜಮೈಕಾ ಮೈದಾನದಂತಹ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗೂ ರೊಸ್ಲಿಂಡೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಡೊಮಿನಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿ ಯಹೂದಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಕೂಡಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ, ಅಂದಾಜು 21,000 ಯಹೂದಿಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 22 ಯಹೂದಿಗಳ ಪ್ರಾರ್ಥನಾ ಮಂದಿರಗಳಿವೆ.<ref name="jewestimates">{{cite web|url=http://www.jewishdatabank.org/ajyb/ajy-2003.pdf|title=Jewish Population in the United States 2002|publisher=Center for Judaic Studies and Contemporary Jewish Life|accessdate=2010-01-04}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thearda.com/mapsReports/reports/counties/25025_2000.asp|title=County Membership Report|publisher=The Association of Religion Data Archives|accessdate=2010-01-04|archive-date=2010-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100413100748/http://www.thearda.com/mapsReports/reports/counties/25025_2000.asp|url-status=dead}}</ref> ಇತರೆ ಪಂಗಡಗಳಾದ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟೌನ್‌ಗಳು ಅಂದಾಜಾಗಿ ಯಹೂದಿಗಳ ಮೂರನೆಯ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref name="jewestimates"/> === ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಪಭಾಷೆ === {{Main|Boston Accent}} "ಬೋಸ್ಟನ್ ಭಾಷಾಘಾತವು" ಯು.ಎಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆನೆಡಿಯವರ ಉಚ್ಚರಣೆಯಂತೆ ಇರುವ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಬರಹವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bostonbehindthescenes.com/boston-accent |title=Inside the Boston Accent Podcast |accessdate=2009-05-02 |last=Weiss |first=Adam |date=2007-03-26 |publisher=Boston Behind the Scenes |archive-date=2013-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130218093603/http://www.bostonbehindthescenes.com/boston-accent |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಒಂದು ನಾನ್-ರೋಟಿಕ್(ಉಚ್ಚಾರ ಘಾತ ಗುಂಪು) (ಅಂದರೆ, ಸ್ವರದೊಂದಿಗೆ ಮುಂದಿನ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ವರೆಗೂ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ "ಆರ್" ಶಬ್ದವನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು "ವಿಶಾಲವಾದ ಎ"ಯನ್ನು ಕೆಲವು ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ "ಎರಡೂ" "bahth" ಎಂಬ ಶಬ್ದವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.slate.com/id/2176404 |title=Ben Affleck's Boston in Gone Baby Gone |accessdate=2009-05-02 |work=Slate Magazine |publisher=The Washington Post Company |date=2007-10-22 |last=Keefe |first=Patrick Radden}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್ ಆಂಗ್ಲಭಾಷೆಯು ಅನೇಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಪಭಾಷೆಯ ಪದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ಪ್ರಪ್ಪೆ", ಇದರ ಅರ್ಥ "ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್‌ದೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿದ ಮಿಲ್ಕ್‌ಶೇಕ್" (ಇತರ ಮಿಲ್ಕ್‌ಶೇಕ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿರೋಧವಾಗಿ).<ref>{{cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/frappe |title=Frappe &#124; Define Frappe at Dictionary.com |publisher=Dictionary.reference.com |date= |accessdate=2010-05-13}}</ref> ಉಚ್ಚಾರ ಘಾತವು 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಈಸ್ಟ್ ಆಂಗ್ಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಲಿಂಕೋಲ್ನ್‌ಶೈರ್‌ನ ನಾನ್-ರೋಟಿಕ್ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bu.edu/mfeldman/Boston/tok.html |title=Boston Globe Online / Living &#124; Arts / Tok of the town |publisher=Bu.edu |date=1995-12-31 |accessdate=2010-05-13 |archive-date=2012-10-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121021184502/http://www.bu.edu/mfeldman/Boston/tok.html |url-status=dead }}</ref> === ಅಪರಾಧಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:BPDHeadquarters.JPG|thumb|right|ಬೋಸ್ಟನ್ ಪೋಲೀಸ್ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ]] ನಗರವು 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಿಂದ ಈಚೆಗೆ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ [[ಅಪರಾಧ|ಅಫರಾದಗಳಲ್ಲಿ]] ಗಣನೀಯ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಕಳೆದ ದಶಮಾನದ ಅವದಿಯಲ್ಲಿನ ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಕಡಿಮೆ ಅಪರಾಧ ಧಾರಣಿ ಅಥವಾ ಅಂತಹವನ್ನು, ಯುವಕರು ದುಷ್ಟ ಕೂಟಗಳಿಗೆ ಸೇರುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ನೆರೆಯ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಚರ್ಚ್‌ನ ಪಾದ್ರಿ ಹೋಬಳಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಪೋಲೀಸ್ ವಿಭಾಗಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೆ ಹಾಗು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಯವಾದಿ ಮತ್ತು ಜಿಲ್ಲೆಯ ನ್ಯಾಯವಾದಿ'ಗಳ ಕಛೇರಿಗಳಿಂದದ ಅಹಿಂಸೆಗೆ ಮನ್ನಣೆಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು "ಬೋಸ್ಟನ್ ಪವಾಡಕ್ಕೆ" ಕಾರಣವಾಯಿತು. ನಗರದಲ್ಲಿನ ಕೊಲೆಗಳು 1990ರಲ್ಲಿನ 152 ಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ (100,000 ಜನರಿಗೆ 26.5 ಕೊಲೆಯ ಧಾರಣಿಯಿಂದ) 1999ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 31 ಸಂಖ್ಯೆಗೆ (ಸಂಖ್ಯೆಯ ಧಾರಣಿಯು 100,000 ಜನರಿಗೆ 5.26 ) ಇಳಿದವು, ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಸಹ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲ.<ref name="End of a Miracle">{{cite web |author=Winship, Christopher |month=March |year=2002 |url=http://www.wjh.harvard.edu/soc/faculty/winship/End_of_a_Miracle.pdf |format=PDF |title=End of a Miracle? |publisher=Harvard University |accessdate=2007-02-19 |archive-date=2012-05-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120522063733/http://www.wjh.harvard.edu/soc/faculty/winship/End_of_a_Miracle.pdf |url-status=dead }}</ref> ಏನೇ ಆದರೂ, 21ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ವಾರ್ಷಿಕ ಕೊಲೆಯ ಎಣಿಕೆಯು ಮೊದಲಿನ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ 50% ನಷ್ಟು ಏರುಪೇರಾಗಿ, 2002ರಲ್ಲಿ 60 ಕೊಲೆಗಳನ್ನು, ಮುಂದೆ 2003ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 39, 2004ರಲ್ಲಿ 64 ಮತ್ತು 2005ರಲ್ಲಿ 75 ಕೊಲೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 1990ರಲ್ಲು ದಾಖಲಾದ ಕೊಲೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಸಮೀಪಿಸದಿದ್ದರೂ, ಕೊಲೆಯ ಧಾರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಉನ್ಮಾದಗಳು ಬಹುತೇಕ ಬೋಸ್ಟನ್ನರಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅಪರಾಧಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡುವಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪೋಲೀಸ್ ವಿಭಾಗವು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ತನ್ನ ರೀತಿಯನ್ನು ಮರುಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಬೇಕಾ ಎಂಬುದರನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿವೆ.<ref name="End of a Miracle"/><ref>{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/police/ore.asp |title=Boston Police Department's Monthly Crime Statistics |year=2005 |publisher=CityOfBoston.gov |accessdate=2007-02-19}}</ref><ref>{{cite web |url=http://boston.areaconnect.com/crime1.htm |title=Boston MA Crime Statistics (2004 – New Crime Data) |year=2007 |publisher=areaConnect.com |accessdate=2007-02-19 |archive-date=2007-09-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070918061435/http://boston.areaconnect.com/crime1.htm |url-status=dead }}</ref> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == {{See also|Greater Boston#Major companies|l1=Major companies in Greater Boston}} [[File:Boston Financial District skyline.jpg|thumb|left|ಬೋಸ್ಟನ್ ಬಂದರಿನಿಂದ ಕಾಣಿಸುವ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಹಣಕಾಸು ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೃಶ್ಯNor'easter ]] ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು, ನಗರದ ಅರ್ಥಿಕತೆಗೆ ತಮ್ಮ ವಿದ್ಯಾರ್ಧಿಗಳು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಅಂದಾಜು $4.8 ಬಿಲಿಯನ್ ಒಂತಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ, ನಗರದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಮೇಲೆ ಪ್ರಾಧಾನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/bra/PDF/ResearchPublications//pdr97-2.pdf |format=PDF |title=Leadership Through Innovation: The History of Boston's Economy |year=2003 |publisher=Boston Redevelopment Authority |accessdate=2007-04-18 |archive-date=2007-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613235943/http://www.cityofboston.gov/bra/PDF/ResearchPublications//pdr97-2.pdf |url-status=dead }}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಶಾಲೆಗಳು ಪ್ರಧಾನ ಉದ್ಯೋಗದಾತರು ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲದೆ, ಅವು ನಗರಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೈ-ಟೆಕ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿವೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ಅನೇಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ [[ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ತಾಂತ್ರಿಕ]] ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತವರಾಗಿದೆ ಮತ್ತು [[ಜೈವಿಕತಂತ್ರಜ್ಞಾನ|ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ]] ಮುಖ್ಯ ಚಟುವಟಿಕಾ ಕೆಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಲೈಫ್ ಸೈನ್ಸೆಸ್ (ಜೈವ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ) ಸಮೂಹವನ್ನಾಗಿ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದ ಮಿಲ್ಕನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news|url=http://www.boston.com/business/ticker/2009/05/milken_report_h.html|title=Milken report: The Hub is still tops in life sciences|accessdate=2009-08-25|publisher=Boston Globe | date=2009-05-19}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್ ವಾರ್ಷಿಕ ಬಂಡವಾಳ ನಿಶ್ಚಲ ಮೊತ್ತದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ನಗರಗಳ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ನಿಂದ ಸಹ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.ssti.org/Digest/Tables/022006t.htm |title=Top 100 NIH Cities |year=2004 |publisher=SSTI.org |accessdate=2007-02-19 |archive-date=2021-02-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224151548/https://ssti.org/Digest/Tables/022006t.htm |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Boston economy chart.png|thumb|right|300px|ಬೋಸ್ಟನ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಎನ್‌ಇಸಿಟಿಎ ಲೇಬರ್ ಫೋರ್ಸ್‌ನ ಹಂಚುವಿಕೆ, 2004 ವಾರ್ಷಿಕ ಸರಾಸರಿಗಳು<ref>[197]</ref>]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಬೃಹತ್ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರವಾಸಿಗಳು $7.9&nbsp;ಬಿಲಿಯನ್‌ನ್ನು ವೆಚ್ಚಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ನಗರವನ್ನು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಹತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದರು.<ref name="economy"/> ರಾಜ್ಯದ ರಾಹದಾನಿಯಾದ ಬೋಸ್ಟನ್‌'ನ ಸ್ಥಾನದ ಕಾರಣ ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳ, ಕಾನುನಿನ ಮತ್ತು ಸರಕಾರದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ತಾಣವು, ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.<ref name="economy"/> ನಗರವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪೂರ್ವ ಸಮುದ್ರತೀರದ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು ಸಹ ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯದ ಖಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪುರಾತನ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಬಂದರು ಆಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.massport.com/ports/about_histo.html |title=About the Port – History |year=2007 |publisher=Massport |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2007-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070702080554/http://www.massport.com/ports/about_histo.html |url-status=dead }}</ref> ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಎಂದರೆ [[ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು|ಆರ್ಥಿಕ ಸೇವೆಗಳು]], ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮ್ಯೂಚ್ಯುಲ್ ಫಂಡ್‌ಗಳು ಮತ್ತು [[ವಿಮೆ]].<ref name="economy"/> ಬೋಸ್ಟನ್-ಆಧಾರದ ನಂಬಿಕೆಯ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗಳು, 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮ್ಯೂಚ್ಯುಲ್ ಫಂಡ್‌‌ಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ದಿಯಾಗಲು ನೆರವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರವನ್ನು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ಆರ್ಥಿಕ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿವೆ. ನಗರವು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಸಾವರಿನ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌‌ಗಳಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವು ಸಹ ಆಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸಾಹಸ ಬಂಡವಾಳದ ಕೇಂದ್ರವು ಹೌದು. ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತಿಸುವ ಸ್ಟೇಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಸಹ, ಅದರ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವನ್ನು ನಗರದಲ್ಲೇ ಹೊಂದಿದೆ. 2008ರ ಅಧ್ಯಯನವು ಆರ್ಥಿಕ ಒಲಯದಲ್ಲಿನ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರಕ್ಕೆ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ 10 ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಂದು ಕೊಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.investopedia.com/articles/financialcareers/top-10-financial-career-cities.asp|title=Top 10 Cities For A Career In Finance |publisher=Investopedia.com |date=|accessdate=2010-05-13}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್ ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಟನೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವು ಸಹ ಹೌದು— ಬೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್-ಸೆಂಟ್. ಮಾರ್ಟಿನ್'ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ಸ್, ಬೆಕೋನ್ ಪ್ರೆಸ್ಸ್, ಮತ್ತು ಲಿಟಿಲ್, ಬ್ರವ್ನ್ ಅಂಡ್ ಕಂಪನಿಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಹಾವ್‌ಟನ್ ಮಿಫ್‌ಲಿನ್ ಸಹ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಲಯವನ್ನು ನಗಾದಲ್ಲೇ ಹೊಂದಿದೆ. ಪಿಯರ್‌ಸನ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ ಪ್ರಕಾಶನಾ ಘಟಕಗಳು ಸಹ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ನಲ್ಲಿನ ನೂರಾರು ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೂಗವನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ನಗರವು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕನ್ವೆಸ್‌ಷನ್ (ಸಮ್ಮೇಲನ) ಕೇಂದ್ರಗಳ ತವರಾಗಿದೆ—ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ಯಲ್ಲಿನ ಹೈನ್ಸ್ ಕನ್ವೆಸ್‌ಷನ್ ಸೆಂಟರ್, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಂಟ್‌ ನಲ್ಲಿನ ಸೀಪೋರ್ಟ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಟ್ರೇಡ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಕನ್ವೆನ್‌ಷನ್ ಆಂಡ್ ಎಕ್ಸಿಬಿಷನ್ ಸೆಂಟರ್. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕನ್ವೆನ್‌ಷನ್ ಕೇಂದ್ರವಾದ, ಬೇಸೈಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋ ಸೆಂಟರ್‌ನ್ನು ಡೋರ್ಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿತ್ತು, ಆದರೆ 2009ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಕರನ್-ಜೆನ್ನಿಸೊನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಹಕ್ಕು ರದ್ದಾಗುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ಲೊರಿಡಾ-ಆಧಾರಿತ ಭೂ ಸೊತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆ, LNR/CMAT ಇದನ್ನು ಕರೀದಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಕೂಡಲೇ, ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಆವರಣ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಅವರಿಂದ ಸ್ತಿರಾಸ್ಥಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite news | author=Forry, Ed | url=http://www.dotnews.com/2009/umass-boston-seeks-buy-bayside-expo | title=UMass-Boston seeks to buy Bayside Expo; Motley says no plans for dorms | work=The Dorchester Reporter | date=December 16, 2009}}</ref><ref>{{cite news | author=Anderson, Hil | url=http://www.tradeshowexecutive.com/news_online_main.asp?id=894 | title=Boston’s Bayside Expo Site Sold to University | work=Trade Show Executive News | date=January 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನಗರದ ಒಳಗೇ ಕೇಂದ್ರ ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ ಲಿಬರ್ಟಿ ಮ್ಯೂಚ್ಯುಲ್ ಇನ್ಸುರೆನ್ಸ್ ಕಂಪನಿ, ಜಿಲ್ಲೆಟ್ (ಈಗ ಪ್ರೊಕ್ಟೆರ್ & ಗ್ಯಾಂಬಲ್‌ರ ಒದೇತನದಲ್ಲಿ), ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್. ಅಲ್ಲದೆ ಬೋಸ್ಟನ್ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಯ ಸಮಾಲೋಚಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾದ ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಕನ್ಸಲ್ಟಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್ ಮತ್ತು ಬೈನ್ & ಕಂಪನಿ, ಹಾಗು ಖಾಸಗಿ ಈಕ್ವಿಟಿ ಗ್ರೂಪ್ ಬೈನ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್‌ಗಳ ತವರಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=https://www.bcg.com/about/overview/our-history |title=This is BCG—History—1963 |publisher=The Boston Consulting Group |year=2007 |accessdate=2007-06-22}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್-ಆಧಾರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತುಗಳಿಗೆ ದಿ ಯಾಡ್ ಕ್ಲಬ್ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಫಿತ ಜಾಲಬಂಧದಂತೆ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಹೊರ ಒಲಯದಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಗ 128ನ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು,<ref>{{cite web |url=http://www.city-data.com/world-cities/Boston-Economy.html |title=Cities of the World – Boston Economy |publisher=city-data.com |year=2007 |accessdate=2007-04-28}}</ref> ಇದು ಪ್ರಾಂತದ ಹೈ-ಟೆಕ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಕೆಂದ್ರದಂದೆ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಇದರ ಮೆಟ್ರೊಪೋಲಿಟನ್ (ನಾಗರಿಕ) ಪ್ರಾಂತಗಳು 191,700 ಹೈ-ಟೆಕ್ ಹುದ್ದೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ನಾಲ್ಕನೇ-ದೊಡ್ಡ ಸೈಬರ್‌ಸಿಟಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ. ಕೇವಲ ಎನ್‌ವೈಸಿ ಮೆಟ್ರೊ, ಡಿಸಿ ಮೆಟ್ರೊ, ಮತ್ತು ಸಿಲಿಕಾನ್ ವ್ಯಾಲಿಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಹೈ-ಟೆಕ್ ಒಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.bizjournals.com/atlanta/stories/2008/06/23/daily21.html?jst=b_ln_hl|title=AeA ranks Atlanta 10th-largest U.S. cybercity |publisher=Bizjournals.com|date=2008-06-24 |accessdate=2010-05-13}}</ref> $363 ಬಿಲಿಯನ್ ಒಳಗೊಂಡು, ಗ್ರೇಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಮೆಟ್ರೊಪೋಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರನೆ-ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref name="pricewater">{{cite web|url=https://www.ukmediacentre.pwc.com/Content/Detail.asp?ReleaseID=3421&NewsAreaID=2|title=Global city GDP rankings 2008-2025|publisher=Pricewaterhouse Coopers|accessdate=20 November 2009|archive-date=13 ಮೇ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110513194342/https://www.ukmediacentre.pwc.com/Content/Detail.asp?ReleaseID=3421&NewsAreaID=2|url-status=dead}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿನ ಲಾಫ್‌ಬರೋಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ 2004ರ ಅಧ್ಯಯನ ತಂಡದಿಂದ "ಆರಂಭದ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ನಗರ" ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.lboro.ac.uk/gawc/rb/rb146.html ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091002193341/http://www.lboro.ac.uk/gawc/rb/rb146.html |date=2009-10-02 }}, GaWC, ಲಾಫ್‌ಬರಫ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ</ref> [[ಚಿತ್ರ:Boston Twilight Panorama 3.jpg|thumb|center|700px|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನದಿಯ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಿಂದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಆಕಾಶ ರೇಖೆ]] == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == {{Main|Culture in Boston}} {{See also|Annual events in Boston|List of arts organizations in Boston|Sites of interest in Boston}} [[ಚಿತ್ರ:Boston Symphony Hall from the south.jpg|thumb|right|ಸಿಂಪೊನಿ ಹಾಲ್, ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಿಂಪೊನಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಹಾಗೂ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಾಪ್ಸ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾದ ಮನೆ]] ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ರೇಟರ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಎಂಬ-ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರ ವಲ್ಲದ ಪೂರ್ವ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಕ್ಸೆಂಟ್ನ ಆಡುಭಾಷೆ, ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಆಹಾರ, ಲವಣ ಮತ್ತು ಡೈರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಪಾಕಶಾಸ್ತ್ರ ಮುಂತಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಐರಿಷ್ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಭೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ತರವಾದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದಾರೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ ತನ್ನದೇ ಆದ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸ್ಲಾಂಗ್ ಎಂಬುವ ಹೊಸ ಪದನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://www.boston.com/news/local/massachusetts/articles/2008/05/25/my_word/ |title=Wicked good Bostonisms come, and mostly go |accessdate=2009-05-02 |last=Baker |first=Billy |date=2008-05-25 |work=The Boston Globe |publisher=Boston.com}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Faneuil Hall Boston Massachusetts.JPG|thumb|left|upright|ಫೆನೆಯುಲ್ ಹಾಲ್, ಫ್ರೀಡಂ ಟ್ರೈಲ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಣ, ಇದನ್ನು ಕೆಲವು ಬಾರಿ "ದಿ ಕ್ರೇಡಲ್ ಆಫ್ ಲಿಬರ್ಟಿ" ಎಂದು ಕೂಡಾ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಅಮೇರಿಕನ್ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿತ್ತು<ref>[222]</ref>]] ನಗರವು ಹಲವಾರು ಅಲಂಕೃತ ಥಿಯೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಲರ್ ಮೆಜೆಸ್ಟಿಕ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಬೋಸ್ಟನ್ ಒಪೆರಾ ಹೌಸ್, ಸಿಟಿ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್, ದಿ ಕಲೋನಿಯಲ್ ಥಿಯೇಟರ್, ಹಾಗೂ ದಿ ಆರ್ಫಿಯಂ ಥಿಯೇಟರ್. ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಕಲಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸಿಂಪತಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಬ್ಯಾಲೆಟ್, ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಅರ್ಲಿ ಮ್ಯೂಸಿಕ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಲಿರಿಕ್ ಒಪೆರಾ ಕಂಪನಿ, ಒಪೆರಾ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಂಡೆಲ್ ಮತ್ತು ಹೇಡನ್ ಸೊಸೈಟಿ (ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸಂಗೀತ ಕೂಟ) ನಗರವು ಸಮಕಾಲೀನ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಅನೇಕ ತಂಡಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ನಗರದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿಹೊಸ ವರ್ಷದ ಹಿಂದಿನ ದಿನ ನಡೆಯುವ ಮೊದಲ ರಾತ್ರಿ, ಕ್ರಿಸ್ಟೊಫರ್ ಕೊಲಂಬಸ್ ವಾಟರ್‌ಫ್ರಾಂಟ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನಡೆಯುವ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಸಂತರನ್ನು ಸನ್ಮಾನಿಸುವ ಉತ್ತರ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಬೇಸಿಗೆ ಹಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಜುಲೈ ನಾಲ್ಕರಂದು ನಡೆಯುವ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ವಾರ ಪೂರ್ತಿ ನಡೆಯುವ ಬಂದರು ಉತ್ಸವಗಳು<ref>{{cite web |url=http://www.bostonharborfest.com/about/index.html |title=About Boston Harborfest! |publisher=Boston Harborfest |date=January 15, 2007 |accessdate=2007-03-31| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070203104540/http://www.bostonharborfest.com/about/index.html| archivedate = February 3, 2007}}</ref> ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸಂಗೀತಗಳು ಮತ್ತು ಇದರೊಂದಿಗೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನದಿ ದಂಡೆಯ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುವ ಪಟಾಕಿಗಳ ಸಂಬ್ರಮವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.july4th.org/generaleventinfo/faqs/ |title=General Event Information – Frequently Asked Questions |publisher=Boston 4 Celebrations Foundation |year=2007 |accessdate=2007-04-29| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070329115436/http://www.july4th.org/generaleventinfo/faqs/| archivedate = March 29, 2007}}</ref> ಅಮೇರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ನಗರವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರಿಂದ, ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಾರ್ಕ್ನ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಫ್ರೀಡಮ್ ಟ್ರೈಲ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದು ಈ ಸ್ಥಳಗಳನ್ನು ಕೆಂಪು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಒಂದು ಸಾಲಿನಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ಫೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇಸಾಬೆಲ್ಲಾ ಸ್ಟೆವಾರ್ಟ್ ಗಾರ್ಡನರ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಗರವು ಅನೇಕ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯಗಳ ತವರು ಮನೆಯಾಗಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ, ಇನ್ ಸ್ಟಿಟೂಟ್ ಆಫ್ ಕಂಟೆಂಪರರಿ ಆರ್ಟ್ಸ್ ತನ್ನ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ ಯಿಂದ ಸೀಪೋರ್ಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಡಿಲ್ಲರ್‌ಸ್ಕೊಫಿಡಿಯೊ + ರೆನ್‌ಫ್ರೋರಿಂದ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡ ನೂತನ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿತು. ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಜಾನ್ ಎಫ್. ಕೆನಡಿ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಅಥೇನಿಯಂ (ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು),<ref>{{cite web |url=http://www.bostonathenaeum.org/general.html |title=General Information: Introduction and History |publisher=Boston Athenæum |year=2007 |accessdate=2007-04-28| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070408074540/http://bostonathenaeum.org/general.html| archivedate = April 8, 2007}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಮಕ್ಕಳ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಬುಲ್ ಮತ್ತು ಫಿಂಚ್ ಪಬ್ (ಇದರ ಕಟ್ಟಡವು ದೂರದರ್ಶನದ ಶೋ ''ಚೀಯರ್ಸ್'' ನಿಂದ ಪರಿಚಿತ), ವಿಜ್ಞಾನ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯ, ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಮುಂತಾದವು ನಗರದ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Quincy Market, Boston, USA.jpg|thumb|right|ಕ್ವಿನ್ಸಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ, ದೊಡ್ಡ ಫೆನುಯಿಲ್ ಹಾಲ್ ಹಬ್ಬದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ಭಾಗ]] ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಹಾರ್ಡ್ ಕೋರ್ ಪಂಕ್ ಎಂಬ ಸಂಗೀತದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಜನ್ಮ ಕೊಟ್ಟ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸಂಗೀತಗಾರರು ಕಳೆದ ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸಂಗೀತ ಲೋಕಕ್ಕೆ ಗಣನೀಯವಾದ ಕಾಣಿಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ (''ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಹಾರ್ಡ್‌ಕೋರ್ ನೋಡಿರಿ'' ). ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು 1990ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳೀಯ ಥರ್ಡ್ ವೇವ್ ಸ್ಕಾ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾ ಪುಂಕ್ ದೃಶ್ಯಗಳ ತವರು ಮನೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಇವುಗಳನ್ನು ದಿ ಮೈಟಿ ಮೈಟಿ ಬೋಸ್ಟನ್ಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ಆಲ್‌ಸ್ಟೊನಿಯನ್ಸ್ಎಂಬ ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳಿಂದ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. 1980ರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಡ್‌ಕೋರ್‌ನ ರಚನೆಯಾದ ''ದಿಸ್ ಈಸ್ ಬೋಸ್ಟನ್, ನಾಟ್ ಎಲ್.ಎ.'' ಸಾಹಿತ್ಯ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ದಿ ಚಾನೆಲ್, ಬನ್‌ರಾಟ್ಟಿಯ ಆಲ್‌ಸ್ಟೋನ್, ಮತ್ತು ರಾಥ್‌ಸ್ಕೆಲ್ಲರ್, ನಂತಹ ರಾತ್ರಿ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಪಂಕ್-ರಾಕ್ ವಾದ್ಯಮೇಳಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನ ವಾದ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಲಬ್‌ಗಳು ಈಗ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇತ್ತಿಚೆಗಿನ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ನೆಲಸಮವಾಗಿವೆ ಅಥವಾ ಬದಲಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web |author=Wardrop, Josh B. |url=http://www.panoramamagazine.com/panoramamagazine/articles/boston_rocks.aspx |title=A look at the Hub’s place in rock ’n’ roll history |date=September 25, 2006 |publisher=Panorama Magazine |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2007-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071223030159/http://www.panoramamagazine.com/panoramamagazine/articles/boston_rocks.aspx |url-status=dead }}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್‌ ತನ್ನ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಆರ್ಚ್ ಡಯಾಸಿಸ್ ಸುಮಾರು 300 ಪಾದ್ರಿಯ ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿನ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಹೋಲಿ ಕ್ರಾಸ್ (1875)ನ ಮೂಲವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಮಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಎಪಿಸ್ಕೋಪಿಕಲ್ ಡಯಾಸಿಸ್, ಸೇಂಟ್ ಪೌಲ್‌ನ ಕ್ಯಾಥೆಡ್ರಲ್ ಚರ್ಚ್ ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸುಮಾರು 200 ಸಭೆಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಎರಡು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ನಂಬಿಕೆಯುಳ್ಳವರು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ: ಬೀಕಾನ್ ಹಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಹೊಂದಿರುವ ಯುನಿಟೇರಿಯನ್ ಯೂನಿವರ್ಸಲಿಸಂ, ಮದರ್ ಚರ್ಚ್ (1894)ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ ಹೊಂದಿರುವಂತಹ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್‌ಗಳು. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಚರ್ಚು ಎಂದರೆ ಕಿಂಗ್ಸ್ ಚಾಪೆಲ್, ನಗರದ ಮೊದಲ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಚರ್ಚ್, ಇದು 1686ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು 1785ರಲ್ಲಿ ಏಕಮೂರ್ತಿವಾದಕ್ಕೆ ಮತಾಂತರವಾದರು. ಕ್ರಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (ಇದನ್ನು ಹಳೆಯ ಉತ್ತರ ಚರ್ಚ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು, 1723) ಬಿಟ್ಟರೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಚರ್ಚುಗಳಿವೆ, ಅವೆಂದರೆ ಟ್ರಿನಿಟಿ ಚರ್ಚ್ (1733), ಪಾರ್ಕ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಚರ್ಚ್ (1809), ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಮೊದಲ ಫರ್ಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್ (1630ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, 1868ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು), ಹಳೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಚರ್ಚ್ (1874), ಮತ್ತು ಮಿಷನ್ ಹಿಲ್‌ನ ಬೆಸಿಲಿಕಾ ಅಂಡ್ ಶ್ರೈನ್ ಆಫ್ ಅವರ್ ಲೇಡಿ ಆಫ್ ಪರ್ಪೆಚುಯಲ್ ಹೆಲ್ಪ್ (1878). == ಮಾಧ್ಯಮ == {{Main|Media in Boston}} [[ಚಿತ್ರ:CopleyNW07.JPG|thumb|left|ಕೊಪ್ಲೇ ಸ್ಕ್ವೇರ್, ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ, ಹಾಗೂ ಬಲಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ದಕ್ಷಿಣ ಚರ್ಚ್]] ''ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್'' ( ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ) ಮತ್ತು ''ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಹೆರಾಲ್ಡ್'' ಇವೆರಡೂ ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ಪ್ರಮುಖ ದೈನಂದಿನ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ. ನಗರವು ''ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಪಿನಿಕ್ಸ್'' , ''ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಮ್ಯಾಗಝಿನ್'' , ''ದಿ ಇಂಪ್ರಾಪರ್ ಬೊಸ್ಟೊನಿಯನ್'' , ''ಬೋಸ್ಟನ್‌ ವೀಕ್ಲಿ ಡಿಗ್'' , ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಎಡಿಶನ್ ಆಫ್ ''ಮೆಟ್ರೊ'' ನಂತಹ ಇತರ ಪ್ರಕಾಶನಗಳನ್ನು ಹೊರತರುವ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ಕೇಂದ್ರ ಕಛೇರಿಯಾಗಿರುವ ದಿ ''ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮಾನಿಟರ್'' , ಮೊದಲು ಪ್ರಪಂಚಾದ್ಯಂತ ಬಿತ್ತರಿಸಲ್ಪಡುವ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು ಆದರೆ ಇದು ನಿರಂತರ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮತ್ತು ವಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರಿಂದ 2009ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣವನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="csm-media">{{cite web|url=http://www.csmonitor.com/2009/0327/p09s01-coop.html|title=Editor's message about changes at the Monitor|date=March 27, 2009|publisher=[[Christian Science Monitor]]|accessdate=2009-07-13}}</ref> ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಗ್ಲೋಬ್ ನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಕಾಶನವನ್ನು ಹೊರತಂದಿದೆ. ಟೀನ್ಸ್ ಇನ್ ಪ್ರಿಂಟ್ ಅಥವಾ ವಾರ್ತಾ ಪತ್ರಿಕೆಯಾದ ''ಟಿ.ಐ.'' ''ಪಿ.'' ಯನ್ನು ನಗರದ ಚಿಕ್ಕಮಕ್ಕಳೇ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದು , ಶಾಲಾ ವರ್ಷದ ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/bra/writeboston/TIP.asp |title=WriteBoston – T.i.P |publisher=City of Boston |year=2007 |accessdate=2007-04-28| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070207050847/http://www.cityofboston.gov/bra/writeboston/TIP.asp| archivedate = February 7, 2007}}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಟಿನೊ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತೀಯ ಸ್ಪಾನಿಷ್-ಭಾಷೆಯ ವಾರ್ತಾ ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಇರುವವೆಂದರೆ ''El ಪ್ಲಾನೆಟಾ'' (''ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಫೋನಿಕ್ಸ್'' ಒಡೆತನದ), ''El ಮುಂಡೋ'' , ಮತ್ತು ''ಸಾ ಸೆಮನ'' . ಲಾರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಕಛೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ''ಸಿಗ್ಲೊ21'' ಕೂಡಾ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಹೊಂದಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಬಾನುಲಿ ಪ್ರಕಾಶನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್‌ ರೇಡಿಯೋ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹನ್ನೊಂದನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.arbitron.com/radio_stations/mm001050.asp |title=Arbitron - Market Ranks and Schedule, 1–50 |publisher=Arbitron |year=Fall 2005 |accessdate=2007-02-18 |archive-date=2007-07-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070710153242/http://www.arbitron.com/Radio_Stations/mm001050.asp |url-status=dead }}</ref> ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಎ‌ಎಮ್ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದರೆ ಟಾಕ್ ರೇಡಿಯೊ ಡಬ್ಲುಆರ್‌ಕೆಒ 680 ಎ‌ಎಮ್, ಕ್ರೀಡೆ/ಮಾತು ಕೇಂದ್ರ ಡಬ್ಲುಇ‌ಇಐ 850 ಎ‌ಎಮ್, ಮತ್ತು ನ್ಯೂಸ್ ರೇಡಿಯೊ ಡಬ್ಲುಬಿಝಡ್ 1030 ಎ‌ಎಂ. ವೈವಿದ್ಯಮಯ ಎಫ್‌ಎಂ ರೇಡಿಯೋ ಫಾರ್ಮ್ಯಾಟ್‌ಗಳು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಎನ್‌ಪಿಆರ್ ಕೇಂದರಗಳಾದ ಡಬ್ಲುಬಿಯುಆರ್ ಹಾಗೂ ಡಬ್ಲುಜಿಬಿಎಚ್. ಕಾಲೆಜು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ರೇಡಿಯೋ ಕೆಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲುಇಆರ್‌ಎಸ್ (ಎಮರ್ಸನ್), ಡಬ್ಲುಎಚ್‌ಆರ್‍‌ಬಿ (ಹಾರ್ವರ್ಡ್), ಡಬ್ಲುಯುಎಂ‌ಬಿ (ಯುಮಾಸ್ ಬೋಸ್ಟನ್), ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಬಿಆರ್ (ಎಮ್.ಐ.ಟಿ.), ಡಬ್ಲು‌ಝಡ್‌ಬಿಸಿ (ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್), ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಎಫ್‌ಒ (ಟಫ್ಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ), ಡಬ್ಲು‌ಬಿಆರ್‌ಎಸ್ (ಬ್ರಾಂಡೀಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ), ಡಬ್ಲುಟಿಬಿಯು (ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಮತ್ತು ವೆಬ್ ಮಾತ್ರ), ಡಬ್ಲುಆರ್‌ಬಿಬಿ (ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ರನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ) ಮತ್ತು ಡಬ್ಲುಎಮ್‌ಎಲ್‌ಎನ್ (ಕರ್ರಿ ಕಾಲೇಜ್) ಇವುಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಮ್ಯಾಂಚೆಸ್ಟರ್ ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪೆರ್ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ದೂರದರ್ಶನವು ಡಿಎಮ್‌ಎ, ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಏಳನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nielsenmedia.com/DMAs.html |title=DMA Listing |year=2006 |publisher=Nielsen Media |accessdate=2007-02-18 |archive-date=2006-05-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060517010320/http://www.nielsenmedia.com/DMAs.html |url-status=dead }}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳೆಂದರೆ ಅಮೇರಿಕನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ ಇದರಲ್ಲಿ ಡಬ್ಲು‌ಬಿಝಡ್ 4 ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಸೋದರ ಸಂಸ್ಥೆ ಡಬ್ಲುಎಸ್‌ಬಿಕೆ 38 (ಮೊದಲು ಸಿಬಿಎಸ್ ಜೊತೆಗೆ, ನಂತರ ಸ್ವಂತಂತ್ರ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು), ಡಬ್ಲುಸಿವಿಬಿ 5 (ಎಬಿಸಿ), ಡಬ್ಲುಎಚ್‌ಡಿಎಚ್ 7 (ಎನ್‌ಬಿಸಿ), ಡಬ್ಲುಎಫ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಟಿ 25 (ಫಾಕ್ಸ್), ಡಬ್ಲುಯುಎನ್‌ಐ 27 (ಯೂನಿವಿಶನ್), ಡಬ್ಲುಝಡ್‌ಎಮ್‌ವೈ 50 (ಮೈನೆಟ್ವರ್ಕ್‌ಟಿವಿ), ಮತ್ತು ಡಬ್ಲು‌ಎಲ್‌ವಿಐ 56 (ದಿ ಸಿಡಬ್ಲು) ಕೂಡಾ ಸೇರಿವೆ. ಪಿಬಿಸ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ಮಾತರಾಗಿದ್ದು ಡಬ್ಲುಜಿಬಿಎಕ್ಸ್ 44ನ್ನು ನಡೆಸುವಂತಹ ಡಬ್ಲುಜಿಬಿಎಚ್ 2ನ ಪಿಬಿಎಸ್ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರವು ತವರಾಗಿದೆ. ರೂಟ್ 128 ಕಾರಿಡಾರ್ ಅನ್ನೂ ಸೇರಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೋಸ್ಟನ್ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮೀಟರ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ನೀಧಮ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟೌನ್ ಬಳಿ ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bostonradio.org/route-128.html |title=The Route 128 tower complex |year=2007 |publisher=The Boston Radio Archives |accessdate=2007-04-28}}</ref> == ಕ್ರೀಡೆ == {{Main|Sports in Boston}} ಬೋಸ್ಟನ್‌ ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಮುಖ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾ ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡಾ ಲೀಗ್‌ಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, 2010ರವರೆಗೆ ಈ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 32 ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nesn.com/2010/04/who-is-the-greatest-boston-sports-legend-of-them-all.html |title=Who Is the Greatest Boston Sports Legend of Them All? |accessdate=2010-05-22 |date=2010-04-26 |last=Ortiz |first=Eric |publisher=[[New England Sports Network]] (NESN) }}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Fenway park.jpg|thumb|upright|1989ರಲ್ಲಿ ಫೆನ್‌ವೇ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಸ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯ]] 1901ರಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ರೆಡ್ ಸೊಕ್ಸ್ ಪ್ರಮುಖ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್ನ ಅಮೇರಿಕನ್ ಲೀಗ್ನ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಇದು ತನ್ನ ತವರು ಕ್ರೀಡೆಗಳನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ವಿಭಾಗದ ಫೆನ್‌ವೇ ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆನ್ ಮೊರ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಫೆನ್ ವೇ ಪಾರ್ಕ್ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. 1912ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಅಥವಾ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನಾಲ್ಕು ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರಿಡಾ ಲೀಗ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ ಬಾಲ್, [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]], ನ್ಯಾಶನಲ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಮತ್ತು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://sports.espn.go.com/travel/stadium/index?stadium=mlb_2764 |title=Fenway Park |accessdate=2009-04-01 |publisher=ESPN.com}}</ref> 1903ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೊದಲ ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಯ, ಮೊದಲ ಪಂದ್ಯ ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು. ಈ ಸರಣಿಯು ಎ‌ಎಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಮತ್ತು ಎನ್‌ಎಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಪಿಟ್ಸ್ ಬರ್ಗ್ ಪೈರೇಟ್ಸ್ಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.baseballhalloffame.org/news/article.jsp?ymd=20070219&content_id=780&vkey=hof_news |title=Hall of Fame third baseman led Boston to first AL pennant |accessdate=2009-04-01 |last=Abrams |first=Roger I. |date=2007-02-19 |publisher= National Baseball Hall of Fame and Museum| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070902113322/http://www.baseballhalloffame.org/news/article.jsp?ymd=20070219&content_id=780&vkey=hof_news| archivedate = September 2, 2007}}</ref><ref>{{cite web |url=http://mlb.mlb.com/NASApp/mlb/mlb/history/postseason/mlb_ws_recaps.jsp?feature=1903 |title=1903 World Series – Major League Baseball: World Series History |publisher=Major League Baseball at MLB.com |year=2007 |accessdate=2007-02-18 |archive-date=2006-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060827080714/http://mlb.mlb.com/NASApp/mlb/mlb/history/postseason/mlb_ws_recaps.jsp?feature=1903 |url-status=dead }} ದಯವಿಟ್ಟಿ ಗಮನಿಸಿ: ಇತರೆಯವಂತೆ ಈ ಮೂಲವನ್ನು, "ಪ್ರವಾಸಿಗಳ" ತಪ್ಪಾದ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ನೌಲಿನ್ ರೆಫರೆನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> 1903ರಲ್ಲಿ "ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಪಿಲಿಗ್ರಿಮ್ಸ್" ಎಂದು ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ್ದ ಸುಧೀರ್ಘ ವರದಿಗಳು ಕಾಣದಂತೆ ತೋರುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.baseball-almanac.com/articles/boston_pilgrims_story.shtml |title=The Boston Pilgrims Never Existed |author=Bill Nowlin |publisher=Baseball Almanac |year=2008 |accessdate=2008-04-03}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ಪ್ರ ಪ್ರಥಮ ವೃತ್ತಿಪರ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡ ರೆಡ್ ಸ್ಟಾಕಿಂಗ್ಸ್, ಇದು 1871ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಲೀಗ್ನ ಅಂಗೀಕೃತ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. 1883ರ ವರೆಗೂ ತಂಡವು ಈ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಡಿತು, 1911ರವರೆಗೆ ಬೀನ್‌ಈಟರ್ಸ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1912 ರಿಂದ ಮಿಲ್ವಾಕೀ ಗೆ ಬರುವವರೆಗೂ ನಂತರ 1952 ರವರೆಗೆ ಬ್ರೇವ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಡಿತು. 1966 ರವರೆಗೆ ಅವರು ಅಟ್ಲಾಂಟದಲ್ಲಿ ಅಟ್ಲಾಂಟ ಬ್ರೇವ್ಸ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://atlanta.braves.mlb.com/atl/history/ |title=Braves History |accessdate=2009-05-02 |publisher=MLB.com |archive-date=2013-02-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130221162839/http://atlanta.braves.mlb.com/atl/history/ |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Fleet Center.jpg|thumb|left|upright|2004 ಫ್ಲೀಟ್‌ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯ, ಟಿಡಿ ಗಾರ್ಡನ್‌ನ ಮೊದಲ ಹೆಸರು]] ಟಿಡಿ ಗಾರ್ಡನ್ (ಮೊದಲು ಇದನ್ನು ಫ್ಲೀಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಮತ್ತು ಶಾವ್ ಮಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು) ಉತ್ತರ ವಲಯಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ ತವರು ಮನೆಯಾಗಿದೆ: ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲ್ಯಾಕ್ರೊಸ್ಸಿ ಲೀಗ್‌ನ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಬ್ಲೇಸರ್ಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್‌ನ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಬ್ರುಯಿನ್ಸ್ ಮತ್ತು 2008ರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಸಂಘದ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸೆಲಿಟಿಕ್ಸ್. ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಗಳಿಗೆ 18,624 ಜನರನ್ನು ಕೂರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಸ್ಥಳವಿದ್ದು, ಐಸ್ ಹಾಕಿ ಪಂದ್ಯಕ್ಕೆ 17,565 ರಷ್ಟು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಕೂರಿಸುವ ಸ್ಥಳಗಳಿವೆ. ಬ್ರುಯಿನ್ಸ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಹಾಕಿ ಲೀಗ್ನ ಮೊದಲ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸದಸ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಮೂಲ ಆರು ಮತದಾನಹಕ್ಕುಗಳ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.rauzulusstreet.com/hockey/nhlhistory/nhlhistory.html |title=National Hockey League (NHL) Expansion History |accessdate=2009-04-01 |publisher=Rauzulu's Street |archive-date=2020-11-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201111210104/http://www.rauzulusstreet.com/hockey/nhlhistory/nhlhistory.html |url-status=dead }}</ref> ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಸೆಲಿಟಿಕ್ಸ್ ಅಮೇರಿಕಾದ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಸಂಘದ ಸ್ಥಾಪನಾ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಎರಡು ಲೀಗ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಎನ್‌ಬಿಎ ಆಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ ಯಾವುದೇ ಎನ್‌ಬಿಎ ತಂಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು, ತನ್ನ ಹದಿನೇಳು ವಿಜಯಗಳ ಮೂಲಕ ಇತರ ತಂಡಗಳಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nba.com/history/finals/champions.html |title=NBA Finals: All-Time Champions |publisher=NBA |year=2007 |accessdate=2007-02-20}}</ref> ಆದರೆ ಅವರು 1971ರಿಂದ ಫಾಕ್ಸ್ ಬೊರೊ ಉಪನಗರದಲ್ಲಿ ಆಡಿದ್ದಾರೆ, 1960 ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪೇಟ್ರಿಯೋಟ್ಸ್ನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಪೇಟ್ರಿಯೋಟ್ಸ್ ಆಗಿ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಮೇರಿಕನ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ನ ಒಂದು ಅಂಗೀಕೃತ ಸದಸ್ಯ, 1970ರಲ್ಲಿ [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಲೀಗ್]]ನ್ನು ಸೇರಿತು. ತಂಡವು ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್ನ್ನು 2001, 2003, ಮತ್ತು 2004ರಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸಾರಿ ಗೆದ್ದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.patriots.com/history/index.cfm?ac=History |title=The History of the New England Patriots |publisher=New England Patriots |year=2007 |accessdate=2007-04-29 |archive-date=2011-05-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110519121830/http://www.patriots.com/history/index.cfm?ac=History |url-status=dead }}</ref> ಮೇಜರ್ ಲೀಗ್ ಸಾಸ್ನ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರೆವಲೂಶನ್ನೊಂದಿಗೆ ಜಿಲ್ಲೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 2009 ರಚನೆಯಾದ ಮಹಿಳೆಯರ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಾಸರ್ನ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಬ್ರೇಕರ್, ತಮ್ಮ ತವರಿನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ ಅಲ್‌ಸ್ಟನ್ನಲ್ಲಿ ಆಡುತ್ತವೆ.<ref name="breakers-wps">{{cite news|url=http://www.boston.com/sports/soccer/articles/2009/04/11/breakers_shoot_for_foothold_in_local_market/|title=Breakers shoot for foothold in local market|last=Springer|first=Shira|date=April 11, 2009|publisher=The Boston Globe|accessdate=2009-06-27}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್‌‌ನ ಹಲವಾರು ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಕಾಲೇಜ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿವೆ. ನಾಲ್ಕು ಎನ್‌ಸಿಎ‍ಎ ವಿಭಾಗ Iರ ಸದಸ್ಯರು ನಗರದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ— ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್ (ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್), ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಅಮೇರಿಕಾ ಈಸ್ಟ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್), ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಐವಿ ಲೀಗ್), ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ರನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (ಕಾಲೋನಿಯಲ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್). ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಕಾಲೇಜು ಮಾತ್ರವೇ ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಬೌಲ್ ಸಬ್ ಡಿವಿಜನ್ ಎಂಬ ಉನ್ನತ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆ. ಫುಟ್ ಬಾಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ಸಬ್ ಡಿವಿಜನ್ನ ಎರಡನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್‌ಈಸ್ಟ್ರನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಫುಟ್‌ಬಾಲ್ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಆದರೆ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಹಾಕಿ ಈಸ್ಟ್ ಸಭೆಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ; ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಹಾಕಿಯಲ್ಲಿ ಇಸಿಎಸಿ ಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ಈ ನಾಲ್ಕು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳ ಹಾಕಿ ತಂಡಗಳು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ "ಬೀನ್‌ಪಾಟ್ ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು-ತಂಡಗಳ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಸಂಧಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟವು ಟಿಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಫೆಬ್ರವರಿಯ ಎರಡು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾತ್ರಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |author=Bertagna, Joe |url=http://www.beanpothockey.com/tradition.html |title=The Beanpot At 50 – Still Inspiring and Still Growing |date=December 27, 2001 |publisher=Beanpot Hockey |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2007-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070525013326/http://www.beanpothockey.com/tradition.html |url-status=dead }}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಒಂದು ಅತ್ಯತ್ತಮ ಪಂದ್ಯವೆಂದರೆ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಮ್ಯಾರಥಾನ್, ಇದು ಹೊಪ್ಕಿನ್‌ಟನ್ ನಿಂದ ಬ್ಯಾಕ್ ಬೆ ನಲ್ಲಿರುವ ಕೊಪ್ಲಿ ಸ್ಕ್ವೆರ್ ನವರಗಿನ 26.2ಮೈಲ್ ಓಟವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಮ್ಯಾರಥಾನ್ ಓಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bostonmarathon.org/BostonMarathon/RaceFacts.asp |title=B.A.A. Boston Marathon Race Facts |year=2007 |publisher=Boston Athletic Association |accessdate=2007-04-29 |archive-date=2007-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070418015010/http://www.bostonmarathon.org/BostonMarathon/RaceFacts.asp |url-status=dead }}</ref> ಏಪ್ರಿಲ್ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ದೇಶ ಭಕ್ತರ ದಿನವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಯಾವಾಗಲೂ 11:05 AMಕ್ಕೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ರೆಡ್ ಸೊಕ್ಸ್ ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪಂದ್ಯವು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಏಕೈಕ ಎಮ್‌ಎಲ್‌ಬಿ ಪಂದ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.redsoxconnection.com/patriotsday.html |title=Patriots’ Day and the Red Sox |year=2007 |publisher=Red Sox Connection |accessdate=2007-04-29}}</ref> ನಗರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ನಡೆಯುವ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೆಂದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಹೆಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ರೆಗಟ್ಟಾ ಎಂಬ ದೋಣಿ ನಡೆಸುವ ಪಂದ್ಯ. [[ಚಿತ್ರ:PruGoSox.jpg|thumb|right|2007 ವಿಶ್ವ ಸರಣಿಗಾಗಿ ಸಜ್ಜಾಗಿರುವ ಪ್ರುಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಗೋಪುರ. 4–0 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಗೆಲುವುಪಡೆದ ರೆಡ್‌ಸಾಕ್ಸ್]] {| class="wikitable" |- ! ಕ್ಲಬ್‌ ! ಲೀಗ್‌‌ ! ಕ್ರೀಡೆ ! ಸ್ಥಳ ! ಸ್ಥಾಪನೆ ! ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್‌ಗಳು |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ಬೋಸ್ಟನ್ ಬ್ರುಯಿನ್ಸ್ | ಎನ್‌ಎಚ್‌ಎಲ್ | ಹಾಕಿ | ಟಿಡಿ ಗಾರ್ಡನ್ | 1924 | 5 ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಲೆ ಕಪ್ಸ್ |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ಸ್ | ಎನ್‌ಬಿಎ | ಬ್ಯಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್‌ | ಟಿಡಿ ಗಾರ್ಡನ್ | 1946 | 17 ಎನ್‌ಬಿಎ ಟೈಟಲ್ಸ್ |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ಬೋಸ್ಟನ್ ರೆಡ್ ಸಾಕ್ಸ್‌ | ಎಮ್‌ಎಲ್‌ಬಿ | ಬೇಸ್‌ಬಾಲ್‌ | ಫೆನ್ವೇ ಪಾರ್ಕ್ | 1901 | 7 ವರ್ಲ್ಡ್ ಸೀರೀಸ್ ಟೈಟಲ್ಸ್<br />12 ಎ‌ಎಲ್ ಪೆನೆಂಟ್ಸ್ |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ಯಾಟ್ರಿಯಾಟ್ಸ್ | [[ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್|ಎನ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್]] | ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ | ಜಿಲೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ | 1960 | 3 ಸೂಪರ್ ಬೌಲ್ ಟೈಟಲ್ಸ್<br />6 ಎ‌ಎಫ್‌ಸಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ಸ್ |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರೆವೊಲ್ಯೂಷನ್ | ಎಮ್‌ಎಲ್‌ಎಸ್ | ಸಾಕರ್ | ಜಿಲೆಟ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಂ | 1995 | 1 ಯು.ಎಸ್. ಓಪನ್ ಕಪ್<br /> 1 ಸೂಪರ್‌ಲಿಗಾ |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ಬೋಸ್ಟನ್ ಬ್ಲೇಝರ್ಸ್ | ಎನ್‌ಎಲ್‌ಎಲ್ | ಲ್ಯಾಕ್ರೋಸ್ <small>(ಇಂಡೋರ್)</small> | ಟಿಡಿ ಗಾರ್ಡನ್ | 2008 | ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ಬೋಸ್ಟನ್ ಬ್ರೇಕರ್ಸ್ | ಡಬ್ಲುಪಿಎಸ್ | ಸಾಕರ್ | ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ | 2001 | ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ಬೋಸ್ಟನ್ ಕ್ಯನನ್ಸ್ | ಎಮ್‌ಎಲ್‌ಎಲ್ | ಲ್ಯಾಕ್ರೋಸ್ <small>(ಔಟ್‌ಡೋರ್)</small> | ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ | 2001 | ಯಾವುದೂ ಇಲ್ಲ |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಿಪ್ಟೈಡ್ | ಎನ್‌ಪಿಎಫ್ | ಸಾಫ್ಟ್‌ಬಾಲ್ | ಮಾರ್ಟಿನ್ ಸಾಫ್ಟ್‌ಬಾಲ್ ಫೀಲ್ಡ್ | 2004 | 1 ಕೌಲೆಸ್ ಕಪ್ |- ! style="font-weight:normal;text-align:center"| ಬೋಸ್ಟನ್ ಡೆಮನ್ಸ್ | ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್ | ಯುಎಸ್‌ಎ‌ಎಫ್‌ಎಲ್ | ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ನಿಯಮಗಳ ಫುಟ್‌ಬಾಲ್‌ | ಇಪ್‌ಸ್ವಿಚ್ ರಿವರ್ ಪಾರ್ಕ್ (ನಾರ್ತ್ ರೀಡಿಂಗ್) | 1997 | 2 USAFL Division One CHAMPIONS |} == ಸರ್ಕಾರ == {{See also|Boston City Hall|Boston Emergency Medical Services|Boston Finance Commission|Boston Fire Department|List of mayors of Boston|List of members of Boston City Council}} [[ಚಿತ್ರ:ThomasMenino.jpg|thumb|left|ಥಾಮಸ್ ಎಮ್.ಮೆನಿನೊ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಈಗಿನ ಮೇಯರ್]] ಬೋಸ್ಟನ್, ಪೌರಸಭಾಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿದ, ಸಮರ್ಥ ಪೌರಸಭಾಅಧ್ಯಕ್ಷ – ಮಂಡಳಿ ಸರಕಾರ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪೌರಸಭಾಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಬಹುಸಂಖ್ಯಾ ಮತದಿಂದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಪ್ರಸ್ತುತ ಇರುವ ಪೌರಸಭಾಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಥೋಮಸ್ ಮೆನಿನೊ. ಅವರು 1993ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆ ಆಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಐದನೆಯ ಅವಧಿಗೆ 2009ರಲ್ಲಿ ಮರು ಆಯ್ಕೆ ಆಗಿ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದವರೆಂಬ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಪ್ರತೀ ಎರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ಜಿಲ್ಲಾ ಸ್ಥಾನಗಳಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ಆಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜನರ ಬಹುಮತದಿಂದ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮುಕ್ತ ಸ್ಥಾನಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮತದಾರರು ಮುಕ್ತ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಿಗಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಮತಗಳ ವರೆಗೂ ಮತಚಲಾಯಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಮತವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೀಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೊತ್ತದ ಮತಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಅಧ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರ ಮಂಡಳಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರಿಂದಲೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಶಾಲೆಗಳ ಶಾಲಾ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಪೌರಸಭಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಂದ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://boston.k12.ma.us/bps/bpsglance.asp#leadership |title=The Boston Public Schools at a Glance: School Committee |publisher=Boston Public Schools |date=March 14, 2007 |accessdate=2007-04-28| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070403011648/http://boston.k12.ma.us/bps/bpsglance.asp| archivedate = April 3, 2007}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಝೋನಿಂಗ್ ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಅಫೀಲ್ಸ್ (ಪೌರಸಭಾ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಿಂದ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾದ ಏಳು-ಜನರ ಸಮಿತಿ) ಭೂಮಿ-ವಿನಿಯೋಗದ ಯೋಜನೆಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/isd/building/boa/pdfs/Zoning_Booklet.pdf |title=A Guide to the City of Boston's Zoning Board of Appeal Process |publisher=City of Boston |month=October |year=2000 |accessdate=2007-11-14 |format=PDF |archive-date=2007-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071126223413/http://www.cityofboston.gov/isd/building/boa/pdfs/Zoning_Booklet.pdf |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Massachusetts State House frontal view.jpg|thumb|right|ದಿ ಮ್ಯಾಸಚುಸೆಟ್ಸ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಹೌಸ್, ಆಲಿವರ್ ವೆಂಡೆಲ್ ಹ್ಂಸ್, ಸೀನಿಯರ್. 1858ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಬಂಧ ಸಂಗ್ರಹ "ದಿ ಹಬ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೋಲಾರ್ ಸಿಸ್ಟಂ‌"ನಲ್ಲಿ ವಿವರಣೆ ನೀಡಿದ್ದಾನೆ<ref ಹೆಸರು="ಅಡ್ಡಹೆಸರುಗಳು1">[281]</ref>|link=Special:FilePath/Massachusetts_State_House_frontal_view.jpg]] ನಗರ ಸರಕಾರದ ಜೊತೆಗೆ, ಅನೇಕ ಆಯೋಗಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳು— ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣದ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ವಿಭಾಗ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಆಯೋಗ, ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಮಾಸ್‌ಪೋರ್ಟ್)ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು—ಬೋಸ್ಟನ್ನರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ನ ರಾಜದಾನಿಯಾಗಿ, ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಕೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರವು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸರ್ಕಾರ|ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸಂಯುಕ್ತ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ]] ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಹ್ನ್ ಎಪ್. ಕೆನೆಡಿ ಪೆಡರಲ್ ಆಫೀಸ್ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಥೋಮಸ್ ಪಿ. ಒ'ನೈಲ್ ಪೆಡರಲ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.gsa.gov/Portal/gsa/ep/channelView.do?pageTypeId=8199&channelPage=%2Fep%2Fchannel%2FgsaOverview.jsp&channelId=-14339 |title=Massachusetts Federal Buildings |date=February 1, 2007 |publisher=United States General Services Administration |accessdate=2007-04-29 |archive-date=2010-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715124225/http://www.gsa.gov/Portal/gsa/ep/channelView.do?pageTypeId=8199&channelPage=%2Fep%2Fchannel%2FgsaOverview.jsp&channelId=-14339 |url-status=dead }}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್, ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನ ಮೆಲ್ಮನವಿಯ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಲಯಗಳ ತವರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ; ಬೋಸ್ಟನ್, ಪೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಾರ್ಯಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ (ಫೆಡರಲ್ ರಿಸರ್ವ್‌ನ ಮೊದಲ ಜಿಲ್ಲೆ). ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿ, ಬೋಸ್ಟನ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌'ನ 8ನೆಯ ಮತ್ತು 9ನೆಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದೆ,<ref>{{cite web |url=http://www.govtrack.us/congress/findyourreps.xpd?state=MA |title=Massachusetts's Representatives – Congressional District Maps |year=2007 |publisher=GovTrack.us |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2012-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120212000116/http://www.govtrack.us/congress/findyourreps.xpd?state=MA |url-status=dead }}</ref> ಈ ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಮವಾಗಿ 1998ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೈಕ್ ಕಪ್ಯನೊ, ಮತ್ತು 2001ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಸ್ಟೆಪೆನ್ ಲಿಂಚ್‌ರವರಿಂದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ; ಇಬ್ಬರು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಪಕ್ಷದ ಸದಸ್ಯರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟ್‌, ರಾಜ್ಯ'ದ ಹಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಆದ ಜಾಹ್ನ್ ಕೆರ್ರಿಯವರು ಡೆಮೋಕ್ರಾಟ್ ಪಕ್ಷದವರಾಗಿದ್ದು, 1984ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಸೆನೆಟ್‌, ರಾಜ್ಯ'ದ ಕಿರಿಯ ಸದಸ್ಯರು ಆದ ಸ್ಕಾಟ್ ಬ್ರವ್ನ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಪಕ್ಷದವರಾಗಿದ್ದು, ಇವರನ್ನು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಸೆನೇಟರು ಟೆಡ್ ಕೆನೆಡಿಯವರ ಮರಣದಿಂದ ಉಂಟಾದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಭರ್ತಿಮಾಡಲು 2010ರಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು. {| class="wikitable" ! colspan = 6 | ಅಕ್ಟೋಬರ್ 15, 2008ರಂತೆ ಮತದಾರರ ನೊಂದಾವಣಿ<ref>{{cite web | title = 2008 ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ಪಾರ್ಟಿ ಎನ್‌ರೋಲ್ಮೆಂಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್ | ಪ್ರಕಾಶಕರು = ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಎಲೆಕ್ಷನ್ ವಿಭಾಗ | format = PDF | accessdate = 2010-07-07 | url = http://www.sec.state.ma.us/ele/elepdf/st_county_town_enroll_breakdown_08.pdf | archive-date = 2012-10-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20121017202605/http://www.sec.state.ma.us/ele/elepdf/st_county_town_enroll_breakdown_08.pdf | url-status = dead }}</ref> |- ! colspan = 2 | ಪಕ್ಷ ! ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆ ! ಶೇಕಡಾವಾರು {{American politics/party colors/Democratic/row}} ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ style="text-align:center" | 22.05 style="text-align:center" | 22.05 {{American politics/party colors/Republican/row}} ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ style="text-align:center" | 22.05 style="text-align:center" | 22.05 {{American politics/party colors/Independent/row}} | ನೊಂದಾಯಿಸಲ್ಪಡದ style="text-align:center" | 22.05 style="text-align:center" | 22.05 {{American politics/party colors/Libertarian/row}} | ಚಿಕ್ಕ ಪಕ್ಷಗಳು style="text-align:center" | 22.05 style="text-align:center" | 22.05 |- ! colspan="2" |ಒಟ್ಟು ! style="text-align:center" | 22.05 ! | style="text-align:center;"|11 |} == ಶಿಕ್ಷಣ == {{See also|List of colleges and universities in metropolitan Boston}} [[ಚಿತ್ರ:Boston college town map.png|thumb|left|300px|ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಾ ನಕ್ಷೆ|link=Special:FilePath/Boston_area_college_town_map.png]] "ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರ" ಎಂಬ ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಭೋದನಾ ಮತ್ತು ಸಂಶೋದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಉದ್ಭವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತುವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳನ್ನು ಬೃಹತ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ ಒಂದರಲ್ಲೇ 250,000ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ವಿದ್ಯಾರ್ಧಿಗಳು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bhcc.mass.edu/inside/54 |title=About Boston |year=2006 |publisher=Bunker Hill Community College |accessdate=2007-06-01 |archive-date=2007-05-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070503235413/http://www.bhcc.mass.edu/inside/54 |url-status=dead }}</ref> ನಗರದ ಒಳಗಿನ, ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ನಗರ'ದ ನಾಲ್ಕನೆಯ-ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯೋಗದಾತನಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿದಾನಕ್ಕೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದೆ,<ref>{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/bra/PDF/ResearchPublications/pdr509.pdf |format=PDF |title=Largest Employers in the City of Boston |publisher=Boston Redevelopment Authority |year=1996–1997 |accessdate=2007-06-01 |archive-date=2007-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613235947/http://www.cityofboston.gov/bra/PDF/ResearchPublications/pdr509.pdf |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ನದಿಯ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಅವೆನ್ಯೂ ಮೇಲೆ ಆವರಣವನ್ನು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಆವರಣವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಖಾಸಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾದ, ಈಶಾನ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು, ಫೆನ್‌ವೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಇದರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಹಕಾರ ಶಿಕ್ಷಣ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ಸಫೋಲ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೂರನೆಯ ದೊಡ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಬೆಕಾನ್ ಹಿಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಇದರ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://rankings.ft.com/businessschoolrankings/emba-rankings |title=Business school rankings from the Financial Times |publisher=Rankings.ft.com |date= |accessdate=2010-08-30 |archive-date=2011-09-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110906010227/http://rankings.ft.com/businessschoolrankings/emba-rankings |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessweek.com/bschools/05/emba_rank.htm |title=Top Business Schools: Executive MBA, MBA Rankings |publisher=Businessweek.com |date= |accessdate=2010-08-30}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜು, ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಕ್ಯಾಥಲಿಕ್ ಜೆಸ್ಯುಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಮೂಲ ಆವರಣವು ಈಗಿನ ಸ್ಟ್ರಾಂಡಲ್ಸ್ (ಒಂದು ಪ್ರದೇಶ ಎರಡು ಕಡೆಗೂ ಹರಿಡಿರುವ) ಬೋಸ್ಟನ್ (ಬ್ರಿಘ್‌ಟನ್)-ನ್ಯೂಟನ್ ಸರಿಹದ್ದು ಆದ, ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಮುಂದೆ ಬ್ರಿಘ್‌ಟನ್‌ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |author=Laczkoski, Michelle |url=http://media.www.dailyfreepress.com/media/storage/paper87/news/2006/02/27/News/Bc.Outlines.Move.Into.AllstonBrighton-1639148.shtml |title=BC outlines move into Allston-Brighton |date=February 27, 2006 |publisher=The Daily Free Press (Boston University) |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2007-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071007103332/http://media.www.dailyfreepress.com/media/storage/paper87/news/2006/02/27/News/Bc.Outlines.Move.Into.AllstonBrighton-1639148.shtml |url-status=dead }}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಒಂದೇ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವಾದ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಬೋಸ್ಟನ್, ಡೋರ್ಚೆಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ಪಾಯಿಂಟ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ರೋಕ್ಸ್‌ಬರಿ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್ ಮತ್ತು ಬಂಕರ್ ಹಿಲ್ ಕಮುನಿಟಿ ಕಾಲೇಜ್‌ಗಳು ನಗರ'ದ ಎರಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮುದಾಯ ಕಾಲೇಜುಗಳಾಗಿವೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ಅನೇಕ ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಎಮ್ಮನ್ಯುಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಆಂಡ್ ಡೆಸೈನ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಫಾರ್ಮಸಿ ಆಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಸೆಸ್, ಸಿಮ್ಮೋನ್ಸ್ ಕಾಲೇಜ್, ವೀಲಾಕ್ ಕಾಲೇಜ್, ಮತ್ತು ವೆಂಟ್‌ವರ್ತ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಗಳು ಕಾಲೇಜೆಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೆನ್‌ವೇನ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಸದಸ್ಯತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿವೆ. ಥಿಯೇಟರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಖಾಸಗಿ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಯಾದ, ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಲಾ, ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ಅಮೆರಿಕಾ’ದ ಮೊದಲ ಎಲ್ಲಾ ಮಹಿಳಾ ಕಾನೂನು ಶಾಲೆಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.nesl.edu/engaged/history.cfm |title=History of NESL |publisher=New England School of Law |year=2010 |accessdate=October 17, 2010 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 21, 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821053423/http://www.nesl.edu/engaged/history.cfm |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ಖಾಸಗಿ ಕಾಲೇಜಾದ, ಎಮೆರ್ಸನ್ ಕಾಲೇಜ್, ಕಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ, ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮ, ಬರವಣಿಗೆ, ಮತ್ತು ಚಲನಚಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಮನ್ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Boston College with Boston skyline.jpg|thumb|upright|ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್, ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಆಕಾಶದ ದೃಶ್ಯ]] ಬೋಸ್ಟನ್, ಅನೇಕ ಸಂಗೀತ ಶಾಲೆಗಳ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಶಾಲೆಗಳ ತವರಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಬೋಸ್ಟನ್ (ಲೆಸ್ಲೇ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ), ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್, ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್, ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ ಆಂಡ್ ಡಿಸೈನ್ (ಸಫೋಲ್ಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ), ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಸ್ವತಂತ್ರ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆ).<ref>{{cite web |url=http://www.newenglandconservatory.edu/reports_factsheets/briefhistory.html |title=A Brief History of New England Conservatory |year=2007 |publisher=New England Conservatory of Music |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2008-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081120101156/http://www.newenglandconservatory.edu//reports_factsheets/briefhistory.html |url-status=dead }}</ref> ಒಳಗೊಂದಿದ್ದ ಇತರ ಲಲಿತಕಲಾ ಶಾಲೆಗಳೆಂದರೆ ಬೋಸ್ಟನ್ ಕನ್ಸರ್ವೇಟರಿ, ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ ಆಫ್ ಪೈನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆರ್ಕ್ಲಿ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಹೊರಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಅನೇಕ ಪ್ರಧಾನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ನಗರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಸಾನ್ನಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರ'ದ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು, ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಲ್ಲಿನ ಚಾರ್ಲೆಸ್ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ನಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಗಳು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿವೆ, ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಆಲ್‌ಸ್ಟನ್ ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಹ್ಯಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite web |author=Kladko, Brian |url=http://boston.bizjournals.com/boston/stories/2007/04/23/story2.html?i=79430&b=1177300800%5E1449823 |title=Crimson Tide |date=April 20, 2007 |publisher=Boston Business Journal |accessdate=2007-04-28}}</ref> ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ "ಬೋಸ್ಟನ್ ಟೆಕ್" ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, [[ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ|ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ]]ಯನ್ನು 1916ರಲ್ಲಿ ನದಿಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಾಪ್ತವಯಸ್ಕರ ಸಂಪೂರ್ಣ-ಸೇವೆಯ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಲ್ಪಕಾಲ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಆಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ, 451-ಹಾಸಿಗೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ ಟಫ್‌ಟ್ಸ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ, ಟಫ್‌ಟ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ದಂತ ಶಾಲೆಗಳ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅದೇ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳು, ಇದು ಯು.ಎಸ್.ನಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲಾ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಿ-ಕಿಂಡರ್ಗಾರ್ಟೆನ್ (ಶಿಶು ವಿಹಾರ) ದಿಂದ 12ನೆಯ ದರ್ಜೆಯ ವರೆಗೂ 57,000 ವಿದ್ಯಾರ್ಧಿಗಳ ದಾಖಲಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="BPS"/> ಈ ಪದ್ಧತಿಯು 145 ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನವು ಸೇರಿವೆ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಲಾಟಿನ್ ಶಾಲೆ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಶಾಲೆ ಇದಾಗಿದ್ದು, 1635ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ; ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಲಾಟಿನ್ ಅಕಾಡಮಿ ಮತ್ತು ಜಾಹ್ನ್ ಡಿ. ಒ'ಬ್ರಿಯಂತ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಥ್ಸ್ & ಸೈನ್ಸ್, ಇವು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಸಾರ್ಜನಿಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ಶಾಲೆಗಳಾಗಿದ್ದು ಕೇವಲ 7ನೆಯ ಮತ್ತು 9ನೆಯ ದರ್ಜೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ವಿದ್ಯಾರ್ಧಿಗಳ ದಾಖಲಾತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ 7–12ನೆಯ ದರ್ಜೆಯವರೆಗು ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು), ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೈ (ಅತಿ ಪುರಾತನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್, ಇದನ್ನು 1821ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು), ಮತ್ತು ದಿ ಮಾಥರ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ಅತಿ ಪುರಾತನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆ, ಇದನ್ನು 1639ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು).<ref name="BPS"/> 2002ರಲ್ಲಿ, ''ಪೋರ್ಬ್ಸ್ ಮೆಗಝಿನ್'' , ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ, 82% ಗ್ರಾಜುಯೇಷನ್ ಧಾರಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ, ದೇಶದಲ್ಲೇ ಉತ್ತಮ ದೊಡ್ಡ ನಗರ ಶಾಲಾ ಪದ್ಧತಿ ಎಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.<ref>{{cite journal |title=[http://www.forbes.com/2004/02/13/cx_bs_0213home.html The Best Education in the Biggest Cities] |year=2002 |journal=Forbes}}</ref> 2005ರಲ್ಲಿ, ಶಾಲಾ ವ್ಯವಸ್ತೆಯೊಳಗಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು 45.5% ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಆಫ್ರಿಕಾನ್ ಅಮೆರಿಕಾನರು, 31.2% ಹಿಸ್ಪಾನಿಕರು ಅಥವಾ ಲ್ಯಾಟಿನೊದವರು, 14% ಬಿಳಿಯವರು, ಮತ್ತು 9% ಏಷಿಯನ್ನರಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇಡೀ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಕ್ರಮವಾಗಿ 24%, 14%, 49%, ಮತ್ತು 8%.<ref>{{cite news |url=http://www.boston.com/news/education/k_12/articles/2005/11/03/Boston_public_schools/ |title=Boston public schools |publisher=Boston Globe |date=2005-11-03 |accessdate=2007-09-29}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.unausa.org/site/pp.asp?c=fvKRI8MPJpF&b=364181 |title=About Boston Public Schools|publisher=United Nations Association of the United States of America|accessdate=2007-10-30| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070927005129/http://www.unausa.org/site/pp.asp?c=fvKRI8MPJpF&b=364181| archivedate = September 27, 2007}}</ref> ನಗರವು ಖಾಸಗಿ, ಪ್ರಾಂತೀಯ, ಮತ್ತು ಚಾರ್ಟರ್ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು 3000 ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಸಮಿತಿ, ಅಥವಾ ಎಮ್‌ಇ‌ಟಿಸಿಒ ಮೂಲಕ ಉಪನಗರದ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹಾಜರಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣೆ == {{See also|List of hospitals in Massachusetts#Boston|l1=List of hospitals in Boston}} [[ಚಿತ್ರ:View-over-lma.jpg|thumb|left|ಲಾಂಗ್‌ವುಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಅಕಾಡೆಮಿಕ್ ಪ್ರದೇಶ|link=Special:FilePath/View-over-lma.jpg]] ಲಾಂಗ್‌ವುಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರದೇಶವು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಪ್ರಾಂತವಾಗಿದ್ದು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನಾ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಕಡಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಥ್ ಇಸ್ರಾಯಲ್ ಡೆಕೋನೆಸ್ಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್, ಬ್ರಿಘಮ್ ಆಂಡ್ ವುಮೆನ್'ಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್, ಚಿಲ್ಡ್ರೆನ್'ಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಬೋಸ್ಟನ್, ದಾನ-ಫಾರ್ಬರ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್, ಹಾರ್ವಾರ್ಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಹಾರ್ವಾರ್ಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಹೆಲ್ತ್, ಹಾರ್ವಾರ್ಡ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಡೆಂಟಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಆಂಡ್ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಫಾರ್ಮಸಿ ಆಂಡ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಸೆಸ್‌ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.masco.org/index2.htm |title=Overview |publisher=MASCO – Medical Academic and Scientific Community Organization |year=2007 |accessdate=2007-02-21 |archive-date=2007-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070218215909/http://www.masco.org/index2.htm |url-status=dead }}</ref> ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಜೆನರಲ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಬೆಕಾನ್ ಹಿಲ್‌ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ, ಹಾಗು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಐ ಆಂಡ್ ಇಯರ್ ಇನ್‌ಫರ್ಮರಿ (ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯ) ಮತ್ತು ಸ್ಪಾಲ್ಡಿಂಗ್ ರೆಹಾಬಿಲಿಟೇಷನ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ ಗಳಿವೆ. ಸೇಂಟ್. ಎಲಿಝಬೆತ್'ಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಬ್ರಿಘ್‌ಟನ್‌ನ ಬ್ರಿಘ್‌ಟನ್‌ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ಠಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಮಿಸ್ಸನ್ ಹಿಲ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. ನೆರೆಹೊರೆಯ ಜಮೈಕ ಪ್ಲೈನ್ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ರಾಕ್ಸ್‌ಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪರಿಣಿತರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www1.va.gov/directory/guide/rpt_fac_list.cfm?isflash=0 |title=Facility Listing Report |year=2007 |publisher=United States Department of Veterans Affairs |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2007-03-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070324083934/http://www1.va.gov/directory/guide/rpt_fac_list.cfm?isflash=0 |url-status=dead }}</ref> ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಸರಕಾರದ ಏಜೆನ್ಸಿಯಾದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕಮಿಷನ್, ಬೋಸ್ಟನ್ ನಿವಾಸಿಗಳ ಆರೋಗ್ಯ ಕುರಿತ ವಿಷಯಗಳ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bphc.org/ |title=Boston Public Health Commission – Building a Healthy Boston |accessdate=2009-04-18 |publisher=Boston Public Health Commission}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Boston University Medical Center 01.JPG|thumb|ಬೋಸ್ಟನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ ಮೆನಿನೊ ಪೆವಿಲಿಯನ್]] ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಪ್ರಮುಖ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕವು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟವು. ಲಾಂಗ್‌ವುಡ್ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಜೆನರಲ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಶೋದನಾ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿದ್ದು, ಹಾರ್ವಾರ್ಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mgh.harvard.edu/ |title=MGH Harvard | accessdate=1-7-09}}</ref> ಟಫ್ಟ್‌ಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ (ಹಿಂದೆ ಟಫ್ಟ್‌ಸ್-ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಆಗಿತ್ತು), ನೆರೆಹೊರೆಯ ಚೈನಾಟವ್ನ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದ್ದು, ಟಫ್ಟ್‌ಸ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್‌ನ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.. ದಕ್ಷಿಣ ತುದಿಯ ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿದ್ದ ಬೋಸ್ಟನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್, ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿನ ಬೋಸ್ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ಹಾಗು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಟ್ರವ್ಮ ಸೆಂಟರ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಬೋಧನಾ ಸೌಲಭ್ಯವಾಗಿದೆ;<ref>{{cite web |url=http://www.bmc.org/about/facts06.pdf |format=PDF |title=Boston Medical Center – Facts |publisher=Boston Medical Center |month=November |year=2006 |accessdate=2007-02-21| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070203221200/http://www.bmc.org/about/facts06.pdf| archivedate = February 3, 2007}}</ref> ಇದನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಿಟಿ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದಿಂದ ರಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಪೌರಸಭೆಯ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್‌ ಇದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.childrenshospital.org/bcrp/Site2213/mainpageS2213P2.html |title=Boston Medical Center |publisher=Children's Hospital Boston |year=2007 |accessdate=2007-11-14 |archive-date=2007-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070815192727/http://www.childrenshospital.org/bcrp/Site2213/mainpageS2213P2.html |url-status=dead }}</ref> == ನಿತ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಸೇವೆಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:DSC03579.JPG|thumb|left|ಕುಬ್ಬಿನ್ ಜಲಾಶಯವು ಮ್ಯಾಸಚುಸೆಟ್ಸ್‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನೀರು ಶೇಖರಣಾ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಬೋಸ್ಟನ್‌ಗೆ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.|link=Special:FilePath/DSC03579.JPG]] ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಕೊಳಚೆ-ವಿಲೇವಾರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಬೋಸ್ಟನ್ ನೀರು ಮತ್ತು ಕೊಳಚೆ ಆಯೋಗದಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bwsc.org/tab_menus/6frameset1.htm |title=Background |year=2007 |publisher=Boston Water and Sewer Commission |accessdate=2007-04-28| archiveurl = https://web.archive.org/web/20070221004901/http://www.bwsc.org/tab_menus/6frameset1.htm| archivedate = February 21, 2007}}</ref> ಆಯೋಗವು ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ವಾಟರ್ ರಿಸೋರ್ಸೆಸ್ ಅಥಾರಿಟಿಯಿಂದ ಸಗಟು ಮಾರಾಟದ ನೀರು ಮತ್ತು ಕೊಳಚೆ ವಿಲೇವಾರಿಯನ್ನು ಕರೀದಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರ'ದ ನೀರು ಕ್ವಬ್ಬಿನ್ ಜಲಾಶಯ ಮತ್ತು ವಾಚುಸೆಟ್ ಜಲಾಶಯದಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದು, ಇವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು {{convert|65|mi|km|0}} ಮತ್ತು {{convert|35|mi|km|0}} ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿವೆ.<ref>{{cite press release |title=Your Drinking Water: Massachusetts Water Resources Authority, 2006 Drinking Water Report |publisher=Massachusetts Water Resources Authority |date=2007-06-19 |accessdate=2007-06-19 }}</ref> ನಗರಕ್ಕೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಎನ್‌ಎಸ್‌ಟಿಆರ್ ಅನ್ನುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ, ಅದಾಗ್ಯೂ ಆನಿಯಂತ್ರಣದ ಕಾರಣ, ಗ್ರಾಹಕರು ಈಗ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಗ್ರಿಡ್ ಪಿಎಲ್‌ಸಿ ಯಿಂದ (ಮೂಲತಃ ಕೆಯ್‌ಸ್ಪಾನ್ ಆಗಿದ್ದ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಗ್ಯಾಸ್‌ನ ಭಾಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ) ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ; ಬಹುಶಃ ಕೇವಲ ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಗ್ರಾಹಕರು ಪರ್ಯಾಯ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ಪುರೈಕಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref>{{cite web |url=http://neaap.ncat.org/news/manews3.htm |title=Massachusetts News and Analysis |month=September |year=2003 |publisher=US Department of Health and Human Services - National Energy Affordability and Accessibility Project |accessdate=2007-04-28 |archive-date=2009-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091201103608/http://neaap.ncat.org/news/manews3.htm |url-status=dead }}</ref> ಪೌರಸಭೆಯ ಸ್ಟೀಮ್ ಸರ್ವೀಸೆಸ್ (ಆವಿ ಸೇವೆಗಳು)ನ್ನು ವೆಯೊಲಿಯಾ ನಾರ್ತ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಮತ್ತು ಇದರ ಸಹಾಯಕ ಟ್ರಿಗನ್ ಎನರ್ಜಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ;<ref>{{cite web |url=http://news.bostonherald.com/localRegional/view.bg?articleid=1012294 |title=Menino urges pols to pass steam bill - Local & Regional - BostonHerald.com |accessdate=2007-07-20 |work=}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.boston.com/news/globe/city_region/breaking_news/2007/07/after_new_york.html |title=After New York explosion, Menino pushes to regulate steam - Local News Updates - The Boston Globe |accessdate=2007-07-20 |work= | date=2007-07-19}}</ref> ಇದು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ ಬೋಸ್ಟನ್ ಹೀಟಿಂಗ್ ಕಂಪನಿಯ ಮೂಲ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಅಡಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.energy.rochester.edu/trigen/ |title=Trigen Energy Corporation |publisher=Energy.rochester.edu |date= |accessdate=2010-05-13 |archive-date=1997-02-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/19970209165722/http://www.energy.rochester.edu/trigen/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.energy.rochester.edu/us/ma/boston/bhc/ |title=Theodore Newton Vail and the Boston Heating Company, 1886–1890 |publisher=Energy.rochester.edu |date= |accessdate=2010-05-13}}</ref> ವೆರಿಝನ್, ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲಾಂಡ್ ದೂರವಾಣಿಯ ಮುಂದಿನ ಕಂಪನಿ, ನಿನೆಕ್ಸ್, ಬೆಲ್ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್, ಮತ್ತು ಮೊದಲು, ಬೆಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಗಳು, ಆ ಪ್ರಾಂತಕ್ಕೆ ದೂರವಾಣಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮೊತ್ತಮೊದಲು ತಂತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಕಂಪನಿಗಳು. ದೂರವಾಣಿ ಸೇವೆಗಳು ವಿವಿಧ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಸಹ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಕಮ್‌ಕಾಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಆರ್‌ಸಿಎನ್ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಂದ ತಂತಿ ದೂರದರ್ಶನ ಲಭ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಅದೇ ಕಂಪನಿಗಳು ಕೆಲವು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಯಾಕ್ಸಸ್ಸ್‌ನ್ನು ಸಹ ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ವಿವಿಧ ಡಿಎಸ್‌ಎಲ್ ಸರಬರಾಜುಗಾರರು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಾರರು, ವೆರಿಝೊನ್ ಒದೆತನದ ದೂರವಾಣಿ ಲೈನುಗಳಿಗೆ ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಒದಗಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.bostoncentral.com/towns/boston/utilities.php |title=Boston Utilities |year=2004 |publisher=Boston Central |accessdate=2007-04-28}}</ref> ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಪೌರಸಭೆಯ WiFi ಬ್ರಾಡ್‌ಬ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್‌ನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಸರ್ವಿಸೆಸ್ (GIS) ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.gis.net/ |title=Galaxy Internet Services |publisher=Gis.net |date= |accessdate=2010-05-13 |archive-date=2010-05-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100523000111/http://www.gis.net/ |url-status=dead }}</ref> ಗೂಗಲ್ ಪೈಬೆರ್ ಹೈ ಸ್ಪೀಡ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ ಮುಂದಿನ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ ಅನೇಕ ಯು.ಎಸ್. ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಒಂದಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ನಗರದಲ್ಲಿನ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಯಾಕ್ಸೆಸ್ಸನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಬೋಸ್ಟನ್‌'ನ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |url=http://www.boston.com/business/technology/articles/2010/03/16/cities_towns_pull_out_stops_for_superfast_google_network/ |title=Cities, towns pull out stops for superfast Google network |first= Hiawatha |last=Bray |author= |authorlink= |coauthors= |date=March 16, 2010 |month=03 |work= |publisher=Boston Globe |location= |page= |pages= |at= |trans_title= |doi= |archiveurl= |archivedate= |accessdate=April 23, 2010 |quote=The City of Boston doesn’t seem fazed by the competition. "We really think we are uniquely positioned to partner with Google," said William Oates, Boston’s chief information officer.[…] "We think that Boston has the innovators, the entrepreneurs, and the partners to really push this platform to its limits," he said. |ref= |separator= |postscript= }}</ref> ಈ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನಗರವನ್ನು ಅಲ್ಪಾವಧಿಯಲ್ಲೇ "ಗೂಗಲ್ ರಡಿ" ಎಂಬುದನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಪರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯತತ್ಪರತೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಾಯಮಾಡಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚಾ ವೇದಿಕೆಗಳನ್ನು<ref>[http://www.facebook.com/pages/Boston/Bring-Google-to-Boston/393503997175 ಬೋಸ್ಟನ್ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್: ಬ್ರಿಂಗ್ ಗೂಗಲ್ ಟು ಬೋಸ್ಟನ್!], ಫೇಸ್‌ಬುಕ್‌ನಲ್ಲಿ</ref> ರಚಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/news/default.aspx?id=4588 |title=Mayor Declares Boston "Google Ready" as City Makes Strong Bid for Groundbreaking Broadband Internet Service |first= |last= |author=City staff |authorlink= |coauthors= |date=March 26, 2010 |month=03 |work= |publisher=City of Boston, Mayor's Press Office |location= |page= |pages= |at= |trans_title= |doi= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100401061248/http://www.cityofboston.gov/news/Default.aspx?id=4588 |archivedate=ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2010 |accessdate=April 23, 2010 |quote= |ref= |separator= |postscript= |url-status=dead }}</ref> == ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == {{Main|Transportation in Boston}} ಲೋಗನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು, ನೆರೆಯ ಪೂರ್ವ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದು, ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಬಹುತೇಕ ನಿಶ್ಚಿತಗೊಳಿಸಿದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸೇವೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.massport.com/logan/about.asp |title=About Logan |year=2007 |publisher=Massport |accessdate=2007-05-09 |archive-date=2007-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070521101738/http://www.massport.com/logan/about.asp |url-status=dead }}</ref> ನಗರವನ್ನು ಮೂರೂ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ವಿಮಾನಯನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸುತ್ತುವರಿದಿವೆ: ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಬೆವೆರ್ಲಿ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ, ಪಶ್ಚಿಮದಿಕ್ಕಿನ ಬೆಡ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾನ್ಸ್‌ಕಮ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ನಾರ್‌ವುಡ್ ಮೆಮೋರಿಯಲ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ. ಪ್ರೋವಿಡೆನ್ಸ್, ರೋಡೆ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಟಿ. ಎಫ್. ಗ್ರೀನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ, ಹಾರ್ಟ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‌ ಹೊರಪ್ರದೇಶದ ಬ್ರಾಡ್ಲೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಮಾಂಚೆಸ್ಟರ್, ನ್ಯೂ ಹಾಂಪ್‌ಷೈರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮಾಮ್ಚೆಸ್ಟರ್-ಬೋಸ್ಟನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಸಹ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನಿಗದಿತ ವೇಳಾ ಪಟ್ಟಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Bostonhorseandcart.JPG|thumb|right|ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ಬಹುತೇಕ ರಸ್ತೆಗಳು 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕುದುರೆ ಮತ್ತು ಗಾಡಿಗಳ ಹಾದಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಸಹ ಕೆಲವೇ ಕುದುರೆ ಗಾಡಿಗಳು ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು, ಸಗರದಾದ್ಯಂತ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] ಬೋಸ್ಟನ್'ನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಒಂದು ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಿಲ್ಲ, ಆದರೆ 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಅಡ್ಡಾದಿಡ್ಡಿಯಾಗಿ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಗೊಳಿಸಿದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿವೆ. ಅವನ್ನು ಬೇಕಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಡಗು ಕಟ್ಟೆಗಳಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕ ಬೋಸ್ಟನ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮುಚ್ಚುವ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Shurtleff, Arthur A. |title=[http://www.library.cornell.edu/Reps/DOCS/shurbos.htm The Street Plan of the Metropolitan District of Boston] |journal=Landscape Architecture 1 |month=January |year=1911 |pages=71–83}}</ref> ಅನೇಕ ರೋಟರಿಗಳೊಂದಿಗೆ, ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೀದಿಗಳನ್ನು ಗೊತ್ತುಗುರಿ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಕಾಣುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ತಗೆದು ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ವಿದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ದವಾಗಿ, ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇ, ಈಸ್ಟ್ ಬೋಸ್ಟನ್, ಸವ್ತ್ ಎಂಡ್, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಬೀದಿಗಳು ಜಾಲರಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಬೋಸ್ಟನ್, ಕ್ರಾಸ್-ಕಾಂಟಿನೆಂಟ್‌ I-90ನ ಕೊನೆಯ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಬಾಗಿಲು ಮುಖಾಂತರ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲತಃ ಪರಧಿಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸುತ್ತಿದ್ದ, ಮಾರ್ಗ 128, I-95ನ್ನು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಮಾರ್ಗಗಳ ಒಂದು ಭಾಗದ ಮುಖಾಂತರ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಯು.ಎಸ್. 1 ಮತ್ತು I-93ಗಳು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ನಗರದ ಮುಖಾಂತರ ಚಾರ್ಲೆಸ್‌ಟವ್ನ್‌ದಿಂದ ಡಾರ್ಚೆಸ್ಟರ್‌ ವರೆಗೂ ಸಾಗುತ್ತಾ, ಚಾರ್ಲೆಸ್ ನದಿಯ ಮೇಲಿನ ಝಕಿಮ್ ಸೇತುವೆಯ ನಂತರದ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಮಾರ್ಗ 3ರ ಮೂಲಕ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೀದಿಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವ ಮಧ್ಯ ಆರ್ಟರಿಯದ ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿದ ಭಾಗವನ್ನು, 2006ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ಬಿಗ್ ಡಿಗ್‌ ಸಮಯದಲ್ಲಿ O'ನೈಲ್ ಸುರಂಗಮಾರ್ಗದಿಂದ ಭರ್ತಿಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:MBTA T logo at Downtown Crossing station, July 2006.jpg|thumb|left|ಚೈನಾಟೌನ್ ಸ್ಟಾಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಎಮ್‌ಬಿಟಿಎ ಚಿಹ್ನೆ]] ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಮೂರುರಷ್ಟು ಜನರು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯಲು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ತೆರಳಲು ಸಾವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ತೆಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.census.gov/prod/1/gen/pio/cay961a2.pdf |format=PDF |title=Census and You |publisher=US Census Bureau |page=12|month=January |year=1996 |accessdate=2007-02-19}}</ref> ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ಬೇ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟೇಷನ್ ಅಥಾರಿಟಿ (MBTA)ಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಸುರಂಗ ತ್ವರಿತ ಪ್ರಯಾಣ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ, ಅದು ಈಗ ದೇಶದಲ್ಲೇ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರತ ತ್ವರಿತ ಪ್ರಯಾಣ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದ್ದು,<ref name="first subway"/> ಅದನ್ನು ಪಥದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ {{convert|65.5|mi|0}} ವಿಸ್ತರಿಸಿ,<ref name="light rail">{{cite web |url=http://www.lightrailnow.org/facts/fa_bos001.htm |title=Boston: Light Rail Transit Overview |publisher=Light Rail Progress |month=May |year=2003 |accessdate=2007-02-19}}</ref> ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮಾಲ್ಡೆನ್‌ನಂತೆ, ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಬ್ರೈನ್‌ಟ್ರೀಯಾಗಿ, ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ನ್ಯೂಟನ್‌ನಂತೆ ತಲುಪುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು-ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ಇವನ್ನು "T" ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. MBTA ರಾಷ್ಟ್ರ'ದ ಏಳನೆಯ-ಕಾರ್ಯೋದಿಕ್ತ ಬಸ್ ಜಾಲಬಂಧದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸಹ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಜಲ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು, ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ'ದ ಐದನೆಯ-ಕಾರ್ಯೋದಿಕ್ತ ಗಣಕಯಂತ್ರದ ರೈಲು ಜಾಲಬಂಧವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿ {{convert|200|mi}},<ref name="light rail"/> ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಮೆರ್ರಿಮಕ್ ವ್ಯಾಲಿ ವರೆಗೂ, ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ವಾರ್ಸೆಸ್ಟರ್ ವರೆಗೂ, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊವಿಡೆನ್ಸ್ ವರೆಗೂ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:SouthStation.agr.JPG|thumb|right|ಬೃಹತ್ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರೈಲುನಿಲ್ದಾಣವಾದ ದಕ್ಷಿಣ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಅಂತರ ನಗರ ಬಸ್ಸು ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಇವು ಬೃಹತ್ ಬಹುಪ್ರಕಾರದ ಸಾರಿಗೆ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಸೇವೆಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿವೆ.]] ಆಮ್‌ಟ್ರಾಕ್'ನ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನ ಕೊರಿಡರ್ (ಕಿರಿದಾದ ದಾರಿ) ಮತ್ತು ಚಿಕಾಗೊ ದಾರಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಕ್ ಬೇಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತವೆ. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ, [[ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.|ವಾಷಿಂಗ್‌ಟನ್, ಡಿ.ಸಿ.]]ಗೆ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ, ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ, ಶೀಘ್ರ ಉತ್ತರದಿಕ್ಕಿನ ಕೊರಿಡರ್ ರೈಲುಗಳು, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ನೈಋತ್ಯದಿಕ್ಕಿನ ಉಪನಗಳಲ್ಲಿನ ಮಾರ್ಗ 128 ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಸಹ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.amtrak.com/servlet/ContentServer?pagename=Amtrak/am2Station/Station_Page&c=am2Station&cid=1080080550818&ssid=93 |title=Westwood—Route 128 Station, MA (RTE) |publisher=Amtrak |year=2007 |accessdate=2007-05-09}}</ref> ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆಮ್‌ಟ್ರಾಕ್'ನ ಮೈನೆವರೆಗಿನ ''ಡೌನ್‌ಈಸ್ಟರ್'' ಸೇವೆಯು ಉತ್ತರ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.amtrak.com/servlet/ContentServer?pagename=Amtrak/am2Station/Station_Page&c=am2Station&cid=1080080550772&ssid=93 |title=Boston—South Station, MA (BOS) |publisher=Amtrak |year=2007 |accessdate=2007-05-09}}</ref> "ದಿ ವಾಕಿಂಗ್ ಸಿಟಿ" ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ, ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವೂ ಸಂಚರಿಸುವ ಪಾದಚಾರಿಗಳ ಮಾರ್ಗಗಳು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ನಗರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮಹತ್ವವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ನಗರದ ಅನುಕೂಲತೆ (ಸಾಂದ್ರತೆ) ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿದ್ಯಾರ್ಧಿ ಸನಸಂಖ್ಯೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 13% ಪಾದಚಾರಿಮಾರ್ಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದು, ಈ ಎಲ್ಲವುಗಳು ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚು ಶಾತ ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref>250,000ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ನಗರಗಳು {{cite web |url=http://www.bikesatwork.com/carfree/census-lookup.php?state_select=*&lower_pop=250000&upper_pop=999999999&sort_num=2&show_rows=25&first_row=0. |title=Carfree Database Results – Highest percentage (Cities over 250,000) |publisher=Bikes at Work Inc. |year=2007 |accessdate=2007-02-26}}</ref> 1999ರ ಮತ್ತು 2006ರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ''ಬೈಸೈಕ್ಲಿಂಗ್'' ಮೇಗಝಿನ್ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಅದರ ಮೂರು ಬಾರಿಯ ಸೈಕಲ್‌ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ, ಯು.ಎಸ್. ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕೃಷ್ಟ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದೆ;<ref>{{cite journal |author=MacLaughlin, Nina |year=2006 |title=[http://thephoenix.com/supplements/2006/bicyclebible/article.aspx?ID=Boston Boston Can Be Bike City...If You Fix These Five Big Problems] |journal=The Phoenix - Bicycle Bible 2006}}</ref> ಇದನ್ನು ಲಕ್ಷಿಸದೆ, ಇದು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ದರ್ಜೆಯ ಸೈಕಲು ಸಂಚಾರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.des.ucdavis.edu/faculty/handy/ESP178/Dill_bike_facilities.pdf |format=PDF |publisher=Dill bike facilities |title=Bicycle Commuting and Facilities in Major U.S. Cities: If You Build Them, Commuters Will Use Them – Another Look |page=5 |year=2003 |accessdate=2007-04-04}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿ, ಪುರಸಭಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮೆನಿನೊ ಬೈಕ್ ಪಥಗಳನ್ನು, ಚರಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಬೈಕ್‌ಷೇರ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸೈಕಲ್ ಸವಾರ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಗುರಿಯಿಂದ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಬೈಕ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಕರೆಯುವ ಸೈಕಲ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, 2008ರಲ್ಲಿ, ಅದೇ ಮೆಗಝಿನ್ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ್ನು ಇದರ "ಪೈವ್ ಫರ್ ದಿ ಪ್ಯೂಚರ್" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬೈಕು ಸವಾರಕ್ಕಾಗಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಉತ್ತಮ ನಗರವನ್ನಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2009/08/09/us/09bike.html?_r=3&ref=us|title=Boston Tries to Shed Longtime Reputation as Cyclists’ Minefield |accessdate=2009-08-16|author=KATIE ZEZIMA|publisher=New York Times | date=2009-08-09}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bicycling.com/article/0,6610,s1-2-13-17078-1,00.html|title=A Future Best City: Boston|accessdate=2009-08-16|publisher=Rodale Inc|archive-date=2010-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20100211195827/http://www.bicycling.com/article/0,6610,s1-2-13-17078-1,00.html|url-status=dead}}</ref> == ಅವಳಿ ನಗರಗಳು == {{Main|Sister cities of Boston}} [[ಚಿತ್ರ:Boston - College Tours 2009 - Group 3 026.jpg|thumb|300px|ಪ್ರ್ಯುಡನ್ಷಿಯಲ್ ಗೋಪುರ ಸ್ಕೈವಾಕ್ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯದಿಂದ, ಈಶಾನ್ಯದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದ ಕಡೆಗೆ ನೋಡಿದಾಗ, ಕಾಣಬಹುದಾದ ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ನೋಟ. ಜಾಹ್ನ್ ಹಾಂಕಾಕ್ ಗೋಪುರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ, ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಮನ್ ಮೇಲಿನ ಎಡಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ, ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಜಿಲ್ಲೆಯು ಕಾಮನ್ ಮತ್ತು ಹಾಂಕಾಕ್ ಆಚೆ ಇದೆ. ಬಲಭಾಗದ ಪ್ರಮುಖ ರಸ್ತೆ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌ ದಾಟುಸುಂಕದೆಡೆ (I-90)ಯು, I-93ಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಎರಡು ಹೆದ್ದರಿಗಳು ಕೂಡುವ ಸ್ಥಳದ ಮೂಲಕ ಮೇಲೆ ಬಲದೆಡೆಗೆ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಮೆಲಿನ ಬಲಭಾಗದ ಲೊಗನ್ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು, ಒಳ ಬೋಸ್ಟನ್ ಹಾರ್ಬರ್‌ಗೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿದೆ.|link=Special:FilePath/Boston_-_College_Tours_2009_-_Group_3_026.jpg]] ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಎಂಟು ಸೋದರಿ ನಗರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅವನ್ನು ಸಿಸ್ಟರ್ ಸಿಟೀಸ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Sister city">{{cite web |url=http://www.cityofboston.gov/arts/sistercity.asp |title=Boston Sister Cities |accessdate=2009-04-05 |publisher=The City of Boston |archive-date=2009-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090208224246/http://www.cityofboston.gov/arts/sistercity.asp |url-status=dead }}</ref> ದಿನಾಂಕದ ಸಾಲು ಬಾಂಧವ್ಯವು ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ವರ್ಷವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಕ್ಯೋಟೊ ನಗರವು ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಮೊದಲ ಸೋದರಿ ನಗರ. {| class="wikitable sortable" |- ! ನಗರ ! ರಾಷ್ಟ್ರ ! ದಿನಾಂಕ ! ಉಲ್ಲೇಖಗಳು |- | ಕ್ಯೋಟೊ | [64] ಜಪಾನ್‌ | align="center"| 1959 | align="center"|<ref>{{cite web |url=http://www.city.kyoto.jp/koho/eng/databox/sister.html |title=Sister and Other Associated Cities |accessdate=2009-04-05 |work=Kyoto City Web |publisher=City of Kyoto}}</ref> |- | ಸ್ಟ್ರಾಸ್ಬಾರ್ಗ್ | [43] ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ | align="center"| 1960 | align="center"|<ref>{{cite web |url=http://www.strasbourg.eu/international/jumelage/accueil?ItemID=3719129003 |title=Twinning, cooperation and international solidarity |accessdate=2009-04-05 |publisher=Strasbourg.eu |language=French |archive-date=2012-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120611064058/http://www.strasbourg.eu/international/jumelage/accueil?ItemID=3719129003 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.boston-strasbourg.com/ |title=Boston Strasbourg Sister City Association |accessdate=2009-04-05 | publisher=Boston-Strasbourg Sister City Association (BSSCA)}}</ref> |- | ಬಾರ್ಸಿಲೋನಾ | [111] ಸ್ಪೇನ್‌ | align="center"| 1980 | align="center"|<ref>{{cite web |url=http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257218473_3,00.html |title=Twinning agreements – Boston |accessdate=2009-04-05 |publisher=Barcelona City Council |archive-date=2008-05-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080512195313/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0%2C4022%2C229724149_257218473_3%2C00.html |url-status=dead }}</ref><ref name="Barcelona">{{cite web|url=http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|title=Barcelona internacional - Ciutats agermanades|publisher=© 2006–2009 [http://www.bcn.es/catala/copyright/welcome2.htm Ajuntament de Barcelona]|language=Spanish|accessdate=2009-07-13|archive-date=2012-11-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127043638/http://w3.bcn.es/XMLServeis/XMLHomeLinkPl/0,4022,229724149_257215678_1,00.html|url-status=dead}}</ref> |- | ಹ್ಯಾಗ್‌ಝೌ | {{Flagicon|PRC}} [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನ]] | align="center"| 1982 | align="center"| <ref name="Sister city"/> |- | ಪದುವಾ | [44] ಇಟಲಿ | align="center"| 1983 | align="center"|<ref>{{cite web |url=http://www.padovanet.it/dettaglio.jsp?id=2867 |title=The twin cities of Padua |accessdate=2009-04-05 |date=2008-06-04 |work=Padovanet |publisher=Comune di Padova|language=Italian}}</ref> |- | ಮೆಲ್ಬರ್ನ್‌ | ಎಚ್ಎಲ್7 ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ | align="center"| 1985 | align=center | <ref>{{cite web |url=http://www.melbourne.vic.gov.au/info.cfm?top=161&pa=2979&pg=1646 |title=Sister cities – Boston |accessdate=2009-04-05 |publisher=City of Melbourne |archive-date=2009-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090921174607/http://www.melbourne.vic.gov.au/info.cfm?top=161&pa=2979&pg=1646 |url-status=dead }}</ref> |- | ತೈಪೀ | {{Flagicon|ROC}} ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ (ತೈವಾನ್) | align="center"| 1996 | align="center"|<ref>{{cite web |url=http://www.tcc.gov.tw/eng/sister_cities.htm |title=International Sister Cities |accessdate=2009-04-05 |publisher=Taipei City Council |archive-date=2011-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520154141/http://www.tcc.gov.tw/eng/sister_cities.htm |url-status=dead }}</ref> |- | ಸೆಕೊಂಡಿ-ತಕೊರಡಿ | {{Flagicon|GHA}} [[ಘಾನಾ|ಘನಾ]] | align="center"| 2001 | align="center"| <ref name="Sister city"/> |} ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರವು ಇನ್ನು ಮೂರು ನಗರಗಳ ಜೊತೆ ಕಡಿಮೆ ಸ್ನೇಹ ಅಥವಾ ಪಾಲುಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಅವೆಂದರೆ. {| class="wikitable sortable" |- ! ನಗರ ! ರಾಷ್ಟ್ರ ! ದಿನಾಂಕ ! ಉಲ್ಲೇಖಗಳು |- | ಬಾಸ್ಟನ್, ಲಿಂಕನ್‌ಶೈರ್ | [116] ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್‌ | align="center"| 1999 | align="center"|<ref>{{cite web |url=http://www.boston.gov.uk/index.php?option=com_content&task=view&id=361&Itemid=3531 |title=Town twinning |accessdate=2009-04-05 |publisher=Boston Borough Council |archive-date=2011-05-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110520160801/http://www.boston.gov.uk/index.php?option=com_content&task=view&id=361&Itemid=3531 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.historicbostons.com/ |title=Partnership of the Historic Bostons |accessdate=2009-04-05 |publisher=Partnership of the Historic Bostons}}</ref> |- | ಹೈಫಾ | [92] ಇಸ್ರೇಲ್‌ | align="center"| 1999 | align="center"|<ref>{{cite web |url=http://www.haifa.muni.il/haifa/pages/boston.aspx |title=Boston |accessdate=2009-04-05 |publisher=Haifa Municipality |language=Hebrew |archive-date=2015-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016092232/http://www.haifa.muni.il/haifa/pages/boston.aspx |url-status=dead }}</ref> |- | ವಲ್ಲಾಡೊಲಿಡ್ | [111] ಸ್ಪೇನ್‌ | align="center"| 2007 | align="center"|<ref>{{cite web |url=http://www.ava.es/modules.php?name=News&file=article&sid=1136 |title=Valladolid and Boston have signed a protocol of friendship between the two cities |accessdate=2009-04-05 |date=2007-09-18 |author=Press Office of the Municipality of Valladolid |publisher=Ayuntamiento de Valladolid |language=Spanish |archive-date=2010-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100328064628/http://www.ava.es/modules.php?name=News&file=article&sid=1136 |url-status=dead }}</ref> |} == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{Portal box|Boston|Massachusetts}} * ಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೋಸ್ಟನ್ * ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರುಗಳು * ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ರಾಯಭಾರ ನಿಯೋಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಕಲ್ಪನಾತೀತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಿಂದ ಬಂದ ಜನರ ಪಟ್ಟಿ * ಬೋಸ್ಟನ್‌ ಬಗೆಗಿನ ಹಾಡುಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದೂರದರ್ಶನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳ ಸೆಟ್‌ಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ದಾಖಲಾತಿ ಪುಸ್ತಕ == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * {{Cite book |author=Boston |title=[https://books.google.com/books?id=olMMAAAAYAAJ&pg=PA98&dq=intitle:History+intitle:of+intitle:Boston&lr=&num=50&as_brr=0#PPP5,M1 Records Relating to the Early History of Boston - Selectmen Minutes 1818–1822.] |publisher=City of Boston |year=1909}} * {{Cite book |author=Downst, Henry P. |title=[http://kellscraft.com/NotesBoston/NotesBostoncontentpage.html "Random Notes of Boston"] |publisher=Humphrey Publishing |year=1916}} * {{Cite book|first=Ira |last=Gershkoff |coauthors=Trachtman, Richard |title=The Boston Driver's Handbook |publisher=Da Capo Press |year=2004 |isbn=0-306-81326-2 }} * {{Cite book|first=Patricia |last=Harris |coauthors=Lyon, David |title=Boston |location=Oakland, CA |publisher=Compass American Guides |year=1999 |isbn=0-679-00284-7 }} * {{Cite book|first=Howard Mumford |last=Jones |coauthors=Jones, Bessie Zaban |title=The Many Voices of Boston: A Historical Anthology 1630–1975 |location=Boston |publisher=Little, Brown and Company |year=1975 |isbn=0-316-47282-4 }} * {{Cite book|author=Rambow, John D. et al. |title=Fodor's Boston |location=New York |publisher=Fodors Travel Publication |year=2003 |isbn=1-4000-1028-4 }} * {{Cite book|author=Seasholes, Nancy S. |title=Gaining Ground: A History of Landmaking in Boston |location=Cambridge, Massachusetts |publisher=MIT Press |year=2003 }} * {{Cite book |author=Snow, Caleb H. |title=[https://books.google.com/books?id=7eovZyvw7S8C&pg=PA9&dq=editions:0tsIsk90aiMeVh&lr=&source=gbs_toc_r&cad=0_0#PPP13,M1 History of Boston] |publisher=Abel Bowen |year=1828 }} * {{Cite book|author=Vanderwarker, Peter |title=Boston Then and Now |publisher=Courier Dover Publications |year=1982 |isbn=0-486-24312-5 }} * {{Cite book |author=Winsor, Justin |title=[https://books.google.com/books?id=1z8OAAAAIAAJ&printsec=frontcover&dq=editions:0jkSXQveT0SxV7GZV0DYhMn#PPR3,M1 Memorial History of Boston, Vol.1] [https://books.google.com/books?id=U0AOAAAAIAAJ&printsec=frontcover&dq=intitle:Memorial+intitle:History+intitle:of+intitle:Boston&lr=&num=50&as_brr=0&source=gbs_book_other_versions_r&cad=3_1 Vol.2 ] [https://books.google.com/books?id=_UAOAAAAIAAJ&printsec=frontcover&dq=editions:0cL_IGuEozgy2ftZpW5K4Kt Vol.3.] [https://books.google.com/books?id=eD8OAAAAIAAJ&printsec=frontcover&dq=intitle:Memorial+intitle:History+intitle:of+intitle:Boston&lr=&num=50&as_brr=0 Vol.4.] |publisher=James R. Osgood and Company|year=1881}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * ''ಬೋಸ್ಟನ್: ಎ ಟು ಝಡ್'' (2000), ಥಾಮಸ್ ಎಚ್. ಒ'ಕನ್ನರ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-674-00310-1 * ''ಬಿಲ್ಟ್ ಇನ್ ಬೋಸ್ಟನ್: ಸಿಟಿ ಮತ್ತು ಸಬರ್ಬ್, 1800–2000'' (2000), ಡಗ್ಲಾಸ್ ಶಂದ್-ಟುಸ್ಸಿ, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-55849-201-1 * ''ಲಾಸ್ಟ್ ಬೋಸ್ಟನ್'' (1999), ಮೇರಿನರ್ ಬುಕ್ಸ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-395-96610-8 * ''ಬೋಸ್ಟನ್: ಎ ಟೋಪೋಗ್ರಾಫಿಕಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿ'' , ಮೂರನೆಯ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾದ ಆವೃತ್ತಿ (2000), ಬೆಲ್ಕ್‌ನ್ಯಾಪ್ ಪ್ರೆಸ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-674-00268-7 * ''ವೆನ್ ಇನ್ ಬೋಸ್ಟನ್: ಎ ಟೈಮ್ ಲೈನ್ &amp; ಅಲ್ಮನಾಕ್'' (2004), ಈಶಾನ್ಯದ, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-55553-620-4 * ''ಗೇಯ್ನಿಂಗ್ ಗ್ರೌಂಡ್: ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮೇಕಿಂಗ್ ಇನ್ ಬೋಸ್ಟನ್'' (2003), ನ್ಯಾನ್ಸಿ ಎಸ್. ಸೀಹೋಲ್ಸ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-262-19494-5 * ''ಬೋಸ್ಟನ್ಸ್ ಸೀಕ್ರೆಟ್ ಸ್ಪೇಸಸ್: 50 ಹಿಡನ್ ಕಾರ್ನರ್ಸ್ ಇನ್ ಅಂಡ್ ಅರೌಂಡ್ ದಿ ಹಬ್'' , (2009), ಗ್ಲೋಬ್ ಪೆಕಟ್; ಫರ್ಸ್ಟ್ ಎಡಿಷನ್ ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-7627-5062-6 * ''ಎ‌ಐಎ ಗೈಡ್ ಟು ಬೋಸ್ಟನ್, 3ನೆಯ ಆವೃತ್ತಿ: ಕಂಟೆಂಪರರಿ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್, ಅರ್ಬನ್ ಡಿಸೈನ್, ಪಾರ್ಕ್ಸ್, ಹಿಸ್ಟಾರಿಕ್ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ ಅಂಡ್ ನೈಬರ್ಹುಡ್ಸ್'' , (2008), ಮೈಕೇಲ್ ಸೌತ್‌ವರ್ತ್ ಮತ್ತು ಸೂಸಾನ್ ಸೌತ್‌ವರ್ತ್, ಜಿಪಿಪಿ ಟ್ರಾವೆಲ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-7627-4337-9 * ''ಬೋಸ್ಟನ್: ಎ ಪಿಕ್ಟೋರಿಯಲ್ ಸೆಲೆಬ್ರೇಶನ್'' (2006), ಜೋನಾತನ್ ಎಮ್. ಬೀಗಲ್, ಎಲನ್ ಪೆನ್ (ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ), ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-4027-1977-9 * ''ಸಿಟಿ ಇನ್ ಟೈಮ್: ಬೋಸ್ಟನ್'' (2008), ಜೆಫ್ರೀ ಹ್ಯಾಂಟೋವರ್, ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಕಿಂಗ್ (ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗ್ರಾಹಕ), ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-4027-3300-3 * ''ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಬೋಸ್ಟನ್'' (2001), ಅಲೆಕ್ಸ್ ಕ್ರೀಗರ್ (ಸಂಪಾದಕ), ಡೇವಿಡ್ ಕೊಬ್ (ಆವೃತ್ತಿ), ಏಮಿ ಟರ್ನರ್ (ಸಂಪಾದಕ), ನಾರ್ಮನ್ ಬಿ. ಲೆವೆಂತಲ್ (ಫೋರ್ವಡ್ ಬೈ) ಎಮ್‌ಐಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 0-262-61173-2 * ''ಬೋಸ್ಟನ್ ಬಿಹೆಲ್ಡ್: ಆಂಟಿಕ್ ಟೌನ್ ಅಂಡ್ ಕಂಟ್ರಿ ವ್ಯೂವ್ಸ್'' (2008), ಡಿ. ಬ್ರೆಂಟನ್ ಸಿಮನ್ಸ್, ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ನ್ಯೂ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-58465-740-5 * ಬೋರ್ಡನ್ ವೊರೆಕ್‌ ಅವರ ''ಬೋಸ್ಟನ್'' (2010); ಬಿಲ್ ಹಾರ್ಸ್ಮನ್ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ಫೈರ್‌ಫ್ಲೈ ಬುಕ್ಸ್, ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್ 1-55407-591-2 * ಮೈಕೇಲ್ ಪ್ರೈಸ್ ಅವರ [https://books.google.com/books?id=RbMBOZux_JsC&amp;printsec=frontcover ''ಬೋಸ್ಟನ್ಸ್ ಇಮ್ಮಿಗ್ರೆಂಟ್ಸ್, 1840-1925'' ] (2000), ಆಂಥೊನಿ ಮಿಷೆಲ್ ಸಮಾರ್ಕೊ, ಆರ್ಕೇಡಿಯಾ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, ಇಮೇಜಸ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೀರೀಸ್ * [https://books.google.com/books?id=n9YJkBk7MCIC&amp;printsec=frontcover ''ಬೋಸ್ಟನ್: ಎ ಸೆಂಚುರಿ ಆಫ್ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸ್'' ] (1995), ಆಂಥೊನಿ ಮಿಷೆಲ್ ಸಮಾರ್ಕೊ, ಆರ್ಕೇಡಿಯಾ ಪಬ್ಲಿಶಿಂಗ್, ಇಮೇಜಸ್ ಅಮೇರಿಕಾ ಸೀರೀಸ್ == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Sister project links}} * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Massachusetts/Localities/B/Boston}} * [http://www.cityofboston.gov/ ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://www.bostonchamber.com/ ಗ್ರೇಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಚೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್] * [http://www.bostonusa.com/ ಗ್ರೇಟರ್ ಬೋಸ್ಟನ್ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್ ಅಂಡ್ ವಿಸಿಟರ್ಸ್ ಬ್ಯೂರೋ] * {{wikivoyage|Boston}} * ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ [http://www.bostonindicators.org/ ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಇಂಡಿಕೇಟರ್ಸ್ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್] * [http://firesled.com/ ಫೈರ್‌ಸ್ಲೆಡ್ ಗೈಡ್ ಟು ಬೋಸ್ಟನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129043120/http://firesled.com/ |date=2011-01-29 }} * ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಿಂದ [http://www.cityofboston.gov/parks/openspace_doc.asp ಓಪನ್ ಸ್ಪೇಸ್ ಪ್ಲಾನ್ 2002–2006] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090212201612/http://www.cityofboston.gov/parks/openspace_doc.asp |date=2009-02-12 }} * ಬೋಸ್ಟನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿಯಲ್ಲಿರುವ ನಾರ್ಮನ್ ಬಿ. ಲೆವೆಂತಲ್ ಮ್ಯಾಪ್ ಸೆಂಟರ್‌ನ [http://maps.bpl.org/search_advanced/?mtid=5 ಬೋಸ್ಟನ್ ನಗರದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಕ್ಷೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090519094624/http://maps.bpl.org/search_advanced/?mtid=5 |date=2009-05-19 }} * ಮೆಯ್ನ್‌ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಜಿಐಎಸ್‌ನ [http://www.mainstreetmaps.com/MA/Boston/ ಜಿಐಎಸ್ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿ ನಕ್ಷೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090105180526/http://www.mainstreetmaps.com/MA/Boston/ |date=2009-01-05 }} * [http://dca.tufts.edu/features/bostonstreets/ ಬೋಸ್ಟನ್ ರಸ್ತೆಗಳು:ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಡೈರೆಕ್ಟರಿ ಡಾಟಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080407091212/http://dca.tufts.edu/features/bostonstreets/ |date=2008-04-07 }}, ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಅಂಡ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಸರ್ವಿಸಸ್ ಮತ್ತು ದಿ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಸಹಯೋಗದಲ್ಲಿ ಟಫ್ಟ್ಸ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿಯ ದತ್ತಾಂಶ * ರ್ಯಾಡಿಕಲ್ ಕಾರ್ಟೊಗ್ರಫಿಯಿಂದ [http://www.radicalcartography.net/?bigboston ವರಮಾನ], [http://www.radicalcartography.net/?boston-f-g ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಫಿಲ್ ಗ್ರೋತ್], [http://www.radicalcartography.net/?bostonnow ಪಬ್ಲಿಲ್ಕ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್], ಹಾಗೂ [http://www.radicalcartography.net/?bostonsquares ಚೌಕಗಳ] ನಕ್ಷೆಗಳು. * [ftp://ftp.bls.gov/pub/special.requests/ce/msa/y0708/norteast.txt ಬ್ಯೂರೊ ಆಫ್ ಲೇಬರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್: ಕನ್ಸ್ಯೂಮರ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡಿಚರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.boston-online.com/Cultcha/Statistics/index.html ಬೋಸ್ಟನ್ ಆನ್ಲೈನ್: ಬೋಸ್ಟನ್‌ನ ಇತರೆ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100830100022/http://www.boston-online.com/Cultcha/Statistics/index.html |date=2010-08-30 }} * [http://www.bostonusa.com/partner/press/pr/statistics Bostonusa.com ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು] * [http://www.wbur.org/special/bostonatc/livingdata.asp ಕ್ವಾಲಿಟಿ ಆಫ್ ಲೈಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090210043738/http://www.wbur.org/special/bostonatc/livingdata.asp |date=2009-02-10 }} {{Template group |title = Articles relating to Boston and [[Suffolk County, MA|Suffolk County]] |list = {{US state capitals}} {{USLargestCities}} {{USLargestMetros}} }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಾಸ್ಟನ್‌, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌]] [[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌ನ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌ನ ಕೌಂಟಿ ಸ್ಥಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಐರಿಶ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ಐರಿಷ್‌-ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಜನನಿಬಿಡ ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌‌‌ನ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೮೪೦ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಫೋಲ್ಕ್ ದೇಶದ ಜನನಿಬಿಡ ಸ್ಥಳಗಳು, ಮ್ಯಾಸಚುಸೆಟ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿನ ರೇವುಪಟ್ಟಣದ ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ನಗರಗಳು]] gvfywakt0bdbw60d9g4wwgw3vll5sd9 0 26209 1375571 1372156 2026-06-21T08:38:24Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375571 wikitext text/x-wiki [[File:Bar Hard Rock Cafe Prague.png|thumb|right|300px| ಮೂಲ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬಾರಿನಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಸಾರಗಳು.]] '''ಮದ್ಯ ಪಾನೀಯ'''ವು ಎಥನಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ '''ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್''' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಪಾನೀಯವಾಗಿದೆ. ಮದ್ಯ ಪಾನೀಯವನ್ನು ಮೂರು ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಸಾರಾಯಿ(ಬಿಯರು)ಗಳು, ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸ(ವೈನು)ಗಳು, ಮತ್ತು ಮದ್ಯಸಾರಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ತಯಾರಿಕೆ, ಮಾರಾಟ, ಹಾಗೂ ಸೇವನೆಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="icap">{{cite web |url=http://icap.org/table/MinimumAgeLimitsWorldwide |title=Minimum Age Limits Worldwide |accessdate=2009-09-20 |publisher=International Center for Alcohol Policies |archive-date=2009-08-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090827144517/http://www.icap.org/Table/MinimumAgeLimitsWorldwide |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕಾನೂನುಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಅಥವಾ ಸೇವಿಸಲು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸನ್ನು ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಿವೆ. ಈ ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸು ದೇಶ ಮತ್ತು ಮದ್ಯದ ವಿಧವನ್ನಾಧರಿಸಿ 16ರಿಂದ 25 ವರ್ಷಗಳಾಗುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳು ಇದನ್ನು 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಗಧಿಗೊಳಿಸಿವೆ.<ref name="icap" /> ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸೇವನೆಯು ಬೇಟೆಗಾರ ವಂಶದ ಜನರಿಂದ ಸುಧಾರಿತ ರಾಜ್ಯ-ರಾಷ್ಟ್ರದವರೆಗೂ ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲೂ ಇದೆ.<ref name="Arnold 2005">{{Cite book|title=Origin and History of Beer and Brewing: From Prehistoric Times to the Beginning of Brewing Science and Technology|first=John P|last=Arnold|isbn=0-9662084-1-2|year=2005|publisher=Reprint Edition by BeerBooks|location=Cleveland, Ohio}}</ref><ref name="Volume of World Beer Production">{{cite web| title=Volume of World Beer Production | work=European Beer Guide | url=http://www.europeanbeerguide.net/eustats.htm#production | accessdate=2006-10-17}}</ref> ಮದ್ಯ ಪಾನೀಯವು ಈ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವುದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿನಿಂದ ನರಗಳ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮದ್ಯವು ಮಾನಸಿಕ ಕ್ರಿಯಾಕಾರಿ ಮಾದಕ ವಸ್ತುವಾಗಿದ್ದು ನಿದ್ದೆ ಬರಿಸುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಕುಡಿದಿರುವ ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಗಮನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿಧಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಒಂದು ವ್ಯಸನವಾಗಿದ್ದು, ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ನ ಚಟದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು [[ಮದ್ಯದ ಗೀಳು|ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿಸಮ್‌]] ಎನ್ನುವರು. == ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಕೆ == === ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವ ಕ್ರಮ === ಹುಳಿಬರಿಸುವ ವಿಧಾನದಿಂದ ದೊರೆತ ಮದ್ಯಸಾರಕ್ಕೆ ವಾಷ್ ಎನ್ನುವರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೮-೧೦% ಭಾಗ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದೇ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣದ ಉದ್ದೇಶ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಕುದಿಯುವ ಬಿಂದುಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ ೭೮.೩<sup>೦</sup> ಸೆ. ಮತ್ತು ೧೦೦<sup>೦</sup> ಸೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ೭೮.೩<sup>೦</sup>-೧೦೦<sup>೦</sup> ಸೆ. ಉಷ್ಣತೆಯ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕುದಿಸಿದರೆ ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿನ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ಮಿಶ್ರಣ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿನಲ್ಲಿರುವ ನೀರಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಸಿಯೂ ತೆಗೆಯಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲನೆಯ ವಿಧಾನ ಉತ್ತಮ. ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ ಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ಅಂಶಗಳು ನೀರು ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್. ಆದರೂ ಕೇವಲ ಇವೆರಡರ ಮಿಶ್ರಣ ಮಾತ್ರದಿಂದ ಅವು ಆಕರ್ಷಕ ಪಾನೀಯವಾಗಲಾರವು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳು ಮದ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುಣ ನೀಡುವುವು. ಈ ಅಪ್ರಧಾನ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಸಹಜಾತ ವಸ್ತುಗಳು (ಕಂಜೀನರ್ಸ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಗಳು ಆಲ್ಡಿಹೈಡುಗಳು, ಈಥರ್‌ಗಳು, ಎಸ್ಟರುಗಳು, ಅವ್ಯಾಸಕ್ತ ಆಮ್ಲಗಳು, ಫರ್‌ಫ್ಯುರಾಲ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮದ್ಯದ ರುಚಿ ಮತ್ತು ಮಾಧುರ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರಲ್ಲಿ, ಇವು ಮಹತ್ತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮದ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪೇಕ್ಷಿತ ರುಚಿ ಮತ್ತು ವಾಸನೆಗಳು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುವುವು. ಸಾಂದ್ರೀಕರಣದ ಮೂಲೋದ್ದೇಶವೂ ಇದೇ ಆಗಿದೆ. === ಪ್ರಾಚೀನ ವಿಧಾನಗಳು === ಕುದಿಯುತ್ತಿರುವ ದ್ರವದಿಂದ ಬಿಸಿಯಾದ ಆವಿ ಹೊರಬೀಳುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕೆ ತಣ್ಣನೆಯ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಹಿಡಿದರೆ ಅದರ ಹೊರಮೈ ಮೇಲೆ ದ್ರವದ ಹನಿಗಳು ಕೂಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿತ್ತು. ತರುವಾಯ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ತಣ್ಣೀರು ತುಂಬಿದ ಬೋಗುಣಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಟಿಬೆಟ್ ಮತ್ತು ಭೂತಾನಿನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಾದರಿ ಸಾಂದ್ರಕ ಇತ್ತು. ಪೆರು ದೇಶೀಯರು ಇದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ನೀಳವಾದ ಕೊಳವೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಿಸಿಯಾದ ಆವಿ, ಅದರ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಬೇರೊಂದು ಸಂಗ್ರಾಹದಲ್ಲಿ ದ್ರವರೂಪ ತಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಸಂಗ್ರಾಹಕವನ್ನು ತಣ್ಣೀರಿನಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟಾಗ, ಇನ್ನೂ ಜಾಗ್ರತೆಯಾಗಿ ಹನಿಗೂಡುತ್ತಿದ್ದುವು. ಇದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದವರು ಸಿಂಹಳೀಯರು. ತಾಹಿತಿಯ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತೊಂದು ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಬಿಸಿ ಆವಿ ಹಾಯುತ್ತಿರುವ ನಾಳದ ಸುತ್ತ ತಣ್ಣೀರನ್ನು ಹಾಯಿಸುವುದೇ ಈ ಸುಧಾರಣೆ. ಆಧುನಿಕ ಲೀಬಿಗ್ ಸಾಂದ್ರಕದ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಇದು ನಾಂದಿಯಾಯಿತೆನ್ನಬಹುದು. ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ ಮೈಸೂರು ಮಾದರಿ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವ ಸಾಂದ್ರಕ ಒಂದು ಮೂಲ ರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ತಾಹಿತಿ ಮಾದರಿಯ ಮಡಿಕೆ ಸಾಂದ್ರಕಗಳನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಂದಿಯನ್ನೂ ಮತ್ತು ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್, ಐರ್ಲೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ಕಿಯನ್ನೂ ತಯಾರಿಸಲು ಇನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಕುದಿಪಾತ್ರೆಯ ಮೇಲೆ ಬಲ್ಬ್ ನಮೂನೆಯ ಶಿರೋಕರಂಡವಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಆವಿಯಲ್ಲಿರುವ ತುಂತುರನ್ನು ಹನಿಗೂಡಿಸಿ ಕುದಿ ಪಾತ್ರೆಗೇ ಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ದ್ರವ ಶುದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಐರಿಷ್ ಸಾಂದ್ರಕಗಳಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಾಸಕ್ತ ಅಂಶಗಳು ಮಾತ್ರ ಸಾಂದ್ರಕ ಕೊಳವೆಯನ್ನು ತಲಪುತ್ತವೆ. ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ಕುದಿಪಾತ್ರೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುವ ಏರ್ಪಾಡಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಇಂದು ನಾವು ಬಳಸುವ ಅಂಶ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣದ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಬ್ರಾಂದಿ ತಯಾರಿಸುವ ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ ಕುದಿಪಾತ್ರೆಗೂ ಸಾಂದ್ರಕಕ್ಕೂ ನಡುವೆ ಎರಡು ಬಲ್ಬುಗಳಿರುವ ಒಂದು ಪಾತ್ರೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಒಂದರಲ್ಲಿ ಕುದಿಪಾತ್ರೆಗೆ ಹಾಕಬೇಕಾಗಿರುವ ವೈನ್ ಇರುವುದು. ಇನ್ನೊಂದರಲ್ಲಿ ಅವ್ಯಾಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಅಂಶಗಳು ಸಾಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಆಗ ಹೊರಬಿದ್ದ ಗುಪ್ತೋಷ್ಣವನ್ನು ವೈನ್ ಹೀರಿಕೊಂಡು ಕುದಿಪಾತ್ರೆಗೆ ಬೀಳುತ್ತದೆ. ಈ ಉಷ್ಣ ವಿನಿಮಯ ತಂತ್ರದಿಂದ ಇಂಧನ ಉಳಿತಾಯವಾಗುವುದು. ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನ ವಿಸ್ಕಿ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಕುದಿಪಾತ್ರೆಗಳ ರಚನೆ ಇನ್ನೂ ಜಟಿಲವಾಗಿದ್ದು, ಇಂಥ ಹಲವು ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಇವು ಹಗುರವಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸಾಂದ್ರಕದ ಎಡೆಗೆ ಒಯ್ದು ಶೇಷಾಂಶವನ್ನು ಕುದಿಪಾತ್ರಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿಸುತ್ತವೆ. === ಆಧುನಿಕ ಕಾಫೆ ಸಾಂದ್ರಕ === ಹೀಗೆ ರೂಪಾಂತರ ಹೊಂದುತ್ತ ನಡೆದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕಾಫೆ ಸಾಂದ್ರಕ ಜನ್ಮತಾಳಿತು ಎನ್ನಬಹುದು. ೧೮೩೧ರಲ್ಲಿ ಪೇಟೆಂಟ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಈ ಉಪಕರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಎರಡು ಗೋಪುರಗಳಿವೆ. ವಿಶ್ಲೇಷಕ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮೊದಲನೆಯ ಗೋಪುರದ (ಸ್ತಂಭ) ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ದ್ರವವನ್ನೂ, ಬುಡದಿಂದ ಹಬೆಯನ್ನೂ ಹಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಸರಂಧ್ರ ತಟ್ಟೆಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಮೇಲೇರುತ್ತಿರುವ ಹಬೆಯ ದೆಸೆಯಿಂದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಕೆಳಗಿನತಟ್ಟೆಗೆ ಸೋರಿಹೋಗುವಂತಿಲ್ಲ. ಸಾಕಷ್ಟು ದ್ರವ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿದಾಗ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದ್ರವ ವಿಶೇಷ ನಳಿಗೆಯೊಂದರ ಮೂಲಕ ಅಡಿ ತಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಟ್ಟಲಿಗೆ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹಬೆಯ ಉಷ್ಣದಿಂದ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿನ ಒಂದಂಶ ಆವಿಯಾಗಿ ಹಬೆಯೊಡನೆ ಬೆರೆತು ರೆಕ್ಟಿಫಯರ್ ಎಂಬ ಎರಡನೆಯ ಗೋಪುರವನ್ನು ಬುಡದಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದು. ವಿಶ್ಲೇಷಕದಂತೆ ಇಲ್ಲೂ ಸರಂಧ್ರ ತಟ್ಟೆಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿ ತಟ್ಟೆಗಳ ನಡುವೆ ಸುರುಳಿಯಾಕಾರದ ಕೊಳವೆ ಇದೆ. ಇದು ಎರಡು ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು. ವಿಶ್ಲೇಷಕದ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ವಾಷನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ಉಷ್ಣವಿನಿಮಯಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡುವುದು; ಎರಡನೆಯದಾಗಿ ಹಾಯುತ್ತಿರುವ ಹಬೆ ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು ತಣಿಸಿ ಭಾಗಶಃ ಸಾಂದ್ರೀಕರಿಸುವುದು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮೇಲ್ಭಾಗದಿಂದ ಹೊರಬೀಳುವ ಆವಿಯನ್ನು ತಣಿಸಿದರೆ ಉಂಟಾಗುವ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿನ ಅಂಶ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಇತರ ಮದ್ಯಪಾನೀಯಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿಸಿ ಸಂಯೋಜಿತ (ಕಾಂಪೌಂಡೆಡ್) ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿತ (ಫಾರ್ಟಿಫೈಡ್) ಮದ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವರು. === ಹದಗೊಳಿಸುವಿಕೆ (ಮೆಚೂರಿಂಗ್) === ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ ಮದ್ಯಗಳು ಪಾನಯೋಗ್ಯವಾಗಬೇಕಾದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಿಳಿ ಓಕ್ ಮರದಿಂದ ಮಾಡಿದ ಪೀಪಾಯಿಗಳು ಅಥವಾ ಜಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡಿಡಬೇಕು. ಕೆಲವು ಮದ್ಯಗಳನ್ನು ಕರಿಯ ಓಕ್ ಮರದ ಪೀಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟು ಹದಗೊಳಿಸುವರು. ಅಮೆರಿಕನ್ ವಿಸ್ಕಿಯನ್ನು ಕೂಡಿಡುವ ಪೀಪಾಯಿಗಳು ಹೊಸದಾಗಿರಬೇಕು. ಅವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಬಳಸಿರಬಾರದು. ಅವುಗಳ ಒಳಭಾಗ ಸುಟ್ಟು ಕಪ್ಪಾಗಿರಬೇಕು. ಕೆಲವು ಬಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿರುವ ಪೀಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ಹೆಚ್ಚು. ಪೀಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸುವ ಮದ್ಯಕ್ಕೆ ನೀರು ಬೆರೆಸಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿನ ಅಂಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಇದೊಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ೫೧.೫% ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ೬೨% ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ೭೦% ಆಲ್ಕೊಹಾಲನ್ನು ಪೀಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟು ಭದ್ರಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಂಥ ಮದ್ಯ ತುಂಬಿದ ಪೀಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಗಾಳಿಯ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಆಸ್ಪದವಿಲ್ಲದ ಉಗ್ರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಲಾಗಿ ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ಪೇರಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೋರಿ ನಷ್ಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ತನಿಖೆಮಾಡಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅನುಕೂಲ. ಹದಗೊಳಿಸುವ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಮರದ ಪೀಪಾಯಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಸರಂಧ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದರೊಳಕ್ಕೆ ಗಾಳಿ ತೂರಬಹುದು. ಸ್ವಲ್ಪ ದ್ರವ ಆವಿಯಾಗಿ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೋಗಬಹುದು. ನೀರಿನ ಅಂಶ ನಿರ್ಗಮಿಸಿ ಪೀಪಾಯಿಯಲ್ಲಿರುವ ದ್ರವದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿನ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚುವುದು ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯ. ಇದು ಅಮೆರಿಕನ್ ವಿಸ್ಕಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕೊನ್ಯಾಕ್ ಹೀಗೆ ಶೇಖರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ ಜಲಾಂಶ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಅಪ್ರಧಾನ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಆಮ್ಲಗಳು ಆಲ್ಕೊಹಾಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ವರ್ತಿಸಿ ಮಧುರ ಎಸ್ಟರುಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಇದರಿಂದ ಎಸ್ಟರುಗಳ ಅಂಶ ಏರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆಕ್ಸಿಜನ್ನಿನ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲುಗಳು ಆಲ್ಡಿಹೈಡುಗಳಿಗೆ ಉತ್ಕರ್ಷಿತವಾಗುವುವು. ಟ್ಯಾನಿನ್ನುಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪರ್‌ಫ್ಯುರಾಲ್ (ಇದೂ ಒಂದು ಆಲ್ಡಿಹೈಡು) ಮರದ ಪೀಪಾಯಿಯಿಂದ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ ಲೀನವಾಗುವುವು. ಮದ್ಯಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣವೂ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹದಗೊಳ್ಳಲು ಒಂದೊಂದು ಮದ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಾಲಾವಧಿ ಅಗತ್ಯ. ಕರಿಗಟ್ಟಿಸಿದ ಹೊಸ ಓಕ್ ಮರದ ಪೀಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಬೇಗ ಹದವಾಗುವಷ್ಟು ಬಳಸಿದ ಜಾಡಿಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟರೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಲು ಹವಾಗುಣವೂ ಕಾರಣ. ಮದ್ಯ ಹದವಾಗುವ ಕನಿಷ್ಠ ಅವಧಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳು. ಆದರೆ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಮೀರಿ ಕೂಡಿಡುವುದು ರೂಢಿ. ಇಂಥ ಮದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾನಿನ್ ಮತ್ತು ಫರ್‌ಫ್ಯುರಾಲ್ ಅಂಶ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಮರದ ರುಚಿ ಹುಟ್ಟುವುದು ಸಹಜ. ಇತರ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ ಮದ್ಯಗಳಿಗಿಂತ ಕೊನ್ಯಾಕ್ ಬ್ರಾಂದಿಯನ್ನು ಸುಮಾರು ೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹೀಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕಾಪಾಡಬಹುದು. ಇಷ್ಟು ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕೂಡಿಡುವ ಪ್ರಸಂಗ ಒದಗಿದರೆ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಬ್ರಾಂದಿಯನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುತ್ತ ಇರಬೇಕು. ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ ಮದ್ಯಗಳು ಹಳತಾದಷ್ಟೂ ಹಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಗಾಜಿನ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟ ಮದ್ಯ ಎಂದೂ ಹದವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಗಮನಾರ್ಹ. ಸೀಸೆಗೆ ತುಂಬಿದ ದಿವಸ ಇದ್ದಂತೆಯೇ ಮದ್ಯ ಅದನ್ನು ತೆರೆದ ದಿವಸವೂ ಇರುತ್ತದೆ. ==ವಿಧಗಳು== ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಿರುವ (ಬಿಯರ್‌ ಮತ್ತು ವೈನ್‌) ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಸಕ್ಕರೆಯ ಅಥವಾ ಸಸ್ಯದ ಪಿಷ್ಟದ ಹುಳಿಯುವಿಕೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಿಷ್ಟವನ್ನು ಸಕ್ಕರೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಇಂಥ ಪ್ರೇರಕ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಕಿಣ್ವಗಳೆಂದು (ಎನ್‌ಜೈಮ್ಸ್) ಹೆಸರು. ಅವು ದ್ರಾವ್ಯವಾದ ಪ್ರೋಟೀನ್ ವಸ್ತುಗಳು; ವೇಗವರ್ಧಕಗಳಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತವೆ. ಹೈಡ್ರೊಸಯನಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ಪಾದರಸದ ಲವಣಗಳು ಮತ್ತು ಫಾರ್ಮಲಿನ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲೂ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಲೂ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗುತ್ತವೆ. ಒಂದೊಂದು ಕಿಣ್ವವೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಪೂರ್ವ ನಿಯೋಜಿತವಾದಂತಿದೆ. ಪಿಷ್ಟವನ್ನು ಡ್ಯಕ್ಸ್‌ಟ್ರಿನ್ ಮೂಲಕ ಮಾಲ್ಟೋಸ್ ಸಕ್ಕರೆಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಅಮೈಲೇಸ್ ಕಿಣ್ವ, ಮಾಲ್ಟೋಸನ್ನು ಡೆಕ್ಸ್‌ಟ್ರೋಸಾಗಿ ಮಾಡುವ ಮಾಲ್ಟೇಸ್ ಕಿಣ್ವ, ಡೆಕ್ಸ್‌ಟ್ರೋಸನ್ನು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸುವ ಜೈಮೇಸ್ ಕಿಣ್ವಗಳನ್ನು ಪ್ರಕೃತ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಉದಾಹರಿಸಬಹುದು. ಈ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಜಲಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸರಾಗವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದು ವಿಶೇಷ ಸಂಗತಿ. ಅಮ್ಯಲೇಸ್ ಮತ್ತು ಮಾಲ್ಟೇಸ್ ಕಿಣ್ವಗಳು ಮೊಳೆತ ಧಾನ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಮತ್ತು ಜೈಮೇಸ್ ಕಿಣ್ವ ಯೀಸ್ಟ್ ಸಸ್ಯದಲ್ಲೂ ಇರುವುದರಿಂದ, ಮಿತವ್ಯಯದಿಂದ ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು (ಮದ್ಯಸಾರಗಳು) ಹುಳಿಯುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿ ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಬಿಯರ್=== ಬಿಯರ್‌ ಪ್ರಪಂಚದ ಹಳೆಯ<ref name="Arnold 2005" /> ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಸೇವಿಸಲ್ಪಡುವ<ref name="Volume of World Beer Production" /> ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ನೀರು ಮತ್ತು [[ಚಹಾ|ಟೀ]]ಯ ನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮೂರನೇಯ ಪಾನೀಯವಾಗಿದೆ.<ref> {{Cite book |url=https://books.google.com/?id=6xul0O_SI1MC&pg=PA1&dq=most+consumed+beverage |title=The Barbarian's Beverage: A History of Beer in Ancient Europe |publisher=books.google.co.uk |accessdate=2009-02-22 |last=Nelson |first=Max |isbn=9780415311212 |year=2005 }} </ref> ಇದನ್ನು ಬ್ರೆವಿಂಗ್/ಕುದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಧಾನ್ಯಗಳ ಪಿಷ್ಟದ ಹುಳಿಯುವಿಕೆಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗೋಧಿ, ಜೋಳ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರಾದರೂ —ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೊಳಕೆ ಬರಿಸಿದ ಜವೆಗೋದಿ/ಬಾರ್ಲಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯ ಹುಳಿಯುವಿಕೆಯ ನಂತರ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ, ಧಾನ್ಯಗಳಲ್ಲದ ಅಂದರೆ ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮತ್ತು ಜೇನುತುಪ್ಪದಂತಹ ಅಥವಾ ಮೊಳಕೆಗಟ್ಟದ ಧಾನ್ಯಗಳ ಹುಳಿಯುವಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಯರ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ‌. ಬಿಯರ್‌ನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳೆಂದರೆ‌ ಲಾಗರ್ ಮತ್ತು ಏಲ್‌. ಏಲ್‌‌ನ್ನು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣದ ಏಲ್‌, ದಪ್ಪವಾದ, ಮತ್ತು ಕಂದು ಬಣ್ಣದ ಏಲ್‌ಗಳೆಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಿಯರ್ ಹೋಪ್ಸ್‌ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಕಟುತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ರಕ್ಷಕದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಹಣ್ಣು ಅಥವಾ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳ ಸುಗಂಧಗಳನ್ನೂ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ ಬಿಯರ್‌ನಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ‌ 4%ರಿಂದ 6% ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಸಾಂದ್ರತೆ(ಎಬಿವಿ)ಯಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ 1%ರಿಂದ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ 20%ದಷ್ಟಿರಬಹುದು. ಬಿಯರ್‌ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಬಿಯರ್‌ ಹಬ್ಬಗಳು, ಪಬ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಪಬ್ ಆಟಗಳು, ಮತ್ತು ಪಬ್ ಕ್ರೌಲ್‌ಗಳಂತಹ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬಿಯರ್‌ ತಯಾರಿಕೆಯು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಗಡಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಮದ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ವಿಶ್ವ ಮಟ್ಟದ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾವಿರಾರು ತಯಾರಕರಾದ ಸ್ಥಳೀಯರಿಂದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತಯಾರಕರವರೆಗೂ ಹಬ್ಬಿದೆ. ===ವೈನ್‌=== ವೈನ್‌ನ್ನು ದ್ರಾಕ್ಷಿಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಹಣ್ಣಿನ ವೈನ್‌ನ್ನು ಪ್ಲಮ್, ಚೆರ್ರಿ ಮತ್ತು ಸೇಬು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೈನ್‌ ಸುದೀರ್ಘವಾದ(ಪೂರ್ಣ) ಹುಳಿಯುವಿಕೆಯ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಕೊಳೆಯುವಿಕೆಯನ್ನೊಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (ತಿಂಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಳು). ಇದರಿಂದಾಗಿ 9%–16% ಎಬಿವಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಸ್ಪಾರ್ಕ್ಲಿಂಗ್ ವೈನ್‌ನ್ನು ಬಾಟಲಿಗೆ ತುಂಬಿಸುವಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಬೆರೆಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಬಾಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಹುಳಿಯುವಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ===ಮದ್ಯ ಸಾರಗಳು === ಸಿಹಿಯಿರದ, ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸದ, 20% ಎಬಿವಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯವನ್ನು ''ಮದ್ಯ ಸಾರಗಳೆಂದು ''ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಲಿಚನೆ, ಅಲೆಕ್ಸಿಸ್. ''ಅಲೆಕ್ಸಿಸ್ ಲಿಚಿನೆಸ್ ನ್ಯೂ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೊಡಿಯಾ ಆಫ್ ವೈನ್ಸ್&amp; ಸ್ಪರಿಟ್ಸ್ '' (5ನೇ ಆವೃತ್ತಿ) (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಎ ಕ್ನಾಫ್, 1987), 707–709.</ref> ಮದ್ಯ ಸಾರವನ್ನು ಹುಳಿಯುವಿಕೆಯಿಂದ ದೊರೆತ ಪದಾರ್ಥವನ್ನು ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವಿಕೆಯು ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿನಲ್ಲಿನ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದು ಸಾಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಮದ್ಯ ಸಾರವನ್ನು ವೈನ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಿ ''ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ವೈನ್‌ಗಳಾದ'' ಪೋರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಷೆರಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. === ಇತರೆ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಪಾನೀಯಗಳು === ೧. '''ಟೆಕ್ವಿಲ''': ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ದೇಶದ ಜನಾನುರಾಗಿ ಪಾನೀಯ. ಶತಮಾನಸಸ್ಯ ಎಂದು ಹೆಸರಾದ, ಅಲ್ಲಿ ಮೆಸ್ಕಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಗಿಡದ ಜೀವರಸದಿಂದ ಇದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸದಾದ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ಹದ ಮಾಡಿದ ಟೆಕ್ವಿಲ ಮದ್ಯವನ್ನು ( ೪೩-೫೦% ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಇರುವುದು) ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುವರು. ೨. '''ಓಕೊಲೆಹೊ''': ಹವಾಯ್ ದ್ವೀಪ ನಿವಾಸಿಗಳು ತಯಾರಿಸುವ ಮದ್ಯವಿಶೇಷ. ಕಾಕಂಬಿ, ಅಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ಟಿರೂಟ್ ಬೇರಿನ ಸೂಕ್ತ ಮಿಶ್ರಣದ ಹುಳಿಬರಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಲಭ್ಯವಾದ ಪಾನೀಯ. ಇದರಲ್ಲಿ ೪೦-೫೦% ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿರುತ್ತದೆ. ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಧೂಮ ರುಚಿ ಇರುವ (ಬೇಯಿಸಿದ ಟಿರೂಟ್ ಬೇರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು) ಈ ಮದ್ಯವನ್ನು ಸುಟ್ಟ ಮರದ ಪೀಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೂಡಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಟಿರೂಟ್ ಬೇರಿನ ಬದಲು ತೆಂಗಿನ ಹಾಲನ್ನು ಬಳಸಿ ಸುಡದಿರುವ ಮರದ ಪೀಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿಟ್ಟು ಹಳತು ಮಾಡಿದರೆ ನಿರ್ವರ್ಣವಾದ ಮದ್ಯ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ೩. '''ಎನ್ಜಿಕಾಪಿ ಅಥವಾ ಚೀನಿ ವಿಸ್ಕಿ''': ಮಿಲೆಟ್ ಗಂಜಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಿ ಸುಗಂಧಯುಕ್ತ ಬೇರುಗಳ ಕಷಾಯದಿಂದ ಆಕರ್ಷಕಗೊಳಿಸಿದ ಮದ್ಯಪಾನೀಯ. ಇದರಲ್ಲಿ ೪೮% ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸಹ ಮರದ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಹದಗೊಳಿಸಬೇಕು. '''ಮಧುರಗೊಳಿಸಿದ ಮದ್ಯಗಳು''': ಇದರಲ್ಲಿ ಜಿನ್ ಮುಖ್ಯವಾದುದು. ಮದ್ಯವನ್ನು ಮಾಧುರ್ಯಜನಕ ವಸ್ತುವಿನ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿ ಇವನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಜ್ಯೂನಿಪರ್ ಕಾಯಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುವರು. ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪಾನೀಯವೆಂದರೆ ಅಕ್ವಾವಿಟ್, ಕ್ಯೂಮಿನ್, ಕ್ಯಾರವೇ ಇತ್ಯಾದಿ ಬೀಜಗಳ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಆಲೂಗೆಡ್ಡೆಯಿಂದ ಬಂದ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕಾಯಿಸಿದಾಗ ಇದು ಉಂಟಾಗುವುದು. ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ಮದ್ಯ ನಿರ್ವರ್ಣವಾಗಿಯೂ ನಾರ್ವೀಜಿಯನ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಮದ್ಯಗಳು ತಿಳಿ ಹಳದಿ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಸಾಲೆ ವಾಸನೆಯನ್ನೂ ಫಿನ್ಲೆಂಡಿನ ಮದ್ಯ ದಾಲ್ಚಿನ್ನಿಯ ವಾಸನೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಆಕ್ವಾವಿಟ್ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ ೪೧.೫-೪೫% ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿರುತ್ತದೆ. '''ಮದ್ಯಪಾನಕಗಳು (ಕಾರ್ಡಿಯಲ್ಸ್)''': ಮಧ್ಯಯುಗದ ವೈದ್ಯರು ಮತ್ತು ರಸವಾದಿಗಳು ರೋಗನಿವಾರಣೆಗಾಗಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಈ ಪಾನೀಯಗಳ ಬಳಕೆ ಸುಧಾರಿತ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ದೇಶದ ನಿಯಮದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಪಾನಕಗಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ೨.೫% ಸಕ್ಕರೆಯ ಅಂಶವಿರಬೇಕು. ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿನ ಅಂಶ ೬-೪೯% ಮಿತಿಯಲ್ಲಿರುವುದು. ಅವುಗಳ ಆಕರ್ಷಕ ಬಣ್ಣ ಮಾಧುರ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶಗಳ ವೈವಿಧ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊನೆಯಿಲ್ಲ. ==ಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌‌ನ ಪ್ರಮಾಣ== ಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ನ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಬೈ ವಾಲ್ಯೂಮ್‌ (ಎಬಿವಿ) ಅಥವಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೂಫ್‌ಗಳಿಂದ ಅಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ 60 ಡಿಗ್ರೀ ಫ್ಯಾರನ್‌ಹೈಟ್‌ಲ್ಲಿ ''ಪ್ರೂಫ್‌'' ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಎರಡರಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ (ಉದಾ, 80 ಪ್ರೂಫ್= 40% ಎಬಿವಿ). ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ ''ಡಿಗ್ರೀಸ್ ಪ್ರೂಫ್‌‌'' ನ್ನು ಮೊದಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು, 100 ಡಿಗ್ರೀಸ್ ಪ್ರೂಫ್‌ ಎಂದರೆ 57.1% ಎಬಿವಿ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರವಾದ ಮದ್ಯ ಸಾರವಾಗಿದ್ದು ಸಿಡಿಮದ್ದಿನ ಸುಡುವಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ 95.6% ಎಬಿವಿ (191.2 ಪ್ರೂಫ್)ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಂದ್ರ ಆಲ್ಕೊಹಾಲನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಿರ ಕುದಿಮಿಶ್ರಣ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ''ಯಾವುದೇ ಇತರ ಸುಗಂಧದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ'' ಮದ್ಯ ಸಾರವನ್ನು ತಟಸ್ಥ ಮದ್ಯ ಸಾರ ಎನ್ನಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯವು 170 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೂಫ್ ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ತಟಸ್ಥ ಮದ್ಯ ಸಾರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಲಿಚನೆ, ಅಲೆಕ್ಸಿಸ್. ಅಲೆಕ್ಸಿಸ್ ಲಿಚಿನೆಸ್ ನ್ಯೂ ಎನ್ಸೈಕ್ಲೋಪೊಡಿಯಾ ಆಫ್ ವೈನ್ಸ್&amp; ಸ್ಪರಿಟ್ಸ್'' '' (5ನೇ ಆವೃತ್ತಿ) (ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಎ ಕ್ನಾಫ್, 1987), 365.</ref> ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ನ ಸಾಂದ್ರತೆಯು 18%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯೀಸ್ಟ್‌ಗಳು ಪುನರುತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಹುಳಿಯುವಿಕೆಯಿಂದಾದ ಪಾನೀಯಗಳಾದ ವೈನ್‌, ಬಿಯರ್‌, ಮತ್ತು ಸೇಕ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ತಡೆಯಾಗಿದೆ. ದ್ರಾವಣದಲ್ಲಿ 25% ಎಬಿವಿ ಸಾಂದ್ರತೆಯವರೆಗೂ ಪಿಷ್ಠದ ಯೀಸ್ಟ್‌ಗಳು‌ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ==ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪಾನೀಯಗಳು== ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪಾನಿಯಗಳೆಂದರೆ ಶುದ್ಧವಾದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾನೀಯವಾಗಿದೆ. ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪಾನಿಯವನ್ನು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಒಳಸೇರುವ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಬಿಯರ್‌, ವೈನ್‌, ಅಥವಾ ಮದ್ಯ ಸಾರಗಳನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯದ ವಿಧ ಅಥವಾ ಬಳಸುವ ಗಾತ್ರವು ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌‌ನ ಪ್ರಮಾಣವು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದೇ ಆಗಿರುವುದನ್ನ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪಾನೀಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾನೀಯದ ಗುಣಮಟ್ಟವು ದೇಶದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿ]] ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಪ್ರಮಾಣವು 7.62 ಮಿ.ಲೀ (6 ಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು), ಆದರೆ [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ]] ಇದು 25 ಮಿ.ಲೀ (19.75 ಗ್ರಾಮ್‌ಗಳು). [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ]], ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಸೇವನೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯಾಗಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌‌ನ ಘಟಕ ಎಂಬ ಮಾನದಂಡವಿದೆ. ಒಂದು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌‌ನ ಘಟಕವನ್ನು 10 ಮಿ.ಲೀ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾನೀಯದಲ್ಲಿರುವ ಘಟಕದ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಬಾಟಲಿಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ನ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಜನರಿಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ; ಇದರಿಂದ ಸೇವಿಸುವ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ]] ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌‌ನ ಗುಣಮಟ್ಟವು {{convert|0.6|USoz|ml}}ದಷ್ಟು ಆಲ್ಕೊಹಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು {{convert|12|USoz|ml|adj=on}} ಗಾಜಿನ ಲೋಟದಲ್ಲಿರುವ ಬಿಯರ್‌, {{convert|5|USoz|ml|adj=on}} ಗಾಜಿನ ಲೋಟದಲ್ಲಿರುವ ವೈನ್‌, ಅಥವಾ {{convert|1.5|USoz|ml|adj=on}} ಗಾಜಿನ ಲೋಟದಲ್ಲಿರುವ 40% ಎಬಿವಿ (80 ಪ್ರೂಫ್) ಮದ್ಯ ಸಾರದಲ್ಲಿನ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌‌ನ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ. ==ಬಳಕೆಯ ಗಾತ್ರಗಳು== [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಗಾತ್ರವನ್ನು ವೈಟ್ಸ್ ಆ್ಯಂಡ್‌ ಮೆಸರ್ಸ್ ಆ್ಯಕ್ಟ್‌ (1985)ನಡಿಯಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮದ್ಯ ಸಾರ (ಜಿನ್, ವಿಸ್ಕಿ, ರಮ್, ಮತ್ತು ವೊಡ್ಕಾ)ವನ್ನು 25 ಮಿ.ಲೀ ಅಥವಾ 35 ಮಿ.ಲೀ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ಗುಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.fifefire.gov.uk/topics/index.cfm?fuseaction=news.display&subjectid=8133D50D-A872-4A5B-9C65EE07BBF04E7E&objectid=6DDC0AD4-C85A-2F07-BE70B5A0D64D0A58 |title=fifedirect - Licensing & Regulations - Calling Time on Short Measures! |publisher=Fifefire.gov.uk |date=2008-07-29 |accessdate=2010-02-11 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722175012/http://www.fifefire.gov.uk/topics/index.cfm?fuseaction=news.display&subjectid=8133D50D-A872-4A5B-9C65EE07BBF04E7E&objectid=6DDC0AD4-C85A-2F07-BE70B5A0D64D0A58 |url-status=dead }}</ref> ಬಿಯರ್‌ನ್ನು ಪಿಂಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (568 ಮಿ.ಲೀ) ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಇದನ್ನೂ ಅರ್ಧ ಪಿಂಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗ ಪಿಂಟ್‌ಗಳಷ್ಟನ್ನೂ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಗಣಾರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ 37.5 ಮಿ.ಲೀ ಅಥವಾ ಅದರ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಬಿಯರ್‌‌ನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 400 ಅಥವಾ 500 ಮಿ.ಲೀಯಷ್ಟನ್ನು ಲೋಟಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದು ಒಂದು ಲೀಟರ್‌ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ. ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಜಿಯಮ್‌ಗಳಲ್ಲಿ 250 ಮತ್ತು 500 ಮಿ.ಲೀಯಷ್ಟನ್ನು ಪಿಲ್‍ಸ್ನರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ; 300 ಮತ್ತು 330 ಮಿ.ಲೀ ಯಷ್ಟನ್ನು ಏಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ==ಸುಗಂಧಗಳು== ಅಗತ್ಯವಾದ ಎಣ್ಣೆ ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬಿನ ಪದಾರ್ಥಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಮಧ್ಯಮವಾದ ದ್ರಾವಕವಾಗಿದೆ. ಈ ಗುಣವು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಸುಂಗಂಧಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಬಣ್ಣ ನೀಡಲು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಸುಗಂಧಗಳು ಪಾನೀಯಗಳ ಮೂಲದ್ರವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಮೊದಲೇ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಬಿಯರ್‌ ಮತ್ತು ವೈನ್‌ಗಳು‌ ಹುಳಿಯುವಿಕೆಯ ಮೊದಲು ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಮದ್ಯ ಸಾರಗಳು ಮೊದಲು, ಭಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವಾಗ ಅಥವಾ ನಂತರ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಓಕ್‌ ಪೀಪಾಯಿಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಥವಾ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಓಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ತಿಂಗಳು ಅಥವಾ ವರ್ಷಗಟ್ಟಲೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಬ್ರಾಂಡಿನ ಮದ್ಯ ಸಾರಗಳನ್ನು ಬಾಟಲಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬುವಾಗ ಹಣ್ಣಿನ ಅಥವಾ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಉಪಯೋಗಗಳು== ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಜನರು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟದ ವೇಳೆ ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯ ಊಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಗಿಂತ ಮೊದಲು ಸೇವಿಸಿದ ಊಟವು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವನೆಯ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ <ref name="FoodElimination" /> ಮತ್ತು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ನ ಹೊರಹೋಗುವ ಪ್ರಮಾಣವು ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ‌. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಹೊರಹಾಕುವ ಪ್ರಮಾಣವು ಸೇವಿಸಿದ ಆಹಾರವನ್ನವಲಂಬಿಸಿರುವಂತೆ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ. ಆಹಾರವು ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ನ್ನು ಜೀರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಚಯಾಪಚಯ ಕಿಣ್ವಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಯಕೃತ್ತಿನಲ್ಲಿ ರಕ್ತ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="FoodElimination">{{Cite journal |author=Ramchandani VA, Kwo PY, Li TK |title=Effect of food and food composition on alcohol elimination rates in healthy men and women |journal=J Clin Pharmacol |volume=41 |issue=12 |pages=1345–50 |year=2001 |month=December |pmid=11762562 |doi=10.1177/00912700122012814 |url=http://www.niaaa.nih.gov/NR/rdonlyres/022F3832-2071-409B-BFC8-BF7C272F24AE/0/2001Effectoffoodandfoodcomposition.pdf |access-date=2010-11-12 |archive-date=2009-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090719024907/http://www.niaaa.nih.gov/NR/rdonlyres/022F3832-2071-409B-BFC8-BF7C272F24AE/0/2001Effectoffoodandfoodcomposition.pdf |url-status=dead }}</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ಸಂದರ್ಭ ಮತ್ತು ಸಮಯದಲ್ಲಿ (ಅದೆಂದರೆ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿನ]] ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ) ನೀರಿನಿಂದ ಹರಡಬಹುದಾದ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವಾದ ಕಾಲರಾವನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಚಿಕ್ಕ ಬಿಯರ್‌ ಮತ್ತು ಫೊ ವೈನ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಗುತಿತ್ತು. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾವನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದಾದರೂ ಪಾನೀಯದಲ್ಲಿರುವ ಇದರ ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯು ಸೀಮಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಕುದಿಯುವ ನೀರು (ಬಿಯರ್‌ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ) ಮತ್ತು ಯೀಸ್ಟ್‌ನ ಬೆಳವಣಿಗೆ (ಬಿಯರ್‌ನ ಮತ್ತು ವೈನ್‌ನ‌ ಹುಳಿಯುವಿಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ) ಹಾನಿಕಾರಕವಾದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿನ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಪ್ರಮಾಣವು ಮರದ ಅಥವಾ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟರೂ ಹಾಳಾಗದೆ ಉಳಿಯಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ವಿದೇಶಿ ಹಾಯಿಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಚಲಿಸುವ ಹಡಗುಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಆಧುನಿಕ ಸಮಯದ ಯಾನದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾದ (ಅಥವಾ ಅವಿಬಾಜ್ಯ ಅಂಗದಂತೆ) ಜಲಸಂಚಯ ಮೂಲವಾಗಿ ಸಂಗ್ರಹಸಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದರು. ತಂಪಾದ ಪಾನೀಯದಲ್ಲಿ, ಸಮಂಜಸವಾದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯವೆಂದರೆ ವೊಡ್ಕಾ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದೇಹವನ್ನು ಬಿಸಿಗೊಳಿಸುವ ಪಾನೀಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲವಾಗಿ ಬಹಳ ಬೇಗ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಇದು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ರಕ್ತನಾಳಗಳನ್ನು ಹಿಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. (ಸುತ್ತಲಿನ ನಾಳದ ಹಿಗ್ಗುವಿಕೆ). ಇದು ಒಂದು ತಪ್ಪು ತಿಳುವಳಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, "ಶಾಖ"ವು ದೇಹದ ಒಳಭಾಗದಿಂದ ಅದರ ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಶಾಖವು ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಬೇಗ ಲೀನವಾಗುತ್ತದೆ. ಲಘು ಉಷ್ಣತೆಗಿಂತ ಹಾಯಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಳವಳ ಪಡುವಂತಹ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ==ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಸೇವನೆ== [[File:Alcohol by Country.png|thumb|center|700px|ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಲೀಟರಿನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌‌ನ ತಲಾ ಸೇವನೆ(15 ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸು).<ref>[32]</ref>]] ==ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌‌ ಅನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಿರುವ ದೇಶಗಳು== ಕೆಲವು ದೇಶಗಳು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿವೆ ಅಥವಾ ಹಿಂದೆ ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದವು. ===ಭಾರತ=== [[ಭಾರತ]]ದ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ, ಉದಾ: [[ಗುಜರಾತ್]] ಮತ್ತು ಮಿಜೊರಾಮ್. ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನಗಳಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದಿನಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ''ಗಾಂಧಿ ಜಯಂತಿ'' ( [[ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ಜನ್ಮ ದಿನ) ಯನ್ನು ದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಪಾನನಿರೋಧವಿರುವ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]]ದ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಎನ್.ಟಿ ರಾಮ ರಾವ್‌ರವರು ನಿಷೇಧ ವಿಧಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಆನಂತರ ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು. ಮತದಾನದ ದಿನವನ್ನೂ ಸಹ ಪಾನ ನಿಷೇಧ ದಿನವನ್ನಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1996ರಿಂದ 1998ರ ವರೆಗೆ [[ಹರಿಯಾಣ]]ದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಅಕ್ರಮವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ ಕಳ್ಳಭಟ್ಟಿ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಜುಲೈ2009 ಘಟನೆಯ ನಂತರ ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಪಾನ ನಿಷೇಧವು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಯಿತು.<ref>[http://ibnlive.in.com/news/ftn-in-right-spirit-gujarat-must-end-prohibition/97059-3.html ಇನ್ ರೈಟ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್, ಗುಜರತ್ ಮಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಪ್ರಾಹಿಬಿಶನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090717085321/http://ibnlive.in.com/news/ftn-in-right-spirit-gujarat-must-end-prohibition/97059-3.html |date=2009-07-17 }}, ಐಬಿಎನ್ ಲೈವ್‌, 14 ಜಲೈ 2009</ref> ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಬ್ಬಗಳ/ವಿಶೇಷ-ಘಟನೆಯ ದಿನದಂದು ಪಾನ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು=== ಎರಡು ನಾರ್ಡಿಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ ([[ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]]<ref>Alko</ref>, ಮತ್ತು [[ನಾರ್ವೇ|ನಾರ್ವೆ]]<ref>[[:no:Brennevinsforbudet]]</ref>)20ನೇ ಶತಮಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌‍ನ್ನು ನಿಷೇಧಗೊಳಿಸಿದ್ದವು. ಇದು ಸಮಾಜಿಕ ಪಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಚಳುವಳಿಗಳ ಫಲವಾಗಿದೆ. ನಿಷೇಧವು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಗೆ ಮೂಲವಾಯಿತು. [[ಸ್ವೀಡನ್|ಸ್ವೀಡನ್‌]]ನಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಬಹಳವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಯಿತಾದರೂ ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ನಿಯಂತ್ರಿತ ವಿತರಣೆ ಮಾಡಲಾಯಿತಾದರೂ ನಂತರ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಡಿಲವಾಯಿತು. ನಂತರ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌‌ನ್ನು ಶನಿವಾರದಂದು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು. ನಿಷೇಧವು ಕೊನೆಗೊಂಡ ನಂತರ, ಸರ್ಕಾರವು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ವಿವರವಾದ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಂಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು. ಕೆಲವು ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಉದಾ: ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡಿನ ಸೂಪರ್‌ಮಾರ್ಕೇಟುಗಳಲ್ಲಿ 4.7% ಎಬಿವಿಯ ವರೆಗಿನ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾನೀಯಗಳ ಮಾರಾಟವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರೀ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಆಲ್ಕೊಗೆ ಮಾತ್ರ ವೈನ್‌ ಮತ್ತು ಮದ್ಯ ಸಾರಗಳನ್ನು ಮಾರಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವೀಡಿಷ್‌ನ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಬೊಲಗೆಟ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆಯ ವಿನ್‌ಮೊನೊಪೊಲೆಟ್‌ಗಳೂ ಇದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿವೆ. ===ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ=== [[File:Detroit police prohibition.jpg|thumb|left|300px|ನಿಷೇಧದ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಡೆಕ್ಟ್ರೊಯಿಟ್ ಪೋಲೀಸ್ ಗುಪ್ತ ಬಟ್ಟಿಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿರುವುದು.]] [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದಲ್ಲಿ 1920ರಿಂದ 1933ರ ವರೆಗೂ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ನಡೆದಿತ್ತು. ಈ ಕಾಲವನ್ನು ''ನಿಷೇಧಯುಗ'' ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಸಂವಿಧಾನದ 18ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಾದ್ಯಂತ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವನ್ನಾಗಿಸಿದರು. ನಿಷೇಧವು ಕಾನೂನನ್ನು ಅಗೌರವ ತೋರುವ ಅನುದ್ದಿಷ್ಟ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಅನೇಕರು ಅಕ್ರಮ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯವನ್ನು ತರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಲಾಭಕರ ವ್ಯವಹಾರವು ಅಕ್ರಮ ತಯಾರಕರನ್ನು ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಮಾರಾಟಗಾರರನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಅಪರಾಧ ಕೃತ್ಯಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ನಿಷೇಧವು ಅಪಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು ಮತ್ತು 1933ರಲ್ಲಿ 18ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ಅನೇಕ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು|ರಾಜ್ಯ]]ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರು ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ್ದರು. 18ನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳೀಯರು (ಪಾನನಿಷೇಧ ದೇಶ/ಡ್ರೈ ಕಂಟ್ರೀಸ್‌ಗಳೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ) ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಮಾರಾಟ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. {{Clear left}} ===ಇತರ ದೇಶಗಳು=== [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ನಿಷೇಧಿಸುವುದರಿಂದ, ಕೆಲವು ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾದ [[ಸೌದಿ ಅರೆಬಿಯ|ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ]], [[ಕುವೈತ್]], [[ಸುಡಾನ್]], ಮತ್ತು [[ಲಿಬ್ಯಾ]] ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳ ತಯಾರಿಕೆ, ಮಾರಾಟ, ಮತ್ತು ಸೇವನೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತವೆ. == ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಪಾನ ನಿಷೇಧ == [[File:AlcoholConsumptionSign.jpg|thumb|left|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಸೇವನೆಯ ನಿಷೇಧದ ಚಿಹ್ನೆ]] ===ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ === ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮದ್ಯಪಾನದಂತಹ ಅಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಉಳ್ಳ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಬೀದಿಯಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವುದು ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವೇ. ಆದರೆ, ನೀವು 18ವರ್ಷ ತುಂಬಿದವರಾಗಿರಬೇಕು. ಸಮಸ್ಯಾಸ್ಪದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಂದ ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವಾಹನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಕುಡಿಯಲು ಅನುಮತಿಯಿದ್ದರೂ ಕುಡಿತದ ನಂತರದ ಮಿತಿಮೀರಿದ ನಡವಳಿಕೆಯು ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದೆ. ===ಭಾರತ=== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಪಾನ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ===ಜಪಾನ್‌=== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಕೆಲವು ರಸ್ತೆಗಳು, ರೈಲುಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯತುಂಬಿದ ತೆರೆದ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಜಪಾನ್ ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿ ವೇಳೆ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಡುವ ಮಾರಾಟಗಾರ ಯಂತ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಬೆರೆತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಮಾರಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕುಡಿತವೊಂದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಅಂಶವೇ ಅಲ್ಲ. ===ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್=== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಕುಡಿತವು ನಿಷೇಧಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ತೆರೆದ ಸೀಸೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿವೆ. ===ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಂ=== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕಾರ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಕುಡಿತವು ನಿಷೇಧಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ತೆರೆದ ಸೀಸೆಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿವೆ. ===ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ=== ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಾದ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಕುಡಿಯುವುದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನಿಗೆ ವಿರೋಧ. ಅಲ್ಲದೆ, (ನೇವಾಡಾ, ಲ್ಯೂಸಿಯಾನಾ, ಮತ್ತು [[ಮಿಸೌರಿ|ಮಿಸ್ಸೌರಿ]]) ಇಂತಹ ನಿಷೇಧ ಹೇರದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು [ಕೌಂಟಿ] ಮತ್ತು ನಗರಗಳು ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಈ ಕೆಳಗಿನ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ 21ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ತುಂಬಿದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಪ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದಾಗಿದೆ. *ಸಿಟಿ ಆಫ್ [[ನ್ಯೂ ಒರ್ಲೀನ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿ *ಮಿಸ್ಸೌರಿಯ ಕನ್ಸಾಸ್ ನಗರದ ಪವರ್ ಮತ್ತು ಲೈಟ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ *ಟೆನೆಸ್ಸೀ ರಾಜ್ಯದ ಮೆಂಫಿಸ್ ನಗರದ ಬೀಲೆ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ *ಜಿಯಾರ್ಜಿಯದ ಸವನ್ನಾ *ನೆವಾಡದ ಲಾಸ್ ವೇಗಸ್ ನಗರದ ಲಾಸ್ ವೇಗಸ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ==ವಯಸ್ಸಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು== ಹೆಚ್ಚಿನ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಕುಡಿತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತ ವಯಸ್ಸನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ್ದು ಅಲ್ಕೋಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಅಪ್ರಾಪ್ತವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಷೇಧವು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುವ ವಯಸ್ಸು ಹಾಗೂ ಹೇರಲಾದ ಈ ನಿಷೇಧದ ಪ್ರಮಾಣವು ದೇಶದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ===ಅರ್ಜೈಂಟೈನಾ=== [[ಅರ್ಜೆಂಟೀನ|ಅರ್ಜೆಂಟೈನ]]ದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಕನಿಷ್ಟ ವಯಸ್ಸು 18ವರ್ಷಗಳು. ಈ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರಿಗೆ ಮದ್ಯಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟಮಾಡುವುದು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ.<ref>{{cite web| url = http://infoleg.gov.ar/infolegInternet/anexos/40000-44999/42480/norma.htm | title = Ley 24.788 | date = 1997-03-31 | accessdate = 2008-12-16}}</ref> ಆದರೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸುವುದಕ್ಕೆ ವಯಸ್ಸಿನ ನಿರ್ಬಂಧವಿಲ್ಲ. ===ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ === [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ (ಕುಡಿಯುವುದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲ) ಕನಿಷ್ಟ ವಯಸ್ಸು 18ವರ್ಷಗಳು. ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ಮತ್ತು [[ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌|ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]]‌ನಲ್ಲಿ 18ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರಿಗೆ ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಯಸ್ಸಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತನ್ನ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಬಹುದು. ಹೆತ್ತವರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದೇ ಅಥವಾ ಅವರ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಾರದೇ 18ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರಿಗೆ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಕೂಡಾ ವಿಕ್ಟೋರಿಯದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವಾಗಿದೆ. ===ಕೆನಡಾ=== [[ಕೆನಡಾ|ಕೆನಡ]]ದ ಅಲ್ಬರ್ಟ, ಮನಿಟೋಬ ಮತ್ತು [[ಕ್ವಿಬೆಕ್]]‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತ ವಯಸ್ಸು 18ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನುಳಿದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದು 19ವರ್ಷಗಳು.<ref name="icap" /> ===ಯುರೋಪ್‌=== [[ಯುರೋಪ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ಮದ್ಯಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ವಯಸ್ಸಿನ ಪರಿಮಿತಿಯು ದೇಶದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವ ವಯಸ್ಸು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 16 ರಿಂದ 18ವರ್ಷಗಳು. ಕೆಲವೊಂದು ದೇಶಗಳು ಪ್ರಬಲ ಮದ್ಯಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಮಾರುವುದರ ಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು ಹಲವು ಶ್ರೇಣಿಗಳುಳ್ಳ ರಚನಾಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. (ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಎಬಿವಿ ಯ ಶೇಕಡಾವಾರು ಪ್ರಮಾಣದ ಅಧಾರದ ಮೇಲೆ). ಉದಾಹರಣೆಗೆ, [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾ]], ಬೆಲ್ಜಿಯಂ ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ]]<ref>[http://www.regierenkapieren.de/Webs/KW/Content/DE/Artikel/2008/2008-12-05-alkohol-gewalt.html ಗೆವಾಲ್ಟ್ ಡುರ್ಚ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್]. ದೈ ಜುಂಗೆ ಸೈಟೆ ಡರ್ ಬುಂಡೆಸ್ರೆಗಿಯೆರುಂಗ್, 5 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2008 {{de icon}}. ಜುಲೈ 9 2009ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref>, [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್]], ಮತ್ತು [[ಸ್ವಿಟ್ಜರ್ಲ್ಯಾಂಡ್|ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]]‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಯರ್ ಅಥವಾ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವವರು 16ವರ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿರಬೇಕು ಮತ್ತು ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಕೊಳ್ಳಲು 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗಿರಬೇಕು. ಜರ್ಮನಿಯ ಕಾನೂನುಗಳು ಅಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಪಾನೀಯಗಳ ಮಾರಾಟಗಾರರನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ರಚಿತವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗಲ್ಲ. ಜರ್ಮನಿಯ ಕಾನೂನುಗಳು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಪಾನೀಯಗಳ ಬಳಕೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೆತ್ತವರ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕರ ಕೈಯಲ್ಲಿಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web | url = http://www.bmfsfj.de/RedaktionBMFSFJ/Abteilung5/Pdf-Anlagen/juSchGenglisch,property=pdf.pdf | format = PDF | title = Protection of Young Person Act | date = 2002-07-23 | accessdate = 2006-07-25 | archive-date = 2006-07-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20060723015611/http://www.bmfsfj.de/RedaktionBMFSFJ/Abteilung5/Pdf-Anlagen/juSchGenglisch,property=pdf.pdf | url-status = dead }}</ref> [[ಜೆಕ್ ಗಣರಾಜ್ಯ]]ದಲ್ಲಿ, ಐರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೋಲಂಡ್]] ಮತ್ತು ಸ್ಲೊವೇಕಿಯ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವ ವಯಸ್ಸು 18ವರ್ಷಗಳು. ===ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ === 2009ರ ಜುಲೈ 23ರಂದು [[ಫ್ರಾನ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಯಸ್ಸು 17 ರಿಂದ 18ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ===ಹಾಂಕಾಂಗ್ === ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ, ಮದ್ಯವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ, ಮತ್ತು ಮದ್ಯ ಸೇವಿಸುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಯಸ್ಸು 18ವರ್ಷಗಳು. ===ಭಾರತ === ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಯಸ್ಸು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗನುಗುಣವಾಗಿ 18 ರಿಂದ 25ವರ್ಷಗಳು.<ref name="icap" /> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬಾರ್ ಮತ್ತು ಪಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚನಾ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದ ವಯಸ್ಸಿನವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಪ್ರವೇಶ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಕಾನೂನನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲ ಯುವ ಸಮುದಾಯದವರು ಇಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮ ಜನ್ಮದಿನಾಚರಣೆಯ ಸಂಭ್ರಮವನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ===ಇಟಲಿ=== [[ಇಟಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟಮಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಯಸ್ಸು 16 ವರ್ಷಗಳು. ಆದರೂ, ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮದ್ಯ ಕುಡಿಯುವ ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸು 14 ವರ್ಷಗಳು. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಅಂಶವೇನೆಂದರೆ, ಈ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಅಪರೂಪಕ್ಕೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮದ್ಯಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳ ಮಾರಾಟವು ನಿಷೇಧಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇವು ಕೊಳ್ಳುಗರ ವಯಸ್ಸಿನ ಪರಿಮಿತಿಯನ್ನು ಕೇಳದೇ ಇರುವಂತಹ ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನಸಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಪರ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಮಾರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟಮಾಡುವಂತೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಮಾರಲು ಪರವಾನಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ===ಜಪಾನ್‌=== [[ಜಪಾನ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಯಸ್ಸು 20 ವರ್ಷಗಳು. ===ಕೊರಿಯಾ=== ಕೊರಿಯದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಯಸ್ಸು 19ವರ್ಷಗಳು. ಆದರೂ, ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣ ಪದವೀಧರರ ವಯಸ್ಸು 18ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢಶಿಕ್ಷಣ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದವರು ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವುದು ಎಲ್ಲರೂ ಒಪ್ಪತಕ್ಕ ವಿಷಯ. ===ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು=== ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ([[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]‌ನ ಹೊರತಾಗಿ) ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಯಸ್ಸು 18ವರ್ಷಗಳು, ಆದರೆ, ಈ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸುಮಾರು 20ವರ್ಷಗಳವರೆಗೂ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. [[ಐಸ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]] ಮತ್ತು [[ಸ್ವೀಡನ್]]‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವವರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವವರು 20ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿರಲೇಬೇಕು, ಆದರೂ 18-ಮತ್ತು 19-ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರು ರಾಜ್ಯಸರಕಾರ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅಂಗಡಿಗಳ ವಿನಹ ಇತರ ದಿನಸಿ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಮದ್ಯಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. [[ಫಿನ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್|ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್]]‌ ಮತ್ತು [[ನಾರ್ವೇ|ನಾರ್ವೆ]]ಯಲ್ಲಿ 22% ಎಬಿವಿ ಉಳ್ಳ ಮದ್ಯಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕು 18ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಬಲ ಮದ್ಯಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳಿಗೆ ಅದು 20ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡನ್‍ನ ಹೊಟೇಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ (ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ) 22% ಎಬಿವಿಗಿಂತ ಪ್ರಬಲತೆ ಹೊಂದಿದ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಆದೇಶಿಸಲು 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು ಮೀರಿರಬೇಕು. ====ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌==== 16 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರಿಗೆ ಮದ್ಯಯುಕ್ತ (1.2% ಎಬಿವಿಗಿಂತ ಪ್ರಭಲವಾದ) ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ.<ref>[https://www.retsinformation.dk/Forms/R0710.aspx?id=121328 LBK nr 1020 af 21 October 2008 (Danish)]</ref> ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಯಸ್ಸು 16 ವರ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಹೊಟೇಲ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುವ ವಯಸ್ಸು 18 ವರ್ಷಗಳು. ===ಪೋರ್ಚುಗಲ್=== [[ಪೋರ್ಚುಗಲ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಜನರು ಕನಿಷ್ಟ 16 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರಾಗಿರಬೇಕು. ===ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್=== [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್‍ನ]]ಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಕುಡಿಯಲು ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸು 5 ವರ್ಷಗಳು (ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ). ಪರವಾನಿಗಿ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ (ಪಬ್/ಬಾರ್/ಹೊಟೇಲ್) ಊಟದೊಂದಿಗೆ ಕುಡಿಯಲು 16 ಅಥವಾ 17 ವರ್ಷಗಳಾಗಿರಬೇಕು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ ಮತ್ತು ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಆದೇಶಿಸಬಹುದು, ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರೌಢ ವಯಸ್ಕರಿರಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ. ಪರವಾನಿಗಿ ಹೊಂದಿರದ ಅಂಗಡಿಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಸೂಪರ್‌ಮಾರ್ಕೆಟ್‍ಗಳಿಂದ ಮದ್ಯ ಖರೀದಿಸಲು ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸು 18 ವರ್ಷಗಳು. 18 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಗಡಿ ಕೆಲಸಗಾರರು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟಮಾಡಬಾರದು. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, "ಲೀಗಲ್ ಡ್ರಿಂಕಿಂಗ್ ಏಜ್-ಯುರೋಪ್" ನ್ನು ನೋಡಿ. ===ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ=== [[File:Underage consumption map 2007.gif|thumb|right|300px|ಜನವರಿ 1, 2007ರಂತೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ 18 ವರ್ಷಗಳ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಸೇವನೆಯ ವಿನಾಯಿತಿ.]] ತಮ್ಮ ಸರಕಾರದ ಹೆದ್ದಾರಿಗೆ ಬಳಸಲಾದ ನಿಧಿ ಉಪಯೋಗಿಸುವ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮದ್ಯಪಾನದ ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸನ್ನು 21 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ "ಕುಡಿತದ ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಯಿದೆ - 1984 (ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಿನಿಮಮ್ ಡ್ರಿಂಕಿಂಗ್ ಏಜ್ ಆಕ್ಟ್ - 1984)" ಯು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ತಕ್ಷಣ ಮದ್ಯವನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಮತ್ತು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಕನಿಷ್ಟ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ವಯಸ್ಸು ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ 21ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 17 ರಾಜ್ಯಗಳು (ಅರ್ಕನ್ಸಾಸ್, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ]], ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್, [[ಫ್ಲಾರಿಡ|ಫ್ಲೋರಿಡ]], ಕೆಂಟಕಿ, [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್|ಮೆರಿಲ್ಯಾಂಡ್]], ಮಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್, ಮಿಸ್ಸಿಸ್ಸಿಪ್ಪಿ, [[ಮಿಸೌರಿ|ಮಿಸ್ಸೌರಿ]], ನೆವಾಡ, ನ್ಯೂ ಹ್ಯಾಂಪ್‍ಶಯರ್, ನ್ಯೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೋ, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್]], [[ಒಕ್ಲಹೋಮ|ಒಕ್ಲಹಾಮ]], ರೋಡ್‍ಐಲ್ಯಾಂಡ್, ಸೌತ್ ಕೆರೊಲಿನ ಮತ್ತು [[ವಯೋಮಿಂಗ್]]) ಮತ್ತು ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಆಫ್ ಕೊಲಂಬಿಯ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರು ಮದ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಕಾನುನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿವೆ. ಆದರೆ, ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರು ಮದ್ಯವನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿಲ್ಲ. ಹದಿಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳು ([[ಅಲಾಸ್ಕ|ಅಲಸ್ಕ]], ಕೊಲರೇಡೊ, ಡೆಲವೇರ್, ಇಲಿನಾಯ್, ಲುಯಿಸಿಯಾನ,ಮೈನ್ ಮಿನ್ನೆಸೊಟ, [[ಮಿಸೌರಿ|ಮಿಸ್ಸೌರಿ]], ಮೊಂಟಾನ, ಒಹಯೊ, [[ಆರೆಗನ್|ಒರಿಗನ್]], ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಮತ್ತು [[ವಿಸ್ಕೊನ್‌ಸಿನ್|ವಿಸ್ಕೋನ್‍ಸನ್]]) ಅಪ್ರಾಪ್ತವಯಸ್ಕರು, ತಮ್ಮ ಹೆತ್ತವರಿಂದ ಅಥವಾ, ಹೆತ್ತವರಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಮದ್ಯಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ತನ್ನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ. 21 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಕೆಳಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಆರೋಗ್ಯದ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ತಮ್ಮ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿವೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಪ್ಯೂರ್ಟೋ ರಿಕೊ, ಮದ್ಯಪಾನ ಮಾಡುವ ಕನಿಷ್ಠ ವಯಸ್ಸನ್ನು 18 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿದೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಕಾನೂನುಗಳು 21ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಜನರು ಯಾವುದೇ ವಿಧದ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್‌ನ್ನು ತಮ್ಮ ದೇಶದೊಳಗೆ ತರುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.cbp.gov/xp/cgov/travel/vacation/kbyg/ |title=Know Before You Go |publisher=Cbp.gov |date= |accessdate=2010-10-18 |archive-date=2010-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101007204857/http://www.cbp.gov/xp/cgov/travel/vacation/kbyg/ |url-status=dead }}</ref> ==ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ಹೇರಿದ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು== ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಪಾನೀಯಗಳ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಸರಕಾರದಿಂದ ಪರವಾನಿಗಿ ಪಡೆದಿರಬೇಕು ಹಾಗೂ ಈ ಪಾನೀಯಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಗದಿತ [[ತೆರಿಗೆ|ಸುಂಕ]] ವಿಧಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸುವಂತೆ, ಯಾವುದೇ ಪರವಾನಿಗಿಯಿಲ್ಲದೇ, ತೆರಿಗೆರಹಿತವಾಗಿ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ತಯಾರಾಗುತ್ತವೆ. ===ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌=== ವೈನ್ ಮತ್ತು ಬಿಯರ್‌ಗಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ತಯಾರಿಸುವುದು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್‌‍‌ಗಳ ಬಟ್ಟಿಯಿಳಿಸುವಿಕೆಯು ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವೇ ಆದರೂ ಇದಕ್ಕೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾರಲ್ಪಡುವ ಸ್ಪಿರಿಟ್‌ನಷ್ಟೇ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಬೇಕಾದುದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಈ ತಯಾರಿಕೆ ಅಪರೂಪ. ಡಾನಿಶ್ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ತೆರಿಗೆಗಳು ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆಗಳಲ್ಲಿನ ತೆರಿಗೆಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಇತರ ಯುರೋಪಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ತೆರಿಗೆಗಿಂತ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ===ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌=== ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಸ್ಪಿರಿ‍ಟ್‌‌ನೊಂದಿಗೆ ಇತರ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಮದ್ಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಕಾನೂನು ಸಮ್ಮತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್]] ಕೂಡಾ ಒಂದು. ಉತ್ಪಾದಿತ ಪಾನೀಯಗಳು ಪರವಾನಿಗಿ ಪಡೆದಿರಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಇದಕ್ಕೆ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಬಹುದಾದ ಬಟ್ಟಿಯಿಳಿಸುವ ಯಂತ್ರವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿತು. ===ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್=== [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಂ]]ನಲ್ಲಿ ಕಸ್ಟಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಕ್ಸೈಸ್ ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆಗಳು ಬಟ್ಟಿಯಿಳಿಸುವ ಪರವಾನಿಗಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ. ===ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ=== ಬಟ್ಟಿಯಿಳಿಸಿದ ಪಾನೀಯಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸರಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟು ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ಕೂಡಾ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.ttb.gov/faqs/genalcohol.shtml |title=TTBGov General Alcohol FAQs |publisher=Ttb.gov |date= |accessdate=2010-02-11 |archive-date=2010-01-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100104073929/http://www.ttb.gov/faqs/genalcohol.shtml |url-status=dead }}</ref> ಮದ್ಯ, ತಂಬಾಕು, ಫಿರಂಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಪೋಟಕಗಳ ಇಲಾಖೆ, ಹಾಗೂ ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ತಂಬಾಕು ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರ ಇಲಾಖೆಗಳು (ಹಿಂದೆ ಇವುಗಳು ಒಂದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು ಮದ್ಯ, ತಂಬಾಕು ಮತ್ತು ಫಿರಂಗಿಗಳ ಇಲಾಖೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು.) ಮದ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು. ಎಲ್ಲಾ ಮದ್ಯಯುಕ್ತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವಾಗ (ಪ್ಯಾಕಿಂಗ್) ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ವೈದ್ಯಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ದೃಢೀಕರಿಸಿದ ಆರೋಗ್ಯದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಹೆಚ್ಚಿನ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು|ಅಮೇರಿಕನ್ ರಾಜ್ಯ]]ಗಳಲ್ಲಿ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಬ್ಬ ಪ್ರೌಢ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸುಮಾರು 100 ಗ್ಯಾಲನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಬಿಯರ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಬಹುದು (ಆದರೆ, ಮಾರಾಟಕ್ಕಲ್ಲ). ಆದರೆ, ಇದು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ, ಒಂದು ಮನೆಗೆ 200ಗ್ಯಾಲನ್‌ ಮೀರಬಾರದು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ (ಅಂದರೆ, ಪರವಾನಿಗಿರಹಿತ) ಲಿಕರ್‌ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ "ಮೂನ್‌ಶೈನಿಂಗ್" ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಕ್ರಮ ತಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ತಯಾರಾಗುವ ಲಿಕ್ಕರ್‌ಗಳು( "ವೈಟ್ ಲೈಟ್‌ನಿಂಗ್ ಎಂದೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಹೊಸದಾಗಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶೇಕಡಾವಾರು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ==ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು== ===ಕೆನಡಾ=== ಕೆನಡದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಮಾರಾಟವು ಸರಕಾರದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಓಂಟಾರಿಯೋದ ಲಿಕ್ಕರ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಬೋರ್ಡ್ ಮತ್ತು [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ದ ಲಿಕ್ಕರ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಬ್ಯೂಷನ್ ಶಾಖೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳು. ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟದ ಮೇಲಿನ ಸರಕಾರದ ನಿರ್ಬಂಧ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯು ಕೆನಡದಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲು 1920ರಲ್ಲಿ "ಡ್ರೈ" ಮತ್ತು "ವೆಟ್ಸ್" ಮಧ್ಯೆ ನಡೆದ ಒಪ್ಪಂದದ ತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಸರಕಾರದ ಈ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದಿಂದ ಹೊರಬಂದಿವೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಅಧೀನಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಲಿಕ್ಕರ್ ಅಂಗಡಿಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು [[ಕ್ವಿಬೆಕ್|ಕ್ವಿಬೆಕ್‌]]ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮದ್ಯ ಮತ್ತು ಲಿಕ್ಕರ್‌ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ತಕರ ''ಮಾರಾಟ ಮಳಿಗೆ'' ಮತ್ತು ದಿನಸಿ ಅಂಗಡಿಗಳಿಂದ ಖರೀದಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕೆನಡವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಮೇಲೆ ಅಧಿಕ ವಾಣಿಜ್ಯ ತೆರಿಗೆ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ತೆರಿಗೆಗಳು ಸರಕಾರದ ಆದಾಯದ ಮುಖ್ಯ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕುಡಿತವನ್ನು ನಿರ್ಭೀತಗೊಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಮಾರಾಟದ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ ಆಲ್ಬರ್ಟದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಾರ್ ಮತ್ತು ಪಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಜಾವಿನ ಒಂದು ಗಂಟೆಯ ನಂತರದ "ಸಂತೋಷದ ಸಮಯ" ("ಹ್ಯಾಪಿ ಅವರ್")ದ ಮೇಲಿನ ನಿರ್ಬಂಧ, ಕನಿಷ್ಠ ಬೆಲೆ, ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಖರೀದಿಸಬಹುದಾದ ಪಾನೀಯದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಪರಿಮಿತಿ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸೇರಿವೆ.<ref>''ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌''. [http://www.canada.com/calgaryherald/story.html?id=bf763dd3-bef3-489f-a547-f3ceb8081998 "ಲಾಸ್ಟ್ ಕಾಲ್ ಫಾರ್ ಹ್ಯಾಪಿ ಅವರ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121109051508/http://www.canada.com/calgaryherald/story.html?id=bf763dd3-bef3-489f-a547-f3ceb8081998 |date=2012-11-09 }}. ''ಕ್ಯಾಲ್ಗರಿ ಹೆರಾಲ್ಡ್‌'', ಆಗಸ್ಟ್‌ 1, 2008. ಜುಲೈ 9 2009ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ===ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ದೇಶಗಳು=== [[ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌|ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್]]‌ನ ಹೊರತಾದ ನಾರ್ಡಿಕ್‌ನ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಲಿಕ್ಕರ್ ಮಾರಾಟದ ಮೇಲೆ ಸರಕಾರವು ಸಂಪೂರ್ಣ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ಬೊಲಗೆಟ್, ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಮೊನೊಪೊಲೆಟ್, ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಕೋ, ಐಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಿನ್‌ಬ್ಯೂ ಮತ್ತು ಫಾರ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ರುಸ್‌ಡ್ರೆಕ್ಕಸೊಲ ಲಾಂಡ್‌ಸಿನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದು 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ಫಾಲುನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದುದು. ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವುದು ಈ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಎಂದು ಈ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸರಕಾರಗಳು ಹೇಳಿವೆ. ನಾರ್ಡಿಕ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಾನಕೇಳಿ (ಮದ್ಯಪಾನ ಕೂಟ, ಬಿಂಜ್) ಒಂದು ಪುರಾತನ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಗಳು ಉತ್ತಮ ಯಶಸ್ಸನ್ನೇ ಕಂಡಿದ್ದು, [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೊಪಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್]]‌ಗೆ ಸೇರಿದ ನಂತರ ಇಯು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಂದ ಆಮದಾಗುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಥವಾ ಅಕ್ರಮ ಲಿಕ್ಕರ್‌ನ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ಇದಕ್ಕೆ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಮಿತಿಮೀರಿದ ಮದ್ಯ ಸೇವನೆಯ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ಈ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವು ತನ್ನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ರಾಜ್ಯಸರಕಾರದ ನಿರ್ವಹಣೆಯಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುವ ಈ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಲೇ ಇವೆ. ====ನಾರ್ವೆ==== ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ 4.74% ಅಥವಾ ಇದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಹೊಂದಿರುವ ಬಿಯರ್‌ಗಳನ್ನು ದಿನಸಿ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರುವುದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪ್ರಬಲವಾದ ಬಿಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪಿರಿಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸರಕಾರದ ಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಮಾರಾಟಗಾರರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಖರೀದಿಸಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಾ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಪರವಾನಿಗಿ ಹೊಂದಿದ ಬಾರ್ ಮತ್ತು ಹೊಟೇಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಖರೀದಿಸಬಹುದಾಗಿದ್ದು ಇವನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಳಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ನಾರ್ವೆಯು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅದರಲ್ಲೂ, ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಮೇಲೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅಧಿಕಪ್ರಮಾಣದ ತೆರಿಗೆ ವಿಧಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ತೆರಿಗೆಯು ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾನು, ಸರಂಜಾಮು ಮತ್ತು ಇತರ ಸೇವೆಗಳ ಮೇಲೆ 25% ವ್ಯಾಟ್ ತೆರಿಗೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 700 ಮಿಲಿಲೀಟರ್ ಎಬ್‌ಸಾಲ್ಟ್ ವೋಡ್ಕವು ಈಗ 275ಎನ್‌ಒಕೆ ಬೆಲೆಯದ್ದಾಗಿದ್ದು 54 [[ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಡಾಲರ್|ಯುಎಸ್ ಡಾಲರ್]]‌ಗೆ ಮಾರಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ====ಸ್ವೀಡನ್‌‌==== ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಹೊಂದಿರುವ ಬಿಯರ್ (''ಫೋಲ್‌ಕೋಲ್'', ಭಾರದಲ್ಲಿ 2.25% ರಿಂದ 3.5% ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್‌ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ) ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ 18 ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಮಾರಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಹೊಂದಿರುವ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು 20ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು ಮಾತ್ರ ಸರಕಾರದಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಮಾರಾಟಗಾರರರಿಂದ ಅಥವಾ 18 ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು ಇತರ ಪರವಾನಿಗಿ ಹೊಂದಿದ ಬಾರ್, ಹೊಟೇಲ್‌ಗಳಿಂದಲೇ ಖರೀದಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಪರವಾನಿಗಿ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಖರೀದಿಸಿದ ಈ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಉಳ್ಳ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಅವೇ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಬೇಕಾಗಿದ್ದು, ಬೇರೆ ಕಡೆ ಖರೀದಿಸಿದ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ===ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ=== [[File:Michigan liquor license suspended.jpg|thumb|left|300px|ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯವನ್ನು ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮಿಚಿಗನ್‌ನ ಮಳಗೆಯನ್ನು ಎರಡು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಅಮಾನತ್ತುಗೊಳಿಸಿರುವುದು.]] [[File:Open container map 2006.gif|thumb|left|400px|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2007ರಲ್ಲಿನ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವಾರು ಒಪನ್ ಕಂಟೈರ್ ಕಾನೂನಿನ ನಕ್ಷೆ]]ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯ ಮಾರಾಟವು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯದೊಳಗಡೆಯು ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ ಕೌಂಟೀಸ್ ಅಥವಾ ಪಾದ್ರಿಯಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾನೂನು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಮಾರಾಟವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಕೌಂಟಿಯನ್ನು ಡ್ರೈ ಕೌಂಟಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಲ್ಯೂ ಕಾನೂನು ಮೂಲಕ ಭಾನುವಾರ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಹೊಂದಿರುವುದು ಇತರೆ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ನಿರ್ಬಂಧದಂತೆ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ನೇವಾಡಾ, ಲ್ಯೂಸಿಯಾನಾ, [[ಮಿಸೌರಿ|ಮಿಸ್ಸೌರಿ]], ಮತ್ತು ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‍ನಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ಹಲವಾರು ಉದಾರವಾದ ಕಾನೂನುಗಳಿವೆ, ಆದರೆ ಕಾನ್ಸಾಸ್ ಮತ್ತು [[ಒಕ್ಲಹೋಮ|ಓಕ್ಲಹಾಮಾ]] ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಂತೆ ತುಂಬಾ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಕಾನೂನುಗಳಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ನಾರ್ತ್ ಕೆರೋಲಿನಾದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ರಿಟೇಲ್ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಯರ್‌ ಮತ್ತು ವೈನ್‌‍ಗಳನ್ನು ಖರೀದಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ ಮದ್ಯಸಾರಗಳು ರಾಜ್ಯದ ಎಬಿಸಿ (ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಪಾನೀಯ ಅಧಿಕಾರ) ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. [[ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್|ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್‌]]ನಲ್ಲಿ, ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ ಮದ್ಯಸಾರಗಳು ಮದ್ಯದಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ, ಮೊಂಟೊಮೇರಿ ಕೌಂಟಿ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕೌಂಟಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ಯವನ್ನು ಕೇವಲ ಮದ್ಯದಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮಾರಾಟವಾಗುವುವಂತೆ ಅಪ್ಪಣೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಹತ್ತೊಂಭತ್ತು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟದ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯವು ಏಕಸಾಮ್ಯ ಹೊಂದಿದೆ. ಎಲ್ಲಿ ಮದ್ಯ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ನೇವಾಡಾ, [[ಮಿಸೌರಿ|ಮಿಸ್ಸೌರಿ]], ಮತ್ತು ಲ್ಯೂಸಿಯಾನಾ, ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಾನೂನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಿಲ್ಲ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮೂರು ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಕರು ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತಿಲ್ಲ, ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬೇಕು. ಇವರು ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬೇಕು. ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವ ಪಬ್‌ಗಳು (ಪಬ್‌ಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಬಿಯರ್ ತಯಾರಿಸುತ್ತವೆ) ಮತ್ತು ವೈನ್ ಸ್ಥಾವರಗಳಿಗೆ ಮೂರು ಶ್ರೇಣಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇವರು ನೇರವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು. ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ವಾಹನಗಳೊಳಗೆ ತೆರೆದ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸಾಗಿಸಲು ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳು ಅನುಮತಿ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. 1999ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಾದ ಟ್ವೆಂಟಿ ಫಸ್ಟ್ ಸೆಂಚುರಿ ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಪೋರ್ಟ್ ಇಕ್ವಿಟಿ ಆ್ಯಕ್ಟ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ ಚಲಿಸುತ್ತಿರುವ ವಾಹನಗಳೊಳಗೆ ತೆರೆದ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸಾಗಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸದಿದ್ದರೇ, ಪ್ರತಿ ವರ್ಷದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಯೋಜನೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಇದರ ಸಂಯುಕ್ತ ಹೆದ್ದಾರಿ ನಿಧಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಬಹುದು. ನವೆಂಬರ್, 2007ರ ಪ್ರಕಾರ, (ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ) ರಾಜ್ಯ ಮಾತ್ರ ವಾಹನ ಚಾಲಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಚಾಲಕನಿಗೆ (0.08%ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ) ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ, (ಅರ್ಕಾನ್ಸಾಸ್, ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್, ದಿಲಾವರ್, ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ, [[ಮಿಸೌರಿ|ಮಿಸ್ಸೌರಿ]], [[ವರ್ಜೀನಿಯ|ವರ್ಜೀನಿಯಾ]], ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ವರ್ಜೀನಿಯಾ) ಈ ಏಳು ರಾಜ್ಯಗಳು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ವಾಹನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿವೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೊಲರಾಡೊ, ಕನ್ಸಾಸ್, ಮಿನ್ನೆಸೊಟಾ, [[ಒಕ್ಲಹೋಮ|ಓಕ್ಲಹಾಮಾ]], ಮತ್ತು [[ಯೂಟ|ಉತಾಹ್]] ಈ ಐದು ರಾಜ್ಯಗಳು ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನಿಲ ಸ್ಟೇಷನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಯರ್‌ 3.2%ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬಹುದು. ಈ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮದ್ಯದಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಪಾನೀಯ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಒಕ್ಲಹೋಮ]]ದಲ್ಲಿ ಮದ್ಯದಂಗಡಿಗಳು 3.2%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಅಂಶ ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ ಪಾನೀಯಗಳನ್ನು ತಂಪುಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ‌. [[ಮಿಸೌರಿ|ಮಿಸ್ಸೌರಿ]] ಕೂಡ 3.2% ಬಿಯರ್‌ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದರ ಉದಾರವಾದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಕಾನೂನು (ಇತರೆ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ) ಈ ರೀತಿಯ ಬಿಯರ್ ತಯಾರಿಸಲು ಅನುಮತಿಸುವುದು ತುಂಬಾ ಅಪರೂಪ. ==ವಾಹನ ಚಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಪಾನ ಕಾನೂನು== ಕುಡಿದು ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳು ಕಾನೂನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಾಗ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮಾಣದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಅಂಶವಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ನಿಂದ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿದ್ದರೇ ಈ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಕಾನೂನು ಭಂಗ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಿರುವ ದಂಡನೆಗಳು: ದಂಡ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ವಾಹನ ಚಾಲನೆಯ ಪರವಾನಿಗೆ ರದ್ದು ಮಾಡುವುದು, ಮತ್ತು ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ. ಕುಡಿದು ತೇಲುವುದು, ಕುಡಿದು ಸೈಕಲ್ ಚಲಾಯಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ರೋಲರ್‌ಬ್ಲಾಡಿಂಗ್ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕೂಡ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಅಂಶವು 0.0% ರಿಂದ 0.08% ಇದ್ದರೇ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ (eight hundredths of one percent). ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ವಾಹನದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಬೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ತೆರೆದ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯ ಸಾಗಿಸುವುದು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ. ==ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಸೇವನೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು== ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ನ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು‌ ಮತ್ತು ಬರುವುದು ಮತ್ತು [[ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ]]. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಬಳಕೆಯ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಜಠರದ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು [[ಮದ್ಯದ ಗೀಳು]] (ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವುದು). ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಮೆದುಳಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿ ತೊದಲುತ್ತ ಮಾತನಾಡುವುದು, ಮುಜುಗರ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ನಿಧಾನ ಮಾಡುವುದು ಈ ಎಲ್ಲಾ ತೊಂದರೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಇನ್ಸುಲಿನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗಲು ಪ್ರಚೋದನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಗ್ಲುಕೋಸ್ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ|ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯಂಶ]]ವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮುಂಗೋಪ ಉಂಟಾಗುವುದು ([[ಮಧುಮೇಹ|ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆಯವರು]]) ಮತ್ತು ಸಾವಿಗೂ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ನಿಂದಾಗಿ ಸಾವು ಬರಬಹುದು.‌ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ರಕ್ತದಲ್ಲಿರುವ.45%ದಷ್ಟು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಅಂಶದಲ್ಲಿರುವ LD50ಯಿಂದಾಗಿ ಸಾವು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದರೆ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ.45% ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ‌ಪ್ರಮಾಣ ಇದ್ದಾಗ ಪ್ರಯೋಗಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿದ 50%ರಷ್ಟು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮರಣ ಹೊಂದಿವೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಸೇವನೆ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಆರರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಮತ್ತು ಬರುವುದುರಿಂದ (0.08%) ವಾಂತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಜ್ಞೆ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಬೇಗ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="psychopharm">ಮೆಯರ್, ಜೆರಲ್ಡ್ ಎಸ್. ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಲಿಂಡ ಎಫ್. ಕ್ವೆಂಜರ್. ಸಕೊಫಾರ್ಮಾಕಾಲಜಿ: ಡ್ರಗ್ಸ್, ದ ಬ್ರೈನ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್. ಸಿನುರ್ ಅಸ್ಸೋಸಿಯೇಟ್ಸ್, ಇನ್ಕ್ಲೂಡಿಂಗ್: ಸುಂದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಮಸ್ಸಚುಸೆಟ್ಸ್. 2005. ಪುಟ 228.</ref> ಕಾಯಂ ಆಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಮದ್ಯ ಸೇವಿಸುವ ಕುಡುಕರಲ್ಲಿ.40%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಾಗಲು ಅವರು ಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿಯೇ ಇರಬಹುದು ಆದರೆ ಈ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರವಾದ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಬಹುದು. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಸೇವನೆಯು ಮಸ್ತಿಷ್ಕನಿಮ್ನಾಂಗ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗದ ಪಿಟ್ಯೂಟರಿ ಗ್ರಂಥಿಯಿಂದ ವ್ಯಾಸೊಪ್ರೆಷನ್ (ಒಂದು ಪಿಟ್ಯೂಟರಿ ಹಾರ್ಮೋನು (ಎಡಿಎಚ್)) ಎಂಬ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗದ ಹಾಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವನೆಯಿಂದಾಗಿ ತೀವ್ರವಾದ [[ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ]] ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ವಾಂತಿ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾದ ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಆಲಸ್ಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ==ಮದ್ಯದ ಗೀಳು== [[ಮದ್ಯದ ಗೀಳು|ಮದ್ಯದ ಗೀಳಿನ]] ಪ್ರವೃತ್ತಿಗೆ ಬಹುಶಃ ವಂಶವಾಹಿನಿ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವನೆಯ ಕುರಿತಾದ ಇಚ್ಚೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವನು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಜೀವರಾಸಾಯನಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರೆಯೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಇದು ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚಿತವಾಗುತ್ತಿರುವ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಮದ್ಯದ ಗೀಳು ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಗಂಬೀರವಾದ ಥಯಾಮಿನ್(ವಿಟಮಿನ್ B1) ಕೊರತೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಹಾಗೆಯೇ ಫೊಲೇಟ್ (ವಿಟಮಿನ್ Bc), ರಿಬೊಫ್ಲೇವಿನ್(ವಿಟಮಿನ್ B2), ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ<sub>6</sub>, [[ಸೆಲೆನಿಯಮ್|ಸೆಲೀನಿಯಂ]] ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದ ಕೊರ್ಸಾಕೋಫ್ಸ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. [[ಮದ್ಯದ ಗೀಳು]] ವೆರ್ನಿಕಲ್-ಕೊರ್ಸಾಕೋಫ್ಸ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಥಯಾಮಿನ್ (ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ<sub>1</sub>) ಕೊರತೆ.<ref name="Oscar-Berman2003">{{Cite journal|author=Oscar-Berman M, Marinkovic K |title=Alcoholism and the brain: an overview |journal=Alcohol Res Health |volume=27 |issue=2 |pages=125–33 |year=2003 |pmid=15303622 |doi= |url=}}[http://pubs.niaaa.nih.gov/publications/arh27-2/125-133.htm ಮುಕ್ತ ಸಂಪೂರ್ಣ-ಪಠ್ಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100704191227/http://pubs.niaaa.nih.gov/publications/arh27-2/125-133.htm |date=2010-07-04 }}.</ref> ಮದ್ಯದ ಗೀಳಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಸ್ನಾಯು ಸೆಳೆತ, ಹೊಟ್ಟೆ ತೊಳಸುವಿಕೆ, ಹಸಿವಾಗದಿರುವುದು, ನರ ದೌರ್ಬಲ್ಯ, ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆ. ವಿಟಮಿನ್ ಡಿ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ [[ಆಸ್ಟಿಯೊಪೊರೋಸಿಸ್‌|ಅಸ್ಥಿರಂಧ್ರತೆ]] ಮತ್ತು ಮೂಳೆಮುರಿತ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ==ಹೃದಯ ಕಾಯಿಲೆ (ಹೃದ್ರೋಗ)== ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ವಾರದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾರಿ ಒಂದು ನಿಯಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವನೆ ಮಾಡಿದರೆ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವನೆ ಮಾಡದವರಿಗಿಂತ 35%ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹೃದಯಾಘಾತಕ್ಕೊಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನ ತಿಳಿಸಿದೆ, ಮತ್ತು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಕುಡಿಯುವವರು ತಮ್ಮ ಕುಡಿತದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚು ಮಾಡಿದರೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತದ ಪ್ರಮಾಣ 22%ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಎಂದು 12 ವರ್ಷ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಿ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|publisher=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/2638399.stm|title=Frequent tipple cuts heart risk|date=2008-01-09}}</ref> 40ಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಪುರುಷರು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಅಂಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ (ಅರ್ಧ ಅಥವಾ ಪೂರ್ತಿ ಒಂದು ಗ್ಲಾಸ್ ವೈನ್‌) ಪರಿಧಮನಿಯ ಹೃದಯಾಘಾತದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ, ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ರಜೋನಿವೃತ್ತಿ ಮೂಲಕ ಹೃದಯಾಘಾತದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.bhf.org.uk/keeping_your_heart_healthy/healthy_eating/alcohol_advice.aspx|publisher=[[British Heart Foundation]]|title=Alcohol and heart disease|access-date=2010-11-12|archive-date=2010-08-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100822050250/http://www.bhf.org.uk/keeping_your_heart_healthy/healthy_eating/alcohol_advice.aspx|url-status=dead}}</ref> ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿಯ ಉತ್ತಮ ಅಂಶಗಳಿಗೂ ಹೊರತಾಗಿ, ಮಹಿಳೆಯರು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಒಂದು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಾರಿ ಕುಡಿದರೆ ಹೃದಯಾಘಾತದ ಪ್ರಮಾಣ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.sciencedaily.com/releases/2007/05/070523153047.htm|title=Moderate Drinking Lowers Women's Risk Of Heart Attack|publisher=Science Daily|date=2007-05-25}}</ref> ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಬಳಸುವುದರಿಂದಾಗಿ ಪರಿಧಮನಿಯ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ಮರಣದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ದೀರ್ಘಾಯುಸ್ಸು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="klat">{{Cite journal|doi=10.2105/AJPH.85.1.16|journal=American Journal of Public Health|title=Alcohol and longevity|author=A L Klatsky and G D Friedman|publisher=American Public Health Association|url=http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1615277|date=1995-01|pmid=7832254|volume=85|issue=1|pages=16–8|pmc=1615277|access-date=2010-11-12|archive-date=2013-08-01|archive-url=https://archive.today/20130801115419/http://www.pubmedcentral.nih.gov/articlerender.fcgi?artid=1615277|url-status=dead}}</ref> ==ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ== ದೀರ್ಘಕಾಲ ಹದವಾಗಿ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಳತೆಮೀರಿದ (ಪಾನಗೋಷ್ಠಿ) ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವನೆಯಿಂದ [[ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ]] ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ; 10% ರಿಂದ 24% ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ ಉಂಟಾಗಲು ಕಾರಣ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಬಳಕೆ, ಪುರುಷರಿಗಿಂತ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{cite web|url=http://www.nhs.uk/news/2009/05may/pages/alcoholmajordementiacause.aspx|title=Alcohol 'major cause of dementia'|publisher=[[National Health Service]]|date=2008-05-11|access-date=2010-11-12|archive-date=2010-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20100115042015/http://www.nhs.uk/news/2009/05May/Pages/AlcoholMajorDementiaCause.aspx|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/society/2009/may/10/alcohol-intake-dementia-memory-loss|publisher=The Guardian|title=Binge drinking 'increases risk' of dementia|date=2009-05-10 | location=London | first=Denis | last=Campbell | accessdate=2010-04-07}}</ref> [[ಮದ್ಯದ ಗೀಳು]] ವೆರ್ನಿಕಲ್-ಕೊರ್ಸಾಕೋಫ್ಸ್ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯುವ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಥಯಾಮಿನ್ (ವಿಟಮಿನ್ ಬಿ<sub>1</sub>) ಕೊರತೆ.<ref name="Oscar-Berman2003"/> ನರಗಳ ಮೇಲೆ ತೊಂದರೆ ಉಂಟುಮಾಡುವಂತಹ ಪ್ರಭಾವವು, ಮೆದುಳಿನ ಮೇಲೆ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಪೋಷಣಾ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು ಅಲ್ಲದೆ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಬಿಡುವುದರಿಂದ ನರಗಳ ತೊಂದರೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Krystal2002" /> ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಬಳಸಿದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳ "ದೇಹದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಕೊರತೆ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಲಿಲ್ಲ", ಆದರೆ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಕೊಡದೆ ಇದ್ದರೆ ಅವುಗಳ ನರಕೋಶಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯುಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Krystal2002">ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಜೆಹೆಚ್, ಟಬಕೊಫ್ ಬಿ. (2002). [ಎಥನಾಲ್ ಅಬ್ಯೂಸ್, ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್, ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ವಿತ್‌ಡ್ರಾವಲ್: ನ್ಯೂರೊಬಯಾಲಾಜಿ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಇಂಪ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್]. ಇನ್: ನ್ಯೂರೊಸೈಫಾರ್ಮಕಾಲಜಿ: ದ ಫಿಫ್ತ್ ಜನರೇಶನ್ ಆಫ್ ಪ್ರೊಗ್ರೆಸ್. [https://www.acnp.org/Docs/G5/C100_1425-1444.pdf Free full-text] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110611092134/https://www.acnp.org/Docs/G5/C100_1425-1444.pdf |date=2011-06-11 }}.</ref> ನರಪ್ರೇಕ್ಷಕ ಗ್ಲುಟಾಮೇಟ್‌ ನಡುವೆ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರೆ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿನ (ಅಪ್‌ರೆಗ್ಯುಲೇಶನ್) ಗ್ಲುಟಾಮೇಟ್ ಗ್ರಾಹಿಗಳ ಸಂಖೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಆದರೆ ಗ್ಲುಟಾಮೇಟ್ ಗ್ರಾಹಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನ್ಯೂರೊಟಾಕ್ಸಿನ್‌ಗಳಾಗುತ್ತವೆ.<ref name="Oscar-Berman2003" /> ಅದಲ್ಲದೆ ಇನ್ನುಳಿದಂತೆ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವನೆ ಒಂದು ಚಟವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡವನು ಅದನ್ನು ತಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಬಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಲ್ಲಿ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಗಾಬಾ ಹರಿವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವುದು, ವಿದ್ಯುತ್‌ ಕಾಂತೀಯ ಕ್ಯಾಲ್ಸಿಯಂ ಹರಿವಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವಿಕೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಡೋಪಮೈನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಗೆಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಮಸ್ಯೆ ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref name="Krystal2002" /> 55 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ವಯಸ್ಸಾದ ಜನರು ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹದವಾಗಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ (ಒಂದು ಅಥವಾ ಮೂರು ಗ್ಲಾಸ್) 42%ರಷ್ಟು ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ ಬೆಳೆಯುವುದು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ಮತ್ತು 70%ರಷ್ಟು ನರದ ಬುದ್ಧಿಮಾಂದ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು.<ref name="olddementia">{{Cite news|publisher=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/1780130.stm|date=2002-01-25|title=Alcohol 'could reduce dementia risk'}}</ref> ಮೆದುಳಿನ ಹಿಪೊಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅಸೆಟೈಕೊಲೈನ್ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಲು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಪ್ರಚೋದಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="olddementia" /> ==ಕ್ಯಾನ್ಸರ್== ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವನೆಯು ಬಾಯಿ ಹುಣ್ಣು/ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಗಂಟಲು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಅನ್ನನಾಳದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ದನಿ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಸ್ತನ/ಎದೆಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಕರುಳಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್, ಕಿಡ್ನಿ/ಯಕೃತ್ತಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಖಾಯಿಲೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="cancer1">{{cite web|title=Alcohol and cancer|url=http://info.cancerresearchuk.org/healthyliving/alcohol/|publisher=[[Cancer Research UK]]}}</ref> ಅತಿಯಾದ ಕುಡಿತ ಯಕೃತ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="cancer1" /> ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ 3 ಗುಟುಕು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ (ಒಂದು ಪಿಂಟ್ ತುಂಬಿದ ಅಥವಾ ವೈನ್ ತುಂಬಿದ ದೊಡ್ಡ ಬಟ್ಟಲು) ಸೇವನೆಯಿಂದಲೂ ಸಹ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="cancer1" /> ಒಂದು ಜಾಗತಿಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ಶೇ 3.6 ರಷ್ಟು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತರು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಸೇವನೆಯಿಂದಲೆ ಈ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗಿದ್ದು 3.5 ಶೇಕಡವಾರು ಜನರ ಮರಣೊತ್ತರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಇದು ತಿಳಿದು ಬಂದಿದೆ.<ref name="abramson" /> [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುಕೆ]] ಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿಶತ 6 ಜನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಣದಿಂದ ಮೃತಪಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ (ಪ್ರತಿವರ್ಷ 9000 ಜನ).<ref name="cancer1" /> ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಪುರುಷರಿಬ್ಬರೂ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವೂ 2 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಸೇವನೆಗೆ ಒಳಗಾದಲ್ಲಿ ಗಂಟಲು ಕ್ಯಾನರ್‌ ಶೇ 22 ರಷ್ಟು ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.medicalnewstoday.com/articles/140882.php|title=Alcohol Consumption May Increase Pancreatic Cancer Risk|publisher=Medical News Today|date=2009-03-04|access-date=2010-11-12|archive-date=2010-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20101031010606/http://www.medicalnewstoday.com/articles/140882.php|url-status=dead}}</ref> ದಿನ ನಿತ್ಯದ ಮಿತ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಸೇವನೆಯಿಂದಲೂ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಮೇಲಿನ ಭಾಗದ ಜೀರ್ಣ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮಾರ್ಗ, ದೊಡ್ಡ ಕರುಳಿನ ಕೆಳ ತುದಿ, ಕಿಡ್ನಿ, ಸ್ತನದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://professional.cancerconsultants.com/oncology_main_news.aspx?id=43299|title=Moderate Alcohol Consumption Increases Risk of Cancer in Women|date=2009-03-10}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.medicalnewstoday.com/articles/140882.php |title=Alcohol Consumption May Increase Pancreatic Cancer Risk |publisher=Medicalnewstoday.com |date= |accessdate=2010-02-11 |archive-date=2010-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101031010606/http://www.medicalnewstoday.com/articles/140882.php |url-status=dead }}</ref>. ರೆಡ್ ವೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮಾಣದ ರಿಸ್ವೆರಟ್ರಾಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗ ನಿರೋಧಕವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಾದರೂ, ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ ರೆಡ್ ವೈನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಮಾನವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿದ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://info.cancerresearchuk.org/healthyliving/alcohol/benefits/|title=Can alcohol be good for you?|publisher=[[Cancer Research UK]]|access-date=2010-11-12|archive-date=2011-01-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20110104211054/http://info.cancerresearchuk.org/healthyliving/alcohol/benefits/|url-status=dead}}</ref> ==ಮಧುಮೇಹ== ವಯಸ್ಸಾದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ನಿಯಮಿತ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವನೆಯಿಂದ ಅವರ [[ರಕ್ತದಲ್ಲಿನ ಸಕ್ಕರೆ|ರಕ್ತದಲ್ಲಿರುವ ಗ್ಲೂಕೊಸ್]] ಪ್ರಮಾಣ ಕಮ್ಮಿಯಾಗಬಲ್ಲದು.<ref name="diabetes">{{Cite news|publisher=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/1988884.stm|title=Alcohol may prevent diabetes|date=2002-05-15}}</ref> ಸಂಶೋಧಕರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಂತೆ ಈ ಅಧ್ಯಯನ ಶುದ್ಧ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯದೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸಕ್ಕರೆ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ಈ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬಹುದು.<ref name="diabetes" /> ಸಕ್ಕರೆ ಕಾಯಿಲೆಯುಳ್ಳವರು ಸಿಹಿ ವೈನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮದ್ಯ ಸೇವಿಸುವುದನ್ನು ಕಡಿತಗೊಳಿಸಿವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು.<ref>{{cite web|url=http://www.netdoctor.co.uk/ate/diabetes/201565.html|publisher=Net Doctor|author=Dr Roger Henderson, GP|date=2006-01-17|title=Alcohol and diabetes|access-date=2010-11-12|archive-date=2011-08-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20110825150423/http://www.netdoctor.co.uk/ate/diabetes/201565.html|url-status=dead}}</ref> ==ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು== ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಂತೆ ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯಲ್ಲೆ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಸೇವಿಸದ ಮಂದಿ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸೇವಿಸುವ ಜನರಿಗಿಂತಲೂ 2.36 ಗಳಷ್ಟು ಬಾರಿಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ. ಅತಿಯಾಗಿ ಕುಡಿಯುವ ಜನರು ಮಿತ ಪಾನಿಯರಿಗಿಂತ 2.88 ಬಾರಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref>{{Cite journal|url=http://stroke.ahajournals.org/cgi/content/abstract/strokeaha;24 October 1473|title=Alcohol and stroke. A case-control study of drinking habits past and present|author=H Rodgers, PD Aitken, JM French, RH Curless, D Bates and OF James|publisher=AHA Journals|journal=Stroke|volume=24|pages=1473–1477|year=1993}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯ == ವಯ್ಯಸ್ಸಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಸೇವನೆಯಿಂದ ದೀರ್ಘಾಯುಷ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆ ಇರುವವರು.<ref name="klat" /> ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧ್ಯಯನ ಒಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಡಾಕ್ಟರ್ ಅವರಿಂದ 2 ಗುಟುಕು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ದಿನವೊಂದರಂತೆ ಸೇವಿಸಿದಾಗ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಟ್ಟಲಿನ ವೈನ್)ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ರಕ್ತ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಉಸಿರಾಟದ ತೊದರೆಯಿಂದ ದೂರವಾಗಿ 48+ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಯಸ್ಸು ವೃದ್ದಿಸಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref name="mortal">{{Cite journal|journal=International Journal of Epidemiology|year=2005|title=Mortality in relation to alcohol consumption: a prospective study among male British doctors|author=Richard Doll*, Richard Peto, Jillian Boreham and Isabelle Sutherland|publisher=Oxford Journals|url=http://ije.oxfordjournals.org/cgi/content/abstract/34/1/199|pmid=15647313|doi=10.1093/ije/dyh369|volume=34|issue=1|pages=199–204}}</ref> ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾಯುವವರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇಕಡ 5ರಷ್ಟು ಜನರಷ್ಟೇ ಸೇರಿದ್ದು ದಿನ ಒಂದಕ್ಕೆ ಯಾರು 2 ಯುನಿಟ್ ಗಳಿಗೂ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವಿಸುವವರಲ್ಲಿ ಅವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿದೆ.<ref name="mortal" /> 2010ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಅಧ್ಯಯನದಂತೆ ಹಳೆ ತಲೆ ಮಾರಿನ ಜನ ಹಿತಕರವಾಗಿ ಮಿತಿ ಮೀರದಂತೆ ಪಾನಮತ್ತರಾಗಲು ಶ್ರಮವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಅಂತೆಯೆ ಸಾವಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದವರು ಹಾಗೂ ಅತಿ ಪಾನಿಯರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಶೇ 50 ರಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿದೆ.<ref>{{Cite journal| author=Holahan CJ, Schutte KK, Brennan PL, Holahan CK, Moos BS, Moos RH | title=Late-Life Alcohol Consumption and 20-Year Mortality | journal=Alcohol Clin Exp Res | date=August 24, 2010 | pmid=20735372 }}</ref> ==ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ== ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ರೋಗ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕೇಂದ್ರದ ಒಂದು ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವನೆಯಿಂದಾಗಿ 75,754 ಜನರ ಪ್ರಾಣ ಹಾನಿ 2001ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ್ದಿತು. ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುವ ಅಂಶವೂ ಇದೆ. ಹಾಗೆಯೆ 59,180 ಜನರು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‍ಗೆ ಬಲಿಯಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm5337a2.htm|title=Alcohol-Attributable Deaths and Years of Potential Life Lost — United States, 2001|date=2004-09-24|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]]}}</ref> [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುಕೆ]] ಅಂತಹ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 33,000 ದಷ್ಟು ಜನರು ಅತಿಯಾದ ಕುಡಿತದಿಂದಾಗಿ ಮರಣವನ್ನಾಪ್ಪುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|publisher=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/medical_notes/a-b/872428.stm|title=Alcohol|date=2000-08-09|access-date=2010-11-12|archive-date=2009-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20090319065600/http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/medical_notes/a-b/872428.stm|url-status=dead}}</ref> [[ಸ್ವೀಡನ್]]‍ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಅಧ್ಯಯನದ ವರದಿಯಂತೆ ಶೇ 29 ರಿಂದ ಶೇ 44ರಷ್ಟು ಜನರು ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಸಾವಿಗೀಡಾಗುತ್ತಿದ್ದರು (ಯಾವೂದೇ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲ) ಆದರೆ ಅದು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ ಕೊಲೆ, ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ, ರಸ್ತೆ ಅಪಘಾತ, ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ, ಮತ್ತು ಬರುವುದು.<ref>{{Cite news|publisher=BBC News|date=2000-07-14|title=Alcohol linked to thousands of deaths|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/health/833483.stm}}</ref> ಜಾಗತಿಕ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದರಂತೆ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೀಡಿತರಲ್ಲಿ ಶೇ 3.6 ರಷ್ಟು ಜನರು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವನೆಯಿಂದಾಗಿಯೆ ರೋಗಗ್ರಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಮರಣೋತ್ತರದಲ್ಲಿ ಶೇ 3.5ರಷ್ಟು ಜನರು ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ಅಸುನೀಗಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿ ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref name="abramson">{{Cite news|title=Burden of alcohol-related cancer substantial|url=http://www.oncolink.com/resources/article.cfm?c=3&s=8&ss=23&id=13383&month=08&year=2006|date=2006-08-03|publisher=Abramson Cancer Center of the University of Pennsylvania|access-date=2010-11-12|archive-date=2008-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20080504161019/http://www.oncolink.com/resources/article.cfm?c=3&s=8&ss=23&id=13383&month=08&year=2006|url-status=dead}}</ref> [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಹಿಡಿದಂತೆ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವಿತರಲ್ಲಿ ಶೇ 6 ರಷ್ಟು ಜನರು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದಲೆ ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದು ಯುಕೆ ಒಂದರಲ್ಲೆ (ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 9,000 ಜನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ)<ref name="cancer1" /> ==ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌‌ನ ಅಪೇಕ್ಷೆ== ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಜನರ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಎದುರುನೋಡುತ್ತದೆ. ಜನರು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯವನ್ನು ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಅದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವಿಸಿದಾಗ ಅದು ಸೇವಿಸಿದವರ ನಡತೆ, ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಉದ್ವೇಗಗಳ ಮೇಲೆ ಅದು ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಅವರು ಬಲವಾಗಿ ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಇನ್ನೂ ಕೆಲವರು ನಂಬುವಂತೆ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ನ ಆಪೇಕ್ಷೆ ಬದಲಾದಂತೆಲ್ಲ ನಿಂದಿಸುತ್ತಾರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿರುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="Grattan">ಗ್ರಟ್ಟಾನ್, ಕೆ.ಇ. ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ವೊಗೆಲ್-ಸ್ಪ್ರೊಟ್. [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/11236832 ಮೆಂಟೇನಿಂಗ್ ಇಂಟೆಶನಲ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಆಫ್ ಬಿಹೇವಿಯರ್ ಅಂಡರ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌.] ''ಅಲ್ಕೊಹಾಲಿಸಮ್, ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎಕ್ಸ್ಪೆರಿಮೆಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್.'' 2001 ಫೆಬ್ರವರಿ;25(2):192–197.</ref> ಆಲ್ಕೋಹಾಲ್‍ನ ಆಪೇಕ್ಷೆಯ ಅದ್ಬುತ ಚಮತ್ಕಾರವೆಂದರೆ ಮತ್ತು ಬಂದಾಗ ಸಮಯ, ಸ್ಥಳ ಗ್ರಹಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂ ಚಾಲಿತ ಮನೋಶಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಜಾಣ್ಮೆ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನ ಏರುಪೇರಾದ ಸ್ಥಿತಿಯಿರುತ್ತದೆ.<ref name="MacAndrew" /> ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವನೆಯಿಂದ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ಥಾನ ಮಾನಗಳ ಬಗೆಗೆ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಮಲಿನಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಈ ಕಾರ‍ಣದಿಂದಾಗಿ ಆತನ ನಡತೆಯಲ್ಲಿ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜವು ಪಾನಮತ್ತರಿಂದಾಗುವ ಲೈಂಗಿಕ ನಡತೆ, ರೌಡಿತನ ಅಥವಾ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಮನೋ ವಿಲಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅದರ ಅಮಲೇ ಕಾರಣ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಮಾಜವು ಕುಡಿತದ ಅಮಲಿನಿಂದ ಶಾಂತತೆ ಮತ್ತು ನೋವು ಶಮನವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಖಂಡಿತವಾದ / ಸತ್ಯಾಂಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಲ್ಲ.<ref>ಮರ್ಲಾಟ್, ಜಿ. ಎ.ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ರೊಸೆನೌ. “ದ ಥಿಂಕ-ಡ್ರಿಂಕ್ ಎಫೆಕ್ಟ್”. ''ಸೈಕಾಲಜಿ ಟುಡೆ'', 1981, ''15'', 60-93.</ref> ಜನರು ಸಮಾಜದ ಅಭಿಲಾಶೆಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ, ಹಾಗೆಯೆ ಕೆಲವು ವರ್ಗಗಳ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವನೆಗೆ ವಿರೊಧವನ್ನು ಒಡ್ಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ ಪಾನ ಮತ್ತಿನ ಅಮಲಿನಿಂದ ಜನರ ವರ್ತನೆಯಲ್ಲಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಯ ಕಾರಣ ಪ್ರಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="MacAndrew">ಮ್ಯಾಕ್‌ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ರೂ, ಸಿ. ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಎಜರ್ಟನ್‌. ''ಡ್ರಂಕನ್ ಕಂಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್: ಎ ಸೋಶಿಯಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲನೇಶನ್''. ಚಿಕಾಗೊ: ಅಲ್ಡೈನ್, 1969.</ref> ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ತನ್ನ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತನ್ನ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಬೀರಬಲ್ಲದು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದರಂತೆ ತಾವು ಪಾನಮತ್ತರಾಗಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆ ಆಧಾರದಿಂದಲೆ ಬಹುತೇಕರು ಲೈಂಗಿಕ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮಹಿಳಾ ವರದಿಯೊಂದರಂತೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ತಾವು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವಿಸಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯಿಂದಲೆ ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯೆಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತಾರೆ. (ಆದಾಗ್ಯೂ ಒಂದು ಮಾನದಂಡದಂತೆ ಮಹಿಳೆಯರು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಆಸಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ) ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಅಧ್ಯಯನದಂತೆ ಪುರುಷರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜಗಳಗಂಟರಾಗಿರಲು ಅವರು ತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳುವ ಔಷಧಿಯು ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಕಾರಣ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿನ ಪ್ರಮಾಣ. ಆದರೆ ಅವರು ಅದು ನೀರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಔಷದಿಯೆಂದೇ ಅವರು ಭಾವಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸಹ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‍ಯುಕ್ತ ಔಷಧಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿಯದೆ ಸಂಯಮದಿಂದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref name="Grattan" /> == ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಮತ್ತು ಧರ್ಮ == ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ,]] [[ಜೈನ ಧರ್ಮ|ಜೈನ,]] [[ಬಹಾ'ಇ ಧರ್ಮ|ಭಹಾ’ಸ್ ನಂಬಿಕೆಯಂತೆ]] ಸಂತ ಲೆಟ್ಟರ್-ಡೇ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ತ್ ಚರ್ಚ್, ಸೆವೆಂತ್ ಡೇ-ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್, ಕ್ರೈಸ್ತ್ ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ ಚರ್ಚ್,ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಪೆಂಟಕೊಸ್ಟಾಲ್ ಚರ್ಚ್, ತೆರವಾಡ, ಮಹಾಯಾನ, [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ಧ]] ಶಾಲಗಳು ಕೆಲವು ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಪಂಗಡದ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮಿಯರು]] ಕೆಲವು [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ]]ದ ಪಂಗಡಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಧರ್ಮಗಳು ಅನೇಕ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನಿಯವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿವೆ. ಬಹುತೇಕ [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ಪಂಗಡದವರು ಎಚರಿಸ್ಟ್ ಕಮ್ಮ್ಯುನಿಯನ್ ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯ ಸೇವನೆಗೆ ಉದಾರತೆಯನ್ನು ತೋರಿವೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಇನ್ನುಳಿದ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನ್ ಪಂಗಡಗಳು ಹುಳಿ ಇಲ್ಲದ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ರಸವನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಿವೆ. [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದಿ]]ಯರು ತಮ್ಮ ಶಾಬ್ಬತ್ ಔತನ ಕೂಟಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪಾಸ್ಸೊವರ್ ಪುರಿಮ್ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ, ವ್ರತಾಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ವೈನ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಯೆಹೂದಿಯರು ತಲ್ಮುಡ್ ಮತ್ತು ಪುರಿಮ್ ಹಬ್ಬಗಳಂಥಹ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೇ ವೈನ್ ಸೇವಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೌದ್ದ ಧರ್ಮದ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾದಕ ವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ನಿಷೇದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಕ್ಷುದ್ರ ಧರ್ಮದವರಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಮತ್ತು ಮದ್ಯವ್ಯಸನಿಗಳ ಈ ಆಚಾರ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಇದು ಫಲವತ್ತಾದುದು ಎಂದು ಇದನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಲೈಂಗಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪರರನ್ನು ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸಬಹುದೆಂಬುದಾಗಿ ಅವರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ನೊರ್ಸ್ ವಿಗ್ರಹಾರಧಕರು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಅನ್ನು ವಿಶ್ವ ವೃಕ್ಷದಿಂದಾದ ಸಸ್ಯರಸವೆಂದೇ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮದ್ಯವ್ಯಸನಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಈ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ==ಇತಿಹಾಸ == ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಅನ್ನು ಪ್ರಪಾಂಚದಾದ್ಯಂತ ಜನರು ಸಮತೋಲನ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಚ್ಛ/ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆರಾಮದಾಯಕ ಮತ್ತು ಉಲ್ಲಾಸದ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗಾಗಿ, ವಿನೋದಾತ್ಮಕ ರಂಜನೆಗಾಗಿ, ಕಲಾತ್ಮಕ ಪ್ರೇರಣೆಗಾಗಿ, ಕಾಮೊತ್ತೇಜಕ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಕೆಲವು ಮದ್ಯಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿರುವುದು ಒಗಟಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಗ್ರೀಕ್-ರೋಮನ್ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಎಕ್ಸ್ಟಟಿಕ್ ಡಿಯೋನಿಸಸ್ ಭಾವ ಪರವಶಗೊಳ್ಳುವ ಅಥವ ವೈನ್ ಗಳ ದೇವರೆಂದೆ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದರು. [[ಕ್ರೈಸ್ತ ಧರ್ಮ|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನ]]ರಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರ, [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯೆಹೂದಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ]] ಧಾರ್ಮಿಕ ಔತಣಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಸ್ಸವರ್ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ) === ಹುದುಗು ಬರಿಸಿದ ಪಾನೀಯ === 9000 ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೆ ಇಂತಹದ್ದೊಂದು ರಾಸಯನಿಕ ಅನ್ವೇಷಣೆ ನಡೆದಿತ್ತು. ನವ ಶಿಲಾಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹೆನೆನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಉತ್ತರ [[ಚೀನಾ|ಚೀನ]]ದ ಜಿಹೂ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಅನ್ನ, ಜೇನು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ರಸ/ ಪಾನಿಯ ತಯಾರಾಗಿದ್ದಿತು. ಭಾಗಶಃ ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲೆ ಮಧ್ಯ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಲಿಯ ಬಿಯರ್ ಮತ್ತು ದ್ರಾಕ್ಷಾ ರಸ ಸಹ ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ರೆದಿಪ್ಸ್ [[ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾ|ಮೆಸೊಪೊಟೋಮಿಯ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದಂತೆ ಬೀರ್ ಪಾನಿಯವನ್ನು ಸೇವಿಸಲು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರು ಬೇರೆಯದೇ ಆದ ಸ್ಟ್ರಾಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದುದು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] [[ಆಯುರ್ವೇದ]] ಗ್ರಂಥ ಆಧಾರವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನಿಯಗಳ ಸೇವನೆಯಿಂದಾಗುವ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಹಾಗೂ ಅದರಿಂದಾಗುವ ಅಪಾಯದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೇಲೂ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಚೀನವೂ ಸೇರಿದಂತೆ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಜನರು ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಹುದಿಗಿಸಿಟ್ಟು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. 5ಮತ್ತು 6ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗಾಗಲೆ ಭಾರತದೇಶದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿದ್ದ [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ದಧರ್ಮ]]ವು ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮತ್ತು ಸಿಖ್ಖ್‌ರ ಮೂಲಕ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಮೆಸೊಪೊಟಮಿಯಾ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟ್‌ಗಳು ಬಿಯರ್ ಹಾಗೂ ವೈನ್‌ಗಳ ಮೂಲ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದಿತು. ಈಗ [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಂ]] ಒಂದು ಪ್ರಬಲ ಧರ್ಮವಾಗಿದ್ದು ಇದೂ ಸಹ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಬಳಸುವುದನ್ನೇ ನಿಷೇದಿಸಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಬೆಳಗಿನ ಉಪಹಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾಸಿಂಪೋಸಿಯಾದಲ್ಲಿ ವೈನ್‌‍ನ್ನು ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮತ್ತು ಕ್ರಿ.ಶ. 1ನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ರೋಮನ್]] ನಾಗರಿಕರ ಡಯಟ್‌ನ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರು ಕಡಿಮೆ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ವೈನ್ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು (ಒಂದು ಭಾಗ ವೈನ್ ಮತ್ತು ಒಂದು ಭಾಗ ನೀರು ಅಥವಾ ಒಂದು ಭಾಗ ನೀರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಭಾಗ ನೀರು ಬೆರೆಸಿ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.) ಸಾನಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮದುವೆಯಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ವೈನ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ್ದು [[ಯೇಸು ಕ್ರಿಸ್ತ|ಜೀಸಸ್‌]]ರಿಂದಾದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಪವಾಡ ಎಂದು [[ಹೊಸ ಒಡಂಬಡಿಕೆ]]ಯಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅವರ ಕೊನೆಯ ಔತಣಕೂಟದಲ್ಲಿ ವೈನ್ ಬಳಸಿದ್ದು ಯೂಚರಿಸ್ಟ್‌ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್‌ರು ವೈನ್ ಅನ್ನು ತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಧ್ಯ ಯುಗದ [[ಯುರೋಪ್|ಯೂರೋಪಿ]]ನಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರು ಬಿಯರ್ ಸೇವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಮೂರು ಬಾರಿಯ ಹುದುಗು ಬರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ -ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದದ್ದನ್ನು ಗಂಡಸರು, ನಂತರ ಮಹಿಳೆಯರು ನಂತರ ಮಕ್ಕಳು. ನನ್‌ಗಳು ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಏಲ್‌ನ್ನು ಆರು ಪಿಂಟ್ಸ್‌‌ನಷ್ಟು ಸೇವಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿತ್ತೆಂದು ಆ ಸಮಯದ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಿಡರ್ ಮತ್ತು ಪೊಮ್ಯಾಸ್ ವೈನ್‌ ಕೂಡ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು. ದ್ರಾಕ್ಷಾ ವೈನ್‌ಗಳು ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದ ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. 15ನೇಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನವರು ಅಮೆರಿಕಾ ತಲುಪಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಹಲವಾರು [[ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನ|ಸ್ಥಳೀಯ]] ನಾಗರಿಕರು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಆಜ್ಟೆಕ್ ವಿಜಯದ ನಂತರದ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ಥಳೀಯ "ವೈನ್‌" ಆದ ''ಪಲ್ಗ್‌'' ನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕವಾದ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ 70 ವರ್ಷದ ಜನರಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ ಸ್ಥಳೀಯರು ಮರಗೆಣಸು ಅಥವಾ [[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ]] (''cauim'', ''chicha'' )ಗಳಿಂದ ಬಿಯರ್‌ನಂತಹ ಉತ್ಪನ್ನ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಹುಳಿಬರಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಅರೆಯುವುದರಿಂದ ಪಿಷ್ಟವು ಸಕ್ಕರೆಯಾಗಿ ರೂಪಾಂತರವಾಗುತ್ತದೆ. [[ಅಕ್ಕಿ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಪಿಷ್ಟ ಹೊಂದಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳಿಂದ ''ಜಪಾನರ ಅಕ್ಕಿ ಮದ್ಯ'' ತಯಾರಿಸಲು ಈ ಅರೆಯುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಚೀನ [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನಿ]]ನಲ್ಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2100 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸುಮೇರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ಟಿಯನ್ ಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲನ್ನು ಔಷಧಿಯ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಿರುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಯುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಖಿನ್ನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ನೋವನ್ನು ಮರೆಯಲು ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ನೀಡಬಹುದು ಎಂದು ಹಿಬ್ರೂ ಬೈಬಲ್ ಸೂಚಿಸಿದೆ. (ಪ್ರೊವರ್ಬ್ಸ್ 31:6-7). ===ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ ಮದ್ಯಗಳು=== ಯೂರೋಪಿನಲ್ಲಿ 12ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದಾಖಲೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. 14ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಿಗೆ ಖಂಡದ ಪೂರ್ತಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು.<ref name="Forbes1970">{{Cite book|last=Forbes|first=Robert James|title=A short history of the art of distillation: from the beginnings up to the death of Cellier Blumenthal|url=https://books.google.com/?id=XeqWOkKYn28C|accessdate=28 June 2010|year=1970|publisher=BRILL|isbn=9789004006171}}</ref> ಇದು ಪೂರ್ವಭಾಗಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಂಗೋಲಿಯನ್ನರಿಗೆ ಹರಡಿತು, ಮತ್ತು [[ಚೀನಾ]]ದಲ್ಲಿ 14ನೇಯ ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ಯಾರಾಸೆಲ್ಸಸ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‍ಗೆ‌ ಆಧುನಿಕ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಇದನ್ನು ಅರೇಬಿಕ್ ಶಬ್ದದಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದು ಇದರರ್ಥ "ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದ್ದು",ಅಂದರೆ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ್ದು ಎಂದು. ===ಅಮೆರಿಕಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯ === 19ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾದವರು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯವಾಗಿಯೇ ಆದರಪೂರ್ವಕವಾದ ಕುಡಿತದ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವಾರು ವಿಧವಾದ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿನವರು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕುಡಿಯಲು ಕಾರಣ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ [[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ|ಜೋಳ]] ಬೆಳೆಯುವುದೇ ಆಗಿರಬಹುದು. ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಜೋಳ ಬೆಳೆಯುವುದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ವಿಸ್ಕಿ ತಯಾರಿಸಲು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಇವತ್ತಿನ ದಿನದಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯಗಳು ಡಯಟ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗವಾಗಿವೆ. 1820ರ ಮಧ್ಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಏಳು ಗ್ಯಾಲನ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಸೇವಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/10/28/AR2009102803801.html |title=A reality check on drug use |accessdate= |author= George F. Will |authorlink= [[George Will]] |coauthors= |date=2009-10-29 |month=October |work= Washington Post |publisher=Washington Post |pages=A19 |archiveurl= |archivedate= |quote= }}</ref><ref>{{Cite book|title= The Alcoholic Republic: An American Tradition |last= Rorabaugh |first=W.J.|authorlink= |coauthors= |year= 1981|publisher= Oxford University Press, USA|location= |isbn= 9780195029901|pages= |url= }}</ref> 19ನೇಯ ಶತಮಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಮೆರಿಕಾದವರು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇವಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೊದಲನೇಯ ವಿಧ, ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯವು ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೇವಿಸುವುದು. ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಪಾನಗೋಷ್ಠಿಗಳು. ಚುನಾವಣೆಗಾಗಿ, ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸಭೆ, ಮಿಲಿಟರಿ ಮಸ್ಟರ್‌ಗಳು, ರಜಾದಿನಗಳ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಗಳು, ಸ್ನೇಹದ ಹಬ್ಬಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಜನರು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಸೇರಿ ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು ಮತ್ತೆರುವ ತನಕ ಕುಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ==ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಷವಿಜ್ಞಾನ== ಎಥೆನಾಲ್ (CH<sub>3</sub>CH<sub>2</sub>OH), ಅಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿದೆ. [[ಆಮ್ಲಜನಕ]] ಇಲ್ಲದಿರುವಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಂದು ಬಗೆಯ ಯೀಸ್ಟ್‌ಗಳಿಂದ ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್ ಚಯಾಪಚಯ ನಡೆದು ಹುದುಗುಬರಿಸಿ ಉತ್ಪಾದಿಸಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲು ಯೀಸ್ಟ್ ಬೆಳೆಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ''ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ'' ಇದೆ ತೆರನಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬೊನೆಟ್ ಬೆರೆಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮಾಪನದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಯೀಸ್ಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ, ಇಂಗಾಲದ ಡೈಯಾಕ್ಸೈಡನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಾನೀಯದಲ್ಲಿ 50 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಎಥೆನಾಲ್ ಅಂಶವಿರುತ್ತದೆ (100 US proof) ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊತ್ತಿ ಉರಿಯುವ ದ್ರವವಾಗುವುದರಿಂದ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಬಿಸಿಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಕೆಲವೊಂದು ಬಗೆಯ ಪಾನೀಯಗಳು ವಿನೂತನವಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ರುಚಿ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಫ್ಲೆಮ್ಮಿಂಗ್ ಡಾ ಪೆಪ್ಪರ್. ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಎಥೆನಾಲ್ ಅಂಶ ಹೊಂದಿರುವ ಸ್ಪಿರಿಟ್‌ಗಳು ಸ್ಪಲ್ಪವೇ ಬಿಸಿ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸುಲಭವಾಗಿ ಹೊತ್ತಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಒಂದು ಬಿಸಿ ಮಾಡಿದ ಗ್ಲಾಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಿರಿಟ್ ಸೇರಿಸಿ. ಜಠರದಲ್ಲಿನ ಎಂಜೈಮ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಡಿಹೈಡ್ರೋಜಿನೈಸ್ ಆಕ್ಸಿಡೈಜ್ಸ್ ಎಥೆನಾಲ್ ಅನ್ನು ಅಸಿಟಾಲ್‍ಡಿಹೈಡ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನಂತರ ಅಸಿಟಾಲ್‌ಡಿಹೈಡ್ ಡಿಹೈಡ್ರೊಜಿನೈಸ್ ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಎಥೆನಾಲ್ ಅನ್ನು ಅಸಿಟಾಲ್‍ಡಿಹೈಡ್ ಆಗಿ ಚಯಾಪಚಯ ಕ್ರಿಯೆಗೊಳಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಇದು [[ಅಸಿಟಿಕ್ ಆಮ್ಲ|ಅಸಿಟಿಕ್ ಆಸಿಡ್]] ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಅಸಿಟಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಇದನ್ನು ಸಹಎಂಜೈಮ್ ಎ ಜೊತೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೊಳಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಸಿಟೈಲ್ CoA ಅನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಸಿಟೈಲ್ CoAಯು ಅಸಿಟೈಲ್ [[wiktionary:moiety|ಮೊಯಿಟಿ]]ಯನ್ನು ಸಿಟ್ರಿಕ್ ಆಸಿಡ್ ಚಕ್ರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಸಿಟೈಲ್ ಮೊಯಿಟಿಯನ್ನು [[ಇಂಗಾಲದ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್|ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈ ಆಕ್ಸೈಡ್]] ಆಗಿ ಪರಿವರ್ತಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಸಿಟೈಲ್ CoA ಅನ್ನು ಜೈವಿಕ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸಿಟೈಲ್ CoA ಸಕ್ಕರೆ ಮತ್ತು ಕೊಬ್ಬಿನ ಸಂಯೋಜನೆಯ ನಡುವೆ ಕಂಡುಬರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಇದು ಗ್ಲೂಕೋಸ್‌ನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವ ಗ್ಲೈಕೊಲೈಸಿಸ್‌ನಿಂದ ದೊರೆಯುವ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಇತರೆ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಎಥೆನಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಾತ್ರವೇ ವಿಷದ ಅಂಶ ಇರುತ್ತದೆ. ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಇದು 1400&nbsp;mg/kg ಇರುತ್ತದೆ. (ನೂರು ಕೇಜಿ ತೂಗುವ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿ ಇದು 20ರ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.) ಮತ್ತು LD<sub>50</sub> 9000&nbsp;mg/kg (ಬಾಯಿ ಮೂಲಕ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು). ಆದರೆ ಮಹಿಳೆಯರು, ತೂಕ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು, ಮಕ್ಕಳು ಅಕಾಸ್ಮಾತ್ ಆಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಅಂಶವಿರುವ ಪಾನೀಯ ಸೇವಿಸಿದರೆ ತುಂಬಾ ಆಪಾಯ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಥಹ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರಿನಂಶವಿದ್ದು ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲವಾಗುತ್ತದೆ. ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಅಂಶವು 50 ಯಿಂದ 100&nbsp;mg/dL ಇದ್ದರೆ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಕುಡಿದು ಅಮಲೆರಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಇದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ). 22&nbsp;mg/dL ದೇಹದೊಳಗೆ ಸೇರಿದಾಗ ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://www.psychosomaticmedicine.org/cgi/reprint/28/4/570.pdf</ref> ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಗಾಮಾ ಎಮಿನೊಬ್ಯುಟೈರಿಕ್ ಆ‍ಯ್‌ಸಿಡ್ (ಜಿಎಬಿಎ) ಗ್ರಾಹಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿ ಸೆಡೆಟಿವ್ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಬಾರ್ಬಿಟರೆಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬೆಂಜೊಡೈಜೆಪೈನ್ಸ್ ನಂತಹ ಸೆಡೆಟಿವ್ ಹಿಪ್ನಾಟಿಕ್ಸ್‌ಗೆ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಹೋಲಿಸಬಹುದು. ಈ ಎರಡು ಸೆಡೆಟಿವ್‌ಗಳು GABA<sub>A</sub> ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಇದರ ಔಷಧಿಯ ಗುಣಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಗುರುತಿಸಿಲ್ಲ. ಇದೊಂದು ಕೋಪಶಮನಕಾರಿ, ಸೆಳವು ನಿರೋಧಕ, ಸಂಮೋಹಕ, ಮತ್ತು ಸೆಡೆಟಿವ್‌ಗಳು. ಇತರೆ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಸೆಡೆಟಿವ್-ಹಿಪ್ನಾಟಿಕ್ ಔಷಧದಂತಹ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಇದು ಬೆಂಜಾಡಿಯಾಜೆಪೈನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಬಾರ್ಬಿಟ್ಯುರೇಟ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|last1=Galanter |first1=Marc |last2=Kleber |first2=Herbert D. |title=The American Psychiatric Publishing Textbook of Substance Abuse Treatment |url=https://books.google.com/?id=6wdJgejlQzYC |edition=4th |date=1 July 2008 |publisher=American Psychiatric Publishing Inc |location=United States of America |isbn=978-1585622764 |page=114 |chapter= |chapterurl= }}</ref> ಮಿತಿಮೀರಿದ ಅಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಕುಡಿತವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ವಿಷ ಏರುವುದನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಇದನ್ನು ಹ್ಯಾಂಗೋವರ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ (ಲ್ಯಾಟಿನ್‌ನಲ್ಲಿ ''ಕ್ರ್ಯಾಪುಲಾ'' ಟಾಕ್ಸಿಕೇಶನ್ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾಂಗೋವರ್ ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಇನ್ನೂ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಎಥೆನಾಲ್ ವಿಷಕಾರಕವಾದ ಅಸಿಟಾಲ್ಡಿಹೈಡ್ ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಾಂಜಿನರ್ ಎನ್ನುವ ಅಶುದ್ಧ ವಿಷಕಾರಕವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಅದು [[ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ]]ಕ್ಕೆ ಕೂಡ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಅಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಕುಡಿದ ನಂತರ ಉತ್ಸಾಹಯುತ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿ ಕ್ರಮೇಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿ ಹ್ಯಾಂಗೊವರ್ ಪ್ರಾರಾಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ರಕ್ತದಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಅಂಶವು ಜಾಸ್ತಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಮಿತಿಗಿಂತ ಜಾಸ್ತಿಯಿದ್ದಾಗ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಉಪಕರಣಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇದ್ದಾಗ ಚಾಲಕರು ಮತ್ತು ಆಪರೇಟರ್‌ಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತ್ತದೆ. ಹ್ಯಾಂಗೋವರ್‌ನ ಪರಿಣಾಮ ಇಳಿಯಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಬೇಕು. ಹ್ಯಾಂಗೋವರ್ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿಲ್ಲ. [[ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರ]]ದಲ್ಲಿ, [[ಇಂಗಾಲ|ಕಾರ್ಬನ್]] ಅಣುವಿನೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿದ ಹೈಡ್ರಾಕ್ಸಲ್ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ (-[[ಆಮ್ಲಜನಕ|O]][[ಜಲಜನಕ|H]]) ಜೈವಿಕ ಅಂಶ ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು '''ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌''' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿ ಇತರೆ ಕಾರ್ಬನ್ ಅಣುಗಳು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಲಜನಕದೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಗವಾಗಬಹುದು. ಪ್ರೊಪಿಲೈನ್ ಗ್ಲೈಕೋಲ್ ಮತ್ತು ಶುಗರ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ನಂತಹ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಗಳು ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪಾನೀಯದಲ್ಲಿ ನಿಯತವಾಗಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು, ಆದರೆ ಇವುಗಳು "ಕುಡುಕನಾಗಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಮೆಥನಾಲ್ (ಒಂದು ಕಾರ್ಬನ್ ಹೊಂದಿರುವ), ಪ್ರೊಪನಲ್ (ಮೂರು ಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು ಎರಡು ಒಂದೇ ಅಣುಸೂತ್ರವಿರುವ ಆದರೆ ಪರಮಾಣುಗಳ ಜೋಡಣೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ), ಮತ್ತು ಬ್ಯುಟನಲ್‌ಗಳು (ನಾಲ್ಕು ಕಾರ್ಬನ್‌ಗಳು,ನಾಲ್ಕು ಒಂದೇ ಅಣುಸೂತ್ರವಿರುವ ಆದರೆ ಪರಮಾಣುಗಳ ಜೋಡಣೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ) ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಇವುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ಸ್ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ನಂತರ ಕಾರ್ಬೊಕ್ಸಿಲಿಕ್ ಆ‍ಮ್ಲದ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ವಿಷವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಚಯಾಪಚಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ವಿಷಾವಾಗುವಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲವ್ಯಾಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ. ಇಥೆನಾಲ್‌ ಹೊರತು ಪಡಿಸಿ ಇತರೆ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಗಳಾದ ಆಲ್ಡಿಹೈಡ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬೊಕ್ಸಿಲಿಕ್ ಆಮ್ಲಗಳು ವಿಷಕಾರಿ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲವ್ಯಾಧಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಮರಣವನ್ನು ತರಬಹುದು. ಎಥೆನಾಲ್ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಡೋಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಜ್ಞೆತಪ್ಪಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ ಅಥವಾ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಇದಕ್ಕೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ==ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯದಲ್ಲಿರುವ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು== ಹುದುಗು ಬರಿಸಿದ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕೆಲವು ಪಾನಿಯಗಳಿಗೆ ಹೆಸರನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಿಷ್ಟದ ಅಂಶ ಹೊಂದಿರುವ ( ಧಾನ್ಯ ಅಥವಾ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ)ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹುದುಗುಬರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮೊದಲು ಪಿಷ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಸಕ್ಕರೆಯ ಅಂಶವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೊಳಕೆ ಧಾನ್ಯಸಾರ). ಇದನ್ನು ಬಿಯರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ರುಬ್ಬಿ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಇದರಿಂದ ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಹೊರ ತೆಗೆದ ವಸ್ತುವೇ ಸ್ಪಿರಿಟ್. ಹುದುಗು ಬರಿಸಿದ ದ್ರಾಕ್ಷಿಯ ರಸದಿಂದ ವೈನ್‌ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಾಂಡೀ ಮತ್ತು ವೈನ್‌‌ಗಳನ್ನು ಕೇವಲ ದ್ರಾಕ್ಷಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರೆ ಪ್ರಕಾರದ ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಕೂಡ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ಯುಕ್ತ ಪಾನೀಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ಹಣ್ಣಿನ ಬ್ರಾಂಡೀ ಅಥವಾ ಹಣ್ಣಿನ ವೈನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ‌. ಹಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾದವುಗಳನ್ನು "ಚೆರ್ರಿ ಬ್ರಾಂಡೀ" ಅಥವಾ "ಪ್ಲಮ್ ವೈನ್‌" ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬಹುದು. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ''ಹುದುಗು ಬರಿಸದ'' ಸೇಬಿನ ರಸದಿಂದ ''ಸಿಡರ್'' ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಡರ್‌ನ್ನು ಹುಳಿಬರಿಸಿದರೆ ಅದನ್ನು ''ಹಾರ್ಡ್'' ಸಿಡರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹುದುಗು ಬರಿಸದ ''ಸಿಡರ್‌'' ನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ''ಸಿಹಿ'' ಸಿಡರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯುಕೆಯಲ್ಲಿ, ''ಸಿಡರ್‌'' ನ್ನು ಕುಡಿತದ ಪಾನೀಯವೆಂದೇ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಇದರರ್ಥ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ''ಬಿಯರ್‌‍ನ್ನು'' ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಾರ್ಲಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಮಿಶ್ರ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ''ವಿಸ್ಕಿ'' ಯನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನವಾದ ಧಾನ್ಯಗಳ ಮಿಶ್ರಣದಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಐರಿಷ್ ವಿಸ್ಕಿಯು ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ವಿಸ್ಕಿಯ ಶೈಲಿಯು (ಸ್ಕಾಚ್, ರೇ, ಬೊರ್ಬನ್, ಕಾರ್ನ್) ಅದರಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಧಾನ್ಯಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಮಿಶ್ರಣಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿ ಬಾರ್ಲಿ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಓಟ್ಸ್ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ). ಅಮೆರಿಕಾದ ಬೊರ್ಬನ್ ಮತ್ತು ರೇ ವಿಸ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ 51%ರಷ್ಟು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಹುಳಿಬರಿಸಿದ ಅಂಶಗಳಿರುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ನ್ ವಿಸ್ಕಿ (ಇದು ಬೊರ್ಬನ್ ವಿಸ್ಕಿ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ) 81%ರಷ್ಟು ಹುಳಿಬರಿಸಿದ ಅಂಶಗಳಿರುತ್ತದೆ- ಅಮೆರಿಕಾದ ಕಾನೂನು ಫ್ರೆಂಚ್‌ನ ಎ.ಒ.ಸಿ (ಅಪೆಲೆಶನ್ ಡಿ‘ಒರಿಜಿನ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್) ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿ ತಯಾರಿಸಲಾದ ಎರಡು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪಾನೀಯಗಳು ವೊಡ್ಕಾ ಮತ್ತು ಜಿನ್. ವೊಡ್ಕಾವನ್ನು ಧಾನ್ಯ ಮತ್ತು [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]]ಗಳನ್ನು ಹುದುಗು ಬರಿಸಿ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವುದರಿಂದ ಮೂಲವಸ್ತುವಿನ ಸುವಾಸನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಜಿನ್‌ನ್ನು ಮೂಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳ ಇತರೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಜುನಿಪರ್ ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಿರಿಕರಿಸಿದ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಆ್ಯಪಲ್‌ಜ್ಯಾಕ್ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಪದಾರ್ಥ ಅಂಶಗಳು== ===ಧಾನ್ಯಗಳು=== {| class="wikitable" |- ! ಮೂಲ ! ಹುದುಗಿದ ಪಾನೀಯದ ಹೆಸರು ! ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ ಪಾನೀಯದ ಹೆಸರು |- | ಬಾರ್ಲಿ | ಬಿಯರ್‌, ಏಲ್‌, ಬಾರ್ಲಿ ವೈನ್‌ | ಸ್ಕಾಚ್ ವಿಸ್ಕೀ, ಐರಿಷ್ ವಿಸ್ಕೀ, ಶೊಚು (ಮಿಗೊಜೊಚು) (ಜಪಾನ್) |- | ರಾಯ್ | ರಾಯ್ ಬಿಯರ್‌, ಕ್ವಾಸ್ | ರಾಯ್ ವಿಸ್ಕೀ, ವೊಡ್ಕಾ (ಪೊಲ್ಯಾಂಡ್‌), ರೊಗನ್ [[ಕಾರ್ನ್|ಕೊರ್ನ್]] (ಜರ್ಮನಿ) |- | [[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ|ಜೋಳ]] | ಚಿಚ, ಜೋಳದ ಬಿಯರ್‌, ಟೆಸ್ಗಿನೊ | ಬೊರ್ಬನ್ ವಿಸ್ಕೀ; ಮತ್ತು ವೊಡ್ಕಾ (ಅಪರೂಪವಾಗಿ) |- | ಸೋರ್ಗಮ್ | ಬುರುಕೊಟೊ (ನೈಜೀರಿಯಾ), ಪಿಟೊ (ಘಾನಾ), ಮೆರಿಸಾ (ಸೌದರ್ನ್ ಸುಡಾನ್), ಬಿಲಿಬಿಲಿ (ಚಾಡ್, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಆಫ್ರಿಕನ್ ತ್ರಿಪಬ್ಲಿಕ್, ಕ್ಯಾಮೆರೂನ್) | ಮೌಟಾಯ್, ಗೌಲಿಯಾಂಗ್, ನ್ನಿತರ ವಿಧದ ಬೈಜಿಯು (ಚೀನಾ). |- | ಗೋಧಿ | ಗೋಧಿ ಬಿಯರ್‌ | ವೊಡ್ಕಾ, ಗೋಧಿ [[ವಿಸ್ಕಿ|ವಿಸ್ಕೀ]], ವೈಜೆನ್‌ಕಾರ್ನ್ (ಜರ್ಮನಿ) |- | [[ಅಕ್ಕಿ]] | ಬಿಯರ್‌, ಬ್ರೆಮ್ (ಬಾಲಿ), ಹ್ಯುಯಾಜಿಯು ಮತ್ತು ಚೌಜಿಯು (ಚೀನಾ), ರೌ ಗೌ (ವಿಯೆಟ್ನಾಂ), ಸಾಕೆ (ಜಪಾನ್), ಸೊಂಟಿ (ಭಾರತ), ಮಕ್ಗೆಯೊಲಿ (ಕೊರಿಯಾ), ಟೌಕ್ (ಬೊರ್ನೆಯೊ ದ್ವೀಪ), ಥೌನ್ (ನೇಪಾಳ) | ಐಲ (ನೇಪಾಳ), ಅಕ್ಕಿ ಬೈಜಿಯು (ಚೀನಾ), ಶೊಚು (ಕೊಮೆಜೊಚು) ಮತ್ತು ಅವಮೊರಿ (ಜಪಾನ್), ಸೊಜು (ಕೊರಿಯಾ) |- | ಪೈರಿನ ಹುಲ್ಲು | ಪೈರಿನ ಹುಲ್ಲಿನ ಬಿಯರ್‌ (ಸಬ್-ಸಹರನ್ ಆಫ್ರಿಕಾ), ಟೊಂಗ್ಬ (ನೇಪಾಳ, ಟಿಬೆಟ್) |- | ಹುರುಳಿ | | ಶೊಚು(ಸೊಬಜೊಚು) (ಜಪಾನ್) |} ===ಹಣ್ಣಿನ ರಸಗಳು=== {| class="wikitable" |- ! ಮೂಲ ! ಹುದುಗಿದ ಪಾನೀಯದ ಹೆಸರು ! ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ ಪಾನೀಯದ ಹೆಸರು |- | ದ್ರಾಕ್ಷಿ ಹಣ್ಣಿನ [[ರಸ]] | ವೈನ್‌ | ಬ್ರಾಂಡೀ, ಕೊಹ್ನಾಕ್ (ಫ್ರಾನ್ಸ್‌), ವೆರ್ಮೊತ್, ಅರ್ಮನ್ಯಾಕ್ (ಫ್ರಾನ್ಸ್‌), ಬ್ರಾಂಟ್‌ವೈನ್(ಜರ್ಮನಿ), ಪಿಸ್ಕೊ (ಚೀಲೆ ಮತ್ತು ಪೆರು), ರಾಕಿಯ (ದ ಬಾಲ್ಕನ್ಸ್,ಟರ್ಕಿ), ಸೊಂಗಾನಿ (ಬೊಲಿವಿಯಾ), ಅರಾಕ್ (ಸಿರಿಯಾ, ಲೆಬೆನಾನ್, ಜೊರ್ಡಾನ್), ಟೊರ್ಕೊಲೈಪಲಿಂಕ (ಹಂಗೇರಿ) |- | ಸೇಬಿನ ರಸ | ಸೈಡರ್ (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ: "ಹಾರ್ಡ್ ಸೈಡರ್"), ಅಪೆಲ್ವಿನ್ | ಆ್ಯ‌ಪಲ್‌ಜಾಕ್ (ಅಥವಾ ಆ್ಯಪಲ್ ಬ್ರಾಂಡೀ), ಕಲ್ವಡೋಸ್, ಸೈಡರ್ |- | ಸೀಬೆಕಾಯಿಯ ರಸ | ಪೆರ್ರಿ, ಅಥವಾ ಪಿಯರ್ ಸೈಡರ್; ಪೊಯಿರೆ (ಫ್ರಾನ್ಸ್‌) | ಪೊಯಿರೆ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್, ಪಿಯರ್ ಬ್ರಾಂಡೀ, ಇಯು-ಡಿ-ವಿಯೆ (ಫ್ರಾನ್ಸ್‌), ಪಲಿಂಕ (ಹಂಗೇರಿ) |- | ಪ್ಲಮ್‌ಗಳ ರಸ | ಪ್ಲಮ್‌ ವೈನ್‌ | ಸ್ಲಿವೊವಿಜ್, ಜುಯಿಕ(tzuica), ಪಾಲಿಂಕ, ಉಮೆಶು, ಪಾಲಿಂಕ |- | [[ಅನಾನಸ್|ಅನಾನಸ್‌ ಹಣ್ಣಿನ]] ರಸ | ಟೆಪಚೆ (ಮೆಕ್ಸಿಕೊ) | |- | [[ಬಾಳೆ ಹಣ್ಣು|ಬಾಳೆಹಣ್ಣು]] ಅಥವಾ ಬಾಳೆ | ಚುಒಯಿ ಹಾಟ್ (ವಿಯೆಟ್ನಾಂ), ಉರ್ಗ್ವಾಗ್ವಾ (ಉಗಾಂಡಾ, ರ್ವಾಂಡ), ಎಂಬೀಜ್(mbege) (ಹುದುಗು ಹಾಕಿದ ಧಾನ್ಯ; ತಾಂಜಾನಿಯಾ), ಕಸಿಕಿಸಿ (ಹುದುಗು ಬರಿಸಿದ ಸೋರ್ಗಮ್; ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಕಾಂಗೊ) |- | ಗೌಂಕಿ | ಗೌಂಕಿ ಜಿಯು (ಚೀನಾ) | ಗೌಂಕಿ ಜಿಯು (ಚೀನಾ) |- | [[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ]] | ಟಾಡಿ(ಶ್ರಿಲಂಕಾ) | ಅರ್ಯಾಕ್, ಲಬಾಂಗ್( ಶ್ರಿಲಂಕಾ, ಭಾರತ, ಫಿಲಿಪಿನ್) |- | [[ಶುಂಠಿ]] ಸಕ್ಕರೆಯೊಂದಿಗೆ, ಒಣದ್ರಾಕ್ಷಿಯೊಂದಿಗೆ ಶುಂಠಿ | ಶುಂಠಿಯ ಏಲ್‌, ಶುಂಠಿಯ ಬಿಯರ್‌, ಶುಂಠಿಯ ವೈನ್‌ |- | ''ಮೈರಿಕ ರುಬ್ರ'' | ಯಂಜ್ಮೆಯಿ ಜಿಯು (ಚೀನಾ) | ಯಂಜ್ಮೆಯಿ ಜಿಯು(yangmei jiu) (ಚೀನಾ) |- | ಪಮೆಸ್ | ಪಮೆಸ್ ವೈನ್‌ | ರಾಕಿ/ಔಜೊ/ಪಾಸ್ಟಿಸ್/ಸಂಬುಕ (ಟರ್ಕಿ/ಗ್ರೀಸ್/ಫ್ರಾನ್ಸ್‌/ಇಟಲಿ), ಸೊಪೌರೊ/ಸೊಕೌಡಿಯ (ಗ್ರೀಸ್‌), ಗ್ರಪ್ಪ (ಇಟಲಿ‌), ಟ್ರೆಸ್ಟರ್ (ಜರ್ಮನಿ), ಮಾರ್ಕ್ (ಫ್ರಾನ್ಸ್‌), ಜಿವಾನಿಯಾ (ಸೈಪ್ರಸ್‌), ಅಗ್ವರ್ಡೆಂಟೆ (ಪೊರ್ಚುಗಲ್‌), ಟೆಸ್ಕೊವಿನ (ರೊಮೇನಿಯಾ), ಅರಾಕ್ (ಇರಾಕ್‌) |} ===ತರಕಾರಿಗಳು=== {| class="wikitable" |- ! ಮೂಲ ! ಹುದುಗಿದ ಪಾನೀಯದ ಹೆಸರು ! ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ ಪಾನೀಯದ ಹೆಸರು |- | [[ಶುಂಠಿ|ಶುಂಠಿಯ]] ಬೇರಿನ ರಸ | ಶುಂಠಿ ಬಿಯರ್‌ (ಬೊಟ್ಸ್‌ವಾನ) | |- | [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]] ಅಥವಾ ಧಾನ್ಯ | ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಬಿಯರ್‌ | ವೊಡ್ಕಾ: ಅಲೂಗಡ್ಡೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಪೋಲೆಂಡ್|ಪೊಲ್ಯಾಂಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಜರ್ಮನಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ, ಇಲ್ಲವಾದರೆ ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳು ಅಥವಾ ಧಾನ್ಯಗಳು. ಆಲೂಗಡ್ಡೆಗಳು ಅಥವಾ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಸಾಂದ್ರವಾದ ಪೇಯವಾದ ಅಕ್ವವಿಟ್, ಸ್ಕಾಂಡಿನೇವಿಯಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೊಯಿಟಿನ್ (ಅಥವಾ ಪೊಟೀನ್) ಆಲೂಗಡ್ಡೆಯಿಂದ ಮಾಡಲಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮದ್ಯವಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇದು 1661ರಿಂದ 1997ರ ವರೆಗೆ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿತ್ತು. |- | ಸಿಹಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ | | ಶೊಚು (ಇಮೊಜೊಚು) (ಜಪಾನ್), ಸೊಜು (ಕೊರಿಯಾ) |- | ಮರಗೆಣಸು/ಮ್ಯಾನಿಯಾಕ್/ಯುಕ | ನಿಹಮಂಚಿ (ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ), ಕಸಿರಿ (ಸಬ್-ಸಹರನ್ ಆಫ್ರಿಕಾ), ಚಿಚ (ಎಕ್ವಡೋರ್) |- | [[ಕಬ್ಬು|ಕಬ್ಬಿನ]], ಅಥವಾ ಕಾಕಂಬಿಯ ರಸ | ಬಸಿ, ಬೆಟ್ಸ-ಬೆಟ್ಸ್ (ಪ್ರಾದೇಶಿಕ) | ರಮ್ (ಕೆರಿಬಯನ್), ಪಿಂಗ ಅಥವಾ ಕಶಸ (ಬ್ರೆಸಿಲ್‌), ಅಗ್ವರ್ಡಿಯೆಂಟೆ, ಗ್ವಾರೊ |- | [[ಕತ್ತಾಳೆ|ಭೂತಾಳೆ]] ರಸ | ಪುಲ್ಕೆ | [[ಟಕಿಲಾ|ಟೆಕ್ವಿಲ್ಲ]], ಮೆಜ್ಕಲ್, ರೈಸಿಲ್ಲ |} '''ಇತರೆ''' {| class="wikitable" |- ! ಮೂಲ ! ಹುದುಗಿದ ಪಾನೀಯದ ಹೆಸರು ! ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ ಪಾನೀಯದ ಹೆಸರು |- | ಪಾಮ್ ಸಸ್ಯರಸ | ಕೊಯಲ್ ವೈನ್‌ (ಮಧ್ಯ ಅಮೇರಿಕಾ), ಟೆಂಬೊ (ಸಬ್-ಸಹರನ್ ಆಫ್ರಿಕಾ), ಟಾಡಿ (ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡ) | |- | ಅರೆಂಗ ಪಿನ್ನಾಟದ, [[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ|ತೆಂಗಿನ]], ಬರಸ್ಸಸ್ ಪ್ಲಬೆಲಿಫೆರ್‌ಗಳ ಸಸ್ಯರಸ | ಟುಆಕ್ (ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ) | ಅರಾಕ್ |- | [[ಜೇನು|ಜೇನುತುಪ್ಪ]] | ಮೀಡ್, ಟೆಜ್ (ಇಥಿಯೋಪಿಯಾ) | ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸಿದ ಮೀಡ್ (ಮೀಡ್ ಬ್ರಾಂಡೀ ಅಥವಾ ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಬ್ರಾಂಡೀ) |- | [[ಹಾಲು]] | ಕುಮಿಸ್, ಕೆಫಿರ್, ಬ್ಲಾಂಡ್ | |- | [[ಸಕ್ಕರೆ]] | ಕಿಲ್ಜು ಮತ್ತು ಮೀಡ್ ಅಥವಾ ''ಸಿಮ'' (ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್) | ಶೊಚು (ಕೊಕುಟೊ ಶೊಚು): ಬ್ರೌನ್‌ಶುಗರ್‌‌ನಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ (ಜಪಾನ್) |} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist|colwidth=30em}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Alcoholic beverages}} {{Cookbook|Alcoholic Drink}} *[https://web.archive.org/web/20101022023248/http://www.bbc.co.uk/headroom/emotional_health/alcohol.shtml ಬಿಬಿಸಿ ಹೆಡ್‌ರೂಮ್: ಡ್ರಿಂಕಿಂಗ್ ಟೂ ಮಚ್?] *[http://www.icap.org/ ಇಂತರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್‌ ಪಾಲಿಸೀಸ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101123134721/http://icap.org/ |date=2010-11-23 }} *[http://pubs.niaaa.nih.gov/publications/Practitioner/pocketguide/pocket_guide2.htm ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇನ್‍ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಅ‌ಬ್ಯೂಸ್ ಆ‍ಯ್‌೦ಡ್ ಅಲ್ಕೊಹಾಲಿಸಮ್- ವಾಟ್ ಇಸ್ ಎ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಡ್ರಿಂಕ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100728082648/http://pubs.niaaa.nih.gov/publications/practitioner/pocketguide/pocket_guide2.htm |date=2010-07-28 }} {{Alcoholic beverages}} {{Drug use}}{{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್ ಪಾನೀಯಗಳು}} {{DEFAULTSORT:Alcoholic Beverage}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಆಲ್ಕೊಹಾಲಿಕ್ (ಮದ್ಯಸಾರಿಯ) ಪಾನೀಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹುದಗುಬರಿಸಿದ ಪಾನಿಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಲ್ಕೊಹಾಲ್]] [[ವರ್ಗ:ಡ್ರಗ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ]] [[ವರ್ಗ:ಐಎಆರ್‌ಸಿ ಗ್ರೂಪ್ 1 ಕ್ಯಾನ್ಸರು ಜನಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] 9ngeh2nilht4n4eygp06mlj64j9fgzv 0 26255 1375498 1352965 2026-06-20T13:54:44Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375498 wikitext text/x-wiki {{npov|date=September 2009}} {{otheruses|Environmental Ethics (journal)}} ಅಮಾನವೀಯ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಕೇವಲ ಮಾನವರನ್ನು ಸಮಾವೇಶ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಧರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಪರಂಪರಾಗತ ಸೀಮೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಪರಿಗಣಿಸುವ ವಾತಾವರಣದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗವೇ '''ಪರಿಸರದ ನೀತಿನಿಯಮಗಳು'''. ಕಾನೂನು, ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ, ವೇದಾಂತ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ, ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರ, ಹಾಗೂ ಭೂಗೋಳವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತಹ ನೀತಿ ಶಿಕ್ಷಣಗಳ ಒಂದು ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ. ವಾತಾವರಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮಾನವ ಜೀವಿಗಳು ಅನೇಕ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ: *ಮಾನವನ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೊಸ್ಕರ ನಾವು ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಾಶಗೊಳಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕೆ? *ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದನ್ನು ನಾವು ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕೆ? *ಅನಿಲ ಕಾರ್ಯಶಕ್ತಿಯ ವಾಹನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ನಾವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಬೇಕೆ? *ಭವಿಷ್ಯದ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ನಾವು ಪರಿಸರೆದ ಯಾವ ಋಣವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು ಅವಶ್ಯಕ?<ref>[http://www.christian-aid.org.uk/indepth/605caweek/index.htm ಕ್ರಿಸ್ಚಿಯನ್ ಸಹಾಯದಿಂದ ವಾತಾವರಣದ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾದ ಬಲಿಪಶುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಹತ್ತಿರದೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಾಗುತ್ತವೆಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.wired.com/science/discoveries/news/2003/12/61562 |title=ಆಗಲೇ ವಾತಾವರಣದ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ 150000 ಜನರು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ |access-date=2013-01-05 |archive-date=2012-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121113081100/http://www.wired.com/science/discoveries/news/2003/12/61562 |url-status=dead }}</ref> *ಮಾನವತೆಯ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ತಳಿಯ ಅಳಿವಿಗೆ ತಿಳಿದೂ ಕಾರಣವಾಗುವುದು ಮಾನವರಿಗೆ ಸರಿಯೇ? ಪರಿಸರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮಗ್ಗುಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ಪರಿಸರವಾದಿಗಳು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ರ್ಯಾಚೆಲ್ ಕಾರ್ಸನ್ ಹಾಗೂ ೧೯೭೦ ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ [[ಭೂಮಿಯ ದಿನ|ಭೂ ದಿವಸ]] ದಂತಹ ಘಟನೆಗಳು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಲು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ನೀತಿನಿಯಮಗಳು ಉದ್ಭವಿಸಿದವು. ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಪ್ರಬಂಧಗಳು ತೀವ್ರವಾದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರಿದವು: ಲಿನ್ ವೈಟರ "ನಮ್ಮ ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೇರುಗಳು" (ಮಾರ್ಚ್ ೧೯೬೭)<ref>{{cite journal|journal=Science| title=[http://www.gnn.tv/headlines/9038/The_Historical_Roots_of_Our_Ecologic_Crisis The Historical Roots of our Ecologic Crisis]| first=Lynn| last=White| month=March| year=1967}}</ref> ಹಾಗೂ ಗಾರ್ನೆಟ್ ಹಾರ್ಡಿನ್ಸ್ ರ "ಸಾಮಾನ್ಯರ ದುರಂತ" (ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೬೮).<ref>{{cite journal |journal=Science |title=The Tragedy of the Commons |first=Garrett |last=Hardin |month=December |year=1968 |doi=10.1126/science.162.3859.1243 |volume=162 |pages=1243 |pmid=5699198 |issue=859}}</ref> ಗಾರ್ನೆಟ್ ಹಾರ್ಡಿನ್ಸ್ ರ ನತರದ ಪ್ರಬಂಧ "ಉಳಿವಿಗಾಗಿ ಹೊಸ ಧರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಶೋಧನ" ಎಂಬುದೂ ಸಹ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದದ್ದು, ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ, ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಮಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣಗಳು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯವೆಂದು (೧೯೪೯) ಲಿಯೊ ಫೊಲ್ಡ್ ನ "ಭೂ ಧರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ '''ಎ ಸ್ಯಾಂಡ್ ಕೌಂಟಿ ಆಲ್ಮನಕ್'' ' ಎಂಬ ತನ್ನ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಡೊ ಲಿಯೊಫೊಲ್ಡ್ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>{{cite book|title=A Sand County Almanac| first=Aldo| last=Leopold| year=1949| chapter=The Land Ethic}}</ref> ೧೯೭೦ ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ೧೯೮೦ ರ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕಾದಿಂದ ೧೯೭೯ರಲ್ಲಿ ಯು ಎಸ್ ಆಧಾರಿತ ಪತ್ರಿಕೆ '''ಎನ್ವಿರೋನ್ಮೆಂಟಲ್ ಎಥಿಕ್ಸ್' '' ಹಾಗೂ ೧೯೮೩ ರಲ್ಲಿ ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪತ್ರಿಕೆಯು''[[The Trumpeter: Journal of Ecosophy]]'' ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶಿಸ್ತಿನ ಸಂಚಿಕೆಗಳು ಹೊರಬಂದವು. ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಧಾರಿತ ಈ ರೀತಿಯ ನಿಯತಕಾಲಿಕ, '''ಎನ್ವಿರೋನ್ಎಂಟಲ್ ವ್ಯಾಲ್ಯೂಸ್''', ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. == ಮಾರ್ಷಲ್ ರ ಪರಿಸರದ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಭಾಗಗಳು == ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ವಿವಿಧ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಅನೇಕ ವಿದ್ವಾಂಸರಿದ್ದಾರೆ. ಪೀಟರ್ ವರ್ಡಿ ಯವರು ತಮ್ಮ "ಧರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ಒಗಟುಗಳು" ನಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿರುವಂತೆ ಅಲನ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ಹಾಗೂ ಮೈಖೇಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ರವರು ಇದಕ್ಕೆ ಇತ್ತೀಚಿನ ಎರಡು ಉದಾಹರಣೆಗಳು.<ref>{{cite book|title=The Puzzle of Ethics| first=Peter| last=Vardy}}</ref> ಮಾರ್ಷಲ್ಲರಿಗೆ, ಕಳೆದ ೪೦ ವರ್ಷಗಳಿಂದೀಚೆಗೆ ಮೂರು ಸಾಮಾನ್ಯ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅನುಸಂಧಾನಗಳು ಹೊರಬದಿವೆ. ಮಾರ್ಷಲ್ಲರು ಅವುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ: ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಕತೆ ಹಾಗೂ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳು. (ಆರ್ಷಲ್ಲರ ಪರಿಸರದ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ, ಇದನ್ನು ನೋಡಿರಿ: ಎ. ಮಾರ್ಷಲ್, ೨೦೦೨, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಐಕ್ಯತೆ, ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಪ್ರೆಸ್: ಲಂಡನ್). === ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ವಿಸ್ತರಣೆ === ಮಾರಷಲ್ಲರ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಒಂದು ಪುರಜನರ ಅನಿರ್ಭಂಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. (ಅಂದರೆ, ಒಂದು ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಒಂದು ಕಟ್ಟುಪಾಡು). ಪರಿಸರವಾದಿತ್ವದಲ್ಲಿ, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸಾಮೂಹಿಕ ಒಡೆತನವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವರೂ ಅಲ್ಲದೆ ಆ-ಮಾನವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವುದೆಂದು ಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಆಂಡ್ರೂ ಬ್ರೆನ್ನನ್ ರ ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮಾನವತ್ವದ (ಪರಿಸರ ಮಾನವೀಯತೆ) ಒಬ್ಬ ನ್ಯಾಯವಾದಿ, ಸಜೀವ ಹಾಗೂ ನಿರ್ಜೀವವಾದ, ಎಲ್ಲಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಸ್ತಿತ್ವವುಳ್ಳ ವಸ್ತುಗಳು, ಎಬ ಚರ್ಚೆಯು, ಅವು ಇರುವ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಕೊಡಬಹುದು. "ಆಳವಾದ ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರ" ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಅವರು ಆಯ್ದುಕೊಂಡಾಗ್ಯೂ, ಆರ್ನೆ ನೆಸ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಸೆಷೆನ್ಸ್ ರ ಕೆಲಸವು ಸಹ ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಡಿ ಸೇರುತ್ತವೆ. ಆಳವಾದ ಪರಿಸರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ - ಅದು ಸ್ವತಃ ಬೆಲೆಯುಳ್ಳದ್ದೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಅವರ ವಾಗ್ವಾದವು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ, ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಸ್ತರಣೆ ಎರಡರಡಿಯೂ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಪೀಟರ್ ಸಿಂಗರ್ ರವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾರ್ಷಲ್ಲರ 'ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಡಿ' ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ಅವರು "ನೈತಿಕ ಬೆಲೆಯ ವಿಸ್ತರಣಾವೃತ್ತ"ವು ಅ-ಮಾನವೀಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲು ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಮಾಡದಿರುವುದು ವರ್ಗೀಕರಣದ ದೋಷವಾಗುವುದೆಂದು ತರ್ಕಿಸಿದರು. ಆ-ಜೈವಿಕ ಅಥವಾ "ಇಂದ್ರೀಯ ಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲದ" (ಅರಿವಿಲ್ಲದ) ಸಹಜ ಬೆಲೆಯಿಂದ ಚರ್ಚೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಿಂಗರ್ ಅದನ್ನು ಕಷ್ಟವೆಂದು ತಿಳಿದರು, ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ಬೆಲೆಯ ವಿಸ್ತರಣಾ ವೃತ್ತದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಒಳಗೊಳ್ಳ ಬಾರದೆದು "ವ್ಯಾವಹಾರಿಕ ನೀತಿನಿಯಮಗಳ" ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು.<ref>{{cite book|title=Practical Ethics |first=Peter| last=Singer| edition=1}}</ref> ಈ ವಿಷಯಾಂಶವು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಹಾಗಾದರೆ, ಜೈವಿಕ-ಕೇಂದ್ರವುಳ್ಳದ್ದು. ಆದರೂ, "ಕಾರ್ಯರೂಪದ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರಗಳ" ನೆಸ್ಸ್ ಹಾಗೂ ಸೆಷನ್ಸ್ ರ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ, ಆಳವಾದ ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಮನಗಾಣದೆ ಇದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಅಸ್ತಿತ್ವವುಳ್ಳ ವಸ್ತುಗಳ ತೋರಿಕೆಯುಳ್ಳದ್ದಾದರೂ, ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕವಾದದ್ದೆಂದು ಸಿಂಗರ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಸಿಂಗರ್ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಮಾನವೀಯತೆಯ ೊಂದು ನೀತಿ ನಿಯಮವನ್ನು ವಾದಿಸಲಿಲ್ಲವೆಂದು ನಾವು ಮುಂದೆ ನೋಡೋಣ. === ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಿಸ್ತಾರ === ಅಲನ್ ಮಾರ್ಷಲ್ಲರ ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮೇಲಲ್ಲ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾದ (ಹಾಗೂ ಕೆಲವು ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಲ್ಲದ) ಅಸ್ತಿತ್ವವುಳ್ಳ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಅಗತ್ಯವಾದ ವಿವಿಧತೆಗಳ ಮೂಲಭೂತವಾದ ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬನೆಯ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಯ ಮೇಲೆ. ಸ್ವೇಚ್ಛಾಚಾರದ ವಿಸ್ತಾರವು ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ವಿಶ್ವದ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದಿಂದ ಹರಿಯುವಿಕೆಯಿಂದು ಯೋಚಿಸಬಹುದಾದರೆ, ಸನ್ನಿವೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಗತ್ತಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರತಿಛಾಯೆಯೆಂದು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಯೋಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಸುಮಾರಾಗಿ ಸ್ಮಿತ್ ರ ಪರಿಸರದ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ತದ್ರೂಪ ವರ್ಗೀಕರಣವಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಇಲ್ಲವೇ ಜಗದ್ವ್ಯಾಪಿ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಒಂದು ಪೂರ್ಣ ಅಸ್ತಿತ್ವವುಳ್ಳ ವಸ್ತುವಿನಂತಹ ಸಾಮೂಹಿಕವಾದ ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಸ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜ ಮೌಲ್ಯದ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗೆ ಎಂದು ಅದು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ, ಹೋಮ್ಸ್ ರೋಲ್ಟ್ಸನ್ ಈ ಅನುಸಂಧಾನವನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಜೇಮ್ಸ್ ಲವ್ ಲಾಕ್ ರವರ ಗೈಯ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಈ ವರ್ಗವು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: ಸಾವಯುವ ಹಾಗೂ ಅ-ಸಾವಯುವ ವಸ್ತುವು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಬರುವ ಒಂದು ಸಮಸ್ಥಿತಿಯ ಅಖಂಡತೆಯ ಭರವಸೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಭೂ ಗ್ರಹವು ತನ್ನ ಭೂ-ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನದ ರಚನೆಯನ್ನೂ ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಪ್ರಮೇಯವೂ ಸೇರಿದೆ. ಕೊನೆಗೆ ಗೊತ್ತಾದ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯು ಇಲ್ಲದ ಮಾನವ ಜಾತಿಯ ನೀತಿನಿಯಮಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಒಂದು ಜೊತೆಗೂಡಿದ ಪಾವನವಾದ ಅಸ್ತಿತ್ವವುಳ್ಳ ವಸ್ತುವೆಂದು ಈ ಗ್ರಹವು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. === ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿನಿಯಮಗಳು === ಮಾನವನಲ್ಲದ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾದ ವಿಶ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಜನ ಮೌಲ್ಯದ ಒಂದು ವಿಸ್ತಾರವೇ ಮಾರ್ಷಲ್ಲರ 'ಪಾಲನೆಯ ಧರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ' ಒಂದು ವರ್ಗೀಕರಣವಾಗಿದೆ. ಮಾನವರಿಗೆ ಅದರ ಉಪಯೋಗ ಇಲ್ಲವೇ ಪ್ರಯೋಜನಕರದ ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಕೇವಲ ಬೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಅದು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದು 'ಆಳವಾದ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ' ಭಾವನೆಗಳ ಒಳಗಿನ ಮೌಲ್ಯದ ವ್ಯತ್ಯಾಸತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದ್ದರಿಂದ ಆಗಾಗ್ಗೆ 'ಆಳವಲ್ಲದ ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರವೆಂದು' ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾನವ ಜೀವಿಗಳ ಯೋಗಕ್ಷೇಮಕ್ಕೆ ಸಾಧನವೆಂದು - ಅದು ಹೊರಗಿನ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂಬ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸನ್ನಿವೇಶದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯು ಮಾನವ ಕುಲ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಪೀಳಿಗೆಯ ಪರಿಶೀಲನೆಗಳ ಸಹಿತ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚಿಂತಿಸುವ ಮುಕ್ತಾಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ೧೯೯೭ ರಲ್ಲಿ [[ಕ್ಯೋಟೋ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ|ಕ್ಯೂಟೊ]] ಶೃಂಗಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ ರಿಯೊದಲ್ಲಿ ತಲುಪಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂರು ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಚರ್ಚೆಗಳು ರಚಿಸಿದ ಧರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತವೇ ಎಂದು ವಾದಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು.{{Fact|date=February 2007}} == ಮಾನವೀಯತೆಯ ಪ್ರಮೇಯಗಳು == ಜೈವಿಕ ಕೇಂದ್ರದ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ-ಶುದ್ಧತೆಯ ವಿಚಾರ ಸರಣಿಯ ವಿಶೇಷ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಮೈಖೇಲ್ ಸ್ಮಿತ್ ಮುಂದುವರಿದು ಇಂದ್ರಿಯ ಜ್ಞಾನದಂತಹ, ನೀತಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಬೆಲೆಗೆ ಒರೆಗಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಗುಂಪು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದಂತಹ ಮಾನವೀಯತೆಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Fact|date=February 2007}} ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಶಕ್ತತೆಯ ಮೇಲೆ ವಿಶ್ವಸವಿಡುವಂತಹ [[ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌|ಅರಿಸ್ಟೋಟಲ್]] ನಿಂದ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೌಲ್ಯದ ತದ್ರೂಪವಾದ ಒಂದು ಕ್ರಮಾನುಗತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಪೀಟರ್ ಸಿಂಗರ್ ನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ತೋಟದ ಕಳೆಯಂತಹ ಒಂದು ಅರಿವಿಲ್ಲದ ಅಸ್ತಿತ್ವವುಳ್ಳ ವಸ್ತುವಿನ ಅಭಿರುಚಿಗಳನ್ನು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವಾಗ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಇದು ಪೀಟರ್ ರವರ ಪರಿಹಾರವಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲಕಳೆದಂತೆ ಅವು ಕ್ಷೀಣಿಸುವುದರಿಂದ 'ಕೊರತೆಯ ಮೌಲ್ಯ' ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಗತ್ತಿನ ನಾಶವಾಗದ ಭಾಗಗಳು, 'ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳ' ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಸಿಂಗರ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಅವುಗಳ ರಕ್ಷಣೆಯು ಭವಿಷ್ಯದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಒಂದು ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಆಸ್ತಿಯಂತೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ನಾವು ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರಿಂದ ಪಡೆದ ಸ್ವತ್ತು ಹಾಗೂ ಭವಿಷ್ಯತ್ತಿನ ಜನಾಂಗಕ್ಕೆ ಹಾಗೆಯೇ ಬಳುವಳಿಯಾಗಿ ಕೊಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಆಗ ಅವರು ಹಾಳಾಗದ ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೇ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪಟ್ಟಣದ ಭೂ ರಮ್ಯ ನೋಟವನ್ನು ಕಂಡು ಸಂತೋಷಿಸಬೇಕೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸದವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಬಹುದು. ಉದ್ಭವಿಸಲು ಶತಮಾನಗಳನ್ನೇ ತೆಗೆದು ಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಬಹಳ ವಿಶೇಷತೆಯ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ವಾಯುಗುಣದ ತುಟ್ಟತುದಿಯ ಸಸ್ಯವರ್ಗವಾದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಳೆಯ ಕಾಡು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರಾತಾಣದ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಮಳೆಯ ಕಾಡನ್ನು ಸಾಗುವಳಿಗಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಮಾಡುವುದು ಮಣ್ಣಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಒಮ್ಮೆ ನಾಶಗೊಳಿಸಿದರೆ ಪುನರುಜ್ಜೀವಿತವಾಗಲು ಸಾವಿರಾರು ವರುಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. == ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವೇದಾಂತ ವಿದ್ಯೆ == ಕ್ರೈಸ್ತರ ವಿಶ್ವಾವಲೋಕನವು ಜಗತ್ತು ದೇವರಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೆಂದೂ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಜಾತಿಯು ತನಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ದೇವರಿಗೆ ಉತ್ತರದಾಯಿಯೆಂದೂ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾದ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಭಗವಂತನಿಗೆ ಬೆಲೆಬಾಳುವುದೆಂಬ ಪ್ರಕಾಶದಲ್ಲಿ ನೋಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಸ್ವಾರ್ಥಪರತೆ ಹಾಗೂ ವಿವೇಕಶೂನ್ಯಪರತೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ತಾನೇ ತೋರಿಸುವ ಪಾಪದ ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ರೋಗದ ಜೊತೆ ವ್ಯವಹರಿಸುತ್ತಾ ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಸ್ತನು ಹತೋಟಿಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರೀತಿ, (೨ ಕೊರಿಂಥಿಯಾನ್ಸ್ ೫.೧೪f) ಹಾಗೂ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಪ್ರೇರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ವಿಷಯಾಂಶಗಳು, ಉದಾ: ಪರಿಸರದ ಆರೋಗ್ಯ (ಡ್ಯುಟೆರೊನೊಮಿ ೨೨.೮; ೨೩.೧೨-೧೪) ಹಾಗೂ ವಿಶಾಲ ಅವಕಾಶದಲ್ಲಿ - ಜನಗಳಿಗೆ ಗಮನಿಸುತ್ತಾ (ಮ್ಯಾಥ್ಯು ೨೫) ಇದು ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಗ್ಗಿಯ ವಂದನಾರ್ಪಣೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಈ ಸಂಬಂಧವು ಸಂಕೇತಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. (ಬಿ,ಟಿ, ಅಡೆನೆ : ಪಾದರಿಯ ವೇದಾಂತ ಮತ್ತು ಕ್ರೈಸ್ತರ ಧರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂಯದ ಹೊಸ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಜಗದ್ವಾಪಿ ನೀತಿನಿಯಮಗಳು ೧೯೯೫ ಲೆಸೆಸ್ಟರ್) == ಮಾನವಕೇಂದ್ರವಾಗುಳ್ಳ ವಿಜ್ಞಾನ == {{main|Anthropocentrism}} ಮಾನವ ಕೇಂದ್ರವಾಗುಳ್ಳ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಈ ವಿಶ್ವದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮಾನವನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಡುತ್ತದೆ; ಮಾನವ ಜಾತಿ ಯಾವಾಗಲೂ ಅದರ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂಬಲವಾಗಿರಬೇಕು. ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಸನ್ನಿವೇಶದ ನೀತಿನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವಾಗ ನಮ್ಮ ತಳಿಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ವಾಡಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದರ ಪ್ರಯೋಜನವೂ ನಮಗೆ ಮಾತ್ರ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯಲ್ಲಿ ತಳಿತನಕ್ಕೆ ವಚನಬದ್ಧರಾಗುವಂತೆ ಮೌಲ್ಯ ಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು. ಎಲ್ಲಾ ಪರಿಸರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳೂ ಮಾನವರಲ್ಲದ ಜೀವಿಗಳ ನೈಜ ಮೌಲ್ಯದ ಒಂದು ಬೆಲೆಕಟ್ಟುವಿಕೆಯು ಒಳಗೊಂಡಿರಬೇಕು.<ref>ಸಿಂಗರ್, ಪೀಟರ್. " ''ಪರಿಸರದ ಮೌಲ್ಯಗಳು.'' ದಿ ಆಕ್ಸಫರ್ಡ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾವೆಲ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್. ಸಂಪಾದಕರು. ಐಯಾನ್ ಮಾರ್ಶ್. ಮೆಲ್ಬೊರ್ನ್, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ: ಲೋಂಗ್ಮಾನ್ ಚೆಸೈರ್, ೧೯೯೧. ೧೨-೧೬.</ref> ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಈ ಗೊತ್ತಾದ ಕಲ್ಪನೆಯ ಮೇಲೆಯೇ, ಒಂದು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಚಿಕೆಯು ಬೇರೆ ಜೀವಿಗಳಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಸೂಚನೆಯಂತೆ ಮಾನವರ ಸಮ್ಮತಿಯ ಅಳಿವಿನ ಪ್ರಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸಂಶೋಧಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.borderlands.net.au/vol7no3_2008/kochiordan_argument.pdf ತಾರಿಕ್ ಕೊಚಿ &amp; ನೊಯಾಮ್ ಓರ್ಡಾನ್, “ಆನ್ ಅರ್ಗುಮೆಂಟ್ ಫಾರ್ ದಿ ಗ್ಲೋಬಲ್ ಸೂಯಿಸೈಡ್ ಆಫ್ ಹುಮ್ಯಾನಿಟಿ”. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090915064300/http://www.borderlands.net.au/vol7no3_2008/kochiordan_argument.pdf |date=2009-09-15 }}[http://www.borderlands.net.au/vol7no3_2008/kochiordan_argument.pdf ಬೊರ್ಡರ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, 2008, ಸಂಪುಟ. 3, 1-21] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090915064300/http://www.borderlands.net.au/vol7no3_2008/kochiordan_argument.pdf |date=2009-09-15 }}.</ref> ಲೇಖಕರುಗಳು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮತಗೆ ಒಂದು ಕರೆಯಂತೆ ಅದನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದೆಂದೂ ಒಂದು ಆಲೋಚನಾ ಪ್ರಯೋಗವೆಂದು ಆ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮಾನವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೀತಿನಿಯಮಗಳ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಂತಹ ಮಾನವ ಕೇಂದ್ರವಾಗುಳ್ಳ ಪ್ರಮೇಯಗಳು ಏನನ್ನೂ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡುವುದಿಲ್ಲವೋ ಎಂಬ ಸತ್ಯಾಂಶವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕೆಂದೇನೂ ಇಲ್ಲ; ಮಾನವರು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ ಸತ್ಯಸ್ಥಿತಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ನಮಗೆ ಅವೂಗಳ ಉಪಯೋಗತ್ವದ ನೋಟದಿಂದ ತಪ್ಪಾಗಿ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆ ಕಟ್ಟಲು ನಾವು ಉದ್ದೇಶಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆಂದು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಬರೂಚ್ ಸ್ಪಿನೊಜ ವಾದಿಸಿದರು.{{Fact|date=February 2007}} ನಾವು ಪಕ್ಷಪಾತವಿಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತುಗಳ ಕಡೆ ನೋಡಿದರೆ ಈ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಅಪೂರ್ವವಾದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆಯೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಲ್ಲವೆಂದು ಸ್ಪಿನೊಜ ಚರ್ಚಿಸಿದರು. ಅಂತೆಯೇ, ಮಾನವ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದ ಅಥವಾ ಮಾನವ ಕೇಂದ್ರವಾಗುಳ್ಳ, ನರಭಕ್ಷಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗುಳ್ಳ ಧರ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಸತ್ಯಸ್ಥಿತಿಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಒಂದು ಚಿತ್ರಣವಲ್ಲ, ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಯಥಾದೃಶ್ಯ ನೋಟದಿಂದ ನಾವು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಶಕ್ತರಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಇಲ್ಲವೆಂಬ ಒಂದು ವಿಶಾಲ ಚಿತ್ರಣವಿದೆ. ಪೀಟರ್ ವರ್ದಿ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಮಾನವ ಕೇಂದ್ರವಾಗುಳ್ಳ ವಿಜ್ಞಾನದ ಮಧ್ಯೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡನು.<ref>ಪೀಟರ್ ವರ್ಡಿ ಮತ್ತು ಪೌಲ್ ಗ್ರೊಸ್ಚ್(೧೯೯೪, ೧೯೯೯), 'ನೀತಿ ನಿಯಮಗಳ ಒಗಟು', ಪುಟ.೨೩೧</ref> ಬಲವಾದ ಒಂದು ವಿಚಾರ ಸರಣಿಯು ಮಾನವ ಕೇಂದ್ರವಾಗುಳ್ಳ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರವು ಮಾನವರು ಸತ್ಯಸ್ಥಿತಿಯ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಆ ರೀತಿ ಯೋಚಿಸುವುದು ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಿದೆ. ಬಲಹೀನ ಮಾನವ ಕೇಂದ್ರವಾಗುಳ್ಳ ಶಾಸ್ತ್ರವು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮಾನವನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಸತ್ಯಸ್ಥಿತಿಯು ಮಾತ್ರ ಅರ್ಥ ವಿವರಿಸಬಹುದು, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾನವರು ಅವು ಕಂಡಂತೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದಂತಹ ಪರಿಸರದ ವಾಸ್ತವಿಕತೆ ಎನ್ನುವ ತಮ್ಮ ಪ್ರಾರಂಭದ ಮುಖಾಂತರ ಸನ್ನಿವೇಶದ ನೀತಿನಿಯಮಗಳ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯದ ನಟರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಬ್ರ್ಯಾನ್ ನೊರ್ಟನ್ ರಿಂದ ಮತ್ತೊಂದು ಅವಲೋಕನವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಮಾನವ ಕೇಂದ್ರವಾಗುಳ್ಳ ಧರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ರಕ್ಷಕರು ಹಾಗೂ ಮಾನವ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಲ್ಲದೆಯಿರುವ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬೆಂಬಲಿಗರ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಸನ್ನಿವೇಶದ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕತೆಯು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಬದಲಿಗೆ, ''ಬಲವಾದ ಮಾನವ ಕೇಂದ್ರವಾಗುಳ್ಳ ವಿಜ್ಞಾನ'' ಮತ್ತು ''ಬಲಹೀನ - ಅಥವಾ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಮಾನವ ಕೇಂದ್ರವಾಗುಳ್ಳ ಶಾಸ್ತ್ರದ'' ಮಧ್ಯೆ ನಾರ್ಟನ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಾಣಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಮಾನವರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಶ್ವದಿಂದ ಹೊಂದಬಹುದಾದ ಸಾಧನದ ಮೌಲ್ಯಗಳ ವಿವಿಧತೆಯನ್ನು ಅಲ್ಪವಾಗಿ ತಿಳಿಯದಂತೆ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದನ್ನು ಕೇವಲ ಎರಡನೆಯದು ಮಾತ್ರ ಶಕ್ತವಾಗಿದೆ.<ref>[http://sapiens.revues.org/index88.html ಅಫೈಸ್ಸಾ, ಹೆಚ್. ಎಸ್. (][http://sapiens.revues.org/index88.html 2008) “ದಿ ಟ್ರಾಸ್ಫೊರ್ಮೇಟಿವ್ ವಾಲ್ಯು ಆಫ್ ಎಕಲಾಜಿಕಲ್ ಪ್ರಾಗ್ಮಾಟಿಸಮ್. ][http://sapiens.revues.org/index88.html ಆನ್ ಇನಟ್ರೊಡಕ್ಷನ್ ಟು ದಿ ವರ್ಕ್ಸ್ ಆಫ್ ಬ್ರಯಾನ್ ಜಿ. ನಾರ್ಟನ್”. ][http://sapiens.revues.org/index88.html ''S.A.P.I.EN.S.'' '''1''' (1) ]</ref> == ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸ್ಥಾನಮಾನ == ೧೯೭೦ ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಿರ್ವಹಿಸಿದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಒಂದು ವಿಷಯವು ಪರಿಸರದ ನೀತಿನಿಯಮಗಳಾದವು. ೧೯೮೦ ರ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಅದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿರುವ ಆಲೋಚಕರ ಸಾಕಷ್ಟು ಒಂದು ಚಿಕ್ಕ ತಂಡದ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತಾ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ನೀತಿ ಶಿಕ್ಷಣದೊಳಗೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಬರೆದಂತೆಯೇ ಉಳಿಯಿತು. ಕೇವಲ ೧೯೯೦ ರ ನಂತರ ಮಾತ್ರ ಕೊಲೆರಡೊ ರಾಜ್ಯ, ಮೊಂಟನಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಬೌಲಿಂಗ್ ಗ್ರೀನ್ ರಾಜ್ಯ, ಹಾಗೂ ನಾರ್ತ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ದಂತಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಒಂದು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಸಮ್ಮತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು. ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ, ಇಂಗ್ಎಂಡಿನ ಡಾರ್ಲಿಂಗ್ಟನ್ ನ ಶುಮೆಚರ್ ಕಾಲೇಜು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಈಗ ವೇದಾಂತ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಎಂಎಸ್ ಸಿ ಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಸರದ ನೀತಿನಿಯಮಗಳು/ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶೇಷತೆಯ ಸಹಿತ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನೂ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಕೊಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಹಾಗೂ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಿಲಾಖೆಯು ನಾರ್ತ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಧರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ/ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ಸಹಿತ ಪಿಹೆಚ್ ಡಿ ಪದವಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Morefootnotes|date=July 2008}} {{reflist}} == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{col-begin}} {{col-2}} *ಜೈವಿಕ ಕೇಂದ್ರವುಳ್ಳ ವ್ಯಕ್ತಿವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ *ಜೈವಿಕ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ *ಜೈವಿಕ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ *ವಾಯುಗುಣದ ನೀತಿನಿಯಮಗಳು *ಸಂರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿನಿಯಮಗಳು *ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ *ಆಳದ ಪ್ರಾಣಿ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ *ಭೂ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ (ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಚಿಂತಕರ ಚಾವಡಿ) *ವಾತಾವರಣದ ಅನ್ವೇಷಣೆ (ಎರಡು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಪಂದ್ಯಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿ) *ಪರಿಸರದ ಕೇದ್ರೀಕರಣ *ವಾತಾವರಣದ ಸ್ತ್ರೀತ್ವ *ಪರಿಸರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ {{col-2}} {{wikiversity|Topic:Climate change}} *ವಾತಾವರಣದ ಚಳುವಳಿ *ನೈಸರ್ಗೀಕರಣ *ಪರಿಸರದ ಬಗ್ಗೆ ಅಪನಂಬಿಕೆ *ಮಾನವ ಸಸ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ *ಪರಿಸರದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಷರ ಪಟ್ಟಿ *ಜನಸಂಖ್ಯಾ ನಿಯಂತ್ರಣ *ಪರಿಸರದ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದಾದ ಬಾಹ್ಯತೊಂದರೆಗಳು *ಸಮರ್ಥನೀಯತೆ *ಭೂಮಿಯ ಸಾಗುವಳಿ *ಕಾಡುದಾರಿಯ ನೀತಿನಿಯಮಗಳು *ವಾನ್ ರೆಸ್ಸೆಲೆಯರ್ ಪೊಟ್ಟರ್ *ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಖಾಲಿಯಾಗುವಿಕೆ *ಬೆಳೆ ತೆಗೆಯುವ ಕಲೆ {{col-end}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.drze.de/BELIT?la=en- ಜೈವಿಕನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ ಸಾಹಿತ್ಯದ ದತ್ತಮಾಹಿತಿಯ ಆಧಾರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090125213628/http://www.drze.de/BELIT?la=en- |date=2009-01-25 }} * [http://www.drze.de/BELIT/thesaurus?la=en- ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತದ ಶಬ್ದಕೋಶ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718232507/http://www.drze.de/BELIT/thesaurus?la=en- |date=2011-07-18 }} * [http://www.envirolink.org/newsearch.html?searchfor=ethics&amp;x=0&amp;y=0 ಎನ್ವಿರೋಲಿಂಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಎನ್ವಿರೋನ್ಮೆಂಟಲ್ ಎಥಿಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070214014006/http://www.envirolink.org/newsearch.html?searchfor=ethics&x=0&y=0 |date=2007-02-14 }} - ಪರಿಸರದ ನೀತಿತ್ವದ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಆನ್ ಲೈನ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲ * [http://www.envirolink.org/forum ಎನ್ವಿರೋಲಿಂಕ್ ಫೋರಂ - ಪರಿಸರದ ಧರ್ಮಸಿದ್ಧಾಂತದ ವಾಗ್ವಾದ/ಚರ್ಚೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110317031936/http://envirolink.org/forum/ |date=2011-03-17 }} * [http://secure.pdcnet.org/pdc/bvdb.nsf/journal?openform&amp;journal=pdc_enviroethics ''ಎನ್ವಿರೋನ್ಮೆಂಟಲ್ ಎಥಿಕ್ಸ್ '' ಆನ್ ಲೈನ್(ಜೊರ್ನಲ್, 1979-ಪ್ರೆಸೆಂಟ್)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090422180756/http://secure.pdcnet.org/pdc/bvdb.nsf/journal?openform&journal=pdc_enviroethics |date=2009-04-22 }} * [http://www.ethicalarchitecture.co.uk/ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುವ ಹಾಗೂ ಜನಾಂಗೀಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಸಂಸ್ಥೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090727184416/http://www.ethicalarchitecture.co.uk/ |date=2009-07-27 }} * [http://plato.stanford.edu/entries/ethics-environmental/ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್ ಫಿಲಾಸಫಿ.] * [http://www.cep.unt.edu/ ಪರಿಸರ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೇಂದ್ರ] * [http://www.phil.unt.edu/ UNT ಫಿಲಾಸಫಿಯ ವಿಭಾಗ] * [http://www.tyndale.ca/seminary/mtsmodular/reading-rooms/ethics/creation ಕ್ರಿಯೇಷನ್ ಕೇರ್ ರೀಡಿಂಗ್ ರೂಮ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110727215701/http://www.tyndale.ca/seminary/mtsmodular/reading-rooms/ethics/creation |date=2011-07-27 }}: ಎಕ್ಸೆಂಟಿವ್ ಆನ್ ಲೈನ್ ರಿಸೋರ್ಸಸ್ ಫಾರ್ ಎನ್ವಿರೋನ್ಮೆಂಟ್ & ಫೈಥ್ (ಟೈಂಡೇಲ್ ಸೆಮಿನರಿ) * [http://www.religion-online.org/listbycategory.asp?Cat=45 ವರ್ಗೀಕೃತ ಪಟ್ಟಿ --- ರೆಲಿಜನ್ ಆನ್ ಲೈನ್.ಆರ್ಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100612201702/http://religion-online.org/listbycategory.asp?Cat=45 |date=2010-06-12 }} "ಎಕಾಲಜಿ/ಎನ್ವಿರೋನ್ಮೆಂಟ್" {{Environmental science}} {{Ethics}} {{Sustainability}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪರಿಸರದ ನೀತಿತತ್ವಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಬಂಧದ ನೀತಿಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಪರಿಸರ]] l51admu0xns759chnx7ah0f3o4oz7rf 0 26397 1375491 1373637 2026-06-20T12:11:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375491 wikitext text/x-wiki '''ನೆವಾಡಾ''' {{IPAc-en|Nevada-USA-pronunciation.ogg|n|ə|ˈ|v|æ|d|ə}} [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು|ರಾಜ್ಯ]]ವು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ನೆವಾಡಾ, ಮೌಂಟೇನ್ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೂ ಸೇರಿದುದಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಸನ್ ಸಿಟಿಯು ಇದರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. '''ಸಿಲ್ವರ್ ಸ್ಟೇಟ್''' ಎಂಬುದು ಇದಕ್ಕಿರುವ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿರುವ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ [[ಬೆಳ್ಳಿ]] ಅದಿರಿನ ನಿಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಹೆಸರು ಬಂದಿರುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. "ಸೇಜ್ ಬ್ರಶ್ ಸ್ಟೇಟ್" ಮತ್ತು "ಬ್ಯಾಟಲ್ ಬಾರ್ನ್ ಸ್ಟೇಟ್" ಗಳೂ ಕೂಡ ಈ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಿರುವ ಇತರೆ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳಾಗಿವೆ. 1864ರಲ್ಲಿ 36ನೆಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದ ನೆವಾಡಾ ಪ್ರದೇಶವು, [[ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಂತಃಕಲಹ|ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಿವಿಲ್ ಯುದ್ಧ]]ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯೂನಿಯನ್ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಳಿದುದರ ಸಂಕೇತವಾಗಿ, ಅಲ್ಲಿನ ಧ್ವಜದಲ್ಲಿ "ಬ್ಯಾಟಲ್ ಬಾರ್ನ್" ಎಂಬ ಸಾಲು ಸದಾ ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಇದಕ್ಕಿದ್ದ ಹೆಸರು ಮೋರ್ಮನ್ ಸ್ಟೇಶನ್. ನೆವಾಡಾವು ಅಲ್ಲಿನ ಏಳನೆಯ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮೊಜಾವೆ ಮರುಭೂಮಿಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬೇಸಿನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಡೀ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ನೆವಾಡಾವು ಅತ್ಯಂತ ಶುಷ್ಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಕರಾರುವಕ್ಕಾಗಿ, ರಾಜ್ಯದ 86 ಪ್ರತಿಶತಃ ಪ್ರದೇಶವು ಅಮೇರಿಕಾದ ಫೆಡರಲ್ ಸರಕಾರದ ಅಧೀನಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದು, ನಾಗರೀಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿಗಳೆರಡರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೂ ಇದು ಸೇರಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.nv.blm.gov/landsales/LandFedAcresAgency.pdf |title=Federal Land Acres in Nevada | archiveurl =https://web.archive.org/web/20060930112237/http://www.nv.blm.gov/landsales/LandFedAcresAgency.pdf | archivedate =2006-09-30 |accessdate=2009-05-07 |publisher=US Dept. of the Interior, Bureau of Land Management}}</ref> 2008ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2.6 ದಶಲಕ್ಷ ಜನವಸತಿ ಇದ್ದುದಾಗಿ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 85%ರಷ್ಟು ಜನ, ನಗರಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮತ್ತು ರಿನೋದಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದುದಾಗಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nsbdc.org/what/data_statistics/demographer/pubs/docs/NVPopul06.pdf |title=Popul of Nevada's Territories and Incorp cities 2006 Time Series EMAIL 012207.xls |format=PDF |date= |accessdate=2010-07-31}}</ref> ಸುಲಭ ವಿವಾಹ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಸುಲಭ ವಿಚ್ಚೆದನಾ ಪಧ್ಧತಿಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು ಮಾಡಿ, ಮನರಂಜನೆ, ಕಾನೂನಿನ ಪರಿಮಿತಿಯಲ್ಲೇ ಆಡಲಾಗುವ ಜೂಜು, ಮತ್ತು ಇರುವ ಹದಿನಾರು ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟು ಅಧಿಕೃತ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ನೆವಾಡಾದ್ದು. == ನೆವಾಡಾ ಶಬ್ದೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮತ್ತು ಉಚ್ಛಾರ == [[ಚಿತ್ರ:View of Jeff Davis Peak from Wheeler Peak.jpg|thumb|ವ್ಹೀಲರ್ ಪೀಕ್ ನ ತುತ್ತ ತುದಿಗಿರುವ ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟ್ ಮೌಂಟೇನ್ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ನ ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜೈಟ್. ಇದು ಇಡೀ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸ್ಥಳ.]] ನೆವಾಡಾ ಹೆಸರು [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್]] ಮೂಲದ, ಹಿಮಸಿಂಚನ<ref>{{cite web |url=http://www.wordreference.com/es/en/translation.asp?spen=nevada |title=Nevada |accessdate=2007-02-24 |publisher=Wordreference.com |archive-date=2007-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071225103913/http://www.wordreference.com/es/en/translation.asp?spen=nevada |url-status=dead }}</ref> ಎಂಬ ಅರ್ಥ ಬರುವ ''ನೆವಾಡಾ'' {{IPA-es|neˈβaða|}} ಶಬ್ದದಿಂದ ಜನಿತವಾಗಿದ್ದು, ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿನ "ಸಿಯೆರಾ ನೆವಾಡಾ" ಎಂಬ ಹಿಮಾವೃತ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಗಳಿರುವುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಈ ಪದದ ಎರಡನೆಯ ಅಕ್ಷರದ ಸರಿಯಾದ ಉಚ್ಛಾರ b'''a''' d {{IPA|/æ/}}ಪದದ 'ಬ್ಯಾ'ನ್ನು ಹೇಳಿದ ಹಾಗಿರಬೇಕು. ಪಶ್ಚಿಮ ಅಮೇರಿಕದಿಂದ ಬಂದ ಕೆಲವರು ಫಾದರ್ ಶಬ್ದದ '''ಆ''' ಉಚ್ಛಾರವನ್ನು{{IPA|/ɑː/}} ಬಳಸಿ{{IPAc-en|n|ə|ˈ|v|ɑː|d|ə}} ಈ ಶಬ್ದವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ಷರು ಬಳಸುವ ಉಚ್ಚಾರಕ್ಕೆ ಇದು ತುಸು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಸ್ಥಳೀಯರು ಇದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವೆಂದರೆ, [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯೂ ಬುಶ್]] ತಾವು ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದ 2004ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡ ''ಫಾಕ್ಸ್ ಪಾಸ್'' ನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, 2004ರ ಜೂನ್ 18ರಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್ ರೆನೋ-ಸ್ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಸಮುದಾಯ ಭವನದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಿದಾಗಲೇ ಈ ಸಂಗತಿ ದೋಷಮುಕ್ತವೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಿದ್ದು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್ ತಮ್ಮ ಭಾಷಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, "ಇಲ್ಲಿ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಆ ಉಚ್ಛಾರವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯಲು ನನಗೆ ತುಂಬಾ ಹೆಮ್ಮೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ"{{IPAc-en|n|ə|ˈ|ˈ|v|æ|d|ə}} ಅಂದಾಗ ನೆರಇದ್ದ ಜನಸ್ತೋಮದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಅನುಮೋದನೆಯ ಚಪ್ಪಾಳೆಯ ಮೊರೆತ. ಅವರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ತುಂಬಾ ಹಗುರಾಗಿ, "ನಿಮ್ಮ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಂತೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿಯೇ ಉಚ್ಚರಿಸಿದ್ದೇನೆ, ಅಲ್ಲವೇ?"<ref>{{cite web |url=http://nevadaculture.org/nsla/index.php?option=com_content&task=view&id=804&Itemid=95 |title=Myth #123 - Pronouncing Nevada |publisher=Nevadaculture.org |date= |accessdate=2010-07-31 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಂದಾಗಲೂ ಜನರಿಂದ ಹರ್ಷೋದ್ಗಾರ! ಆನಂತರದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬುಶ್ ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದರು. ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ ಹ್ಯಾರಿ ಮಾರ್ಟನ್ಸನ್ ನೆವಾಡಾ ಪದದ ಆಗಿನ ಉಚ್ಚಾರಕ್ಕೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಮತ್ತೊಂದು (ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್)ಉಚ್ಚಾರದ ಬೇಡಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.rgj.com/apps/pbcs.dll/article?AID=20108220380|title=You heard it right: Bill would let them say Ne-VAH-da|source=The Reno Gazette Journal}}</ref> == ಭೂವಿವರಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Digital-elevation-map-nevada.gif|thumb|upright|ನೆವಾಡಾದ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಕಾಶೆ.]] {{further|[[List of Nevada counties]]}} ನೆವಾಡಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಬೇಸಿನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಇದರ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಛೇದಗೊಂಡಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಈ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಬಹು ಭಾಗಗಳು ತಮ್ಮ ನಡುವೆ ಎಂಡೋರ್ಹಿಕ್ ಕಣಿವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಗ್ರೇಟ್ ಬೇಸಿನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿರುವುದಕ್ಕೆ ಬಹುತೇಕ ಅವುಗಳ ಈ ರಚನೆಯೇ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Great Basin National Park 102007 015.JPG|left|thumb|ಪಿನಿಯನ್ ಜೂನಿಪರ್ ಅರಣ್ಯಗಳು ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Sunrise-15October2007.JPG|left|thumb|ರೆನೋವಿನಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯೋದಯ]] [[ಚಿತ್ರ:Basin and Range Nevada.JPG|thumb|left|ರಷೆಲ್ ನ ಬಳಿಯ ಬೇಸಿನ್ ಮತ್ತು ರೇಂಜ್ ನ ದೃಶ್ಯಾವಳಿ]] ರಾಜ್ಯದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೂ ಭಾಗವು ಈ ಗ್ರೇಟ್ ಬೇಸಿನ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದೊಳಗೆಯೇ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಶೀತದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಅಪರೂಪಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಎನ್ನುವಂತೆ ಅರಿಜೋನಾ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಮಾರುತಗಳು ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲೂ ಚಂದಮಾರುತಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುವುದುಂಟು. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಾರುತಗಳು ಇಡೀ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಹಿಮದ ಚಾದರದಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಬಿಡುವುದುಂಟು. ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಷ್ಣಮಾನವು {{convert|125|°F|°C|0|lk=on}}ಲಾಫ್ಲಿನ್ ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. (1994ರಲ್ಲಿ ಜೂನ್ 29ರಂದು ಹೆಚ್ಚಳವಾದ {{convert|605|ft|m|0}}).<ref name="ReferenceA">ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಡಾಟಾ ಸೆಂಟರ್, ಆಯ್ಶ್ ವಿಲ್ಲೆ, N.C, ಮತ್ತು ಸ್ಟಾರ್ಮ್ ಫಿಲ್ಲಿಪ್ಸ್, ಸ್ಟಾರ್ಮ್ಫ್ಯಾಕ್ಸ್, ಇನ್ಕ್.,</ref> ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ತಾಪಮಾನವು{{convert|-52|°F|°C|0|lk=on}} ರಾಜ್ಯದ ಈಶಾನ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಯಾನ್ ಜಸಿನ್ಟೋದಲ್ಲಿ 1972ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="ReferenceA"/> ಹಂಬೋಲ್ಟ್ ನದಿಯು ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ, ನೆವಾಡಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವನ್ನು ಹಾದುಕೊಂಡು ಲೋವ್ಲಾಕ್ ಹತ್ತಿರದ ಹಂಬೋಲ್ಟ್ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸೇರಿ ಬತ್ತಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ವಾಕರ್, ಟ್ರಕೀ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಸನ್ ನದಿಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರೆ ಹಲವಾರು ನದಿಗಳು ಸಿಯೆರ್ರಾ ನೆವಾಡಾದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಸಾಗಿ ಬತ್ತಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:CCF12262007 00003.jpg|thumb|upright|ಮೊಜಾವೆ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ, ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸಿನ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ]] ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಚೂಪು ತುದಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕೆಲ ಮರುಭೂಮಿಗಳ ತಮ್ಮ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ {{convert|13000|ft|m|-2}}ಕೂಡ ದಟ್ಟ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇವು ಸ್ಥಳೀಯ ಔಷಧೀಯ ಸಸ್ಯಸಂಕುಲವನ್ನೂ ಹೊಂದಿದ್ದು ಸ್ಕೈ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿವೆ. ಎತ್ತರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಈ ಕಣಿವೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯೇನಿಲ್ಲ.{{convert|3000|ft|m|-2}} ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣದ ಮೂರನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ನಗರವಿದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಮೊಸಾವೆ ಮರುಭೂಮಿಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಬರುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ತೀರ ಕಮ್ಮಿ ಮಳೆಯಾಗುವ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಅರಿಜೋನಾ ಮಾರುತಕ್ಕೆ ತೀರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿಯ ಭೂ ಪ್ರದೇಶವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ.{{convert|4000|ft|m|-2}} ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಿರು ಬಿಸಿಲಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೇಸಗೆ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾದ ಚಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಚಳಿಗಾಲದ ದಿನಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. (ಇದು ತಾಪಮಾನವು ತಿರುವು ಮುರುವಾದಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ) [[ಚಿತ್ರ:Fly geyser in nevada.jpg|thumb|left|225px|ಫ್ಲೈ ಗೀಸರ್]] ನೆವಾಡಾ ಮತ್ತು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದವಾದ ಮತ್ತು ಓರೆಯಾದ ರೇಖೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು (ಪ್ರಧಾನ ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ), ಇದು ನಗರಗಳ ಗಡಿರೇಖೆಯಾಗಿ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ.{{convert|400|mi|km|-1}} ಈ ರೇಖೆಯು ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ತಾಹೋ ಸರೋವರದ ತೀರದ {{convert|4|mi|km|0}}ಹತ್ತಿರ (ಗಡಿಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ)ಆರಂಭವಾಗಿ ಕೊಲೋರಾಡೋ ನದಿಯತನಕ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ನದಿಯ ನೈರುತ್ಯಕ್ಕಿರುವ ಲಾಫ್ಲೈನ್ ಸೇತುವೆಯ ಹತ್ತಿರವೇ ನೆವಾಡಾ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಮತ್ತು ಅರಿಜೋನಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಗಡಿರೇಖೆಗಳು ಸೇರುತ್ತವೆ.{{convert|12|mi|km|0}} ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ಬೃಹತ್ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿ ಎಂದರೆ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮೌಂಟೇನ್ ಪರ್ವತ ಸರಣಿ. ಇದು ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ನ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಂತ ತಗ್ಗು ಪ್ರದೇಶವು ಲಾಫ್ಲೈನ್ ನಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕೆ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಕೊಲೋರಾಡೋ ನದಿಯಗುಂಟ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿಯೇ ಸುಮಾರು 172 ಪ್ರಮುಖ{{convert|2000|ft|m}} ಪರ್ವತ ಶೃಂಗಗಳಿವೆ. ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅಲಾಸ್ಕಾ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಮೊಂಟಾನಾ, ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಗಳ ನಡುವಿನ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ವಿಶೇಷತೆಯಿಂದಾಗಿಯೇ ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾವನ್ನು ಪರ್ವತಗಳ ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಹವಾಗುಣ === ನೆವಾಡಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಮರುಭೂಮಿಗಳನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದು ಮಧ್ಯಮ ಶುಷ್ಕ ವಾತಾವರಣ ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಹಗಲಿನ ಉಷ್ಣತಾಪಮಾನವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗರಿಷ್ಟ ಮಟ್ಟ {{convert|125|°F|°C}}ವನ್ನು ತಲುಪಿದರೆ, ರಾತ್ರಿಯ ಕನಿಷ್ಠ ತಾಪಮಾನವು ತೀರ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ {{convert|-50|°F|°C}}ನ್ನು ತಲುಪಿರುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟಾದರೂ, ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಚಳಿಗಾಲದ ಋತುವು ಬಹುತೇಕ ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನೆವಾಡಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳು ತುಂಬಾ ವಿರಳವಾದ ಶೇಷವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರತೀ ವರ್ಷವೂ ಪಡೆಯುತ್ತವೆ. ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಳೆಯು ಸಿಯೆರ್ರಾ ನೆವಾಡಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಪರ್ವತ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಸುರಿಯುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಸರಾಸರಿ ಮಳೆನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು {{convert|7|in|cm}}ಆಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ತೇವಾಂಶವು {{convert|40|in|cm}}ಸಮಯದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. === ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು === ನೆವಾಡಾವು ಬಹುತೇಕ ಮರುಭೂಮಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಕುರುಚಲು ಸಸ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಗಿಡ್ಡ ಪೊದೆಗಳು, ಕುಳ್ಳಗಿನ ಸಸ್ಯಗಳು, ಕ್ಯಾಕ್ಟಸ್, ಮತ್ತು ಮೆಸ್ಕ್ವೈಟ್ ಮತ್ತು ಜೋಷುವಾದಂತಹ ಪೊದೆಗಳಂತಹ ರಚನೆಯುಳ್ಳ ಗಿಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. === ಭೂಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ === ನೆವಾಡಾವು ''ಟೆರಿಟರೀಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ಕಾಂಟೀಸ್ ಎಂಬ ವಿಭಾಗಗಳಿಲ್ಲ. ಕಾರ್ಸನ್ ನಗರವು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡ ಪುರಸಭೆ ಇರುವ ನಗರವಾಗಿದೆಯಾದರೂ ರಾಜ್ಯದ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಹಲವಾರು ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಅದು ಟೆರಿಟರಿ ಎಂದೇ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 1919ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 146ರಿಂದ 18,159 ಚದರ ಮೈಲುಗಳವರೆಗೆ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿದ್ದವು (378 to 47,032&nbsp;km²). 1969ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಮ್ಸ್ಬಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡು ಕಾರ್ಸನ್ ನಗರ ಪುರಸಭೆಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಶಾಸಕಾಂಗದಿಂದ ರಚಿತವಾಗುವ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಪುರಾತನ ಆರ್ಮ್ಸ್ಬಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಸರಹದ್ದುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. {| class="wikitable collapsible" style="margin:lem;margin-top:0" | - | ಟೆರಿಟರಿಯ ಹೆಸರು | ಟೆರಿಟರಿಯ ಸ್ಥಾನ | ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ವರ್ಷ | 2000ರಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ | ಒಟ್ಟು ಶೇಕಡಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆ | ಕ್ಷೇತ್ರವ್ಯಾಪ್ತಿ (mi²) | ಒಟ್ಟು ಶೇಕಡಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆ | ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ (/mi²) |- | ಕಾರ್ಸನ್ ಸಿಟಿ | ಕಾರ್ಸನ್ ಸಿಟಿ | 1861 | style="text-align:right"|52,457 | style="text-align:right"|2.63 % | style="text-align:right"|146 | style="text-align:right"|0.13 % | style="text-align:right"|359.29 |- | ಚರ್ಚಿಲ್ | ಫ್ಯಾಲ್ಲನ್ | 1861 | style="text-align:right"|23,982 | style="text-align:right"|1.20 % | style="text-align:right"|5,023 | style="text-align:right"|4.54 % | style="text-align:right"|4.77 |- | ಕ್ಲಾರ್ಕ್ | ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ | 1908 | style="text-align:right"|1,375,765 | style="text-align:right"|68.85 % | style="text-align:right"|8,091 | style="text-align:right"|7.32 % | style="text-align:right"|170.04 |- | ಡಲ್ಲಾಸ್ | ಮಿಂಡೆನ್ | 1861 | style="text-align:right"|41,259 | style="text-align:right"|2.06 % | style="text-align:right"|738 | style="text-align:right"|0.67 % | style="text-align:right"|55.91 |- | ಎಲ್ಕೋ | ಎಲ್ಕೋ | 1869 | style="text-align:right"|45,291 | style="text-align:right"|2.27 % | style="text-align:right"|17,203 | style="text-align:right"|15.45 | style="text-align:right"|2.63 |- | ಎಸ್ಮೆರಾಲ್ಡಾ | ಗೋಲ್ಡ್ ಫೀಲ್ಡ್ | 1861 | style="text-align:right"|971 | style="text-align:right"|0.05 % | style="text-align:right"|3,589 | style="text-align:right"|3.25 % | style="text-align:right"|0.27 |- | ಯುರೇಕ | ಯುರೇಕ | 1869 | style="text-align:right"|1,651 | style="text-align:right"|0.08 % | style="text-align:right"|4,180 | style="text-align:right"|3.78 % | style="text-align:right"|0.39 |- | ಹಂಬೋಲ್ಟ್ | ವಿನ್ನೆಮುಕಾ | 1856/1861 | style="text-align:right"|16,106 | style="text-align:right"|0.81 % | style="text-align:right"|9,658 | style="text-align:right"|8.74 % | style="text-align:right"|1.67 |- | ಲಾಂಡರ್ | ಬ್ಯಾಟಲ್ ಮೌಂಟೇನ್ | 1861 | style="text-align:right"|5,794 | style="text-align:right"|0.29 % | style="text-align:right"|5,519 | style="text-align:right"|4.99 % | style="text-align:right"|1.05 |- | ಲಿಂಕನ್ | ಪಿಯೋಚೆ | 1866 | style="text-align:right"|4,165 | style="text-align:right"|0.21 % | style="text-align:right"|10,637 | style="text-align:right"|9.62 % | style="text-align:right"|0.39 |- | ಲ್ಯೋನ್ | ಯೆರಿಂಗ್ಟನ್ | 1861 | style="text-align:right"|34,501 | style="text-align:right"|1.73 % | style="text-align:right"|2,016 | style="text-align:right"|1.82 % | style="text-align:right"|17.11 |- | ಮಿನರಲ್ | ಹತೋರ್ನ್ | 1911 | style="text-align:right"|5,071 | style="text-align:right"|0.25 % | style="text-align:right"|3,813 | style="text-align:right"|15.45 | style="text-align:right"|1.33 |- | ನ್ಯೆ | ಟೋನೋಪಹ್ | 1864 | style="text-align:right"|32,485 | style="text-align:right"|1.63 % | style="text-align:right"|[18] ^ | style="text-align:right"|16.43 % | style="text-align:right"|1.79 |- | ಪೆರ್ಷಿಂಗ್ | ಲವ್ ಲಾಕ್ | 1919 | style="text-align:right"|6,693 | style="text-align:right"|0.33 % | style="text-align:right"|6,068 | style="text-align:right"|5.49 % | style="text-align:right"|1.10 |- | ಸ್ಟೋರೆ | ವರ್ಜೀನಿಯಾ ಸಿಟಿ | 1861 | style="text-align:right"|3,399 | style="text-align:right"|[18] ^ | style="text-align:right"|264 | style="text-align:right"|0.24 % | style="text-align:right"|12.88 |- | ವಾಶೋ | ರೆನೋ | 1861 | style="text-align:right"|339,486 | style="text-align:right"|16.99 % | style="text-align:right"|6,551 | style="text-align:right"|5.93 % | style="text-align:right"|51.82 |- | ವ್ಹೈಟ್ ಪೈನ್ | ಎಲಿ | 1869 | style="text-align:right"|9,181 | style="text-align:right"|0.46 % | style="text-align:right"|8,897 | style="text-align:right"|8.05 % | style="text-align:right"|1.03 |- | ಒಟ್ಟು | ಟೆರಿಟರಿಗಳು:17 | | style="text-align:right"|1,998,257 | | style="text-align:right"|110,552 | | style="text-align:right"|[18] ^ |} * 1856ರಲ್ಲಿ ಉತಾಹ್ ಟೆರಿಟೋರಿಯಲ್ ಶಾಸಕಾಂಗದಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ಮತ್ತು 1861ರಲ್ಲಿ ನೂತನ ನೆವಾಡಾ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಹಂಬೋಲ್ಟ್ ನ್ನು ಒಂದು ಟೆರಿಟರಿ ಯನ್ನಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದವು. == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Nevada}} === 1950ಕ್ಕಿಂತ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ === ಉತಾಹಾದ ಇತಿಹಾಸ, ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ, ನೆವಾಡಾದ ವರ್ಜೀನಿಯಾ ನಗರದ ಕಾಮ್ಸ್ಟಾಕ್ ಲೋಡ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಯು.ಎಸ್.ನ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲ ಬೆಳ್ಳಿ ಅದಿರಿನ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿರುವುದನ್ನು 1859ರಲ್ಲಿಯೆ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ. [[ಚಿತ್ರ:Early Locomotive.JPG|thumb|ಉಗಿಚಾಲಿತ ಯಂತ್ರವೊಂದರ ಶಿಲ್ಪಕಲಾ ಮಾದರಿ, ಎಲಿ, ನೆವಾಡಾ ನೆವಾಡಾದ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಗಣಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮುಂಚಿನ ಉಗಿಚಾಲಿತ ವಾಹನಗಳು]] === ಉತಾಹ್ ಟೆರಿಟರಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆ === {{See also|Nevada in the American Civil War}} [[ಚಿತ್ರ:Wpdms nevada territory 1861.png|thumb|1861ರಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾ ಭೂಪ್ರದೇಶ]] 1861ರ ಮಾರ್ಚ್ 2ರಂದು ನೆವಾಡಾ ಟೆರಿಟರಿಯು ಉತಾಹ್ ಟೆರಿಟರಿಯಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟು ''ಸಿಯೆರಾ ನೆವಾಡಾ'' ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಚುಟುಕಾಗಿ ಈಗಿನ ನೆವಾಡಾ ಟೆರಿಟರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ([[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್]] ನಲ್ಲಿ ಇದರರ್ಥ ಹಿಮಾಚ್ಛಾದಿತ ಶ್ರೇಣಿ ಎಂದು). ಹಲವಾರು ಜನಹಿತ ರಾಜಕೀಯ ವಾಲುವಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ ನೆವಾಡಾ ಪ್ರದೇಶವು ಉತಾಹ್ ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುವುದು ಫೆಡರಲ್ ಸರಕಾರಕ್ಕೆ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಅಗತ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ನೆವಾಡಾವನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಮೊರ್ಮನ್ನಿನವರಲ್ಲದವರಿಗೂ ಮತ್ತು ಉತಾಹ್ ಪ್ರದೇಶದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮೊರ್ಮನ್ನರಿಗೂ ನಡುವಿನ ಬದ್ಧ ವೈರತ್ವವೇ (ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೂ ಕೂಡ)ಇದಕ್ಕೆ ಬಹುಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿನ ಜನತೆಯೇ ಬೇರ್ಪಡುವಿಕೆಗೆ ಬೆಂಬಲ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=January 2009}} 1857ರ ನಂತರದ ಮೀಡೋಸ್ ಪರ್ವತ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ಬಳಿಕ ಮತ್ತು 1857-58ರ ಸುಮಾರಿನ ಉತಾಹ್ ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕವಂತೂ ಮೋರ್ಮನ್ ಮತ್ತು ಮೊರ್ಮನ್ನರಲ್ಲದವರಿಗೂ ನಡುವೆ ವೈರತ್ವ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತು.{{Citation needed|date=January 2009}} ನೆವಾಡಾ ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರುಗಳು 1861ರಲ್ಲಿಯೇ ನೆವಾಡಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 57ನೆಯ ಮತ್ತು 58ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಲಿಂಕನ್ ಮತ್ತು ನೈ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾರೆ. === ಪ್ರಾದೇಶಿಕತೆ === {{See also|Nevada in the American Civil War}} 1864ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೂ ಎಂಟು ದಿನಗಳಿಗೆ ಮೊದಲು ನೆವಾಡಾವನ್ನು ಕೇಂದ್ರದ 36ನೆಯ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ರಾಜ್ಯದ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು, ನವೆಂಬರ್ 8ರಂದು ನಡೆಯಲಿದ್ದ [[ಅಬ್ರಹಮ್ ಲಿಂಕನ್|ಅಬ್ರಹಾಂ ಲಿಂಕನ್ನ]]ರ ಮರುಚುನಾವಣೆಗಳ ಸಲುವಾಗಿ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 31ಕ್ಕೆ ಮುಂದೂಡಲಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೆ, ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧಾ ನಂತರದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್<ref>ರೋಚಾ ಗೈ, [http://dmla.clan.lib.nv.us/docs/nsla/archives/myth/myth12.htm ''ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಮಿತ್ ಅ ಮಂತ್: ನೆವಾಡಾ ಒಂದು ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು ಏಕೆ?'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080113222250/http://dmla.clan.lib.nv.us/docs/nsla/archives/myth/myth12.htm |date=2008-01-13 }}</ref> ಗಣರಾಜ್ಯವು ನೆವಾಡಾದ ಗಣಿ ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರದ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮದ ಜೊತೆಗೆ ತಳುಕು ಹಾಕಿದ್ದೂ ಕೂಡ ರಾಜ್ಯತ್ವದ ಅವಧಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ನೆವಾಡಾದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಈಗಿನ ಗಡಿಪ್ರದೇಶಗಳು ಅದಕ್ಕೆ ಲಭಿಸಿದ್ದು 1866ರ ಮೇ 5ರಂದು; ಅದು ಸಹ ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು ನೆವಾಡದ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ಕೊಲೊರಾಡೊ ನದಿಯ ಅರಿಜೋನಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪಹ್-ಉತೆ ಕಾಂಟಿ ಭಾಗವು ನೆವಾಡಾದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾದಾಗ. ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ನೆವಾಡಾದ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿನ 37ನೆಯ ಸಮಾನಾಂತರ ಪ್ರದೇಶವು ಸಹ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿದ್ದು ಮತ್ತು ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಿದ್ದು ಇದೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ. ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಲಾಗಿದ್ದುದೇ ಅದರ ವರ್ಗಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಲು ಕಾರಣ ಎಂದು ಅಲ್ಲಿನ ಅಧಿಕಾರೀ ವರ್ಗ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿತ್ತು. ಆ ಪ್ರದೇಶವು ಈಗ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಕಾಂಟಿ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 1868ರಲ್ಲಿ ಮೊರ್ಮನ್ನರ ಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನಾಂಗವೊಂದು ವಾಸವಿದ್ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಉತಾಹ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಮತ್ತೊಂದು ಭಾಗವು ನೆವಾಡಾದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿ ಆ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ವದ ಗಡಿಯನ್ನು ಹತೋಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಬೆಳ್ಳಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯು ನೆವಾಡಾದ ಅರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ತರಲು ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. (ಗಮನಿಸಿ: ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ''ಬೆಳ್ಳಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ'' ) ತನ್ನ ''ರಫಿಂಗ್ ಇಟ್'' ಕಾದಂಬರಿಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿಯೇ ಮಾರ್ಕ್ ಟ್ವೈನ್ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಉದ್ಯಮವು ಉಚ್ಛ್ರಾಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮದ ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಅಪಾರವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ 19ನೆಯ ಕೊನೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಳೆರಡೂ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಇಳಿದಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ವಾಸ್ತವ. ಇಷ್ಟರ ನಡುವೆಯೂ, 1900ರಲ್ಲಿ ಟೋನೋಪಾಹ್ ನಲ್ಲಿ ಆದ ಬೆಳ್ಳಿಸಂಪತ್ತಿನ ಹೋರಾಟ, ಗೋಲ್ಡ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಮತ್ತು ರಹಯೋಲೈಟ್ ಹೋರಾಟಗಳು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆವಾಡಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚುವಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ==== ಜೂಜಾಟ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕತೆ ==== [[ಚಿತ್ರ:LasVegasSign06212005.jpg|thumb|right|20ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮ ಕುಸಿದಾಗ, ಮತ್ತೆ ತಲೆದೋರಿದ್ದ ಗ್ಯಾಂಬ್ಲಿಂಗ್ ಭೂತ. ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ನಗರದ ಮರುನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲೂ ಇದರ ಪಾತ್ರವಿದೆ.]] ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಜೂಜಾಟ ನೆವಾಡಾದ ಗಣಿಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಮುಂದೆ, 1909ರಲ್ಲಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಪಂದ್ಯಗಳು ಎಂಬ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ಅದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಆದ ಹಠಾತ್ ಕುಸಿತದಿಂದಾಗಿ ಗಣಿ ರಫ್ತುಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಯಿತು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿಯೂ ಗಣನೀಯ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಯಿತು. ಇದೆ ನೆಪದಿಂದ ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಯ ಶಾಸಕಾಂಗ ಪಕ್ಷದ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದು ಮತ್ತೆ 1931ರ ಮಾರ್ಚ್ 19ರಂದು ಜೂಜಾಟವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ, ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಆಡಲು ಮತ್ತೆ ಚಾಲನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯಕ್ಕೆ, ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಯಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಯಾಗುವವರೆಗೂ ಮಾತ್ರವೇ ಜೂಜಾಟಕ್ಕೆ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದೇ ಜೂಜು ಪ್ರಪಂಚದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಜೂಜು ಗುಂಪುಗಳು ಭಾವಿಸಿದ್ದವು. ಇದು ಆಗಿನ ನೆವಾಡಾದ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮವನ್ನು ಆಗಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯಬಹುದೆಂಬ ಆಶಾವಾದವನ್ನೂ ತಳೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ಇಷ್ಟಾದರೂ, ಈಗಿನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾದ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿಯೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಜೂಜಾಟವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿರುವ ಅಂಶವನ್ನು ಗಂಭೀರವಾಗಿಯೇನೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ==== ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆ ==== ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ನಗರದಿಂದ {{convert|65|mi|km|0}}ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗಿರುವ ನೆವಾಡಾ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರವು, ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಸಲುವಾಗಿ 1951ರ ಜನವರಿ 11ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಸ್ಥಳವು {{convert|1350|sqmi|km2|-1}}ಬರಿಯ ಮರುಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. 1951ರ ಜನವರಿ 27ರಂದು ಒಂದು ಕಿಲೋಟನ್ ತೂಕದ ಟೆರಾಜೋಲ್ ಎಂಬ ಭಾರೀ ಬಾಂಬೊಂದನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ಮನ್ ನಿವೇಶನದ ಮೇಲೆ ಹಾಕುವುದರ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಡೆಯ ಪರಿಸರ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದ್ದು 1962ರ ಜುಲೈ 17ರಂದು. ಭೂಗರ್ಭ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷೆಯು 1992ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ರ 23ತನಕ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಅಧಿಕ ಶಕ್ತಿಯ, ಬಲವಾಗಿ ಸಿಡಿಯುವ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ಸ್ಥಳ ನೆವಾಡಾ ಆಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ 80%ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಅಧಿಕ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜಾಗವು ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಇಡೀ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿಯೇ ಅಷ್ಟೊಂದು ಶುಷ್ಕ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ, ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ನೀರಿನ ಸೆಲೆಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡು ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನಿವಾಸಿಗಳು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಲೈವ್ಸ್ಟಾಕ್ ಇಂತಹ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶ. ಅಲ್ಲಿ ನೀರಿಲ್ಲದೆಯೇ ಕೃಷಿ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ [[ಕೃಷಿ]] ವಿಧಾನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. (ರಾಂಚಿಂಗ್ ಎಂಬ ಇಂತಹ ಒಂದು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಇದೆ.) ವಾಸಯೋಗ್ಯ ವಸತಿ ನೆಲೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವ ಹೋಂಸ್ಟೆಡ್ ಕಾಯಿದೆಯ ಯೋಜನೆಯ ವಿಫಲತೆಗೆ ಕಾರಣ, ಬಹುಶಃ ನೆವಾಡಾದ ಭೌಗೋಳಿಕತೆಯನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡದಿರುವುದೂ ಒಂದು ಕಾರಣವಿರಬಹುದು. ಆದರೂ, ಸೇಜ್ಬ್ರಶ್ ರೆಬೆಲ್ಸ್ ಎಂಬ ಒಂದು ಸಮುದಾಯ ಹೇಳುವ ಹಾಗೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುವ ಹುನ್ನಾರವಿದ್ದವರೇ ಹೀಗೆ ಮಾಡಿರಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ವಿಷಯವು ಈಗಲೂ ಸ್ಥಳೀಯ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರಿಂದ ಚರ್ಚೆಗೊಳಗಾಗುತ್ತಲೇ ಇದೆ.{{Citation needed|date=August 2010}} == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {{USCensusPop |1860 = 6857 |1870 = 42941 |1880 = 62266 |1890 = 47355 |1900 = 42335 |1910 = 81875 |1920 = 77407 |1930 = 91058 |1940 = 110247 |1950 = 160083 |1960 = 285278 |1970 = 488738 |1980 = 800493 |1990 = 1201833 |2000 = 1998257 |estyear = 2009<ref name=09CenEst/> |estimate = 2643085 }} {{US Demographics}} 2007ರ ಜನಗಣತಿಯ ಸೆನ್ಸೆಕ್ಸ್ ವರದಿಯ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆಗ ಇದ್ದ 2,565,382 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 92,909, ಅಥವಾ 3.5%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. 2000ರಿಂದ ಈಚೆಗಂತೂ ಹಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚ್ಚಾಗಿ ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 516,550ರಷ್ಟು ಅಥವಾ 20.8% ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ 189,158ರಷ್ಟು ಜನಗಣತಿಗಿಂತ ಸಹಜವಾಗಿ ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಅಂದರೆ 464,251 ಜನನಗಳಲ್ಲಿ 275,093ರಷ್ಟು ಕಳೆದು) ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು 116,713 ವಲಸಿಗರು ಸೇರಿರುತ್ತಾರೆ. ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಹೊರಭಾಗದ ವಲಸೆಯು ಒಟ್ಟು 21,947 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೆಚ್ಕಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ದೇಶದೊಳಗಿನ ವಲಸೆಯು ಒಟ್ಟು 35,664 ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. 2006ರ ಜನಗನತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನೆವಾಡಾವು ಅಮೇರಿಕಾದ ಎಂಟನೆಯ ಅತಿ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |author=By Les Christie, CNNMoney.com staff writer |url=http://money.cnn.com/2006/12/22/real_estate/fastest_growing_states/index.htm |title=CNN |publisher=Money.cnn.com |date=2006-12-25 |accessdate=2010-07-31 |archive-date=2006-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061224174525/http://money.cnn.com/2006/12/22/real_estate/fastest_growing_states/index.htm |url-status=dead }}</ref> ದಕ್ಷಿಣನ್ಯೆಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾ ಜನಸಖ್ಯಾ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.census.gov/geo/www/cenpop/statecenters.txt |title=www.census.gov |date= |accessdate=2010-07-31}}</ref> ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಹೆದಾರಿಯಗುಂಟ ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸಿನ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕಿರುವ, ಇನ್ನೂ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗದೆ ಇರುವ ಪಹ್ರಂಪ್ ನಗರ ಪ್ರದೇಶವಿದೆ.{{convert|60|mi|km}} ಮತ್ತದು 1980ರಿಂದ 2000ದ ಒಳಗಾಗಿ ಮೂಲದ 26 ಪಟ್ಟು ಬೆಳೆದಿದ್ದು ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿಯೂ ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ನಗರವಾಸಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 50,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚ್ಚು. ಅಮೇರಿಕಾದ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಮಹಾನಗರಗಳ ಪೈಕಿ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಕೂಡ ಒಂದಾಗಿದ್ದು, ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ 1960ರಿಂದ 2000ರೊಳಗೆ ಆಗಿರುವಂಥದು. 1900ರಲ್ಲಿ 100ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ನಗರವು 1950ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 10,000ನ್ನು ತಲುಪಿ, 1970ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 100,000ರ ಗಡಿಯನ್ನೂ ತಲುಪಿದ್ದಲ್ಲದೆ, ಈಗ 2.5 ಮಿಲಿಯನ್ ಗಳಷ್ಟಿದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Nevadapopulationdensity.png|thumb|400px|ನೆವಾಡಾದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ನಕಾಶೆ]] ಜನಗಣತಿ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಜನಾಂಗೀಯ ಹಂಚುವಿಕೆ ಈ ರೀತಿ ಇದೆ: 65% ಶ್ವೇತವರ್ಣೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು, 7.1% ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೆರಿಕನ್, 6% ಏಷಿಯನ್-ಅಮೆರಿಕನ್ (ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ಅದನ್ನು 10% ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿವೆ), 2% ಇತರೆ ಜನಾಂಗದವರು(ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಡಿಯನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ದ್ವೀಪದವರು ಮತ್ತು ಉಳಿದ 20% ಜನರು ಹಿಸ್ಪ್ಯಾನಿಕ್ಸ್ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಜನಾಂಗದ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಪಂಗಡದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಹೊಸ ನಿವಾಸಿಗಳು ಬಹುತೇಕ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಮೂಲದವರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿಯೇ ಸ್ಥಳೀಯರು ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ, ತಮ್ಮ ರಾಜ್ಯವು "ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾಕರಣ"ಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|author=doug |url=http://employerblog.recruitingnevada.com/2008/08/08/people-keep-moving-to-nevada/ |title=People keep moving to Nevada... |publisher=Employerblog.recruitingnevada.com |date=2008-08-08 |accessdate=2010-07-31}}</ref> ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಸ್ಕ್ ಮೂಲದ ಜನಾಂಗದವರೂ ವಾಸವಿದ್ದಾರೆ. ಡಲ್ಲಾಸ್ ಮತ್ತು ಪರ್ಶಿಂಗ್ ಮುಂತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದು ಅವರಲ್ಲಿ (ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸಿನ)ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರೂ ಕೂಡ ಇದ್ದಾರೆ. ಅದು ಸುಮಾರು 200,000 ಮೆಕ್ಸಿಕನ್ ಮೂಲದ ಅಮೆರಿಕನ್ನರೊಬ್ಬರಿಗೇ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ; ಹಂಬೋಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೆ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಜರ್ಮನ್ನರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ವಾಸ್ಹೋ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಐರಿಶ್ ಮೂಲದವರು ವಾಸವಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್, ಇಟಾಲಿಯನ್, ಪೋಲ್ಸ್, ಅಮೇರಿಕನ್ ಯಹೂದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ ಮೊದಲಾದ ತ್ವರಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಮೂಲನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ತವರು ನಗರವೆನಿಸಿದೆ. ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸಿನಲ್ಲಿ (ದಿ ಮೆಡೋಸ್) ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿಭಾಗಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ರೆನೋವನ್ನು ಕೂಡ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಹಲವಾರು ಆಫ್ರಿಕನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ನೆವಾಡನ್ನರು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯಿಂದ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೂ, 1950ರಿಂದಲೂ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೇನಾ ವಿಭಾಗ, ಹೋಟೆಲ್ ಉದ್ಯಮ, ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವಾವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಕಪ್ಪು ವರ್ಣೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್ನರೇ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. 1850ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಚಿನ್ನದ ನಿಕ್ಷೇಪಕ್ಕಿದ್ದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಗಣಿ ಅಗೆಯುವವರು, ವಾಶೋ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು. ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಏಷಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ನೆಲೆ ನಿಂತರು. ಅವರ ಹಿಂದೆಯೇ ವಲಸೆ ಬಂದಂಥ ನೂರಾರು ಮಂದಿ ಜಪಾನೀ ಬೇಸಾಯಗಾರರಿಗೂ 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಮೇರಿಕ ನೆಲೆಯಾಯಿತು. 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಚೀನೀಯರು, ಜಪಾನೀಯರು, ಕೊರಿಯನ್ನರು, ಫಿಲಿಪೈನ್ಸಿನವರು, ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಭಾರತೀಯರು ಮತ್ತು ವಿಯೆಟ್ನಾಂ ನವರು ಕೂಡಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದವರು ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮಹಾನಗರವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದರು. ಇವತ್ತು, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಏಷಿಯನ್ನರು, ಏಷಿಯನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಮುದಾಯದವರು ವಾಸವಾಗಿರುವ ನಗರ ಇದಾಗಿದೆ. ಅವರಲ್ಲಿಯೂ, ಚೀನಾದವರು ಮತ್ತು ತೈವಾನಿನವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಮೌಂಟೇನ್ ಬೌಲ್ವಾರ್ಡ್ ಹತ್ತಿರದ ಆ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಚೈನಾಟೌನ್ ವೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ I-೧೫ ಎಂದೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ಟನ್ ಅವೆನ್ಯೂ/ಪ್ಯಾರಡೈಸ್ ಬೌಲ್ವಾರ್ಡ್ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿರುವ ಏಷಿಯನ್ ಗ್ರಾಹಕರಿಗಾಗಿಯೇ ಒಂದು ಮಳಿಗೆಯನ್ನೇ ತೆರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಫಿಲಿಪಿನೋ-ಅಮೆರಿಕನ್ನರದು ರಾಜ್ಯದ ಮತ್ತೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಏಷಿಯನ್-ಅಮೇರಿಕನ್ ಪಂಗಡವಾಗಿದ್ದು, 113,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ 56.5%ರಷ್ಟು ಜನ ಏಷಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ನರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 4.3%ರಷ್ಟಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://factfinder.census.gov/servlet/IPTable?_bm=y&-context=ip&-reg=ACS_2009_1YR_G00_S0201:038;ACS_2009_1YR_G00_S0201PR:038;ACS_2009_1YR_G00_S0201T:038;ACS_2009_1YR_G00_S0201TPR:038&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_S0201&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_S0201PR&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_S0201T&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_S0201TPR&-ds_name=ACS_2009_1YR_G00_&-TABLE_NAMEX=&-ci_type=R&-tree_id=309&-redoLog=false&-charIterations=535&-geo_id=04000US32&-search_results=01000US&-format=&-_lang=en |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2020-02-16 |archive-url=https://archive.today/20200216141611/http://factfinder.census.gov/servlet/IPTable?_bm=y&-context=ip&-reg=ACS_2009_1YR_G00_S0201:038;ACS_2009_1YR_G00_S0201PR:038;ACS_2009_1YR_G00_S0201T:038;ACS_2009_1YR_G00_S0201TPR:038&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_S0201&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_S0201PR&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_S0201T&-qr_name=ACS_2009_1YR_G00_S0201TPR&-ds_name=ACS_2009_1YR_G00_&-TABLE_NAMEX=&-ci_type=R&-tree_id=309&-redoLog=false&-charIterations=535&-geo_id=04000US32&-search_results=01000US&-format=&-_lang=en |url-status=dead }}</ref> ಅಮೇರಿಕಾದ 2000ದ ಜನಗಣತಿಯ ಪ್ರಕಾರ ನೆವಾಡಾದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ, 5 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯೋಮಾನದ 16.19% ಜನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್ ಭಾಷೆ|ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್]] ಭಾಷೆ ಮಾತಾಡುವವರು; 1.59% ರಷ್ಟು ಜನ [[ಫಿಲಿಪ್ಪಿನೊ ಭಾಷೆ|ಫಿಲಿಪಿನೋ]]<ref>{{cite web |url=http://www.mla.org/map_data_results%26state_id%3D32%26mode%3Dstate_tops |title=Language Map Data Center |publisher=Mla.org |date=2007-07-17 |accessdate=2010-07-31 |archive-date=2010-09-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100902151119/http://www.mla.org/map_data_results%26state_id%3D32%26mode%3Dstate_tops |url-status=dead }}</ref> ಭಾಷೆ ಬಳಸುವವರು; ಮತ್ತು ಚೈನೀಸ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವವರು 1%; ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆ ಮುಖ್ಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲದವರು ಮಧ್ಯ ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸಿನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=November 2009}} ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 5 ವರ್ಷದ ವಯೋಮಾನದ ಕೆಳಗಿನವರು 6.8%; 18 ವರ್ಷದ ವಯೋಮಾನದ ಕೆಳಗಿನವರು 26.3% ಮತ್ತು 65 ವರ್ಷದ ವಯೋಮಾನದ ಕೆಳಗಿನ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನವರು 13.6%. ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 50.7ರಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರೇ ಇರುತ್ತಿದ್ದರು. ತನ್ನ ಹೆಚ್ಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಇದ್ದವರ ಪೈಕಿ ಹೊರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದವರೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ನೆವಾಡಾ ಈ ಅಂಶದಲ್ಲಿ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು. ದಕ್ಷಿಣ ಏಷಿಯಾ ಮತ್ತು [[ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೇರಿಕ|ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಮೆರಿಕ]]ದಿಂದ ವಲಸೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಜನ ವಲಸಿಗರಿಗೆ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರಲ್ಲಿ ಜೂಜಿನಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ, ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಬೇಕೆನ್ನುವ ಹಂಬಲ ಹೊತ್ತು ಬರುತ್ತಿದ್ದವರೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರು. ಇದು 1990 ಮತ್ತು 21ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ದಶಕದ ಸರ್ವೇ ಸಾಮಾನ್ಯ ದೃಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹಾಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಮೂಲ ಆಧಾರದ ಉದ್ಯೋಗವೆಂದರೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣಗಳೇ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದ್ದವು. 1940 ಮತ್ತು 2000ದ ನಡುವೆ, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿಯೇ ಶೇಕಡಾವಾರು ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಿದ್ದ ರಾಜ್ಯ ನೆವಾಡಾ ಆಗಿದ್ದಿತು. 1990 ಮತ್ತು 2000ದ ನಡುವೆ, ನೆವಾಡಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು 66.3%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ರಮವಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅದ ಹೆಚ್ಚಳ ಸುಮಾರು 13.1%ರಷ್ಟು. ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಜನರು ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮಹಾನಗರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. 2010ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ವಲಸಿಗರೇ ಸುಮಾರು 8.8%ರಷ್ಟಿದ್ದರು. ಇದು ದೇಶದ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಶೇಕಡಾಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು.<ref>{{Cite news | first=Peter | last=Slevin | title=New Arizona law puts police in 'tenuous' spot | url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/04/29/AR2010042904970.html?sid=ST2010042905051| work= | publisher=Washington Post | location=Washington, DC | pages= A4 | date=30 April 2010 | id= | accessdate=}}</ref> === ಜನಾಂಗ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಚೀನತೆ === 2008ರ ನೆವಾಡಾದ ಪ್ರಮುಖ ಜನಪ್ರಾಚೀನತೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಕೆಳಕಂಡಂತೆ ಜನವಸತಿ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ:<ref>[http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&amp;-context=adp&amp;-qr_name=ACS_2008_1YR_G00_DP2&amp;-ds_name=ACS_2008_1YR_G00_&amp;-tree_id=308&amp;-redoLog=true&amp;-_caller=geoselect&amp;-geo_id=04000US32&amp;-format=&amp;-_lang=en ನೆವಾಡಾ - ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನ ಆಯ್ದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳು] {{Webarchive|url=https://archive.today/20200210224052/http://factfinder.census.gov/servlet/ADPTable?_bm=y&-context=adp&-qr_name=ACS_2008_1YR_G00_DP2&-ds_name=ACS_2008_1YR_G00_&-tree_id=308&-redoLog=true&-_caller=geoselect&-geo_id=04000US32&-format=&-_lang=en |date=2020-02-10 }}. 2008ರ ಅಮೇರಿಕನ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಸರ್ವೆಯ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅಂದಾಜು ಲೆಕ್ಕಗಳು, ಯು.ಎಸ್. ಸೆನ್ಸಸ್ ಬ್ಯೂರೋ, 2008. 2010-06-23ರಂದು ಪಡೆದ ವಿವರಗಳ ಪ್ರಕಾರ.</ref> * 13.2% ಜರ್ಮನ್ * 10.7% ಐರಿಶ್ * 9.4% ಇಂಗ್ಲಿಷ್ * 6.4% ಇಟಾಲಿಯನ್ * 4.1% ಅಮೇರಿಕನ್ * 4.0% ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿನೇವಿಯನ್ (1.7% ನಾರ್ವೆಯನ್, 1.5% ಸ್ವೀಡಿಷ್, ಮತ್ತು 0.8% ಡ್ಯಾನಿಶ್). === ಧಾರ್ಮಿಕತೆ === ನೆವಾಡಾದ ಪ್ರಮುಖ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗಣಗಳೆಂದರೆ:<ref>{{cite web|url=http://religions.pewforum.org/maps |title=Pew Forum on Religion & Public Life |publisher=Religions.pewforum.org |date= |accessdate=2010-07-31}}</ref> * ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ – 28% * ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ** ಮೇನ್ ಲೈನ್ – 11% ** ಎವ್ಯಾಂಜಲಿಕಲ್ – 13% ** ಇತರೆ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟೆಂಟ್ ಗಳು – 12% * ಲ್ಯಾಟರ್‌ ಡೇ ಸಂತರು/ಮೊರ್ಮನ್ನರು 2% * ಮುಸ್ಲಿಂ – 2% * ಯಹೂದಿಗಳು – 1% * ಇತರ ಧರ್ಮದವರು – 1% * ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಸೇರದೆ ಇರುವವರು – 12% 2000ರಲ್ಲಿ 331,844 ಸಂಖ್ಯೆಯೊಂದಿಗೆ ರೋಮನ್ ಕೆಥೋಲಿಕ್ ಚರ್ಚಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದವರದ್ದೇ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಸಾಧಿಸಿತ್ತು; ಲ್ಯಾಟರ್-ಡೇ ಸಂತರಿದ್ದ ಜೀಸಸ್ ಕ್ರೈಸ್ಟ್ ಚರ್ಚು ಜನರನ್ನು 116,925 ಹೊಂದಿತ್ತು; ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ಯಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 40,233 ಆಗಿತ್ತು. ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿಯೇ ಒಟ್ಟು 77,100 ಜನ [[ಯಹೂದಿ ಧರ್ಮ|ಯಹೂದಿಗಳು ಒಗ್ಗೂಡಿದ್ದರು]].<ref>{{cite web |url=http://www.thearda.com/mapsReports/reports/state/32_2000.asp |title=The Association of Religion Data Archives &#124; Maps & Reports |publisher=Thearda.com |date= |accessdate=2010-07-31 |archive-date=2008-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081223114708/http://www.thearda.com/mapsReports/reports/state/32_2000.asp |url-status=dead }}</ref> == ಆರ್ಥಿಕತೆ == [[File:Nevada quarter, reverse side, 2006.jpg|thumb|ನೆವಾಡಾ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ]] [[ಚಿತ್ರ:Tahoe.JPG|thumb|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಸರಹದ್ದಿನಲ್ಲಿರುವ, ನೆವಾಡಾದ ತಹೊಯೇ ಸರೋವರ]] ನೆವಾಡಾದ "ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಆನ್ವೇಷಿಕ ತಳಹದಿಯೆಂದರೆ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಆಧಾರವೆಂದರೆ, ನೂರು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಇದ್ದ ವಾಮಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಲಾಭ ಸಂಪಾದನೆ, ಸುಲಭ ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆ ಮತ್ತು ಜೂಜುಪಂದ್ಯಗಳಿಂದ ಅರ್ಥಿಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಏರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹುನ್ನಾರಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಮಾಡುತ್ತವೆ".<ref>''ದಿ ಎಕಾನಮಿಸ್ಟ್'', ಆಗಸ್ಟ್ 21, 2010, ಪು. 35.</ref> ದಿ ಬ್ಯೂರೋ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಇಲಾಖೆಯು 2006ರಲ್ಲಿ ಮಿಸೌರಿ ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸುಮಾರು $225.9 ಬಿಲಿಯನ್ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತದೆ. ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್, ರೆನೋ, ತಾಹೋ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ಲಾಫ್ಲಿನ್ ಮೊದಲಾದ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಧಾಮಗಳು ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದ ಪ್ರವಾಸಿಗರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. FY08 ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟು 266 ಜೂಜುಕೇಂದ್ರಗಳ ಪಂದ್ಯಾಟದ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವು ಸುಮಾರು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳಷ್ಟು. ಅದರಲ್ಲಿ ಪಂದ್ಯಾಟದಿಂದ ಬಂದ ಲಾಭ ಸುಮಾರು 12 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರುಗಳಷ್ಟು ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯೇತರ ಲಾಭ ಸುಮಾರು 13 ಬಿಲಿಯನ್ನುಗಳಷ್ಟು. ನೆವಾಡಾದ ಜೂಜಿನ ಪಂದ್ಯಾಟದ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಲಾಭದ ಬಗೆಗಿನ ವಿವರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. 2007ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪರ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆದಾಯವು $39,853 ಆಗಿದ್ದಿತು. ಇದು ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ 16ನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.bea.gov/regional/gsp/ |title=BEA : Gross Domestic Product by State |publisher=Bea.gov |date=2009-06-02 |accessdate=2010-07-31}}</ref> ಆಗಸ್ಟ್ 2010ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ರಾಜ್ಯದ ನಿರುದ್ಯೋಗ ಪ್ರಮಾಣ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಅಂದರೆ ಶೇಕಡಾ 14.4%ರಷ್ಟಿತ್ತು.<ref>[131] ^ Bls.gov; ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರದೇಶದ ನಿರುದ್ಯೋಗದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು</ref><ref>{{cite web|url=http://www.bls.gov/news.release/laus.nr0.htm |title=Regional and State Employment and Unemployment Summary |publisher=Bls.gov |date=2010-07-20 |accessdate=2010-07-31}}</ref> ಇಲ್ಲಿಂದ ರಫ್ತಾಗುವ ವ್ಯಾವಸಾಯಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ, ಜಾನುವಾರುಗಳು, ಹುಲ್ಲು, ಆಲ್ಫಾಲ್ಫಾ, ಹಾಲಿನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಈರುಳ್ಳಿ, ಮತ್ತು ಆಲೂಗಡ್ಡೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳೆಂದರೆ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ, ಯಂತ್ರಗಳು, ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನ, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳು. ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮತ್ತು ರೆನೋ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ಹೊರಗೆ ತುಂಬಾ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಉದ್ಯಮಗಳೆಂದರೆ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ. ಚಿನ್ನಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತವಾಗಿ ಅದೇ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅಗೆಯಲ್ಪಡುವ ಅದಿರಾಗಿದೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿಯೇ, ಸುಮಾರು $2.84 ಬಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ 6.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಔನ್ಸುಗಳಷ್ಟು ಚಿನ್ನವನ್ನು ಅಗೆಯಲಾಗಿತ್ತು. ವಿಶ್ವದ ಚಿನ್ನೋತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ 8.7% ಚಿನ್ನವನ್ನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಅಗೆಯಳಗುತ್ತದೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ನೆವಾಡದ್ದು. (ಗಮನಿಸಿ, ''ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ'' ) 2004ರಲ್ಲಿಯೇ ಸುಮಾರು $69 ಮಿಲಿಯನ್ ಮೌಲ್ಯದ, 10.3 ಮಿಲಿಯನ್ ಔನ್ಸ್ ಅಗೆತದಿಂದಾಗಿ, ಬೆಳ್ಳಿಗೆ ಎರಡನೆಯ ಸ್ಥಾನ. (ಗಮನಿಸಿ, ''ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆ'' )<ref>ನೆವಾಡಾ ಮೈನಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್, [http://www.nevadamining.org/economics/reports/2004/2004_economic_overview.pdf ''2004ರಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾದ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯ ಕುರಿತು ಒಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಒಳನೋಟ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060528062838/http://www.nevadamining.org/economics/reports/2004/2004_economic_overview.pdf |date=2006-05-28 }}.</ref> ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಇರುವ ಇತರ ಅದಿರನ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳೆಂದರೆ, ತಾಮ್ರ, ಜಿಪ್ಸಂ, ಡಯಟೋಮೈಟ್ ಮತ್ತು ಲೀಥಿಯಂ. ಅಲ್ಲಿ ಅಪಾರ ಪ್ರಮಾಣದ ಅದಿರಿನ ನಿಕ್ಷೇಪವಿದ್ದರೂ, ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ತಗುಲುವ ವೆಚ್ಚದಿಂದಾಗಿ, ವಿಶ್ವದ ಅದಿರುಬೆಲೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಇದು ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ಷ್ಮವೆನಿಸುತ್ತದೆ. 2006, ಜನವರಿ 1ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನೆವಾಡಾದ ಜಾನುವಾರುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 500,000ಗಳಷ್ಟು ಮತ್ತು ಕುರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 70,000ಗಳಷ್ಟು.<ref>ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಕೃಷಿ ವಿಭಾಗ - [http://www.nass.usda.gov/Statistics_by_State/Ag_Overview/AgOverview_NV.pdf ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯ ಕೃಷಿ ವಿಭಾಗದ ಒಂದು ಒಳನೋಟ - 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060523232325/http://www.nass.usda.gov/Statistics_by_State/Ag_Overview/AgOverview_NV.pdf |date=2006-05-23 }}.</ref> ಈ ಪಶುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ರೇಂಜ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೇವನ್ನು ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರಾಟದ ಆಕರ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಕರುಗಳನ್ನು ಹೊರರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿಯ ಫೀಡ್ಲಾಟ್ ಗಲ್ಲಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮೇವುಣ್ಣಿಸಿ, ಬೆಳೆಸಿ ಕರೆತರಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕರುಗಳಿಗಾಗಿಯೇ, ನೆವಾಡಾದ 90 ಪ್ರತಿಶತಃ ಭೂಭಾಗವನ್ನು {{convert|484000|acre|km2}}ಆಲ್ಫಾಲ್ಫಾ ಎಂಬ ಮೇವು ಬೆಳೆಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನೇ ಕರುಗಳಿಗೂ, ಜಾನುವಾರುಗಳಿಗೂ ಪೂರೈಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {{further|[[Nevada locations by per capita income]]}} ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಆಯಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯವಾರು ಕನಿಷ್ಠ ತೆರಿಗೆಯು 6.85% ಆಗಿದ್ದು, ಇದು ಎಲ್ಕೋ, ಎಸ್ಮೆರಾಲ್ಡಾ, ಯುರೇಕಾ, ಹಂಬೋಲ್ಟ್ ಮತ್ತು ಮಿನರಲ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಐದು ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಬೇರೆಲ್ಲ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ತರಹದ ತೆರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಎರಡೆರಡು ರಾಜ್ಯ/ಪ್ರದೇಶಗಳ ಒಟ್ಟು ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಯು 8.1%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುವುದೂ ಉಂಟು. ಇದೇ ತೆರಿಗೆಯನ್ನೇ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾದ ಕಾರ್ಸನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇರುವ ತೆರಿಗೆಯು 7.475%ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ವಾಶೋನಲ್ಲಿ 7.725%ರಷ್ಟಿದೆ. ನೆವಾಡಾದ ಕನಿಷ್ಠ ತೆರಿಗೆಯು ನಿಗದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಜೂನ್ 1, 2009ರಂದು.<ref>{{cite web |url=http://tax.state.nv.us/pubs.htm#Sales |title=Taxation Publications |publisher=Tax.state.nv.us |date= |accessdate=2010-07-31 |archive-date=2010-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100813171855/http://tax.state.nv.us/pubs.htm#Sales |url-status=dead }}</ref> ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿಯೇ ನೆವಾಡಾ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಸತಿ ಕೋಣೆ(ಹೋಟೆಲು)ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನಗರವೆಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಅಮೇರಿಕಾದ ಹೋಟೆಲು ಮತ್ತು ವಸತಿ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್ನಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ನೆವಾಡಾವೊಂದರಲ್ಲಿಯೇ, 584 ಹೊಟೇಲುಗಳಲ್ಲಿ, 187,301 ಕೋಣೆಗಳಿದ್ದುವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. (15 ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕೋಣೆಗಳು) ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾವು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್, ಫ್ಲೋರಿಡಾ, ಮತ್ತು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಕೆಳಗಿದ್ದರೂ, ಈ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಹೆಚ್ಚು ಎಂಬುದನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನೆವಾಡಾದ ಪ್ರತಿ ಹದಿನಾಲ್ಕು ವಸತಿಗೃಹಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಹೋಟೆಲು ಇದೆ. ಹಾಗೆ ನೋಡಿದರೆ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವಸತಿ 67 ಗೃಹಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಹೋಟೆಲಿರುವುದು ಇದರ ಎದಿರು ಕಡಿಮೆಯೇ.<ref>{{cite web |url=http://www.ahla.com/content.aspx?id=27642 |title=State-by-State Fact Sheets on Lodging Industry |access-date=2010-11-24 |archive-date=2010-05-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100502124829/http://www.ahla.com/content.aspx?id=27642 |url-status=dead }}</ref> ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದೇ ನಡೆಸಲಾಗುವ, ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಗಳೂ ಇವೆ. ಆದರೆ, 400,000 ರಷ್ಟು ಜನವಸತಿ ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅವನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಯಮವಿದೆ. ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಯಂತಹ ಕಸುಬೊಂದರಲ್ಲಿಯೇ ಸುಮಾರು 300 ಜನ ಮಹಿಳೆಯರು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಗುತ್ತಿಗೆ ಪಡೆದು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದು ನೆವಾಡಾದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಭಾಗವೇನೂ ಆಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈಗಲೂ ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ತಿಣುಕಾಟ, ಹೊಡೆದಾಟಗಳು ಇದ್ದೇ ಇವೆ. ರಾಜ್ಯ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿರುವ 14 ಪ್ರದೇಶಗಳ ಪೈಕಿ, 8ಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನಗಳೆಂದು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. (ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಕೂಡ ಸೇರಿದಂತೆ) ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು (ರೆನೋ ಸೇರಿದಂತೆ) ವಾಶೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಈ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ರೆನೋ-ಸ್ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಮಹಾನಗರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿರುವ ಸ್ಟೋರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗೆ ಅನುಮತಿ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. == ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == [[ಚಿತ್ರ:Nevada 375.svg|thumb|upright|ರಾಜ್ಯ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗ ಫಲಕ]] ಆಮ್ಟ್ರಾಕ್ ನ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಜೆಫಿರ್ ರೈಲುಮಾರ್ಗವು ಯೂನಿಯನ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ಕಿನ ಮೂಲ ಅಂತರ್ಖಂಡ ರೈಲುಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಚಿಕಾಗೋ ದಿಂದ ಪ್ರತಿದಿನ ಎಮೆರಿವಿಲ್ಲೆ, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಿಂದ ಎಲ್ಕೋ, ರೆನೋ, ವಿನ್ನೆಮುಚ್ಚಾ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾರ್ಕ್ ಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಆಮ್ಟ್ರಾಕ್ ನೇರಮಾರ್ಗ ಮೋಟಾರು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸಿನಿಂದ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ನೀಡಲ್ಸ್ ಗೆ, ಲಾಸ್ ಎಂಜಲೀಸಿಗೆ, ಮತ್ತು ಬೆಕರ್ಸ್ ಫೀಲ್ಡಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಸ್ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ; ಇತ್ತ, ನೆವಾಡಾ ಸ್ಟೇಟ್ ಲೈನ್ ನಿಂದ ಹಿಡಿದು, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸಾಕ್ರಾಮೆಂಟೋ ಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ದಿ ಯೂನಿಯನ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗವು ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗ್ರೆಹೌಂಡ್ ಲೈನ್ಸ್ ಮಾರ್ಗವು ಕೆಲವು ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Loneliest Road.jpg|thumb|ಯು.ಎಸ್. ರೂಟ್ 50, ಇದಕ್ಕೆ ಅಮೇರಿಕದ "ಪರಮ ಒಬ್ಬಂಟಿ ರಸ್ತೆ" ಎಂಬ ಹೆಸರೂ ಸಹ ಇದೆ.]] ಅಂತರರಾಜ್ಯ 15 ರೈಲುಮಾರ್ಗವು ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲೂ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ. I-215 ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ ರೂಟ್ I-515 ಮಾರ್ಗಗಳು ಕೂಡಾ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮಹಾನಗರದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅಂತರರಾಜ್ಯ 80 ನೆವಾಡಾದ ಉತ್ತರದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗವನ್ನು ಹಾಯ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವದ ಉತಾಹಿನ ಹಂಬೋಲ್ಟ್ ನದಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ರೆನೋವಿನ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಹೊರಟು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾವನ್ನು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಹ ಸ್ಪರ್ ರೂಟ್ I-580ನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಈ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವು ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ: ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್ 6, ಯುಎಸ್ 50, ಯುಎಸ್ 93, ಯುಎಸ್ 95, ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ 395 ಪ್ರಮುಖವಾದವು. 189 ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು ಸಹ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತವೆ. ತನ್ನ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಜನಸಾಂದ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸತತವಾಗಿ, ನೇರವಾಗಿ ಸೇರಿಸಬಲ್ಲಂತಹ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದ, ಅಮೇರಿಕಾದ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾ ಕೂಡ ಒಂದು. ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಹೊರಳಬೇಕೆಂಬ ಹೆದ್ದಾರಿ ಮಾರ್ಗ ಸೂಚಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ, ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮತ್ತು ರೆನೋಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಎಷ್ಟೋ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳೂ ಕೂಡ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಸೆಮಿ-ಟ್ರೈಲರ್ ಟ್ರಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ರೈಲುಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ತ್ರಿ-ಟ್ರೈಲರ್ ಟ್ರಕ್ಕುಗಳು ಕೂಡ ಹಾದುಹೋಗಬಲ್ಲಂತಹ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾ ಕೂಡಾ ಸೇರಿದೆ. ಆದರೂ, ಅಮೇರಿಕಾದ ಟ್ರೈಲರ್ ಟ್ರಕ್ಕುಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ತುಸು ಚಿಕ್ಕವಾಗಿದ್ದು, ಬೆಟ್ಟದ ಇಳಿಜಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ಸಂಚರಿಸುವಾಗ ಅಪಾಯಗಳು ತೊಂದರೆಗಳು ಎದಿರಾಗದಿರಲಿ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಅವು ಹಾಗೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿವೆ. ಸಿಟಿಜನ್ಸ್ ಏರಿಯಾ ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ (CAT) ಎಂಬುದು ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮಹಾನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮಹಾನಗರದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಕಣಿವೆಯನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವಾರು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಿ-ಮಹಡಿ ಬಸ್ ಸಂಚಾರ, ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಬಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಲವಾರು ಸಂಕೀರ್ಣ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನೂ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ರೆನೋ-ಸ್ಪಾರ್ಕ್ಸ್ ಮಹಾನಗರದ ತುಂಬಾ ಆರ್ ಟಿ ಸಿ ರೈಡ್ (RTC RIDE) ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಸಂಚಾರ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೆಂದರೆ, ಕಾರ್ಸನ್ ನಗರದ JAC. ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಇತರ ಕೆಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿಯಂತೂ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಂತದ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ನಾಲ್ಕು ಮೈಲಿ ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುವ ಮೊನೋರೈಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಕೂಡ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮಹಾನಗರಕ್ಕೆ ಸಂಚಾರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮೊನೋರೈಲ್ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಸಮುದಾಯ ಭವನವನ್ನೂ ಹಾದು ಸೇರಿದಂತೆ ಇತರ ಹಲವಾರು ಕ್ಯಾಸಿನೋ ಪ್ರಾಪರ್ಟಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ನ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ಯಾರಡೈಸ್ ರಸ್ತೆಯನ್ನು ಕ್ರಮಿಸಿ, ಮುಂದೆ ಬಹುತೇಕ ಮೆಕ್ ಕ್ಯಾರ್ರನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದ ತಕನ ಮುಂದುವರೆಯುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವು ಹೋಟೆಲುಗಳು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಡುವೆ ತಮ್ಮವೇ ಆದ ಮೊನೋರೈಲ್ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ಉದ್ದದಲ್ಲಿ ಕೆಲ ಉದ್ದನೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಮೆಕ್ ಕ್ಯಾರ್ರನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ನೆವಾಡಾದ ಅತ್ಯಂತ ಸತತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ರೆನೋ-ತಾಹೋ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ (ಮೊದಲು ರೆನೋ ಕ್ಯಾನನ್ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ ಎಂದು ಹೆಸರಿದ್ದ) ಕೂಡ ರಾಜ್ಯದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. == ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ == ಜಿಮ್ ಗಿಬ್ಬನ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ನೆವಾಡಾದ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದಾರೆ; ಚುನಾವಣೆ ಅಥವಾ ಅಧಿಕಾರದ ಮುಂದುವರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ, ನೆವಾಡಾ ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರತಿ ಗವರ್ನರ್ ನಾಲು ವರ್ಷಗಳ ಎರಡು ಅವಧಿಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ (ಆಜೀವ ಮಿತಿಯ) ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿ ಇರಬಹುದಾಗಿದೆ. ನೆವಾಡಾಕ್ಕೆ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಸತ್ತಿನ ಇಬ್ಬರು ಸೆನೆಟ್ ಸಂಸದರಿರುತ್ತಾರೆ. ಹ್ಯಾರಿ ರೀಡ್ (ಡೆಮೋಕ್ರ್ಯಾಟ್) ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಎನ್ಸೈನ್ (ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್). ಇವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಅಮೇರಿಕಾದ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಪ್ರಕಾರ ಅವಧಿಯ ಮಿತಿಗಳಿಲ್ಲ. ನೆವಾಡಾದ ಮೂವರು ಅಮೇರಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೆಂದರೆ, ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಡೀನ್ ಹೆಲ್ಲರ್, ಮತ್ತು ಡೆಮೋಕ್ರ್ಯಾಟ್ಸಗಳಾದ ಶೆಲ್ಲಿ ಬರ್ಕ್ಲಿ, ಮತ್ತು ಡಿನಾ ಟಿಟಸ್. {{further|[[List of Nevada Governors]]; [[List of United States congressional districts#Nevada|Map of Congressional Districts]]}} === ಶಾಸಕಾಂಗ === [[ಚಿತ್ರ:Rotary-clock.jpg|thumb|right|upright|ನೆವಾಡಾದ ಕಾರ್ಸನ್ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕ ಭವನದ ಒಂದು ನೋಟ.]] ನೆವಾಡಾ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಸೆನೆಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಮೇಲ್ಮನೆ ಮತ್ತು ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಕೆಳಮನೆ ಎಂಬೆರಡು ಉಭಯಸದನಗಳ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಸೇನೇಟಿನ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಮತ್ತು ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರುಗಳು, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ನೆವಾಡಾ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಎರಡೂ ಸದನಗಳು 2010ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡಿರುವ ಅವಧಿಯ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ಆ ಪ್ರಕಾರ, ಸದನದ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಪುರುಷ ಸದಸ್ಯರುಗಳಿಬ್ಬರಿಗೂ, ಪ್ರತಿ ಸದನದಲ್ಲಿ 12 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. (ಇಲ್ಲಿ ಸದಸ್ಯರ ಆಯ್ಕೆಯು ನೇರ ಅಥವಾ ಚುನಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವಧಿಯು ಅಜೀವವಾಗಿರುತ್ತದೆ.) ಸಂವಿಧಾನದ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ನೆವಾಡಾ ಉಚ್ಛನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದು, ಅನಾಮಧೇಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವಿರೋಧವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಿ ನಿರ್ಣಯ (7-0) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಪಟ್ಟಂತೆ ನಿಯಮಗಳು 2010ರಿಂದ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಲಾಪವು ಪ್ರತಿ ಬೆಸ ವರ್ಷದ 120 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗವರ್ನರ್ ರವರ ಆದೇಶದಂತೆ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, ಮೇಲ್ಮನೆ (12ರಿಂದ 9ರ ತನಕ ಬಹುಮತದ) ಮತ್ತು ಕೆಳಮನೆಗಳು (28ರಿಂದ 14ರ ತನಕ ಬಹುಮತದ) ಡೆಮೊಕ್ರಟಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿವೆ. ==== ನ್ಯಾಯಾಂಗ ==== ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಇಲ್ಲದೆಯೇ ನಡೆಯುವ, ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಹೊಂದಿರುವ ಅಮೇರಿಕಾದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾವೂ ಒಂದಾಗಿದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಉಚ್ಛನ್ಯಾಯಾಲಯವೇ ನೆವಾಡಾದ ಉಚ್ಛನ್ಯಾಯಾಲಯವೂ ಆಗಿದೆ. ನೆವಾಡಾ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಂತೆ ಇರದೇ, ಖಟ್ಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ನೋಡುವ, ಪರಾಮರ್ಶಿಸುವ ಅಧಿಕಾರದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ, ಎಲ್ಲ ದೂರುಗಳನ್ನೂ ಖುದ್ದಾಗಿ ಅದು ನೋಡಲೇಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನೆವಾಡಾದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ತುಂಬಾ ಜಟಿಲವಾದದ್ದು ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ನೆವಾಡಾದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರುಗಳು ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ತಾರತಮ್ಯದಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ದಾವೆ ಹೂಡುವವರ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹಕ್ಕೊಳಗಾಗಿ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯ ನ್ಯಾಯ ನೀಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಆರೋಪವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬರ್ಥದ ಲೇಖನಗಳು ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. ಲಾಸ್ ಎಂಜಲಿಸ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಯು ಸ್ವತಃ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಸಾಬೀತಾಗಿದೆ. (ಆ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯವು ಮಾರಾಟಕ್ಕಿದೆ ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಅದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತ್ತು.) ಮೂಲ ನ್ಯ್ಯಯಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಜಿಲ್ಲಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯ (ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನುವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವ)ಮತ್ತು ಜಸ್ಟಿಸ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹಾಗೂ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳೆಂದು (ಸೀಮಿತ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನುವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳೆರಡರ ಕೆಳಗೂ ಬರುವ) ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ==== ಅನಿರ್ಬಂಧಿತ ಕಾನೂನುಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:Supreme Court of Nevada (Carson City).jpg|thumb|right|ನೆವಾಡಾದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟಿನ ಕೋರ್ಟ್ ಹೌಸ್.]] 1900ರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ನೆವಾಡಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಆಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕ್ರಮೇಣ ತನ್ನ ಶುಷ್ಕ ವಾತಾವರಣ ಮತ್ತು ವಾಸಯೋಗ್ಯವಲ್ಲದ ಮರುಭೂಮಿಯಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಬೆಳ್ಳಿ ಅದಿರಿನ ವಾಸನೆ ಹಿಡಿದು ಬಂದು ನೆಲೆಸುವವರಿಂದಾಗಿ ಅದು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಫ್ರೀಡ್ಮನ್ ಮುಂದೇನಾಯಿತೆಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ: :''"ನೆವಾಡಾವು ಅತಿ ಜಾಣ್ಮೆಯ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಕೊಂಡು, ತನ್ನೆಲ್ಲ ಹಿರಿಮೆಯನ್ನೂ, ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನೂ ದುರ್ಬಳಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು". '' ''ಅದರ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ, [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ತರುವುದಾಗಿತ್ತು. ಸುಲಭ ವಿಚ್ಛೇದನ ನಂತರ ಸುಲಭ ವಿವಾಹಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದೆಯೇ, ಕ್ಯಾಸಿನೋ ಜೂಜಾಟದಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು. '' ''ಕೊನೆಗೆ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಯಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕೂಡಾ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರಾಜ್ಯವು ಬಯಸಿದಾಗ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುವಂತಾದುದು ವಿಪರ್ಯಾಸ. '' ''ಕೆಲವರು ಮಾತ್ರವೇ ಹಾಗೆ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ'' <ref>ಲಾರೆನ್ಸ್ ಎಂ. ಫ್ರೀಡ್ಮನ್, ''ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಲಾ'' : (ನ್ಯೂ ಹಾವೆನ್: ಯೇಲ್ ಯುನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, 2002), 596-597.</ref>. ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಹವಾನಿಯಂತ್ರಣದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಲಘು ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ತಡೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ ನೆವಾಡಾದ ಭಾಗ್ಯವೇ ಬದಲಾಯಿತು ಎನ್ನಬಹುದು. [[ಆರಿಜೋನ|ಅರಿಜೋನಾ]]ದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಹೀಗೆ ಆಗಿ, ಇವೆರಡೂ, ಕ್ರಮೇಣ ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದಿದ ರಾಜ್ಯಗಳಾದವು. ನೆವಾಡಾದ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಯು ಕಾನೂನಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. (ಅನುಮತಿಸಿದ ವೇಶ್ಯಾಗೃಹಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ) ಆದರೂ, ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ, ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸನ್ನೂ, ವಾಶೋ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ, ರೆನೋವನ್ನೂ, ಕಾರ್ಸನ್ ನಗರವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಯೇ ಆಗಿದೆ. ===== ವಿವಾಹ ವಿಚ್ಚೇದನಾ ಕಾನೂನುಗಳು ===== ನೆವಾಡಾ ಈ ಮೊದಲು ವಿಚ್ಛೇದಿತರ ಸ್ವರ್ಗವೆಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿತ್ತು. ಅದಕ್ಕೆ ಆ ಹೆಸರು ಬರಲು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ, 1970ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ "ತಪ್ಪಿಲ್ಲದೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ಇಲ್ಲ" ಕ್ರಾಂತಿಯಿಂದಾಗಿ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳು ತುಂಬಾ ವಿರಳವಾಗಿದ್ದು, ಅಮೇರಿಕಾದಲ್ಲಿ ವಿಚ್ಛೇದನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ದುರ್ಲಭವಾಗಿತ್ತು. ಕಾನೂನಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದೇ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಜೂಜು ಪಂದ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವೇಶ್ಯಾವಾಟಿಕೆಗಳ ಜೊತೆಗೇ ನೆವಾಡಾವು ವಿಚ್ಛೇದನಗಳನ್ನು ಪುರಸ್ಕರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಚ್ಛೇದನಗಳ ರಾಜ್ಯವೆಂಬ ಅಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಡೆಯಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ''ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ವಿ. ನಾರ್ತ್ ಕ್ಯಾರೊಲಿನಾ'' {{ussc|317|287|1942}} ವ್ಯಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ, ಯುಎಸ್ ಉಚ್ಚನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾರೊಲಿನಾ ಪ್ರದೇಶವು ನೆವಾಡಾಕ್ಕೆ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟಿತು. ===== ತೆರಿಗೆ ಕಾನೂನುಗಳು ===== ನೆವಾಡಾ ತೆರಿಗೆ ಕಾನೂನುಗಳು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿಲ್ಲ. ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಖಾಸಗಿ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವ ಅಥವಾ ಕಾರ್ಪೋರೆಟ್ ಆದಾಯ ತೆರಿಗೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://www.taxfoundation.org/research/topic/42.html|title=The Tax Foundation - Tax Research Areas > Nevada|work=Tax Foundation|accessdate=15 September 2010|archive-date=19 ಜುಲೈ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100719122603/http://www.taxfoundation.org/research/topic/42.html|url-status=dead}}</ref> ನೆವಾಡಾದ ರಾಜ್ಯ ತೆರಿಗೆ ದರವು ಶೇಕಡಾ 6.85ರಷ್ಟಿದೆ. ಆಯಾಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ವೋಟರ್ ಅನುಮತಿಯೊಡನೆ ಅಥವಾ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅನುಮತಿಯೊಡನೆ ವಿಧಿಸುವ ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿವೆ; ಆದ್ದರಿಂದ, ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆಯು ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಶೇಕಡಾ 6.85ರಿಂದ ಶೇಕಡಾ 8.1ರ ತನಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶವು ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸನ್ನೂ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಭಿನ್ನ ಬಗೆಯ ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಶೇಕಡಾ 0.25ರಷ್ಟು ತೆರಿಗೆಯು ಪ್ರವಾಹ ವಿಕೋಪಗಳಿಗಿದ್ದರೆ, ಸಮೂಹ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಇರುವ ತೆರಿಗೆ 0.50ರಷ್ಟು. ಹಾಗೆಯೇ, ದಕ್ಷಿಣ ನೆವಾಡಾ ಜಲ ಮಂಡಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುವ ತೆರಿಗೆ ಶೇಕಡಾ 0.25ರಷ್ಟಿದ್ದರೆ, ಪೋಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಶೇಕಡಾ 0.25ರಷ್ಟು ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಶೋ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ (ರೆನೋ ಸೇರಿದಂತೆ) ಮಾರಾಟ ತೆರಿಗೆ ದರವು ಶೇಕಡಾ 7.725ರಷ್ಟಿದೆ. ಇದು ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣ, ReTRAC ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಯೋಜನೆ, ಸಮೂಹ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಆ ರಾಜ್ಯದ ತೆರಿಗೆ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ಅಲ್ಲಿನ ದರವನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರವು ತೆರಿಗೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://tax.state.nv.us/documents/Sales_Tax_Map.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-11-24 |archive-date=2013-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130129083550/http://www.tax.state.nv.us/documents/Sales_Tax_Map.pdf |url-status=dead }}</ref> ವಸತಿ ತೆರಿಗೆಯು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ವಿಲೀನವಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಸ್ಟ್ರಿಪ್ ನ ತೆರಿಗೆ ದರವು 12%ರಷ್ಟಿದೆ. ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮತ್ತು ಹೆಂಡರ್ಸನ್ ಮಹಾನಗರಗಳ ಗಡಿಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಯಾಗಿರುವ ತೆರಿಗೆ ದರ 13%ರಷ್ಟು. ===== ಪೌರಾಡಳಿತ ಕಾನೂನುಗಳು ===== ನೆವಾಡಾವು ಪುರಸಭೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಹಾರ್ದಿಕ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]]ದ ಕೆಲ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಕುಳಗಳು ತಮ್ಮ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಉದಾರತೆ ತೋರಿದೆ. ನೆವಾಡಾ ವಿಗ್ರಹದ ಹೆಸರು ಹೇಳಿಯೇ ಸಾಕಷ್ಟು ಜನ ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಲಾಭ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ನಿದರ್ಶನಗಳೂ ಇವೆ. ನೆವಾಡಾ ಪುರಸಭೆಯು ತನ್ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಂಡಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಉತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದು, ಎಂತಹ ಜಟಿಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ತಲೆದೋರಿದಾಗಲೂ ಅವರುಗಳು ಅವನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸುವ ರೀತಿ ಆ ಯೋಜನೆಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಿವೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇತರ ರಾಜ್ಯದವರೂ ಅವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಯೋಜನೆಗಳವು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಮತದಾನದ ತೆರಿಗೆ ಹಾವಳಿಯಿಲ್ಲ. ===== ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ===== ಅದೇ ರೀತಿ, ಹಲವಾರು ಅಮೇರಿಕನ್ ರಾಜ್ಯಗಳು ಬಡ್ಡಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಬಡ್ಡಿ ನೀಡುವವರು ಸೀಮಿತ ಬಡ್ಡಿ ದರವನ್ನು ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಾಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿವೆ. ಆದರೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಕಾನೂನುಗಳು ತಮ್ಮ ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ಭವನಗಳು ತಮ್ಮ ತವರು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಕಡ ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿಸಿವೆ. ನೆವಾಡಾ (ಇತರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ನಡುವೆ) ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹವಾಗಿ ಬಡ್ಡಿ ದರದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಗೊಳಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮಗೆ ತಿಳಿದಷ್ಟು ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿಯೇ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕಾರ್ಡುಗಳ ಹಾವಳಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು.{{Citation needed|date=February 2007}} ===== ಮಾದಕ ಮತ್ತು ಮದ್ಯಪಾನ ಸಂಬಂಧೀ ಕಾನೂನುಗಳು ===== ಮುಕ್ತ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ ಅಮದ್ಯವ್ಯಸನದ ಕಾನೂನುಗಳು ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾದಕ ವ್ಯಸನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ಕಾನೂನುಗಳಿದ್ದು, ಅವನ್ನು ಮೀರಿದವರಿಗೆ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕನಿಷ್ಠ ಮಾರಿಜುವಾನಾಬಳಕೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಕಟ್ಟಾಜ್ಞೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮತ್ತು ಮರಣದಂಡನೆಯ ಕಾನೂನು ವಿಧಿಸಬಲ್ಲ ಏಕೈಕ ರಾಜ್ಯ ನೆವಾಡಾ ಆಗಿದೆ. ಇಷ್ಟೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆಯೂ, ಇದೀಗ 21 ವರ್ಷದವರು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟವರು ಒಂದು ಔನ್ಸ್ ನಷ್ಟು ಅಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಾರಿಜುವಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದಾಗಿ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ, ನೆವಾಡಾ ಮತದಾರರು ಆ ಒಂದು ಔನ್ಸ್ ನಷ್ಟು ಮಾರಿಜುವಾನವನ್ನು (ಖಾಸಗಿ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ) ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ಅನುಮತಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಚಳುವಳಿ ನಡೆಸಿ, ಆ ಕಾನೂನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಕೂಡಾ. ಅಂಥವರನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಲೆಗಾರರೆಂದೆ ಕ್ರಮ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬುದು ಅವರ ಆಗ್ರಹ. (ಕಾನೂನಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತಿದವರು 55% ರಷ್ಟು ಜನ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಪರವಾಗಿ ಧ್ವನಿಯೆತ್ತಿದವರು 45%ರಷ್ಟು ಜನ) ಇದರ ಜೊತೆಗೇ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಮರಿಜುವಾನಾವನ್ನು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾವೂ ಒಂದು. (ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಕೂಡ ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ.) ಮದ್ಯಪಾನದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾ ತುಂಬಾ ಸಡಿಲ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 24 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲವೂ ಮದ್ಯದಂಗಡಿಗಳನ್ನು ತೆರೆದಿಡಲು ಅಲ್ಲಿ ಅನುಮತಿ ಇದೆ ಮತ್ತು "ಕೊನೆಯ ಬೇಡಿಕೆ" ಎಂಬುವ ಯಾವ ಅಂಶವೂ ಅಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಸಾರಾಯಿ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಅನುಕೂಲ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಗ್ರಾಹಕರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಟುಗಳು ಕೂಡ ದಿನದ 24 ತಾಸುಗಳೂ, ಬೀರ್, ವೈನ್, ಮತ್ತು ಮದ್ಯವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಅನುಮತಿ ಪಡೆದಿವೆ. ===== ಧೂಮಪಾನ ===== ನೆವಾಡಾದ ಮತದಾರರು (ದಿ ನೆವಾಡಾ ಕ್ಲೀನ್ ಇಂದೋರ್ ಆಕ್ಟ್) ಎನ್ನುವ ವಿನೂತನ ಧೂಮಪಾನ ವಿರೋಧೀ ಚಳುವಳಿಯೊಂದನ್ನು ನವೆಂಬರ್ 2006ರಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 8ರಂದು ಅದು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಚೇರಿ ಆವರಣಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಅದು ಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ. ಬಾರುಗಳ ಒಳಾಂಗಣಗಳು ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮಾತ್ರ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಪೂರೈಸದ ಸಮಯ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಬಾರುಗಳಲ್ಲಿ ಧೂಮಪಾನವನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಸಿನೋಗಳಲ್ಲಿ, ಹೊಟೇಲು ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ, ತಂಬಾಕು ಮಾರುವ ಸಣ್ಣ ಪುಟ್ಟ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೇಶ್ಯಾಗೃಹಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಧೂಮಪಾನಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.nevadaappeal.com/article/20071006/NEWS/110060112 |title=State smoking ban sparks zone-change request for Gardnerville parcel Nevada Appeal serving Carson City, Nevada |publisher=Nevadaappeal.com |date=2007-10-06 |accessdate=2010-07-31}}</ref> ಹಾಗಾಗಿಯೂ, ಕೆಲವು ಕಡೆ ಧೂಮಪಾನ ನಿಷೇಧದ ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳದೆ ಇರುವ ಸಂದರ್ಭಗಳೂ ಇರುವುದರಿಂದ ಸರಕಾರವು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಇದನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಹೇರಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://www.kvbc.com/Global/story.asp?S=6466938 |title=Have Nevada bars given up the smoking habit? |publisher=Kvbc.com |date= |accessdate=2010-07-31 |archive-date=2011-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929004116/http://www.kvbc.com/Global/story.asp?S=6466938 |url-status=dead }}</ref> ಎಲ್ಲೋ, ಒಮ್ಮೆ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಿಲ್ಬೋ ಹೆಸರಿನ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅದು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. 2008ರ ಆ ಖಟ್ಲೆಯು ಇನ್ನೂತನಕ ಬಗೆಹರಿದಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web |url=http://www.klas-tv.com/Global/story.asp?S=7293936 |title=Las Vegas Now-Breaking News, Local News, Weather, Traffic, Streaming Video, Classifieds, Blogs - UPDATED: Bilbo's Smoking Lawsuit Case |publisher=Klas-tv.com |date= |accessdate=2010-07-31 |archive-date=2008-12-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081220122415/http://www.klas-tv.com/Global/story.asp?S=7293936 |url-status=dead }}</ref> === ಅಪರಾಧ === ಕೇವಲ ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಲುಸಿಯಾನಾ<ref name="KIROTV">{{cite news|url=http://www.kirotv.com/news/15618530/detail.html|title=Nevada Ranked Most Dangerous State|date=2008-03-17|publisher=KIROTV|accessdate=2009-01-04|archive-date=2009-03-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20090317113915/http://www.kirotv.com/news/15618530/detail.html|url-status=dead}}</ref><ref name="cqpress">{{cite news|url=http://os.cqpress.com/Crime%20State%202008_Most%20Dangerous.pdf|title=The 15th Annual Most Dangerous State Award, Nevada Still Fighting the Problem|date=2009-01-04|publisher=cqpress|accessdate=2009-01-04|archive-date=2008-12-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20081203140255/http://os.cqpress.com/Crime%20State%202008_Most%20Dangerous.pdf|url-status=dead}}</ref> ವನ್ನೂ ಮೀರಿಸುವಂತೆ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಪಾಯಕಾರೀ ರಾಜ್ಯವೆಂದೇ ನೆವಾಡಾ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ. 2006ರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಅಲ್ಲಿನ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇಕಡಾ 24%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇತ್ತು. ಆಸ್ತಿ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳಂತೂ ಇಡೀ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿಯೇ 84.6%ರ ಮೇರೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದವು. ಅದು ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಶೇಕಡಾ 21ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. ಉಳಿದ 20.3%ರಷ್ಟು ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹಿಂಸೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದವು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗಿಂತ 45%ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದವಾಗಿದ್ದವು.<ref name="NICIC">{{cite news|url=http://www.nicic.org/Features/StateStats/?State=NV|title=Overview of Nevada's CorrectionalSystem|date=2009-01-04|publisher=NICIC|accessdate=2009-01-04|archive-date=2008-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20080216065149/http://www.nicic.org/Features/StateStats/?State=NV|url-status=dead}}</ref> 2008ರಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಲೆ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಜರುಗುವ ಮೂರನೆಯ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ಕಳ್ಳತನದ ಪ್ರಕರಣಗಳು, ಮೋಟಾರು ಸೈಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಕದಿಯುವ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref name="KIROTV"/> ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳು ನೇರವಾಗಿ ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯದ ಜನತೆಯೊಂದಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸಂಬಂಧಿಸಿರದೆ, ಆ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಬರುವ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಹೊರ ಹೋಗುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರು, ಆಗಂತುಕರು ಇವರೇ ಮೊದಲಾದವರಿಂದಲೂ ಜರುಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳಿವೆ ಎಂಬುದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶವಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ (ರಾಜ್ಯದ ಸುಮಾರು 75%ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸವಿದೆ) ಈ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೂ, ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಹೆಚ್ಚುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. == ರಾಜಕೀಯ == {| class="wikitable" style="float:right;font-size:79%" |+ <td>'''ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು''' </td> |- style="background:lightgrey" ! ವರ್ಷ ! ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ! ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ |- | style="background:#f0f0ff"|2008 | style="background:#fff3f3"| 42.65% ''412,827'' | style="background:#f0f0ff"| '''55.15%''' ''533,736'' |- | style="background:#fff3f3"|2004 | style="background:#fff3f3"|'''50.47%''' ''418,690'' | style="background:#f0f0ff"| 47.88% ''397,190'' |- | style="background:#fff3f3"|2000 | style="background:#fff3f3"|'''49.49%''' ''301,575'' | style="background:#f0f0ff"| 45.94% ''279,978'' |- | style="background:#f0f0ff"|1996 | style="background:#fff3f3"| 44.55% ''198,775'' | style="background:#f0f0ff"|'''45.60%''' ''203,388'' |- | style="background:#f0f0ff"|1992 | style="background:#fff3f3"| 34.71% ''175,828'' | style="background:#f0f0ff"|'''37.41%''' ''189,148'' |- | style="background:#fff3f3"|1988 | style="background:#fff3f3"|'''58.90%''' ''206,040'' | style="background:#f0f0ff"| 37.91% ''132,738'' |} {| ಕ್ಲಾಸ್ ="ವಿಕಿಟೇಬಲ್" |- ಕೊಸ್ಪ್ಯಾನ್ = 6 | ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷದ ಹೆಸರು ನೊಂದಾಯಿಸುವಿಕೆ ಜೂನ್ 2010<ref>{{cite web|title = Voter Registration Statistics - 2010 Elections | publisher = ನೆವಾಡಾ Secretary of State | accessdate = 2010-07-07 | url = http://nvsos.gov/index.aspx?page=312}}</ref> |- ! colspan = 2 | Party ! Active Voters ! Inactive Voters ! Total Voters ! Percentage {{American politics/party colors/Democratic/row}} ಡೆಮೋಕ್ರಾಟಿಕ್ ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 22.05 ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 22.05 ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 22.05 ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 13:10 {{American politics/party colors/Republican/row}} ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 22.05 ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 22.05 ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 22.05 ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 22.05 {{American politics/party colors/Independent/row}} | Unaffiliated ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 22.05 ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 22.05 ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 22.05 ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 15.35 {{American politics/party colors/Libertarian/row}} | Minor Parties ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 22.05 ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 22.05 ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 22.05 ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 22.05 |- ! colspan="2" |ಒಟ್ಟು ! ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 3.14[298] ! ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 22.05 ! ಶೈಲಿ="ಪಠ್ಯ-ಹೊಂದಿಸು:ಮಧ್ಯೆ" | 3.14[298] ! | style="text-align:center;"|11 |} === ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯ === ನೆವಾಡಾ ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದಾಗಿ ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ರಾಜಕೀಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಿರುಕು ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಉತ್ತರ ಕ್ಷೇತ್ರವು ರಾಜಕೀಯದ ಚುರುಕು ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದು, ದಕ್ಷಿಣ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೂ, ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯದ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಆಯಕಟ್ಟಿನ ಜಾಗಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ. ಉತ್ತರ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಕೂಡ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅಧಿಕಾರಯುತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವೂ ಒಂದು ರೀತಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ರಕ್ಷಕನಿದ್ದಂತೆ. 1994ರಲ್ಲಿ, ನೆವಾಡಾ ಮತದಾರರೇ ಅವಧಿ ಪರಿಮಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ, ಅನೇಕರಲ್ಲಿ ಇದು ಮುನಿಸನ್ನೂ ಉಂಟು ಮಾಡಿದೆ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ 1996ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಹಲವರು ಕಬಳಿಸಿ ಕೂತಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಕ್ಕು ಬಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ದಕ್ಷಿಣ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಿವೆ. ರಾಜ್ಯದ ಹೊರಗಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಜನತೆಗೆ ಈ ದ್ವೇಷದ ಕುರಿತು ತಿಳಿದೇ ಇಲ್ಲ. ಕ್ರಮವಾಗಿ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮತ್ತು ರೆನೋಗಳಿಗೆ ತಾಯ್ನಾಡುಗಳಾಗಿರುವ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ವಾಶೋ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಎಂದಿನಿಂದಲೂ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡೇ ಬಂದಿವೆ. ಅವುಗಳ ನಡುವೆಯೇ, ನೆವಾಡಾದ ಶೇಕಡಾ 87ರಷ್ಟು ಮತಗಳು ಅದೇ ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬಹುಮತದ ಮೂಲಕ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯು ಒಂದೋ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ನವನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ ಅಥವಾ ರೆನೋ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುತ್ತಾನೆ. === ರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜಕಾರಣ === 1912ರಿಂದಲೂ ನೆವಾಡಾವು ಪ್ರತಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಗೆಲುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೇ ಮತ ನೀಡುತ್ತಾ ಬಂದಿದೆ. ಕೇವಲ 1976ರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ [[ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್]] ವಿರುದ್ಧ ಜೆರಾಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಡ್ ರಿಗೆ ಅದು ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತ್ತು. ಈ ಘಟನೆಯು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಕಾರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಹೊಸ ರಾಜಕೀಯ ಆಯಾಮವನ್ನು ತಂದುಕೊಡುತ್ತದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 43.8%ರಷ್ಟು ಮತದಾರರು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು, ಶೇಕಡಾ 36.1%ರಷ್ಟು ಮತದಾರರು ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 20.1%ರಷ್ಟು ಮತದಾರರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಾರೆ.{{Citation needed|date=September 2010}} 1992ರ ಮತ್ತು 1996ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ, ನೆವಾಡಾವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದ್ದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ [[ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್]] ರನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತ್ತು. 2000 ಮತ್ತು 2004ರ ಚುನಾವಣೆಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಗಣತಂತ್ರದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ [[ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲ್ಯು. ಬುಷ್|ಜಾರ್ಜ್ ಡಬ್ಲೂ ಬುಶ್]] ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ್ದರೆ, 2008ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ [[ಬರಾಕ್ ಒಬಾಮ]] ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ಅಮೇರಿಕ ಸೇನೇಟಿನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳೆಂದರೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪರವಾಗಿ ಸೇನೇಟಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಾಯಕ, ಹ್ಯಾರಿ ರೀಡ್ ಮತ್ತು ಗಣರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿನಿಧಿ, ನ್ಯಾಷನಲ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ಸೆನೆಟೋರಿಯಲ್ ಕಮಿಟಿಯ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಾನ್ ಎನ್ಸೈನ್. ಗವರ್ನರ್ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ರೆನೋವಿನ ಗಣತಂತ್ರ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಜಿಮ್ ಗಿಬ್ಬನ್ಸ್ ರವರೇ ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. {{Further|[[Political party strength in Nevada]]}} === ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ === ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳು: <div> * ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ * ಕೈಗಾರಿಕಾ ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟು ಇಲಾಖೆ * ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಇಲಾಖೆ * ಗ್ರಾಹಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮನ್ವಯ * ನಿಯಂತ್ರಣಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಕಛೇರಿ * ತಿದ್ದುಪಡಿ ಇಲಾಖೆ * ನೆವಾಡಾ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಇಲಾಖೆ * ನೆವಾಡಾ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮ * ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ * ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ * ಉದ್ಯೋಗ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಪುನರ್ವಸತಿ ಇಲಾಖೆ * ಕ್ರೀಡಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ * ಗವರ್ನರ್ ಕಛೇರಿ * ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಇಲಾಖೆ * ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಇಲಾಖೆ * ನ್ಯಾಯಾಲಯ ವಿಭಾಗ * ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ * ನೆವಾಡಾ ಮಿಲಿಟರಿ ಶಾಖೆ * ಜೈವಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮಂಡಳಿ * ಮೋಟಾರು ವಾಹನಗಳ ಇಲಾಖೆ * ನೆವಾಡಾ ರಾಷ್ಟೀಯ ಭದ್ರತಾ ಇಲಾಖೆ * ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವಿಭಾಗ * ಅಟಾರ್ನಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ * ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ಹಿತರಕ್ಷಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ * ನಿವೃತ್ತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ * ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇಮಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆ * ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅನುಸಾಧನಗಳ ವಿಭಾಗ<ref>{{Cite web |url=http://puc.state.nv.us/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-10 |archive-date=2007-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071024204746/http://puc.state.nv.us/ |url-status=dead }}</ref> * ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಗಳ ಇಲಾಖೆ * ತೆರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ * ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ * ಸಾರಿಗೆ ಇಲಾಖೆ * ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯ ಖಜಾಂಚಿ * ನೆವಾಡಾದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು * ನೆವಾಡಾ ಪಶು ಸಂಗೋಪನಾ ಸೇವೆಗಳ ಇಲಾಖೆ * ಪಶ್ಚಿಮ ವಲಯದ ದೇಶಗಳ ನಡುವಣ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆ * ನೆವಾಡಾ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ </div> === ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ === ಸಿಟಿಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ನೆವಾಡಾಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ನಗರಗಳು ಅಲ್ಲಿಯ ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನವಾಗಿರುವ ನಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಂರೂಲ್ (ಗೃಹಾಡಳಿತ) ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಸಲುವಾಗಿ ಚಳುವಳಿಯೊಂದು ಆಯೋಜಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿನ ಶಾಸಕಾಂಗದಿಂದ ತಕ್ಕ ಮಟ್ಟಿಗಿನ ಸಡಿಲಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕೆಲ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಇದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳದ ನಗರಗಳೆಂದರೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರಕಾರದ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ [[wiktionary:eminently|ಅಸಾಧಾರಣ]] ಕಾನೂನಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಯಿದೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಮಿಷನ್ ಗಳಿಂದ ಆಳ್ವಿಕೆಗೊಳಪಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ, ಕೆಲ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳಬಹುದಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರವೂ ಇದಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಗರ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿ (TAB) ಅಥವಾ ನಾಗರಿಕ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ (CAC) ಅಥವಾ ನಗರ ಮಂಡಳಿಗಳು ಸೇರಿವೆ. ನಗರ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ನಿಗಮವೇ ರೂಪಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಜನ ಸದಸ್ಯರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ ಮಂಡಳಿಗಳು ಚುನಾವಣೆಯ ನಂತರ ಪಕ್ಕಾ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಗಳ ಸ್ವರೂಪ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ತಮ್ಮನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ಮೂಲ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯ ಮತ್ತು ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ಎರಡು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ವೇತನವಿಲ್ಲದೆಯೇ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಿಗಮವಾಗಲಿ ಮಂಡಳಿಯಾಗಲೀ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಅರ್ಥಿಕ ಲಾಭವನ್ನು ಪಡೆಯದೇ, ಎದುರು ನೋಡದೆ, ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ನಗರ ಮಂಡಳಿಗಳು ಸೀಮಿತ ಅಧಿಕಾರದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರಕಾರಗಳಾಗಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಕಮಿಷನ್ ಅಥವಾ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಯಿರುವ ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರುಗಳನ್ನು ಮಂಡಳಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಚುನಾವಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೂ ಅರ್ಧಕ್ಕರ್ಧ ಮಂಡಳಿಯು ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಸದಸ್ಯರುಗಳಲ್ಲೇ ಅರ್ಹ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯೊಬ್ಬರನ್ನು ಆಂತರಿಕವಾಗಿಯೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಬ್ಬರನ್ನು ನಗರ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಗರ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿ ಅಥವಾ ನಾಗರಿಕ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ನಿಗಮಗಳು ಕೂಡ ಉತ್ತಮ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಹಣವನ್ನು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಿಧಿಗಳಿಂದ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ನಿಗಮಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳೆದಿರು, ಆಯಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ನಗರ ಬೋರ್ಡ್ ನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆ ಅಥವಾ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕೆ ಎಂಬ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಇಡುವ ಹಕ್ಕು ಹೊಂದಿವೆ. ತಮಗೆ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಲ್ಲಿ ನಗರ ಮ್ಯಾನೆಜರರೊಬ್ಬರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಧಿಕಾರವು ನಿಗಮದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಇದೆ. == ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Las Vegas 89.jpg|thumb|ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್]] [[ಚಿತ್ರ:Reno2002.jpg|thumb|ರೆನೋ]] [[ಚಿತ್ರ:Elko, NV-750px.JPG|thumb|ಎಲ್ಕೋ]] [[ಚಿತ್ರ:Laxalt Building, 2007.jpg|thumb|ಕಾರ್ಸನ್ ನಗರ]] {| |- | ಹೊಂದಿಸಿ=ಮೇಲಕ್ಕೆ | {| class="wikitable" style="text-align:right;margin-left:60px" |- ! ಶ್ರೇಣಿ ! style="text-align:center"|ನಗರ ! ಜನಸಂಖ್ಯೆ<br /><small> within</small><br /><small>city limits</small> ! Land Area<br /><small> sq. miles</small> ! ಜನಸಂಖ್ಯೆ<br />ಸಾಂದ್ರತೆ<br /><small> per sq mi</small> ! ದೇಶ |- | 1 | align="left"| ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ | '''591,536''' | 131.3 | 4,217.8 | ಕ್ಲಾರ್ಕ್ |- | 2 | align="left"| ಹೆಂಡರ್ಸನ್ | '''265,790''' | 79.7 | 2,200.8 | ಕ್ಲಾರ್ಕ್ |- | 3 | align="left"| ಉತ್ತರ ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ | '''216,672''' | 78.5 | 1,471.0 | ಕ್ಲಾರ್ಕ್ |- | 4 | align="left"| ರೆನೋ | ''' 214,853''' | 69.1 | 2,611.4 | ವಾಶೋ |- | 5 | align="left"| ಸನ್ರೈಸ್ ಮೇನರ್ | '''195,727''' | 38.2 | 4,081.8 | ಕ್ಲಾರ್ಕ್ |- | 6 | align="left"| ಪ್ಯಾರಡೈಸ್ | '''189,958''' | 47.1 | 3,947.3 | ಕ್ಲಾರ್ಕ್ |- | 7 | align="left"| ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ವ್ಯಾಲಿ | '''175,581''' | 33.4 | 3,519.4 | ಕ್ಲಾರ್ಕ್ |- | 8 | align="left"| ಸ್ಪಾರ್ಕ್ಸ್ | '''88,518''' | 23.9 | 2,773.6 | ವಾಶೋ |- | 9 | align="left"| ಕಾರ್ಸನ್ ಸಿಟಿ | '''58,350''' | 143.4 | 366 | ಕಾರ್ಸನ್ ಸಿಟಿ |- | 10 | align="left"| ಪಹರಂಪ್ | '''44,614''' | 297.9 | 82.7 | ನ್ಯೆ |} |} ಪ್ಯಾರಡೈಸ್, ಸನ್ರೈಸ್ ಮೇನರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ವ್ಯಾಲೀ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿ ಸೇರಿರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. {| class="wikitable" style="text-align:right;margin-left:60px" |- ! ಶ್ರೇಣಿ ! style="text-align:center"|ದೇಶ ! ಜನಸಂಖ್ಯೆ<br /><small> ಆಂತರಿಕ </small><br /><small>ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಿತಿಗಳು </small> ! ಭೂ ಪ್ರದೇಶ <br /><small> ಚದರ ಮೈಲುಗಳು </small> ! ಜನಸಂಖ್ಯೆ<br />ಸಾಂದ್ರತೆ<br /><small> ಪ್ರತಿ ಚದರ ಅಡಿಗೆ </small> ! ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ನಗರ |- | 1 | align="left"| ಕ್ಲಾರ್ಕ್ | '''1,715,337''' | 7,910 | 174 | ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ |- | 2 | align="left"| ವಾಶೋ | '''383,453''' | 6,342 | 54 | ರೆನೋ |- | 3 | align="left"| ಕಾರ್ಸನ್ ಸಿಟಿ | '''56,146''' | 155.7 | 366 | ಕಾರ್ಸನ್ ಸಿಟಿ |- | 4 | align="left"| ಡಲ್ಲಾಸ್ | '''47,803''' | 710 | 58 | ಗಾರ್ಡನರ್ ವಿಲ್ಲೆ ರಾಂಚೋಸ್ |- | 5 | align="left"| ಎಲ್ಕೋ | '''46,499''' | 17,179 | 3 | ಎಲ್ಕೋ |- | 6 | align="left"| ಲ್ಯೋನ್ | '''44,646''' | 1,994 | 17 | ಫಾರ್ನ್ಲೆ |- | 7 | align="left"| ನ್ಯೆ | '''38,181''' | [18] ^ | 2 | ಪಹರಂಪ್ |- | 8 | align="left"| ಚರ್ಚಿಲ್ | '''26,106''' | 4,929 | 5 | ಫಾಲ್ಲೋನ್ |- | 9 | align="left"| ಹಂಬೋಲ್ಟ್ | '''17,129''' | 9,648 | 2 | ವಿನ್ನೆಮುಕ್ಕಾ |- | 10 | align="left"| ವ್ಹೈಟ್ ಪೈನ್ | '''8,966''' | 8,876 | 1 | ಎಲಿ |} ''ಸೂಚನೆ: 2004ರ ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿ, ಮತ್ತು 2000ದ ಜನಗಣತಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿ ಈ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸಾಂದ್ರತೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕೋಷ್ಟಕ. '' === ನೆವಾಡಾದ ಹತ್ತು ಅತಿ ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರದೇಶಗಳು === ಆಯಾ ರಾಜ್ಯದ ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ # ಇನ್ಕ್ಲೈನ್ ವಿಲೇಜ್ - ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಬೇ $52,521 ವಾಶೋ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ನೆವಾಡಾ # ಕಿಂಗ್ಸ್ಬರಿ ಡಲ್ಲಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ನೆವಾಡಾ # ಮೌಂಟ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ಟನ್ $38,821 ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ನೆವಾಡಾ # ವರ್ಡಿ-ಮೊಗುಲ್ $38,233 ವಾಶೋ ಪ್ರಾಂತ್ಯ # ಜೆಫಿರ್ ಕೋವ್-ರೌಂಡ್ ಹಿಲ್ ವಿಲೇಜ್ $37,218 ಡಲ್ಲಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ # ಸಮ್ಮರ್ಲಿನ್ ಸೌತ್ $33,017 ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ # ಬ್ಲೂ ಡೈಮಂಡ್ $30,479 ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ # ಮಿಂಡನ್$30,405 ಡಲ್ಲಾಸ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ # ಬೌಲ್ಡರ್ ಸಿಟಿ $29,770 ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯ. # ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ $26,908 ವಾಶೋ ಪ್ರಾಂತ್ಯ {{further|[[Nevada locations by per capita income]]}} == ಶಿಕ್ಷಣ == === ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು === * ನೆವಾಡಾ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ** ನೆವಾಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ರೆನೋ (ಯುಎನ್ಆರ್) ** ನೆವಾಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ (ಯುಎನ್ಎಲ್ ವಿ) ** ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯ ಪದವಿ ಸಂಸ್ಥೆ ** ಟ್ರಕೀ ಮೀಡೋಸ್ ಸಾಮುದಾಯಿಕ ಕಾಲೇಜು (ಟಿಎಂಸಿಸಿ) ** ಗ್ರೇಟ್ ಬೇಸಿನ್ ಕಾಲೇಜು ** ದಕ್ಷಿಣ ನೆವಾಡಾ ಕಾಲೇಜು (ಸಿಎಸ್ಎನ್) ** ಪಶ್ಚಿಮ ನೆವಾಡಾ ಕಾಲೇಜು * ಸಿಯೆರಾ ನೆವಾಡಾ ಕಾಲೇಜು * ಟೂರೋ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ನೆವಾಡಾ * ನೆವಾಡಾ ದಕ್ಷಿಣ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ === ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು === * ಡಸರ್ಟ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆ == ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ತಂಗುದಾಣಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:05-26-2008 0130 edited-1.jpg|thumb|right|ಫೈರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ಕಣಿವೆ]] === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ ಸೇವೆಗಳ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ತಂಗುದಾಣ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳು === ==== ಉತ್ತರ ನೆವಾಡಾ ==== [[ಚಿತ್ರ:Great Basin National Park 102007 025.JPG|right|thumb|ಗ್ರೇಟ್ ಬೇಸಿನ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪಾರ್ಕ್]] * ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲ್ದಾರಿ * ಡೆತ್ ವ್ಯಾಲೀ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ * ಬೇಕರ್ ಹತ್ತಿರದ ಗ್ರೇಟ್ ಬೇಸಿನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನ * ಪುರಾತನ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಲ್ದಾರಿ * ಪೋನಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌‌ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾಲ್ದಾರಿ ==== ದಕ್ಷಿಣ ನೆವಾಡಾ ==== [[ಚಿತ್ರ:Charleston peak.JPG|right|thumb|ಚಾರ್ಲ್ಸ್ಟನ್ ಪರ್ವತ]] * ಆಶ್ ಮೀಡೋಸ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವನ್ಯಜೀವಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಅರಣ್ಯ * ಬೂಟ್ಲೆಗ್ ಕ್ಯಾನ್ಯೋನ್ ಮೌಂಟೇನ್ ಬೈಕ್ ಉದ್ಯಾನ * ಹಂಬೋಲ್ಟ್- ತೊಯಾಬೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರಣ್ಯ * ಮೌಂಟ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ಟನ್ ಮತ್ತು ಮೌಂಟ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ಟನ್ ಕ್ರೂರಮೃಗಗಳ ಅರಣ್ಯ * ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ ಪರ್ವತಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತಂಗುದಾಣ * ಮೀಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರೋವರ ಮತ್ತು ತಂಗುದಾಣ === ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶ === {{further|[[List of wilderness areas in Nevada]]}} ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 68 ಕಾದಿಟ್ಟ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೆಲವನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾದ ಅರಣ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಾಯಿದೆಯಡಿ ಮತ್ತು ಭೂ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದವರಿಂದ ಗುರುತಿಸಿ ಪೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.wilderness.net |title=Wilderness.net |publisher=Wilderness.net |date= |accessdate=2010-07-31}}</ref> === ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉದ್ಯಾನಗಳು === ಗಮನಿಸಿ: ''ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯ ಉದ್ಯಾನಗಳ ಪಟ್ಟಿ''. == ಕ್ರೀಡೆ == ನೆವಾಡಾವು ವೃತ್ತಿಪರ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಕಾಲೇಜು ಮಟ್ಟದ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತದೆ.ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರೆನೋವಿನ ನೆವಾಡಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವು ಪಶ್ಚಿಮ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ ವೊಲ್ಫ್ ಪ್ಯಾಕ್ ಕ್ರೀಡಾ ಸಮ್ಮೇಳನ ಮತ್ತು ಮೌಂಟೇನ್ ಪಶ್ಚಿಮ ಕ್ರೀಡಾ ಸಮ್ಮೇಳನದ UNLV ರನ್ನಿಂಗ್ ರೆಬೇಲ್ಸ್ ಕ್ರೀಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ಸುಕವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದೆ. UNLV ತನ್ನ ಬಾಸ್ಕೆಟ್ ಬಾಲ್ ಪಂದ್ಯಾಟಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. 1980ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 1990ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿತ್ತು. ಜೆರ್ರಿ ಟಾರ್ಕಾನಿಯನ್ ರಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ರನ್ನಿಂಗ್ ರೆಬೆಲ್ಸ್ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ತ್ಯುತ್ತಮ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡವೆಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಪಡೆಯಿತು. 1990ರಲ್ಲಿ, ಡ್ಯೂಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ತಂಡವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ, ಪುರುಷರ ವಿಭಾಗದ ಡಿವಿಜನ್ I ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು 103–73 ಅಂತರದಿಂದ ಪಡೆಯಿತು. ಅದು ಆ ತಂಡ ತಲುಪಿದ ಗರಿಷ್ಟ ಮತ್ತು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಿತಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪಡೆಯಲೂ ಕೂಡ ಆ ತಂಡ ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಿತಿಯಾಗಿತ್ತು. 1991ರಲ್ಲಿ, UNLV ತನ್ನ ಆ ಸೀಸನ್ನಿನ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುಗಿಸಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ಲ್ಯಾರಿ ಜಾನ್ಸನ್ ಪ್ರತಿಷ್ಟಿತ ನೈಸ್ಮಿತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟಾದರೂ UNLV ಅಂತಿಮ ನಾಲ್ಕರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದು, ಕಡೆಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲಿ ಡ್ಯೂಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿರುದ್ಧ 79-77 ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಸೋಲುತ್ತದೆ. NCAA ಪಂದ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ಸೋಲು ಇದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿ ರನ್ನಿಂಗ್ ರೆಬೆಲ್ಸ್ ತಂಡವು ಪ್ರಿ-ಸೀಸನ್ನಿನ ಪತ್ರಿಕಾ ಸಹಭಾಗಿಗಳಾಗಿದ್ದು ಬ್ಯಾಕ್ ಟು ಬ್ಯಾಕ್ #1ರ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು. (1989–90, 1990–91) ಉತ್ತರ ಕೆರೋಲಿನಾ ಮಾತ್ರ ಒಮ್ಮೆ ಆ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಮತ್ತೊಂದು ತಂಡವಾಗಿತ್ತು.(2007–08, 2008–09) ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಮಾನ್ಯ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಆಟಗಾರ ಆಂಡ್ರೆ ಅಗಾಸ್ಸಿಯ ತವರು ರಾಜ್ಯ ಕೂಡ ನೆವಾಡಾ ಎಂಬುದೊಂದು ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ. ನೆವಾಡಾದ ಕ್ರೀಡಾ ತಂಡಗಳ ಪೂರ್ಣಪಟ್ಟಿ '''ವೃತ್ತಿಪರ''' * ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಲೋಕೊಮೊಟಿವ್ಸ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಫೂಟ್ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ * ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ 51ಸ್, ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ಬಾಲ್ (AAA) * ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ರಾಂಗ್ಲರ್ಸ್ ECHL * ಬ್ಯಾಟಲ್ ಬಾರ್ನ್ ಡರ್ಬಿ ಡೆಮನ್ಸ್ ರೋಲರ್ ಡರ್ಬಿ * ರೆನೋ ಏಸಸ್, ಮೈನರ್ ಲೀಗ್ ಬೇಸ್ಬಾಲ್ (AAA) * ರೆನೋ ಬಿಘೋರ್ನ್ಸ್ NBA ಡಿ-ಲೀಗ್ '''ಕಾಲೇಜು''' * ನೆವಾಡಾ ವೊಲ್ಫ್ ಪ್ಯಾಕ್, ಯುಎನ್ಆರ್ * UNLV ರೆಬೆಲ್ಸ್ ರಾಜ್ಯವು ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ಸ್ಪೀಡ್ ವೆ ಮತ್ತು ನಾಸ್ಕರ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೋಡಿಯೋ ದ ತವರು ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. == ಮಿಲಿಟರಿ (ಸೇನೆ) == ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯದ ಗೌರವಾರ್ಥ ಹಲವಾರು ಅಮೇರಿಕ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳ ನೌಕಾಪಡೆಗಳು ಯುಎಸ್ಎಸ್ ''ನೆವಾಡಾ'' ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು: * ಯುಎಸ್ಎಸ್ ನೆವಾಡಾ * ಯುಎಸ್ಎಸ್ ನೆವಾಡಾ (ಬಿಎಂ-8) * ಯುಎಸ್ಎಸ್ ನೆವಾಡಾ(ಬಿಬಿ-36) * ಯುಎಸ್ಎಸ್ ನೆವಾಡಾ (ಎಸ್ಎಸ್ ಬಿಎನ್-733) ನೆವಾಡಾವು ಅಮೇರಿಕ ವಾಯುಪಡೆಯ ಪ್ರಮುಖ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ನೆಲ್ಲಿಸ್ ವಾಯುಸೇನಾ ನೆಲೆಯ ತವರು ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ನೆಲ್ಲಿಸ್ ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ರಹಸ್ಯ ತಾಣವಾದ ಫೆಡರಲ್ ಸರಕಾರದ [[ಏರಿಯಾ 51]]ರ ನೆಲೆಯೂ ಆಗಿದೆ.{{Citation needed|date=October 2010}} ಏರಿಯಾ 51 ತಾಣವು ಗ್ರೂಂ ಸರೋವರದ ಬಳಿ ಶುಷ್ಕ ಮತ್ತು ಲವಣ ಸರೋವರದ ಹಾಸಿನ ಮೇಲೆ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಕೆಲ ಸಮಯದ ಹಿಂದೆ, ಗ್ರೂಂ ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಅನುಕೂಲವಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ USAF ಧೃಢಪಡಿಸಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಯಾವುದೇ ಬಗೆಯ ಕಾರ್ಯಾಚರಣಾ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಗೊಳಿಸದಂತೆ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಿಸದಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=October 2010}} ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ಕ್ರೀಚ್ ವಾಯುಸೇನಾ ನೆಲೆಯು ನೆವಾಡಾದ ಇಂಡಿಯನ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ; ಪ್ರಮುಖ ನೌಕಾ ನೆಲೆಯಾದ ನೇವಲ್ ಏರ್ ಸ್ಟೇಶನ್ ಫಾಲನ್, ಫಾಲನ್ ನಲ್ಲಿ ಇದೆ; ಹಾತೋರ್ನ್ ಆರ್ಮಿ ಡಿಪೋ ಹಾತೋರ್ನ್ ನಲ್ಲಿದೆ; ಟೋನೋಫ್ ಸರಣಿ ಪರೀಕ್ಷಾ ಕೇಂದ್ರವು ಟೋನೋಫ್ ಬಳಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ನೌಕಾ ನೆಲೆಗಳು ಹಲವಾರು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ, ಜಾಯಿಂಟ್ ಅನ್ ಮ್ಯಾನಡ್ ಏರಿಯಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಫಾರ್ ಎಕ್ಸಲೆನ್ಸ್, ದಿ ನೇವಲ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಎಂಡ್ ಏರ್ ವಾರ್ಫೆರ್ ಸೆಂಟರ್, ನೆವಾಡಾ ಟೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಟ್ರೈನಿಂಗ್ ರೇಂಜ್, ರೆಡ್ ಫ್ಲ್ಯಾಗ್, ದಿ ಯುಎಸ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ಥಂಡರ್ ಬರ್ಡ್ಸ್, ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ವಾರ್ಫೆರ್ ಸೆಂಟರ್, ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್ ವೆಪನ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್, ಮತ್ತು ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನೇವಿ ಫೈಟರ್ ವೆಪನ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಗಳು ಪ್ರಮುಖವಾದವು. == ನೆವಾಡಾ ಕುರಿತಾದ ಗೀತೆಗಳು == * ಮಾರ್ಕ್ ನಾಪ್ಫ್ಳರ್ ನ ''ನೆವಾಡಾದ ಮರಳು'' - ಸೇಲಿಂಗ್ ಟು ಫಿಲಡೆಲ್ಫಿಯ 2000ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿದೆ. * ''ಡಾರ್ಸಿ ಫಾರೋ'' {{Citation needed|date=July 2010}} * ಎಸಿ/ಡಿಸಿ ಪವರೇಜ್ ಅಲ್ಬಮ್ಮಿನಿಂದ ''ಸಿನ್ ಸಿಟಿ'' {{Citation needed|date=April 2010}} * 2005ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಲೆಟ್ ಮಿ ಕಂ ಹೋಂನ ಲಿಂಬೆಕ್ ನಿಂದ ''ಸಿನ್ ಸಿಟಿ''. * ಬರ್ತಾ ರಫೆತ್ತೋ ರಚಿಸಿರುವ ನೆವಾದ ನಾಡಗೀತೆ ''ಹೋಂ ಮೀನ್ಸ್ ನೆವಾಡಾ''. * ಬೆಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ವೆಸ್ಟ್ ಅಲ್ಬಮ್ಮಿನ ರೈಡರ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಸ್ಕೈ ನಿಂದ ನೆವಾಡಾ. * ಅಟ್ಯಾಕ್ ಅಟ್ಯಾಕ್ ಅಲ್ಬಮ್ಮಿನಿಂದ ರೆನೋಬ್, ನೆವಾಡಾ. * ದಲ್ಮೆಗ್/ಕ್ಲಿಂಟ್/ಪ್ಯಾಸ್ಕೋರಿಂದ 1931ರಲ್ಲಿ ನೈಟ್ ಟೈಮ್ ಇನ್ ನೆವಾಡಾ. * 2004ರ ನಂತರ ಬಂದ ದಿ ಕರ್ಸ್ ನ ಹನ್ನೆರಡನೆ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಅಟ್ರೆಯುವಿನಿಂದ ನೆವಾಡಾಸ್ ಗ್ರೇಸ್. == ಭವಿತವ್ಯದ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯಗಳು == ನೆವಾಡಾ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ಬಗೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು, ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವ ಅವಕಾಶ ಹೊಂದಿದ್ದು ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಜನತೆ ಹಿತವಾದ ಚಳಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಚಳಿಗಾಲವನ್ನು ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ, ನಗರದ ಕ್ಷಿಪ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಅಲ್ಲಿನ ರಸ್ತೆ, ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಗಿಜಿಗುಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಶಾಲೆಗಳಿರುವ ಜಿಲ್ಲೆ ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿರುವ ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಕಾಂಟಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಇದೆ. (2007ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ನೊಂದಾಯಿಸಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 314,000 ಇದ್ದು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಗ್ರೇಡ್ ಕೆ-12 ಆಗಿದ್ದಿತು).<ref>{{cite web|url=http://www.lasvegassun.com/guides/about/ccsd/|title=Clark County School District: Overview|publisher=Las Vegas Sun}}</ref> ರಾಜ್ಯವು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನೂ, ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಆಗರವಾದ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಎದುರಿಸಿದೆ. (ರಾಜ್ಯದ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ನೆವಾಡಾದ ರಸ್ತೆಗಳ ದುರಸ್ತಿಗಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾದ ಹಣದಲ್ಲಿ $1 ಬಿಲಿಯನ್ ಗಳಷ್ಟು ಹಣದ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗಿದ್ದಿತು). {{Citation needed|date=July 2010}}ದಕ್ಷಿಣ ನೆವಾಡಾದ ಜಲಮಂಡಳಿಯ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ 2020ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ನೆವಾಡಾದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ತಲೆದೋರಬಹುದಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2010}} ಇದೀಗ ದಕ್ಷಿಣ ನೆವಾಡಾ ಪ್ರದೇಶದ ಕಡಿಮೆ ಜನಸಾಂದ್ರಿತ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ನೀರನ್ನು ಹರಿಯಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2010}} ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆವಾಡಾ ಕೂಡಾ ಒಂದು. ಲಾಸ್ ವೇಗಾಸ್ ನಲ್ಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಾಹನ ವಿಮೆಯನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಜನಸಮುದಾಯವಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2010}} ವೆಂಡೋವರ್ ಉತಾಹ್ ಪಟ್ಟಣದ ಕೆಲವು ನಿವಾಸಿಗಳು ನೆವಾಡಾದೊಂದಿಗೆ ತಾವಿರುವ ಪಶ್ಚಿಮ ವೆಂಡೋವರ್ ನೆವಾಡಾ ಪ್ರದೇಶವು ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದು, ಇದರೆಡೆಗೆ ತಮಗಿರುವ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೂಡಾ ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=July 2010}} ನೀಡಲ್ಸ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ ಎನ್ನುವ ಪ್ರದೇಶವೂ ಕೂಡ ವಿಲೀನಗೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಧ್ವನಿಯೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.{{Citation needed|date=July 2010}} ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ರಮವಾಗಿ ನೆವಾಡಾ ಮತ್ತು [[ಯೂಟ|ಉತಾಹ್]] [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ|ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ]] ಶಾಸಕಾಂಗಗಳ ಮತ್ತು ಯುಎಸ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. 2008ರಲ್ಲಿ, 'ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಲಿಟ್ಟರ್ ಸ್ಕೋರ್ ಕಾರ್ಡ್' ಸಂಸ್ಥೆಯು ಅಮೇರಿಕನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ ಸಂಘದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಿದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಸ್ತೆಮಾರ್ಗಗಳ ಮೇಲಿಂದ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕೊಳಚೆ ಮತ್ತು ಕಸ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ, ಮಿಸ್ಸಿಸಿಪ್ಪಿ ಮತ್ತು ಲೂಸಿಯಾನಾ ನಂತರದ ಅತ್ಯಂತ ಕೊಳಕು ರಾಜ್ಯ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref>ಎಸ್. ಸ್ಪಾಸೆಕ್, "ದಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಲಿಟ್ಟೆರ್ ಸ್ಕೋರ್ ಕಾರ್ಡ್" ಮಾರ್ಚ್ 2008.</ref>{{Citation needed|date=July 2010}} ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸಿನಲ್ಲಿ ಗೃಹಮಂಡಳಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಯೋಜನೆಗಳು ವಿಫಲವಾದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೂಜು ಕ್ರೀಡೆಯ ಹಾಗೂ ಗ್ಯಾಸೋಲಿನ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಗ್ರಾಹಕ ವಸ್ತುಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಇಳಿಕೆ ಮತ್ತು ನಷ್ಟದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ರಾಜ್ಯದ ಬೊಕ್ಕಸಕ್ಕೆ $1.2 ಬಿಲಿಯನ್ನುಗಳಷ್ಟು ನಷ್ಟವಾಗಿದೆ. (ಈ ನಷ್ಟವನ್ನು ತುಂಬುವ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೇಲಿದೆ.) ಹೀಗೆ, ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರವು ಮಳೆಹಾನಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದ ಸುಮಾರು $267 ಮಿಲಿಯನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಪರಿಹಾರ ಹಣದ ಮೊರೆ ಹೋಗಿ ಆದ ನಷ್ಟವನ್ನು ತೀರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು.{{Citation needed|date=July 2010}} ಆಗಸ್ಟ್ 2008ರಲ್ಲಿ, ಬಾಯ್ಡ್ ಗೇಮಿಂಗ್ ಸುಮಾರು 4.2 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಬೇಕಿದ್ದ, ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಸ್ಟಾರ್ಡಸ್ಟ್ ಹೋಟೆಲು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸಿನೋವಿನ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಬೇಕಿದ್ದ ಎಷೆಲಾನ್ ಯೋಜನೆಯ ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವುದರ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ, ಹಣದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿನಿಂದ ಪಡೆದಿದ್ದ ಅಗಾಧ ಮೊತ್ತದ ಸಾಲವಾಗಿತ್ತು. ಕೊಯೋಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್ಸ್ ಕೂಡ ಸುಮಾರು 240,000 ಜನರನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಲಿಂಕನ್ ಮತ್ತು ಕ್ಲಾರ್ಕ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಿದ ವಸತಿ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಇದು ನೆವಾಡಾದ ಅತ್ಯಂತ ಬೃಹತ್ ವಸತಿ ಯೋಜನೆಯ ನಗರವಾಗಿದೆ. ನೆವಾಡಾ ನಗರವು ಹಾರ್ವೆ ವ್ಹಿಟ್ಮೋರ್ ಎಂಬುವರಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದುತಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ತಾರತಮ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಹಲವಾರು ದೋಷಾರೋಪಣೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಹಾಗೂ ಹಲವಾರು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{cite news |first=HENRY|last=BREAN |authorlink=|title='Lovefest' for Coyote Springs|url=http://www.reviewjournal.com/lvrj_home/2006/Jul-06-Thu-2006/news/8336867.html|news=Las Vegas Review-Journal|date=July 6, 2006|accessdate=Jul. 06, 2006}}</ref> == ರಾಜ್ಯದ ಲಾಂಛನಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Nevada playa USGS.png|thumb|upright|ನೆವಾಡಾದ[129] ಪ್ಲಾಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳು ]] * ನೆವಾಡಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪ್ರಾಣಿ: ಡಸರ್ಟ್ ಬಿಘಾರ್ನ್ ಶೀಪ್ * ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಉಪಕರಣ: ಟ್ಯೂಲ್ ಡಕ್ ನ ಬಲೆ * ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಿ: ಮೌಂಟೇನ್ ಬ್ಲೂಬರ್ಡ್ * ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬಣ್ಣಗಳು: [[ಬೆಳ್ಳಿ|ಸಿಲ್ವರ್]] ಮತ್ತು [[ನೀಲಿ]] * ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮೀನು: ಲ್ಯಾಹೊನ್ಟನ್ ಕಟ್ ಥ್ರೋಟ್ ಟ್ರೌಟ್ * ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪುಷ್ಪ: ಸೇಜ್ ಬ್ರಶ್ ''ಅರ್ಟೆಮಿಸಿಯಾ ಟ್ರೈಡೆನ್ಟಾಟಾ'' * ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಳಿಯುಳಿಕೆ: ಇಚ್ಥೈರೋಸಾರ್ * ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹುಲ್ಲು: ಇಂಡಿಯನ್ ರೈಸ್ ಗ್ರಾಸ್ * ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮೆರವಣಿಗೆ: ಜೆರಾಲ್ಡ್ ವಿಲ್ಲಿಸ್ ರ ಸಿಲ್ವರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಫ್ಯಾನ್ ಫೇರ್. * ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಖನಿಜ: [[ಬೆಳ್ಳಿ]] (Ag) * ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಘೋಷಣೆಗಳು: ಬ್ಯಾಟಲ್ ಬಾರ್ನ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ ಫಾರ್ ಅವರ್ ಕಂಟ್ರಿ. * ರಾಜ್ಯದ ಅತ್ಯಮೂಲ್ಯ ಪಚ್ಚೆಕಲ್ಲು: ವರ್ಜಿನ್ ವ್ಯಾಲೀ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಫೈರ್ ಓಪಲ್. * ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಧ್ಯಮಮೂಲ್ಯ ಪಚ್ಚೆಕಲ್ಲು: ನೆವಾಡಾ ಟರ್ಕೋಯಿಸ್ * ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಧ್ಯೇಯವಾಕ್ಯ: "ದಿ ಬ್ಯಾಟಲ್ ಬಾರ್ನ್ ಸ್ಟೇಟ್" * ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಗೀತೆ: ಬರ್ತಾ ರಫ್ಫೆಟ್ಟೋ ವಿರಚಿತ "ಹೋಂ ಮೀನ್ಸ್ ನೆವಾಡಾ". * ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸರೀಸೃಪ: ಮರುಭೂಮಿ ಆಮೆ * ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಿಲೆ: ಸ್ಯಾಂಡ್ ಸ್ಟೋನ್ * ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಣ್ಣು: ಒರೋವಾಡಾ ಮಣ್ಣು ಸರಣಿ. * ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕಂಬಳಿ/ಮೇಲ್ವಸ್ತ್ರ: ರಿಚರ್ಡ್ ಜೈಮಂಟ್ ಪೌಲೋಸ್ಕಿ ರಚಿಸಿರುವ ನೆವಾಡಾದ ನೇಯ್ದ ಕಂಬಳಿ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ವಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಚಿತ್ರ. * ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವೃಕ್ಷಗಳು: ಸಿಂಗಲ್ ಲೀಫ್ ಪೈನ್ಯೋನ್ ಪೈನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಕೋನ್ ಪೈನ್, ''ಪೈನಸ್ ಲಾಂಗೆವಾ'' == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{Portal box|North America|United States|Nevada}} {{Main|Outline of Nevada|Index of Nevada-related articles}} {{Clear}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Wikisource|Constitution of Nevada}} {{Sister project links}} {{osmrelation|165473}} * [http://www.nv.gov/ ಅಧಿಕೃತ ರಾಜ್ಯ ವೆಬ್ ಸೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110223124802/http://www.nv.gov/ |date=2011-02-23 }} * [http://www.nv.com/ State Domain Registry website] * [http://wikis.ala.org/godort/index.php/Nevada ನೆವಾಡಾ ಸ್ಟೇಟ್ ಡಾಟಾಬೇಸಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140106124251/http://wikis.ala.org/godort/index.php/Nevada |date=2014-01-06 }}- ಅನ್ವೇಷಿತ ಡಾಟಾ ಬೇಸ್ ಗಳ ಪಟ್ಟಿಯ ಟಿಪ್ಪಣಿ - ಸಂಗ್ರಹ: ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯದ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು. ಸಂಪಾದಿಸಿದವರು: ಸರಕಾರೀ ಕಾಗದಪತ್ರಗಳ ದುಂಡುಮೇಜಿನ ಪರಿಷತ್ತು - ಅಮೇರಿಕನ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್. * [http://travelnevada.com/ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ] * [http://firstlady.state.nv.us/NevadaSymbols.htm ನೆವಾಡಾದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಕೇತಗಳು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090309092749/http://firstlady.state.nv.us/NevadaSymbols.htm |date=2009-03-09 }} * [http://sos.state.nv.us ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080918210014/http://sos.state.nv.us/ |date=2008-09-18 }} * [http://www.nevadaslist.com ನೆವಾಡಾದ ಕುರಿತು ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ] * [http://dmla.clan.lib.nv.us/docs/nsla/ ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಹ. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080707232215/http://dmla.clan.lib.nv.us/docs/nsla/ |date=2008-07-07 }} * [http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=NV ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಪಾರ್ಶ್ವನೋಟಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101229213313/http://tonto.eia.doe.gov/state/state_energy_profiles.cfm?sid=NV |date=2010-12-29 }} * [http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=NV ಮಿಸೌರಿಯ USGS ಸ್ಥಿರ-ಸಮಯ(ರಿಯಲ್ ಟೈಮ್), ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಇತರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಕರಗಳು. ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206122702/http://www.usgs.gov/state/state.asp?State=NV |date=2007-02-06 }} * [http://quickfacts.census.gov/qfd/states/32000.html ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಜನಗಣತಿ ಮಂಡಳಿ.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140731162029/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/32000.html |date=2014-07-31 }} * [http://www.countymapsofnevada.com/ ನೆವಾಡಾ ರಾಜ್ಯದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವರ್ಣರಂಜಿತ ನಕಾಶೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201129052417/http://www.countymapsofnevada.com/ |date=2020-11-29 }} ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ, ಪಟ್ಟಣಗಳ ಮತ್ತು ಕೌಂಟಿಸೀಟ್ ಗಳ ಪಟ್ಟಿ * [http://www.ers.usda.gov/StateFacts/NV.htm ನೆವಾಡಾದ ಕುರಿತು ಕೆಲ ವಾಸ್ತವಗಳು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715192347/http://www.ers.usda.gov/StateFacts/NV.HTM |date=2007-07-15 }} * [http://inogolo.com/pronunciation/Nevada ಉಚ್ಛಾರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ ಕೈಪಿಡಿ:ನೆವಾಡಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090331154529/http://inogolo.com/pronunciation/Nevada |date=2009-03-31 }} * [http://www.forgottennevada.org ಮರೆತುಹೋದ ನೆವಾಡಾ - ನೆವಾಡಾದ ಭೂತ ಪಟ್ಟಣಗಳು ಮತ್ತು ಗಣಿ ಪಾಳೆಯಗಳು.] * [http://www.nevada-landmarks.com ನೆವಾಡಾದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಗುರುತುಗಳು ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117095102/http://www.nevada-landmarks.com/ |date=2013-01-17 }} * {{dmoz|Regional/North_America/United_States/Nevada}} == ಸಂಬಂಧಿತ ಮಾಹಿತಿ == {{Geographic Location |Centre = Nevada |North = |Northeast = [[Idaho]] |East = [[Utah]] |Southeast = [[Arizona]] |South = [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ]] |Southwest = |West = [[ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ]] |Northwest = [[Oregon]] }} {{Nevada|expand}} {{Nevada cities and mayors of 100,000 population}} {{United States}} {{succession | preceded = [[West Virginia]] | office = [[List of U.S. states by date of statehood]] | years = Admitted on October 31, 1864 (36th) | succeeded = [[Nebraska]] }} {{Coord|display=title|39|N|117|W|region:US-NV_type:adm1st_scale:3000000}} {{United States topics}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ನೆವಾಡಾ]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದಿನ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌‌ ವಸಾಹತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1821ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪಶ್ಚಿಮ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪಟ್ಟಣಗಳು]] duyi4th8ksltg4szz462izw6dzv902o 0 26625 1375506 1374015 2026-06-20T15:25:47Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375506 wikitext text/x-wiki {{About|the state of Penang|the island|Penang Island|the capital and largest city of Penang|George Town, Penang|the mainland territory|Seberang Prai}} {{Refimprove|date=July 2008}} {{Infobox settlement | name = Penang<br />Pulau Pinang<br />槟城<br />பினாங்கு | native_name = | official_name = | settlement_type = [[States of Malaysia|State]] | image_skyline = | imagesize = 315px | image_alt = | image_caption = From upper right: Penang Skyline, [[Penang City Hall]] & [[Penang Bridge]], [[Khoo Kongsi]], Beach Street & [[Rapid Penang]] | image_flag = Flag of Penang (Malaysia).svg | flag_size = | flag_alt = | image_shield = Coat_of_arms_of_penang.jpg | shield_size = | shield_alt = | nickname = Pearl of The Orient, Pulau Pinang Pulau Mutiara (Pearl Island of Penang) | motto = ''Bersatu dan Setia''<br /> ("United and Loyal").<br />"Let Penang Lead" (unofficial)<ref>{{cite journal |year=1953 |journal=Journal of the Parliaments of the Commonwealth |title=Journal of the parliaments of the Commonwealth |publisher=Commonwealth Parliamentary Association, General Council |volume=34 |url=https://books.google.com/?id=PhoNAQAAIAAJ }}</ref> | anthem = [[Pulau Pinang State Anthem|''Untuk Negeri Kita'' ("For Our State")]] | latd = 5|latm = 24|lats = |latNS = N | longd = 100|longm = 14|longs = |longEW = E | coordinates_type = region:MY_type:isle | coordinates_display = title | coordinates_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | image_map = Penang state locator.svg | mapsize = | map_alt = | map_caption = {{center|{{Legend inline|#FF0000|outline=silver}} '''Penang''' in {{Legend inline|#FDF9D2|outline=silver}} '''[[Malaysia]]'''}} | seat_type = [[List of national capitals|Capital]] | seat = [[George Town, Penang|George Town]] | parts_type = Royal capital | parts_style = para | p1 = | government_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | leader_title = [[Malaysian general election, 2008|Ruling party]] | leader_name = [[Pakatan Rakyat]] | leader_title1 = [[Yang di-Pertua Negeri|Governor]] | leader_name1 = TYT Tun Datuk Seri Utama [[Abdul Rahman Abbas|Abdul Rahman bin Haji Abbas]] | leader_title2 = [[Chief Minister]] | leader_name2 = [[Lim Guan Eng]]<br />(11 March 2008 – present) | area_footnotes = | area_total_km2 = 1046.3 | area_water_km2 = | population_footnotes = {{Ref|density|[a]}} | population_total = 1773442 | population_as_of = 2010 est. | population_census_year = 2000 | population_census = 1332000 | population_density_km2 = auto | demographics_type1 = [[Human Development Index]] | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = HDI (2009) | demographics1_info1 = 0.851&nbsp;(<span style="color:#009900;">high</span>) | timezone = [[Malaysian Standard Time|MST]] | utc_offset = +8 | timezone_DST = Not observed | postal_code_type = [[List of postal codes in Malaysia|Postal code]] | postal_code = 10000 - 19500 | area_code_type = [[Telephone numbers in Malaysia|Calling code]] | area_code = +604 | registration_plate = [[Malaysian vehicle license plates|P]] | blank_name_sec2 = Ceded by Kedah to British | blank_info_sec2 = 11 August 1786 | blank1_name_sec2 = [[Japanese occupation of Malaya, North Borneo and Sarawak|Japanese occupation]] | blank1_info_sec2 = 19 December 1942 | blank2_name_sec2 = Accession into [[Federation of Malaya]] | blank2_info_sec2 = 31 January 1948 | blank3_name_sec2 = Independence from the United Kingdom (through the Federation of Malaya) | blank3_info_sec2 = 31 August 1957 | website = http://www.penang.gov.my | footnotes = {{note|density|[a]}} 2,935 people per km² on Penang Island and 1,208 people per km² in Seberang Perai }} '''ಪೆನಾಂಗ್ ''' ಮಲೆಷ್ಯಾದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.ಇದು [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೆಷ್ಯಾ]]ದ ಮಲೆಷ್ಯಾ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ಈಶಾನ್ಯ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಆಫ್ ಮಲೆಕ್ಕಾದಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ..ಪೆನಾಂಗ್ ಮಲೆಷ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಪೆರ್ಲಿಸ್ ನಂತರದ ಸ್ಥಾನ ಇದಕ್ಕಿದ್ದು ಅತ್ಯಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಟನೆಯದಾಗಿದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ನ ರಹವಾಸಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಪೆನಂಗೈಟ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಹೆಸರು == ಈ ದ್ವೀಪ ಪೆನಾಂಗ್ ನ್ನು ಬಿನ್ಲಾಂಗ್ ಯು({{lang|zh-t|檳榔嶼}} {{lang|zh-s|槟榔屿}})ಎಂದು ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಜೆಂಗ್ ಹೆ ಅವರ ರೇಖಾನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಚೀನಾದ ಮಿಂಗ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆತ ತನ್ನ 15 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ದಕ್ಷಿಣ ಸಮುದ್ರಗಳ ಪ್ರವಾಸ ಕಥನದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಹದಿನೈದನೆಯ-ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ [[ಗೋವ|ಗೋವಾ]] ಮೂಲದ ಪೊರ್ಚ್ ಗೀಸ ನಾವಿಕರು ಸ್ಪೈಸ್ ಐಲೆಂಡ್ ಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ದಾರಿ ಮಧ್ಯದ ಈ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ತಂಗುತ್ತಿದ್ದರು,ಆಗ ಅವರು ಇದನ್ನು ''ಪುಲೊ ಪಿನಾಮ್'' ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref>http://www.articlesbase.com/travel-articles/the-history-of-penang-245011.html</ref><ref>ಹಾಕ್ಲುತ್, ರಿಚರ್ಡ್: ದಿ ಟುಡೊರ್ ವೆಂಚುರಿ ಇನ್ ಲಾನ್ಸೆಸ್ಟರ್ಸ್ ವಾವೇಜ್ ಟು ದಿ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್, p.264. ರೀಡ್ ಬುಕ್ಸ್, 2010</ref> ಆರಂಭಿಕ ಮಲಯರು ಇದನ್ನು ''ಪುಲೌ ಕಾ-ಸಾತು'' ಅಥವಾ "ಮೊದಲ ದ್ವೀಪ"ಎಂದು ಕರೆದರು.ಏಕೆಂದರೆ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವಾಗಿದ್ದ ಇದು ಲಿಂಗ್ಗಾ ಮತ್ತು ಕೇದಹದ ನಡುವೆ ಸಮುದ್ರ ದಾರಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>http://www.penangmuseum.gov.my/</ref> ಈ "ಪೆನಾಂಗ್ "ಎಂಬ ಹೆಸರು ಆಧುನಿಕ ಮಲಯ ಹೆಸರಿನ ಪದ ''ಪುಲೌ ಪಿನಂಗ್'' ನಿಂದ ಬಂದಿದೆ.ಇದರರ್ಥ ''ಅಡಿಕೆ ಎಲೆಯ ತೋಟ'' ಗಳಿರುವ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಸಂಭಂಧಿಸಿದ್ದಾಗಿದೆ.(''ಅಡಿಕೆಯಿಂದ ತೆಗೆದ ತೊಗಟೆ'' ಇದು [[ಪಾಮೆಯ್]] ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ಪೆನಾಂಗ್ ಹೆಸರು ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ.(''ಪುಲೌ ಪಿನಂಗ್'' )ಅಥವಾ ಪಿನಂಗ್ ರಾಜ್ಯ (''ನೆಗೆರಿ ಪುಲೌ ಪಿನಂಗ್'' ) ಮಲಯದಲ್ಲಿ ಪೆನಾಂಗ್ ನ ರಾಜಧಾನಿ ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನನ್ನು ಹಳೆಯ ನಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ''ತಂಜುಂಗ್ ಪೆನಗಾ'' (ಕೇಪ್ ಪನೈಗೆರೆ)ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.ಹಲವಾರು ವಿಶಾಲ ಮರಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ಹೆಸರು ಇಡಲಾಗಿದೆ.(ಇದನ್ನು ಕರಾವಳಿ ಮೇಲಿನ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿಯನ್ ಲಾರೆಲ್ಸ್ ಅಥವಾ ''ಕ್ಯಾಲೊಫಿಲ್ಲ್ಲುಮ್ ಇನೊಫಿಲ್ಲುಮ್'' )ಆದರೀಗ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಅದನ್ನು ''ತಾಂಜುಂಗ್ '' (ದಿ ಕೇಪ್ ) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>http://tanjungpenaga.blogspot.com/</ref><ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=%2F2008%2F7%2F28%2Fnorth%2F21930010&sec=north |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-09-01 |archive-date=2012-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121031182624/http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=%2F2008%2F7%2F28%2Fnorth%2F21930010&sec=north |url-status=dead }}</ref> ಪೆನಾಂಗ್ ನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ "ಮೂಡಲ ದಿಕ್ಕಿನ ಹೊಳೆಯುವ ಮುತ್ತು"ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. "东方花园"ಅಲ್ಲದೇ'' ಪುಲೌ ಪಿನಂಗ್ ಪುಲೌ ಮುಶಿರಾ'' (ಮುತ್ತುಗಳ ದ್ವೀಪ ಪೆನಾಂಗ್ ) ಮಲಯದಲ್ಲಿ ಪೆನಾಂಗ್ ನ್ನು "ಪಿಜಿ" ಅಥವಾ "ಪಿಪಿ"ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web|url=http://sejarahmalaysia.pnm.my/portalBI/list.php?ttl_id=33&section=sm03|title=Pulau Pinang Pulau Mutiara|year=2000|publisher=[[Perpustakaan Negara Malaysia]]|accessdate=2008-07-14}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:A1 Dawn View.jpg|thumb|600px|ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ವೈಮಾನಿಕ ಪಕ್ಷಿ ನೋಟ]] == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Penang}} ಪುರಾತತ್ವ ಸಾಕ್ಷಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪೆನಾಂಗ್ ನ್ನು (ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ)ಇದನ್ನು ಜುರು ಮತ್ತು ಯೆನ್ ಯುಗದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸೇರಿದ ಸೆಮಂಗ್-ಪಂಗನ್ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವೀಗ ಅಳಿದುಹೋಗಿವೆ. ಆಗಿನವರು ಬೇಟೆಯಾಡಿ ತಮಗೆ ಬೇಕಾದ್ದನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಅವರನ್ನು ನೆಗ್ರಿತೊ ಎನ್ನಲಾಗಿದ್ದು ಕುಳ್ಳಗಿನ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದವರಾಗಿದ್ದರು.ಆದರೆ ಅವರ ಸಂತತಿ ಸುಮಾರು 900 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಚದುರಿ ಹೋಗಿದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ಸೆಮಂಗ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇದ್ದ ಬಗ್ಗೆ 1920 ರಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ದಾಖಲೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.ಇವು ಕುಬಂಗ್ ಸೆಮಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ದೊರೆತಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.mandailing.org/Eng/rootsofpenmal.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2010-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100815043254/http://www.mandailing.org/Eng/rootsofpenmal.html |url-status=dead }}</ref> ಆಧುನಿಕ ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಇತಿಹಾಸವು ಕೇದಹ ನ ಸುಲ್ತಾನೇಟ್ ಕಾಲದ ಹಿಂದೆ ನಡೆದಿದೆ.ಯಾವಾಗ ಈ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಕ್ಯಾಪ್ಟೇನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಲೈಟ್ ಗೆ ಕರಾರು ಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿದಾಗ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಸ ರೂಪ ಬಂತು.ಈತ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮೂಲದ ಸಾಹಸಿ ಉದ್ದಮಿ. ಈತ ಮದ್ರಾಸನಲ್ಲಿನ ಕಂಪನಿ ಜುರ್ಡಿಯನ್ ಸಲ್ಲಿವಿಯನ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸೊಜಾ ನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ.ಕೇದಹ್ ನನ್ನು ಹೆದರಿಸುತ್ತಿದ್ದ [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್|ಸಿಯಾಮೀ]]ಸ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಮೀಗಳ ಮಿಲಿಟರಿ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಆತ ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ. ಆಗಷ್ಟ್ 11, 1786 ರಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಲೈಟ್ ಪೆನಾಂಗ್ ಗೆ ಬಂದಿಳಿದ.ಅದನ್ನು ನಂತರ ಫೊರ್ಟ್ ಕೊರ್ನ್ವಾಲ್ಲಿಸ್ ಎನ್ನಲಾಯಿತು.ಆಗ ಈ ದ್ವೀಪವನ್ನು '''ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್ ಐಲೆಂಡ್''' ಎಂದು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಗೌರವಾರ್ಥ ಇದನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="visitpenang.gov.my">{{Cite web |url=http://www.visitpenang.gov.my/portal3/about-penang/history.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2016-01-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160102075051/http://www.visitpenang.gov.my/portal3/about-penang/history.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://books.google.co.id/books?id=hS0_GehsGPwC&pg=PA187&lpg=PA187&dq=Jourdain+Sullivan+and+de+Souza&source=bl&ots=LyTkKbOXmO&sig=-kST1lAnSOaUwy6qDA_6wDrpDVc&hl=id&ei=TpGhTMnsIY3-vQON_5WcBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=3&ved=0CB8Q6AEwAg#v=onepage&q=Jourdain%20Sullivan%20and%20de%20Souza&f=false</ref> ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಮಲೆಯಾದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮುಂಚೆಯಿಂದಲೂ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೇದಹದ ಸುಲ್ತಾನ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾಗೆ ಗೊತ್ತಿರದೇ ಲೈಟ್ ಕಂಪನಿ ಸಮ್ಮತಿಯಿಲ್ಲದೇ ರಕ್ಷಣೆಯ ಭರವಸೆ ನೀಡಿದ್ದ. ಯಾವಾಗ ಲೈಟ್ ತನ್ನ ಧರ್ಮಭ್ರಷ್ಟತೆ ತೋರಿದನೋ ಆಗ ಸುಲ್ತಾನ 1790 ರಲ್ಲಿ ದ್ವೀಪದ ಮರುವಶಕ್ಕೆ ಯತ್ನಿಸಿದ. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ಸಫಲವಾಗದೇ ಸುಲ್ತಾನ ದ್ವೀಪ ಬಿಟ್ಟು ತೊಲಗುವುದು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಯಿತು.ಈ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಕಂಪನಿಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಗೌರವಧನ 6,000 ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಡಾಲರ್ ಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರನಡೆದ. ಪೆನಾಂಗ್ ಒಂದು ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಲೈಟ್ ಘೋಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಡಚ್ ಕೇಂದ್ರದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರಲೋಭನೆ ಒಡ್ಡಿದ. ಅದಲ್ಲದೇ ವಲಸೆ ಬರುವವರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಬೇಕೋ ಅಷ್ಟನ್ನು ನೀಡಲು ಸಿದ್ದನಾಗಿದ್ದ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಜೀವಂತವಿರಿಸಲು ಆತ ಬೆಳ್ಳಿ ಡಾಲರ್ ಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಹಡಗಿನಿಂದ ತೆಗೆದು ಅರಣ್ಯದ ಶೋಧನಾ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸಿದ್ದನಾದ. ಅಲ್ಲಿನ ಆರಂಭಿಕ ರಹವಾಸಿಗಳು ಲೈಟ್ ನನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ ಮಲೇರಿಯಾಕ್ಕೆ ಬಲಿಯಾಗಬೇಕಾಯಿತು.ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಗುಣವಿಶೇಷವಾಗಿ "ಶ್ವೇತವರ್ಣೀಯನ ಸಮಾಧಿ"ಎಂಬ ಉಪಾಧಿಯೂ ಇದೆ.<ref>{{cite book|last=Eliot|first=Joshua|coauthors=Bickersteth, Jane|title=[https://books.google.com.au/books?id=BjBQvlPm_I0C&pg=PA154&lpg=PA154&dq=penang+%22white+man's+grave%22&source=web&ots=TOsezRDvph&sig=ltygUD4uRpjuF3NQeImk2YsZpSw&hl=en&sa=X&oi=book_result&resnum=2&ct=result Malaysia Handbook: The Travel Guide]|publisher=Footprint Travel Guides|year=2002|isbn=1903471273}}</ref><ref>http://www.asiaexplorers.com/malaysia/francislight_biography.htm</ref> [[ಚಿತ್ರ:Cenotaph_in_penang.JPG|thumb|307x307px|ಎಸ್ಪ್ಲೇನೇಡ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಸಮರ I ರ ಸೈನಿಕರ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಟ್ಟಿದ ಶೂನ್ಯ ಸಮಾಧಿ.]] ಲೈಟ್ ನ ಮರಣಾನಂತರ ಲೆಫ್ಟನಂಟ್ ಕರ್ನಲ್ [[ಸಹಾಯ:Disambiguation|ಆರ್ತರ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ]] ಪೆನಾಂಗ್ ಗೆ ಬಂದಿಳಿದು ದ್ವೀಪದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ನಿಂತ. ಆಗ 1800 ಲೆಫ್ಟನಂಟ್-ಗವರ್ನರ್ ಸರ್ ಜಾರ್ಜ್ ಲೆಥ್ ಈ ಕಾಲುವೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಒಂದಿಷ್ಟು ಭೂಮಿ ಪಡೆದು ದಾಳಿಗಳ ವಿರುದ್ದ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು.ಅದನ್ನು ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ (ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪ್ರೈ)ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾಧೀನದ ನಂತರ ಕೇದಹ್ ದ ಸುಲ್ತಾನ್ ನ ಗೌರವ ಧನವನ್ನು ಪ್ರತಿವರ್ಷ 10,000 ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಡಾಲರ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು. ಇಂದೂ ಕೂಡಾ ಪೆನಾಂಗ್ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು RM 18,800.00 ನ್ನು ಕೇದಹ್ ಸುಲ್ತಾನ ಗೆ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="visitpenang.gov.my" /> ಸುಮಾರು 1826 ರಲ್ಲಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಮಲಕ್ಕಾ ಮತ್ತು [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಾಪೂರ್]] ಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆಡಳಿತದಡಿ ಸ್ಟ್ರೇಟ್ಸ್ ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ಸ್ ಗಳಾದವು.ನೇರವಾದ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕಾಲೊನಿಯಲ್ 1867 ರ ನಿಯಮದಡಿ ಬಂದವು. ಮೊದಲ ವಿಶ್ವಯುದ್ದದ ಪೆನಾಂಗ್ ಸಮರದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಹೋರಾಟಗಾರ SMS ಎಂಡೆನ್ ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಯುದ್ದ ನೌಕೆಗಳನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿದ.<ref>ಮುಕೆ, ಹೆಲ್ಲುಮುತ್ ವೊನ್. ದಿ ಎಂಡನ್-ಅಯೆಶಾ: ಜರ್ಮನ್ ರೇಡರ್ಸ್ ಇನ್ ದಿ ಸೌತ್ ಸೀಸ್ ಅಂಡ್ ಬಿಯಾಂಡ್, 1914. ಅನ್ನಪೊಲಿಸ್: ನಾವಲ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ ಪ್ರೆಸ್, 2000. ISBN 0-688-16894-9</ref> ಪೆನಾಂಗ್ ಎರಡನೆಯ [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವಯುದ್ದ II]] ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಮಾನಬಾಂಬುಗಳಿಗೆ ಬಲಿಯಾಗಬೇಕಾಯಿತು.ನಂತರ 1941 ರ 17 ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ದಾಳಿಖೋರ ಜಪಾನಗೆ ಶರಣಾಯಿತು.ನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರು ಸಿಂಗಾಪೂರ್ ಪಡೆದು ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನನ್ನು'' ಮುಕ್ತ ನಗರ'' ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>[http://ww2db.com/battle_spec.php?battle_id=47]</ref> ಜಪಾನ್ ನ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಪೆನಾಂಗ್ ಅತ್ಯಂತ ಭಯ,ಹಸಿವು ಮತ್ತು ನರಹತ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು.ಇಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ಚೈನೀಯರನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>http://ww2db.com/battle_spec.php?battle_id=47</ref><ref>{{Cite web |url=http://penangstory.net.my/docs/Abs-PaulHKratoska.doc |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2015-03-11 |archive-date=2014-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140810062218/http://penangstory.net.my/docs/Abs-PaulHKratoska.doc |url-status=dead }}</ref> {{clear}} {| class="wikitable" align="right" ! Incorporated into ! Date |- |style="background: #E55B3C;"| '''Straits Settlements''' | 1826 |- | style="background: #E55B3C;"|'''ಕ್ರೌನ್ ಕಾಲೊನಿ''' | 1867 |- |style="background: #E55B3C;"| '''ಜಪಾನಿಗಳ ಸ್ವಾಧೀನ''' | 22 ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 1954 |- |style="background: #E55B3C;"|'''ಮಲಯನ್ ಯುನಿಯನ್''' | 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1946 |- | style="background: #E55B3C;"|'''ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಮಲಯ''' | 31 ಜನವರಿ 1948 |- |style="background: #E55B3C;"| '''ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ''' | 7 ಆಗಸ್ಟ್‌ 2003 |- |style="background: #E55B3C;"| '''ಮಲೆಷ್ಯಾ''' | 16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1963 |- |} ಯುದ್ದದ ಅನಂತರ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರು ಕೊನೆಗೆ ವಾಪಸಾದರು.1946 ರಲ್ಲಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಮಲಯನ್ ಯುನಿಯನ್ ಆಗಿ ಮರುಸಂಘಟನೆಯಾಯಿತು.ಇದು 1948 ರಲ್ಲಿ ಫೆಡರೇಶನ್ ಆಫ್ ಮಲಯದ ರಾಜ್ಯವಾಗುವ ವರೆಗೂ ಅದು ಹಾಗೆಯೇ ಇತ್ತು.ಅದಕ್ಕೆ 1957 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ದೊರಕಿತು.ಹೀಗೆ 1963 ರಲ್ಲಿ [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೆಷ್ಯಾ]]ದ ಭಾಗವಾಯಿತು.<ref name="visitpenang.gov.my"/> MCAಪಕ್ಷದ ವೊಂಗ್ ಪೊವ್ ನೀ ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-82687504.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2011-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110812041024/http://www.highbeam.com/doc/1P1-82687504.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ದ್ವೀಪವು 1969 ರ ವರೆಗೆ ಮುಕ್ತ ಬಂದರು ಆಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.igeorgetownpenang.com/opinion/333-rekindling-a-ports-glory-days |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2012-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121101082413/http://www.igeorgetownpenang.com/opinion/333-rekindling-a-ports-glory-days |url-status=dead }}</ref> ದ್ವೀಪದ ಮುಕ್ತ ಬಂದರು ರಚನೆಯನ್ನು ಹಿಂಪಡೆದ ನಂತರವೂ ಅಂದರೆ 1970 ರಿಂದ 1990 ರ ವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಲಿಮ್ ಚೊಂಗ್ ಎಯು ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.ದ್ವೀಪದ ಆಗ್ನೇಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ವಲಯ ಬಯಾನ್ ಲೆಪಾಸ್ ನ್ನು ಮೂಲವಾಗಿಸಲಾಯಿತು.<ref>http://www.mymalaysiabooks.com/penang/mypenang_history.htm</ref> ಆಗಿನ ಇಂಡಿಯನ್ ಒಸಿಯನ್ ಸುನಾಮಿ 2004 ರ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ದಿನಾಚರಣೆಯಂದು ಸಂಭವಿಸಿ ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕರಾವಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ 52 ಜನರನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.(68 ಜನರು ಮಲೆಷ್ಯದವರು)<ref>{{Cite web |url=http://www.geoscience-environment.com/tsunami/tsunami_intro.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711085349/http://www.geoscience-environment.com/tsunami/tsunami_intro.pdf |url-status=dead }}</ref> ಜುಲೈ 7,2008 ರಲ್ಲಿ ಪೆನಾಂಗ್ ನ ರಾಜಧಾನಿ ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನನ್ನು [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|UNESCO]]ದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಲೆಕ್ಕಾದೊಂದಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ''"ಒಂದು ಪುರಾತತ್ವದ ಅಪರೂಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.ಏಷ್ಯಾ'' ದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವಿರಳ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳಿಲ್ಲ."<ref>{{cite news|url=http://portal.unesco.org/en/ev.php-URL_ID=43036&URL_DO=DO_TOPIC&URL_SECTION=201.html|publisher=UNESCO|title=Eight new sites, from the Straits of Malacca, to Papua New Guinea and San Marino, added to UNESCO’s World Heritage List|accessdate=2008-07-07|date=2008-07-07}}</ref> == ಭೂಗೋಳ == [[ಚಿತ್ರ:Penang-labels.svg|300px|thumb|right|ಪೆನಾಂಗ್ ನಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದು.]] === ಸ್ಥಳಾಕೃತಿ ವಿವರಣೆ === ರಾಜ್ಯವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದೆ: * ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪ ('''ಪುಲೌ ಪಿನಂಗ್''' ಮಲಯದಲ್ಲಿ): ಸ್ಟ್ರೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಮಲಕ್ಕಾದಲ್ಲಿ 293 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ಗಳ ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ; ಮತ್ತು * ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲೆ (ಇದನ್ನು ಮಲಯಾದಲ್ಲಿ '''ಸೆರಂಗ್ ಪೆರೈ ''' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ): ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿನ್ನಾಡು ವಲಯದ ಕಿರಿದಾದ ಪ್ರದೇಶ 753 ಚದುರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವರೆಗೆ ಅಂದರೆ ಅದರ ಕಿರಿದಾದ 4 ಕಿಮೀ ಅ(2.5ಮೈಲು)ಅಗಲವಾಗಿದೆ.). ಇದು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕೇದಹ ದಿಂದ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಗಡಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ.(ಇದಕ್ಕೆ ಮುಡಾ ನದಿ), ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಪೆರಕ್ ಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲೆ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ಮಧ್ಯದ ನೀರಿನ ಭಾಗವು [[ಸಹಾಯ:Disambiguation|ಉತ್ತರ ಚಾನಲ್]] ಇದು ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನ ಉತ್ತರಕ್ಕಿದೆ.ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಚಾನಲ್ ಗಳನ್ನು ಅದರ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪವು ಅಸಹಜ ಆಕಾರ ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದರಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾನೈಟ್ ಗಣಿ,ಕಡಿದಾದ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಣ್ಯಪ್ರದೇಶವನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕರಾವಳಿಯ ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶವು ಈಶಾನ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಐದು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: * '''ಈಶಾನ್ಯದ''' ಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ತಾಣವು ತ್ರಿಕೋನಾಕಾರದ ಭೂಶಿರವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ನಗರದಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ,ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಪೆನಾಂಗ್ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. * ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ '''ಆಗ್ನೇಯ ''' ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾವಿನ ತೋಪುಗಳು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು.ಆದರೀಗ ಆ ಭಾಗ ಪಟ್ಟಣವಸತಿ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. * '''ವಾಯವ್ಯ ''' ಭಾಗದ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಮರಳಿನಿಂದಾವೃತ ಸುಂದರ ಸಮುದ್ರ ತಟವಿದ್ದು,ಸುಂದರ ರೆಸಾರ್ಟ್ ಹೊಟೆಲುಗಳ ಸಾಲಿದೆ. * '''ನೈಋತ್ಯ ''' ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹೊರವಲಯವು ಸುಂದರ ಪ್ರಕೃತಿ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಲ್ಲದೇ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಹಳ್ಳಿಗಳು,ಹಣ್ಣಿನ ತೋಟಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಮರಗಳ ತೋಪುಗಳ ಸಾಲು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. * '''ಕೇಂದ್ರಭಾಗ''' ವು ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಪಶ್ಚಿಮ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.(ಇದು ಪೆನಾಂಗ್ ಪರ್ವತದ ಭಾಗ)ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು 830 ಮೀಟರ್ ಮೇಲಿದ್ದು ಪ್ರಮುಖ ಅರಣ್ಯವಲಯವಾಗಿದೆ.<ref>ನಸುಶನ್, ಖೂ: ದಿ ಸುಅಸ್ಟೇನೇಬಲ್ ಪೆನಾಂಗ್ ಇನಿಶಿಯೇಟಿವ್. ಪೆನಾಂಗ್: IIED, 2001|</ref> ವೆಲ್ಲೆಲ್ಸೆ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ನ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಗವು ಪೆನಾಂಗ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.ಅದು ಬುಕಿಟ್ ಮೆರ್ಟಾಜಾಮ್ ನ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಈ ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಕೆಳಗಿರುವ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.<ref>http://www.penang-traveltips.com/geography.htm</ref> ಇಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲ-ಉದ್ದದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶವಿದ್ದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗ ಮರದ ತೋಪಿನಿಂದಾವೃತವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲೆಯ ಪ್ರಮುಖ ನಗರ ಬಟರ್ ವರ್ತ್ ಪೆರೈ ನದಿಯಗುಂಟ ಹರಡಿದ್ದು ಎದುರಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಸುಮಾರು 3 ಕಿ.ಮೀ (ಎರಡು ಮೈಲಿ)ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಚಾನಲ್ ಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಜಾಗೆಯ ಕೊರತೆ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಹಲವಾರು ಭೂಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.ನಗರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ವಿಸ್ತಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಳಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ತಾಜುಂಗ್ ಟೊಕೊಂಗ್,ಜೆಲುಟೊಂಗ(ಸದ್ಯ ಜೆಲುಟೊಂಗ್ ಎಕ್ಸಪ್ರೆಸ್) ವೇ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಬೇ ನಿರ್ಮಾಣ ನಡೆದಿದೆ. ಕರಾವಳಿಯುದ್ದದ ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಹೂಳು ತುಂಬುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶದ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿನ ತಾಜುಂಗ್ ಟೊಕೊಂಗ್ ಸುಧಾರಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.thesundaily.com/article.cfm?id=42518 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2010-01-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100127102342/http://www.thesundaily.com/article.cfm?id=42518 |url-status=dead }}</ref> === ಪಟ್ಟಣಗಳು === '''ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪ''' ಏರ್ ಇಟಾಮ್ - ಬಲಿಕ್ ಪುಲೌ - ಬಂಡಾರ್ ಬಾರು ಬಾರು ಏರ್ ಇಟಾಮ್ - ಬಾಟು ಫೆರಿಂಘಿ - ಬಾಟು ಮೌಂಗ - ಬಾಟು ಲಾಚಾಂಗ್ - ಬಯಾನ ಬಾರು - ಬಯಾನ್ ಲೆಪಾಸ್ - ಗೆಲುಗೊರ್ - ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ - ಗ್ರೀನ್ ಲೇನ್ - ಗರ್ನಿಯ್ ಡ್ರೈವ್ - ತಾಜುಂಗ್ ಟೊಕೊಂಗ್ - ಜೆಲುಟೊಂಗ್ - ಪಾಂಟೈ ಅಕೆಹ್ - ಪಾಯಾ ತೆರುಬಾಂಗ್ - ಪುಕೌ ಟಿಕಸ್ - ಪುಲೌ ಬೆಟೊಂಗ್ - ಸುಂಗೈ ಎರಾ - ಸುಂಗೈ ಡುವಾ - ಸುಂಗೈ ನಿಬೊಂಗ್ - ತಾಜುಂಗ್ ಬಂಗಹ್ - ತಾಜುಂಗ್ ಟೊಕೊಂಗ್ - ತೆಲುಕ್ ಬಹಂಗ್ '''ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲಿ ಪ್ರಾಂತ''' ಅಲ್ಮಾ ಬೆಗಾನ್ ಅಜಮ್ - ಬೆಗಾನ್ ಲುವಾರ್ - ಬಾಟು ಕಾವಾನ - ಬುಕಿಟ್ ಮೆರ್ಟಾಜಾಮ್ - ಬುಕಿಟ್ ಮಿನ್ಯಾಕ್ - ಬಟರ್ ವರ್ತ್ - ಜಾವಿ - ಜುರು - ಕೆಪಲಾ ಬಟಾಸ್ - ಮಾಕ್ ಮ್ಯಾಂಡಿನ್ - ನಿಬೊಂಗ್ ಟೆಬೆಲ್ - ಪರ್ಮಾಟಾಂಗ್ ಪೌಹು - ಪೆರೈ - ಸೆಬರಂಗ್ ಜಯಾ - ಸಿಂಪಾಂಗ್ ಅಂಪಾಟ್ - ಸುಂಗೈ ಬಾಕಾಪ್ - ಬುಕಿಟ್ ತಂಬುನ್ - ಪೆನಗಾ - ಪೆರಮಾಟಾಂಗ್ ಟಿಂಗ್ಗಿ === ಪೆನಾಂಗ ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿ ಪ್ರದೇಶ(ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ಪಟ್ಟಣ ಕೂಟ) === {{Citations missing|section|date=December 2007}} [[ಚಿತ್ರ:Pg2.jpg|thumb|1100x1100px|ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪದ ಮೇಲಿನ ಗೆಲುಗೊರ್ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನ ವೈಮಾನಿಕ ನೋಟ]] ಮಲೆಷ್ಯಾದ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಫಿಜಿಕಲ್ ಪ್ಲಾನ್ '''ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನಗರಕೂಟ''' ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟಿನ್ ಭಾಗವು ನಗರೀಕರಣವಾದ ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪ,ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪ್ರೈ,ಸುಂಗೈ ಪೆಟಾನಿ,ಕುಲಿಮ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸುಮಾರು ಎರಡು ದಶಲಕ್ಷ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ಇದು ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಎರಡನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಮೆಟ್ರೊಪಾಲಿಟಿನ್ ಆಗಿದೆ.ಕೌಲಾಲಂಪೂರ್ ನ (ಕ್ರ್ಲಾಂಗ್ ವ್ಯಾಲಿ)ಯ ಪಟ್ಟಣ ನಗರಕೂಟದ ನಂತರ ಇದರ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-152&srt=npan&col=aohdq&va=&pt=a|title=Malaysia: metropolitan areas|work=[[World Gazetteer]]|accessdate=2008-07-14|archiveurl=https://archive.today/20121205095615/http://www.world-gazetteer.com/wg.php?x=&men=gcis&lng=en&dat=32&geo=-152&srt=npan&col=aohdq&va=&pt=a|archivedate=2012-12-05|url-status=dead}}</ref> ಈ ನಗರ ರ್ಪದೇಶವು ನಾರ್ದರ್ನ್ ಕಾರಿಡಾರ್ ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ರಿಜನ್ (NCER)ನ ಒಟ್ಟು ಪಟ್ಟಣ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.ಮಲೆಷ್ಯದಲ್ಲಿನ ಮೂರು ಅಭಿವೃದ್ದಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನೂ ನೈಂತ್ ಮಲೆಷಿಯನ್ ಪ್ಲಾನ್ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆ)ಯಲ್ಲಿ ಗುರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ. NCER ಪೆನಾಂಗ್ ನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.(ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪ್ರೈ), ಕೇದಹ್ (ಅಲೊರ್ ಸ್ಟಾರ್, ಸುಂಗೈ ಪೆಟಾನಿ ಮತ್ತು ಕುಲಿಮ್), ಪೆರಿಲಿಸ್ (ಕಂಗರ್) ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಪೆರಕ್.<ref>{{Cite web |url=http://www.ncer.com.my/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2010-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100808013356/http://www.ncer.com.my/ |url-status=dead }}</ref> ಆದರೆ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಬರಿಸನ್ ನಾಸಿನಲ್,2008 ರಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಬದಲಾವಣೆ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಪೆನಾಂಗ್ ಹೊರವಲಯದ ರಿಂಗ್ ರೋಡ್ ಕಾಮಗಾರಿ ಮತ್ತು ಪೆನಾಂಗ್ ಮೊನೊರೇಲ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬ ಮಾಡಿತು.ಆರ್ಥಿಕ ಹಿನ್ನಡೆ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಇದನ್ನು ಮುಂದೂಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/6/27/parliament/21670394&sec=parliament|title=Projects ‘will go on in good times’|work=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=2021-09-01|archive-date=2012-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031182517/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2008%2F6%2F27%2Fparliament%2F21670394&sec=parliament|url-status=dead}}</ref> ಪೆನಾಂಗ್ ಗ್ಲೊಬಲ್ ಸಿಟಿ ಸೆಂಟರ್ (PGCC)NCERನ ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತಮ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗೋಪುರಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಇದರ ಬೃಹತ್ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಪೆನಾಂಗ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ 2008 ರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಆರ್ಥಿಕ ಕಾರಣ ನೀಡಿ ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಇದು PGCC ಮತ್ತೆ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡು ಮರುಜೀವ ಕೊಡುವ ವರೆಗೂ ಈ ಯೋಜನೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯಲಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/9/3/nation/22226218&sec=nation|title=Guan Eng: PGCC as good as dead|work=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=2021-09-01|archive-date=2012-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031182249/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2008%2F9%2F3%2Fnation%2F22226218&sec=nation|url-status=dead}}</ref> === ದೂರದ ಸಣ್ಣದ್ವೀಪಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ === ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳಿವೆ.ಅದರಲ್ಲಿ ಪುಲೌ ಜೆರೆಜಾಕ್ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದೆನ್ನಬಹುದು.ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪದ ಕಿರು ಕಾಲುವೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ನಡುವೆ ಇದು ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ಹಿಂದೆ ಇದು ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದವರನ್ನಿಡುವ ಕಾಲೊನಿಯಾಗಿತ್ತು.ಆದರೀಗ ಆಕರ್ಷಣೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ ತಾಣವಾಗಿ ಜಂಗಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ಪಾ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ದ್ವೀಪಗಳೆಂದರೆ: ಪುಲೌ ಅಮಾನ್ - ಪುಲೌ ಬೆಟೊಂಗ್ - ಪುಲೌ ಗೆಡುಂಗ್ - ಪುಲೌ ಕೆಂಡಿ (ಹವಳ ದ್ವೀಪ) - ಪುಲೌ ರಿಮೌ === ಹವಾಗುಣ === ಪೆನಾಂಗ್ ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಮಳೆಕಾಡು ಹವಾಮಾನದ ಬೆಚ್ಚಗಿನ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯಪ್ರಕಾಶದ ಹವಾಗುಣದೊಂದಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಳೆಗಾಲ ಪಡೆದಿದೆ.ಅದರಲ್ಲೂ ನೈಋತ್ಯದ ಮಾನ್ಸೂನ್ ಗಳು ಏಪ್ರಿಲ್ ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ಉತ್ತಮ ಮಳೆ ತರುತ್ತವೆ. ಈ ಹವಾಮಾನವು ಬಹುತೇಕ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಸುತ್ತಲಿನ ವಾತಾವರಣವು ಇಂಡೊನೇಶಿಯಾದ ಸುಮಾತ್ರಾದಿಂದ ಬೀಸುವ ಧೂಳಿನ ಕಣಗಾಳಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.ಇದು ಅರಣ್ಯ ಬೆಂಕಿಯನ್ನೂ ಹೊತ್ತು ತರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ''ಮುಸುಕಿನ'' ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.planetark.org/dailynewsstory.cfm/newsid/17855/newsDate/23-Sep-2002/story.htm|title=Sumatra haze blankets northern Malaysia|date=2002-09-23|publisher=[[Planet Ark]]|accessdate=2008-07-19|archive-date=2011-05-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110520160922/http://www.planetark.org/dailynewsstory.cfm/newsid/17855/newsDate/23-Sep-2002/story.htm|url-status=dead}}</ref> ಬಯಾನ್ ಲೆಪಾಸ್ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಹವಾಮಾನ ಇಲಾಖೆಯು ತನ್ನ ಕಚೇರಿ ಮೂಲಕ ಅಗತ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಉತ್ತರ ಮಲೆಷ್ಯಾದ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.met.gov.my/index.php?option=com_content&task=view&id=93&Itemid=201 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2013-08-17 |archive-date=2011-01-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110110134008/http://www.met.gov.my/index.php?option=com_content&task=view&id=93&Itemid=201 |url-status=dead }}</ref> {| | | '''ಉಷ್ಣಮಾನ (ಹಗಲು)''' | 27&nbsp;°C-30&nbsp;°C |- | | '''ಉಷ್ಣಮಾನ (ರಾತ್ರಿ)''' | 22&nbsp;°C-24&nbsp;°C |- | | '''ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಮಳೆ ಪ್ರಮಾಣ''' | 43 ಎಮ್‌ಎಮ್ |- | | '''ಸಾಪೇಕ್ಷ ಆರ್ದ್ರತೆ''' | 70%-90% |- |} <div class="center"> {{Weather box |location = Penang |metric first = Yes |single line = Yes |Jan low C = 23.2 |Feb low C = 23.5 |Mar low C = 23.7 |Apr low C = 24.1 |May low C = 24.2 |Jun low C = 23.8 |Jul low C = 23.4 |Aug low C = 23.4 |Sep low C = 23.2 |Oct low C = 23.3 |Nov low C = 23.3 |Dec low C = 23.4 |year low C = 23.5 |Jan high C = 31.6 |Feb high C = 32.2 |Mar high C = 32.2 |Apr high C = 31.9 |May high C = 31.6 |Jun high C = 31.4 |Jul high C = 31.0 |Aug high C = 30.9 |Sep high C = 30.4 |Oct high C = 30.4 |Nov high C = 30.4 |Dec high C = 30.7 |year high C = 31.2 |Jan record low C = 19 |Feb record low C = 19 |Mar record low C = 19 |Apr record low C = 20 |May record low C = 19 |Jun record low C = 20 |Jul record low C = 22 |Aug record low C = 21 |Sep record low C = 20 |Oct record low C = 20 |Nov record low C = 18 |Dec record low C = 20 |year record low C = 19.8 |Jan record high C = 37 |Feb record high C = 36 |Mar record high C = 36 |Apr record high C = 37 |May record high C = 35 |Jun record high C = 36 |Jul record high C = 35 |Aug record high C = 35 |Sep record high C = 36 |Oct record high C = 34 |Nov record high C = 35 |Dec record high C = 35 |year record high C = 35.5 |Jan rain mm = 69 |Feb rain mm = 72 |Mar rain mm = 146 |Apr rain mm = 221 |May rain mm = 203 |Jun rain mm = 178 |Jul rain mm = 192 |Aug rain mm = 242 |Sep rain mm = 356 |Oct rain mm = 383 |Nov rain mm = 232 |Dec rain mm = 114 |year rain mm = 200.7 |Jan precipitation days = 5 |Feb precipitation days = 6 |Mar precipitation days = 9 |Apr precipitation days = 14 |May precipitation days = 14 |Jun precipitation days = 11 |Jul precipitation days = 12 |Aug precipitation days = 14 |Sep precipitation days = 18 |Oct precipitation days = 19 |Nov precipitation days = 15 |Dec precipitation days = 9 |year precipitation days = 12.2 |source 1 = http://app2.nea.gov.sg/asiacities_malaysia.aspx National Environment Agency }} </div> == ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ == {| class="wikitable" style="float:right; font-size:90%; text-align:center;" |+ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ<br />ಆಫ್ ಪೆನಾಂಗ್ |- ! ಜನಗಣತಿ(ಗಣತಿ) ! ಜನಸಂಖ್ಯೆ |- | '''1786''' | 100 <ref>http://books.google.co.id/books?id=PaUNAAAAQAAJ&pg=PA404&lpg=PA404&dq=penang+population+1829&source=bl&ots=2hTXU6Ycvk&sig=SwYWEdhH0ihbNsgzorU6Tfe5feU&hl=id&ei=F9OqTLiNHomsvgOVo8SIBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=9&ved=0CDsQ6AEwCA#v=onepage&q=penang%20population%201829&f=false</ref> |- | '''1812''' | 26,107 <ref name="eastwestcenter.org">http://www.eastwestcenter.org/fileadmin/stored/pdfs/IGSCwp027.pdf</ref> |- | '''1820''' | 35,035 <ref name="eastwestcenter.org"/> |- | '''1842''' | 40,499 <ref name="eastwestcenter.org"/> |- | '''1860''' | 124,772 <ref name="eastwestcenter.org"/> |- | '''1871''' | 133,230 <ref name="eastwestcenter.org"/> |- | '''1881''' | $676 ಮಿಲಿಯನ್[53] |- | '''1891''' | 232,003 <ref name="eastwestcenter.org"/> |- | '''1901''' | 248,207 <ref>http://www.1911encyclopedia.org/Penang</ref> |- | '''1921''' | 292,484 <ref>http://books.google.co.id/books?id=wXawDquOlowC&pg=PA895&lpg=PA895&dq=penang+population+1920&source=bl&ots=cSDWABoOW1&sig=brGaNllLCosj_o8D_3y-gBEGcro&hl=id&ei=UBKnTOyyMZOuvgPQst3BDA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CBYQ6AEwAQ#v=onepage&q=penang%20population%201920&f=false</ref> |- | '''1931''' | 340,259 <ref name="statoids.com">http://www.statoids.com/umy.html</ref> |- | '''1941''' | 419,047 <ref name="webcache.googleusercontent.com">https://web.archive.org/web/20140810062218/http://penangstory.net.my/docs/Abs-PaulHKratoska.doc</ref> |- | '''1947''' | 446,321 <ref name="webcache.googleusercontent.com"/> |- | '''1957''' | 572,100 <ref name="statoids.com"/> |- | '''1970''' | 776,124 <ref name="oecd.org">http://www.oecd.org/dataoecd/19/44/45496343.pdf</ref> |- | '''1980''' | 900,772 <ref name="oecd.org"/> |- | '''1991''' | 1,064,166 <ref name="oecd.org"/> |- | '''2000''' | 1,313,449 <ref name="oecd.org"/> |- | '''2010 (ಆರಂಭ.)''' | 1,773,442 <ref name="oecd.org"/> |- |} ಈ ರಾಜ್ಯವು ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಾಂದ್ರತೆ ಹೊಂದಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆ ಪೆನಾಂಗ್ ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರತಿ ಚದುರ ಕಿಲೊಮೀಟರ್ ಗೆ 1,695 ಜನರಿದ್ದಾರೆ.ಒಟ್ಟು 1,773,442 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ. * ಸದ್ಯ ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪ ದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 860,000 ಜ್ನಸಂಖ್ಯೆ ಇದ್ದು ಪ್ರತಿಕಿಲೊಮೀಟರ್ ಗೆ 2,935 ಜನರ ವಾಸವಿದೆ. [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೆಷ್ಯಾ]]ದಲ್ಲೇ ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದ್ದು ಚದರ್ ಕಿ.ಮೀಗೆ ಅಧಿಕ ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. * ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲೆ, ಅಥವಾ '''ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪ್ರೈ''',ನಲ್ಲಿ 910,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇದೆ.ಪ್ರತಿ ಚದುರ ಕಿ.ಮೀಗೆ 1,208 ಜನರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಒಟ್ಟು ಜನಾಂಗೀಯ ಪ್ರಕಾರದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 2010<ref>{{cite web|url=http://www2.seri.com.my/Penang%20Statistics/2008/Q1%20-%20Jan-March%202008.pdf|format=PDF|title=Penang Statistics (Quarter 1, 2008)|year=2008|publisher=Socio-Economic & Environmental Research Institute|accessdate=2008-07-19|archive-date=2009-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20090514052912/http://www2.seri.com.my/Penang%20Statistics/2008/Q1%20-%20Jan-March%202008.pdf|url-status=dead}}</ref> ರಲ್ಲಿ: * ಮಲೈ: 762,580 (43%) * ಚೈನೀಸ್: 727,112 (41%) * ಇಂಡಿಯನ್: 168,447(9.5%) * ಇತರೆ: ** ಭೂಮಿಪುತ್ರ - ಅದರ್ ದಾನ್ ಮಲೈ: 8,867 (0.5%) ** ಅದರ್ ರೆಸಸ್: 8,867 (0.5%) ** ನಾನ್ ಮಲೇಶಿಯನ್ ಸಿಟಿಜನ್: 97,539 (5.5%) ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಚೀನಿಯರ ಪಾಲು ದೊಡ್ಡದಿದೆ.ಆದರೆ ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಧಾರಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಚೀನಿಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೂ ಮೀರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ 2010 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಚೀನಿಯರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ 40.9% ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದ್ದರೆ ಮಲೆಷ್ಯನ್ ರ ಸಂಖ್ಯೆ 43% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?sec=nation&file=%2F2010%2F4%2F29%2Fnation%2F6150254 |title=ಚೀನೀಸ್ ನೋಲಾಂಗರ್ ಮೆಜಾರ್ಟಿ ರೇಸ್ ಇನ್ ಪೆನಾಂಗ್ |access-date=2021-09-01 |archive-date=2012-10-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121031182531/http://thestar.com.my/news/story.asp?sec=nation&file=%2F2010%2F4%2F29%2Fnation%2F6150254 |url-status=dead }}</ref> ಆದರೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚೀನಿಯರೇ ಪಟ್ಟಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವದರಿಂದ ಅವರೇ ಹೆಚ್ಚು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುತ್ತಾರೆ. [[ಚಿತ್ರ:Jewish Cemetery Penang Dec 2006 001.jpg|right|thumb|ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನಲ್ಲಿನ ಜಿವಿಷ್ ಸ್ಮಶಾನ]] [[ಚಿತ್ರ:Lebuh Armenian Penang Dec 2006 001.jpg|left|thumb|ಆರ್ಮೇನಿಯನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ (ಲೆಬ್ಯು ಆರ್ಮೇನಿಯನ್)]] ಕಾಲೊನಿಯಲ್ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ಪೆನಾಂಗ್ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಒಂದು ಕಾಸ್ಮೊಪಾಲಿಟಿನ್ ಸ್ಥಳವೆನಿಸಿದೆ. ಯುರೊಪಿಯನ್ ರಲ್ಲದೇ ಇನ್ನಿತರ ಬಹು ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಇದೆ.ಅದರಲ್ಲೂ ಸಿಯಾಮೀಸ್, ಬರ್ಮೀಸ್, [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪಿನೊ]], [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ|ಸಿಲೊನೀಸ್]], ಯುರೇಸಿಯಾಗಳು, [[ಜಪಾನ್|ಜಪಾನಿ]]ಗಳು, ಸುಮತ್ರಾದವರು, ಅರಬ್, [[ಆರ್ಮೇನಿಯ|ಅರ್ಮೇನಿಯ]] ಮೂಲದವರು, ಮತ್ತು ಪಾರ್ಸೀ ಜನರಿದ್ದಾರೆ.<ref>http://www.penangstory.net.my/mino-content-papermanecksha.html</ref><ref>{{Cite web |url=http://rihlah.nl.sg/Paper/Abdur-Razzaq%20Lubis.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2012-01-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120131071722/http://rihlah.nl.sg/Paper/Abdur-Razzaq%20Lubis.pdf |url-status=dead }}</ref> ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾದರೂ ಜರ್ಮನ್ ಜನಾಂಗದವರು ಪೆನಾಂಗ್ ನ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ನಾಸುಶನ್, ಖೂ ಸಲ್ಮಾ. ''ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಮರ್ಚಂಟ್ಸ್''. ಮಲೆಷ್ಯಾ: ಅರಿಕಾ ಬುಕ್ಸ್, 2006. ISBN 0-688-16894-9</ref> ಈ ಜನಾಂಗದವರೂ ಅನ್ಯರಂತೆ ಕಾಣದೇ ಅಲ್ಲಿನ ಬೀದಿ,ರಸ್ತೆ ಓಣಿಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಜನಾಂಗೀಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಬರ್ಮೀಸ್ ಬುದ್ದ ದೇವಾಲಯ,ಸಿಯಾಮ್ ರಸ್ತೆ,ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್,ಅಚೀನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಗೊಟ್ಟೆಲಿಬ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ಆದರೆ ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವಯುದ್ದ II]] ರ ಮೊದಲು ಜಿವಿಷ್ ರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯುಳ್ಳ ಕಾಲೊನಿಯಿತ್ತು ಆದರೆ ಇಂದು ಕೆಲವೇ ಕೆಲ ಜಿವಿಷ್ಯ್ ರು ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.penangstory.net.my/mino-content-paperhimanshu.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2014-07-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140730204300/http://penangstory.net.my/mino-content-paperhimanshu.html |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.jewishtimesasia.org/community-spotlight-topmenu-43/malaysia/330-penang-communities/1497-one-familys-world-of-judaism-in-malaysia</ref> ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಸದ್ಯ ವಿದೇಶದಿಂದ ಬಂದು ನೆಲೆ ನಿಂತವರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ.ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜಪಾನ್,ವಿವಿಧ ಏಷಿಯನ್ ದೇಶಗಳವರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟೇನ್ ನಿಂದ ಜನರು ಬಂದಿಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಮಲೆಷ್ಯಾ ಮಾಯ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಹೋಮ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಹಲವರು ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.penangexpat.com/index.php?option=com_content&view=article&id=53&Itemid=30 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2013-08-17 |archive-date=2010-10-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101016091657/http://www.penangexpat.com/index.php?option=com_content&view=article&id=53&Itemid=30 |url-status=dead }}</ref> === ಪೆರನಾಕಾನ್ === [[ಚಿತ್ರ:Restaurant serving Baba-Nyonya cuisine (Penang).jpg|thumb|ಬಾಬಾ-ನಿಯೊನ್ಯಾ ಅಡಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ಹೊಟೆಲ್.]] ಪೆರನಕನ್ ರೂ ಕೂಡಾ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಚೀನೀಸ್ ಅಥವಾ ಬಾಬಾ-ನ್ಯೊನ್ಯಾ ಸಹ ಪೆನಾಂಗ್ ಗೆ ಬಂದ ಆರಂಭಿಕ ಚೀನೀ ವಲಸೆಗಾರರ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇವರು ಮಲಕ್ಕಾ [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಾಪೂರ್]] ಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಭಾಗಶಃ ಮಲಯಾದ ಪದ್ದತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ಚೀನಿಸ್-ಮಲಯದ ಮಿಶ್ರ ಭಾಷೆ ಅಂದರೆ ಇದು ಪೆನಾಂಗ್ ಹೊಕ್ಕಿನ್ ಗೆ ಹಲವು ಹೊಸ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ "''ಆಹ್ ಬಹ್'' " ಅಂದರೆ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಅಂದರೆ ಪುರುಷನಿಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ "''ಬಾಬಾ'' ") ಈ ಪೆರನಕನ್ ಸಮೂದಾಯವು ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿ,ಉಡುಪು,ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು,ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಈ ಪೆರಕನ್ ಚೀನೀಸ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ಸ್ ಅಲ್ಲ ಆದರೆ ವಿಚಿತ್ರ ಪ್ರಾಚೀನ ಪೂಜಾ ವಿಧಾನ ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಚೀನೀಸ್ ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಕ್ರಿಶ್ಚಯನ್ನ್ ರಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=%2F2007%2F9%2F28%2Fnorth%2F19015751&sec=north |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-09-01 |archive-date=2011-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110622060843/http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=%2F2007%2F9%2F28%2Fnorth%2F19015751&sec=north |url-status=dead }}</ref> ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಆಂಗ್ಲೊಫೊನ್ ಎಂದು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.ಆದರೆ ಹೊಸದಾಗಿ-ಬಂದ ''ಚೀನಾಜನ '' ಅಥವಾ ''ಸಿಂಖೆನ್ '' ಸಮೂದಾಯದಿಂದ ದೂರವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೀಗ ಈ ಪೆರನಕನ್ ಜನರು ಸದ್ಯ ಅಳಿದುಹೋಗಿದ್ದರೆ ಕೆಲವರು ಪ್ರಮುಖ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದ್ದಾರೆ,ಅಥವಾ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯೀಕರಣಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರ ಇತಿಹಾಸ ಇಂದಿಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕ್ಕೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.(ಪಿನಂಗ್ ಪೆರನಕನ್ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ <ref>http://www.pinangperanakanmansion.com.my</ref> ಮತ್ತು ಚೆಯೊಂಗ್ ಫಾಟ್ ಟಿಜ್ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ <ref>{{Cite web |url=http://www.penang-vacations.com/pinang-peranakan-mansion.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2011-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110715063052/http://www.penang-vacations.com/pinang-peranakan-mansion.html |url-status=dead }}</ref> ಕ್ಯುಸೆನ್ ವಿಶಾಲ ತಳಹದಿಯ ನ್ಯೊನ್ಯಾ ಕೆಬಯಾ ಪೋಷಾಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸೊಗಸಾದ ಕರಕುಶಲತೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಅವರ ನೆನಪನ್ನೂ ತರುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hbp.usm.my/conservation/SeminarPaper/peranakan%20cina.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2016-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161027113202/http://www.hbp.usm.my/conservation/SeminarPaper/peranakan%20cina.html |url-status=dead }}</ref><ref>ಚೆಹ್ ಹ್ಯು -Fe’n. ಫೀನಿಕ್ಸ್ ರೈಜಿಂಗ್: ನ್ಯಾರೇಟಿವ್ಸ್ ಇನ್ ನೊನ್ಯಾ ಬೀಡ್ ವರ್ಕ್ ಫ್ರಾಮ್ ದಿ ಸ್ಟ್ರೇಟ್ಸ್ ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ಸ್: ಮಲೆಷ್ಯಾ, 2010. ISBN 978-9971-69-468-5</ref> === ಭಾಷೆ === ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳು ಅಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ವರ್ಗಗಳು,ಸಾಮಾಜಿಕ ವಾತಾವರಣಗಳು ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡಿವೆ,ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್, ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್, ಮಲಯಾ, ಪೆನಾಂಗ್ ಹೊಕ್ಕಿನ್ ಮತ್ತು [[ತಮಿಳು|ತಮಿಳ]]. ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಚೀನೀಸ್-ಮಾಧ್ಯಮ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ,ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.penangnet.com/itravel1.shtml#language|title=Penang: The Language|year=2007|work=Introducing Penang|publisher=penangnet.com|accessdate=2008-07-18|archive-date=2010-08-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20100819170002/http://www.penangnet.com/itravel1.shtml#language|url-status=dead}}</ref> ಪೆನಾಂಗ್ ಹೊಕ್ಕಿನ್ ಸುಮಾರಾಗಿ ಮಿನ್ನನ್ ಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದ್ದು ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಆರಂಭಿಕ ಚೀನಾ ವಲಸೆಗಾರರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೊನೇಶೇಯ]]ನ್ ನಗರ ಮೆಡಾನ್ ನಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುವ ಭಾಷೆಗೆ ಇದು ಹೋಲಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಮಿನ್ನನ್ ನ ಝಂಘುವೊ ಮೂಲದ ಭಾಷೆ ಇದು ಚೀನಾದ ಫುಜಿಯನ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಲಯ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಪಡೆದ ಎರವಲುಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಲವು ಪೆನಾಂಗೈಟ್ಸ್ ಚೀನೀಯರಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಹೊಕ್ಕಿನ್ ನನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಚೀನಿಯರಲ್ಲದ ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೊಕ್ಕಿನ್ ಭಾಷಾ ತರಬೇತಿ ಪದೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=%2F2009%2F7%2F30%2Fnorth%2F4383309&sec=North |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-09-01 |archive-date=2011-06-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604035057/http://thestar.com.my/metro/story.asp?file=%2F2009%2F7%2F30%2Fnorth%2F4383309&sec=North |url-status=dead }}</ref> ಬಹಳಷ್ಟು ಪೆನಾಂಗ್ ಹೊಕ್ಕಿನ್ ಭಾಷಿಕರು ಹೊಕ್ಕಿನ್ ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾವಂತರಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಉತ್ತಮ (ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್),ಚೀನೀಸ್,ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಮಲಯಾ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/7/16/nation/21831184&sec=nation|title=Penang Hokkien in peril|date=2008-07-16|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|accessdate=2008-07-18|archive-date=2008-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20080719021821/http://www.thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2008%2F7%2F16%2Fnation%2F21831184&sec=nation|url-status=dead}}</ref> ಇನ್ನುಳಿದ ಚೀನೀ ಭಾಷೆಗಳೆಂದರೆ ಕಂಟೊನೀಸ್ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕಾ ಗಳನ್ನೂ ಕೂಡಾ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಟೆಚೆವ್ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪೆರೈಗಿಂತ ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿಯೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಮಲಯಾ ಭಾಷೆಯು ಅಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಳೀಕರ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು ಬಹುತೇಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಬ್ದಗಳಾದ "ಹ್ಯಾಂಗ್""ಡೆಪಾ" ಮತ್ತು "ಕುಪಂಗ್"ಇತ್ಯಾದಿ. "ಎ"ಯಿಂದ ಕೊನೆಯಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಶಬ್ದೋಚ್ಚಾರಣೆಯನ್ನು ಒತ್ತು ನೀಡಿ ಮಾತನಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಲೊನಿಯಲ್ ಭಾಷೆಯಾದ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವಾಣಿಜ್ಯ,ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಗೀಷ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ನ್ನು ಅಮೆರಿಕನ್ ಪ್ರಭಾವಿತ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಂಗ್ಲೀಷ್ (ಅಂದರೆ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮಿಶ್ರಣದ ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿದೆ.) [[ಚಿತ್ರ:Kong Hock Keong Penang Dec 2006 002.jpg|thumb|ಕೊಂಗ್ ಹೊಕ್ ಕೆಯೊಂಗ್ ಟೆಂಪಲ್ ಇದು ಮೆರ್ಸಿ ದೇವತೆಯ ದೇವಾಲಯದಂತಿದೆ.ಚೀನಾದ ಬೌದ್ದ ಧರ್ಮ ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಧರ್ಮ]] === ಧರ್ಮ === ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಅಧಿಕೃತ [[ಧರ್ಮ]] [[ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ|ಇಸ್ಲಾಮ್]] ಆಗಿದ್ದು (60.4%,2000)ಇಸ್ಲಾಮ್ ನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಯಾಂಗ್ ಡೆಪರ್ಟುವನ್ ಅಗೊಂಗ್,ಆಗಿದ್ದಾರೆ.ಆದರೆ ಇನ್ನಿತರ ಧರ್ಮಾಚಾರಣೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ [[ಬುದ್ಧ|ಬೌದ್ದ]] (33.6%, 2000), ಥೆರವಡಾದಲ್ಲಿ, ಮಹಾಯಾನಾ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಜ್ರಯಾನಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಿವೆ, ತಾವೊಜಮ್, ಚೀನೀಸ್ ಜನಪದ ಧ್ಜರ್ಮ, [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ತತ್ವ]] (8.7%), ಕ್ಯಾಥೊಲಿಜಮ್, ಪ್ರೊಟೆಸ್ತೆಂಟಿಜಮ್ (ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನರು ಮೆಥಾಡಿಸ್ಟ್ಸ್, ಸೆವೆಂತ್-ಡೇ ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ಟ್ಸ್, ಆಂಗ್ಲಿಕನ್, ಪ್ರೆಸ್ ಬೈಟಿರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಬಾಪ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್) ಮತ್ತು [[ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ]]- ಇದು ಪೆನಾಂಗ್ ಬಹು ಜನಾಂಗೀಯ ಧರ್ಮ ಸಹಿಷ್ಣುವತೆಗೆ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವಾಗಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಒಕ್ಕೂಟವಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪೆನಾಂಗ್ ದಲ್ಲಿ ಜಿವ್ಸ್ ಗಳ ಸಮೂದಾಯವೂ ಇದೆ.ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಜಲನ್ ಜ್ಕೈಯಲ್ ಅಬಿದಿನ್ (ಈ ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ''ಜಲನ್ ಯಹುದಿ'' ಅಥವಾ ಜಿವಿಷ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು)<ref>{{Cite journal |last= |first= |author=Raimy Ché-Ross |authorlink= |coauthors= |title=A Penang Kaddish: The Jewish Cemetery in Georgetown - A case study of the Jewish Diaspora in Penang (1830s-1970s) |version= |pages= |publisher=The Penang Story – International Conference 2002 |date=April 2002 |url=http://www.penangstory.net.my/docs/Abs-RaimyCheRoss.doc |format=Word Document |id= |accessdate=2008-06-28 |archive-date=2008-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080819212014/http://www.penangstory.net.my/docs/Abs-RaimyCheRoss.doc |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Dewan Sri Penang.JPG|thumb|250px|right|ದಿ ದೆವಾನ್ ಶ್ರೀ ಪೆನಾಂಗ್]] == ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು == ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಶಾಸನ ಸಭೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗ ಹೊಂದಿದರೂ ಅದಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ.ಮಲೆಷ್ಯಯಿನ್ ಫೆಡರೇಶನ್ ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಅದರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಕಡಿಮೆ ಎನ್ನಬಹುದು.ಕಂದಾಯ ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧಿಕಾರವಿದೆ. {{Main|Governance and law of Penang}} === ಕಾರ್ಯಾಂಗ === ಪೆನಾಂಗ್ ಈ ಮೊದಲು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸೆಟಲ್ ಮೆಂಟ್ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ನಾಲ್ಕು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಂಶಸ್ಥ ಆಡಳಿತದ ಮಲಯಾ ಆಡಳಿತಗಾರ ಅಥವಾ ಸುಲ್ತಾನ ರನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನುಳಿದ ಮಲಕ್ಕಾದ ಮೂರು ರಾಜ್ಯಗಳು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸೆಟಲ್ ಮೆಂಟ್ ಹೊಂದಿದ್ದರಿಂದ ಸುಲ್ತಾನೇಟ್ ಆಡಳಿತ ಪೊರ್ಚಗೀಸ್ ಅವರು 1511 ರಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಬೊರ್ನಿಯೊ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಸಭಾ ಮತ್ತು ಸರವಾಕ್ ಈ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿವೆ. ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಪ್ರಮುಖ ಯಾಂಗ್ ಡಿ-ಪೆರ್ಟುವಾ ನೆಗೆರಿ (ರಾಜ್ಯಪಾಲ)ಇವರನ್ನು ಯಾಂಗ್ ಡಿ-ಪೆರ್ಟುವನ್ ಅಗೊಂಗ್ (ಮಲೆಷ್ಯಾದ ರಾಜ)ನೇಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸದ್ಯದ ಗವರ್ನರ್ ಟುನ್ ಡಾಟೊ ಸೆರಿ ಹಾಜಿ ಅಬ್ದುಲ್ ರಹಮಾನ್ ಬಿನ್ ಹಾಜಿ ಅಬ್ಬಾಸ್. ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಮಂಡಲವನ್ನು ಚುನಾವಣೆ ಮೇರೆಗೆ ವಿಸರ್ಜಿಸುವ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರವಿರುತ್ತದೆ. ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗವರ್ನರ್ ಮುಖಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರೂ ಅವರ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಸಾಂಕೇತಿಕ ಮತ್ತು ಶಿಷ್ಟಾಚಾರವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ನಿಜವಾದ ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಮಂಡಲಿಗಿದೆ.ಈ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ರಾಜ್ಯ ವಿಧಾನ ಮಂಡಲಕ್ಕೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಸಹಕಾರವು ವಿವಿಧ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದು ಇವು ಪೆನಾಂಗ್ ನ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. {{Main|Chief Minister of Penang}} ಪೆನಾಂಗದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಲಿಮ್ ಗೌನ್ ಎಂಗ್ ಇವರುಡೆಮಾಕ್ರಾಟಿಕ್ ಆಕ್ಸನ್ ಪಾರ್ಟಿ (DAP) ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಾರ್ಚ್ 8,2008 ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ 12ನೆಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ DAP ಮೈತ್ರಿಕೂಟ ಮತ್ತು ಪರ್ತಿ ಕೆದಿಲನ್ ರಾಕ್ಯಾತ್ (PKR)ಇವು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿದವು.ಅದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗುವ ಅವಕಾಶವು ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಏಕೈಕ ದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಈ ಸ್ಥಾನ ಲಭಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಪೆನಾಂಗ್ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಅದರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ದಿನದಿಂದಲೂ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಸ್ಥಾನವು ಮಲಯಾಅಲ್ಲದ ಚೀನೀಸ್ ಸಮೂದಾಯಕ್ಕೆ ದೊರಕಿದೆ. ==== ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳು ==== [[ಚಿತ್ರ:Penang_City_Hall.jpg|right|thumb|250x250px|ದಿ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ಹೌಸಿಂಗ್ ದಿ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಪೆನಾಂಗ್ ಐಲೆಂಡ್]] [[ಚಿತ್ರ:Dewan_Undangan_Negeri_Penang_Dec_2006_003.jpg|thumb|250x250px|ದಿ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್]] ಪೆನಾಂಗ್ 1951 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆಗಿನ ಮಲಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಗಳಿಗೆ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸಿತು.ಆದರೆ 1965 ರಲ್ಲಿ ಇಂಡೊನೇಶಿಯನ್ ಕಲಹಗಳ ಘಟನೆಯ ಹಿನ್ನಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳ ರದ್ದಾದ ನಂತರ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್ಲರ್ ಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವೇ ಆರಿಸಿ ಕಳಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>http://www.mysinchew.com/node/36823</ref> ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳಿವೆ,ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೊಣ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಪೆನಾಂಗ್ ಐಲೆಂಡ್ (''ಮಜ್ಲಿಸ್ ಪೆರಬಂದರನ್ ಪುಲೌ ಪಿನಾಂಗ್'' ) [http://www.mppp.gov.my] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150205172441/http://www.mppp.gov.my/ |date=2015-02-05 }} ಮತ್ತು ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲೆ (''ಮಜ್ಲಿಸ್ ಪೆರಬಂದರನ್ ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪೆರೈ'' )[http://www.mpsp.gov.my] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050601033704/http://www.mpsp.gov.my/ |date=2005-06-01 }}. ಇವೆರಡೂ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಗಳು ಅಧ್ಯಕ್ಷ,ಒಬ್ಬ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಮತ್ತು 24 ಕೌನ್ಸಿಲ್ಲರ್ ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ. ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಗೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಿಸುತ್ತದೆ.ಕೌನ್ಸಿಲ್ಲರ್ ಗಳನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.mppp.gov.my/latarbelakang |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2010-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101224023005/http://www.mppp.gov.my/latarbelakang |url-status=dead }}</ref> ರಾಜ್ಯವು 5 ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.ಇದು ಐವರು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ: * '''ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪ''' : ** ಈಶಾನ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ (''ಡರೆಹಾ ತೈಮೂರ್ ಲೌಟ್'' ) ** ನೈಋತ್ಯ ಜಿಲ್ಲೆ (''ಡರೆಹ್ ಬರತ್ ಡಾಯಾ'' )ನೈಋತ್ಯ * '''ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪೆರೈ''' (ಈ ಹಿಂದೆ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲೆ): ** ಉತ್ತರದ ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪೆರೈ ಜಿಲ್ಲೆ(''ಡರೆಹ ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪೆರೈ ಉತರಾ'' ) ** ಕೇಂದ್ರ ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪೆರೈ ಜಿಲ್ಲೆ (''ಡರಹ ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪೆರೈ ತೆಂಗಹ'' ) ** ದಕ್ಷಿಣ ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪೆರೈ ಜಿಲ್ಲೆ (''ಡರೆಹ ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪೆರೈ ಸೆಲೆತಾನ್'' ) === ಶಾಸಕಾಂಗ === {{See also|State Seats Representatives, 12th Malaysian General Election#Penang}} {| class="wikitable" style="font-size:90%; text-align:center;" align="left" |- !ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ<br>ಮೈತ್ರಿಕೂಟ !ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಸದಸ್ಯನಾಗಿ<br>ಅಸೆಂಬ್ಲಿ (ಸಭೆ) !ಡೆವಾನ್<br>ರಾಕ್ಯಾತ್ |- | ಬರಿಸನ್ ನ್ಯಾಸಿನಲ್ | 11 (27.5%) | 2 (15.4%) |- | ಪಕತನ ರಾಕ್ಯಾತ್ | 29 (72.5%) | 9 (69.2%) |- | ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ | 0 (0%) | 2 (15.4%) |- | colspan="3" | ಮೂಲ: ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ. |- |} [[ಚಿತ್ರ:High_Court,_Penang_(2008).jpg|thumb|250x250px|ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನಲ್ಲಿನ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಕಟ್ಟಡ]] ಒಂದುಗೂಡಿದ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಸ್ಟೇಟ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಮೆನ್ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇವರು ತಮ್ಮ ಸಭೆಯನ್ನು ನಿಯೊಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಪೆನಾಂಗ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ.(ಅಂದರೆ ಲೈಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿರುವ ''ದೆವಾನ್ ಅಂಡಂಗನ್ ನೆಗೆರಿ'' ) ಅದು 40 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ,ಡೆಮಾಕ್ರಾಟಿಕ್ ಆಕ್ಶನ್ ಪಾರ್ಟಿ,ಯಿಂದ 19;ಬರಿಸನ್ ನ್ಯಾಸಿನಲ್ನಿಂದ 11; ಪಾರ್ಟಿ ಕೆದಿಲಿಯನ್ ರಾಕ್ಯಾತ್ ನಿಂದ ಒಂಭತ್ತು ಸ್ಥಾನಗಳು ಮತ್ತು PASನಿಂದ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.ಇದು 2008 ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಫಲಿತಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಆಗ BN ನಿಂದ 2004 ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ 38 ಸ್ಥಾನಗಳು ಗಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.ಆದರೀಗ ಅದಕ್ಕೆ ತದ್ವಿರುದ್ದ ಫಲಿತಾಂಶ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ.ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ ನಂತರ ಎರಡನೆಯ ಬಾರಿ BN-ರಹಿತ ಅಧಿಕಾರ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದೆ.ಈ ಮೊದಲು 1969 ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಮರುಕಳಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>http://thestar.com.my/election/results/results.html</ref> ಮಲೆಷ್ಯಯಿನ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್,ನಲ್ಲಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಒಟ್ಟು 13 ಚುನಾಯಿತ ಮೆಂಬರ್ಸ್ ಆಫ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸಂಸದರನ್ನು ಡೆವಾನ್ ರಾಕ್ಯಾತ್ಗೆ ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ. (ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರಿಪ್ರೆಜೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್ ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸದನ), ಇವರ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ ಐದು ವರ್ಷಗಳಾಗಿರುತ್ತದೆ.ಇಬ್ಬರು ಸೆನೇಟರ್ಸ್ ಗಳು ಡೆವಾನ್ ನೆಗರಾ ದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.(ಸೆನೇಟ್), ಇವರಿಬ್ಬರನ್ನು ಲೆಜಿಸ್ಲೇಟಿವ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯು ಮೂರು ವರ್ಷದ ಅವಧಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. === ನ್ಯಾಯಾಂಗ === ಮಲೆಷ್ಯಿಯನ್ ಕಾನೂನು ಪದ್ದತಿ ಮೂಲ ಬೇರುಗಳು ಹತ್ತೊಂಭತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪೆನಾಂಗ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ರಾಯಲ್ ಚಾರ್ಟರ್ 1807 ರಲ್ಲಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಗೆ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿತು. ಇದು ನಂತರ ಮೊದಲ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳನ್ನು "ರೆಕಾರ್ಡರ್"ಮೂಲಕ ಹುದ್ದೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್ ಫೊರ್ಟ್ ಕೊರ್ನ್ವಾಲ್ಲಿಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. ನಂತರ 31 ಮೇ 1808 ರಲ್ಲಿ ಉದ್ಘಾಟನೆಯಾಯಿತು. ಮಲಯದ ಮೊದಲ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಸರ್ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಸ್ಟಾನ್ಲಿ ಮೊದಲ ರೆಕಾರ್ಡರ್ ಆಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು.(ನಂತರ ಜಡ್ಜ್)ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ಸುಪ್ರೀಮ್ ಕೋರ್ಟ್ ನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಯಾಗಿ 1808 ರಲ್ಲಿ ನೇಮಕವಾದರು. ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾನೂನು ಪದ್ದತಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಮಲಯಾದ ಮೂಲಕ 1951 ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.penangbar.org/history.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2010-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101120182201/http://www.penangbar.org/history.php |url-status=dead }}</ref> ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾ-ನಂತರ ಮಲೆಶ್ಯಿಯನ್ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಶಾಲ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಯಿತು. ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ಕೋರ್ಟ್ ಗಳು ಮ್ಯಾಜಿಸ್ಟ್ರೇಟ್,ಸೆಶೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಿರಿಹೈ ಕೋರ್ಟ್ ಸಮಾನಾಂತರದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ. == ಆರ್ಥಿಕತೆ == {| class="wikitable" style="float:right; font-size:82%;" |+ ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ಉದ್ಯೋಗವಕಾಶ (%), 2008-2009 (Q3)<ref>ಲೇಬರ್ ಫೊರ್ಸ್ ಸರ್ವೆ,ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಸ್ಟಿಟಿಕ್ಸ್, ಮಲೆಷ್ಯಾ(2009)</ref> ! ಉದ್ಯಮ ! 2008 ! 2009 |- | '''ಕೃಷಿ, ಬೇಟೆಯಾಡುವಿಕೆ & ಅರಣ್ಯ''' | -1/8 | -1/8 |- | '''ಮೀನುಗಾರಿಕೆ''' | -1/8 | -1/8 |- | '''ಗಣಿಗಾರಿಕೆ & ಕಲ್ಲುಗಣಿಗಾರಿಕೆ''' | 0.1 | 0.2 |- | '''ತಯಾರಿಕೆ''' | ಅಪೋ‌2.7 | 29.9 |- | '''ವಿದ್ಯುತ್,ಅನಿಲ್ & ನೀರು ಪೂರೈಕೆ ''' | 0.6 | 0.4 |- | '''ನಿರ್ಮಾಣ''' | -1/8 | 6.4 |- | '''ಸಗಟು & ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ; ಮೋಟಾರು ದುರಸ್ತಿ '''<br />'''ವಾಹನಗಳು, ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ & ಗೃಹಬಳಕೆ ವಸ್ತುಗಳು ''' | [14] ^ [13]. | 17.6 |- | '''ಹೊಟೆಲುಗಳು & ರೆಸ್ಟಾರಂಟುಗಳು''' | 9.4 | ಅಪೋ‌2.7 |- | '''ಸಾರಿಗೆ, ದಾಸ್ತಾನು & ಸಂಪರ್ಕ''' | 5.1 | 7.2 |- | '''ಹಣಕಾಸು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ವ್ಯವಹಾರ ''' | 2.2 | 3.0 |- | '''ಆಸ್ತಿ ವಹಿವಾಟು, ಬಾಡಿಗೆ ನೀಡಿಕೆ & ವ್ಯವಹಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ''' | 5.5 | ಅಪೋ‌2.7 |- | '''ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತ & ಸುರಕ್ಷತೆ; '''<br />'''ಕಡ್ಡಾಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆ ''' | ~4 ದಶಲಕ್ಷ | -1/8 |- | '''ಶಿಕ್ಷಣ''' | ~4 ದಶಲಕ್ಷ | 5.1 |- | '''ಆರೋಗ್ಯ & ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯ ''' | 1.5 | -1/8 |- | '''ಇತರ ಸಮೂದಾಯ, ಸಾಮಾಜಿಕ & ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸೇವೆ ''' | 2.9 | 2.6 |- | '''ಖಾಸಗಿ ಗೃಹೋದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ ನೌಕರರು ''' | -1/8 | 3.4 |- | '''ಒಟ್ಟು''' | '''100.0''' | '''100.0''' |- |} === ಉದ್ಯಮ === [[ಚಿತ್ರ:Komtar.jpg|thumb|200px|ಸುಮಾರು 65-ಅಂತಸ್ತಿನ ಕೊಮ್ಟಾರ್ ಗೋಪುರ ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನಲ್ಲಿನದು ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಅತ್ಯಂದ ಎತ್ತರದ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಹೆಮ್ಮೆ]] ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಪೆನಾಂಗ್ ಮೂರನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.ಸೆಲಂಗೊರ್ ಮತ್ತು ಜೊಹೊರ್ ನಂತರ ಇದರ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://penangonlinedirectory.com/Navigation_first6/penang_economy_news.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2010-11-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101107105228/http://www.penangonlinedirectory.com/Navigation_first6/penang_economy_news.htm |url-status=dead }}</ref> ಉತ್ಪಾದನಾ ವಲಯವು ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿದೆ.ಅದು ರಾಜ್ಯದ GDP (2000)ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ 45.9% ರಷ್ಟು ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವು ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿದೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಡೆಲ್, ಇಂಟೆಲ್, [[ಅಡ್‌ವ್ಯಾನ್‌ಸ್ಟ್ ಮೈಕ್ರೋ ಡಿವೈಸಸ್|AMD]], ಅಲ್ಟೆರಾ, ಮೊಟೊರೊಲಾ, ಅಗಿಲೆಂಟ್, ಹಿಟಾಚಿ, ಒಸ್ರಾಮ್, ಪ್ಲೆಕ್ಸಸ್, ಬಾಸ್ಕ್ ಮತ್ತು ಸೀಗೇಟ್) ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬಯಾನ್ ಲೆಪಸ್ ಫ್ರೀ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಜೋನ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.-ಇದನ್ನು ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ''ಸಿಲಿಕಾನ್ ಐಲೆಂಡ್'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="fullcontact.nl">http://www.fullcontact.nl/whymalaysia.php</ref> ಕಳೆದ ಜನವರಿ 2005 ರಲ್ಲಿ ಪೆನಾಂಗ್ ನ್ನು ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ ಮಲ್ಟಿಮಿಡಿಯಾ ಸೂಪರ್ ಕೊರಿಡಾರ್ ಎಂದು ಸೈಬರ್ ಸಿಟಿ ಸ್ಥಾನ ದೊರಕಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ.ಇದು ಸೈಬರ್ಜಯಾದ ಹೊರಗೆ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ಮಾನ್ಯತೆಯಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಸಂಶೋಧನೆಗಳೂ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದು ಈ ಮೂಲಕ ಅತ್ಯಾಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಾಧನೆ ಇದರ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.investpenang.gov.my/bs/mscpcc.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2011-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927113655/http://www.investpenang.gov.my/bs/mscpcc.php |url-status=dead }}</ref> ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ನೇರಬಂಡವಾಳ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿದೆ.ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅಗ್ಗದರದ ಕೂಲಿಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಇಳಿಮುಖತೆ ಕಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.globalservicesmedia.com/Destinations/Asia/Outsourcing-to-Penang/25/22/8990/destinations-more200912017802 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2011-03-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110318180835/http://www.globalservicesmedia.com/Destinations/Asia/Outsourcing-to-Penang/25/22/8990/destinations-more200912017802 |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.econ.ucdavis.edu/faculty/woo/woo.us-china%20statement.1feb04.pdf|The{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Economic Impact of China's Emergence as a Major Trading Nation</ref> ಎಂಟ್ರೆಪೊಟ್ ವ್ಯಾಪಾರವು ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಮುಕ್ತ-ಬಂದರು ಸ್ಥಾನ ಕಳೆದ ಮೇಲೆ ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು.ಅದಲ್ಲದೇ ಫೆಡರಲ್ ಕ್ಯಾಪಿಟಲ್ [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್|ಕೌಲಾಲಂಪೂರ್]] ನ ಪೊರ್ಟ್ ಕ್ಲಾಂಗ್ ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೂ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಹೇಗೆಯಾದರೂ ವಸ್ತು ಸಾಗಣೆಯ ಬಟರ್ ವರ್ತ್ ನಿಲ್ದಾಣವಿದ್ದರೂ ಅದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ಆರ್ಥಿಕ ವಲಯದ ಇನ್ನಿತರ ವಿಭಾಗಗಳೆಂದರೆ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ,ಹಣಕಾಸು,ಹಡಗು ಕಟ್ಟುವುದು ಮತ್ತು ಇತರ ಸೇವೆಗಳು. '''ಪೆನಾಂಗ್ ಡೆವಲ್ಪ್ಮೆಂಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್''' (PDC)ಸ್ವಯಂ-ನಿಧಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಕಾನೂನುರೀತಿ ಸಂಸ್ಥಾಪಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.ಈ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ '''ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ ಪೆನಾಂಗ್''' ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು,ಇದು ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಗೆ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>http://www.pdc.gov.my/index.php?option=com_content&view=article&id=49&catid=34</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.investpenang.gov.my/portal/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2011-01-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110125235023/http://www.investpenang.gov.my/portal/ |url-status=dead }}</ref> === ಕೃಷಿ === ಕೃಷಿಗಾಗಿ 2008 ರಲ್ಲಿ ಭೂಬಳಕೆ ಪ್ರಮಾಣ (ಒಟ್ಟು ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಕೆಳಮಟ್ಟದಿಂದ) ತೈಲ ತಾಳೆ (13,504 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಗಳು), ಭತ್ತ (12,782), ರಬ್ಬರ್ (10,838), ಹಣ್ಣುಗಳು (7,009), [[ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ|ತೆಂಗು]] (1,966), ತರಕಾರಿಗಳು (489), ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳು (198), ಮಸಾಲೆಗಳು (197), ಕೊಕಾ (9), ಮತ್ತಿತರವು (41).<ref>ಪೆನಾಂಗ್ ಡಿಪಾರ್ಟ್ ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಅಗ್ರಿಕಲ್ಚರ್, ಮಲೆಷ್ಯೇಯನ್ ಪಾಮ್ ಆಯಿಲ್, ರಬ್ಬರ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಸ್ಮಾಲ್ ಹೊಲ್ಡರ್ಸ್ ಡೆವಲ್ಪ್ ಮೆಂಟ್ ಆಥಾರಿಟಿ(RISDA)</ref> ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಹಣ್ಣು ಡುರಿಯನ್ ಗಳು ಮತ್ತು [[ಜಾಪತ್ರೆ|ಜಾಯಿಕಾಯಿ]]ಗಳು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿವೆ. ಪಶುಸಂಗೋಪನೆ ಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಕೋಳಿ ಸಾಕಣೆ ಮತ್ತು ಸಾಕು ಹಂದಿಗಳು ವೃತ್ತಿಪರತೆ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಇನ್ನಿತರ ವಿಭಾಗಗಳೆಂದರೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಮೀನು ಸಾಕಣೆ, ಅದಲ್ಲದೇ ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಮೀನುಗಳ ಸಾಕಣೆ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಹೂ ಬೆಳೆಸುವ ಕೃಷಿ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿದೆ.<ref name="Ariff">{{cite web|url=http://www.seri.com.my/oldsite/peos/agriculture.PDF|format=PDF|title=The Agriculture Sector in Penang: Trends and Future Prospects|last=Tengku Mohd Ariff Tengku Ahmad|date=2001-11-29|accessdate=2008-07-19 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080528204305/http://seri.com.my/oldsite/peos/agriculture.PDF <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-05-28}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Beach Street Penang Dec 2006 001.jpg|thumb|250px|ವಿವ್ ಆಫ್ ಬೀಚ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಉಯಿತ್ ದಿ HSBC ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಆಟ್ 1 ಡೌನಿನ್ಗ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್]] ಕಡಿಮೆ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಅಮ್ತ್ತು ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿಉವೃದ್ಧಿಯಿಂದಾಗಿ ಕೃಷಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕೃಷಿಯೊಂದೇ ರಾಜ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 1.3% ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ತೋರುವ ಮೂಲಕ ಋಣಾತ್ಮಕ ಸಂಕೇತ ತೋರುತ್ತಿದೆ.<ref name="Ariff"/> ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಭತ್ತ ಬೆಳೆಯುವ ಪ್ರದೇಶವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಅನುಪಾತದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕೇವಲ 4.9% ರಷ್ಟಾಗಿದೆ.<ref name="Ariff"/> === ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‌ === [[ಚಿತ್ರ:Man at Penang Thaipusam.jpg|thumb|180px|ಪೆನಾಂಗ್ ಥೈಪುಸಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]] [[ಚಿತ್ರ:Man at Nine Emperor Gods Festival.jpg|thumb|180px|ಪೆನಾಂಗ್ ನೈನ್ ಎಂಪರರ್ ಗಾಡ್ಸ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್]] [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್|ಕೌಲಾಲಂಪೂರ್]] ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪೆನಾಂಗ್ ಮಲೆಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವಾಗಿತ್ತು. ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಎಂದರೆ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆಗ ಇದನ್ನು ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ,ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾ)ಎನ್ನಲಾಗುತಿತ್ತು.ಇದು ಆರಂಭಿಕ ಯುರೊಪಿಯನ್ ರ ಹಣಕಾಸು ಬೇಡಿಕೆ ಈಡೇರಿಕೆಗೆ 1875 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.standardchartered.com.my/about-us/en/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2010-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101029025635/http://www.standardchartered.com.my/about-us/en/ |url-status=dead }}</ref> ದಿ ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಅಂಡ್ ಶಾಂಘೈ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್, ಸದ್ಯ ಇದನ್ನು HSBC ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ,ಅದು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಶಾಖೆಯನ್ನು ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ 1885 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="fullcontact.nl"/> ಇದರ ನಂತರ UK-ಮೂಲದ ರಾಯಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಾಟ್ ಲೆಂಡ್ (ಅದರ ತರುವಾಯ ABN AMRO) 1888 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭ ಕಂಡವು. ಬಹಳಷ್ಟು ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳು ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನ ಹಳೆಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರದ ಬೀಚ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಇಂದು ಪೆನಾಂಗ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನವೆನಿಸಿದೆ ಶಾಖೆಗಳಾದ ಸಿಟಿಬ್ಯಾಂಕ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಒವರ್ ಸೀಸ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೆಗರಾ ಮಲೆಷ್ಯಾ (ದಿ ಮಲೆಷಿಯನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯಾಂಕ್) ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗಳಾದ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಬ್ಯಾಂಕ್, ಮೈಬ್ಯಾಂಕ್, ಅಂಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು CIMB ಬ್ಯಾಂಕ್. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ == {{Main|Culture of Penang}} === ಕಲೆ === ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವೆಸ್ಟರ್ನ್ ವಾದ್ಯಗೋಷ್ಟಿಗಳು ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿವೆ-ಪೆನಾಂಗ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಸಿಂಫೊನಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಮತ್ತು ಕೋರಸ್ (PESSOC)ಅಲ್ಲದೇ ಪೆನಾಂಗ್ ಸಿಂಫೊನಿ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ (PSO).<ref>{{Cite web |url=http://pessoc.com/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2010-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100121105019/http://www.pessoc.com/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.woonviolincollections.com/pso.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2010-06-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100610105313/http://woonviolincollections.com/pso.htm |url-status=dead }}</ref> ಚೀನಿಯರ ಪ್ರೊಆರ್ಟ್ ಚೈನೀಸ್ ಆರ್ಕೆಸ್ಟ್ರಾ ಚೀನಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂಗೀತ ಗೋಷ್ಟಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://proart.com.my/pgco/en/aboutus.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722231515/http://proart.com.my/pgco/en/aboutus.html |url-status=dead }}</ref> ಹಲವು ಇನ್ನಿತರ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಣ ಮೂಲದ ಸಂಗೀತ ತರಬೇತುಗಳಿವೆ. ಗ್ರೀನ್ ಹಾಲ್ ನಲ್ಲಿರುವ ದಿ ಆಕ್ಟರ್ಸ್ ಸ್ಟುಡಿಯೊ ಥೆಯೆಟರ್ ಗ್ರುಪ್ 2002 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.theactorsstudio.com.my/past-venues/green-hall-penang-seating-and-pictures/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2010-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101224100630/http://www.theactorsstudio.com.my/past-venues/green-hall-penang-seating-and-pictures/ |url-status=dead }}</ref> ಬ್ಯಾಂಗ್ ಸಾವನ್ ಇದು ಮಲಯಾ ರಂಗಮಂದಿರ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ.(ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ''ಮಲಯಾ ಒಪೆರಾ'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.)ಇದು ಭಾರತೀಯ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದಿದೆ.ಇದು ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ,ಪಾಶ್ಚ್ಯಾತ,ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್,ಚೀನೀಸ್ ಮತ್ತು ಇಂಡೊನೇಶಿಯನ್ ಪ್ರಭಾವದೊಂದಿಗೆ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಂಡಿದೆ. ಇದು 20 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಂತರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕಾಣದೇ ದಶಕಗಳಿಂದ ಅವಸಾನದಂಚಿನ ರಂಗಕಲಾ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.angelfire.com/ga/Jannat/Bangsawan.html</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.igeorgetownpenang.com/features/208-the-case-for-bangsawan- |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2013-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131029202925/http://www.igeorgetownpenang.com/features/208-the-case-for-bangsawan- |url-status=dead }}</ref> ಬೊರಿಯಾ ಕೂಡಾ ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿದ್ದು ಇದರಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ,ವಾಯೊಲಿನ್ ಮಾರ್ಕಾಸ್ ತಬಲಾ ಸಾಥನೊಂದಿಗೆ ಸಂಗೀತ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref>http://www.musicmall-asia.com/malaysia/folk/boria.html</ref> ಚೀನೀಸ್ ಒಪೆರಾ (ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಟೆಕೊವೆ ಮತ್ತು ಹೊಕ್ಕಿನ್ ಆವೃತ್ತಿಗಳು) ಇದನ್ನು ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕ ಹಂಗ್ರಿ ಘೋಷ್ಟ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ಸೂತ್ರದ ಗೊಂಬೆಯಾಟದ ಕಲೆಯೂ ಇದ್ದು ಅದನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. === ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಕಲಾಶಾಲೆಗಳು === ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನಲ್ಲಿನ ಪೆನಾಂಗ್ ಮ್ಯುಜಿಯಮ್ ಅಂಡ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಹಲವು ಪ್ರತಿಕೃತಿಗಳು,ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು,ನಕ್ಷೆಗಳು ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಕಲಾವಿಶಿಷ್ಟತೆಗಳ ಸಂಗ್ರಾಹಾರವಾಗಿದೆ.ಇದು ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅದರ ಜನರನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>http://www.asiarooms.com/en/travel-guide/malaysia/penang/penang-parks-&-gardens/penang-museums/index.html{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಹಿಂದಿನ ಸೈಯೆದ್ ಅಲ್ತಾಸ್ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಪೆನಾಂಗ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಮ್ಯುಜಿಯಮ್ ಇ6ದಿನವರೆಗಿನ ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡನೆಯ ವಿಶ್ವಯುದ್ದದ ದುರಂತವು ಪೆನಾಂಗ್ ದ ವಾರ್ ಮ್ಯುಜಿಯಮ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವಿಭಿನ್ನ ವಿಕಾರ ಮುಖಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯೊದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಆಗ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರು ಜಪಾನಿಯರ ದಾಳಿ ತಡೆಯಲು ಕೋಟೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು ಆದರೆ ಅವರ ಊಹೆ ನಿಜವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಸೇನ್ಸ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ ಮ್ಯುಜಿಯಮ್ ಅಂಡ್ ಗ್ಯಾಲರಿ,ಇದು ಯುನ್ವರಿಸಿಟಿ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ಸನಲ್ಲಿದೆ.ಜನಾಂಗೀಯ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಾ ಕಲೆಗಳಿಗೆ ವಿಸ್ತೃತ ರೂಪದ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ.ಮಲೆಶಿಯನ್ ಕಲಾವಿದರ ಹಲವು ಕಲೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.penang.world-guides.com/penang_art_galleries.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2010-11-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101102032753/http://www.penang.world-guides.com/penang_art_galleries.html |url-status=dead }}</ref> ತಾಜುಂಗ್ ಬಂಗಾಹ್ ನಲ್ಲಿ ಆಟಿಕೆ ಸಾಮಾನಿನ ಸಂಗ್ರಾಹಾಲಯವಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ತೆಲುಕ್ ಬಹಾಂಗ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಮ್ಯುಜಿಯಮ್ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.penang-traveltips.com/penang-forಆರಂಭry-museum.htm{{Dead link|date=ಜೂನ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ದೆವಾನ್ ಸ್ರಿ ಪಿನಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ದಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿ ಶಾಶ್ವತ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ದಾಸ್ತಾನುಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಗಾಯಕ-ನಟ ಪಿ.ರಾಮ್ ಲೀ ಅವರ ಜನ್ಮ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸ್ಮಾರಕ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಾಹಲಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. === ನಿರ್ಮಾಣ ವಿನ್ಯಾಸ === {{Main|Architecture of Penang}} ಪೆನಾಂಗ್ ನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವು ಶತಮಾನದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ತನ್ನನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು ಅದರ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ವಲಸೆ ಬಂದವರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮಿಶ್ರಣ ಅದರ ವಿಭಿನ್ನತೆ ತೋರುತ್ತದೆ. ಫೊರ್ಟ್ ಕೊರ್ನ್ವಾಲ್ಲಿಸ್ ಎಂಬುದು ಎಸ್ಪೇಲನೇಡ್ ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರು ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿದ ಬೃಹತ್ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.virtualmalaysia.com/dಆರಂಭination/fort%20cornwallis.html{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://www.asiaexplorers.com/malaysia/fortcornwallis.htm</ref> ಕಾಲೊನಿಯಲ್ ಕಾಲದ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಟ್ಟಡಗಳೆಂದರೆ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಮತ್ತು ಟೌನ್ ಹಾಲ್ ಕಟ್ಟಡಗಳು,ಹಳೆಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಜಿಲೆಯಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು,ಪೆನಾಂಗ್ ಮ್ಯುಜಿಯಮ್,ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಅಂಡ್ ಒರಿಯಂಟಲ್ ಹೊಟೆಲ್ ಅಲ್ಲದೇ ಸಿಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ಸ್ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಚರ್ಚ್-ಇವೆಲ್ಲವುಗಳೂ ಯುನೆಸ್ಕೊ ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗಗಳಾಗಿವೆ. ಏರ್ ಇಟಾಮ್ ನದಿ ದಂಡೆ ಮೇಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಗವರ್ನರ್ ಗಳ ನಿವಾಸ ಸಫೊಲ್ಕ್ ಹೌಸ್ ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ಆಂಗ್ಲೊ-ಇಂಡಿಯನ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಹೌಸ್ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದಿ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://cipa.icomos.org/text%20files/antalya/25.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2011-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110929115400/http://cipa.icomos.org/text%20files/antalya/25.pdf |url-status=dead }}</ref> ಹಲವಾರು ಕಟ್ಟಡಗಳು ಚೀನೀಯರ ಅಲಂಕಾರದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿ ಹಲವು ಭವನಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.ಯುದ್ದ ಪೂರ್ವದ ಅಂಗಡಿ-ಮುಂಗಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ನಿವಾಸಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚೆಯೊಂಗ್ ಫಾಟ್ ಟ್ಜೆಜ್ ಕೂಡಾ ದೊಡ್ಡ ಮ್ಯಾನ್ಸನ್ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಲಾನ್ ಜೆಟ್ಟಿಗಳು ಜಲಗ್ರಾಮಗಳಿರುವ ವೆಲ್ಡ್ ಕ್ವೆಯ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಭವನಗಳಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಸಮೂದಾಯವು ವಿಶಾಲವಾದ ಹಲವು ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ.ಮಹಾಮಾರಿಯಮ್ಮ ದೇವಾಲಯ,ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಪ್ರಭಾವದ ಕಾಪಿಟನ್ ಕೆಲಿಂಗ್ ಮಾಸ್ಕ್ಯು,ಅಚೆನ್ ಮಾಸ್ಕ್ಯು ಮತ್ತು ಪೆನಾಂಗ್ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ ಮ್ಯುಜಿಯಮ್ ಇಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಪಿ.ರಾಮಲೀ ಮ್ಯುಜಿಯಮ್ ಪುರಾತನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮಲಯದ ಗೋಪುರ ಮನೆಗಳ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಸಿಯಾಮೀಸ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಮೀಸ್ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ನಿದ್ರಿಸುತ್ತಿರುವ ಬುದ್ದ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಿಕರ್ಮ ದೇವಾಲಯಗಳು ಉತ್ತಮ ಕಟ್ಟಡ ವಿನ್ಯಾಸಗಳಿವೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ನಿಂದ ಸುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮನೆಮಾತಾಗಿವೆ. ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯೆಂದರೆ ಕೊಮ್ತಾರ್ ಗೋಪುರ,UMNO ಗೋಪರ ಮತ್ತು ಮುಶಿಯರಾ ಮೆಸಿನಿಗಾ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ.<ref>{{Cite web |url=http://www.mesiniaga.com.my/mutiara_mesiniaga.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722231337/http://www.mesiniaga.com.my/mutiara_mesiniaga.html |url-status=dead }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Anson House, Penang.jpg|thumb|ಕೊಲಾನಿಯಲ್-ಯುಗದ ಮನೆ ಸ್ಟ್ರೇಟ್ಸ್-ಚೈನೀಸ್ ಕಲೆಯ ಪುರಾತತ್ವದ ಕುರುಹು]] === ಉತ್ಸವಗಳು === ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹೊಳಪಿನ ಸಂಭ್ರಮಗಳು ಹಲವಾರು ಹಬ್ಬಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಚೀನೀಯರ ಹಬ್ಬಗಳೊಂದಿಗೆ ಚೀನೀಸ್ ನಿವ್ ಇಯರ್,ಮಿಡ್-ಆಟಮ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಹಂಗ್ರಿ ಘೋಸ್ಟ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಕಿಂಗ್ ಮಿಂಗ್, ಅದಲ್ಲದೇ ವಿವಿಧ ದೇವರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಆಚರಣೆಗಳಿವೆ. ಮಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಮರು [[ರಂಜಾನ್|ಹಾರಿ ರಾಯಾ ಆದಿಲ್ಫಿತಿರ್]],[[ಬಕ್ರೀದ್|ಹಾರಿ ರಾಯಾ ಹಾಜಿ]], ಮತ್ತು ಮೌಲಿದುರ್ ರಸೂಲ್ ಆದರೆ ಭಾರತೀಯರು [[ದೀಪಾವಳಿ]], ಥೈಪುಸಮ್ ಮತ್ತು [[ಮಕರ ಸಂಕ್ರಾಂತಿ|ಥೈ ಪೊಂಗಲ್]] ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. [[ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್]], [[ಶುಭ ಶುಕ್ರವಾರ|ಗುಡ್ ಫ್ರೈಡೇ]] ಮತ್ತು ಈಸ್ಟರ್ ಕ್ರಿಶ್ಚನ್ನರು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸೇಂಟ್ ಆನ್ನೆಯ ನೊವೆನಾ ಮತ್ತು ಫೀಸ್ಟ್ ಡೇ ಹಬ್ಬಗಳು ಸಾವಿರಾರು ಜನರನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಬುಕಿಟ್ ಮೆರಿಟಜಮ್ಪ್ರಸಿದ್ದವಾಗಿವೆ.<ref>http://article.wn.com/view/2010/08/02/Candlelight_communion/</ref><ref>http://article.wn.com/view/2010/08/02/Big_turnout_for_St_Annes/</ref> ಬೌದ್ದ ಧರ್ಮದವರು ವೆಸಾಕ್ ಡೇ ಅಲ್ಲದೇ ಸಿಖ್ಖರು ವೈಶಾಖಿ ಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹಲವಾರು ಇಂತಹ ಹಬ್ಬಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಆಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ಪೆನಾಂಗ್ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಜೆಗಳನ್ನೂ ಘೋಷಿಸಿದೆ. === ಆಹಾರ === {{Main|Penang cuisine}} [[ಚಿತ್ರ:rojakstall.jpg|thumb|ದಾರಿಯಲ್ಲಿನ ಆಹಾರ ಮಳಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ರೊಜಾಕ್ ಒ6ದು ಹಣ್ಣಿನ ಆಹಾರ ಇದನ್ನು ಮೆಣಸು ಮತ್ತು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ ಚಟ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:gurneydrive1.jpg|thumb|ಗರ್ನಿ ಡ್ರೈವ್ ನಲ್ಲಿನ ದಾರಿ ಮೇಲಿನ ಕೇಂದ್ರ ಆಹಾರ ಮಳಿಗೆ]] ಪೆನಾಂಗ್ ನ್ನು ''ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಆಹಾರ ರಾಜಧಾನಿ'' ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅದರ ಉತ್ತಮ ವಿಭಿನ್ನ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬೀದಿಬದಿಯ ಆಹಾರ ವ್ಯಾಪಾರ ಇಡೀ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಎಂದು ಟೈಮ್ ಪತ್ರಿಕೆ ''ಇಂತಹ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಗ್ಗದ ಆಹಾರ'' ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ.<ref>https://web.archive.org/web/20041117003151/http://www.time.com/time/asia/2004/boa/boa_body_food.html</ref> ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಪಾಕ್ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚೀನೀಸ್,ನ್ಯೊನ್ಯಾ,ಮಲಯಾ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಮಲಯಾ ಮಿಶ್ರಣದ [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್|ಥೈಲೆಂಡ್]] ಆಹಾರ ಪದ್ದತಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಾದಿ-ಬೀದಿ ಬದಿಯ "ಹಾಕರ್ ಫುಡ್"ಎಲ್ಲೆಡೆಗೂ ಅಲ್ ಫೆಸ್ಕೊ,ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಶ್ಯಾವಿಗೆ,ಮಸಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ತಾಜಾ ಮೀನು ಆಹಾರ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಗಿವೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಹಾರವು ಗುರ್ನೆಯ್ ಡ್ರೈವ್,ಪುಲೌ ಟಿಕುಸ್,ಹೊಸ ಬೀದಿ ರಸ್ತೆ,ನಿವ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಪಾರ್ಕ್,ಪೆನಾಂಗ್ ರೋಡ್ ಮತ್ತು ಚುಲಿಯಾ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಆಹಾರ ಮಾರಾಟಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳೆನಿಸಿವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಚೀನೀ ರೆಸ್ಟಾರಂಟ್ ಗಳೂ ಉತ್ಕೃಷ್ಠವಾದ ಆಹಾರ ಪೂರೈಸುತ್ತವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Pg botanic gardens trees.JPG|thumb|ದಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಬಾಟನಿಕ್ ಗಾರ್ಡಿಯನ್]] == ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ == ಹಲವಾರು ಸೊಮೆರ್ ಸೆಟ್ ಮೌಘುಮ್ [[ರುಡ್ಯಾರ್ಡ್ ಕಿಪ್ಲಿಂಗ್|ರುದ್ಯಾರ್ಡ್ ಕಿಪ್ಲಿಂಗ್]],ನೊವೆಲ್ ಕೊವರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ ಎಲೆಜೆಬೆತ್ II ಇನ್ನುಲಿದವರೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮಿಳಿತವಾಗಿವೆ.ಪೆನಾಂಗ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಜನಾಕರ್ಷಕ ಪ್ರವಾಸೀ ತಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>https://www.nytimes.com/1985/06/30/travel/correspondent-s-choice-on-penang-island-a-legend-lives.html</ref><ref>http://mattviews.wordpress.com/2007/10/30/following-maughams-footsteps-malaysia/</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.uplands.org/UPLANDS/History |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2010-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101124131454/http://www.uplands.org/UPLANDS/History |url-status=dead }}</ref> ಪೆನಾಂಗ್ 2009 ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು 5.96 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರವಾಸಿಗಳು ಬಂದಿರುವುದು ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಮೂರನೆಯ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ.<ref>http://www.mysinchew.com/node/40002</ref> ಪೆನಾಂಗ್ ತನ್ನ ಶ್ರೀಮಂತ ಪರಂಪರೆ,ಬಹುಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿ,ಸುಂದರ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿ,ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ತೀರಗಳು,ಶಾಪಿಂಗ್ ಮಳಿಗೆಗಳು ಅಲ್ಲದೇ ಉತ್ತಮ ಆಹಾರ ಅದರ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಾಗಿವೆ. [[ಚಿತ್ರ:Day_view_of_Kek_Lok_Si_Temple_Penang.jpg|thumb|ಕೆಕ್ ಲೊಕ್ ಸಿ ಟೆಂಪಲ್]] === ಕಡಲತೀರಗಳು === ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಮುದ್ರ ತೀರಗಳೆಂದರೆ ತಾಜುಂಗ್ ಬುಂಗುಹ್, ಬಾಟು ಫೆರ್ರಿಂಘಿ, ಮತ್ತು ತೆಲುಕ್ ಬಹಂಗ್,ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ಉತ್ತಮ ರಿಸಾರ್ಟ್ ಹೊಟೆಲುಗಳಿಗೆ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟ ಏಕಾಂಗಿ ಮುಕಾ ಹೆಡ್ ನಲ್ಲಿ ಬೆಳಕಿನ ಮನೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೇಂದ್ರ,ಮಂಕಿ ಬೀಚ್-ಎರಡೂ ಪೆನಾಂಗ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ.ಅಲ್ಲದೇ ನಿರ್ಮಲ ಜಲಧಾರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಸೌಂದರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಪ್ರವಾಸಿಗಳನ್ನು ಕೊಳಕು ಬೀಚ್ ಗಳಿಂದ ಲಾಂಗಕಾವೈ ಮತ್ತು ಪಾಂಗ್ ಕೊರ್ ಎಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಪೂರಕವಲ್ಲದ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಳಗಾಗದ ವಾಣಿಜ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣಗಳಾಗಿವೆ.<ref>{{cite news|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/11/15/nation/19471462&sec=nation|title=Penang to restore and landscape sites in Batu Ferringhi|date=2007-11-15|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|accessdate=2008-07-10|archive-date=2012-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031182612/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2007%2F11%2F15%2Fnation%2F19471462&sec=nation|url-status=dead}}</ref> <ref name="thestar.com.my">{{cite news|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/11/14/nation/19460517&sec=nation|title=Penang’s polluted beaches keeping tourists away|date=2007-11-14|work=[[The Star (Malaysia)|The Star]]|accessdate=2008-07-10|archive-date=2012-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20121031182301/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2007%2F11%2F14%2Fnation%2F19460517&sec=nation|url-status=dead}}</ref> === ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಗಾರ್ಡನ್ ಗಳು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಾತಾವರಣ === ಅದರ ಸೀಮಿತ ಭೂಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಜನನಿಬಿಡತೆ ಇದ್ದರೂ ಪೆನಾಂಗ್ ತನ್ನ ಉತ್ತಮ ಪರಿಸರ ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡಿದೆ. ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪೆನಾಂಗ್ ಹಿಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಸಿರು ವಲಯಗಳಿವೆ-ಪೆನಾಂಗ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಪಾರ್ಕ್ (ಇದನ್ನು ಯುತ್ ಪಾರ್ಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)ಮತ್ತು ಪೆನಾಂಗ್ ಬಾಟನಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಇವೆ. ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಭರಾಟೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಸುತ್ತುವರಿಯುವಿಕೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಪೆನಾಂಗ್ ಹಿಲ್ಸ್ ಇನ್ನೂ ಹಚ್ಚಹಸಿರಿನ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶವೆನಿಸಿದೆ.<ref>http://www.emeraldinsight.com/journals.htm?articleid=870939&show=pdf</ref> ದಿ ರೆಲೌ ಮೆಟ್ರೊಪೊಲಿಟಿನ್ ಪಾರ್ಕ್ 2003 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭ ಕಂಡಿತು. ರಾಬಿನಾ ಬೀಚ್ ಪಾರ್ಕ್ ಬಟರ್ ವರ್ತ್ ಹತ್ತಿರವಿರುವ ಉತ್ತಮ ಉದ್ಯಾನವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 2003 ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ ಪೆನಾಂಗ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ (ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕ 2,562ಹೆಕ್ಟೇರ್)ಇದು ಈಶಾನ್ಯದ ಕೆಳಭಾಗದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಉದ್ದನೆ ಮರಗಳ ಅರಣ್ಯಕ್ಕೆ ಆಶ್ರಯವಾಗಿದೆ.ದೊಡ್ಡ ಮರಗಳ ಸಾಲು,ಶೀತಪ್ರದೇಶಗಳು,ಸುಂದರಸೊಬಗಿನ ಸರೋವರ,ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆಗಳು,ಹವಳ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳು ಮತ್ತು ಆಮೆಗಳ ನೆಲೆವಾಸದ ಬೀಚ್ ಗಳು ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಪಕ್ಷಿಕುಲಕ್ಕೂ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.penang-traveltips.com/penang-national-park.htm</ref> ಇದಲ್ಲದೇ ಕೆಲವು ನೈಸರ್ಗಿಕತೆಗಳು ಬುಕಿಟ್ ರೆಲೌ ನಲ್ಲಿದ್ದು ತೆಲುಕ್ ಬಹಂಗ್,ಬುಕಿಟ್ ಪೆನರಾ,ಬುಕಿಟ್ ಮೆರ್ಟಾಜಾಮ್,ಬುಕಿಟ್ ಪಾಂಚೊರ್ ಮತ್ತು ಸುಂಗೈ ಟುಕುನ್ ಇತ್ಯಾದಿ ಸೇರಿವೆ. ಸಣ್ಣ ಕಂಟಿಯಂತಹ ಪೊದೆ ಗಿಡ ''ಅಲ್ಕೊರ್ನಿಯಾ ರೊಡೊಫಿಲ್ಲಾ'' ಅದೀಗ ಅಳಿದು ಹೋಗಿರುವ ''ಮೆಂಗಯಾ ಮಲಯಾನಾ'' ಮರಗಳ ವಿರಳತೆ ಇದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ನೆಲಗಪ್ಪೆ ಜಾತಿ ''ಅನ್ಸೊನಿಯಾ ಪೆನೆಂಗೆನ್ಸಿಸ್'' ಇವು ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪದ ವಿಶೇಷತೆಗಳಾಗಿವೆ.<ref>http://www.nationaalherbarium.nl/euphorbs/specA/Alchornea.htm</ref><ref>https://archive.org/stream/floramalesiana104stee/floramalesiana104stee_djvu.txt</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.nhm.ku.edu/rbrown/Rafes%20PDF%20publications/Matsui.et.al.2010.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721132102/http://www.nhm.ku.edu/rbrown/Rafes%20PDF%20publications/Matsui.et.al.2010.pdf |url-status=dead }}</ref> ತೆಲುಕ್ ಬಹಂಗ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಚಿಟ್ಟೆ ಪಾರ್ಕ್ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ವಿಶೇಷ ಚಿಟ್ಟೆ ಸಂಗ್ರಾಹಾಕಾರವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ನೆಲೆವಾಸ,ಅವುಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.butterfly-insect.com/whoweare.php</ref> ಸೆಬೆರಂಗ್ ಜಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಪೆನಾಂಗ್ ಬರ್ಡ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಪಕ್ಷಿಗೂಡೆನಿಸಿದೆ.<ref>http://www.penangbirdpark.com.my/</ref> ಇನ್ನುಳಿದ ಆಕರ್ಷಣೆ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದರೆ ತೆಲುಕ್ ಬಹಂಗ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಟ್ರೊಪಿಕಲ್ ಸ್ಪೈಸ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಮತ್ತು ಟ್ರೊಪಿಕಲ್ ಫ್ರುಟ್ ಫಾರ್ಮ್ ಗಳಲ್ಲದೇ ಬುಕಿಟ್ ಜಂಬುಲ್ ಆರ್ಚಿಡ್ ಮತ್ತು ಹಿಸ್ಬಿಸ್ಕಸ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು. === ಶಾಪಿಂಗ್ === {{See also|ವರ್ಗ:Shopping malls in Penang}} ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಪಿಂಗ್ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿದೆ. ಹಲವಾರು ಆಧುನಿಕ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದು ವಿಶಾಲ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ವ್ಯಾಪಾರೀ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾಲ್ ಗಳೆಂದರೆ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಬೇ ಮಾಲ್ (ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದು), ಗುರ್ನೆಯ್ ಪ್ಲಾಜಾ ಇದು ಗುರ್ನೆಯ್ ಡ್ರೈವ್ ನಲ್ಲಿದೆ.ಕೊಮ್ತಾರ್ (ಪೆನಾಂಗ್ಸ್ ನ ಮೊದಲ ಆಧುನಿಕ ಮಾಲ್) ಮತ್ತು ಪೆನಾಂಗ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಸ್ಕ್ವಾಯರ್ (ಇದು ಕೊಮ್ತಾರ್ ನಲ್ಲಿನ ವಸತಿಗೃಹ ಸಮುಚ್ಚಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮಳಿಗೆ). ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪೆರೈನಲ್ಲಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾಲ್ ಗಳೆಂದರೆ ಸನ್ವೆ ಕಾರ್ನಿವಲ್ ಮಾಲ್ ಇದು ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪ್ರೈ,ಸೆಬೆರಂಗ್ ಜಯ್ ಮತ್ತು ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪ್ರೈ ಸಿಟಿ ಪೆರ್ಡಾನಾ ಮಾಲ್ ಇದು ಬಂಡಾರ್ ಪೆರಾಡದಲ್ಲಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ಬಜಾರ್ ಗಳೆಂದರೆ ಚೌರಾಸ್ಟಾ ಮಾರ್ಕೆಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಂಪ್ ಬೆಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಅಲ್ಲದೇ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಬಯಲು ಸಂತೆ ಬಜಾರ್ ಗಳು ಅವುಗಳನ್ನು ''ಪಸಾರ್ ಮಾಲಮ್'' ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.ಇಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಾಲ್ ಗಳು ಅವುಗಳ ಸ್ಥಾನ ಆಕ್ರಮಿಸಿವೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳನ್ನಿಡಿದು ಜವಳಿಗಳ ವರೆಗೆಲ್ಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳೂ ದೊರೆಯುತ್ತವೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == {{Main|Education in Penang}} {{unreferenced section|date=July 2010}} === ಶಾಲೆಗಳು === ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಪೆನಾಂಗ್ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಆರಕಂಭಿಕ ಶಾಲಾಶಿಕ್ಷಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಧಾನವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಾಲೆಗಳು,ವಿವಿಧ ಭಾಷೆಗಳ,ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಗಳ (ಚೀನೀಸ್ ಮತ್ತು ತಮಿಳು)ಶಾಲೆಗಳು,ರಜಾದಿನದ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೆಲವು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ,ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದಾಲಾತ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್,ಶ್ರೀ ಪಿನಂಗ್ ಸ್ಕೂಲ್,ದಿ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಪೆನಾಂಗ್ (ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ)ಮತ್ತು ಪೆನಾಂಗ್ ಜಪನೀಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಐದು ಚೀನೀಸ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ==== ಚೀನೀಯರ ಶಾಲೆಗಳು ==== ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬಹುಕಾಲದಿಂದಲೂ ಚೀನೀಯರಿಗಾಗಿ ಅವರ ಭಾಷೆಯ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿ ಭಾಷಾವಾರು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಾ ಬರಲಾಗಿದೆ. ಈ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಚೀನಿಯರ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಥೈಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಇಂಡೊನೇಶಿಯಾದ ಚೀನಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಶಾಲೆಗಳು ಸಮೂದಾಯದಿಂದ ಉತ್ತಮ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆಯುವುದಲ್ಲದೇ ಕೆಲವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿವೆ.ಇದರಿಂದ ಚೀನೀಯರಲ್ಲದವರೂ ಇವುಗಳೆಡೆಗೆ ಆಕರ್ಷಕರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ 90 ಚೀನೀ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು 10 ಸೆಕೆಂಡರಿ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಚುಂಗ್ ಲಿಂಗ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ (ಆರಂಭ. 1917), ಪೆನಾಂಗ್ ಚೀನೀಸ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ (ಆರಂಭ. 1920), ಯುನಿಯನ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ (ಆರಂಭ. 1928), ಚುಂಗ್ ಹಾವ್ ಕನ್ ಫುಸಿಯನ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ಆರಂಭ. 1904), ಫೊರ್ ಟೆಯ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ (ಆರಂಭ. 1940, ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಬೌದ್ದ ಶಾಲೆ), ಜಿಟ್ ಸಿನ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ (ಆರಂಭ. 1949), ಮತ್ತು ಹ್ಯಾನ್ ಚಿಯಾಂಗ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ಆರಂಭ. 1919). ==== ಹಿಂದಿನ ಮಿಶನರಿ ಶಾಲೆಗಳು ==== ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ವಾಡಿಕೆ ಶಿಕ್ಷಣವು ಆರಂಭಿಕ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಆಡಳಿತದ ಅವಧಿಗೆ ಹಿಂದೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಳೆಯ ಶಾಲೆಗಳು ಈಗ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಹಲವು ಗಣ್ಯಾತಿಗಣ್ಯರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ.ದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದ ಮಲಯಾದ ಆಡಳಿತಗಾರರು,ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು,ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿಗಳು,ಶಾಸನ ರಚನೆ ಮಾಡುವವರು,ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು,ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಗಾರರಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವುಗಳೆಂದರೆ ಪೆನಾಂಗ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಕೂಲ್ (ಆರಂಭ. 1816, ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಶಾಲೆ),<ref>Penang Travel Tips: [http://www.penang-traveltips.com/penang-free-school.htm ] (URL last accessed on 11 June 2010)</ref> ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜಸ್ ಗರ್ಲ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ಆರಂಭ. 1885), ಮೆಥೊಡಿಸ್ಟ್ ಬಾಯ್ಸ್ ಸ್ಕೂಲ್ (ಆರಂಭ. 1891), ಸೇಂಟ್ ಕ್ಸೇವಿಯರ್ಸ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ (ಆರಂಭ. 1852), ಮತ್ತು ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಲೈಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ (ಆರಂಭ. 1852, ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಮೊದಲ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆ) ==== ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ, ರಜಾಕಾಲದ ತರಬೇತಿ, ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಾಲೆಗಳು ==== ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಮಲಯಾ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಧ್ಯಮವನ್ನಾಗಿ ಕಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆರಂಭಿಕ ಚೀನೀಸ್ ಮತ್ತು ಮಿಶನರಿ ಶಾಲೆಗಳಂತೆ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರವೇ ನಿರ್ಮಿಸಿ ಅನುದಾನ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳು ಹೆಚ್ಚು ವೈವಿಧ್ಯದೊಂದಿಗೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಂದ ಬಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಬುಕಿಟ್ ಜಂಬುಲ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್,ಶ್ರೀ ಮುಶಿಯರಾ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಮತ್ತು ಏರ್ ಇಟಾಮ್ ಸೆಕೆಂಡರಿ ಸ್ಕೂಲ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ದಿ ಟುಂಕು ಅಬ್ದುಲ್ ರಹಮಾನ್ ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟುಶನ್ ಮತ್ತು ಬಾಟು ಲಾಂಚಾಂಗ್ ವೊಕೇಶನಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಇವು ಪೆನಾಂರಗ್ ನಲ್ಲಿನ ರಜಾಕಾಲದ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆಗಳಾಗಿವೆ. ದಿ ಅಲ್-ಮಶೂರ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. === ಕಾಲೇಜುಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು === ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿವೆ.ಎರಡು ಶಿಕ್ಷಕರ ತರಬೇತಿ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ;ಅಲ್ಲದೇ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಮೂದಾಯ ಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ಎರಡು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಸೇನ್ಸ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ ಇದು ಗೆಲಗೊರ್ ನಲ್ಲಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಟೆಕ್ನೊಲೊಜಿ MARA ಇದು ಪೆರ್ಮಾಟಂಗ್ ಪಾಯ್ಹ್ನಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.usm.my/bi/main.asp?tag=sejarah |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2010-08-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100817061447/http://www.usm.my/bi/main.asp?tag=sejarah |url-status=dead }}</ref><ref>http://penang.uitm.edu.my/</ref> ವಾವಾಸನ್ ಒಪನ್ ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಇದು ಖಾಸಗಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿದ್ದು ದೂರ-ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.wou.edu.my/about_overview.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2010-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101230071717/http://www.wou.edu.my/about_overview.aspx |url-status=dead }}</ref> SEAMEO RECSAM,ಕೂಡಾ ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.ಆಗ್ನೇಯ್ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕಾಗಿದೆ. === ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು === ದಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ 1973 ರಲ್ಲಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಲೈಬ್ರರಿ(1817) ಬದಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿತವಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.penanglib.gov.my/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722233028/http://www.penanglib.gov.my/ |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪ್ರೈನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಪೆನಾಂಗ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಇನ್ನುಳಿದ ಮೂರು ಸಣ್ಣ ವಾಚನಾಲಯಗಳಿವೆ.<ref>http://www.penanglib.gov.my/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=48&Itemid=82{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಆರೋಗ್ಯರಕ್ಷಣೆ == ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ, ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳಿವೆ. ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಈ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣಾ ಪದ್ದತಿಯು ಸ್ಥಳೀಯ ಚೀನೀಯರ ಚಾರ್ಟೀ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವಿನಿಂದ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಗಳಾದ ರೊಮನ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಮತ್ತು ದಿ ಸೆವೆಂತ್-ಡೇ ಅಡ್ವೆಟಿಸ್ಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೂ ಇದಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಿವೆ. ಇಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯದಿಂದ ಅನುದಾನ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ. ಇದಲ್ಲದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಹಲವು ಸಣ್ಣ ಸಮುದಾಯದ ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಗಳೂ ಇವೆ.(''ಕ್ಲಿನಿಕ್ ಕೆಸಿಹಾಟನ್'' ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವೃತ್ತಿಪರರು. ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಈ ಪದ್ದತಿಗೆ ಅನುವಾಗಲು ಉತ್ತಮ ಸೌಲಭ್ಯ ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರ ಉಪಶಮನಕ್ಕೆ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿವೆ. ಈ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಕೇವಲ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗಲ್ಲದೇ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ನೆರೆ-ಇಂಡೊನೇಶಿಯಾದಂತಹ ಹೊರಭಾಗದಿಂದ ಬರುವ ಜನರಿಗೂ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಧರ್ಮಛತ್ರಗಳೂ ಇಂದು ಸುದೀರ್ಘ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಳಜಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಹಸುಗೂಸುಗಳ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣ ಸದ್ಯ 0.4% ರಷ್ಟಿದೆ.ಆಯುಷ್ಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಅನುಪಾತ ಪುರುಷರಿಗೆ 71.8 ವರ್ಷಗಳಾದರೆ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ 76.3 ವರ್ಷಗಳು ಆಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.penangmyhome.com/Page1.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2010-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100821150339/http://www.penangmyhome.com/Page1.pdf |url-status=dead }}</ref> {| cellpadding="10" |- valign="top" | '''ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು''' ''ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪ'' ''ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲೆ'' * ಪೆನಾಂಗ್ ಜನರಲ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ (ಪ್ರಧಾನ) * ಬಾಲಿಕ್ ಪುಲೌ ಆಸ್ಪತ್ರೆ | | | '''ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು''' ''ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪ'' ''ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲೆ'' * [http://www.tmcpenang.com ಟ್ರೊಪಿಕಾನಾ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ ಪೆನಾಂಗ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181015115823/http://www.tmcpenang.com/ |date=2018-10-15 }} * ಐಲೆಂಡ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ * ಗ್ಲೆನೆಗಲ್ಸ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ * ಪಾಂಟೈ ಮುಶಿರಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆ * ಲೊಹ್ ಗೌನ್ ಲೆಯ್ ಸ್ಪೆಸ್ಯಾಲಿಸ್ಟ್ ಸೆಂಟರ್ * ಲಾಮ್ ವಾಹ್ ಎ ಆಸ್ಪತ್ರೆ * ಪೆನಾಂಗ್ ಅಡ್ವೆಂಟಿಸ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ * ತಾಜುಂಗ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸೆಂಟರ್ * ಮೌಂಟ್ ಮಿರಿಯಮ್ ಹಾಸ್ಪಿಟಲ್ |} == ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ == {{Main|Transport in Penang}} ಪೆನಾಂಗ್ ಕೆ ಹೋಗುವ ಹಲವು ಮಾರ್ಗಗಳಿವೆ.ಮಲೆಷ್ಯಾದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ರೈಲ್ವೆ,ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ವಾಯುವಾನದ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ. ಕೌಲಾಲಂಪೂರ್ ದಿಂದ ಪೆನಾಂಗ್ ಗೆ ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಮೂಲಕ ವಿಮಾನಯಾನ ಸೌಲಭ್ಯವಿದೆ.<ref>http://www.airasia.com</ref> === ಸೇತುವೆಗಳು, ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಹೆದ್ದಾರಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Penang bridge.JPG|thumb|ಒಟ್ಟು 13.5 ಕಿಮೀ.ಉದ್ದದ ಪೆನಾಂಗ್ ಸೇತುವೆ]] ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು 13.5-ಕಿಲೊಮೀಟರ್ ಅಂತರ ಕ್ರಮಿಸಬೇಕು.ಮೂರು-ರಸ್ತೆಗಳ ಪೆನಾಂಗ್ ಸೇತುವೆ (1985 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣವಾಗಿದೆ)ಇದು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದ ಸೇತುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮಲೆಷಿಯನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಮಾರ್ಚ್ 31,2006 ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಸೇತುವೆ ಯೋಜನೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.ಅದನ್ನು ಪೆನಾಂಗ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಬ್ರಿಜ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಸದ್ಯ ಈ ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಂತದಲ್ಲಿದ್ದು 2013 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/guan-eng-6-factors-causing-penangs-second-bridge-delay/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2010-12-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101222214200/http://themalaysianinsider.com/malaysia/article/guan-eng-6-factors-causing-penangs-second-bridge-delay/ |url-status=dead }}</ref> ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲೆ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ಗೆ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಪೆನಾಂಗ್ ನಾರ್ತ್-ಸೌತ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ವೇದಿಂದ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.(''ಲೆಬುರಯಾ ಉತರಾ-ಸೆಲತಾನ್'' )ಇದು 966-ಕಿಮೀ.ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ವೇ ಆಗಿದ್ದು ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಮಲೆಷ್ಯಾ ದ್ವೀಪದ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣ-ನಗರ ಭಾಗಗ್ಫಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ನೀಡುತ್ತದೆ, ಪೆನಾಂಗ್ ಸೇತುವೆಯನ್ನೂ ಈ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ವೇ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಪೆನಾಂಗ್ ಔಟರ್ ರಿಂಗ್ ರೋಡ್ (PORR)ದ್ವೀಪದ ಪೂರ್ವಭಾಗದ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರಿಂಗ್ ರೋಡ್ ಹಲವು ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾದುಹೋಗುವುದರಿಂದ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ತೊಂದರೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಕೆಲವು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ.ಇದಲ್ಲದೇ ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕೂ ಅಪಾಯವೆಂದೂ ಜನರು ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://porr.penang.gov.my/50reason_cat1.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2009-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091009053200/http://porr.penang.gov.my/50reason_cat1.htm |url-status=dead }}</ref> ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮಧ್ಯಾವಧಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ಮುಂದೂಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜೂನ್ 26,2008 ರಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದರು.ನೈಂತ್ ಮಲೆಷಿಯನ್ ಪ್ಲಾನ್ ನಡಿ ಮುಂದೂಡಲಾಗಿದೆ.ಇದು ಪೆನಾಂಗ್ ನ ವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಲಲಾಗುವುದು.<ref>http://findarticles.com/p/news-articles/new-straits-times/mi_8016/is_20080630/consult-penang-govt-mega-projects/ai_n44406388/{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ದ್ವೀಪದ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಜೆಲುಟೊಂಗ್ ಎಕ್ಸ್ಪ್ರೆಸ್ ವೇ ಒಂದು ಕರಾವಳಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯಾಗಿದ್ದು ಪೆನಾಂಗ್ ಸೇತುವೆ ಮೂಲಕ ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಬಟರ್ ವರ್ತ್ ಔಟರ್ ರಿಂಗ್ ರೋಡ್ (BORR) 14-ಕಿ.ಮೀ ಉದ್ದದ ತೆರಿಗೆ ಪಾವತಿಸುವ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ವೇ ಆಗಿದೆ.ಇದು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಟರ್ ವರ್ತ್ ಮತ್ತು ಬುಕಿಟ್ ಮೆರ್ಟಾಜಾಮ್ ನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.ಈ ಮೂಲಕ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆ ಮತ್ತು ನಗರೀಕರಣದ ವೇಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗಿದೆ. === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ === [[ಚಿತ್ರ:Parking lot outside Hospital Pulau Penang.jpg|thumb|ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನಲ್ಲಿನ ಬಸ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು]] ಕುದರೆ ಟ್ರಾಮಗಳು, ಹಬೆಯ ಟ್ರಾಮ್ ಗಳು, ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿತ ಟ್ರಾಮ್ ಗಳು,ಟ್ರೊಲ್ಲಿಬಸ್ ಗಳು ಮತ್ತು ಡಬಲ್ ಡೆಕ್ಕರ್ಗಳು ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹಬೆ ಮೂಲಕ ಚಲಿಸುವ ಟ್ರಾಮ್ ವೇ 1880ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.ಆಗ ಈ ಮೊದಲೇ ಕುದರೆ ಮೂಲಕ ನಡೆವ ಕಾರುಗಳು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದ್ದವು. ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿತ ಟ್ರಾಮ್ ಗಳನ್ನು 1905 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಟ್ರೊಲ್ಲಿ ಟ್ರಾಮ್ಸ್ ಗಳನ್ನು 1925 ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು.ಆದರೆ ಅವು 1961 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡವು.ಹೀಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಮೂಲದ ಮೋಟಾರುಗಳು ರಸ್ತೆಗಿಳಿದವು.<ref>ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್, ರಿಕ್ & ಗ್ಯಾನ್ಲೆಯ್, ಕೊಲಿನ್: ಪೆನಾಂಗ್ ಟ್ರ್ಯಾಮ್ಸ್, ಟ್ರೊಲ್ಲಿಬಸಿಸ್ & ರೈಲ್ವೆಸ್: ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಟ್ರಾನ್ಸಪೊರ್ಟ್ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ, 1880s-1963. ಅರೆಕಾ ಬುಕ್ಸ್: ಪೆನಾಂಗ್, 2006</ref><ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2006%2F3%2F29%2Fpenangbusservice%2F13736245&sec=penangbusservice |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-29 |archive-date=2011-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110622061105/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2006%2F3%2F29%2Fpenangbusservice%2F13736245&sec=penangbusservice |url-status=dead }}</ref> ಇಲ್ಲಿನ ಪೆನಾಂಗ್ ಹಿಲ್ ರೈಲ್ವೆ, ಒಂದು ಹಗ್ಗದ ಮಿಣಿ ಬಿಗಿದ ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲಿನ ರೈಲ್ವೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಪೆನಾಂಗ್ ಹಿಲ್, ನ ನೆತ್ತಿ ಮೇಲಿದೆ.ಇದನ್ನು 1923 ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.ಇದರ ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಮತ್ತು ಎಂಜನೀಯರಿಂಗ್ ಉತ್ತಮ ಸಾಧನೆಯೇ ಸರಿ. ಪ್ರಮುಖ ಉನ್ನತೀಕರಣದ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇದನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 ನಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು.ಇದು ಜನವರಿ 2011 ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಸಜ್ಜಾಗುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/penang-hill-train-service-to-resume-next-year/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2015-04-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150428035805/http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/penang-hill-train-service-to-resume-next-year/ |url-status=dead }}</ref> ಹಲವು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಪೆನಾಂಗ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಸ್ ಸೇವೆ ತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.<ref name="Penang buses">{{cite web|url=http://www.equator-academy.com/402.php|title=Penang - The Pearl of the Orient|publisher=Equator Academy of Art|accessdate=2008-07-27|archive-date=2008-09-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20080914043135/http://www.equator-academy.com/402.php|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2006%2F3%2F30%2Fpenangbusservice%2F13798908&sec=penangbusservice |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-29 |archive-date=2011-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110622061120/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2006%2F3%2F30%2Fpenangbusservice%2F13798908&sec=penangbusservice |url-status=dead }}</ref><ref>http://thstar.com.my/news/story.asp?file=/2006/8/12/penangbusservice/15124759&sec=penangbusservice{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪೆನಾಂಗ್ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2006 ರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಬಸ್ ಸಂಪರ್ಕ ಸೇವಾ ಜಾಲವನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲನೆಗೊಳಪಡಿಸಿತು. ಈ ಮರುಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆಯಡಿ ದೊಡ್ಡ ಬಸ್ ಗಳು "ಟ್ರಂಕ್" ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋದರೆ ಮಿನಿ ಬಸ್ ಗಳು "ಫೀಡರ್" ರೂಟ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತವೆ.ಆದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ಸುಧಾರಿಸಬೋಕಿದೆ. ಸರ್ಕಾರವು 20 ಫೆಬ್ರವರಿ 2007 ರಲ್ಲಿ ರಾಪಿಡ್ KL ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಸ್ ಸೇವೆ ಆರಂಭಿಸಲಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.ಇದು ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆ ''ರಾಪಿಡ್ ಪೆನಾಂಗ್'' ಹೆಸರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ದ್ವೀಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ 28 ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ರಾಪಿಡ್ ಪೆನಾಂಗ್ 150 ಬಸ್ ಗಳನ್ನು 31 ಜುಲೈ 2007 ರಲ್ಲಿ ಓಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಬಸ್ ಸೇವೆ ಈಗಲೂ ವಿಸ್ತರಗೊಳ್ಲುತ್ತಿದೆ. ರಾಪಿಡ್ ಪೆನಾಂಗ್ ಜಾರಿಯಾದ ನಂತರ ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸುಧಾರಿಸಿತಲ್ಲದೇ ಇಂದು ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯು 2007 ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 30,000 ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸೌಲಭ್ಯ ಒದಗಿಸಿದರೆ ಅದು 2010 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಅದು 75,000 ತಲುಪಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://reference.findtarget.com/search/Rapid%20Penang/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2011-07-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110711003625/http://reference.findtarget.com/search/Rapid%20Penang/ |url-status=dead }}</ref> ಸದ್ಯ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ 41 ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ 350 ಬಸ್ ಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.(ಇದರಲ್ಲಿ 30 ಮಾರ್ಗಗಳು ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪ,9 ಮಾರ್ಗಗಳು ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪ್ರೈ ಮತ್ತು 2 ಮಾರ್ಗಗಳು ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಸೆಬೆರಂಗ್ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಬಳಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ್ದಾಗಿದ್ದು ಹೀಗಾಗಿ ವ್ಯವಹಾರದ ವೇಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆ ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.unescap.org/ttdw/Publications/TPTS_pubs/TxBulletin_68/bulletin68_b.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2011-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111124114615/http://www.unescap.org/ttdw/Publications/TPTS_pubs/TxBulletin_68/bulletin68_b.pdf |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ನಗರವು ಕೆಲವು ಉಚಿತ ಶೆಟಲ್ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಗರದ ಆಂತರಿಕ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ.ಇಂಟ್ರಾ-ಸಿಟಿ ಪ್ರವಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಇವುಗಳ ಬಳಕೆ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ದಟ್ಟಣೆಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಹಾಕಬಹುದು.<ref name="Penang buses"/> ಈ ಇಂಟರ್-ಸ್ಟೇಟ್ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಕೋಚ್ ಗಳಿಗೆ ಪ್ರಧಾನ ಎರಡು ಕೇಂದ್ರ ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ. ಒಂದು ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲೆ ಫೆರ್ರಿ ಟರ್ಮಿನಲ್ ನಲ್ಲಿದ್ದರೆ ಇನ್ನೊಂದು ದ್ವೀಪದ ಸುಂಗೈ ನಿಬೊಂಗ್ ಮೇಲಿದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿರುವ್ಫ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಗಳು ನಿಯಮಾನುಸಾರ ಮೀಟರ್ ಹಾಕಿ ಓಡಿಸದೇ ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ದರ ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ.ಕಮರ್ಸಿಯಲ್ ವೆಹಿಕಲ್ ಲೈಸನ್ಸಿಂಗ್ ಬೋರ್ಡ್ ಪ್ರಕಾರ ಇವರು ಮಾಡಲಾರರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.accessmylibrary.com/article-1G1-66837690/cap-dont-back-down.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2012-07-16 |archive-date=2012-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121023000304/http://www.accessmylibrary.com/article-1G1-66837690/cap-dont-back-down.html |url-status=dead }}</ref> ಹಳೆಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಇತಿಹಾಸವೆನ್ನುವಂತೆ ಮೂರು ಚಕ್ರದ ತ್ರಿಶಾಗಳು ಇನ್ನೂ ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಗರದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣೆಗೆ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಇವುಗಳನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.penang-vacations.com/trishaw.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2016-11-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161101204610/http://www.penang-vacations.com/trishaw.html |url-status=dead }}</ref> === ರೈಲ್ವೆ ಮತ್ತು ಮೊನೊರೈಲ್ವೆ === ಪೆನಾಂಗ್ ತನ್ನ ಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 34.9&nbsp;ಕಿಮೀ ನಷ್ಟು ರೈಲ್ವೆ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.penang.gov.my/index.php?ch=10&pg=58&ac=200 ಕೆರಾಜನ್ ನೆಗೆರಿ ಪುಲೌ ಪಿನಾಂಗ್]</ref> ಈ ಬಟರ್ ವರ್ತ್ ರೈಲ್ವೆ ಸ್ಟೇಶನ್ [[ಕೆರೆಟಪಿ ತನಹ ಮೆಲಯು]] (KTM) ಅಥವಾ ಮಲಯನ್ ರೈಲ್ವೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಕರಾವಳಿಗೆ ತನ್ನ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಪದಂಗ್ ಬೆಸರ್ ನಿಂದ [[ಮಲೆಷ್ಯಾ-ಥೈಲೆಂಡ್ ಗಡಿ]]ಗೆ ಇದು [[ಪೆರ್ಲಿಸ್]] ನಿಂದ [[ಸಿಂಗಾಪೂರ್]] ವರೆಗೆ ತನ್ನ ಸೇವೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ''ಸೆನಂಡಂಗ್ ಲಾಂಗ್ ಕಾವಿ'' ಇದು ಪ್ರತಿ ನಿತ್ಯದ ರಾತ್ರಿ ಎಕ್ಸ್ ಪ್ರೆಸ್ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ.ಇದರ ಸೇವೆಯು [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್|ಕೌಲಾಲಂಪೂರ್]] ನಿಂದ ಹಾದೈಯ್ ಅಂದರೆ ಬಟರ್ ವರ್ತ್ ಮೂಲಕ ಸಂಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ಗಾಗಿ ಮೊನೊರೈಲ್ವೆ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆ 1999 ರಿಂದ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪೆನಾಂಗ್ ಮೊನೊರೈಲ್ವೆ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನೈಂತ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ ಪ್ಲಾನ್ ನಡಿ ಮಾರ್ಚ್ 31, 2006 ರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರಕಿತು.ಆದರೆ ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಅನಿರ್ಧಿಷ್ಟಾವಧಿಯ ಮುಂದೂಡಿಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.visitpenang.gov.my/portal3/penang-tourism-news/144-penang-may-consider-taking-porr-and-monorail-projects-private.html |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719165029/http://www.visitpenang.gov.my/portal3/penang-tourism-news/144-penang-may-consider-taking-porr-and-monorail-projects-private.html |url-status=dead }}</ref> === ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ === ಪೆನಾಂಗ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಏರ್ ಪೊರ್ಟ್I '''(PEN)''' ಇದು ದ್ವೀಪದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಬಯಾನ್ ಲೆಪಾಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾನವು ಮಲೆಷ್ಯಾಕ್ಕೆ ಉತ್ತರ ಬಾಗಿಲು ಎನ್ನುವಂತಿದೆ.ಇದು ಒಂದು ಆಕರ್ಷಣೀಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ.ಅಗ್ಗದ ದರದ ವಿಮಾನ ಸೇವೆ ಮಲೆಷ್ಯಾ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಮಲೆಷ್ಯಾದಿಂದ ಇರುವ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆ ಏರ್ ಏಷ್ಯಾ ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಧ್ವಜ ಚಿನ್ಹೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತ ಇತರ ಸೇವೆಗಳೆಂದರೆ ಮಲೆಷ್ಯಾ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್, ಸಿಲ್ಕ್ ಏರ್ ( ಸಿಂಗಾಪೂರ್ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್),ನ ಒಂದು ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆ ಥೈ ಏರ್ ವಯ್ಸ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್, ಟೈಗರ್ ಏರ್ ವೇಯ್ಸ್, ಜೆಟ್ ಸ್ಟಾರ್ ಏಷ್ಯಾ ಏರ್ ವೇಯ್ಸ್, ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಮೂಲದ ಕ್ಯಾಥೆ ಪ್ಯಾಸಿಫಿಕ್ ಮತ್ತು ಡ್ರಾಗನ್ ಏರ್, ಟೈವಾನ್-ಮೂಲದ ಚೀನಾ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್, ಚೀನಾ ಸದರ್ನ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್, ಒಟ್ಟು ಸೇರಿ ಇಂಡೊನೇಶಿಯಾ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್ ನ ಲೈನ್ ಏರ್, ಕಾರ್ತಿಕ ಏರ್ ಲೈನ್ಸ್, ಶ್ರೀವಿಜಯ ಏರ್ ಮತ್ತು ವಿಂಗ್ಸ್ ಏರ್ ಇತ್ಯಾದಿ. ಪೆನಾಂಗ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಮಲೆಷ್ಯಾ ನಗರಗಳ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇನ್ನಿತರೆಡೆಗೆ ವಿಮಾನ ಸಾರಿಗೆ ಎಂದರೆ [[ಕೌಲಾಲಂಪುರ್|ಕೌಲಾಲಂಪೂರ್]], ಕುಚಿಂಗ್, ಕೊಟಾ ಕಿನಬಾಲು, ಜೊಹೊರ್ ಬಹ್ರು, ಲಾಂಗ್ ಕಾವಿ, ಮತ್ತು ಏಷಿಯನ್ ನಗರಗಳಿಗೆ ನಿಯಮಿತ ಸಂಪರ್ಕಗಳೆಂದರೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಬ್ಯಾಂಕಾಕ್]], [[ಜಕಾರ್ತ|ಜಕಾರ್ತಾ]], [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗ್ ಪೂರ್]], [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]], ತೈಪೈ, ಗೌಂಗ್ ಝುವು, [[ಮಕಾವು|ಮಾಕೌ]] ಮತ್ತು [[ಚೆನ್ನೈ]]. ರಾಜ್ಯದ ಫ್ರೀ ಟ್ರೇಡ್ ಝೋನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಾಗಿಸಲು ಈ ವಿಮಾನದ ಕಾರ್ಗೊ ವಿಭಾಗ ಒಂದು ಕೇಂದ್ರದಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಉತ್ತರ ರಾಜ್ಯಗಳ ದ್ವೀಪ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬೇಡಿಕೆಗೂ ಅದು ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ. === ದೋಣಿ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಬಂದರುಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Penang at dawn.jpg|thumb|ಬೆಳಗಿನಲ್ಲಿನ ಪೆನಾಂಗ್]] [[ಚಿತ್ರ:Ferry in Penang.jpg|thumb|ಪೆನಾಂಗ್ ದೋಣಿ ಬಟರ್ ವರ್ತ್ ಜೆಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತುಕೊಂಡಿದ್ದು]] ಒಂದು ಭಾಗದಿಂದ ಇನ್ನೊಂದೆಡೆಗೆ ದೋಣಿ ಸಾಗಣೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು,ಪೆನಾಂಗ್ ಫೆರ್ರಿ ಸರ್ವಿಸಿಸ್, ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ಮತ್ತು ಬಟರ್ ವರ್ತ್ ಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ, ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ದ್ವೀಪಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ 1985 ರ ವರೆಗೆ ಇದು ಏಕೈಕ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿತ್ತು. ರಿಸೊರ್ಟ್ ದ್ವೀಪವೆನಿಸಿದ ಲಾಂಗ್ ಕಾವಿ,ಗೆ ವೇಗದ ದೋಣಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನೂ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.ಉತ್ತರದಲ್ಲಿನ ಕೆದಹ್ ಮತ್ತುಮೆಡಾನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ಇದು ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದ ಸಾಗಣೆ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ಬಂದರನ್ನು ದಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಪೊರ್ಟ್ ಕಮೀಶನ್ ನಿಭಾಹಿಸುತ್ತದೆ. ಒಟ್ಟು ನಾಲ್ಕು ಬಂದರು ನಿಲ್ದಾಣಗಳಿವೆ, ಒಂದು ಪೆನಾಂಗ್ ಐಲೆಂಡ್ ಮೇಲೆ (ಸ್ವೆಟೆನ್ ಹ್ಯಾಮ್ ಪಿಯರ್) ಮತ್ತು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ನಾರ್ತ್ ಬಟರ್ ವರ್ತ್ ಕಂಟೇನರ್ ಟರ್ಮಿನಲ್(NBCT), ಬಟರ್ ವರ್ತ್ ಡೀಪ್ ವಾಟರ್ ವ್ರೇವ್ಸ್ (BDWW), ಮತ್ತು ಪ್ರೈ ಬಲ್ಕ್ ಕಾರ್ಗೊ ಟರ್ಮಿನಲ್(PBCT). ಮಲೆಷ್ಯಾವು ವಿಶ್ವ್ದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಧಿಕ ರಫ್ತು ವಹಿವಾಟಿನ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿದೆ.ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಬಂದರು ಹಡುಗು ಕಟ್ಟುವ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರಶಸ್ತವಾಗಿದೆ.ವಿಶ್ವಾದ್ಯಾಂತ 200 ಬಂದರುಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದೆ. ಸ್ವೀಟೆನ್ ಹ್ಯಾಮ್ ಪಿಯರ್ ಪೊರ್ಟ್ ಇದೂ ಕೂಡಾ ಹಡಗುಗಳ ಪರಿವೀಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ.ಹಡಗುಗಳ ನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ದ ಹಡಗುಗಳಿಗೂ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. == ನಿತ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಸೇವೆಗಳು == ನೀರು ಪೂರೈಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬಂದರೂ ಇದು ಸಂಪೂರ್ಣ ರಾಜ್ಯಒಡೆತನದ್ದಾಗಿದೆ.ಆದರೆ ಸ್ವಯಂ ಅಧಿಕಾರದ PBA ಹೊಲ್ಡಿಂಗ್ಸ್ Bhd ಆಗಿದ್ದು ಅದರ ಅಂಗ ಸಂಸ್ಥೆಯು'' ಪೆರಬಾದಾನನ್ ಬೆಕಲನ್ ಏರ್ ಪುಲೌ ಪಿನಂಗ್ Sdn Bhd '' (PBAPP)ಈ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಎನಿಸಿದೆ. ಈ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಯಮಿತ ಕಂಪನಿಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಶುದ್ದ,ಯೋಗ್ಯ ಬೆಲೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀರು ಪೂರೈಕೆ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಪೆನಾಂಗ್ ವರ್ಲ್ಡ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಮೂಮೆಂಟ್ ಜಲ ಪೂರೈಕೆ ಚಳವಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. {{Citation needed|date=July 2008}} PBA ದ ನೀರು ಪೂರೈಕೆ ದರಗಳು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.wdm.org.uk/campaigns/aid/casestudies/malaysia.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-12-13 |archive-date=2006-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20061230205623/http://www.wdm.org.uk/campaigns/aid/casestudies/malaysia.htm |url-status=dead }}</ref> ಪೆನಾಂಗ್ ನ ನೀರು ಪೂರೈಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಏರ್ ಇಟಾಮ್ ಡ್ಯಾಮ್, ಮೆಂಗ್ ಕುಂಗ್ ಡ್ಯಾಮ್, ತೆಲುಕ್ ಬಹಂಗ್ ಡ್ಯಾಮ್, ಬುಕಿಟ್ ಪಾಂಚೊರ್ ಡ್ಯಾಮ್, ಬೆರಪಿಟ್ ಡ್ಯಾಮ್, ಚೆರೊಲ್ ಟೊಕ್ ಕುನ್ ಡ್ಯಾಮ್, ವಾಟರ್ ಫಾಲ್ ರಿಜ್ರವೈಯರ್ (ಇದು ಪೆನಾಂಗ್ ಬೊಟನಿಕ್ ಗಾರ್ಡನಲ್ಲಿದೆ.), ಗಿಲ್ಲೆಮರ್ಡ್ ರಿಜರ್ವೈಯರ್, ಮತ್ತು ಕೆದಹದ ಮುಡಾ ನದಿಯಿಂದಲೂ ಈ ನೀರಿನ 77ಮೂಲ ದೊರಕಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೈಡ್ರೊಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಯೋಜನೆ ಪೂರ್ಣವಾದ ನಂತರ ಮಲಯ ದೇಶದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಎನ್ನುವಂತೆ ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ 1905 ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ವಿದ್ಯುದ್ದೀಕರಣ ಕಾರ್ಯ ಪೂರ್ಣವಾಯಿತು.<ref name="visitpenang.gov.my"/> ಸದ್ಯ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಗೃಹೋಪಗಳಿಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯ, [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ|ವಿದ್ಯುತ್]] ನ್ನು ನ್ಯಾಶನಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಸಿಟಿ ಯುಟಿಲಿಟಿ ಕಂಪನಿ ತೆನಗಾ ನ್ಯಾಸಿನಲ್ ಬೆರೆಹಾಡ್ (TNB) ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಟೆಲೆಕಾಮ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ ಬೆರ್ ಹಾಡ್ ಇದು ಲ್ಯಾಂಡ್ ಲೈನ್ ಸಂಪರ್ಕದ ಸೇವೆಯಾಗಿದೆ.ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು [[ಅಂತರ್ಜಾಲ ಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು|ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಪ್ರೊವೈಡರ್]] (ISP) ಆಗಿದೆ. ಮೊಬೈಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಆಪರೇಟರ್ಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ISPs ಗಳೆಂದರೆ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಸ್, ಡಿಜಿ, ಸೆಲ್ ಕಾಮ್, ಮತ್ತು ಯು ಮೊಬೈಲ್. ಸದ್ಯ ಪೆನಾಂಗ್ ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ [[ವೈ-ಫೈ|ವಿ-ಫಿ]] ಅಳವಡಿಕೆ-ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಕಾರ್ಯ ಭರದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ದಿ ವಿ-ಫಿ ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಪೆನಾಂಗ್ ಸರ್ಕಾರ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವಿ-ಫಿ ಸೇವೆಯು,'''ಪೆನಾಂಗ್ ಫ್ರೀ ವಿ-ಫಿ''' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದು ಕೆಲವು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರೀ ಕಚೇರಿಯೂ ಸೇರಿದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಕೊಮ್ತಾರ್,ಮತ್ತು ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪ್ರೈ ನಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೂ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಮುಗಿದಾಗ ಪೆನಾಂಗ್ ನ ವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಮಲೆಷ್ಯಾದಲೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇಂಟರ್ ನೆಟ್ ಫ್ರೀ ಸಂಪರ್ಕ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2008%2F9%2F18%2Fnation%2F20080918201219&sec=nation |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2021-08-29 |archive-date=2010-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100722043527/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2008%2F9%2F18%2Fnation%2F20080918201219&sec=nation |url-status=dead }}</ref> ಕಲ್ಮಶ ನೀರು ಶುದ್ದೀಕರಣ ಮಾಡಿ ಮರುಬಳಕೆಗಾಗಿ ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸಿವರೇಜ್ ಕಂಪನಿಯಾದ ಇಂಡಹ್ ವಾಟರ್ ಕೊನ್ಸೊರ್ಟಿಯಮ್ ನಿಂದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೊಳಚೆ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಕೊಳವೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರಿನ ಶುದ್ದೀಕರಣ ಭಾಗವನ್ನು ಅಸ್ತಯಸ್ತವಾಗಿ ಹರಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಸಮುದ್ರ ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿಯು ಅನಾರೋಗ್ಯಕರ ವಾತಾವರಣ ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=2709523|Impact {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130918205334/http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=2709523%7CImpact |date=2013-09-18 }} modeling of sewage discharge from Georgetown of Penang, Malaysia on coastal water quality</ref> == ಅವಳಿ ನಗರಗಳು == * {{Flag icon|Australia}} [[ಅಡಿಲೇಡ್|ಅಡೆಲೈಡೆ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಅಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]] (1973) * {{Flag icon|People's Republic of China}} ಖ್ಸಿಯಾಮಿನ್, [[ಚೀನಾ]] (1991) * {{Flag icon|Indonesia}} ಮೆಡನ್, [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೊನೇಶಿಯಾ]] * {{Flag icon|Japan}} ಕನಗವಾ ಪರಫೆಕ್ಚುವರ್, [[ಜಪಾನ್]] == ಸೈನ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆ ಠಾಣೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ == === ಆರ್ಮಿ === ದಿ ತುನ್ ರಜಾಕ್ ಕ್ಯಾಂಪ್ ({{lang-ms|'''Kem Tun Razak'''}})ಬುಕಿಟ್ ಗೆಡೊಂಗ್ ನಲ್ಲಿದೆ.ಇದು ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಆರ್ಮಿಯ ದ್ವೀಪದ ಎರಡನೆಯ ಇನ್ ಫಂಟರಿ ಡಿವಿಜನ್ ಆಗಿದೆ.ಅದೇ ರೀತಿ ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನಲ್ಲಿನ ಪೀಲ್ ಅವ್ಯುನ್ಯು ಕ್ಯಾಂಪ್({{lang-ms|'''Kem Lebuhraya Peel'''}}) 509ನೆಯ ರೆಜಿಮನ್ ಆಸ್ಕರ್ ವಾಟ್ ನಿಹಾದ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮಿಡೆನ್ ಬ್ಯಾರಕ್ಸ್ ಗೆಲುಗೊರನಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳಾಗಿದೆ.ಇದು ಯುನ್ವರ್ಸಿಟಿ ಸೇನ್ಸ್ ಮಲೆಷ್ಯಾ ಇದು ಈ ಮೊದಲು ಒವರ್ ಸೀಸ್ ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಲ್ಯಾಂದ್ ಫೊರ್ಸಿಸ್ ಆಗಿತ್ತು.(ಮಲಯ) ಇದು 1939 ರಿಂದ 1971 ವರೆಗಿತ್ತು. === ವಾಯುದಳ === RMAF ಬಟರ್ ವರ್ತ್ ({{lang-ms|'''TUDM Butterworth'''}}) ಇದು ಬಟರ್ ವರ್ತ್ ನಲ್ಲಿನ ಒಂದು ರಾಯಲ್ ಮಲೆಷ್ಯೇಯನ್ ಏರ್ ಫೊರ್ಸ್ ಬೇಸ್ ಎನಿಸಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಇವು '''ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಏರ್ ಡೆಫೆನ್ಸ್ ಸಿಸ್ಟೆಮ್''' (IADS) ಆಗಿದ್ದಲ್ಲದೇ ಫೈವ್ ಪಾವರ್ ಡಿಫೆನ್ಸ್ ಅರೇಂಜ್ ಮೆಂಟ್ (FPDA)ನಲ್ಲಿ ಇದರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಾನವಾಗಿಯೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ವಾಯುನೆಲೆಮೂಲದ ನಾಲ್ಕು RMAF ದಂಡುಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಏರ್ ಫೊರ್ಸ್ ನ್ನು ಆತಿಥೇಯನ್ನಾಗಿಸಿದೆ.ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ FPDA ದೊಂದಿಗಿರುವ ಬದ್ದತೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.<ref>http://www.airforce.gov.au/bases/butterworth.aspx</ref><ref>http://www.airforce.gov.au/units/324css.aspx</ref> == ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಘಟನೆಗಳು (NGOs) == ಪೆನಾಂಗ್ ದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಕಳಿಗೆ ತೀಕ್ಷ್ಣ ಸಪಂದನಾಶೀಲ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅನ್ವರ್ ಫಜಲ್, ಜಗತ್ತಿನ ಉತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾಳಜಿಯ ವಕೀಲರಾದ ಇವರು ಇನ್ನೂ ಹಲವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕಂಜುಮರ್ಸ್ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಪೆನಾಂಗ್ (CAP)ನ್ನು 1969ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಜಾಗ್ರತ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಗ್ರಾಹಕ ರಕ್ಷಣಾ ಸಮೂಹ CAP ಗ್ರಾಹಕರ ಹಿತರಕ್ಷಣೆಗೆ ಹೆಣಗಾಡುತ್ತದೆ. ಅದು ''ಉಟುಸನ್ ಕಂಜುಮರ್ '', ''ಉಟುಸನ್ ಪೆಂಗುನಾ'', ''ಉಟುಸನ್ ಸಿನಾ'', ''ಉಟುಸನ್ ತಮಿಳ್'', ಮತ್ತು ''ಮಜಲಾಹ ಪೆಂಗುನಾ ಕನಕ-ಕನಕ'' ಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವರ್ಲ್ಡ್ ಅಲೈಯನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಬ್ರೀಸ್ಟ್ ಫೀಡಿಂಗ್ ಆಕ್ಶನ್ ಸಂಘಟನೆಯು ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಮೊಲೆಹಾಲೂಡಿಸುವುದನ್ನು ತಲುಪಿಸಿ ಜಾಗೃತಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಒಂದು NGO,ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು,ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ.ಇದರ ಮೂಲಕ ದೇಶದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪರಂಪರೆ ಅದರ ಬಗೆಗಿನ ಜಾಗೃತಿಗೆ ಕಾರ್ಯಪ್ರವೃತ್ತವಾಗಿದೆ. ಈ PHT ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನಲ್ಲಿನ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಪ್ರದೇಶ]]ವನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ.ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ಹಲವು ಪುರಾತನ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಾಶವನ್ನು ತಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗಿದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ಬೊಟಾನಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ಸ್ನೇಹಿತರ ಬಳಗದಿಂದ ಸ್ವಯಂ ಸೇವಾ ಸಂಘಟನೆಯಿದೆ.ಇದು ಸಸ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ,ತೋಟಗಾರಿಕೆ,ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಮನೋರಂಜಿತ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪೆನಾಂಗ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್ ಮೂಲಕ ನೆರವು-ಜಾಗೃತಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. == ಕ್ರೀಡೆ == [[ಚಿತ್ರ:Pier at the Tanjung City Marina, Penang.jpg|thumb|ತಂಜುಂಗ್ ಸಿಟಿ ಮರಿನಾ]] ರಾಜ್ಯ ಕ್ರೀಡೆಗಳಿಗಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಸೌಲಭ್ಯ ಪಡೆದಿದೆ.ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾದ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣಗಳಿವೆ— ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸಿಟಿ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಬಾಟು ಕವಾನ್ ಸ್ಟೇಡಿಯಮ್ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ. ದಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಎರೆನಾ(PISA) ರೆಲೌ ನಲ್ಲಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿ ಒಳಾಂಗಣ ಕ್ರೀಂಡಾಂಗಣವಲ್ಲದೇ ಒಂದು ಜಲಕ್ರೀಡೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರವಿದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ 4 ಗಾಲ್ಫ್ ಮೈದಾನಗಳು, ಇವೆ,ಅವು 18-ಹೋಲ್ ಬುಕಿಟ್ ಜಂಬುಲ್ ಕಂಟ್ರಿ ಕ್ಲಬ್ (ದ್ವೀಪದ ಮೇಲೆ), 36-ಹೋಲ್ ಬುಕಿಟ್ ಜಾವಿ ಗಾಲ್ಫ್ ರಿಸಾರ್ಟ್, 36-ಹೋಲ್ ಪೆನಾಂಗ್ ಗಾಲ್ ರಿಸಾರ್ಟ್ ಮತ್ತು 18-ಹೋಲ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಗಾಲ್ಫ್ ರಿಸೊರ್ಟ್. ಪೆನಾಂಗ್ ಅನ್ಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್ ಗಳು ಎಂದರೆ, ಬುಕಿಟ್ ಮೆರ್ಟಾಜಾಮ್ ಕಂಟ್ರಿ ಕ್ಲಬ್, ಪೆನಾಂಗ್ ಕ್ಲಬ್, ಚೀನೀಸ್ ರಿಕ್ರಿಯೇಶನ್ ಕ್ಲಬ್(CRC), ಪೆನಾಂಗ್ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ಸ್ ಕ್ಲಬ್, ಪೆನಾಂಗ್ ರೈಫಲ್ ಕ್ಲಬ್, ಪೆನಾಂಗ್ ಪೊಲೊ ಕ್ಲಬ್, ಪೆನಾಂಗ್ ಸ್ವಿಮ್ಮಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್, ಚೀನೀಸ್ ಸ್ವಿಮ್ಮಿಂಗ್ ಕ್ಲಬ್, ಮತ್ತು ದಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಸ್ವಾಶ್ ಸೆಂಟರ್. ದಿ ತಾಜುಂಗ್ ನಗರದ ನೌಕಾದಂಡು ಒಟ್ಟು 140 ಸ್ಪರ್ಧಾ ದೋಣಿಗಳಿದ್ದು ಇವು ವಿವಿಧ ಗಾತ್ರದ್ದಾಗಿವೆ.ಇವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ವೆಳ್ಡ್ ಕ್ವೆಯ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. ದಿ ಪೆನಾಂಗ್ ತರ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್,1864 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು, ಇದು ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾದ ಆರಂಭ ಕುದುರೆ ಓಟ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಾರೋಹಣದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಈ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಡ್ರಾಗನ್ ಬೋಟ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 1979 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಬರುತ್ತದೆ.ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಂದ್ರಮಾನ ಕ್ಯಾಲಂಡರ್ ನ ಐದನೆಯ ಹುಣ್ಣಿಮೆ ದಿನ ನಡೆಯುವುದು ವಾಡಿಕೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.penangforward.net/viewpost.php?post=19&page=1|title=Race of the Ancients; Penang Dragons|last=Bhatt|first=Himanshu|date=2008-01-28|publisher=Penang Forward Sports Club|accessdate=2008-07-19|archive-date=2008-12-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20081207024015/http://www.penangforward.net/viewpost.php?post=19&page=1|url-status=dead}}</ref> ಪೆನಾಂಗ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಡ್ರಾಗನ್ ಬೋಟ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ (PIDBF) ಇದು ತೆಲುಕ್ ಬಹಂಗ್ ಡ್ಯಾಮ್ ನಲ್ಲಿ 2008 ರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವರ್ಲ್ಡ್ ಕ್ಲಬ್ ಕ್ರಿವ್ ಚಾಂಪಿಅಯ್ನ್ ಶಿಪ್ ಗೆ ದಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜ್ಯವು ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಎರಡು ಓಟದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳನ್ನು ಅಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ ದಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಡ್ರಾಗನ್ ಬೋಟ್ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ ಮತ್ತು ಪೆನಾಂಗ್ ಪೆಸ್ಟಾ ಡ್ರಾಗನ್ ಬೋಟ್ ರೇಸ್ ನ್ನು ಡಿಸೆಂಬರ್ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ಮ್ಯಾರಾಥಾನ್ ಜನಪ್ರಿಯವಾದ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂದರ್ಭವೆನಿಸಿದೆ. ಪೂರ್ಣ ಮ್ಯಾರಾಥಾನ್ ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಬೇ ಮಾಲ್ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ ಬಯಾನ್ ಲೆಪಾಸ್ ಎಕ್ ಪ್ರೆಸ್ ವೇ ನಂತರ 13.5ಕಿ.ಮೀ ಪೆನಾಂಗ್ ಸೇತುವೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮರಳಿ ಅದಕ್ಕೆ ಜಾಗಕ್ಕೆ ತಲುಪಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ 2008 ರ ಕ್ರೀಡಾ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 16,000 ಓಟಗಾರರು ಪಾಲ್ಗೊಂಡರು. ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆವ ಅಪರೂಪದ ಚಿಂಗಯ್ ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಅದು ಆತಿಥೇಯವಾಗಿದೆ.ಇದರ ಮೊದಲ ಸಂಚಲನ 1919 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಚೀನೀಯರ ಪೂಜಾ ದೇವತೆಗಳ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ ಅಥವಾ ಮೆರ್ಸಿ (ಗುವಾನ್ ಯಿನ್) ದೇವಿಯ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕ್ರಿಸ್ಮಸ್ ಹಬ್ಬದ ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು ಅಥವಾ ಚೀನೀಯರ ಹಬ್ಬಗಳಾದ ಚೀನೀಸ್ ನಿವ್ ಇಯರ್ ಅಥವಾ ಇನ್ನಿತರ ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಕಾಣುತ್ತವೆ. == ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಪ್ರಥಮಗಳು == [[ಚಿತ್ರ:Fort Cornwallis Penang Dec 2006 004.jpg|thumb|ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್,ನಲ್ಲಿ ಫೊರ್ಟ್ ಕಾರ್ನ್ ವಾಲ್ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಔಟ್ ಪೊಸ್ಟ್]] [[ಚಿತ್ರ:St. George's Church Penang Dec 2006 005.jpg|thumb|ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜ್ ಸ್ ಚರ್ಚ್,ಫಸ್ಟ್ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಚರ್ಚ್ ಇನ್ ಸೌತ್ ಈಸ್ಟ್ ಏಷ್ಯಾ]] [[ಚಿತ್ರ:Beach Street Penang Dec 2006 009.jpg|thumb|2 ಬೀಚ್ ಸ್ಟೀಟ್ ನಲ್ಲಿ ದಿ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟೆಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಕಟ್ಟಡ]] * ಪೆನಾಂಗ್ ಆಗಿನ ಮಲಯ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ್ ಏಷ್ಯಾದ ಮೊದಲ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಔಟ್ ಪೊಸ್ಟ್ ಆಗಿ 1786 ರಲ್ಲಿ ರಚಿತವಾಗಿತ್ತು. * ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಪ್ರಥಮ ಸುದ್ದಿ ಪತ್ರಿಕೆ ''ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಆಫ್ ಐಲೆಂಡ್ ಗೆಜೆಟ್'' 1805 ರಲ್ಲಿ ಬೆಳಕು ಕಂಡಿತು. ನಂತರದ್ದು ''ಪೆನಾಂಗ್ ಗೆಜೆಟ್'', ಮೊದಲು 1837 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಾಶನ ಕಂಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.penang.gov.my/index.php?ch=16&pg=99&ac=2&lang=eng&format |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2013-08-17 |archive-date=2013-09-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130923095932/http://www.penang.gov.my/index.php?ch=16&pg=99&ac=2&lang=eng&format |url-status=dead }}</ref> * ದಿ ರಾಯಲ್ ಮಲೆಷಿಯನ್ ಪೊಲೀಸ್ ನ್ನು ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ III 1807 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ 'ಚಾರ್ಟರ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟೀಸ್' ಮತ್ತು ಕೋರ್ಟ್ ಆಫ್ ಜಸ್ಟೀಸ್ ಪೆನಾಂಗ್ ಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು. * ಪೆನಾಂಗ್ ಫ್ರೀ ಸ್ಕೂಲ್ ಇದನ್ನು ರೆವ. ಸಾರ್ಕೆ ಹಚಿಂಗ್ಸ್ 1816 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಇದು ಆಗ್ನೇಯ್ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. * [http://www.stgeorgespg.org/ ಸೇಂಟ್ ಜಾರ್ಜಸ್' ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಚರ್ಚ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110123014945/http://www.stgeorgespg.org/ |date=2011-01-23 }} on ಫರ್ಘುವರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ನಲ್ಲಿ ಇದು 1816 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.ಇದು ಆಗ್ನೇಯ್ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಆಂಗ್ಲಿಕನ್ ಚರ್ಚ್ ಎನಿಸಿದೆ.ಅದಲ್ಲದೇ ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ನ 50 ನ್ಯಾಶನಲ್ ಟ್ರೇಜರ್ಸ್ ಎಂದು ಮಲೆಷ್ಯಾ ಸರ್ಕಾರ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ.. * ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಸೆಕೊಲಾಹ್ ಕೆಬಂಗ್ ಸಾನ್ ಗೆಲುಗೊರ್ 1826 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.ಇದು ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಲಯಾ ಭಾಷೆ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. [http://www.penang.gov.my/index.php?ch=16&pg=99&ac=4&lang=eng&format= ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130624143419/http://www.penang.gov.my/index.php?ch=16&pg=99&ac=4&lang=eng&format= |date=2013-06-24 }} * ದಿ ಸೇಂಟ್ ಕ್ಶೆವಿಯರ್ಸ್'s ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ 1852 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.ಇದು ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಒಡೆತನ ಹೊಂದಿದ ಲಾ ಸಾಲ್ಲೆ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಗೆ ಸೇರಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2008/10/26/nation/2381338&sec=nation|title=St Xavier’s marks a new chapter after 156 years|work=[[The Star (Malaysia)]]|access-date=2021-08-29|archive-date=2008-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20081029062618/http://thestar.com.my/news/story.asp?file=%2F2008%2F10%2F26%2Fnation%2F2381338&sec=nation|url-status=dead}}</ref> * [http://clsprimary.edu.my/ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಲೈಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516084932/http://clsprimary.edu.my/ |date=2008-05-16 }} ಅಥವಾ ದಿ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಹೋಲಿ ಇನ್ ಫಂಟ್ ಜೀಸಸ್, ಎಂಬ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಿಸ್ಟರ್ಸ್ ಮಿಶನ್ 1852ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಿದರು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆ ಇದಾಗಿದೆ. * ಚುಂಗ್ ಹ್ವಾ ಕನ್ಫುಸಿಯನ್ ಸ್ಕೂಲ್ಚೆಯೊಂಗ್ ಫಾಟ್ ತ್ಜೆ ಅವರಿಂದ 1904ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದು ಚೀನಾದಲ್ಲಿನ 1900 ರಲ್ಲಿನ ಶಿಕ್ಷಣ ಸುಧಾರಣಾ ಕ್ರಮಗಳ ಅಂಗವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಗ್ನೇಯ-ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಚೀನಾ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. ಮಾಂಡ್ರಿನ್ ಶಾಲೆಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ ಮಾಧ್ಯಮವಾಗಿದೆ. * ದಿ [http://www.mppp.gov.my/ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಪೆನಾಂಗ್ ಐಲೆಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150205172441/http://www.mppp.gov.my/ |date=2015-02-05 }} (''ಮಜ್ಲಿಸ್ ಪೆರಬಂದರನ್ ಪುಲೌ ಪಿನಂಗ್'' ), ಇದು ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಲೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ಗೆ ಉತ್ತರದಾಯಿಯಾಗಿದೆ.ಇದು 1857 ರಲ್ಲಿ ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. * ದಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಟರ್ಫ್ ಕ್ಲಬ್,ಇದನ್ನು 1864ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.ಇದು ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕುದರೆ ಸ್ಪರ್ಧೆ ಮತ್ತು ಅಶ್ವಾರೋಹಣ ಕೇಂದ್ರವೆನಿಸಿತು. * ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ ಚಾರ್ಟರ್ಡ್ ಬ್ಯಾಂಕ್,ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ 1875 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಿತು.. * ಪೆನಾಂಗ್ 1905 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ ಹೈಡ್ರೊಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್ ಯೋಜನೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. * ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಟ್ರಾಮ್ ವೆ 1906 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. * ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಚೀನಿ ಪತ್ರಿಕೆ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿದ್ದುದೆಂದರೆ, ''ಕೊಂಗ್ ವಾ ಯಿತ್ ಪೊಹ್'' ಅಥವಾ ''ಕೊಂಗ್ ವಾ ಡೇಲಿ'' (光华日报) ಇದನ್ನು ಡಾ. ಸನ್ ಯತ್-ಸೆನ್ ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಡಿಸೆಂಬರ್ 20,1910 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. * ದಿ [http://www.penangplayers.org/ ಪೆನಾಂಗ್ ಪ್ಲೆಯರ್ಸ್ ಮ್ಯುಜಿಕ್ ಅಂಡ್ ಡ್ರಾಮಾ ಸೊಸೈಟಿ], ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಹವ್ಯಾಸಿ ರಂಗಚಟುವಟಿಕೆ ಕೇಂದರ ಇದನ್ನು ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ರಂಗಾಸಕ್ತರ ಗುಂಪೊಂದು 1950 ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.. * ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್, ಪೆನಾಂಗ್ ನ ರಾಜ್ಯ ರಾಜಧಾನಿಗೆ ರಾಯಲ್ ಚಾರ್ಟರ್ ನ್ನು ಘನತೆವೆತ್ತ ಕ್ವೀನ್ ಎಲೆಜೆಬೆತ್ II, 1 ಜನವರಿ 1957, ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದರು.ಮಲಯಾ ಫೆಡರೇಶನ್ ನಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಪಟ್ಟಣ ನಗರಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯಿತು. (ಇದರ ನಗರ ಸ್ಥಾನ ದೊರಕಿಸುವ ಕುರಿತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚರ್ಚೆಗೆ,ಮುನ್ಸಿಪಾಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಪೆನಾಂಗ್ ಐಲೆಂಡ್.)ನೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಬಹುದು. * ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ಜೊತೆಗೆ ಮಲಕ್ಕಾ ಟೌನ್ ಎರಡೂ ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|UNESCO ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಸೈಟ್]] ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದವು. * ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ನೀರು ತೆರಿಗೆ ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ.(ಅದಕ್ಕೆ ಪೂರಕ ಕೆಲಂತಾನ್) * ಸುಮಾರು 738&nbsp;ಕೆಮೀ², ಆಗಿರುವ [http://www.mpsp.gov.my/ ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪೆರೈ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050601033704/http://www.mpsp.gov.my/ |date=2005-06-01 }} (''ಮಜ್ಲಿಸ್ ಪೆರಬಂದರನ್ ಸೆಬೆರಂಗ್ ಪೆರೈ'' ) ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. * ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿರುವ 2,562 ಹೆಕ್ಟೇರ್ ತೆಲುಕ್ ಬಹಂಗ್ ನಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಪಾರ್ಕ್ 2003 ರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಕಿರಿದಾದ ಪಾರ್ಕ್ ಆಗಿದೆ.<ref>http://thar.com.my/news/story.asp?file=/2006/5/30/north/14387263&sec{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * ಪೆನಾಂಗ್ ಬಾಟಾನಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, 1884 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥನ ಬಾಟಾನಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಆಗಿದೆ. * ಫೊರ್ ಟೇ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಹೈ ಸ್ಕೂಲ್,ಇದನ್ನು 1940 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಪ್ರಥಮ ಬೌದ್ದ ಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. * ಡೈವಿಸಿಸ್ ಆಫ್ ಪೆನಾಂಗ್, ಇದನ್ನು ಆರ್ಕ್ ಡೈವೊಸಿಸ್ ಆಫ್ ಕೌಲಾಲಂಪೂರ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ 1955 ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪ್ರಥಮ ಸ್ಥಳೀಯ ಬಿಶಪ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಡೈವೊಸಿ ಆರಂಭಿಲಾಯಿತು. * ಕಾಲೇಜ್ ಜನರಲ್ ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ಕಾಥೊಲಿಕ್ ಸ್ಮಶಾನ ಸ್ಥಳ ಇದನ್ನು ಅಯುತ್ತ್ಯಾದಲ್ಲಿನ [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್|ಥೈಲೆಂಡ್]]ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು.ನಂತರ 1808 ರಲ್ಲಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಗೆ ಮರುಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. * ಪೆನಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಮೊದಲ ದ್ವೀಪ ಇದನ್ನು ಭೂಸಾರಿಗೆ ಮೂಲಕ ಪೆನಾಂಗ್ ಸೇತುವೆ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಾಗ 1985ರಿಂದ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. * ದಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಫೆರ್ರಿ ಸರ್ವಿಸ್ ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ದೋಣಿ ಸೇವೆಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ವೆಲ್ಲೆಸ್ಲೆ ಪ್ರಾವಿನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿನ ಬಟರ್ ವರ್ತ್ ಗೂ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. * ದಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಹಿಲ್ ರೈಲ್ವೆ,1923 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.ಪ್ರಬಲ ಹಗ್ಗದ ಮೂಲಕ ಬಿಗಿದ ಈ ರೈಲ್ವೆ ಸಂಚಾರ ಪರ್ವತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಪ್ರಥಮ ಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು. * ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರಿಯು ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಆಗಿನ ಮಲಯಾದ ಮೊದಲ ಡಿಸ್ಪೆನ್ಸರಿಯಾಗಿದೆ. ಅದನ್ನು 1895 ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. == ಪ್ರಸಿದ್ದ ಪೆನೈಂಗೈಟೀಸ್ == * ಟುಂಕು ಅಬ್ದುಲ್ ರಹಮಾನ್, ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಪ್ರಥಮ 1ನೆಯ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಫ್ರೀ ಸ್ಕೂಲ್ ನಲ್ಲಿ ಓದಿ ನಂತರ ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲೇ ನಿವೃತ್ತರಾದರು. * ಟುನ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಅಹ್ಮದ ಬಡಾವಿ, ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಐದನೆಯ ಪ್ರಧಾನಿ,ಕೆಪಲಾ ಬಟಾಸ್, ಪೆನಾಂಗ್ ಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. * ಅಹ್ ನಿಯು,ಮಲೆಷ್ಯಾ, ಸಂಗಾಪೂರ್, ತೈವಾನ್, ಮತ್ತು ಚೀನಾಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ದ,ಜನಪ್ರಿಯ ಕಲಾವಿದ. * ಅಲ್ಲೆಯ್ ಕ್ಯಾಟ್ಸ್, ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಜನಪ್ರಿಯ ವಾದ್ಯ ಮೇಳ 1960ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿತ್ತು. * ಅನ್ವರ್ ಫಜಲ್, ಅವರನ್ನು ಮದರ್ ಅರ್ತ್ ನಿವ್ಸ್ 1983 ರಲ್ಲಿ "ವಿಶ್ವಾದಾದ್ಯಂತದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಬಲ ಗ್ರಾಹಕ ವಸ್ತುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಡೆದ ಚಳವಳಿ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ. [http://www.motherearthnews.com/library/1983_November_December/Environmental_Hall_of_Fame ] * ಅನ್ವರ್ ಇಬ್ರಾಹಿಮ್, ಮಾಜಿ ಉಪಪ್ರಧಾನಿ, ಸದ್ಯ ಪೆರ್ಮಾಟಂಗ್ ಪಾಹುನ MP ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತಿನ ವಿರೋಧಿ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ. * ಜಿಲ್ ಬೆನೆಟ್ (1931–1990), ಅಭಿನೇತ್ರಿ,ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಜನನ. * ಚ್ಜೆಯೊಂಗ್ ಫ್ಯಾಟ್ ಟ್ಜೆ (1840–1916), ಕಿಂಗ್ ಎಂಪ್ರರ್ ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಶಾಹಿಗೆ ಸಲೆಹೆಗಾರ,ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ 1890. ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಬೀದಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. * ಪ್ರೊಫೆಸ್ಸರ್ ಚಿನ್ ಫಂಗ್ ಕೀ ಇವರು ನಿಬಾಂಗ್ ತೆಬಲ್, ನವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.ಪೆನಾಂಗ್ ಸೇತುವೆಯ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ, * ಜಿಮ್ಮಿ ಚೂ,ಪ್ರಸಿದ್ದ ಶೂ ವಿನ್ಯಾಸಗಾರ. * ಎಡ್ಡಿ ಚೂಂಗ್, ಇವರು ಆಲ್ ಇಂಗ್ಲಂಡ್ ಗೆ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆಗಿದ್ದರು.[http://www.answers.com/topic/all-england-open-badminton-championships ] * ಚುಂಗ್ ಕೆಂಗ್ ಕ್ವೀ * ಚುಂಗ್ ಥೆಯ್ ಫಿನ್ * ಗು ಹಾಂಗ್ ಮಿಂಗ್ (1857–1928), ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿನ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಚೀನೀ ವಿದ್ವಾಂಸ. * ಹೊನ್ ಸ್ಯು ಸೆನ್(1916–1983), ಸಿಂಗಾಪೂರ್ ನ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ 1970 ರಿಂದ 1983 ರ ಅವಧಿಗೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಹಕ್ಕಾ ಇವರು ಕ್ವ್ಶೆವೆರ್ಸ್ ನ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ ನಲ್ಲಿ ಓದಿದವರು. * ಖಾವ್ ಬೂನ್ ವಾನ್, ಸಿಂಗಪೂರ್ ನ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವ 2004 ರಿಂದ ಇಲ್ಲಿವರೆಗೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ ಚುಂಗ್ ಲಿಂಗ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. * ಕೊಹ್ ಟ್ಸು ಕೂನ್, ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ, ಸದ್ಯ ಪ್ರಧಾನಿ ಕಚೇರಿ ವಿಭಾಗಲ್ಲಿ ಫೆಡರಲ್ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. * ಲೀ ಚೊಂಗ್ ವೆಯಿ,ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಸದ್ಯ ನಂ.1 ದರ್ಜೆಯ ಬ್ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಆಟಗಾರ (22 ಜನವರಿ 2009) * ಲಿಮ್ ಚೊಂಗ್ ಇಯು ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯ ಮಂತ್ರಿ. * ಲೊಹ್ ಬೂನ್ ಸಿವ್ (1915–1995),ಬೂನ್ ಸಿವ್ ಹೌಂಡಾದ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಮತ್ತು ಮಲೆಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಹೊಂಡಾ ಮೋಟಾರ್ ಸೈಕಲ್ ಗಳ ಹಂಚಿಕೆದಾರ. * ನೊಕೊಲ್ ಡೇವಿಡ್, ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ಕ್ವಾಶ್ ವಿಶ್ವ ಚಾಂಪಿಯನ್ * ನೂರ್ ಅಹ್ಮದ ಯಾಕೂಪ್,ಸದ್ಯ ಪ್ರಧಾನಿ ಕಚೇರಿ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪೆನಾಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಮತ್ತು ಸೇಂಟ್ ಖ್ಸೇವಿಯರ್ಸ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟುಶನ್ ನಲ್ಲಿ ಓದಿದ್ದಾರೆ. * ಡ್ಯಾನ್ ಕ್ವ್ಯಾಹ್, ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞ, ಆರ್ಥಿಕ ವಿಭಾಗದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ (2006–2009), UK ನಗ್ಲೊಬಲ್ ಗವರ್ನನನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಎಕಾನಾಮಿಕ್ಸ್ ಪ್ರೊಫೆಸ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಪಾಲಿಟಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಸಹ-ನಿರ್ದೇಶಕ ಸದಸ್ಯರೂ ಕೂಡಾ ಆಗಿದ್ದಾರೆ.ಮಲೆಷ್ಯಾದ' ನ್ಯಾಶನಲ್ ಎಕನಾಮಿಕ್ಸ್ ಅಡ್ವೆಸರ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್(2009-) * ಪಿ. ರಾಮಲೀ (1929–1973), ಮಲೆಷ್ಯಾದ ಪ್ರಸಿದ್ದ ನಟ /ಹಾಡುಗಾರ/ನಿರ್ದೇಶಕ. * ಟ್ಯಾನ್ ವ್ಯಾನ್ ಎಂಗ್, ಕಾದಂಬರಿಕಾರ, ಇವರ ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನು 2007 ರಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾನ್ ಬೂಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಮ್ಯಾನ್ ಬೂಕರ್ ಪ್ರೈಜ್]] ಗೆ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಕಾದಂಬರಿ ಎಂದರೆದಿ ಗಿಫ್ಟ್ ಆಫ್ ರೇನ್. * ಲಿಲ್ಲಿಯನ್ ಟೂ, ಫೆಂಗ್ ಶ್ಯಿ ಫೆಂಗ್ ಶುಯೆ ಪುಸ್ತಕಗಳ ಮಾರಾಟಗಾರ.ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಮಾರಾಟ ಕಂಡ ಬರಹಗಾರ. * ಜೊನ್ ಎಚ್. ವ್ಹೈಟೆ (1928–1990), ಪೆನಾಂಗ್ ನ ರಾಜಕೀಯ ವಿಜ್ಞಾನಿ. * ಟ್ಯಾನ್ ಶ್ರೀ ವೊಂಗ್ ಪೊವ್ ನೀ (1911–2002), ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಮಾಜಿ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ. * ವು ಲೆಯಿನ್-ತೆಹ್ (1879–1960), ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ಲೇಗ್ ವಿರುದ್ದದ ಹೋರಾಟಗಾರ.ಚೀನಾದ ಅಧುನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸುಧಾರಣೆ ತಂದವರು. * ಕೆನ್ ಯಿಂಗ್, ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾತೃ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ. * ಈಪ್ ಚೊರ್ ಎಯ್ (1867–1952),ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೈದಾನಿ. * ಯೊಂಗ್ ಮುನ್ ಸೆನ್ (1896–1962), ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯ ಪ್ರವರ್ತಕ ಮಲೆಷ್ಯಾ ಪೇಂಟಿಂಗ್ ಕಲೆಯ ಜನಕ. == ಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟ == <gallery> File:KLS_33_0819.jpg|ಕೆಕ್ ಲೊಕ್ ಸಿ ನ ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತನೆಯ ದೇವಾಲಯ File:KLS_27_0786.jpg|ಕೆಕ್ ಲೊಕ್ ಸಿ ನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮರ್ಸಿ/ಕುಯನ್ ದೇವಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ File:KLS_19_0754.jpg|ಕೆಕ್ ಲೊಕ್ ಸಿ ನ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧನ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು File:Eastern & Oriental Hotel Penang Dec 2006 004.jpg|ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಈಸ್ಟರ್ನ್ ಅಂಡ್ ಒರಿಯಂಟಲ್ ಹೊಟೆಲ್ ಕಿಪ್ಲಿಂಗ್,ಮೌಘುಮ,ಕೊವಾರ್ಡ್,ಮತ್ತು ಸನ್ ಯಾಟ್ ಸೆನ್ ಇನ್ನುಳಿದ ಅತಿಥಿಗ್ರಹಗಳಾಗಿವೆ. File:WAT_28_0314.jpg|ವತ್ ಚೈಯ ಮಂಗಲರಾಮ್ ಥೈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಕಾವಲುಗಾರ File:WAT_15_0259.jpg|ವತ್ ಚೈಯಾ ಮಂಗಲರಾಮ್ ಥೈ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ದೇವಿಯ ಪ್ರತಿಮೆ File:Islamic Museum Penang Dec 2006 001.jpg|ದಿ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಮ್ಯುಸಿಯಮ್ File:BURMESE_4_DSC_0376.jpg|ಧಾರ್ಮಿಕರಾಮಾ ಬರ್ಮೀಸ್ ಟೆಂಪಲ,ಪೆನಾಂಗ್ </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು/ಆಧಾರ == {{Quotation|As one lands on Penang one is impressed even before reaching the shore by the blaze of colour in the costumes of the crowds which throng the jetty.|[[Isabella Bird]], 19th century English traveller and writer.}} == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == * ಪೆನಾಂಗ್ ಚಿತ್ರಗಳ ಚಿತ್ರೀಕರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತ ಜಾಗವಾಗಿದೆ ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ: # ''ಇಂಡೊಚೈನಾ'' (ಫ್ರಾನ್ಸ್, 1992) ಇದರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಥರಿನ್ ಡೆನಿಯುವಾ ಮತ್ತು ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಪೆರೆಜ್. # ''ಬಿಯಾಂಡ್ [[ರಂಗೂನ್]]'' (USA/UK, 1995). # ''ಪ್ಯಾರಾಡೈಸ್ ರೋಡ್ '' (USA/ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ- 1997) ಇದರಲ್ಲಿ ಗ್ಲೆನ್ ಕ್ಲೊಸ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಮೆಕ್ ಡೊರ್ಮಂಡ್ನಟಿಸಿದ್ದರು. # ''ಅನ್ನಾ ಅಂಡ್ ದಿ ಕಿಂಗ್'' (USA, 1999) ಇದರಲ್ಲಿ ಜೊಡೈ ಫೊಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಚೌ ಯುನ್-ಫ್ಯಾಟ್ ಭೂಮಿಕೆ ಇತ್ತು. # ''ದಿ ಟಚ್'' (ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್, 2002) ಇದರಲ್ಲಿ ಮೈಕೆಲ್ಲೆ ಯೊಹೋ. # ''ಲಸ್ಟ್, ಕಾಶನ್'' (ತೈವಾನ್, 2007) ಆಂಗ್ ಲೀನಿರ್ದೇಶನ. # ಸನ್ ಯತ್-ಸೆನ್ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಚಿತ್ರ ''ರೋಡ್ ಟು ಡಾನ್'' (ಚೀನಾ, 2007) ಇದರಲ್ಲಿ ವಿನ್ಸ್ಟನ್ ಚಾವೊ ಮತ್ತು ಅಂಗ್ಲಿಕಾ ಲೀ. * ಪೆನಾಂಗ್ ನ್ನು ಹಲವು ಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ: # ''ದಿ ಫ್ಯಾಂಟಮ್ ಶಿಪ್'' ಬರೆದಿದ್ದು ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಮೆರ್ರ್ಯಾತ್ (1792–1848).<ref>[[s:Phantom Ship/Chapter XXXIX]]</ref> # ''ಟು ಇಯರ್ಸ್ ಬಿಫೊರ್ ದಿ ಮಾಸ್ಟ್'' ಲೇಖಕ ರಿಚರ್ಡ್ ಹೆನ್ರಿ ಡಾನಾ, ಜೂ. (1815–1882).<ref>[[s:Two Years Before the Mast/Twenty Four Years Later: Part III]]</ref> # ''ಎ ರಿಟ್ರೊಸ್ಪೆಕ್ಟ್'' ಲೇಖಕ ಪ್ರೊಟೆಸ್ಟಂಟ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಮಿಶನರಿ ಜೆ. ಹಡ್ಸನ್ ಟೇಲರ್ (1832–1905), ಇವರು ಚೀನಾ ಐಲೆಂಡ್ ಮಿಶನ್ ನನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರಲ್ಲದೇ ಅದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.(ಇದಕ್ಕೆ 1964 ರಲ್ಲಿ ಒವರ್ ಸೀಸ್ ಮಿಶನರಿ ಫೆಲೊಶಿಪ್ ಮತ್ತು ಈಗ OMF ಇಂಟರ್ ನ್ಯಾಶನಲ್)ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[[s:A Retrospect]]</ref> # ''ದಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಪಿರೇಟ್'' ಲೇಖಕ ಜಾನ್ ಕೊನ್ರೊಯ್ ಹಚೆಸನ್ (1840–1897). # ''ಆನ್ ಒಟ್ ಕಾಸ್ಟ್ ಆಫ್ ದಿ ಐಲೆಂಡ್ಸ್'' ಲೇಖಕ ಜೊಸೆಫ್ ಕೊನ್ರಾಡ್ (1857–1924).<ref>[[s:An Outcast of the Islands/Part III/Chapter II]]</ref> # ''ದಿ ಹೌಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಬಾಸ್ಕರ್ ವೆಲ್ಲೆಸ್'' ಲೇಖಕಸ್ ಸರ್ ಆರ್ಥುರ್ ಕೊನಾನ್ ಡೊಯ್ಲೆ (1859–1930).<ref>[[s:The Hound of the Baskervilles/Chapter I]]</ref> # ''ಅರೌಂಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಇನ್ ಸೆವೆಂಟಿ-ಟು ಡೇಯ್ಸ್'' ಲೇಖಕ ಅಮೆರಿಕದ ಮಹಿಳಾ ಪತ್ರಕರ್ತರಾದನೆಲ್ಲೆ ಬ್ಲಿ (ಜನ್ಮ ನಾಮ ಎಲೆಜೆಬೆಟ್ ಕೊಕ್ರೆನ್ ಸೀಮನ್, 1864–1922). ಈ ಕಾದಂಬರಿಯು ಆಕೆಯ 1889 ರ ಜುಲೆಸ್ ವೆರ್ನೆ ಅವರ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಪ್ರವಾಸದ ಕಥನ ಹಿಂದೆ ಹಾಕುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು.ಆಗ 1873 ರ ''ಅರೌಂಡ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್ ಇನ್ ಎಟಿ ಡೇಯ್ಸ್'' ಇದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು.<ref>[[s:Around the World in Seventy-Two Days/Chapter X]]</ref> # ''ದಿ ಮ್ಯಾನ್ ಹೂ ಕುಡ್ ವರ್ಕ್ ಮಿರ್ಯಾಕಲ್ಸ್'' ಲೇಖಕ [[ಎಚ್. ಜಿ. ವೆಲ್ಸ್]] (1866–1946).<ref>[[s:The Man Who Could Work Miracles]]</ref> # ''ಥ್ರೆಸ್ ಹೊಲ್ಡ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್'' ಇದನ್ನು ಅಬರ್ಟ್ ಜೆ.ರುಪ್ಪ್ ಇವರು USS ನ ಗ್ರೆನೆಡಿಯರ್ SS210 ನೌಕಾದಳದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾಗ ಬರೆದರು.ಇವರನ್ನು 1941 ರಲ್ಲಿ ಇತರ 75 ಜನರೊಂದಿಗೆ ಜಪಾನೀಯರು ಸೆರೆಯಾಳಾಗಿರಿಸಿದರು.ಈ ಕರಾಳ ದಿನಗಳನ್ನು ಇದರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇದು ನಡೆದ ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಕಾನ್ವೆಂಟ್ ಲೈಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಸ್ಮರಣಸ್ಪೂರ್ತಿಯೆನಿಸಿದೆ. # ''ದಿ ಗಿಫ್ಟ್ ಆಫ್ ರೇನ್'' ಲೇಖಕ ಟಾನ್ ಟ್ವಾನ್ ಎಂಗ್ ವಿಶ್ವ ಯುದ್ದ ಎರಡು ಪೆನಾಂಗ್, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪುಸ್ತಕ 2007ರಲ್ಲಿ [[ಮ್ಯಾನ್ ಬೂಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ಮ್ಯಾನ್ ಬೂಕರ್ ಬಹುಮಾನಕ್ಕೆ]]ಆಯ್ಕೆ ಕಂಡಿತು. == ಇವನ್ನೂ ನೋಡಿ == {{Portal|Malaysia}} * ಪೆನಾಂಗ್ ನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ * ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಮಲಯ * ಪೆನಾಂಗ್ ನ ಹೋರಾಟ್ * ಪೆನಾಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ ಟೌನ್ ನಲ್ಲಿನ ಬೀದಿ ಹೆಸರುಗಳು == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} === ಮೂಲಗಳು === * ದಿ ಪೆನಾಂಗ್ ಟೂರಿಜಮ್ ಆಕ್ಸನ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್. ''[http://www.tourismpenang.gov.my/page.cfm?name=ap03 ದಿ "ಲೈಟ್" ಇಯರ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಬಿಯಾಂಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050828071516/http://www.tourismpenang.gov.my/page.cfm?name=ap03 |date=2005-08-28 }}''. ಮರುಪಡೆದುದ್ದು ಜುಲೈ. 26, 2005. * ಖೂ ಸಲ್ಮಾ ನಾಸುಶನ್: ''ಮೋರ್ ದ್ಯಾನ್ ಮರ್ಚಂಟ್ಸ್: ಎ ಹಿಸ್ಟ್ರಿ ಆಫ್ ದಿ ಜರ್ಮನ್-ಸ್ಪೀಕಿಂಗ್ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಇನ್ ಪೆನಾಂಗ್,1800ನ-1940s'', ಅರೆಕಾ ಬುಕ್ಸ್, 2006 * www.penang-artists.com/Yong%20Mun%20Sen.htm == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons category|Penang}} * [http://whc.unesco.org/en/news/450 UNESCO ವರ್ಲ್ಡ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಲಿಸ್ಟಿಂಗ್ ] * [http://www.penang.gov.my/index.php?ch=16&lang=eng ಪೆನಾಂಗ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಗವರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ] * [http://www.pht.org.my ಪೆನಾಂಗ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಟ್ರಸ್ಟ್] * [http://www.visitpenang.gov.my ವಿಜಿಟ್ ಪೆನಾಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200226032614/http://visitpenang.gov.my/ |date=2020-02-26 }} ದಿ ಆಫಿಸಿಯಲ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ಆಫ್ ಪೆನಾಂಗ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಟೂರಿಜಮ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್, ಕಲ್ಚರ್, ಆರ್ಟ್ಸ್& ಹೆರಿಟೇಜ್ ಕಮೀಟೀ. * [http://www.tourismpenang.net.my/ ಪೆನಾಂಗ್ ಟೂರಿಜಮ್ ವೆಬ್ ಸೈಟ್ ] * {{wikivoyage|Penang}} * [http://penang.island.my/ ಪೆನಾಂಗ್ ಟ್ರಾವಲ್ ಗೈಡ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101024225405/http://penang.island.my/ |date=2010-10-24 }} * [http://www.seri.com.my/ap/publication.html ಪೆನಾಂಗ್ ಎಕಾನೊಮಿಕ್ ಡಾಟಾ ಅಂಡ್ ರಿಪೊರ್ಟ್ಸ್ ಬೈ ಸೊಸಿಯೊ-ಎಕಾನಾಮಿಕ್ ಅಂಡ್ ಎನ್ವಐಯರ್ ಮೆಂಟಲ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ ಸ್ಟಿಟ್ಯುಟ್ (SERI)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071012181332/http://seri.com.my/ap/publication.html |date=2007-10-12 }} * [http://malaysiaexplorer.net/penang.html ಟ್ರ್ಯಾವಲರ್ಸ್ ಗೈಡ್' ಟು ಪೆನಾಂಗ್ ರಿಟನ್ ಆಂಡ್ ಮೇಂಟೇನ್ಡ್ ಬೈ ಲೊಕಲ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101206090439/http://www.malaysiaexplorer.net/penang.html |date=2010-12-06 }} {{Geographic Location |Centre = Pulau Pinang |North = [[Kuala Muda]], {{flag|Kedah}} |Northeast = [[Kulim]], {{flag|Kedah}} |East = [[Kulim]], {{flag|Kedah}} |Southeast = [[Bandar Baharu]], {{flag|Kedah}} |South = [[Kerian]], {{flag|Perak}} |Southwest = [[Straits of Malacca]] |West = [[Straits of Malacca]] |Northwest = [[Straits of Malacca]] }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಪೆನಾಂಗ್]] [[ವರ್ಗ:ಮಲೆಷ್ಯಾದ ರಾಜ್ಯಗಳು]] 296mt0qcnr0k4ryhauv69axru8e9crp 0 27074 1375509 1353685 2026-06-20T16:19:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375509 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Prithviraj Kapoor portrait 1929.jpg|thumb|Prithviraj kapoor]] {{Infobox actor | bgcolour = blue | name = Prithviraj Kapoor as Shenshah Akbar in 'Mughal E Azam' | image = | imagesize = 225px | caption = <!--Prithviraj Kapoor in ''[[Mughal E Azam]]'' (1960)--> | birthdate = {{birth date|1906|11|3}} | deathdate = {{death date and age|1972|5|29|1906|11|3}} | birth_place = [[Faisalabad|Lyallpur]], [[Punjab (British India)|Punjab]],| yearsactive = 1929-1971 | spouse = Ramsarni "Rama" Mehra (1923/24-1972) | homepage = | notable role = [[Akbar]] in ''[[Mughal-E-Azam]]'' (1960) }} '''ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌''' ([[ಹಿಂದಿ]]: पृथ्वीराज कपूर, : Pṛithvīrāj Kapūr, ಜನನ: 3 ನವೆಂಬರ್‌ 1906 – 29 ಮೇ 1972) ಇವರು ಭಾರತೀಯ ನಾಟಕ-ರಂಗಮಂದಿರ ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಹರಿಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ಮೂಕ-ಚಲನಚಿತ್ರ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಇವರು ಒಬ್ಬ ನಟರಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.bollywood501.com/classic_m/prithviraj_kapoor/index.html |title=ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌ ಮೂಲ ಪುಟ ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಸಂಪುಟ |access-date=2011-01-11 |archive-date=2013-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130927181805/http://www.bollywood501.com/classic_m/prithviraj_kapoor/index.html |url-status=dead }}</ref>. ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದ ಕಪೂರ್‌ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪಿತಾಮಹರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಈ ವಂಶದ ಐದು ತಲೆಮಾರುಗಳು [[ಬಾಲಿವುಡ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿವೆ. ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗಕ್ಕೆ ಅವರ ಅಪಾರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ವು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ರಿಗೆ 1969ರಲ್ಲಿ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ]] ಹಾಗೂ 1971ರಲ್ಲಿ ದಾದಾಸಾಹೇಬ್‌ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಿತು. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ == ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ 1906ರ ನವೆಂಬರ್‌ 3ರಂದು ಅಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಭಾರತದ ಪಂಜಾಬ್‌ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಲಯಾಲ್ಪುರ (ಇಂದಿನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿರುವ ಫೈಸಲಾಬಾದ್‌) ಬಳಿ ಸಮುಂದ್ರಿ<ref name="Prithviraj, My father">[http://www.junglee.org.in/pk.html ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌, ಮೈ ಫಾದರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190406091909/http://www.junglee.org.in/pk.html |date=2019-04-06 }} ಲೇಖಕರು: ಶಂಷೇರ್‌ರಾಜ್‌ (ಶಮ್ಮಿ) ಕಪೂರ್‌</ref> ಯಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಮ-ವರ್ಗದ [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ]] ಪಂಜಾಬಿ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು.<ref name="Richmond">{{Cite book|url = https://books.google.com/books?id=OroCOEqkVg4C&pg=PA396&dq=kapoor+pathan&cd=10#v=onepage&q=kapoor%20pathan&f=false| title = Indian theatre: traditions of performance |publisher = [[University of Hawaii]]|accessdate = 2007-11-03}}</ref><ref name="Shashi Kapoor presents the Prithviwallahs">{{Cite book|url = https://books.google.com/books?id=UAhlAAAAMAAJ&q=kapoor+pathan&dq=kapoor+pathan&cd=1| title = Shashi Kapoor presents the Prithviwallahs|publisher = Roli Books|accessdate = 2007-11-03}}</ref><ref name="Rediff-Kapoor">{{cite web|url = http://specials.rediff.com/movies/2006/feb/02slide1.htm| title = Bollywood's First Family|publisher = Rediff|accessdate = 2007-09-08}}</ref><ref name="Ahmed-Pathan">{{cite web|url = http://www.statsvet.su.se/publikationer/ahmed/artiklar_2006/41_prithviraj_kapoor.htm|title = Prithviraj Kapoor: A centenary tribute|publisher = Daily Times / University of Stockholm|accessdate = 2007-11-03|archive-date = 2009-05-05|archive-url = https://web.archive.org/web/20090505125639/http://www.statsvet.su.se/publikationer/ahmed/artiklar_2006/41_prithviraj_kapoor.htm|url-status = dead}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/lr/2004/12/05/stories/2004120500020100.htm |title=ದಿ ಹಿಂದೂ: ಮ್ಯಾಡ್‌ ಎಬೌಟ್‌ ಥಿಯೆಟರ್‌ |access-date=2011-01-11 |archive-date=2008-01-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080118213742/http://www.hindu.com/lr/2004/12/05/stories/2004120500020100.htm |url-status=dead }}</ref><ref>[http://specials.rediff.com/movies/2006/feb/02slide1.htm ರೆಡಿಫ್‌: ಬಾಲಿವುಡ್ಸ್‌ ಫರ್ಸ್ಟ್‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ]</ref> ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ [[ಹಿಂದಿ]], ಪಂಜಾಬಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದ್ಕೊ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="Rediff-Kapoor" /><ref>{{Cite web |url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_29-12-2003_pg7_25 |title=ಡೇಯ್ಲಿ ಟೈಮ್ಸ್‌: ಪೇಷಾವರೈಟ್ಸ್‌ ಸ್ಟಿಲ್‌ ರಿಮೆಂಬರ್‌ ದಿ ಕಪೂರ್‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ |access-date=2012-07-24 |archive-date=2007-09-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930193846/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_29-12-2003_pg7_25 |url-status=dead }}</ref> ಅವರ ತಂದೆ, ದಿವಾನ್ ಬಶೇಶ್ವರನಾಥ್‌ ಕಪೂರ್‌ ಪೊಲೀಸ್ ಉಪ-ನಿರೀಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಲಯಾಲ್ಪುರದ ಖಾಲ್ಸಾ ಕಾಲೇಜ್‌ ಹಾಗೂ ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ಅವರ ಪಿತಾಮಹ ದಿವಾನ್‌ ಕೇಶವಮಲ್‌, ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ರ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಬಶೇಶ್ವರನಾಥ್‌ರ ಹುದ್ದೆಯು ಪೇಶಾವರದಲ್ಲಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಇಂದಿನ [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]]ದ ಪೇಷಾವರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು. ನಂತರ, ವಕೀಲರಾಗಲೆಂದು ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದರು. ನಾಟಕ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲಿನ ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಇಲ್ಲಿಯೇ. ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ರ ಎರಡನೆಯ ಪುತ್ರ ಶಮ್ಷೇರ್‌ರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌ (ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರ್)‌ ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಹೇಳಿದ ಪ್ರಕಾರ,<ref name="Prithviraj, My father" /> ಶಿಕ್ಷಕವೃಂದದ ಸದಸ್ಯರಾದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಜಯ್‌ ದಯಾಲ್, ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ರ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಪೋಷಿಸಿ ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ‌ ಈ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಹಾಗೂ ನೊರಾ ರಿಚರ್ಡ್‌ ಎಂಬ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಮಹಿಳೆಯ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರೇಮವಿತ್ತು. ನೊರಾ ''ನಾಟಕಗಳ ಅಭಿಮಾನಿ'' ಯಾಗಿದ್ದು, ಷೇಕ್‌ಸ್ಪಿಯರ್‌ ಮತ್ತು ಇಬ್ಸೆನ್‌ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯಿತ್ತು. ಈ ಜೋಡಿಯು ತಾನು ಆಯೋಜಿಸಿದ ಹಲವು ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಸೂಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಮನಗಂಡಿತು. ಇದು ಅವರ ರಂಗಮಂದಿರ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ದೃಢ ಅಡಿಪಾಯವಾಯಿತು. ==ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಪೇಷಾವರ್‌ನ ಎಡ್ವರ್ಡ್‌ ಕಾಲೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮುಗಿಸಿ, ತಮ್ಮ ಬಿ.ಎ. ಪದವಿ ಗಳಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ವಂಶಸ್ಥರಲ್ಲಿ ಇದುವರೆಗೂ ಯಾರೂ ಸಹ ಈ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿಲ್ಲ. ಅವರು ಪದವೀಧರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಾಲ ಕಾನೂನಿನ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ನಾಟಕ ಮತ್ತು ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒಲವಿತ್ತು. 1928ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಸಹೋದರಿ ಸಂಬಂಧಿಯಿಂದ ಸಾಲ ಪಡೆದು, ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಬಾಂಬೆ ನಗರಕ್ಕೆ (ಇಂದಿನ ಮುಂಬಯಿ) ಆಗಮಿಸಿದರು. ಇದು ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲೇ [[ಹಿಂದಿ]] ಚಲನಚಿತ್ರೋದ್ಯಮದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವಿಶೇಷ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ನಟಿಸಿದರು. ಆನಂತರ, ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೂಲಕ, 1929ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೂರನೆಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ''ಸಿನೆಮಾ ಗರ್ಲ್'' ‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು.<ref name="hi">[http://www.hindu.com/mp/2004/11/22/stories/2004112201500100.htm ಕಿಸ್ಸಿಂಗ್‌ ದಿ ಫರ್ಮಾಮೆಂಟ್‌ ವಿತ್‌ ಪೃಥ್ವಿ ಥಿಯೆಟರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050125193740/http://www.hindu.com/mp/2004/11/22/stories/2004112201500100.htm |date=2005-01-25 }} ದಿ ಹಿಂದೂ 22 ನವೆಂಬರ್‌ 2004.</ref> ಒಂಭತ್ತು ಮೂಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟಿಸಿದ ನಂತರ,<ref name="iff">[http://www.iffigoa.org/iffi2006/tribute-det_aid_2.php ಟ್ರಿಬ್ಯೂಟ್‌ ಟು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌ (1906-1972)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721124057/http://www.iffigoa.org/iffi2006/tribute-det_aid_2.php |date=2011-07-21 }} ಭಾರತೀಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವ ಅಂತರಜಾಲತಾಣ.</ref> 1931ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ, [[ಭಾರತ]]ದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಧ್ವನಿಪಥವುಳ್ಳ ಚಲನಚಿತ್ರ '''ಆಲಮ್‌ ಆರಾ'' 'ದಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌ ಪೋಷಕನಟರಾದರು. 1937ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ ''ವಿದ್ಯಾಪತಿ'' ಎಂಬ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ರ ನಟನೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಶಂಸೆ ಗಳಿಸಿತು. ಸೊಹ್ರಾಬ್‌ ಮೋದಿ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ, 1941ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಕಂಡ '''ಸಿಕಂದರ್'' 'ನಲ್ಲಿ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್|ಮಹಾ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್]]‌ನ ಪಾ‌ತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟನೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. 'ಜೆ. ಗ್ರ್ಯಾಂಟ್‌ ಆಂಡರ್ಸನ್‌' ಎಂಬ ಏಕೈಕ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ನಾಟಕ ತಂಡವನ್ನು ಸೇರಿದರು. ಈ ತಂಡವು ಒಂದು ವರ್ಷದ ಕಾಲ ಭಾರತದಲ್ಲಿತ್ತು.<ref name="hi" /> ಈ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿ ಉಳಿದು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನಿಯತ್ತಾಗಿ ತಮ್ಮ ಅಮೋಘ ನಟನಾ ಪ್ರತಿಭೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ನಾಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿತೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಒಳ್ಳೆಯ ನಟ ಎಂಬ ಕೀರ್ತಿ ಸಂಪಾದಿಸಿಕೊಂಡರು. ===ಪೃಥ್ವಿ ಥಿಯೆಟರ್ಸ್‌=== {{Main|Prithvi Theatre}} 1944ರಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಪಾರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭೆಗಳಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ನಾಟಕವೃಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1944ರಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದ ಕಾಳಿದಾಸ ವಿರಚಿತ ಶಾಕುಂತಲ ಈ ತಂಡದ ಮೊದಲ ನಾಟಕವಾಗಿತ್ತು. ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ರ ಜ್ಯೇಷ್ಠಪುತ್ರ ರಣಬೀರ್‌ರಾಜ್‌ (ರಾಜ್‌) ಕಪೂರ್‌ ಆಗಲೇ ತಮ್ಮ ಹಾದಿ ಕಂಡುಕೊಂಡು, ತಾವು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾದದೂ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿ, ಪೃಥ್ವಿ ಥಿಯೆಟರ್ಸ್‌ ಎಂಬ ನಾಟಕತಂಡವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ತಂಡವು ಭಾರತದೆಲ್ಲೆಡೆ ಅಮೋಘ ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿ ಖ್ಯಾತಿ ಸಂಪಾದಿಸಿತು. ಹದಿನಾರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲದ ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ, ನಾಟಕತಂಡವು ಸುಮಾರು 2,662 ನಾಟಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ''ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರದರ್ಶನ'' ದಲ್ಲೂ ಸಹ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಪ್ರಮುಖ ನಟರಾಗಿದ್ದರು.<ref>[http://www.imdb.com/name/nm0004432/bio ಐಎಂಡಿಬಿಯಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ]</ref> 1950ರ ದಶಕದ ಅಪರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಸಂಚಾರಿ ನಾಟಕ ತಂಡದ ಯುಗವು ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತ್ತು. ಕಲಾ ರೂಪದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗವು ಅಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಪೃಥ್ವಿ ಥಿಯೆಟರ್‌ನ 80 ಕಲಾವಿದರ ತಂಡವು, ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಭಾರವಾದ ವೇದಿಕೆಯ ಸನ್ನಿವೇಶ-ವಿನ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದು, ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಆರು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ದೇಶದೆಲ್ಲೆಡೆ ಪಯಣಿಸಿ, ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಶಿಬಿರಗಳಲ್ಲಿ ಠಿಕಾಣಿ ಹೂಡುವ ಕಾಲ ಮಿಂಚಿಹೋಗಿತ್ತು. ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳ ಮಾರಾಟದ ಮೂಲಕ ಹಣಕಾಸಿನ ಗಳಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ರಾಜಮನೆತನದ ವರ್ಗದಿಂದ ಲಭಿಸುತ್ತಿದ್ದ ''ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಧನ-ದಾನ'' ಗಳು ನಾಟಕಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಎಲ್ಲ ಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಾಕಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪೃಥ್ವಿ ಥಿಯೆಟರ್ಸ್‌ ಪರಿಚಯಿಸಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ನಟರು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ವರ್ಗದವರು ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನೌಕರಿ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ರ ಸ್ವಂತ ಮಕ್ಕಳೂ ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಪೃಧ್ವಿರಾಜ್‌ರ ವಯಸ್ಸು 50 ದಾಟಿದ ನಂತರ, ರಂಗಮಂದಿರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ನಿಧಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು, ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಹಲವು ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಆಹ್ವಾನದ ಮೇರೆಗೆ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಪುತ್ರ ಬಲ್ಬೀರ್‌ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ (ಶಶಿ) ಕಪೂರ್‌ ಹಾಗೂ ಶಶಿ ಕಪೂರ್‌ರ ಪತ್ನಿ ಜೆನ್ನಿಫರ್‌ ಕೆಂಡಾಲ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಾಟಕತಂಡವು, 'ಷೇಕ್‌ಸ್ಪಿಯರಿಯನಾ' ಎಂಬ ಇಂಡಿಯನ್‌ ಷೇಕ್‌ಸ್ಪಿಯರ್‌ ನಾಟಕತಂಡದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನವಾಯಿತು. 1978ರ ನವೆಂಬರ್‌ 5ರಂದು [[ಮುಂಬಯಿ]]ಯಲ್ಲಿ ಪೃಧ್ವಿ ಥಿಯೆಟರ್‌ ಎಂಬ ರಂಗಮಂದಿರದ ಉದ್ಘಾಟನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಈ ಹೊಸ ತಂಡಕ್ಕೆ ಕಾಯಂ ವಿಳಾಸ ಹಾಗೂ ಸೂರು ದೊರಕಿತು.<ref name="adr" /> ====ಅಂಚೆ ಚೀಟಿಗಳು==== ಪೃಥ್ವಿ ಥಿಯೆಟರ್‌ ಸ್ಥಾಪನೆಯ 50ನೆಯ ವರ್ಷ, ಅಂದರೆ 1996ರಲ್ಲಿ, ಸ್ವರ್ಣಮಹೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ [[ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಸೇವೆ|ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ]]ಯು [[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿ]]ಯಲ್ಲಿ <ref>[http://www.indianpost.com/viewstamp.php/Alpha/P/PRITHVI%20THEATER ಪೃಥ್ವಿ ಥಿಯೆಟರ್‌ ಅಂಚೆಚೀಟಿ] ''[[ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಸೇವೆ|ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ]]''.</ref> ವಿಶೇಷ ಎರಡು ರೂಪಾಯಿಗಳ ಮೌಲ್ಯದ, ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆಚೀಟಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಚೀಟಿಯಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿ ಥಿಯೆಟರ್‌ (1945-1995) ಲಾಂಛನ, ಹಾಗೂ ಅದರ ಸಂಸ್ಥಾಪಕ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂದಿ ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಜೀವಮಾನ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಚೆ ಗಳಿಸಿದ್ದ ಅಪಾರ ಖ್ಯಾತಿಯಿಂದಾಗಿ,<ref>[https://books.google.com/books?id=JQi967RIRh4C&amp;pg=PA300&amp;lpg=PA300&amp;dq=%22Prithvi+Theatre%22+commemorative+%22stamp%22+issued&amp;source=web&amp;ots=P-hGg49yMG&amp;sig=mAFV5md_nQ1t6cnEcrwW4pSex9M&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;resnum=5&amp;ct=result ''ಜೀನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಜೀನಿಯಸ್‌'' ] ''ದಿ ಬುಕ್‌ ಈ ವೋಂಟ್‌ ಬಿ ರೈಟಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅದರ್‌ ಎಸ್ಸೆಸ್‌'' ಲೇಖಕರು ಎಚ್‌. ವೈ. ಶಾರದಾ ಪ್ರಸಾದ್‌, ಒರಿಯೆಂಟ್‌ ಲಾಂಗ್ಮನ್ಸ್‌, 2003. ISBN 8180280020 ಪುಟ 300.</ref> ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಚೀಟಿಯ ಮೇಲೆ ನಮೂದಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಮೊದಲ ದಿನದ ರಕ್ಷಾಕವಚದಲ್ಲಿ (1995ರ ಜನವರಿ 15ರಂದು ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತಿದ್ದು) ಪೃಥ್ವಿ ಥಿಯೆಟರ್‌ ತನ್ನ ಹದಿನಾರನೆಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಸಂಚಾರಿ ನಾಟಕ ತಂಡದ ಚಿತ್ರ, ಸಂಚಾರಿ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತಹ ವೇದಿಕೆ ಸೇರಿದಂತೆ, 1960ರ ತನಕದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಚಿತ್ರಸಮೂಹದ ಮೂಲಕ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="adr">[http://www.andreas-praefcke.de/carthalia/world/ind_prithvi.htm ಭಾರತ: ಪೃಥ್ವಿ ಥಿಯೆಟರ್‌]</ref> ===ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳು=== ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ''ಮುಘಲ್‌-ಎ-ಆಜಮ್‌'' (1960) ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮುಘಲ್‌]] ಚಕ್ರವರ್ತಿ [[ಅಕ್ಬರ್|ಅಕ್ಬರ್‌]] ಪಾತ್ರಧಾರಿಯಾಗಿ ಅಮೋಘ ನಟನೆ ಮಾಡಿದರು, ''ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ತಾರಾಮತಿ'' (1963) ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಪ್ರಧಾನ (ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ) ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1965ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಸಿಕಂದರ್‌-ಎ-ಆಜಮ್‌'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೌರವ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1971ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಕಲ್‌ ಆಜ್‌ ಔರ್‌ ಕಲ್‌'' ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪುತ್ರ ರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌ ಹಾಗೂ ಪುತ್ರ ರಣಧೀರ್‌ ಕಪೂರ್‌ ಒಡನೆ ನಟಿಸಿ, ಸಿಂಹ ಕಂಠದ ಪಿತಾಮಹನ ಪಾತ್ರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. 1969ರಲ್ಲಿ ''ನಾನಕ್‌ ನಾಮ್‌ ಜಹಾಝ್ ಹೈ'' ಎಂಬ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಥಾಹಂದರವುಳ್ಳ ಅದ್ದೂರಿ ಪಂಜಾಬಿ ಚಲನಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌ ನಟಿಸಿದರು. ಈ ಚಲನಚಿತ್ರವು ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಅದೆಷ್ಟು ಖ್ಯಾತಿ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿತೆಂದರೆ, ಈ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಟಿಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ಹಲವು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳು ಉದ್ದನೆಯ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಸಾಲುಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದವು. 1970ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ 'ನಾನಕ್‌ ದುಖಿಯಾ ಸಬ್‌ ಸನ್ಸಾರ್'‌ ಹಾಗೂ 1972ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ಮೇಲೇ ಮಿತ್ರನ್‌ ದೇ'' ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್ ನಟಿಸಿದ ಪಂಜಾಬಿ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು. ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು== 1954ರಲ್ಲಿ, ಅವರಿಗೆ [[ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೋಶಿಪ್|ಸಂಗೀತ್‌ ನಾಟಕ್‌ ಅಕಾಡೆಮಿ ಫೆಲೊಷಿಪ್‌]] ಹಾಗೂ 1969ರಲ್ಲಿ [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ]]ದಿಂದ [[ಪದ್ಮಭೂಷಣ|ಪದ್ಮ ಭೂಷಣ್]] ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿತು. ಅವರು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತ ರಾಜ್ಯ ಸಭೆ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.<ref name="iff" /> 1972ರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿಧನರಾದ ಬಳಿಕ, ಅವರಿಗೆ 1971ರ ವರ್ಷಕ್ಕಾಗಿ ದಾದಾಸಾಹೆಬ್‌ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯ ಗರಿಯನ್ನು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರರಂಗದಲ್ಲಿ ಅತಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತವಾದ ಈ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರಾಗಲು‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ಮೂರನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು. ==ಪರಂಪರೆ== :{{Main|Kapoor Family (film)}} ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌ರ ವಂಶಸ್ಥರು ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ ಬಹಳ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಅವರನ್ನು ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಕುಟುಂಬದ ಪಿತಾಮಹರು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇವರ ಮೂವರೂ ಪುತ್ರರು ಬಹಳಷ್ಟು ಜನಪ್ರಿಯ ನಟ-ನಿಮಾಪಕ-ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು. ಇವರ ಸೊಸೆಯಂದಿರಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಇದೇ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ರಣಧೀರ್‌ ಕಪೂರ್‌, [[ರಿಷಿ ಕಪೂರ್|ಋಷಿ ಕಪೂರ್‌]], ರಾಜೀವ್ ಕಪೂರ್‌, ಕರಣ್‌ ಕಪೂರ್‌, ಕುನಾಲ್‌ ಕಪೂರ್‌ ಹಾಗೂ ಮೊಮ್ಮಗಳು ಸಂಜನಾ ಕಪೂರ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ, ಬಹುಶಃ ಎಲ್ಲಾ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳೂ ಚಲನಚಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಟರಾಗಿ ಅಥವಾ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ-ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ, ಅಥವಾ ನಟನೆ-ನಿರ್ದೇಶನ ಎರಡನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಇಂದಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಟಿಯರಾಗಿರುವ ಕರಿಷ್ಮಾ ಕಪೂರ್‌ ಮತ್ತು ಕರೀನಾ ಕಪೂರ್‌, ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ರ ಜ್ಯೇಷ್ಠಪುತ್ರ ರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌ರ ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು. ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ರ ಮೊಮ್ಮಗ [[ರಿಷಿ ಕಪೂರ್|ಋಷಿ ಕಪೂರ್‌‌]]ರ ಪುತ್ರ ರಣಬೀರ್‌ ಕಪೂರ್, ಈ ವಂಶದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ತಲೆಮಾರಿನ ಮುಖ್ಯ ನಟರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಸಾವರಿಯಾ ಇವರ ಮೊದಲ ಚಲನಚಿತ್ರವಾಗಿತ್ತು.‌ ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಿದ್ದಂತೆ, ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಕಿರಿಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ವಿವಾಹವಾದರು. ತಮ್ಮ 18ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಉಭಯ ಕುಟುಂಬಗಳು ಆಯೋಜಿಸಿದ ನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥದಲ್ಲಿ, ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ 15 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ರಾಮ್ಸರಣಿ ಮೆಹ್ರಾರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರ ರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌, 1924ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 14ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. 1928ರಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಾಗ, ಅವರಿಗೆ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಾಗಿದ್ದರು. 1930ರಲ್ಲಿ ರಾಮ್ಸರಣಿ ಮುಂಬಯಿಗೆ ಬಂದು ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದರು. ತರುವಾಯ ವರ್ಷ, ರಾಮ್ಸರಣಿ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಬಾರಿ ಗರ್ಭಿಣಿಯಾದಾಗ, ಒಂದು ವಾರದಲ್ಲಿ ಮೂವರು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರ ಮರಣದಿಂದಾಗಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌-ರಾಮ್ಸರಣಿ ಜೋಡಿಗೆ ಆಘಾತವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.junglee.org.in/mother.html |title=ರಾಮ್ಸರಣಿ ದೇವಿ ಕಪೂರ್‌ |access-date=2011-01-11 |archive-date=2024-12-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241217002220/http://www.junglee.org.in/mother.html |url-status=dead }}</ref> ದೇವಿ ಎಂಬ ಪುತ್ರಿ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಶ್ವಾಸಕೋಶದ ಉರಿಯೂತ ರೋಗ(ನ್ಯೂಮೊನಿಯಾ)ದಿಂದ ಮೃತಳಾದಳು; ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮಗ ನಂದಿ, ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಘಟನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ, ಮನೆಯಂಗಳದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದ ಕೆಲವು ಇಲಿ-ಪಾಷಾಣ ಬಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ನುಂಗಿ ಮೃತನಾದ. ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್ ಕಪೂರ್‌ ಹಿಂದಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಹಾಗೂ ಖ್ಯಾತ ನಟ ಅನಿಲ್‌ ಕಪೂರ್‌ರ ತಂದೆ ಸುರಿಂದರ್‌ ಕಪೂರ್‌ರ ಸಹೋದರ ಸಂಬಂಧಿ. ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌-ರಾಮ್ಸರಣಿ ಜೋಡಿಗೆ ಇನ್ನೂ ನಾಲ್ವರು ಮಕ್ಕಳಾದರು. ಬದುಕುಳಿದ ಮೂವರೂ ಮಕ್ಕಳಾದ ರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌, ಶಮ್ಮಿ ಕಪೂರ್‌ ಮತ್ತು ಶಶಿ ಕಪೂರ್‌ ಮುಂದೆ ಖ್ಯಾತ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟ-ನಿರ್ಮಾಪಕ-ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ತಮ್ಮದೇ ವಿಶಿಷ್ಟ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದರು. ಉರ್ಮಿಲಾ ಸಿಯಾಲ್‌ ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರಿಯೂ ಇದ್ದಳು. ನಿವೃತ್ತರಾದ ಮೇಲೆ, ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಮುಂಬಯಿಯ ಜುಹು ಕಡಲತೀರದ ಸಮೀಪ ಒಂದು ತೋಟದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸತೊಡಗಿದರು. ಈ ಸ್ವತ್ತನ್ನು ಆನಂತರ, ಪೃಥ್ವಿ ಥಿಯೇಟರ್‌ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ, ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಡು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ತಮ್ಮ ಇಳಿವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಮತ್ತು ರಾಮ್ಸರಣಿ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಅರ್ಬುದರೋಗದಿಂದಾಗಿ, ಹದಿನೈದು ದಿನಗಳ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇಬ್ಬರೂ ನಿಧನರಾದರು. ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ 1972ರ ಮೇ 29ರಂದು ಹಾಗೂ ಅವರ ಪತ್ನಿ ರಾಮ್ಸರಣಿ ಅದೇ ವರ್ಷ ಜೂನ್‌ 14ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ==ತಯಾರಾದ ಆಯ್ದ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ== * ''ಆಲಮ್‌ ಆರಾ'' (1931) * ''ವಿದ್ಯಾಪತಿ'' (1937) * ''ಸಿಕಂದರ್‌'' (1941) * '' ಇಶಾರಾ (1943)'' * ''ಆವಾರಾ'' (1951) * ''ಆನಂದ್‌ ಮಠ್‌'' (1952) * ''ಪರ್ದೇಸಿ'' * ''ಮುಘಲ್‌-ಎ-ಆಝಮ್‌'' (1960) * ''ಜಿಂದಗಿ'' (1964) * ''ಡಾಕೂ ಮಂಗಲ್‌ ಸಿಂಗ್‌'' (1966) * '' ನಾನಕ್‌ ನಾಮ್‌ ಜಹಾಝ್‌ ಹೈ (1969)'' * ''ಹೀರ್‌ ರಾಂಝಾ'' (1970) * ''ಕಲ್‌ ಆಜ್‌ ಔರ್‌ ಕಲ್‌'' (1971) * ''[[ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ]]'' - (ಕನ್ನಡ) (1971) ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ== * ''ಶಶಿ ಕಪೂರ್‌ ಪ್ರೆಸೆಂಟ್ಸ್‌ ದಿ ಪೃಥ್ವಿವಾಲಾಸ್‌'', ಲೇಖಕರು: ಶಶಿ ಕಪೂರ್‌, ದೀಪಾ ಗಹ್ಲೋತ್‌, ಪೃಥ್ವಿ ಥಿಯೆಟರ್‌ (ಮುಂಬಯಿ, ಭಾರತ). ರೊಲಿ ಬುಕ್ಸ್‌, 2004. ISBN 8174363483. * ''ದಿ ಕಪೂರ್ಸ್‌: ದಿ ಫರ್ಸ್ಟ್‌ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯನ್ ಸಿನೆಮಾ'', ಲೇಖಕರು: ಮಧು ಜೈನ್‌. ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌, ವೈಕಿಂಗ್‌, 2005. ISBN 0670058378. ==ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು== {{reflist|2}} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== * {{imdb name|id=0004432|name=Prithviraj Kapoor}} * [http://www.junglee.org.in/pk.html ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌, ಮೈ ಫಾದರ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190406091909/http://www.junglee.org.in/pk.html |date=2019-04-06 }} ಲೇಖಕರು: ಶಂಷೇರ್‌ರಾಜ್‌ (ಶಮ್ಮಿ) ಕಪೂರ್‌ * [http://www.upperstall.com/people/prithviraj.html ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌ರ ವಿಸ್ತೃತ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ] * [https://web.archive.org/web/20070930193846/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_29-12-2003_pg7_25 ಕಪೂರ್‌ ವಂಶವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪೇಷಾವರ್‌ ನಗರದ ಜನ] * [http://www.spicevienna.org/showPerson.php?p=4636 ಪೃಥ್ವಿರಾಜ್‌ ಕಪೂರ್‌ @ ಸ್ಪೈಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927213408/http://www.spicevienna.org/showPerson.php?p=4636 |date=2007-09-27 }} {{ದಾದಾಸಾಹೇಬ್‌ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು}} {{Persondata <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]]. --> | NAME =Kapoor, Prithviraj | ALTERNATIVE NAMES = | SHORT DESCRIPTION = | DATE OF BIRTH =3 November 1906 | PLACE OF BIRTH =[[Faisalabad|Lyallpur]], [[Punjab (British India)|Punjab]], | DATE OF DEATH =29 May 1972 | PLACE OF DEATH = }} {{DEFAULTSORT:Kapoor, Prithviraj}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:೧೯೦೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೂಗಳು]] [[ವರ್ಗ:1972ರ ಮೃತ್ಯುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಮೂಕ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ರಂಗಭೂಮಿಯ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ರಂಗಮಂದಿರದ ನಿರ್ದೇಶಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಂಗಮಂದಿರ]] [[ವರ್ಗ:ಇಂಡಿಯನ್‌ ಪೀಪಲ್‌‌'ಸ್‌ ಥಿಯೇಟರ್‌ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌‌ನ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ನಾಮನಿರ್ದೇಶಿತರಾದ ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ದಾದಾಸಾಹೇಬ್‌ ಫಾಲ್ಕೆ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತರು]] [[ವರ್ಗ:ಪಷ್ಟುನ್‌ ಜನರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ರಂಗಮಂದಿರದ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು ಮತ್ತು ನಿರ್ಮಾಪಕರು]] [[ವರ್ಗ:ಚಲನಚಿತ್ರ ನಟರು]] [[ವರ್ಗ:ಬಾಲಿವುಡ್]] q4xw105rqbn6qverwydkiiecpkq1rmu 0 27683 1375497 1352913 2026-06-20T13:47:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375497 wikitext text/x-wiki {{Infobox protected area | name = ಪರಂಬಿಕುಲಂ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಅಭಯಾರಣ್ಯ | iucn_category = IV | photo = Valley View Parambikulam 02.jpg | photo_width = | photo_alt = | photo_caption = ಪರಂಬಿಕುಲಂ ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶ | map = India Kerala#India | relief=1 | location = [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕೇರಳ]], [[ಭಾರತ]] ಮತ್ತು [[ತ್ರಿಶೂರ್ ಜಿಲ್ಲೆ]], [[ಕೇರಳ]], [[ಭಾರತ]] | nearest_city = [[ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್ ಜಿಲ್ಲೆ|ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್]] (90&nbsp;km)<ref name="Times001"> {{citation |url=https://www.google.co.in/maps/dir/Palakkad,+Kerala/Parambikulam+Tiger+Reserve,+Anappady,+Thunakadavu+P.O,+Parambikulam,+Kerala+678+661/@10.5900019,76.6475489,11z/data=!4m13!4m12!1m5!1m1!1s0x3ba86dfa087d31ad:0xf542d6eb7a870a56!2m2!1d76.6547932!2d10.7867303!1m5!1m1!1s0x3ba81db91f990ee1:0xbe2bd65c610576c4!2m2!1d76.775622!2d10.392858 |title=Map |work=GMap }}</ref> | coordinates = {{coord|10|23|0|N|76|42|30|E|format=dms|display=inline,title}} | area = ೬೪೩.೬೬ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ | established = ೨೦೦೯ | visitation_num =೧೦೦೦೦೦ | visitation_year =೨೦೧೯ | governing_body = [http://www.keralaforest.gov.in/html/general/wildlife.htm ಕೇರಳ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ]<br /> ವ್ಯಾಸಕ್ ಸಸಿಕುಮಾರ್, ಭಾ.ಅ.ಸೇ, ಉಪನಿರ್ದೇಶಕರು (ಹುಲಿ ಯೋಜನೆ) | website = {{URL|http://www.parambikulam.org}} |world_heritage_site=}} [[ಚಿತ್ರ:Parambikulam Pan View.jpg|thumb|ಪರಂಬಿಕುಲಂ ಜಲಾಶಯದ ನೋಟ]] '''ಪರಾಂಬಿಕುಲಂ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯ''' ವು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ [[ಕೇರಳ]] ರಾಜ್ಯದ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ತೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ೮೯ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಒಂದು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ೧೯೭೩ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರದೇಶವು ಆನೈಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಮತ್ತು ನೆಲ್ಲಿಯಂಪತ್ತಿ ಬೆಟ್ಟಗಳ ನಡುವಿನ ಸುಂಗಮ್‌ ಬೆಟ್ಟಗಳ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>ಪರಾಂಬಿಕುಲಂ ಅರಣ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ.[http://www.parambikulam.org ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್]</ref>,<ref>ವೈಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್‌ ಇನ್‌‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ, "''ಸ್ಟೇಟ್‌/UT ವೈಸ್‌ ಟೀಟೇಲ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟೆಡ್‌ ಏರಿಯಾಸ್‌'' " [http://www.wii.gov.in/envis/pa_database/kerala.html ENVIS] {{Webarchive|url=https://archive.is/20070813104425/http://www.wii.gov.in/envis/pa_database/kerala.html |date=2007-08-13 }}</ref>,<ref>T.R. ಶಂಕರ್‌ ರಾಮನ್‌, ಸೆಂಟರ್‌ ಫಾರ್‌ ಇಕಲಾಜಿಕಲ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌, ಭಾರತೀಯ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಬೆಂಗಳೂರು[http://ces.iisc.ernet.in/hpg/envis/owldoc716.html ರೀಡಿಸ್ಕವರಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಓರಿಯೆಂಟಲ್‌ ಬೇ-ಔಲ್‌]</ref> [[ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳು]], ಪರಾಂಬಿಕುಲಂ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಎಲ್ಲ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಆನೈಮಲೈ ಅಧೀನದ-ಸಮುದಾಯವು ಒಂದು [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ತಾಣ]]ದ ಆಯ್ಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|UNESCO]] ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ ಸಮಿತಿಯ ಪರಿಗಣನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="UNESCO">UNESCO, ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಹೆರಿಟೇಜ್‌ ಸೈಟ್ಸ್‌, ಟೆಂಟಟಿವ್‌ ಲಿಸ್ಟ್ಸ್‌, ವೆಸ್ಟರ್ನ್‌ ಘಾಟ್ಸ್‌ ಸಬ್‌‌ ಕ್ಲಸ್ಟರ್‌, ನೀಲಗಿರೀಸ್‌. ೪/೨೦/೨೦೦೭ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು [http://whc.unesco.org/en/tentativelists/2103/ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಹೆರಿಟೇಜ್‌ ಸೈಟ್ಸ್‌, ಟೆಂಟಟಿವ್‌ ಲಿಸ್ಟ್ಸ್]</ref> ಆರು ನೆಲಸುನಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರ ೪ ವಿಭಿನ್ನ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕದಾರ್‌, ಮಾಲಾಸರ್‌, ಮುದುವರ್‌ ಮತ್ತು ಮಾಲಾ ಮಾಲಾಸರ್‌ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳು ಸೇರಿವೆ. ೨೦೧೦ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೧೯ರಂದು ಪರಾಂಬಿಕುಲಂ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು {{convert|390.88|km2|mi2|1}}<ref name="Times">{{cite |url=http://maillogout.indiatimes.com/home/environment/flora-fauna/Parambikulam-Wildlife-sanctuary-to-be-made-Tiger-Reserve/articleshow/5579586.cms |title=Parambikulam-Wildlife-sanctuary-to-be-made-Tiger-Reserve |work=environment/flora-fauna |publisher=Time of India |5= |access-date=2011-02-07 |archive-date=2019-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190514180940/http://maillogout.indiatimes.com/home/environment/flora-fauna/Parambikulam-Wildlife-sanctuary-to-be-made-Tiger-Reserve/articleshow/5579586.cms |url-status=dead }}</ref> ಪರಾಂಬಿಕುಲಂ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಗವೆಂಬುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="JR">{{cite |url=http://www.hindu.com/2010/02/20/stories/2010022063832000.htm |title=Parambikulam Tiger Reserve opened |author=staff |work=The Hindu |date=2010-2-20 |publisher= |accessdate=2011-1-19 |archive-date=2013-01-03 |archive-url=https://archive.today/20130103064303/http://www.hindu.com/2010/02/20/stories/2010022063832000.htm |url-status=dead }}</ref> |<ref name="hindup">{{cite news |url=http://beta.thehindu.com/news/states/kerala/article54227.ece |title=Parambikulam Tiger Reserve to be inaugurated on Feb. 17 |date=11-24-2009 |publisher=The Hindu |accessdate=24 November 2009 |location=Palakkad |archive-date=1 ಜುಲೈ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100701233258/http://beta.thehindu.com/news/states/kerala/article54227.ece |url-status=dead }}</ref> <ref>{{cite web | title = Parambikkulam likely to become a tiger reserve soon | date = 9/3/2008 | url = http://www.hindu.com/2007/10/03/stories/2007100361230700.htm | publisher = The Hindu | accessdate = 2008-09-02 | archive-date = 2013-01-03 | archive-url = https://archive.today/20130103080925/http://www.hindu.com/2007/10/03/stories/2007100361230700.htm | url-status = dead }}</ref> ==ಭೌಗೋಳಿಕತೆ== ೭೬° ೩೫’- ೭೬° ೫೦’ E ರೇಖಾಂಶ ಮತ್ತು ೧೦° ೨೦’ – ೧೦° ೨೬’ N ಅಕ್ಷಾಂಶದ ನಡುವೆ ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ನೆಲೆಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ ಪಟ್ಟಣದಿಂದ ೧೩೫ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಂತೆ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ]] ಇರುವ ಅಣ್ಣಾಮಲೈ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಪೂರ್ವಭಾಗಕ್ಕಿದೆ. ಇದರ ಉತ್ತರದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ನೆಮ್ಮಾರ ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗವಿದ್ದರೆ, ದಕ್ಷಿಣದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ವಳಾಚಲ್‌ ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಚಾಲಕುಡಿ ಅರಣ್ಯ ವಿಭಾಗಗಳಿವೆ. ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಹಾರ್ನ್‌ಬ್ಲೆಂಡ್‌ (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಯಾಲ್ಷಿಯಂ, ಮೆಗ್ನೀಷಿಯಂ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಸಿಲಿಕೇಟುಗಳಿಂದಾದ, ಗ್ರಾನೈಟಿನ ಒಂದು ಘಟಕವಾದ, ದಟ್ಟ ಕಂದು, ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ಒಂದು ಖನಿಜ), ಬಯೋಟೈಟ್‌, ಗ್ನೈಸ್‌ (ಕ್ವಾರ್ಟ್ಸ್‌, ಫೆಲ್‌ಸ್ಪಾರ್‌ ಮತ್ತು ಆಭ್ರಕಗಳಿರುವ ಒಂದು ಬಗೆಯ ಪದರ ಪದರವಾದ ರೂಪಾಂತರಿತ ಶಿಲೆ) ಮತ್ತು ಚಾರ್ನೋಕೈಟ್‌ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ೩೦೦ ಮೀ. ಮತ್ತು ೧೪೩೮ ಮೀ. ನಡುವಿನ ಉನ್ನತಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಉತ್ತರದ ಸೀಮಾಸ್ತರದ ಆನೈಮಲೈ ಬೆಟ್ಟಗಳಿಂದ ನೆಲ್ಲಿಯಂಪತ್ತಿ ಬೆಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುವಂತಿರುವ ೬೦೦ ಮೀ.ನಷ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಮೇಲೆತ್ತಿದ ಸ್ಥಿತಿ ಅಥವಾ ಚಾಚುವಿಕೆಯು ಥೂಟಂಪಾರಾದಲ್ಲಿದೆ. ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಖರಗಳೆಂದರೆ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣದ ಸೀಮಾಸ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕರಿಮಲಾ (೧೪೩೮ ಮೀ.), ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಪಂಡಾರವಾರೈ (೧೨೯೦ ಮೀ.), ಪೂರ್ವದ ಸೀಮಾಸ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಕೂಚಿಮುಡಿ, ವೆಂಗೋಲಿ ಮಲೈ (೧೧೨೦ ಮೀ.) ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿರುವ ಪುಲಿಯಾರಾಪಾದಂ (೧೦೧೦ ಮೀ.) ಆಗಿವೆ. ಪರಾಂಬಿಕುಲಂ, ಥುನಾಕಡವು ಮತ್ತು ಪೆರುವಾರಿಪಲ್ಲಂ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮಾನವ-ನಿರ್ಮಿತವಾದ ಮೂರು ಜಲಾಶಯಗಳನ್ನು ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಸಂಯೋಜಿತ ವಿಸ್ತೀರ್ಣವು ೨೦.೬೬ ಚದರ ಕಿ.ಮೀ.ನಷ್ಟಿದೆ. ಈ ಜಲಾಶಯಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದರೊಳಗೆ ಥುವೈಯಾರ್‌ ಜಲಪಾತವು ಧುಮ್ಮಿಕ್ಕುತ್ತದೆ. ೭ ಪ್ರಮುಖ ಕಣಿವೆಗಳು ಮತ್ತು ಪರಾಂಬಿಕುಲಂ, ಶೋಲಯಾರ್‌ ಹಾಗೂ ಥೆಕ್ಕಾಡಿ ಎಂಬ ೩ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಗಳು ಅಲ್ಲಿವೆ. ಕರಪ್ಪಾರ ನದಿ ಮತ್ತು ಕುರಿಯಾರ್‌ಕುಟ್ಟಿ ನದಿಗಳೂ ಸಹ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತವೆ. ನೋಡಿ: [http://www.parambikulam.org/topgraphy.htm ಸ್ಥಳದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 3-D ನಕ್ಷೆಗಳು] ==ಸಂದರ್ಶಕರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ== ಪೂರ್ವಾನುಮತಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಾರಣಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಂಪರ್ಕದ ವಿವರಗಳು ಹೀಗಿವೆ: ಇಕೋಕೇರ್‌ ಸೆಂಟರ್‌, ಪರಾಂಬಿಕುಲಂ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯ, ಅನಪ್ಪಾಡಿ, ಥುನಾಕಡವು (PO), ಪೊಲ್ಲಾಚಿ (ಮಾರ್ಗವಾಗಿ), ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌, ಕೇರಳ – ೬೭೮ ೬೬೧.ದೂರವಾಣಿ : ೦೪೨೫೩ – ೨೪೫೦೨೫ [http://www.parambikulam.org/ecocareCentre.htm] ಜಲಾಶಯದಲ್ಲಿ ದೋಣಿವಿಹಾರವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ''ಕ್ಯಾನ್ನಿಮರೆ [[ಸಾಗುವಾನಿ|ಸಾಗವಾನಿ]] ಮರ'' ವು ಇಲ್ಲಿನ ಥೂನಕಡವು ಹಳ್ಳಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿದೆ. ಥೂನಕಡವುವಿನಲ್ಲಿನ ಮೀಸಲು ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮರದ-ಮನೆಯೊಂದಿದ್ದು, ಅದು ಪರಾಂಬಿಕುಲಂನ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವಾಗಿದೆ ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಮುಂಗಡವಾಗಿ ಕಾದಿರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಥೂನಕಡವು, ಥೆಲ್ಲಿಕ್ಕಳ್‌ ಮತ್ತು ಎಲಥೋಡ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿಗೃಹಗಳು ಆರಾಮದಾಯಕವಾದ ವಸತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref>ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ, ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರ "''ಪರಾಂಬಿಕುಲಂ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯ'' ", ೨೦೦೭ರ ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೪ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು[http://www.keralatourism.org/index.php?source=desti&amp;destid=221&amp;zone=1 ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಇಲಾಖೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150111204136/https://www.keralatourism.org/index.php?source=desti&destid=221&zone=1 |date=2015-01-11 }}</ref> [[ಚಿತ್ರ:KSRTC bus at Parambikulam Tiger Reserve.JPG|thumb|ಪರಂಬಿಕುಲಂ ಅಭಯಾರಣ್ಯದೊಳಗೆ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆ ಬಸ್ಸು]] ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಪೊಲ್ಲಾಚಿಯಿಂದ ರಸ್ತೆಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಪರಾಂಬಿಕುಲಂಗೆ ಪ್ರವೇಶಸಬಹುದು. ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ನಿಂದ ಪೊಲ್ಲಾಚಿಗೆ ಸುಮಾರು ೪೫ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಿದ್ದು, ನಂತರ ಪೊಲ್ಲಾಚಿಯಿಂದ ಪರಾಂಬಿಕುಲಂಗೆ ಸುಮಾರು ೬೫ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು ಅಂತರವಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವು ಪೊಲ್ಲಾಚಿಯಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವು ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಕೊಯಂಬತ್ತೂರ್‌‌‌ನಲ್ಲಿದೆ; ಇಲ್ಲಿಗೆ ಪಾಲಕ್ಕಾಡ್‌ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಸುಮಾರು ೧೨೦ ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ==ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲ== ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಪ್ರಾಣಿ ಸಂಕುಲದ ಒಂದು ಸಮೃದ್ಧ [[ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ|ವೈವಿಧ್ಯತೆ]]ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ೩೯ ಜಾತಿಗಳ ಸಸ್ತನಿಗಳು, ೧೬ ಜಾತಿಗಳ ಉಭಯವಾಸಿಗಳು, ೨೬೮ ಜಾತಿಗಳ ಪಕ್ಷಿಗಳು, ೬೧ ಜಾತಿಗಳ ಸರೀಸೃಪಗಳು, ೪೭ ಜಾತಿಗಳ ಮೀನುಗಳು, ೧೦೪೯ ಜಾತಿಗಳ ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ೧೨೪ ಜಾತಿಗಳ ಚಿಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. *'''ಸಸ್ತನಿಗಳು''' - ಪ್ರಮುಖ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: [[ಸಿಂಗಳೀಕ|ಸಿಂಹದ-ಬಾಲದ ಮಕಾಕ ಕೋತಿ]]ಗಳು, ನೀಲಗಿರಿಯ ಕಾಡುಜಿಂಕೆ, ಆನೆಗಳು, ಬಂಗಾಳಿ ಹುಲಿಗಳು, ಚಿರತೆಗಳು, ಕಾಡುಹಂದಿ, ಸ್ಯಾಂಬರ್‌ ಜಿಂಕೆ, ಟೋಪಿಯಂತೆ ಜುಟ್ಟುಳ್ಳ ಮಕಾಕ ಕೋತಿಗಳು, ನೀಲಗಿರಿಯ ಮುಸುವಗಳು, ಸ್ಲಾತ್‌ ಕರಡಿಗಳು, ನೀಲಗಿರಿಯ ಮಾರ್ಟಿನ್‌ ಟ್ರಾವಂಕೋರ್‌ನ ಸಣ್ಣ ಹಾರುವ ಅಳಿಲು ಮತ್ತು [[ಕಾಡುಕೋಣ|ಕಾಡೆತ್ತು]]. *'''ಸರೀಸೃಪಗಳು''' - ಪರಾಂಬಿಕುಲಂ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸರೀಸೃಪಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಕಾಳಿಂಗಸರ್ಪ, [http://www.wildindia.org/wiki/Sheildtail ಕೇರಳದ ಗುರಾಣಿಬಾಲದ ಹಾವು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110720024836/http://www.wildindia.org/wiki/Sheildtail |date=2011-07-20 }}, ಟ್ರಾವಂಕೋರ್‌ನ ಕೊಂಕು ಕಠಾರಿಯಂಥ ಹಾವು, ಟ್ರಾವಂಕೋರ್‌ನ ತೋಳ ಹಾವು, ಕೊಚಿನ್‌ನ ಬೆತ್ತದಂಥ ಕಡಲಾಮೆ, ಟ್ರಾವಂಕೋರ್‌ನ ಆಮೆ, ಭಾರತದ ದಿನದ ಮನೆಯಹಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಹಾರುವ ಹಲ್ಲಿ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಸರೀಸೃಪಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಬಂಡೆ ಹೆಬ್ಬಾವು, ಮಲಬಾರಿನ ಕುಳಿಮೂತಿ ಹಾವು, ಟ್ರಾವಂಕೋರ್‌ನ ಆಮೆ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಅರಣ್ಯ ನೆಲವಾಸಿ ಹಲ್ಲಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಬಂಡೆ ಹಲ್ಲಿ, ಬೆಟ್ಟದ ಸ್ಕಿಂಕ್‌ ಎಂಬ ಸಣ್ಣ ಹಲ್ಲಿ, ಅಗಲಮುಸುಡಿಯ ಮೊಸಳೆ, ವರಾನಸ್‌, ಕೊಳದ ಟೆರಾಪಿನ್‌, ಗೋಸುಂಬೆ ಮತ್ತು ಹಾವುಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಹಾವು, ಕಟ್ಟುಹಾವು, ಹಸಿರು ನೀರುಹಾವು, ಆಲಿವ್‌ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ನೀರುಹಾವು, ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಇಲಿ ಹಾವು ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಿ ಹಾವು ಮೊದಲಾದವು ಸೇರಿವೆ. ನೋಡಿ: ಸರೀಸೃಪ ಜಾತಿಗಳ [http://www.parambikulam.org/reptiles.htm ತಾಳೆಪಟ್ಟಿ]. *'''ಮೀನುಗಳು''' - ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಳ ೪೭ ಜಾತಿಗಳು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಏಳು ಜಾತಿಗಳು ಅಪಾಯದಂಚಿಗೆ ಸಿಲುಕಿರುವ ಜಾತಿಗಳೆಂಬುದಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಹಾಗೂ ೧೭ ಜಾತಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಕವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಮೀನುಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಅರಲ್‌, ಬ್ರಾಲ್‌, ವಟ್ಟುಡಿ, ಟಿಲಾಪಿಯಾ, ನೂರಿ, ಮೂಷು, ಪೂಚುಟ್ಟಿ, ಕೊಲ್ಲೊಟ್ಟಿ, ಎಕ್ಸಿಪ್ರಿಯಸ್‌ ಮತ್ತು ಟಾರಲ್‌‌. ನೋಡಿ: ಮೀನುಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ [http://www.parambikulam.org/fishes.htm ಪಟ್ಟೀಕರಣ]. *'''ಪಕ್ಷಿಗಳು''' - ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ೨೬೮ ಪಕ್ಷಿ ಜಾತಿಗಳು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ೧೩೪ ಜಾತಿಗಳು ಅಪರೂಪದ ಜಾತಿಗಳಾಗಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ೧೮ ಜಾತಿಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಕವಾಗಿವೆ. ಚಿಕ್ಕ ಹೆಬ್ಬಕ ಕೊಕ್ಕರೆ, ತಲೆ-ನರೆತ ಮೀನು-ಹದ್ದು ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪವಾಸಿ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಗೂಬೆ, ಅಗಲವಾದ-ಕೊಕ್ಕಿನ ಹೊಳಪು ಬಾಲದ ಹಕ್ಕಿ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಚಿತ್ರವರ್ಣದ ಕೊಕ್ಕುಕೊಂಬಿನ ಹಕ್ಕಿ ಇವು ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಇತರ ಪಕ್ಷಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಮೀಂಚುಳ್ಳಿ, ಪುಟ್ಟ ನೀರುಕಾಗೆ, ಕಪ್ಪು ಹದ್ದು, ತಲೆಯಮೇಲೆ ಕಪ್ಪುಗರಿಯಿರುವ ಮೀಂಚುಳ್ಳಿ, ದೊಡ್ಡ ಭಾರತದ ಕೊಕ್ಕುಕೊಂಬಿನ ಹಕ್ಕಿ, ಮತ್ತು ಕಪ್ಪು ಮರಕುಟಿಗ.<ref>ಕೇರಳ ಮಾಹಿತಿ &amp; ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪರ್ಕಗಳ ಇಲಾಖೆ, PARAMBIKULAM WILDLIFE SANCTUARY, ೫/೧೧/೨೦೦೭ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು[http://www.prd.kerala.gov.in/parambikulam.htm PARAMBIKULAM WILDLIFE SANCTUARY] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110610031508/http://www.prd.kerala.gov.in/parambikulam.htm |date=2011-06-10 }}</ref> ನೋಡಿ: ಪರಾಂಬಿಕುಲಂ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ತಾಳೆಪಟ್ಟಿ: [http://www.parambikulam.org/assets/checklists/birds.pdf PDF] *'''ಚಿಟ್ಟೆಗಳು''' - ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ೧೨೪ ಜಾತಿಗಳು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ೩೪ ಜಾತಿಗಳು ಅಪರೂಪದವು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಕ ಜಾತಿಗಳಾಗಿವೆ. ನೋಡಿ: ಪರಾಂಬಿಕುಲಂನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ತಾಳೆಪಟ್ಟಿ [http://www.parambikulam.org/assets/checklists/Butterflies.pdf PDF] *[[ಚಿತ್ರ:Parambikulam.jpg|thumb|ಭಾರತದ ಕಾಡೆಮ್ಮೆ]][[ಚಿತ್ರ:Spotted Deers at Parambikulam Tiger Reserve.JPG|thumb|ಪರಂಬಿಕುಲಂ ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ಜಿಂಕೆಗಳು]]'''ಉಭಯವಾಸಿಗಳು''' - ಅಭಯಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿನ ೨೩ ಉಭಯವಾಸಿ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ಸೇರಿವೆ: ಏಣುಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಕಾಡುಗಪ್ಪೆಯಾದ ಬಫೊ ಪೇರಿಯೆಟಾಲಿಸ್‌, ಏಷ್ಯಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾಡುಗಪ್ಪೆಯಾದ ಬಫೊ ಮೆಲಾನೊಸ್ಟಿಕ್ಟಸ್‌, ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿದ ಚರ್ಮದ ದೊಡ್ಡ ಕಪ್ಪೆಯಾದ ನಿಕ್ಟಿಬ್ಯಾಟ್ರಾಕಸ್‌ ಮೇಜರ್‌, ಸುಕ್ಕುಗಟ್ಟಿದ ಚರ್ಮದ ಸಣ್ಣ ಕಪ್ಪೆಯಾದ ನಿಕ್ಟಿಬ್ಯಾಟ್ರಾಕಸ್‌ ಮೈನರ್‌, ರಾನಾ ಟೈಗರಿನಾ, ಗಂತಿಯಂಥ ಕಪ್ಪೆಯಾದ ರಾನಾ ಕೇರಲೆನ್ಸಿಸ್‌, ರಾನಾ ಸಯನೊಫ್ಲೈಕ್ಟಿಸ್‌, ಬೌಲೆಂಜರ್‌'s ಭಾರತದ ಕಪ್ಪೆ [http://species.wikimedia.org/wiki/Indirana_leptodactyla ರಾನಾ ಲೆಪ್ಟೊಡ್ಯಾಕ್ಟೈಲಾ], ರಾನಾ ಲಿಮ್ನೊಕ್ಯಾರಿಸ್‌, ಬೆಡ್ಡೋಮ್‌ನ ಜಿಗಿಯುವ ಕಪ್ಪೆಯಾದ ರಾನಾ ಬೆಡ್ಡೊಮಿಲ್‌, ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಕಪ್ಪೆಯಾದ [http://species.wikimedia.org/wiki/Indirana_semipalmata ರಾನಾ ಸೆಮಿಪಾಮೇಟಾ], ಜೋಡಿವರ್ಣದ ಕಪ್ಪೆಯಾದ ರಾನಾ ಕರ್ಟಿಪೆಸ್‌, ಕಂಚಿನ ಬಣ್ಣದ ಕಪ್ಪೆಯಾದ ರಾನಾ ಟೆಂಪೊರಾಲಿಸ್‌, ಬಿಲವನ್ನು ಕೊರೆಯುವ ನಸುಗೆಂಪು ಕಪ್ಪೆಯಾದ ಟೋಮೊಪ್ಟರ್ನಾ ರಫೆಸೆನ್ಸ್‌, ಪರಾಂಬಿಕುಲಂನ ಸಣ್ಣಗಂತಿಯ ಕಪ್ಪೆಯಾದ ಪರಾಂಬಿಕುಲಂ ಕಪ್ಪೆ [http://species.wikimedia.org/wiki/Fejervarya_parambikulamana ಟೋಮೊಪ್ಟರ್ನಾ ಪರಾಂಬಿಕುಲಮಾನಾ], ಬಿಳಿ-ಮೂಗಿನ ಪೊದೆ ಕಪ್ಪೆಯಾದ ಫಿಲೌಟಸ್‌ ಲ್ಯೂಕೋರೈನಸ್‌, ಬಿಳಿಯ-ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಪೊದೆ ಕಪ್ಪೆಯಾದ ಫಿಲೌಟಸ್‌ ಚಾಲಜೋಡ್ಸ್‌, ಕೇರಳದ ಚರ್ಮದ ಮೇಲೆ ಗಂಟುಗಳನ್ನುಳ್ಳ ಕಪ್ಪೆಯಾದ ಲಿಮ್ನೊನೆಕ್ಟಸ್‌ ಕೇರಳೆನ್ಸಿಸ್‌, ಭಾರತದ ಜಿಗಿಜೀರುಂಡೆ ಜಾತಿಯ ಕಪ್ಪೆಯಾದ ಯೂಫ್ಲೈಕ್ಟಿಸ್‌ ಸಯನೊಫ್ಲೈಕ್ಟಿಸ್‌, ಚಿಮ್ಮಂಡೆ ಕಪ್ಪೆಯಾದ ಲಿಮ್ನೊನೆಕ್ಟಸ್‌ ಲಿಮ್ನೊಕ್ಯಾರಿಸ್‌, ಬೆಡ್ಡೋಮ್‌ನ ಜಿಗಿಯುವ ಕಪ್ಪೆಯಾದ ಇಂಡಿರಾನಾ ಬೆಡ್ಡೊಮಿಲ್‌, ಮೋಟು ಬಲೆಚರ್ಮವುಳ್ಳ ಜಿಗಿಯುವ ಕಪ್ಪೆಯಾದ ಇಂಡಿರಾನಾ ಬ್ರಾಕಿಟಾರ್ಸಸ್‌ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಪ್ಪೆಯಾದ ಮಿಕ್ರಿಕ್ಸಾಲಸ್‌ ಫಸ್ಕಸ್‌ <ref>[http://www.parambikulam.org/amphibians.htm ಉಭಯವಾಸಿಗಳು]</ref>. ಇದು ಕೇರಳದ ಸಮೀಪವಿದೆ. ==ಸಸ್ಯಸಂಪತ್ತು== [[ಚಿತ್ರ:Kannimara Teak in Parambikulam Tiger Reserve on 13-01-2011 P1120606.jpg|thumb|ಕನ್ನಿಮಾರ ತೇಗ]] ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ವೈವಿಧ್ಯಮಯವಾದ ಮರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಸಾಗುವಾನಿ|ಸಾಗವಾನಿ]], [[ಬೇವು]], ಶ್ರೀಗಂಧದ ಮರ ಮತ್ತು [[ಬೀಟೆ|ಬೀಟೆಮರ]]ಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. ಅತಿಹಳೆಯ ಸಾಗವಾನಿ ಮರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ ಕನ್ನಿಮರ ಸಾಗವಾನಿಯೂ (KANNIMARA TEAK) ಸಹ ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ೪೫೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗಿದ್ದು, ನಂಬಲಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವ ೬.೮ ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ಸುತ್ತಳತೆ ಹಾಗೂ ೪೯.೫ ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಭಾರತದ ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಡುವ ಮಹಾವೃಕ್ಷ ಪುರಸ್ಕಾರವನ್ನು ಇದು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿದೆ. ==ಬೆದರಿಕೆಗಳು== ೨೦೦೭ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ರಾಂಬಿಕುಲಂ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ನೆಲ್ಲಿಯಂಪತ್ತಿ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಒಂದು ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚು ನೂರಾರು ಎಕರೆಗಳಷ್ಟಿರುವ ವಿಶಾಲ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ನೆಡುತೋಪುಗಳನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿತು. ನಿರುದ್ಯೋಗಿ ಬೆಂಕಿ-ಕಾವಲುಗಾರರು ಮತ್ತು ಜೇನುತುಪ್ಪದ ಸಂಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಸದರಿ ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚುಗಳು ಉಂಟಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಳೆಗಾಲಕ್ಕೆ-ಮುಂಚಿನ ಮಳೆಯ ಒಂದು ಕೊರತೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದುದು ಸದರಿ ಕಾಳ್ಗಿಚ್ಚುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರಣಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಜನವರಿ, ಫೆಬ್ರುವರಿ, ಮಾರ್ಚ್‌ ಮತ್ತು ಏಪ್ರಿಲ್‌ ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಳೆಬರುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಈ ವರ್ಷ, ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ೪ ಮಿ.ಮೀ.ನಷ್ಟು ಮಳೆಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದಾದ ನಂತರ ಮಳೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಈ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲ್ಲಿಯಂಪತ್ತಿಯು ಒಂದು ಅಭೂತಪೂರ್ವವಾದ ಬರಗಾಲವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ತಾಪಮಾನದ ಸರಾಸರಿ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ೨೬<sup>o</sup>Cನಷ್ಟು ಇರಬೇಕಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಇಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನವು ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ೩೪<sup>o</sup>Cನಷ್ಟು ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು.<ref>ಪ್ರಭಾಕರನ್‌ G. (೪/೯/೨೦೦೭) ''ಫೈರ್‌ ಎಂಗಲ್ಫ್ಸ್‌ ಪರಾಂಬಿಕುಲಂ, ನೆಲ್ಲಿಯಂಪತ್ತಿ ಫಾರೆಸ್ಟ್ಸ್‌'', ದಿ ಹಿಂದೂ, ೬/೧೨/೨೦೦೭ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು[http://www.hindu.com/2007/04/09/stories/2007040901140300.htm ಬೆಂಕಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121024013302/http://www.hindu.com/2007/04/09/stories/2007040901140300.htm |date=2012-10-24 }}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿ/ಗೌರವಗಳು== # ಅರ್ಥ್ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ ಅವಾರ್ಡ್<ref>{{Cite news |date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೧, ೨೦೨೧ |title=Parambikulam Tiger Conservation Foundation wins Earth Guardian Award |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/parambikulam-tiger-conservation-foundation-wins-earth-guardian-award/article37103754.ece |url-status=live |access-date=೧೭/೦೬/೨೦೨೫ |work=ಬಿಸಿನೆಸ್ ಲೈನ್}}</ref> # ಕನ್ಸರ್ವೇಷನ್ ಅಸ್ಸ್ಯುರಡ್ ಟೈಗರ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ಸ್<ref>{{Cite news |last=Gangopadhyay |first=Uttara |date=೦೭ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೨೧ |title=Global Recognition for 14 Indian Tiger Reserves |url=https://www.outlooktraveller.com/News/global-recognition-for-14-indian-tiger-reserves |url-status=live |access-date=೧೭/೦೬/೨೦೨೫ |work=ಔಟ್ ಲುಕ್ ಟ್ತಾವಲರ್}}</ref> # ಪರಿಸರ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ<ref>{{Cite news |date=೧೨/೦೪/೨೦೧೬ |title=Need to consider Tigers as natural capital, define conservation as a means to achieve development: Prime Minister |url=https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=138810 |url-status=live |access-date=೧೭/೦೬/೨೦೨೫ |work=ಪಿ.ಐ.ಬಿ}}</ref> == ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist|3}} {{commons category|Parambikulam Tiger Reserve}} {{Tiger Reserves Of India}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಹುಲಿ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇರಳದಲ್ಲಿರುವ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳ ಅಭಯಾರಣ್ಯಗಳು]] qj9cni07vbkwxaht8ck5u1bli0wimmh 0 27707 1375535 1355942 2026-06-21T00:54:49Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375535 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mandir | name = Brihadeeswarar Temple | image = Big_Temple-Temple.jpg | image_alt = | caption = | pushpin_map = <!-- India Tamil Nadu --> | map_caption = Location in Tamil Nadu | latd = | latm = | lats = | latNS = | longd = | longm = | longs = | longEW = | coordinates_region = IN | coordinates_display= title | other_names = Peruvudaiyaar Temple | proper_name = Brihadeeswarar Temple | devanagari = | sanskrit_translit = | tamil = | marathi = | bengali = | country = [[ಭಾರತ]] | state = [[Tamil Nadu]] | district = | location = [[Thanjavur]] | elevation_m = | primary_deity = | important_festivals= | architecture = [[Tamil Architecture]] | number_of_temples = | number_of_monuments= | inscriptions = | date_built = 10th century AD | creator = [[Raja Raja Chola I]] | website = }} ಇದನ್ನು '''ಪೆರುವುದೈಯರ್ ಕೊವಿಲ್''' ಅಥವಾ '''ಬೃಹದೀಶ್ವರ್ ಟೆಂಪಲ್''' {{indic|lang=ta|indic=பெருவுடையார் கோவில்|trans=peruvuḍaiyār kōvil}}ಅಲ್ಲದೇ ಇದನ್ನು '''ರಾಜರಾಜೇಶ್ವರಮ್ ''' <ref>ಸೌತ್ ಇಂಡಿಯನ್ ಇನ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಶನ್ಸ್- VolII, Part I&amp; II</ref> ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.[[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ರಾಜ್ಯ [[ತಮಿಳುನಾಡು|ತಮಿಳುನಾಡಿನ]]ಲ್ಲಿರುವ ತಂಜಾವೂರ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಣಚು ಶಿಲೆ ಅಥವಾ ಗ್ರ್ಯಾನೈಟ್ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿತ ಏಕೈಕ ದೇವಾಲಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://india.gov.in/myindia/facts.php |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-02-09 |archive-date=2011-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721162848/http://india.gov.in/myindia/facts.php |url-status=dead }}</ref> ಆಗಿನ ಚೋಳರ ಕಾಲದ ಅರಸರ ಆಳ್ವಿಕೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮರಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕಲಾಪ್ರಕಾರವಾಗಿದೆ.ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಇದು ತನ್ನ ಸುಂದರ ''ಶಿಲ್ಪಕಲೆ'' ಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣವು ಅದರ ಪೋಷಕ ಅರಸು ರಾಜಾರಾಜಾ ಚೋಳ I ಈತನ ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಕಟ್ಟಿದ ಒಂದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬವೆನಿಸಿದೆ.ಭಾರತದ ಹಲವಾರು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ವೈಭಯುತವಾದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ.<ref name="Atlas of the Year 1000">ಅಟ್ಲಾಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಯರ್ ೧೦೦೦ - ಪೇಜ್ ೧೦೫ ಬೈ ಜಾನ್ ಮ್ಯಾನ್</ref> ಈ ದೇವಾಲಯವು [[ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಯೋಗ|UNESCO]]ದ [[ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣ|ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆ]] ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲೊಂದಾಗಿದೆ.ಇದನ್ನು "[[ಮಹಾ ಚೋಳ ದೇವಾಲಯಗಳು|ಗ್ರೇಟ್ ಲಿವಿಂಗ್ ಚೋಳ ಟೆಂಪಲ್ಸ್"]] ಎಂದೂ ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತ ದೇಶದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಮೌಲ್ಯವಾದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಕಲಾತಾಣವಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಬಲಯುತವಾದ ಗೋಡೆಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಬಹುಶಃ ೧೬ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ 'ವಿಮಾನ'ಅಥವಾ ಗೋಪುರವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ದೇವಾಲಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು {{convert|216|ft|m|abbr=on}}ಎತ್ತರದ <ref>ಮಿಡಲ್ ಚೋಳಾ ಟೆಂಪಲ್ಸ್, ಎಸ್.ಆರ್.ಸುಬ್ಱಮಣ್ಯಮ</ref><ref>CBSE ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಬುಕ್ಸ್ ಆನ್ ಸೊಸಿಯಲ್ ಸ್ಟಡೀಸ್ ಕ್ಲಾಸ್ ೧೦</ref> ಕಳಶಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ''ಕಳಶ '' ಅಥವಾ 'ಚಿಖರಾಮ್'(ಅಗ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಮೇಲ್ತುದಿಯನ್ನು)ಅಖಂಡ ಗ್ರ್ಯಾನೈಟ್ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಎಲ್ಲರೂ ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರದಲ್ಲಿ ನಂದಿ (ಪವಿತ್ರ ಗೂಳಿ) ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಒಂದೇ ಒಂದು ಬಂಡೆಗಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.ಇದು ಸುಮಾರು ೧೬ ಅಡಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೧೩ ಅಡಿ ಎತ್ತರವಾಗಿದೆ.<ref name="Encyclopaedia of Political Parties"/> ಇಡೀ ದೇವಾಲಯವವನ್ನು ಗಡುಸಾದ ಅಪರೂಪವೆನ್ನಲಾದ ಗ್ರ್ಯಾನೈಟ್ ನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.ಸದ್ಯ ತಂಜಾವೂರ್ ನಲ್ಲಿನ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಈ ಕಲ್ಲು ದೊರೆಯುವುದು ವಿರಳವಾಗಿದೆ. <br /> ಇದನ್ನು ಚೋಳರ ಅರಸನಾದ ರಾಜಾ ರಾಜಾ ೧೦೧೦ AD ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ.ತಂಜಾವೂರ್ ನಲ್ಲಿನ ಈ ಬೃಹದೀಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ 'ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಇದು ೨೦೧೦ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೧೦೦೦ ವರ್ಷ ಪೂರೈಸಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == ದೇವಾಲಯದ ಶಂಕುಸ್ಥಾಪನೆಯು ತಮಿಳು ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅರುಲಮೊಳಿವರ್ಮನ್ ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ;ಈತನನ್ನು ರಾಜಾ ರಾಜಾ ಚೋಳ I ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.ಆಗ ೧೦೦೨ CE ರಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೊದಲ ತಮಿಳಿನಾಡಿನ ಚೋಳರ ಕಾಲದ ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯವೆನ್ನಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.{{indic|lang=ta|indic=இராஜராஜ சோழன்|trans=Rājarāja Choļan}} <ref>{{cite web |author= |year= |url=http://www.kamat.com/kalranga/deccan/cholas.htm |title=The Chola Dynasty 300 B.C. to 1250 A.D. |publisher=kamat.com |accessdate=2008-01-22 }} </ref> ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ರಾಜಾರಾಜಾ ಚೋಳನು, ಈತ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ದೊಡ್ಡ ಚೋಳ ಅರಸಲ್ಲೊಬ್ಬನಾಗಿದ್ದನು.ಈ ಅರಸನಿಗೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶ ದೊರೆಯಿತಂತೆ.<ref>{{cite web |author= |year= |url=http://ponniyinselvan.in/forum/history-discussions/dr-vaidyanathan-ganapati-sthapati-4650.html |title=Dr. Vaidyanathan Ganapati Sthapati... |publisher=ponniyinselvan.in |accessdate=2010-10-21 |archive-date=2010-07-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100714160007/http://ponniyinselvan.in/forum/history-discussions/dr-vaidyanathan-ganapati-sthapati-4650.html |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಅದ್ಭುತ ಶೈಲಿಯು ಚೋಳರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Encyclopaedia of Political Parties">ಎನ್ ಸೈಕ್ಲೊಪಿಡಿಯಾ ಆಫ್ ಪಾಲಿಟಿಕಲ್ ಪಾರ್ಟೀಸ್ ಬೈ ರಲ್ಹಾನ್, ಒ. ಪಿ.</ref> ಒಂದು ಅಕ್ಷೀಯ ಮತ್ತು ಸುಸಾಂಗತ್ಯ ಯುಳ್ಳ ರೇಖಾಗಣಿತ ದ ಮೇಲೆ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣ ಅದ್ಭುತವಾಗಿದೆ.<ref name="thapar">{{cite book | first= Binda | last= Thapar | year= 2004 | title= Introduction to Indian Architecture | edition= | publisher= Periplus Editions | location=Singapore | pages= 43, 52–53 | id= ISBN 0-7946-0011-5}}</ref> ಈ ಕಾಲ ಮತ್ತು ಅನಂತರದ ಎರಡು ಶತಮಾನದ ವರೆಗೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು ತಮಿಳ(ಚೋಳರ) ಸಂಪತ್ತು,ಅಧಿಕಾರ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿವೆ. ಇಂತಹ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಾದ ಬಹು ಮುಖಜದ ಹಂತಗಳ ಬಿಡಿ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಅದು ಚೌಕಾಕಾರದ ಪ್ರಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಕೇತಿಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.ಈ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ನವೀನ ಚೋಳಾ ಅರಸರ ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಹಿಡಿದ ಕನ್ನಡಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="mitchell">{{cite book | last =Mitchell | first =George | title = The Hindu Temple | publisher =University of Chicago Press | year =1988 | location =Chicago | pages = 145–148 | isbn = 0-266-53230-5}}</ref> ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಆತ ಪರಿಸರದೊಂದಿಗಿಟ್ಟಿರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲು ಬೃಹದೀಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಆತ ನಿರ್ಮಿಸಿಬಹುದೆಂಬ ಬಲವಾದ ನಂಬಿಕೆ ಜನರಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯವು ರಾಜಮನೆತನದ ಹಲವು ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.ರಾಜರ ಸಿಂಹಾಸನ ಏರುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೂ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಅರ್ಚಿತ ವಿಗ್ರಹ [[ಶಿವ]] ನನ್ನು ದಿನವೂ ರಾಜರ ಎದುರಲ್ಲೇ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರ ಸೇವಾ ಕೈಂಕರ್ಯಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು ೬೦೦ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಇಲ್ಲಿ ನೇಮಕವಾಗಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=December 2008}} ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಅರ್ಚನೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರು,ಪ್ರತಿಭಾನ್ವಿತರು,ವಿದ್ವಾಂಸರು ಅಲ್ಲದೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದರಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಣತಿ ಪಡೆದ ಜನಸಮೂಹ ಸೇವೆಗಿತ್ತು.ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ದೇವಾಲಯವು ವಿವಿಧ ವ್ಯಾಪಾರ ಚಟುವಟಿಕೆಳಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು.ಹೂವಿನ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು,ಹಾಲು ಮಾರಾಟಗಾರರು,ತೈಲ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು,ತುಪ್ಪದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಅಲ್ಲದೇ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಪೂಜೆ-ಪುನಸ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.ಹಬ್ಬ-ಹರಿದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಸರಕು-ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಅವರು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.ಈ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಾಂಗಣ ಗೋಡೆಯ ಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಆಗ ಭರತ ನಾಟ್ಯದಂತಹ ನೃತ್ಯ ಸಮಾರಂಭಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಸಂಗೀತ-ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇಂದೂ ಕೂಡಾ ಬೃಹದೀಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಕಲಾವಿದರಿಗೆ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ವೇದಿಕೆಯಾಗಿದೆ.<ref name="ching2">{{cite book | first=Francis D.K. | last= Ching et al. | year= 2007 | title= A Global History of Architecture | edition= | publisher=John Wiley and Sons | location=New York | pages= 338–339 | id= ISBN 0-471-82451-3}}</ref> ಈ ದೇವಾಲಯವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾದ ದ್ರಾವಿಡ ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.ಚೋಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ತತ್ವಸಿದ್ದಾಂತಗಳಿಗೆ ಅಲ್ಲದೇ ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೆರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಕಾರಣವೆನಿಸಿದೆ. ಈ ದೇವಾಲಯಗಳು "ಚೋಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಕಲೆಗಳ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿವೆ."ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸ,ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆ,ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮತ್ತು ಸತುವಿನ ಮಿಶ್ರಣದ ಭಿತ್ತಿಗಳು ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿವೆ."<ref>{{cite web |author= |year= |url=http://whc.unesco.org/en/list/250 |title=Great Living Chola Temples |publisher=UNESCO.org |accessdate=2008-01-21 }} </ref> ರಾಜಾರಾಜಾ ಚೋಳ ಅರಸನು ತಂಜಾವೂರ್ ನಲ್ಲಿ ಈ ದೊಡ್ಡ ಬೃಹದೀಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಇಂದೂ ಕೂಡಾ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದಲ್ಲದೇ ೧೦೦೦ ವರ್ಷದ ಹಿಂದಿನದಾಗಿದೆ. == ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣ == [[ಚಿತ್ರ:Bigtemple1.jpg|right|thumb|ದೇವಾಲಯದ ಪೂರ್ಣ ನೋಟ]] ನದಿ ದಂಡೆಯೊಂದರ ಮೇಲಿರುವ ಅದು ಸುತ್ತಲೂ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಕೋಟೆ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎನ್ನುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.ಇದರ ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಕೋಟೆಯ ಸುತ್ತಣ ಪ್ರಾಕಾರದಂತೆಯೇ ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರ ಸಂಕೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅಕ್ಷೀಯ ರೇಖೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಎದ್ದು ನಿಂತಿದೆ. ಈ ಸಂಕೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಐದು ಮಹಡಿಯ ಅಕ್ಷೀಯದೊಳಗಡೆ ಹಾಯ್ದು ಸಲೀಸಾಗಿ ಹೋಗಬಹುದು.ಗೋಪುರದ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ನೇರವಾದ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುವ ಅನುಕೂಲವೊದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಆರಾಮವಾಗಿ ನಿಂತು ನೀವು ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ವೀಕ್ಷಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಅದರ ಶಿಖರ (ಇದು ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಟೊಳ್ಳಾಗಿದ್ದು ಅಲ್ಲಿ ಏನನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಲಾಗದು)ಇದು ೬೩ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ,ಒಟ್ಟು ೧೬ ಮಡಿಕೆಯುಳ್ಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕೆತ್ತನೆಯ ಮಹಡಿ ವಿನ್ಯಾಸವಿದೆ.ಇದು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಚತುಷ್ಕೋನೀಯ ಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗೋಡೆಯಿಂದ ಹೊರಚಾಚಿದ ಭಾಗ, ಅಟ್ಟಳಿಗೆಗಳು, ಮತ್ತು ಹೊಂದಿಕೊಂಡ ಹಂತಗಳು ಮೂಲೆಯ ಅಂಚುಗಳಾಗಿ ಮಾಡಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಶಿಖರಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="ching2"/> === ಪ್ರಧಾನ ದೇವಾಲಯ === [[ಚಿತ್ರ:Brihadeeswarar Temple 2006118 3.jpg|left|thumb|ಗೋಪುರದ ಅಗ್ರ ಸ್ಥಾನವು ಒಂದೇ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟಕೋನದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.81.25 ಟನ್ನ <ref name=mitchell/>]] [[ಚಿತ್ರ:Brihadeeswarar Temple 02.jpg|thumb|ದೇವಾಲಯದ ಮಹಾದ್ವಾರ]] ಪ್ರಧಾನ ದೇವಾಲಯವು ಅತ್ಯಂತ ವಿಶಾಲವಾದ ಪೂಜಾಗೃಹವನ್ನೊಳಗೊಂಡಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ನಂದಿ,ಕಂಬದ ಆಸರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುವ ವಿಶಾಲ ಸಭಾಭವನ (ಮಂಡಪಗಳು)ಅಲ್ಲದೇ ಹಲವು ಉಪದೇಗುಲಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಭಾಗವೆಂದರೆ ಒಳಭಾಗದಲಿರುವ ಮಂಡಪ ಭಾಗವು ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಗೋಡೆಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.ಅತ್ಯಂತ ಮೊನಚಾಗಿ ಕೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಲಾಕೃತಿಗಳು ಆಳವಾದ ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವ ಭಾವಾನಾ ಸ್ಪರ್ಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪೂಜಾ ಗೃಹದ ಪ್ರಾಕಾರದ ಎರಡೂ ಬದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ನೆನಪನ್ನು ತರುವಂತಹ ಕಲಾಪ್ರಕಾರಗಳಿವೆ.<ref name="thapar"/> ಕರುವರೈ ಒಂದು [[ತಮಿಳು|ತಮಿಳಿ]]ನ ಶಬ್ದವಾಗಿದ್ದು ಅದೆಂದರೆ ದೇವರ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಆಂತರಿಕ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ.ಆಂತರಿಕವಾಗಿರುವ ಪೂಜಾ ಮಂದಿರವು ಒಳಗಡೆ ಮುಖ್ಯ ದೇವರೆನಿಸಿದ ಶಿವನ [[ದೇವರು|ಮೂರ್ತಿ]] ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಿಲ್ಪದ ಲಿಂಗ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆಯಾಗಿದೆ.ಕುರುವರೈ ಅಂದರೆ "ಭ್ರೂಣಾವಸ್ಥೆಯ ಒಳಭಾಗ" ಇದನ್ನು ''ತಮಿಳು '' ಶಬ್ದ'' ಕರು'' ವಿನಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದ್ದು ಅದು ಭ್ರೂಣವೆಂದೇ ಅರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಅರ್ಚಕರು ಮಾತ್ರ ಈ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಪ್ರಾಕಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.indoarch.org/arch_glossary.php |title=Architecture of the Indian Subcontinent - Glossary |publisher= |accessdate=2007-01-24 |archive-date=2012-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120306200130/http://www.indoarch.org/arch_glossary.php |url-status=dead }}</ref> ದ್ರಾವಿಡರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕುರುವರೈ ವಿಮಾನದ ಪ್ರತಿಕೃತಿಯಾಗಿ ಇದನ್ನು ಇನ್ನಿತರ ಭಾಗಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.ಒಳಭಾಗದ ಗರ್ಭಗುಡಿಯು ತನ್ನ ಸುತ್ತಲೂ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಯಾಗುವಂತೆ ಕಮಾನುಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ.ಬಳಸು ಸುತ್ತಿನ ಮೂಲಕ ದೇವರಿಗಾಗಿ ಸುತ್ತು ಸೇವಾ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸಿಲಾಗಿದೆ.(ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾನೆರವೇರಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಡಲಾಗಿದೆ) ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾಗಿ ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪೂಜಾ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿ ದೇವರ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವು ಗರ್ಭಗುಡಿ ಮತ್ತು ಗರ್ಭಗೃಹ ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಬರುವಂತೆ ಇಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="mitchell"/> ಈ ಗರ್ಭಗೃಹವು ಚತುರ್ಭುಜದ್ದಾಗಿದ್ದು ಎರಡು ಭಿತ್ತಿ ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿರುತ್ತದೆ.ಒಟ್ಟಾರೆ ಇದರ ಸಮಭುಜ ಆಧಾರವು ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಕಾರ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.ಸಮಾಜದ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಸಮಷ್ಟಿಯಾಗಿರುವ ಇದು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಜಾಗೆಯಲ್ಲಿ ವಿಗ್ರಹದ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪನೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="thapar"/> ದೇವಾಲಯದ ಹಿಂಭಾಗದ ಮೈದಾನವು ರಾಜಮನೆತನದವರು ಸ್ನಾನಗೃಹವನ್ನಾಗಿ ಬಳಸುವ ಇದು ವಿಶಾಲ ಸ್ನಾನದ ಮನೆಯಾಗಿತ್ತು.''ಇರುಮುಡಿ ಸೊರನ್'' ಹಾಲ್ ನ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಜಾಗೆಯಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲೆಡೆಯಿಂದಲೂ ಸುತ್ತುವರೆದು ಬರುವ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾ ಗಾಳಿಯು ಬೃಹತ ಲಿಂಗಂವನ್ನು ಆವರಿಸಿ-ನೇವರಿಸುವಂತಿರುತ್ತದೆ.ಗರ್ಭಗೃಹದಲ್ಲಿನ ಇದು ಅರಸರ ನಿವಾಸದ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.ಆಗಿನ ಚೋಳ ಅರಸರು ಹೇಗೆ ದೈವಭಕ್ತಿ ತೋರುತ್ತಿದ್ದರೆಂಬುದನ್ನು ಇದರಿಂದ ತಿಳಿಯಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="ching2"/> ಒಳಗಿನ ಮಂಡಪವು ಹೊರಭಾಗದ ಆಯತಾಕಾರದ ಮಂಡಪಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ.ಅಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಕಾಲಮ್ ನ ಒಂದು ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರ ಮಂಟಪದ ಆವರಣವು ಮೂರು ಮೆಟ್ಟಲು ಹತ್ತುವ ರಚನೆಯ ಜಾಗೆಯು ಕೆಳಕ್ಕೆ ಕೊಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕಂಬದ ಆಧಾರದ ಮೇಲ್ಮುಖ ಭಾಗವು ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದು ಈ ಅಮಂಡಪವನ್ನು ನಂದಿಗಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದು ಶಿವನ ಪವಿತ್ರ ಎತ್ತು ಅಥವಾ ಗೂಳಿ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="thapar"/> {{clr}} === ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹತ್ತಿಕೊಂಡಿರುವ ಕಟ್ಟಡ ರಚನೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Brihadeeswarar Temple 04.jpg|thumb|ಗಣಪತಿ ದೇಗುಲ]] ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಲೂ ರಕ್ಷಣಾ ಕವಚಗಳಂತೆ ಎರಡು ಗೋಡೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿತ ಹೊದಿಕೆಗಳಿವೆ. ಹೊರಭಾಗದ ಗೋಡೆಯು ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಮೂಲಕ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಪ್ರಾಕಾರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಇಲ್ಲಿಯೇ ದೊಡ್ಡದಾದ ಗೋಪುರ ಅಥವಾ ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರವಿದೆ. ಇದರೊಳಗೇ ಒಂದು ಮೊಗಸಾಲೆಯಿದ್ದು ಬ್ಯಾರೆಲ್ ನಂತಹ ಕಮಾನಿರುವ ಗೋಪುರವು ಸುಮಾರು೪೦೦ ಆಧಾರಸ್ತಂಭಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿತವಾದದ್ದು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.ಅದರ ಎತ್ತರದ ಗೋಡೆಯಿಂದಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಗೋಪುರ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ಅಕ್ಷೀಯವಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ.ಪ್ರಧಾನ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ದ್ವಾರ ಮಂಟಪವೂ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. === ಇದರ ಮೂಲ ವಿಚಾರದ ತಳಪಾಯ === ಇಂತಹ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದ ದೇವಾಲಯವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂದು ರಾಜಾ ರಾಜಾ ಅರಸು ಆಗ ಈಳಮ್ (ஈழம்)(ಇಂದಿನ [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]])ದ ಸಾಮ್ರಾಟನಾಗಿದ್ದಾಗ ಈ ವಿಚಾರದ ಮೊಳಕೆಯೊಡೆಯಿತು. === ಇನ್ನಿತರ === ಈ ದೇವಾಲಯವೊಂದೇ ಬೃಹತ್ ಗಾತ್ರದಲ್ಲ;ಇದರ "ಮೂಲವರ್"(ಪ್ರಧಾನ ವಿಗ್ರಹ ಮೂರ್ತಿ ಶಿವ)ಅಲ್ಲದೇ ಇನ್ನಿತರ ದೇವತಾ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡವೇ ಆಗಿವೆ.(ಕೋಷ್ಟ ಮೂರ್ತಿಗಳ್)ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಟಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ,ಸೂರಿಯನ್ (ಸೂರ್ಯ)ಚಂದ್ರನ್ (ಚಂದ್ರ)ಭಾರಿ ಗಾತ್ರದ್ದವೇ ಆಗಿವೆ. ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬೃಹದೀಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ "ಅಷ್ಟ ದಿಕ್ ಪಾಲಕರ" ವಿಗ್ರಹಗಳಿವೆ.(ಎಲ್ಲಾ ಎಂಟು ದಿಕ್ಕುಗಳ ಒಡೆಯರು)[ಇಂದ್ರ,ವರುಣ,ಅಗ್ನಿ,ಈಸಾನಾ,ವಾಯು,ನಿರುತಿ,ಯಮ,ಕುಬೇರ]ಇವರೆಲ್ಲರ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಸುಮಾರು ೬ ಅಡಿಗಿಂತ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. === ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು === ಸುಮಾರು ೧೩೦,೦೦೦ ಟನ್ನಗಳಷ್ಟು ಗ್ರ್ಯಾನೈಟ್ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಈ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ೬೦-ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದ ವಿಮಾನದ ಕಟ್ಟಡದ ಶಿಲ್ಪವು ಇಡೀ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಸರಿಸಾಟಿಯಿಲ್ಲದಂತಿದೆ. ಈ ವಿಮಾನ ಇಮಾರತಿಯಲ್ಲಿ ಯುರೊಪಿಯನ್ ರ ಕಟ್ಟಡದಂತೆ ತಿರುವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದು ಕಾಣುತ್ತದೆ.ಬರುವ ಬ್ರಿಟಿಶ್ ರಿಗೆ ಇದೊಂದು ತೆರನಾದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಎಂದೂ ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆದರೆ ಪುರಾತತ್ವ ಇಲಾಖೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಕ್ತ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲ ಇದೊಂದು ವದಂತಿ,ಎನ್ನುತ್ತದೆ.ಈ ಕಟ್ಟಡದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಈ ಗೋಪುರದ ನೆರಳು ಇದರ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ,ಅಲ್ಲದೇ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.hindu.com/lf/2004/03/30/stories/2004033001340200.htm |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-02-09 |archive-date=2011-08-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110826102127/http://www.hindu.com/lf/2004/03/30/stories/2004033001340200.htm |url-status=dead }}</ref> <ref>http://www.varalaaru.com/images/May06/nizhal.jpg</ref><ref>http://www.varalaaru.com/images/May06/thiruchutru.jpg</ref> == ಪ್ರವಾಸದ ಮಾಹಿತಿ == ತಂಜಾವೂರ್ ಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ರಸ್ತೆ,ರೈಲ್ವೆ ಮತ್ತು ವಿಮಾನಯಾನದ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ. ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತದೆ,ಅವುಗಳೆಲ್ಲ ಹತ್ತಿರದ ತ್ರಿಚಿ, ಚೆನ್ನೈ, ಕುಂಭಕೋಣಂ, ಪುದುಕೊಟ್ಟೈ, ಪಟ್ಟುಕೊಟ್ಟೈ, ತಿರುನೆಲವೇಲಿ, ಕರೂರ್, ನಾಗಪಟ್ಟಿನಮ್, ಕೊಯಿಮತ್ತೂರು ಅಲ್ಲದೇ ರಾಜ್ಯದ ವಿವೆಧೆಡೆಗಳಿಂದ ಬಸ್ ಸಂಚಾರ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿ ಚೆನ್ನೈನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ (NH ೪೫-A)ಇದು ಚೆನ್ನೈನಿಂದ ಚಿದಂಬರಮ್,ಮಾಯಾವರಮ್,ಕುಂಭಕೋಣಂ,ತಂಜಾವೂರ್ ಮತ್ತು ನಾಗಪಟ್ಟಿನಮ್ ಗೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ವಿದೇಶೀಯರಿಗೆ ತಂಜಾವೂರ್ ಮತ್ತಿತರೆಡೆ ಸಂಚರಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ.ಇಷ್ಟೇ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಬಸ್ಸಗಳ ಸಂಚಾರವೂ ಇದೆ.<br />ರೈಲ್ವೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು [[ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ|ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆಸ್]] ಭಾರತದಾದ್ಯಂತದ ಹಲವು ನಗರಗಳಿಂದ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.ಹತ್ತಿರದ ಚೆನ್ನೈ,ತ್ರಿಚಿ,ತಿರುನೆಲವೇಲಿ,ಮಧುರೈ ಮತ್ತು ನಾಗೊರ್ ಗಳಿಂದ ಈ ಸೌಲಭ್ಯ ಇದೆ. "ತಂಜಾವೂರ್ ಜಂಕ್ಷನ್"ಈ ಸ್ಥಳನಾಮವಾಗಿದೆ.<br />ಹತ್ತಿರದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣವೆಂದರೆ ತಿರುಚಿರಾಪಲ್ಲಿ ಏರ್ ಪೊರ್ಟ್ ತ್ರಿಚಿ ಸುಮಾರು ೬೫ ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿದೆ. == ಸಹಸ್ರಮಾನದ ಹಬ್ಬಾಚರಣೆಗಳು == ತಂಜಾವೂರ್ ನ ಅರಸು ರಾಜಾ ರಾಜಾ ಚೋಳನು ೧೦೧೦ AD ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.ಬೃಹದೀಶ್ವರ ದೇವಾಲಯ "ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯ"ಎಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿ ೧೦೦೦ ವರ್ಷ ಕಳೆದಿರುವ ಅದೀಗ ೧೦೦೦ನೆಯ ಹುಟ್ಟುಹಬ್ಬ ಆಚರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ.ಅದರ ಅಸ್ತಿತ್ವ,ಅದರ ಭವ್ಯ ರಚನೆ ಇನ್ನೂ ಹೊಚ್ಚ ಹೊಸದಾಗಿದೆ.ರಾಜ್ಯಸರ್ಕಾರವು ಅಲ್ಲಿ ಹಲವು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜಾ ರಾಜಾ ಚೋಳ ಅರಸನು (ಆಳ್ವಿಕೆ ೯೮೫-೧೦೧೪ A.D)ತಾನು ಗದ್ದುಗೆಯೇರಿದ ೨೭೫ ದಿನ ಮತ್ತು ೨೫ ವರ್ಷ ಆಡಳಿತದ ಕುರುಹು ಆಗಿ(೧೦೧೦ A.D)ಆಗ ಗೋಪುರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ವಿಮಾನದ ಹೊದಿಕೆಗೆ ಕಳಶಮ್ವನ್ನು(ತಾಮ್ರದ ಕೊಡ ಅಥವಾ ಕಳಸ) ಆತ ನೀಡಿದ್ದ.ದೇವಾಲಯ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಅನಂತರ ಆತ ಈ ವಿಮಾನಕ್ಕೆ ಕಿರೀಟ ತೊಡಿಸಿದ್ದ.(ಇದು ಗರ್ಭಗುಡಿಯಿಂದ ೫೯.೮೨ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ.)<ref name="jlbiadsf">{{cite web | url= http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-11406440| title= India's Big Temple marks 1,000th birthday | author= BBC News (25 September 2010) | accessdate=25 September 2010}}</ref><ref name="asedgt">{{cite web | title= Early Chola temples:Parantaka I to Rajaraja I, 907-985 A.D | author= PS. R. Balasubrahmanyam (1971), Orient Longman Publications | accessdate=15 July 2010}}</ref><ref name="sdbjt">{{cite web | title= Rāja Rāja, the great:seminar proceedings | author= Ananthacharya Indological Research Institute (1984)| accessdate=15 July 2010}}</ref> === ಭರತನಾಟ್ಯಂ ಯಜ್ಞ === ಈ ಸಮಾರಂಭದ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಭರತನಾಟ್ಯಂ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದೆ.ಭಾರತೀಯ ಈ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನೃತ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪದ್ಮಾ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಜಂಟಿಯಾಗಿ ಅಸೊಶಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ಭರತನಾಟ್ಯಂ ಆರ್ಟಿಸ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ (ABHAI)ಮತ್ತು ಬೃಹನ್ ನಾಟ್ಯಾಂಜಲಿ ಟ್ರಸ್ಟ,ತಂಜಾವೂರ್ ಇವು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಿವೆ. ಈ ಬೃಹತ್ ಕಟ್ಟಡದ ೧೦೦೦ನೆಯ ವರ್ಷದಂಗವಾಗಿ ವಿವಿಧೆಡೆಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು ೧೦೦೦ ನೃತ್ಯಗಾರರು ಬರಲಿದ್ದಾರೆ,[[ನವ ದೆಹಲಿ|ನವದೆಹಲಿ]], [[ಮುಂಬೈ|ಮುಂಬಯಿ]], [[ಪುಣೆ]], ತಮಿಳುನಾಡು, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಕೇರಳ]], [[ಸಿಂಗಾಪುರ್|ಸಿಂಗಾಪೂರ್]], [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೆಷ್ಯ]] ಮತ್ತು U.Sನಿಂದ ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಬಂದು ತಮ್ಮ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಲಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಸುಮಾರು ೧೧ ದಾಖಲಿತ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿ ಅದರಲ್ಲೂ ''ಸಂಗೀತ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಞಿ ತಿರುವಿಚಯಪ್ಪಾ'' (ಒಂಬತ್ತನೆಯ ಥಿರುಮುರೈ) ಅವರ ರಚನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಿದ್ದಾರೆ,ಕರೂರ್ ಥೆವರ್ ಇವುಗಳಿಗೆ ರಚನಕಾರರೆನಿಸಿದ್ದಾರೆ.(ರಾಜಾ ರಾಜಾ ಚೋಳರ ಗುರು ಅವರ ರಚನೆಗಳು) ಇವರನ್ನು ತಿರುವಿಚಯಪ್ಪಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವು ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೬,೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಆಯೋಜನ ಕಂಡಿದೆ.ಈ ನೃತ್ಯ ಕಲಾವಿದರು ಪಟ್ಟಣದ ಹಲವೆಡೆ ತಮ್ಮ ಕಲಾಪ್ರದರ್ಶನ ಕೈಗೊಳ್ಳುವರು.<ref name="DDY">{{cite web | url= http://news.rediff.com/slide-show/2010/aug/16/slide-show-1-indias-biggest-temple-turns-1000-years.htm| title= India's Biggest Temple turns 1000-years | author= Rediff News (16 August 2010) | accessdate=20 August 2010}}</ref><ref name="dfgjoerY">{{cite web| url= http://www.thehindu.com/news/states/tamil-nadu/article544804.ece| title= A grand dance spectacle at the Thanjavur Big Temple| author= The Hindu (01 August 2010)| accessdate= 20 August 2010| archive-date= 4 ಆಗಸ್ಟ್ 2010| archive-url= https://web.archive.org/web/20100804150451/http://www.thehindu.com/news/states/tamil-nadu/article544804.ece| url-status= dead}}</ref> === ಸ್ಮರಣಾರ್ಥ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ ಮತ್ತು ನಾಣ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:Brahadeeswarar Temple Millennium Year - Commemorative Coin.jpg|right|thumb|[46] ಚೋಳರ ಆಳ್ವಿಕೆಗಾರ ರಾಜಾ ರಾಜಾ ಚೋಳ I ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ದೇವಾಲಯದ ಸಹಸ್ರ ವರ್ಷಾಚರಣೆಯ ದ್ಯೋತಕ ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ 5 ವಿಶೇಷ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದಿತ್ತು.]] ಅದೇ ''೨೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೦'' ರಂದು (ದೊಡ್ಡ ದೇವಾಲಯದ ಸಹಸ್ರಮಾನದ ದಿನಾಚರಣೆಯ ಐದನೆಯ ದಿನದಂದು)ಈ ದೇಶದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಲೋಕಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಸುಂದರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ನೆನಪನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಯಿತು.{{INR}} ಪುರಾತತ್ವ ಲೋಕದ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿರುವ ಇದರ ವಿಶೇಷ{{INR}} ೫ ಅಂಚೆ ಚೀಟಿ ಯಲ್ಲಿ ೨೧೬-ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಬೃಹತ ರಾಜಾ ಗೋಪುರಂನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಅಂಚೆ ಇಲಾಖೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.ಅದೇ ರೀತಿ ೫ ನಾಣ್ಯದ ಗುರುತುಳ್ಳ ಆಧುನಿಕ ದೇವಾಲಯದ ಚಿತ್ರವಿರುವ ಈ ನಾಣ್ಯವನ್ನು [[ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್|ರಿಜರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]] ಹೊರತಂದಿತು.<ref name="sdlkqqqsf">{{cite web | url= http://www.deccanherald.com/content/99918/stamp-coin-release-mark-1000.html| title= Stamp, coin release mark 1,000 years of Big Temple | author= Deccan Herald (26 September 2010) | accessdate=26 September 2010}}</ref><ref name="ohjohjf">{{cite web| url= http://www.hindu.com/2010/09/27/stories/2010092759620100.htm| title= Release of a special postal stamp and a five- rupee coin| author= The Hindu (27 September 2010)| accessdate= 27 September 2010| archive-date= 29 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2010| archive-url= https://web.archive.org/web/20100929172241/http://www.hindu.com/2010/09/27/stories/2010092759620100.htm| url-status= dead}}</ref> ಕೇಂದ್ರ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ ಎ ರಾಜಾ ಅವರು ಘನತೆಯುಳ್ಳ ಬೃಹದೀಶ್ವರ ಟೆಂಪಲ್ ಸ್ಪೆಸಿಯಲ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಇದನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಹಡಗು ಖಾತೆ ಸಂಪುಟ ಸಚಿವ ಜಿ.ಕೆ ವಾಸನ್ ಇದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. [[ಚಿತ್ರ:1000 Rupee Indian Currency Note - Tanjai.jpg|right|thumb|[53]ಆಗ 01 ಏಪ್ರಿಲ್ 1954 ರಲ್ಲಿ ರಿಜರ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾವು ಯುನೆಸ್ಕೊದ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಗೆ ಸೇರಿದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಸಿದ್ದ ಬೃಹದೀಶ್ವರ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಲಾಗಿದೆ.]] ಈಗಾಗಲೇ [[ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್|ರಿಜರ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ]]ವು ೧ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯೫೪ ರಲ್ಲಿ ೧೦೦೦ ರೂಪಾಯಿಯ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಬೃಹದೀಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಪಕ್ಷಿನೋಟ ನೀಡುವ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಅದರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಿತ್ತು.ಈ ದೇವಾಲಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆಗೆ ನೀಡಿರುವ ಕೊಡುಗೆ ಗಮನಿಸಿ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಗೌರವ ನೀಡಿದೆ.{{INR}} ಆದರೆ ೧೯೭೫ ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಆಗ ದಿವಂಗತ [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರವು ಕಪ್ಪು ಹಣದ ಹತೋಟಿಗಾಗಿ ೧,೦೦೦ ಮುಖಬೆಲೆಯ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ಹಿಂಪಡೆ{{INR}}ಯಿತು.<ref name="ppwqqsf">{{cite web | url= http://expressbuzz.com/topnews/rs-1000-note-of-1954-popular-in-tanjavur/210112.html | title= {{INR}} ೧೦೦೦ note of ೧೯೫೪ popular in Tanjavur | author= Express Buzz, The Indian Express (೨೬ September ೨೦೧೦) | accessdate= ೨೭ September ೨೦೧೦ }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎಂ.ಕರುಣಾನಿಧಿ ಸೆಮ್ಮೈ ಭತ್ತವನ್ನು ಒಂದು ವಿಶೇಷ ತಳಿಯ ಭತ್ತವೆಂದೂ ರಾಜಾ ರಾಜನ್-೧೦೦೦ ಎಂದು ಆ ತಳಿಗೆ ಮರು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.ಈ ಬೃಹದೀಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾತೃ ರಾಜಾ ರಾಜಾ ಚೋಳನ್ ನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಈ ಹೆಸರಿನ್ನಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="jjjsqwhnsdff">{{cite web | url= http://news.in.msn.com/national/article.aspx?cp-documentid=4424908 | title= Semmai Paddy as “Raja Rajan-1000” | author= MSN News (26 September 2010) | accessdate= 27 September 2010 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಾದಂಬರಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹದೀಶ್ವರ ದೇವಾಲಾಯದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ == # ಬಾಲ್ ಕುಮಾರನ್ ಅವರು '''ಉದೈಯರ್ ''' ಎಂಬ ಕಥಾನಕವನ್ನು ರಾಜಾ ರಾಜಾ ಚೋಳ Iಅರಸನ ಮೇಲೆ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.ಆತನ ಕಟ್ಟಡ ಕಟ್ಟುವ ಆಸಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೃಹದೀಶ್ವರ ದೇವಾಲಯದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಆತನ ಬದುಕಿನ ವೃತ್ತಾಂತವನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. == ಚಿತ್ರಗಳ ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery> {{ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ಅಂಕಣ }} [[ದಾಖಲೆ ಆಧಾರ:ತಾಂಜಾವೂರ್ ಟೆಂಪಲ]]<center>ದೂರದ ನೋಟ </center> File:Periya Kovil.jpg|ಸೂರ್ಯಾಸ್ತದ ವೇಳೆಗಿನ ದೇವಾಲಯ File:Big Temple-Temple Entrance.jpg|ದಕ್ಷಿಣಾಮೂರ್ತಿ ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ File:Big Temple-Gopuram Detail.jpg|ಗೋಪುರಮ್ ನ ಸವಿವರ File:Bhikshatana_tanjore.jpg|ಗೋಪುರಮ್ ನಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಗ್ರಹ File:Big Temple-Smaller Temple.jpg|ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇಗುಲ File:Big Temple-Smaller Temple Stairs.jpg|ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳ ಪರಾಕರ್ಷೆ File:Big Temple-Bronze Statue.jpg|ಹೊರಪ್ರಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಹಲವುಅ ಕಲ್ಲಿನ ಕೆತ್ತಿದ ವಿಗ್ರಹಗಳು ದೊರೆಕಿವೆ. File:Big Temple-Lingams.jpg|ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಛಾವಣಿಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಲಿಂಗಗಳ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. File:Big Temple-Lingam Painting.jpg|ಕಂಬಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿತ ಪ್ರಾಂಗಣದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹಸಿಇದ್ದಾಗಲೇ ಬಿಡಿಸಿದ ಚಿತ್ರಗಳ ಉದಾಹರಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. File:Big Temple-Bull.jpg|ನಂದಿ, ಶಾಂತ ಸ್ಥಿತಿಯ ಗೋಚರತೆ. File:Raraja detail.png|ರಾಜಾ ರಾಜಾ ಚೋಳನ್ </gallery> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.indiainimages.com/gallery/brihadeeswarar-temple ಬೃಹದೀಶ್ವರ ಟೆಂಪಲ್ ಫೊಟೊ ಗ್ಯಾಲರಿ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110129225928/http://www.indiainimages.com/gallery/brihadeeswarar-temple/ |date=2011-01-29 }} * [http://www.thebigtemple.com ದಿ ಬಿಗ್ ಟೆಂಪಲ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150723005119/http://www.thebigtemple.com/ |date=2015-07-23 }} * [https://web.archive.org/web/20120118032527/http://bennygen.blogspot.com/ ದಿ ಮೌಂಟೇನ್ ಆಫ್ ಗಾಡ್ಸ್] * [http://www.thanjavur.org.in/thanjavur_big_temple.php ತಂಜಾವೂರ್ ಬಿಗ್ ಟೆಂಪಲ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110905081930/http://www.thanjavur.org.in/thanjavur_big_temple.php |date=2011-09-05 }} * [http://www.art-and-archaeology.com/india/thanjavur/bri01.html ಬೃಹದೀಶ್ವರ ಟೆಂಪಲ್ ] * [http://whc.unesco.org/en/list/250 ಯುನೆಸ್ಕೊ ಗ್ರೇಟ್ ಲಿವಿಂಗ್ ಚೋಳಾ ಟೆಂಪಲ್ಸ್] * [http://www.landarch.uiuc.edu/resources/courses/coursewebsites/LA218Web/0583145.html ಬೃಹದೀಶ್ವರರ್ ದೇವಾಲಯದ ಕೆಳಮಹಡಿ ಮತ್ತು ಕಂಬಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091020085459/http://www.landarch.uiuc.edu/resources/courses/coursewebsites/LA218Web/0583145.html |date=2009-10-20 }} * [http://www.landarch.uiuc.edu/resources/courses/coursewebsites/LA218Web/0573145.html ಬೃಹದೀಶ್ವರರ್ ದೇವಾಲಯದ ಗೋಪುರಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091019113614/http://www.landarch.uiuc.edu/resources/courses/coursewebsites/LA218Web/0573145.html |date=2009-10-19 }} * [http://divyadarisanams.blogspot.com/2010/03/big-temple-also-known-as-brahadeeswara.html ದಿವ್ಯ ದರ್ಶಿನಮ್ ] * [https://www.youtube.com/watch?v=eYzS0tD5rOY ತಂಜಾವೂರ್ ಬಿಗ್ ಟೆಂಪಲ್, ಯುಟ್ಯೂಬ್ ವಿಡಿಯೊ ] * [https://www.youtube.com/watch?v=ruGIkMAKq8k ದಿ ಬಿಗ್ ಟೆಂಪಲ್ ಆಫ್ ತಂಜಾವೂರ್- ಎ ವರ್ಲ್ಸ್ಢೆರಿಟೇಜ್ . ][https://www.youtube.com/watch?v=ruGIkMAKq8k ಯುಟ್ಯೂಬ್ ವಿಡಿಯೊ ] == ಅಡಿ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು == {{reflist}} {{Commons category|Brihadisvara Temple}} {{coord missing|Tamil Nadu}} {{World Heritage Sites in India}} {{DEFAULTSORT:Brihadeeswarar Temple}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದು ವಿಶ್ವ ಪಾರಂಪರಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಂಜಾವೂರ್ ಡಿಸ್ಟ್ಯ್ರಿಕ್ಟ್]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ನಾಡಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತಂಜಾವೂರಿನ ಇತಿಹಾಸ]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳು ವಾಸ್ತು ಶಿಲ್ಪ]] [[ವರ್ಗ:ತಂಜಾವೂರು]] [[ವರ್ಗ:ತಮಿಳುನಾಡು]] [[ವರ್ಗ:ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] jo7t1uuhs5lydb3s17ektbnzro5pggj 0 27975 1375561 1357066 2026-06-21T05:52:33Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375561 wikitext text/x-wiki ಧಫಧದಫಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬಂದಾಗಿನಿಂದಲೂ, '''ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳು''' ತಮ್ಮ ವಿಕಸನದಲ್ಲಿ ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಹಾದಿಯನ್ನು ಸವೆಸಿವೆಯಾದರೂ, ಅಷ್ಟು ಸಮಯವೂ [[ಚುನಾವಣೆ|ಚುನಾವಣೆಗಳು]] ಸ್ವತಂತ್ರ [[ಭಾರತ]]ದ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಂಶವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳು 670 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರಿರುವ ಮತದಾರ ಸಮುದಾಯವೊಂದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು; ಇದು ಮುಂದಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಯುರೋಪಿನ ಸಂಸತ್‌ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನದು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, 1989ರ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಈ ಅವಧಿಯ ಘೋಷಿತ ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚವು ಮೂರುಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ, ಅದು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ 300 ದಶಲಕ್ಷ $ನಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ 1 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳು ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟವು.<ref>[http://eci.gov.in/MiscStats/ExpenditureLokSabha.htm ಇಂಡಿಯನ್‌ ಜನರಲ್‌ ಇಲೆಕ್ಷನ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಂಡಿಚರ್‌, ECI ವೆಬ್‌ಸೈಟಿನಿಂದ ಪಡೆದದ್ದು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060420142532/http://www.eci.gov.in/MiscStats/ExpenditureLokSabha.htm |date=2006-04-20 }} 2006ರ ಮೇ 14ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref> 2009ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ [[೨೦೦೯ರ ಭಾರತದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ|ಚುನಾವಣೆಗಳು]] ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದಾದ ಮತದಾರ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಮತದಾರರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 714 ದಶಲಕ್ಷವನ್ನು<ref>{{cite news|title=The recurring miracle of Indian democracy|author = [[Shashi Tharoor]]|publisher = [[New Straits Times]]|date = 2009-04-16|url=http://www.straitstimes.com/vgn-ext-templating/v/index.jsp?vgnextoid=eece35b378aa0210VgnVCM100000430a0a0aRCRD&vgnextchannel=0162758920e39010VgnVCM1000000a35010aRCRD}}</ref> (EU ಮತ್ತು US ಚುನಾವಣೆಗಳೆರಡನ್ನೂ ಸಂಯೋಜಿಸಿದಾಗ<ref>EU (25 states) electorate = 350mn (http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3715399.stm), US electorate=212 mm (http://elections.gmu.edu/preliminary_vote_2008.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081113104435/http://elections.gmu.edu/preliminary_vote_2008.html |date=2008-11-13 }})</ref> ಆಗುವುದಕ್ಕಿಂತ ದೊಡ್ಡದು) ಮುಟ್ಟಿತ್ತು. ಚುನಾವಣೆಗಳು ಹಲವಾರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಡಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಬೃಹತ್‌‌ ಮತದಾರ ಸಮುದಾಯದ ಗಾತ್ರವು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ (2004ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳಿದ್ದರೆ, 2009ರಲ್ಲಿ ಐದು ಹಂತಗಳಿದ್ದವು). ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ 'ಮಾದರಿ ನೀತಿಸಂಹಿತೆ'ಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಿಂದ ಚುನಾವಣೆ ದಿನಾಂಕಗಳು ಪ್ರಕಟಣೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು, ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಪ್ರಕಟಣೆ, ಯಶಸ್ವೀ ಉಮೇದುವಾರರ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವುದರವರೆಗಿನ ಹಲವಾರು ಹಂತ-ಹಂತದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಸಲ್ಲಿಕೆಯು ಚುನಾವಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಕೊನೆಗೊಂಡಿದ್ದನ್ನು ಗುರುತು ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ತನ್ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರದ ರಚನೆಗಾಗಿ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ==ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಪಟ್ಟಿ== ===ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು (ಮತದಾರ ಸಮುದಾಯ → ವಿಧಾನಸಭೆ ಹಾಗೂ ನಾಮಕರಣಗಳು → ರಾಜ್ಯಸಭೆ)=== {{Main|State Assembly elections in India}} [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]]ಯ ಸದಸ್ಯರು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳ ಶಾಸನಸಭೆಯ (ವಿಧಾನಸಭೆ) ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, 12 ಸದಸ್ಯರು [[ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು|ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]]ಯವರಿಂದ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ಇದಕ್ಕೆ ಅವರು [[ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ|ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ]]ಯವರಿಂದ ಸಲಹೆ ಮತ್ತು ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯಸಭೆಯ ಕುರಿತಾದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಈ ತಾಣದಲ್ಲಿ ಪಡೆಯಬಹುದು: http://rajyasabha.nic.in/rsnew/about_parliament/rajya_sabha_introduction.asp ===ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳು (ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಹಾಗೂ ವಿಧಾನಸಭೆ → ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ)=== [[ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು|ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]]ಯವರು 5 ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಗಾಗಿ ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. [[ಲೋಕಸಭೆ]] ಮತ್ತು [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ]]ಗಳೆರಡರ ಸಂಸತ್‌ ಸದಸ್ಯರು, ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಶಾಸನಸಭೆಗಳ (ವಿಧಾನಸಭೆಗಳ) ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮತವನ್ನು ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರುವ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಚುನಾಯಕ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ==ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ== ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ [[ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು|ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]] ಹಾಗೂ ಶಾಸನಸಭೆಗಳಾಗಿರುವ ಎರಡು ಸದನಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಭಾರತದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು|ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ]]ಯು ಐದು-ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಗಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನಸಭೆಗಳ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಚುನಾಯಕ ಸಮುದಾಯವೊಂದು ಇವರನ್ನು ಚುನಾಯಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಸಂಸತ್ತು ಎರಡು ಸದನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಲೋಕಸಭೆ|ಜನಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳ ಸದನವು (''ಲೋಕಸಭೆ'' )]] 545 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ 543 ಸದಸ್ಯರು ಏಕ-ಸ್ಥಾನದ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಐದು-ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಗಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಆಂಗ್ಲ-ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯವನ್ನು (ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ರೂಪಿಸಿರುವಂತೆ, ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಲೋಕಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆಯು 545ರಷ್ಟಿದ್ದು ಅವರ ಪೈಕಿ 543 ಮಂದಿ 5-ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಗಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಇಬ್ಬರು ಸದಸ್ಯರು ಆಂಗ್ಲ-ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ) ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲೆಂದು ಇಬ್ಬರು ಸದಸ್ಯರು ನೇಮಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಸಾಪೇಕ್ಷ ಬಹುಮತದ ('ಬಹುಶಃ ಪೂರ್ಣಮತದಿಂದಲ್ಲದೆ ಇದ್ದರೂ ಹೆಚ್ಚು ಮತಗಳಿಂದ ಗೆದ್ದ') ಚುನಾವಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 550 ಸದಸ್ಯರು ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. [[ರಾಜ್ಯಸಭೆ|ರಾಜ್ಯಗಳ ಮಂಡಳಿಯು (''ರಾಜ್ಯಸಭೆ'' )]] 245 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವರ ಪೈಕಿ 233 ಸದಸ್ಯರು ಆರು-ವರ್ಷಗಳ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೆ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮಂದಿ ನಿವೃತ್ತಿಹೊಂದುತ್ತಾರೆ. ರಾಜ್ಯದ ಮತ್ತು (ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ) ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಶಾಸಕರಿಂದ ಸದಸ್ಯರು ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಚುನಾಯಿತ ಸದಸ್ಯರು ದಾಮಾಷಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ (ಪ್ರಪೋಷನಲ್‌ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಷನ್‌) ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕ ವರ್ಗಾವಣಾಭಿಮತದ ವಿಧಾನದ ಮೂಲಕ ಆರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ನಾಮಕರಣಗೊಂಡ ಹನ್ನೆರಡು ಸದಸ್ಯರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲಾವಿದರು (ನಟ-ನಟಿಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ), ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು, ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು, ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯೋದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಪತ್ರಕರ್ತರು ಹಾಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಒಂದು ಸಾರಸಂಗ್ರಹಿ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ==ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ== {{Unbalanced|date=December 2010}} ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಲೋಕಸಭೆಯು 1952ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು; ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಮಾಪ್ತಿಯಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ (ಇಂಡಿಯನ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌-INC) ಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ತೆಕ್ಕೆಯಲ್ಲಿ 245 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ತುಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು. ಲೋಕಸಭೆಯ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಗಳ ಒಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಇತಿಹಾಸ ಇಲ್ಲಿದೆ... ಲೋಕಸಭೆಯು ಜನತಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದು, ಪ್ರಾಪ್ತವಯಸ್ಕರ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕಿನ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ನೇರ ಚುನಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಆರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ರೂಪಿಸಿರುವಂತೆ ಸದನದ ಗರಿಷ್ಟ ಬಲವು 552 ಆಗಿದ್ದು, ಇದರ ಪೈಕಿ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ 530 ಸದಸ್ಯರು, ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ 20ರವರೆಗಿನ ಸದಸ್ಯರು ಚುನಾವಣೆಯ ಮೂಲಕ ಆರಿಸಿಬರುತ್ತಾರೆ; ಒಂದು ವೇಳೆ ಆಂಗ್ಲ-ಭಾರತೀಯ ಸಮುದಾಯವು ಸದನದಲ್ಲಿ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದರೆ, ಆ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಇಬ್ಬರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಲ್ಲದ ಸದಸ್ಯರು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರಿಂದ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. === 1ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1952) === {{Main|Indian general election, 1951}} ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಸಮಾಪ್ತಿಯಾದ ನಂತರ, 1952ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ದೇಶವು ತನ್ನ ಪ್ರಥಮ-ಪ್ರವೇಶದ ಲೋಕಸಭೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ಮೊದಲ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ 364 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ (INC) ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಲಗ್ಗೆಹಾಕಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಟ್ಟು ಮತಗಳ ಪೈಕಿ 45 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವು ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು. ಚುನಾಯಕ ಸಮುದಾಯದ 44.87 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಒಂದು ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಭಾರತದ ಉದ್ದಗಲದಿಂದ ವರದಿಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಪಂಡಿತ್‌ ಜವಹರಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು ಹಾಗೂ ಚಲಾವಣೆಯಾದ ಮತಗಳ ಪೈಕಿ 75.99%ನಷ್ಟನ್ನು (47,665,951) ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಅವರ ಪಕ್ಷವು ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಿತ್ತು. 1952ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 17ರಂದು ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಲೋಕಸಭೆಯು, 1957ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 4ರವರೆಗಿನ ತನ್ನ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತವು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ, INCಯ ಪರಮಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಸವಾಲು ಎಸೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ನೆಹರೂರವರ ಹಿಂದಿನ ಸಂಪುಟದ ಇಬ್ಬರು ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. 1951ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಶ್ಯಾಮ ಪ್ರಸಾದ್‌ ಮುಖರ್ಜಿಯವರು ಜನಸಂಘವನ್ನು ಸಂಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಮುಂದಾದರೆ, ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ (ನಂತರದಲ್ಲಿ ಇದಕ್ಕೆ ಗಣತಂತ್ರವಾದಿ ಪಕ್ಷ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು) ದಲಿತ ನಾಯಕ B. R. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್‌ ಪುನಶ್ಚೈತನ್ಯ ನೀಡಿದರು. ಮುಂಚೂಣಿಗೆ ಬರಲು ಆರಂಭಿಸಿದ ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಚಾರ್ಯ ಕೃಪಲಾನಿಯವರನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರೇರಕಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಕಿಸಾನ್‌ ಮಜ್ದೂರ್‌ ಪ್ರಜಾ ಪರಿಷದ್‌, ರಾಂ ಮನೋಹರ್‌ ಲೋಹಿಯಾ ಮತ್ತು ಜಯ್‌ಪ್ರಕಾಶ್‌ ನಾರಾಯಣ್‌ರವರಂಥ ಹೆಮ್ಮೆಪಡುವ ಮುತ್ಸದ್ದಿಗಳ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಂಥ ಪಕ್ಷದ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲ್ಲುವುದು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಈಡೇರುವ ಸಂಗತಿಯಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಈ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಗೊತ್ತಿತ್ತು. 489 ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗಾಗಿ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು 26 ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದವು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೆಲವು ಎರಡು-ಸ್ಥಾನಗಳ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ ಮೂರು-ಸ್ಥಾನಗಳ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. 1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ-ಸ್ಥಾನದ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಶ್ರೀ G.V. ಮಾವಲಂಕರ್‌ರವರು ಮೊದಲ ಲೋಕಸಭೆಯ ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಮೊದಲ ಲೋಕಸಭೆಯು 677 ಅಧಿವೇಶನಗಳಿಗೂ (3,784 ಗಂಟೆಗಳು) ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು; ಇದು ಅಧಿವೇಶನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಎಣಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಲೋಕಸಭೆಯು 1952ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 17ರಿಂದ 1957ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 4ರವರೆಗಿನ ತನ್ನ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. === 2ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1957) === {{Main|Indian general election, 1957}} 1952ರಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ಯಶೋಗಾಥೆಯನ್ನು 1957ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡನೇ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು. ರಾಜಕೀಯ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಒಟ್ಟು 490 ಉಮೇದುವಾರರ ಪೈಕಿ 371 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿ INC ಸಮರ್ಥವಾಯಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 57,579,589 ಮತಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ಪಕ್ಷವು 47.78 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಬಹುಮತವನ್ನೂ ಗಳಿಸಿತು. ಒಂದು ಅನುಕೂಲಕರ ಬಹುಮತದೊಂದಿಗೆ ಪಂಡಿತ್‌ ಜವಹರಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು. 1957ರ ಮೇ 11ರಂದು, ಹೊಸ ಲೋಕಸಭೆಯ ಸ್ಪಿಕರ್ ಆಗಿ M. ಅನಂತಶಯನಂ ಅಯ್ಯಂಗಾರ್‌ರವರು ಅವಿರೋಧವಾಗಿ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಅವರ ಹೆಸರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನೆಹರೂರವರಿಂದ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಹಾಗೂ ಶ್ರೀಮಾನ್‌ ಸತ್ಯನಾರಾಯಣ್‌ ಸಿನ್ಹಾರಿಂದ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸದಸ್ಯ ಫಿರೋಜ್‌ ಗಾಂಧಿಯವರ (PM ನೆಹರೂರವರ ಮಗಳು ಇಂದಿರಾರನ್ನು ಇವರು ಮದುವೆಯಾದರು) ರಾಜಕೀಯ ಉನ್ನತಿಗೂ ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಸಾಕ್ಷಿಯಾದವು. ತಮ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದ ಎದುರಾಳಿ ನಂದಕಿಶೋರ್‌ರವರನ್ನು 29,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮತಗಳ ಅಂತರದಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದ ಫಿರೋಜ್‌ ಗಾಂಧಿ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ರಾಯ್‌ಬರೇಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಕುತೂಹಲಕರವೆಂಬಂತೆ, 1957ರ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳಾ ಉಮೇದುವಾರರೂ ಚುನಾವಣಾ ಕಣದಲ್ಲಿರಲಿಲ್ಲ. 1957ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು 19 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮತವನ್ನು ಪಡೆದರು. 1962ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 31ರಂದು 2ನೇ ಲೋಕಸಭೆ ತನ್ನ ಪೂರ್ಣಾವಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. === 3ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1962) === {{Main|Indian general election, 1962}} 1957 ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಬಹುಮತದ ಗೆಲುವಿನೊಂದಿಗೆ ಜವಹರಲಾಲ್‌ ನೆಹರೂರವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ್ನು ಒಂದು ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ವಿಜಯದೆಡೆಗೆ ಒಯ್ದಿದ್ದರು. ಈ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ನಾಯಕ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಹೊಸ ನೋಟವನ್ನೂ ಸಹ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ವಿವೇಚನಾಯುಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಮೂಲಕ ಜನರ ಜೀವನ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಕಡೆಗೆ ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿತ್ತು. ದೇಶವು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಜಿಗಿಯಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ನೆಹರೂ ಬಯಸಿದ್ದ ನಾನಾಬಗೆಯ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯ, ಸಂವಹನೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ಭವಿಷ್ಯವಾದದಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸವಿಟ್ಟಿದ್ದ ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿಯು, ಉಕ್ಕಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ದೇವಾಲಯಗಳಾಗಿ ನೋಡುವಂಥ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. 1962ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಲೋಕಸಭೆಯು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಜೊತೆಗಿನ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳು ನಿರುತ್ಸಾಹಕರವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದವು. 1962ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಗಡಿ ಯುದ್ಧವು ಶುರುವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಚೀನಾದೊಂದಿಗಿನ 'ಸ್ನೇಹಶೀಲ' ಬಾಂಧವ್ಯಗಳು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಪರಿಭಾಷೆಯು ತಪ್ಪಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿರುವುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಮಾಡಿದವು. ಟಿಬೆಟ್‌ನ ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಅಕ್ಸಾಯ್‌ ಚೀನಾದ ವಿವಾದಿತ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 1956-57ರಲ್ಲಿ ಚೀನಿಯರ ಸೇನಾ ಹೆದ್ದಾರಿಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದೇ 1962ರಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ಭಾರತ-ಚೀನಾ ಘರ್ಷಣೆಯ ಹಿಂದಿದ್ದ ಪ್ರಮುಖ ವಿವಾದಾಂಶವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. 1962ರ ಬೇಸಿಯಲ್ಲಿ ಚಕಮಕಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾದ ಈ ಯುದ್ಧವು 1962ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್‌ ವೇಳೆಗೆ, ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಮೂರು ರಂಗಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಗಮನಾರ್ಹ ಗಾತ್ರಗಳನ್ನು ತಳೆಯಿತು. ಬಲವಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಸುಸಜ್ಜಿತವಾಗಿದ್ದ ಚೀನಿಯರ ಸೇನೆಯು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸಿತು. ರಕ್ಷಣೆಗೆ ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರವು ನೀಡಿದ ಅಸಮರ್ಪಕ ಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಟೀಕೆಗೊಳಗಾದ ನೆಹರೂ, ಅಂದಿನ ರಕ್ಷಣಾ ಸಚಿವ ಕೃಷ್ಣ ಮೆನನ್‌ರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಿ, U.S. ಸೇನಾ ನೆರವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ನೆಹರೂರವರ ಆರೋಗ್ಯ ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿ ಕುಸಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಹಾಗೂ 1963ರ ವರ್ಷದುದ್ದಕ್ಕೂ ಅವರು ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆಂದೇ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಕಾಲವನ್ನು ವಿನಿಯೋಗಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. 1964ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರದಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ನೆಹರೂ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಪೀಡಿತರಾದರು ಮತ್ತು ನಂತರ ಹೃದಯಾಘಾತಕ್ಕೂ ಈಡಾಗಿ 1964ರ ಮೇ 27ರಂದು ಮರಣಿಸಿದರು. 1962ರಲ್ಲಿ ಚೀನಾ ದೇಶವು ಭಾರತದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಕೃತ ಸಂದರ್ಭಗಳು ಕೊನೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ನೆಹರೂರವರ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಕಹಿಗೊಳಿಸಿದ್ದವು ಎಂದು ಪರಿಣಿತರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅನುಭವಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ನಾಯಕ ಗುಲ್ಜಾರಿಲಾಲ್‌ ನಂದಾ, ನೆಹರೂರವರ ಮರಣದಿಂದ ನಂತರ ಎರಡು ವಾರಗಳ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಓರ್ವ ಹೊಸ ನಾಯಕರಾಗಿ ಲಾಲ್‌ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಚುನಾಯಿಸುವವರೆಗೆ ಅವರು ಹಂಗಾಮಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಹುದ್ದೆಗೆ ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರದು ಒಂದು ಅಸಂಭವ ಆಯ್ಕೆ ಎನಿಸಿತ್ತು; ಅವರು ಪ್ರಾಯಶಃ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತವಾಗಿ, 1965ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ವಿಜಯವನ್ನು ಹೊಂದುವೆಡೆಗೆ ದೇಶವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿನೀತ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮುಹಮ್ಮದ್‌ ಅಯೂಬ್‌ ಖಾನ್‌, 1966ರ ಜನವರಿ 10ರಂದು ಹಿಂದಿನ ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿದ್ದ ತಾಷ್ಕೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ತಾವು ಸಾಧಿಸಿದ ಗೆಲುವಿನ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರು ಬಹಳ ದಿನ ನೋಡಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ ಮರಣದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿರ್ವಾತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸ್ವತಃ ಒಂದು ನಾಯಕ-ರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ನಂದಾ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಹಂಗಾಮಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅಲಂಕರಿಸಿದರು; ಈ ಬಾರಿಯೂ ಅವರದು ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದ್ದ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ನಂತರ ಇವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೆಹರೂರವರ ಮಗಳಾದ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇಂದಿರಾಗಾಂಧಿಯವರು ಶಾಸ್ತ್ರಿಯವರ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಾರಖಾತೆಯ ಸಚಿವೆಯಾಗಿದ್ದರು. 1966ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಿರಿಯ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಇಂದಿರಾರವರನ್ನು ಏರಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷ K. ಕಾಮರಾಜ್‌ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅನುಭವಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ನಾಯಕರಾದ ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿಯವರಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ಪಟ್ಟುಬಿಡದ ವಿರೋಧದ ನಡುವೆಯೂ, 1966ರ ಜನವರಿ 24ರಂದು ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅವು ಆ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಒಳ್ಳೆಯ ದಿನಗಳಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಪಕ್ಷವು ಆಂತರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು ಹಾಗೂ ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೋರಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡು ಯುದ್ಧಗಳಿಂದ ಸ್ವತಃ ದೇಶವೇ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಲುಕಿಸಿತ್ತು, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಭಾವನೆಯು ತಗ್ಗಿತ್ತು. ಮಿಜೋ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ದಂಗೆಗಳು, ಕ್ಷಾಮ, ಕಾರ್ಮಿಕ ಕ್ಷೋಭೆ ಮತ್ತು ರೂಪಾಯಿ ಅಪಮೌಲ್ಯೀಕರಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬಡಜನರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದುರವಸ್ಥೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ಇತರ ವಿವಾದಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಭಾಷಾಸಂಬಂಧವಾಗಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದದ ಕುರಿತಂತೆ ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಭಾರೀ ತಳಮಳ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು. === 4ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1967) === {{Main|Indian general election, 1967}} 1967ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ಚುನಾವಣಾ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಬಯಲುಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ದೇಶವು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಅದುವರೆಗೂ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಾನಗಳ ಪೈಕಿ 73 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಗೆದ್ದಿರದಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಭಾರೀ ಕೆಟ್ಟ ಸುದ್ದಿಯು ಕಾದಿತ್ತು. 1967 ಚುನಾವಣೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಆಂತರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮುಖಕ್ಕೆ ರಾಚುವಂತಿತ್ತು. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪಕ್ಷವು ಕೆಳಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 60 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸೋತಿತು ಹಾಗೂ 283 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಗೆಲ್ಲಲು ಅದಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1967ರವಗಿನ ಶಾಸನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಈ ಭರ್ಜರಿ ಹಳೆಯ ಪಕ್ಷವು 60 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ನಿದರ್ಶನಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಬಿಹಾರ, ಕೇರಳ, ಒಡಿಶಾ, ಮದ್ರಾಸ್‌, ಪಂಜಾಬ್‌ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೇತರ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲಗಳು ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೂ ಸಹ ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹಿನ್ನಡೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇವೆಲ್ಲದರ ಮಧ್ಯೆ, ರಾಯ್‌ಬರೇಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಚುನಾಯಿತರಾಗಿದ್ದ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮಾರ್ಚ್‌ 13ರಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದರು. ಭಿನ್ನಮತೀಯ ಧ್ವನಿಗಳನ್ನು ನಿರುಪಾಯದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿಯವರನ್ನು ಆಕೆ ಭಾರತದ ಉಪ-ಪ್ರಧಾನಿ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು; ನೆಹರೂರವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ಅವರ ಉಮೇದುವಾರಿಕೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾದಾಗ ಇದೇ ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿಯವರೇ ಅದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದಿಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ನಿರಾಶಾದಾಯಕ ಪ್ರದರ್ಶನದಿಂದಾಗಿ ಆಕೆ ಹಠವಾದಿಯಾಗಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವರು ಆರಿಸಿಕೊಂಡ ಆಯ್ಕೆಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯು ಅವರನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಹೈಕಮಾಂಡ್‌ನ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿತು. ಪಕ್ಷದೊಳಗಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಲೇ ಹೋದವು. 1969ರ ನವೆಂಬರ್‌ 12ರಂದು "ಅಶಿಸ್ತಿನ" ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು ಉಚ್ಚಾಟಿಸಿತು, ಈ ಕ್ರಮದಿಂದಾಗಿ ಪಕ್ಷವು ಎರಡು ಬಣಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಿತು: 'ಸಂಘಟನೆ' (ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್‌) ಎಂಬುದರ ಸೂಚಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ (O) ಬಣಕ್ಕೆ ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿಯವರ ನೇತೃತ್ವ ದೊರೆತರೆ, 'ಇಂದಿರಾ' ಎಂಬುದರ ಸೂಚಿಯಾಗಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ (I) ಬಣಕ್ಕೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೇತೃತ್ವ ದೊರೆಯಿತು. CPI(M) ವತಿಯಿಂದ ದೊರೆತ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗಿನ ಒಂದು ಅಲ್ಪಮತದ ಸರ್ಕಾರದ ನೇತೃತ್ವವನ್ನು 1970ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ವರೆಗೂ ಇಂದಿರಾ ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಅಲ್ಪಮತದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ತೂಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದನ್ನು ಬಯಸದ ಆಕೆ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಒಂದು ಮಧ್ಯಾವಧಿ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು; ಇದು ಪೂರ್ಣ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಿದ್ದ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯಾಗಿತ್ತು. ಐದನೇ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ದೇಶವು ಸಜ್ಜುಗೊಳ್ಳತೊಡಗಿತು. === 5ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1971) === {{Main|Indian general election, 1971}} 1971ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರಚಂಡ-ಬಹುಮತದ ವಿಜಯದೆಡೆಗೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಮನ್ನಡೆಸಿದರು."ಗರೀಬಿ ಹಟಾವೊ" (ಬಡತನವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಗೊಳಿಸಿ) ಎಂಬ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ನಡೆಸುವ ಮೂಲಕ 352 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಆಕೆ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮರಳಿದರು; ಹಿಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ 283 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಗಳಿಸಿ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಮೆರೆದಿದ್ದ ಪಕ್ಷವು, ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತ್ತು. 1971ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಭಾರತ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ದಿಟ್ಟ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದರ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ವಿಮೋಚನೆಯಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. 1971ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾರತದ ವಿಜಯವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯರೂ ಅಭಿನಂದಿಸಿದರು. ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೆರಡರಿಂದಲೂ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಈ ವಿಜಯವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದೇ ಈ ಹೆಮ್ಮೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಹಿಂದಿನ ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ ಮತ್ತು ಪೌರಸ್ತ್ಯ ಬಣದ ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೇರಾವುದೇ ದೇಶವೂ ಯಾವುದೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಂದಿರಾ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿ ಅಲ್ಲಾಗಲೇ ಇತರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು. ಭಾರತ-ಪಾಕ್‌ ಯುದ್ಧದ ಅಗಾಧವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ವೆಚ್ಚ, ವಿಶ್ವದ ತೈಲ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳ, ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕುಸಿತ ಇವುಗಳಿಂದಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ದಾರಿದ್ರ್ಯಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾದವು. ಚುನಾಯಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅಕ್ರಮಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 1975ರ ಜೂನ್‌ 12ರಂದು ಅಲಹಾಬಾದ್‌ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅವರ 1971ರ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಅಸಿಂಧುಗೊಳಿಸಿತು. ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವ ಬದಲಿಗೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ದೇಶದಲ್ಲಿ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೊಂದನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಸಮಸ್ತರನ್ನೂ ಸೆರೆವಾಸಕ್ಕೆ ಕಳಿಸಿದರು. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು 1977ರ ಮಾರ್ಚ್‌ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. 1977ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನತಾ ಮೋರ್ಚಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಪಕ್ಷಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವೊಂದರಿಂದ ಆಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಸೋಲನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎನ್ನಬೇಕು. === 6ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1977) === {{Main|Indian general election, 1977}} ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು 1977 ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ವಿವಾದಾಂಶವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. 1975ರ ಜೂನ್‌ 25ರಿಂದ 1977ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 21ರವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಕ್ರಿಯಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳು ರದ್ದುಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಗಾಧವಾದ ಅಧಿಕಾರ-ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮ ಈ ತೀರ್ಮಾನದಿಂದಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇದರ ಬೆಲೆಯನ್ನು ತೆರಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ತಾಜಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯಲಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಜನವರಿ 23ರಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ಗಾಂಧಿಯವರು, ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿದರು. ನಾಲ್ಕು ವಿರೋಧಪಕ್ಷಗಳಾದ ಸಂಸ್ಥಾ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್, ಜನಸಂಘ, ಭಾರತೀಯ ಲೋಕದಳ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಂದು ಏಕಪಕ್ಷವಾಗಿ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು; ಈ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಜನತಾಪಕ್ಷ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಕಡ್ಡಾಯ ಸಂತಾನಶಕ್ತಿಹರಣ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರ ಸೆರೆವಾಸದಂಥ ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳನ್ನು ಜನತಾಪಕ್ಷವು ಮತದಾರರಿಗೆ ನೆನಪಿಸಿತು. ಭಾರತವು ಹೊಂದಲಿರುವುದು "ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನೋ ಅಥವಾ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರವನ್ನೋ" ಎಂಬುದನ್ನು ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸಲಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಜನತಾಪಕ್ಷದ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನವು ಹೇಳಿಕೊಂಡಿತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಭಯಗ್ರಸ್ತವಾದಂತೆ ಕಂಡುಬಂದಿತು: ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ಬಾಬು ಜಗಜೀವನ್‌ ರಾಂ ಪಕ್ಷವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಪಕ್ಷ ಬಿಟ್ಟ ಅನೇಕರಲ್ಲಿ ಅವರು ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಒಂದು ಬಲವಾದ ಸರ್ಕಾರದ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ಮಾತನಾಡುವ ಮೂಲಕ ಮತದಾರರ ಮನವೊಲಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅಲೆಯು ಅದರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಸೋತಿತು ಹಾಗೂ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಎರಡು ತಿಂಗಳುಗಳು ಮುಂಚಿತವಾಗಷ್ಟೇ ಸೆರೆಮನೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿದ್ದ ಜನತಾಪಕ್ಷದ ನಾಯಕ ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿಯವರು 298 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಮಾರ್ಚ್‌ 24ರಂದು ದೇಸಾಯಿಯವರು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೇತರ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು ಸರಿಸುಮಾರು 200 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸೋತಿತು. 1966ರಿಂದಲೂ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ, ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗ ಸಂಜಯ್‌ ಇಬ್ಬರೂ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಸೋತರು. === 7ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1980) === {{Main|Indian general election, 1980}} ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕೋಪ ಹಾಗೂ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಂಥ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿಮಾಡಿಕೊಂಡು ಜನತಾಪಕ್ಷವು ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದಿತಾದರೂ, ಅದರ ನೆಲೆಗಟ್ಟು ಅಥವಾ ಸ್ಥಾನವು ದುರ್ಬಲವಾಗಿತ್ತು. ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವು 270 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಮೇಲೆ ಎಂದಿಗೂ ಒಂದು ಬಲವಾದ ಹಿಡಿತವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಭಾರತೀಯ ಲೋಕದಳದ ನಾಯಕ ಚರಣ್‌ಸಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದ ಜಗಜೀವನ್‌ ರಾಂರವರುಗಳು ಜನತಾ ಒಕ್ಕೂಟದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಅವರ ತಾಳ-ಮೇಳ ಹೊಂದುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ; ಪರಸ್ಪರರ ಮಾತನ್ನೊಪ್ಪದೆ ವಾದಮಾಡುವುದೇ ಅವರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಾಗಿತ್ತು. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ದುರುಪಯೋಗಗಳ ಕುರಿತು ತನಿಖೆಮಾಡಲು ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ ನ್ಯಾಯಮಂಡಲಿಗಳು ಪ್ರತೀಕಾರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ನಾಯಕಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ವಿರುದ್ಧ 'ಮಾಟಗಾತಿ-ಬೇಟೆ'ಯ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಂಬತ್ತುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದವು; ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಓರ್ವ ಕಿರುಕುಳಕ್ಕೊಳಗಾದ ಮಹಿಳೆಯಂತೆ ಬಿಂಬಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯಾವುದೇ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಸಮಾಜವಾದಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿಗಳ ಒಂದು ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದ್ದ ಜನತಾಪಕ್ಷವು 1979ರಲ್ಲಿ ಒಡೆಯಿತು; ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಜನಸಂಘದ (BJS) ನಾಯಕರಾದ A.B. ವಾಜಪೇಯಿ ಮತ್ತು L.K. ಅಡ್ವಾನಿಯವರು ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು BJS ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವಾಸಮತವನ್ನು ಪಡೆಯುವಲ್ಲಿ ಸೋತ ದೇಸಾಯಿಯವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಜನತಾ ಒಕ್ಕೂಟದ ಒಂದಷ್ಟು ಪಾಲುದಾರರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಚರಣ್‌ಸಿಂಗ್‌, ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ 1979ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸಿಂಗ್‌ರವರಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ನೀಡಿತಾದರೂ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಹಿಂಜರಿಯಿತು. 1980ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುವುದರ ಕುರಿತು ಅವರು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಮತ್ತು ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಎದುರಿಸದ ಏಕೈಕ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಎನಿಸಿಕೊಂಡರು. ಜನತಾಪಕ್ಷ ನಾಯಕರ ನಡುವೆ ಕಂಡುಬಂದ ಹೋರಾಟ ಮತ್ತು ದೇಶದಲ್ಲಿನ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಯಂಥ ಅಂಶಗಳು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ (I) ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದವು; ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ನೀಡಿದ ಬಲವಾದ ಸರ್ಕಾರದ ಕುರಿತಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮತದಾರರಿಗೆ ನೆನಪಿಸಿತು. 351 ಲೋಕಸಭಾ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರೆ, ಜನತಾಪಕ್ಷ ಅಥವಾ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪೈಕಿ ಏನು ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತ್ತೋ ಆ ಭಾಗವು 32 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ವರ್ಷಗಳಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಜನತಾಪಕ್ಷವು ಒಡೆಯುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತಾದರೂ, ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತನ್ನು ಅದು ದಾಖಲಿಸಿತ್ತು: ಅದೊಂದು ಪಕ್ಷಗಳ ಒಕ್ಕೂಟವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೋಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅದು ಸಾಬೀತು ಮಾಡಿತ್ತು. === 8ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1984-85) === {{Main|Indian general election, 1984}} 1984ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 31ರಂದು ನಡೆದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪರವಾಗಿ ಒಂದು ಅನುಕಂಪದ-ಅಲೆಯ ಮತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇಂದಿರಾರವರ ಮರಣಾನಂತರ ಲೋಕಸಭೆಯು ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಂತರ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿಯವರು ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. 1984ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆಯೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ರಾಜೀವ್‌ ಜನರಿಗೆ ನೆನಪಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಓರ್ವ ಸುಧಾರಕನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಿಕೊಂಡರು. ಪ್ರಚಂಡ-ಬಹುಮತದ ವಿಜಯವೊಂದನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ದಾಖಲಿಸಿತು. 409 ಲೋಕಸಭೆ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು 50 ಪ್ರತಿಶತಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತವನ್ನು ಇದು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು; ಇದು ಪಕ್ಷದ ಅದುವರೆಗಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ತೆಲುಗುದೇಶಂ ಪಕ್ಷವು 30 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಒಂದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷವು ಮುಖ್ಯ ವಿರೋಧಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ಸಂಸತ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅಪರೂಪ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದೆ. === 9ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1989) === {{Main|Indian general election, 1989}} 9ನೇ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಅನೇಕ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಚುನಾಯಕ ರಾಜಕಾರಣದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸಂಧಿಕಾಲವಾಗಿದ್ದವು. ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತದಾರರಿಗೆ ಸಮೀಪವಾಗುವ ಅಥವಾ ಅವರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ವಿಧಾನವನ್ನೇ ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಬದಲಾಯಿಸಿದವು; ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳು ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಾಧಾರಣ ಭಾರತೀಯ ಮತದಾರರಿಂದ ಹಿಂದೆ ಸರಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯ ನಂತರ 1984-85ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದ ಹಿಂದಿನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ, ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿಯವರ ನಾಯಕತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು ಒಂದು ಪ್ರಚಂಡ-ಬಹುಮತದ ಗೆಲುವನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ 400ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1989ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಯುವಕ ರಾಜೀವ್‌ರವರು ಒಳಗಿನ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಹಲವಾರು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸರ್ಕಾರವು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿತ್ತು. ಬೋಫೋರ್ಸ್‌ ಹಗರಣ, ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಭಯೋತ್ಪಾದನೆ, LTTE ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ನಾಗರಿಕ ಯುದ್ಧ ಇವುಗಳೆಲ್ಲವೂ ರಾಜೀವ್‌ರವರ ಸರ್ಕಾರದೆಡೆಗೆ ಕೆಂಗಣ್ಣು ಬೀರಿದ ಕೆಲವೊಂದು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಾಗಿದ್ದವು. ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿಯವರ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಖಾತೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ವಿಶ್ವನಾಥ್‌ ಪ್ರತಾಪ್‌ ಸಿಂಗ್, ರಾಜೀವ್‌ರವರ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಟೀಕಾಕಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಸಿಂಗ್‌ರವರು ರಕ್ಷಣಾ ಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಬಲ್ಲಂಥ ಬೋಫೋರ್ಸ್‌ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಹಾರದ ಕುರಿತಾದ ಹಾನಿಕಾರಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಿಂಗ್‌ ಹೊಂದಿದ್ದರು ಎಂಬ ಗಾಳಿಸುದ್ದಿಯು ಹರಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಗ್‌ರವರನ್ನು ಸಂಪುಟದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು; ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಸದಸ್ಯತ್ವಗಳಿಗೆ ಆಮೇಲೆ ಅವರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಅರುಣ್‌ ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಅರಿಫ್‌ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಖಾನ್‌ರವರ ಜೊತೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಅವರು ಜನಮೋರ್ಚಾವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಅಲಹಾಬಾದ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಲೋಕಸಭೆಯನ್ನು ಮರು-ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಿಂತಿದ್ದ ಎಲ್ಲಾ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಜನಮೋರ್ಚಾ, ಜನತಾಪಕ್ಷ, ಲೋಕದಳ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ (S) ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಿ, 1988ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 11ರಂದು ಜನತಾದಳವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ DMK, TDP, ಮತ್ತು AGPಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಜನತಾದಳದ ಸುತ್ತ ಅನೇಕ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಹಾಗೂ ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರಂಗವು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಎರಡು ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷಗಳಾದ ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷ-ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ (CPI-M) ಹಾಗೂ ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷ (CPI), ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾಪಕ್ಷ (BJP) ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಸಿದ ನಂತರ, 1989ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಚುನಾವಣಾ ಕಣಕ್ಕೆ ಐದು-ಪಕ್ಷಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರಂಗವು ಧುಮುಕಿತು. ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿನ 525 ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಎರಡು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು: 1989ರ ನವೆಂಬರ್‌ 22 ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್‌ 26ರಂದು ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದವು. ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸರಳ ಬಹುಮತವನ್ನು ಗಳಿಸುವಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರಂಗವು ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಎಡರಂಗ ಮತ್ತು BJPಯ ಬಾಹ್ಯ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರಂಗದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಘಟಕವಾಗಿದ್ದ ಜನತಾದಳವು 143 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರೆ, CPI-M ಮತ್ತು CPIಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ 33 ಮತ್ತು 12 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದವು. ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಣ್ಣದಾದ ಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು 59 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 197 MPಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು ಆಗಲೂ ಸಹ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. BJPಯು ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದ ಪಕ್ಷ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, 1984ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಎರಡು ಸ್ಥಾನವನ್ನಷ್ಟೇ ಗಳಿಸಿದ್ದ BJPಯು ತನ್ನ ಒಟ್ಟು ಗೆಲ್ಲಂಕವನ್ನು 85 MPಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಸಿಂಗ್‌ ಭಾರತದ 10ನೇ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದರೆ, ದೇವಿಲಾಲ್‌ ಉಪ-ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದರು. 1989ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 2ರಿಂದ 1990ರ ನವೆಂಬರ್‌ 10ರವರೆಗೆ ಸಿಂಗ್‌‌ ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿ-ಬಾಬ್ರಿ ಮಸೀದಿ ವಿವಾದದ ಕುರಿತಾಗಿ BJP ನಾಯಕ L.K. ಅಡ್ವಾನಿಯವರು ರಥಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ, ಬಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಆ ರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಲಾಲು ಯಾದವ್‌ರಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, VP ಸಿಂಗ್‌ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು BJP ಪಕ್ಷವು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ವಿಶ್ವಾಸಮತ ಯಾಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸೋಲನುಭವಿಸಿದ ನಂತರ ಸಿಂಗ್‌ ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. 64 MPಗಳೊಂದಿಗೆ ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‌ ಜನತಾದಳದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿ ಜನತಾಪಕ್ಷವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಅವರಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನಿಂದ ಬಾಹ್ಯ ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕಿತು ಮತ್ತು ಅವರು ಭಾರತದ 11ನೇ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿಯವರ ಮೇಲೆ ಗೂಢಚಾರಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಆಪಾದಿಸಿದ ನಂತರ, 1991ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 6ರಂದು ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. === 10ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1991) === {{Main|Indian general election, 1991}} ಹಿಂದಿನ ಲೋಕಸಭೆಯು ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಯ ನಂತರ ಕೇವಲ 16 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತಾದ್ದರಿಂದ, 10ನೇ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಒಂದು ಮಧ್ಯಾವಧಿ ಚುನಾವಣೆ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಒಂದು ಧ್ರುವೀಕರಣಗೊಂಡ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮಂಡಲ್‌ ಆಯೋಗದ ಉಪ-ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ರಾಮಜನ್ಮಭೂಮಿ-ಬಾಬ್ರಿ ಮಸೀದಿ ವಿವಾದದಂಥ, ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಲ್ಪಡಬಹುದಾದ ಎರಡು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ವಿವಾದಗಳ ನಂತರ ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದರಿಂದ ಇವು 'ಮಂಡಲ್‌-ಮಂದಿರ್‌' ಚುನಾವಣೆಗಳು ಎಂದೂ ಸಹ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. VP ಸಿಂಗ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ವತಿಯಿಂದ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಂಡಲ್‌ ಆಯೋಗದ ವರದಿಯು ಸರ್ಕಾರಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ (OBCಗಳು) 27 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ನೀಡಿ, ಮುಂದುವರಿದ ಜಾತಿಗಳಿಂದ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಬ್ಬಿದ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದರೆ, ಭಾರತೀಯ ಜನತಾಪಕ್ಷವು ತನ್ನ ಪ್ರಮುಖ ಚುನಾವಣಾ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ, ಅಯೋಧ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ವಿವಾದಿತ ಬಾಬ್ರಿ ಮಸೀದಿ ರಚನೆಯ ಕುರಿತಾದ ಗಲಭೆಯನ್ನು 'ಮಂದಿರ' ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿತು. ದೇಶದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ದೊಂಬಿಗಳು ನಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ಮಂದಿರ ವಿವಾದವು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಹಾಗೂ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಧೋರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮತದಾರ ಸಮುದಾಯವು ಧ್ರುವೀಕರಣಗೊಂಡಿತು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರಂಗವು ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹಾದಿಯನ್ನು ತುಳಿಯುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ತನ್ನ ಪುನರಾಗಮನದ ಜಾಡಿನಲ್ಲಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂತು. 1991ರ ಮೇ 20, ಜೂನ್‌ 12 ಮತ್ತು ಜೂನ್‌ 15ರಂದು ಮೂರು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದವು. ಇದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌, BJP ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯರಂಗ-ಜನತಾದಳ (S)-ಎಡರಂಗ ಒಕ್ಕೂಟದ ನಡುವಿನ ಒಂದು ತ್ರಿಕೋನೀಯ ಹೋರಾಟವಾಗಿತ್ತು. ಮೇ 20ರಂದು ನಡೆದ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನ ಮತದಾನದ ಒಂದು ದಿನದ ನಂತರ, ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿಯವರು ಶ್ರೀಪೆರಂಬುದೂರ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಲಿಬರೇಷನ್‌ ಟೈಗರ್‌ ಆಫ್‌ ತಮಿಳ್‌ ಈಳಂ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದವರಿಂದ ಹತರಾದರು. ಜೂನ್‌-ಮಧ್ಯಭಾಗದವರೆಗೆ ಉಳಿದ ಚುನಾವಣಾ ದಿನಗಳು ಮುಂದೂಡಲ್ಪಟ್ಟವು. ಜೂನ್‌ 12 ಮತ್ತು ಜೂನ್‌ 15ರಂದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮತದಾನವು ನಡೆಯಿತು. ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಅತಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ನಡೆಯಿತು; ಕೇವಲ 53 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಮತದಾರರು ತಮ್ಮ ವಿಶೇಷಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿದರು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು 232 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರೆ, 120 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದ BJP ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಸದರಿ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಒಂದು ತೂಗುಯ್ಯಾಲೆಯ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ (ಅನಿಶ್ಚಿತ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ) ಕಾರಣವಾದವು. ಕೇವಲ 59 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ಜನತಾದಳ ದೂರದ ಒಂದು ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ತೃಪ್ತಿಪಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಜೂನ್‌ 21ರಂದು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ P.V. ನರಸಿಂಹ ರಾವ್‌ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ನೆಹರೂ-ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿರದೆ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರಲ್ಲಿ ರಾವ್‌ ಕೇವಲ ಎರಡನೆಯವರಾಗಿದ್ದರು. ನೆಹರೂ-ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿರದೆ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿಗರಲ್ಲಿ ಲಾಲ್‌ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಮೊದಲಿಗರಾಗಿದ್ದರು. === 11ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1996) === {{Main|Indian general election, 1996}} 11ನೇ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಒಂದು ತೂಗುಯ್ಯಾಲೆಯ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದವು ಹಾಗೂ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆಗೂ ಇವು ಕಾರಣವಾದವು. ಈ ಅಸ್ಥಿರ-ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ದೇಶವು ಮೂವರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ P.V. ನರಸಿಂಹ ರಾವ್‌ರವರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ (I) ಸರ್ಕಾರವು ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಯನ್ನೇ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿತ್ತು; ಇದರ ದೆಸೆಯಿಂದ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಾಯಿತು. ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ದೇಶದ ವಿದೇಶಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯನ್ನು ಚೈತನ್ಯಗೊಳಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ನರಸಿಂಹ ರಾವ್‌ರವರಿಗೆ ಅವರ ಬೆಂಬಲಿಗರು ನೀಡಿದರಾದರೂ, ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ದುರ್ಬಲವಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಏಪ್ರಿಲ್‌–ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅದು ಅನಿಶ್ಚಿತ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. 1995ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರಾದ ಅರ್ಜುನ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಮತ್ತು ನಾರಾಯಣ್‌ ದತ್‌ ತಿವಾರಿಯವರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಪಕ್ಷವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಹರ್ಷದ್‌ ಮೆಹ್ತಾ ಹಗರಣ, ರಾಜಕಾರಣದ ಅಪರಾಧೀಕರಣದ ಕುರಿತಾದ ವೋರಾ ವರದಿ, ಜೈನ್‌ ಹವಾಲಾ ಹಗರಣ ಮತ್ತು 'ತಂದೂರ್‌ ಕೊಲೆ' ಪ್ರಕರಣ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ರಾವ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡಿದ್ದವು. BJP ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಎಡರಂಗ ಮತ್ತು ಜನತಾದಳವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಒಂದು ಒಕ್ಕೂಟವಾದ ಸಂಯುಕ್ತರಂಗ ಇವುಗಳು ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಎದುರಾಳಿಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಮೂರು-ವಾರಗಳ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ತಾವು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿದ್ದ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಬೆನ್ನಿಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ರಾವ್‌ ಮತದಾರರನ್ನು ಪುಸಲಾಯಿಸಿದರೆ, ಮತದಾರರ ಮನವೊಲಿಸಲು BJPಯು ಹಿಂದುತ್ವ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಯ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬಿಗಿಯಾಗಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿತು. ಈ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳ ಮನವೊಲಿಕೆಗಳಿಂದ ಮತದಾರರು ಪ್ರಭಾವಿತರಾದಂತೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ. BJPಯು 161 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವು 140 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು; ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಅರೆಮಟ್ಟದ-ಗುರುತು 271 ಸ್ಥಾನಗಳಾಗಿದ್ದವು. BJP ನಾಯಕ A.B. ವಾಜಪೇಯಿಯವರು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರಿಂದ, ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಅವರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಮೇ 16ರಂದು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ವಾಜಪೇಯಿಯವರು, ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಫಲಗೊಂಡರು ಮತ್ತು 13 ದಿನಗಳ ನಂತರ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಜನತಾದಳದ ನಾಯಕರಾದ ದೇವೇಗೌಡರು ಜೂನ್‌ 1ರಂದು ಸಂಯುಕ್ತರಂಗದ ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು 18 ತಿಂಗಳುಗಳವರೆಗೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಸಂಯುಕ್ತರಂಗದ ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರವೊಂದಕ್ಕೆ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸಮ್ಮತಿಸಿದ ನಂತರ, ಗೌಡರ ಸಂಪುಟದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ I.K. ಗುಜ್ರಾಲ್‌ 1997ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಗುಜ್ರಾಲ್‌ರ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರವು ಒಂದು ಹಂಗಾಮಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿತ್ತು. 1998ರಲ್ಲಿ ದೇಶವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಕಾಣಬೇಕಾಗಿ ಬಂತು. === 12ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1998) === {{Main|Indian general election, 1998}} 11ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯು ಕೇವಲ ಒಂದೂವರೆ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಸಾಗಿದ ಒಂದು ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ ಸಂಸತ್ತು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತು. 1996ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದಾಗಿನಿಂದ, 18 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತರಂಗದ ವತಿಯಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡನೇ ಸರ್ಕಾರವಾದ ಇಂದರ್‌ ಕುಮಾರ್‌ ಗುಜ್ರಾಲ್‌ರವರ ಅಲ್ಪಮತದ ಸರ್ಕಾರವು, 1997ರ ನವೆಂಬರ್‌ 28ರಂದು ಕುಸಿಯಿತು; 1991ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿಯವರ ಹತ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿರುವಿಕೆಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದ ವಿವಾದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸೀತಾರಾಂ ಕೇಸರಿ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ್ದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ಈ ಸನ್ನಿವೇಶ ಎದುರಾಯಿತು. ಹೊಸ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು ಮತ್ತು 1998ರ ಮಾರ್ಚ್‌ 10ರಂದು 12ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು; ನಂತರದ ಒಂಬತ್ತು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ BJPಯ ಅನುಭವಿ ನಾಯಕ ಅಟಲ್‌ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿಯವರ ನೇತೃತ್ವದ ಒಕ್ಕೂಟವೊಂದು ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು. 12ನೇ ಲೋಕಸಭೆಯು 413 ದಿನಗಳ ಒಂದು ಜೀವನಾವಧಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ಇದುವರೆಗಿನ ಅತಿ ಮೊಟಕಾದ ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ. ಏಪ್ರಿಲ್‌ 17ರಂದು ನಡೆದ ವಿಶ್ವಾಸಮತ ಯಾಚನೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 13-ತಿಂಗಳಷ್ಟು-ವಯಸ್ಸಿನ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾಪಕ್ಷ-ನೇತೃತ್ವದ ಸರ್ಕಾರವು ಕೇವಲ ಒಂದು ಮತದಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಂಡ ನಂತರ, ಒಂದು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯ ಪರ್ಯಾಯದ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆಯು ವಿಸರ್ಜನೆಗೊಂಡಿತು. ಲೋಕಸಭೆಯು ತನ್ನ ಪೂರ್ಣ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಮೊದಲೇ ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಐದನೆಯದಾಗಿತ್ತು. 1997ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 4ರಂದು ಲೋಕಸಭೆಯ ಅವಧಿಪೂರ್ವ ವಿಸರ್ಜನೆಯಾದುದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಲೋಕಸಭೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ 1996ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌/ಮೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. ಚುನಾವಣಾ-ನಂತರದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವು, BJP-ನೇತೃತ್ವದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ 265 ಸ್ಥಾನಗಳಷ್ಟಿದ್ದ ಒಂದು ಕಾರ್ಯಾನುಕೂಲದ ಬಹುಮತವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಈ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ, ಮುಂದಿನ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಮಾರ್ಚ್‌ 15ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ನಾರಾಯಣನ್‌ರವರು ವಾಜಪೇಯಿಯವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್‌ 19ರಂದು, ವಾಜಪೇಯಿಯವರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. === 13ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (1999) === {{Main|Indian general election, 1999}} 1999ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 17ರಂದು, ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಶ್ವಾಸಮತ ಯಾಚನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಸೋತರು ಮತ್ತು ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಒಕ್ಕೂಟ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜೀನಾಮೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. 24-ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ (ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್‌ ಅಲಯೆನ್ಸ್‌-NDA) ಒಟ್ಟಾಗಿರುವಿಕೆಯ ಕೊರತೆಯೊಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದೇ ತಮ್ಮ ಸರ್ಕಾರ ಸೋಲಿಗೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು. BJP ನೇತೃತ್ವದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪಾಲುದಾರರಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಜಯಲಲಿತಾ ನೇತೃತ್ವದ AIADMK ಪಕ್ಷವು ಬೆಂಬಲ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಕಾರಣದಿಂದ, BJPಗೆ ಏಕೈಕ ಮತದ ಕೊರತೆ ಕಂಡುಬಂತು. ಒಂದು ವೇಳೆ ತಮ್ಮ ನಿಶ್ಚಿತ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಈಡೇರದಿದ್ದ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ, ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರವಾಗಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಾಗಿ ಜಯಲಲಿತಾ ಏಕಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ್ದರು; ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಕೈಬಿಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದ ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳ ಒಂದು ಸರಣಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸ್ಥಾಯಿ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಜಯಲಲಿತಾ ಈ ರೀತಿಯ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಮುಂದಿಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದಾಗಿ BJP ಆಪಾದಿಸಿತು; ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ತೆರನಾದ ಒಪ್ಪಂದವು ಮೂಡಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಅದು ಸರ್ಕಾರದ ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಪ್ರಮುಖ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವಾಗಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ವಾಮಪಂಥದ ಗುಂಪುಗಳ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಬಹುಮತದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಸಾಕಾಗುವಷ್ಟು ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿತ್ತು. ಏಪ್ರಿಲ್‌ 26ರಂದು ಭಾರತದ ಅಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾಗಿದ್ದ ದಿವಂಗತ K.R. ನಾರಾಯಣನ್‌ರವರು ಲೋಕಸಭೆಯನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿ, ಅವಧಿಪೂರ್ವ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕರೆನೀಡಿದರು. ಮತದಾನವು ನಡೆಯುವವರೆಗೂ ಒಂದು ಮಧ್ಯಂತರ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ BJPಯು ಆಡಳಿತವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು; ಮತದಾನದ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗವು ಮೇ 4ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಹಿಂದೆ 1996 ಮತ್ತು 1998ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ, 1999ರ ಚುನಾವಣೆಗಳು 40 ತಿಂಗಳುಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೂರನೇ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಎನಿಸಿಕೊಂಡವು. ಚುನಾವಣಾ ಅಕ್ರಮ ಮತ್ತು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ದೇಶದ 31 ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು, ಚುನಾವಣಾ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಐದು ವಾರಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಲೋಕಸಭೆಯ 543 ಸ್ಥಾನಗಳಿಗಾಗಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 45 ಪಕ್ಷಗಳು (ಆರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು, ಉಳಿದವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳು) ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದವು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗಿನ ಕಾಶ್ಮೀರ ಗಡಿ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನ ನಿಭಾಯಿಸುವಿಕೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ವಿವಾದಾಂಶಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ BJP ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷಗಳು ಚುನಾವಣೆಯ ಸುದೀರ್ಘ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮ್ಮತಿಸಿದವು. ವಾಜಪೇಯಿ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ನಡುವಿನ ಒಂದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೋಲಿಕೆಗಷ್ಟೇ ಅವರ ಪೈಪೋಟಿಯ ಸಾರಾಂಶವು ಇಳಿಯಿತು. ಹೋಲಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಓರ್ವ ಹೊಸಬರಾಗಿದ್ದು 1998ರಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷಗಿರಿಗೆ ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಆಗಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ನಾಯಕ ಶರದ್‌ ಪವಾರ್‌ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ಸವಾಲೆಸೆದಿದ್ದರು; ಸೋನಿಯಾ ಇಟಲಿ-ಸಂಜಾತರಾಗಿದ್ದುದೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನೊಳಗಡೆ ಒಂದು ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಲು ಇದು ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು BJPಯು ಇದನ್ನು ಒಂದು ಚುನಾವಣಾ ಚರ್ಚಾವಿಷಯವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನೇ ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದ ವಾಜಪೇಯಿಯವರು ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದ್ದು BJPಯ ಪರವಾಗಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ಚರ್ಚಾವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು; ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕೆಲವೇ ತಿಂಗಳುಗಳು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಗಿಲ್‌ ಯುದ್ಧ ಮುಗಿದಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿನ ಭಾರತದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಅದು ದೃಢೀಕರಿಸಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಬಲಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಹಿಂದಿನ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಭಾರತವು ಒಂದು ಬಲವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತ್ತು. ಹಣದುಬ್ಬರವು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದುದು ಹಾಗೂ ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದುದೂ ಸಹ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲೇ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. BJP ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳು ಏಕರೂಪದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡ ಅವಧಿಯೊಂದಕ್ಕೆ 1991, 1996, ಮತ್ತು 1998ರ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದವು. ಹಿಂದಿನ ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಂಗವಾಗಿರದಿದ್ದ ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಲವಾದ ಮತ್ತು ವಿಶಾಲವಾದ ನೆಂಟಸ್ತಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ರೂಪದಲ್ಲಿದ್ದ ರಾಜಕೀಯ ವಿಸ್ತರಣೆಗಳ ಮೇಲೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಆಧರಿಸಿತ್ತು; ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, NDAಯು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ತಳೆದುದನ್ನು ಹಾಗೂ ಒಡಿಶಾ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನಂಥ ಹಿಂದೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವಿದ್ದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಮತಗಳಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಳೆದುದನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಕಂಡವು. ಈ ಅಂತಿಮ ಅಂಶಗಳು 1999ರ ಚುನಾವಣಾ ಫಲಿತಾಂಶದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕವೆಂದು ಸಾಬೀತಾಗಬೇಕಿದ್ದವು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 6ರಂದು ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಫಲಿತಾಂಶವು NDAಗೆ 298 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳಿಗೆ 136 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 13ರಂದು ವಾಜಪೇಯಿಯವರು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. === 14ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (2004) === {{Main|Indian general election, 2004}} ಅಟಲ್‌ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿಯವರನ್ನು ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದ್ದ BJP-ನೇತೃತ್ವದ NDA ಸರ್ಕಾರವು 2004ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಆಡಳಿತಾವಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು ಹಾಗೂ 2004ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ 20 ಮತ್ತು ಮೇ 10ರ ನಡುವೆ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದವು. 'ಹಿತಾನುಭವ ಅಂಶ' ಹಾಗೂ ತನ್ನ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ 'ಭಾರತ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ' ಎಂಬ ಪದಗುಚ್ಛದ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿಮಾಡುವ ಮೂಲಕ NDA ಸ್ಥಾನಿಕತ್ವ-ವಿರೋಧಿ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಬಗ್ಗುಬಡಿದು ನಿಚ್ಚಳ ಬಹುಮತವನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಬಹುಪಾಲು ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ನಂಬಿದರು. BJP ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯು ಸ್ಥಿರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ಘಟಕಗಳಲ್ಲಿನ (PSUಗಳು) ಬಂಡವಾಳ ಹಿಂತೆಗೆತವು ಸರಿಯಾದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಭಾರತದ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದ ಮೀಸಲುಗಳು 100 ಶತಕೋಟಿ $ಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದವು (ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿನ ಏಳನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡದು ಮತ್ತು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ದಾಖಲೆ). ಸೇವಾವಲಯವೂ ಸಹ ಅಗಾಧವಾಗಿ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತ್ತು. 1990ರ ದಶಕದ ಉಳಿದೆಲ್ಲಾ ಲೋಕಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ರಂಗದ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯ ಪರ್ಯಾಯವು ಇರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ, ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ (ವಾಜಪೇಯಿ ಮತ್ತು ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ) ನಡುವಿನ ಮುಖಾಮುಖಿ ಸೆಣಸಾಟವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡಿತು. ಒಂದೆಡೆಯಿದ್ದ BJP ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳು ಹಾಗೂ ಮತ್ತೊಂದೆಡೆಯಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಹೋರಾಟವಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಂಗಸ್ಥಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು. NDAಯ ಭಾಗವಾಗಿ BJPಯು ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿತಾದರೂ, NDAಯಿಂದ ಹೊರಗಿದ್ದ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದರ ಒಂದಷ್ಟು ಸ್ಥಾನ-ಹಂಚಿಕೆಯ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು; ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ತೆಲುಗುದೇಶಂ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿನ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಅಣ್ಣಾ ದ್ರಾವಿಡ ಮುನ್ನೇತ್ರ ಕಳಗಂ ಇಂಥ ಪಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು. ಚುನಾವಣೆಗಳು ಎದುರಿಗಿರುವಂತೆಯೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌-ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಜಂಟಿ ವಿರೋಧಿರಂಗವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳೂ ನಡೆದಿದ್ದವು. ಕೊನೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ತಲುಪಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದರೂ, ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ನೆಂಟಸ್ತಿಕೆಗಳು ಏರ್ಪಟ್ಟವು. ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಇಂಥದೊಂದು ಸ್ವರೂಪದ ಒಕ್ಕೂಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಎನ್ನಬೇಕು. ಎಡಪಕ್ಷಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ) ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್‌ ಪಕ್ಷಗಳು, ತಮ್ಮ ಪ್ರಬಲಕೇಂದ್ರಗಳಾದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ, ತ್ರಿಪುರಾ ಮತ್ತು ಕೇರಳ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮತ್ತು NDA ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಅಭಿಮುಖವಾಗಿ ಸ್ವಂತ್ರವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದವು. ಪಂಜಾಬ್‌ ಮತ್ತು ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದಂಥ ಇತರ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಜೊತೆಗಿನ ಸ್ಥಾನ ಹಂಚಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡವು. ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅವು DMK-ನೇತೃತ್ವದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ ಪ್ರಗತಿಪರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು. ಬಹುಜನ ಸಮಾಜ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷದಂಥ ಎರಡು ಪಕ್ಷಗಳು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಜೊತೆಗಾಗಲೀ ಅಥವಾ BJPಯ ಜೊತೆಗಾಗಲೀ ಕೈಜೋಡಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದವು. ಭಾರತದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ರಾಜ್ಯವಾದ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ಪಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. BJPಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಚಂಡ ಬಹುಮತ ದೊರೆಯಲಿದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ-ಪೂರ್ವದ ಊಹೆಗಳು ತಿಳಿಸಿದ್ದವಾದರೂ, ನಿರ್ಗಮನದ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳು (ಚುನಾವಣೆಗಳು ಆದ ತತ್‌ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಎಣಿಕೆಯು ಆರಂಭವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದಂಥವು) ಒಂದು ತೂಗುಯ್ಯಾಲೆಯ ಸಂಸತ್ತು ಹೊರಹೊಮ್ಮುವುದರ ಕುರಿತು ಊಹಿಸಿದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಿರ್ಗಮನದ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳೂ ಸಹ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಒಲವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ಸೂಚಿಸಿದ್ದವೇ ಹೊರತು, ಅವುಗಳ ಊಹೆಯು ಅಂತಿಮ ಅಂಕಿ-ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೂ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಚುನಾವಣಾ ಸಂದರ್ಭದ ಘಟನೆಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತನ್ನ ಪರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿಯದಿರಬಹುದು ಎಂಬುದು BJPಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅದು 'ಭಾರತ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಿದೆ' ಎಂಬ ತನ್ನ ಪ್ರಚಾರಾಂದೋಲನದ ಶೈಲಿಯಿಂದ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಚರ್ಚಾವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ಗಮನವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಎಂಬ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಗ್ರಹಿಕೆಯೂ ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಆಡಳಿತಾರೂಢ BJPಯ ವತಿಯಿಂದ "ಹಳೆಯ-ಶೈಲಿಯ" ಪಕ್ಷ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ಬಡಜನರು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದ, ಕೆಳ-ಜಾತಿಯ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮತದಾರರು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದರು; ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಬೃಹತ್ತಾದ ಒಂದು ಶ್ರೀಮಂತ ಮಧ್ಯಮವರ್ಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ, ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ಕರ್ಷದಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡವರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಗತಿ. ಈ ಎಲ್ಲ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ತನ್ನ ಪ್ರಚಂಡ ವಿಜಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿತು. ಚುನಾವಣಾ-ಪೂರ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿದ್ದ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳೆಲ್ಲಾ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿದ್ದಕ್ಕೆ, ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ ನಾನಾಬಗೆಯ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹೊಣೆಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿವಾದಾಂಶಗಳು ಅಥವಾ ಚರ್ಚಾವಿಷಯಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೀರು ಕೊರತೆ, ಬರಗಾಲ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂಥ ತಮ್ಮ ತತ್‌ಕ್ಷಣ ಪರಿಸರದ ಚರ್ಚಾವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ ಜನರು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಳಜಿ-ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಸ್ಥ-ವಿರೋಧಿ ಅಂಶಗಳು BJP ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ಪರವಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡಿದವು. ಮೇ 13ರಂದು BJPಯು ಸೋಲನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು 543 ಸದಸ್ಯರ ಪೈಕಿ 335ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನೊಳಗೊಂಡ (BSP, SP, MDMK ಮತ್ತು ಎಡರಂಗ ಇವೇ ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಂದ ಸಿಕ್ಕ ಬಾಹ್ಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಒಂದು ಅನುಕೂಲಕರ ಬಹುಮತವನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಅದರ ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳ ನೆರವು ಹಾಗೂ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿಯವರ ನಿರ್ದೇಶನ ದೊರೆಯಿತು. ಚುನಾವಣಾ-ನಂತರದ ಈ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರಗತಿಪರ ಒಕ್ಕೂಟ (ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಪ್ರೋಗ್ರೆಸಿವ್‌ ಅಲಯೆನ್ಸ್‌-UPA)ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ದೇಶದ ಹೊಸ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿಯಾಗುವುದಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಅವಕಾಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ವೀಕ್ಷಕರನ್ನೂ ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿಯವರು ಅಚ್ಚರಿಗೊಳಿಸಿದರು. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಹಿಂದಿನ ಹಣಕಾಸು ಮಂತ್ರಿ ಡಾ. ಮನಮೋಹನ್‌ ಸಿಂಗ್‌ರವರಿಗೆ ಆಕೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡರು. 1990ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ನರಸಿಂಹ ರಾವ್‌ರವರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಡಾ. ಸಿಂಗ್‌ ಹಿಂದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದರು; ಸನ್ನಿಹಿತವಾಗಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟೊಂದನ್ನು ನಿವಾರಿಸಿದ್ದ, ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣ ಯೋಜನೆಯ ಶಿಲ್ಪಿಗಳ ಪೈಕಿ ಅವರೂ ಒಬ್ಬರು ಎಂಬುದಾಗಿ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. === 15ನೇ ಲೋಕಸಭೆ (2009) === {{Main|Indian general election, 2009}} 2009ರ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, 15ನೇ ಲೋಕಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌-ನೇತೃತ್ವದ ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರಗತಿಪರ ಒಕ್ಕೂಟವು (UPA) ಲೋಕಸಭೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಜನಾದೇಶವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಶ್ರೀಮತಿ ಮೀರಾ ಕುಮಾರ್‌ ಸಭಾಪತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. ==ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಇತಿಹಾಸ== [[ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರ ನೇತೃತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಗಳ ಒಂದು 'ಅಸಂಭವ ಒಕ್ಕೂಟ'ವು ಸೋಲಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, 1977ರಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮುರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. 1975–1977ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾದ [[ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ]]ಯೊಂದರ ಹೇರಿಕೆ ಮಾಡಿದ್ದರ ವಿರುದ್ಧ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಪಕ್ಷಗಳು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿದ್ದವು. ಸ್ಥಾನಿಕ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ [[ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ|ರಾಜೀವ್‌ ಗಾಂಧಿ]]ಯವರಿಂದ ಎಸಗಲ್ಪಟ್ಟ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಕುರಿತಾದ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿಸಿದ್ದರ ಫಲವಾಗಿ, VP ಸಿಂಗ್‌ ನೇತೃತ್ವದ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಒಕ್ಕೂಟವೊಂದು 1989ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಇದೂ ಸಹ ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು 1990ರಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಏಕ-ಪಕ್ಷ-ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದ ಭಾರತವು 1992ರಲ್ಲಿ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಹಾದಿಕಲ್ಪಿಸಿತು. ಸರ್ಕಾರವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಬಹುಮತವನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವೊಂದು ಏಕ ಪಕ್ಷಕ್ಕೂ ಆಗದಂಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ-ಸನ್ನಿವೇಶ ಅದಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಬಣವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರ ರಚನೆಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬಹುಮತವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಇತರ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡು ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಶೈಲಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳ ಬೆನ್ನಿನ ಮೇಲೆ ಸವಾರಿ ಮಾಡುವ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳ ಒಂದು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿದೆ. TDP ಮತ್ತು AIADMKಯಂಥ ಪಕ್ಷಗಳು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಬಲವಾಗಿರುವ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಾಗಿದ್ದರೆ, ಲೋಕದಳ, ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ, ಬಹುಜನ ಸಮಾಜ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಜನತಾದಳದಂಥ ಇತರ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯನ್ನು 1990ರ ದಶಕವು ಕಂಡಿತು. ಈ ಪಕ್ಷಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಆಧರಿಸಿದ್ದು, ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಮಿತಿಯು ಇದಕ್ಕೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ; ಅಥವಾ ಜಾತಿ ಪರಿಗಣನೆಗಳಿಂದ ಈ ಪಕ್ಷಗಳು ಬಲವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ದಲಿತ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವುದಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಹುಜನ ಸಮಾಜ ಪಕ್ಷವು ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತವಾಗಿ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಪಕ್ಷದ ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರಗತಿಪರ ಒಕ್ಕೂಟವು ಅಧಿಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾದಿ ಒಕ್ಕೂಟವು ವಿರೋಧಪಕ್ಷವೆನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮನಮೋಹನ್‌ ಸಿಂಗ್‌ರವರು ಮರು-ಚುನಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ==ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ== ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 324ನೇ ವಿಧಿಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವಾಗಿರುವ ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಒಮ್ಮೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತೆಂದರೆ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದಿಂದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಘೋಷಿಸಲ್ಪಡುವವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳು ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸುವಂತೆ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಒಂದು ಸುಸ್ಥಾಪಿತ ನಡೆವಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಚುನಾವಣೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಅಗಾಧ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಅಗತ್ಯವಾದಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದು ನಾಗರಿಕ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದಾದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅಧಿಕಾರವಿರುತ್ತದೆ. ==ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ== ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು, ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗಾದರೆ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಒಂದು ತಿಂಗಳ ಅವಧಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ; ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗಾದರೆ ಈ ಅವಧಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಮತದಾರರ ಅಧಿಕೃತ ಪಟ್ಟಿಗಳ ಪ್ರಕಟಿಸುವಿಕೆಯು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಮತದಾನ ಮಾಡಲು ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾದ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ. ಭಾರತದ ಓರ್ವ ನಾಗರಿಕನಾಗಿರುವ ಮತ್ತು 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಮೇಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಮತದಾರರ ಅಧಿಕೃತ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಮತದಾರನಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅರ್ಹನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ತಮ್ಮ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅರ್ಹ ಮತದಾರರ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಉಮೇದುವಾರರು ನಾಮಪತ್ರ ಸಲ್ಲಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿರುವ ಕೊನೆಯ ದಿನಾಂಕಕ್ಕೆ ಒಂದು ವಾರ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಮತದಾರ ನೋಂದಣಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ಚುನಾವಣಾ-ಪೂರ್ವದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು=== ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮೊದಲಿಗೆ, ನಾಮಪತ್ರ ಸಲ್ಲಿಸುವ ದಿನಾಂಕ, ಮತದಾನದ ದಿನಾಂಕ ಮತ್ತು ಎಣಿಕೆಯ ದಿನಾಂಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ದಿನಾಂಕಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಿನದಿಂದಲೇ ಮಾದರಿ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯು ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ನಡೆಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವ ಪಕ್ಷವೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಂತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮತದಾನ ನಡೆಯುವ ದಿನಕ್ಕೆ 48 ಗಂಟೆಗಳಷ್ಟು ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದಾಗಿ ನೀತಿಸಂಹಿತೆಯು ಷರತ್ತು ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಒಂದು ಚುನಾವಣಾ-ಪೂರ್ವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ===ಮತದಾನದ ದಿನ=== ಮತದಾನದ ದಿನದ ಮುಂಚಿನ ದಿನಕ್ಕೆ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಚಾರಗಳು ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಮತದಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಆರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಯು ಮತದಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿರುತ್ತಾನೆ. ಅನೇಕ ಮತದಾನ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರಿ ನೌಕರರನ್ನು ನೇಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ನಿಶ್ಚಿತ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀವವಾಗಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ, ಮತಗಟ್ಟೆ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ಚುನಾವಣಾ ಅಕ್ರಮವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲೆಂದು ಮತಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮತದಾನ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು (ಇಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್‌ ವೋಟಿಂಗ್‌ ಮಷೀನ್‌-EVMಗಳು) ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮೈಸೂರ್‌ ಪೇಂಟ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ವಾರ್ನಿಶ್‌ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ ವತಿಯಿಂದ ತಯಾರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಅಳಿಸಲಾಗದ ಮಸಿಯನ್ನು ಮತದಾರರ ಎಡಗೈ ತೋರುಬೆರಳಿನ ಮೇಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತದಾರನು ತನ್ನ ಮತವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇದು ಒಂದು ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ. ಅಕ್ರಮ ಮತದಾನವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು 1962ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಂದಲೂ ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದೆ. ===ಚುನಾವಣಾ-ನಂತರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು=== ಚುನಾವಣಾ ದಿನದ ನಂತರ, ಭಾರೀ ಭದ್ರತೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಭದ್ರಾಗಾರದಲ್ಲಿ EVMಗಳನ್ನು ಶೇಖರಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚುನಾವಣೆಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಹಂತಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ, ಮತಗಳನ್ನು ಎಣಿಕೆಮಾಡಲು ಒಂದು ದಿನವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮತಗಳನ್ನು ತಾಳೆ ಲೆಕ್ಕದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ದಾಖಲುಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಕೆಲವೇ ಗಂಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ನೀಡಿದ ತೀರ್ಮಾನವು ಹೊರಬೀಳುತ್ತದೆ. ಬಹುಪಾಲು ಮತಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದ ಉಮೇದುವಾರನನ್ನು ಆಯಾ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಜಯಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಪಕ್ಷ ಅಥವಾ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಹೊಸ ಸರ್ಕಾರದ ರಚನೆಗೆಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯವರು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸದನದಲ್ಲಿ ಮತಗಳ ಒಂದು ಸರಳ ಬಹುಮತವನ್ನು (ಕನಿಷ್ಟ 50%) ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸದರಿ ಗೆದ್ದ ಒಕ್ಕೂಟ ಅಥವಾ ಪಕ್ಷವು ವಿಶ್ವಾಸಮತ ಯಾಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸದನದ (ಲೋಕಸಭೆ) ಅಂಗಣದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬಹುಮತವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ==ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿ== ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಕೆಲವೇ ನಗರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಮತದಾರ ನೋಂದಣಿಯ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಸಮೀಪದ ಚುನಾವಣಾ ಕಚೇರಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ.www.jaagore.comನಂಥ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಸುಸಂಬದ್ಧವಾಗಿರುವ ಕೆಲವೊಂದು ವೆಬ್‌ಸೈಟುಗಳು ಮತದಾರರ ನೋಂದಣಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಉತ್ತಮ ಜಾಗ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. We also use the www.ceo.kar.nic.in to inclusion the voters. ==ಅನುಪಸ್ಥಿತ ಮತದಾನ== ಸದ್ಯದ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಭಾರತವು ಒಂದು ಅನುಪಸ್ಥಿತ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಓರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು 18 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸನ್ನು ಮೀರಿದವರಾಗಿದ್ದು, ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಚುನಾವಣಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಓರ್ವ 'ಸಾಧಾರಣ ನಿವಾಸಿ'ಯಾಗಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಹಾಲಿ ವಿಳಾಸದಲ್ಲಿ 6 ತಿಂಗಳುಗಳು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಧಿಯಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಅಂಥವರು ಮತದಾನಕ್ಕೆ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 1950ರ ಜನತಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಕಾಯಿದೆಯ (RPA)<ref>{{Cite web |url=http://lawmin.nic.in/legislative/election/volume%201/representation%20of%20the%20people%20act,%201951.pdf |title=1950ರ ಜನತಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ ಕಾಯ್ದೆ |access-date=2011-02-25 |archive-date=2018-12-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225053004/http://lawmin.nic.in/legislative/election/volume%201/representation%20of%20the%20people%20act,%201951.pdf |url-status=dead }}</ref> ಖಂಡ 19 ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಓರ್ವ ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯನು (NRI) ಮತದಾರರ ಅಧಿಕೃತ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ನೊಂದಾಯಿಸುವುದನ್ನು ಮೇಲಿನ ಕಾಯಿದೆಯ ಖಂಡ 20 ಅನರ್ಹಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ತರುವಾಯದಲ್ಲಿ, ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನಸಭೆಗಳಿಗೆ ನಡೆಯುವ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಓರ್ವ NRI ತನ್ನ ಮತವನ್ನು ನೀಡದಂತೆಯೂ ಇದು ತಡೆಗಟ್ಟುತ್ತದೆ. NRIಗಳಿಗೆ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ 2010ರ ಜನತಾ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯದ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆಯು 2010ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು 2010ರ<ref>[http://www.thehindu.com/news/national/article910849.ece ರಾಜ್ಯಪತ್ರದ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳು]</ref> ನವೆಂಬರ್‌ 24ರಂದು ಆದ ತರುವಾಯದ ರಾಜ್ಯಪತ್ರ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ಮಾಡಲು NRIಗಳಿಗೆ ಈಗ ಅವಕಾಶವಿದೆಯಾದರೂ, ಮತದಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ''ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಹಾಜರಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ''. NRIಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿರುವ ಜನರು ಅನುಪಸ್ಥಿತ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ<ref>{{Cite web |url=http://voterswithoutborders.org/ |title=ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅನುಪಸ್ಥಿತ ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮನವಿ |access-date=2011-02-25 |archive-date=2009-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090416234322/http://voterswithoutborders.org/ |url-status=dead }}</ref><ref>[http://tanushreebagrodia.blogspot.com/2008/12/nri-voting-rights-and-upcoming.html ಮುಂಬರಲಿರುವ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅನಿವಾಸಿ ಭಾರತೀಯರ ಮತದಾನ ಹಕ್ಕುಗಳು]</ref> ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮತವನ್ನು ನೀಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು RPA ಕಾಯಿದೆಯನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವಂತೆ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಹಲವಾರು ಸಂಘಟನೆಗಳು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿವೆ. NRI ಮತದಾನದ <ref>{{Cite web |url=http://www.nrivotingrights.info/ |title=ಪೀಪಲ್‌ ಫಾರ್‌ ಲೋಕ್‌ಸತ್ತಾ- NRI ವೋಟಿಂಗ್‌ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್‌ |access-date=2011-02-25 |archive-date=2019-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190126105340/https://nrivotingrights.info/ |url-status=dead }}</ref> ಒಂದು ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯ ವಿಧಾನವಾಗಿ ಅಂತರಜಾಲ ಮತದಾನ ಮತ್ತು ಅಂಚೆಯ ಮತದಾನವನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಮುಂದಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುವಲ್ಲಿ [http://www.peopleforloksatta.org/ ಪೀಪಲ್‌ ಫಾರ್‌ ಲೋಕ್‌ಸತ್ತಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190122190735/http://www.peopleforloksatta.org/ |date=2019-01-22 }} ಎಂಬ ಸಂಘಟನೆಯು ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ== *'ಮತವಿಲ್ಲ' [[ನೋಟಾ]]('No Vote') ಎಂದೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ 49-O *[[ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] *ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ಯ ಶಾಸನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಗಳು ===ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮತದಾರ=== *[https://www.prajavani.net/stories/national/how-election-commission-624571.html ಭಾರತ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದ ನಂತರದಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿದವರು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದ ಕಿನ್ನೌರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕಲ್ಪಾ ಗ್ರಾಮದ ಶ್ಯಾಮ್‌ ಶರಣ್‌ ನೇಗಿ (102 ಪ್ರಸ್ತುತ) ಎಂಬುವವರೇ ದೇಶದ ಮೊದಲ ಮತದಾರ ಎಂಬುದನ್ನು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ ಪತ್ತೆಮಾಡಿದೆ.] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} *ಸುಬ್ರತಾ K. ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು V.B. ಸಿಂಗ್‌. 1999. ''ಡೆಮಾಕ್ರಸಿ ಅಂಡ್‌ ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಚೇಂಜ್‌ ಇನ್‌ ಇಂಡಿಯಾ: ಎ ಕ್ರಾಸ್‌-ಸೆಕ್ಷನಲ್‌ ಅನಾಲಿಸಿಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಇಲೆಕ್ಟೊರೇಟ್‌''. ನವದೆಹಲಿ: ಸೇಜ್‌ ಪಬ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್‌. ISBN 81-7036-809-X (ಭಾರತ HB) ISBN 0-7619-9344-4 (U.S. HB). * ಸುಬ್ರತಾ K. ಮಿತ್ರ, ಮೈಕ್‌ ಎನ್‌ಸ್ಕಾಟ್‌, ಕ್ಲೆಮೆನ್ಸ್‌ ಸ್ಪೀಸ್‌ (ಸಂಪಾದಕರು). 2004. ''ಪೊಲಿಟಿಕಲ್‌ ಪಾರ್ಟೀಸ್‌ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಏಷ್ಯಾ''. ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್‌: ಪ್ರೇಗರ್‌. * ಸುಬ್ರತಾ K. ಮಿತ್ರ/ಮೈಕ್‌ ಎನ್‌ಸ್ಕಾಟ್‌/V.B. ಸಿಂಗ್‌. 2001. ''ಇಂಡಿಯಾ'', ಇದರಲ್ಲಿರುವಂಥದ್ದು: ನೊಹ್ಲೆನ್‌, ಡೈಟರ್‌ (ಸಂಪಾದಿತ). ಇಲೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ಸೌತ್‌ ಏಷ್ಯಾ ಅಂಡ್‌ ದಿ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== *[http://www.indohistory.com/elections_in_india.html ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110527013535/http://www.indohistory.com/elections_in_india.html |date=2011-05-27 }} ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ *[http://www.eci.gov.in/ ಭಾರತದ ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗ] *[http://news.bbc.co.uk/hi/english/static/special_report/1999/08/99/indian_elections/default.stm BBC ರೂಪಕಚಿತ್ರ: ಇಂಡಿಯನ್‌ ಇಲೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ 1999] *[http://psephos.adam-carr.net/countries/i/india/ ಆಡಮ್‌ ಕಾರ್‌ನ ಚುನಾವಣಾ ದಾಖಲೆಸಂಗ್ರಹ] *[http://sify.com/news/election/ ಇಂಡಿಯಾ ಇಲೆಕ್ಷನ್ಸ್‌ 2009 ಸ್ಪೆಷಲ್ಸ್‌ ಕವರೇಜ್‌] *[http://www.electionsamachar.com/ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ 2009ರ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸುದ್ದಿ] *[http://indianelections.blogadda.com 2009ರ ಭಾರತೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳ ಮಾತುಕತೆಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181116021956/http://indianelections.blogadda.com/ |date=2018-11-16 }} *[http://www.indiaelections.co.in ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190113070122/http://www.indiaelections.co.in/ |date=2019-01-13 }} *[http://www.indiaelections.in ಭಾರತದ ಚುನಾವಣೆಗಳು] {{Elections in India|state=autocollapse}} {{India topics}} {{Asia topic|Elections in}} ; ; {{DEFAULTSORT:Elections In India}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಚುನಾವಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಚುನಾವಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕೇಂದ್ರ ಮಂತ್ರಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗುಜರಾತ್]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು]] ilchizu97e14tu30khd6yewvt2wbvxm 0 28078 1375496 1352850 2026-06-20T13:33:23Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375496 wikitext text/x-wiki {{Infobox Canal |name = Panama Canal |image = Panama Canal Rough Diagram.png |caption = A schematic of the Panama Canal, illustrating the sequence of locks and passages |o_name = |m_name = |company = La Société internationale du Canal |engineer = [[John Findlay Wallace]], [[John Frank Stevens]] (1906–1908), [[George Washington Goethals]] |a_engineer = |date_act = |date_const = |date_use = August 15, 1914 |date_comp = |date_ext = |date_closed = |date_rest = |len = |len_in = |o_len = |o_len_in = |len_note = |beam = |beam_in = |o_beam = |o_beam_in = |beam_note = ''' |start = |o_start = |start_note = |end = |o_end = |end_note = |branch = |branch_of = |join = |locks = 3 locks up, 3 down per transit; all two lanes |o_locks = |lock_note = 2 lanes of locks; locks built in three sites |elev = |elev_note = |status = Open |nav = Panama Canal Authority}} [[ಚಿತ್ರ:Pm-map.png|thumb|300px|ಪೆಸಿಫಿಕ್ (ಕೆಳಗೆ) ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಬ್ಬೀನ್ (ಮೇಲೆ) ನಡುವೆ ಇರುವ ಪನಾಮದ ನೆಲೆ, ಇಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆಯು ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.]] '''ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ''' ಯು ({{lang-es|Canal de Panamá}}) [[ಪನಾಮಾ|ಪನಾಮ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು {{convert|77|km|mi|0}} ಹಡಗು ಕಾಲುವೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ]] ಮತ್ತು [[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರ]]ವನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಡಲಿನ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಾಲೆಯಾಗಿದೆ. 1904ರಿಂದ 1914ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಹಡುಗಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ದಟ್ಟಣೆಯು ಸುಮಾರು 1,000 ಹಡುಗುಗಳಿಂದ 2008ರಲ್ಲಿ 14,702 ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಏರಿತು, ಇದನ್ನು ಒಟ್ಟು 309.6 ದಶಲಕ್ಷ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ/ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಮೆಜರ್ಮೆಂಟ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ (PC/UMS) ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾಲುವೆಯಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 815,000 ಹಡಗುಗಳು ಸಾಗಿಹೋಗಿವೆ.<ref name="canalusage">{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/maritime/routes.html |title=Panama Canal Traffic — Years 1914–2010 |publisher=Panama Canal Authority |accessdate=2011-01-25 |archive-date=2010-12-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101230042623/http://www.pancanal.com/eng/maritime/routes.html |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಿವಿಲ್ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳ ಸಂಘದಿಂದ ಪ್ರಪಂಚದ ಏಳು ಆಧುನಿಕ ಅದ್ಭುತಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂಬ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದೆ.<ref name="ASCE">{{cite web |url=http://www.asce.org/content.aspx?id=2147487305 |title=Seven Wonders |publisher=American Society of Civil Engineers |accessdate=2011-02-21 |archive-date=2010-08-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100802060056/http://www.asce.org/Content.aspx?id=2147487305 |url-status=dead }}</ref> ಇದುವರೆಗೆ ಕೈಗೊಂಡ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಕರ [[ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌|ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್]] ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಎರಡು ಸಾಗರಗಳ ನಡುವಿನ ಹಡುಗ ಸಾಗಣೆಯ ಮೇಲೆ ಭಾರಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿದೆ. ಇದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ]]ದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣದ ತುದಿಯ ಕೇಪ್ ಹಾರ್ನ್ ಅಥವಾ ಸ್ಟ್ರೇಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಗೆಲನ್ ಮೂಲಕದ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ನಂಬಲಾಗದ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌]]‌ನಿಂದ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೊಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಹಡಗು {{convert|9500|km|mi|-2|abbr=on}} ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಕೇಪ್ ಹಾರ್ನ್‌ನ ಮೂಲಕದ {{convert|22500|km|mi|-2|abbr=on}} ದೂರದ ಮಾರ್ಗದ ಅರ್ಧದಷ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite book|url=http://www.czbrats.com/AmPan/index.htm |title=The Americans in Panama |first=William R. |last=Scott |publisher=Statler Publishing Company |location=New York, NY |year=1913}}</ref> ಪನಾಮದ ಹತ್ತಿರದ ಕಾಲುವೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬೇಕೆಂಬ ವಿಷವನ್ನು 16ನೇ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಕಾಲುವೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವು ಫ್ರೆಂಚ್ ಮುಖಂಡತ್ವದಡಿಯಲ್ಲಿ 1880ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಕಾಯಿಲೆ (ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಮಲೇರಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಜ್ವರ) ಮತ್ತು ಭೂಕುಸಿತಗಳಿಂದಾಗಿ 21,900 ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು, ಇದರಿಂದ ಇನ್ನಷ್ಟು 5,600 ಮಂದಿ ಮೃತಪಟ್ಟರು. ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಯತ್ನವು 1914ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ತೆರೆಯುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಈ ಕಾಲುವೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಕಾಲುವೆ ವಲಯದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು 1977ರವರೆಗೆ U.S. ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅದರ ನಂತರ ಈ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಟೋರಿಜೋಸ್-ಕಾರ್ಟರ್ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಪನಾಮಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಟ್ಟವು. 1979ರಿಂದ 1999ರವರೆಗೆ ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಜಂಟಿ U.S.-ಪನಾಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿತ್ತು. 1999ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 31ರಿಂದ ಈ ಜಲಮಾರ್ಗದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪನಾಮ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ನಿಯೋಗ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ಮಂಡಳಿಯು ಪಡೆಯಿತು. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರವು ಭೂಸಂಧಿಗೆ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರವು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ, ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ನಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ವರೆಗೆ ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕದ 8ರಿಂದ 10-ಗಂಟೆಗಳ ಪ್ರಯಾಣವು ಆಗ್ನೇಯದಿಂದ ವಾಯವ್ಯದೆಡೆಗಿನ ಪಯಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಭೂಸಂಧಿಯು ಕಾಲುವೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ "ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬಾಗುವುದರಿಂದ" ಹೀಗಾಗುತ್ತದೆ. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೇತುವೆಯು ({{lang-es|Puente de las Américas}}) ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕೊಲಾನ್‌ನ ಹತ್ತಿರದ ಪೂರ್ವ ರೇಖಾಂಶದ ಸುಮಾರು ಮೂರನೇ ಕೋನದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="acptraffic">{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/maritime/reports/table01.pdf |format=PDF |title=Panama Canal Traffic — Fiscal Years 2002–2004 |publisher=Panama Canal Authority |accessdate=2007-09-03 |archive-date=2005-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20051201144112/http://www.pancanal.com/eng/maritime/reports/table01.pdf |url-status=dead }}</ref> ಈ ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಬಹುದಾದ ಹಡಗಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಗಾತ್ರವನ್ನು ''ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಸರಕು ಹಡಗು 65,000-80,000 ಟನ್‌ಗಳ DWTಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಸರಕನ್ನು ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದಾಗಿ ಸುಮಾರು 52,500 ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.lr.org/Images/30%20ship%20sizes_tcm155-173543.pdf ''ಮಾಡರ್ನ್ ಶಿಪ್ ಸೈಜ್ ಡಿಫಿನಿಶನ್ಸ್'' ] - ಲಾಯ್ಡ್‌ನ ರಿಜಿಸ್ಟರ್</ref> ಇದುವರೆಗೆ ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿದ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದ ಹಡಗೆಂದರೆ ''ಸ್ಯಾನ್ ಜ್ವಾನ್ ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟರ್'', ಈಗಿನ ''ಮಾರ್ಕೋನ ಪ್ರಾಸ್ಪೆಕ್ಟರ್'', ಇದು ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ತೈಲವನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ {{convert|973|ft|m|2|abbr=on}} ಉದ್ದ ಮತ್ತು {{convert|106|ft|m|2|abbr=on}}ನಷ್ಟು ಅಗಲದ ಹಡಗಾಗಿದೆ.<ref>[http://rainforest.montclair.edu/pwebrf/rainforest/Region/panama.html ''ಬ್ಯಾಕ್‌ಗ್ರೌಂಡ್ ಆಫ್ ದಿ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್'' ] - ಮಾಂಟ್‌ಕ್ಲೇರ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಚಿತ್ರ:Panama.A2003087.1850.250m.jpg|thumb|ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿರುವ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ.ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯಗಳು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ಗೋಚರಿಸುತ್ತಿವೆ.]] {{Main|History of the Panama Canal}} === ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಸ್ತಾಪ === ಪನಾಮದ ಭೂಸಂಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬಗೆಗಿನ ಆರಂಭಿಕ ಸೂಚನೆಯನ್ನು 1534ರಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು. 1534ರಲ್ಲಿ [[ಸ್ಪೇನ್]]ನ ರಾಜ ಮತ್ತು ಪವಿತ್ರ ರೋಮನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ವಿ [[ಸ್ಪೇನ್]] ಮತ್ತು [[ಪೆರು]]ವಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಂದ ಬೇರೆಡೆಗೆ ಸಾಗುವ ಹಡಗುಗಳ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಪನಾಮದ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯೊಂದನ್ನು ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿದರು.<ref>{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/history/history/index.html |title=A History of the Panama Canal: French and American Construction Efforts |publisher=Panama Canal Authority |accessdate=2007-09-03 |archive-date=2014-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141215060157/http://www.pancanal.com/eng/history/history/index.html |url-status=dead }}; ಚ್ಯಾಪ್ಟರ್ 3, ''[http://www.pancanal.com/eng/history/history/early.html ಸಮ್ ಅರ್ಲಿ ಕೆನಾಲ್ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150102032703/http://www.pancanal.com/eng/history/history/early.html |date=2015-01-02 }}''</ref> 1788–1793ರ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಲೆಸಾಂಡ್ರೊ ಮಲಾಸ್ಪಿನಾ ಕಾಲುವೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಅದರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|last= Caso |first= Adolph | coauthors= Marion E. Welsh |title= They Too Made America Great |year= 1978 |publisher= Branden Books |isbn= 0828317143 |page= 72}}; ಆನ್‌ಲೈನ್ ಅಟ್ [https://books.google.com/books?id=7q3WTS1IREkC ಗೂಗಲ್ ಬುಕ್ಸ್]</ref> ಪನಾಮ ಮತ್ತು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಗರಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುವ ಅದರ ಭೂಸಂಧಿಯು ಅನುಕೂಲಕರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರಿಂದ, ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇತರ ಪ್ರಕಾರದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಲಾಯಿತು. ದುರದೃಷ್ಟದ ಡೇರಿಯನ್ ಯೋಜನೆಯು ಭೂಮಾರ್ಗದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು 1698ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ರಾಜಧಾನಿಯು ಆರಂಭಿಸಿದ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ನಿರಾಶ್ರಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಂದಾಗಿ ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಈ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು 1699ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.kinnaird.net/darien.htm |title=Darien Expedition |notes=extensive background, including a detailed description, maps, lists of ships and people involved, and chronology |accessdate=2007-09-03}}</ref> ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಭೂಸಂಧಿಯಾದ್ಯಂತ ಪನಾಮ ರೈಲು-ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು 1855ರಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಭೂಮಾರ್ಗದ ಸಂಪರ್ಕವು ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಒಂದು ಪ್ರಧಾನ ಅಂಶವಾಯಿತು, ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕಾಲುವೆ ಮಾರ್ಗದ ನಿರ್ಮಾಣದ ನಿರ್ಧಾರಕ ಅಂಶವಾಯಿತು. 1855ರಲ್ಲಿ, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸರ್ಕಾರದ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮ್ಯಾಂಕ್ಸ್-ಮೂಲದ ವಿಲಿಯಂ ಕೆನ್ನಿಶ್ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಮಾರ್ಗದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದರು ಮತ್ತು ವರದಿಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name="mw">[http://www.isle-of-man.com/manxnotebook/fulltext/worthies/p118.htm ''"ಮ್ಯಾಂಕ್ಸ್ ವರ್ತೀಸ್"'' ].</ref> ಆತನ ವರದಿಯು ''ದಿ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟಿಕಾಲಿಟಿ ಆಂಡ್ ಇಂಪಾರ್ಟೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಎ ಶಿಪ್ ಕೆನಾಲ್ ಟು ಕನೆಕ್ಟ್ ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಆಂಡ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಓಶನ್ಸ್'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಒಂದು ಪುಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.<ref>[https://books.google.com/books?id=rAwsAAAAYAAJ&amp;printsec=frontcover&amp;dq=william+kennish&amp;source=bl&amp;ots=lZpfP9ZKq9&amp;sig=7AXnp--aBGqytMe2vcb9DIXvJPY&amp;hl=en&amp;ei=rDFvS7rSNqimtgeNlpiUBg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=5&amp;ved=0CBQQ6AEwBA ''ದಿ ಪ್ರ್ಯಾಕ್ಟಿಕಾಲಿಟಿ ಆಂಡ್ ಇಂಪಾರ್ಟೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಎ ಶಿಪ್ ಕೆನಾಲ್ ಟು ಕನೆಕ್ಟ್ ದಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಆಂಡ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್'' ].</ref> === ಫ್ರೆಂಚ್ ನಿರ್ಮಾಣ ಪ್ರಯತ್ನ === ಸಾಗರಗಳ ನಡುವೆ ಜಲಮಾರ್ಗವೇ ಒಂದು ಅನುಕೂಲಕರ ಪರಿಹಾರವೆಂದು ತಿಳಿಯಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು [[ಸುಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆ|ಸ್ವೆಜ್ ಕಾಲುವೆ]]ಯ (ಈ 102 ಮೈಲುಗಳ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸುಮಾರು 10 ವರ್ಷಗಳು ಬೇಕಾದವು, ಇದು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಗಾತ್ರಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ) ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚರು ಯಶಸ್ಸಾದ್ದರಿಂದ ಕಾಲುವೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಲ್ಪನೆಯು ಅಧಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಫರ್ಡಿನೆಂಡ್ ಡಿ ಲೆಸ್ಸೆಪ್ಸ್‌ನಡಿಯಲ್ಲಿ [[ಫ್ರಾನ್ಸ್|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಸರ್ಕಾರವು ಆಗಿನ [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ದ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಪನಾಮದ ಮೂಲಕ 1880ರ ಜನವರಿ 1ರಂದು ಸಮುದ್ರ-ಮಟ್ಟದ-ಕಾಲುವೆಯನ್ನು (''ಅಂದರೆ'' ಜಲಬಂಧವಿಲ್ಲದೆ) ನಿರ್ಮಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಫ್ರೆಂಚ್ ಸರ್ಕಾರವು ಆ ಪ್ರದೇಶದ [[ಭೂರಚನಶಾಸ್ತ್ರ|ಭೂವಿಜ್ಞಾನ]] ಮತ್ತು ಜಲವಿಜ್ಞಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪೂರ್ವ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸದೆ ಅವಸರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref name="French">{{Cite book|chapterurl=http://www.czbrats.com/Builders/FRCanal/failure.htm |chapter=The French Failure |title=America's Triumph in Panama |first=Ralph E. |last=Avery |publisher=L.W. Walter Company |location=Chicago, IL |year=1913}}</ref> ಉತ್ಖನನವನ್ನು ಎಷ್ಟು ವಿಪರೀತವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತೆಂದರೆ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಿಂದ ಉಂಟಾದ ಭೂಕುಸಿತಗಳು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕಾಲುವೆಯೊಳಕ್ಕೆ ಹಾಕಿದವು.<ref>{{Cite book|last= Rocco |first= Fiammetta |title= The Miraculous Fever-Tree |year= 2003 |publisher= HarperCollins |isbn= 0006532357 |page= 192}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಮಲೇರಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಹಳದಿ ಜ್ವರ ಮೊದಲಾದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಮಂದಿ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು ಮತ್ತು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು, ಇವರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಂದ ಹಿಡಿದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ನಿರ್ದೇಕರವರೆಗೆ ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಸೇರಿದ್ದರು. ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ರೋಗ ವಾಹಕಗಳಾಗಿವೆ ಎಂಬುದು ಆಗ ತಿಳಿದಿರಲಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ರಮಗಳು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಗಾಬರಿಗೊಂಡ ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದರಿಂದ ಈ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಒಂದು ಅನುಭವಸ್ಥ ಕಾರ್ಮಿಕ ಬಲವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವುದನ್ನು ಅಸಾಧ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಿದವು. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಸಹಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರೂ, ಅವು ಅಲ್ಲಿನ ಪರದೆ ಇಲ್ಲದ ವಾರ್ಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಬೆಳೆಯಲು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು. ನೇಮಕಾತಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಫ್ರಾನ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನೈಜ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಗೋಪ್ಯವಾಗಿರಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="French"/> 1893ರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಯತ್ನದ ನಂತರ, ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ-ಮಟ್ಟದ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕ್ಷೇತ್ರ-ಅನುಭವವದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ಉಕ್ಕಿನ ಸಾಧನಗಳು ತುಕ್ಕುಹಿಡಿಯಲು ಕಾರಣವಾದ ಬಿರುಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಫ್ರೆಂಚ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/history/history/index.html |title=Read our history: The French Canal Construction |publisher=Panama Canal Authority |accessdate=2007-09-03 |archive-date=2014-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141215060157/http://www.pancanal.com/eng/history/history/index.html |url-status=dead }}</ref> ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮಂದಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದುದು ವಿಫಲತೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು; ಫ್ರೆಂಚ್ ನಿರ್ಮಾಣದ ಮುಖ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ (1881–1889) ಸುಮಾರು 22,000 ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮೃತಪಟ್ಟರೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="French"/> ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಮಸ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಹಣಕಾಸಿನ ದುರ್ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಭೃಷ್ಟಾಚಾರವೂ ಸಹ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿಫಲತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. === U.S. ನಿರ್ಮಾಣ === [[ಚಿತ್ರ:Panama Canal under construction, 1907.jpg|thumb|right|ಗೈಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಕಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವನ್ನು 1907ರ ಈ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.]] ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಅನೇಕ ಗುಂಪುಗಳೂ ಸಹ ಭೂಸಂಧಿಯಾದ್ಯಂತ ಕಾಲುವೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದವು. ಕೆಲವು ಗುಂಪುಗಳು ನಿಕರಗ್ವದಾದ್ಯಂತ (ಗಮನಿಸಿ ನಿಕರಗ್ವ ಕಾಲುವೆ ಮತ್ತು ಇಕೊಕೆನಾಲ್) ಮಾರ್ಗವೊಂದನ್ನು ರಚಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸಿದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಪನಾಮದಲ್ಲಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಸೂಚಿಸಿದವು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, 1902ರ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ U.S. ಸೆನೆಟ್ ಪನಾಮದ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಪರವಾಗಿ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಾದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. (ಆ ಅಭಿಪ್ರಾಯವು ವಿಲಿಯಂ ನೆಲ್ಸನ್ ಕ್ರಾಮ್ವೆಲ್‌ರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಿತ್ತೆಂದು ದೂರಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>''ಓವರ್‌ಥ್ರೊ'', ಸ್ಟೆಫನ್ ಕಿಂಜರ್, 2006.</ref>) 1903ರ ಜನವರಿ 22ರಂದು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಜ್ಯ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಜಾನ್ ಎಮ್. ಹೇ ಮತ್ತು ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಡಾ. ಥಾಮಸ್ ಹೆರಾನ್ ಹೇ-ಹೆರಾನ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿದರು. ಅದು [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ದಿಂದ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ಕ್ಕೆ ಕಾಲುವೆಗೆ ಸೂಚಿಸಲಾದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನವೀಕರಿಸಬಹುದಾದ ಶಾಶ್ವತ ಅನುಭೋಗದಲ್ಲಿ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಬಹುದಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.u-s-history.com/pages/h930.html |title=Hay-Herrán Treaty |publisher=U-s-history.com |date=1903-11-18 |accessdate=2010-10-24}}</ref> ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ "99-ವರ್ಷದ ಗುತ್ತಿಗೆ" ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಒಪ್ಪಂದದ ವಿಧಿ 22ರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಾದ ಪದವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಇದು ಆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಕಾಲುವೆಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನವೀಕರಿಸುವ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಹಕ್ಕಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿಲ್ಲ.<ref>{{cite web|url=http://avalon.law.yale.edu/20th_century/pan001.asp |title=Avalon Project - Convention for the Construction of a Ship Canal (Hay-Bunau-Varilla Treaty), November 18, 1903 |publisher=Avalon.law.yale.edu |date= |accessdate=2010-10-24}}</ref> ಇದನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೆನೆಟ್ 1903ರ ಮಾರ್ಚ್ 14ರಂದು ಅನುಮೋದಿಸಿತು. ಆದರೆ ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಸೆನೆಟ್ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಿಲ್ಲ. ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಾಲುವೆ ಕಂಪನಿಯ ಮುಖ್ಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಫಿಲಿಪ್ಪಿ ಬುನಾಯ್-ವರಿಲ್ಲಾ ದಂಗೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು U.S. ಇದನ್ನು ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಹಣದೊಂದಿಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸಬಹುದೆಂದು ಹೇ ಮತ್ತು ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌ಗೆ ಹೇಳಿದರು. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಥಿಯೋಡರ್ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್ ಯುದ್ಧತಂತ್ರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ಪನಾಮದ ಮರುಕಳಿಸುವ ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಚಳವಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದರು. 1903ರ ನವೆಂಬರ್ 2ರಂದು, U.S. ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳು ಕೊಲಂಬಿಯನ್ ಸೈನ್ಯವು ದಂಗೆಯನ್ನು ನಡೆಸದಂತೆ ಸಮುದ್ರ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಿದವು. ದಟ್ಟವಾದ ಅರಣ್ಯಗಳು ಭೂಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಿದವು. [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ|ಕೊಲಂಬಿಯಾ]]ವು ಪನಾಮವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುವಂತೆ ಮಾಡಲು [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]]ವು ನೌಕಾದಳವನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದರಿಂದ ಪನಾಮ 1903ರ ನವೆಂಬರ್ 3ರಂದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. 1903ರ ನವೆಂಬರ್ 6ರಂದು, ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪನಾಮದ ರಾಯಭಾರಿ ಫಿಲ್ಲಿಪ್ ಬುನಾಯ್-ವರಿಲ್ಲಾರವರು ಹೇ-ಬುನಾಯ್ ವರಿಲ್ಲಾ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕಿದರು, ಇದು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮತ್ತು ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡಿತು. ಬುನಾಯ್-ವರಿಲ್ಲಾ ಪನಾಮದ ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವರು ಫ್ರೆಂಚ್ ನಾಗರಿಕರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪನಾಮ-ನಿವಾಸಿಗಳ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿಲ್ಲದೆ ಪನಾಮದ ಪರವಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಸಹಿಹಾಕುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ.{{Citation needed|date=July 2008}} ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ನಂತರ ಪನಾಮ ಮತ್ತು U.S. ನಡುವೆ ಒಂದು ವಿವಾದಾಸ್ಪದ ರಾಯಭಾರದ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ತಂದೊಡ್ಡಿತು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಥಿಯೋಡರ್ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌ನಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಲಕರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಖನನವನ್ನು US$40 ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಕೊಂಡುಕೊಂಡಿತು ಹಾಗೂ 1904ರ ಮೇ 4ರಂದು ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು. ಪನಾಮ-ಕಾಲುವೆಯು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌ನ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೇರ್ಪಡಿಸಲು 1921ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಕೊಲಂಬಿಯಾಕ್ಕೆ $25,000,000ನಷ್ಟನ್ನು ಪಾವತಿಸಿತು. ಕೊಲಂಬಿಯಾವು ಥೋಮ್ಸನ್-ಉರುಟಿಯಾ ಒಪ್ಪಂದದ ನಿಯಮಗಳಡಿಯಲ್ಲಿ ಪನಾಮವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. 1905ರಿಂದ 1907ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿದ್ದ ಜಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್ ಫ್ರೆಂಚ್-ಸರ್ಕಾರವು ಕಟ್ಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಂತಹ ಸಮುದ್ರ-ಮಟ್ಟದ ಕಾಲುವೆಯೊಂದರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಭಾರಿ ಉತ್ಖನನದ ಬಗ್ಗೆ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ವಾದಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಾಲುವೆಯೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರ ಅಗತ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಉಪಯುಕ್ತತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಥಿಯೋಡರ್ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌ಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಪನಾಮದಲ್ಲಿನ ಸ್ಟೀವನ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾದ ಆಧಾರರಚನೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಪನಾಮ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಪುನಃರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಭಾರಿ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು. ವಾಲ್ಟರ್ ರೀಡ್ ಮತ್ತು ಡಾ. ವಿಲಿಯಂ ಗಾರ್ಗಸ್‍‌‌ರ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಸ್ಟೀವನ್ಸ್ ಕಾಲುವೆ-ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ಪರದೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ತಮ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಟ್ಟರು ಹಾಗೂ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು-ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸುವ ವ್ಯಾಪಕ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿನ ಹಣ ತೊಡಗಿಸುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಂಡರು. ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ಮಲೇರಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಹಳದಿ-ಜ್ವರದಂತಹ ಸೊಳ್ಳೆಗಳಿಂದ-ಹರಡುವ ಮಾರಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಮಾಡಿತು. ಸೊಳ್ಳೆಯನ್ನು ರೋಗ-ವಾಹಕವೆಂದು ಕ್ಯೂಬನ್ ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿ ಡಾ. ಕಾರ್ಲೋಸ್ ಫಿನ್ಲೆ 1881ರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಫಿನ್ಲೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಶೋಧಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್-ಅಮೆರಿಕನ್ ಯುದ್ಧದ (1898) ನಂತರ U.S. ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ [[ಕ್ಯೂಬಾ]]ದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಡಾ. ವಾಲ್ಟರ್ ರೀಡ್‌ ದೃಢಪಡಿಸಿದರು (ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ - ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂದರ್ಭದ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ರಮಗಳು). ಕಾಯಿಲೆಗಳು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿಲ್ಪಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೂ ಆಧಾರರಚನೆ ಮತ್ತು ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳ ರಚನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವು ಶುರುವಾಗುವುದರೊಂದಿಗೆ, ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘ ಕಾಲುವೆಯೊಂದರ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು ಶ್ರದ್ಧಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ-ಕಟ್ಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಉತ್ಖನನದ ಅಗತ್ಯಬಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದನ್ನು ಜಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್ ಪನಾಮ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಭಾರಿ ಭೂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. 1904ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವು ಭಾರಿ ದ್ವಿ-ಹಳಿಯ ರೈಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಉತ್ತಮಗೊಂಡಿತು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾರ್ಗಗಳು ಸುಮಾರು 115 ಭಾರಿ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್‌ಗಳು, 2,300 ಮಣ್ಣು-ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ರೈಲ್‌ರೋಡ್ ಕಾರುಗಳು ಮೊದಲಾದ ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ ರೋಲಿಂಗ್ ಸ್ಟಾಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು. ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಿಂದ ಮತ್ತು ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಬಂದ ಸುಮಾರು 102 ಹೊಸ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಿದ ಆವಿ-ಪಿಕಾಸಿಗಳಿದ್ದವು. ಈ ಆವಿ-ಪಿಕಾಸಿಗಳು ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಾಗ 1906ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಹೊಸ ರೈಲುಮಾರ್ಗವು ಕಾಲುವೆಗೆ ಹತ್ತಿರದಿಂದ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಕಾಲುವೆಯ ಕೆಲಸದೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ ಪುನಃನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವು ಆರಂಭಿಕ ರೈಲು ಮಾರ್ಗದ ಮೇಲೆ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತಂದಿತು ಹಾಗೂ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ಮಣ್ಣು ತುಂಬಿ ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಗಳಿಂದ ಒಂದು ಹೊಸ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನೀರಿನಿಂದ ಮೇಲಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. [[ಚಿತ್ರ:MarioModel90 1908.jpg|thumb|1908ರಲ್ಲಿ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ತೋಡುತ್ತಿರುವ ಒಂದು ಮ್ಯಾರಿಯನ್ ಆವಿ ಪಿಕಾಸಿ.]] ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಮನುಷ್ಯರು, ಉಪಕರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ರೈಲು ಮಾರ್ಗವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ನೂರಾರು ದಶಲಕ್ಷ ಘನಗಜದಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಸ್ಫೋಟಕಗಳಿಂದ ಸಿಡಿಸಲಾಯಿತು, ಆವಿ ಪಿಕಾಸಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿಸಲಾಯಿತು, ಒಂದು ಜೊತೆ ರೈಲು ಹಳಿಗಳನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ರೈಲು-ಕಾರುಗಳಿಗೆ ತುಂಬಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು-ತುಂಬುವ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಸಮಾಂತರ ಹಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಳೆಯುವ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್‌ಗಳಿಂದ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ಮಣ್ಣನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾರುಗಳು ಉಕ್ಕಿನ ನೆಲಗಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮರದ ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ ಕಾರುಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಅವು ಒರಟಾದ ಆದರೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾದ ಹೊರೆ ಇಳಿಸುವ ಸಾಧನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದವು - ಲಿಡ್ಗರ್‌ವುಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ರೈಲು ಮಾರ್ಗ ಕಾರುಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದು ಪಕ್ಕದ ಮತ್ತು ಕಾರುಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶವನ್ನು ತುಂಬುವ ಉಕ್ಕಿನ ಸಾಗಣೆಪಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಮೊದಲು ಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣನ್ನು ಸ್ಫೋಟಕಗಳಿಂದ ಸಿಡಿಸಿ, ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಎರಡು ಜೊತೆ ಹಳಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಅಥವಾ ಸಡಿಲಗೊಳಿಸಿದ ಮಣ್ಣಿರುವೆಡೆಗೆ ಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಆವಿ ಪಿಕಾಸಿಗಳು ಒಂದು ಜೊತೆ ಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಚಲಿಸಿ ಸಡಿಲಗೊಂಡ ಮಣ್ಣನ್ನು ತೆಗೆದು, ಸಮಾಂತರ ಹಳಿಯಲ್ಲಿ ಚಲಿಸುವ ಉಕ್ಕಿನ ನೆಲಗಟ್ಟಿನ ಚಪ್ಪಟೆಯಾದ ಕಾರುಗಳಲ್ಲಿ ತುಂಬಿದವು. ಮಣ್ಣನ್ನು ಕಾರಿನ ಒಂದು ಮುಚ್ಚಿದ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗುಡ್ಡೆಹಾಕಲಾಯಿತು. ಕಾರುಗಳು ತುಂಬಿದಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರುಗಳು ತುಂಬುವವರೆಗೆ ರೈಲು ಮುಂದಕ್ಕೆ ಚಲಿಸಿತು. ಒಂದು ರೈಲು ಒಂದು ಉದ್ದದ ಬಾಕ್ಸ್‌ಕಾರ್‌ನಂತೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಿದ ಇಪ್ಪತ್ತು ಮಣ್ಣು-ತುಂಬುವ ಕಾರುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 60 ವಿವಿಧ ಗುಡ್ಡೆಹಾಕುವ-ಮೈದಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರಲ್ಲಿ ರೈಲು ಬಂದು ತಲುಪಿದಾಗ ಮೂರು-ಟನ್ ಉಕ್ಕಿನ ನೇಗಿಲನ್ನು ಕೊನೆಯ ಕಾರಿನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು (ಅಥವಾ ನೇಗಿಲನ್ನು ಒಯ್ಯುವ ಕಾರನ್ನು ಕೊನೆಯ ಕಾರ್ ಆಗಿ ಕೂಡಿಸಲಾಯಿತು) ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಕಾರುಗಳುದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಹೆಣೆದ ಉಕ್ಕಿನ ಕೇಬಲ್ಅನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೊಡ್ಡದಾದ ಅಚ್ಚುರಾಟೆಯೊಂದನ್ನು ಯಂತ್ರಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ರೈಲಿನ ಆವಿ ಯಂತ್ರದಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಪಡೆದ ಅಚ್ಚುರಾಟೆಯು ಉಕ್ಕಿನ ಕೇಬಲ್ಅನ್ನು ಮೇಲೆತ್ತುವ ಮೂಲಕ ಮಣ್ಣು ತುಂಬಿದ ರೈಲನ್ನು ಎಳೆಯಿತು. ನೇಗಿಲು ರೈಲು-ಮಾರ್ಗದ ಕಾರುಗಳ ಮಣ್ಣನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು, ಆ ಮೂಲಕ ಮಣ್ಣಿನ ಕಾರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿರುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ರೈಲನ್ನು ಸುಮಾರು ಹತ್ತು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ನಿಮಿಷಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಲಿಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ನೇಗಿಲು ಮತ್ತು ಅಚ್ಚುರಾಟೆಗಳು ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟವು. ನಂತರ ಆವಿ ಯಂತ್ರದಲ್ಲಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ನೇಗಿಲು ಮಣ್ಣನ್ನು ಹಳಿಯಿಂದ ಆಚೆಗೆ ಹಾಕಿತು.<ref>ಡ್ಯೂಟೆಂಪಲ್, ಲೆಸ್ಲೆ ಎ. "ದಿ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್"; 2002; ಪುಟಗಳು 50-55; ಲರ್ನರ್ ಪಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್; ISBN 978-0822500797</ref> ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡ್ಡೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾದ ನಂತರ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಮಣ್ಣಿನ-ಗುಡ್ಡೆಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಖಾಲಿಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹಳಿಯನ್ನು ಹಳೆಯ ಮಣ್ಣಿನ-ಗುಡ್ಡೆಯ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆವಿ-ಪಿಕಾಸಿಗಳು ಅಥವಾ ಮಣ್ಣು-ಸಾಗಿಸುವ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಜಾಗಕ್ಕೆ ಸರಿಸುವಾಗ, ದೊಡ್ಡ ಆವಿ-ಇಂಧನದ ಕ್ರೇನುಗಳಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಗಾತ್ರದ ಹಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಗೆ ಕೂಡಿಕೊಂಡ ಅಡಿದಿಮ್ಮಿ(ಟೈ)ಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸುವ ಹಾಗೂ ಹಳಿಯನ್ನು ಪುನಃರಚಿಸದೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಕುಂದಿಲ್ಲದೆ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪನಾಮ ರೈಲು-ಮಾರ್ಗದ ಮಾಜಿ ಮುಖಂಡ ವಿಲಿಯಂ ಬಿಯರ್ಡ್ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಒಂದು ಡಜನ್ ಮಂದಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮೈಲ್ ದೂರದ ಹಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು - ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಸುಮಾರು 600 ಮಂದಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಆವಿ-ಪಿಕಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು-ಸಾಗಿಸುವ ರೈಲುಗಳಿಂದ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಳಿಗಳು ಅತಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅಗತ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದವು. ಗೈಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಕಟ್‌ನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿದಿನ ಸುಮಾರು 160 ಮಣ್ಣು-ತುಂಬಿದ ರೈಲುಗಳು ಈ ಕಟ್‌ನಿಂದ ಹೊರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಿದ್ದವು - ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿ ಒಂದೂವರೆ ನಿಮಿಷಗಳಿಗೆ ಒಂದು ರೈಲು ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ಫೋಟಕಗಳಿಗಾಗಿ ರಂಧ್ರಗಳನ್ನು ತೋಡಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ (ಸುಮಾರು {{convert|30000000|lb|t}}ನಷ್ಟು ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು) ರೈಲು-ಮಾರ್ಗಗಳು, ಆವಿ-ಪಿಕಾಸಿಗಳು, ಭಾರಿ ಆವಿ-ಇಂಧನದ ಕ್ರೇನುಗಳು, ಬಂಡೆ ಜಜ್ಜುವ ಸಾಧನಗಳು, ಸಿಮೆಂಟ್ ಮಿಶ್ರಕಗಳು, ಹೂಳೆತ್ತುವ ಸಾಧನಗಳು ಮತ್ತು ಗಾಳಿ ಬೈರಿಗೆಗಳು ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಳಸಿದ ಹೊಸ ನಿರ್ಮಾಣ-ಸಲಕರಣೆಗಳಲ್ಲಿ (1906ರಲ್ಲಿ) ಕೆಲವಾಗಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಹೊಸ ಸಲಕರಣೆಗಳನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಜೋಶುವ ಹೆಂಡಿ ಐರನ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಮೊದಲಾದ ಕಂಪನಿಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಮತ್ತು ರಚಿಸಿದ ಹೊಸ, ವ್ಯಾಪಕ ಯಂತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ರಚಿಸಿದುದಾಗಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಕಾಲುವೆಯು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಶೈತ್ಯೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು, ಪಂಪ್‌ಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯುತ್ ಒದಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಯ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣ ಸಾಧಿಸಲು ವ್ಯಾಪಕ ವಿದ್ಯುತ್-ಮೋಟಾರುಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅವು ವ್ಯಾಪಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಹಂಚಿಕೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದವು - ಇದು ದೊಡ್ಡ ವಿದ್ಯುತ್ ಮೋಟಾರುಗಳು ಮತ್ತು ಜನರೇಟರ್‌ಗಳನ್ನು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ವಿದ್ಯುತ್‌ನಿಂದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಡಾಂಕಿ-ಇಂಜಿನ್‌ಗಳು ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿರುವ ರೈಲು ಹಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ಮೂಲಕ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಎಳೆದವು. ಮೊದಲು ಲಭ್ಯವಿರದಿದ್ದ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಹೊಸ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ನೆಲದ ಅಗೆತ ಮತ್ತು ತುಂಬುವಿಕೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ 1851-1855ರ ರೈಲುಮಾರ್ಗ ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದುದಕ್ಕಿಂತ ಹಲವು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿತ್ತು. ಅಮೇರಿಕನ್ನರು ಹಳೆಯ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಧನದ ಬದಲಿಗೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಯಂತ್ರವನ್ನು (ಉದಾ. ಜೋಶುವ ಹೆಂಡಿ ಐರನ್ ವರ್ಕ್ಸ್ ಪೂರೈಸಿದ ಭಾರಿ ಹೈಡ್ರಾಲಿಕ್ ಜಜ್ಜುಯಂತ್ರ) ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು.<ref name="French"/> ಅಧ್ಯಕ್ಷ ರೂಸ್‍‌ವೆಲ್ಟ್ ಹಿಂದಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿ, ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದುಡಿದು ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ-ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ನೀಡಲು ಪದಕಗಳನ್ನು ಟಂಕಿಸಿದರು. ಈ ಪದಕಗಳು ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್‌ನ ಪ್ರತಿರೂಪ, ಒಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವನ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಆತನು ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ವರ್ಷ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಹಿಂಬದಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ಯುಲೆಬ್ರಾ ಕಟ್‌ನ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.<ref name="NMAH">{{cite web|url=http://historywired.si.edu/object.cfm?ID=195|title=The Roosevelt Medal|publisher=National Museum of American History, Smithsonian Institution|accessdate=2008-06-05}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:Kroonland in Panama Canal, 1915.jpg|thumb|right|1915ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 2ರಂದು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುವಾಗ ಕ್ಯುಲೆಬ್ರಾ ಕಟ್‌ನಲ್ಲಿರುವ SS ಕ್ರೂನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್.]] 1907ರಲ್ಲಿ, ಜಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್‌ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದಾಗ ರೂಸ್‌ವೆಲ್ಟ್ U.S. ಸೈನ್ಯ ಕರ್ನಲ್ ಜಾರ್ಜ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಗೊಯಥಾಲ್ಸ್‌ರನ್ನು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಮುಖ್ಯ ಇಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. ಹಿಂದೆ ಎಲ್ಲಿಕಾಟ್ ಮೆಷಿನ್ ಕಂಪನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ USAಯ MDಯ ಬಾಲ್ಟಿಮೋರ್‌ನ ಕಂಪನಿ ಎಲ್ಲಿಕಾಟ್ ಡ್ರೆಡ್ಜಸ್ ಹೂಳೆತ್ತುಗಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿತು, ಕೊರೆದ ದಾರಿಯು ಅವನ್ನು ತೇಲುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಳವಾದ ನಂತರ ಅವನ್ನು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.constructionequipmentguide.com/Panama-Canal-The-Big-Dig-of-Central-America/7868/|title=Panama Canal: The Big Dig of Central America|date=2006-11-24|accessdate=2010-08-27|publisher=Construction Equipment Guide}}</ref> ಮೊದಲು ತಯಾರಿಸಿದ ಯಂತ್ರವು ಆವಿಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ, {{convert|900|hp|abbr=on}}, 20-ಇಂಚು ಹೂಳೆತ್ತುಗವಾಗಿತ್ತು. 1941ರಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಿಕಾಟ್ ಡ್ರೆಡ್ಜಸ್ MINDI ಹೂಳೆತ್ತುಗವನ್ನೂ ತಯಾರಿಸಿತು, ಇದು {{convert|10000|HP|abbr=on}}, 28-ಇಂಚು ಹೀರಿಕೆ ಹೂಳೆತ್ತುಗವಾಗಿದ್ದು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು 1916ರ ಜೂನ್ 1ರೊಳಗೆ ಮುಗಿಸಬೇಕೆಂದು ಗುರಿಯಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ದಿನಾಂಕಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ವರ್ಷ ಮೊದಲೇ 1914ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. SS ''ಆಂಕನ್'' ಎಂಬ ಸರಕು ಹಡಗಿ‌‌ನ ಸಾಗಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾಲುವೆಯು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ 1914ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15ರಂದು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.pancanal.com/eng/history/history/index.html|title=Read our history: American Canal Construction|publisher=Panama Canal Authority|accessdate=2007-09-03|archive-date=2014-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20141215060157/http://www.pancanal.com/eng/history/history/index.html|url-status=dead}}</ref> ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಇದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ [[ಯುರೋಪ್|ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ]] [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಸಮರ I]] (ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯುದ್ಧ) ಸಹ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದಲ್ಲಿನ ಸುಧಾರಣೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅಮೇರಿಕಾದ ನಿರ್ಮಾಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಾವಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು; ಆದರೂ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 5,600 ಕಾರ್ಮಿಕರು (1904–1914) ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸತ್ತವರ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 27,500ನಷ್ಟಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.pancanal.com/eng/history/history/end.html|title=A History of the Panama Canal: French and American Construction Efforts|publisher=Panama Canal Authority|accessdate=2007-09-03|archive-date=2018-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20181001145746/http://www.pancanal.com/eng/history/history/end.html|url-status=dead}}</ref> [[ಚಿತ್ರ:PanamaCanal1913a.jpg|center|thumb|800px|1913ರಲ್ಲಿ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ.]] === ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು === 1930ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಯು ಒಂದು ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಕಂಡಿತು; ಇದು ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದ ಮೇಲೆ ಚಾಗ್ರೆಸ್ ನದಿಯಾದ್ಯಂತ ಮ್ಯಾಡೆನ್ ಅಣೆಕಟ್ಟು ನಿರ್ಮಾಣವಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟು 1935ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡು, ಮ್ಯಾಡೆನ್ ಸರೋವರವನ್ನು (ನಂತರ ಅಲಜುಯೆಲಾ ಸರೋವರ) ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. ಇದು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಗೆ ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 1939ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಮುಖ ಸುಧಾರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು: ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮತ್ತು ಆ ತಯಾರಿಕೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದ್ದ ಯುದ್ಧನೌಕೆಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲಾಗುವಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಈ ಕಾಲುವೆಗೆ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು. ಈ ಕೆಲಸವು ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಿತು ಮತ್ತು ಹೊಸ ನಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಉತ್ಖನನವನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಸಮರ II]]ರ ನಂತರ ಕೈಬಿಡಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.czbrats.com/Articles/3rdlocks/3rdlocks.htm ''ಎನ್ಲಾರ್ಜಿಂಗ್ ದಿ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್'' ], ಆಲ್ಡೆನ್ ಪಿ. ಆರ್ಮಗ್ನ್ಯಾಕ್, [http://www.czbrats.com/ CZ ಬ್ರ್ಯಾಟ್ಸ್]</ref><ref>[http://www.czimages.com/CZMemories/thirdlocks/tcindex.htm ''ಎನ್ಲಾರ್ಜಿಂಗ್ ದಿ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್ ಫಾರ್ ಬಿಗ್ಗರ್ ಬ್ಯಾಟಲ್‌ಶಿಪ್ಸ್'' ], ನೋಟ್ಸ್ ಫ್ರಮ್ [http://www.czbrats.com/ CZ ಬ್ರ್ಯಾಟ್ಸ್]</ref> {{listen |filename=Carter Panama Canal speech.ogg |title=Statement on the Panama Canal Treaty Signing |description=Jimmy Carter's speech upon signing the Panama Canal treaty, 7 September 1977.}} ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಪನಾಮ ಮತ್ತು U.S.ನ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವು ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ವಿಗ್ನಗೊಂಡಿದರಿಂದ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಕಾಲುವೆ ವಲಯದ ಮೇಲಿನ U.S. ನಿಯಂತ್ರಣವು ವಿವಾದಾಸ್ಪದವಾಯಿತು. ಪನಾಮದ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಕಾಲುವೆ-ವಲಯವು ನ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪನಾಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು; ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಆ ವಲಯಕ್ಕೆ ಆವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಾವಲಿಗೆ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>[http://www.czbrats.com/Jackson/martyrs/martyrs.htm ''ದಿ ಮಾರ್ಟೈರ್ಸ್ ಆಫ್ 1964'' ] - ಎರಿಕ್ ಜ್ಯಾಕ್ಸನ್</ref> ಈ ಕ್ಷೋಭೆಯು ದಂಗೆಗಳ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು, ಇದರಲ್ಲಿ 1964ರ ಜನವರಿ 9ರ ಮಾರ್ಟಿರ್‌ನ ದಿನದಂದು ಸರಿಸುಮಾರು 20 ಮಂದಿ ಪನಾಮ-ನಿವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು 3–5 U.S. ಸೈನಿಕರು ಸಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ಹೊಸ ಇತ್ಯರ್ಥದ ಬಗೆಗಿನ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳು 1974ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದವು ಮತ್ತು ಇವು ಟೋರಿಜಾಸ್-ಕಾರ್ಟರ್ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು. [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ|ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ]] [[ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್]] ಮತ್ತು ಪನಾಮದ ಓಮರ್ ಟೋರಿಜಾಸ್ 1977ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 7ರಂದು ಸಹಿಹಾಕಿದ ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಶಾಶ್ವತ ತಾಟಸ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕೊಡುವ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿಹಾಕುವವರೆಗೆ ಪನಾಮ-ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಕಾಲುವೆಯ ಉಚಿತ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ನೀಡುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಚಲನಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಪನಾಮ-ನಿವಾಸಿಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು 1999ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 31ರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ಮಂಡಳಿ (ACP)ಯು ಈ ಜಲಮಾರ್ಗದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಿಸುವಿಕೆಗಿಂತ ಮೊದಲು, ಪನಾಮ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಹೊರ ಹರಿವಿನ ದಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಧಾರಕ-ಹಡಗು-ಬಂದರುಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಾಗಿ 25-ವರ್ಷದ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದನ್ನು ಸಂಧಾನದ ಮೂಲಕ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ಒಂದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಡ್ಡನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ACP ಅಥವಾ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಇದು ವಿ ರಾ ಶಿಂಗ್ ಮಾಲಿಕತ್ವದ [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್-ಕಾಂಗ್]]-ಆಧಾರಿತ ಹಡಗು-ಸಾಗಣೆ ವ್ಯಾಪಾರಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಹಟ್ಚಿಸನ್ ವಾಂಪೋವದಿಂದ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. == ವಿನ್ಯಾಸರಚನೆ == [[ಚಿತ್ರ:Missouri panama canal.jpg|thumb|USS ಮಿಸ್ಸೌರಿಯು 1945ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತಿರುವುದು.]] ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಕೃತಕ ಸರೋರವರಗಳು, ಅನೇಕ ಆಧುನಿಕ ಮತ್ತು ಕೃತಕ ನಾಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮೂರು ಜೊತೆ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಒಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಕೃತಕ ಸರೋವರ ಅಲಜುವೆಲಾ ಸರೋವರವು (ಇದನ್ನು ಅಮೇರಿಕಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಡೆನ್ ಸರೋವರವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) ಈ ಕಾಲುವೆಗೆ ಒಂದು ನೀರಿನ-ಆಗರವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕೊನೆಯಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ಗೆ ಸಾಗುವ ಒಂದು ಹಡಗಿನಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸಿದ ಕಾಲುವೆಯ ವಿನ್ಯಾಸರಚನೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:<ref>{{cite web |url=http://historicals.ncd.noaa.gov/historicals/histmap.asp |title=Historical Map & Chart Project |accessdate=2007-09-03 |publisher=[[NOAA]] |archive-date=2007-09-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070905231130/http://historicals.ncd.noaa.gov/historicals/histmap.asp |url-status=dead }}</ref> * ಗಲ್ಫ್ ಆಫ್ ಪನಾಮದಲ್ಲಿರುವ ([[ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಪೆಸಿಫಿಕ್]] ಬದಿಯ) ತೇಲುವಂತೆ ಮಾಡುವ ಪ್ರವೇಶ-ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಹಡಗುಗಳು ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತಲುಪಲು ಕಾಲುವೆಯ ಮೇಲೆ 13.2&nbsp;ಕಿಮೀ (8.2&nbsp;ಮೈಲು) ದೂರ ಸಾಗುತ್ತವೆ, ಹೀಗೆ ಸಾಗುವಾಗ ಅವು ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೇತುವೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. * ಪ್ರವೇಶ-ಗೋಡೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಎರಡು-ಹಂತದ ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು 1.7&nbsp;ಕಿಮೀ (1.1&nbsp;ಮೈಲು) ಉದ್ದವಿದೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ-ಉಬ್ಬರವಿಳಿತದಲ್ಲಿ 16.5&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (54&nbsp;ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿದೆ. * ಕೃತಕ ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್ ಸರೋವರವು ನಂತರದ ಹಂತವಾಗಿದೆ, ಇದು 1.7&nbsp;ಕಿಮೀ (1.0&nbsp;ಮೈಲು) ಉದ್ದವಿದ್ದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 16.5&nbsp;ಮೀಟರ್ (54&nbsp;ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. * ಒಂದು-ಹಂತದ ಪೆಡ್ರೊ ಮಿಗ್ವೆಲ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯು 1.4&nbsp;ಕಿಮೀ (0.8&nbsp;ಮೈಲು) ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಏರಿಕೆಯ ಕೊನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಇದು ಕಾಲುವೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಮಟ್ಟದಿಂದ 9.5&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (31&nbsp;ಅಡಿ) ಎತ್ತರವಿದೆ. * ಗೈಲ್ಲಾರ್ಡ್ (ಕುಲೆಬ್ರಾ) ಕಟ್ ಭೂಖಂಡದ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಕ 26 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (85 ಅಡಿ) ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ 12.6&nbsp;ಕಿಮೀ (7.8&nbsp;ಮೈಲು) ದೂರ ಸೀಳಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸೆಂಟಿನಿಯಲ್ ಸೇತುವೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. * ಚಾಗ್ರೆಸ್ ನದಿಯು (ರಿಯೊ ಚಾಗ್ರೆಸ್) ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ, ಇದು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ 8.5&nbsp;ಕಿಮೀ (5.3&nbsp;ಮೈಲು) ದೂರಕ್ಕೆ ಹರಿದು ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದೊಂದಿಗೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. * ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವು ಗಾತುನ್ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಕೃತಕ ಸರೋವರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭೂಸಂಧಿಯಾದ್ಯಂತ ಹಡುಗಗಳನ್ನು 24.2&nbsp;ಕಿಮೀ (15.0&nbsp;ಮೈಲು) ದೂರಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ. * ಗಾತುನ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳು 1.9 ಕಿಮೀ (1.2 ಮೈಲು) ಉದ್ದದ ಮೂರು-ಹಂತದ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಾಗಿವೆ, ಇವು ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ತಂದಿರಿಸುತ್ತವೆ. * ಒಂದು 3.2&nbsp;ಕಿಮೀ (2.0&nbsp;ಮೈಲು) ಉದ್ದದ ನಾಲೆಯು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಬದಿಯಿಂದ ಈ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. * ಲಿಮನ್ ಬೇ (ಬಹಿಯಾ ಲಿಮನ್) ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಬಂದರಾಗಿದ್ದು ಸಾಗಣೆಗೆ ಕಾಯುತ್ತಿರುವ ಕೆಲವು ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಲಂಗರುದಾಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ಹೊರಗಿನ ಅಲೆತಡೆಯವರೆಗೆ ಸುಮಾರು 8.7&nbsp;ಕಿಮೀ (5.4&nbsp;ಮೈಲು) ದೂರ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಾಲುವೆಯ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ 77.1&nbsp;ಕಿಮೀ (47.9&nbsp;ಮೈಲು) ಆಗಿದೆ. {{GeoGroupTemplate|section=Layout}} {| class="wikitable" |- ! ಕೇಂದ್ರಬಿಂದು ! [[ಭೌಗೋಳಿಕ ನಿರ್ದೇಶಾಂಕ ಪದ್ಧತಿ|ಅಕ್ಷಾಂಶ]]<br />(ನಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಫೋಟೋ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ) ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗ | {{Coord|9.38743|N|79.91863|W|region:PA_type:landmark|name=Atlantic Entrance}} | |- | ಗಾತುನ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳು | {{Coord|9.27215|N|79.92266|W|region:PA_type:landmark|name=Gatún Locks}} | |- | ಟ್ರಿನಿಡಾಡ್ ತಿರುವು | {{Coord|9.20996|N|79.92408|W|region:PA_type:landmark|name=Trinidad Turn}} | |- | ಬೋಹಿಯೊ ತಿರುವು | {{Coord|9.17831|N|79.86667|W|region:PA_type:landmark|name=Bohío Turn}} | |- | ಆರ್ಕಿಡ್ ತಿರುವು | {{Coord|9.18406|N|79.84513|W|region:PA_type:landmark|name=Orchid Turn}} | |- | ಫ್ರಿಜೋಲ್ಸ್ ತಿರುವು | {{Coord|9.15904|N|79.81362|W|region:PA_type:landmark|name=Frijoles Turn}} | |- | ಬಾರ್ಬಕೋವ ತಿರುವು | {{Coord|9.12053|N|79.80395|W|region:PA_type:landmark|name=Barbacoa Turn}} | |- | ಮಮೈ ತಿರುವು | {{Coord|9.11161|N|79.76856|W|region:PA_type:landmark|name=Mamei Turn}} | |- | ಗ್ಯಾಂಬೋವ ರೀಚ್ | {{Coord|9.11774|N|79.72257|W|region:PA_type:landmark|name=Gamboa Reach}} | |- | ಬ್ಯಾಸ್ ಒಬಿಸ್ಪೊ ರೀಚ್ | {{Coord|9.09621|N|79.68446|W|region:PA_type:landmark|name=Bas Obispo Reach}} | |- | ಲಾಸ್ ಕಾಸ್ಕೇಡಾಸ್ ರೀಚ್ | {{Coord|9.07675|N|79.67492|W|region:PA_type:landmark|name=Las Cascadas Reach}} | |- | ಎಂಪೈರ್ ರೀಚ್ | {{Coord|9.06104|N|79.66309|W|region:PA_type:landmark|name=Empire Reach}} | |- | ಕುಲೆಬ್ರಾ ರೀಚ್ | {{Coord|9.04745|N|79.65017|W|region:PA_type:landmark|name=Culebra Reach}} | |- | ಕುಕರಾಚ ರೀಚ್ | {{Coord|9.03371|N|79.63736|W|region:PA_type:landmark|name=Cucaracha Reach}} | |- | ಪರೈಸೊ ರೀಚ್ | {{Coord|9.02573|N|79.62492|W|region:PA_type:landmark|name=Paraiso Reach}} | |- | ಪೆಡ್ರೊ ಮಿಗ್ವೆಲ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳು | {{Coord|9.01698|N|79.61281|W|region:PA_type:landmark|name=Pedro Miguel Locks}} | |- | ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್ ಸರೋವರ | {{Coord|9.00741|N|79.60254|W|region:PA_type:landmark|name=Miraflores Lake}} | |- | ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳು | {{Coord|8.99679|N|79.59182|W|region:PA_type:landmark|name=Miraflores Locks}} | |- | ಬಲ್ಬೋವ ರೀಚ್ | {{Coord|8.97281|N|79.57771|W|region:PA_type:landmark|name=Balboa Reach}} | |- | ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗ | {{Coord|8.88846|N|79.52145|W|region:PA_type:landmark|name=Pacific Entrance}} | |} == ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯ ಗಾತ್ರ == {{Main|Panama Canal Locks}} [[ಚಿತ್ರ:Gatun lock gate.JPG|thumb|left|upright|ಗಾತುನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮಿಟರ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:WorkerAtMirafloresLocksPanamaCanal.jpg|thumb|right|ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ.]] ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ಗಾತ್ರವು ಅದರ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿಸಬಹುದಾದ ಹಡಗುಗಳ ಗರಿಷ್ಠ ಗಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುದರಿಂದ, ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಗಾತ್ರದ ಹಡಗುಗಳೇ ಇದರ ಮೂಲಕ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅವನ್ನು ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹಡಗುಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೂಲತಃ ಗಾತುನ್‌ನಲ್ಲಿನ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು {{convert|28.5|m|ft|sp=us}} ಅಗಲವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1908ರಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ನೌಕಾದಳವು ಅದರ ಅಗಲವನ್ನು ಕನಿಷ್ಠ {{convert|36|m|ft|sp=us}}ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಬೇಕೆಂದು ಕೇಳಿತು, ಆ ಮೂಲಕ US ನೌಕಾದಳದ ಹಡಗುಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂಧಾನವೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿ, ಆ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು {{convert|33.53|m|ft|sp=us}} ಅಗಲವಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯು {{convert|320|m|ft|sp=us}} ಉದ್ದವಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಗೋಡೆಗಳು ತಳದಲ್ಲಿ {{convert|15|m|ft|sp=us}}ನಷ್ಟು ಮತ್ತು ತುದಿಯಲ್ಲಿ {{convert|3|m|ft|sp=us}}ನಷ್ಟು ದಪ್ಪವಾಗಿವೆ. ಗಾತುನ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸಮಾಂತರ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ನಡುವಿನ ಕೇಂದ್ರ ಗೋಡೆಯು {{convert|18|m|ft|sp=us}} ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು, {{convert|24|m|ft|sp=us}}ನಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿದೆ. ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯ ಉಕ್ಕಿನ ಗೇಟುಗಳು ಸರಾಸರಿ {{convert|2|m|ft|sp=us}} ದಪ್ಪ, {{convert|19.5|m|ft|sp=us}} ಅಗಲ ಮತ್ತು {{convert|20|m|ft|sp=us}} ಎತ್ತರ ಇವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.eclipse.co.uk/~sl5763/panama.htm |title=The Panama Canal |accessdate=2007-10-18 |archive-date=2008-05-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080515050735/http://www.eclipse.co.uk/~sl5763/panama.htm |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಬಾಲ್ಬೋವದಲ್ಲಿನ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸೇತುವೆಯ ಎತ್ತರದಾದ್ಯಂತದ ಸಾಗುವ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪೆಡ್ರೊ ಮಿಗ್ವೆಲ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ಗಾತ್ರವಾಗಿದೆ, ಇದು ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಅಳತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಹಡುಗಗಳ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಪರಿಮಿತಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.{{-}} 2006ರ ಮೂರನೇ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಯೋಜನೆಯು ದೊಡ್ಡ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಆಳವಾದ ಮತ್ತು ಅಗಲವಾದ ನಾಲೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೊಡ್ಡ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಸಾಗಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ನಿರೂಪಿಸಿದಂತೆ, ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದ ಹಡಗುಗಳ ಅಳತೆಯು ಉದ್ದದಲ್ಲಿ 25%ನಷ್ಟು, ಅಗಲದಲ್ಲಿ 51%ನಷ್ಟು ಮತ್ತು ರೂಪರೇಖೆಯಲ್ಲಿ 26%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.pancanal.com/common/maritime/advisories/2009/a-02-2009.pdf|title=New Panamax publication by ACP|date=November 2006|format=PDF|accessdate=2010-10-24|archive-date=2009-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20090506230338/http://www.pancanal.com/common/maritime/advisories/2009/a-02-2009.pdf|url-status=dead}}</ref> == ಸುಂಕ == [[ಚಿತ್ರ:Ship passing through Panama Canal 01.jpg|right|thumb|RORO ವಾಹಕಗಳು ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ದೊಡ್ಡ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿವೆ, ಇಂತಹ ಒಂದು ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿದೆ.]] ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ನೀಡಬೇಕಾದ ಸುಂಕವು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹಡಗಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಹಡಗು ಒಯ್ಯುವ ಸರಕಿನ ಪ್ರಕಾರವನ್ನು ಆಧರಿಸಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/maritime/tolls.html |title=Maritime Operations&nbsp;— Tolls |publisher=Panama Canal Authority |access-date=2011-03-04 |archive-date=2009-04-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090420044549/http://www.pancanal.com/eng/maritime/tolls.html |url-status=dead }}</ref> ಧಾರಕ-ಹಡಗುಗಳಿಗೆ, ಸುಂಕವನ್ನು ಇಪ್ಪತ್ತು ಅಡಿ ಸಮಾನ ಏಕಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ TEUಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಲಾಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಡಗಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು TEU ಅಂದರೆ {{convert|20|ft|m|1}} ಬೈ {{convert|8|ft|m|2}} ಬೈ {{convert|8.5|ft|m|1}} ಅಳತೆಯ ಒಂದು ಹಡಗಿನ ಗಾತ್ರವಾಗಿದೆ. 2009ರ ಮೇ 1ರಂದು ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದ ಈ ಸುಂಕವು ಪ್ರತಿ TEUಗೆ US$72.00 ಆಗಿದೆ. ಒಂದು ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಧಾರಕ-ಹಡಗು ಸುಮಾರು {{TEU|4,400}}ನಷ್ಟು ಸಾಗಿಸಬಹುದು. ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸರಕನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ಯದ (“ನಿಲುಭಾರ ಮಾತ್ರ ಹೊತ್ತ”) ಧಾರಕ-ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಸುಂಕವನ್ನು ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 2009ರ ಮೇ 1ರ ಪ್ರಕಾರ, ನಿಲುಭಾರ ಮಾತ್ರ ಹೊತ್ತ ಹಡಗಿನ ಸುಂಕ ದರವು ಪ್ರತಿ TEUಗೆ US$57.60 ಆಗಿದೆ. ಕ್ರೂಸ್ ಶಿಪ್(ವಸತಿ ಸೌಕರ್ಯವಿರುವ ಹಡಗು) ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿ ಕರೆಯುವ 30,000 ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತಲೂ (PC/UMS) ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾರದ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ-ಹಡಗುಗಳು ಸುಂಕದ ದರವನ್ನು ಬರ್ತ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಶಾಶ್ವತ ಹಾಸಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೌಕರ್ಯ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ, ಪಾವತಿಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರತಿ ಬರ್ತಿನ ದರ ಹೀಗಿದೆ - ಖಾಲಿ ಇರುವ ಬರ್ತ್‌ಗಳಿಗೆ $92 ಮತ್ತು ಖಾಲಿ ಇಲ್ಲದ ಬರ್ತ್‌ಗಳಿಗೆ $115. 2007ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಈ ದರವು ಅಂತಹ ಹಡಗುಗಳ ಸುಂಕವನ್ನು ಬಹಳಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿವೆ.<ref>ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಸುಂಕದ ಕೋಷ್ಟಕ http://www.pancanal.com/eng/maritime/tolls.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090420044549/http://www.pancanal.com/eng/maritime/tolls.html |date=2009-04-20 }}</ref> 30,000 ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಥವಾ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ 33 ಟನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಭಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ-ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಸರಕು-ನೌಕೆಗಳಂತೆಯೇ "ಪ್ರತಿ ಟನ್"ನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸುಂಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರ್ಯೂಸ್ ಹಡಗುಗಳು ಪ್ರತಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ 33ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಟನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ; ಕ್ರ್ಯೂಸ್-ಮಾರ್ಗ ಸೌಕರ್ಯದ ನಿಯಮವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ 40 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕನಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಒಂದು ಟನ್ ಎಂದರೆ ಭಾರದ ಏಕಮಾನವಲ್ಲ, ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಸುಮಾರು 100 ಘನ ಅಡಿಯ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಇತರ ಪ್ರಕಾರದ ಹಡಗುಗಳು ಪ್ರತಿ ''PC/UMS ಟನ್'' ‌ನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸುಂಕವನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು "ಟನ್" ಎಂದರೆ ನಿಜವಾಗಿ {{convert|100|cuft|m3|2|lk=on}} ಅಳತೆಯಿರುತ್ತದೆ. (ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಟನ್‌ಮಾನದ ಅಂದಾಜಿಸುವಿಕೆಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಕ್ಲಿಷ್ಟವಾಗಿರುತ್ತದೆ.) ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷ 2008ರ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಸುಂಕವು ಮೊದಲ 10,000 ಟನ್‌ ಭಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ US$3.90, ನಂತರದ 10,000 ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ US$3.19, ನಂತರದ 10,000 ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ US$3.82 ಮತ್ತು ಅನಂತರ ಪ್ರತಿ ಟನ್‌ಗೆ US$3.76 ಆಗಿದೆ. ಧಾರಕ ಹಡಗುಗಳಂತೆ, "ನಿಲುಭಾರ ಮಾತ್ರ ಹೊತ್ತ" ಸರಕು ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಸುಂಕವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಅಥವಾ ಸರಕನ್ನು ಒಯ್ಯುವಾಗ ಸುಮಾರು 583 PC/UMS ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿರುವ ಅಥವಾ ನಿಲುಭಾರ ಮಾತ್ರ ಒಯ್ಯುವಾಗ 735 PC/UMS ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಭಾರವಿರುವ ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಂಬಿದ 1,048 ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಭಾರವಿರುವ ಸಣ್ಣ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಹೇರಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಟಕದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ{{Citation needed|date=April 2009}}: {| class="wikitable" |- ! ಹಡಗಿನ ಉದ್ದ ! ಸುಂಕ |- | 15.240&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ (50&nbsp;ಅಡಿ) | US$1,300 |- | 15.240&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಿಂದ (50&nbsp;ಅಡಿ) 24.384&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ (80&nbsp;ಅಡಿ) | US$1,400 |- | 24.384&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಿಂದ (80&nbsp;ಅಡಿ) 30.480&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ (100&nbsp;ಅಡಿ) | US$1,500 |- | 30.480&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ (100&nbsp;ಅಡಿ) ಹೆಚ್ಚು | US$2,400 |} ಇದುವರೆಗೆ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಲು ವಿಧಿಸಲಾದ ಸುಂಕಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿಯಾದ ಸುಂಕವನ್ನು 2008ರ ಮೇ 16ರಂದು ''ಡಿಸ್ನೆ ಮ್ಯಾಜಿಕ್‌'' ಗೆ ಹೇರಲಾಯಿತು, ಇದು ಸುಮಾರು US$331,200ನಷ್ಟು ಪಾವತಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://noticias.terra.com/noticias/articulo/html/act1287447.htm|title=Crucero paga cifra récord en Canal de Panamá|publisher=Terra Noticias|date=2008-06-10|accessdate=2009-08-08|language=Spanish|archive-date=2011-10-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20111006124912/http://noticias.terra.com/noticias/articulo/html/act1287447.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|date=2008-06-24|title=ACP rectifica récord en pago de peaje|publisher=La Prensa|url=http://mensual.prensa.com/mensual/contenido/2008/06/24/hoy/negocios/1416962.html|accessdate=2009-08-08|language=Spanish|archive-date=2009-08-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20090816182550/http://mensual.prensa.com/mensual/contenido/2008/06/24/hoy/negocios/1416962.html|url-status=dead}}</ref> ಕನಿಷ್ಠ ಸುಂಕವೆಂದರೆ 36&nbsp;ಸೆಂಟ್‌ಗಳು, ಇದನ್ನು 1928ರಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಈಜಿದ ಅಮೇರಿಕಾದ ಸಾಹಸಿ ರಿಚಾರ್ಡ್ ಹ್ಯಾಲಿಬರ್ಟನ್2ಗೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="acpfaq">{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/noticiero/canal-faqs/index.html |title=The Panama Canal; Canal FAQ |access-date=2011-03-04 |archive-date=2010-09-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100915131112/http://www.pancanal.com/eng/noticiero/canal-faqs/tolls/tolls-faqframeset-v2.html |url-status=dead }}</ref> ಸರಾಸರಿ ಸುಂಕವು ಸುಮಾರು US$54,000 ಆಗಿದೆ. ಟ್ರಾನ್ಸಿಟ್ ಸ್ಲಾಟ್ ಆಕ್ಷನ್ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ನ ಮೂಲಕ ಆದ್ಯತೆಯ ಸಾಗಣೆಗಾಗಿ ವಿಧಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸುಂಕವೆಂದರೆ US$220,300, ಇದನ್ನು 2006ರ ಆಗಸ್ಟ್ 24ರಂದು ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಟ್ಯಾಂಕ್-ಇರುವ ಹಡಗು ''ಎರಿಕೌಸ್ಸಾ'' ಪಾವತಿಸಿತು.<ref>{{cite web |url=http://ediciones.prensa.com/mensual/contenido/2007/04/24/hoy/negocios/960466.html |title='&#39;Récord en pago de peajes y reserva'&#39;. '&#39;La Prensa'&#39;. Sección Economía & Negocios. Edition 2007-04-24 |publisher=Ediciones.prensa.com |date= |accessdate=2009-07-13 |archive-date=2014-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141006110958/http://ediciones.prensa.com/mensual/contenido/2007/04/24/hoy/negocios/960466.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಹಡಗು ಗಾತುನ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ 90 ಹಡಗುಗಳ ಸಾಲನ್ನು ದಾಟಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವ ಮೂಲಕ ಏಳು ದಿನಗಳ ವಿಳಂಬವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸುಂಕವು ಕೇವಲ US$13,430ನಷ್ಟಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://mensual.prensa.com/mensual/contenido/2006/08/25/hoy/negocios/714407.html |title='&#39;Cupo de subasta del Canal alcanza récord'&#39;. La Prensa. Sección Economía & Negocios. Edición 25 August 2006 in Spanish |publisher=Mensual.prensa.com |date= |accessdate=2009-07-13 |archive-date=2009-08-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090803154550/http://mensual.prensa.com/mensual/contenido/2006/08/25/hoy/negocios/714407.html |url-status=dead }}</ref> == ಪ್ರಸ್ತುತದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು == {{Panorama |image = File:Panama canal panoramic view from the top of Ancon hill.jpg |height = 180 |alt = Panorama of Pacific entrance of the canal. |caption = Panorama of Pacific entrance of the canal. Left: Pacific and Puente de las Americas (Pan American Highway); far right: Miraflores locks. }} ಆರಂಭವಾದ ತೊಂಭತ್ತಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಯಶಸ್ಸು ಗಳಿಸುತ್ತಾ ಮುಂದುವರಿದಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚ ಹಡಗು-ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಹಡಗುಗಳ ಗಾತ್ರವು ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಬದಲಾದರೂ, ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಪ್ರಪಂಚ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಪರ್ಕವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ, ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಾಡಳಿತ ವೆಚ್ಚಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಿಂದಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತಿದೆ.{{Citation needed|date=February 2010}} ಆದರೂ ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. === ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ === U.S. ಕಾಲುವೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯು ಕಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಬಹುದೆಂಬ ಅಂಜಿಕೆಯಿತ್ತು; ಆದರೆ ಇದು ಸಂಭವಿಸಲಿಲ್ಲ. ಅಮೇರಿಕಾದ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳ ಅನುಕೂಲ ಪಡೆದು, ಕಾಲುವೆಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಪನಾಮ-ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಂತ್ರಣದಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದುತ್ತಿವೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.smithsonianmag.si.edu/smithsonian/issues04/mar04/panama.html |title=A Man, A Plan, A Canal: Panama Rises |work=Smithsonian Magazine |month=March |year=2004 |publisher=Smithsonian Institution |access-date=2011-03-04 |archive-date=2004-03-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040308135027/http://www.smithsonianmag.si.edu/smithsonian/issues04/mar04/panama.html |url-status=dead }}</ref> ಕಾಯುವ ಸಮಯವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು, ಒಂದು ಹಡಗು ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಸರಾಸರಿ ಸಮಯ ಕೆನಾಲ್ ವಾಟರ್ಸ್ ಟೈಮ್ (CWT) ಪರಿಣಾಮಕಾರಿತ್ವವನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಮಾಣವಾಗಿದೆ; ACPಯ ಪ್ರಕಾರ, 2000ರಿಂದ ಈ ಸಮಯವು 20 ಮತ್ತು 30 ಗಂಟೆಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಅಪಘಾತ ದರವೂ ಸಹ ಕಳೆದ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿಯೇನೂ ಬದಲಾಗಿಲ್ಲ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 14,000 ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 10ರಿಂದ 30 ಅಪಘಾತಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿರುತ್ತವೆ.<ref name="annualreport2005">{{cite web |url=http://www.pancanal.com/common/general/reports/informe-anual-2005.pdf |format=PDF |title=ACP 2005 Annual Report |publisher=Panama Canal Authority |year=2005 |accessdate=2010-07-09 |archive-date=2009-05-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090506181207/http://www.pancanal.com/common/general/reports/informe-anual-2005.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="metrics2008">{{Cite news |url=http://www.pancanal.com/eng/pr/press-releases/2008/10/24/pr300.html |title=News - PanCanal.com; Panama Canal Authority Announces Fiscal Year 2008 Metrics |publisher=Panama Canal Authority |date=2008-10-24 |accessdate=2010-07-09 |archive-date=2009-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090507150245/http://www.pancanal.com/eng/pr/press-releases/2008/10/24/pr300.html |url-status=dead }}</ref><ref name="metrics2009">{{Cite news |url=http://www.pancanal.com/eng/pr/press-releases/2009/10/30/pr366.html |title=News - PanCanal.com; Panama Canal Authority Announces Fiscal Year 2009 Metrics |publisher=Panama Canal Authority |date=2009-10-30 |accessdate=2010-07-09 |archive-date=2011-06-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110611095934/http://www.pancanal.com/eng/pr/press-releases/2009/10/30/pr366.html |url-status=dead }}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಕೇಳುವ ಮತ್ತು ನಡೆಸುವ ಅಪಘಾತವನ್ನು ಒಂದು ಅಧಿಕೃತ ಅಪಘಾತವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ U.S. ಪಶ್ಚಿಮ-ಕರಾವಳಿಯ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರುತ್ತಿದ್ದ [[ಏಷ್ಯಾ]]ದ ಭಾರಿ ಆಮದುಗಳು ಈಗ ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾದ ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite news |url=http://www.colliers.com/Content/Attachments/Corporate/Services/NewYorkTimes112204.htm |title=New York Port Hums Again, With Asian Trade |first=Eric |last=Lipton |work=New York Times |date=2004-11-22 |access-date=2011-03-04 |archive-date=2005-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20050307191412/http://colliers.com/Content/Attachments/Corporate/Services/NewYorkTimes112204.htm |url-status=dead }}</ref> ಸಮುದ್ರದ ಮೇಲಿನ ಸಾಗಣೆಗಳ ಒಟ್ಟು ಸಂಖ್ಯೆಯು 2003ರಲ್ಲಿ 11,725ನಷ್ಟಿದ್ದುದು 2007ರಲ್ಲಿ 13,233ರಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಆದರೆ 2009ರಲ್ಲಿ 12,855ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಯಿತು (ಕಾಲುವೆಯ ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷವು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ರವೆಗಿರುತ್ತದೆ).<ref name="annualreport2009">{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/general/reporte-anual/2009/pdf/InformePDFingles.pdf |format=PDF |title=ACP 2009 Annual Report |publisher=Panama Canal Authority |year=2009 |accessdate=2010-07-09 |archive-date=2011-11-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111103054620/http://www.pancanal.com/eng/general/reporte-anual/2009/pdf/InformePDFingles.pdf |url-status=dead }}</ref> ಇದು ಸರಾಸರಿ ಹಡಗಿನ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಸ್ಥಿರವಾದ ಏರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಒಟ್ಟು ಸಾಗಣೆಯ ಟನ್‌ಮಾನವು ಹಣಕಾಸಿನ ವರ್ಷ 1999ರಲ್ಲಿ 227.9 ದಶಲಕ್ಷ PC/UMS ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿದ್ದುದು 2007ರಲ್ಲಿ 312.9 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮಾಡಿತು. ನಂತರ ಇದು 2009ರಲ್ಲಿ 299.1 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳಿಗೆ ಇಳಿಯಿತು.<ref name="acptraffic"/><ref name="annualreport2009"/><ref>{{cite web|url=http://www.pancanal.com/eng/maritime/reports/table01.pdf|title=Panama Canal Traffic - Fiscal Years 2006 through 2008|publisher=Panama Canal Authority|access-date=2011-03-04|archive-date=2005-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20051201144112/http://www.pancanal.com/eng/maritime/reports/table01.pdf|url-status=dead}}</ref> ಹಡಗಿನ ಗಾತ್ರದ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮದಿಂದಾಗಿ (ಉದಾ. ಗೈಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಕಟ್‌ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಹಡುಗಳಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಾಗಲು ಅಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು) ಒಟ್ಟು ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿತ ಕಂಡುಬಂದರೂ, ಇದು ಕಾಲುವೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Panama Canal Bucket Dredge.jpeg|thumb|ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಆಳಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅಗಲಗೊಳಿಸಲು ಒಂದು ಬಕೆಟ್ ಹೂಳೆತ್ತುಗವು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದು.]] ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ಮಂಡಳಿಯು (ACP) ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಅಗಲಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಿಸಲು ಸುಮಾರು US$1 ಶತಕೋಟಿಯಷ್ಟು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿತು, ಅದು ಕಾಲುವೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು 20%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite news |url=http://www.cnn.com/SPECIALS/1999/panama.canal/stories/operation/ |title=Transfer heavy on symbolism, light on change |first=Steve |last=Nettleton |publisher=CNN Interactive |year=1999 |access-date=2011-03-04 |archive-date=2008-12-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081218155312/http://www.cnn.com/SPECIALS/1999/panama.canal/stories/operation/ |url-status=dead }}</ref> ACP ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿತು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಹಡಗುಗಳ ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿನ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಗೈಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಕಟ್ಅನ್ನು ಅಗಲಗೊಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ನೇರಗೊಳಿಸಿತು, ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿನ ಸಮುದ್ರಯಾನದ ನಾಲೆಯನ್ನು ಆಳಗೊಳಿಸಿತು ಹಾಗೂ ಕಾಲುವೆಯ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರವೇಶಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳಗೊಳಿಸಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೊಸ ರಂಧ್ರ-ಕೊರೆಯುವ ದೋಣಿ ಮತ್ತು ಚೂಷಕ ಹೂಳೆತ್ತುಗ ಮೊದಲಾದ ಹೊಸ ಸಾಧನಗಳು ನೆರವು ನೀಡಿದವು. ಅಲ್ಲದೆ ಜಗ್ಗು ದೋಣಿಯ ಅಗಲವನ್ನು 20%ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕಾಲುವೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಯಂತ್ರಸಾಧನಗಳನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು, ಜಗ್ಗುದೋಣಿ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್ ಅಗಲವನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಯಿತು, 16ಕಿಮೀಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್ ಹಳಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಲಾಯಿತು ಹಾಗೂ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯ ಹೊಸ ನಿಯಂತ್ರಕಗಳನ್ನು ಬಳಕೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಸಾಗುವ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಂಚಾರ ನಿರ್ವಹಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/projects/overview.html |title=Modernisation & Improvements |publisher=Panama Canal Authority |access-date=2011-03-04 |archive-date=2006-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060615140657/http://www.pancanal.com/eng/projects/overview.html |url-status=dead }}</ref> 2010ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುರಿದ ಭಾರಿ ಮಳೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಸುಮಾರು 17 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಮುಚ್ಚಲಾಯಿತು; ಈ ರೀತಿ ಮುಚ್ಚುವುದು 1989ರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅತಿಕ್ರಮಣದ ನಂತರ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-latin-america-11953800|accessdate=2010-12-13|title=BBC News - Panama Canal reopens after temporary closure|date=2010-12-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.google.com/hostednews/ukpress/article/ALeqM5izSSaRRPlqlKrEgImAAMgZtqhsdw?docId=N0087151292030740345A|accessdate=2010-12-12|title=The Press Association: Panama flooding displaces thousands|date=2010-12-12}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಸೆಂಟೆನಾರಿಯೊ ಸೇತುವೆಗಿದ್ದ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವು ನಾಶಗೊಂಡಿತು.<ref>{{cite web|url=http://laestrella.com.pa/mensual/2010/12/12/contenido/18225705.asp|accessdate=2010-12-13|title=NOTICIAS PANAMÁ - PERIODICO LA ESTRELLA ONLINE: Gobierno abrirá parcialmente Puente Centenario; Corredores serán gratis [Al Minuto]|date=2010-12-13|archive-date=2010-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20101216063033/http://www.laestrella.com.pa/mensual/2010/12/12/contenido/18225705.asp|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.digtriad.com/news/national_world/article.aspx?storyid=151684&catid=175|accessdate=2010-12-12|title=Rain Causes Panama Canal Bridge To Collapsedigtriad.com | Triad, NC | National and World News Article|date=2010-12-12}}</ref><ref>{{cite web|url=http://english.cri.cn/6966/2010/12/11/2021s609648.htm|accessdate=2010-12-13|title=Entrance to Panama Canal Bridge Closed due to Rain Damage|date=2010-12-13|archive-date=2010-12-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20101215200209/http://english.cri.cn/6966/2010/12/11/2021s609648.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.newsroompanama.com/panama/2073-aftermath-of-panama-flooding-hits-transport-and-finances-rain-continues.html|accessdate=2010-12-13|title=Aftermath of Panama flooding hits transport and finances -- rain continues|date=2010-12-13|archive-date=2010-12-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20101216060538/http://www.newsroompanama.com/panama/2073-aftermath-of-panama-flooding-hits-transport-and-finances-rain-continues.html|url-status=dead}}</ref> === ಸಾಮರ್ಥ್ಯ === ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಈಗ, ಅದರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಊಹಿಸಿದುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಡಗುಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಾಲುವೆಯ ಗರಿಷ್ಠ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 80 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌‌ಗಳಾಗಿದೆಯೆಂದು 1934ರಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಯಿತು;<ref>{{Cite book|url=http://www.czimages.com/CZMemories/thirdlocks/tlpage3.htm |title=The Land Divided - A History of the Panama Canal and other Isthmian Canal Projects |first=Gerstle |last=Mack |year=1944}}</ref> ಮೇಲೆ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ, 2009ರಲ್ಲಿ ಕಾಲುವೆಯ ಸಂಚಾರ-ದಟ್ಟಣೆಯು 299.1 ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್‌ಗಳ ಹಡಗು ಸಾಗಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Gatun Lake.jpg|thumb|right|ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಎತ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿಳಿಸಲು ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ನೀರನ್ನು ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವು (ಮೇಲೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾದ) ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರಸ್ತುತ ಕಾಲುವೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ:<ref name="3rdLockProposal">[http://www.acp.gob.pa/eng/plan/documentos/propuesta/acp-expansion-proposal.pdf ''ಪ್ರಪೋಸಲ್ ಫಾರ್ ದಿ ಎಕ್ಸ್‌ಪಾನ್ಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್'' ಬೈ ದಿ ''ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್ ಅಥೋರಿಟಿ'' ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721055325/http://www.acp.gob.pa/eng/plan/documentos/propuesta/acp-expansion-proposal.pdf |date=2011-07-21 }}, ಪುಟ 45</ref> * ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯ ಬೆಳಕಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ; * ಗೈಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಕಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ನಿರ್ಬಂಧ ಕೇಂದ್ರಗಳ ರಚನೆ; * {{convert|192|to|218|m|ft}}ನಷ್ಟು ಗೈಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಕಟ್‌ನ ಅಗಲಗೊಳಿಸುವಿಕೆ; * ಜಗ್ಗುದೋಣಿಯ ಅಗಲ ಹೆಚ್ಚಿಸುವಿಕೆ; * ಗಾತುನ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುಸಾಗಣೆ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವಿಕೆ; * ಹಡಗು-ಸಾಗಣೆಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿ ತಯಾರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ; * ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದ ಸಮುದ್ರಯಾನ ನಾಲೆಗಳನ್ನು {{convert|10.4|to|11.3|m|ft}} PLDಯಷ್ಟು ಆಳಗೊಳಿಸುವುದು * ಹಡಗು ತೇಲಲು ಬೇಕಾದ ಆಳವನ್ನು ಸುಮಾರು {{convert|0.30| m|ft}}ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ರಚನೆಗಳ ಮಾರ್ಪಡಿಸುವಿಕೆ; * ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಪ್ರವೇಶ-ಮಾರ್ಗಗಳ ಆಳಗೊಳಿಸುವಿಕೆ; * ಪ್ರವಾಹ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಹೊಸ ಸೋರಿಕೆ-ನಾಲೆಯ ರಚನೆ. ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಕಾಲುವೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು 280–290 ದಶಲಕ್ಷ PCUMS (2008)ನಿಂದ 330–340 PCUMS (2012)ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. === ಪೈಪೋಟಿ === ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಶೇಷ ಸವಲತ್ತುಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ ಈ ಕಾಲುವೆಯು ಈಗ ಇತರ ಕಾಲುವೆಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದರಿಂದ, ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು<ref>{{Cite book |url=http://www.thepanamanews.com/pn/v_13/issue_06/business_03.html |title=Shipping industry complains about PanCanal toll hikes |first=Eric |last=Jackson |year=2007 |access-date=2011-03-04 |archive-date=2010-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100418214654/http://www.thepanamanews.com/pn/v_13/issue_06/business_03.html |url-status=dead }}</ref> [[ಸುಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆ|ಸ್ವೆಜ್ ಕಾಲುವೆ]]ಯು ಏಷ್ಯಾದಿಂದ U.S. ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಸರಕು-ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಅನುಕೂಲಕರ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.{{Citation needed|date=May 2009}} ಆದರೂ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯು 144ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಪಂಚ-ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಚಾರ-ದಟ್ಟಣೆಯು "ಆಲ್-ವಾಟರ್ ಮಾರ್ಗ"ದಿಂದ (ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಮೂಲಕ ಏಷ್ಯಾದಿಂದ U.S. ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಗಲ್ಫ್ ಕರಾವಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗ) ಬರುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=May 2009}} [[ಆರ್ಕ್ಟಿಕ್ ಮಹಾಸಾಗರ|ಆರ್ಕಟಿಕ್ ಸಾಗರ]]ದಲ್ಲಿ ಮಂಜುಗಡ್ಡೆ ಕರಗುವಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಏರಿಕೆಯು, ನಾರ್ತ್‌ವೆಸ್ಟ್ ಮಾರ್ಗ ಅಥವಾ ಆರ್ಕಟಿಕ್ ಸೇತುವೆಯು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ವಾಣಿಜ್ಯ ಹಡಗು-ಸಾಗಣೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ಮಾರ್ಗವಾಗಬಹುದೆಂಬ ಊಹೆಗೆ ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ಮಾರ್ಗವು ಏಷ್ಯಾದಿಂದ ಯುರೋಪಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 9,300&nbsp;ಕಿಮೀನಷ್ಟು (5,800&nbsp;ಮೈಲು) ದೂರವನ್ನು ಉಳಿಸಬಹುದು, ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಕೆಲವು ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರವನ್ನು ಆ ಮಾರ್ಗದೆಡೆಗೆ ಬದಲಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಅಂತಹ ಮಾರ್ಗವು ಪರಿಹರಿಸದ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯಿಂದಾಗಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.washingtontimes.com/news/2005/jun/12/20050612-123835-3711r/ |title=Northwest Passage redux |first=Levon |last=Sevunts |work=The Washington Times |date=2005-06-12 |accessdate=2009-04-20 }} ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ: {{cite web |url=http://www.defensenews.com/story.php?F=1429085&C=america |title=Conservative Leader Harper Asserts Canada's Arctic Claims |first=Michel |last=Comte publisher=DefenceNews.com (Agence France-Presse) |date=2005-12-22 |accessdate=2006-02-23 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು === ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವು ಮಳೆಯ ನೀರಿನಿಂದ ತುಂಬುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಚಲಿಸುವಾಗ ಪ್ರತಿ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ {{convert|101000|m3|usgal impgal|sigfig=3|abbr=on}}ನಷ್ಟು ದರದಲ್ಲಿ ನೀರು ಸಾಗರಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹಡಗು ಗಾತುನ್ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಮೇಲ್ಮುಖವಾಗಿ ನಂತರ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಚಲಿಸುವುದರಿಂದ, ಒಂದು ಹಡಗಿನ ಸಾಗಣೆಯು ಎರಡು ಪಟ್ಟು ನೀರನ್ನು ಸಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದೇ ನೀರಿನ ಪ್ರವಾಹ-ಆವರ್ತವನ್ನು ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ಹಡಗು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಹಡಗಿನ ಅರ್ಧಮುಳುಗಿದ ಗಾತ್ರವು ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="acpfaq"/><ref>{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/noticiero/canal-faqs/physical/14.html |title=The Panama Canal - Frequently Asked Questions |quote=Each lock chamber requires {{convert|101000|m3|usgal impgal|sigfig=3|abbr=on}} of water. An average of {{convert|52000000|usgal|L impgal|abbr=on}} of fresh water are used [in a single passing]. |access-date=2011-03-04 |archive-date=2009-05-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090507164930/http://www.pancanal.com/eng/noticiero/canal-faqs/physical/14.html |url-status=dead }}</ref> ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಳೆ ಬೀಳುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ನೀರು ಗಾತುನ್ ಸರೋವರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.{{Citation needed|date=January 2009}} [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ಸ್]] ಗ್ಲೋಬಲ್ ಕಂಪ್ಯಾಕ್ಟ್‌ಗೆ ಸಹಿಹಾಕಿದ ಮತ್ತು ವರ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಸಸ್ಟೈನೇಬಲ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್‌ನ ಸದಸ್ಯವಾದ ACP ವಿಸ್ತರಣೆಗಾಗಿ ಪರಿಸರೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಸಮರ್ಥನೀಯವಾದ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ. ಇದು ಕಾಲುವೆ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದ ನೀರಿನ ಮತ್ತು ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ಪ್ರತಿ ಹೊಸ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀರು-ಉಳಿಸುವ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ದೃಢತೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ನೀರು-ಉಳಿಸುವ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳು ನೀರಿನ ನಷ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಜಲಮಾರ್ಗದಾದ್ಯಂತದ ತಾಜಾ ನೀರಿನ ಆಗರಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ, ಇವು ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗೆ ನೀರನ್ನು ಬೇಸಿನ್‌ಗಳಿಂದ ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯು ಮೂರು ನೀರು-ಸಂಗ್ರಹಿಸುವ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಅವು ಪ್ರತಿ ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ 60 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಪುನಃ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿ ಎರಡು ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಿಗೆ ಒಟ್ಟು ಒಂಭತ್ತು ಬೇಸಿನ್‌ಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯೋಜನೆಗೆ ಒಟ್ಟು 18 ಬೇಸಿನ್‌ಗಳಿವೆ.{{Citation needed|date=January 2009}} ನೀರಿನ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಹವಾಗುಣ ಮೊದಲಾದ ಸಾಗರದ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದಾಗಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ ಬದಿಗಿಂತ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಬದಿಯ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟವು 20 ಸೆಂಟಿಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (8&nbsp;ಇಂಚುಗಳು) ಎತ್ತರವಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.pol.ac.uk/psmsl/puscience/ |title=Sea Level: Frequently asked questions and answers |publisher=Proudman Oceanographic Laboratory |accessdate=2009-01-08 |archive-date=2006-06-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060619062609/http://www.pol.ac.uk/psmsl/puscience/ |url-status=dead }}</ref> == ಭವಿಷ್ಯ == ಬೇಡಿಕೆಯು ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ಕಾಲುವೆಯು ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಭವಿಷ್ಯದ ಪ್ರಪಂಚ ಹಡಗು-ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಆದರೆ ಹಡಗು-ಸಾಗಣೆ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು -ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಂದಿನ-ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಏರಿಕೆ- ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಷೇರನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗಳಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. 2011ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 37%ನಷ್ಟು ಪ್ರಪಂಚದ ಧಾರಕ-ಹಡಗುಗಳು ಈಗಿರುವ ಕಾಲುವೆಗೆ ತೀರ ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತವೆಂದು ಮುಂಗಾಣಲಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿನ ವಿಫಲತೆಯು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಷೇರಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರಬಲತೆಯನ್ನು ಪಡೆದ ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಈಗಿನ ಗರಿಷ್ಠ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 330ರಿಂದ 340 ದಶಲಕ್ಷ PC/UMS ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ; ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು 2009ರಿಂದ 2012ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಲುಪಬಹುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು 50%ನಷ್ಟು ಹಡಗುಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಗಲವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿವೆ.<ref name="acpthird">{{cite web |url=http://www.pancanal.com/esp/plan/documentos/propuesta/acp-proposla-relevant-information.pdf |format=PDF |title=Relevant Information on the Third Set of Locks Project |publisher=Panama Canal Authority |date=2006-04-24 |accessdate=2006-04-25 |archive-date=2006-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060524172203/http://www.pancanal.com/esp/plan/documentos/propuesta/acp-proposla-relevant-information.pdf |url-status=dead }}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಗಣೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಹಡಗುಗಳ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲು 1939ರ ಮೂರನೇ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ ಯೋಜನೆಯಂತಹುದೇ ಒಂದು ವಿಸ್ತರಣೆ ಯೋಜನೆಯು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿತ್ತು,<ref>{{cite web |url=http://www.businesspanama.com/investing/why_invest/panama_canal.php |title=The Panama Canal |publisher=Business in Panama |notes=an article on proposed future development of the canal |accessdate=2007-09-03 |archive-date=2007-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927061736/http://www.businesspanama.com/investing/why_invest/panama_canal.php |url-status=dead }}</ref> ನಂತರ ಪನಾಮ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4876322.stm |title=Panama Canal set for $7.5bn revamp |first=Jane |last=Monahan |publisher=BBC News |date=2006-04-04}}</ref> ಮತ್ತು 2014ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.pancanal.com/eng/pr/press-releases/2010/03/12/pr379.html |title=Panama Canal Authority: Panama Canal Expansion is “2009 Project Finance Deal of the Year", 12 March 2010 |publisher=Pancanal.com |date=2010-03-12 |accessdate=2010-10-24 |archive-date=2010-03-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100329135721/http://www.pancanal.com/eng/pr/press-releases/2010/03/12/pr379.html |url-status=dead }}</ref> ಈ ಯೋಜನೆಯ ಖರ್ಚು ಸುಮಾರು US$5.25 ಶತಕೋಟಿಯೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಕಾಲುವೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ದ ಮತ್ತು ಅಗಲದ ಹಡಗುಗಳ ಸಾಗಣೆ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಲುವೆಯ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಪ್ರಸ್ತಾಪವು 2006ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರಂದು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹದಿಂದ ಸರಿಸುಮಾರು 80%ನಷ್ಟು ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web|url=http://msnbc.msn.com/id/10627208/ |title=Panama approves $5.25 billion canal expansion |publisher=[[MSNBC.com]] |date=2006-10-22}}</ref> === ಮೂರನೇ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ ಯೋಜನೆ === {{Main|Panama Canal expansion project}} ಹಳೆಯ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಎರಡು ಹೊಸ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಯೊಂದನ್ನು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ: ಒಂದು ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ಗಾತುನ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ, ಮತ್ತೊಂದು ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ನೈಋತ್ಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ, ಇವೆರಡೂ ಪ್ರವೇಶ ನಾಲೆಗಳಿಂದ ಆಧಾರವನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಟ್ಟೆಯು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಗಾತುನ್ ಸರೋವರ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರುತ್ತದೆ; ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್/ಪೆಡ್ರೊ ಮಿಗ್ವೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು-ಹಂತದ ಏರಿಕೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ಚೇಂಬರ್‌ಗಳು ಜಾರುವ-ಗೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ 427&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (1,400&nbsp;ಅಡಿ) ಉದ್ದ, 55&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (180&nbsp;ಅಡಿ) ಅಗಲ ಮತ್ತು 18.3&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (60&nbsp;ಅಡಿ) ಆಳವಿರುತ್ತವೆ; ಇದು ಸುಮಾರು 12,000 ಇಪ್ಪತ್ತು-ಅಡಿ (6.1 ಮೀ) ಉದ್ದದ ಧಾರಕಗಳನ್ನು (TEU) ಒಯ್ಯುವ ಧಾರಕ-ಹಡಗಿಗೆ ಸಮಾನವಾದ 49&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (160&nbsp;ಅಡಿ) ಅಗಲ, 366&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (1,200&nbsp;ಅಡಿ) ಉದ್ದ ಮತ್ತು 15&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (50&nbsp;ಅಡಿ) ತೇಲಲು ಬೇಕಾದ ಆಳವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಡಗುಗಳ ಸಾಗಣೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳು ಹೊಸ ಪ್ರವೇಶ ನಾಲೆಗಳಿಂದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತವೆ, ಇದು ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್‌ ಸರೋವರವನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಗೈಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಕಟ್‌ನ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್‌ನವರೆಗಿರುವ 6.2 ಕಿಮೀ (3.8 ಮೈಲು) ನಾಲೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನಾಲೆಗಳು 218&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (715&nbsp;ಅಡಿ) ಅಗಲವಿರುತ್ತವೆ, ಈ ಅಳತೆಯು ಮುಂದಿನ-ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಈ ನಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆಗೆ ಒಂದು ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗೈಲ್ಲಾರ್ಡ್ ಕಟ್ ಮತ್ತು ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದ ಮೂಲಕದ ನಾಲೆಯನ್ನು ನೇರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 280&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ (918&nbsp;ಅಡಿ) ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಮತ್ತು ಬಾಗಿದ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ 366&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ (1,200&nbsp;ಅಡಿ) ಕಡಿಮೆ ಇಲ್ಲದಂತೆ ಅಗಲಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದ ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟವನ್ನು 26.7 ಮೀಟರ್‌ಗಳ (87.5 ಅಡಿ) ಸೂಚಿತ ಎತ್ತರದಿಂದ 27.1&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳ (89&nbsp;ಅಡಿ) ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯು ಒಂಭತ್ತು ನೀರು-ಮರುಬಳಕೆಯ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳನ್ನು (ಪ್ರತಿ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ ಚೇಂಬರ್‌ಗೆ ಮೂರು) ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬೇಸಿನ್ ಸರಿಸುಮಾರು 70&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (230&nbsp;ಅಡಿ) ಅಗಲ, 430&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (1410&nbsp;ಅಡಿ) ಉದ್ದ ಮತ್ತು 5.50&nbsp;ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (18&nbsp;ಅಡಿ) ಆಳವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆ-ಆಧಾರದ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳು ಪ್ರತಿ ಸಾಗಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟ 60%ನಷ್ಟು ನೀರು ಮರುಬಳಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ; ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹೊಸ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳು ಪ್ರತಿ ಸಾಗಣೆಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತವಿರುವ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗಿಂತ 7%ನಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವನ್ನು ಆಳಗೊಳಿಸುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಅದರ ಗರಿಷ್ಠ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಏರಿಸುವುದರಿಂದ, ಗಮನಾರ್ಹ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅಳತೆಗಳು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕಾಲುವೆಯು ಹೊಸ ಜಲಾಶಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸದೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಅಂದಾಜಿಸಿದ ವೆಚ್ಚ US$5.25 ಶತಕೋಟಿಯಾಗಿದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ 280 ದಶಲಕ್ಷ PC/UMS ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟಿರುವ ಸಂಚಾರ-ದಟ್ಟಣೆಯನ್ನು 2025ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ 510 ದಶಲಕ್ಷ PC/UMS ಟನ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಈ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ; ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಕಾಲುವೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 600 ದಶಲಕ್ಷ PC/UMS ಟನ್‌ಗಳಷ್ಟು ಗರಿಷ್ಠ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಸುಂಕಗಳನ್ನು ಹಡಗಿನ ಟನ್‌ಮಾನದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಅಂದಾಜಿಸುವುದು ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವು ಬಳಸುವ-ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೊಸ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳು 2015ರಲ್ಲಿ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 100 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾಗುವ ಪ್ರಸ್ತುತದ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳು ಆಗ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಅಪರಿಮಿತವಾಗಿ ಬಳಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="acpthird"/> ''ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ 2007ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನವೊಂದು ವಿಸ್ತರಣೆ ಯೋಜನೆಯ ಇಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಾ ಕಾಲುವೆಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.popularmechanics.com/technology/transportation/4212183.html |title=The Panama Canal's Ultimate Upgrade |first=Brad |last=Reagan |work=Popular Mechanics |month=February |year=2007 |access-date=2011-03-04 |archive-date=2007-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070206224605/http://www.popularmechanics.com/technology/transportation/4212183.html |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಮುಂದುವರಿದ ಲೇಖನವೊಂದು ''ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಮೆಕ್ಯಾನಿಕ್ಸ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ 2010ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.popularmechanics.com/technology/transportation/4344444.html?page=1 |title=The Panama Canal Gets a New Lane |first=Andrew |last=Kaufman |work=Popular Mechanics |month=February |year=2010 |access-date=2011-03-04 |archive-date=2010-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100206005955/http://www.popularmechanics.com/technology/transportation/4344444.html?page=1 |url-status=dead }}</ref> 2007ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 3, ಭಾರಿ ಸ್ಫೋಟನೆ ಮಾಡಿ ವಿಸ್ತರಣೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಉದ್ಘಾಟಿಸುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾವಿರಾರು ಪನಾಮ-ನಿವಾಸಿಗಳು ಪನಾಮದ ಪರೈಸೊ ಬೆಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೆರೆದರು. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತವು ಕ್ಯುಲೇಬ್ರಾ ಕಟ್ಅನ್ನು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕರಾವಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ 218 ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು (715 ಅಡಿ) ಅಗಲದ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ತೋಡುವುದರೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು, 47 ದಶಲಕ್ಷ ಘನ ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.reuters.com/article/newsOne/idUSN0334522620070904 |title=Work starts on biggest-ever Panama Canal overhaul |publisher=Reuters |date=2007-09-04}}</ref> === ಹೊಸ ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ === [[ಸ್ಪೇನ್|ಸ್ಪಾನಿಶ್]] ಸ್ಯಾಸಿರ್ ವ್ಯಾಲೆಹರ್ಮೊಸೊ, [[ಇಟಲಿ|ಇಟಲಿಯನ್]] ಇಂಪ್ರೆಗಿಲೊ ಮತ್ತು ಪನಾಮದ ಕಂಪನಿ ಕ್ಯೂಸಾ ಮೊದಲಾದವನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ-ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿ ಬೆಲ್ಜಿಯನ್ ಹೂಳೆತ್ತುವ ಕಂಪನಿ ಜಾನ್ ಡಿ ನಲ್ ಆರು ಹೊಸ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದೆಯೆಂದು 2009ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಗುತ್ತಿಗೆಯು ಕಂಪನಿಯು ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಹೂಳೆತ್ತುವ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು $100 ದಶಲಕ್ಷದಷ್ಟನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕಂಪನಿಯ ನಿರ್ಮಾಣ ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಇದೊಂದು ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ಕೆಲಸವಾಗಿದೆ. ಈ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳ ವಿನ್ಯಾಸವು 1980ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಡಿ ನಲ್ ಕಂಪನಿಯು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಆಂಟ್‌ವರ್ಪ್ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿರುವ ಬೆರೆಂಡ್ರೆಚ್ಟ್ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಇದೆ; ಈ ಕಂಪನಿಯು ಈಗಲೂ ಆ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶೇಷ ತಜ್ಞರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.mediargus.be/flanderstoday.admin.en/rss/22548040.html?via=rss&language=en |title=De Nul dredging company to build locks in Panama Canal |publisher=Flanders Today |date=2009-07-17 |access-date=2011-03-04 |archive-date=2015-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150904012809/https://www.mediargus.be/flanderstoday.admin.en/rss/22548040.html?via=rss&language=en |url-status=dead }}</ref> === ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕೊಲಂಬಿಯಾ ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ === ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಬ್ಬೀನ್ ಕರಾವಳಿಯ ಮಧ್ಯೆ 220 ಕಿಮೀ ಉದ್ದದ ಒಂದು ರೈಲು ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಚೀನಾ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.ft.com/cms/s/0/7e14756c-37a9-11e0-b91a-00144feabdc0.html#axzz1DvyP1xhi| coauthors= John Paul Rathbone, Naomi Mapstone | title=China in talks over Panama Canal rival|publisher=Financial Times|date=2011-02-13|accessdate=2011-02-14|(subscription required)}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://blogs.ft.com/beyond-brics/2011/02/14/colombias-smart-canal/ | first=Jonathan | last=Wheatley | title=Colombia’s smart canal | publisher=Financial Times|date=2011-02-14|accessdate=2011-02-14}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2011-02/14/c_13731374.htm | title=China in talk with Columbia over transcontinental railway: Colombian president | publisher=Xinhuanet | date=2011-02-14|accessdate=2011-02-14}}</ref><ref name="ch-co-rail">ಬ್ರ್ಯಾನಿಗನ್, ಟಾನಿಯಾ ಮತ್ತು ಲಿನ್ ಯಿ. [https://www.theguardian.com/world/2011/feb/14/china-rail-rival-panama-canal ಚೀನಾ ಗೋಸ್ ಆನ್ ದಿ ರೈಲ್ಸ್ ಟು ರೈವಲ್ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್] ''ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್'', 2011ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 14. ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ: 2011ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 14ರಂದು.</ref> == ಕಾಲುವೆ ಪೈಲಟ್‌ಗಳು == ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಆಟೋರಿಡ್ಯಾಡ್ ಡೆಲ್ ಕೆನಾಲ್ ಡಿ ಪನಾಮವು ಕೆಲವು "ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪೈಲಟ್"ಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು. ಇವರಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಂದರೆ - ಕಮಡೋರ್ ರೊನಾಲ್ಡ್ ವಾರ್ವಿಕ್<ref>{{Cite web |url=http://www.buckinghamcovers.com/shop/signer.php?signer_id=458 |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-03-04 |archive-date=2018-12-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181215171611/https://www.buckinghamcovers.com/shop/signer.php?signer_id=458 |url-status=dead }}</ref>, ಈತ ಕುನಾರ್ಡ್ ಲೈನ್‌ನ RMS ''ಕ್ವೀನ್ ಎಲಿಜಬೆತ್ 2'' ರ ಮಾಜಿ ಮಾಸ್ಟರ್, ಇವರು ಈ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು 50ಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ದಾಟಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೂ ಕ್ಯಾಪ್ಟೇನ್ ರಾಫೆಲೆ ಮಿನೊಟಾರೊ, ಈತ ಹಡಗು-ಸಾಗಣೆ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ "ಇಟಲಿಯನ್ ಲೈನ್" ಎಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದ ಇಟಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ಸಮುದ್ರಯಾನ-ಕಂಪನಿಯ ಹಿರಿಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಗಿದ್ದರು.{{Citation needed|date=September 2009}} == ಗಾತುನ್ ಸರೋವರ == 1913ರಲ್ಲಿ ಚಾಗ್ರೆಸ್ ನದಿಗೆ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಗರದ ನಡುವೆ ಒಂದು ಜಲಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಮಾನವ-ನಿರ್ಮಿತ ಸರೋವರವಾಗಿತ್ತು. ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದ ಸುತ್ತಲಿರುವ ಹಾದುಹೋಗಲಾಗದ ಮಳೆಗಾಡು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಉತ್ತಮ ರಕ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇಂದು ಗಾತುನ್ ನಗರದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಮಾನವನ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶದ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗದೆ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿವೆ. ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಉಷ್ಣವಲಯದ ವನ್ಯಜೀವಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಳೆಗಾಡಿನ ಆವಾಸ ಸ್ಥಾನವಾಗಿರುವ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ. ಈ ವಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸುಲಭವಾಗಿ ತಲುಪಬಹುದಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೇಂದ್ರ ಅಮೇರಿಕಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಜಾತಿಗಳು ಅವುಗಳ ನಿರಾತಂಕ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆವಾಸಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವುದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಾಗ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಮತ್ತು ಇಂದು ಸ್ಮಿತ್ಸೋನಿಯನ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಬ್ಯಾರೊ ಕೊಲರಾಡೊ ದ್ವೀಪವು ಈ ಸರೋವರದಲ್ಲಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಅದ್ಭುತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ಅನ್ವೇಷಣೆಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ. ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವು ಸರಿಸುಮಾರು {{convert|180|sqmi|km2}} ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ವ್ಯಾಪಕ ಉಷ್ಣವಲಯ ಪರಿಸರ-ವಿಜ್ಞಾನದ ವಲಯವಾಗಿರುವ ಇದು ಭಾಗಶಃ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಅರಣ್ಯ-ಕಾರಿಡಾರ್‌ ಆಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿನ ಪರಿಸರ-ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಪನಾಮ-ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮವಾಗಿದೆ. ಗಾತುನ್ ಸರೋವರವು ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಅವುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಹಡಗು ಸಾಗುವಾಗ ಬೇಕಾಗುವ ದಶಲಕ್ಷ ಗ್ಯಾಲನ್‌ಗಳಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಪನಾಮ ನಗರ ಮತ್ತು ಕೋಲನ್‌ಗೆ ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಪೂರೈಸುತ್ತದೆ. ಆಂಗಲಿಂಗ್ (ಒಂದು ರೀತಿಯ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ) ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದ ಒಂದು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮನರಂಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಕಿಚ್ಲಾ ಮೋನೊಕ್ಯುಲಸ್ ಜಾತಿಯ ಪೀಕಾಕ್ ಬಾಸ್‌‌ಅನ್ನು 1958ರಲ್ಲಿ ಪನಾಮದ ಒಬ್ಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಜಲಜೀವಿಸಂಗ್ರಾಹಕ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯನು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟನೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸಾರ್ಗೆಂಟೊ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಈ ಬಾಸ್(ಪರ್ಚ್ ಮೀನು) ಪನಾಮದ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಟದ ಮೀನುಗಳಲ್ಲ. ಅವು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾದ ಅಮೆಜಾನ್, ರಿಯೊ ನೆಗ್ರೊ ಮತ್ತು ಒರಿನೋಕೊ ನದಿ ಬೇಸಿನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿವೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವನ್ನು ಟ್ಯುಕಾನರೆ ಅಥವಾ ಪಾವನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಆಟದ ಮೀನೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 1958ರಿಂದ ಪೀಕಾಕ್ ಬಾಸ್ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಂಗ್ಲಿಂಗ್ ಆಟ ಮೀನಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಗಾತುನ್ ನಗರವು ಗಾತುನ್ ಸರೋವರದ ಪೂರಕ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಂದಾಗಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ.{{Citation needed|date=November 2010}} ==ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ-ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವಿವರಣೆ== *ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮತ್ತು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕವನ್ನು ಕೂಡಿಸುವ ಸುಮಾರು 50 ಕಿ.ಮೀ ಅಗಲದ ಭೂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲುವೆ ಇದೆ. ಈ ಭೂಭಾಗ ಘಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಕಡಿಮೆ ಎತ್ತರದ ಜಾಗದ ಎತ್ತರವೇ 320 ಅಡಿ ಇದೆ. *ಹೀಗಾಗಿ ನೇರವಾಗಿ ಒಂದು ಕಾಲುವೆ ತೋಡಿ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಸಾಗಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಈ ಭಾಗದಿಂದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ನದಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಾಲ್ಕು ಅಣೆಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ, ಎರಡು ಕೃತಕ ಸರೋವರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೊಡ್ಡ ಗಾಟನ್ ಸರೋವರ ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಬಳಿ ಇದೆ. ಚಿಕ್ಕ ಸರೋವರ ಮಿರಾಫ್ಲೋರ್ಸ್ ಫೆಸಿಫಿಕ್ ಸಮುದ್ರದ ಬಳಿ ಇದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಸರೋವರಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಕಾಲುವೆ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. *ಈ ಕೃತಕ ಸರೋವರಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುವೆಯ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ 26 ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಹಡಗುಗಳನ್ನು 26 ಮೀಟರ್‌ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ಸರೋವರಗಳಿಗೆ ಬಿಡುವುದು ಹಾಗೂ ಮತ್ತೆ ಸಮುದ್ರದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸುವುದು ಈ ಕಾಲುವೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ನಂತರ ಕೆಳಗಿಳಿಸಲು ನೀರಿನ ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ===ನವೀಕರಣ=== *ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಮಗಾರಿಯ ನಂತರ ಪನಾಮಾ ಸರ್ಕಾರ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಮುಗಿಸಿದೆ. ಚೀನಾದ ದೊಡ್ಡ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಹಡಗು ಈ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ೨೬-೬-೨೦೧೬ ಭಾನುವಾರ ಹಾದುಹೋಗಿದೆ. *ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಈ ತೊಟ್ಟಿಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾಲದ ಬೃಹತ್‌ ಹಡಗುಗಳು ಸಾಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಹಡಗುಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ 5ರಷ್ಟು ಈ ಕಾಲುವೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಪನಾಮದ ಆದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲುವೆಯ ಕೊಡುಗೆಯೂ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಆದರೆ ಬೃಹತ್‌ ಹಡಗುಗಳು ಬೇರೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. *ಹೀಗಾಗಿ ಪನಾಮ ಸರ್ಕಾರ ಮೊದಲಿಗೆ ಕಾಲುವೆಯಲ್ಲಿರುವ ತೊಟ್ಟಿಗಳ ಅಗಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಯೋಜಿಸಿತು. ಆದರೆ ಹಳೆಯ ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ಅಗಲಿಸದೆ ಅವುಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಂತರವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ತೊಟ್ಟಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಜತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಕಾಲುವೆಯನ್ನೂ ನಿರ್ಮಿಸಿದೆ. ಕಾಲುವೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕ ನಡುವೆ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತೇಜನ ಸಿಗಲಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಬೃಹತ್‌ ಗಾತ್ರದ ಹಡಗುಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡವನ್ನು ಸುತ್ತು ಹಾಕುವ ಅಗತ್ಯ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಸಮಯ, ಇಂಧನ, ವೆಚ್ಚಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಉಳಿತಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web |url=http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%8E%E0%B2%82%E0%B2%9C%E0%B2%BF%E0%B2%A8%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D-%E0%B2%95%E0%B3%8C%E0%B2%A4%E0%B3%81%E0%B2%95-%E0%B2%AA%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%AE-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%81%E0%B2%B5%E0%B3%86-%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%B0%E0%B2%A3%E0%B3%86 |title=ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಕೌತುಕ: ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ ವಿಸ್ತರಣೆ: 27/06/2016:ಪ್ರಜಾವಾಣಿ |access-date=2016-06-27 |archive-date=2016-07-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160702224404/http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%8E%E0%B2%82%E0%B2%9C%E0%B2%BF%E0%B2%A8%E0%B2%BF%E0%B2%AF%E0%B2%B0%E0%B2%BF%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B3%8D-%E0%B2%95%E0%B3%8C%E0%B2%A4%E0%B3%81%E0%B2%95-%E0%B2%AA%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%AE-%E0%B2%95%E0%B2%BE%E0%B2%B2%E0%B3%81%E0%B2%B5%E0%B3%86-%E0%B2%B5%E0%B2%BF%E0%B2%B8%E0%B3%8D%E0%B2%A4%E0%B2%B0%E0%B2%A3%E0%B3%86 |url-status=dead }}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ == {{Portal box|Panama|North America|United States}} * ಕಾಲುವೆ ವಲಯದ ಪೋಲೀಸ್ * ಕಾಸ್ಟ್ ಓವರ್‌ರನ್ * ಇಸ್ಥಮಸ್ ಆಫ್ ಟೆಹಾಂಟೆಪೆಕ್ ಟೆಹಾಂಟೆಪೆಕ್ ರೂಟ್ * ಜಲಮಾರ್ಗಗಳ ಪಟ್ಟಿ * ಸ್ಟ್ರೈಟ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಗೆಲ್ಲನ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌ == {{Reflist|2}} == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದಿಗಾಗಿ == * {{Cite book| first1 = Jon T.| last1 = Hoffman| first2 = Micheal J| last2 = Brodhead| first3 = Carol R.| last3 = Byerly| first4 = Glenn F.| last4 = Williams| url = http://www.history.army.mil/html/books/panama/panamacanal/index.html| title = The Panama Canal: An Army's Enterprise| publisher = [[United States Army Center of Military History]]| year = 2009| city = Washington, D.C.| id = 70–115–1| access-date = 2011-03-04| archive-date = 2015-04-03| archive-url = https://web.archive.org/web/20150403023219/http://www.history.army.mil/html/books/panama/panamacanal/index.html| url-status = dead}} * ಜೇನ್, ಓಮರ್. (2005). ಲಾಸ್ ನೆಗೋಶಿಯೇಶನ್ಸ್ ಡಿ ಲಾಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಟಡೋಸ್ ಟೋರಿಜೋಸ್-ಕಾರ್ಟರ್, 1970-1979 (ತೋಮಸ್ 1 y 2). ಪನಾಮ: ಆಟೋರಿಡ್ಯಾಡ್ ಡಿ ಕೆನಾಲ್ ಡಿ ಪನಾಮ. ISBN 9962-607-32-9 (ಓಬ್ರಾ ಕಂಪ್ಲೇಟ) * ಜೋರ್ಡನ್, ವಿಲಿಯಂ ಜೆ. (1984). ''ಪನಾಮ ಒಡಿಸ್ಸೆ''. 746 ಪುಟಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಸಹಿತ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಸ್ಟಿನ್: ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ಪ್ರೆಸ್. ISBN 0-292-76469-3 * ಮ್ಯಾಕ್‌ಕುಲೊಗ್, ಡೇವಿಡ್. (1977). ''ದಿ ಪಾತ್ ಬಿಟ್ವೀನ್ ದಿ ಸೀಸ್: ದಿ ಕ್ರಿಯೇಶನ್ ಆಫ್ ದಿ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ, 1870-1914''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಸೈಮನ್ ಮತ್ತು ಚುಸ್ಟರ್. ISBN 0-671-22563-4 * ಮೆಲ್ಲಾಂಡರ್, ಗುಸ್ಟಾವೊ ಎ. (1971) ''ದಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಇನ್ ಪಮಾನಮಿಯನ್ ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್: ದಿ ಇಂಟ್ರಿಗ್ಯೂಯಿಂಗ್ ಫಾರ್ಮೇಟಿವ್ ಯಿಯರ್ಸ್''. ಡ್ಯಾವಿಲ್ಲೆ, ಇಲ್.: ಇಂಟರ್‌ಸ್ಟೇಟ್ ಪಬ್ಲೀಷರ್ಸ್. OCLC 138568. * ಮೆಲ್ಲಾಂಡರ್, ಗುಸ್ಟಾವೊ ಎ.; ನೆಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಲ್ಡೊನಾಡೊ ಮೆಲ್ಲಾಂಡರ್ (1999). ''ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಮಗೂನ್: ದಿ ಪನಾಮ ಯಿಯರ್ಸ್''. ರಿಯೊ ಪಿಯಡ್ರಾಸ್, ಪ್ಯುಯೆರ್ಟೊ ರಿಕೊ: ಎಡಿಟೋರಿಯಲ್ ಪ್ಲಾಜ ಮೇಯರ್. ISBN 1-56328-155-4. OCLC 42970390. * ಮುರಿಲ್ಲೊ, ಲ್ಯೂಯಿಸ್ ಇ. (1995). ''ದಿ ನೊರೀಗ ಮೆಸ್: ದಿ ಡ್ರಗ್ಸ್, ದಿ ಕೆನಾಲ್ ಆಂಡ್ ವೈ ಅಮೇರಿಕಾ ಇನ್ವೇಡೆಡ್''. 1096 ಪುಟಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಸಹಿತ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬರ್ಕೆಲಿ: ವೀಡಿಯೊ ಬುಕ್ಸ್.. ISBN 0-923444-02-5. * ಪಾರ್ಕರ್, ಮ್ಯಾಥಿವ್. (2007). ''ಪನಾಮ ಫೀವರ್: ದಿ ಎಪಿಕ್ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಒನ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಅಚೀವ್ಮೆಂಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಆಲ್ ಟೈಮ್ - ದಿ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ದಿ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌: ಡಬಲ್‌ಡೇ. ISBN 978-0-385-51534-4 * ಶರ್ಮನ್, ಗ್ಯಾರಿ. "ಕಾನ್ಕ್ವೆರಿಂಗ್ ದಿ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಸ್ಕೇಪ್ (ಗ್ಯಾರಿ ಶರ್ಮನಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರ್ಸ್ ದಿ ಲೈಫ್ ಆಫ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಟ್ರೈಲ್‌ಬ್ಲೇಜರ್, ಜಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾಂಕ್ ಸ್ಟೀವನ್ಸ್‌)," ಹಿಸ್ಟರಿ ಮ್ಯಾಗಜಿನ್, ಜುಲೈ 2008. * ಕ್ಯುಲೆನ್, ಬೆನ್. 2010) ದಿ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್ ಆಂಡ್ ಮಿ: ಎ ಪನಾಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಸ್ಪೆಶಲ್. ISBN 978-0-8212-7754-6 * ಮಿಲ್ಸ್, ಜೆ. ಸ್ಯಾಕ್ಸನ್. (1913). [http://www.gutenberg.org/ebooks/34124 ದಿ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್ - ಎ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಂಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್ ಆಫ್ ದಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸ್] - ಎ ಪ್ರಾಜೆಕ್ಟ್ ಗ್ಯುಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಫ್ರೀ ಇಬುಕ್. == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons+cat}} {{GeoGroupTemplate}} * [http://www.pancanal.com/ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್ ಅಥೋರಿಟಿ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] - ಕಾಲುವೆ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಅನುಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ''[http://www.sil.si.edu/Exhibitions/Make-the-Dirt-Fly/ ಮೇಕಿಂಗ್ ಡರ್ಟ್ ಫ್ಲೈ, ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ದಿ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್]'' - ಸ್ಮಿತ್ಸೋನಿಯನ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಶನ್ ಲೈಬ್ರರೀಸ್. * [http://www.canalmuseum.com/ ಕೆನಾಲ್‌ಮ್ಯೂಸಿಯಂ]&nbsp;— ಹಿಸ್ಟರಿ, ಡಾಕ್ಯುಮೆಂಟ್ಸ್, ಫೋಟೊಗ್ರಾಫ್ಸ್ ಆಂಡ್ ಸ್ಟೋರೀಸ್. * [http://www.czbrats.com/Menus/Builders_menu.htm ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್ ದಿ ಕೆನಾಲ್ ಜೋನ್] - CZ ಬ್ರ್ಯಾಟ್ಸ್ * [https://web.archive.org/web/20040604011605/http://www.judicialwatch.org/1241.shtml ಜ್ಯುಡೀಶಿಯಲ್ ವಾಚ್, ಇಂಕ್, ವರ್ಸಸ್ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್ ಕಮೀಶನ್ ಕೇಸ್] - ಆರ್ಕೈವ್ಡ್ * [http://content.lib.washington.edu/cgi-bin/queryresults.exe?CISOOP=adv&amp;CISORESTMP=%2Fsite-templates%2Fsearch_results-sub.html&amp;CISOVIEWTMP=%2Fsite-templates%2Fitem_viewer.html&amp;CISOMODE=thumb&amp;CISOGRID=thumbnail%2CA%2C1%3Btitle%2CA%2C1%3Bsubjec%2CA%2C0%3Bdescri%2C200%2C0%3B0%2CA%2C0%3B10&amp;CISOBIB=title%2CA%2C1%2CN%3Bsubjec%2CA%2C0%2CN%3Bdescri%2CK%2C0%2CN%3B0%2CA%2C0%2CN%3B0%2CA%2C0%2CN%3B10&amp;CISOTHUMB=3%2C5&amp;CISOTITLE=10&amp;CISOPARM=%2Ffishimages%3Asubjec%3Apanama&amp;x=29&amp;y=0 ಫ್ರೆಶ್‌ವಾಟರ್ ಆಂಡ್ ಮೆರೈನ್ ಇಮೇಜ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ – ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಲೈಬ್ರರೀಸ್ - ಆನ್‌ಗೋಯಿಂಗ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಆಫ್ ಇಮೇಜಸ್ * [http://www.calisphere.universityofcalifornia.edu/browse/azBrowse/Panama+Canal ಅರ್ಲಿ ಸ್ಟೀರಿಯೊಗ್ರಾಫಿಕ್ ಇಮೇಜಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಕಂಸ್ಟ್ರಕ್ಷನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140826120821/http://www.calisphere.universityofcalifornia.edu/browse/azBrowse/Panama+Canal |date=2014-08-26 }} ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ * [http://lhldigital.lindahall.org/cdm4/results.php?CISOOP1=all&amp;CISOBOX1=nichols&amp;CISOFIELD1=CISOSEARCHALL&amp;CISOOP2=all&amp;CISOBOX2=nichols%2C+a+b+%28aurin+b%29.&amp;CISOFIELD2=creato&amp;CISOOP3=all&amp;CISOBOX3=panama+canal+%28panama%29.&amp;CISOFIELD3=subjec&amp;CISOROOT=all&amp;t=s ಎ.ಬಿ. ನಿಕೋಲ್ಸ್ ಪನಾಮ ಕೆನಾಲ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಅಟ್ ದಿ ಲಿಂಡಾ ಹಾಲ್ ಲೈಬ್ರರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320160039/http://lhldigital.lindahall.org/cdm4/results.php?CISOOP1=all&CISOBOX1=nichols&CISOFIELD1=CISOSEARCHALL&CISOOP2=all&CISOBOX2=nichols,+a+b+(aurin+b).&CISOFIELD2=creato&CISOOP3=all&CISOBOX3=panama+canal+(panama).&CISOFIELD3=subjec&CISOROOT=all&t=s |date=2012-03-20 }} - ಕಾಲುವೆ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ 1899ರಿಂದ ಅದು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಇಂಜಿನಿಯರ್ [http://contentdm.lindahall.org/u?/panama,5315 ಆರಿನ್ ಬಿ. ನಿಕೋಲ್ಸ್]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181215070224/http://contentdm.lindahall.org/u?/panama,5315 |date=2018-12-15 }} ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ನಕ್ಷೆಗಳು, ನೀಲಿನಕ್ಷೆಗಳು, ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು, ಪತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ದಾಖಲೆಗಳ ಆರ್ಕೈವಲ್ ಸಂಗ್ರಹ. * ''[http://gozonian.org/naramain.shtml 2700 ಡಿಜಿಟೈಸ್ಡ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಡೊಮೇನ್ ಇಮೇಜಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516040630/http://gozonian.org/ |date=2008-05-16 }}'' - ಯುಎಸ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಆರ್ಕೈವ್ಸ್ ಆಂಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್‌ನಿಂದ ''[http://gozonian.org/ GoZonian.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080516040630/http://gozonian.org/ |date=2008-05-16 }}'' ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪಕ್ಕೆ ತಂದ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ದಿನಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು. ಮೂಲತಃ 8 x 10 ಗ್ಲಾಸ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳಿಂದ. * [http://www.panamafishingandcatching.com/gatun.htm ಗಾತುನ್ ಆಂಡ್ ಗಾತುನ್ ಲೇಕ್ ಬೆನಿಫಿಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100722081608/http://www.panamafishingandcatching.com/gatun.htm |date=2010-07-22 }} * [http://ufdc.ufl.edu/pcm ಪನಾಮ ಆಂಡ್ ದಿ ಕೆನಾಲ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್] * [https://books.google.com/books?id=jiQDAAAAMBAJ&amp;pg=PA66&amp;dq=popular+science+1950+can+our+jets+support&amp;hl=en&amp;ei=xnK-TM-LK8j9nAe7htCJDg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=4&amp;ved=0CDcQ6AEwAw#v=onepage&amp;q=popular%20science%201950%20can%20our%20jets%20support&amp;f=true ''ನ್ಯೂ ಪ್ಲ್ಯಾನ್ಸ್ ಫಾರ್ ಪನಾಮ'', ಬೈ ಸ್ಟೆಫನ್ ಎಲ್. ಫ್ರೀಮ್ಯಾನ್] - ವಿಶ್ವ ಸಮರ IIರ ನಂತರದ ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆಯ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗೆಗಿನ 1947ರ ಲೇಖನ, ಇದು ನೀರು-ಏರಿಳಿಕೆ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಕಾಲುವೆಯ ಮೊದಲ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. {{Panama Canal}} {{Panama topics}} {{Coord|9|04|48|N|79|40|48|W|region:PA_type:waterbody|display=title}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1914ರ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ]] [[ವರ್ಗ:ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಬೃಹತ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] [[ವರ್ಗ:ಪನಾಮ ಕಾಲುವೆ]] [[ವರ್ಗ:ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]] 32nl06ofx4u5tlghgxbh1qlhugnd3jf 0 28714 1375533 1355664 2026-06-21T00:05:32Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375533 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Clock Tower - Palace of Westminster, London - September 2006-2.jpg|right|thumb|ಬಿಗ್ ಬೆನ್ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರದಲ್ಲಿದೆ]] '''ಬಿಗ್ ಬೆನ್''' ಎಂಬುದು [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್‌ನ್ನಿನ]] ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನ್‌ಸ್ಟರ್ ಅರಮನೆಯ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಗಂಟೆಯುಳ್ಳ ಗಡಿಯಾರಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾದ ಉಪನಾಮ ಅಥವಾ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರು.<ref name="wbfbb">{{cite web | url = http://www.whitechapelbellfoundry.co.uk/bigben.htm | title = The Story of Big Ben | publisher = Whitechapel Bell Foundry | accessdate = 2008-10-19}}</ref> ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಗಡಿಯಾರ ಅಥವಾ ಗಡಿಯಾರದ ಗೋಪುರವೆಂದೂ ಸಹ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರು ಈ ಅರ್ಥ ವಿಸ್ತರಣೆಯನ್ನು ಅಶುದ್ಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಇದೀಗ ಇದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ದೈನಂದಿನ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ ತರಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="BigBenCOD">{{cite book|last=Fowler|first=H. W.|authorlink=Henry Watson Fowler|others=First edited by H. W. Fowler and F. G. Fowler|title=The Concise Oxford dictionary of current English|edition=Sixth edition|year=1976|page=95|publisher=[[Clarendon Press]]|isbn=0198611218|quote=Big Ben, great bell, clock, and tower, of Houses of Parliament}}</ref> ಇದು ನಾಲ್ಕು ಮುಖದ ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಘಂಟಾ ನಾದ ಹೊರಡಿಸುವ ಗಡಿಯಾರವಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ-ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದು ಎನ್ನಲಾದ, ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರವಾಗಿದೆ.<ref name="CTBUH">{{cite web|url=http://www.ctbuh.org/Portals/0/Tallest/CTBUH_TallestClockGovernmentPalace.pdf|title=25 tallest clock towers/government structures/palaces|publisher=Council on Tall Buildings and Urban Habitat|date=January 2008|accessdate=2008-08-09|archive-date=2008-10-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20081030215503/http://www.ctbuh.org/Portals/0/Tallest/CTBUH_TallestClockGovernmentPalace.pdf|url-status=dead}}</ref> ಇದು ಮೇ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ೧೫೦ನೇ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಆಚರಿಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{citation|title=Happy birthday, Big Ben|publisher=The Times|number=69521|date=January 1, 2009|page=1}}</ref> ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಮಾರಂಭಗಳು ಏರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.<ref>{{citation|url=http://www.bigben.parliament.uk/ixbin/indexplus?record=ART16|title=Join in the anniversary celebrations|publisher=United Kingdom Parliament|access-date=2011-04-06|archive-date=2009-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20090202121929/http://www.bigben.parliament.uk/ixbin/indexplus?record=ART16|url-status=dead}}</ref><ref name="livingheritage"/> ಗಡಿಯಾರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೦, ೧೮೫೮ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡು ಆಗ ಅದು ಕಾರ್ಯತತ್ಪರವಾಯಿತು. == ಗೋಪುರ == [[ಚಿತ್ರ:Palace of Westminster, London - Feb 2007.jpg|thumb|left|300px|ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಸ್ಟರ್ ಅರಮನೆ, ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ ಹಾಗು ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಸ್ಟರ್ ಸೇತುವೆ]] ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಸ್ಟರ್ ನ ಹಳೆ ಅರಮನೆಯು ೧೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮೩೪ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಕಿಗಾಹುತಿಯಾದ ನಂತರ, ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಬ್ಯಾರಿಯವರ ಹೊಸ ಅರಮನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿ ಈಗಿರುವ ಗೋಪುರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಸಂಸತ್ತನ್ನೂ ನವ್ಯ-ಗೋಥಿಕ್ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಹೊಸ ಅರಮನೆಗೆ ಬ್ಯಾರಿ ಮುಖ್ಯ ವಿನ್ಯಾಸಕರಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಈ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರದ ವಿನ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ಅಗಸ್ಟಸ್ ಪುಗಿನ್ ರ ಮೊರೆ ಹೋದರು, ಇದು ಪುಗಿನ್ ರ ಆರಂಭಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನೇ ಹೋಲುತ್ತದೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ಕಾರಿಸ್ಬ್ರಿಕ್ ಹಾಲ್ ಸಹ ಒಂದು. ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರದ ವಿನ್ಯಾಸವು ಪುಗಿನ್ ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿ, ಸಾವನ್ನಪ್ಪುವ ಮೊದಲು ಮಾಡಿದ ಕೊನೆಯ ವಿನ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು.ಅಲ್ಲದೇ ಪುಗಿನ್, ರೇಖಾನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬ್ಯಾರಿ ಅವರಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವವರಿದ್ದಾಗ ಸ್ವತಃ ಈ ರೀತಿ ಬರೆಯುತ್ತಾರೆ: "ನಾನು ನನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲೇ ಇಷ್ಟೊಂದು ಶ್ರಮ ವಹಿಸಿಲ್ಲ, ನಾಳೆ ಶ್ರೀ ಬ್ಯಾರಿಯವರು ಬಂದಾಗ ಗಂಟೆ ಗೋಪುರದ ಬಗ್ಗೆ ನಾನು ಮಾಡಿದ ಎಲ್ಲ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಅವರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತೇನೆ, ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಬಹಳ ಸುಂದರವಾಗಿ ಮೂಡಿ ಬಂದಿದೆ."<ref>ರೋಸ್ ಮೇರಿ ಹಿಲ್, ''ಗಾಡ್'ಸ್ ಆರ್ಕಿಟೆಕ್ಟ್ ಪುಗಿನ್ &amp; ದಿ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಆಫ್ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕ್ ಬ್ರಿಟನ್'' (೨೦೦೭) ಪುಟ.೪೮೨</ref> ಗೋಪುರವು ಪುಗಿನ್ ರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗೋಥಿಕ್ ಪುನರುದಯದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿದೆ, ಹಾಗು ಇದು {{m to ft|96.3|spell=Commonwealth|precision=1}} ರಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿದೆ. (ಸರಿಸುಮಾರು ೧೬ ಮಹಡಿಗಳು).<ref name="Bong"> {{cite news|url=http://www.msnbc.msn.com/id/31002198/ |title=Bong! Big Ben rings in its 150th anniversary|agency=Associated Press|date=2009-05-29|accessdate=2009-06-01}}</ref> ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರದ ಮೂಲಾಧಾರವಾದ ಕೆಳಭಾಗದ {{convert|61|m|ft}}ವಿನ್ಯಾಸವು ಇಟ್ಟಿಗೆಯ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ಮರಳಿನ ಬಣ್ಣದ ಆನ್ಸ್ಟನ್ ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲಿನ ಲೇಪನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಗೋಪುರದ ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಬೀಡುಕಬ್ಬಿಣದಿಂದ ರಾಚನಿಕ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಿರುವ ಶಿಖರದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಗೋಪುರವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಜಲ್ಲಿಗಾರೆಯಿಂದ{{convert|3|m|ft|adj=on}} ತಯಾರಿಸಲಾದ ಚಪ್ಪಟೆಯಾಕಾರದ{{convert|15|m|ft|adj=on}} ತೇಲೊಡ್ಡುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ನೆಲ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗೆ {{convert|4|m|ft}}ರಷ್ಟು ಆಳ ಹೊಂದಿದೆ. ಗಡಿಯಾರದ ನಾಲ್ಕು ಮುಖಬಿಲ್ಲೆಗಳು{{convert|55|m|ft}} ಭೂಮಿಯಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿವೆ. ಗೋಪುರದ ಆಂತರಿಕ ಗಾತ್ರದ ಘನ ಅಳತೆಯು ೪,೬೫೦ ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟಾಗಿದೆ. (೧೬೪,೨೦೦ ಕ್ಯೂಬಿಕ್ ಅಡಿ) ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಪ್ರವಾಸೀ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವುದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಗೋಪುರದ ಒಳಭಾಗಕ್ಕೆ ವಿದೇಶಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರುಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು(ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ) ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.parliament.uk/visiting/visitingandtours/bigben.cfm |title=Clock Tower tour - UK Parliament |publisher=Parliament.uk |date=2010-04-21 |accessdate=2010-09-30 |archive-date=2012-09-07 |archive-url=https://archive.today/20120907145048/http://www.parliament.uk/visiting/visiting-and-tours/ukvisitors/bigben/ |url-status=dead }}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಲಿಫ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಲ್ಲ, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಶಿಖರದ ಮೇಲ್ಭಾಗದ ತನಕ ಹೋಗಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವರು ಸುಣ್ಣದಕಲ್ಲಿನ ೩೩೪ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನೂ ಹತ್ತಿ ಹೋಗಬೇಕು.<ref name="Bong"/> ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದೀಚೆಗೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈನಲ್ಲಿ ಆದ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ(ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಲಂಡನ್ ನ ನೆಲಭಾಗದ ಜ್ಯುಬಿಲಿ ಲೈನ್ ವಿಸ್ತೃತ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಮಾಡಲಾದ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗ), ಗೋಪುರವು ವಾಯವ್ಯಕ್ಕೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಾಗಿದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ಸರಿಸುಮಾರು ೨೨೦ ಮಿಲಿಮೀಟರ್(೮.೬೬)ಗಳಷ್ಟು ಗಡಿಯಾರದ ಮುಖಬಿಲ್ಲೆಗಳು ಬಾಗಿವೆ; ಇದು ಸರಾಸರಿ ೧/೨೫೦ರಷ್ಟು ಓರೆಯಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.royalsoced.org.uk/events/reports/2001-2002/rae_02.pdf |title=A tale of two towers: Big Ben and Pisa |format=PDF |date= |accessdate=2010-09-30 |archive-date=2009-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090326054241/http://www.royalsoced.org.uk/events/reports/2001-2002/rae_02.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web | last = Staff | first = | authorlink = | coauthors = | title = Tunnel Vision | work = Post Report Summary | publisher = Parliamentary Office of Science and Technology | date = January 1997 | url = http://www.parliament.uk/post/pn090.pdf | doi = | accessdate = | archive-date = 2008-10-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20081031172327/http://www.parliament.uk/post/pn090.pdf | url-status = dead }}</ref> ಶಾಖಧಾರಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಕಾರಣ, ಇದು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪೂರ್ವದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಕೆಲವು ಮಿಲಿಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ತೂಗಾಡುತ್ತದೆ. == ಗಡಿಯಾರ == === ಮುಖಬಿಲ್ಲೆಗಳು === ಗಡಿಯಾರದ ಮುಖಬಿಲ್ಲೆಗಳು ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡವೆಂದರೆ ಗಡಿಯಾರದ ಗೋಪುರವು ಒಂದೊಮ್ಮೆ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ,ವಿಶಾಲವಾದ ನಾಲ್ಕು-ಮುಖದ ಗಡಿಯಾರವೆನಿಸಿತ್ತು. [[ಚಿತ್ರ:Clock Tower - Palace of Westminster, London - May 2007.jpg|thumb|right|150px|ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಸ್ಟರ್ ನ ಬೃಹತ್ ಗಡಿಯಾರದ ಮುಖಬಿಲ್ಲೆ.ಗಂಟೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಮುಳ್ಳು 2.7 (9 ಅಡಿ) ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ನಿಮಿಷದ ಮುಳ್ಳು 4.3(14 ಅಡಿ) ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ಉದ್ದವಿದೆ, ಹಾಗು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವಂತೆ ಗಡಿಯಾರವು 6:20(18:20) ಗಂಟೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದೆ.]] ಗಡಿಯಾರ ಹಾಗು ಮುಖಬಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಅಗಸ್ಟಸ್ ಪುಗಿನ್ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಗಡಿಯಾರದ ಮುಖಬಿಲ್ಲೆಗಳು ಕಬ್ಬಿಣ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ {{convert|7|m|ft}}ರಷ್ಟು ವ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಗಿವೆ, ಇವು ಬಣ್ಣದ ಗಾಜಿನ ಕಿಟಕಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ೩೧೨ ತುಂಡುಗಳ ಅರೆಪಾರದರ್ಶಕ ಬಿಳಿಗಾಜನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಗಾಜಿನ ತುಂಡುಗಳನ್ನು ಅದರ ಮುಳ್ಳುಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಗಾಗಿ ತೆಗೆಯಬಹುದು. ಮುಖಬಿಲ್ಲೆಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಚಿನ್ನದ ಲೇಪ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಗಡಿಯಾರದ ಮುಖಬಿಲ್ಲೆಯ ಕೆಳಗೆ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್]] ಅಭಿಲೇಖವು ಹೊಂಬಣ್ಣದ ಅಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿವೆ: {{cquote|DOMINE SALVAM FAC REGINAM NOSTRAM VICTORIAM PRIMAM|}} ಇದರರ್ಥ ''ಓ ದೇವರೇ, ನಮ್ಮ ರಾಣಿ ಮೊದಲನೇ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾಳನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರಿಸು'' . === ಚಲನೆ === [[ಚಿತ್ರ:BigBenAtDusk.jpg|thumb|left|ಮುಸ್ಸಂಜೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಗಡಿಯಾರದ ಗೋಪುರ, ಜೊತೆಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಲಂಡನ್ ಐ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ.]] ಗಡಿಯಾರದ ಚಲನೆಯು ಅದರ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಗೆ ಹೆಸರಾಗಿದೆ. ವಕೀಲ ಹಾಗು ಹವ್ಯಾಸಿ ಗಡಿಯಾರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಎಡ್ಮಂಡ್ ಬೆಕೆಟ್ ಡೆನಿಸನ್, ಹಾಗು ಅಸ್ಟ್ರಾನಮರ್ ರಾಯಲ್(ಆಸ್ಥಾನದ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ) ಜಾರ್ಜ್ ಐರಿ, ಇದರ ವಿನ್ಯಾಸಕಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ರಚನೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಜಾನ್ ಡೆಂಟ್ ಗೆ ವಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ೧೮೫೩ರಲ್ಲಿ ಆತನ ನಿಧನದ ನಂತರ ಆತನ ಮಲಮಗ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕ್ ಡೆಂಟ್ ೧೮೫೪ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಕಾರ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ.<ref>{{cite web|url=http://www.parliament.uk/about/livingheritage/building/big_ben/building_clock_tower/building_great_clock.cfm|title=Denison, Dent and delays|date=13 November 2009|work=Building the Great Clock|publisher=UK Parliament|accessdate=23 November 2009|location=London|archive-date=24 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2012|archive-url=https://archive.today/20121224153139/http://www.parliament.uk/about/living-heritage/building/palace/big-ben/building-clock-tower/building-great-clock/|url-status=dead}}</ref> ಗೋಪುರದ ನಿರ್ಮಾಣವು ೧೮೫೯ರವರೆಗೂ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳದ ಕಾರಣ, ಡೆನಿಸನ್ ಗೆ ತಯಾರಾದ ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಲು ಸಮಯ ದೊರೆಯಿತು: ಮೂಲತಃ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಂಡಂತೆ ದುಬಾರಿ ವೆಚ್ಚದ ಡೆಡ್ ಬೀಟ್ ಸಂಯೋಜಕ ಹಾಗು ಯಾಂತ್ರಿಕ ಗಡಿಯಾರ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಬದಲಾಗಿ, ಡೆನಿಸನ್, ಜೋಡಿ ಮೂರು-ಕಾಲುಗಳುಳ್ಳ ಗುರುತ್ವ ಸಂಯೋಜಕವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಈ ಸಂಯೋಜಕವು, ಪೆಂಡುಲಂ(ಲೋಲಕದಂಡ) ಹಾಗು ಗಡಿಯಾರದ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ನಡುವೆ ಉತ್ತಮವಾದ ವಿಯೋಜನೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಪೆಂಡುಲಂನ್ನು, ಗಡಿಯಾರ ಕೋಣೆಯ ಕೆಳಗೆ ಮುಚ್ಚಿದ ಗಾಳಿಯಾಡದ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ೩.೯ ಮೀಟರ್ ಉದ್ದ, ೩೦೦ kg ತೂಕವಿದ್ದು ಹಾಗು ಪ್ರತಿ ಎರಡು ಸೆಕೆಂಡಿಗೊಮ್ಮೆ ಶಬ್ದ ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಳಗಿನ ಕೊಠಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಗಡಿಯಾರದಲ್ಲಿನ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣದ ವಿನ್ಯಾಸವು ೫ ಟನ್ ಗಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ತೂಕ ಹೊಂದಿದೆ. ಪೆಂಡುಲಂನ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಪೆನ್ನಿ ನಾಣ್ಯಗಳ ಜೋಡಿಸಿ ಪೇರಿಸಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ರಾಶಿಯಿದೆ; ಇವುಗಳು ಗಡಿಯಾರದ ಸಮಯವನ್ನು ಸರಿಹೊಂದಿಸುತ್ತವೆ. ಒಂದು ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದಾಗ, ಲೋಲಕದ ಗಾತ್ರದ ದ್ರವ್ಯಕೇಂದ್ರದ ಸ್ಥಾನವು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೇಲಕ್ಕೇರುತ್ತದೆ;ಇದು ಲೋಲಕದ ದಂಡವು ಹೊಂದಿರುವ ಉದ್ದವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೇ ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಪೆಂಡುಲಂ ಅತ್ತಿಂದಿತ್ತ ತೂಗಾಡುವ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಗಡಿಯಾರಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ತೆಗೆದುಹಾಕುವುದರಿಂದ ಗಡಿಯಾರದ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ದಿನಕ್ಕೆ ೦.೪ ಸೆಕೆಂಡ್ ನಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="livingheritage">{{cite web|url=http://www.parliament.uk/about/livingheritage/building/big_ben/facts_figures/great_clock_facts.cfm|title=Great Clock facts|date=13 November 2009|work=Big Ben|publisher=UK Parliament|accessdate=23 November 2009|location=London|archive-date=7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091007101459/http://www.parliament.uk/about/livingheritage/building/big_ben/facts_figures/great_clock_facts.cfm|url-status=dead}}</ref> ಆಗ ೧೦ ಮೇ ೧೯೪೧ರಲ್ಲಿನ, ಜರ್ಮನ್ನರ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯು ಗಡಿಯಾರದ ಎರಡು ಮುಖಬಿಲ್ಲೆಗಳಿಗೆ ಹಾಗು ಗೋಪುರದ ಮೆಟ್ಟಲಿನ ಚಾವಣಿಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೇ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಕಾಮನ್ಸ್ ನ ಕೊಠಡಿಗೂ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪಿ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸಕಾರ ಸರ್ ಗೈಲ್ಸ್ ಗಿಲ್ಬರ್ಟ್ ಸ್ಕಾಟ್, ಹೊಸ ಶೈಲಿಯ ಐದು ಮಹಡಿಯ ಕೊಠಡಿಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು. ಪ್ರಸಕ್ತ ಭವನವು ಎರಡು ಮಹಡಿಗಳನ್ನು, ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡು ೨೬ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭಿಸಿತು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಗಡಿಯಾರವು ನಿಖರವಾಗಿ ಹಾಗು ಕ್ಷಿಪ್ರ ದಾಳಿ ಸಂದರ್ಭದ,ದಿ ಬ್ಲಿಟ್ಜ್ ನುದ್ದಕ್ಕೂ ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸಿ ಸಮಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು. {{-}} === ಅಸಮರ್ಪಕ ಕಾರ್ಯಗಳು, ನಿಲುಗಡೆಗಳು, ಹಾಗು ಇತರ ಸ್ಥಗಿತದ ಅವಧಿಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Cleaning Big Ben.jpg|thumb|right|11 ಆಗಸ್ಟ್ 2007ರಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.]] *೧೯೧೬: [[ಮೊದಲನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ವಿಶ್ವ ಮಹಾಯುದ್ಧ I,]]ರ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ನಿಶಬ್ದಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗು ಜರ್ಮನ್ ಜೆಪ್ಪೆಲಿನ್ ಗಳ (ಯುದ್ದ ವಿಮಾನಗಳ ಮೂಲಕದ)ಆಕ್ರಮಣ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಗಡಿಯಾರದ ಮುಖಭಾಗವನ್ನು ನೆರಳುಗವಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Bong"/> *ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧, ೧೯೩೯: ಗಂಟೆಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶಬ್ದ ಹೊರಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಗಡಿಯಾರದ ಮುಖಭಾಗಗಳನ್ನು [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಎರಡನೇ ವಿಶ್ವ ಸಮರ]]ದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬ್ಲಿಟ್ಜ್ ವಿಮಾನಚಾಲಕರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಪಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಂತೆ ರಾತ್ರಿ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಸುಕುಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="Bong"/> *ಹೊಸ ವರ್ಷಾಚರಣೆ ಸಂದರ್ಭ,೧೯೬೨: ದೊಡ್ಡ ಮುಳ್ಳಿನ ಮೇಲೆ ಸಂಗ್ರಹವಾಗುವ ಭಾರಿ ಹಿಮ ಹಾಗು ಮಂಜಿನ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಗಡಿಯಾರದ ಚಲನೆಯು ನಿಧಾನಗೊಂಡಿತು.ಇದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಾಗದ ಬೇರೆಡೆ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಗಡಿಯಾರದ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯಿಂದ ಪೆಂಡುಲಂ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು—ಪೆಂಡುಲಂ ಆಗ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಚಲನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೊಸ ವರ್ಷದಂದು ಗಡಿಯಾರವು ೧೦ ನಿಮಿಷಗಳ ವಿಳಂಬ ಗತಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸಿತು.<ref>{{cite news| url=http://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1559986/Big-Ben-silenced-for-maintenance.html | work=The Daily Telegraph | location=London | title=Big Ben silenced for maintenance | first1=Carina | last1=Namih | date=11 August 2007 | accessdate=26 April 2010}}</ref> *೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೯೭೬: ಗಡಿಯಾರವು ಮೊದಲ ಹಾಗು ಏಕೈಕ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ನಿಲುಗಡೆಯ ವೈಫಲ್ಯ ಕಂಡಿತು. ಶಬ್ದ ಹೊರಡಿಸುವ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯ ಏರ್ ಬ್ರೇಕ್ ವೇಗ ನಿಯಂತ್ರಕಕ್ಕೆ ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಿರುಚುವಿಕೆಯ ದುರ್ಬಲತೆಯು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು, ಇದು ೪ ಟನ್ ತೂಕದ ತಿರುಚು ಡ್ರಂನ ತಿರುಗುವಿಕೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹಾನಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಹಾನಿಯನ್ನೂ ಮಾಡಿತು. ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಬೃಹತ್ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆ ೨೬ ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು - ಇದು ಮತ್ತೆ ೯ ಮೇ ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೆ ಸಕ್ರಿಯಗೊಂಡಿತು; ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣದಿಂದೀಚೆಗೆ ಇಷ್ಟು ದೀರ್ಘಾವಧಿಗೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ BBC ರೇಡಿಯೋ ೪ ಪಿಪ್ ಗಳ(ರೇಡಿಯೋದಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿ ಸಂಕೇತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲಮಾನ ಸೂಚಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾಂತ್ರಿಕವಾಗಿ ಹೊರಡಿಸುವ ತಂತಿ ಸ್ವರದ ತಾರಶ್ರುತಿಯ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹೃಸ್ವಧ್ವನಿ) ಮೂಲಕ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಬೇಕಿತ್ತು.<ref>{{cite book |title=Big Ben: The Bell, the Clock and the Tower |author=Peter MacDonald |isbn=0750938277}}</ref> ಆಗ ೧೯೭೭ ರಿಂದ ೨೦೦೨ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಗಡಿಯಾರವು ಅಲ್ಪಾವಧಿಗೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತ್ತಾದರೂ, ಗಡಿಯಾರ ತಯಾರಿಕೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಥ್ವೈಟ್ಸ್ & ರೀಡ್ ಎಂಬ ಹಳೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಇದರ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎರಡು ಗಂಟೆಗಳ ಸ್ಥಗಿತಾವಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಆಗ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿದ್ದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ದಾಖಲೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ನಂತರ ೧೯೭೦ಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಗಡಿಯಾರದ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಡೆಂಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಹಳೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯು ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗು ೨೦೦೨ರಿಂದೀಚೆಗೆ ಇದರ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯವರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. *೨೭ ಮೇ ೨೦೦೫: ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಲಮಾನ ೧೦:೦೭ ಗಡಿಯಾರವು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇದು ಬಹುಶಃ ಬಿಸಿಯಾದ ವಾತಾವರಣಕ್ಕಿರಬಹುದು; ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿನ ತಾಪಮಾನವು ಅಕಾಲಿಕವಾಗಿ ೩೧.೮ °C (೯೦ °F)ನಷ್ಟು ತಲುಪಿತು. ಇದು ಮತ್ತೆ ಸಕ್ರಿಯಗೊಂಡಿತಾದರೂ, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾಲಮಾನ ೧೦:೨೦ pmಗೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ೯೦ ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ನಿಂತುಹೋಗಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/4589527.stm |work=BBC News |title= Big Ben chimes stoppage mystery | date=28 May 2005 | accessdate=26 April 2010}}</ref> *೨೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೫: ಗಡಿಯಾರದ್ದು ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯು ಸುಮಾರು ೩೩ ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿಗೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತ್ತು, ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಡಿಯಾರ ಹಾಗು ಅದರ ಗಂಟೆ ಸದ್ದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ೨೨ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘಾವಧಿಗೆ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/in_pictures/4389002.stm |work=BBC News |title= In pictures: Big Ben's big turn off | date=29 October 2005 | accessdate=26 April 2010}}</ref> *ಬೆಳಗ್ಗೆ ೭:೦೦ ಗಂಟೆ ೫ ಜೂನ್ ೨೦೦೬: ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರದ "ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಬೆಲ್ಸ್" ನಾಲ್ಕು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಕೆಟ್ಟು ಹೋಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|last=Hutton |first=Robert |url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=10000102&sid=ak.qvEQ42YM4&refer=uk |title=Big Ben's Chime Won't Sound the Same to Londoners for a While |publisher=Bloomberg.com |date=2006-06-04 |accessdate=2010-09-30}}</ref> ಏಕೆಂದರೆ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಬೆಲ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಬೇರಿಂಗ್ ಗೆ (ಘರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಯಂತ್ರದ ಭಾಗಗಳು) ಅದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದಂದಿನಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಹಾನಿಗೊಳಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಹಾಗು ಇದನ್ನು ದುರಸ್ತಿಗಾಗಿ ತೆಗೆಯಲೇಬೇಕಿತ್ತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, BBC ರೇಡಿಯೋ ೪ ಪ್ರಸರಣವು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಲುಗಂಟೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಕ್ಷಿಗಾನ ಹಾಗು ಪಿಪ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/blogs/theeditors/2006/06/bongs_and_birds.html |work= BBC News |title= The Editors: Bongs and Birds |year=2006}}</ref> *೧೧ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೭: ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ೬ ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಗಡಿಯಾರವನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಗಡಿಯಾರದ ಗೋಯಿಂಗ್ ಟ್ರೈನ್(ಗಡಿಯಾರದ ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಸಂಘಟ್ಟಿಸುವ ಸಲಕರಣೆ) ಬೇರಿಂಗ್ ಗಳು ಹಾಗು "ದೊಡ್ಡ ಗಂಟೆಯ" ನಾಲಿಗೆಯನ್ನು ಅದನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದಂದಿನಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/6941611.stm |work=BBC News |title= Big Ben silenced for repair work | date=11 August 2007 | accessdate=26 April 2010}}</ref> ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯವು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಗಡಿಯಾರವು ಮೂಲ ಯಾಂತ್ರಿಕತೆಯೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಬದಲಿಗೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿತ ಮೊಟಾರಿನಿಂದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://www.bigben.parliament.uk/ixbin/indexplus?record=ART134 |title=Big Ben 1859 - 2009 - Keeping the Great Clock ticking |publisher=UK Parliament |accessdate=27 May 2009 |archive-date=3 ಜೂನ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090603211836/http://www.bigben.parliament.uk/ixbin/indexplus?record=ART134 |url-status=dead }}</ref> ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, BBC ರೇಡಿಯೋ ೪, ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಿಪ್ಸ್ ಗಳ ಸಹಾಯದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕಿತ್ತು. == ಗಂಟೆಗಳು == === ಬೃಹತ್ ಗಂಟೆ === [[ಚಿತ್ರ:big-ben-1858.jpg|thumb|left|ಎರಡನೇ 'ಬಿಗ್ ಬೆನ್'(ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ) ಹಾಗು ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಬೆಲ್ಸ್, ಇಲ್ಲಸ್ಟ್ರೆಟೆಡ್ ನ್ಯೂಸ್ ಆಫ್ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ 4, 1858]] [[ಚಿತ್ರ:big-ben-modern.jpg|thumb|right|'ಬಿಗ್ ಬೆನ್' ನ ಒಂದು ಆಧುನಿಕ ಚಿತ್ರ]] ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ''ಬೃಹತ್ ಗಂಟೆ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮುಖ್ಯ ಗಂಟೆಯೂ, ಗೋಪುರದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗಂಟೆಯಾಗಿದೆ; ಹಾಗು ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಸ್ಟರ್ ನ ಬೃಹತ್ ಗಡಿಯಾರದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಗಂಟೆಯು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ''ಬಿಗ್ ಬೆನ್'' ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಚಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="greatbell"/> ಮೂಲ ಗಂಟೆಯು ೧೬.೩-ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಗಳಷ್ಟು ಭಾರವಿದ್ದ (೧೬ ಟನ್ ಸಮಯ ಸೂಚಕ ಗಂಟೆಯಾಗಿತ್ತು, ಇದನ್ನು ೬ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೮೫೬ರಲ್ಲಿ, ಜಾನ್ ವಾರ್ನರ್ & ಸನ್ಸ್ ಸ್ಟಾಕ್ಟನ್-ಆನ್-ಟೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref name="wbfbb"/> ಗಂಟೆಗೆ ಸರ್ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಹಾಲ್ ರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಇರಿಸಲಾಯಿತು, ಹಾಗು ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇದರ ಮೇಲೆಯೂ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.<ref name="times22505">{{cite journal|date=22 October 1859|title=Big Ben of Westminster|journal=[[The Times]]|location=London|issue=22505|page=5|quote=It is proposed to call our king of bells 'Big Ben' in honour of Sir Benjamin Hall, the President of the Board of Works, during whose tenure of office it was cast}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದಕ್ಕೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಹೆವಿವೇಯ್ಟ್ ಬಾಕ್ಸರ್ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಕೌಂಟ್ ರ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ, ಎಂಬುದು ಗಂಟೆಯ ಹೆಸರಿನ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಮತ್ತೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ.<ref>{{cite web|url=http://www.parliament.uk/about/livingheritage/building/big_ben/building_clock_tower/great_bell.cfm|title=The Great Bell - Big Ben|date=13 November 2009|work=The building and its collections|publisher=UK Parliament|accessdate=23 November 2009|location=London|archive-date=9 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2012|archive-url=https://archive.today/20120909152711/http://www.parliament.uk/about/living-heritage/building/palace/big-ben/building-clock-tower/great-bell/|url-status=dead}}</ref> ಗಂಟೆಗೆ ಮೂಲವಾಗಿ ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ''ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ'' ಅಥವಾ ''ರಾಯಲ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು,<ref>{{cite web|url=http://www.icons.org.uk/theicons/collection/big-ben/features/how-did-big-ben-get-its-name |title=How did Bigger Ben get its Name? – Big Ben – Icons of England |publisher=Icons.org.uk |date= |accessdate=2010-09-30}}</ref> ಆದರೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚರ್ಚೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ MPಯೊಬ್ಬರು ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದರು; ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಚರ್ಚೆಯು ಸಂಸತ್ತಿನ ಲಿಖಿತ ಕಡತವಾದ ಹಾಂಸರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲೆಯಾಗಿಲ್ಲ. ಗೋಪುರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲೇ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಹೊಸ ಅರಮನೆಯ ಪ್ರಾಂಗಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇದು ೧೮೫೬ರಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಕೆಯಾದ ನಂತರ, ಮೊದಲ ಗಂಟೆಯನ್ನು ಹದಿನಾರು ಕುದುರೆಗಳ ತಳ್ಳುಬಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಗೋಪುರದ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ಜೊತೆಗೆ ಜನಸಮೂಹದ ಜಯಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಸಾಗಿಸಲಾಯಿತು. ದುರದೃಷ್ಟವಶಾತ್, ಇದರ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸುವಾಗಿ ಸರಿಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಷ್ಟು ಬಿರುಕು ಬಿಟ್ಟಿತು, ಹಾಗು ಇದಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಹೊಸದನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ಸಂದರ್ಭ ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಗಂಟೆಯನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ವೈಟ್ ಚ್ಯಾಪಲ್ ಬೆಲ್ ಫೌಂಡ್ರಿಯಲ್ಲಿ ದುರಸ್ತಿಗೊಳಿಸಿ ಹೊಸರೂಪ ನೀಡಲಾಯಿತು; ಹಾಗು ಇದು ೧೩.೭೬-ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ (೧೩½ ಟನ್) ಭಾರದ ಗಂಟೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇದರ ತೂಕವು ೧೩ ಟನ್ ಗಳು ೧೦ cwts ೩ qtrs ೧೫ lbs ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ್ದಾರೆ</ref> ಇದನ್ನು ೨೦೦ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರದ ಗಂಟೆಗೂಡಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿ ಎಳೆಯಲಾಯಿತು, ಈ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಾಧನೆಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ೧೮ ಗಂಟೆಗಳ ಅವಧಿ ಹಿಡಿಯಿತು. ಇದು ೨.೨ ಮೀಟರ್ ಎತ್ತರ ಹಾಗು ೨.೯ ಮೀಟರ್ ಅಗಲವಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ಗಂಟೆಯು ಜುಲೈ ೧೮೫೯ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ತನ್ನ ಶಬ್ದದೊಂದಿಗೆ ಸಮಯ ಸೂಚಿಸಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತಿಗೆಯ ಹೊಡೆತದಿಂದ ಮತ್ತೆ ಬಿರುಕು ಕಾಣಿಸಿತು, ಕೇವಲ ಎರಡು ತಿಂಗಳ ನಂತರ ಇದು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ರಿಪೇರಿಗೆ ಹೋಯಿತು. ಎರಕಗೃಹದ ನಿರ್ವಾಹಕ ಜಾರ್ಜ್ ಮೆಯರ್ಸ್ ರ ಪ್ರಕಾರ, ಡೆನಿಸನ್, ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಗರಿಷ್ಠ ತೂಕಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಭಾರದ ಸುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದ.<ref name="wbfbb"/> ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಿಗ್ ಬೆನ್ ಕೆಟ್ಟು ಹೋಗಿತ್ತು, ಹಾಗು ಇದು ರಿಪೇರಿಯಾಗುವವರೆಗೂ ಸಮಯ ಸೂಚಕ ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಬೆಲ್ ನ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಗಂಟೆ ಬಾರಿಸಿ ಸಮಯ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ರಿಪೇರಿ ಮಾಡುವಾಗ ಚೌಕಟ್ಟಾದ ಲೋಹದ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ತುಂಡನ್ನು ಬಿರುಕು ಉಂಟಾಗಿದ್ದ ಅಂಚು ಕಟ್ಟಿನ ಸುತ್ತ ಇಟ್ಟು ಹೊಡೆಯಲಾಗಿತ್ತು;ಹಾಗು ಗಂಟೆಯು ಎಂಟು ಸುತ್ತು ಬರುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೊಸ ಬಡಿಯಂತ್ರವು ಬೇರೆ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="wbfbb"/> ಅಂದಿನಿಂದ ಬಿಗ್ ಬೆನ್ ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಟಂಕಾರದಲ್ಲಿ ಬಾರಿಸುತ್ತಿತ್ತು, ಹಾಗು ಬಿರುಕನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿದ್ದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಇದೇ ರೀತಿ ಸದ್ದು ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ೧೮೮೧ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡು ಇಂದಿಗೂ ಸೆಂಟ್ ಪಾಲ್ಸ್ ಕಥಿಡ್ರಲ್ ನಲ್ಲಿರುವ ೧೭ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್(೧೬¾ ಟನ್) ಭಾರದ ಗಂಟೆಯಾದ "ಗ್ರೇಟ್ ಪಾಲ್" ನ ಸ್ಥಾಪನೆಯವರೆಗೂ ಬಿಗ್ ಬೆನ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಐಲ್ಸ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಗಂಟೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|url=http://www.inloughborough.com/local%20history/Great_Paul.shtml|title=The History of Great Paul|publisher=Bell foundry museum, Leicester|accessdate=2008-10-19 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080406001107/http://www.inloughborough.com/local+history/Great_Paul.shtml |archivedate = April 6, 2008}}</ref> === ನಾದತರಂಗಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:BBC World Service Big Ben 1-1-2009.ogg|thumb|left|ಸ್ವತಃ BBC ವರ್ಲ್ಡ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಕೇಳಲು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್ಕಿಸಿ, ನಂತರ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಸ್ಟರ್ ಗಂಟೆಯು ಬಾರಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಬಿಗ್ ಬೆನ್ ಗಂಟೆಯು 12 ಬಾರಿ ಬಾರಿಸಿದ ನಂತರ 1 ಜನವರಿ 2009ರಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾಗಿ 00:00:00 GMTಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು.]] ಬೃಹತ್ ಗಂಟೆಯ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಗಂಟೆಗೋಪುರಗಳು ನಾಲ್ಕು ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಬೆಲ್ ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ, ಇದು ಕಾಲು ಗಂಟೆಯ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ''ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಸ್ಟರ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್'' ನಲ್ಲಿ ಬಾರಿಸುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಬೆಲ್ ಗಳೆಂದರೆ G{{music|sharp}}, F{{music|sharp}}, E, ಹಾಗು B. ಇದನ್ನು ಜಾನ್ ವಾರ್ನರ್ & ಸನ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ೧೮೫೭ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ಫೌಂಡ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ; (G{{music|sharp}}, F{{music|sharp}} ಹಾಗು B) ಹಾಗು ೧೮೫೮ (E). ಎರಕಗೃಹವು, ಲಂಡನ್ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಾರ್ಬಿಕನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜೆವಿನ್ ಕ್ರೆಸೆಂಟ್ ನಲ್ಲಿದೆ. ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಬೆಲ್ ಗಳು ೨೦-ಆವರ್ತಗಳ ಕ್ರಮಾನುಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬಾರಿಸುತ್ತವೆ, ೧–೪ ಕಾಲುಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ, ೫–೧೨ ಅರ್ಧಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ, ೧೩–೨೦ ಹಾಗು ೧–೪ ಮುಕ್ಕಾಲುಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ಹಾಗು ೫–೨೦ ಒಂದು ಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ಬಾರಿಸುತ್ತದೆ.(ಇದು ಒಂದು ಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ಬಾರಿಸುವ ಮುಖ್ಯ ಗಂಟೆಗೆ ಮೊದಲು ೨೫ ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಕಾಲ ನಾದ ಹೊರಡಿಸುತ್ತದೆ). ಕೆಳಭಾಗದ ಗಂಟೆಯು(B) ಶೀಘ್ರ ಅನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಾರಿ ಬಾರಿಸುವುದರಿಂದ, ಬಡಿಯಂತ್ರವು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಬರಲು ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯಾವಕಾಶ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗು ಇದಕ್ಕೆ ಗಂಟೆಯ ವಿರುದ್ಧ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಬಡಿಯುವ ಬಿಲ್ಮುಡಿಕೆ ಬಡಿಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹೊರಡುವ ಘಂಟಾನಾದವು ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಗಂಟೆಯದ್ದು, ಇದನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ನ ಗ್ರೇಟ್ ಸೆಂಟ್ ಮೇರಿ'ಸ್ ಚರ್ಚ್ ನ ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೇ ಬಹುಶಃ, ಹಾಂಡೆಲ್ ರ ''ಮೆಸಿಯಾ'' ಮೇಲೆ ವಿಲ್ಲಿಯಮ್ ಕ್ರೊಟ್ಚ್ ಬರೆದ ಪದಗುಚ್ಛವು ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಗಂಟೆಯ ಮುಖ್ಯವಾದ ಪದಗಳು, ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಗ್ರೇಟ್ ಸೆಂಟ್ ಮೇರಿ'ಸ್ ನಿಂದ ಜನ್ಯವಾಗಿವೆ, ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಸಾಲ್ಮ್ ೩೭:೨೩-೨೪ನ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ಸೂಚನೆಯಾಗಿರಬಹುದು, ಇದರಂತೆ: "ಈ ಎಲ್ಲ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ/ದೇವರೇ ನೀನು ನನಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನಾಗಿರು/ ಹಾಗು ನಿನ್ನ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ/ಯಾವುದೇ ತಪ್ಪು ಹೆಜ್ಜೆ ಇಡದಂತೆ ಮಾಡು". ಈ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಗಡಿಯಾರ ಕೊಠಡಿಯ ಭಿತ್ತಿಯ ಮೇಲಿನ ಫಲಕದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news | last = Milmo | first = Cahel | coauthors = | title = Bong! A change of tune at Westminster | work = [[The Independent]] | pages = | language = | publisher = | date = 2006-06-05 | url = http://www.independent.co.uk/news/uk/this-britain/bong-a-change-of-tune-at-westminster-481163.html | accessdate = 2008-04-08 | location=London}}</ref><ref>{{cite book | last = Lockyer | first = Herbert | authorlink = | coauthors = | title = A devotional commentary on psalms | publisher = Kregel Christian Books | year = 1993 | location = Grand Rapids, MI | url = | doi = | id = | isbn =0825431468 | page = 149 }}</ref>{{Clear}} == ಅಡ್ಡಹೆಸರು,ಉಪನಾಮ == [[ಚಿತ್ರ:Whitehall Street Traffic.jpg|right|thumb|200px|ಡಬಲ್-ಡೆಕರ್ ಬಸ್ ಗಳು, ವೈಟ್ ಹಾಲ್ ನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ನಿಬಿಡಗೊಳಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಗ್ ಬೆನ್ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ.]] ''ಬಿಗ್ ಬೆನ್'' ಎಂಬ ಅಡ್ಡ ಹೆಸರಿನ ಮೂಲವು ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರನ್ನು ಮೊದಲು ಬೃಹತ್ ಗಂಟೆಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವಂತೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು; ಇದು ಬಹುಶಃ ಸರ್ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಹಾಲ್ ರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಇರಿಸಿರಬಹುದು. ಇವರು ಬೃಹತ್ ಗಂಟೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ವಹಿಸಿದ್ದರು ಅಥವಾ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಹೆವಿವೈಟ್ ಬಾಕ್ಸಿಂಗ್ ಚ್ಯಾಂಪಿಯನ್ ಬೆಂಜಮಿನ್ ಕೌಂಟ್ ರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿಯೂ ಇರಿಸಿರಬಹುದು.<ref name="wbfbb"/><ref name="greatbell">[http://www.parliament.uk/about/images/exterior/bell.cfm UK ಸಂಸತ್ತು - ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಬೆಲ್(ಬಿಗ್ ಬೆನ್)]. ೧೩ ಜುಲೈ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. {{Wayback | url=http://www.parliament.uk/about/images/exterior/bell.cfm <!-- Bot retrieved archive --> | date=20071012035101 }}</ref><ref name="clocktower">[http://www.parliament.uk/about/history/big_ben/facts.cfm UK ಸಂಸತ್ತು – ದಿ ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್ (ಬಿಗ್ ಬೆನ್): ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಫಿಗರ್ಸ್ ]೧೩ ಜುಲೈ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081026165400/http://www.parliament.uk/about/history/big_ben/facts.cfm |date=2008-10-26 }}</ref><ref name="clocktowercloseup">[http://www.parliament.uk/about/images/exterior/clocktower1.cfm UK ಸಂಸತ್ತು – ಕ್ಲಾಕ್ ಟವರ್ ಕ್ಲೋಸ್-ಅಪ್]೧೩ ಜುಲೈ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ {{Webarchive|url=https://www.webarchive.org.uk/wayback/archive/20080801105335/http://www.parliament.uk/about/images/exterior/clocktower1.cfm |date=2008-08-01 }}</ref> ಇದೀಗ ''ಬಿಗ್ ಬೆನ್'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ವಿಸ್ತರಣೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಗಡಿಯಾರ, ಗೋಪುರ ಹಾಗು ಗಂಟೆಗೆ ಸೂಚಿತವಾಗುವಂತೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಅಡ್ಡಹೆಸರು ಗಡಿಯಾರ ಹಾಗು ಗೋಪುರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕಾರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.<ref name="BigBenCOD"/><ref name="Britannica">{{cite web|title=Big Ben|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/64921/Big-Ben|publisher=Encyclopædia Britannica Online|accessdate=2008-10-27|first=Jonathan D.|last=Betts|date=2008-11-26|work=Encyclopædia Britannica}}</ref><ref name="Columbia">{{cite web|title=Big Ben|url=http://www.bartleby.com/65/bi/BigBen.html|publisher=Columbia University Press|accessdate=2008-10-27|year=2001-07|work=The Columbia Encyclopedia|archive-date=2008-10-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20081010153226/http://www.bartleby.com/65/bi/BigBen.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Encarta">{{cite web|title=Big Ben|url=http://uk.encarta.msn.com/dictionary_1861813060/Big_Ben.html|publisher=Microsoft Corporation|accessdate=2009-01-14|year=2009|work=Encarta World English Dictionary [North American Edition]|archiveurl=https://www.webcitation.org/5kwQ5lg9Y?url=http://uk.encarta.msn.com/dictionary_1861813060/Big_Ben.html|archivedate=2009-10-31|deadurl=yes|url-status=dead}}</ref> ಗೋಪುರ, ಗಡಿಯಾರ ಹಾಗು ಗಂಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಲೇಖಕರ ಕೃತಿಗಳು, ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಲ್ಲಿ ''ಬಿಗ್ ಬೆನ್'' ಎಂಬ ಪದದ ಬಳಕೆಯ ವಿವಾದವನ್ನು ಪಕ್ಕಕ್ಕಿಟ್ಟು, ಪುಸ್ತಕವು ಗಡಿಯಾರ ಹಾಗು ಗೋಪುರ ಜೊತೆಗೆ ಗಂಟೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆಯೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Lockhart">{{cite web|title=Big Ben and the Westminster Clock Tower|url=http://isbndb.com/d/book/big_ben_and_the_westminster_clock_tower.html|publisher=isbndb.com|accessdate=2008-10-27|archive-date=2012-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20120313190916/http://isbndb.com/d/book/big_ben_and_the_westminster_clock_tower.html|url-status=dead}}</ref><ref name="MacDonald">{{cite web|title=Big Ben: The Bell, The Clock And The Tower|url=http://isbndb.com/d/book/big_ben_the_bell_the_clock_and_the_tower.html|publisher=isbndb.com|accessdate=2008-10-27|archive-date=2012-03-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20120313191105/http://isbndb.com/d/book/big_ben_the_bell_the_clock_and_the_tower.html|url-status=dead}}</ref> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇದರ ಮಹತ್ವ == ಗಡಿಯಾರವು [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್]] ಹಾಗು [[ಲಂಡನ್]] ನ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೃಶ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಇದು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ದೂರದರ್ಶನ ಅಥವಾ ಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರು ಬ್ರಿಟನ್ ನ ಸರ್ವ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಾದರೆ, ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾರ್ಗವೆನಿಸಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಕೆಂಪು ಡಬಲ್ ಡೆಕ್ಕರ್ ಬಸ್ ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಕ್ಯಾಬ್ ನ್ನು ಮುನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ರೂಪಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Citation | last = Patterson | first = John | author-link = | last2 = | first2 = | author2-link = | title = City Light | newspaper = [[The Guardian]] | pages = | year = | date = 2007-06-01 | url = http://arts.guardian.co.uk/filmandmusic/story/0,,2091939,00.html | location = London | access-date = 2011-04-06 | archive-date = 2008-06-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080618191946/http://arts.guardian.co.uk/filmandmusic/story/0,,2091939,00.html | url-status = dead }}</ref> ಗಡಿಯಾರವು ಹೊರಡಿಸುವ ನಾದವನ್ನು ಸಹ ಹಲವು ವಿಧದಲ್ಲಿ ಶ್ರಾವ್ಯ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಸ್ಟರ್ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಸ್ ನಿಂದ ಕೇಳಿಬರುವ ಇತರ ಗಡಿಯಾರಗಳು ಹಾಗು ಇತರ ಸಾಧನಗಳ ಶಬ್ದವು, ಈ ನಾದದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಮಂದಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ. ಗಡಿಯಾರದ ಗೋಪುರವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ರೇಡಿಯೋ ಹಾಗು ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಹೊಸ ವರ್ಷವನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಗಂಟೆಯ ನಾದವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದೆ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಸ್ಮರಣ ದಿನದಂದು, ಬಿಗ್ ಬೆನ್ ನ ಗಂಟೆಯ ನಾದವನ್ನು ೧೧ನೇ ತಿಂಗಳ ೧೧ ದಿನದಂದು ೧೧ ಗಂಟೆಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಮೌನಾಚರಣೆಯನ್ನೂ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:Big Ben London closeup.jpg|thumb|150px|right|ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರದ ಮೇಲಿನ ಭಾಗ]] ITNನ ''ಹತ್ತು ಗಂಟೆಯ ವಾರ್ತೆ'' ಯ ಆರಂಭಿಕ ಸರಣಿಯು ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಬಿಗ್ ಬೆನ್ ಗಂಟೆಯ ನಾದವು ವಾರ್ತೆಯ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ವಿಂಗಡಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಈ ರೀತಿಯಾದ ಪ್ರಸಾರವು ಕಳೆದ ೪೧ ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಸತತವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಬಿಗ್ ಬೆನ್ ನ ಗಂಟೆಯ ಶಬ್ದಗಳು(ITN ವಲಯದೊಳಗೆ ಇದನ್ನು "ದಿ ಬಾಂಗ್ಸ್" ಗಹನ ಗಂಟೆನಾದ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.) ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಎಲ್ಲ ITV ಸುದ್ದಿ, ವರದಿಗಳು ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಸ್ಟರ್ ಗಡಿಯಾರ ಸೂಚಿಫಲಕಗಳ ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ ಆಧಾರವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಬಿಗ್ ಬೆನ್, BBC ರೇಡಿಯೋ ೪ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಕಿರು ಸುದ್ದಿಗಳ ಮುನ್ನ ಗಂಟೆ ಹೊಡೆಯುವ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು.(ಸಂಜೆ ಆರು ಗಂಟೆಗೆ ಹಾಗು ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿ, ಜೊತೆಗೆ ಭಾನುವಾರಗಳಂದು ರಾತ್ರಿ ಹತ್ತು ಗಂಟೆಗೆ) ಹಾಗು BBC ವರ್ಲ್ಡ್ ಸರ್ವೀಸ್, ಈ ರೂಢಿಯಾಗಿರುವ ಅಭ್ಯಾಸವು ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೨೩ರಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಗೋಪುರದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಮೈಕ್ರೋಫೋನ್ ಮೂಲಕ ಸರಿಯಾದ ಸಮಯವನ್ನು ಗಂಟೆಯ ನಾದದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಳುಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಇದು ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರ ಹಾಗು ಬಿಗ್ ಬೆನ್ ನಿಂದ ಸೂಕ್ತ,ನಿಕಟ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಲಂಡನ್ ನ ನಿವಾಸಿಗಳು, ಗಂಟೆಯ ನಾದದ ಮೂಲಕ ರೇಡಿಯೋ ಅಥವಾ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೇ, ಹೊಸ ವರ್ಷದ ಸಂಭ್ರಮಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹದಿಮೂರು ಬಾರಿ ಗಂಟೆಯ ರಿಂಗಣ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬಹುಶಃ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ನೇರ ಪ್ರಸಾರ ಹಾಗು ವಿದ್ಯುತ್ ಚಾಲಿತ ಗಂಟೆಯ ನಾದಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸ, ಏಕೆಂದರೆ ಧ್ವನಿಯ ವೇಗವು, ರೇಡಿಯೋ ತರಂಗಗಳ ವೇಗಕ್ಕಿಂತ ಬಹಳ ನಿಧಾನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಗಂಟೆಯ ಬಾರಿಸುವಿಕೆಯ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಲು ಅತಿಥಿಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅದರೊಂದಿಗೆ ರೇಡಿಯೋ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ನಿಧಾನಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಗಡಿಯಾರ ಗೋಪುರದ ದೃಶ್ಯವು ಹಲವು ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದೆಂದರೆ ೧೯೭೮ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ''ದಿ ಥರ್ಟಿ ನೈನ್ ಸ್ಟೆಪ್ಸ್'' ನ ರೂಪಾಂತರ;ಇದರಲ್ಲಿನ ಸನ್ನಿವೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರದ ನಾಯಕ ರಿಚರ್ಡ್ ಹನ್ನಯ್ ಗಡಿಯಾರದ ಚಲನೆಯನ್ನು (ಬಾಂಬ್ ಆಸ್ಫೋಟನವನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು) ಗಡಿಯಾರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದ ಮುಖಬಿಲ್ಲೆಯ ನಿಮಿಷದ ಮುಳ್ಳನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ತೂಗಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. [[ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್‌|ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಂಡ್]] ನ ನಾಲ್ಕನೇ ಚಿತ್ರ ''ಥಂಡರ್ ಬಾಲ್'' ನಲ್ಲಿ, ಬಿಗ್ ಬೆನ್ ಅವಿವೇಚಿತವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಬಾರಿಸಬೇಕೆಂದು ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆ SPECTRE ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ತನ್ನ ಅಣು ವಾಗ್ದಾನದ ಕೋರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಸಮ್ಮತಿ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ ನೀಡಿದಂತಹ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ತಮಾಷೆಯಾಗಿ ಪದಗುಚ್ಛ "ಬಿಗ್ ಬೆನ್! ಸಂಸತ್ತು!" ಎಂದು ಸತತವಾಗಿ ಹೇಳುವುದರ ಮೂಲಕ ''ನ್ಯಾಷನಲ್ ಲ್ಯಾಮ್ಪೂನ್'ಸ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವೆಕೇಶನ್'' ನಲ್ಲಿ ಚೆವಿ ಚೇಸ್ ಹಾಸ್ಯದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಏಕೆಂದರೆ ನಿರೂಪಿತ ಕುಟುಂಬವು ಲ್ಯಾಮ್ಬೆತ್ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ರೌಂಡ್ ಅಬೌಟ್ ನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು [[ಜಾಕಿ ಚಾನ್‌|ಜ್ಯಾಕಿ ಚಾನ್]] ಹಾಗು ಓವೆನ್ ವಿಲ್ಸನ್ ಅಭಿನಯದ ''ಶಾಂಘೈ ನೈಟ್ಸ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ''ಡಾಕ್ಟರ್ ಹೂ'' ಧಾರಾವಾಹಿ ಸರಣಿಯ"ಯೆಲಿಯನ್ಸ್ ಆಫ್ ಲಂಡನ್" ನಲ್ಲಿ ಭಾಗಶಃ ನಾಶಹೊಂದಿರುವಂತೆ ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗಡಿಯಾರ ಹಾಗು ಅದರ ಒಳಾಂಗಣ ವಿನ್ಯಾಸದ ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ರೂಪಾಂತರವನ್ನೂ ಸಹ ಬೇಸಿಲ್ ಆಫ್ ಬೇಕರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಗು ಆತನ ಪ್ರತಿಕಾರ ದೇವತೆ ರಾಟಿಗನ್ ಹೊಡೆದಾಡುವ ದೃಶ್ಯವನ್ನು [[ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿ|ವಾಲ್ಟ್ ಡಿಸ್ನಿಯ]] ಅನಿಮೇಟೆಡ್ ಚಿತ್ರ ''ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಮೌಸ್ ಡಿಟೆಕ್ಟೀವ್'' ನ ಕ್ಲೈಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜೊತೆಗೆ ''ಪೀಟರ್ ಪ್ಯಾನ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ, ನೆವರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಗೆ ಹೊರಡುವ ಮುನ್ನ ಗಡಿಯಾರದ ಮೇಲೆ ಪೀಟರ್ ಇಳಿಯುತ್ತಾನೆ. ಇದು UFO ಚಿತ್ರ ''ಮಾರ್ಸ್ ಅಟ್ಯಾಕ್'' ನಲ್ಲಿ ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವ ಜೀವಿಯಾಗಿರುವ "ಗೊರ್ಗೋ" ಇದನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗು ''ದಿ ಅವೆಂಜರ್ಸ್'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಲಿನಿಂದ ನಾಶವಾಗಿರುವಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನಾಶವಾಗಿರುವುದೆಂದೂ ಜೊತೆಗೆ ''V ಫಾರ್ ವೆಂಡೆಟ್ಟಾ'' ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಗ್ರ್ಯಾಫಿಕ್ ಸಹಿತ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿವೆ. ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಲಾದಂತಹ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ "ಹದಿಮೂರು ಬಾರಿ ಬಾರಿಸುವ" ಗಂಟೆಯು ''ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಸ್ಕಾರ್ಲೆಟ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಮೈಸ್ಟರಾನ್ಸ್'' ನ ಸರಣಿ"ಬಿಗ್ ಬೆನ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ಸ್ ಅಗೈನ್" ನ ಮುಖ್ಯ ಕಥಾವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ೨೦೧೦ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಬಿಗ್ ಬೆನ್ ನ ಮುಖಭಾಗದ ಮೇಲೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{cite web|title=General election results beamed onto Big Ben|url=http://www.parliament.uk/business/news/2010/05/big-ben-projections/|publisher=parliament.uk|accessdate=30 September 2010|archive-date=11 ನವೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101111152210/http://www.parliament.uk/business/news/2010/05/big-ben-projections/|url-status=dead}}</ref> == ಪುರಸ್ಕಾರಗಳು == ಸುಮಾರು ೨,೦೦೦ ಜನರನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಒಂದು ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆ ಪ್ರಕಾರ, ಗೋಪುರವು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಹೆಗ್ಗುರುತಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/7337319.stm | work=BBC News | title=Big Ben 'UK's favourite landmark' | date=9 April 2008 | accessdate=26 April 2010}}</ref> ಬಿಗ್ ಬೆನ್, ಲಂಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಚಲನಚಿತ್ರ ಹೊರಾಂಗಣಕ್ಕೆ ''ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರತಿಮಾರೂಪದ ಸ್ಥಳ'' ವೆಂದು ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite news |url=http://www.metro.co.uk/fame/article.html?in_article_id=72142&in_page_id=7 |title=Big Ben most iconic London film location |publisher=METRO.co.uk }}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ == {{Portal|London}} * ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಗೋಪುರ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌ == {{Commons|Big Ben}} * [http://www.bigben.parliament.uk/ ಅಧಿಕೃತ ಜಾಲತಾಣ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090709235144/http://www.bigben.parliament.uk/ |date=2009-07-09 }} * {{PDFlink|[http://www.parliament.uk/documents/upload/G11.pdf Palace of Westminster factsheet]|395&nbsp;KB}} * [http://www.whitechapelbellfoundry.co.uk/bigben.htm ಬಿಗ್ ಬೆನ್ ನ ವೈಟ್ ಚ್ಯಾಪಲ್ ಬೆಲ್ ಫೌಂಡ್ರಿ] * [http://www.flickr.com/photos/uk_parliament/tags/bigben UK ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಬಿಗ್ ಬೆನ್ ನ ಒಳಭಾಗದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು ಹಾಗು ಗಡಿಯಾರದ ಗೋಪುರ] * {{PDFlink|[http://www.raeng.org.uk/news/publications/ingenia/issue9/Mair.pdf ''Innovative engineering to control Big Ben's tilt'']|747&nbsp;KB}} - ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಒಂದು ತಾಂತ್ರಿಕ ಮಂಡನಾ ಪತ್ರಿಕೆ * [http://www.houghtonlespring.org.uk/articles/big_ben_clapper.htm ಬಿಗ್ ಬೆನ್ ನ ಹಳೆ ನಾಲಗೆ] ಹೌಟನ್-ಲೇ-ಸ್ಪ್ರಿಂಗ್, ಕೋ ಡರ್ಹಾಂನಲ್ಲಿ ನಕಲು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ {{Coord|51|30|02.2|N|00|07|28.6|W|type:landmark_scale:3000|display=title}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:1859ರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದಶೈಲಿ]] [[ವರ್ಗ:ಗಂಟೆ ಗೋಪುರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಗಂಟೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಗಡಿಯಾರದ ಗೋಪುರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಹಾಗು ವಿನ್ಯಾಸಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಿಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವೆಸ್ಟ್‌ಮಿನಸ್ಟರ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರವಾಸಿ ಆಕರ್ಷಣೆಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಂಡನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಗೋಥಿಕ್ ಪುನರುದಯದ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ]] [[ವರ್ಗ:ಸಣ್ಣ ಗೋಪುರದ ಗಡಿಯಾರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲಂಡನ್]] 5dl9y50mm2yb96p1dem298lyvat7q7o 0 29023 1375547 1356564 2026-06-21T03:36:41Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375547 wikitext text/x-wiki {{Infobox Australian Place | type = city | name = Brisbane | state = [[Queensland]] | image = Bskylinemontage.png | imagesize = 290 | caption = '''Top:''' [[Brisbane central business district|Brisbane CBD]], <br />'''centre left:''' [[Brisbane City Hall]], <br />'''centre right:''' [[Shrine of Remembrance, Brisbane|Shrine of Remembrance]], <br />'''centre:''' [[Story Bridge]], <br />'''bottom left:''' [[Conrad Treasury Casino]], <br />'''bottom right:''' [[South Bank Parklands, Brisbane|Wheel of Brisbane]].| latd =27 |latm =28 |lats =4 | longd =153 |longm =01 |longs =40 | pushpin_label_position = left | pop = 2,004,262 | pop_footnotes = (2009)<ref name="ReferenceA">{{cite web |url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs%40nrp.nsf/Latestproducts/305Population/People12005-2009?opendocument&tabname=Summary&prodno=305&issue=2005-2009 |author=[[Australian Bureau of Statistics]] |title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2007–08 |date=2009-04-23 |accessdate=2009-04-25 }}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ausstats.abs.gov.au/Ausstats/subscriber.nsf/0/8EA943A639BE6767CA2576320019FDC1/$File/12160_jul%202009_qld%20maps.pdf |author=[[Australian Bureau of Statistics]] |title=1216.0 – Australian Standard Geographical Classification (ASGC), Jul 2009, Queensland|date=2009-09-16 |accessdate=2010-07-19 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/1216.0.55.003Main%20Features4May%202010?opendocument&tabname=Summary&prodno=1216.0.55.003&issue=May%202010&num=&view=|author=[[Australian Bureau of Statistics]] |title=1216.0.55.003 – Australian Statistical Geography Standard: Design of the Statistical Areas Level 4, Capital Cities and Statistical Areas Level 3, May 2010 |date=2010-05-21 |accessdate=2010-07-19 }}</ref> | poprank = 3rd | density = 918 | density_footnotes = (2006)<ref>{{cite web|url=http://abs.gov.au/websitedbs/d3310114.nsf/4a256353001af3ed4b2562bb00121564/45b3371f4a681356ca25740e007c92bf!OpenDocument|title=Explore Your City Through the 2006 Census Social Atlas Series|author=[[Australian Bureau of Statistics]]|date=2008-03-17|accessdate=2008-05-19}}</ref> | est = 1824 | coordinates = {{Coord|27|28|04|S|153|01|40|E|type:city_region:AU-QLD|display=inline,title}} | force_national_map = yes | elevation = | elevation_footnotes= | area = 5904.8 | area_footnotes =<ref name="abs" /> | timezone = [[Australian Eastern Standard Time|AEST]] | utc = +10 | propval = | dist1 = 931 | dir1 = N | location1 = Sydney | dist2 = 1692 | dir2 = NNE | location2 = Melbourne | dist3 = 1969 | dir3 = NE | location3 = Adelaide | dist4 = 4262 | dir4 = E | location4 = [[Perth, Western Australia|Perth]] | dist5 = 1450 | dir5 = NNE | location5 = Canberra | lga = [[City of Brisbane|Brisbane]], [[City of Ipswich|Ipswich]], [[Logan City|Logan]], [[Moreton Bay Region|Moreton Bay]], [[Redland City|Redland]], [[Scenic Rim Region|Scenic Rim]] | region = [[South East Queensland]] | county = [[County of Stanley, Queensland|Stanley]] | stategov = [[Queensland Legislative Assembly electoral districts|various]] (38) | fedgov = [[Division of Blair|Blair]], [[Division of Bonner|Bonner]], [[Division of Bowman|Bowman]], [[Division of Brisbane|Brisbane]] | fedgov2 = [[Division of Dickson|Dickson]], [[Division of Fadden|Fadden]], [[Division of Forde|Forde]], [[Division of Griffith|Griffith]] | fedgov3 = [[Division of Lilley|Lilley]], [[Division of Longman|Longman]], [[Division of Moreton|Moreton]], [[Division of Oxley|Oxley]] | fedgov4 = [[Division of Petrie|Petrie]], [[Division of Ryan|Ryan]] | maxtemp = 26.5 | mintemp = 16.4 | rainfall = 1149.1 }} '''ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್''' ({{IPAc-en|icon|ˈ|b|r|ɪ|z|b|ən}}),<ref>{{cite book | title = Macquarie ABC Dictionary | publisher = The Macquarie Library Pty Ltd | year = 2003 | page = 121 | isbn = 0 876429 37 2}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ [[ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌]] ರಾಜ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಜನನಿಬಿಡ ನಗರವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]]ದ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯುಳ್ಳ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="ReferenceA"/> ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ (ಮಹಾನಗರದ) ಪ್ರದೇಶವು ಸರಿಸುಮಾರು 2 ಮಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ಮೂಲ ವಸಾಹತಿನ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದು, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿಯ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿದೆ. ನದಿಯ ಮುಖದಿಂದ ಮೊರ್ಟನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು 23 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವು, ಕೊಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಡಿವೈಡಿಂಗ್ ರೇಂಜ್ ನ ನಡುವೆ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿ ಕಣಿವೆಯ ಒಳಹರಿವಿನ ಬಯಲಿನೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ. ನಗರದ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅನೇಕ ನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ಅವು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಸುತ್ತಲು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ಇದು ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರದೇಶದ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಮಹಾನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿಯಿಂದಾಗಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಈ ನದಿಗೆ 1821 ರಿಂದ 1825 ರವರೆಗೆ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದಂತಹ ಸರ್ ಥಾಮಸ್ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌‌ರವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು. ರೆಡ್ ಕ್ಲಿಫೆಯಲ್ಲಿನ ದಂಡನೆಯ ನೆಲೆ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತಾಗಿದೆ,{{convert|28|km}} ಇದನ್ನು 1824 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ನ ಉತ್ತರಕ್ಕಿದೆ. ಈ ನೆಲೆಯನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟು, 1825 ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ತ್ ಕೀಗೆ ಸರಿಸಲಾಯಿತು. 1842ರಿಂದ ಮುಕ್ತ ವಲಸಿಗರಿಗೆ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. 1859 ರಲ್ಲಿ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಅನ್ನು ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ವಸಾಹತು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ಅನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಮಹಾಯುದ್ಧ II]] ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ನಗರವು, ಜನರಲ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಅರ್ಥರ್ ರವರಿಗೆ ಸೌತ್ ವೆಸ್ಟ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಹೆಡ್ ಕ್ವಾಟರ್ಸ್ ಆಗುವುದರೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದೆ. 1982 ರ ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟಗಳು, ವಲ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್ ಪೊ '88 ಮತ್ತು 2001 ರಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಗುಡ್ ವಿಲ್ ಆಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಅನೇಕ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಕ್ರೀಡಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ನಡೆದಿವೆ. 2008 ರಲ್ಲಿ, ಲಾಗ್ ಬರೋಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ನಡೆಸಿದಂತಹ ವಿಶ್ವ ನಗರಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ತಂಡದ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಅನ್ನು ಗಾಮಾ ವಲ್ಡ್ ಸಿಟಿ+ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |title=The World According to GaWC 2008 |publisher=Globalization and World Cities |first=J.V. |last=Beaverstock |coauthors=Smith, R.G.; Taylor, P.J. |access-date=2011-04-18 |archive-date=2016-08-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160811203314/http://www.lboro.ac.uk/gawc/world2008t.html |url-status=dead }}</ref> ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ 2009 ರಲ್ಲಿ ದಿ ಎಕನಾಮಿಸ್ಟ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಇದಕ್ಕೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ 16 ನೇ ಅತ್ಯಂತ ವಾಸಯೋಗ್ಯ ನಗರವೆಂಬ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ನೀಡಿದೆ. == ಇತಿಹಾಸ == {{Main|History of Brisbane}} ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮೊದಲು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಟರ್ಬಲ್ ಮತ್ತುಜಗೆರಾ ಜನಾಂಗದ ಜನರು ವಾಸವಾಗಿದ್ದರು,<ref>{{cite web |url=http://www.seqhistory.com/index.php?option=com_content&view=article&id=95%3Apart1chpt1&catid=42%3Atom-petrie&Itemid=67&limitstart=4 |title=Tom Petrie's Early Reminiscences of Early Queensland |accessdate=2008-11-24 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716041709/http://www.seqhistory.com/index.php?option=com_content&view=article&id=95:part1chpt1&catid=42:tom-petrie&Itemid=67&limitstart=4 |url-status=dead }}</ref> ಇವರ ಪೂರ್ವಿಕರು ಟೊರೆಸ್ ಜಲಸಂಧಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ವಲಸೆಬಂದು ನೆಲಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮಿಯನ್-ಜಿನ್ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರು, "ಚೂಪಾದ ಮೊಳೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಥಳ" ಎಂಬುದು ಇದರ ಅರ್ಥವಾಗಿದೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20110316084251/http://www.brisbane.qld.gov.au/documents/about%20council/vision2026_final_ourbrisbane.pdf ಅವರ್ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ – ಅವರ್ ಶೇರ್ಡ್ ವಿಜನ್] — ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಪುಟ 2</ref> ಮೋರೆಟನ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಥೀವ್ ಫಿಂಡರ್ಸ್ ರವರು ಪರಿಶೋಧಿಸಿದರು. 1799 ರ ಜುಲೈ 17 ರಂದು ಫಿಂಡರ್ಸ್, ಇಂದು ವುಡ್ಡಿ ಪಾಯಿಂಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಬಂದಿಳಿದರಲ್ಲದೇ, ಕೊಲ್ಲಿಯಿಂದ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಕಡಿಬಂಡೆಗಳು ಕಾಣಿಸಿದ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು "ರೆಡ್ ಕ್ಲಿಫ್ ಪಾಯಿಂಟ್" ಎಂದು ಕರೆದರು.<ref>{{cite news | title = Redcliffe | work = Travel | publisher = [[The Sydney Morning Herald]] | date = 8 February 2004 | url = http://www.smh.com.au/articles/2005/02/17/1108500203689.html | accessdate = 2008-05-17 }}</ref> 1823ರಲ್ಲಿ ನ್ಯೂ ಸೌತ್ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದ ಥಾಮಸ್ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್, ಉತ್ತರದ ಹೊಸ ದಂಡನೆಯ ನೆಲೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲದೇ ಜಾನ್ ಅಕ್ಸ್ ಲೆ ನೇತೃತ್ವದ ಪರಿಶೋಧನ ತಂಡವು ಮುಂದೆ ಮೋರೆಟನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಿತು.<ref name="seqhistory.com">{{cite web |url=http://www.seqhistory.com/john-oxley/139-john-oxley-1823-governorreport?start=2 |title=John Oxley Governor Report |accessdate=2010-02-01 |archive-date=2020-04-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200430211336/http://www.seqhistory.com/john-oxley/139-john-oxley-1823-governorreport?start=2 |url-status=dead }}</ref> ಆಕ್ಸ್‌ಲೆ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿಯನ್ನು ಮತ್ತು ಗೂಡ್ನಾವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು, ಪರಿಶೋಧಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟರು, ಇದು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ನಿಂದ {{convert|20|km|mi}} ನಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref name="seqhistory.com"/> ಅಕ್ಸ್‌ಲೆ, ಇಲ್ಲಿ ಹಡಗುಗಳು ಯಾವುದೇ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಾದರು ಸಾಗಬಲ್ಲವು ಮತ್ತು ಸುಲಭವಾಗಿ ತೀರವನ್ನು ಸೇರಬಲ್ಲವು ಎಂದು ವರದಿಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಹೊಸ ವಸಾಹತಿಗಾಗಿ ರೆಡ್‌ಕ್ಲಿಫ್ ಪಾಯಿಂಟ್ಅನ್ನು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web | last = Potter | first = Ron | title = Place Names of South East Queensland | publisher = Piula Publications | url = http://www.dovenetq.net.au/~piula/Placenames/page55.html | accessdate = 2008-05-17 | archive-date = 2008-05-23 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080523101131/http://www.dovenetq.net.au/~piula/Placenames/page55.html | url-status = dead }}</ref> 1824 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 13 ರಂದು ತಂಡವು ಲೆಫ್ಟೆನೆಂಟ್ ಹೆನ್ರಿ ಮಿಲ್ಲರ್ ರವರ ಆದೇಶದಡಿಯಲ್ಲಿ 14 ಮಂದಿ ಸೈನಿಕರೊಂದಿಗೆ ರೆಡ್ ಕ್ಲಿಫ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿತು;ಕೆಲವರು ಅವರ ಹೆಂಡತಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು; ಮತ್ತು 29 ಸೆರೆಯಾಳುಗಳೊಂದಿಗೆ ನೆಲೆಸಿದರು. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ವರ್ಷದ ನಂತರ ಈ ವಸಾಹತನ್ನು ತೊರೆಯಲಾಯಿತು ಹಾಗು ಇದನ್ನು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿಯ ಮೇಲಿರುವ ಈಗಿನ ನಾರ್ತ್ ಕೀ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು {{convert|28|km|mi}} ದಕ್ಷಿಣದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಸರಬರಾಜು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದ್ದಿತು. ಹೊಸ ವಸಾಹತಿಗೆ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನಿಡುವ ಮೊದಲು ಪ್ರಧಾನ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರಾದ ಫೋರ್ಬ್ಸ್ ಇದಕ್ಕೆ ಎಡೆನ್ ಗ್ಲಾಸ್ಸೀ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟಿದ್ದರು.<ref name="seeing">{{cite book |year=1980 |title=Seeing South-East Queensland |edition=2 |page=7 |publisher=RACQ |isbn=0-909518-07-6 |author=compiled by Royal Automobile Club of Queensland.}}</ref> ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಸೆರೆಯಾಳುಗಳಿಲ್ಲದ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಸಾಹತನ್ನು1838 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web |url=http://www.redcliffe.qld.gov.au/about_us.htm |title=About Redcliffe |publisher=[[Redcliffe City Council]] |accessdate=2007-12-01 |archive-date=2007-11-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071117202537/http://www.redcliffe.qld.gov.au/about_us.htm |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಉಚಿತವಾಗಿ ವಸಾಹತನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಮೊದಲು, 1837 ರಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಮತಪ್ರಚಾರಕರು ನುನ್ಧಾ ದ ಜಿಯನ್ಸ್ ಹಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಈ ವೃಂದವು ಕ್ರಿಸ್ಟೋಫರ್ ಇಪ್ಪರ್ (1813–1894) ಮತ್ತು ಕಾರ್ಲ್ ವಿಲ್ ಹೆಲ್ಮ್ ಸ್ಚಿಮಿಡ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಮಂತ್ರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಮತಪ್ರಚಾರಕರಾದ ಹೌಸ್ ಮನ್, ಜೋಹಾನ್ ಗಾಟ್ರೈಡ್ ವ್ಯಾಂಗರ್, ನಿಕ್ವೆಟ್, ಹ್ಯಾರ್ಟೆನ್ಸ್ಟೀನ್, ಜಿಲ್ಮನ್, ಫ್ರಾನ್ಜ್, ರೋಡೆ, ಡಾಗಿ ಮತ್ತು ಸ್ಚ್ನೈಡರ್ ಎಂಬುವವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>{{cite book | last=Lybaek | first=Lena | coauthors=Konrad Raiser, Stefanie Schardien | title=Gemeinschaft der Kirchen und gesellschaftliche Verantwortung | isbn=978-3825870614 | page=114 | year=2004 | publisher=LIT | location=Münster }}</ref> ಅವರಿಗೆ 260 ಎಕ್ಕರೆಯಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ನಿಯೋಗವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಜರ್ಮನ್ ಸ್ಟೇಷನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.pelicanwaters.com/pelicanwaters-streetsigns.php|work=Street Signs&nbsp;— And What They Mean|title=Christopher Eipper (1813–1894)|publisher=Pelican Waters Shire Council|accessdate=2007-12-20 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071118093456/http://www.pelicanwaters.com/pelicanwaters-streetsigns.php <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2007-11-18}}</ref> ಅನಂತರದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ವಸಾಹತುಗಾರರು ಈ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಬಂದರು ಹಾಗು 1840 ಮುಗಿಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ರಾಬರ್ಟ್ ಡಿಕ್ಸನ್, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕೆಂಬ ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯೋಜನೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು.<ref>{{cite book|title=Physical Description of New South Wales and Van Diemen's Land: Accompanied by a Geological Map, Sections, and Diagrams|first=Paul Edmond|last=de Strzelecki|year=1845|publisher=Longman, Brown, Green, and Longmans|location=ಲಂಡನ್, United Kingdom}}</ref> 1859 ರ ಜೂನ್ 6 ರಂದು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಸಾಹತು ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು,<ref>{{Cite web |url=http://www.nrw.qld.gov.au/museum/articles_complete/surveying/border.html |title=ಎಸ್ಟಾಬ್ಲಿಷಿಂಗ್ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಬಾರ್ಡರ್ಸ್ |access-date=2011-04-18 |archive-date=2008-07-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080721185943/http://www.nrw.qld.gov.au/museum/articles_complete/surveying/border.html |url-status=dead }}</ref> ಇದರೊಂದಿಗೆ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಅನ್ನು 1902 ರ ವರೆಗು ನಗರವೆಂಬಂತೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರು ಕೂಡ ಇದರ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲೆಂದು ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ನಗರಪಾಲಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು1925ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇವುಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.brisbane.qld.gov.au/BCC:STANDARD:827799619:pc=PC_95|title= Organisation chart|publisher=[[Brisbane City Council]]|accessdate=2007-12-20 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080522132144/http://www.brisbane.qld.gov.au/BCC:STANDARD:827799619:pc=PC_95 <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-05-22}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.adb.online.anu.edu.au/biogs/A090501b.htm|title= Jolly, William Alfred (1881–1955)|publisher=Australian Dictionary of Biography|accessdate=2007-12-20}}</ref> ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್ ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ 1930 ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ವರ್ಷವಾಗಿದೆ. ಅನಂತರ ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾದ ಕಟ್ಟಡ ಶ್ರೈನ್ ಆಫ್ ರೆಮೆಂಬರೆನ್ಸ್ ಅನ್ನು ANZAC ಚೌಕದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ತರುವಾಯ ಇದು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಯುದ್ಧ ಸ್ಮರಣೆಯ ಕಟ್ಟಡವಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.anzacday.org.au/education/tff/memorials/queensland.html|title=Brisbane|publisher=ANZAC Day Commemoration Committee (Qld) Incorporated|year=1998|accessdate=2007-12-28|archive-date=2007-10-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012155556/http://anzacday.org.au/education/tff/memorials/queensland.html|url-status=dead}}</ref> ಸ್ಟೋರಿ ಸೇತುವೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು1940 <ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Story_Bridge</ref> ರಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲಾಯಿತು. ಇವು ನಗರದ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳಾಗಿದ್ದು, ನಗರದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲು ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ|ಮಹಾಯುದ್ಧ II]] ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರದ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪಡೆಗಳ ಪ್ರಧಾನಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ಜನರಲ್ ಡೌಗ್ಲಾಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ ಅರ್ಥರ್‌ಗಾಗಿ AMP ಕಟ್ಟಡವನ್ನು (ಈಗ ಇದನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ ಅರ್ಥರ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಸೌತ್ ವೆಸ್ಟ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಹೆಡ್ ಕ್ವಾಟರ್ಸ್ ಆಗಿ ಬಳಸಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಮಿತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. 1944 ರಲ್ಲಿ ಈ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯಗಳನ್ನು ಹೊಲ್ಯಾಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವವರೆಗೂ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನನ್ನೇ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮ್ಯಾಕ್ ಅರ್ಥರ್, ಸೇಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುವ ನದಿ ವಿಭಿನ್ನ ತಿರುವುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಅದು ಶತ್ರುಗಳ ಬಾಂಬ್ ದಾಳಿಮಾಡುವ ವಿಮಾನಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯಕವಾಗಬಹುದೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣವನ್ನು ಅವರ ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವಾಗಿ ಬಳಸಲು ಮೊದಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರು. ಮಹಾಯುದ್ಧ II ರ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಮೇರಿಕನ್ ಪಡೆಗಳು T & G ಬಿಲ್ಡಿಂಗ್ ಅನ್ನು ಕೇಂದ್ರಕಾರ್ಯಾಲಯವಾಗಿ ಬಳಸಿದ್ದರು.<ref>{{cite web|url=http://home.st.net.au/~dunn/ausarmy/hiringsno1lofc.htm |title=Hirings Section|publisher=Australia @ War|author=Peter Dunn|date=2 March 2005|accessdate=2008-01-07}}</ref> ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 1 ಮಿಲಿಯನ್‌ನಷ್ಟು US ಪಡೆಗಳು, ಸೌತ್ ವೆಸ್ಟ್ ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ಗೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಹಕಾರ ಸ್ಥಾನದಂತೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಮೂಲಕ ಸಾಗಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.quartermaster.army.mil/OQMG/professional_bulletin/1999/spring1999/QM%20Supply%20in%20the%20Pacific%20During%20WWII.htm |title=QM Supply in the Pacific during WWII|publisher=Quartermaster Professional Bulletin|date=Spring 1999|accessdate=2008-01-07 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080520050058/http://www.quartermaster.army.mil/OQMG/professional_bulletin/1999/spring1999/QM+Supply+in+the+Pacific+During+WWII.htm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-05-20}}</ref> 1942ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್, US ಮಿಲಿಟರಿ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಯೋಧರು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಂಘರ್ಷದ ನೆಲೆಯಾಯಿತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಮಂದಿ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಈ ಘಟನೆಯನ್ನು ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಕದನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://home.st.net.au/~dunn/ozatwar/bob.htm |title=The Battle Of Brisbane&nbsp;— 26 & 27 November 1942|publisher=Australia @ War|accessdate=2008-01-07|author=Peter Dunn|date=27 August 2005}}</ref> ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿ "ಬಿಗ್ ಕಂಟ್ರಿ ಟೌನ್" ಕಳಂಕವು ಕಂಡುಬಂದಿತು, ನಗರದ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಈ ಕಳಂಕವನ್ನು ದೂರಮಾಡಲು ಆಸಕ್ತರಾಗಿದ್ದರು.<ref>[http://city-news.whereilive.com.au/lifestyle/story/brisbanes-last-in-but-best-dressed/ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ಸ್ ಲಾಸ್ಟ್ ಇನ್ ಬಟ್ ಬೆಸ್ಟ್-ಡ್ರೆಸ್ಡ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131215034831/http://city-news.whereilive.com.au/lifestyle/story/brisbanes-last-in-but-best-dressed/ |date=2013-12-15 }}, ಬ್ರೂಕ್ ಫಾಲ್ವಿ, ಸಿಟಿ ನ್ಯೂಸ್, ಜುಲೈ 11, 2008.</ref><ref>[http://www.slq.qld.gov.au/whats-on/exhibit/online/travelling/bentson ಶಿ ಪಿಕ್ಡ್ ಮಿ ಅಪ್ ಅಟ್ ಎ ಡ್ಯಾನ್ಸ್ ಒನ್ ನೈಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090618183642/http://www.slq.qld.gov.au/whats-on/exhibit/online/travelling/bentson |date=2009-06-18 }}, ಜೋನ್ ಮತ್ತು ಬಿಲ್ ಬೆಂಟ್ಸನ್, ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸರ್ಕಾರ.</ref> ಏಕಪ್ರಕಾರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯು ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು. ಜೊಹ್ ಬೆಜ್ಕೆ-ಪೀಟರ್ಸೆನ್‌ರವರಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ (CBD) ಮತ್ತು ಇತರ ಉಪನಗರಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯ ಮತ್ತು ನಗರ-ನವೀಕರಣದ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿತು. ಟ್ರ್ಯಾಮ್ಸ್ ಇನ್ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಚಾರದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು 1969 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸುವವರೆಗೂ ಮೆಲ್ಬರ್ನ್, ಟ್ರ್ಯಾಮ್ ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕೊನೆಯ ನಗರವಾಗಿದೆ. 1974 ರ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಪ್ರವಾಹ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಗರಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು. ಈ ಯುಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಅಂತರರಾಜ್ಯದ ವಲಸೆಯ ಗುರಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ವೇಗವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಹೊಂದಿತು ಮತ್ತು ಆಧುನೀಕರಣಗೊಂಡಿತು. 1979 ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲೆವೆ ಹೋಟೆಲ್ ಮತ್ತು 1982 ರಲ್ಲಿ ಕ್ಲೌವ್ ಲ್ಯಾಂಡ್ ಅನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾದವು. ಡೀನ್ ಸಹೋದರರ ಕೆಡಹುವಿಕೆ ತಂಡದ ಸಿಬ್ಬಂದಿಗಳು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸಿದರು. ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳೆಂದರೆ: ರಿವರ್ ಸೈಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್‌ವೇ, ಗೇಟ್‌ವೇ ಸೇತುವೆ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಆರ್ಟ್ ಗ್ಯಾಲರಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಅನಂತರದ ದಕ್ಷಿಣದ ತೀರದ ಪುನರ್ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. 1982 ರ ಕಾಮನ್ ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ ಮತ್ತು 1988 ರ ವಲ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೊಸಿಷನ್( ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ವಲ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೊ 88 ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ)ಗಳು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದವು. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ಕಂಡುಬರದಿದ್ದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವೆಚ್ಚ, ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಜತೆಗೂಡಿದ್ದವು.<ref>{{cite web|url=http://www.ozbird.com/oz/OzCulture/expo88/brisbane/default.htm|title=Expo 88 / Brisbane|publisher=OZ Culture|accessdate=2007-12-28|author=Rebecca Bell}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.commonwealthgames.org.au/Templates/Games_PastGames_1982.htm|title=ACGA Past Games 1982|publisher=Commonwealth Games Australia|accessdate=2007-12-28|archive-date=2007-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20070917163227/http://www.commonwealthgames.org.au/Templates/Games_PastGames_1982.htm|url-status=dead}}</ref> 1990ರಿಂದ ಒಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸರಿಸುಮಾರು 2.2 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ದರದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಮೀರುತ್ತಿದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ 2011 ರ ಜನವರಿ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರವಾಹಕ್ಕೊಳಗಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿಯು ಹಿಂದಿನ 1974 ರ ಪ್ರವಾಹದ ಎತ್ತರದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ತಲುಪದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref name="Berry">{{cite news|last=Berry|first=Petrina|title=Brisbane braces for flood peak as Queensland's flood crisis continues |url=http://www.couriermail.com.au/news/breaking-news/brisbane-braces-for-flood-peak-as-queenslands-flood/story-fn7ik8u2-1225986784487|accessdate=14 January 2011|newspaper=Courier Mail|date=13 January 2011}}</ref><ref>[http://www.abc.net.au/news/infographics/qld-floods/beforeafter2.htm/ ಬಿಫೋರ್ ಆಂಡ್ ಆಫ್ಟರ್ ಫೋಟೋಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಫ್ಲಡ್ಸ್ ಇನ್ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್]</ref> <gallery class="center"> File:The-Windmill-1.JPG|ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‍‌ನ ವಿಕ್ಹ್ಯಾಮ್ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿರುವ ಓಲ್ಡ್ ವಿಂಡ್‌ಮಿಲ್.1824ರಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಾಳು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಇದು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟಗುರುತುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. File:ANZAC Square Brisbane.jpg|ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ANZAC ಚೌಕ ಮತ್ತು ಶ್ರೈನ್ ಆಫ್ ರಿಮೆಂಬರೆನ್ಸ್ (ಸುಮಾರು 1930). File:StateLibQld 1 104516 American fleet marching down Queen Street, Brisbane, March 1941.jpg|ಅಮೇರಿಕನ್ ಫ್ಲೀಟ್ ಮಾರ್ಚಿಂಗ್ ಡೌನ್ ಕ್ವೀನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್, ಮಾರ್ಚ್ 1941. File:Expo88-from-the-Brisbane River.jpg|ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿಯಿಂದ ಕಾಣುವ ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೊ 88. File:First-Queenslande-Government-House-2.jpg|ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನ ಮೊದಲ ಗೌರ್ನ್ಮಮೆಂಟ್ ಹೌಸ್, 1862ರಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ಇದು ಸಿಟಿ ಬೊಟಾನಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್‌ನ ಹತ್ತಿರ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಆವರಣದೊಳಗೆ ಇದೆ. </gallery> == ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರಣೆ == [[ಚಿತ್ರ:Brisbane Aerial From Satellite.jpg|thumb|ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಉಪಗ್ರಹ ಚಿತ್ರ.]] ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಆಗ್ನೇಯ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನಗರವು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿಗಿರುವ ಉಪನಗರಗಳು ಮೋರೆಟನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ತೀರದಾದ್ಯಂತ ಸಾಲಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿವೆ. ಗ್ರೇಟರ್ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ವಲಯವು ಗ್ರೇಟ್ ಡಿವೈಂಡಿಂಗ್ ರೇಂಜ್‌ನ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಕರಾವಳಿ ಬಯಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶವು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಬುಲ್ಚರ್‌ನಿಂದ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಬೀನ್ ಲೈಗ್‌ನಿಂದ ಮೋರೆಟನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಒಳಹರಿವಿನ ಮೈದಾನದಾದ್ಯಂತ ಮತ್ತು ನೈಋತ್ಯದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಸ್‌ವಿಚ್ ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಹರಡಿದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಗರವು ಕಡಿದಾದ ಗುಡ್ಡಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.<ref name="thenandnow">{{cite book |title=Brisbane Then and Now |last=Gregory |first=Helen |year=2007 |publisher=Salamander Books |location=Wingfield, South Australia |isbn=9781741730111 |page=60 }}</ref> ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ಅನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ನಗರ ಪ್ರದೇಶವು, ಭಾಗಶಃ ಹರ್ಬರ್ಟ್ ಟೇಲರ್ ರೇಂಜ್ ‌ ಬೆಟ್ಟದ ಚಾಚಿನಿಂದಾಗಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೌಂಟ್ ಕೂಟ್-ತಾ‌ ಪರ್ವತದ ಶಿಖರವು {{convert|300|m|ft|-1}} ಮೀಟರ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಎನೊಗೆರಾ ಪರ್ವತವನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಪರ್ವತಗಳೆಂದರೆ; ಮೌಂಟ್ ಗ್ರಾವಟ್ ಮತ್ತು ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಟೂಹೆ ಪರ್ವತ, {{convert|170|m|ft|-1}} ನಲ್ಲಿರುವ ಮೌಂಟ್ ಪೆಟ್ರಿ. ಅಲ್ಲದೇ ಹೆಚ್ಚು ಎತ್ತರವಿಲ್ಲದ ಬೆಟ್ಟಗಳಾದ ಹೈಗೇಟ್ ಬೆಟ್ಟ, ಮೌಂಟ್ ಒಮೆನೆ, ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್ ಪರ್ವತ ಮತ್ತು ವೈಟ್ಸ್ ಹಿಲ್ ನಗರದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿವೆ. ಈ ನಗರವು ಕೆಳಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಒಳಹರಿವಿನ ಮೈದಾನದ ಮೇಲಿದೆ.<ref>[http://www.abc.net.au/news/stories/2010/10/12/3036241.htm?site=Brisbane ಫ್ಲಡ್-ಪ್ರೂಫ್ ರೋಡ್ ಡೆಸ್ಟ್ರಾಯ್ಡ್ ಇನ್ ಡೆಲುಗ್] — ABC ನ್ಯೂಸ್ (ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ)</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪನಗರದ ಕೊಲ್ಲಿಗಳು ನಗರವನ್ನು ಛೇಧಿಸುತ್ತವೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಅವು ಪ್ರವಾಹದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ. ನಗರವು ವಸಾಹತುಕರಣವಾದಗಿನಿಂದ 1893 ರ ಫೆಬ್ರವರಿ, 1974 ರ ಜನವರಿ ಮತ್ತು 2011 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರವಾಹಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. 1974 ರ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಪ್ರವಾಹವು ಭಾಗಶಃ "ಸೈಕ್ಲೋನ್ ವ್ಯಾಂಡಾ"ದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಅಪ್ಪಳಿಸಿತ್ತು. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನದ ವಾರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರವಾಹವು (1974 ರ ಜನವರಿ 26-27) ಅಪ್ಪಳಿಸುವ ಮೊದಲು ಮೂರು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಸತತವಾಗಿ ಭಾರಿ ಮಳೆ ಸುರಿದಿತ್ತು.<ref>{{cite book |title=Habitat: Human Settlements in an Urban Age |last=Gunn |first=Angus M. |year=1978 |publisher=Pergamon Press |page=178 |isbn=0080214878}}</ref> ಪ್ರವಾಹವು ನಗರದ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡಿತ್ತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಆಕ್ಸ್ ಲೆ, ಬುಲಿಂಬಾ, ರಾಕ್ ಲಿಯ, ಕಾರ್ಪರೋ, ಟೂವಾಂಗ್ ಮತ್ತು ನ್ಯೂ ಫಾರ್ಮ್‌ ಮೊದಲಾದವುಗಳ ಉಪನಗರಗಳು. ಸಿಟಿ ಬೊಟ್ಯಾನಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ ‌ಗಳು ಪ್ರವಾಹದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿ ಹೋದವು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿಯ ಸಿಟಿ ರೀಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ಗಳ ವಸಾಹತನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.coastal.crc.org.au/pdf/HistoricalCoastlines/App_3_Timeline_BrisbaneRiver.pdf|title=Timeline for Brisbane River|publisher=Coastal CRC|format=PDF|accessdate=2008-01-04|archive-date=2008-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20080216092001/http://www.coastal.crc.org.au/pdf/HistoricalCoastlines/App_3_Timeline_BrisbaneRiver.pdf|url-status=dead}}</ref> === ನಗರ ರಚನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Brisbane form Hamilton 2009.JPG|thumb|ನ್ಯೂಸ್ಟೆಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಮಧ್ಯಮ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ನಿವಾಸಗಳು.]] ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ (CBD) ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿಯ ತಿರುವಿನಲ್ಲಿದೆ. CBD ಕೇವಲ- {{convert|2.2|km2|sqmi|1|abbr=on}} ನಷ್ಟನ್ನು ಆವರಿಸಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ನಡೆದು ಕೊಂಡು ತಲುಪಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗಳಿಗೆ (ಕೇಂದ್ರ ಬೀದಿ) ರಾಜ ಪರಿವಾರದದ ನಂತರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು. ಕ್ವೀನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಮುಖ್ಯ ಬೀದಿಯಾಗಿದೆ. ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರ (ಆಡ್ಲೈಡ್, ಅಲೈಸ್, ಅನ್, ಚಾರ್ಲೊಟ್, ಎಲಿಜಬೆಟ್, ಮಾರ್ಗರೇಟ್, ಮೇರಿ) ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಕ್ವೀನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮಾಲ್ ( ರಾಣಿ ವಿಕ್ಟೋರಿಯರವರಿಗೆ ಗೌರವ ಸೂಚಕವಾಗಿ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ)ಗೆ ಸಮಾನಂತರವಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇವುಗಳಿಗೆ ಲಂಬವಾಗಿರುವ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಪುರುಷ ಸದಸ್ಯರ (ಆಲ್ಬರ್ಟ್, ಎಡ್ವರ್ಡ್, ಜಾರ್ಜ್, ವಿಲಿಯಂ) ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ನಗರವು 1820 ರ ಹೊತ್ತಿನ ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದೆ. 1824 ರಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಟ್ಟಿದಂತಹ ವಿಕ್ಹ್ಯಾಮ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ದಿ ಓಲ್ಡ್ ವಿಂಡ್ ಮಿಲ್,<ref name="oldwindmill">ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್ ನ್ಯೂಮ್ಯಾನ್, ''"bmag"'', 3 ನವೆಂಬರ್ 2009</ref><ref>{{cite web|url=http://www.slq.qld.gov.au/oh/treasures/timewalks/bris/1870/windmill|title=TimeWalks Brisbane&nbsp;— Windmill|publisher=[[Queensland Government]]|date=24 March 2008|accessdate=2008-04-10|archive-date=2007-12-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20071219042223/http://www.slq.qld.gov.au/oh/treasures/timewalks/bris/1870/windmill|url-status=dead}}</ref> ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದೆ. ಈ ಓಲ್ಡ್ ವಿಂಡ್ ಮಿಲ್ಅನ್ನು ಮೂಲತಃ ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ಪುಡಿಮಾಡಲು ಮತ್ತು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥನಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾದವನು ತನ್ನ ಕೈಯಿಂದ ಹಿಟ್ಟಿನ ಗಿರಣಿಯನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕಿತ್ತು. ಓಲ್ಡ್ ವಿಂಡ್ ಮಿಲ್ ಗೋಪುರದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿಯನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದರ್ಶನ ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬ ಮೊದಲು, 1934 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ದೂರದರ್ಶನದ ಸಂಕೇತವನ್ನು ಇದರಿಂದ ಕಳುಹಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ವಿಚಾರವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕ ಟಿವಿ ಪ್ರಸಾರಗಳನ್ನು ಮಹಾಯುದ್ಧ II ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಸಲಾಯಿತು.<ref name="oldwindmill"/> 1828 ರಲ್ಲಿ ಸೆರೆಯಾಳು ಕಾರ್ಮಿಕನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟ, ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಳೆಯ ಆಹಾರದ ಮಳಿಗೆಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ಉಗ್ರಾಣವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೇ ವಲಸೆಗಾರರಿಗೆ ಆಶ್ರಯನಿಲಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಕೂಡ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಹತ್ತಿರದ ಕಾಂಗ್ರೋ ಪಾಯಿಂಟ್ ಕ್ಲಿಫ್‌ನಿಂದ ತರಲಾದ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಟಫ್‌ನಿಂದ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಆಲ್ಬಿಯನ್ ಪಾರ್ಕ್ ರೇಸ್ ಕೋರ್ಸ್ ನ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಕ್ವಾರಿಯಿಂದ ತರಲಾದ ಮರಳುಗಲ್ಲಿನಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗಿದೆ. ಈಗ ಇದು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನ ರಾಯಲ್ ಹಿಸ್ಟೋರಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೂ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book |title=The Origin of Australia's Capital Cities |last=Statham-Drew |first=Pamela|page=257 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521408325 |year=1990 }}</ref><ref>{{cite book |title=Australia |last=Pike |first=Jeffrey |publisher=Insight |isbn=978-9812347992 |year=2002 }}</ref><ref>{{cite web | url=http://www.queenslandhistory.org.au/comm.html | title=The Commissariat Stores | accessdate=2008-02-24 | archive-date=2008-05-23 | archive-url=https://web.archive.org/web/20080523150756/http://www.queenslandhistory.org.au/comm.html | url-status=dead }}</ref> ನಗರವು ಒಂದು ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗೆ 379.4 ರಷ್ಟು ಜನಸಾಂದ್ರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಈ ಪ್ರಮಾಣವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನಗರವೊಂದಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸಿಡ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಬಹದಾಗಿದೆ. ಅದೇನೇ ಆದರೂ ಅನೇಕ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ನಗರಗಳಂತೆ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಗ್ರೇಟರ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದೊಳಗೂ ಹಬ್ಬಿದೆ. ಕಡಿಮೆ ಜನಸಂದ್ರತೆಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌‌ನ ನಿವಾಸಗಳ ಗುಂಪು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿಜವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಶಾಸಕಾಂಗವು ವಸತಿ ವಿಭಾಗಗಳಿಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ಅಳತೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಕೂಡು ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಂತಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ನಗರದ ಸಾಂದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ನೆರೆಹೊರೆಯನ್ನು ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಕಳೆದ 5 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ದುಪ್ಪಟ್ಟುಗೊಂಡಿರುವುದು <ref name="popg">[http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/0/83DDE980E589FB5FCA256889000F8EBD?Open ಪಾಪ್ಯುಲೇಶನ್ ಗ್ರೋತ್] ''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಬ್ಯೂರೊ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ಯಾಟಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್'' – 2007ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 28ರಂದು ಸಂಕಲನಗೊಂಡಿದೆ</ref> ಹಾಗೂ ಸಿಡ್ನಿ ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಬರ್ನ್‌ನ ನಡುವಿನ ಅಂತರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಿದ್ದದ್ದು ಈ ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.environment.gov.au/soe/2006/publications/drs/indicator/257/index.html |title=Indicator: HS-06 Population density patterns in major cities |publisher=[[Government of Australia]]|work=[[Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts (Australia)|Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts]]|accessdate=2008-01-12}}</ref> ಅತ್ಯಂತ ದಟ್ಟಣೆಯುಳ್ಳ ನಿವಾಸಗಳನ್ನು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡರ್-ಶೈಲಿಯ ಮನೆಗಳಂತೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಶೈಲಿಯು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದಾದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಳತೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ಕೇವಲ ಒಂದನೇ ನಾಲ್ಕು ಭಾಗದಷ್ಟಿರುತ್ತಿತು. ಈ ವರ್ಣರಂಜಿತ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಶೈಲಿಗಳು ವಿರಳವಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಉಪನಗರಗಳ ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇವುಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿವೆ. ಬಹು ನಿವಾಸಗಳಿರುವ ವಸತಿಗಳು (ಅಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ವಠಾರಗಳು) ಹೋಲಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಗೆ ಹೊಸದಾಗಿವೆ. 1970 ರ ಮೊದಲು ಇಂತಹ ಕೆಲವು ವಠಾರಗಳನ್ನು ನ್ಯೂ ಫಾರ್ಮ್ ನಂತಹ ಕೇಂದ್ರ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. 1950 ಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ವಿಭಿನ್ನ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ದೊಡ್ಡ ವರಾಂಡಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಸೂರನ್ನು ಮತ್ತು ಮರದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತಿತ್ತು. ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಆಗ್ನೇಯ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ನಲ್ಲಿ ಮರಗಳಿಗೆ ಇದ್ದಂತಹ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆ, ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಬಹುಪಾಲು ಮನೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿಗೆ ಅಥವಾ ಕಲ್ಲಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮರವನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿರುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಅನೇಕ ಮನೆಗಳನ್ನು ತುಂಡುಗಳಿಂದ("ಗಣೆಗಳು" ಎಂದು ಕೂಡ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎತ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇವು ಮೂಲತಃ ಮರವಾಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಈಗ ಇವುಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಉಕ್ಕು ಅಥವಾ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಅನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ 200 ಮೀಟರ್ ಗಿಂತ ಅಧಿಕ ಎತ್ತರವಿರುವ ಎರಡು ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ರಿಪರಿಯನ್ ಪ್ಲಾಜಾ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರವಾದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿದ್ದು, ಇದು 250 ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅರೋರ ಗೋಪುರವು ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ ಸೂರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಗೋಪುರವಾಗಿದ್ದು, ಇದರ ಚಾವಣಿ 207 ಮೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದೆ. ಅದರು ನಿರ್ಮಾಣದ ಹಂತದಲ್ಲಿರುವ ಸೊಲೇಲ್ ಮತ್ತು ಇನ್ ಫಿನಿಟಿ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಇದನ್ನು ಮೀರಿಸಲಿವೆ. {{overlay |image = BrisbaneRiver02 gobeirne-edit1.jpg |width = 900 |height = 675 |columns = 2 |overlay1 = [[Walter Taylor Bridge, Brisbane|Walter Taylor Bridge]] (road) (left), [[Albert Bridge, Brisbane|Albert Bridge]] (rail) (centre), unnamed bridge (rail) (right), [[Jack Pesch Bridge, Brisbane|Jack Pesch Bridge]] (far right) |overlay1tip = Walter Taylor, Albert, unnamed, Jack Pesch bridges |overlay1top = 50 |overlay1left = 780 |overlay2 = Eleanor Schonell Bridge (Green Bridge) (pedestrians, pedal cycles, buses) |overlay2top = 250 |overlay2left = 445 |overlay2link = Eleanor Schonell Bridge, Brisbane |overlay3 = Merivale Bridge (rail) |overlay3tip = Merivale Bridge |overlay3top = 375 |overlay3left = 720 |overlay3link = Merivale Bridge, Brisbane |overlay4 = William Jolly Bridge (road) |overlay4tip = William Jolly Bridge |overlay4top = 390 |overlay4left = 703 |overlay4link = William Jolly Bridge, Brisbane |overlay5 = Victoria Bridge |overlay5top = 400 |overlay5left = 650 |overlay5link = Victoria Bridge, Brisbane |overlay6 = Captain Cook Bridge |overlay6top = 390 |overlay6left = 480 |overlay6link = Captain Cook Bridge, Brisbane |overlay7 = Story Bridge |overlay7top = 545 |overlay7left = 550 |overlay7link = Story Bridge, Brisbane |overlay8 = Pacific Motorway |overlay8top = 313 |overlay8left = 240 |overlay8link = Pacific Motorway |overlay9 = Suncorp Stadium (Lang Park) (Rugby league/Rugby Union/Soccer ground) |overlay9tip = Suncorp Stadium |overlay9top = 390 |overlay9left = 825 |overlay9link = Suncorp Stadium |overlay10colour = blue |overlay10 = Norman Creek (Anglican Church Grammar School) |overlay10top = 505 |overlay10left = 205 |overlay10link = Norman Creek |overlay11 = Oxley Creek |overlay11top = 19 |overlay11left = 480 |overlay11link = Oxley Creek (Queensland) |overlay12 = Brisbane River |overlay12top1 = 100 |overlay12left1 = 489 |overlay12top2 = 575 |overlay12left2 = 280 |overlay12link = Brisbane River |overlay13colour = red |overlay13 = Indooroopilly Shoppingtown |overlay13top = 65 |overlay13left = 860 |overlay13link = Indooroopilly Shopping Centre |overlay14 = "The Gabba" (Brisbane Cricket Ground) |overlay14tip = The Gabba |overlay14top = 380 |overlay14left = 350 |overlay14link = Brisbane Cricket Ground |overlay15colour = green |overlay15 = South Bank arts and recreation precinct |overlay15tip = South Bank |overlay15top = 375 |overlay15left = 580 |overlay15link = South Bank Parklands, Brisbane |overlay16color = red |overlay16 = Central business district |overlay16top = 450 |overlay16left = 590 |overlay16link = Brisbane central business district |overlay17 = [[University of Queensland]] (UQ) St Lucia Campus |overlat17tip = University of Queensland |overlay17top = 245 |overlay17left = 505 |overlay18color = green |overlay18 = City Botanic Gardens |overlay18top = 425 |overlay18left = 520 |overlay18link = Brisbane City Botanic Gardens |overlay19colour = red |overlay19 = [[Queensland University of Technology]] (QUT) Gardens Point Campus |overlay19tip = Queensland University of Technology |overlay19top = 390 |overlay19left = 515 |overlay20 = Goodwill Bridge (pedestrians and pedal cycles) |overlay20top = 375 |overlay20left = 522 |overlay20tip = Goodwill Bridge |overlay20link = Goodwill Bridge, Brisbane |overlay21 = The [[Royal Brisbane and Women's Hospital]] and the [[Royal Children's Hospital, Brisbane|Royal Children's Hospital]] |overlay21top = 600 |overlay21left = 750 |overlay22 = Mater Private Hospital |overlay22top = 325 |overlay22left = 460 |overlay22link = Mater Health Services |overlay23 = Roma Street Rail Station |overlay23top = 420 |overlay23left = 725 |overlay23link = Roma Street railway station, Brisbane |overlay24colour = green |overlay24 = Roma Street Parkland |overlay24top = 455 |overlay24left = 740 |overlay24link = Roma Street Parkland |overlay25 = New Farm Park and Powerhouse |overlay25top = 575 |overlay25left = 325 |overlay25link = New Farm Park, Brisbane |overlay26 = Victoria Park Golf Course |overlay26top = 520 |overlay26left = 810 |overlay27colour = red |overlay27 = Brisbane Exhibition Ground |overlay27top = 625 |overlay27left = 700 |overlay27link = Brisbane Exhibition Ground |overlay28 = Floating pedestrian concourse |overlay28top = 525 |overlay28left = 455 |overlay29 = Inner City Bypass (rail) (left) (road) (right) |overlay29tip = Inner City Bypass |overlay29top = 525 |overlay29left = 760 |overlay29link = Inner City Bypass, Brisbane |overlay30colour = green |overlay30 = Indooroopilly Golf Course ([[Long Pocket, Queensland|Long Pocket]]) |overlay30top = 85 |overlay30left = 455 }} === ಹವಾಮಾನ === [[ಚಿತ್ರ:2011 Flooding in Brisbane Suburbs.JPG|thumb|ಈ ವಿಸ್ತೃತ ವೈಮಾನಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವು 2011ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಉಪನಗರಗಳು ಎದುರಿಸಿದ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.]] ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್, ಸುಖೋಷ್ಣದಿಂದ ಉಷ್ಣದ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರಬೇಸಿಗೆಗಳ ಮತ್ತು ಒಣ, ಮಧ್ಯಮ ಸುಖೋಷ್ಣ ಚಳಿಗಾಲಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರ್ದ್ರ ಉಪೋಷ್ಣ ವಲಯದ ಹವಾಮಾನ (Köppen ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗೀಕರಣ ''Cfa'' )ವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{cite book | last = Linacre | first = Edward | coauthors = Geerts, Bart | title = Climates and Weather Explained | publisher = Routledge | location = ಲಂಡನ್ | year = 1997 | page = 379 | url = https://books.google.com/?id=mkZa1KLHCAQC&lpg=PA379&pg=PA379#v=onepage&q= | isbn = 0-415-12519-7}}</ref> ನವೆಂಬರ್ ನಿಂದ ಮಾರ್ಚ್ ನವರೆಗು, ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡಬಲ್ಲ ಆಲ್ಲಿಕಲ್ಲುಗಳು, ಧಾರಾಕಾರವಾಗಿ ಸುರಿಯುವ ಮಳೆ, ವಿನಾಶಕ ಗಾಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುರಿಯುವ ಚಂಡಮಾರುತದ ಮಳೆಗಳು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. 1940 ರ ಜನವರಿ 26 ರಂದು ನಗರದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ತಾಪಮಾನ {{convert|43.2|°C|°F|sigfig=3}} ಇತ್ತೆಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಹವಾಮಾನವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ 2007 ರ ಜುಲೈ 19 ರಂದು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನ ತಾಪಮಾನ ಘನೀಕರಣ ಬಿಂದುವಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ {{convert|-0.1|°C|°F|1}} ತಪಮಾನವಿತ್ತೆಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.brisbanetimes.com.au/articles/2007/07/19/1184559902397.html |title=Coldest day on record for Brisbane|publisher=The Brisbane Times|author=Daniel Sankey and Tony Moore|date=19 July 2007|accessdate=2008-01-05}}</ref> 2009ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೪ ರಂದು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ {{convert|35.4|°C|°F|sigfig=3}} ಯಷ್ಟು ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತೆಂದು, ಇದು ಚಳಿಗಾಲದ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ತಾಪಮಾನದ ದಿನವೆಂದು ದಾಖಲಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.brisbanetimes.com.au/queensland/hot-august-day-as-records-fall-20090824-evxp.html |title=Hot August day as Records Fall|publisher=The Brisbane Times|author=Unknown|date=24 August 2009|accessdate=2010-08-31}}</ref> 1887 ರ ಜನವರಿ 21 ರಂದು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು {{convert|465|mm|in|1}} ಡಿಗ್ರಿಯಷ್ಟು ಮಳೆಸುರಿಯಿತು. ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳಲ್ಲೆ ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಸುರಿದಿರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಳೆಯ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚೀನ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಮಹಾದುರಂತವನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದ 1974 ರ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಮೀರಿಸಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. 2001 ರಿಂದ 2008 ರವರೆಗೆ ಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದ ಕಾಲ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲಿನ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅತ್ಯಂತ ತೀವ್ರವಾದ ಕ್ಷಾಮವನ್ನು ಕಂಡಿವೆ. 2007 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 10 ರಂದು ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಮಟ್ಟವು ಅವರ ಸಂಗ್ರಹ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ 16.9% ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾನೂನುಗಳು ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೊರಾಂಗಣ ನೀರಿನ ಬಳಕೆಗೆ ಲೆವೆಲ್ 6 ರ ನೀರಿನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ತಿಳಿಸಿತು. ಒಂದು ದಿನಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ನೀರಿನ ಬಳಕೆ 140 ಲೀಟರ್ ಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಅನ್ನು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೆ ಯಾವುದೇ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ನಗರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಬಳಸುವ ನೀರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ನೀರನ್ನು ಬಳಸುವ ನಗರವನ್ನಾಗಿಸಿತು.<ref>{{cite web | title = Brisbane residents best water savers in world: Newman | publisher=ABC News | url=http://www.abc.net.au/news/stories/2007/08/27/2016895.htm | accessdate = 2008-03-19 }}</ref> 2008ರ ಪೂರ್ವಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ವಿಕೋಪದಿಂದಾಗಿ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನ ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಮಟ್ಟ ಗರಿಷ್ಠ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ 98ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿತು.<ref>{{cite web |title = SEQWater latest dam levels |url = http://seqwater.com.au/public/dam-levels |access-date = 2011-04-18 |archive-date = 2012-10-14 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121014150943/http://www.seqwater.com.au/public/dam-levels |url-status = dead }}</ref> ನೀರಿನ ಸೀಮಿತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನೀರು ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಕ್ರಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಒಂದು ದಿನ/ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ 200 ಲೀಟರ್ ಗಳಷ್ಟು ನೀರನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಗುರಿಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ 160 ಲೀಟರ್ ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತು. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಮರಳ ಬಿರುಗಾಳಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ವಿರಳವಾಗಿವೆ; ಆದರೂ ಕೂಡ 2009 ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 23 ರಂದು ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾದ ಮರಳ ಬಿರುಗಾಳಿ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಇತರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿತ್ತು.<ref>{{cite news | last = Cubby | first = Ben | title = Global warning: Sydney dust storm just the beginning | newspaper = Brisbane Times | location = Brisbane | date = 2009-09-23 | url = http://www.brisbanetimes.com.au/opinion/society-and-culture/global-warning-sydney-dust-storm-just-the-beginning-20090923-g1fi.html | accessdate = 2009-09-25}}</ref><ref>[http://www.abc.net.au/news/stories/2009/09/23/2694096.htm ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಆನ್ ಅಲರ್ಟ್ ಆಸ್ ಡಸ್ಟ್ ಸ್ಟೋರ್ಮ್ಸ್ ಸ್ವೀಪ್ ಈಸ್ಟ್]</ref> ಅಲ್ಲದೇ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್, ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸುಂಟರಗಾಳಿ ಬೀಸಬಹುದಾದ ಅಪಾಯವಿರುವಂತಹ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಸುಂಟರಗಾಳಿಗಳು ವಿರಳವಾಗಿ ಬೀಸಿದರು ಕೂಡ ಹಿಂದೆ ಇಂತಹ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿದ ಕೊನೆಯ ಚಂಡಮಾರುತ 2009 ರ ಮಾರ್ಚ್ ನಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪಳಿಸಿದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹ್ಯಾಮಿಷ್ ಚಂಡಮಾರುತವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ನಗರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ದಾಟದಿದ್ದರು ಕೂಡ,ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ <ref name="TCR">{{cite web|publisher=Australian Bureau of Meteorology|year=2010|accessdate=11 August 2010|title=Severe Tropical Cyclone Hamish|url=http://www.bom.gov.au/announcements/sevwx/qld/qldtc20090304.shtml}}</ref> ನ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ {{convert|350|km|abbr=on|lk=out}} ಕೀಲೋಮೀಟರ್ ನಷ್ಟಿತ್ತು. ಆದರೆ ಬೀಚ್ ಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡಿತಲ್ಲದೇ, ಮೋರೆಟನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ತೈಲ ಸೋರುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="ES1">{{cite web|author=Staff Writer|publisher=Cable News Network|date=11 March 2009|accessdate=11 March 2009|title=Ship spills chemicals in waters off Australia|url=http://edition.cnn.com/2009/WORLD/asiapcf/03/11/aus.chemicalspill/}}</ref> <br /> {{Weather box |location = Brisbane |metric first = Yes |single line = Yes |Jan record high C = 40.0 |Feb record high C = 41.7 |Mar record high C = 37.9 |Apr record high C = 33.7 |May record high C = 30.7 |Jun record high C = 29.0 |Jul record high C = 28.2 |Aug record high C = 35.4 |Sep record high C = 35.1 |Oct record high C = 38.7 |Nov record high C = 34.8 |Dec record high C = 40.0 |year record high C = 41.7 |Jan high C = 30.3 |Feb high C = 30.0 |Mar high C = 28.9 |Apr high C = 27.2 |May high C = 24.5 |Jun high C = 22.0 |Jul high C = 21.9 |Aug high C = 23.1 |Sep high C = 25.7 |Oct high C = 26.9 |Nov high C = 27.7 |Dec high C = 29.3 |year high C = 26.5 |Jan low C = 21.4 |Feb low C = 21.3 |Mar low C = 19.8 |Apr low C = 17.3 |May low C = 13.6 |Jun low C = 11.6 |Jul low C = 10.0 |Aug low C = 10.6 |Sep low C = 13.8 |Oct low C = 16.3 |Nov low C = 18.5 |Dec low C = 20.4 |year low C = 16.2 |Jan record low C = 17.0 |Feb record low C = 16.5 |Mar record low C = 12.2 |Apr record low C = 10.0 |May record low C = 5.0 |Jun record low C = 5.0 |Jul record low C = 3.0 |Aug record low C = 4.1 |Sep record low C = 7.0 |Oct record low C = 9.7 |Nov record low C = 10.8 |Dec record low C = 14.0 |year record low C = 3.0 |Jan precipitation mm = 114.3 |Feb precipitation mm = 127.7 |Mar precipitation mm = 89.3 |Apr precipitation mm = 56.3 |May precipitation mm = 63.6 |Jun precipitation mm = 59.6 |Jul precipitation mm = 23.0 |Aug precipitation mm = 41.9 |Sep precipitation mm = 33.3 |Oct precipitation mm = 83.6 |Nov precipitation mm = 110.9 |Dec precipitation mm = 157.7 |year precipitation mm = 966.9 |Jan precipitation days = 12 |Feb precipitation days = 11.8 |Mar precipitation days = 12.5 |Apr precipitation days = 11.8 |May precipitation days = 9.5 |Jun precipitation days = 9.1 |Jul precipitation days = 6.0 |Aug precipitation days = 5.7 |Sep precipitation days = 7.8 |Oct precipitation days = 9.9 |Nov precipitation days = 12.9 |Dec precipitation days = 13.7 |year precipitation days = 122.7 |source 1 = [[Bureau of Meteorology (Australia)|Bureau of Meteorology]]<ref>{{BoM Aust stats|site_ref=cw_040913_All|site_name=Brisbane|accessdate=6 February 2011}}</ref> |date=February 2011}} == ಆಡಳಿತ == {{Main|City of Brisbane|Government of Queensland}} [[ಚಿತ್ರ:QueenslandBuilding0005.jpg|thumb|ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಸಭೆ ಸೇರುವ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಹೌಸ್.]] [[ಚಿತ್ರ:Brisbane Town Hall.jpg|thumb|upright|ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಕಛೇರಿಗಳಿರುವ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸಿಟಿ ಹಾಲ್.]] ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಇತರ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳಂತೆ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಘಟಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸದೇ, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಗರ LGAದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಕೂಡ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. 1925 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಿಟಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ಎಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ವ್ಯಾಪಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.netcat.com.au/NETCAT/STANDARD/PC_4.html|title=Brisbane City Council|publisher=NetCat|accessdate=2007-12-28|archive-date=2007-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070829023716/http://www.netcat.com.au/NETCAT/STANDARD/PC_4.html|url-status=dead}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (ಇಂದು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನ ಒಳ ಉಪನಗರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ)ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನಗರವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ(ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಆಯವ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ). ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು 1925 ರಲ್ಲಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ LGA ಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವ ಮೂಲಕ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು {{Convert|1367|km2|sqmi|0|abbr=on}} ನಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕೌನ್ಸಿಲ್ ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಯವ್ಯಯ ಸರಿಸುಮಾರು AUD 1.6 ಬಿಲಿಯನ್ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಇದು ಸೊತ್ತಿನ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ AUD 13 ಬಿಲಿಯನ್ ನಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.brisbane.qld.gov.au/BCC:STANDARD:1658601192:pc=PC_1297 |title= Annual Report and Financial Statements |publisher=[[Brisbane City Council]]|accessdate=2008-01-05 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20070930015350/http://www.brisbane.qld.gov.au/BCC:STANDARD:1658601192:pc=PC_1297 <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2007-09-30}}</ref> ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಉಳಿದ ಭಾಗವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಲೋಗನ್ ನಗರದ LGAಗಳಿಗೆ, ಉತ್ತರ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮೋರೆಟನ್ ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ, ಇಪ್ಸ್‌ವಿಚ್ ನಗರವನ್ನು ನೈಋತ್ಯಕ್ಕೆ, ಸೀನಿಕ್ ರಿಮ್ ರೀಜನ್ನ ದೂರಪ್ರಾಚ್ಯ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ರೆಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಗರವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಿಕಡೆಯ ಆಗ್ನೇಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ == [[ಚಿತ್ರ:Brisbane City 12077.jpg|thumb|ಸನ್‌ಕಾರ್ಪ್-ಮೆಟ್‌ವೇ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿ, ಇದು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಐದನೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಹಣಕಾಸಿನ ಸೇವೆಗಳ ಕಂಪನಿಗೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ.]] ಸಿಡ್ನಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಗಾಪುರದ ನಡುವೆಯಿರುವ ಯಾವುದೇ ನಗರಕ್ಕಿಂತ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ [[ಜಕಾರ್ತ]], ಡಾರ್ವಿನ್, ಟೌನ್ಸ್ ವಿಲ್ಲೆ ಮತ್ತು ಕೈರ್ನ್ಸ್ ನಂತಹ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಫಲವೆಂಬಂತೆ ಇತ್ತಿಚೀನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಬಿಳಿ ಕಾಲರಿನ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಗಳೆಂದರೆ [[ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ]], [[ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು]], ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಆಡಳಿತವಾಗಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಲು ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಇತೀಚೆಗಷ್ಟೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಕಛೇರಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನೀಲಿ- ಕಾಲರಿನ ಉದ್ಯಮಗಳು, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಂ ಶುದ್ಧೀಕರಣ, ಹಡಗಿನ ಹಮಾಲಿ, ಕಾಗದ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಲೋಹದ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಮತ್ತು QR ನ ರೈಲ್ವೆ ಕಾರ್ಯಾಗಾರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿಯ ಕೆಳ ಹರವುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹೊಸ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲೆಂದು ಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ|ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು]] ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಸ್ವಂತ ಹಕ್ಕಿನಲ್ಲು ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ನ ಇತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಾಗಿಲ ಚೌಕಟ್ಟಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿಯು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.brisbanemarketing.com.au/%5Cnews-and-events%5Cnews-article.aspx?id=171|title=Brisbane's business visitors drive $412 million domestic tourism increase|publisher=Brisbane Marketing|date=14 December 2007|author=Department of Tourism, Regional Development and Industry|accessdate=2007-12-29|archive-date=2008-05-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20080509135019/http://www.brisbanemarketing.com.au/news-and-events/news-Article.aspx?id=171|url-status=dead}}</ref> 1990ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಿಂದ ಮತ್ತು 2000 ರ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧದಿಂದ, ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ನ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಅದರಲ್ಲು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಅನ್ನು ಅದರ "ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸ್ಟೇಟ್" ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಭಾಗವೆಂಬಂತೆ ಅಭಿವೃದ್ದಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.smartstate.qld.gov.au/strategy/index.shtm#what|title=What is the Smart State|publisher=[[Queensland Government]]|accessdate=2007-12-29|archive-date=2007-12-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20071229071238/http://www.smartstate.qld.gov.au/strategy/index.shtm#what|url-status=dead}}</ref> ಸರ್ಕಾರವು, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಅನೇಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳಲ್ಲಿನ ಸಂಶೋಧನ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹಣವನ್ನು ಹೂಡಿದೆ. ಸೆಂಟ್ ಲೂಸಿಯಾ ಆವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ (UQ) ಆಣ್ವಿಕ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ CSIRO ಆಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು, ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನವೀನತೆ ಸಂಸ್ಥೆ (IHBI)ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯೊಂದಿಗೆ, ಕೆಲ್ವಿನ್ ಗ್ರೋವ್ ನಲ್ಲಿರುವ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ (QUT)ದ ಆವರಣದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಂಶೋಧನ ಮತ್ತು ನವೀನತೆಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.news.com.au/couriermail/story/0,23739,22867846-27197,00.html|title=Brain power drives Smart State|publisher=[[News.com.au]]|work=[[The Courier Mail]]|author=[[Peter Beattie]]|date=4 December 2007|accessdate=2007-12-29|archiveurl=https://archive.today/20120702220724/http://www.couriermail.com.au/news/opinion/brain-power-drives-smart-state/story-e6frerdf-1111115028459|archivedate=2012-07-02|url-status=live}}</ref> ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಧಾನ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.etravelblackboard.com/index.asp?id=73027&nav=13|title=Brisbane business visitor numbers skyrocket|date=3 January 2008|work=Brisbane Marketing Convention Bureau|publisher=e-Travel Blackboard|accessdate=2008-01-13|archive-date=2011-01-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110120134851/http://www.etravelblackboard.com/index.asp?id=73027&nav=13|url-status=dead}}</ref> ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಮುಖ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕ ಕಛೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.ಅಲ್ಲದೇ ಅನೇಕ [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಾಸ್ತ್ರ|ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್]] ವ್ಯಾಪಾರಗಳು ನಗರದ ಒಳಗೆ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಲು ವಿತರಣ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. DHL ಗ್ಲೋಬಲ್ ನ ಸಾಗರದ ವಿತರಣ ಮಳಿಗೆ, ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಏರೋಸ್ಪೇಸ್ ನ ಕೇಂದ್ರಾಲಯಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಲ್ಲಿದೆ. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಪನಿಗಳೆಂದರೆ; ಸನ್ ಕಾರ್ಪ್-ಮೆಟ್ ವೇ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಫ್ಲೈಟ್ ಸೆಂಟರ್, ಸನ್ ಸೂಪರ್, ಆರ್ಕನ್, ಕ್ರೆಡಿಯ್ ಯೂನಿಯನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಬೋಯಿಂಗ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ, ಡೊನಟ್ ಕಿಂಗ್, Wotif.com, ವೆಬ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್, PIPE ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಸ್, ಕ್ರೋಮ್ ಸ್ಟೂಡಿಯೋಸ್, ನೆಟ್ ಬಾಕ್ಸ್ ಬ್ಲ್ಯೂ, ಮಿನ್ ಕಾಮ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್, ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಒನ್ ಮತ್ತು ವರ್ಜಿನ್ ಬ್ಲ್ಯೂ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್, AUD 57,772 ಅನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳಲ್ಲೆ ನಾಲ್ಕನೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚು ನಡುವಣ ಮನೆ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ..<ref>{{cite web |url=http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/PopularAreas?ReadForm&prenavtabname=Popular%20Locations&type=popular&&navmapdisplayed=true&javascript=true&textversion=false&collection=Census&period=2006&producttype=QuickStats&method=&productlabel=&breadcrumb=PL&topic=& |title=2006 Census QuickStats by Location |accessdate=2008-07-19 |work=[[Australian Bureau of Statistics]] |archive-date=2008-07-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080727145511/http://www.censusdata.abs.gov.au/ABSNavigation/prenav/PopularAreas?ReadForm&prenavtabname=Popular%20Locations&type=popular&&navmapdisplayed=true&javascript=true&textversion=false&collection=Census&period=2006&producttype=QuickStats&method=&productlabel=&breadcrumb=PL&topic=& |url-status=dead }}</ref> ==== ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನ ಬಂದರು ==== [[ಚಿತ್ರ:FishIs.png|thumb|ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಬಂದರು.]] ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನ ಬಂದರು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿಯ ಕೆಳ ಹರವಿನಲ್ಲಿದೆ. ನದಿಯ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಮೀನುಗಾರರ ಐಲೆಂಡ್ ನ ಮೇಲಿದೆ. ಇದು ಸರಕುಗಳ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ 3 ನೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಬಂದರಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.port-technology.com/projects/brisbane/index.html|title=Brisbane Container Terminal, Australia|publisher=Port Technology|accessdate=2007-12-29|archive-date=2012-06-29|archive-url=https://archive.is/20120629040320/http://www.port-technology.com/projects/brisbane/index.html|url-status=bot: unknown}}</ref> ಸರಕನ್ನು ತುಂಬುವ ಧಾರಕ,[[ಸಕ್ಕರೆ]], ಧಾನ್ಯ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಮತ್ತು ಭಾರಿ ಪ್ರಮಾಣದ ದ್ರವಪದಾರ್ಥಗಳು ರಫ್ತಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಗಳಾಗಿವೆ. ಬಹುಪಾಲು ಬಂದರು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮೂರು ಶತಮಾನಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಹಳೆಯದಾಗಿವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕೆಲವನ್ನು ಪುನಃ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾದ ಮ್ಯಾಂಗ್ರೋವ್ಗಳು ಮತ್ತು ಔಗು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬಂದರು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಟ್ರೇಡ್ ಕೋಸ್ಟ್ ನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ.<ref name="TradeCoast">{{cite web|url=http://www.australiatradecoast.com.au/AboutAustraliaTradeCoast/index.aspx |title=About Us|publisher=[[Australia TradeCoast]]|accessdate=2008-01-13 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080108210134/http://www.australiatradecoast.com.au/AboutAustraliaTradeCoast/index.aspx <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-01-08}}</ref> ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಟ್ರೇಡ್ ಕೋಸ್ಟ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಬಂದರಿನ ಬಳಿಯ ಕೊಯ್ದು ತೆರಪು ಮಾಡಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯವಾಗಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶ ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ವಿಭಿನ್ನ ರೀತಿಯ ಕಂಪನಿಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿದೆ.<ref name="TradeCoast"/> ==== ಚಿಲ್ಲರೆ/ಬಿಡಿ ಮಾರಾಟ ಉದ್ಯಮ ==== [[ಚಿತ್ರ:QueenStMall.jpg|thumb|ಕ್ವೀನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮಾಲ್.]] ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್, ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್‌ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಕದ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡಿ ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕ್ವೀನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮಾಲ್ ಕೆಫೆಗಳು, ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟ್ ಗಳು, ಸಿನಿಮಾಗಳು, ಉಡುಗರೆ ಮಳಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಂಟರ್ ಗಾರ್ಡನ್, ಬ್ರಾಡ್ ವೇ ಆನ್ ದಿ ಮಾಲ್, ಕ್ವೀನ್ಸ್ ಪ್ಲಾಜಾ, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಆರ್ಕೆಡ್, ಕ್ವೀನ್ ಅಡೆಲೈ ಕಟ್ಟಡ, ಟ್ಯಾಟರ್ ಸಾಲ್ಸ್ ಆರ್ಕೆಡ್ ಮತ್ತು ದಿ ಮೈರ್ ಸೆಂಟರ್ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಭಾರಿ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಸೆಂಟ್ ಅನೇಕ ದುಬಾರಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಿಡಿ ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ತವರಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮಾರಾ, ಬ್ಯಾಲಿ, ಮಾಂಟ್ ಬ್ಲ್ಯಾಂಕ್, ಲೂಯಿಸ್, ವ್ಯೂಟನ್, ಟಿಫ್ಯಾನಿ ಅಂಡ್ ಕೋ., ಆರ್ಟನ್, ಪೊಲೊ ರಾಲ್ಫ್ ಲಾರೆನ್, ಬ್ಲಗರಿ, ಹುಗೋ ಬಾಸ್, ಹರ್ಮೆಸ್ ಮತ್ತು ಇತ್ಯಾದಿ. ಬಹುಪಾಲು ಬಿಡಿ ವ್ಯಾಪಾರಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನ ಉಪನಗರಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಪ್ರಧಾನ ವಿಭಾಗದ ಮಳಿಗೆ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಲ್ಲಿ 3 ಪ್ರಮುಖ ವೆಸ್ಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಚೆರ್ಮ್ ಸೈಡ್ (ವೆಸ್ಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಚೆರ್ಮ್ ಸೈಡ್) ನ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ, ಮೌಂಟ್ ಗ್ರಾವಟ್ (ವೆಸ್ಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಗಾರ್ಡನ್ ಸಿಟಿ) ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಿಂಡಲ್ (ವೆಸ್ಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾರಿಂಡಲ್)ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.westfield.com/corporate/about/history.html|title=History|publisher=[[Westfield Group]]|accessdate=2007-12-29|archive-date=2007-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20071025042943/http://westfield.com/corporate/about/history.html|url-status=dead}}</ref> ಇತರ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಕೆಳಕಂಡ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು: ಇಂಡೋರೊಪಿಲಿ (ಇಂಡೋರೊಪಿಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ), ಟಾಮ್ ಬುಲ್ (ಸೆಂಟ್ರೋ ಟಾಮ್ ಬುಲ್) ಮತ್ತು ಮಿಚೆಲ್ಟನ್ (ಬ್ರೋಕ್ ಸೈಡ್ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರ). ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇರುವ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳೆಂದರೆ: ನಾರ್ತ್ ಲೇಕ್ಸ್ (ವೆಸ್ಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ನಾರ್ತ್ ಲೇಕ್ಸ್ ), ಸ್ಟ್ರಾತ್ಪೈನ್ (ವೆಸ್ಟ್ ಫೀಲ್ಡ್ ಸ್ಟ್ರಾತ್ಪೈನ್) ಮತ್ತು ಲೊಗನ್ ಹೋಲ್ಮ್ (ಲೋಗನ್ ಹೈಪರ್ಡಮ್). == ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿವರ == {| class="infobox" style="float:right" | colspan="2"|'''ವಿದೇಶಿ ಮೂಲದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ''' <ref name="pop-detail">{{Census 2006 AUS | id = 31 | name = Brisbane (Major Statistical Region) | accessdate=27 December 2009}} ಗಮನಿಸಿ - "ಬೇಸಿಕ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ಪ್ರೊಫೈಲ್ – ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್" ಶೀಟ್ B10</ref> |- | ಜನಸಂಖ್ಯೆ (2006) |- | {{flagicon|United Kingdom}} [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್|ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌]] | 95,315 |- | {{flagicon|New Zealand}} [[ನ್ಯೂ ಜೀಲ್ಯಾಂಡ್|ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] | 73,128 |- | {{flagicon|South Africa}} [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]] | 12,824 |- | {{flagicon|Vietnam}} [[ವಿಯೆಟ್ನಾಮ್|ವಿಯೆಟ್ನಾಂ]] | 11,857 |- | {{flagicon|China}} [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]] | 11,418 |- | {{flagicon|Philippines}} [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪೈನ್ಸ್‌]] | 9,871 |- | {{flagicon|Germany}} [[ಜರ್ಮನಿ]] | 8,645 |- | {{flagicon|India}} [[ಭಾರತ]] | 7,549 |- | {{flagicon|Netherlands}} [[ನೆದರ್‍ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್|ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌]] | 7,014 |- | {{flagicon|Fiji}} [[ಫಿಜಿ]] | 6,791 |- | {{flagicon|Papua New Guinea}} [[ಪಾಪುಅ ನ್ಯೂ ಗಿನಿ|ಪಪುವಾ ನ್ಯೂಗಿನಿಯಾ]] | 6,706 |- | {{flagicon|Italy}} [[ಇಟಲಿ]] | 6,704 |- | {{flagicon|Malaysia}} [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷಿಯಾ]] | 6,686 |- | {{flagicon|United States}} [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ]] | 6,057 |- | {{flagicon|Hong Kong}} [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ ಕಾಂಗ್‌]] | 6,036 |- | {{flagicon|South Korea}} [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]] | 4,841 |- | {{flagicon|Sri Lanka}} [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] | 4,806 |} {| class="wikitable" style="float:right;margin:10px;text-align:right" |- ! style="text-align:center" colspan="3"| '''ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌''' <br />'''ವರ್ಷದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ''' |- | 1859 | 6,000 | |- | 1942 | 750,000 | |- | 2010 | 2,000,000<ref name="PopulationGrowth">{{cite web|url=http://www.abs.gov.au/ausstats/abs@.nsf/Products/3218.0~2007-08~Main+Features~Victoria?OpenDocument|title=Growth in Melbourne|work=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 2007–08|publisher=[[Australian Bureau of Statistics]]|date=2009-04-23|accessdate=11-09-2009}}</ref> | |- | 2026 | 2,908,000<ref name="PopulationGrowth"/> | ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ |- | 2056 | 4,955,100<ref name="PopulationGrowth"/> | ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ |} [[ಚಿತ್ರ:China-town-brisbane.jpg|thumb|ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಚೈನಾಟೌನ್.]] ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಅಂಕಿಅಂಶ ವಿಭಾಗವು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರದೇಶ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಇಪ್ಸ್‌ವಿಚ್, ಮೋರೆಟನ್ ಕೊಲ್ಲಿ, ಲೋಗನ್ ನಗರ ಮತ್ತು ರೆಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಗರ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಈ ನಗರಗಳು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಏಕ ನಗರಕೂಟದ ಭಾಗವಾಗಿವೆ. 2006ರ ಜನಗಣತಿಯು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಅಂಕಿಅಂಶ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ 1,763,131 ನಿವಾಸಿಗಳಿದ್ದಾರೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲೇ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ನಗರವಾಗಿದೆ.<ref name="abs2006pop">{{Census 2006 AUS|id=305|name=2006 Census QuickStats: Brisbane (Statistical Division)|accessdate=2008-03-21|quick=on}}</ref> ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ 2.2%ನಷ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವನ್ನು ಹೊಂದುವುದರೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದ ಜನಗಣತಿಯಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳಿಗಿಂತ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ ದರವನ್ನು ದಾಖಲು ಮಾಡಿದೆ.<ref>{{cite web | url=http://www.abs.gov.au/AUSSTATS/abs@.nsf/Latestproducts/3218.0Main%20Features31996%20to%202006?opendocument&tabname=Summary&prodno=3218.0&issue=1996%20to%202006&num=&view=#CAPITAL%20CITY%20GROWTH | title=3218.0 – Regional Population Growth, Australia, 1996 to 2006 | accessdate=2008-03-03 | publisher=Australian Bureau of Statistics }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಈ ನಗರದಾದ್ಯಂತ 35 ವರ್ಷವು ಮಧ್ಯಮ ವಯಸ್ಸಾಗಿತ್ತು.<ref name="abs">{{Census 2006 AUS|id=305|name=Brisbane (Statistical Division)|accessdate=2008-01-21|map=yes}}</ref> 1.7%ನಷ್ಟು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಜನರು ಸ್ಥಳೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು 21.7%ನಷ್ಟು ಮಂದಿ ವಿದೇಶಿ ಮೂಲದವರಾಗಿದ್ದಾರೆಂದು 2006ರ ಜನಗಣತಿಯು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಿಂದ ಹೊರಗೆ ಜನಿಸಿದವರ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೆಂದರೆ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್. ಸರಿಸುಮಾರು16.1%ನಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಲ್ಲದ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ, ಇಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯ ಭಾಷೆಗಳೆಂದರೆ ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ 1.1%, ವಿಯೆಟ್ನಾಮಿಸೆ 0.9%, ಕಾಂಟೊನೆಸೆ 0.9%, ಇಟಲಿಯನ್ 0.6% ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಮೋನ್ 0.5%. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿದೇಶಿ ಮೂಲದ ಜನರಿದ್ದಾರೆ. ಮೂರೂಕವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಫ್ರಿಕನ್ ಮೂಲದ ನಿವಾಸಿಗಳ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿಯೆಟ್ನಾಮಿಸೆ ಜನರು ದರ್ರಾ ಮತ್ತು ಇನ್ಲಾಲದ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸನ್ನಿಬ್ಯಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಚೀನೀಸ್ ಜನರು ನೆಲೆಸುತ್ತಾರೆ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಚೀನಾ ಗಣರಾಜ್ಯ (ತೈವಾನ್) ಮತ್ತು [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್]]‌ನ ಜನರನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಚೀನಾ]], [[ಮಲೇಶಿಯ|ಮಲೇಷಿಯಾ]] ಮತ್ತು ಇತರ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜನರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಾದ್ಯಂತ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ತೈವಾನೆಸೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನಾಗರಿಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಸುಮಾರು 35 000+ ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿದೆಯೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಏಷ್ಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಸನ್ನಿಬ್ಯಾಂಕ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಉಪನಗರಗಳನ್ನು 'ನಿಜವಾದ ಚೀನಾನಗರ' ಮತ್ತು 'ತೈವಾನ್ ನಗರ'ವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಳಗಿನ ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನಗರಗಳನ್ನು ದಕ್ಷಿಣ ಯುರೋಪ್ ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜನರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಜನನಿಬಿಡವಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ [[ಗ್ರೀಸ್]] ಮತ್ತು [[ಇಟಲಿ]] ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಿಪ್ರಸ್ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಯುರೋಪಿನ ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು. ನ್ಯೂ ಫಾರ್ಮ್ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಇಟಲಿಯನ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಭಾರತೀಯ, ಫಿಲಿಪಿನೋ, ಡಚ್, ಜರ್ಮನ್, ಕೊರಿಯನ್, ಪಾಪುವಾ ನ್ಯೂಗಿನಿಯನ್, ಫಿಜಿಯನ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಐಲ್ಯಾಂಡರ್ ಸಮುದಾಯಗಳೂ ಇವೆ. == ಶಿಕ್ಷಣ == {{See also|List of schools in Queensland}} [[ಚಿತ್ರ:University of Queensland.jpg|thumb|ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಫೋರ್ಗನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್ ಕೋರ್ಟ್.]] ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಬಹು-ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಿಫ್ಫಿತ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇತರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳೆಂದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಕೇಂದ್ರ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, ಜೇಮ್ಸ್ ಕುಕ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ, JMC ಅಕಾಡೆಮಿ, ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ‌ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಸನ್‌ಶೈನ್ ಕೋಸ್ಟ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ TAFE ಕಾಲೇಜುಗಳಿವೆ; ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಾರ್ತ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ TAFE, ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಸೌತ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ TAFE ಮತ್ತು ಸೌತ್‌ಬ್ಯಾಂಕ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ TAFE.<ref>{{cite web|url=http://www.tafe.qld.gov.au/dds/search/browseLocations.do?call_centre_mode=false&externalCallMode=false&breadCrumbsBase=%3Ca+href%3D%22%2F%22+title%3D%22Home%22%3EHome%3C%2Fa%3E&ins_spec=false|title=TAFE Queensland|publisher=[[Queensland Government]]|accessdate=2007-12-02|archive-date=2007-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070829074836/http://www.tafe.qld.gov.au/dds/search/browseLocations.do?call_centre_mode=false&externalCallMode=false&breadCrumbsBase=%3Ca+href%3D%22%2F%22+title%3D%22Home%22%3EHome%3C%2Fa%3E&ins_spec=false|url-status=dead}}</ref> ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಇತರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಕಾಲೇಜು ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೂ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಮೆಡಿಸಿನ್, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಕಾಲೇಜ್ ಆಫ್ ಥಿಯೋಲಜಿ, QANTM ಮತ್ತು [[Jschool: Journalism Education & Training]]. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಾಲಾಪೂರ್ವ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಾಲೆಗಳು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂದು ವಿಭಾಗ ಎಜುಕೇಶನ್ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://education.qld.gov.au/eq/|title=Education Queensland|publisher=[[Queensland Government]]|accessdate=2007-12-02|archive-date=2007-11-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20071117200737/http://education.qld.gov.au/eq/|url-status=dead}}</ref> ಇಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ರೋಮನ್ ಕ್ಯಾಥೋಲಿಕ್ ಶಾಲೆಗಳೂ ಇವೆ. == ಸಂಸ್ಕೃತಿ == === ಕಲೆ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ === {{Main|Arts and culture in Brisbane}} {{Main|Popular entertainment in Brisbane|}} ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್, ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಶಾಸ್ತ್ರೀಯಗಳೆರಡೂ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನೇರ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಂಗೀತ ರಂಗಸ್ಥಲವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣದ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪರ್ಫಾರ್ಮಿಂಗ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ (QPAC) ಸಂಗೀತ ಮಂದಿರ, ಗಾನಗೋಷ್ಠಿ ಸಭಾಂಗಣ, ಕ್ರೆಮೋರ್ನ್ ಮಂದಿರ ಮತ್ತು ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಬ್ಯಾಲೆಟ್, ಒಪೇರಾ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌, ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಥಿಯೇಟರ್ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲಾ ಗುಂಪುಗಳು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇದು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಏಕೈಕ ವೃತ್ತಿಪರ ಸಿಂಫನಿ ವಾದ್ಯಮೇಳ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದರ್ಶನ-ಕಲೆಗಳ ಕಂಪನಿ ದಿ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಆರ್ಕೇಸ್ಟ್ರಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಸೌತ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಲಲಿತಕಲಾಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವೃತ್ತಿಪರ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಲಲಿತಕಲಾಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೂ ಸಹ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳು ನಗರದಾದ್ಯಂತ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಈ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಕೊರೇಲ್, ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಕೊಯರ್, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಚೇಂಬರ್ ಕೊಯರ್, ಕ್ಯಾಂಟಿಕಮ್ ಚೇಂಬರ್ ಕೊಯರ್, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಕನ್ಸರ್ಟ್ ಕೊಯರ್, ಇಮೋಗನ್ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ಸ್ ಕೊರೇಲ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಬಿರ್ರಾಲೀ ವಾಯ್ಸಸ್ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಚರ್ಚುಗಾಯಕವೃಂದದ ಸಂಗೀತಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಪ್ರದರ್ಶನ ಸ್ಥಳದ ಕೊರತೆಯಿರುವುದರಿಂದ, ಈ ವಾದ್ಯವೃಂದಗಳು ನಗರದ ಹಲವಾರು ಚರ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. 2006ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ (GOMA) ದಕ್ಷಿಣದ ತೀರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಸೇರಿಸಿದವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದೊಳಗಿನ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ ಕೆಲವು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಆಧುನಿಕ ಕಲಾ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. GOMA ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಆಧುನಿಕ ಕಲಾ-ಚಿತ್ರಶಾಲೆಯಾಗಿದೆ. GOMA ಏಷ್ಯಾ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಟ್ರೀನ್ನಿಯಲ್ಅನ್ನು (APT) ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ, ಇದು ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಲೆಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ವೀಡಿಯೊ ಕೃತಿಯವರೆಗೆ ವಿಭಿನ್ನ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಪೆಸಿಫಿಕ್‌ನ ಆಧುನಿಕ ಕಲೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕಲಾ-ಚಿತ್ರಶಾಲೆಯ ಗಾತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಅಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ - ಆಂಡಿ ವಾರ್ಹೋಲ್ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿ ಆತನ ಕೃತಿಯ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ. GOMA ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಿನೇಮಾತೆಕ್ಯೂಅನ್ನೂ ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಗ್ಯಾಲರಿ ಆಫ್ ಮಾಡರ್ನ್ ಆರ್ಟ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಆಫ್ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಕಲಾ-ಚಿತ್ರಶಾಲೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿದೆ. [[ಬೀಜಿಂಗ್]], [[ಬರ್ಲಿನ್]], ಬರ್ಮಿಂಗ್ಹ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಸೈಲ್ಲಿ ಮೊದಲಾದವುಗಳೊಂದಿಗೆ, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸಹ 2007ರಲ್ಲಿ ಬಿಲ್‌ಬೋರ್ಡ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಮುಖ 5 ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಹಾಟ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆಂದು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನಗೊಂಡಿತು. ನಗರ ಮತ್ತು ಫೋರ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಮನರಂಜನಾ ಪಬ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳೂ ಸಹ ಇವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/triplej/musicnews/s1838651.htm|title=Billboard Loves Brisbane |publisher=[[Triple J]]|work=Music News|accessdate=2007-11-15}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.reuters.com/article/musicNews/idUSN0126189720070102?pageNumber=2&virtualBrandChannel=0&sp=true |title=Beijing, Berlin among music hot spots in 2007|publisher=Reuters|work=Music News|date=1 January 2007|accessdate=2007-12-29}}</ref> ನ್ಯೂಫಾರ್ಮ್‌ನ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಪವರ್‌ಹೌಸ್ ಮತ್ತು ಫೋರ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಕಣಿವೆಯ ಬರ್ನ್ಸ್‌ವಿಕ್ ರಸ್ತೆಯ ಆಧುನಿಕ ಕಲೆಗಳ ಜ್ಯೂಡಿತ್ ವ್ರೈಟ್ ಕೇಂದ್ರವು ದೃಶ್ಯ ಕಲೆ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಸವಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ವಿಭಿನ್ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಲಾ ಬೋಯಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಕಂಪನಿಯು ಕೆಲ್ವಿನ್ ಗ್ರೂನ ರೌಂಡ್‌ಹೌಸ್ ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬೋವೆನ್ ಹಿಲ್ಸ್‌ನ ಟ್ವೆಲ್ತ್ ನೈಟ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಸಹ ಒಂದು ವೃತ್ತಿಪರ ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿದೆ. ಪವರ್‌ಹೌಸ್ ಸಂಕೀರ್ಣವು ವ್ಯಾಪಕ ನಿರ್ಮಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಹವ್ಯಾಸಿ ರಂಗಮಂದಿರಗಳಿವೆ. 1936ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ರಂಗಮಂದಿರವಾಗಿದೆ. ಇದು ನಿಯತ ವಯಸ್ಕರ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೀ ಟೆರ್ರೇಸ್‌ನಲ್ಲಿದೆ. === ವಾರ್ಷಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Southbank Beach Fireworks Night.jpg|thumb|ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್ ಬೀಚ್ ಎಂದೂ ಕರೆಯುವ ಸೌತ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌ನ ಮಾನವ-ನಿರ್ಮಿತ ಬೀಚ್‌ನಲ್ಲಿನ ಸುಡುಮದ್ದು.]] ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೆಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುವ ಎಕ್ಕ (ರಾಯಲ್ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಶೊ) ಮತ್ತು ರಿವರ್‌ಫೆಸ್ಟಿವಲ್, ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೌತ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವರಾಣ (ಅಂದರೆ ''ನೀಲಿ ಆಕಾಶ'' ) ಹಿಂದಿನ ವಸಂತ ಕಾಲದ ಉತ್ಸವವಾಗಿದ್ದು ಇದು 1961ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಉತ್ಸವವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವರಾಣವು ಮೆಲ್ಬರ್‌ನ ಮೂಂಬ ಉತ್ಸವದಂತೆಯೇ ಇತ್ತು. 1996ರಲ್ಲಿ ಈ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವವನ್ನು [[wiktionary:Biennial|ದ್ವೈವಾರ್ಷಿಕ]] ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಉತ್ಸವವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.brisbanefestival.com.au/history.html |title=History|publisher=Brisbane Festival|accessdate=2008-03-02 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080220023411/http://www.brisbanefestival.com.au/history.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-02-20}}</ref> ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರೋತ್ಸವವನ್ನು (BIFF) ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಜುಲೈ/ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಿಜೆಂಟ್ ಸಿನೀಮಾವನ್ನು ಕ್ವೀನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಕ್ವೀನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಹಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಿಜೆಂಟ್ ಸಿನೀಮಾವನ್ನು 2010ರ ಜೂನ್ 14ರ ಸೋಮವಾರದಂದು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. BIFF ಸೆಮಿನಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ-ನಿರ್ಮಾಪಕರ ಹೊಸ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಂಹಾವಲೋಕನ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಮುಸ್ಗ್ರೇವ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಪನಿಯಿರಿ ಉತ್ಸವವು (ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ರಸೆಲ್ ಮತ್ತು ಎಡ್ಮಂಡ್‌ಸ್ಟೋನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ಸ್‌ನ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ) ಗ್ರೀಕ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಮೇ ತಿಂಗಳಿನ ಮೊದಲ ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಮಿಡೈವಲ್ ಫಾಯ್ರೆ ಮತ್ತು ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮುಸ್ಗ್ರೇವ್ ಪಾರ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಜೂನ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಲಿ ಫಿಸ್ಟ್ ವ್ಯಾಲಿ ಚೇಂಬರ್ ಆಫ್ ಕಾಮರ್ಸ್‌ನಿಂದ ಆಯೋಜಿಸಿಸಲ್ಪಡುವ ಮೂರು ದಿನಗಳ ವಾರ್ಷಿಕ ಆಚರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಫೋರ್ಟಿಟ್ಯೂಡ್ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಕಲೆಗಳ ಮತ್ತು ಯುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಲು 2002ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್‌ನಿಂದ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಉಚಿತ ನೇರ ಸಂಗೀತ ಕಛೇರಿ, ಅನೇಕ ಸ್ಥಳೀಯ ರೆಸ್ಟಾರೆಂಟುಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಫೆಗಳಿಂದ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮಳಿಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಮನರಂಜನೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಟು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ವಿನೋದ-ಓಟವು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಾರ್ಷಿಕ ದತ್ತಿ-ಪಂದ್ಯವಾಗಿದೆ. === ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಮತ್ತು ವಿನೋದ-ವಿಹಾರ === {{Main|Tourism in Brisbane}} [[ಚಿತ್ರ:Sir Thomas Brisbane Planetarium.jpg|thumb|ಮೌಂಟ್ ಕೂಟ್-ತಾದ ಸರ್ ಥೋಮಸ್ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಪ್ಲಾನಿಟೋರಿಯಂ.]] ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಿಡ್ನಿ ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಬರ್ನ್‌ನ ನಂತರ ಮೂರನೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರವಾಸಿ-ತಾಣವಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.tourismaustralia.com/content/Research/Factsheets/TopTen_Regions_Dec2006.pdf |title=International Market Tourism Facts |format=PDF |publisher=Tourism Australia |access-date=2011-04-18 |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20080307161815/http://www.tourismaustralia.com/content/Research/Factsheets/TopTen_Regions_Dec2006.pdf |url-status=dead }}</ref> ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರವಾಸಿ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನಾ ಪ್ರದೇಶಗಳೆಂದರೆ ಸೌತ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ರೋಮ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್, ಸಿಟಿ ಬೊಟಾನಿಕ್ ಗಾರ್ಡನ್ಸ್, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಫೋರೆಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಕ್ ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟ್‌ಸೈಡ್ ವಾರ್ಫ್. ಲೋನ್ ಪೈನ್ ಕೋಲಾ ಅಭಯಾರಣ್ಯವನ್ನು 1927ರಲ್ಲಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರಪಂಚದ ಮೊದಲ ಕೋಲಾ ಅಭಯಾರಣ್ಯವಾಗಿತ್ತು.<ref name="thenandnow2">{{cite book |title=Brisbane Then and Now |last=Gregory |first=Helen |year=2007 |publisher=Salamander Books |location=Wingfield, South Australia |isbn=9781741730111 |page=140 }}</ref> ಮೌಂಟ್ ಕೂಟ್-ತಾ ಉಪನಗರವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ರಾಜ್ಯ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸಸ್ಯೋದ್ಯಾನಕ್ಕೆ ನೆಲೆಯಾಗಿದೆ, ಈ ಉದ್ಯಾನವು ಸರ್ ಥೋಮಸ್ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಪ್ಲಾನಿಟೋರಿಯಂ(ತಾರಾಲಯ) ಮತ್ತು "ತ್ಸುಕಿ-ಯಮ-ಚಿಸನ್" ಜಪಾನೀಸ್ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು (ಹಿಂದಿನ ಜಪಾನೀಸ್ ಗೌರ್ನ್ಮೆಂಟ್ ಪೆವಿಲಿಯನ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ಸ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಎಕ್ಸ್ಪೊ '88) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸುಮಾರು {{convert|27|km|mi|1|abbr=on}} ನಷ್ಟು [[ಸೈಕಲ್|ದ್ವಿಚಕ್ರ]] ಹಾದಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿ ಮತ್ತು ನಗರ ಕೇಂದ್ರದ ಸುತ್ತಲೂ, ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.ourbrisbane.com/activeandhealthy/recreation/cycling/ |title=Cycling in Brisbane|publisher=OurBrisbane|accessdate=2008-01-12}}</ref> ಈ ನದಿಯು ಈಜುಗಾರರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ಮುಖ್ಯ ಬಂದರು ನಗರಕ್ಕೆ ನಿಲುಕುವಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಮೋರೆಟನ್ ಕೊಲ್ಲಿಗೆ ದೋಣಿ-ವಿಹಾರ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು.<ref name="thenandnow2"/> ಇಂದು ಇಲ್ಲಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದು ಮತ್ತು ದೋಣಿ-ವಿಹಾರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇತರ ಜನಪ್ರಿಯ ಮನರಂಜನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ಸ್ಟೋರಿ ಬ್ರಿಡ್ಜ್ ಸಾಹಸಮಯ ಆರೋಹಣ ಮತ್ತು ಕಾಂಗಾರೂ ಪಾಯಿಂಟ್ ಕ್ಲಿಫ್ಸ್‌ನ ಬಂಡೆ ಹತ್ತುವಿಕೆ. === ಕ್ರೀಡೆ === {{Main|Sport in Brisbane}} [[ಚಿತ್ರ:Suncorp Stadium.jpg|thumb|ಸನ್‌ಕಾರ್ಪ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣದ NRL ಕ್ರೀಡೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Tennyson Tennis Centre's Pat Rafter Arena.jpg|thumb|ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ನ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಒಂದು ವೃತ್ತಿಪರ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಯಾಗಿದೆ.]] ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ 1982ರ ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು 2001ರ ಗುಡ್‌ವಿಲ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಮೊದಲಾದವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡಾ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ಈ ನಗರವು 1987ರ ರಗ್ಬಿ ವಿಶ್ವ ಕಪ್, 1992ರ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್, 2000ರ ಸಿಡ್ನಿ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್, 2003ರ ರಗ್ಬಿ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಮೊದಲಾದ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನೂ ಏರ್ಪಡಿಸಿದೆ ಹಾಗೂ 2008ರ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್‌ನ ಅಂತಿಮ-ಪಂದ್ಯವನ್ನೂ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. 2005ರಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನಿ ಪೀಟರ್ ಬಿಯಾಟ್ಟಿ 2024ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ್ಅನ್ನು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು,<ref>{{cite web|url=http://www.abc.net.au/worldtoday/content/2005/s1336250.htm |title=Brisbane keen to bid for 2024 Olympics|publisher=[[Australian Broadcasting Corporation|ABC]]|work=The World Today|author=Eleanor Hall |date=1 April 2005|accessdate=2008-01-05}}</ref> ಇದು 2008ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪ್ರಧಾನಿ ಅನ್ನಾ ಬ್ಲಿಘ್ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಲಾರ್ಡ್ ಮೇಯರ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್ ನ್ಯೂಮ್ಯಾನ್‌ರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಕಮಿಟಿಯ ಬೆಂಬಲವನ್ನೂ ಪಡೆಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://news.ninemsn.com.au/article.aspx?id=609048 |title=ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಕುಡ್ ಹೋಸ್ಟ್ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ಇನ್ 2024 |access-date=2012-07-11 |archive-date=2012-05-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120521051902/http://news.ninemsn.com.au/article.aspx?id=609048 |url-status=dead }}</ref> ಈ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರೀಡಾ ಸ್ಥಳಗಳೆಂದರೆ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಮೈದಾನ, ಚಾಂದ್ಲರ್‌ನ ಸ್ಲೀಮ್ಯಾನ್ ಸೆಂಟರ್, ಸನ್‌ಕಾರ್ಪ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ, ಬ್ಯಾಲಿಮೋರ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಥನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಆಂಡ್ ಅಥ್ಲೆಟಿಕ್ಸ್ ಸೆಂಟರ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಸೌಕರ್ಯಗಳು. 1994ರಲ್ಲಿ ಮಿಲ್ಟನ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣವು ಮುಚ್ಚಿದ ನಂತರ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಕೊರತೆಯುಂಟಾಯಿತು. 2005ರಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು A$65 ದಶಲಕ್ಷದ ಒಂದು ಹೊಸ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ಸ್ಟೇಟ್ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಸೆಂಟರ್ಅನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಇದರ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯವು 2008ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟೆನ್ನಿಸ್ ಪಂದ್ಯವನ್ನು 2009ರ ಜನವರಿಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಾಸ್ಕೆಟ್‌ಬಾಲ್ ಲೀಗ್ಅನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ತಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ 2020ರ ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಗೇಮ್ಸ್ಅನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲು ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. {| class="wikitable" |- ! ಕ್ರೀಡೆ ! ತಂಡದ ಹೆಸರು ! ಲೀಗ್‌‌ ! ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ ! ಆಕರಗಳು |- | rowspan="2"| ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್ | ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ | ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಒರಿಜಿನ್ | rowspan="4"| ಸನ್‌ಕ್ರಾಪ್ ಕ್ರೀಡಾಂಗಣ | <ref>{{cite web|url=http://www.nrl.com/Clubs/Broncos/tabid/10255/default.aspx|title=Club Info|publisher=[[National Rugby League]]|accessdate=2007-12-30|archive-date=2008-03-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20080306062629/http://www.nrl.com/Clubs/Broncos/tabid/10255/default.aspx|url-status=dead}}</ref> |- | ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಬ್ರೋಂಕಸ್ | ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರಗ್ಬಿ ಲೀಗ್ | <ref>{{cite web|url=http://www.rl1908.com/Origin/colours.htm|title=Origin of State Colours Queensland Maroons & NSW Blues|publisher=RL1908|accessdate=2007-12-30|archive-date=2007-09-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20070929091721/http://www.rl1908.com/Origin/colours.htm|url-status=dead}}</ref> |- | ರಗ್ಬಿ ಯೂನಿಯನ್ | ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ರೆಡ್ಸ್ | ಸೂಪರ್ ರಗ್ಬಿ | <ref>{{cite web|url=http://www.queenslandreds.com.au//qru/qru.rugby/page/62650 |title=Our History|publisher=[[Queensland Reds|Queensland Rugby Union]]|accessdate=2007-12-30 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080123125252/http://www.queenslandreds.com.au/qru/qru.rugby/page/62650 <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-01-23}}</ref> |- | ಫುಟ್ಬಾಲ್ | ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ರೋರ್ | ಎ-ಲೀಗ್ | <ref>{{cite web|url=http://www.brisbaneroar.com.au/ |title=History|publisher=[[Brisbane Roar FC]]|accessdate=2007-12-30}}</ref> |- | [[ಕ್ರಿಕೆಟ್]] | ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಬುಲ್ಸ್ | ಶೆಫೀಲ್ ಶೀಲ್ಡ್<br />ರ‌್ಯೋಬಿ ಒನ್ ಡೇ ಕಪ್<br />ಕೆಎಫ್‌ಸಿ ಟ್ವೆಂಟಿ20 ಬಿಗ್ ಬಾಶ್ | rowspan="2"| ದಿ ಗಬ್ಬ | <ref>{{cite web|url=http://www.qldcricket.com.au/default.asp?PageID=2|title=Introduction|publisher=[[Queensland Bulls]]|accessdate=2007-12-30|archive-date=2007-12-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20071211070507/http://www.qldcricket.com.au/default.asp?PageID=2|url-status=dead}}</ref> |- | ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ರೂಲ್ಸ್ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ | ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಲಯನ್ಸ್ | ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್‌ ಫುಟ್ಬಾಲ್‌ ಲೀಗ್ | <ref>{{cite web|url=http://www.lions.com.au/TheClub/History/BrisbaneLions/tabid/5161/Default.aspx|title=All About the Brisbane Lions|publisher=[[Brisbane Lions]]|accessdate=2007-12-30|archive-date=2007-12-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20071201011321/http://www.lions.com.au/TheClub/History/BrisbaneLions/tabid/5161/Default.aspx|url-status=dead}}</ref> |- | ನೆಟ್‌ಬಾಲ್ | ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಫೈರ್‌ಬರ್ಡ್ಸ್ | ಎಎನ್‌ಜೆಡ್ ಚಾಂಪಿಯನ್‌ಶಿಪ್ | ಚಾಂದ್ಲರ್ ಅರೇನಾ | <ref>{{cite web |url=http://www.netballq.org.au/extra.asp?id=78&OrgID=3 |title=History of Netball Queensland |publisher=[[Queensland Firebirds|Netball Queensland]] |accessdate=2007-12-30 |archive-date=2009-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090913034818/http://www.netballq.org.au/extra.asp?id=78&OrgID=3 |url-status=dead }}</ref> |} === ಮಾಧ್ಯಮ === ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಸಮಾಚಾರ ಪತ್ರಿಕೆಗಳೆಂದರೆ ''ದಿ ಕೊರಿಯರ್-ಮೇಲ್'' ಮತ್ತು ''ದಿ ಸಂಡೆ ಮೇಲ್'', ಇವೆರಡರ ಮಾಲಿಕತ್ವವನ್ನೂ ನ್ಯೂಸ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಶನ್ ಹೊಂದಿದೆ. ಫೇರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಾದ ''ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಫೈನಾನ್ಶಿಯಲ್ ರಿವ್ಯೂ'', ''ಸಿಡ್ನಿ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್'' ಮತ್ತು ''ದಿ ಏಜ್'' ಹಾಗೂ ಫೇರ್‌ಫ್ಯಾಕ್ಸ್ ಜಾಲತಾಣ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಟೈಮ್ಸ್ ಒಂದಿಗೆ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಿಯ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ''ದಿ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್'' ಮತ್ತು ''ವೀಕೆಂಡ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್'' ಅನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಥಳಗಳಾದ್ಯಂತ ಸಮುದಾಯ ಮತ್ತು ಉಪನಗರದ ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಗಳಿವೆ, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವು ''ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನ್ಯೂಸ್'' ಮತ್ತು ''ಸಿಟಿ ನ್ಯೂಸ್''. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವು ಕ್ವೆಸ್ಟ್ ಕಮ್ಯೂನಿಟಿ ನ್ಯೂಸ್‌ಪೇಪರ್ಸ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಉಚಿತ ದಿನಪತ್ರಿಕೆ ''mX'' ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ಮತ್ತು ಸಿಡ್ನಿಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡ ನಂತರ 2007ರಲ್ಲಿ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿತು. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ಮೌಂಟ್ ಕೂಟ್-ತಾದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಐದು ಪ್ರಮುಖ ದೂರದರ್ಶನ ಜಾಲಗಳಿಂದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಮೂರು ವಾಣಿಜ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ ಸೆವೆನ್, ನೈನ್ಮತ್ತು ಟೆನ್ ಎರಡು ಸರ್ಕಾರಿ ಜಾಲಗಳಾದ ABC ಮತ್ತು SBS ಒಂದಿಗೆ ಜತಗೂಡಿ, ಐದೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ದೂರದರ್ಶನವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ABC1, ಸೆವೆನ್, ನೈನ್, ಟೆನ್ ಮತ್ತು SBS ಮೊದಲಾದವುಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಹೊಸ ಡಿಜಿಟಲ್-ಮಾತ್ರ ಚಾನೆಲ್‌ಗಳೆಂದರೆ ಒನ್ HD, ಇಲೆವೆನ್, ABC2, ABC3, ABC ನ್ಯೂಸ್ 24, SBS ಟು, 7ಟು, 7ಮೇಟ್, GEM HD ಮತ್ತು GO!. ಒಂದು ಸಮುದಾಯ ಕೇಂದ್ರ 31 ಸಹ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆಪ್ಟಸ್, ಫೋಕ್ಸ್‌ಟೆಲ್ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟರ್ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೇಬಲ್ ಮತ್ತು ಉಪಗೃಹ ಮೂಲಕ ಪೇಟಿವಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ABC ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಐದು ರೇಡಿಯೊ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ಗೆ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ; 612 ABC ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್, ABC ಕ್ಲಾಸಿಕ್ FM, ABC ನ್ಯೂಸ್‌ರೇಡಿಯೊ, ರೇಡಿಯೊ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಪಲ್ ಜೆ. SBS ಅದರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೇಡಿಯೊ ಜಾಲವನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಪ್ರಮುಖ ವಾಣಿಜ್ಯ ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಂದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ 4KQ, 4BC, 4BH, 97.3 FM, B105 FM, ನೋವ 106.9 ಮತ್ತು ಟ್ರಿಪಲ್ M. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿ 96ಫೈವ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ FM, 4MBS ಕ್ಲಾಸಿಕ್ FM 103.7, 4EB FM ಮತ್ತು 4ZZZ 102.1 ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದಾಯ ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. === ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ === HMAS ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಹೆಸರಿನ ರಾಯಲ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ನೇವಿಯ ಒಂದು ಹಡಗು-ತಾಣ ಮತ್ತು ಮೂರು ಹಡಗುಗಳಿಗೆ ಈ ನಗರದ ಹೆಸರನ್ನಿಡಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲೂ ವೈಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅವುಗಳೆಂದರೆ ದಿ ಸೇಂಟ್ಸ್ "ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ (ಸೆಕ್ಯೂರಿಟಿ ಸಿಟಿ)" (1978); 1980ರ "ಲವ್ ಯು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್" ಆವರ್ತಕ ಏಕಗೀತ; "ಫುಟ್‌ಪಾತ್ಸ್ ಆಫ್ ಬರ್ನ್ಸ್‌ವಿಕ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್" – ದಿ ನೇಟಿವ್ಸ್ ಆಫ್ ಬೆಡ್ಲ್ಯಾಮ್ (1993); ಪೌಡರ್‌ಫಿಂಗರ್‌ನ ಆಲ್ಬಂ "ವಲ್ಚರ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್" (2003) ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಕೆನ್ನೆಡಿಯ "ಬ್ರಿಸ್ವೆಗಾಸ್" (2007). ==== ಬ್ರಿಸ್ ವೆಗಾಸ್ ==== "ಬ್ರಿಸ್ ವೆಗಾಸ್" ಎಂಬುದು ಈ ನಗರಕ್ಕಿರುವ ಅಡ್ಡಹೆಸರಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು [[ಎಲ್ವಿಸ್ ಪ್ರೀಸ್ಲಿ|ಎಲ್ವಿಸ್ ಪ್ರಿಸ್ಲಿ]]ಯ ಗೌರವ ಕಾಣಿಕೆ CD<ref name="vivab"/> ಮತ್ತು ನಗರದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ನೇರ ಸಂಗೀತ ರಂಗಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="billb">{{cite web|url=http://www.theage.com.au/news/music/billboard-backs-brisvegas/2007/01/25/1169594410115.html?page=fullpage#contentSwap1|title=Billboard Backs Brisvegas|accessdate=2008-04-04|date=2007-01-25|work=The Age}}</ref> ಇದನ್ನು ದಿ ಕೊರಿಯರ್ ಮೇಲ್‌ನ 1996ರ ಆವೃತ್ತಿಯ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಬಳಸಲಾಗಿದೆಯೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="vivab">{{cite book | title=Meanjin to Brisvegas: Brisbane Comes of Age| last=Tilston| first=John| pages=147–148| isbn=1-4116-5216-9. }}</ref> ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಹೆಸರನ್ನು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಟ್ರೆಜರಿ ಕ್ಯಾಸಿನೊವನ್ನು ಆರಂಭಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಬಾರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ಲಬ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಕರ್ ಯಂತ್ರಗಳ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಬಳಸಲಾಯಿತು, ಇದು ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್‌ನ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಈ ಹೆಸರು ನಗರದ ರಾತ್ರಿ-ಜೀವನ,<ref name="cg">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/rugby_union/rugby_world_cup/venues_guide/2982769.stm|title=City Guide: Brisbane|accessdate=2008-04-04|publisher=BBC Sport|date=2003-09-25 }}</ref> ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿರುವ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ನಗರಗಳಿಗೆ<ref name="aap">{{cite web|url=http://www.highbeam.com/doc/1P1-98858942.html|title=QLD: From Brisvegas to Brismanhattan|accessdate=2008-04-04|publisher=AAP General News|date=2004-09-09}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="brisres">{{cite web|url=http://www.theage.com.au/news/National/Brisbane-residents-embrace-city-living/2005/11/02/1130823270850.html|title=Brisbane Residents Embrace City Living|accessdate=2008-04-04|date=2005-11-02|work=The Age}}</ref> ಮತ್ತು ಲಾಸ್ ವೆಗಾಸ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಈ ನಗರದಲ್ಲಿದ್ದ ಆಧುನಿಕತೆಯ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು <span class="goog-gtc-fnr-highlight">ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್‌</span>ನ ಸಣ್ಣ ಗಾತ್ರದಿಂದ ಬಂದಿದೆ.<ref name="name">{{cite web|url=http://www.news.com.au/couriermail/story/0,23739,21727715-27197,00.html|title=What's in a Name?|accessdate=2008-04-04|date=2007-05-15|author=Amanda Horswill|work=The Courier Mail|archiveurl=https://archive.today/20121231003735/http://www.couriermail.com.au/news/opinion/whats-in-a-name/story-e6frerdf-1111113534220|archivedate=2012-12-31|url-status=live}}</ref> == ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ == === ಆರೋಗ್ಯ === [[ಚಿತ್ರ:Mmh-&-mch-complex.jpg|thumb|ದಕ್ಷಿಣ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಮೇಟರ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸರ್ವಿಸಸ್‌ ಕ್ಯಾಂಪಸ್‌ನ ವೈಮಾನಿಕ ಚಿತ್ರ.]] ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಹೆಲ್ತ್‌ನ "ಉತ್ತರಭಾಗದ" ಮತ್ತು "ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದ" ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{cite web|title = Profiles&nbsp;— Hospitals |url=http://www.health.qld.gov.au/wwwprofiles/default.asp |publisher=[[Queensland Health]]|accessdate=2008-03-26}}</ref> ಗ್ರೇಟರ್ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 8 ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, 4 ಮುಖ್ಯ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸಣ್ಣ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ಸೌಕರ್ಯಗಳು ಇವೆ. ವಿಶೇಷ ತಜ್ಞರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕೇಂದ್ರಗಳು CBD ನಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳೆಂದರೆ ಗ್ರೀನ್‌ಸ್ಲೋಪ್ಸ್ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ರೆಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಮ್ಯಾಟರ್ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಪ್ರೈವೇಟ್, ವೆಸ್ಲಿ ಮತ್ತು RBH ಪ್ರೈವೇಟ್. === ಸಾರಿಗೆ === {{Main|Transport in Brisbane}} [[ಚಿತ್ರ:CityCat.jpg|thumb|ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಸಿಟಿಕ್ಯಾಟ್.]] [[ಚಿತ್ರ:QRPassenger Suburban Multiple Unit 265.JPG|thumb|ನ್ಯಾಂಬರ್ ಸ್ಟೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸಬರ್ಬನ್ ಮಲ್ಟಿಪಲ್ ಯುನಿಟ್.]] [[ಚಿತ್ರ:HoughtonHighwayEveningPeak.JPG|thumb|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಸೇತುವೆ ಹಘ್ಟನ್ ಹೆದ್ದಾರಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Etihad B777-300ER Brisbane.jpg|thumb|ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟರ್ಮಿನಲ್.]] ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಗರದೊಳಗೆ ವ್ಯಾಪಕ ಸಾರಿಗೆ ಜಾಲವನ್ನು ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಅಂತರರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಗರದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯು ಈಗಲೂ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಸಾರಿಗೆ-ಸಾಧನವಾಗಿದೆ, ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಖಾಸಗಿ ಕಾರುಗಳಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite web |url=http://www.abs.gov.au/Ausstats/abs@.nsf/94713ad445ff1425ca25682000192af2/d81efef6e2252cf4ca256f7200833049!OpenDocument |title=Year Book Australia, 2005 |publisher=ABS |accessdate=2008-02-19}}</ref> ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆಯನ್ನು ಬಸ್, ರೈಲು ಮತ್ತು ಫೆರ್ರಿ ಸೇವೆಗಳಿಂದ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅದೇ ರೈಲು ಮತ್ತು ಫೆರ್ರಿಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್ ಬ್ಯುಸಿನೆಸ್ ಡಿಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟ್ (CBD) ಕ್ವೀನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ರೋಮಾ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ನಗರದ ಫೆರ್ರಿ ಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ ಸೇವೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಸೇವೆಗಳ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿದೆ. ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಮತ್ತು ನಿತ್ಯ-ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಸಿಟಿಕ್ಯಾಟ್ ಹೆಚ್ಚು ವೇಗದ ಫೆರ್ರಿ ಸೇವೆಯು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಅಪೋಲೊ ರಸ್ತೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿಯಾದ್ಯಂತ ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸಿಟಿಟ್ರೈನ್ ನಗರದ ರೈಲು ಜಾಲವು 10 ಉಪನಗರದ ರೈಲುಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ನಗರದ ಪಶ್ಚಿಮ, ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನಗರ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ಮಧ್ಯೆ ಜಂಟಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ/ಖಾಸಗಿ ನಿಯಂತ್ರಣದಡಿಯಲ್ಲಿ ಏರ್‌ಟ್ರೈನ್ ಸೇವೆಗೂ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. 2000ರಿಂದ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ವೇಗದ ಬಸ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸೌತ್ ಈಸ್ಟ್ ಬಸ್‌-ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಇನ್ನರ್ ನಾರ್ದರ್ನ್ ಬಸ್‌-ಮಾರ್ಗವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಬಸ್-ಮಾರ್ಗಗಳ ಜಾಲವೊಂದನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಲಿಂಕ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ-ಸಂಪರ್ಕ ಜಾಲದಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ಟಿಕೇಟ್ ಕೊಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿಯು ಕೆಲವು ರಸ್ತೆ ಸಾರಿಗೆ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ತಡೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಹತ್ತು ರಸ್ತೆ-ಸೇತುವೆಗಳಿವೆ, ಹೆಚ್ಚಿನವು ನಗರದ ಒಳಗಿನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿವೆ. ಇದು ಸಾರಿಗೆ ಮಾರ್ಗಗಳು ಒಳಗಿನ ನಗರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ರೈಲು ಸೇತುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯ ಸೇತುವೆಗಳೂ ಇವೆ. ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮತ್ತು ಡುಟ್ಟನ್ ಉದ್ಯಾನದ ಮಧ್ಯೆಯಿರುವ ಎಲೀನರ್ ಸ್ಕೊನೆಲ್ ಸೇತುವೆಯನ್ನು (ಇದನ್ನು ಮೂಲತಃ ಗ್ರೀನ್ ಸೇತುವೆಯೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಈಗಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೀಗೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಬಸ್‌ಗಳು, ಪಾದಚಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಿಚಕ್ರ-ವಾಹನ ಸವಾರರು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಅಪೆಕ್ಸ್ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಹಲವಾರು ಸುರಂಗ-ಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಸೇತುವೆ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿಯಾದ್ಯಂತ ಪಾದಚಾರಿ ಮತ್ತು ದ್ವಿಚಕ್ರ-ವಾಹನ ಮಾರ್ಗಗಳ ವ್ಯಾಪಕ ಜಾಲವೊಂದನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವ ಮೂಲಕ ಒಂದು ರಿವರ್‌ವಾಕ್ ಜಾಲವನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.brisbane.qld.gov.au/BCC:STANDARD::pc=PC_1217 |title=About RiverWalk|publisher=[[Brisbane City Council]]|accessdate=2008-01-05 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080522142648/http://www.brisbane.qld.gov.au/BCC:STANDARD::pc=PC_1217 <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-05-22}}</ref> ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ನಗರದ ಮತ್ತು ಅಂತರ-ನಗರದ ಮೋಟಾರು-ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಮೋಟಾರು-ಮಾರ್ಗವು ಕೇಂದ್ರ ನಗರವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಗೋಲ್ಡ್ ಕೋಸ್ಟ್‌ಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಇಪ್ಸ್‌ವಿಚ್ ಮೋಟಾರು-ಮಾರ್ಗವು ಈ ನಗರವನ್ನು ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನಗರಗಳ ಮೂಲಕ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಸ್‌ವಿಚ್ ಒಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮದ ಮುಕ್ತಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ಸೆಂಟೆನರಿ ಮೋಟಾರು-ಮಾರ್ಗವು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಒಳಗಿನ-ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಹೊರಗಿನ-ನೈಋತ್ಯ ಭಾಗದ ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ, ಆ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಇಪ್ಸ್‌ವಿಚ್ ಮೋಟಾರು-ಮಾರ್ಗದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರೂಸ್ ಹೆದ್ದಾರಿಯು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ, ಇದು ಈ ನಗರದ ಉತ್ತರದಿಂದ ರಾಜ್ಯದ ಉಳಿದ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರೂಸ್ ಹೆದ್ದಾರಿಯು ಕೈರ್ನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ {{Convert|1700|km|mi|0|abbr=on}} ನಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಕರಾವಳಿಯಾದ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುತ್ತದೆ. ಗೇಟ್‌ವೇ ಮೋಟಾರು-ಮಾರ್ಗವು ಒಂದು ಖಾಸಗಿ ಸುಂಕದ ರಸ್ತೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಒಳಗಿನ ನಗರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿ ಗೇಟ್‌ವೇ ಸೇತುವೆಯ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗೋಲ್ಡ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಮತ್ತು ಸನ್‌ಶೈನ್ ಕೋಸ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಮೋಟಾರು-ಮಾರ್ಗದ ಬಂದರು ಗೇಟ್‌ವೇಯನ್ನು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಬಂದರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ನಗರದ ಒಳಗಿನ ಉಪಮಾರ್ಗ ಮತ್ತು ನದಿಯ ಬದಿಯ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್-ಮಾರ್ಗಗಳು ಮೋಟಾರು-ಸವಾರರು ನಗರದ ಕಿಕ್ಕಿರಿದ ಕೇಂದ್ರದ ಮೂಲಕ ಸಾಗದಂತೆ ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಒಳಗಿನ ವರ್ತುಲ ಮುಕ್ತಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.gatewayupgradeproject.com.au/asp/index.asp?sid=5&page=upgradeIntro|title=The upgrade|publisher=Gateway Upgrade Project|accessdate=2008-01-05|archive-date=2011-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20110706104158/http://www.gatewayupgradeproject.com.au/asp/index.asp?sid=5&page=upgradeIntro|url-status=dead}}</ref> ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಳವು ಆಗ್ನೇಯ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೇರಿದೆ. ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನಗರ ಮಂಡಳಿಯು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯಗಳ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಿವೆ, ಉದಾ, ಆಗ್ನೇಯ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಮೂಲಭೂತ ಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆ. ಪ್ರಸ್ತುತದ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಮಾರ್ಗಗಳು, ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಗಮನವನ್ನು ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು (IATA ಕೋಡ್: ''BNE'' ) ಈ ನಗರದ ಮುಖ್ಯ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ, ಸಿಡ್ನಿ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣ ಮತ್ತು ಮೆಲ್ಬರ್ನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದ ನಂತರ ಇದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದಲ್ಲೇ ಮೂರನೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ನಿರತವಾಗಿರುವ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ಇದು ನಗರ-ಕೇಂದ್ರದ ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೂ ಇದು ದೇಶೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. 2008–2009 ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು ಸುಮಾರು 18.5 ದಶಲಕ್ಷ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ. ಆ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ನಗರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ರೈಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಏರ್‌ಟ್ರೈನ್‌ನಿಂದ ಈ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು ಸೇವಾ-ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ಆರ್ಚರ್‌ಫೀಲ್ಡ್ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವು (ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದ ಉಪನಗರಗಳಲ್ಲಿ) ಒಂದು ಸಾರ್ವದೇಶಿಕ ಯುದ್ಧ ವಿಮಾನನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚಿತ್ರ:King George Square Busway Station.jpg|thumb|center|600px|ಕಿಂಗ್ ಜಾರ್ಜ್ ಸ್ಕ್ವೇರ್ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣ, ಇದು ಒಂದು ನೆಲದಡಿಯ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ.]] {{-}} === ನಿತ್ಯೋಪಯೋಗಿ ಸೇವೆಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:LakeWivenhoeFromWest.JPG|thumb|ವಿವನ್ಹೋಯ್ ಸರೋವರ, ಇದು ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ನೀರಿನ ಜಲಾಶಯವಾಗಿದೆ.]] ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಸಂಗ್ರಹ, ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸರಬರಾಜಿನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು SEQ ವಾಟರ್ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಗ್ರೇಟರ್ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಲು ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಅರ್ಬನ್ ಯುಟಿಲಿಟೀಸ್‌ಗೆ (ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ವಾಟರ್) ನೀರನ್ನು ವಿಕ್ರಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ನೀರನ್ನು ಮೂರು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ; ವಿವನ್ಹೋಯ್, ಸೋಮರ್ಸೆಟ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ತ್ ಪೈನ್. 2005ರ ಮೇ 13ರಿಂದ, ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಕ್ಷಾಮದಿಂದಾಗಿ ನೀರಿನ ಪರಿಮಿತಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.news.com.au/couriermail/story/0,23739,23178059-952,00.html|title=Queensland Water Commission retain restrictions|publisher=[[news.com.au]]|work=[[The Courier Mail]]|author=Emma Chalmers, Jeremy Pierce and Neil Hickey|date=8 February 2008|accessdate=2008-03-02|archiveurl=https://archive.today/20120908014544/http://www.couriermail.com.au/news/queensland/calls-to-lift-water-restrictions/story-e6freoof-1111115502700|archivedate=2012-09-08|url-status=live}}</ref> ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು, 2009ರಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಕೊಳವೆ-ಮಾರ್ಗವು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡ ನಂತರ ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ ಪುನರ್‌ಬಳಕೆಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ಈ ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳಿಗೆ ಪಂಪ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{cite web | author =[[Peter Beattie]] | title =SEQ Will Ave Purified Recycled Water But No Vote: Premier | publisher =[[Government of Queensland|Queensland Government]] | url =http://statements.cabinet.qld.gov.au/MMS/StatementDisplaySingle.aspx?id=50056 | format =Ministerial media statement | accessdate =2008-02-29 | archive-date =2008-05-22 | archive-url =https://web.archive.org/web/20080522150455/http://statements.cabinet.qld.gov.au/MMS/StatementDisplaySingle.aspx?id=50056 | url-status =dead }}</ref> ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನಲ್ಲಿ [[ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ|ವಿದ್ಯುತ್ ಪೂರೈಕೆ]] ಮತ್ತು [[ಅನಿಲ]] ಸರಬರಾಜು ಮಾಡುವ ಕೊಳವೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಎನರ್ಜೆಕ್ಸ್ (ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ) ಮತ್ತು ಒರಿಜಿನ್ ಎನರ್ಜಿ (ಅನಿಲ) ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಈ ಕಂಪನಿಗಳು ಹಿಂದೆ ದೇಶೀಯ ಚಿಲ್ಲರೆ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು. 2007ರ ಜುಲೈ 1ರಿಂದ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ನಿಯಂತ್ರಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಚಿಲ್ಲರೆ ಇಂಧನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ತೆರೆದವು, ಇದು ವಿವಿಧ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ಅನಿಲ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಎರಡನ್ನೂ ಮರುಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಅನುಮತಿಸಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.energy.qld.gov.au/frc.cfm |title=Full Retail Competition|publisher=Queensland Department of Mines and Energy|accessdate=2008-03-02 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20071102094936/http://www.energy.qld.gov.au/frc.cfm <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2007-11-02}}</ref> ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ಅಮುಖ್ಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಂಪನಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಜಾಲಗಳಿಂದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌ನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಅಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ DSL ದೂರವಾಣಿ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ದೂರವಾಣಿ ವಿನಿಮಯ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು, ಹೆಚ್ಚು ವೇಗದ ADSL2+ ಅಂತರಜಾಲ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕಗೊಳಿಸುವ ವಿಶೇಷ ಹಾರ್ಡ್‌ವೇರ್ (DSLAM) ಒಂದಿಗೂ ಸಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ CBD ಒಳಗಿನ ಉಪನಗರಗಳಿಗೆ ವಿವಿಧ ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಒದಗಿಸಿದ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಂಪರ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ನೆಲದಡಿಯ ಫೈಬರ್ ಆಪ್ಟಿಕ್ಸ್ ಜಾಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಟೆಲ್‌ಸ್ಟ್ರಾ ಮತ್ತು ಆಪ್ಟಸ್ ಅವುಗಳ ಕೇಬಲ್ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಗರದ ಮೆಟ್ರೋಪಾಲಿಟನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಅಧಿಕ ವೇಗದ ಅಂತರಜಾಲ ಮತ್ತು ಪೇ ಟಿವಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಎರಡೂ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಕಂಪನಿಗಳು ಒಳಗಿನ ಮತ್ತು ಉಪನಗರದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಟ್‌ಸ್ಪಾಟ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ತಂತಿರಹಿತ ಜಾಲಗಳನ್ನೂ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, 3 ಮೊಬೈಲ್, ಟೆಲ್‌ಸ್ಟ್ರಾ, ಆಪ್ಟಸ್ ಮತ್ತು ವೊಡಾಫೋನ್ ಮೊದಲಾದವು ನಗರದಾದ್ಯಂತ 2.5G, 3G ಮತ್ತು 3.5G ಮೊಬೈಲ್ ಜಾಲಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.<ref>{{cite web|url=http://www.australianit.news.com.au/story/0,24897,23460734-5013037,00.html|title=Mobile broadband takes off|publisher=[[news.com.au]]|work=[[The Australian]]|author=Roland Tellzen|date=1 April 2008|accessdate=2008-04-17|archive-date=2008-04-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20080407030323/http://www.australianit.news.com.au/story/0,24897,23460734-5013037,00.html|url-status=dead}}</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ == {{Portal|Brisbane}} * ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಲೇಖನಗಳು * ಆಗ್ನೇಯ ಕ್ವೀನ್ಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ == ಚಿತ್ರಸಂಪುಟ == <gallery class="center"> File:Brisbane View from Victoria Bridge.jpg|ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸೇತುವೆಯಿಂದ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ನದಿಯ ನೋಟ. File:Brisbane Nighttime Skyline.jpg|ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದ ನೋಟ. File:William Jolly Bridge.jpg|ವಿಲಿಯಂ ಜೋಲಿ ಸೇತುವೆ. File:Brisbane View from Victoria Bridge 1.jpg|ವಿಕ್ಟೋರಿಯಾ ಸೇತುವೆಯಿಂದ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌ನ ನೋಟ. </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌ == {{Reflist|colwidth=30em}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌ == {{Sister project links|Brisbane}} * {{wikivoyage|Brisbane}} * [http://www.brisbites.com/ BRISbites: ಸಬರ್ಬನ್ ಸೈಟ್ಸ್ (ಹಿಸ್ಟರಿ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110409005944/http://www.brisbites.com/ |date=2011-04-09 }} * [http://www.ourbrisbane.com/ ಅವರ್ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ – ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟರ್ಡ್ ಇನ್ಫರ್ಮೇಶನ್ ಸೈಟ್] * [http://www.brisbane.qld.gov.au/ ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್] * [http://www.openstreetmap.org/?lat=-27.4&lon=153&zoom=10 ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಮ್ಯಾಪ್] * [http://www.visitbrisbane.com.au/ ಅಫೀಶಿಯಲ್ ಟೂರಿಸಮ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಆಫ್ ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್] {{-}} {{AustralianCapitalCities}} {{Queensland cities}} {{Cities of Australia}} {{Commonwealth Games Host Cities}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಸ್ಬೇನ್‌]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾದ ಕರಾವಳಿ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್‌ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಆತಿಥ್ಯ ವಹಿಸಿದ ನಗರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ]] jx63mhn1smklv7rrc3pt4m3ns95zi85 0 29049 1375534 1371152 2026-06-21T00:25:30Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375534 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=April 2011}} {{chembox | Verifiedfields = changed | verifiedrevid = 407465471 | Name = Bisphenol&nbsp;A | ImageFile1_Ref = {{chemboximage|correct|??}} | ImageFile1 = Bisphenol A.svg | ImageSize1 = 240px | ImageFile2 = Bisphenol A.png | ImageSize2 = 180px | ImageName = Bisphenol A | IUPACName = 4,4'-dihydroxy-2,2-diphenylpropane | OtherNames = BPA, 4,4'-(propan-2-ylidene)diphenol,<br />p, p'-isopropylidenebisphenol,<br /> 4,4´-isopropylidenediphenol,<br />2,2-bis(4-hydroxyphenyl)propane. | Section1 = {{Chembox Identifiers | SMILES = Oc1ccc(cc1)C(c2ccc(O)cc2)(C)C | UNII_Ref = {{fdacite|correct|FDA}} | UNII = MLT3645I99 | KEGG_Ref = {{keggcite|changed|kegg}} | KEGG = C13624 | InChI = 1/C15H16O2/c1-15(2,11-3-7-13(16)8-4-11)12-5-9-14(17)10-6-12/h3-10,16-17H,1-2H3 | InChIKey = IISBACLAFKSPIT-UHFFFAOYAI | SMILES1 = CC(C)(c1ccc(cc1)O)c2ccc(cc2)O | ChEMBL_Ref = {{ebicite|correct|EBI}} | ChEMBL = 418971 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChI = 1S/C15H16O2/c1-15(2,11-3-7-13(16)8-4-11)12-5-9-14(17)10-6-12/h3-10,16-17H,1-2H3 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}} | StdInChIKey = IISBACLAFKSPIT-UHFFFAOYSA-N | CASNo = 80-05-7 | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}} | PubChem = 6623 | EINECS = 201-245-8 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}} | ChemSpiderID = 6371 | RTECS = SL6300000 | UNNumber = 2430 }} | Section2 = {{Chembox Properties | C=15|H=16|O=2 | Appearance = White to light brown flakes or powder | Density = 1.20 g/cm³, solid | Solubility = 120–300 ppm (at 21.5 °C) | MeltingPt = 158 to 159 °C (430 K) | BoilingPt = 220 °C (493 K) / 4 mmHg | Viscosity = }} | Section3 = {{Chembox Structure | CrystalStruct = | Dipole = }} | Section7 = {{Chembox Hazards | ExternalMSDS = | EUIndex = | EUClass = | NFPA-H = 3 | NFPA-F = 0 | NFPA-R = 0 | RPhrases = {{R36}}, {{R37}}, {{R38}}, {{R43}} | SPhrases = {{S24}}, {{S26}}, {{S37}} | FlashPt = 227 °C | autoignition = 600 °C }} | Section8 = {{Chembox Related | Function = [[?]] | OtherFunctn = | OtherCpds = [[phenols]]<br />[[Bisphenol S]] }} }} '''BPA''' ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳ್ಳುವ '''ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ''' ಎಂಬುದು ಎರಡು ಫೀನಾಲ್ ಕಾರ್ಯಾತ್ಮಕ ಗುಂಪುಗಳೊಂದಿಗಿರುವ ಒಂದು ಜೈವಿಕ ಸಂಯುಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಇತರ ಬಳಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಹಾಗು ಇಪಾಕ್ಸಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಳವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೯೩೦ರ ಮಧ್ಯಭಾಗದಿಂದಲೂ ಈಸ್ಟ್ರಜೆನಿಕ್(ಮದಜನಕ)ವೆಂದು ಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅದರ ಸುರಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ವರದಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರಿಂದ, ಗ್ರಾಹಕ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳಗಳು ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಸುದ್ದಿ ಮಾಧ್ಯಮದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ವರದಿಯಾದವು. ಇದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಕಪಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಂತಹ ಕೆಲವು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇದನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವಂತಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಫುಡ್ ಅಂಡ್ ಡ್ರಗ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಶನ್ (FDA) ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಒಂದು ವರದಿಯು, ಇದಕ್ಕೆ ಭ್ರೂಣ, ಶಿಶುಗಳು ಹಾಗು ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳು ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು.<ref name="U.S. Food and Drug Administration">{{Cite web|url=http://www.fda.gov/NewsEvents/PublicHealthFocus/ucm197739.htm|title=Update on Bisphenol A for Use in Food Contact Applications: January 2010|date=15 January 2010|publisher=[[U.S. Food and Drug Administration]]|accessdate=15 January 2010|archive-date=19 ಜನವರಿ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100119070610/http://www.fda.gov/NewsEvents/PublicHealthFocus/ucm197739.htm|url-status=dead}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ, ಕೆನಡಾ, BPA ಒಂದು ವಿಷಯುಕ್ತ ಪದಾರ್ಥವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ ಮೊದಲ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal |url=http://www.gazette.gc.ca/rp-pr/p2/2010/2010-10-13/pdf/g2-14421.pdf |journal=[[Canada Gazette]] Part II |volume=144 |issue=21 |date=13 October 2010 |pages=1806–18 }}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.theglobeandmail.com/news/national/canada-first-to-declare-bisphenol-a-toxic/article1755272/ |title=Canada first to declare bisphenol A toxic |author=Martin Mittelstaedt |work=The Globe and Mail |location=Canada |date=13 October 2010}}</ref> [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|ಯುರೋಪಿಯನ್ ಒಕ್ಕೂಟ]] ಹಾಗು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, ಮಕ್ಕಳು ಹಾಲು ಕುಡಿಯುವ ಬಾಟಲುಗಳಲ್ಲಿ BPAಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="rban2011" /> ==ಉತ್ಪಾದನೆ== ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಯುಕ್ತದ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ ಗಳಷ್ಟಿತ್ತು,<ref name="Fiege" /> ಹಾಗು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ೨.೨ ದಶಲಕ್ಷ ಟನ್ ಗಳಿಗೆ ಏರಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE65L6JN20100622?loomia_ow=t0:s0:a49:g43:r3:c0.084942:b35124310:z0|title=Experts demand European action on plastics chemical|publisher=Reuters | date=22 June 2010}}</ref> ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ, U.S.ನಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆಯು ೮೫೬,೦೦೦ ಟನ್ ಗಳಷ್ಟಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ೭೨%ನಷ್ಟನ್ನು ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಹಾಗು ೨೧%ನಷ್ಟು ಇಪಾಕ್ಸಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಳದ ತಯಾರಿಕೆಗೆ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="CERHR" /> USನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಕೆಯಾದ ೫%ಗೂ ಕಡಿಮೆ BPAಯನ್ನು ಆಹಾರ ಸಂಬಂಧಿ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="epa-action-plan" /> ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ೧೮೯೧ರಲ್ಲಿ [[ರಷ್ಯಾ|ರಷ್ಯ]]ನ್ ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನಿ A.P. ಡಿಯನಿನ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಿದರು.<ref name="dianin">{{Cite journal | author=Dianin | title = Zhurnal russkogo fiziko-khimicheskogo obshchestva | volume = 23 | year = 1891 | pages = &nbsp;492&ndash;}}</ref><ref>{{Cite journal | first = Theodor | last = Zincke | authorlink = Theodor Zincke | title = Ueber die Einwirkung von Brom und von Chlor auf Phenole: Substitutionsprodukte, Pseudobromide und Pseudochloride | journal=[[Justus Liebigs Annalen der Chemie]] | year = 1905 | pages = 75–99 | doi = 10.1002/jlac.19053430106 | volume = 343}}</ref> ಈ ಸಂಯುಕ್ತವನ್ನು, ಎರಡು ಸಮಾನ ಫೀನಾಲ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ [[ಅಸಿಟೋನ್]] ನನ್ನು(ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಎ ಎಂಬ ಉತ್ತರ ಪ್ರತ್ಯಯವು ಸೇರ್ಪಟ್ಟಿದೆ) <ref>{{Cite book | last=Uglea | first=Constantin V. | coauthors=Ioan I. Negulescu | title=Synthesis and Characterization of Oligomers | year=1991 | publisher=[[CRC Press]] | page=103 | isbn=0849349540}}</ref> ಸಲಿಲೀಕರಣ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕ್ರಿಯೆಯು ಒಂದು ಬಲವಾದ ಆಸಿಡ್ ನಿಂದ ವೇಗವರ್ಧನೆಯಾಗುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಹೈಡ್ರೋಕ್ಲೋರಿಕ್ ಆಮ್ಲ(HCI) ಅಥವಾ ಒಂದು ಸಲ್ಫೋನೇಟೆಡ್ ಪಾಲಿಸ್ಟೆರಿನ್ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಳ. ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಫೀನಾಲ್ ನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಲಿಲೀಕರಣ ಖಾತರಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ; ಕುಮೆನ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಪದಾರ್ಥ ಮಿಶ್ರಣವನ್ನು(ಅಸಿಟೋನ್ ಹಾಗು ಫೀನಾಲ್) ಆರಂಭಿಕ ಪದಾರ್ಥವಾಗಿಯೂ ಸಹ ಬಳಕೆ ಮಾಡಬಹುದು:<ref name="Fiege" /> :[[File:Synthesis Bisphenol A.svg|frameless|upright=2.5|ಫೀನಾಲ್ ಮತ್ತು ಅಸಿಟೋನ್‌ನಿಂದ ಬಿಲ್ಫೆನಾಲ್ A ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆ]] ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೆಟೋನ್ ಗಳು ಸದೃಶವಾದ ಸಲಿಲೀಕರಣ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತವೆ. BPAಯನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯಕವಾಗಿ ತಯಾರು ಮಾಡುವಾಗ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವಿಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ - ಅಧಿಕವಾದ ನಿರ್ವಾತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ರಾಳೀಯ ಉಪ ಉತ್ಪನ್ನದಿಂದ BPA ತೆಗೆಯುವುದು ಅಥವಾ ಬಟ್ಟಿ ಇಳಿಸುವಿಕೆ ನಂತರ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಫೀನಾಲ್ ಬಳಸಿ ವಿಲೇಯಕ ಆಧಾರಿತ BPA ತೆಗೆಯುವುದು.<ref name="Fiege">{{Cite book | first = Helmut | last = Fiege | coauthors = Heinz-Werner Voges, Toshikazu Hamamoto, Sumio Umemura, Tadao Iwata, Hisaya Miki, Yasuhiro Fujita, Hans-Josef Buysch, Dorothea Garbe, Wilfried Paulus | title = Phenol Derivatives | series = Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry | publisher=Wiley-VCH | location = Weinheim | year = 2002 | doi = 10.1002/14356007.a19_313}}</ref> ==ಉಪಯೋಗ== {{further|[[Polycarbonate]]}} ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಆಧಾರಿತ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಗಳು ೧೯೫೭ರಿಂದಲೂ ವಾಣಿಜ್ಯಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="infosheet">{{Cite web | title=Bisphenol A Information Sheet | date=October 2002 | publisher=Bisphenol A Global Industry Group | url=http://www.bisphenol-a.org/pdf/DiscoveryandUseOctober2002.pdf | accessdate=7 December 2010 | archive-date=12 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 | archive-url=https://web.archive.org/web/20101212074351/http://www.bisphenol-a.org/pdf/DiscoveryandUseOctober2002.pdf | url-status=dead }}</ref> ಇದರ ತಯಾರಕರು ಕಡೆ ಪಕ್ಷ ಎಂಟು ಶತಕೋಟಿ ಪೌಂಡ್ ಗಳಷ್ಟು BPAಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="USNews3">{{Cite news|url=http://health.usnews.com/health-news/family-health/heart/articles/2009/06/10/studies-report-more-harmful-effects-from-bpa.html|title=Studies Report More Harmful Effects From BPA|date=10 June 2009|work=[[U.S. News & World Report]]|accessdate=28 October 2010}}</ref> ಇದು ಇಪಾಕ್ಸಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಳಗಳ <ref>{{Cite web|url=http://www.californiaprogressreport.com/2009/07/committee_succe.html|title=Lawmakers to press for BPA regulation|last=Replogle|first=Jill|date=17 July 2009|publisher=California Progress Report|accessdate=2 August 2009|archive-date=22 ಜುಲೈ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090722111113/http://www.californiaprogressreport.com/2009/07/committee_succe.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.thestar.com/article/415296|title=Ridding life of bisphenol A a challenge|last=Ubelacker |first=Sheryl |date=16 April 2008|work=Toronto Star |accessdate=2 August 2009}}</ref> ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಮಾನೊಮರ್ ಆಗಿದೆ ಹಾಗು ಇದು ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ನ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ರೂಪವಾಗಿದೆ.<ref name="Fiege" /><ref>{{Cite book|last=Kroschwitz|first=Jacqueline I.|title=Kirk-Othmer encyclopedia of chemical technology|edition=5|volume=5|pages=8|isbn=0471526959}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.alliancepoly.com/polycarbonate.asp|title=Polycarbonate (PC) Polymer Resin|publisher=Alliance Polymers, Inc|accessdate=2 August 2009|archive-date=21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090921084954/http://www.alliancepoly.com/polycarbonate.asp|url-status=dead}}</ref> ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ ನ್ನು ನೀಡುವ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಬರೆಯಬಹುದು: :[[File:Polycarbonatsynthese.svg|500px]] ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ಹಾಗು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಒಡೆಯದ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ನ್ನು ಹಸುಳೆಗಳ ಹಾಗು ನೀರಿನ ಬಾಟಲುಗಳು, ಕ್ರೀಡಾ ಸಾಧನಗಳು, ವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಾಗು ದಂತ ಉಪಕರಣಗಳು, ಹಲ್ಲಿನ ಭರ್ತಿಸಾಮಗ್ರಿಯಾಗಿ ಹಾಗು ಸ್ತಂಭಕ ಹಾಗು ಕಣ್ಣಿನ ಗ್ಲಾಸ್ ಲೆನ್ಸ್ ಗಳು, CDಗಳು ಹಾಗು DVDsಗಳು, ಹಾಗು ಮನೆಬಳಕೆಯ ವಿದ್ಯುತ್ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹಲವಾರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="CERHR">{{Cite news | title = CERHR Expert Panel Report for Bisphenol A | url = http://cerhr.niehs.nih.gov/chemicals/bisphenol/BPAFinalEPVF112607.pdf |format=PDF| accessdate = 18 April 2008 |date=26 November 2007| author=National Toxicology Program, U.S. Department of Health and Human Services |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080218195117/http://cerhr.niehs.nih.gov/chemicals/bisphenol/BPAFinalEPVF112607.pdf <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 18 February 2008}}</ref> BPAಯನ್ನು ಪಾಲಿಸಲ್ಫೋನ್ ಹಾಗು ಪಾಲಿಈಥರ್ ಕೆಟೋನ್ ಗಳನ್ನು ಸಂಶ್ಲೇಷಿಸುವಾಗ,ಕೆಲವೊಂದು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು [[ಉತ್ಕರ್ಷಣ ನಿರೋಧಕ|ಆಕ್ಸಿಡೀಕಾರಕ ಪ್ರತಿರೋಧಿ]]ಯಾಗಿ, ಹಾಗು PVCಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಮರೀಕರಣ ನಿರೋಧಕವಾಗಿಯೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇಪಾಕ್ಸಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಳಗಳನ್ನು ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಆಹಾರ ಹಾಗು ಪಾನೀಯ ಕ್ಯಾನ್ ಗಳ ಒಳಭಾಗದ ಲೇಪನವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="C&ENews">{{Cite journal|last=Erickson|first=Britt E.|date=2 June 2008|title=Bisphenol A under scrutiny|journal=Chemical and Engineering News|publisher=American Chemical Society|volume=86|issue=22|pages=36–39|url=http://pubs.acs.org/isubscribe/journals/cen/86/i22/html/8622gov1.html}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, BPA ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಳಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ PET ಪದರವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.foodnavigator.com/Financial-Industry/Consumers-fear-the-packaging-a-BPA-alternative-is-needed-now|title=Consumers fear the packaging - a BPA alternative is needed now|last=Byrne|first=Jane|date=22 September 2008|accessdate=5 January 2010}}</ref> ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಜ್ವಾಲೆಯ ವಿಲಂಬಕ ಟೆಟ್ರಾಬ್ರೋಮೊಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಗೆ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಯೂ ಸಹ ಆಗಿದೆ, ಹಾಗಿ ಇದನ್ನು ಈ ಹಿಂದೆ ಒಂದು ಶಿಲೀಂಧ್ರನಾಶಕವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |url=http://pesticideinfo.org/Detail_Chemical.jsp?Rec_Id=PC33756 |title=Pesticideinfo.org: ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ |access-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-date=2 ಆಗಸ್ಟ್ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180802102027/http://pesticideinfo.org/Detail_Chemical.jsp?Rec_Id=PC33756 |url-status=dead }}</ref> ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ, ಕಾರ್ಬನ್ ರಹಿತ ಕಾಪಿ ಕಾಗದ ಹಾಗು ಶಾಖಧಾರಕ ಕಾಗದದ ಒಂದು ಯೋಗ್ಯ ಬಣ್ಣ ಅಭಿವರ್ಧಕವಾಗಿದೆ,<ref>{{Cite patent|US|6562755}}</ref> ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಬಹುತೇಕ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ <ref>{{Cite web|title=More evidence that BPA laces store receipts|url=http://www.sciencenews.org/view/generic/id/61490/title/Science_%2B_the_Public__More_evidence_that_BPA_laces_store_receipts|quote=Bill Van Den Brandt of Appleton Papers says that the receipts paper made by his company (which bills itself as the nation's leading producer of carbonless and thermal papers) is BPA-free.|date=27 July 2001|accessdate=3 August 2010|author=Raloff, Janet|publisher=Science News|archive-date=31 ಜುಲೈ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100731084121/http://www.sciencenews.org/view/generic/id/61490/title/Science_%2B_the_Public__More_evidence_that_BPA_laces_store_receipts|url-status=dead}}</ref> ಶಾಖಧಾರಕ ರಶೀದಿ ಕಾಗದದ ಮಾರಾಟದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಒಡ್ಡಿಕೆ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|title=Concerned about BPA: Check your receipts|url=http://www.sciencenews.org/view/generic/id/48084/title/Science_%2B_the_Public__Concerned_about_BPA_Check_your_receipts|date=7 October 2009|accessdate=3 August 2010|author=Raloff, Janet|publisher=Science News|archive-date=21 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121021100046/http://www.sciencenews.org/view/generic/id/48084/title/Science_%2B_the_Public__Concerned_about_BPA_Check_your_receipts|url-status=dead}}</ref><ref name="ReferenceA">{{Cite doi|10.1016/S0045-6535(00)00507-5}}</ref>. BPA-ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಎರಕಗಾರಿಕೆ ಅಚ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ನೀರಿನ ಪೈಪುಗಳ ಒಳಪದರದಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="epa-action-plan">{{Cite web|url=http://www.epa.gov/oppt/existingchemicals/pubs/actionplans/bpa_action_plan.pdf|title=Bisphenol A Action Plan |date=29 March 2010|publisher=U.S. Environmental Protection Agency|accessdate=12 April 2010}}</ref> ===ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ=== {{Main|Resin identification code}} [[File:Plastic-recyc-07.svg|thumb|100px|left|ಕೆಲವು ವಿಧದ 7 ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು.]] [[File:Plastic-recyc-03.svg|thumb|100px|right|ಬಾಗುವ ವಿಧದ 3 ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಸೋರಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು.]] "ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ೧, ೨, ೪, ೫, ಹಾಗು ೬ ಎಂಬ ಮರುಬಳಕೆಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಗಳು BPAಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಂಭವವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ, ೩ ಅಥವಾ ೭ ಎಂಬ ಮರುಬಳಕೆ ಸಂಕೇತಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುವ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಗಳು BPAಯಿಂದ ತಯಾರಿಕೆಯಾಗಿರಬಹುದು."<ref>http://www.hhs.gov/safety/bpa/</ref> ವಸ್ತುಗಳ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಏಳು ವಿಧದ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೭ನೇ ಮಾದರಿಯು "ಇತರ" ಮಾದರಿಗಳ ಅಡಕುಚೀಲವಾಗಿದೆ, ಹಾಗು ಕೆಲವು ಮಾದರಿ ೭ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಗಳು ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್(ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ಮರುಬಳಕೆ ಸಂಕೇತದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ "PC" ಎಂಬ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಹಾಗು ರಾಸಾಯನಿಕ ರಾಳಗಳು, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಮಾನೊಮರ್ ನಿಂದ ತಯಾರಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Fiege" /><ref name="sciam2008">{{Cite journal|author=Biello D | title=Plastic (not) fantastic: Food containers leach a potentially harmful chemical | journal=Scientific American | volume=2 | date=19 February 2008 | url=http://www.sciam.com/article.cfm?id=plastic-not-fantastic-with-bisphenol-a | accessdate=9 April 2008}}</ref> ೩ನೇ ಮಾದರಿ (PVC) ಸಹ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕಾರಕದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಡೀಕಾರಕ ಪ್ರತಿರೋಧಿಯಾಗಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="Fiege" /> ಇದು "ನಮ್ಯವಾದ PVC"ಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಾಂಶವಾದರೂ ಸಹ, PVC ಪೈಪುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ನಿಜವಲ್ಲ. {{Clear}} ==ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು== ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಒಂದು ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ಭಂಗಕಾರಕವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಸ್ವತಃ ದೇಹದ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಅನುಕರಣ ಮಾಡಿ, ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬಹುದು.<ref>{{Cite book|last=Gore|first=Andrea C. |title=Endocrine-Disrupting Chemicals: From Basic Research to Clinical Practice|publisher=Humana Press|date=8 June 2007|series=Contemporary Endocrinology|isbn=978-1588298300}}</ref><ref>{{Cite journal |last=O’Connor |first1=JC |last2=Chapin |first2=RE | title = Critical evaluation of observed adverse effects of endocrine active substances on reproduction and development, the immune system, and the nervous system | journal=Pure Appl. Chem | volume = 75 | issue = 11–12 | pages = 2099–2123 |year=2003 | url = http://www.iupac.org/publications/pac/2003/pdf/7511x2099.pdf| format = Full Article | accessdate = 28 February 2007 | doi = 10.1351/pac200375112099}}</ref><ref>{{Cite journal |author=Okada H, Tokunaga T, Liu X, Takayanagi S, Matsushima A, Shimohigashi Y |title=Direct evidence revealing structural elements essential for the high binding ability of bisphenol A to human estrogen-related receptor-gamma |journal=Environ. Health Perspect. |volume=116 |issue=1 |pages=32–8 |year=2008 |month=January |pmid=18197296 |pmc=2199305 |doi=10.1289/ehp.10587 |url=}}</ref><ref name="JAMAVS">{{Cite journal |author=vom Saal FS, Myers JP |title=Bisphenol A and Risk of Metabolic Disorders |journal=[[Journal of the American Medical Association|JAMA]] |volume= 300|issue=300 |pages= 1353|year=2008 |pmid= 18799451|doi=10.1001/jama.300.11.1353 |url=http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/300.11.1353}}</ref> ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಂವೇದನೆಯ ಅವಧಿಯಾಗಿ ಕಂಡುಬರಬಹುದು.<ref name="HealthCanada">[http://www.ec.gc.ca/substances/ese/eng/challenge/batch2/batch2_80-05-7.cfm ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಸ್ಕ್ರೀನಿಂಗ್ ಅಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಫಾರ್ ದಿ ಚಾಲೆಂಜ್ ಫೀನಾಲ್, 4,4' -(1-ಮೀಥೈಲ್‌ಲೆಥಿಲೈಡೀನ್)ಬಿಸ್- (ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ)ಕೆಮಿಕಲ್ ಆಬ್‌ಸ್ಟ್ರಾಕ್ಟ್ಸ್ ಸರ್ವೀಸ್ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ ನಂಬರ್ 80-05-7.] ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ, ೨೦೦೮.</ref> ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮಾನವರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ಈ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಟ್ಟಗಳು ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ.<ref name="EHP">{{Cite journal |author=Ginsberg G, Rice DC |title=Does Rapid Metabolism Ensure Negligible Risk from Bisphenol A? |journal=[[Environmental Health Perspectives|EPH]] |volume=117 |issue=11 |pages=1639–1643 |year=2009 |doi=10.1289/ehp.0901010 |url=http://www.ehponline.org/members/2009/0901010/0901010.html |pmid=20049111 |pmc=2801165 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite pmid|19931376}}</ref> ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ದಿ ಎನ್ಡೋಕ್ರಿನ್ ಸೊಸೈಟಿ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಮಾನವ ಜನಾಂಗವು BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.endocrinetoday.com/view.aspx?rid=40865 ಎಂಡೋಕ್ರೈನ್ ಸೊಸೈಟಿ ರಿಲೀಸ್ಡ್ ಸೈಂಟಿಫಿಕ್ ಸ್ಟೇಟ್‌ಮಂಟ್ ಆನ್ ಎಂಡೊಕ್ರೈನ್ -ಡಿಸ್‌ರಪ್ಟಿಂಗ್ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್]</ref> ===ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳು=== ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ, ೩೮ ಮಂದಿ ತಜ್ಞರು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದಂತಹ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಬಹುಮತಾಭಿಪ್ರಾಯದ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಜನರಲ್ಲಿರುವ ಸರಾಸರಿ ಮಟ್ಟವು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯುಂಟುಮಾಡುವ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಯಿತು<ref>{{Cite journal |author=vom Saal FS, Akingbemi BT, Belcher SM, ''et al'' |title=Chapel Hill bisphenol A expert panel consensus statement: integration of mechanisms, effects in animals and potential to impact human health at current levels of exposure |journal=Reprod. Toxicol. |volume=24 |issue=2 |pages=131–8 |year=2007 |pmid=17768031 |pmc=2967230 |doi=10.1016/j.reprotox.2007.07.005 |url=}}</ref> U.S.ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕರೆದ ಒಂದು ಸಮಿತಿಯು, ಭ್ರೂಣ ಹಾಗು ಹಸುಳೆಯ ಬುದ್ದಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗು ಅದರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ BPAನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ "ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಿನ ಕಳವಳ"ವಿದೆಯೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref name="CERHR" /> ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಹಸುಳೆಗಳು ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳು ದಿನನಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿ BPAಯನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆಂಬ ವಾಸ್ತವವು ಹಸುಳೆಗಳ ಮೇಲೆ BPA ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಳವಳವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref>[http://www.center4research.org/2010/04/are-bisphenol-a-bpa-plastic-products-safe-for-infants-and-children/ ಆರ್ BPA ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್ ಸೇಫ್ ಫಾರ್ ಇನ್ಫಾಂಟ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಚಿಲ್ರ್ಡನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725152329/http://www.center4research.org/2010/04/are-bisphenol-a-bpa-plastic-products-safe-for-infants-and-children/ |date=25 ಜುಲೈ 2011 }}? ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬಗಳ ಜಾಲತಾಣದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ.</ref> U.S.ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟಾಕ್ಸಿಕಾಲಜಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್(NTP) ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಿತಿಗೆ ತನ್ನ ಸಹಮತವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು, ಇದರಂತೆ "ಮಿದುಳು, ನಡವಳಿಕೆ, ಹಾಗು ಭ್ರೂಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ ಶಿಶುವಿನ ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಗ್ರಂಥಿ, ಹಸುಳೆಗಳು, ಹಾಗು ಮಕ್ಕಳು ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಉಂಟುಮಾಡುವ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕೆಲವು ಆತಂಕವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು ಹಾಗು ಇದು " ಹಾಗು ಭ್ರೂಣಗಳು, ಹಸುಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎಗೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಒಡ್ಡಿಕೆಗಳಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಮೈನೆರೆಯುವ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸ್ತನ ಗ್ರಂಥಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ''ಕನಿಷ್ಠ'' ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತ್ತು" ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಂತಹ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಭ್ರೂಣ ಅಥವಾ ನವಜಾತ ಶಿಶುವಿನ ಮರಣಕ್ಕೆ,ಹುಟ್ಟಿನ ನ್ಯೂನತೆಗಳು, ಅಥವಾ ಹುಟ್ಟುವಾಗ ಕಡಿಮೆ ತೂಕ ಹಾಗು ಇತರ ಮಕ್ಕಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡುವ ಬಗ್ಗೆ NTP ''ನಗಣ್ಯ'' ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು."<ref name="NTP08">[http://www.niehs.nih.gov/news/media/questions/sya-bpa.cfm ಸಿನ್ಸ್ ಯು ಆಸ್ಕಡ್ - ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ: ಕ್ವಶ್ಚನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಆನ್ಸರ್ಸ್ ಎಬೌಟ್ ದಿ ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟಾಕ್ಸಿಕೋಲಜಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಬ್ರೀಷ್ ಆನ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100513030019/http://www.niehs.nih.gov/news/media/questions/sya-bpa.cfm |date=13 ಮೇ 2010 }}, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಎನ್‌ವೈರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಹೆಲ್ತ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್.</ref> ===ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ=== ೨೦೦೮ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯು BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೆಯ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಇದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹಾಗು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಅಧಿಕ ಕಳವಳಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದೆ".<ref>{{Cite doi|10.1097/MED.0b013e32830ce95c}}</ref> ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೇಲೆ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಒಂದು ಪುನರ್ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು "ಪ್ರಸವಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೆಯು ದೇಹದ ತೂಕ ಹಾಗು ಸ್ಥೂಲತೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref>{{Cite pmid|19433248}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಮತ್ತೊಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು (BPA)ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ವರ್ಜಿಸುವುದು ಹಾಗು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಸುಧಾರಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಸ್ಥೂಲತೆ ಹಾಗು ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ತಗ್ಗುವ ಸಂಭವವಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref>{{Cite doi|10.1016/j.mce.2009.02.025}}</ref> ಇತರ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಗಳೂ ಸಹ ಇದೆ ರೀತಿಯಾದ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿವೆ.<ref>{{Cite pmid|19433252}}</ref><ref>{{Cite pmid|19433244}}</ref> ===ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಷಯಗಳು=== U.S.ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ ಕರೆದ ಒಂದು ಸಮಿತಿಯು ಭ್ರೂಣ ಹಾಗು ಹಸುಳೆಯ ಬುದ್ದಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗು ಅದರ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ BPAನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ "ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಿನ ಕಳವಳ"ವಿದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref name="CERHR" /> U.S.ನ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟಾಕ್ಸಿಕಾಲಜಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಮ್(NTP) ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ ಒಂದು ವರದಿಯು ನಂತರದಲ್ಲಿ ತಜ್ಞರ ಸಮಿತಿಗೆ ತನ್ನ ಸಹಮತವನ್ನು ಸೂಚಿಸಿ, "ಮಿದುಳಿನ ಮೇಲೆ ಅದು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಪರಿಣಾಮದ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು".<ref name="NTP08" /> ಜನವರಿ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ, FDA ಸಹ ಇದೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ. ೨೦೦೭ರ ಒಂದು ಪುನರ್ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು, BPA, ಇತರ ಕ್ಸೆನೋಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಗಳ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನರಮಂಡಲದೊಳಗೆ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಡೆಸುತ್ತದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು. ಇದು ತನ್ನ ಬಹು ಮಾರ್ಗಗಳ ಮೂಲಕ ಅದರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ ಬದಲಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite pmid|17868795}}</ref> ೨೦೦೭ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಇಲಿಗಳು ಹಾಗು ಮೂಷಿಕಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ BPAನ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರಮಾಣವು ಮಿದುಳಿನ ರಚನೆ, ಚಟುವಟಿಕೆ ಹಾಗು ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬಹುದು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref>{{Cite doi|10.1016/j.reprotox.2007.06.004}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು, ತಾಯಿ ಇಲಿಯು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಾಗ, ಅದು ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ನರನಡವಳಿಕೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{Cite pmid|18949834}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್-ಎ (BPA)ಗೆ ನವಜಾತ ಶಿಶುವು ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಾಗ, ಅದು ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ದ್ವಿರೂಪಿ ಮೆದುಳು ರಚನೆಯ ಮೇಲೆ ಹಾಗು ವಯಸ್ಸಾದ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ನರಕೋಶದ ಪ್ರಕಟ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref>{{Cite pmid|17822772}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿರ್ಶೆಯು, BPA ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಷ್ಟಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕಡಲ್ಗುದುರೆಯಲ್ಲಿ ಬದಲಿಸುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸಿತು ಹಾಗು ನಾನೋಮೊಲಾರ್ ಪ್ರಮಾಣವು ಸ್ಮರಣ ಶಕ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{Cite pmid|17822775}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಒಂದು ಪುನರ್ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು, ಆಂಟೆರೋವೆಂಟ್ರಲ್ ಪೆರಿವೆಂಟ್ರಿಕ್ಯುಲರ್ ಬೀಜಕಣದ ಮೇಲೆ BPA ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುವ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು.<ref>೧೦.೧೦೧೬/j.yfrne.೨೦೦೮.೦೨.೦೦೨</ref> ಯೇಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮೆಡಿಸಿನ್ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ(EPA) ಯ ಗರಿಷ್ಠ ೫೦ µg/ಕೆಜಿ/ಪ್ರತಿದಿನ ಸುರಕ್ಷಿತ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ ಮಾನವೇತರ ಸಸ್ತನಿ ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕೂಲ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಂದು ಪ್ರಯೋಗ ಸಹಿತ ವಿವರಿಸಿತು.<ref name="pmid18768812">{{Cite journal |author=Leranth C, Hajszan T, Szigeti-Buck K, Bober J, Maclusky NJ |title=Bisphenol A prevents the synaptogenic response to estradiol in hippocampus and prefrontal cortex of ovariectomized nonhuman primates |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. |volume= 105|issue= 37|pages= 14187|year=2008 |month=September |pmid=18768812 |doi=10.1073/pnas.0806139105 |url= |pmc=2544599}}</ref><ref name="Layton2">{{Cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2008/09/03/AR2008090303397.html?hpid=topnews|title=Chemical in Plastic Is Connected to Health Problems in Monkeys|last=Layton|first=Lindsey|date=4 September 2008|work=Washington Post |pages=A02|accessdate=6 September 2008}}</ref> ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು, BPA ಹಾಗು ಸ್ಮರಣೆ, ಕಲಿಕೆ ಹಾಗು ಚಿತ್ತಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಮಿದುಳು ಕೋಶಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. BPA, ಗಮನ-ಕೊರತೆಯ ಅತಿಯಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆ(ADHA)ಯಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದೆಂದು ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite doi|10.1093/schbul/sbm147}}</ref><ref>{{Cite doi|10.1007/s00702-008-0044-5}}</ref><ref name="Tanida">{{Cite pmid|19481886}}</ref> ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಅವುಗಳ ಪ್ರಸವಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ೪೦ ಮಿಕ್ರೋಗ್/ಕೆಜಿ bw BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಕಾರ್ಟಿಕೋಸ್ಟಿರೋನ್ ಮತ್ತು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಅದರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು BPA ನ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂವೇದನಾಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite pmid|20219646}}</ref> ====ಡೋಪಮಿನರ್ಜಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ತಡೆ==== ೨೦೦೫ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ಹಾಗು ಆಗ ತಾನೇ ಜನಿಸಿದ ಇಲಿಗಳು BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ, ಇದು ಕೇಂದ್ರ ಡೋಪಮೆನರ್ಜಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು, ಇದು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯಗಳಿಗೆ ಅತಿಯಾದ ಸಂವೇದನೆ, ಪ್ರತಿಫಲದ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆ, ಅತಿಯಾದ ಚಲನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{Cite pmid|16045194}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು, BPA, ಮದಜನಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹೋಲುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹಲವಾರು ಡೋಪಮಿನರ್ಜಿಕ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ, ಇದು ಮೆಸೋಲಿಂಬಿಕ್ ಡೋಪಮೈನ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಅಧಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಗಮನ ಕೊರತೆಗಳು, ಹಾಗು ಮಾದಕದ್ರವ್ಯದೆಡೆಗೆ ಅತಿಯಾದ ಸಂವೇದಿತನವನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite pmid|18555207}}</ref> ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದ ಒಂದು ಪ್ರಯೋಗವು, ಪ್ರಸವಪೂರ್ವ ಹಾಗು ಆಗ ತಾನೇ ಜನಿಸಿದಂತಹ ಇಲಿಗಳು BPAಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ, ಅದು ಡೋಪಮಿನರ್ಜಿಕ್ ಗ್ರಾಹಕಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಡೋರ್ಸೋಲೇಟರಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಯಾಟಂನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite pmid|19162132}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಡೋಪಮೆನರ್ಜಿಕ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿತು.<ref name="Tanida" /> ===ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆ=== ೨೦೦೭ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್-ಎ ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಹಾರ್ಮೋನು ಗ್ರಾಹಕಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತೆ ತೋರಿಸಿದೆ ಹಾಗು ಬಹುಶಃ ಇದು ಅದರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಯ್ದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite pmid|17956155}}</ref> ಪರಿಸರದಲ್ಲಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳು ಹಾಗು ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ೨೦೦೯ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು, ಟ್ರೈಯೊಡಾಥಿರೋನೈನ್ನ ಮೇಲೆ BPAನ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು ಜೊತೆಗೆ "ಲಭ್ಯವಿರುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಸರ್ಕಾರಿ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು, ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುವ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಂತಹ ಬಳಕೆಗಳು ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರು, ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳು ಹಾಗು ಸಣ್ಣ ಮಕ್ಕಳು ಕಾರಕಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ".<ref>{{Cite pmid|19625957}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು, BPA ಥೈರಾಯ್ಡ್ ಹಾರ್ಮೋನು ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆಂಬ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref>{{Cite doi|10.1248/jhs.55.147}}</ref> ===ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸಂಶೋಧನೆ=== WHOನ INFOSAN ಪ್ರಕಾರ, "ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತ ಪ್ರಯೋಗಗಳು BPAನಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಅಪಾಯದ ಬಗ್ಗೆ ದೃಢವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿಲ್ಲವೆಂದು" ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="infosan">{{Cite web|url=http://www.who.int/entity/foodsafety/publications/fs_management/No_05_Bisphenol_A_Nov09_en.pdf|title=BISPHENOL A (BPA) - Current state of knowledge and future actions by WHO and FAO|date=27 November 2009|accessdate=2 December 2009}}</ref> U.S.ನ ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿ<ref>[http://www.epa.gov/iris/subst/0356.htm U.S.EPA, IRIS: ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ]</ref> ಅಥವಾ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಫಾರ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಆನ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್<ref>{{Cite web |url=http://monographs.iarc.fr/ENG/Classification/ListagentsCASnos.pdf |title=ಏಜೆಂಟ್ಸ್ ರಿವ್ಯೂಡ್ ಬೈ ದಿ ಮೊನೋಗ್ರಾಫ್ಸ್ ವಾಲ್ಯೂಮ್ಸ್ 1–99 |access-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-date=7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081207051523/http://monographs.iarc.fr/ENG/Classification/ListagentsCASnos.pdf |url-status=dead }}</ref>, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಟಫ್ಟ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಮೆಡಿಕಲ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದೆಂದು ಹೇಳಿತು.<ref>{{Cite doi|10.1038/nrendo.2010.87}}</ref> ====ಸ್ತನದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್==== {{See|Risk factors of breast cancer#Bisphenol A}} ೨೦೦೮ರ ಒಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು, "ಪ್ರಸವಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ (...) ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ(...) BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸ್ತನದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಪಡಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ".<ref>{{Cite doi|10.2533/chimia.2008.406}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಮತ್ತೊಂದು ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯು, "ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಹಾಗು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಶಾಸ್ತ್ರದ ದತ್ತಾಂಶವು ಭ್ರೂಣವು ಕ್ಸೆನೋಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕಳೆದ ೫೦ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಘಟನೆ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಿರಬಹುದು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref>{{Cite pmid|18226065}}</ref> ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಒಂದು ಪ್ರನಾಳೀಯ ಅಧ್ಯಯನವು, BPA ಮಹಿಳೆಯರ ಸ್ತನದ ಎಪಿತೀಲಿಕ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ನವೋತಕದ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref>{{Cite pmid|19933552}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ತಾಯಿಯು ಹಾಲುಣಿಸುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ BPAಯನ್ನು ಸೇವಿಸಿದರೆ, ಇದು ದಂಶಕದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ತನಗಳ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿತು.<ref>{{Cite doi|10.1289/ehp.11751}}</ref> ೨೦೧೦ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಾರ, ಸ್ತನ ಗ್ರಂಥಿಯುಳ್ಳ ಗರ್ಭಧರಿಸಿದ ಇಲಿಗಳ ಮರಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಕೇಜಿ ದೇಹತೂಕಕ್ಕೆ ೦, ೨೫ ಅಥವಾ ೨೫೦ µg BPAಯನ್ನು ಉಣಿಸಿದರೆ ಕೋಶೀಯ ಪ್ರಸರಣ ಮುಂತಾದ ಸಂಕೇತದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು BPA ನಿಂದ ಪ್ರೊಟೀನ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ.<ref>{{Cite pmid|20219716}}</ref> ೨೦೧೦ರ ಮತ್ತೊಂದು ಅಧ್ಯಯನವು BPA ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ದುರ್ಮಾಂಸಗಳ ಕಿಮೋಥೆರಪಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದೆ.<ref>{{Cite pmid|19796866}}</ref> ====ನ್ಯೂರೋಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟೋಮ==== ಪ್ರನಾಳೀಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ BPA, ನ್ಯೂರೋಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟೋಮ ಕೋಶಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಉತ್ತೇಜಿಸಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite pmid|19361625}}</ref><ref>{{Cite doi|10.1016/j.etap.2007.05.003}}</ref> ೨೦೧೦ರ ಒಂದು ಪ್ರನಾಳೀಯ ಅಧ್ಯಯನವು BPA ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿದೆ ಜೊತೆಗೆ MMP-೨ ಹಾಗು MMP-೯ನ ಅತಿಯಾದ ಸ್ರಾವ ಜೊತೆಗೆ TIMP೨ನ ಕಡಿಮೆ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಮೂಲಕ ನ್ಯೂರೋಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟೋಮದ ಕೋಶಗಳ ಪರಿವರ್ತನೆಯು ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite pmid|19956873}}</ref> ====ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹಾಗು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್==== ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಅಧ್ಯಯನವು, ಆಗತಾನೆ ಜನಿಸಿದ ಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ೨ μg/ಕೆಜಿಯಷ್ಟು BPA ಇಲಿಗಳ ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ತೂಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚುಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite pmid|9074884}}</ref> ಇಲಿಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನಡೆಸಿದಂತಹ ೨೦೦೫ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಆಗ ತಾನೇ ಜನಿಸಿದ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ BPA ೧೦ μg/ಕೆಜಿಯಷ್ಟು ಅಧಿಕಗೊಂಡರೆ ಭ್ರೂಣದ ಇಲಿಯ ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite doi|10.1073/pnas.0502544102}}</ref> ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ಆಗ ತಾನೇ ಜನಿಸಿದ ಮರಿಯು ೧೦ μg/ಕೆಜಿ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ, ಅದು ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಗ್ರಂಥಿಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪೂರ್ವಕ ಹಾನಿಗಳಿಗೆ ಹಾಗು ಹಾರ್ಮೊನಲ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬಹುದು.<ref>{{Cite pmid|16740699}}</ref> ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಒಂದು ಪ್ರನಾಳೀಯ ಅಧ್ಯಯನವು, ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಸೀರಂನಲ್ಲಿ ಅಳತೆ ಮಾಡುವ BPA ಸಾಂದ್ರೀಕರಣದ ಶ್ರೇಣಿಯು ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾದ ಹೆಚ್ಚಳದೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite pmid|17589598}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, BPAನ (೧೦ µg/ಕೆಜಿ)ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡ ಆಗತಾನೆ ಜನಿಸಿದ ಇಲಿಗಳು, ಅವು ದೊಡ್ದದಾದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಬಹುದು.<ref>{{Cite doi| 10.1016/j.fertnstert.2007.12.023}}</ref> ====DNA ಮೆತಿಲೀಕರಣ==== ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ DNA ಮೆತಿಲೀಕರಣವನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ<ref>{{Cite book|last=Bagchi|first=Debasis|title=Genomics, Proteomics and Metabolomics in Nutraceuticals and Functional Foods |year=2010|publisher=Wiley|page=319|isbn=0813814022}}</ref>, ಇದು ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite doi|10.1073/pnas.0703739104}}</ref> ===ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗು ಲೈಂಗಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ=== ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಗರ್ಭ ಧರಿಸಿದ ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಗರ್ಭಾಶಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಜೀನ್ಸ್ ಗಳಲ್ಲಿ BPA ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆಂದು ತೋರಿಸಿದೆ, ಇದು ಹೆಣ್ಣಿನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಅಂಗದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಗರ್ಭ ಧರಿಸಿರುವ ತಾಯಿಯ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿರುವ ಹೆಣ್ಣು ಭ್ರೂಣಗಳ ಮೇಲೂ ಅದರ ಭವಿಷ್ಯದ ಫಲವಂತಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದು.<ref>https://www.sciencedaily.com/releases/2007/02/070215145120.htm</ref> ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಸರಣಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಈ ರೀತಿಯಾದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದೆ: * ೧ µg/ಕೆಜಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಒಡ್ಡಿಕೆಯಿಂದ ಇಲಿಯ ಅಂಡಾಶಯದ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಂದ BPA ಒಡ್ಡಿಕೆಗಳು ಪ್ರಸವಪೂರ್ವದ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಗಂಭೀರ ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಿದ್ದರೆ ಸುದೀರ್ಘ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ಕಾರಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ.<ref name="pmid19590677">{{Cite pmid|19590677}}</ref> * ಆಗತಾನೆ ಜನಿಸಿದ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಂಡಾಶಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ತಡೆಯಾಗಲು ೫೦ µg/ಕೆಜಿಯಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಡ್ಡಿಕೆ ಸಾಕು.<ref name="pmid19535786">{{Cite pmid|19535786}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://news.ncsu.edu/news/2009/06/wmspatisaulbparats.php |title=ಸ್ಟಡಿ ಫೈಂಟ್ಸ್ ರಿಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವ್ ಹೆಲ್ತ್ ಎಫೆಕ್ಸ್ಟ್ ಫ್ರಂ ಲೊ ಡೋಸಸ್ ಆಫ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್-A |access-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-date=20 ಜೂನ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090620182111/http://news.ncsu.edu/news/2009/06/wmspatisaulbparats.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite pmid|19696011}}</ref> * ಆಗ ತಾನೇ ಜನಿಸಿದ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ೫೦ µg/ಕೆಜಿಯಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ, ಅದು ವಯಸ್ಕ ಹೆಣ್ಣು ಇಲಿಗಳ ಲೈಂಗಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಹೈಪೋಥೆಲಮಿಕ್ ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್-ಅವಲಂಬಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite doi|10.1016/j.reprotox.2009.06.012}}</ref> * ಪ್ರಸವಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ BPAಗೆ (೧೦ μg/ಕೆಜಿ/ಪ್ರತಿದಿನ) ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ಗಂಡು ಕೋತಿಗಳಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ನಡವಳಿಕೆಗಳ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬಹುದು.<ref>{{Cite doi|10.1016/j.psyneuen.2009.03.005}}</ref> * ''ಪ್ರನಾಳೀಯ'' ವಾಗಿರುವ BPA ಜರಾಯು JEG೩ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಸಂಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite doi|10.1016/j.toxlet.2009.06.853 }}</ref> * ಇನ್ನೂ ಪಕ್ವವಾಗಿರದ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ BPA ರಕ್ತ-ವೃಷಣ ಪ್ರತಿಬಂಧಕಕ್ಕೆ ತಡೆಯೊಡ್ಡಬಹುದು, ಆದರೆ ಈ ಅಂಶವು ವಯಸ್ಕ ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite pmid|19497385}}</ref> * ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಜಾಗದಲ್ಲಿ BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ ಇದು ವಯಸ್ಕ ಪುರುಷರ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref>http://dx.doi.org/10.1093/humrep/dep381</ref> * EPA ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿ, ಕೆಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದಂತಹ ಅಧ್ಯಯನವು, ಎಥಿನಿಲ್ ಎಸ್ಟ್ರಡಿಯೋಲ್ ಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ(BPA)ನ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಡ್ಡಿಕೆಗಳು, ಹೆಣ್ಣು ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹಾಗು ನಡವಳಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಲಿಲ್ಲವೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.<ref>{{Cite doi|10.1093/toxsci/kfp266}}</ref> ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ ಪಂಜರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ದೋಷಪೂರಿತವೆಂದು ವಿಮರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು(ಏಕೆಂದರೆ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ BPAಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ) ಹಾಗು ಇಲಿಗಳು ಎಸ್ಟ್ರಾಡಿಯೋಲ್ ಗೆ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆಂದು ವಾದಿಸಿತು,<ref name="Vom2010">{{Cite doi|10.1093/toxsci/kfq048}}</ref> ಆದರೆ ಈ ವಾದವನ್ನು ಲೇಖಕರು ಹಾಗು ಇತರರು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದರು.<ref name="pmid20207694">{{Cite journal | author=Gray LE, Ryan B, Hotchkiss AK, Crofton KM | title = Rebuttal of "Flawed Experimental Design Reveals the Need for Guidelines Requiring Appropriate Positive Controls in Endocrine Disruption Research" by (Vom Saal 2010) | journal=[[Toxicol Sci]] | volume = 115| issue = | pages = 614| year = 2010 | month = March | pmid = 20207694 | doi = 10.1093/toxsci/kfq073 | url = http://toxsci.oxfordjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&pmid=20207694 | issn = }}</ref> ೨೦೧೦ರ ಇಲಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಅಧ್ಯಯನವು, ಗರ್ಭಾಶಯದಲ್ಲಿ BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್‌ನ ಸಂವೇದಿಯಾಗಿ ಶಾಶ್ವತವಾದ DNA ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆಂದು ವಿವರಿಸಿತು.<ref>{{Cite pmid|20181937}}</ref> * ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ಗರ್ಭಾಶಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣವಾದ ಜೀನ್ ಒಂದರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದೆ ಹಾಗು ತರುವಾಯ ಇಲಿಗಳು ಹಾಗು ಮನುಷ್ಯರು ಇಬ್ಬರಲ್ಲೂ ಫಲವಂತಿಕೆ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು (HOXA೧೦). ಲೇಖಕರು, "BPAನ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಟ್ಟವು ಎಷ್ಟಿರುತ್ತದೆಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮಹಿಳೆಯರು BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬೇಕು."<ref>https://www.sciencedaily.com/releases/2009/06/090610124428.htm</ref> ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ, ಇಲಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾದಂತಹ BPA ಪ್ರಮಾಣಗಳು, ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿರುವ ಮಟ್ಟಗಳಿಗೆ ಸಮನಾಗಿದೆಯೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಸಂಶೋಧನೆಯು, BPA, ಇಲಿಯ ಭ್ರೂಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಡಾಶಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಾಗುವ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದನ್ನು ತೋರ್ಪಡಿಸಿತು, ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯು, ಕೋಶ ವಿಭಜನೆ ಹಾಗು DNA ಉತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಂತಹ ಜೀವವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ವಂಶವಾಹಿ ದೋಷಗಳಿಗೆ ಗುರಿಯಾಗಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿತು. ಇದರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಸಂಶೋಧನಾ ತಂಡವು ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಈ ರೀತಿಯಾದ ಅಂಶವನ್ನು ಗಮನಿಸಿತು "ಕೋಶ ವಿಭಜಕ/ಕೋಶ ಚಕ್ರ ಜೀನುಗಳ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಲ್ಲದ ನಿಯಂತ್ರಣ, ಮೈಯಾಸಿಸ್‌ನ ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ತಕ್ಷಣವೇ BPA ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿಂದ,ಭ್ರೂಣದ ಇನ್ನೂ ಫಲಿತವಾಗದ ಅಂಡಾಣುಗಳ ಒಟ್ಟಾರೆ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಇದು ಹೆಣ್ಣಿನ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಚಕ್ರವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬಹುದು".<ref>https://www.sciencedaily.com/releases/2010/08/100825093249.htm</ref> ===ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಶೋಧನೆ=== ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎಂಡೋಕ್ರೈನ್ ಸೊಸೈಟಿ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕವಾಗಿ BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೊಸ ಸಂಶೋಧನಾ ದತ್ತಾಂಶವು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.sciencenews.org/view/generic/id/44577/title/More_troubling_news_about_BPA |title=More Troubling News About BPA / Science News |publisher=www.sciencenews.org |accessdate=11 June 2009 |archive-date=14 ಜೂನ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090614091137/http://www.sciencenews.org/view/generic/id/44577/title/More_troubling_news_about_BPA |url-status=dead }}</ref> ಗುಂಪಿನ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸಲಾದಂತಹ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, BPA ಮಹಿಳೆಯರ ಹೃದಯದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬಹುದೆಂದು ನಿರೂಪಿಸಿತು, ಇದು ಇಲಿಗಳ DNAಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಹಾನಿ ಮಾಡಬಹುದು, ಹಾಗು ಅಜ್ಞಾತ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮಾನವ ದೇಹಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆಂದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.<ref> {{Cite web |url=https://news.yahoo.com/s/nm/20090611/hl_nm/us_bisphenol_2 |title=Hormone experts worried about plastics, chemicals - Yahoo! News |publisher=news.yahoo.com |accessdate=11 June 2009 }} {{Dead link|date=September 2010|bot=H3llBot}} </ref> ಸೈಟೋಟ್ರೋಫೋಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್ ಕೋಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದಂತಹ ೨೦೦೯ರ ಒಂದು ''ಪ್ರನಾಳೀಯ'' ಅಧ್ಯಯನವು, ಪ್ರತಿ ಮಿಲಿ ಲೀಟರ್ ಗೆ ೦.೦೦೦೨ ರಿಂದ ೦.೨ರಷ್ಟು ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು BPA ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಸೈಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದೆ ಜೊತೆಗೆ ಈ ಪತ್ತೆಯು "BPAನ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಜರಾಯುವಿನ ಕೋಶಗಳ ಮೇಲೆ ವಿನಾಶಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಬಹುದು, ಇದು ''ಜೀವಿಯಲ್ಲಿ'' ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪರಿಣಾಮಗಳಾದ ಪ್ರೀಕ್ಲ್ಯಾಮ್‌ಸಿಯಾ, ಗರ್ಭಾಶಯದ ಒಳಗಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಬಂಧ, ಅಪಕ್ವತೆ ಹಾಗು ಗರ್ಭಸ್ರಾವವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು"<ref>{{Cite doi|10.1016/j.taap.2009.09.005}}</ref> ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ BPAನ ಸುರಕ್ಷತಾ ಮಿತಿಯು, ಕರುಳಿನ ವ್ಯಾಪ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದೆಂದು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿತು ಜೊತೆಗೆ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳು ವಯಸ್ಕರಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆ ತೀವ್ರತರವಾದ ಹೆಗ್ಗರುಳಿನ ಉರಿಯೂತಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುವ ಅಪಾಯವಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite pmid|20018722}}</ref> ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಪ್ರಸವಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ೧೦ ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಂ/mLಗಳಷ್ಟು BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ ಇದು ಅಲರ್ಜಿ ಹಾಗು ಶ್ವಾಸನಾಳಿಕೆಯ ಕವಲುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಉರಿಯೂತ ಹಾಗು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಮಾ ಮಾದರಿಗೆ ಸಂವೇದನಶೀಲತೆಯನ್ನು ಉಂಟು ಮಾಡಬಹುದು.<ref>{{Cite pmid|20123615}}</ref> ====ಮನುಷ್ಯರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಅಧ್ಯಯನಗಳು==== =====ಲಾಂಗ್ ಅವರ ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳು===== ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮನುಷ್ಯರ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಲೈನ್ ಲಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಸಹವರ್ತಿಗಳು ''ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಅಸೋಸಿಯೇಶನ್'' ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name="Lang et al.">{{Cite journal |author=Lang IA, Galloway TS, Scarlett A, Henley WE, Depledge M, Wallace RB, Melzer D |title=Association of Urinary Bisphenol A Concentration With Medical Disorders and Laboratory Abnormalities in Adults |journal=[[Journal of the American Medical Association|JAMA]] |volume= 300|issue=300 |pages= 1303|year=2008 |pmid= 18799442|doi=10.1001/jama.300.11.1303 |url=http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/300.11.1303}}</ref><ref>[http://www.newscientist.com/channel/health/dn14739-plastic-bottle-chemical-linked-to-heart-disease.html Newscientist.com] ''ಹೃದಯ ರೋಗಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸೀಸೆ ರಾಸಾಯನಿಕ''</ref> ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ೧,೫೦೦ ಜನರ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಮಾದರಿಯ ಅಧ್ಯಯನವು, ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿನ ರಾಸಾಯನಿಕದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ನೋಡಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಒಡ್ಡಿಕೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಿತು. ಲೇಖಕರು, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಅಧಿಕ ಮಟ್ಟಗಳು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ಮಧುಮೇಹ, ಹಾಗು ಕೆಲವು ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದ ಕಿಣ್ವಗಳ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧಿಕ ಮಟ್ಟಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದೆ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂದು ಅಗ್ರಲೇಖನವು ಈ ರೀತಿಯಾದ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತದೆ: :"ಹಿನ್ನೆಲೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಲಾಂಗ್ ಹಾಗು ಮತ್ತಿತರರು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವು, ಮನುಷ್ಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ಕಾಯಿಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾಗಿ, ಕೆನೆಡಿಯನ್ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಂತಹ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು US ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು ಅನುಸರಿಸುವಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸಬೇಕು, ಇದು BPA ಒಂದು "ವಿಷಕಾರ ರಾಸಾಯನಿಕ"ವಾಗಿದ್ದು, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಹಾಗು ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಇದು ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಲು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಹೆಜ್ಜೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬಳಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಯುಕ್ತಗಳ ಕುಟುಂಬ ಥಾಲೇಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ರೂಪಿಸಿದ ಫೆಡರಲ್ ಶಾಸನವನ್ನು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಅನುಮೋದಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನವನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವು ಅನುಸರಿಸಬಹುದು. BPA ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ೫ ಥಾಲೇಟ್ ಗಳು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಲ್ಲೂ ವಸ್ತುತಃ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ.೬. ಈ ಮಸೂದೆಯು USನ ಕಾರ್ಯನೀತಿಯು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಾದರಿಗೆ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತರುತ್ತದೆ, ಇದರಂತೆ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳು, ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಮುಂಚೆ ಆ ರಾಸಾಯನಿಕವು ಎಷ್ಟು ಸುರಕ್ಷಿತವೆಂಬ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು."<ref name="JAMAVS" /><ref>http://jama.ama-assn.org/content/೩೦೦/೧೧/೧೩೫೩.full{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದೆ ಗುಂಪಿನ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಸದೃಶವಾದ ಅಧ್ಯಯನವು ಜನವರಿ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು, ಇದರಂತೆ, ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ BPAನ ಪ್ರಮಾಣವು ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತಾದರೂ, ಇದು ಹೃದಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಆದರೆ ಮಧುಮೇಹ ಅಥವಾ ಪಿತ್ತ ಜನಕಾಂಗದ ಕಿಣ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ತಮ್ಮ ಮೂತ್ರದಲ್ಲಿ BPAನ ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ರೋಗಿಗಳು, ೩೩%ನಷ್ಟು ಅಧಿಕ ಪರಿಧಮನಿಯ ಹೃದಯ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite doi|10.1371/journal.pone.0008673}}</ref> =====ಇತರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು===== BPA ಸೀರಂ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಸತತವಾಗಿ ಗರ್ಭಸ್ರಾವಗಳು ಉಂಟಾಗುವುದು<ref>{{Cite doi|10.1093/humrep/deh888}}</ref> ಮೂತ್ರೀಯ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ ರಜೋನಿವೃತ್ತಿಯ ನಂತರದ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಆಕ್ಸಿಡೀಕರಣಶೀಲ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಉರಿಯೂತ <ref>{{Cite doi|10.1016/j.envres.2009.04.014}}</ref> ಎರಡು ವರ್ಷದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಾಯಿಯ ಮೂತ್ರೀಯ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಬಹಿರ್ಮುಖ ನಡವಳಿಕೆ<ref>{{Cite doi|10.1289/ehp.0900979}}</ref> ಗಂಡಸರಲ್ಲಿ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ<ref>{{Cite doi|10.1021/es9028292}}</ref><ref>{{Cite pmid|20494855}}</ref> ಹಾಗು ಮೂತ್ರೀಯ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣಗಳೊಂದಿಗೆ<ref>{{Cite journal |author=Li DK, Zhou Z, Miao M, ''et al.'' |title=Relationship between Urine Bisphenol-A (BPA) Level and Declining Male Sexual Function |journal=J Androl |volume= 31|issue= 5|pages= 500–6|year=2010 |month=May |pmid=20467048 |doi=10.2164/jandrol.110.010413 |url= }}</ref> ಗಂಡಸರಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ. ೨೦೦೭ರಿಂದ ೨೦೦೯ರವರೆಗೆ ನಡೆಸಿದಂತಹ ಕೆನೆಡಿಯನ್ ಹೆಲ್ತ್ ಮೆಷರ್ಸ್ ಸರ್ವೇ, ಹದಿಹರೆಯದವರು ವಯಸ್ಕರಿಗಿಂತ ತಮ್ಮ ದೇಹಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖಡಾ ೩೦ರಷ್ಟು ಅಧಿಕ I ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆಂದು ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟ ಪಡಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ನಿಖರವಾದ ಕಾರಣವು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite news | title = Bisphenol A concentrations in the Canadian population, 2007 to 2009 | date = 16 August 2010 | url = http://www.statcan.gc.ca/pub/82-625-x/2010002/article/11327-eng.htm | work=Statistics Canada | pages = 82–625-XWE | accessdate = 19 November 2010}}</ref> ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ, BPA ಮೂತ್ರೀಯ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ೧೮ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿಗೂ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಜನರಲ್ಲಿ BPA, ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಋಣಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೀರಬಹುದೆಂಬ ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref>{{Cite pmid|21062687}}</ref> ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಆಧರಿತ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ ವಯಸ್ಕರ ನಡುವೆ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದಲ್ಲಿ BPAನ ವಿಸರ್ಜನಾ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ವರದಿಮಾಡಿತು. ಇದರಂತೆ BPAನ ಪ್ರತಿನಿತ್ಯದ ವಿಸರ್ಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅಧಿಕತೆಯು, ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಸೀರಂನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟೆರೋನ್ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref>http://ehp03.niehs.nih.gov/article/fetchArticle.action?articleURI=info%3Adoi%2F10.1289%2Fehp.1002367d{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೨೦೧೧ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ನಿಯಂತ್ರಣದಲ್ಲಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಪಾಲಿಸಿಸ್ಟಿಕ್ ಓವರಿ ಸಿಂಡ್ರೋಮ್ ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ BPA ಮಟ್ಟಗಳು ಅಧಿಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಸಂಶೋಧಕರು ಈ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ BPAಹಾಗು ಪುರುಷರ ಲೈಂಗಿಕ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರರೀತ್ಯಾ ಮಹತ್ವದ ಗುಣಾತ್ಮಕ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ, ಇದು BPA ಅಂಡಾಶಯದ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>https://www.sciencedaily.com/releases/2011/01/110113082720.htm</ref> ೨೦೧೦ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಅಧಿಕ ಮಟ್ಟಗಳ BPAಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ೧೮ ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಜನರು ಅಧಿಕ CMV ಪ್ರತಿಕಾಯ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ, ಇದು ಅವರ ಕೋಶ-ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಸರಿಯಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂಬುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ಆಂಟಿಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಲ್ ಸೋಪ್ಸ್: ಬೀಯಿಂಗ್ ಟೂ ಕ್ಲೀನ್ ಕ್ಯಾನ್ ಮೇಕ್ ಪೀಪಲ್ ಸಿಕ್, ಸ್ಟಡಿ ಸಜೆಸ್ಟ್ಸ್</ref> :<ref>https://www.sciencedaily.com/releases/2010/11/101129101920.htm</ref> =====ಲೈಂಗಿಕ ತೊಂದರೆಗಳು===== BPA ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಚೀನಾದ ಕೆಲಸಗಾರರನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಒಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ನಿಮಿರುವಿಕೆಯ ಅಪಸಾಮಾನ್ಯ ಕ್ರಿಯೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನುಷ್ಯರಿಗಿಂತ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿತ್ತೆಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಲೈಂಗಿಕಾಸಕ್ತಿಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ BPAಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡ ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇವರುಗಳ ಲೈಂಗಿಕ ಜೀವನವು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಅತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿತ್ತೆಂದು ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite journal |author=D. Li, Z. Zhou, D. Qing, Y. He, T. Wu, M. Miao, J. Wang, X. Weng, J.R. Ferber, L.J. Herrinton, Q. Zhu, E. Gao, H. Checkoway, and W. Yuan |title=Occupational exposure to bisphenol-A (BPA) and the risk of Self-Reported Male Sexual Dysfunction |format= |journal=Human Reproduction |volume= 25|issue= 2|pages= 519–27|year=2009 |month= |pmid= 19906654|pmc= |doi=10.1093/humrep/dep381 |url=}}</ref> BPA ಕೆಲಸಗಾರರೂ ಸಹ ಏಳು ಪಟ್ಟು ಅಧಿಕ ಸ್ಖಲನ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರುಗಳು ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ಒಂದು ವರ್ಷದೊಳಗೆ ತಗ್ಗಿದ ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿದರು, ಹಾಗು ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಇದಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳತೊಡಗಿದಾಗ, ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದರು.<ref>[http://www.ajc.com/health/content/shared-auto/healthnews/envm/632954.html BPA ಟೈಡ್ ಟು ಇಂಪೋಟೆನ್ಸ್ ಇನ್ ಮೆನ್]</ref> ====ಐತಿಹಾಸಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು==== ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಈಸ್ಟ್ರೋಜೆನಿಸಿಟಿಯ ಮೊದಲ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು, ೧೯೩೦ರಲ್ಲಿ ಇಲಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ ಬಂದಿತು,<ref>{{Cite journal | author=Dodds E. C., Lawson Wilfrid | year = 1936 | title = Synthetic Œstrogenic Agents without the Phenanthrene Nucleus | url = | journal=Nature | volume = 137 | issue = | page = 996 }}</ref><ref>E. C. ಡಾಡ್ಸ್ W. ಲಾಸನ್, ''ಪ್ರೊಸೀಡಿಂಗ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್ ಲಂಡನ್, ಸೀರೀಸ್ B, ಬಯೋಲಾಜಿಕಲ್ ಸೈನ್ಸಸ್'' , ೧೨೫, #೮೩೯ (೨೭-IV-೧೯೩೮), pp. ೨೨೨–೨೩೨.</ref> ಆದರೆ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಡ್ಡಿಕೆಯಿಂದ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮಗಳು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿಗೆ ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref name="C&ENews" /> ===ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಒಡ್ಡಿಕೆ=== {| class="ವಿಕಿಕೋಷ್ಟಕ" |- ! ಪ್ರಮಾಣ (µg/ಕೆಜಿ/ಪ್ರತಿದಿನ) ! ಪರಿಣಾಮಗಳು (ಇಲಿಗಳು ಹಾಗು ಮೂಷಿಕಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಲಾದಂತಹ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಂದ ಮಾಪನ,<br />ನಿರೂಪಣೆಗಳು (ಉಲ್ಲೇಖಗಳಲ್ಲಿ) [[ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್]])ನಿಂದ<ಉಲ್ಲೇಖ ಹೆಸರು="ಗ್ಲೋಬ್ ಮಿಟ್ಟೆಲ್ಸ್ಟಎಡ್ಟ್ ">{{ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಸುದ್ದಿ | ಕಡೆಯದು=ಮಿಟ್ಟೆಲ್‌ಸ್ಟಾಯಿಡೆಟ್ | ಮೊದಲು=ಮಾರ್ಟಿನ್ | ಶೀರ್ಷಿಕೆ='ಅಂತರ್ಗತವಾದ ವಿಷ' ರಾಸಾಯನಿಕವು ತನ್ನ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ | ದಿನಾಂಕ=7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 | url=http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20070406.wbisphenolA0407/BNStory/National/ | ಸಂಕಲಿಸಲಾದ ದಿನಾಂಕ=7 ಏಪ್ರಿಲ್ 2007 | ಪ್ರಕಾಶಕರು=ಗ್ಲೋಬ್ &amp; ಮೇಲ್}}</ref><ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಾಮ="EWG-BPA">ಈ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು EWG, ೨೦೦೭ರಿಂದ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. "ಹಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು BPAನ ಕಡಿಮೆ-ಪ್ರಮಾಣದ ವಿಷಕಾರಿತ್ವವು, ವಿವಿಧ ವಿಷಕಾರಿ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ," ಎನ್ವಿರಾನ್ಮೆಂಟಲ್ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್ ರಿಪೋರ್ಟ್: ಎ ಸರ್ವೇ ಆಫ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಇನ್ U.S. ಕ್ಯಾನ್ಡ್ ಫುಡ್ಸ್. http://www.ewg.org/node/೨೦೯೪೧ನಿಂದ{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಸಂಕಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಈ ಕೋಷ್ಟಕವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಇದನ್ನು CEHRH ಸಮಿತಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಡೆ ಪಕ್ಷ ಮಾನವ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ BPAನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಲು ಸಾಧಾರಣ ಉಪಯುಕ್ತವೆನಿಸುತ್ತದೆ.</ref> ! ಅಧ್ಯಯನ ವರ್ಷ |- | ೦.೦೨೫ | "ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಚೇಂಜಸ್ ಟು ಜೆನೈಟಲ್ ಟ್ರಾಕ್ಟ್" | ೨೦೦೫<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಾಮ="pmid15689538">{{ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|ಲೇಖಕ=ಮರ್ಕೆಯ್ CM, ವಾಡಿಯಾ PR, ರುಬಿನ್ BS, ಸೋನ್ನೇನ್ಸ್ಚಇನ್ C, ಸೋಟೋ AM |ಶೀಷಿಕೆ=ಲಾಂಗ್ ಟರ್ಮ್ ಎಫೆಕ್ಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಫೇಟಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪೋಸ್ಯೂರ್ ಟು ಲೊ ಡೋಸಸ್ ಆಫ್ ಕ್ಸೆನೊಇಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್-ಎ ಇನ್ ದಿ ಫೀಮೇಲ್ ಜೆನೈಟಲ್ ಟ್ರಾಕ್ಟ್|ನಿಯತಕಾಲಿಕ=[[ಬಯೋಲ್. ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ.]] |ಸಂಪುಟ=72 |ಸಂಚಿಕೆ=6 |ಪುಟಗಳು=1344–51 |ವರ್ಷ=2005 |pmid=15689538 |doi=10.1095/biolreprod.104.036301 |url=http://www.biolreprod.org/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=15689538}}</ref> |- | ೦.೦೨೫ | "ಸ್ತನದ ಕೋಶಗಳಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಇದು ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು ಹಾಗು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜನಕಗಳಿಗೆ ಕೋಶಗಳನ್ನು ಒಳಪಡಿಸುತ್ತವೆ"| ೨೦೦೫<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಾಮ="pmid15919749">{{ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|ಲೇಖಕ=ಮುನೋಜ್-ಡೆ-ಟೋರೋ M, ಮರ್ಕೆಯ್ CM, ವಾಡಿಯಾ PR, ''ಮತ್ತಿತರರು' |ಶೀರ್ಷಿಕೆ=ಪ್ರಸವಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್-ಎ ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ ಅದು ಇಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಪೆರಿಪ್ಯುಬರ್ಟಲ್ ಸ್ತನಗ್ರಂಥಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸುತ್ತದೆ |ನಿಯತಕಾಲಿಕ=[[ಎಂಡೋಕ್ರಿನಾಲಜಿ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ)|ಎಂಡೋಕ್ರಿನಾಲಜಿ]] |ಸಂಪುಟ=146 |ಸಂಚಿಕೆ=9 |ಪುಟಗಳು=4138–47 |ವರ್ಷ=2005 |pmid=15919749 |doi=10.1210/en.2005-0340 |url=http://endo.endojournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=15919749 |pmc=2834307}}</ref> |- | ೧ | ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಪುನರುತ್ಪಾದಕತ್ವ ಹಾಗು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಜನಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು | ೨೦೦೯<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಾಮ="pmid19590677"/> |- | ೨ | " ೩೦%ನಷ್ಟು ಅಧಿಕ ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ತೂಕ" | ೧೯೯೭<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಾಮ="pmid9074884">{{ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|ಲೇಖಕ=ನಗೆಲ್ SC, ವೊಂ ಸಾಲ್ FS, ಥಯೇರ್ KA, ಧಾರ್ MG, ಬೋಯೇಚ್ಲರ್ M, ವೆಲ್ಶೋನ್ಸ್ WV |ಶೀರ್ಷಿಕೆ=ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಪರ್ಕ ಕಲ್ಪಿಸುವ ಸಾದೃಶ್ಯ-ಸೀರಂ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ ಸೇರಿಕೆ (RBA-SMA) ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಕ್ಸೇನೋಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಹಾಗು ಆಕ್ಟಿಲ್ಫೆನಾಲ್ ನ ವಿವೋ ಬಯೋಆಕ್ಟಿವಿಟಿಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಊಹಿಸುತ್ತದೆ =[[ಎನ್ವಿರೋನ್. ಆರೋಗ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ.]] |ಸಂಪುಟ=105 |ಸಂಚಿಕೆ=1 |ಪುಟಗಳು=70–6 |ವರ್ಷ=1997 |pmid=9074884 |doi=10.2307/3433065 |pmc=1469837 |jstor=3433065}}</ref> |- | ೨<!-- ಅಬ್ಸ್ಟ್ರ್ಯಕ್ಟ್ ಸೇಸ್ ಸೇಸ್ 2.0, EWG ವರದಿ ಹೇಳುವಂತೆ 2.4 --> | "ದೇಹದ ತೂಕದಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ, ಎರಡೂ ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ [[ಆನೋಜೆನಿಟಲ್ ಅಂತರದ|ಆನೋಜೆನಿಟಲ್ ಅಂತರದಅಧಿಕತೆ]], ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಾಯ ಹಾಗು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬೆದೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು."| ೨೦೦೨<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಹೆಸರು="pmid11955942">{{ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ |ಲೇಖಕ=ಹೊನ್ಮ S, ಸುಜುಕಿ A, ಬುಕನಾನ್ DL, ಕಾತ್ಸು Y, ವಾಟಾನಾಬೆ H, ಇಗುಚಿ T |ಶೀರ್ಷಿಕೆ=ಗರ್ಭಾಶಯಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಪ್ರಭಾವ ಹಾಗು ಹೆಣ್ಣು ಇಲಿಯ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಡಿಈಥೈಲ್ ಸ್ಟಿಲ್ಬೆಸ್ಟ್ರೋಲ್ |ನಿಯತಕಾಲಿಕ=[[ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ. ಟಾಕ್ಸಿಕೋಲ್.]] |ಸಂಪುಟ=16 |ಸಂಚಿಕೆ=2 |ಪುಟಗಳು=117–22 |ವರ್ಷ=2002 |pmid=11955942 |doi= 10.1016/S0890-6238(02)00006-0|url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0890623802000060}}</ref> |- | ೨.೪ | "ವೃಷಣಯುಕ್ತ ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟೆರೋನ್ ನ ನಾಶ" | ೨೦೦೪<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಾಮ="pmid14605012">{{ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|ಲೇಖಕ=ಅಕಿಂಗ್ಬೇಮಿ BT, ಸೊಟ್ಟಾಸ್ CM, ಕೌಲೋವ AI, ಕ್ಲಿನೆಫೆಲ್ಟರ್ GR, ಹಾರ್ಡಿ MP |ಶೀರ್ಷಿಕೆ=ಕ್ಸೆನೋಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನಿಂದ ವೃಷಣಯುಕ್ತ ಸ್ಟೀರಾಯ್ಡೊಜೆನೆಸಿಸ್ ನ ಪ್ರತಿಬಂಧವು ತಗ್ಗಿದ ಪಿಟ್ಯೂಟರಿ ಲುಟೆಯಿನೈಸಿಂಗ್ ಹಾರ್ಮೋನುಗಳ ಸ್ರಾವ ಹಾಗು ಇಲಿಗಳ ಲೆಯ್ಡಿಗ್ ಕೋಶಗಳ ತಗ್ಗಿದ ಸ್ಟೀರಾಯ್‌ಡೊಜೆನಿಕ್ ಕಿಣ್ವದ ಜೀನ್ ನಿರೂಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ|ನಿಯತಕಾಲಿಕ=[[ಎಂಡೋಕ್ರಿನಾಲಜಿ (ನಿಯತಕಾಲಿಕ)|ಎಂಡೋಕ್ರಿನಾಲಜಿ]] |ಸಂಪುಟ=145 |ಸಂಚಿಕೆ=2 |ಪುಟಗಳು=592–603 |ವರ್ಷ=2004 |pmid=14605012 |doi=10.1210/en.2003-1174 |url=http://endo.endojournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=14605012}}</ref> |- | ೨.೫ | "ಸ್ತನ ಕೋಶಗಳು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಒಳಪಡುತ್ತದೆ" | ೨೦೦೭<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಾಮ="pmid17123778">{{ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|ಲೇಖಕ=ಮುರ್ರೆ TJ, ಮಫ್ಫಿನಿ MV, ಉಚ್ಚಿ AA, ಸೊನ್ನೇನ್‌ಸ್ಕೇನ್ C, ಸೋಟೋ AM |ಶೀರ್ಷಿಕೆ=|ನಿಯತಕಾಲಿಕ= ಭ್ರೂಣದ ಬಿಸ್ಪೆನಾಲ್ ಎ ಒಡ್ಡಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ತನಗ್ರಂಥಿಯ ನಾಳದ ಹೈಪರ್ಪ್ಲ್ಯಾಸಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಸಿಟುದ ಕಾರ್ಸಿನೋಮಾ ಸ್ಥಾಪನೆ [[ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ. ಟಾಕ್ಸಿಕಾಲ್.]] |ಸಂಪುಟ=23 |ಸಂಚಿಕೆ=3 |ಪುಟಗಳು=383–90 |ವರ್ಷ=2007 |pmid=17123778 |doi=10.1016/j.reprotox.2006.10.002 |url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0890-6238(06)00263-2 |pmc=1987322}}</ref> |- | ೧೦ | "ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಕೋಶಗಳು ಹಾರ್ಮೋನುಗಳು ಹಾಗು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂವೇದನಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ"| ೨೦೦೬<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಾಮ="pmid16740699">{{ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|ಲೇಖಕ=ಹೋ SM, ಟಂಗ್ WY, ಬೆಲ್ಮೊನ್ಟೆ ಡೆ ಫ್ರುಸ್ಟೋ J, ಪ್ರಿನ್ಸ್ GS |ಶೀರ್ಷಿಕೆ= ಎಸ್ಟ್ರಾಡಿಯೋಲ್ ಹಾಗು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅದು ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕಾರಕಗಳಿಗೆ ಹಾಗು ಎಪಿಜೆನೆಟಿಕಲಿ ಫಾಸ್ಫೋಡಿಯೆಸ್ಟೆರೇಸ್ ಮಾದರಿ 4 ವಿಭಿನ್ನ 4ನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ |ನಿಯತಕಾಲಿಕ=[[ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೆಸ್.]] |ಸಂಪುಟ=66 |ಸಂಚಿಕೆ=11 |ಪುಟಗಳು=5624–32 |ವರ್ಷ=2006 |pmid=16740699 |doi=10.1158/0008-5472.CAN-06-0516 |url=http://cancerres.aacrjournals.org/cgi/pmidlookup?view=long&amp;pmid=16740699 |pmc=2276876}}</ref> |- | ೧೦ | "ಮಾತೃಕ ನಡವಳಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಷೀಣತೆ" | ೨೦೦೨<ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಾಮ="pmid12060838">{{ಉಲ್ಲೇಖಿತ ನಿಯತಕಾಲಿಕ|ಲೇಖಕ=ಪಲಂಜ PL, ಹೌಡೆಶೆಲ್ KL, ಪರ್ಮಿಗಿಯಾನಿ S, ವೊಂ ಸಾಲ್ FS |ಶೀರ್ಷಿಕೆ= ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣವು ಭ್ರೂಣಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಇಲಿಗಳ ಮಾತೃಕ ನಡವಳಿಕೆಯು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ|ನಿಯತಕಾಲಿಕ =[[ಎನ್ವಿರೋನ್ ಆರೋಗ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ.]] |ಸಂಪುಟ=110 ಸಪ್ಲೈ 3 |ಸಂಚಿಕೆ= |ಪುಟಗಳು=415–22 |ವರ್ಷ=2002 |pmid=12060838 |doi= |url=http://ehpnet1.niehs.nih.gov/docs/2002/suppl-3/415-422palanza/abstract.html |pmc=1241192}}</ref> |- ೩೦. |"ಮಿದುಳಿನ ರಚನೆ ಹಾಗು ನಡವಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಲೈಂಗಿಕ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಪೂರ್ತಿ ಬದಲಾವಣೆಯಾದವು" | ೨೦೦೩<ref name="pmid12631470">{{Cite journal |author=Kubo K, Arai O, Omura M, Watanabe R, Ogata R, Aou S |title=Low dose effects of bisphenol A on sexual differentiation of the brain and behavior in rats |journal=[[Neurosci. Res.]] |volume=45 |issue=3 |pages=345–56 |year=2003 |pmid=12631470 |doi= 10.1016/S0168-0102(02)00251-1|url=http://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0168010202002511}}</ref> |- | ೫೦ | ಮನುಷ್ಯೇತರ ಸಸ್ತನಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿರುದ್ಧವಾದ ನರವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ | ೨೦೦೮<ref name="pmid18768812" /> |- | ೫೦ | ಅಂಡಾಶಯದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ | ೨೦೦೯<ref name="pmid19535786" /> |- |} ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ U.S.ನಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ೫೦ µg/ಕೆಜಿ/ಪ್ರತಿದಿನ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೆಂದು EPA ಮಿತಿಯನ್ನು ಹಾಕಿದೆ.<ref>EPA (ಎನ್‌ವೈರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜನ್ಸಿ). ೧೯೮೮. [http://www.epa.gov/iris/subst/0356.htm ಓರಲ್ RfD ಅಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್: ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ. ಇಂಟೆಗ್ರೇಟೆಡ್ ರಿಸ್ಕ್ ಇನ್ಫೋರ್ಮೇಶನ್ ಸಿಸ್ಟಂ].</ref> ===ಕ್ಸೆನೋಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್=== ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್-ಸಂಬಂಧಿತ ಗ್ರಾಹಕ γ ಕ್ಕೆ ಬಲವಾಗಿ ಬಂಧನವಾಗುವ ಮೂಲಕ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಕ್ಸೆನೋಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳು ದೊರೆತಿವೆ.<ref name="matsushima" /> ಈ ಒಂಟಿಯಾದ ಗ್ರಾಹಕವು(ಅಂತರ್ವರ್ಧಕ ಲಿಗಂಡ್ ಯಾವುದೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ) ನಕಲಿನ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸಕ್ರಿಯಕಾರಿಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. BPA, ERR-γಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಬಂಧನವಾಗಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ(ವಿಯೋಜನಾ ನಿಯತಾಂಕ = ೫.೫ nM), ಆದರೆ ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಗ್ರಾಹಕ(ER) ಅಲ್ಲ.<ref name="matsushima" /> ERR-γಗೆ ಬಂಧಕವಾಗಿರುವ BPA, ಅದರ ಮೂಲಭೂತ ರಚನಾತ್ಮಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ಹಾಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="matsushima" /> ಇದು, ಆಯ್ದ ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ ಗ್ರಾಹಕ ಮಾಡ್ಯೂಲೇಟರ್ ೪-ಹೈಡ್ರೋಜೈಟಮಾಕ್ಸಿಫೆನ್ ನಿಂದ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳ್ಳುವುದರಿಂದಲೂ ಸಹ ತಡೆಗಟ್ಟಬಹುದು.<ref name="matsushima">{{Cite journal | author=Matsushima A, Kakuta Y, Teramoto T, Koshiba T, Liu X, Okada H, Tokunaga T, Kawabata S, Kimura M, Shimohigashi Y | title = Structural evidence for endocrine disruptor bisphenol A binding to human nuclear receptor ERR gamma | journal=J. Biochem. | volume = 142 | issue = 4 | pages = 517–24 | year = 2007 | month = October | pmid = 17761695 | doi = 10.1093/jb/mvm158 | url = }}</ref> ದೇಹದ ವಿವಿಧ ಅಂಗಗಳಲ್ಲಿ ERR-γನ ವಿವಿಧ ನಿರೂಪಣೆಗಳು, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಪರಿಣಾಮಗಳಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜರಾಯುವಿನಲ್ಲಿ ERR-γನ ಅಧಿಕ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣವು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ, ಇದನ್ನು ಈ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಅಧಿಕ ಶೇಖರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="pmid19304792">{{Cite journal | author=Takeda Y, Liu X, Sumiyoshi M, Matsushima A, Shimohigashi M, Shimohigashi Y | title = Placenta expressing the greatest quantity of bisphenol A receptor ERR{gamma} among the human reproductive tissues: Predominant expression of type-1 ERRgamma isoform | journal=J. Biochem. | volume = 146 | issue = 1 | pages = 113–22 | year = 2009 | month = July | pmid = 19304792 | doi = 10.1093/jb/mvp049 | url = }}</ref> ==ಮಾನವ ಒಡ್ಡಿಕೆ ಮೂಲಗಳು== {{rquote|right|The problem is, BPA is also a synthetic estrogen, and plastics with BPA can break down, especially when they're washed, heated or stressed, allowing the chemical to leach into food and water and then enter the human body. That happens to nearly all of us; the CDC has found BPA in the urine of 93% of surveyed Americans over the age of 6. If you don't have BPA in your body, you're not living in the modern world. |[http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1976909_1976908_1976938-2,00.html The Perils of Plastic], [[TIME Magazine]]<ref name="timeBPA1">{{Cite news|url=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,1976909_1976908_1976938-2,00.html|title=The Perils of Plastic - Environmental Toxins - TIME|last=Walsh|first=Bryan|date=Thursday, 1 Apr. 2010|work=TIME|accessdate=2 July 2010}}</ref>}} ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ, ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಒಳಪದರದೊಳಗೆ ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ<ref>{{Cite web | title = Environmental Working Group | url =http://www.ewg.org/reports/bisphenola | accessdate = 7 March 2007}}</ref> ಹಾಗು, ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸ್ರವಿಸುತ್ತದೆ{{Citation needed|date=July 2009}}, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಡುಸಾದ ಸಾಬೂನು ಗಳಿಂದ ಶುಭ್ರಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಆಮ್ಲೀಯ ಅಥವಾ ಅಧಿಕ-ತಾಪಮಾನವುಳ್ಳ ದ್ರವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಈ ರೀತಿ ಸ್ರವಿಸುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ ಅಧ್ಯಯನವು, ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ತಂಪು ಪಾನೀಯಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಕ್ಯಾನ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಿದಾಗ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಆದರೆ ಅಳೆಯಬಹುದಾದ ಮಟ್ಟದ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.hc-sc.gc.ca/fn-an/securit/packag-emball/bpa/bpa_survey-enquete-can-eng.php|title=Survey of Bisphenol A in Canned Drink Products|last=Health Canada|accessdate=13 March 2009}}</ref> ಲೋಹದ ಕ್ಯಾನ್ ಗಳ ಮೂಲಕವಾದ ಈ ಒಡ್ಡಿಕೆಗೆ ಕಾರಣವೆಂದರೆ BPAಯನ್ನು ಆಹಾರ ಹಾಗು ಪಾನೀಯದಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಮೆಟಲ್ ಕ್ಯಾನ್ ಗಳ ಆಂತರಿಕ ಒಳಪದರದ ವಸ್ತುವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಆಹಾರದೊಂದಿಗೆ ಲೋಹವು ನೇರವಾದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೊಂದುವುದರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನು ಆಹಾರದ ಮೂಲಕ ಇದಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡರೆ, ಗಾಳಿ ಹಾಗು ಚರ್ಮದ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮೂಲಕವೂ ಸಹ ಇದು ಉಂಟಾಗಬಹುದು.<ref name="Melzer et al.">{{Cite journal |author=Lang IA Galloway TS, Scarlett A, Henley WE, Depledge M, Wallace, Robert B, Melzer, D |title=Association of Urinary Bisphenol A Concentration With Medical Disorders and Laboratory Abnormalities in Adults |journal=[[Journal of the American Medical Association|JAMA]] |volume= 300|issue=300 |pages= 1303|year=2008 |pmid= 18799442|doi=10.1001/jama.300.11.1303 |url=http://jama.ama-assn.org/cgi/content/full/300.11.1303}}</ref> ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ BPA ಶಾಖಧಾರಕ ಕಾಗದ ಹಾಗು ಕಾರ್ಬನ್ ರಹಿತ ಕಾಪಿ ಕಾಗದದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ, ಇದು ರಾಳ ಅಥವಾ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದ BPAಗಿಂತ ಒಡ್ಡಿಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="ReferenceA" /><ref>{{Cite web|url=http://www.sciencenews.org/view/generic/id/48084/title/Concerned_about_BPA_Check_your_receipts|title=Concerned About BPA: Check Your Receipts|last=Raloff|first=Janet|date=7 October 2009|publisher=Society for Science and the Public|accessdate=7 October 2009}}</ref><ref>{{Cite journal|url=http://rcswww.urz.tu-dresden.de/~gehring/deutsch/dt/vortr/040929ge.pdf|format=PDF|title=Bisphenol A Contamination of Wastepaper, Cellulose and Recycled Paper Products|last=Gehring|first=Martin|coauthors=Tennhardt, L., Vogel, D., Weltin, D., Bilitewski, B.|series=Waste Management and the Environment II. WIT Transactions on Ecology and the Environment, vol. 78|year=2004|publisher=WIT Press|accessdate=15 October 2009|laysummary=http://rcswww.urz.tu-dresden.de/~gehring/deutsch/dt/poster/030331g2.pdf|archive-date=26 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101226093659/http://rcswww.urz.tu-dresden.de/~gehring/deutsch/dt/vortr/040929ge.pdf|url-status=dead}}</ref> ಶಾಖಧಾರಕ ಕಾಗದವನ್ನು ರಶೀತಿಗಳು, ಪ್ರದರ್ಶನ ಹಾಗು ಸಿನೆಮಾ ಟಿಕೆಟ್ ಗಳು, ಅಂಟುಚೀಟಿಗಳು, ಹಾಗು ವಿಮಾನದ ಟಿಕೆಟ್ ಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಸ್ವಿಸ್ ಅಧ್ಯಯನವು ೧೩ ಶಾಖಧಾರಕ ಮುದ್ರಣ ಕಾಗದಗಳಲ್ಲಿ ೧೧ {{nowrap|8 - 17 g/kg}} {{nowrap|Bisphenol A}}ರಷ್ಟು BPAಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದೆ. ಒಣಗಿದ ಬೆರಳು ಶಾಖಧಾರಕ ಕಾಗದದ ರಶೀತಿಯ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಸುಮಾರಾಗಿ {{nowrap|1 μg}} BPA ({{nowrap|0.2 – 6 μg}}) ತೋರು ಬೆರಳು ಹಾಗು ಮಧ್ಯದ ಬೆರಳಿಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಸಿಯಾದ ಅಥವಾ ಜಿಡ್ಡುಳ್ಳ ಬೆರಳುಗಳಿಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು {{nowrap|10 times}}ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ BPA ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಒಡ್ಡಿಕೆ ನಂತರ ಬೆರಳುಗಳಿಂದ BPAಯನ್ನು {{nowrap|2 hours}}ರಷ್ಟು ತೆಗೆಯಲು ಸಾಧ್ಯ.<ref name="citeulike_receipt_7497437">{{Cite web|title=CiteULike: Transfer of bisphenol A from thermal printer paper to the skin|url=http://www.citeulike.org/article/7497437|access-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011|archive-date=2 ಏಪ್ರಿಲ್ 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402102647/http://www.citeulike.org/article/7497437|url-status=dead}} ೧೦೦೮೨೧ citeulike.org</ref> BPA ಚರ್ಮದ ಮೂಲಕ ಹೀರಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ಕಡಿಮೆ ಕಳವಳವನ್ನು ಹೊಂದಲಾಗಿದ್ದರೆ, ಮುಕ್ತವಾದ BPA ತಕ್ಷಣವೇ ಚರ್ಮಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗಬಹುದು ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಅದರ ಉಳಿಕೆಯನ್ನು ಅರಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.<ref name="epa-action-plan" /> CDC ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, ೧೯೮೮–೧೯೯೪<ref name="pmid15811827">{{Cite journal |author=Calafat AM, Kuklenyik Z, Reidy JA, Caudill SP, Ekong J, Needham LL |title=Urinary concentrations of bisphenol A and 4-nonylphenol in a human reference population |journal=[[Environ. Health Perspect.]] |volume=113 |issue=4 |pages=391–5 |year=2005 |pmid=15811827 |doi=10.1289/ehp.7534 |url=http://ehpnet1.niehs.nih.gov/members/2004/7534/7534.html |pmc=1278476 |access-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-date=2 ಜೂನ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100602052444/http://ehpnet1.niehs.nih.gov/members/2004/7534/7534.html |url-status=dead }}</ref> ನಡುವೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾದ ಮೂತ್ರ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ೯೫%ನಷ್ಟು ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು ಹಾಗು ೨೦೦೩–೦೪ ನಡುವೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾದಂತೆ ೯೩%ನಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂತು.<ref name="pmid18197297">{{Cite journal |author=Calafat AM, Ye X, Wong LY, Reidy JA, Needham LL |title=Exposure of the U.S. population to bisphenol A and 4-tertiary-octylphenol: 2003–2004 |journal=[[Environ. Health Perspect.]] |volume=116 |issue=1 |pages=39–44 |year=2008 |pmid=18197297 |doi=10.1289/ehp.10753 |pmc=2199288}}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಸಂವೇದನಕಾರಿಯಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಅಧ್ಯಯನವು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲೂ ಸಹ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ತೋರಿಸಿತು, ಆದರೆ EPA ೫೦ µg/ಕೆಜಿ/ಪ್ರತಿದಿನಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೆಯು ಸುರಕ್ಷಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="globemittelstaedt" /><ref>[http://www.epa.gov/iris/subst/0356.htm ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ] - ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಎನ್‌ವೈರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜನ್ಸಿ</ref> ೨೦೦೯ರ ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನವು, ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ ಬಾಟಲುಗಳಿಂದ ಕುಡಿಯಲಾದಂತಹ ನೀರು, ಮೂತ್ರೀಯ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಭಾಗ ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆಂದು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿತು, ಇದು ೧.೨ ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಂ/ಗ್ರಾಂ ಕ್ರೆಯಟಿನೈನ್ ನಿಂದ ೨ ಮೈಕ್ರೋ ಗ್ರಾಂಗಳು/ಗ್ರಾಂ ಕ್ರೆಯಟಿನೈನ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು.<ref>{{Cite journal |author=Carwile JL, Luu HT, Bassett LS, Driscoll DA, Yuan C, Chang JY, Ye X, Calafat AM, Michels KB |title=Use of Polycarbonate Bottles and Urinary Bisphenol A Concentrations |journal=Environ. Health Perspect. |volume=117 |issue=9 |pages=1368–72 |year=2009 |month= |pmc=2737011 |doi=10.1289/ehp.0900604 |url=http://www.ehponline.org/members/2009/0900604/0900604.pdf |pmid=19750099 |access-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-date=19 ಜೂನ್ 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090619213952/http://www.ehponline.org/members/2009/0900604/0900604.pdf |url-status=dead }}</ref> ಗ್ರಾಹಕ ಗುಂಪುಗಳು, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಒಡ್ಡಿಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಚ್ಛಿಸುವವರು ಕ್ಯಾನ್ಡ್ ಆಹಾರ ಹಾಗು ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೋನೆಟ್ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಧಾರಕಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಬೇಕು( ಇತರ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಇದು ರಾಳದ ಗುರುತು ಸಂಕೇತ ಸಂಖ್ಯೆ ೭ರೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ), ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನಿಂದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮುಕ್ತವಾಗಿದೆಯೆಂಬ ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್ ಸೂಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ಹೊರತೂ ಇದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಬೇಕು.<ref>[http://www.loe.org/shows/segments.htm?programID=08-P13-00038&amp;segmentID=4 ವಾರ್ ಆಫ್ ದಿ ಸೈನ್ಸಸ್] ಏರ್ ಡೇಟ್: ವೀಕ್ ಆಫ್ ೧೯ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ -ಆಶ್ಲಿ ಅಹರ್ನ್, ಲೀವಿಂಗ್ ಆನ್ ಅರ್ಥ್</ref> ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟಾಕ್ಸಿಕಾಲಜಿ ಪೇನಲ್, ಆಹಾರವನ್ನು ಬಿಸಿ ಮಾಡುವಾಗ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಧಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಮೈಕ್ರೋವೇವ್ ‌ಒಲೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಯಿಸಿದ ಆಹಾರ, ಡಿಶ್ ವಾಷರ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ಲ್ಯಾಸ್ಟಿಕ್ ಹಾಕುವುದು, ಅಥವಾ BPA ಸ್ರವಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು ಗಡುಸಾದ ಸೋಪುಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕೆಂದು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದೆ.<ref>[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=94680753 FDA ವೇಯಿಸ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಆಫ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ]</ref> USನಲ್ಲಿ ಸೋಡಾ, ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಗೆ ತಯಾರಾದ ಶಾಲೆಗಳ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಬೋಜನ, ಹಾಗು ಊಟಗಳು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಗಣನೀಯ ಅಧಿಕ ಮೂತ್ರೀಯ BPAನೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>{{Cite doi|10.1038/jes.2010.9}}</ref> BPAಯನ್ನು ನೀರಿನ ಪೈಪುಗಳಲ್ಲಿ ಇಪಾಕ್ಸಿ ರಾಳದ ಪದರವನ್ನು ರಚಿಸಲೂ ಸಹ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳಲ್ಲಿ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇಂತಹ ರಾಳದ ಒಳಪದರಗಳನ್ನು ಹಾಳಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಿಸಿ ಮತ್ತು ತಣ್ಣಗಿನ ನೀರಿನ ಪೈಪ್‌ಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.aceduraflo.com/fixmypipes.html|title=Pipeline relining|accessdate=18 October 2010|archive-date=18 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101018203918/http://www.aceduraflo.com/fixmypipes.html|url-status=dead}}</ref> ===ಭ್ರೂಣ ಮತ್ತು ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯ ಒಡ್ಡಿಕೆಗಳು=== ಮಕ್ಕಳು ವಯಸ್ಕರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು BPA ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಹೆಚ್ಚಿದ ಈ ಪ್ರಭಾವವು ಕ್ಸೆನೋಬಯೋಟಿಕ್ಸ್ ನಿವಾರಿಸುವ ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿ ಕುಂಠಿತವನ್ನು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಆಧರಿಸಿದೆ<ref>{{Cite pmid|18406467}}</ref> ಮತ್ತು ಬಿಪಿಎಗೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವ ದಿನನಿತ್ಯದ ಅಂದಾಜನ್ನು, ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತೂಕಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವಂತೆ ಆಧರಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web | title = European Food Safety Authority Opinion | url =http://www.efsa.europa.eu/en/science/afc/afc_opinions/bisphenol_a.html | format = Abstract | accessdate = 25 March 2011}}</ref> ಇಂತಹ ಮಾದರಿಯ ಒಡ್ಡಿಕೆ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಎಳೆಯ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಮೂತ್ರದ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣಗಳು ವಯಸ್ಕರಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>{{Cite pmid|1944050}}</ref> ದ್ರವದ ಪಾಕ ಸೂತ್ರಕ್ಕೆ ಅನುಸಾರವಾದ ಆಹಾರವನ್ನು ಉಣಿಸಲಾಗುವ ಶಿಶುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಒಡ್ಡಿಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಸೀಸೆಗಳಿಂದ ದ್ರವಾಹಾರವನ್ನು ಉಣಿಸಿದರೆ ಪ್ರತಿ ದಿನಕ್ಕೆ ದೇಹ ತೂಕದ ಪ್ರತೀ ಕೇಜಿಗೆ ೧೩ ಮೈಕ್ರೋಗ್ರಾಂಗಳಷ್ಟು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎಯನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ(μg/ಕೆಜಿ/ದಿನ; ಕೆಳಗಿನ ಕೋಷ್ಠಕ ನೋಡಿ).<ref>{{Cite web | title = European Food Safety Authority Opinion | url =http://www.efsa.europa.eu/en/science/afc/afc_opinions/bisphenol_a.html | format = Abstract | accessdate = 28 February 2007}}</ref> ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ, BPA ಶಿಶುಗಳ ದ್ರವಾಹಾರ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ೦.೪೮ರಿಂದ ೧೧ng/g ಸಾಂದ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref name="infantformulaUS">{{Cite pmid|20102208}}</ref><ref>{{Cite pmid|18702469}}</ref> BPA ಮಕ್ಕಳ ಪುಡಿ ಸೂತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ(೧೪ರಲ್ಲಿ ೧ ಮಾತ್ರ).<ref name="infantformulaUS" /> ಸ್ತನದ ಹಾಲು ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಪೌಷ್ಠಿಕದ ಗರಿಷ್ಠ ಮೂಲವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸ್ತನ್ಯ ಪಾನ ಆಯ್ಕೆಯಾಗದಿದ್ದರೆ, U.S.ಡಿಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಹೆಲ್ತ್ &amp;ಹ್ಯೂಮನ್ ಸರ್ವೀಸಸ್ (HHS) ಶಿಶುವಿನ ಸೂತ್ರ ಮತ್ತು ಆಹಾರದಿಂದ ಉತ್ತಮ ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶದ ಸ್ಥಿರವಾದ ಮೂಲದ ಅನುಕೂಲವು BPA ಒಡ್ಡಿಕೆಯ ಸಂಭವನೀಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web | title = Bisphenol A (BPA) Information for Parents | url=http://www.hhs.gov/safety/bpa/|publisher=[[U.S. Department of Health and Human Services]]|accessdate=25 March 2011}}</ref> ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್, ಸ್ವಿಸ್ ಮತ್ತು ಜರ್ಮನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್(PC) ಶಿಶುವಿನ ಸೀಸೆಗಳು ಶಿಶುಗಳ ಒಡ್ಡಿಕೆಗೆ ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದವರಿಗೆ ಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದ ಆಹಾರ(ಕ್ಯಾನಡ್ ಫುಡ್) ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite doi|10.1111/j.1539-6924.2009.01345.x}}</ref> EWG ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿದ ೨೦೦೯ ಸಣ್ಣ ಅಮೆರಿಕ ಅಧ್ಯಯನವು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದ ೧೦ ಹೊಕ್ಕುಳಬಳ್ಳಿಗಳ ರಕ್ತದ ಪೈಕಿ ೯ಹೊಕ್ಕುಳ ಬಳ್ಳಿಗಳ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ೨.೮ ng/mL BPA ಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.ewg.org/files/2009-Minority-Cord-Blood-Report.pdf|title=Cord Blood Contaminants in Minority Newborns|year=2009|publisher=[[Environmental Working Group]]|accessdate=2 December 2009}}</ref> {| class="wikitable" |- ! ಜನಸಂಖ್ಯೆ ! ಅಂದಾಜು ದಿನನಿತ್ಯದ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಸೇವನೆ, μg/kg/ದಿನಕ್ಕೆ.<br>ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟಾಕ್ಸಿಕೊಲಜಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ತಜ್ಞ ಸಮಿತಿ ವರದಿಯಿಂದ ಅಳವಡಿಸಿದ ಕೋಷ್ಠಕ. |- | ಶಿಶು (0–6 ತಿಂಗಳು)<br>ಉಣಿಸಿದ ಸೂತ್ರದ ಆಹಾರ |style="text-align: center;" | 1–24 |- | ಶಿಶು (0–6 ತಿಂಗಳು)<br>ಸ್ತನ್ಯ ಪಾನ |style="text-align: center;" | ೦.೨-1 |- | ಶಿಶು (6–12 ತಿಂಗಳು) |style="text-align: center;" | ೧.೬೫-೧೩ |- | ಶಿಶು (1.5–6 ವರ್ಷಗಳು) |style="text-align: center;" | 0.043–14.7 |- | ವಯಸ್ಕರು |style="text-align: center;" | 0.008–1.5 |- |} ==ದೇಹದಲ್ಲಿ ಔಷಧಗಳ ಪರಿಣಾಮದ ಅಧ್ಯಯನ(ಫಾರ್ಮಕೊಕೈನೆಟಿಕ್ಸ್)== ಮಾನವರಿಗೆ ಶರೀರವೈಜ್ಞಾನಿಕ-ಆಧಾರದ ಔಷಧಗಳ ಪರಿಣಾಮದ ಅಧ್ಯಯನ (ಫಾರ್ಮಕೊಕೈನೆಟಿಕ್)(PBPK) BPA ಮಾದರಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಒಮ್ಮತಾಭಿಪ್ರಾಯವಿಲ್ಲ. ಜೀವಿಯ ಮೇಲೆ BPA ಪರಿಣಾಮಗಳು ಎಷ್ಟು ಮುಕ್ತ BPA ಲಭ್ಯವಿದೆ ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶಗಳು ಎಷ್ಟು ಕಾಲದವರೆಗೆ ಅದಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಪಿತ್ತಜನಕಾಂಗದಲ್ಲಿ ಗ್ಲುಕುರೊನೈಡೇಷನ್‌‌, ಗ್ಲುಕ್ಯುರೊನಿಕ್ ಆಮ್ಲದ ಜತೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಮೆಟಾಬಲೈಟ್ BPA-ಗ್ಲುಕೊರೋನೈಡ್ (BPAG) ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="epa-action-plan" /> ಇದು ಮುಕ್ತ BPA ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ,BPAG ಯು ಬೆಟಾ-ಗ್ಲುಕೊರೊನೈಡೇಸ್‌ನಿಂದ ಬೇರ್ಪಡುತ್ತದೆ.ಇದು ಜರಾಯು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಅತೀ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತವಿರುವ ಕಿಣ್ವವಾಗಿದೆ.<ref name="Ginsberg" /><ref name="placenta">{{Cite pmid|20382578}}</ref> ಮುಕ್ತ BPA ಯನ್ನು ಸಲ್ಫೇಷನ್ ಮೂಲಕ ಕೂಡ ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆರಿಲ್‌ಸಲ್ಫಾಟೇಸ್ Cಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಬಹುದು.<ref name="Ginsberg">{{Cite journal|last=Gary Ginsberg and Deborah C. Rice|date=November 2009|title=Does Rapid Metabolism Ensure Negligible Risk from Bisphenol A?|journal=Environmental Health Perspectives|volume=117|issue=11|pages=1639–1643|url=http://www.ehponline.org/members/2009/0901010/0901010.pdf|accessdate=16 November 2009|pmid=20049111|first1=G|last2=Rice|first2=DC|doi=10.1289/ehp.0901010|pmc=2801165}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಜರಾಯು P-ಗ್ಲೈಕೊಪ್ರೊಟೀನ್ ಜರಾಯುವಿನಿಂದ BPA ಯನ್ನು ಹೊರಸೂಸಬಹುದು ಎಂದು ೨೦೧೦ರ ಪ್ರನಾಳದ ಅಧ್ಯಯನ ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite pmid|20214975}}</ref> BPA ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಉತ್ತಮ ವಿಧಾನಗಳು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಮಾತುಕತೆಯಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite journal |last= Borrell|first= Brendan |authorlink= |date= 21 April|year=2010|title= Toxicology: The big test for bisphenol A |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume= 464|series= |issue= 7292|pages= 1122–1124 |pmid= 20414285|doi= 10.1038/4641122a |url=http://www.nature.com/news/2010/100421/full/4641122a.html|accessdate= 21 April 2010 |quote= }}</ref> ೮೦+ಬಯೊಮಾನಿಟರಿಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ೨೦೧೦ರ ಪುನರ್ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕವಾಗಿ ಒಂದುಗೂಡಿರದ ಗಮನಾರ್ಹ ಮೊತ್ತದ BPA ಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.(ng/ml ರಕ್ತ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ)<ref>{{Cite doi|10.1289/ehp.0901716}}</ref> ೨೦ಮಾದರಿಗಳ ಮೇಲೆ GC/MSಬಳಸುವ ಮೂಲಕ, BPA ಯನ್ನು ೧೦೦%ಮೂತ್ರದ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ೧.೨೫ ng/ml ಮತ್ತು ರಕ್ತದ ಮಾದರಿಗಳಲ್ಲಿ ೧೦%ನೊಂದಿಗೆ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ(LOD ೦.೫ ng/ml).<ref>{{Cite journal |author=Geens T, Neels H, Covaci A |title=Sensitive and selective method for the determination of bisphenol-A and triclosan in serum and urine as pentafluorobenzoate-derivatives using GC-ECNI/MS |journal=J. Chromatogr. B Analyt. Technol. Biomed. Life Sci. |volume=877 |issue=31 |pages=4042–6 |year=2009 |month=December |pmid=19884050 |doi=10.1016/j.jchromb.2009.10.017 |url=}}</ref> ೨೦೦೯ರ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಪ್ರೊಕ್ಸೆನ್, ಸ್ಯಾಲಿಸಿಲಿಕ್ ಆಮ್ಲ, ಕಾರ್ಬಾಮಜೆಪೈನ್ ಮತ್ತು ಮೆಫೆನ್ಯಾಮಿಕ್ ಆಮ್ಲ ವು ''ಪ್ರನಾಳ'' ದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ BPA ಗ್ಲುಕೊರೋನೈಡೇಷನ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite pmid|19916736}}</ref> ಇಲಿಗಳ ಭ್ರೂಣಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ೨೦೧೦ರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಜೆನಿಸ್ಟೈನ್ BPA ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವಿಷತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite pmid|20299547}}</ref> ==ಪರಿಸರ ಅಪಾಯ== ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, BPA ಜಲಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ. ತಿಳಿನೀರು ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೀನು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪ್ರಭೇದವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಮೀನು, ಜಲಚರ ಅಕಶೇರುಕಗಳು, ಉಭಯಚರಗಳು ಮತ್ತು ಸರಿಸೃಪಗಳಲ್ಲಿ ಎಂಡೋಕ್ರೈನ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳು ತೀವ್ರ ವಿಷತ್ವಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾದ ಪರಿಸರೀಯ ಪ್ರಸ್ತುತ ಒಡ್ಡಿಕೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಎಂಡೊಕ್ರೈನ್ ಸಂಬಂಧಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಮೌಲ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿದೆ. ಆದರೆ ಅನೇಕ ೧μg/L to ೧ mg/L ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ.<ref name="epa-action-plan" /> BPA ನೇರವಾಗಿ ಪರಿಸರವನ್ನು ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಳಿಸಬಹುದು ಅಥವಾ BPA ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಅವನತಿಯಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಳಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಾಗರಜನ್ಯ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕಸ.<ref>{{Cite web | title=Plastic Breaks Down in Ocean, After All -- And Fast | first=Carolyn | last=Barry | work=[[National Geographic]] News | url=http://news.nationalgeographic.com/news/2009/08/090820-plastic-decomposes-oceans-seas.html | date=20 August 2009 | accessdate=30 August 2009 }}</ref> ಪರಸರೀಯ ಮಾಲೀನ್ಯಕಾರಕವಾಗಿ ಈ ಸಂಯುಕ್ತವು ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯ ಕೂಡುಜೀವಿ ''ಸೈನೋರಿಜಾಂಬಿಯಂ ಮೆಲಿಲೋಟಿ'' ಜತೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ದ್ವಿದಳ ಧಾನ್ಯದ ಸಸ್ಯಗಳ ಬೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾರಜನಕ ಸ್ಥಿರೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ೧-೧೦ದಿನಗಳ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ [[ಅರ್ಧಾಯುಷ್ಯ|ಅರ್ಧ-ಜೀವನ]](ಕೊಳೆಯುವ ವಸ್ತು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಕುಂಠಿತವಾಗಲು ಕಾಲಾವಧಿ)ದ ನಡುವೆಯೂ,ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಉಪಸ್ಥಿತವಿರುವ ಅದರ ಸ್ಥಿತಿಯು ಅದನ್ನು ಮಲಿನಕಾರಿಯಾಗಿಸಿದೆ.<ref name="fox">{{Cite journal | author=Fox, J.E., J. Gulledge, E. Engelhaupt, M.E. Burrow & J.A. McLachlan | title=Pesticides reduce symbiotic efficiency of nitrogen-fixing rhizobia and host plants | journal=[[PNAS|Proc. Nat. Acad. Sci.]] | year=2007 | volume=104 | pages=10282–7 | doi=10.1073/pnas.0611710104 | pmid=17548832 | issue=24 | pmc=1885820}}</ref> ಪರಿಸರ ಕೆನಡಾದ ಪ್ರಕಾರ, ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಅಂದಾಜು ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಮೀನು ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳಿಗೆ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಾನಿಮಾಡಬಹುದು. ಪೌರ ತಾಜ್ಯ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಇದು ಪ್ರಸಕ್ತ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತಿಳಿಸಿವೆ.<ref>[http://www.chemicalsubstanceschimiques.gc.ca/challenge-defi/bisphenol-a_fs-fr_e.html ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ ಷೀಟ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090219035250/http://www.chemicalsubstanceschimiques.gc.ca/challenge-defi/bisphenol-a_fs-fr_e.html |date=19 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009 }}, ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಕೆನಡಾ ಅಸೆಸ್ಡ್ ೧೯ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೮.</ref> ಪ್ಲಾಸ್ಟೀಕಾರಕಗಳ ಜೈವಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ೨೦೦೯ರ ಪುನರ್ಪರಿಶೀಲನೆಯನ್ನು ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಮಣ್ಣುಹುಳುಗಳು(ಜಲಚರ ಮತ್ತು ಭೂಚರ), ಮೃದ್ವಂಗಿಗಳು,ಕಠಿಣಚರ್ಮೀಯ, ಕೀಟಗಳು, ಮೀನು ಮತ್ತು ಉಭಯಚರಿಗಳ ಮೇಲಿನ ಗಮನದೊಂದಿಗೆ, ಎಲ್ಲ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಗುಂಪುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯಲ್ಲಿ BPA ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟುಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ತೋರಿಸಿದೆ. ಕಠಿಣಚರ್ಮೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಉಭಯಚರಿಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ಆನುವಂಶಿಕ ವಿಸ್ಮೃತಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite doi|10.1098/rstb.2008.0242}}</ref> ಕೆನಡಾದ ಎರಡು ನದಿಗಳ ದೊಡ್ಡ ೨೦೧೦ರ ಅಧ್ಯಯನವು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎಸೇರಿದಂತೆ ಹಾರ್ಮೋನ್ ರೀತಿಯ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಂದ ಮಾಲಿನ್ಯಗೊಂಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಹೆಣ್ಣು ಮೀನುಗಳು ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪೈಕಿ ಶೇಕಡ ೮೫ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರೆ, ಮಾಲಿನ್ಯರಹಿತ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮೀನುಗಳು ಶೇಕಡ ೫೫ರಷ್ಟು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.<ref>https://www.sciencedaily.com/releases/2010/07/100729122332.htm</ref> ==ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ== ===ವಿಶ್ವ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆ === ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ BPA ನ ಒಡ್ಡಿಕೆಯಿಂದ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನರಮಂಡಲ ಮತ್ತು ನಡವಳಿಕೆ ಮೇಲೆ ಸಂಭವನೀಯ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಆರೋಗ್ಯದ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಅತೀ ಎಳೆಯ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಒಡ್ಡಿಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾ, BPA ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ತಜ್ಞರ ಸಮಾಲೋಚನೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವುದಾಗಿ WHO ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref name="infosan" /> WHO ತಜ್ಞ ಸಮಿತಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್-ಎ ಬಳಕೆಯ ನಿಷೇಧ ಅಥವಾ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಲಿಲ್ಲ; "ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕ್ರಮಗಳ ಆರಂಭವು ಅಪಕ್ವವೆಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು."<ref>ಬ್ರೌನ್, ಎರಿನ್. [http://articles.latimes.com/2010/nov/11/news/la-heb-who-bpa-20101111 "ಜ್ಯೂರಿ ಸ್ಟಿಲ್ ಔಟ್ ಆನ್ BPA, World ಹೆಲ್ತ್ ಆರ್ಗನೈಸೇಷನ್ ಸೇಸ್"], ''ದಿ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲ್ಸ್ ಟೈಮ್ಸ್'' , ೧೧ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೦. ೨೦೦೧೧ ಫೆಬ್ರುವರಿ ೭ ರಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ===ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್=== ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ(ಫುಡ್ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್) ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಶಿಶುವಿಗೆ ಹಾಲುಣಿಸುವ ಸೀಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದಕರ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಿದರೆ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಒಡ್ಡಿಕೆ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಅತೀ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಶಿಶು ಸೀಸೆಗಳಲ್ಲಿ BPA ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಸಾಗರೋತ್ತರ ಉತ್ಪಾದಕರ ಕ್ರಮವು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಕ್ರಮವಾಗಿದ್ದು, ನಿಯಂತ್ರಕರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಮದ ಫಲಿತಾಂಶವಲ್ಲ ಎಂದು ಅದು ಹೇಳಿದೆ.[http://www.foodstandards.gov.au/newsroom/factsheets/factsheets2009/bisphenolabpaandfood4218.cfm ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100109102336/http://www.foodstandards.gov.au/educationalmaterial/factsheets/factsheets2009/bisphenolabpaandfood4218.cfm |date=9 ಜನವರಿ 2010 }} ತಂದೆತಾಯಿಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಳವಳವಿದ್ದರೆ ಗಾಜಿನ ಶಿಶುವಿನ ಸೀಸೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಂತೆ ಅದು ಸೂಚಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.nzfsa.govt.nz/consumers/chemicals-nutrients-additives-and-toxins/bisphenol-a.htm|title=Baby’s bottles and bisphenol A|date=May 2008|publisher=[[New Zealand Food Safety Authority]]|accessdate=21 March 2009|archive-date=26 ಜುಲೈ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100726062453/http://www.nzfsa.govt.nz/consumers/chemicals-nutrients-additives-and-toxins/bisphenol-a.htm|url-status=dead}}</ref> ===ಕೆನಡಾ=== ೨೦೦೮ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ, ಪ್ರತಿಕೂಲ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ, ಆಹಾರ ಸೂತ್ರ ಉಣಿಸುವ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಅಂಚು ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ<ref name="C&EN">{{Cite news | last = Morrissey | first = Susan R. | title = Banning Bisphenol A In Baby Bottles: Canada moves toward restricting the chemical; Congress proposes similar legislation | newspaper=Chemical and Engineering News | pages = | date = 23 April 2008 | url = http://pubs.acs.org/cen/news/86/i17/8617news4.html}}.</ref> ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಮಾನವ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ವಿಷಕಾರಿ ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದೆ.<ref>[http://www.chemicalsubstanceschimiques.gc.ca/challenge-defi/bisphenol-a_e.html ಗವರ್ನಮೆಂಟ್ ಆಫ್ ಕೆನಡಾ ಟೇಕ್ಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ಆನ್ ಅನದರ್ ಕೆಮಿಕಲ್ ಆಫ್ ಕನ್ಸರ್ನ್ : ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110706181647/http://www.chemicalsubstanceschimiques.gc.ca/challenge-defi/bisphenol-a_e.html |date=6 ಜುಲೈ 2011 }}, ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು, ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು ೧೯ ಏಪ್ರಿಲ್‌ ೨೦೦೮.</ref> ಈ ಅಂದಾಜಿನ ಬಿಡುಗಡೆ ನಂತರ, ಕೆನಡಾದ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವ ಟೋನಿ ಕ್ಲೆಮೆಂಟ್, ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಕಾಳಜಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಸೀಸೆಗಳ ಆಮದು, ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಕೆನಡಾದ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಲೋಹದ ಕ್ಯಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ಶಿಶುವಿನ ಆಹಾರ ಸೂತ್ರದ BPA ಮಾಲಿನ್ಯವನ್ನು ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು. ಮಾನವರ ಒಡ್ಡಿಕೆಯು ಅಸುರಕ್ಷತೆಯೆಂದು ನಂಬಿದ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಆಹಾರ ಸೂತ್ರ ಉಣಿಸುವ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಅಂಚು ಸಾಕಷ್ಟು ಎತ್ತರದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಏಜೆನ್ಸಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref name="HealthCanada" /><ref>ನಿಷೇಧವು ಕಾನೂನಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ೨೦೦೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿತು. {{Cite news | title=Government of Canada Takes Action on Another Chemical of Concern: Bisphenol A | url=http://www.chemicalsubstanceschimiques.gc.ca/challenge-defi/bisphenol-a_e.html | accessdate=18 April 2008 | archive-date=6 ಜುಲೈ 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110706181647/http://www.chemicalsubstanceschimiques.gc.ca/challenge-defi/bisphenol-a_e.html | url-status=dead }}</ref> ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಎಲ್ಲ ಕೆನಡಾದ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಹೊಂದಿರುವ ಆಹಾರ ಧಾರಕಗಳು, ನೀರು ಮತ್ತು ಶಿಶುವಿನ ಸೀಸೆಗಳು ಸಿಪ್ಪಿ ಕಪ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಶಾಮಕಗಳ ಮಾರಾಟಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಾಗಿ ಮತ್ತು ೨೦೦೯ರ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಅದರಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಶಿಶುವಿನ ಸೀಸೆಗಳನ್ನು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ತೆಗೆಯುವುದಾಗಿ ವಾಲ್-ಮಾರ್ಟ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>[http://www.marketwatch.com/news/story/wal-mart-pull-baby-bottles-made/story.aspx?guid=%7BF360BF61-1D66-4559-A370-EA6CF49E1366%7D&amp;dist=msr_4 ವಾಲ್-ಮಾರ್ಟ್ ಟು ಪುಲ್ ಬೇಬಿ ಬಾಟಲ್ಸ್ ಮೇಡ್ ವಿತ್ ಕೆಮಿಕಲ್ BPA: ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್], ಮಾರ್ಕೆಟ್ ವಾಚ್, ೧೮ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೮.</ref> ನಾಲ್ಜೀನೆ ತನ್ನ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು<ref>[https://www.nytimes.com/2008/04/18/business/18plastic.html?ref=business ಬಾಟಲ್ ಮೇಕರ್ ಟು ಸ್ಟಾಪ್ ಯೂಸಿಂಗ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಲಿಂಕ್ಡ್ ಟು ಹೆಲ್ತ್ ಕನ್ಸರ್ನ್ಸ್], ''ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' , ೧೮ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೮.</ref> ಮತ್ತು ಟಾಯ್ಸ್-R-ಅಸ್ ಅದರಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಶಿಶುವಿನ ಸೀಸೆಗಳ ಮಾರಾಟ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite news | title = Toys 'R' Us to phase out bisphenol A baby bottles | publisher = CBC News | date = 22 April 2008 | url = http://www.cbc.ca/consumer/story/2008/04/22/bottles-bpa.html | accessdate = 22 April 2008 | archive-date = 23 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 | archive-url = https://web.archive.org/web/20080423152651/http://www.cbc.ca/consumer/story/2008/04/22/bottles-bpa.html | url-status = dead }}</ref> ತರುವಾಯದ ಸುದ್ದಿ ವರದಿಗಳು ಅನೇಕ ಚಿಲ್ಲರೆಮಾರಾಟಗಾರರು ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಕುಡಿಯುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಕಪಾಟುಗಳಿಂದ ತೆಗೆಯುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿತು.<ref>[http://cnews.canoe.ca/CNEWS/Politics/2008/04/15/5293466-cp.html Canoe.ca] {{Webarchive|url=https://archive.is/20080418164757/http://cnews.canoe.ca/CNEWS/Politics/2008/04/15/5293466-cp.html |date=18 ಏಪ್ರಿಲ್ 2008 }}, ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್: ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ವಾಟರ್-ಬಾಟಲ್ ರಿಮ್ಯೂವಲ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ಎಮಾಂಗ್ ಕೆನಡಿಯನ್ ರಿಟೈಲರ್ಸ್</ref> ಫೆಡರಲ್ ಸರ್ಕಾರವು ೨೦೦೮ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ{{nowrap|Bisphenol A}} ಅಪಾಯಕಾರಿ ವಸ್ತು ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತುಗಳ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿನಿಂದ ಇರಿಸಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ''ಕೆನಡಾ ಗೆಜೆಟ್'' ‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯುತ್ತಾ, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ವಸ್ತು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref>{{Cite news | title = Toxic status possible for bisphenol A in Canada | publisher=CBC News | date = 17 October 2008 | url = http://www.cbc.ca/health/story/2008/10/17/bpa-toxic.html | accessdate = 17 October 2008}}</ref> ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಫೆಡರಲ್ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು BPA ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಶಿಶುವಿನ ಸೀಸೆಗಳ ಜಾಹೀರಾತು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ಆಮದನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಕೋರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿವೆ.<ref>{{Cite news | title =Canada moves to ban bisphenol A in baby bottles | publisher=CBC News | date = 18 October 2008 | url = http://www.cbc.ca/canada/story/2008/10/18/bpa-regulations.html | accessdate = 20 October 2008}}</ref> ೨೦೦೮ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೮ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಅದರ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಲ್ತ್ ಕೆನಡಾ, ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಗಮನಿಸಿತು ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು ಕಳವಳಪಡಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref>http://www.hc-sc.gc.ca/ahc-asc/media/nr-cp/_೨೦೦೮/೨೦೦೮_೧೬೭-eng.php Gc.ca</ref> ಪರಿಸರ ಕೆನಡಾ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಯನ್ನು ೨೦೧೦ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ "ವಿಷಕಾರಿ ವಸ್ತು" ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿತು.<ref>[http://www.gazette.gc.ca/rp-pr/p2/2010/2010-10-13/html/sor-dors194-eng.html ಆರ್ಡರ್ ಆಡಿಂಗ್ ಎ ಟಾಕ್ಸಿಕ್ ಸಬ್‌ಸ್ಟೇನ್ಸ್ ಟು ಶೆಡ್ಯೂಲ್ 1 ಟು ದಿ ಕೆನಡಿಯನ್ ಎನ್‌ವೈರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಆಕ್ಟ್, 1999] ''ಕೆನಡಾ ಗೆಜೆಟ್'' ೧೩ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೧೦</ref> ===ಯುರೋಪ್‌=== ====ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟ==== ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕಮೀಷನ್ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಫುಡ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಅಥೋರಿಟಿ (EFSA) ೨೦೦೮ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ {{nowrap|bisphenol A}} ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ೨೦೦೮ ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಅಪಾಯ ಅಂದಾಜು ವರದಿ{{nowrap|bisphenol A}}ಆಧಾರಿತ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಮತ್ತು ಎಪಾಕ್ಸಿ ರೆಸಿನ್‌ಗಳು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಇಚ್ಛೆಯಂತೆ ಬಳಸಿದರೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref>ರಾಪೋರ್ಟಿಯರ್: ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ. (೨೦೦೮). [http://ecb.jrc.it/documents/Existing-Chemicals/RISK_ASSESSMENT/ADDENDUM/bisphenola_add_325.pdf JRC.ಇಟ್ ಅಪ್ಟೇಟೆಡ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ರಿಸ್ಕ್ ಅಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್ ರಿಪೋರ್ಟ್: 4,4’-ISOPROPYLIDENEDIPHENOL (ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್-A)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100215111728/http://ecb.jrc.it/documents/Existing-Chemicals/RISK_ASSESSMENT/ADDENDUM/bisphenola_add_325.pdf |date=15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010 }} FINAL APPROVED VERSION AWAITING FOR PUBLICATION. [http://www.efsa.europa.eu/en/press/news/cef080723.htm EFSA, ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಸ್].</ref> ೨೦೦೮ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಲ್ಯಾಂಗ್ ಸ್ಟಡಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ನಂತರ,EFSA ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿ,{{nowrap|0.05 mg/kg}} ದೇಹತೂಕದ BPA ಗೆ ಪ್ರಸಕ್ತ ಸಹನೀಯ ದಿನನಿತ್ಯದ ಸೇವನೆ (TDI) ಮಟ್ಟವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು ಅಧ್ಯಯನವು ಯಾವುದೇ ಆಧಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.efsa.europa.eu/EFSA/efsa_locale-1178620753812_1211902145465.htm |title=Europa.eu |access-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-date=8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009 |archive-url=http://arquivo.pt/wayback/20091008003630/http%3A//www%2Eefsa%2Eeuropa%2Eeu/EFSA/efsa_locale%2D1178620753812_1211902145465%2Ehtm |url-status=dead }}</ref> BPAಸೇರಿದಂತೆ ಅಂತಃಸ್ರಾವಕ ಅಡ್ಡಿಗಳ ಐರೋಪ್ಯ ಅಪಾಯ ಅಂದಾಜು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ೨೦೦೯ರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅದ್ಯಯನ ಟೀಕಿಸಿತು.<ref>{{Cite pmid|19500631}}</ref> ಅಂತಃಸ್ರಾವದ ಅಡ್ಡಿಗಳಿಗೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, ೨೦೦೯ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೨ರಂದು EUಪರಿಸರ ಸಚಿವರು ಹೇಳಿಕೆಯೊಂದನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.consilium.europa.eu/uedocs/NewsWord/en/envir/112043.doc|title=Council conclusions on combination effects of chemicals|date=22 December 2009|publisher=Council of The European Union|accessdate=30 December 2009|location=Brussels|archive-date=15 ಫೆಬ್ರವರಿ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120215151214/http://www.consilium.europa.eu/uedocs/NewsWord/en/envir/112043.doc|url-status=dead}}</ref> ೨೦೧೦ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಐರೋಪ್ಯ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ( (EFSA)ತನ್ನ ಇತ್ತೀಚಿನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು "ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಷತ್ವದ ಅಂಕಿಅಂಶದ ಸಮಗ್ರ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಪ್ರಸಕ್ತ TDI ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗೆ ಕರೆನೀಡುವ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ"<ref name="European Food Safety Authority">{{Cite web|url=http://www.efsa.europa.eu/en/scdocs/scdoc/1829.htm|title=Scientific Opinion on Bisphenol A: evaluation of a study investigating its neurodevelopmental toxicity, review of recent scientific literature on its toxicity and advice on the Danish risk assessment of Bisphenol A|date=23 September 2010|publisher=European Food Safety Authority|accessdate=23 September 2010}}</ref> ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಸಂಭವನೀಯ ವಿಷಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ ಕುರಿತ BPAಸಂಬಂಧಿತ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಸೂಚಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಸಮಿತಿ ಗಮನಿಸಿದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಜೈವಿಕರಾಸಾಯನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು, ಪ್ರತಿರಕ್ಷಿತ-ಸರಿಹೊಂದುವ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ತನ ಗೆಡ್ಡೆಗಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆಸ್ಪದ. ಆದರೆ ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ನ್ಯೂನತೆಗಳಿದ್ದು, ಮಾನವ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಆ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="European Food Safety Authority" /> ೨೦೧೦ರ ನವೆಂಬರ್ ೨೫ರಂದು ಐರೋಪ್ಯ ಒಕ್ಕೂಟದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಆಯೋಗವು ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು{{nowrap|Bisphenol A}} ರೊಳಗೆ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ {{nowrap|Bisphenol A}}(BPA) ವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಶಿಶು ಸೀಸೆಗಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯನ್ನು {{nowrap|1 June 2011}}ರೊಳಗೆ ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆಂದು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ನೀತಿ ಉಸ್ತುವಾರಿಯ ಆಯುಕ್ತ ಜಾನ್ ಡಾಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಬಹುತೇಕ EUಸರ್ಕಾರಗಳಿಂದ ಇದು ಬೆಂಬಲಿತವಾಗಿದೆ.<ref name="rban2011">[http://www.reuters.com/article/idUSTRE6AO3MS20101125 EUಟು ಬ್ಯಾನ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಇನ್ ಬೇಬಿ ಬಾಟಲ್ಸ್ ಇನ್ 2011] ೧೦೧೧೨೫</ref><ref name="pban2011">[http://www.physorg.com/news/2010-11-europe-baby-bottles-bisphenol-a.html ಯುರೋಪ್ ಬ್ಯಾನ್ಸ್ ಬೇಬಿ ಬಾಟಲ್ಸ್ ವಿತ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್-A] ೨೫ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೦</ref> ಈ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಮೆಡಿಕಲ್ ರೀಸರ್ಚ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ಹ್ಯೂಮನ್ ರಿಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ಯೂನಿಟ್ ಅತಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯೆಂದು ಕರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರದ ಬಗ್ಗೆ ತಮಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆಧಾರಗಳಿಲ್ಲದೇ ರಾಜಕೀಯ ಆಧಾರಗಳಿಂದ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |title=EU bans bisphenol A chemical from babies' bottles |url= http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11843820 |agency=BBC |date=25 November 2010|quote=I do not know of any convincing evidence that bisphenol A exposure, in the amounts used in polycarbonate bottles, can cause any harm to babies as not only are the amounts so minuscule but they are rapidly broken down in the gut and liver.}}</ref> ====ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌‌==== ೨೦೦೯ ಮೇನಲ್ಲಿ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಶಿಶುವಿನ ಸೀಸೆಗಳಲ್ಲಿ BPAಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಅದು ೨೦೧೦ಏಪ್ರಿಲ್‌‍ನೊಳಗೆ ಜಾರಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ೨೦೧೦ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವರು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.dr.dk/Nyheder/Politik/2010/03/26/113304.htm|title=Danmark forbyder giftigt stof i sutteflasker|language=danish|accessdate=26 March 2010}}</ref> ====ಬೆಲ್ಜಿಯಂ==== ೨೦೧೦ ಮಾರ್ಚ್‌ನಲ್ಲಿ, ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯ ಫಿಲಿಪ್ ಮಹೋಕ್ಸ್ ಆಹಾರ ಸಂಪರ್ಕದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ BPAಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುವ ಶಾಸನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://nieuws.be.msn.com/buitenland/artikel.aspx?cp-documentid=152421106|title=Negen op tien zuigflessen zijn gevaarlijk|date=5/03/2010|accessdate=8 March 2010|archive-date=18 ಮಾರ್ಚ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120318072634/http://nieuws.be.msn.com/buitenland/artikel.aspx?cp-documentid=152421106|url-status=dead}}</ref> ====ಫ್ರಾನ್ಸ್‌‌ ==== ೨೦೧೦ ಫೆಬ್ರವರಿ ೫ರಂದು ಫ್ರೆಂಚ್ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಏಜೆನ್ಸಿ (AFSSA) BPAನ ಆರೋಗ್ಯ ಅಪಾಯಗಳ ಹಿಂದಿನ ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇಲಿ ಮರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗರ್ಭಕೋಶಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೆ ನಂತರ ಮತ್ತು ಹುಟ್ಟಿದ ಪ್ರಥಮ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸಿದ ನಡವಳಿಕೆ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.afssa.fr/PM9100B6I0.htm|title=Bisphenol A: AFSSA recommends the development of new assessment methods|date=5 February 2010|accessdate=8 February 2010|archive-date=20 ಜುಲೈ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110720203557/http://www.afssa.fr/PM9100B6I0.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.afssa.fr/cgi-bin/countdocs.cgi?Documents/MCDA2009sa0270EN.pdf|title=Opinion of the French Food Safety Agency on the critical analysis of the results of a study of the toxicity of bisphenol A on the development of the nervous system together with other recently-published data on its toxic effects|date=29 January 2010|publisher=French Food Safety Agency|accessdate=8 February 2010}}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೨೦೧೦ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ BPAಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಆಹಾರೋತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಲೇಬಲ್‌‌ಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಬೇಕೆಂದು AFFSAಸಲಹೆ ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.lefigaro.fr/flash-actu/2010/04/27/97001-20100427FILWWW00356-afssa-informations-sur-le-bisphenol-a.php|title=Afssa: informations sur le Bisphénol A|date=27 April 2010|work=Le Figaro|language=french|accessdate=7 May 2010}}</ref> ೨೦೧೦ರ ಮಾರ್ಚ್ ೨೪ರಂದು ಶಿಶು ಆಹಾರದ ಸೀಸೆಗಳಿಂದ BPA ಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಬೇಕೆಂಬ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಫ್ರೆಂಚ್ ಸೆನೇಟ್ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು. ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ಈಗಲೂ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.lemonde.fr/planete/article/2010/03/24/les-senateurs-votent-la-suspension-de-la-commercialisation-des-biberons-au-bisphenol-a_1324041_3244.html|title=Les sénateurs votent la suspension de la commercialisation des biberons au Bisphenol A|date=24 March 2010|work=Le Monde |accessdate=24 March 2010}}</ref> ====ಜರ್ಮನಿ==== ೨೦೦೮ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯ರಂದು ಜರ್ಮನ್ ಫೆಡರಲ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಫಾರ್ ರಿಸ್ಕ್ ಅಸೆಸ್‌ಮೆಂಟ್ (Bundesinstitut für Risikobewertung, BfR)ಲ್ಯಾಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಕುರಿತ ಅಪಾಯದ ಅಂದಾಜನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಕಾರಣವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref>[http://www.bfr.bund.de/cm/216/neue_studien_zu_bisphenol_a_stellen_die_bisherige_risikobewertung_nicht_in_frage.pdf Bund.de] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110718210254/http://www.bfr.bund.de/cm/216/neue_studien_zu_bisphenol_a_stellen_die_bisherige_risikobewertung_nicht_in_frage.pdf |date=18 ಜುಲೈ 2011 }} {{de icon}}</ref> ೨೦೦೯ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಪರಿಸರ ಸಂಘಟನೆ Bund für Umwelt und Naturschutz Deutschland ಮಕ್ಕಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ BPA ಕುರಿತು ನಿಷೇಧ ವಿಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಮನವಿ ಮಾಡಿತು.ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಪಶಾಮಕಗಳು<ref>{{Cite web|url=http://www.bund.net/nc/bundnet/presse/pressemitteilungen/detail/zurueck/pressemitteilungen/artikel/schnuller-geben-hormonell-wirksames-bisphenol-a-ab-bund-fordert-verbot-der-chemikalie-fuer-babyarti|title=Schnuller geben hormonell wirksames Bisphenol A ab. BUND fordert Verbot der Chemikalie für Babyartikel|language=german|accessdate=15 October 2009|archive-date=19 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091019095325/http://www.bund.net/nc/bundnet/presse/pressemitteilungen/detail/zurueck/pressemitteilungen/artikel/schnuller-geben-hormonell-wirksames-bisphenol-a-ab-bund-fordert-verbot-der-chemikalie-fuer-babyarti|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತು ಆಹಾರದ ಜತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು.<ref>{{Cite web|url=http://www.derwesten.de/nachrichten/wp/2009/10/1/news-135346902/detail.html|title=Chemikalie in Schnullern entdeckt|date=1 October 2009|language=german|accessdate=2 October 2009|archive-date=4 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20091004074121/http://www.derwesten.de/nachrichten/wp/2009/10/1/news-135346902/detail.html|url-status=dead}}</ref> ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ಕೆಲವು ಉತ್ಪಾದಕರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಉಪಶಾಮಕಗಳನ್ನು ತೆಗೆದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.medizinauskunft.de/artikel/aktuell/2009/04_11_bisphenol_a.php |date=4 November 2009 |language=German |accessdate=4 November 2009 |title=Bisphenol-A: Kehrtwende |work=MedizinAuskunft |archive-date=19 ಜುಲೈ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719060727/http://www.medizinauskunft.de/artikel/aktuell/2009/04_11_bisphenol_a.php |url-status=dead }}</ref> ====ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್==== ೨೦೦೮ರ ನವೆಂಬರ್ ೬ರಂದು, ಡಚ್ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಉತ್ಪನ್ನ ರಕ್ಷಣೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಮಕ್ಕಳ ಸೀಸೆಗಳು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನ ಗಣನೀಯ ಸಾಂದ್ರೀಕರಣವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ಬಳಕೆಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸುದ್ದಿಪತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿತು.<ref>[http://www.vwa.nl/cdlpub/servlet/CDLServlet?p_file_id=31842 VWA.nl]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{nl icon}}</ref> ====ಸ್ವಿಟ್ಜರ್‌ಲೆಂಡ್‌==== ೨೦೦೯ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಸ್ವಿಸ್ ಫೆಡರಲ್ ಕಚೇರಿ, ಇತರ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ವರದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ಆಹಾರದಿಂದ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಸೇವನೆಯು ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಹಸುಗೂಸುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಪಾಯ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅದೇ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಮಕ್ಕಳ ಸೀಸೆಗಳನ್ನು ಸೂಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಸುವಂತೆ ಅದು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>[http://www.bag.admin.ch/themen/lebensmittel/04861/06170/index.html?lang=de Admin.ch] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314014902/http://www.bag.admin.ch/themen/lebensmittel/04861/06170/index.html?lang=de |date=14 ಮಾರ್ಚ್ 2012 }} {{de icon}}</ref> ====ಸ್ವೀಡನ್‌‌==== ೨೦೧೦ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ಮಕ್ಕಳ ಸೀಸೆಗಳಲ್ಲಿ BPA ಗೆ ನಿಷೇಧ ಹೇರಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶಿಸಿತು. ಆದರೆ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ ನಿರೀಕ್ಷಿತ ಐರೋಪ್ಯ ಆಹಾರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಪರಾಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಕಾಯಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿತು. ಪರಿಸರ ಸಚಿವ EFSA ಪರಾಮರ್ಶೆಗಾಗಿ ಕಾಯುವಂತೆಯೂ, ಆದರೆ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಕಾಯಬೇಕಿಲ್ಲವೆಂದೂ ತಿಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.dagenshandel.se/dh/DagensH.nsf/0/CEEB5E81FEE99BDFC1257720002F04A9|title=Minister kör över Livsmedelsverket|language=swedish|accessdate=13 May 2010|archive-date=14 ಮಾರ್ಚ್ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314201553/http://www.dagenshandel.se/dh/DagensH.nsf/0/CEEB5E81FEE99BDFC1257720002F04A9|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ki.se/ki/jsp/polopoly.jsp?d=25844&a=100803&l=en&newsdep=25844|title=BioNut researcher on ban of bisphenol A (BPA)|date=10 May 2010|accessdate=13 May 2010|archive-date=30 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110930040711/http://ki.se/ki/jsp/polopoly.jsp?d=25844&a=100803&l=en&newsdep=25844|url-status=dead}}</ref> ====ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಮ್==== ಮಕ್ಕಳನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಆಹಾರ ಸಂಪರ್ಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ BPA ಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸಿದ ಇತರ ಸರ್ಕಾರಗಳ ನಿಲುವಿಗೆ ಸಂಗತವಾಗುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು UK ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಏಳು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸಮೂಹವು ಬರೆದ ಪತ್ರಕ್ಕೆ ೨೦೦೯ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುತ್ತಾ,<ref>{{Cite news | last = Smith | first = Rebecca | title = Ban chemical linked to cancer in baby bottles: campaigners | newspaper = Telegraph | date = 1 December 2009 | accessdate = 16 February 2010 | url = http://www.nomorebpa.org.uk/news/US_Acts_On_BPA_And_Baby%20_Bottles.php | archive-date = 2 ಮೇ 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110502093857/http://www.nomorebpa.org.uk/news/US_Acts_On_BPA_And_Baby%20_Bottles.php | url-status = dead }}</ref> UK ಫುಡ್ ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ಸ್ ಏಜೆನ್ಸಿ ೨೦೦೯ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತು. ‘ ಎಲ್ಲ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಆಹಾರ ಸಂಪರ್ಕ ವಸ್ತುಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ BPA ಗೆ UK ಗ್ರಾಹಕರ ಒಡ್ಡಿಕೆಯು ಹಾನಿಕರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ ಮಟ್ಟಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿದೆ’<ref>{{Cite web | url=http://www.nomorebpa.org.uk/news/US_Acts_On_BPA_And_Baby%20_Bottles.php | title=US Acts on BPA and Baby Bottles while UK Food Standards Agency dismisses concerns | date=18 January 2009 | publisher=Breast Cancer UK | accessdate=16 February 2010 | archive-date=2 ಮೇ 2011 | archive-url=https://web.archive.org/web/20110502093857/http://www.nomorebpa.org.uk/news/US_Acts_On_BPA_And_Baby%20_Bottles.php | url-status=dead }}</ref> ===ಜಪಾನ್‌‌=== ೧೯೮೮ ಮತ್ತು ೨೦೦೩ರ ನಡುವೆ, ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಅವುಗಳ ಅನೇಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ BPA ಹೊಂದಿದ ಎಪಾಕ್ಸಿ ಕ್ಯಾನ್ ಲೈನರ್‌ಗಳನ್ನು BPA-ಮುಕ್ತ ಪಾಲಿಎಥಿಲಿನ್ ಟೆರೆಪ್ತಲೇಟ್ (PET)ನಿಂದ ಬದಲಿಸಿತು. ಇತರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ,ಅವು ಭಿನ್ನ ಎಪಾಕ್ಸಿ ಲೈನಿಂಗ್‌ಗೆ ಬದಲಾದವು. ಇದರಿಂದ ಹಿಂದೆ ಬಳಸಿದ ರೆಸಿನ್‌ಗಿಂತ ಆಹಾರಕ್ಕೆ BPA ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳಾಂತರವಾಗುವ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡಿತು. ಇದರ ಜತೆಗೆ, ಶಾಲೆಯ ಉಪಾಹಾರದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಕಾರ್ಬೊನೇಟ್ ಊಟದ ಮೇಜಿನ ಪರಿಕರದ ಬದಲಿಗೆ BPA ಮುಕ್ತ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ಗಳಿಂದ ಬದಲಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಫಲವಾಗಿ,ಜಪಾನಿನ ಅಪಾಯ ಅಂದಾಜುಮಾಡುವವರು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳು ಅಥವಾ ಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಕ್ಷರಶಃ ಯಾವುದೇ BPA ಗುರುತಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಜನರಲ್ಲಿ BPA ರಕ್ತದ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಕುಸಿಯಿತು (ಒಂದು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ೫೦%).<ref>http://www.ewg.org/node/೨೦೯೩೮{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ: ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ವಿಷಕಾರಿ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ರಾಸಾಯನಿಕ: ಕಂಪೆನಿಗಳು ಜಪಾನ್‌ನಲ್ಲಿ BPA ಒಡ್ಡಿಕೆಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಿದವು, ಎನ್‌ವೈರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ವರ್ಕಿಂಗ್ ಗ್ರೂಪ್, ನೋಡಲಾಗಿದೆ ೦೮-೦೯-೨೦೧೦ರಂದು.</ref> ===ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು=== ====ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೮==== ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಟಾಕ್ಸಿಕೋಲಜಿ ಪ್ರೋಗ್ರಾಂ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಕುರಿತು ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಿತು. ಹಸುಳೆಗಳು ರಾಸಾಯನಿಕಕ್ಕೆ ಒಡ್ಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು, ಐದನೇ ಮಟ್ಟದ ಮಾಪಕದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಬಿಂದುವಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಕಳವಳಕಾರಿ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿತು.<ref name="NTP08" /> ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, FDA ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮರುಆಶ್ವಾಸನೆ ನೀಡುತ್ತಾ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಮಿತಿಗಳು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿದ್ದು, ಈ ವಿಷಯದ ಪರಾಮರ್ಶೆಗೆ ತಜ್ಞರ ಹೊರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ಕರೆಯಿತು. ಲ್ಯಾಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನನ್ನು ಆ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನದ ಸಹ-ಲೇಖಕ ಡೇವಿಡ್ ಮೆಲ್ಜರ್ FDA ಸಮಿತಿಯ ಮುಂದೆ ಅಧ್ಯಯನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಮಂಡಿಸಿತು.<ref name="WaPoDos">{{Cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/story/2008/09/16/ST2008091601215.html?sid=ST2008091601215&s_pos=list|title=Study Links Chemical BPA to Health Problems|last=Layton|first=Lindsey|date=16 September 2008|work=Washington Post |pages=A03|accessdate=17 September 2008}}</ref> ''JAMA'' ದಲ್ಲಿ ಲ್ಯಾಂಗ್ ಅಧ್ಯಯನದ ಪ್ರಕಟಣೆ ಜತೆಗೂಡಿದ ಸಂಪಾದಕೀಯವು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಕುರಿತ FDA ಅಂದಾಜನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದೆ. ಮೂಲಭೂತ ಸಮಸ್ಯೆಯೇನೆಂದರೆ BPA ನ ಪ್ರಸಕ್ತ ADI (ಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ದಿನನಿತ್ಯದ ಸೇವನೆ)ಯು ೧೯೮೦ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಳತಾದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾಡಿದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ.(ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಯಿತು) ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಲ್ಲದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸ್ವತಂತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು FDA ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಶೋಧಕರು ಹಳತಾದ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳನ್ನು ಪರಿಸರ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಿಗೆ ಅನುಸರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಳತಾದ, ಅಸೂಕ್ಷ್ಮ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಿಗೆ(ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿದ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ) ಹೆಚ್ಚು ತೂಕ ನೀಡಿ, ಪ್ರಸಕ್ತ ಒಡ್ಡಿಕೆ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ BPA ಹಾನಿಕರವಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲಾಯಿತು.<ref name="JAMAVS" /> ====ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೦೯==== ಗ್ಯಾಸೊಲೀನ್ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಉತ್ಪಾದಕ ಸುನೊಕೊ, ೩ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಿರಿಯರಾದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಧಾರಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆ ಸಲುವಾಗಿ ಕಂಪೆನಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಈಗ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಸಂಯುಕ್ತದ ಸುರಕ್ಷತೆ ಬಗ್ಗೆ ಖಚಿತತೆ ಇಲ್ಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. ಸುನೊಕೊ ಮಕ್ಕಳ ಆಹಾರೋತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗ್ರಾಹಕರು ಖಾತರಿ ನೀಡಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸುನೊಕೊ ಯೋಜಿಸಿದೆ.<ref>{{Cite news |author=Matthew Perrone |title=Sunoco restricts sales of chemical used in bottles |publisher=Associated Press |date=12 March 2009 |url=http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5gOPl1ZUc7b5Zxrt5oXVoyFC24GTQD96SMQH80 |accessdate=13 March 2009 }}{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಶಿಶುವಿನ ಸೀಸೆಗಳನ್ನು ವಾಣಿಜ್ಯೀಕರಿಸುವ ೬ ಅತೀದೊಡ್ಡ ಅಮೆರಿಕ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಅವುಗಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದವು.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/03/05/AR2009030503285.html No BPAಫಾಪ್ ಬೇಬಿ ಬಾಟಲ್ಸ್ ಇನ್ U.S.] ೬ ಮೇಕರ್ಸ್ ರಾಸಾಯನಿಕದ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಧಾರ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ - ಲಿಂಡ್ಸಿ ಲೇಟನ್ ಅವರಿಂದ, ೬ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯; ಪುಟ A೦೬, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್</ref> ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಸುಫೋಲ್ಕ್ ಕೌಂಟಿ, ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನಿಂದ ತಯಾರಾದ ಮಕ್ಕಳ ಪಾನೀಯದ ಧಾರಕಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು.<ref>[http://www.northshoreoflongisland.com/Articles-i-2009-03-05-78665.112114-sub_County_bans_baby_bottle_plastic_with_BPA.html ಕೌಂಟಿ ಬ್ಯಾನ್ಸ್ ಬೇಬಿ ಬಾಟಲ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ವಿತ್ BPA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161230195744/http://www.northshoreoflongisland.com/Articles-i-2009-03-05-78665.112114-sub_County_bans_baby_bottle_plastic_with_BPA.html |date=30 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016 }} ಕರೇನ್ ಫೋರ್ಮನ್ ಅವರಿಂದ, ೫ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯, northshoreoflongisland.com</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೧೩ರಂದು ಹೌಸ್ ಮತ್ತು ಸೆನೇಟ್ ನಾಯಕರು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನಿಷೇಧಿಸುವ ಶಾಸನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/03/13/AR2009031303507.html ಬಿಲ್ಸ್ ವುಡ್ ಬ್ಯಾನ್ BPA ಫ್ರಂ ಫುಡ್ ಎಂಡ್ ಡ್ರಿಂಕ್ ಕಂಟೇನರ್ಸ್], ಮಿಲ್ವಾಕಿ ಜರ್ನಲ್ ಸೆಂಟಿನಲ್, ೧೪ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯; ಪುಟ A೦೪, ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್</ref> ಅದೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ, ೨೦೦೮ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ BPA ಸುರಕ್ಷತೆ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು FDAಬಳಸಿದ ಎರಡು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಲೇಖಕ ರೊಚೆಲೆ ಟೈಲ್, ಆ ಅಧ್ಯಯನಗಳು BPA ಸುರಕ್ಷಿತವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ, ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲು ಅವುಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.<ref>[http://www.contracostatimes.com/nationandworld/ci_12123743 ಸೈಂಟಿಸ್ಟ್ಸ ರಿಜೆಕ್ಟ್ FDA ಅಸರ್ಶನ್ ಆಫ್ BPA's ಸೇಫ್ಟಿ]</ref> ====ಮೇ ೨೦೦೯==== BPA ಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಅಥವಾ ನಿಷೇಧಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವ ಪ್ರಥಮ ಅಮೆರಿಕದ ನ್ಯಾಯಾಧಿಕಾರಗಳು ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ಮತ್ತು ಚಿಕಾಗೊ. ಮಿನ್ನೆಸೋಟ ನಿಬಂಧನೆ ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಜಾರಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. BPA ಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಮಕ್ಕಳ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ೨೦೧೦ರ ಜನವರಿ ೧ರ ನಂತರ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡದಿರಬಹುದು. ನಿಷೇಧವನ್ನು ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಎಲ್ಲ ಚಿಲ್ಲರೆಮಾರಾಟಗಾರರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ." ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಸಿಪ್ಪಿ ಕಪ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಸೀಸೆಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.startribune.com/lifestyle/health/44586267.html|title=State bans chemical in baby bottles|last=Sternberg|first=Bob von|date=8 May 2009|work=Star Tribune|accessdate=11 July 2009|archive-date=11 ಮೇ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090511102535/http://www.startribune.com/lifestyle/health/44586267.html|url-status=dead}}</ref> ಚಿಕಾಗೊ ನಗರವು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ನಂತರ ಇದೇ ರೀತಿಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಸುದ್ದಿಯಲ್ಲಿ ಚಿಕಾಗೊನ ನಿಷೇಧದ ಪ್ರಸಾರಕ್ಕೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಿಂದ ಸತತ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತವಾಯಿತು. ಚಿಕಾಗೊ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್ ಲೇಖನ ಶಾಸನವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸುವಾಗ ತಾರಕಕ್ಕೇರಿದ ಸಮರವನ್ನು ಗಮನಿಸಿತು.ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ನಗರದ ಕ್ರಮವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದಾಗ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು FDA ನಿಲುವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು."<ref>{{Cite news|url=http://archives.chicagotribune.com/2009/may/14/local/chi-chicago-bpa-baby-bottles-14may14|title=Chicago BPA ban: Chicago bans sale of baby bottles, sippy cups with dangerous chemical ... linked to diabetes, cancer and other illnesses|date=14 May 2009|accessdate=4 August 2009|work=Chicago Tribune|archive-date=24 ಮಾರ್ಚ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100324090304/http://archives.chicagotribune.com/2009/may/14/local/chi-chicago-bpa-baby-bottles-14may14|url-status=dead}}</ref> ೨೦೦೯ ಮೇನಲ್ಲಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಪೋಸ್ಟ್ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯ ಧಾರಕರು ಮತ್ತು ಅವರ ಕೆಲವು ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಹಕರು ಸರ್ಕಾರಿ BPA ನಿಷೇಧಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಲಾಬಿಯ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿತು. FDA ಟಿಪ್ಪಣಿ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಟೀಕಿಸಿ, ರಾಸಾಯನಿಕದ ಬಗ್ಗೆ ೧೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸರ್ಕಾರಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಪ್ರಯೋಗಾಲಯಗಳು ಆರೋಗ್ಯ ಕಳವಳಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿದರೂ, ಎರಡು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಔಷಧಿ ಆಡಳಿತ ಅದನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿತು. ಎರಡೂ ಅಧ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಮೂಹ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಿತು.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/05/30/AR2009053002121.html ಸ್ಟ್ರಾಟೆಜಿ ಬೀಯಿಂಗ್ ಡಿವೈಸ್ಡ್ ಟು ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟ್ ಯೂಸ್ ಆಫ್ BPA]</ref> ====ಜೂನ್ ೨೦೦೯==== ೨೦೦೯ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ, FDA BPA ಸುರಕ್ಷತೆ ಮಟ್ಟಗಳನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>[http://online.wsj.com/article/SB124405286248681991.html FDA ಟು ರಿವಿಸಿಟ್ ಡಿಸಿಷನ್ ಆನ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಆಫ್ BPA]</ref> ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ಬಿಸ್ಪೆನಾಲ್ ಎಯನ್ನು ಶಿಶು ಆಹಾರ ಸೂತ್ರದಿಂದ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಆಹಾರ ಧಾರಕಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಮರುಬಳಕೆಯ ಆಹಾರ ಅಥವಾ ಪಾನೀಯ ಧಾರಕದಿಂದ ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ಅಮೆರಿಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news|url=http://www.thehour.com/story/470418|title=Connecticut first state to ban BPA|last=Bodach|first=Jill|date=5 June 2009|work=The Hour|publisher=The Hour Publishing Co.|accessdate=9 September 2009|archive-date=14 ಜೂನ್ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090614055758/http://www.thehour.com/story/470418|url-status=dead}}</ref> ====ಜುಲೈ ೨೦೦೯==== ಕ್ಯಾಲಿಪೋರ್ನಿಯ ಎನ್‌ವೈರಾನ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರೊಟೆಕ್ಷನ್ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಡೆವಲಪ್‌ಮೆಂಟಲ್ ಎಂಡ್ ರಿಪ್ರೊಡಕ್ಟಿವ್ ಟಾಕ್ಸಿಕ್ಯಾಂಟ್ ಐಡೆಂಟಿಫಿಕೇಶನ್ ಕಮಿಟಿಯು ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎಯನ್ನು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಹಾನಿ ಮಾಡುವುದೆಂದು ನಂಬಲಾದ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ರಾಜ್ಯ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವುದರ ವಿರುದ್ಧ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಮತ ಚಲಾಯಿಸಿತು. ಸಮಿತಿಯು ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ BPA‌ನಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಹಾನಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಮಿತಿಯು ಕಳವಳಪಟ್ಟರೂ, ಮಾನವರಲ್ಲಿ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟುಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref>{{Cite news|url=http://www.latimes.com/business/nationworld/wire/sns-ap-us-california-bpa,0,3478515.story|title=Calif. regulators will not list Bisphenol A under Prop. 65, call for more study|accessdate=19 July 2009}} {{Dead link|date=August 2010|bot=RjwilmsiBot}}</ref> ೨೦೦೬ರವರೆಗೆ, ಅದೇ ಸಮಿತಿಯು ಪರೋಕ್ಷ ಧೂಮಪಾನವನ್ನು ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಟೀಕಾಕಾರರು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://latimesblogs.latimes.com/greenspace/2009/07/bisphenol-a-california.html ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯ ವೋಂಟ್ ವಾರ್ನ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಎಬೌಟ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ]</ref> ====ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೯==== ಆಗಸ್ಟ್ ೩ರಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯದ ಮಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್ ಇಲಾಖೆಯು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಸಂಭವನೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮ ತಪ್ಪಿಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿತು. ಎರಡು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳುಳ್ಳ ತಾಯಂದಿರು BPA ಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದಾದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಮಿತಿ ವಿಧಿಸಬೇಕೆಂದು ಸಲಹೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ೭ಅಥವಾ ೩ ಮರುಬಳಕೆ ಸಂಕೇತಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕುಡಿಯುವ ಸೀಸೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ವಸ್ತುಗಳು.<ref>{{Cite web|url=http://www.mass.gov/?pageID=eohhs2pressrelease&L=4&L0=Home&L1=Government&L2=Departments+and+Divisions&L3=Department+of+Public+Health&sid=Eeohhs2&b=pressrelease&f=090803_bpa_advisory&csid=Eeohhs2|title=Public Health Advisory Regarding Bisphenol A (BPA)|publisher=Commonwealth of Massachusetts|accessdate=4 August 2009}}</ref> ''ಮಿಲ್ವಾಕೀ ಜರ್ನಲ್ ಸೆಂಟಿನಲ್ '' BPA ಕುರಿತು ಪ್ರಸಕ್ತ ತನಿಖಾ ಸರಣಿಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ, BPA ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳ ದಾಳಿಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ಸ್ ಸೊಸೈಟಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಾನೋಮರ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸುವ ಅಥವಾ ವರದಿ ಮಾಡುವವರ ವಿರುದ್ಧ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟ ಹೆಸರು ತರುವ ಯೋಜನೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು.<ref>[http://www.jsonline.com/watchdog/watchdogreports/54195297.html "BPA ಇಂಟಸ್ಟ್ರಿ ಫೈಟ್ಸ್ ಬ್ಯಾಕ್"], ''ಮಿಲ್ವಾಕೀ ಜರ್ನಲ್ ಸೆಂಟಿನಲ್ '' ನಿಂದ, ೨೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೯</ref><ref>[http://www.jsonline.com/watchdog/watchdogreports/54195302.html "'ವಾಚ್‌ಡಾಗ್' ಅಡ್ವೋಕೇಟ್ಸ್ ಫಾರ್ BPA"], ''ಮಿಲ್ವಾಕೀ ಜರ್ನಲ್ ಸೆಂಟಿನಲ್'' , ೨೩ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೦೯</ref> ====ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೦೯==== ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೯ರಲ್ಲಿ, U.S. ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆ ಏಜನ್ಸಿ BPA ಮತ್ತು ಇತರೆ ಐದು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಅರ್ಹತೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.epa.gov/oppt/existingchemicals/pubs/ecactionpln.html|title=Existing Chemical Action Plans|accessdate=1 October 2009}}</ref> ====ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೦೦೯==== ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೨೮ರಂದು, NIH $೩೦,೦೦೦,೦೦೦ ಹಣವನ್ನು ಸ್ಟಿಮ್ಯುಲಸ್ ಅನುದಾನಗಳಾಗಿ BPA ಆರೋಗ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ಹಣವು ಅನೇಕ ಪರಿಣಿತರ ಪರಾಮರ್ಶೆ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶ ನೀಡುವುದೆಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite journal |author=Sarewitz D |title=World view: A tale of two sciences |journal=Nature |volume=462 |issue=7273 |pages=566 |year=2009 |month=December |pmid=19956236 |doi=10.1038/462566a}}</ref> ====ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೯==== ''ಗ್ರಾಹಕ ವರದಿಗಳ'' ನಿಯತಕಾಲಿಕ ಕೆಲವು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಆಹಾರಗಳು ಮತ್ತು ಪಾನೀಯಗಳಲ್ಲಿ BPA ಅಂಶದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಹಾರದ ಒಂದು ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪದಾರ್ಥವು ಪ್ರಸಕ್ತ FDA ದಿನನಿತ್ಯದ ಸೇವನೆಯ ಸಂಚಿತ ಒಡ್ಡಿಕೆಯನ್ನು ಮೀರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.consumerreports.org/cro/magazine-archive/december-2009/food/bpa/overview/bisphenol-a-ov.htm|title=Concern over canned foods |date=December 2009|work=[[Consumer Reports]]|accessdate=4 November 2009}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.foodmag.com.au/Article/Significant-bisphenol-A-levels-found-in-canned-food/504393.aspx|title=Significant bisphenol A levels found in canned food|date=4 November 2009|accessdate=4 November 2009|archive-date=4 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241204115032/https://www.foodmag.com.au/Article/Significant-bisphenol-A-levels-found-in-canned-food/504393.aspx|url-status=dead}}</ref> ====ಜನವರಿ, ೨೦೧೦==== ಜನವರಿ ೧೫ರಂದು FDA ಆತಂಕಗಳ ಮಾಪನದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಮಟ್ಟದ ಕಳವಳವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತು. ಭ್ರೂಣಗಳು, ಶಿಶುಗಳು ಮತ್ತು ಎಳೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಮೆದುಳು, ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಸ್ಟೇಟ್ ಗ್ರಂಥಿಗಳಲ್ಲಿ BPAನ ಸಂಭವನೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಇದು ಕುರಿತದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಆಹಾರ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಒಡ್ಡಿಕೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಸಮಂಜಸ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದಾಗಿ ಅದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಕುಟುಂಬಗಳು ಶಿಶು ಸೂತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಆಹಾರಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಬದಲಿಸಬೇಕೆಂದು FDA ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಉತ್ತಮ ಪೌಷ್ಠಿಕದ ಸ್ಥಿರ ಮೂಲದ ಅನುಕೂಲವು BPAನ ಸಂಭವನೀಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆಂದು ಅದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="U.S. Food and Drug Administration" /> ಅದೇ ದಿನಾಂಕದಂದು ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಸೇವೆಗಳ ಅಮೆರಿಕ ಇಲಾಖೆಯು ಮಕ್ಕಳ BPA ಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ನೆರವಾಗಲು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://www.hhs.gov/safety/bpa/|title=Bisphenol A (BPA) Information for Parents|date=15 January 2010|publisher=U.S. Department of Health & Human Services|accessdate=15 January 2010}}</ref> ====ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೦==== BPA ನಿಷೇಧವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ''ಮಿಲ್ವಾಕೀ ಜರ್ನಲ್ ಸೆಂಟಿನಲ್'' ಪ್ರಕಾರ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಯ ಲಾಬಿದಾರರು ಆಡಳಿತಾಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ, EPAಯು BPA ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ವಿಳಂಬಿಸಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೯ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩೦ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಸೇರಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite news|url=http://www.jsonline.com/watchdog/watchdogreports/84321857.html|title=Regulator waffles on bisphenol A|last=Kissinger|first=Meg|date=14 February 2010|work=Journal Sentinel|accessdate=17 February 2010|archive-date=17 ಫೆಬ್ರವರಿ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100217034858/http://www.jsonline.com/watchdog/watchdogreports/84321857.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.upi.com/Top_News/US/2010/02/14/EPA-delays-action-on-suspect-chemical/UPI-37321266190180/|title=EPA delays action on suspect chemical|date=14 February 2010|publisher=United Press International|accessdate=17 February 2010}}</ref> ಅನೇಕ ಅಮೆರಿಕ ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಂದು ರೀತಿಯ BPAನಿಷೇಧವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದವು.<ref>{{Cite news|url=http://content.usatoday.com/communities/greenhouse/post/2010/02/bans-sought-for-chemical-bpa-in-baby-toddler-products/1|title=Bans sought for chemical BPA in baby, toddler products|last=Koch|first=Wendy|date=16 February 2010|work=USA Today|accessdate=17 February 2010}}</ref> ====ಮಾರ್ಚ್‌ ೨೦೧೦==== ಮಾರ್ಚ್ ೨೯ರಂದು, EPA ಯು BPAಯನ್ನು "ಕಳವಳಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕ" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://yosemite.epa.gov/opa/admpress.nsf/d0cf6618525a9efb85257359003fb69d/78110048d7f696d1852576f50054241a!OpenDocument|title=EPA to Scrutinize Environmental Impact of Bisphenol A |date=29 March 2010|publisher=US Environmental Protection Agency|accessdate=12 April 2010}}</ref><ref name="actionplan">{{Cite web|url=http://www.epa.gov/oppt/existingchemicals/pubs/actionplans/bpa.html|title=Bisphenol A (BPA) Action Plan Summary|publisher=US Environmental Protection Agency|accessdate=12 April 2010}}</ref> ====ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೦==== ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ಸ್ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಪ್ಯಾನಲ್‌ನ ೨೦೦೮–೨೦೦೯ ವಾರ್ಷಿಕ ವರದಿಯು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿತು: "ಅನೇಕ ಅರ್ಬುದಗಳ ದೀರ್ಘ ಅವ್ಯಕ್ತ ಅವಧಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಲಭ್ಯ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರವು ಈ ವೈವಿಧ್ಯ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಯ ನಿಲುವನ್ನು ತಾಳುವಂತೆ ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ(...) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://deainfo.nci.nih.gov/advisory/pcp/pcp08-09rpt/PCP_Report_08-09_508.pdf|title=Annual Report for 2008-2009|last=Reuben|first=Suzanne H.|date=April 2010|publisher=National Cancer Institute|accessdate=6 May 2010|archive-date=2 ಜೂನ್ 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100602131450/http://deainfo.nci.nih.gov/advisory/pcp/pcp08-09rpt/PCP_Report_08-09_508.pdf|url-status=dead}}</ref> ಏತನ್ಮಧ್ಯೆ, ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಮಿಲ್ಸ್ ಟೊಮೇಟೊಗಳ ಜತೆ ಕೂಡ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ BPA ಮುಕ್ತ ಪರ್ಯಾಯ ಕ್ಯಾನ್ ಲೈನರ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಆಮ್ಲೀಯ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದ್ದು, ಸೂಕ್ತ ಪರ್ಯಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಹುಡುಕುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕಕ್ಕಾಬಿಕ್ಕಿಗೊಳಿಸಿತ್ತು. ಮುಂದಿನ ಟೊಮೆಟೊ ಬೆಳೆಯೊಂದಿಗೆ, ಸಾವಯವ ಆಹಾರ ಸಹಾಯಕ ಸಂಸ್ಥೆ ಮ್ಯೂರ್ ಗ್ಲೆನ್ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವ ಟೊಮೊಟೊ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸುವುದಾಗಿ ಅದು ಹೇಳಿದೆ.<ref>http://www.greenbiz.com/news/೨೦೧೦/೦೪/೧೯/general-mills-pull-bpa-organic-tomato-cans{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ಜನರಲ್ ಮಿಲ್ಸ್ ಟು ಪುಲ್ BPA ಫ್ರಂ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಕ್ ಟೊಮೇಟೊ ಕ್ಯಾನ್ಸ್, ಗ್ರೀನರ್ ಡಿಸೈನ್, ನೋಡಲಾಗಿದೆ ೦೮-೦೯-೨೦೧೦</ref> ಇತರ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ಯಾವುದೇ ಉತ್ಪನ್ನದಲ್ಲಿ ಜನರಲ್ ಮಿಲ್ಸ್ BPA ಮುಕ್ತ ಪರ್ಯಾಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದೆಯೇ ಎನ್ನುವ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಾತಿಲ್ಲ. ====ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೧==== ೨೦೧೦ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪರಿಸರ ರಕ್ಷಣೆಯ ಮೇನ್ ಬೋರ್ಡ್ ೨೦೧೨ ಜನವರಿಯಷ್ಟರೊಳಗೆ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ನಿಂದ ತಯಾರಾದ ಮಕ್ಕಳ ಸೀಸೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಮರುಬಳಕೆಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯ ಧಾರಕಗಳ ಮಾರಾಟ ನಿಷೇಧಕ್ಕೆ ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ಮತ ನೀಡಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://new.bangordailynews.com/2010/06/18/politics/maine-board-weighs-bpa-bottle-ban/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-date=23 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101223115824/http://new.bangordailynews.com/2010/06/18/politics/maine-board-weighs-bpa-bottle-ban/ |url-status=dead }}</ref> ೨೦೧೧ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ನೂತನವಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಮೇಯ್ನ್ ಗವರ್ನರ್ ಪಾಲ್ ಲೆಪೇಜ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಟಿವಿ ಸುದ್ದಿಗಳ ಪ್ರದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ನಿಷೇಧವನ್ನು ರದ್ದುಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಆಶಿಸುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದಾಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾನ್ಯತೆ ಗಳಿಸಿದರು.ಸಮಸ್ಯೆಯಿದೆಯೆಂದು ಗುರುತಿಸುವ ಯಾವುದೇ ವಿಜ್ಞಾನವಿಲ್ಲ.ನನಗೆ ಕೇಳಿಬಂದ ಒಂದು ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ನೀವು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸೀಸೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಮೈಕ್ರೋವೇವ್‌ನಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿ ಬಿಸಿಮಾಡಿದಾಗ, ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್‌ ರೀತಿಯ ರಾಸಾಯನಿಕವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಪ್ರಕರಣವೆಂದರೆ ಸಣ್ಣ ಗಡ್ಡಗಳು ಬೆಳೆಯಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://new.bangordailynews.com/2011/02/22/politics/gov-lepage-dismisses-dangers-of-bpa/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=19 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 |archive-date=1 ಮಾರ್ಚ್ 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110301011630/http://new.bangordailynews.com/2011/02/22/politics/gov-lepage-dismisses-dangers-of-bpa/ |url-status=dead }}</ref><ref>http://www.huffingtonpost.com/2011/02/23/maine-gov-paul-lepage-on-_n_827208.html</ref> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌== *ಆಹಾರ ಸಂಪರ್ಕ ವಸ್ತುಗಳು *ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಡಿಜ್ಲಿಸಿಡೈಲ್ ಎದರ್ (BADGE) *ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎF (BPAF) *ಥರ್ಮಲ್ ಪೇಪರ್ ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌== {{Reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌== {{Wiktionary}} * {{Cite journal |last= Borrell|first= Brendan |authorlink= |date= 21 April|year=2010|title= Toxicology: The big test for bisphenol A |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume= 464|series= |issue= 7292|pages= 1122–1124 |pmid= 20414285|doi= 10.1038/4641122a |url=http://www.nature.com/news/2010/100421/full/4641122a.html|accessdate= 21 April 2010 |quote= }} * {{Cite doi|10.2105/AJPH.2008.159228}} * [http://www.scientificamerican.com/article.cfm?id=plastic-not-fantastic-with-bisphenol-a ಫ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ನಾಟ್ ಫ್ಯಾಂಟಾಸ್ಟಿಕ್ ವಿತ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ (www.scientificamerican.com)] * [http://www.fda.gov/oc/opacom/hottopics/bpa.html US FDA ಸ್ಟೇಟ್‌ಮಂಟ್ ಆನ್ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ ಫ್ರಂ 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090511220817/http://www.fda.gov/oc/opacom/hottopics/bpa.html |date=11 ಮೇ 2009 }} * {{Cite journal|last=Myers|first=John Peterson|coauthors=''et al.''|date=March 2009|title=Why Public Health Agencies Cannot Depend on Good Laboratory Practices as a Criterion for Selecting Data: The Case of Bisphenol A|journal=Environmental Health Perspectives|volume=17|issue=3|pages=309–315|url=http://www.ehponline.org/members/2008/0800173/0800173.html|pmid=19337501|pmc=2661896|doi=10.1289/ehp.0800173}} * [http://www.economist.com/daily/columns/techview/displayStory.cfm?story_id=11991291 ಹಜ್ಯಾರ್ಡ್ ಇನ್ ಎ ಬಾಟಲ್] ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯದಲ್ಲಿ BPA ಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ಸೋಲಪ್ಪಿತು( ''ದಿ ಎಕಾನಾಮಿಸ್ಟ್‌'' ನಿಂದ) * [http://www.bpafreebottles.org/ ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್-A ನ್ಯೂಸ್ & ಪ್ರಾಡಕ್ಟ್ಸ್]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110425091341/http://bpafreebottles.org/ |date=25 ಏಪ್ರಿಲ್ 2011 }} BPA ಹೊಂದಿರುವ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಸುದ್ದಿ ವಿವರಣೆ. * {{Cite doi|10.1016/j.reprotox.2009.06.014}} * [http://www.mass.gov/Eeohhs2/docs/dph/environmental/exposure/bisphenol_a_brochure.pdf ಹೌ ಟು ಪ್ರೊಟೆಕ್ಟ್ ಯುವರ್ ಬೇಬಿ ಫ್ರಂ BPA (ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222034558/http://www.mass.gov/Eeohhs2/docs/dph/environmental/exposure/bisphenol_a_brochure.pdf |date=22 ಫೆಬ್ರವರಿ 2011 }} * {{Cite news|url=http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/02/22/AR2010022204830.html|title=Alternatives to BPA containers not easy for U.S. foodmakers to find|last=Layton|first=Lyndsey|date=23 February 2010|work=Washington Post|accessdate=23 February 2010}} * {{Cite news|url=http://www.efsa.europa.eu/en/scdocs/scdoc/1829.htm|title=European Food Safety Authority Scientific Opinion on Bisphenol A|date=23 September 2010}} * [http://chemsub.online.fr/name/bisphenol_a.html ಚೆಂಸಬ್ ಆನ್‌ಲೈನ್ : ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ ಎ.]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{HealthIssuesOfPlastics}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬಿಸ್ಫೆನಾಲ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ಲಾಸ್ಟೀಕಾರಕಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಎಂಡೊಕ್ರೈನ್ ಅಡ್ಡಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ರಷ್ಯಾದ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು]] hd4ggyl9o59lbisyyh30adpmlud11wq 0 29658 1375519 1354515 2026-06-20T19:04:57Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375519 wikitext text/x-wiki {{Infobox TV channel |name= Food Network |logofile= Food Network.svg |logoalt= |logosize=200px |logocaption= |slogan= Way more than cooking |launch=November 23, 1993 |founder= [[Jack C. Clifford]] |owner= [[Scripps Networks Interactive|Scripps Networks]] and [[Tribune Company|Tribune]] |headquarters= [[New York City|New York City, New York]] |sister names= [[Cooking Channel]]<br>[[DIY Network]]<br>[[Great American Country]]<br>[[HGTV]]<br>[[Travel Channel]] |picture format=[[480i]] (SD)<br>[[1080i]] (HD) |web=[http://www.foodnetwork.com foodnetwork.com] |terr avail= |terr serv 1= |terr chan 1= |sat serv 1=[[DirecTV]] |sat chan 1=231 (SD/HD)<br> 1231 ([[Video on demand|VOD]]) |sat serv 2=[[Dish Network]] |sat chan 2=110 (SD/HD)<br>9462 (HD) |sat serv 4=[[Sky (UK & Ireland)|Sky]] |sat chan 4=Channel 262 <br> Channel 263 (+1) |sat serv 5=[[Freesat]] (UK) |sat chan 5=Channel 405 <br> Channel 406 (+1) |sat serv 6=[[DStv]] |sat chan 6=Channel 185 |cable serv 1= Available on most cable systems |cable chan 1=Check local listings |cable serv 2= |cable chan 2= }} '''ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್''' ಎಂಬುದು ದೂರದರ್ಶನದ ಒಂದು ವಿಶೇಷ ವಾಹಿನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಆಹಾರ ಹಾಗು ಆಹಾರ ತಯಾರಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದೇ ಬಾರಿ ಹಾಗು ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಪ್ಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಸ್ ಇನ್ಟರಾಕ್ಟಿವ್, ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನ ಶೇಖಡಾ ೭೦ರಷ್ಟು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಹಾಗು ಉಳಿದ ಭಾಗವು ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್ ಕಂಪನಿಯ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರದಿಂದ ಬಿತ್ತರವಾಗುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಂಬತ್ತು ದಶಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ವೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ಇದು ಅಟ್ಲಾಂಟ, ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರ್ಯಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ, ಚಿಕಾಗೋ, ಡೆಟ್ರಾಯ್ಟ್, ಜರ್ಸಿ ಸಿಟಿ, ಹಾಗು ನಾಕ್ಸ್ವಿಲ್ಲೇ, ಟೆನಿಸ್ಸಿಯಲ್ಲೂ ಸಹ ತನ್ನ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್, ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೯, ೧೯೯೩ ರಲ್ಲಿ TV ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಗ್ಯಿತು, ಹಾಗು ಅದೇ ವರ್ಷದ ನವೆಂಬರ್ ೨೩ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್, G.P ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನೇ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳೊಳಗಾಗಿ, ಇದು ತನ್ನ ಪ್ರಸಾರ ನಾಮವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದನ್ನು ರೀಸ್ ಸ್ಚಾನ್ಫೆಲ್ಡ್, (CNNನ ಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು), ''ದಿ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಜರ್ನಲ್'' ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಟ್ರಿಗ್ವೆ ಮೈರ್ಹೇನ್ ನ ನಿರ್ದೇಶನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಇದರ ಮೂಲ ಭಾಗಿದಾರರು ಸ್ವತಃ ಜರ್ನಲ್ ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದರು, ಅಡೆಲ್ಫಿಯಾ, ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಪ್ಸ್ ಹೊವರ್ಡ್, ಕಾಂಟಿನೆಂಟಲ್ ಕೇಬಲ್ ವಿಷನ್, ಕೇಬಲ್ ವಿಷನ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರೀಸ್, ಹಾಗು ಬಹು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಚಿಕಾಗೋನ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್ ಕಂಪನಿ. ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನ್ನು ಮೊದಲು ಬಾರಿಗೆ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ UKನಲ್ಲಿ ನವೆಂಬರ್ ೯, ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು, ಹಾಗು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಇದು ಜುಲೈ ೫, ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು(ಸ್ಟಾರ್ ಹಬ್ TVಯ ವಾಹಿನಿ ೪೩೩ ಹಾಗು ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ HD ರೂಪಾಂತರವಾದ ೪೬೮ನೇ ವಾಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾಯಿತು).<ref>[http://www.foodbusinessnews.net ಫುಡ್ ಬಿಸ್ನೆಸ್ ನ್ಯೂಸ್: ಸ್ಚ್ರೋಯೆಡರ್, ಎರಿಕ್ "ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಟು ಲಾಂಚ್ ಇನ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್ಸ್" ನವೆಂಬರ್ 4, 2009. ][http://www.foodbusinessnews.net ''(ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೇಖನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ದಾಖಲಾತಿಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.)'' ]</ref> ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಪಾಲುದಾರರೂ ಸಹ ಆಗಿದ್ದ ಸ್ಚಾನ್ಫೆಲ್ಡ್ ರನ್ನು ನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿ ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಹಾಗು ಇದರ ನಿರ್ವಹಣ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಜರ್ನಲ್ ನ ಇಬ್ಬರು ಕೆಲಸಗಾರರಿದ್ದರು. ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನ ಮೂಲ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಎಮೆರಿಲ್ ಲಗಸ್ಸೆ (ಎಸೆನ್ಸ್ ಆಫ್ ಎಮೆರಿಲ್), ಡೆಬ್ಬಿ ಫೀಲ್ಡ್ಸ್, ಡೋನ್ನ ಹ್ಯಾನೋವರ್, ಡೇವಿಡ್ ರೊಸೆನ್ಗಾರ್ಟೆನ್, ಕರ್ಟಿಸ್ ಐಕಿನ್ಸ್, ಡಾ. ಲೂಯಿಸ್ ಅರ್ರೋನೆ, ಜಾಕ್ವೆಸ್ ಪೆಪಿನ್ ಹಾಗು ರಾಬಿನ್ ಲೀಚ್ ಸೇರಿದ್ದರು. ಅದರ ಮರು ವರ್ಷ ನೆಟ್ವರ್ಕ್, WGBHನಿಂದ ಜೂಲಿಯಾ ಚಿಲ್ಡ್ಸ್ ಗೆ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಸ್ಚಾನ್ಫೆಲ್ಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನ ನಿರ್ವಾಹಕ ನಿರ್ದೇಶಕರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು, ಆದರೆ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಪಾಲನ್ನು ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಪ್ಸ್ ಗೆ ಮಾರುವವರೆಗೂ ನಿರ್ದೇಶಕ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿದರು. ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನ್ನು A. H. ಬೆಲೋ ಕಾರ್ಪ್. ಕಾರ್ಪೋರೇಶನ್ ನಿಂದ E. W. ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಪ್ಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯು ೧೯೯೭ರಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸ್ಯಾನ್ ಆಂಟೋನಿಯೊ, ಟೆಕ್ಸಾಸ್ ನಲ್ಲಿರುವ KENS-AM/TVಗೆ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಿತು. ಬೆಲೋ ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವಿಡೆನ್ಸ್ ಜರ್ನಲ್ ಕಂಪನಿಯನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದಾಗ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನ್ನು ತನ್ನ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಅದರ ಮರು ವರ್ಷ ಮೈರ್ಹೇನ್ ಜರ್ನಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ತೊರೆದರು. ==ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಂಯೋಜನೆ== {{see|List of programs broadcast by the Food Network}} ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು "ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಇನ್ ದಿ ಕಿಚನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತಿನ ಪ್ರಸಾರ ಹಾಗು ಪ್ರೈಮ್ ಟೈಮ್ ನ(ವೀಕ್ಷಕರು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ವೀಕ್ಷಿಸುವ ಸಮಯ) ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ನೆಟ್ವರ್ಕ್ "ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನೈಟ್ ಟೈಮ್" ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ. ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ, "ಇನ್ ದಿ ಕಿಚನ್" ಅಡುಗೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡಿದರೆ, "ನೈಟ್ ಟೈಮ್" ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಆಹಾರಕ್ಕೆ-ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮನೋರಂಜನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಡುಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು, ಆಹಾರಕ್ಕೆ-ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರವಾಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಹಾಗು ರಿಯಾಲಿಟಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. "ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನೈಟ್ ಟೈಮ್" ಕ್ರಾಯಕ್ರಮದ ಜಾಹಿರಾತುಗಳು ಪ್ರಚಾರ ನೀಡುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಹಿರಾತು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಹಿನಿಯ ಹಲವು ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದುಪ್ಪಟ್ಟು-ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ(ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು) — ಬೆಳಗಿನ ಹೊತ್ತಿನ ಹಾಗು ರಾತ್ರಿ ಸಮಯದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳೆರಡನ್ನೂ ನಡೆಸಿಕೊಡುತ್ತಾರೆ — ಹಾಗು ವಾಹಿನಿಯು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತವೆ, ಇವುಗಳು ಮಾದರಿಯಾಗಿ ರಜಾದಿವಸಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ತನ್ನ ವಾಹಿನಿಯ ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಆಟವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುತ್ತವೆ, ಅಥವಾ ವಿಷಯಾಧಾರಿತ ಅಡುಗೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಹಲವು ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸುತ್ತದೆ. [[File:Food Network 2000.svg|thumb|left|180px|ಹಿಂದಿನ ಲಾಂಛನ, 1996 ರಿಂದ ಡಿಸೆಂಬರ್ 31, 2002ರವರೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.]] ಮಾರಿಯೋ ಬಟಾಲಿ ಹಾಗು ಬಾಬಿ ಫ್ಲೇ ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಗೆ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಂಡರು. ೧೯೯೬ರಲ್ಲಿ ದಿ ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಜೋ ಲಾಂಗನ್, ''ಎಮೆರಿಲ್ ಲೈವ್!'' ನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು, ಇದು ವಾಹಿನಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸರಣಿಯಾಯಿತು. ಇತರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ನಡುವೆ, ಫ್ಲೇ ಹಾಗು ಬಟಾಲಿ ಇದೀಗ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ''ಐರನ್ ಚೆಫ್ ಅಮೆರಿಕ'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಇದು ವಾಹಿನಿಯ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸ್ವಾಗತಗೊಂಡ ಮೂಲ ಜಪಾನಿ ಸರಣಿಯ ಮರುರೂಪವಾಗಿದೆ. ''ಅಮೆರಿಕ'' ದ ನಿರೂಪಕ, ಆಲ್ಟನ್ ಬ್ರೌನ್, ತಮ್ಮ ''ಗುಡ್ ಈಟ್ಸ್'' ನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದರು, ಇದು ವಿಜ್ಞಾನ, ಅಡುಗೆ ಹಾಗು ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧವಲ್ಲದ ಹಾಸ್ಯದ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತದಲ್ಲಿ ವಾಹಿನಿಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿರೂಪಕಿಯೆಂದರೆ ರೇಚಲ್ ರೇ, ಈಕೆ ತನ್ನ ಕೇಬಲ್ ಅಭಿಮಾನಿಗಳನ್ನು ''ಸಂಘಾಧಾರಿತ ಮಾತುಕತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ'' ದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದಳು(ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ''೩೦ ಮಿನಿಟ್ ಮೀಲ್ಸ್'' ಹಾಗು ''$೪೦ ಏ ಡೇ'' ಸರಣಿಗಳ ಮೂಲಕ) ೨೦೦೫ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ವಾರ್ಷಿಕ ರಿಯಾಲಿಟಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ''ದಿ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸ್ಟಾರ್'' ಗೆ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ವೀಕ್ಷಕರು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಲು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಗೆ ಬಂದರು. ಹಿಂದಿನ ಸರಣಿಗಳ ವಿಜೇತರುಗಳಲ್ಲಿ ಡ್ಯಾನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಹಾಗು ಸ್ಟೀವ್ ಮ್ಯಾಕ್ಡೋನಾಗ್(''ಪಾರ್ಟಿ ಲೈನ್ ವಿಥ್ ದಿ ಹಾರ್ಟಿ ಬಾಯ್ಸ್'' ), ಗೈ ಫಿಯೇರಿ(''ಗೈಸ್ ಬಿಗ್ ಬೈಟ್'' , ''ಡೈನರ್ಸ್, ಡ್ರೈವ್-ಇನ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಡೈವ್ಸ್'' , "ಗೈಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಹುಕ್," "ಅಲ್ಟಿಮೇಟ್ ರೆಸಿಪಿ ಷೋಡೌನ್," "ಗೈಸ್ ಬಿಗ್ ನಿತ್," "ಗೈಸ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಫೀಸ್ಟ್"), ಅಮಿ ಫಿನ್ಲೆ (''ದಿ ಗೌರ್ಮೆಟ್ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಡೋರ್'' ), ಆರೋನ್ ಮ್ಯಾಕ್ಕಾರ್ಗೋ, ಜೂ.(''ಬಿಗ್ ಡ್ಯಾಡಿ'ಸ್ ಹೌಸ್'' ),<ref>{{citeweb|url=http://www.foodnetwork.com/food/show_am/article/0,3201,FOOD_32117_5909447_,00.html|title= Aaron McCargo, Jr.|accessdate=2008-07-28 |archiveurl = https://web.archive.org/web/20080805013931/http://www.foodnetwork.com/food/show_am/article/0,3201,FOOD_32117_5909447_,00.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate = 2008-08-05}}</ref> ಮೆಲಿಸ್ಸಾ ಡ'ಅರೇಬಿಯನ್(''ಟೆನ್ ಡಾಲರ್ ಡಿನ್ನರ್ಸ್'' ) ಹಾಗು ಆರತಿ ಸಿಕ್ವೇರ(''ಆರತಿ ಪಾರ್ಟಿ'' ).<ref>{{Cite news |last=Slezak |first=Michael |title='Next Food Network Star' season finale recap: And the winner is... |work=[[Entertainment Weekly]] |date=August 16, 2010 |url=http://popwatch.ew.com/2010/08/16/next-food-network-star-season-finale-recap/ |accessdate=August 16, 2010 |archive-date=ಆಗಸ್ಟ್ 17, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100817232724/http://popwatch.ew.com/2010/08/16/next-food-network-star-season-finale-recap/ |url-status=dead }}</ref> ೨೦೧೦ರ ಸರಣಿಗೆ, ದಿ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಸ್ಟಾರ್ ಲಾಸ್ ಏಂಜಲಿಸ್ ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಪ್ಸ್ ಹಾಗು ಚೆಲ್ಲೋಮೀಡಿಯಾ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಂದದ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ, ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ೨೦೦೯ರ ಕಡೆ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು ಹಾಗು ೨೦೧೦ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇತರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>{{ cite news |title=Scripps, Chello to launch Food Network overseas |url=http://cincinnati.bizjournals.com/cincinnati/stories/2009/10/05/daily1.html |work=Business Courier of Cincinnati |date=October 5, 2009 }}</ref> ==ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ HD== [[File:Food Network HD Logo.svg|thumb|right|100px|ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ HD ಲಾಂಛನ]] '''ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ HD''' ಒಂದು ೧೦೮೦i ಹೈ ಡೆಫಿನಿಶನ್ ಆಗಿದ್ದು, ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನ ಸಹಪ್ರಸಾರವಾಗಿದೆ. ಇದು ಮೂಲವಾಗಿ, SD ರೂಪಾಂತರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಿವಿಧ ಸರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಪ್ರಸಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಚ್ ೩೧, ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್(HGTVಯ ಜೊತೆಗೂಡಿ) ತನ್ನ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಡೆಫಿನಿಶನ್ ಸೂಚಕದ ಒಂದು HD ಸಹಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಎರಡೂ ವಾಹಿನಿಗಳಲ್ಲಿ ಸದೃಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಹೈ ಡೆಫಿನಿಶನ್ ರೂಪಾಂತರವು ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದಾಗ, ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ಡೆಫಿನಿಶನ್ ನ ಮಾರ್ಪಡಿತ ಹಾಗು ವಿಸ್ತೃತ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಕೇಬಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಪೂರ್ವ ಕರಾವಳಿಯ ಸಮಯಾಧಾರಿತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ HD ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ(ಉಪಗ್ರಹ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸದೃಶವಾಗಿ) ಜೊತೆಗೆ SD ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಅದರ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ನಿಗದಿತ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೇಬಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಸ್ಥಳೀಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ತರುವುದಿಲ್ಲ. ==ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ Food.comಗೆ ಮರುರೂಪ== ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ, ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಮರು-ಉದ್ದೇಶಿತ Food.comನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದೊಂದು ಗುರುತಿನ ಜಾಲತಾಣವಾಗಿದ್ದು, ತನ್ನ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಆನ್ಲೈನ್ ನ ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಪಾಕವಿಧಾನದ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಹಾಗು ಶೋಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ==ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್== ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ''[[Food Network: Cook or Be Cooked|ಕುಕ್ ಆರ್ ಟು ಬಿ ಕುಕ್ಡ್]]'' ನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಗೊಳಿಸಿದೆ, ಇದು [[ವೈ|Wii]] ಕನ್ಸೋಲ್ ನ ಒಂದು ವಿಡಿಯೋ ಗೇಮ್ ಆಗಿದೆ. ನಾಮ್ಕೊ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಈ ಆಟವು, ವಾಸ್ತವವಾದ ಅಡುಗೆ ಮಾಡುವ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಅನುಕರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಇದು ನವೆಂಬರ್ ೩, ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಯಿತು.<ref>{{cite news |author=Nelson, Randy |title=Joystiq impressions: Food Network: Cook or Be Cooked |url=http://www.joystiq.com/2009/04/30/joystiq-impressions-food-network-cook-or-be-cooked/ |work=Joystiq.com | date=April 30, 2009 }}</ref><ref>{{cite news |author=Brion, Raphael |title=Upcoming: Food Network's Cook or Be Cooked Video Game |url=http://www.eatmedaily.com/2009/10/upcoming-food-networks-cook-or-be-cooked-video-game/ |work=EatMeDaily.com |date=October 22, 2009 |access-date=ಮೇ 9, 2011 |archive-date=ಡಿಸೆಂಬರ್ 28, 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101228040417/http://www.eatmedaily.com/2009/10/upcoming-food-networks-cook-or-be-cooked-video-game/ |url-status=dead }}</ref> ಆಟಗಾರರು, ಆಟವು ಹೊಂದಿರುವ ಪಾಕವಿಧಾನಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬಹುದು. ==ಕೇಬಲ್ ವಿಷನ್ ನೊಂದಿಗಿನ ವಿವಾದ== ಜನವರಿ ೧, ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ HGTV ಹಾಗು ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಕೇಬಲ್ ವಿಷನ್ ನಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟವು, ಇದೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕೇಬಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, [[ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ನಗರ|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಗರ]]ದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪ್ರಸಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಪ್ಸ್, HGTV ಹಾಗು ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನ್ನು ಕೇಬಲ್ ವಿಷನ್ ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೩೧, ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಒಪ್ಪಂದವು ಮುಗಿದಿತ್ತು. ಕೇಬಲ್ ವಿಷನ್ ಹಾಗು ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಪ್ಸ್ ಹಲವಾರು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಲು ಸಂಧಾನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದವು, ಆದರೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಗತಿಯು ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗು ಎರಡೂ ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕೇಬಲ್ ವಿಷನ್ ನ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಸೇವೆಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದವು. ಕೇಬಲ್ ವಿಷನ್ ನಿಂದ ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದಾಗ ಇದು ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ನಲ್ಲಿನ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್-ಒಡೆತನದ WPIX ಹಾಗು ಹಾರ್ಟ್ಫೋರ್ಡ್, ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್ ನಲ್ಲಿದ್ದ WTXXನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು, ಇದು ಜನವರಿ ೧೦, ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ ''ಐರನ್ ಚೆಫ್ ಅಮೆರಿಕ'' ದ ವಿಶೇಷ ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ಮಿಚೆಲ್ ಒಬಾಮರೊಂದಿಗಿನ ಮಾತುಕತೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ನಂತರ, ಜನವರಿ ೩ರ ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಚಿಕೆಯು ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.<ref>[http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704160504574641202605830242.html?mod=googlenews_wsj ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್l: "ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಪ್ಸ್ ಟು ಆಫರ್ ಫ್ರೀ ಷೋ ಇನ್ ಫೈಟ್ ವಿಥ್ ಕೇಬಲ್ ವಿಷನ್", ಜನವರಿ 6, 2010. ][http://online.wsj.com/article/SB10001424052748704160504574641202605830242.html?mod=googlenews_wsj ''(ಸಂಪೂರ್ಣ ಲೇಖನವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಚಂದಾರರಾಗುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.)'' ]</ref> ಜನವರಿ ೨೧, ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಕೇಬಲ್ ವಿಷನ್ ಹಾಗು ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಪ್ಸ್ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡವು ಹಾಗು ಅದೇ ದಿವಸ ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಹಾಗು HGTV ತನ್ನ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿತು.<ref>[http://www.thewrap.com/article/scripps-cablevision-strike-deal-return-food-network-hgtv-subscribers-13344 ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಪ್ಸ್, ಕೇಬಲ್ ವಿಷನ್ ಡೀಲ್ ರಿಟರ್ನ್ಸ್ ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್, HGTV ಟು ಸಬ್ಸ್ಕ್ರೈಬರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100329040516/http://www.thewrap.com/article/scripps-cablevision-strike-deal-return-food-network-hgtv-subscribers-13344 |date=2010-03-29 }}, ''ದಿ ರಾಪ್'' , ಜನವರಿ ೨೧, ೨೦೧೦</ref> ==AT&amp;Tಯೊಂದಿಗಿನ ವಿವಾದ== AT&amp;T U-ರೂಪಾಂತರವು ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್, ಕುಕಿಂಗ್ ಚ್ಯಾನಲ್, HGTV, DIY ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಹಾಗು ಗ್ರೇಟ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಕಂಟ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪ್ರಸಾರವನ್ನು ನವೆಂಬರ್ ೫, ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ಕೈಬಿಟ್ಟಿತು,<ref>[http://leisureblogs.chicagotribune.com/thestew/2010/11/atts-u-verse-drops-food-network-hgtv-and-other-scripps-networks.html AT&amp;T's U-ವರ್ಸ್ ಡ್ರಾಪ್ಸ್ ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್, HGTV ಅಂಡ್ ಅದರ್ ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಪ್ಸ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110503032134/http://leisureblogs.chicagotribune.com/thestew/2010/11/atts-u-verse-drops-food-network-hgtv-and-other-scripps-networks.html |date=2011-05-03 }}, ''ಚಿಕಾಗೋ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್'' , ನವೆಂಬರ್ ೫, ೨೦೧೦</ref> ಎರಡು ದಿನಗಳ ನಂತರ ನವೆಂಬರ್ ೭, ೨೦೧೦ರಲ್ಲಿ ವಿವಾದವು ಬಗೆಹರಿಯಿತು.<ref>[http://articles.chicagotribune.com/2010-11-07/business/ct-biz-att-uverse-1108-20101107_1_u-verse-customers-at-t-u-verse-scripps-networks ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್, HGTV, ಬ್ಯಾಕ್ ಆನ್ U-ವರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111102202534/http://articles.chicagotribune.com/2010-11-07/business/ct-biz-att-uverse-1108-20101107_1_u-verse-customers-at-t-u-verse-scripps-networks |date=2011-11-02 }}, ''ಚಿಕಾಗೋ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್'' , ನವೆಂಬರ್ ೭, ೨೦೧೦</ref><ref>[http://www.multichannel.com/article/459564-AT_T_U_Verse_Scripps_Reconnect_On_Carriage_Contract.php AT&amp;T U-ವರ್ಸ್, ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಪ್ಸ್ ರಿಕನೆಕ್ಟ್ ಆನ್ ಕ್ಯಾರೇಜ್ ಕಾಂಟ್ರಾಕ್ಟ್], ''ಮಲ್ಟಿಚ್ಯಾನಲ್ ನ್ಯೂಸ್'' , ನವೆಂಬರ್ ೭, ೨೦೧೦</ref> ==ಮಾಧ್ಯಮದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ== ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' ಬಿಸ್ನೆಸ್ ವಿಭಾಗವು, ಎಮೆರಿಲ್ ಲಗಸ್ಸೇಯ ''ಎಮೆರಿಲ್ ಲೈವ್'' ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಲೇಖನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು ಹಾಗು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬ್ರೂಕ್ ಜಾನ್ಸನ್ ರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು, ಇದರಂತೆ ಲಗಸ್ಸೇ "ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಕುಟುಂಬದ ಒಬ್ಬ ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಉಳಿದಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref name="jensen" /> ಡೆರೆಕ್ ಬೈನೆ, SNL ಕಗನ್ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹಿರಿಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕ, "ಜನರು ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಆಶ್ಚರ್ಯವೆನಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಗಿ ವರದಿಯಾಗಿದೆ. "ಇವರುಗಳು ಜನರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವೇತನ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಅವರುಗಳು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಜೀವನವನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹವಣಿಕೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ". "ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಇದು ಅವರ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ".<ref name="jensen" /> ಲೇಖನವು, ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸಹ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿತು, ಇದರಂತೆ ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ "ಒಂದು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ೫೮೦,೦೦೦ರಷ್ಟು ಜನರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದು ಸರಾಸರಿ ೫೪೪,೦೦೦ರಷ್ಟು ಜನರಿಗೆ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಇದು ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, "ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವವಾಗಿ, ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ 'ಇನ್ ಕಿಚನ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಇದರ ವಾರಾಂತ್ಯದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು, ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಶೇಖಡಾ ೧೫ರಷ್ಟು ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ, ಇದು ಸರಾಸರಿ ೮೩೦,೦೦೦ರಷ್ಟು ವೀಕ್ಷಕರನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿದ್ದ ಮರುಪಾವತಿಯು, 'ಜಾಹಿರಾತುದಾರರಿಗೆ 'ಉತ್ತಮ ಅವಕಾಶವೆಂದು' ಪರಿಚಿತವಾಯಿತು."<ref name="jensen">[https://www.nytimes.com/2007/12/17/business/media/17food.html ಚೆಂಜಿಂಗ್ ಕೊರ್ಸಸ್ ಅಟ್ ದಿ ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್], ''ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'' , ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೭, ೨೦೦೭</ref> ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಗು CEO ಎರಿಕಾ ಗ್ರುಯೇನ್ (೧೯೯೫–೧೯೯೮), ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ''ಎಮೆರಿಲ್ ಲೈವ್'' ನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು, ಈಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಕಡಿಮೆ ವೀಕ್ಷಕರಿರುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಆರೋಪಿಸಿದರು, "ವೆಬ್ ನಲ್ಲಿ ಪಾಕವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲ ವಿಧವಾದ ಮಾಹಿತಿ ವಿದಿಯೋಗಳಿವೆ".<ref name="jensen" /> ಆದರೆ ಇದು ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ, "ಬಾಬ್ ಟುಸ್ಚ್ಮನ್, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಸಂಯೋಜನೆ ಹಾಗು ನಿರ್ಮಾಣದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿದ್ದ ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನ ಹಿರಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ, ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಇಳಿಕೆಯು 'ನಾವು ಊಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ'. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಕಳೆದ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನ ಸಾಪೇಕ್ಷ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಕಾಲಾನುಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಂಕಿಗಳಂತೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಯಿತು, ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ತಾಳಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ."<ref name="jensen" /> "ಒಂದು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ, ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್, 'ಹೆಸರಾಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ' ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ 'ಹೆಚ್ಚು ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯವಾದ ಮಾರ್ಗದಿಂದ' ಹೊಸ ಒಪ್ಪಂದಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಹುರುಪಿನಿಂದ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು, ಎಂದು ಬದಲಾದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಹೇಳಿದರೆಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು, ಇದು ಪುಸ್ತಕದ ಒಪ್ಪನದಗಳು ಹಾಗು ಲೈಸೆನ್ ನೀಡುವ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಆಧಾರ ನೀಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಹೊರಗಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ತಂದಿತು.<ref name="jensen" /> ಎಮೆರಿಲ್ ಲಗಸ್ಸೇಯ ಮಾದರಿ ಡೇವಿಡ್ ರೊಸೆನ್ಗಾರ್ಟನ್ ಸಹ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ ''ಟೇಸ್ಟ್'' ನ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ, ಎರಿಕಾ ಗ್ರುಯೇನ್, ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನ ಮೊದಲ ಒಳಾಂಗಣ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿತು. ೧೯೯೮ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಆಕೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ನಿರ್ಗಮಿಸಿದ ಮೇಲೆ, ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ೧:೦೦ amಗೆ ಪ್ರಸಾರವಾಗ ತೊಡಗಿತು, ಪ್ರಸಾರದ ಸಮಯದಲ್ಲಾದ ಇದರ ಅನಿವಾರ್ಯ ಇಳಿಕೆಯು ಸಾಪೇಕ್ಷ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ತರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ನಿಂತು ಹೋಯಿತು. ಈ ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ಹಾಗು, ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ, ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಆಸಕ್ತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ವಿವರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ.<ref>ಡೇವಿಡ್ ರೊಸೆನ್ಗಾರ್ಟನ್ (೧೯೯೮), ''ಟೇಸ್ಟ್: ಆನ್ ಪ್ಯಾಲೆಟ್'ಸ್ ಜರ್ನಿ ಥ್ರೂ ದಿ ವರ್ಲ್ಡ್'ಸ್ ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್ ಡಿಶಸ್'' , ಟೆಲಿವಿಶನ್ ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್, ರಾಂಡಂ ಹೌಸ್, ISBN ೦-೩೭೫-೭೫೨೬೫-X</ref> ==ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌== *ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ನಿಂದ ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ (ಕೆನಡಾ) *ಡಿಶ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್ ಚಾನಲ್ಸ್ ಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ಡೈರೆಕ್TV ಚಾನಲ್ಸ್ ಗಳ ಪಟ್ಟಿ *ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌== *{{official|http://www.foodnetwork.com}} *[http://www.foodnetwork.com/food/hdtv/0,2857,FOOD_26756,00.html ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ HD] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080913181144/http://www.foodnetwork.com/food/hdtv/0,2857,FOOD_26756,00.html |date=2008-09-13 }} *[http://www.foodtv.ca/ ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ ಕೆನಡಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110419021240/http://www.foodtv.ca/ |date=2011-04-19 }} *[http://www.foodnetwork.co.uk/ ಫುಡ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ UK] {{SCRIPPS NET}} {{Tribune Company}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಫುಡ್ ನೆಟ್ ವರ್ಕ್.]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಕ್ರಿಪ್ಪ್ಸ್ ಕೇಬಲ್ ನೆಟ್ವರ್ಕ್ಸ್]] [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ಹಾಗು ಪಾನೀಯ ಮಾಧ್ಯಮ]] [[ವರ್ಗ:1993ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ದೂರದರ್ಶನ ಚ್ಯಾನಲ್ ಗಳು ಹಾಗು ಪ್ರಸಾರ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಇಂಗ್ಲಿಷ್-ಭಾಷಾ ದೂರದರ್ಶನ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕಿರುತೆರೆ ವಾಹಿನಿಗಳು]] o1vf8beg56i3l485xi4dpr4b2upizrl 0 29792 1375586 1358770 2026-06-21T10:54:08Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375586 wikitext text/x-wiki {{Infobox Ethnic group | poptime = 9000000(90 lakhs) | group = ಆದಿಜಾಂಬವ ಸಮಾಜ | popplace = [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | languages = [[ತೆಲುಗು ಭಾಷೆ]], [[ಕನ್ನಡ]] | religions = [[ಹಿಂದೂ]],[[ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ]] | related = | website = [http://www.madigacommunity.com Madiga Community] }} [[ಆದಿಜಾಂಬವರು]] ಭಾರತಕ್ಕೆ [[ಜಂಬುದ್ವಿಪ]] ಎಂದು ಹೆಸರು ಇರಲು ಈ ಜನಾಂಗವೇ ಕಾರಣ. ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಜಾಂಬವಂತ ಇದೇ ಕುಲದವನು ಎಂದು ಪುರಾಣ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿಯೂ ಕೂಡ ಆದಿಜಾಂಬವ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. [[ಕೃಷ್ಣ]]ನ ಪತ್ನಿ [[ಜಾಂಬವತಿ]] ಇದೇ ಕುಲದವಳು. ಇವರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ ]]ಮತ್ತು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ]] ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಇವರನ್ನು ಆದಿಜಾಂಬವರು, ಮಾತಂಗರು, ಮಾದಿಗೌಡ, ಮುಂತಾದ ಹೆಸರುಗಳಿಂದಲೂ ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರನ್ನು [[ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ]]ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಇವರ ಕಸುಬು [[ಕೃಷಿ]], ಚರ್ಮ ಹದಮಾಡುವುದು, [[ತಮ್ಮಟೆ]], [[ಡೋಲು]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು == ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು == * [[ಮಲೆಮಹದೇಶ್ವರ ಕಾವ್ಯ|ಮಲೆ ಮಹದೇಶ್ವರ]] * [[ಮಾದಾರ ಚನ್ನಯ್ಯ]] * [[ಮಾದಾರ ಧೂಳಯ್ಯ]] * [[ವಿಶ್ಮಗುರು ಮರಳು ಸಿದ್ದ]] * [[ಪ್ರೋ ಡಿ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ|ಪ್ರೋ ಬಿ ಕೃಷ್ಣಪ್ಪ]] * [[ ಬಾಬು ಜಗಜೀವನರಾಂ]] * [[ಕುರುಂಗ ರಾಜ]] * ಬೆಂಕಿಯ ಚಂಡು ಕೂಯ್ಲಿ * ವೆಂಡಿ ವೀರನ್ ಮಹಾರಾಜ್ * ಸಂಗೀತಾ ಪಿತಾಮಹ ಮಾತಂಗ ಮಹರ್ಷಿಗಳು * ಬ್ರಹದೇಶಿ ಗ್ರಂಥ * ಸ.ರಿ.ಗ.ಮ.ಪ.ದ.ನಿ.ಸ ಸಪ್ತ ಸ್ವರಗಳ ಜನಕರು ಮಾತಂಗ ಮಹರ್ಷಿಗಳು * ಪದ್ಮಶ್ರೀ ಸೂಲಗಿತ್ತಿ ನರಸಮ್ಮ * * [[ಅರುಂಧತಿ ಮಾತ]] * [[ಯಲ್ಲಮ್ಮ ದೇವಿ]] * [[ಸಿದ್ದಪ್ಪಾಜಿ]] * [[ಆದಿ ಜಾಂಬವ]] * [[ಜಾಂಬವತಿ]] * [[ಮಾತಂಗ ಮುನಿ]] * ಪಾರ್ಥ ಸಾರಥಿ ಮಾದಿಗ == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == *[http://www.madigacommunity.com Madiga Ancient Community of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150512131404/http://www.madigacommunity.com/ |date=2015-05-12 }} *[http://alfred.med.yale.edu/alfred/recordinfo.asp?condition=(populations.pop_name='Madiga') Madiga Genetic studies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060915140137/http://alfred.med.yale.edu/alfred/recordinfo.asp?condition=%28populations.pop_name%3D%27Madiga%27%29 |date=2006-09-15 }} *[http://www.odi.org.uk/publications/working_papers/wp179.pdf Caste, Class and Social articulation in Andhra Pradesh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928021821/http://www.odi.org.uk/publications/working_papers/wp179.pdf |date=2007-09-28 }} * [http://www.scststudents.org/content.php?id=1 scstudents.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130614020101/http://www.scststudents.org/content.php?id=1 |date=2013-06-14 }} * [http://www.tehelka.com/story_main36.asp?filename=cr221207The_Battle.asp The Battle of a Madiga]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120908030223/http://www.tehelka.com/story_main36.asp?filename=cr221207The_Battle.asp |date=2012-09-08 }} * [http://simoncharsley.co.uk/roots1.html Roots of Madiga Identity, Simon Charsley] * [http://www.facebook.com/ACT1891] * [http://www.actvision.in] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130422225116/http://actvision.in/ |date=2013-04-22 }} {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಮಾಜ]] cdool9xplxz9v6ucav3p1rkuq5kwe7m 0 29905 1375495 1372565 2026-06-20T13:17:42Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375495 wikitext text/x-wiki [[File:Texting.jpg|thumb|right|200px|LG enV (VX9900)ನಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಬೆರಳಚ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಬಳಕೆದಾರ]] '''ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ರವಾನೆ''' ಅಥವಾ '''ಟೆಕ್ಸ್ಟಿಂಗ್''' ಸ್ಥಿರ ದೂರವಾಣಿ ಅಥವಾ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ನಡುವೆ ಅಥವಾ ಜಾಲದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರ ಅಥವಾ ಸಂಚಾರಿ ಉಪಕರಣಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಲಿಖಿತ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಮೂಲ ಪದವು(ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ) ರೇಡಿಯೊ ಟೆಲಿಗ್ರಫಿಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಶಾರ್ಟ್ ಮೆಸೇಜ್ ಸರ್ವೀಸ್([[ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ|SMS]] ) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಳಿಸಿದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಜನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ನಂತರ ಚಿತ್ರ, ವಿಡಿಯೊ ಮತ್ತು ಶಬ್ದ ವಸ್ತುವನ್ನು ([[ಬಹುಮಾಧ್ಯಮ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ|MMS]] ಸಂದೇಶಗಳು ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿದೆ)ಹೊಂದಿರುವ ಸಂದೇಶಗಳಿಗೆ ಆಗಿನಿಂದ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳಿಸಿದವರನ್ನು ಟೆಕ್ಸ್ಟರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೇವೆಯು ಸ್ವತಃ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಭಿನ್ನ ಆಡುಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಇದನ್ನು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ, [[ಭಾರತ]], ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ, [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸರಳವಾಗಿ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಯುರೋಪ್‌ನ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿ '''SMS''' ಎಂದೂ, ಮತ್ತು '''TMS''' or '''SMS''' ಎಂದು ಮಧ್ಯ ಪ್ರಾಚ್ಯ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳಿಗೆ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳ ಆದೇಶ ನೀಡುವುದು ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಸೇವೆಗಳ ಜತೆ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಸಲು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಂಚೆ, ಈ ಮೇಲ್ ಅಥವಾ ವಾಯ್ಸ್‌ಮೇಲ್ ಮೂಲಕ ಕಳಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಚಾರಗಳು, ಪಾವತಿ ಕಡೆ ದಿನಾಂಕಗಳು ಮತ್ತಿತರ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸೂಚಿಸಲು ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಮತ್ತು ಸೇವೆ ನೀಡುವವರು ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ನೇರ ಮತ್ತು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ದೂರವಾಣಿಗಳು ಅಥವಾ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಳಿಸುವ ''ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳು'' ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ಎಲ್ಲ ೨೬ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ೧೦ ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು, ಅಕ್ಷರಸಂಖ್ಯಾಯುಕ್ತ ಸಂದೇಶಗಳು ಅಥವಾ ಪಠ್ಯವನ್ನು ಟೆಕ್ಟ್ಸರ್‌ ಕಳಿಸ ಬೇಕು ಅಥವಾ ಟೆಕ್ಸ್ಟೀ ಸ್ವೀಕರಿಸಬೇಕು.<ref>{{cite web| title= the person you send a test to | url= http://www.urbandictionary.com/define.php?term=textee | accessdate=2010-06-27}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == [[ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ|SMS]] ಸಂದೇಶ ರವಾನೆಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ೧೯೯೨ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ೨೨ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಸೆಮಾ ಗ್ರೂಪ್<ref>{{cite news| title= UK hails 10th birthday of SMS | url= http:// timesofindia.indiatimes.com/articleshow/30216466.cms | work=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]] | date= 4 December 2002 | accessdate=2010-02-02 | first1=Rashmee Z | last1=Ahmed}}</ref>(ಈಗ ಏರ್‌ವೈಡ್ ಸೊಲ್ಯೂಷನ್ಸ್)<ref>{{cite web | title= Airwide Solutions Says Happy 15th Birthday to SMS | url= http://www.airwidesolutions.com/press2007/dec0507.html | publisher= [[Airwide Solutions]] | work= [[Press release]] | date= December 5, 2007 | accessdate= 2010-02-02 | archive-date= 2008-11-19 | archive-url= https://web.archive.org/web/20081119160128/http://www.airwidesolutions.com/press2007/dec0507.html | url-status= dead }}</ref> ನ ಟೆಸ್ಟ್ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ನೇಲ್ ಪಾಪ್‌ವರ್ರ್ತ್ ವೊಡಾಫೋನ್ ಜಾಲದ ಮೂಲಕ ರಿಚರ್ಡ್ ಜಾರ್ವಿಸ್ ಅವರ ದೂರವಾಣಿಗೆ ಮೆರಿ ಕ್ರಿಸ್‌ಮಸ್ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳಿಸಲು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.<ref>{{cite news| title= 15 years of text messages, a 'cultural phenomenon' | url= http:// www. nytimes.com/2007/12/05/technology/05iht-sms.4.8603150.html?pagewanted=all | work=[[ದ ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್]] | date= December 5, 2007 | accessdate=2010-02-02 | first= Victoria | last=Shannon}}</ref> ಸ್ಟಾಂಡರ್ಡ್ [[ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ|SMS]]ಸಂದೇಶ ರವಾನೆಯು ೧೪೦ ಬೈಟ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇದು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವರ್ಣಮಾಲೆಯ ೧೬೦ ಲಿಪಿಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="spell">"ಕ್ಯಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಎ ಫವರ್‌ಫುಲ್ ಸ್ಪೆಲ್: ದಿ ಎವಾಲ್ಯುಷನ್ ಆಫ್ SMS." ದಿ ಸೆಲ್‌ ಫೋನ್ ರೀಡರ್‌: ಎಸ್ಸೇಸ್‌ ಇನ್‌ ಸೋಷಿಯಲ್‌ ಟ್ರ್ಯಾನ್ಸ್‌ಫರ್ಮೇಷನ್‌. Ed. ಆನಂದಮ್ P.ಕಾವೂರಿ ಎಂಡ್ ನೋಹಾ ಆರ್ಸೆನಾಕ್ಸ್. ಕೊಲ್ಲೇಟ್ ಸ್ನೊಡೆನ್ ಅವರಿಂದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಪೀಟರ್ ಲ್ಯಾಂಗ್, ೨೦೦೬. ೧೦೭-೦೮.</ref> ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ರವಾನೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಹಕರು ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ GSM ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಪ್ರತೀ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸರಾಸರಿ ೦.೪ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="gsmworld">{{Cite web |url=http://www.gsmworld.com/news/press_2001/press_releases_4.shtml |title=GSM ವರ್ಲ್ಡ್ ಪ್ರೆಸ್ ರಿಲೀಸ್ |access-date=2011-05-23 |archive-date=2002-02-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20020215194430/http://www.gsmworld.com/news/press_2001/press_releases_4.shtml |url-status=dead }}</ref> SMSನ ನಿಧಾನ ಬಳಕೆಗೆ ಸೇವಾಕರ್ತೃಗಳು ದರವಿಧಿಸುವಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ನಿಧಾನಗತಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ಪೂರ್ವಪಾವತಿ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅಳವಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ತೋರಿದ ನಿಧಾನಗತಿ ಹಾಗೂ ಹ್ಯಾಂಡ್‌ಸೆಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ SMSC ಸಜ್ಜಿಕೆಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿ ಇತರೆ ಸೇವಾಕರ್ತೃಗಳ SMSCಗಳಿಗೆ ಬದಲಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದುದರಿಂದ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ದರವಿಧಿಸುವಿಕೆ/ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್‌ ವಂಚನೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವಲ್ಲಿ ಆದ ವಿಳಂಬ ಒಂದು ಕಾರಣ[30]. ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು SMSC ಯಲ್ಲಿ ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಬದಲಿಗೆ ಸ್ವಿಚ್ ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು SMSC ಮೂಲಕ ವಿದೇಶಿ ಮೊಬೈಲ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ SMSC ಯ ಹೊಸ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೂಲಕ ನಿವಾರಿಸಲಾಯಿತು. SMS ವ್ಯಾಪಕ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಜಾಲಗಳ ಮೂಲಕ ೩Gಜಾಲಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಎಲ್ಲಾ ಸಂದೇಶ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೂ SMSಅನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ, ಜಪಾನ್‌ನ ಎರಡು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾದ J-ದೂರವಾಣಿಯ ಸ್ಕೈಮೇಲ್ ಮತ್ತು NTT ಡೊಕೊಮೊನ ಶಾರ್ಟ್ ಮೇಲ್‌ನಂತಹ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಬದಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗಳೂ ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ದೂರವಾಣಿಗಳಿಂದ ಈ ಮೇಲ್ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸುವುದನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದ NTT ಡೊಕೊಮೊನ ಐ-ಮೋಡ್‌ ಮತ್ತು RIM ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆರಿಗಳೂ ಸಹಾ TCP/IPಯ ಮೇಲೆ SMTPನಂತಹ ಮಾನಕ ಅಂಚೆ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್‌ಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಇಂದು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ರವಾನೆಯು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುವ ಮೊಬೈಲ್ ದತ್ತಾಂಶ ಸೇವೆಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಎಲ್ಲ ೭೪% ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಬಳಕೆದಾರರೊಂದಿಗೆ, ಅಥವಾ ೩.೩ ಶತಕೋಟಿ ಫೋನ್ ಗ್ರಾಹಕರ ಪೈಕಿ ೨.೪ ಶತಕೋಟಿ ಗ್ರಾಹಕರು ೨೦೦೭ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಶಾರ್ಟ್ ಮೆಸೇಜ್ ಸರ್ವೀಸ್‌ನ ಸಕ್ರಿಯ ಬಳಕೆದಾರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಫಿನ್ಲೆಂಡ್, ಸ್ವೀಡನ್ ಮತ್ತು ನಾರ್ವೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೮೫ರಷ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು SMS ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಯುರೋಪಿನ ಸರಾಸರಿ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡ ೮೦, ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕವು ೨೦೦೮ರ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೬೦ SMS ನ ಸಕ್ರಿಯ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಸರಾಸರಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌‌ನಲ್ಲಿದ್ದು, ಗ್ರಾಹಕರು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಸರಾಸರಿ ೨೭ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ==ಬಳಕೆಗಳು== [[File:Smstextmessage eng.gif|thumb|right|ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಇಂಟರ್‌ಫೇಸ್]] ಖಾಸಗಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಬಳಕೆದಾರರ ನಡುವೆ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ರವಾನೆಯನ್ನು ಧ್ವನಿ ಕರೆಗಳಿಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಧ್ವನಿ ಸಂಪರ್ಕವು ಅಸಾಧ್ಯವಾದಾಗ ಅಥವಾ ಇಚ್ಛಿತವಲ್ಲದಿದ್ದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ರವಾನೆಯು ಇನ್ನೊಂದು ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗೆ ಫೋನ್ ಕರೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಅಗ್ಗವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯು ಧ್ವನಿ ಕರೆಗಳ ಗಣನೆಗೆ ಬಾರದ ವೆಚ್ಚದ ನಡುವೆಯೂ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ರವಾನೆ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿವೆ. ಕಿರು ಸಂದೇಶ ಸೇವೆಗಳು ವಿಶ್ವಾದಾದ್ಯಂತ ಶೀಘ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. SMS ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುರೋಪ್, ಏಷ್ಯಾ(ಜಪಾನ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ; ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ), ಅಮೆರಿಕ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಸಾಕಷ್ಟು ಹರವಿನೊಳಗೆ ಬೆಳೆದಿದ್ದು, ''ಟೆಕ್ಸ್‌ಟಿಂಗ್'' ಪದವು(ಕ್ರಿಯಾಪದವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು, ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಕಿರು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಒಂದರಿಂದ ಇನ್ನೊಂದಕ್ಕೆ ಕಳಿಸುವ ಕ್ರಿಯೆಯೆಂದು ಅರ್ಥ) ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಬ್ದಭಂಡಾರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದೆ. ಯುವ ಏಷ್ಯನ್ನರು SMS ನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಬಳಕೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.synovate.com/changeagent/index.php/site/full_story/living_the_fast_living_young_in_asia/ ಲಿವಿಂಗ್ ದಿ ಫಾಸ್ಟ್, ಯಂಗ್ ಲೈಫ್ ಇನ್ ಏಷ್ಯಾ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306081600/http://www.synovate.com/changeagent/index.php/site/full_story/living_the_fast_living_young_in_asia |date=2012-03-06 }} synovate.comನಿಂದ</ref> ಚೀನಾದಲ್ಲಿ SMS ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಸೇವಾ ಕರ್ತೃಗಳಿಗೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಲಾಭವನ್ನು ತಂದುಕೊಟ್ಟಿದೆ(೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ೧೮ಶತಕೋಟಿ ಕಿರು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ).<ref name="2001 message rate">[http://www.tymcc.com.cn/news/linenews/export.asp?id=1313 ನಿವ್ಸ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ಆನ್ ಪಠ್ಯ ರೇಟ್ಸ್ ಫಾರ್ 2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040405194938/http://www.tymcc.com.cn/news/linenews/export.asp?id=1313 |date=2004-04-05 }} tymcc.com.cnನಿಂದ</ref> ಇದು [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್]]‌ನಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಾಧನವಾಗಿದ್ದು, ಸರಾಸರಿ ಬಳಕೆದಾರ ಪ್ರತಿ ದಿನ ೧೦-೧೨ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುತ್ತಾನೆ. [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್]] ಒಂದೇ ಸರಾಸರಿ ೪೦೦ದಶಲಕ್ಷ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ದಿನ ಕಳಿಸುತ್ತದೆ. ಅಥವಾ ಅಂದಾಜು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ೧೪೨ ಶತಕೋಟಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Philippine Daily Inquirer">[http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080304-122775/Filipinos-sent-1-billion-text-messages-daily-in-2007 ಫಿಲಿಪ್ಪಿನೋಸ್ ಸೆಂಟ್ 1 ಬಿಲಿಯನ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080308115828/http://technology.inquirer.net/infotech/infotech/view/20080304-122775/Filipinos-sent-1-billion-text-messages-daily-in-2007 |date=2008-03-08 }}, ''ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ ಡೇಲಿ ಇನ್‌ಕ್ವೈರರ್'' ನಿಂದ ೦೩/೦೪/೨೦೦೮ ಲೇಖನ.</ref> ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸರಾಸರಿ SMS ವಾರ್ಷಿಕ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಅದು ಕಳಿಸುತ್ತದೆ. SMS ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಯುವಜನರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಪುಲ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಕಂಪೆನಿಗಳು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು, ಚಲನಚಿತ್ರ ಅಥವಾ ಟಿವಿ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು, ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಸ್ಕೋರ್ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳನ್ನು, ರೈಲ್ವೆ/ಏರ್‌ಲೈನ್ ಬುಕಿಂಗ್, ಮೊಬೈಲ್ ಬಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು SMS ನಲ್ಲಿ ಕಳಿಸುತ್ತವೆ. ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಟೆಕ್ಸ್ಟಿಂಗ್ ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ, ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳು ಮಾಜಿ ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜೋಸೆಫ್ ಎಸ್ಟ್ರಾಡಾ ಪದಚ್ಯುತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದವು. ಇದೇ ರೀತಿ, ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ರವಾನೆಯು SMS ಲೈಂಗಿಕ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ [[ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್]] ಮೇಯರ್ ಕ್ವಾಮೆ ಕಿಲ್ಪಾಟ್ರಿಕ್ ಅವರ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು.<ref name="huliq1">{{Cite web |url=http://www.huliq.com/48240/detroit-mayor-kwame-kilpatrick-christine-beatty-sex-sms-scandal |title=ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್ ಮೇಯರ್ ಕ್ವಾಮೆ ಕಿಲ್‌ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್, ಕ್ರಿಸ್ಟೈನ್ ಬೀಟ್ಟಿ ಇನ್ ಸೆಕ್ಸ್SMS ಸ್ಕಾಂಡಲ್ |access-date=2011-05-23 |archive-date=2012-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120325122426/http://www.huliq.com/48240/detroit-mayor-kwame-kilpatrick-christine-beatty-sex-sms-scandal |url-status=dead }}</ref> ಕಿರು ಸಂದೇಶಗಳು ನಗರವಾಸಿ ಯುವಜನರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. ಅನೇಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸೇವೆಯು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ,ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ೦.೪೦ಡಾಲರ್ ಮತ್ತು $೨.೦೦ವೆಚ್ಚವಾಗುವ ಧ್ವನಿ ಕರೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಿದರೆ(ಅರ್ಧ ನಿಮಿಷದ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ) ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದಲ್ಲಿ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ A$೦.೨೦ and $೦.೨೫ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ(ಕೆಲವು ಪೂರ್ವಪಾವತಿ ಸೇವೆಗಳು ಅವುಗಳ ಸ್ವಯಂ ದೂರವಾಣಿಗಳ ನಡುವೆ ೦.೦೧ಡಾಲರ್ ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ) ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ನಡುವೆಯೂ, ಸೇವಾಕರ್ತೃರಿಗೆ ಸೇವೆಯು ಅಪಾರ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ. ಕೇವಲ ೧೯೦ ಬೈಟ್‌ಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಉದ್ದದಲ್ಲಿ(ಪ್ರೋಟೊಕಾಲ್ ಓವರ್‌‍ಹೆಡ್ ಸೇರಿದಂತೆ) ಪ್ರತಿ ನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ೩೫೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಧ್ವನಿ ಕರೆಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ( (೯ kbit/s)ಒಂದೇ ದತ್ತಾಂಶ ದರದಲ್ಲಿ ರವಾನಿಸಬಹುದು. ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವೊಡಾಫೋನ್ ಮತ್ತು ಟೆಲಿಕಾಂ NZ ಮುಂತಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಸೇವಾ ಕರ್ತೃರು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ NZ$೧೦ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ೨೦೦೦ SMSಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಳಕೆದಾರರು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಸರಾಸರಿ ೧೫೦೦SMSಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವಿಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದು, ಜಾಹೀರಾತು ಏಜನ್ಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತುದಾರರು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದ್ದಾರೆ. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸೇವೆಗಳು ಕ್ಲಬ್‌‌ಗಳು, ಸಂಘಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಹೀರಾತುದಾರರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಮಾರ್ಗವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಆಯ್ಕೆಮಾಡುವ ಗ್ರಾಹಕರ ಗುಂಪನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ. === ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳು === ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. UKಯಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳು ತುರ್ತುSMS ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ನೋಂದಣಿ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಕರೆಕಳುಹಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಈ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಅಂಗವೈಕಲ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಥವಾ ಧ್ವನಿ ಕರೆ ಮಾಡಲು ಅಸಮರ್ಥರಾದವರಿಗೆ ಗುರಿಇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಸಂಕೇತ ಬಲದಿಂದಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಕರೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ತುರ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಕರೆ ನೀಡಲು<ref>[http://www.mcofs.org.uk/news.asp?s=2&amp; id=MCS-N10616&amp;nc= ಮೌಂಟನೀಯರಿಂಗ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಆಫ್ ಸ್ಕಾಟ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ನ್ಯೂಸ್ 24/11/10]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.go4awalk.com/the-bunkhouse/walking-news-and-discussions/walking-news-and-discussions.php?news=710209 |title=goforawalk.com ನ್ಯೂಸ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ 2010 |access-date=2011-05-23 |archive-date=2011-05-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110514034455/http://www.go4awalk.com/the-bunkhouse/walking-news-and-discussions/walking-news-and-discussions.php?news=710209 |url-status=dead }}</ref> ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರ್ವತಾರೋಹಿಗಳಿಗೆ ಸಾಧನವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಈ ಸೇವೆ ನೆರವಾಗಿದೆ. ===ವಾಣಿಜ್ಯ ಬಳಕೆ=== ==== ಕಿರು ಸಂಕೇತಗಳು ==== ಕಿರು ಸಂಕೇತಗಳು ವಿಶೇಷ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಾಗಿದ್ದು, ಪೂರ್ಣ ಟೆಲಿಫೋನ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗಿಂತ ಕಿರಿದಾಗಿದ್ದು, SMS ಮತ್ತು MMS ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಮೊಬೈಲ್ ಪೋನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ಸ್ಥಿರ ದೂರವಾಣಿಗಳಿಂದ ಕಳಿಸಲು ಬಳಸಬಹುದು. ಎರಡು ವಿಧದ ಕಿರುಸಂಕೇತಗಳಿವೆ: ಡಯಲಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮೆಸೇಜಿಂಗ್. ==== ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ಗೇಟ್‌ವೇ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ==== {{Unreferenced section|date=July 2008}} SMS ಗೇಟ್‌ವೇ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಉದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಗ್ರಾಹಕರ ನಡುವೆ SMS ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಯೋಜನೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಸಂದೇಶಗಳು, ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿನ SMS, ವಿಷಯ ಬಟವಾಡೆ ಮತ್ತು ಉದಾಹರಣೆಗೆ TV ಮತದಾನದಂತಹ SMSಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಮನರಂಜನಾ ಸೇವೆಗಳ ರವಾನೆಗೆ ಕಾರಣಕರ್ತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. SMS ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚ ಹಾಗು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆಗಳ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, SMS ಗೇಟ್‌ವೇ ಪೂರೈಕೆದಾರರನ್ನು ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಅಗ್ರೆಗೇಟರ್ಸ್ ಅಥವಾ SS೭ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. SMS ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ಗೇಟ್‌ವೇ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಮೊಬೈಲ್ (ಮೊಬೈಲ್ ಟರ್ಮಿನೇಟೆಡ್–MT) ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಗೇಟ್‌ವೇ ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಮೊಬೈಲ್‌-ಟು-ಗೇಟ್‌ವೇ ಪೂರೈಸುತ್ತಾರೆ(ಟೆಕ್ಸ್ಟ್-ಇನ್ ಅಥವಾ ಮೊಬೈಲ್‌‍ ಜನ್ಯ/MO ಸೇವೆಗಳು) ಅನೇಕ ಜನರು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್-ಇನ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಕಿರುಸಂಕೇತಗಳು ಅಥವಾ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಇತರರು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದ ಬೌಗೋಳಿಕ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್-ಇನ್ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.<ref name="autogenerated1">http://www.theregister.co.uk/2008/04/18/aql_ಪಠ್ಯable_landlines/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ====ಪ್ರೀಮಿಯಂ ವಿಷಯ ==== {{Unreferenced section|date=July 2008}} SMS ನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ವಿಷಯವನ್ನು ರವಾನಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸುದ್ದಿಗಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು, ಹಣಕಾಸಿನ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಲೋಗೊಗಳು ಮತ್ತು ರಿಂಗ್‌ಟೋನ್‌‌ಗಳ ರವಾನೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದೇಶಗಳು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ದರದ ಕಿರು ಸಂದೇಶಗಳು(PSMS)ಎಂದು ಹೆಸರಾಗಿವೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ಈ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ವಸ್ತುವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದರವನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೊಬೈಲ್ ಜಾಲ ನಿರ್ವಾಹಕ ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತ ಸೇವೆ ಪೂರೈಕೆದಾರ (VASP)ರ ನಡುವೆ ಆದಾಯ ಹಂಚಿಕೆ ಅಥವಾ ಸ್ಥಿರ ಸಾರಿಗೆ ಶುಲ್ಕದ ಮೂಲಕ ವಿಭಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೮೨ASK ಮತ್ತುಎನಿ ಕ್ವಶ್ಚನ್ ಆನ್ಸರ್ಡ್ ಮುಂತಾದ ಸೇವೆಗಳು ತಜ್ಞರು ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧಕರಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕರೆಗೆ ಸ್ಪಂದಿಸುವ ತಂಡಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮೊಬೈಲ್ ಗ್ರಾಹಕರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಶೀಘ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗೆ PSMS ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಕಿರು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು "ರಿಯಲ್ ವರ್ಲ್ಡ್" ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೆಲವು ಮಾರಾಟದ ಯಂತ್ರಗಳು ಪ್ರೀಮಿಯಂ ದರದ ಕಿರು ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸಿ ಹಣ ಪಾವತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಖರೀದಿಸಿದ ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಬಳಕೆದಾರರ ಫೋನ್ ಬಿಲ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಬಳಕೆದಾರರ ಪೂರ್ವಪಾವತಿ ಸಾಲಗಳಿಂದ ಕಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಗ್ರಾಹಕರ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ತೀವ್ರ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಗ್ರಾಹಕರ ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆ ಬೃಹತ್ ಮೊತ್ತದ ಫೋನ್ ಬಿಲ್‌ಗಳಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಪಠ್ಯ ಸೇವೆ ಜಾಲತಾಣಗಳ ಆರಂಭದಿಂದ ಮುಕ್ತ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ಅಥವಾ ಮಿಶ್ರಣ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ವಿಷಯದ ಹೊಸ ವಿಧವು ಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಈ ತಾಣಗಳು ನೋಂದಾಯಿತ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಅವರು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರುವ ವಸ್ತುಗಳು ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಹೊಸ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದಾಗ ಮುಕ್ತ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಒಳಬರುವ SMS ಗೆ ಪರ್ಯಾಯವು ಸುದೀರ್ಘ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ(ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಖ್ಯೆ ಸ್ವರೂಪ e.g., +೪೪ ೭೬೨೪ ೮೦೫೦೦೦, ಅಥವಾ ಧ್ವನಿ ಮತ್ತು SMS ನಿಭಾಯಿಸುವ ಬೌಗೋಳಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಉದಾ.,೦೧೧೩೩೨೦೩೦೪೦)ಇವನ್ನು ಟಿವಿ ಮತದಾನ, ಉತ್ಪನ್ನ ಪ್ರಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿಯಾನಗಳು ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಬಳಕೆಗಳಲ್ಲಿ SMS ಸ್ವೀಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಕಿರು ಸಂಕೇತಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರೀಮಿಯಂ(ವಿಶೇಷ ಸೇವೆ) ದರದ ಕಿರು ಸಂದೇಶಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಬಳಸಬಹುದು.<ref name="autogenerated1" /> ದೀರ್ಘ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಅನೇಕ ಉದ್ಯಮ/ಬ್ರಾಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಿರುವ ಕಿರುಸಂಕೇತಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಲ್ಲದೇ, ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ದೀರ್ಘ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ವಿಶೇಷಸೇವೆ-ರಹಿತ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ. ===ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ=== ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ರವಾನೆಯ ಬಳಕೆಯು ಉದ್ಯಮದ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೨೦೦೦ದಶಕದ ಮಧ್ಯಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. ಕಂಪೆನಿಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದರಿಂದ ಅನೇಕ ನೌಕರರು ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ, ಸಹಯೋಗದ ಬಳಕೆಗಳು, SMSಮುಂತಾದ ಸಂದೇಶಗಳು, ದಿಢೀರ್ ಸಂದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಸಂಪರ್ಕಗಳತ್ತ ತಿರುಗಿದ್ದಾರೆ. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಬಳಕೆಗಳು ವಸ್ತು ರವಾನೆ ಅಥವಾ ಇತರೆ ಕೆಲಸಗಳ ದೃಢೀಕರಣಕ್ಕೆ SMSಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪವು ಸೇರಿದೆ. ಸೇವೆ ಪೂರೈಕೆದಾರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕನ ನಡುವೆ ತಕ್ಷಣದ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ(ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಶೇರು ದಳ್ಳಾಳಿ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆದಾರ)ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುವುದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಅನೇಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬೋಧಕ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಳವಡಿಸಿವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆ ಪೆನ್ ಸ್ಟೇಟ್.<ref>{{Cite web |url=http://live.psu.edu/story/29845 |title=ಪೆನ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಲೈವ್ - PSUTXTಟೆಸ್ಟ್ ಎ ಸಕ್ಸಸ್ |access-date=2011-05-23 |archive-date=2012-03-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120320094753/http://live.psu.edu/story/29845 |url-status=dead }}</ref> ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದು ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾವೃದ್ಧಿಯಾದರೂ,ಅದರ ಬಳಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ನಿಬಂಧನೆಗಳೂ ವೃದ್ಧಿಯಾಗಿವೆ. ಸ್ಟಾಕ್‌ಗಳು, ಈಕ್ವಿಟಿಗಳು ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾಪತ್ರಗಳ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಒಂದು ನಿಬಂಧನೆಯು ''ರೆಗ್ಯುಲೇಟರಿ ನೋಟಿಸ್ ೦೭-೫೯,ಸೂಪರ್‌ವಿಷನ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೦೭''. ಇದನ್ನು ಸದಸ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಫೈನಾನ್ಸಿಯಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ರೆಗ್ಯುಲೇಟರಿ ಅಥಾರಿಟಿಯು ವಿತರಿಸುತ್ತದೆ. ೦೭-೫೯ನಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್, ಈಮೇಲ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಪರ್ಯಾಯ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಬಳಸಬಹುದು ಮತ್ತು ತಕ್ಷಣದ ಸಂದೇಶ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಮುಂತಾದ ರೂಪಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಎಂದು FINRA ಸೂಚಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.finra.org/RulesRegulation/NoticestoMembers/2007NoticestoMembers/P037554 |title=FINRA, ರೆಗ್ಯುಲೇಟರಿ ನೋಟಿಸ್ 07-59, ಸೂಪರ್‌ವೈಷನ್ ಆಫ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ 2007 |access-date=2011-05-23 |archive-date=2008-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080518161610/http://www.finra.org/RulesRegulation/NoticestoMembers/2007NoticestoMembers/P037554 |url-status=dead }}</ref> ತಮ್ಮ ನೌಕರರ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲು ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಯು ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆಗಳು, ಇಂಧನ ಮತ್ತು ಸರಕು ವ್ಯಾಪಾರ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮುಂತಾದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಅವುಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ವಿಧಿವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ, ಗೋಪ್ಯತೆ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮತ್ತು SMS ವೇಗದ ಖಾತರಿಗಳನ್ನು ಬಯಸುತ್ತವೆ. ಇಂತಹ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಖಾತರಿ ಮಾಡುವ ಒಂದು ವಿಧಾನವು SLA ಗಳನ್ನು(ಸೇವೆ ಮಟ್ಟದ ಒಪ್ಪಂದ) ಪರಿಚಯಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಐಟಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಅಳೆಯಬಹುದಾದ SLAಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು.<ref>[http://www.smstextnews.com/2008/04/tyntec_calls_for_industry_benchmarked_sms_service_level_agreements.html "TynTec ಕಾಲ್ಸ್ ಫಾರ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ಬೆಂಚ್‌ಮಾರ್ಕಡ್ SMS ಸರ್ವೀಸ್ ಲೆವೆಲ್ ಅಗ್ರೀಮೆಂಟ್ಸ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303225236/http://www.smstextnews.com/2008/04/tyntec_calls_for_industry_benchmarked_sms_service_level_agreements.html |date=2016-03-03 }} ಮೊಬೈಲ್ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿ ರಿವ್ಯೂ (೨೯ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೦೮)</ref> ಹಣಕಾಸು ಸೇವೆ ಕೈಗಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿಯೆಂದು ಸಾಬೀತಾದ SMS ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ರಿಸೀಟ್‌ಗಳು ಸೇರಿದೆ. ೨೦೦೯ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್(MMA) ಹಣಕಾಸು ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ''ಮೊಬೈಲ್ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಓವರ್‌ವಿವ್ '' ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅದು ಕಿರು ಸಂದೇಶದ ಸೇವೆಗಳು([[ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ|SMS]]), ಮೊಬೈಲ್ ವೆಬ್, ಮೊಬೈಲ್ ಗ್ರಾಹಕ ಬಳಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ವೆಬ್ ಮತ್ತು ಸೆಕ್ಯೂರ್ SMSಮುಂತಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಚಾನೆಲ್ ವೇದಿಕೆಗಳ ಅನುಕೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಅನಾನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಅದು ಚರ್ಚಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.mmaglobal.com/mbankingoverview.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-05-23 |archive-date=2010-11-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101127044330/http://mmaglobal.com/mbankingoverview.pdf |url-status=dead }}</ref> ಮೊಬೈಲ್ ಅಂತರ ಕ್ರಿಯೆ ಸೇವೆಗಳು ಉದ್ಯಮ ಸಂಪರ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಖಚಿತತೆಯಿಂದ SMSಬಳಸುವ ಪರ್ಯಾಯ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯವಹಾರದಿಂದ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಅನ್ವಿಯಕೆಗಳು ಟೆಲಿಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಮೆಷಿನ್-ಟು-ಮೆಷಿನ್, ಅದರಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತವೆ. ಘಟನೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳು ಕೂಡ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, B೨B ಸನ್ನಿವೇಶಗಳಿಗೆ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಸಂಪರ್ಕಗಳು ಕೂಡ ಇನ್ನೊಂದು ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಗಂಭೀರ ಕಾಲದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳಿಗೆ, ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳಿಗೆ, ನೆನಪಿಸುವ ಸಂದೇಶಗಳು, ಮೊಬೈಲ್ ಅಭಿಯಾನಗಳು, ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಮನರಂಜನೆ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗೆ SMS ಬಳಸಬಹುದು. ಮೊಬೈಲ್ ಪರಸ್ಪರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ವ್ಯಾಪಾರ ಪರಸ್ಪರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಗೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಾಧ್ಯಮ ಮತದಾನ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಿಗೆ, ಗ್ರಾಹಕರಿಂದ ಗ್ರಾಹಕರ ಪರಸ್ಪರಕ್ರಿಯೆಗೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೊಬೈಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆಟ್‌ವರ್ಕಿಂಗ್, ಚಾಟಿಂಗ್(ಮಾತುಕತೆ) ಮತ್ತು ಡೇಟಿಂಗ್(ವಿಹಾರ) ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಬಳಸಬಹುದು. ===ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಬಳಕೆ=== {{Missing information|Africa (text messaging is very relevant there)|date=November 2009}} ==== ಯುರೋಪ್‌ ==== [[File:SMS roaming welcome messages - Redvers.jpg|thumb|ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವೆ ರೋಮಿಂಗ್ ಆಗುತ್ತಿರುವ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳಿಗೆ "ವೆಲ್ಕಂ" ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲು SMS ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.Here, T-ಮೊಬೈಲ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್(UK‌)ಗೆ ಪ್ರಾಕ್ಸಿಮಸ್ ಗ್ರಾಹಕನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು BASE ಬೆಲ್ಜಿಯಂಗೆ ಆರೆಂಜ್ ಯುನೈಟಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಂ ಗ್ರಾಹಕನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತದೆ.]] ಯುರೋಪ್ SMSಬಳಕೆಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಏಷ್ಯಾದ ನಂತರ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ. ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ತಿಂಗಳು ಸರಾಸರಿ ೧೬ ಶತಕೋಟಿ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ಪೇನ್ ಬಳಕೆದಾರರು ೨೦೦೩ರಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ೫೦ಕ್ಕಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಟಲಿ, ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಈ ಅಂಕಿಅಂಶವು ಪ್ರತಿತಿಂಗಳಿಗೆ ಸರಿಸುಮಾರು ೩೫-೪೦ SMSಸಂದೇಶಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, SMSಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ವೆಚ್ಚ €೦.೦೪–೦.೨೩ರಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ಹಣ ಪಾವತಿ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ(ಅನೇಕ ಒಪ್ಪಂದ ಯೋಜನೆಗಳು ಎಲ್ಲ ಪಠ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಗೊತ್ತಾದ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಪಠ್ಯಗಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಸೇವೆ ನೀಡುವುದು ಸೇರಿದೆ). ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳಿಗೆ £೦.೦೫–೦.೧೨ ದರ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಕುತೂಹಲಕರವಾಗಿ, ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಇದೇ ರೀತಿ SMS ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿ ಬಳಕೆದಾರ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಕೇವಲ ೨೦ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಫ್ರಾನ್ಸ್ ಇತರೆ ಐರೋಪ್ಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ [[ಜಿಎಸ್ಎಮ್|GSM]]ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಬಳಕೆಯು ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ಬಂಧಗಳಿಂದ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ತ್ರೈಮಾಸಿಕಕ್ಕೆ ಒಟ್ಟು ೧.೫ಶತಕೋಟಿ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸರಾಸರಿ ೧೧೪ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುತ್ತಾನೆ.<ref name="RTE report">[http://www.rte.ie/news/2006/0926/comreg-business.html RTE ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಆನ್ ಐರ್ಲೆಂಡ್ SMS ಯೂಸೇಜ್]</ref> ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಶತಕೋಟಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ವಾರ ಕಳಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Mobile Data Association UK">[http://www.text.it/mediacentre/press_release_list.cfm?thePublicationID=0F3FA21C-15C5-F4C0-99335F38D7517452 Text.it | ದಿ UK's ಡೆಫಿನಿಟಿವ್ ಪಠ್ಯ ರಿಲೇಟೆಡ್ ಇನ್‌ಫರ್ಮೇಶನ್ ಸೋರ್ಸ್]</ref> ಯೂರೋವಿಷನ್ ಸಾಂಗ್ ಕಂಟೆಸ್ಟ್ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಭಾಗವಾಗಿ(ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಫೋನ್ ಲೈನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಮತದಾನ ನಡೆಯಿತು) ಪ್ರಥಮ ಪ್ಯಾನ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ SMSಮತದಾನವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ, ಯೂರೋವಿಷನ್ ಸಾಂಗ್ ಕಂಟೆಸ್ಟ್ ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಟೆಲಿವೋಟಿಂಗ್ ಆಯೋಜಿಸಿತು(SMS ಮತ್ತು ಫೋನ್ ವೋಟಿಂಗ್ ಮೂಲಕ) ರೋಮಿಂಗ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಬಳಕೆದಾರ ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರದಿಂದ ಬೇರೆ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಇನ್ನೊಂದು ಜಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಿದಾಗ, ದರಗಳು ಹೆಚ್ಚಿಗಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ೨೦೦೯ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ [[ಯುರೋಪಿನ ಒಕ್ಕೂಟ|EU]]ಶಾಸನವು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದು ಈ ದರವನ್ನು €೦.೧೧ಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{cite web| title= The new proposal for reducing roaming prices | url=http://ec.europa.eu/information_society/activities/roaming/regulation/index_en.htm | accessdate=2010-06-23}}</ref> ==== ಅಮೇರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ ==== ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದು ಕೂಡ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.; ೨೦೦೯ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ CTIA ವರದಿಮಾಡಿರುವಂತೆ, ೨೮೬ ದಶಲಕ್ಷ US ಗ್ರಾಹಕರು ೧೫೨.೭ ಶತಕೋಟಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಕಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸರಾಸರಿ ೫೩೪ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಗ್ರಾಹಕ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು ಕಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.ctia.org/consumer_info/service/index.cfm/AID/10323 ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ಕ್ವಿಕ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್] CTIAನಿಂದ – ದಿ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್</ref> ೨೦೧೦ ಮೇನಲ್ಲಿ ಪಿವ್ ಸಂಶೋಧನೆ ಕೇಂದ್ರವು ಅಮೆರಿಕದ ವಯಸ್ಕ ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಬಳಕೆದಾರರಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೭೨ರಷ್ಟು ಮಂದಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://pewinternet.org/~/media//Files/Reports/2010/PIP_Nielsen%20Apps%20Report.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-05-23 |archive-date=2011-06-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110620082347/http://pewinternet.org/%7E/media//Files/Reports/2010/PIP_Nielsen%20Apps%20Report.pdf |url-status=dead }}</ref> ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ SMSಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕಳಿಸಿದಾತ ಮತ್ತು ಕಳಿಸಿದ ಕಡೆ ಎರಡಕ್ಕೂ ದರ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಫೋನ್ ಕರೆಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುವ ಅಥವಾ ತಳ್ಳಿಹಾಕುವಂತಿಲ್ಲ. ಇತರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ ಬಳಕೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ-ಅನೇಕ ಬಳಕೆದಾರರು ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಮೊಬೈಲ್‌ನಿಂದ ಮೊಬೈಲ್ ನಿಮಿಷಗಳನ್ನು, ಅತ್ಯಧಿಕ ಮಾಸಿಕ ನಿಮಿಷ ಮಂಜೂರಾತಿಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೇ, ಪುಶ್ ಟು ಟಾಕ್ ಸೇವೆಗಳು SMSನ ತಕ್ಷಣದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದಂತಿರುತ್ತದೆ(ಅನ್‌ಲಿಮಿಟೆಡ್). ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಅಂತರ ಜಾಲ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಸೇವೆದಾರರು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ನಡುವೆ ಸಹಯೋಗವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಮೂಲತಃ ಪಠ್ಯದ ಬಳಕೆಗೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ದರ ವಿಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇದರಿಂದ ಅದರ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಮತ್ತು ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ೨೦೦೬ರ ಮೂರನೇ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ, ಕನಿಷ್ಟ ೧೨ ಶತಕೋಟಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳು AT&amp;Tಜಾಲವನ್ನು ದಾಟಿದೆ. ಹಿಂದಿನ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಿಂದ ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಶೇಕಡ ೧೫ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ೧೩-೨೨ ವರ್ಷ ವಯೋಮಿತಿಯವರಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವಿಕೆ ವ್ಯಾಪಕ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದೆ. ಇದು ವಯಸ್ಕರು ಮತ್ತು ವ್ಯವಹಾರ ಬಳಕೆದಾರರ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಮಗುವು ಅವಳ/ಅವನ ಪ್ರಥಮ ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ವಯಸ್ಸು ಕೂಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದು ಎಲ್ಲ ವಯಸ್ಸಿನವರಲ್ಲಿ ಸಂಪರ್ಕದ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವಿಕೆ [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕನ್ನನ]] ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿದ್ದು, ಪಠ್ಯ ಕವಿ ನಾರ್ಮನ್ ಸಿಲ್ವರ್ ಅವರ "೧೦ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಕಮಾಂಡ್‌ಮೆಂಟ್ಸ್" ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್, ಡೇವಿಡ್. Txting:the gr೮ db೮. ನ್ಯೂ ಯಾರ್ಕ್: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೮. ಪ್ರಿಂಟ್. (ಪುಟ ೮೩).</ref> ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ಸಂಖ್ಯೆ ಏರುಮುಖವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪ್ರತಿ ಕಳಿಸಿದ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಪಠ್ಯಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ದರವು ಸರಾಸರಿ $೦.೧೦ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದೆ. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರುವಂತೆ ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಲು, ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ದರವನ್ನು ಪ್ರತಿ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ $.೧೫ನಿಂದ $.೨೦ ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ.<ref>[http://www.nextel.com/en/services/messaging/text_messaging.shtml ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ನೆಕ್ಸ್‌ಟೆಲ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100325030540/http://www.nextel.com/en/services/messaging/text_messaging.shtml |date=2010-03-25 }} ಕಂಪೆನಿಯ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಿಂದ</ref><ref>[http://www.verizonwireless.com/b2c/globalText?contentType=Legal%20Notice&amp;textId=122 ಲೀಗಲ್ ನೋಟಿಸ್ -ನೋಟಿಸ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್ ಇನ್ಕ್ರೀಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100519224413/http://www.verizonwireless.com/b2c/globalText?contentType=Legal%20Notice&textId=122 |date=2010-05-19 }} ವೆರಿಜೋನ್ ವೈರ್‌ಲೆಸ್ನಿಂದ</ref> ಇದು ಪ್ರತಿ ಮೆಗಾಬೈಟ್‌ಗೆ $೧,೩೦೦ ಡಾಲರ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು<ref>[http://government.zdnet.com/?p=3991 ಸೇನ್.ಟು ಕ್ಯಾರಿಯರ್ಸ್: ವೈ ಡು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಸ್ ಕಾಸ್ಟ್ $1,300 ಪರ್ ಮೆಗ್?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080911211754/http://government.zdnet.com/?p=3991 |date=2008-09-11 }}, ZDNet ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ೨೦೦೮ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೦ರ ಲೇಖನ.</ref> ಅನೇಕ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ಯೋಜನೆಗಳ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಮಾಡಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದು ಬಹುತೇಕ ಉಚಿತವಾಗಿದೆ. ==== ಫಿನ್ಲೆಂಡ್ ==== {{Unreferenced section|date=July 2008}} SMS ಮತದಾನದ ಜತೆ, ಗರಿಷ್ಠ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಬಳಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. ಫಿನ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ TV ಚಾನಲ್‌ಗಳು "SMS ಚ್ಯಾಟ್" ಆರಂಭಿಸಿದವು.ಇದು ಫೋನ್ ಸಂಖ್ಯೆಗೆ ಕಿರು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಈ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಾಟ್‌ಗಳು ಸದಾ ಮಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಾನಲ್‌ಗೆ ಹಾನಿಕರ ವಸ್ತುವನ್ನು ಕಳಿಸುವುದನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಗೀಳು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆಟಗಳಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತು. ಮೊದಲಿಗೆ ನಿಧಾನ ಗತಿಯ ಕ್ವಿಜ್(ಸಾಮಾನ್ಯ ಜ್ಞಾನದ ಪರೀಕ್ಷೆ) ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಆಟಗಳು. ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ನಂತರ, ವೇಗದ ಗತಿಯ ಆಟಗಳು ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಮತ್ತು SMSನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು. ಆಟಗಳು ಒಬ್ಬರ ಉಪನಾಮವನ್ನು ನೋಂದಣಿ ಮಾಡುವುದು ಸೇರಿದ್ದು, ಅದಾದ ನಂತರ ತೆರೆಯ ಮೇಲೆ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಕಿರು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಸಂದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದಕ್ಕೆ ೦.೦೫ರಿಂದ ೦.೮೬ [[ಯುರೋ|ಯೂರೊ]] ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ. ಆಟಗಾರ ಹತ್ತಾರು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಆಟಗಳಿಗೆ ಕಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ೨೦೦೩ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಫಿನ್ನಿಷ್ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್ MTV೩ ವೀಕ್ಷಕರು ಕಳಿಸಿದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಓದಲು[[ಸಾಂಟಾ ಕ್ಲಾಸ್]] ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗೊತ್ತುಮಾಡಿತು. ೨೦೦೪ರ ಮಾರ್ಚ್ ೧೨ರಂದು, ಪ್ರಥಮ ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಂತರಕ್ರಿಯಾ ಟಿವಿ ಚಾನಲ್ VIISI ಫಿನ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭಿಸಿತು. ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಉಳಿಯಲಿಲ್ಲ. SBS ಫಿನ್ಲೆಂಡ್ ಓಯ್ ಚಾನಲ್ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಅದನ್ನು ಸಂಗೀತದ ಚಾನೆಲ್‌ಗೆ ಪರವರ್ತಿಸಿ ೨೦೦೪ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ದಿ ವಾಯ್ಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರು ನೀಡಿತು. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ, ಫಿನ್ಲೆಂಡ್ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮಟ್ಟಿ ವಾನ್‌ಹ್ಯಾನನ್ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಗೆಳತಿಯ ಜತೆ ಸ್ನೇಹ ಕಡಿದುಕೊಂಡಾಗ ಮುಖ ಪುಟದ ಸುದ್ದಿಯಾಯಿತು. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬರೆದ ''ವಿಮ್ಮೆಸೆಟ್ ವೈಸ್ಟಿಟ್'' (''ಲಾಸ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಸ್'' ) ಪ್ರಥಮ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಫಿನ್ನಿಷ್ ಲೇಖಕ ಹಾನ್ನು ಲುಂಟಿಯಾಲ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡುವ ಉದ್ಯಮ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ಇದು ಕುರಿತದ್ದಾಗಿದೆ. ಫಿನ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಸೇವೆ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಕರಾರುಗಳನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು €೧೦ದರಕ್ಕೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ ೧೦೦೦ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಬಹುದು. ==== ಜಪಾನ್‌‌ ==== ಜಪಾನ್ ಕಿರು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಕಳಿಸಿದ ಪ್ರಥಮ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದು, J-ಪೋನ್ನ ಸ್ಕೈಮೇಲ್ ಮತ್ತು NTT ಡೊಕೊಮೊನಶಾರ್ಟ್ ಮೇಲ್ಸೇರಿದಂತೆ GSM ರಹಿತ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವರ್ತಕವಾಗಿದೆ. ಜಪಾನಿನ ಹದಿವಯಸ್ಕರು ಮೊದಲಿಗೆ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಇತರೆ ಲಭ್ಯ ರೂಪಗಳಿಗಿಂತ ಅದು ಸಂವಹನದ ಅಗ್ಗದ ರೂಪವಾಗಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಜಪಾನಿನ ತಾತ್ತ್ವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು ಆಯ್ದ ಅಂತರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಬಂಧದ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದರು. ಯುವ ಜನರಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಬಹುದೆಂದು ಅವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು(೧೩ರಿಂದ ೩೦ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನವರೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ) ಈ ವಯೋಮಾನದ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸ್ನೇಹಿತರ ಜತೆ ವ್ಯಾಪಕ ಆದರೆ ಕಡಿಮೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಇರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಬಳಕೆಯು ಅವರ ಸಂಬಂಧಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಊಹಿಸಿದರು. ಈ ವಯೋಮಾನದ ಗುಂಪು ಆಯ್ದ ಅಂತರವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ, ಆಂಶಿಕ ಆದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಸಮೃದ್ಧ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆಂದು ಅವರು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು.<ref>ಇಗರ್ಷಿ, T., ಟಕಾಯ್, J., &amp; ಯೋಷಿದಾ, T. (೨೦೦೫). ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಲಿಂಗ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು: ರೇಖಾಂಶ ಅಧ್ಯಯನ. ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ಎಂಡ್ ಪರ್ಸನಲ್ ರಿಲೇಷನ್‌ಶಿಪ್ಸ್, ೨೨(೫), ೬೯೧–೭೧೩.</ref><ref>ಇಷಿ, ಕೆನಿಚಿ. "ಇಂಪ್ಲಿಕೇಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೊಬಿಲಿಟಿ: ದಿ ಯುಸಸ್ ಆಫ್ ಪರ್ಸನಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಮೀಡಿಯ ಇನ್ ಎವರಿಡೇ ಲೈಫ್." ಜರ್ನಲ್ ಆಫ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ೫೬ (೨೦೦೬): ೩೪೬–೬೫.</ref> ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಿತ್ರತ್ವವು ಕೇವಲ ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮೀಪ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆಂದು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಂವಹನದಿಂದ ಪೂರ್ವದ ಹಂತದಲ್ಲೇ ಹೊಸ ಸ್ನೇಹ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ತಮ್ಮ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನಂತರ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಭಾಗವಹಿಸುವವರ ನಡುವೆ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹೆಚ್ಚು ನಿಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ಆವರ್ತನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿತು ಎನ್ನುವುದು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಮೊಬೈಲ್ ಅಂತರಜಾಲದ [[ಇ-ಅಂಚೆ|ಈ-ಮೇಲ್‌]]ನ ಚಾಲ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ ಕಿರು ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವಿಕೆ ಬಳಕೆತಪ್ಪಿತು. ಇದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಮೊಬೈಲ್ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಾದ ಈ ಮೇಲ್ ವಿಳಾಸದಿಂದ ಕಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು. ಬಳಕೆದಾರನಿಗೆ ಏಕರೂಪದ ಮೇಲ್ ಸೇವೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನೀಡಲಾದರೂ(ಬಹುತೇಕ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವಿರುವುದಿಲ್ಲ) ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಲುಪುವ ಗುರಿಯು ಒಂದೇ ಜಾಲದಲ್ಲಿದ್ದರೆ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಕಿರು ಸಂದೇಶಗಳಾಗಿ ವಿಷಯವನ್ನು ಆಂತರಿಕವಾಗಿ ರವಾನಿಸಬಹುದು. ====ಚೀನಾ==== ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದು ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ಮತ್ತು ಅಗ್ಗವಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ೭೦೦ ಶತಕೋಟಿ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಸ್ಪಾಮ್(ಮಿನ್ನೊಲೆಕಸ) ಕೂಡ ಚೀನಾದಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ೨೦೦೭ರಲ್ಲಿ ೩೫೩.೮ ಶತಕೋಟಿ ಮಿನ್ನೊಲೆಕಸ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲಾಯಿತು. ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ೯೩% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಇದು ಸುಮಾರು ಪ್ರತಿವಾರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ೧೨.೪೪ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. [[ಚೀನಿ ಜನರ ಗಣರಾಜ್ಯ|ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಚೈನಾ]] ಸರ್ಕಾರವು ಅಕ್ರಮ ವಿಷಯಗಳ ಪತ್ತೆಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರದಾದ್ಯಂತ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿಗಾ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite news| url=https://www.nytimes.com/2010/01/20/world/20text.html | work=The New York Times | first=Sharon | last=Lafraniere | title=China to Scan Text Messages to Spot ‘Unhealthy Content' | date=January 20, 2010}}</ref> ಕಡಿಮೆ ಔಪಚಾರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಹೊಂದಿರುವ ಚೀನಾದ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ನಡುವೆ, ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವಾಗ SMS ಕೈಪಿಡಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಈ ಕೈಪಿಡಿಗಳು ಅಗ್ಗದ, ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿಯುವ, ಪಾಕೆಟ್ ಗಾತ್ರದ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗಿಂತ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವು ಸಂದೇಶಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲು ವೈವಿಧ್ಯದ ಭಾಷಾ ಪದಗುಚ್ಛಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಲಿನ್, ಏಂಜಲ್ ಮತ್ತು ಆವಿನ್ ಟಾಂಗ್ "ಮೊಬೈಲ್ ಕಲ್ಚರ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೈಗ್ರೆಂಟ್ ವರ್ಕರ್ಸ್ ಇನ್ ಸದರನ್ ಚೈನಾ: ಇನ್ಫಾರ್ಮಲ್ ಲಿಟರಸೀಸ್ ಇನ್ ದಿ (ನ್ಯೂ) ಸೋಷಿಯಲ್ ರಿಲೇಷನ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ನ್ಯೂ ವರ್ಕಿಂಗ್ ವುಮೆನ್." ನಾಲೆಜ್, ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಎಂಡ್ ಪಾಲಿಸಿ ೨೧ (ಜೂನ್ ೨೦೦೮): ೭೩–೮೧.</ref> ==== ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ==== ೧೯೯೫ರಲ್ಲಿ ಕಿರು ಸಂದೇಶ ಸೇವೆಯನ್ನು ಪ್ರಚಾರದ ತಂತ್ರವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ ಮೊಬೈಲ್ ಸೇವೆ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಅವರ ಸೇವೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ SMS ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಆರಂಭಿಕ ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರಚಾರಗಳು ಶ್ರವಣ ದೋಷದ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಗುರಿಯಿರಿಸಿತ್ತು. ಸೇವೆಯು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಚಂದಾದಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ ಜನತೆ ಈ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ದರ ವಿಧಿಸುವ ಧ್ವನಿ ಕರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದರ ಬದಲಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಟೆಲ್ಕೊಸ್ ಇದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ನಂತರ, ಅವರು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ SMS ಗಳಿಗೆ ದರ ವಿಧಿಸುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಜಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಕ್ತ ದರವು ಪ್ರತಿ SMS ಗೆ ಒಂದು ಪೀಸೊ ಆಗಿತ್ತು.(ಸುಮಾರು US$೦.೦೨೩ ). ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಈಗ SMS ಗಳಿಗಾಗಿ ದರ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅದು ಅತ್ಯಂತ ಅಗ್ಗವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ಅದು ಸುಮಾರು ಧ್ವನಿ ಕರೆಯ ಹತ್ತನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟಿತ್ತು. ಈ ತಗ್ಗಿದ ದರದಿಂದಾಗಿ ಸುಮಾರು ಐದು ದಶಲಕ್ಷ ಫಿಲಿಪಿನೊಗಳಿಗೆ ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಲು ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿತು.<ref>ಹೋವಾರ್ಡ್ ರೇನ್‌ಗೋಲ್ಡ್, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಮಾಬ್ಸ್: ದಿ ನೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯುಷನ್</ref> ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಾಜದೊಡನೆ ಬೆರೆಯುವ ಅತೀ ಸ್ವಭಾವದಿಂದಾಗಿ, ಧ್ವನಿ ಕರೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ SMS ಕೈಗೆಟಕುವ ದರದಿಂದಾಗಿ, SMS ಬಳಕೆಯು ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವಿಕೆಯು ತಮ್ಮ ಸ್ನೇಹಿತರು ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರ ಜತೆ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿರಲು ಫಿಲಿಪಿನೊಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಫಿಲಿಪಿನೊಗಳು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲದೇ ರಾಜಕೀಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸಿತು. ಇದು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ ಜನತೆಗೆ ಪ್ರಚಲಿತ ವಿದ್ಯಾಮಾನಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು.<ref><http://partners.nytimes.com/library/tech/00/07/biztech/articles/05talk.html></ref> ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಫಿಲಿಪಿನೊಗಳಿಗೆ ಕೆಲವು ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ಅಥವಾ ಖಂಡನೆಗೆ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಾಧನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ೨೦೦೧ EDSA II ಕ್ರಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಆಗಿನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜೋಸೆಫ್ ಎಸ್ಟ್ರಾಡಾ ಸುಲಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರು ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರಿಂದ ಅವರನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಿಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೦೯ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಮಾರು ೭೨ ದಶಲಕ್ಷ ಮೊಬೈಲ್ ಸೇವೆ ಚಂದಾದಾರರಿದ್ದಾರೆ(ಸರಿಸುಮಾರು ಫಿಲಿಪಿನೊ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡ ೮೦)ಸುಮಾರು ೧.೩೯ಶತಕೋಟಿ SMS ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ದಿನನಿತ್ಯ ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref><http://www.businesswire.com/news/home/20100823005660/en/Research-Markets-Philippines---Telecoms-ಮೊಬೈಲ್-Broadband></ref><ref><http://www.wayodd.com/the-philippines-reaffirms-status-as-ಪಠ್ಯ-messaging-capital-of-the-world/v/8783/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}></ref> ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಜನರು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ೧೯೯೦ರ ಕೊನೆಯಿಂದ ೨೦೦೦ರ ದಶಕದ ಪೂರ್ವದವರೆಗೆ ವಿಶ್ವದ ಪಠ್ಯ ರಾಜಧಾನಿ ಎಂದು ಹೆಸರಾಯಿತು. ==== ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌‌ ==== ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಕಂಪೆನಿ ಜಾಲಗಳಿವೆ. ಟೆಲಿಕಾಂ NZ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ದೂರಸಂಪರ್ಕ ಕಂಪೆನಿಯಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿರ ದೂರವಾಣಿ ಮಾರ್ಗಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಅವುಗಳನ್ನು ಇತರೆ ಕಂಪನಿಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಗುತ್ತಿಗೆ ಕೂಡ ನೀಡುತ್ತವೆ. ವೊಡಾಫೋನ್ ೧೯೯೮ರಲ್ಲಿ ಬೆಲ್‌ಸೌತ್ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಸ್ವಾಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಮೊಬೈಲ್ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ೨೦೦೭ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಶೇಕಡ ೫೩.೭ ರಷ್ಟು ಸ್ವಾಧೀನ ಹೊಂದಿರುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದೆ<ref>[http://www.vodafone.co.nz/about/company-information/company-facts-figures.jsp ಕಂಪೆನಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್ &amp; ಫಿಗರ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724195235/http://www.vodafone.co.nz/about/company-information/company-facts-figures.jsp |date=2011-07-24 }} ವೊಡಾಫನ್ ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಿಂದ</ref> ಮತ್ತು೨ಡಿಗ್ರೀಸ್ ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ಆಗಮಿಸಿತು. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ವಯಸ್ಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡ ೮೫ರಷ್ಟು ಜನರು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{cite journal | url= http://www.nzma.org.nz/journal/118-1216/1494/ | title= Smoking cessation using mobile phone text messaging is as effective in Māori as non-Māori | work= [[The New Zealand Medical Journal]] | date= 3 June 2005 | volume= 118 | issue= 1216 | quote= More than 85% of young New Zealand adults now have a mobile phone (statistics by ethnicity are not available), and text messaging among this age group has rapidly developed into a new communications medium. | access-date= 23 ಮೇ 2011 | archive-date= 24 ನವೆಂಬರ್ 2009 | archive-url= https://web.archive.org/web/20091124050256/http://www.nzma.org.nz/journal/118-1216/1494/ | url-status= dead }}</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದು ಫೋನ್ ಕರೆಗಳಿಗಿಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಇದು ಏಕಾಂತಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಭಂಗ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾದ್ದರಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸೌಜನ್ಯದಿಂದ ಕೂಡಿದೆಯೆಂದು ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ. ==== ಆಫ್ರಿಕಾ ==== ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದು ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮೊಬೈಲ್ ಜಾಲದ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಆದಾಯ ಚಾಲಕಶಕ್ತಿಯಾಗಲಿದೆ.<ref>http://thepinehillsnews.com/wp/2009/03/17/ಪಠ್ಯ-messaging-will-be-key-revenue-driver-for-ಮೊಬೈಲ್-operators-in-africa/{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇಂದು, ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದು ಆಫ್ರಿಕದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇಂತಹ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳಿಸುವ ಮೂಲಕ HIV ಮತ್ತು AIDS ಕುರಿತು ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಿದ. ಇದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕನ್ನರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://brianshall.com/content/silence-death-south-africa-text-messages-can-end-silence |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2011-05-23 |archive-date=2011-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110812211230/http://brianshall.com/content/silence-death-south-africa-text-messages-can-end-silence |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೯ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಆಫ್ರಿಕಾದ ಬಹು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಚಾರದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವಶ್ಯಕ ವಸ್ತುಗಳ ದಾಸ್ತಾನು ಕೊರತೆಯನ್ನು ಬಹಿರಂಗ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವಂತೆ ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡದ ಹೇರಲು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು.<ref>http://www.plusnews.org/Report.aspx?ReportId=೮೬೧೯೨{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ವಿಷಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಹರಡುವುದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹದಾಯಕವಾಗಿ ಕಂಡಿತು. ಇತರೆ ಖಂಡಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಇದು ಒಂದು ರೀತಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿತ್ತು. == ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿಣಾಮ== ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದ ಪ್ರವೇಶವು ಮುಂಚೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಹೊಸ ಸ್ವರೂಪಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಬಳಕೆದಾರನ ಜತೆ ಅಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೇ ಸಂಭಾಷಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಲು ಕಾಲವನ್ನು ಗೊತ್ತುಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಧ್ವನಿ ಕರೆಯು ಅಪ್ರಾಯೋಗಿಕ, ಅಸಾಧ್ಯ ಅಥವಾ ಅಸ್ವೀಕಾರಾರ್ಹ ಎನಿಸಿದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಬಳಕೆದಾರರು ಸಂವಹನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವು ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸ್ಥಳವನ್ನು ದೊರಕಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು.ಇದು ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮತದಾನಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಟಿವಿ ಮತದಾನಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಈ ಕ್ರಮದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಕೂಡ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಿತು.<ref>ಲೆವಿನ್‌ಸನ್, ಪಾಲ್. ೨೦೦೪.</ref> ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದಿಂದ ಜನರನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಪೀಪಲ್ ಪವರ್ ಸೃಷ್ಟಿಸುವ "ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಮಾಬ್ಸ್" ಅಥವಾ "ನೆಟ್ ವಾರ್" ಮೂಲಕ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ.<ref>ರೇನ್‌ಗೋಲ್ಡ್, H. ೨೦೦೨</ref> === ಭಾಷೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ === {{Ref improve section|date=August 2008}} {{Main|SMS language}} [[File:SillyModernSociety.jpg|thumb|right|200px|ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಈ ಸ್ಟಿಕರ್ SMSಶೀಘ್ರಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಸಂವಹನದ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯನ್ನು ವಿಡಂಬನೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ: "ಇದು ನೀನಾ? / ನಾನೇ! / ನೀನು ನನ್ನನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುತ್ತೀಯಾ? / ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚು!"]] ಸಣ್ಣ ಫೋನ್ ಕೀಪ್ಯಾಡ್ ಕಾಗುಣಿತದ ಹಲವಾರು ರೂಪಾಂತರಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ "txt msg",ಅಥವಾ CamelCaseಬಳಕೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ThisIsVeryLame". ಸಿರಿಲಿಕ್ ಅಥವಾ [[ಗ್ರೀಕ್‌ ವರ್ಣಮಾಲೆ|ಗ್ರೀಕ್]] ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬಳಸುವಾಗ ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಹೆಚ್ಚು ಸೀಮಿತ ಸಂದೇಶದ ಉದ್ದಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು, ಆ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಭಾಷೆಗಳ ಭಾಷಿಕರು ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ [[ಭಾಷೆ|ಭಾಷೆಗಾಗಿ]] ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅಕ್ಷರಮಾಲೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಸೂಚಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಉದಾಹರಣೆಗೆಪೋಲಿಷ್, SMS ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಲಿಖಿತ ಭಾಷೆಯ ಸಂಪೂರ್ಣ ಹೊಸ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು: ವ್ಯತ್ಯಾಸಸೂಚಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು (ಉದಾ, ''ą'', ''ę'', ''ś'', ''ż'' ಪೋಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ)ಈಗ ಅವುಗಳಿಲ್ಲದೇ ಬರೆಯಲಾಯಿತು. (''a'', ''e'', ''s'', ''z'' ರೀತಿಯಲ್ಲಿ) ಪೋಲಿಷ್ ಲಿಪಿಯಿಲ್ಲದೇ ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಬಳಕೆಗೆ script ಅಥವಾ [[ಯುನಿಕೋಡ್|ಯೂನಿಕೋಡ್]] ಸಂದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಶೀಘ್ರಲಿಪಿಯಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಈ ಭಾಷೆಯನ್ನುಬುಲ್ಲೆಟಿನ್ ಬೋರ್ಡ್ ಸಿಸ್ಟಂಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಂತರ ಅಂತರಜಾಲ ಚ್ಯಾಟ್ ರೂಂಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಕೆಲವು ಪದಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪಿಸಿ, ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬೆರಳಚ್ಚು ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಉಳಿಸಿದ ಕಾಲದ ಮೊತ್ತವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, SMS ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಕೆದಾರರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ QWERTYಕೀಲಿಮಣೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಕ್ಷರವನ್ನು ಬೆರಳಚ್ಚಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಯತ್ನದ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಳಿಸಬಹುದಾದ ಅಕ್ಷರಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮಿತಿಯಿರುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಂಡರಿನ್ ಚೈನೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಪದಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಸುವ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪದಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ೫೨೦ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಚೈನೀಸ್ (''ವು ಎರ್ ಲಿಂಗ್'' ) "ಐ ಲವ್ ಯುವ್"(''ವೊ ಐ ನಿ'' )ಪದಗಳ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಅನುಕ್ರಮ ೭೪೮ (''ಕಿ ಸಿ ಬಾ'' )ಶಾಪವಾದ "ಗೋ ಟು ಹೆಲ್"(''ಕ್ವು ಸಿ ಬಾ'' )ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರೆಡೆಕ್ಟಿವ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ತಂತ್ರಾಂಶ, ಪದಗಳನ್ನು (ಟೇಜಿಕ್ T೯ ಮತ್ತು iTAP) ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು (ಈಟೋನಿಯ ಲೆಟರ್‌ವೈಸ್) ಊಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾಲವನ್ನು ವ್ಯಯಮಾಡುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಶ್ರಮವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಂಕ್ಷೇಪಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ತಂತ್ರಾಂಶದ ನಿಘಂಟುನಲ್ಲಿರುವ ನಿಯತ ಪದಗಳಿಗಿಂತ ಬೆರಳಚ್ಚಿಸಲು ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಉದ್ದವಾಗಿಸುತ್ತದೆ, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಬಹು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕಳಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಕಳಿಸಲು ಹೆಚ್ಚು ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ. ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ಪೋರ್ಟಲ್‌ಗಳಾದ transl೮it ಮುಂತಾದವು ಈ ಪಠ್ಯ ಭಾಷೆಯ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಣಕ್ಕೆ ಬಳಕೆದಾರರ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದೆ. ಅನುವಾದಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಯೂಸರ್ ಹ್ಯಾಂಡಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಹಕ್ಕು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು ಅಥವಾ ಮೇಲಿನ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಭಾಷೆಯ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಊಹಿಸಲು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಇದು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯಿಂದಾಗಿ ೨೦೦೫ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ''transl೮it!'' ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಫಲ ನೀಡಿತು.''dxNRE &amp; glosRE'' (ನಿಘಂಟು & ಲಘುಶಬ್ದಕೋಶ) ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಥಮ ಮತ್ತು ಅತ್ಯಂತ ಪೂರ್ಣ,SMS ಮತ್ತು ಪಠ್ಯ ಭಾಷೆ ಪುಸ್ತಕ. {{wikinews|New Zealand students able to use txt language in exams}} ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದ ಬಳಕೆಯು ಜನರು ಮಾತನಾಡುವ ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಬರೆಯುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬದಲಿಸಿತು. ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಹಾನಿಕರ ಎಂದು ನಂಬಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.newhorizons.org/strategies/literacy/oconnor.htm |title=ಇನ್‌ಸ್ಟಾಂಟ್ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್: ಫ್ರೆಂಡ್ ಆರ್ ಫೋಯಿ ಆಫ್ ಸ್ಟುಡೆಂಟ್ ರೈಟಿಂಗ್? |access-date=2011-05-23 |archive-date=2010-06-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100613085439/http://www.newhorizons.org/strategies/literacy/oconnor.htm |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೬ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಕ್ವಾಲಿಫಿಕೇಶನ್ಸ್ ಅಥೋರಿಟಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಾಲೆಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಪಠ್ಯ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ ಕ್ರಮವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿತು.<ref>{{cite news| url=http://www.usatoday.com/news/offbeat/2006-11-13-text-speak_x.htm | work=USA Today | title=Officials: Students can use 'text speak' on tests | date=November 13, 2006 | accessdate=May 25, 2010}}</ref> ಶಾಲೆಯ ಕಾರ್ಯಭಾರಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಬಗ್ಗೆ ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಚಾರದ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಖಿತ ಸಂವಹನದ ಗುಣಮಟ್ಟವು ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆಯೆಂದು ಆತಂಕ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="autogenerated1" /> ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಕಷ್ಟದ ಅವಧಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಇತರೆ ವರದಿಗಳು ತಿಳಿಸಿದವು.<ref name="autogenerated1" /> ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಠ್ಯ ಭಾಷೆಯು ವ್ಯಾಪಕ ಅಥವಾ ಹಾನಿಕರ ಎನ್ನುವ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಭಾಷಾ ತಜ್ಞರ ಸಂಶೋಧನೆಯು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ.<ref>[https://www.theguardian.com/education/2008/sep/16/academicexperts.languages ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್ - Gr8 db8rಟೇಕ್ಸ್ ಆನ್ ಲಿಂಗ್ವಿಸ್ಟಿಕ್ ಲುಡ್ಡೈಟ್ಸ್:ಲಾಂಗ್ವೇಜ್ ಗುರು ಡೇವಿಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಟೆಲ್ಸ್ ಜಾನ್ ಕ್ರೇಸ್ ದೆಟ್ txt spk ಈಸ್ ರೆಸ್ಪಾನ್ಸಿಬಲ್ ಫಾರ್ ನೀದರ್ ಬ್ಯಾಡ್ ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್ ನಾರ್ ಮೋರಲ್ ಡೀಕೆ]</ref> ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್'' ‌ ಪತ್ರಿಕೆಯ ಲೇಖನವೊಂದು ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವದ ಕೆಲವು ಭಾಷೆಗಳು ಹೇಗೆ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಅಮೆರಿಕೀಕರಣವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಶೋಧಿಸಿದೆ. ವ್ಯತ್ಯಾಸಸೂಚಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು [[ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆ|ಫ್ರೆಂಚ್]] ಮುಂತಾದ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಥಿಯೋಪಿಯ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆಯಲಾಯಿತು. ಈ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ''[[Txtng: the Gr8 Db8]]'', ಡೇವಿಡ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಎಲ್ಲ ಹನ್ನೊಂದು ಭಾಷೆಗಳ ಪಠ್ಯಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವವರು "lol", "u", "brb", ಮತ್ತು "gr೮", ಎಲ್ಲವೂ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮೂಲದ ಶೀಘ್ರಲಿಪಿಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಸಂಕೇತ ಮತ್ತು ಪದಸಂಕೇತದ ಬಳಕೆಯು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತವಿರುತ್ತದೆ. ಪದ ಅಥವಾ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಬಿಂಬಿಸಲು ಅವರು ಪದಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷೇಪಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಪದದ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ೨day or b೪ ರೀತಿ. ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಹಲವಾರು ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಇಟಲಿಯ ''sei'' ‌. "ಸಿಕ್ಸ್"ನ್ನು ''sei'' ಗೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ, "ಯು ಆರ್". ಉದಾಹರಣೆಗೆ: dv ೬ = ಡೌವ್ ಸೇಯ್ ("ವೇರ್ ಆರ್ ಯು") ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ''ಸೆಪ್ಟ್'' "ಸೆವೆನ್" = ''ಕ್ಯಾಸೆಟ್ಟೆ'' ("ಕ್ಯಾಸೆಟ್"). ಅಂಕಿ ಅನುಕ್ರಮಗಳು ಕೂಡ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಪದದ ಹಲವಾರು ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಗಳಿಗೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಅಂಕಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇಡೀ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಫ್ರೆಂಚ್‌ನಲ್ಲಿ a೧೨c೪ ನ್ನು ''à un de ces quatres'' ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. "ಸೀ ಯು ಎರೌಂಡ್"(ಅಕ್ಷರಶಃ: "ನಾಲ್ಕರಲ್ಲಿ ಒಂದು [ದಿನಗಳು]"). ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ ಚಿಹ್ನೆಗಳ ಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನಿಂದ ಎರವಲು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆಯು ''@'' ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಬಳಸಿದಾಗಲೆಲ್ಲ, ಅದರ ಉದ್ದೇಶಿತ ಬಳಕೆಯು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯೊಂದಿಗಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ''@F'' ನಲ್ಲಿ ''@'' ನ ವೆಲ್ಷ್ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು atafಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಅರ್ಥವು "ಟು ಮಿ" ಎಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಚಿಹ್ನೆ ಆಧಾರಿತ ಭಾಷೆಗಳಾದ ಚೈನೀಸ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯೆ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ರೂಪದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಗೊತ್ತುಪಡಿಸಿದ ಉಚ್ಚಾರಾಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಕೆಲವು ಬಾರಿ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಉಚ್ಚಾರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿ, ಇಡೀ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ನಿವೇದಿಸಲು ಕೇವಲ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚೈನೀಸ್‌ನಲ್ಲಿ "೮೮೦೭೭೦೧೩೧೪೫೨೦"ನ್ನು ಅಕ್ಷರಶಃ "ಹಗ್ ಹಗ್ ಯು, ಕಿಸ್ ಕಿಸ್ ಯು, ಹೋಲ್ ಲೈಪ್, ಹೋಲ್ ಲೈಫ್ ಐ ಲವ್ ಯು." ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ವಿಶ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಭಾಷೆಗಳ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜನೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.<ref>ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್, ಡೇವಿಡ್. Txtng: the gr೮ db೮. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೮. ಪ್ರಿಂಟ್. (ಪುಟಗಳು ೧೩೧–೧೩೭)</ref> ಶೀಘ್ರಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಕೂಡ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಹೋಮರ್ ಸಿಂಪ್ಸನ್ ಈ ರೀತಿ ಅನುವಾದವಾಗುತ್ತದೆ: ~(_೮^(|)<ref>''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕರ್'' "ಥಂಬ್‌ಸ್ಪೀಕ್" ಮೆನಾಂಡ್, ಲೂಯಿಸ್. ಅಕ್ಟೋ. ೨೦, ೨೦೦೮.</ref>. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವು ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸೃಜನಶೀಲತೆಗೆ ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಜನರಿಗೆ ಅವರದೇ ಆದ ಅಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆ, ಭಾವನೆಗಳು, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗಳು, ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿ ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಸ್ವತಂತ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವು ಜನರನ್ನು ಪುಳಕಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವು ಹೆಚ್ಚೆಚ್ಚು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಮರ್ಥ ದಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref>ಕ್ರಿಸ್ಟಲ್, ಡೇವಿಡ್: the gr೮ db೮. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, ೨೦೦೮. ಮುದ್ರಣ.</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರೋಸನ್ ಮತ್ತಿತರರು ನಡೆಸಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ದಿನನಿತ್ಯದ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಭಾಷೆ ಆಧಾರದ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು(ಅಡ್ಡದಾರಿಗಳಾದ LOL, ೨nite,ಇತರೆ)ಬಳಸುವ ಯುವ ಜನರು ಕೆಲವೇ ಭಾಷಾ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಯುವಜನರಿಗಿಂತ ಕೆಟ್ಟ ಔಪಚಾರಿಕ ಬರಹವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref>ರೋಸನ್, L.D., ಚಾಂಗ್, J., ಎರ್ವಿನ್, L., ಕ್ಯಾರಿಯರ್, L.M., &amp; ಚೀವರ್, N.A. (ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ೨೦೦೯). ಯುವ ವಯಸ್ಕರ ನಡುವೆ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳು ಮತ್ತು ಔಪಚಾರಿಕ ಮತ್ತು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಬರವಣಿಗೆ ''ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ರಿಸರ್ಚ್''</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಬರವಣಿಗೆಗೆ ಅದರ ನಿಖರ ವಿರುದ್ಧವು ನಿಜವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿವೇದನೆಯನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಲು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ಕ್ರಮವು ಬಹುಶಃ ಯುವ ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಬರಹ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ದಾರಿ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅವರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಅನೌಪಚಾರಿಕ ಬರಹಗಾರರಾಗಲು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. === ವಾಹನ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ=== [[File:Cell phone use while driving.jpg|thumb|right|ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಮತ್ತು ಮುಂದಿರುವ ರಸ್ತೆ ನಡುವೆ ಗಮನವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿರುವ ಒಬ್ಬ ಚಾಲಕ]] {{Main|Texting while driving}} ವಾಹನ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದಿಂದ ಏಕಾಗ್ರತೆಭಂಗವಾಗುತ್ತದೆ. ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಲಿಬರ್ಟಿ ಮ್ಯೂಚುಯಲ್ ಇನ್‌ಶ್ಯೂರೆನ್ಸ್ ಗ್ರೂಪ್ ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ೨೬ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಗಳಿಂದ ೯೦೦ ಹದಿವಯಸ್ಕರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ಏಕಾಗ್ರತೆಭಂಗವೆಂದು ಶೇಕಡ ೮೭ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾಗಿ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ತೋರಿಸಿವೆ.<ref>{{cite web | title=Teens Admit Text Messaging Most Distracting While Driving | url=http://www.libertymutualgroup.com/omapps/ContentServer?c=cms_asset&pagename=LMGroup%2FViews%2FlmgView98&cid=1138356953222&kw=true | publisher=[[Liberty Mutual Group]] | date=July 19, 2007 | accessdate=2010-02-05}}</ref> ನಂತರ, AAAಅಧ್ಯಯನವು ಶೇಕಡ ೪೬ಹದಿಹರೆಯದವರು ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಾಗ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಏಕಾಗ್ರತೆಭಂಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವಾಹನ ಚಲಾಯಿಸುವಾಗ ಚಿತ್ತಚಾಂಚಲ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯು ೨೦೦೮ಚಾಟ್ಸ್‌ವರ್ತ್ ರೈಲು ಡಿಕ್ಕಿಯಾಗಿದ್ದು, ೨೫ ಪ್ರಯಾಣಿಕರನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ತನಿಖೆಯಿಂದ, ಆ ರೈಲಿನ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ರೈಲನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ ೪೫ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿದ್ದು ತಿಳಿದುಬಂತು. ನಿರ್ಜನ ವಾಯು ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ''ಕಾರ್ ಎಂಡ್ ಡ್ರೈವರ್'' ಸಂಪಾದಕ ಎಡ್ಡಿ ಆಲ್ಟರ್‌ಮನ್ ಜತೆ ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ, ವಾಹನ ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವಾಗ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದು ಚಾಲಕನ ಸುರಕ್ಷತೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಡಿದು ಚಾಲನೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆಂದು ತೋರಿಸಿತು. ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಪಾನಮತ್ತರಾಗಿದ್ದಾಗ ಆಲ್ಟರ್‌ಮನ್ ಅವರು ಗಂಟೆಗೆ ೭೦ ಮೈಲು ವೇಗದಲ್ಲಿ ಅವರ ವಾಹನವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವ ದೂರಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಅಡಿ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು. ಈ ಮೇಲೆ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಓದಿದಾಗ ೩೬ ಅಡಿ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪಠ್ಯವನ್ನು ಕಳಿಸಿದಾಗ ೭೦ ಅಡಿಗಳ ದೂರವು ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು.<ref>[http://www.cnbc.com/id/31545004 ಟೆಕ್ಸ್ಟಿಂಗ್ ಎಂಡ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್ ವರ್ಸ್ ದ್ಯಾನ್ ಡ್ರಿಂಕಿಂಗ್ ಎಂಡ್ ಡ್ರೈವಿಂಗ್], CNBC, ಜೂನ್ ೨೫, ೨೦೦೯</ref> ೨೦೦೯ರಲ್ಲಿ ವಿರ್ಜಿನಿಯ ಟೆಕ್ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಯು ೧೮ ತಿಂಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ೧೦೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೂರ ಸಾಗಣೆಯ ಟ್ರಕ್‌ಗಳ ಒಳಗೆ ಕ್ಯಾಮೆರಾಗಳನ್ನು ಇರಿಸುವುದು ಈ ಅಧ್ಯಯನವು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಚಾಲಕರ ಒಟ್ಟು ಚಾಲನೆ ದೂರವಾದ ಮೂರು ದಶಲಕ್ಷ ಮೈಲುಗಳ ದೂರದವರೆಗೆ ಚಾಲಕರ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಅವು ದಾಖಲಿಸಿದವು. ಚಾಲಕರು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅಪಘಾತವಾಗುವ ಅಪಾಯವು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸದಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ೨೩ ಬಾರಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನವು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿತು.<ref>[https://www.nytimes.com/2009/07/28/technology/28texting.html ಇನ್ ಸ್ಟಡಿ,ಟೆಕ್ಸ್ಟಿಂಗ್ ಲಿಫ್ಟ್ಸ್ ಕ್ರಾಶ್ ರಿಸ್ಕ್ ಬೈ ಲಾರ್ಜ್ ಮಾರ್ಜಿನ್], ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ಟೈಮ್ಸ್'', ಜುಲೈ ೨೭, ೨೦೦೯</ref> === ಸೆಕ್ಸ್‌ಟಿಂಗ್ === {{Main|Sexting}} ಸೆಕ್ಸ್‌ಟಿಂಗ್ ಮೊಬೈಲ್ ಉಪಕರಣಗಳ ನಡುವೆ SMS ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಬಿಚ್ಚುನುಡಿಯ ಅಥವಾ ಸಲಹಾತ್ಮಕವಾದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.<ref name="Encyclopedia of Risks and Threats">[http://www.mysecurecyberspace.com/encyclopedia/index/sexting.html ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯ ಆಫ್ ರಿಸ್ಕ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಥ್ರೀಟ್ಸ್] MySecureCyberspace. ೨೦೦೯-೦೧-೧೩ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರವಾದ ಇದು ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಉದ್ದೀಪನಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ ಪಠ್ಯ, ಚಿತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ವಿಡಿಯೊಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ''ಲೈಂಗಿಕತೆ'' ಮತ್ತು ''ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ'' ದ ಮಿಶ್ರಪದವಾದ ಸೆಕ್ಸ್‌ಟಿಂಗ್ ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ'' ಸಂಡೇ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್'' ‌ನಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref name="SunTele">{{cite news |title=The One and Only |author=Yvonne Roberts |date=2005-07-31 |accessdate=2009-01-14 |page=22 |quote=Following a string of extramarital affairs and several lurid "sexting" episodes, Warne has found himself home alone, with Simone Warne taking their three children and flying the conjugal coop.}}</ref> ದಿನವಿಡೀ ಮರುಳುಗೊಳಿಸುವ ಸಂದೇಶಗಳಿಂದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು SMS ನ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಬಳಕೆಯ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಇದು ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://grandiva.wordpress.com/2007/02/13/texting-from-faux-pas-to-faux-sex/ ಟೆಕ್ಸ್ಟಿಂಗ್:ಫ್ರಂ ಫಾಕ್ಸ್ ಪಾಸ್ ಟು ಫಾಕ್ಸ್ ಸೆಕ್ಸ್] ಫ್ರಂ ದಿ ಮೈಂಟ್ ಆಫ್ ಗ್ರಾಂಡ್‌ಡಿವಾ ೨೦೦೯-೦೧-೧೩ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೆಕ್ಸ್‌ಟಿಂಗ್ ಇಬ್ಬರು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ಪರಸ್ಪರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತದಾದರೂ, ವಿಷಯದ ವಸ್ತುವಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಇಚ್ಛೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.<ref name="Encyclopedia of Risks and Threats" /> ಈ ಕುರಿತು ಅನೇಕ ನಿದರ್ಶನಗಳು ವರದಿಯಾಗಿದ್ದು, ಸೆಕ್ಸ್‌ಟಿಂಗ್ ಸಂದೇಶ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವರು ಸಂದೇಶದ ವಿಷಯವನ್ನು ಇತರರ ಜತೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನು ಮೆಚ್ಚಿಸಲು ಅಥವಾ ಅದನ್ನು ಕಳಿಸಿದಾತನನ್ನು ಮುಜುಗರಕ್ಕೆ ಈಡುಮಾಡುವ ಕಡಿಮೆ ನಿಕಟ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಮಿಲೆ ಸೈರಸ್, ವನೀಸ್ಸಾ ಹಡ್ಜೆನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಆಡ್ರೀನ್ ಬೈರಾಲ್ ಇಂತಹ ಸೆಕ್ಸ್‌ಟಿಂಗ್ ದುರ್ಬಳಕೆಗಳಿಗೆ ಬಲಿಪಶುವಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>[http://www.xyhd.tv/2008/12/risque/sexting-with-friends-is-the-new-high-school-note/ ಸೆಕ್ಸ್ಟಿಂಗ್ ವಿತ್ ಫ್ರೆಂಡ್ಸ್ ಈಸ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ನೋಟ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090706001838/http://www.xyhd.tv/2008/12/risque/sexting-with-friends-is-the-new-high-school-note/ |date=2009-07-06 }} XYHD.TV. ೨೦೦೯-೦೧-೧೩ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಂಪೇನ್ ಟು ಪ್ರಿವೆಂಟ್ ಟೀನ್ ಎಂಡ್ ಅನ್‌ಪ್ಲಾನಡ್ ಪ್ರೆಗ್ನೆನ್ಸಿ ಮತ್ತು CosmoGirl.com <ref>{{Cite web |url=http://www.thenationalcampaign.org/sextech/ |title=ಸೆಕ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಟೆಕ್ ಸರ್ವೇ |access-date=2011-05-23 |archive-date=2012-03-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120326081007/http://www.thenationalcampaign.org/sextech/ |url-status=dead }}</ref> ನಡೆಸಿದ ೨೦೦೮ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಹದಿವಯಸ್ಕರ ನಡುವೆ ಸೆಕ್ಸ್‌ಟಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಆನ್‌ಲೈನ್ ವಿಷಯಗಳು ಹಂಚಿಕೆಯಾಗುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿತು. ಸಮೀಕ್ಷೆ ನಡೆಸಲಾದ ಹದಿಹರೆಯದ ಐವರು ಬಾಲಕಿಯಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು(ಶೇಕಡ ೨೨)ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದ ೧೩-೧೬ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಶೇಕಡ ೧೧ ಬಾಲಕಿಯರು ತಾವು ವಿದ್ಯುನ್ಮಾನ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ನಗ್ನ ಅಥವಾ ಅರೆನಗ್ನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹದಿಹರೆಯದ ಬಾಲಕರಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಒಂದು(ಶೇಕಡ ೩೩) ಮತ್ತು ಹದಿಹರೆಯದ ಬಾಲಕಿಯರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕನೇ ಒಂದು(ಶೇಕಡ ೨೫)ಭಾಗವು ತಮಗೆ ಖಾಸಗಿ ನಗ್ನ ಅಥವಾ ಅರೆನಗ್ನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಲೈಂಗಿಕ ಸಲಹಾತ್ಮಕ ಸಂದೇಶಗಳು(ಪಠ್ಯ, ಈ-ಮೇಲ್, ದಿಢೀರ್ ಸಂದೇಶಗಳು)ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಶೇಕಡಾ ೩೯ ಹದಿವಯಸ್ಸಿನವರು ಇಂತಹ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಹದಿವಯಸ್ಸಿನವರು(ಶೇಕಡ ೫೦) ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೮ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿಗಿಂತ ಕೆಳವಯಸ್ಸಿನ ಹದಿವಯಸ್ಕರು ಇದರಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಂಡಾದ ಸೆಕ್ಸ್‌ಟಿಂಗ್ ಕಾನೂನಿನ ವಿಷಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಕಳಿಸುವ ಸ್ವಯಂ ನಗ್ನ ಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರು ಮಕ್ಕಳ ಕಾಮಪ್ರಚೋದಕ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆರೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ.<ref>[http://www.cleveland.com/schultz/blog/index.ssf/2008/12/connie_schultz_making_kids_to.html ಕೋನಿ ಸ್ಕಲ್ಟ್ಜ್: ಮೇಕಿಂಗ್ ಕಿಡ್ಸ್ ಟು ಟೆಲ್ ಲಾಸ್ ನೇಕೆಡ್ ಟ್ರೂಥ್ ಈಸ್ ದಿ ಪರ್ಫೆಕ್ಟ್ ಸೆಂಟೆನ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090606211815/http://www.cleveland.com/schultz/blog/index.ssf/2008/12/connie_schultz_making_kids_to.html |date=2009-06-06 }} ದಿ ಪ್ಲೈನ್ ಡೀಲರ್ ೨೦೦೮-೧೨-೧೩.</ref> === ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ=== [[File:Textinginclass.jpg|thumb|right|200px|ಶಾಲೆಯ ತರಗತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ಬಾಲಕಿಯರು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುತ್ತಿರುವುದು]] ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದು ಶೈಕ್ಷಣಿಕವಾಗಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಂಚನೆ ಮಾಡಲು ಸುಲಭವಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದೆ. ೨೦೦೨ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ಅಕೌಂಟಿಂಗ್ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ವಂಚನೆ ಮಾಡಿದ ೧೨ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದರು.<ref name="autogenerated3">{{Cite web |url=http://www.newsline.umd.edu/business/specialreports/teentechnology/textmessaging051706.htm |title=ಮೇರಿಲ್ಯಾಂಡ್ ನ್ಯೂಸ್‌ಲೈನ್ - ಬಿಸಿನೆಸ್ & ಟೆಕ್ ಸ್ಪೆಷಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್: ಟೀನ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ |access-date=2011-05-23 |archive-date=2012-03-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323015523/http://www.newsline.umd.edu/business/specialreports/teentechnology/textmessaging051706.htm |url-status=dead }}</ref> ೨೦೦೨ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್ ಹಿಟೊಟ್‌ಸುಬಾಶಿ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಈ-ಮೇಲ್ ಮಾಡಿದ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ೨೬ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ನಪಾಸುಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |url=http://www.eschoolnews.com/news/top-news/index.cfm?i=34945&CFID=3922618&CFTOKEN=23513501 |title=ಟಾಪ್ ನ್ಯೂಸ್ - ಸ್ಟೂಡೆಂಟ್ಸ್ ಡಯಲ್ ಅಪ್ ಟ್ರಬಲ್ ಇನ್ ನ್ಯೂ ಟ್ವಿಸ್ಟ್ ಟು ಚೀಟಿಂಗ್ |access-date=2021-08-10 |archive-date=2009-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090705030506/http://www.eschoolnews.com/news/top-news/index.cfm?i=34945&CFID=3922618&CFTOKEN=23513501 |url-status=dead }}</ref> ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಂಚನೆಗೆ ಬಳಸಿ ಸಿಕ್ಕಿಬಿದ್ದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಒಕಾಡಾ ಪ್ರಕಾರ (೨೦೦೫), ಬಹುತೇಕ ಜಪಾನಿನ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ವಿಡಿಯೊಗಳು, ಆಡಿಯೊ ಮತ್ತು ವೆಬ್ ಕೊಂಡಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ೨೫೦ ಮತ್ತು ೩೦೦೦ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ದೀರ್ಘಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಸ್ವೀಕರಿಸಬಹುದು.<ref>ಒಕಾಡಾ, T. (೨೦೦೫). ''ಯುತ್ ಕಲ್ಚರ್ ಎಂಡ್ ಶೇಪಿಂಗ್ ಆಫ್ ಜಪಾನೀಸ್ ಮೊಬೈಲ್ ಮೀಡಿಯ:ಪರ್ಸೊನಲೈಜೇಷನ್ ಎಂಡ್ ದಿ ಕೈಟೈನ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಆಸ್ ಮಲ್ಟಿಮೀಡಿಯ'', ಇನ್ M. Ito, D. ಒಕಾಬೆ ಎಂಡ್ M. ಮಾಟ್‌ಸುಡಾ (eds), ''ಪರ್ಸನಲ್, ಪೋರ್ಟೆಬಲ್, ಪೆಡೆಸ್ಟ್ರಿಯನ್: ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ಸ್ ಇನ್ ಜಪಾನೀಸ್ ಲೈಫ್'', ಕೇಂಬ್ರಿಜ್,ಮಸ್ಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್: MIT ಪ್ರೆಸ್</ref> ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ೨೮೭ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ೨೦೦೪ರಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ಆರೋಪದ ಮೇಲೆ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಅವರನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/education/4448167.stm | work=BBC News | title=Exams ban for mobile phone users | date=April 15, 2005 | accessdate=May 25, 2010}}</ref> ಸುಧಾರಿಸಿದ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ವಂಚನೆ ಮಾಡಲು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆಂದು ಕೆಲವು ಶಿಕ್ಷಕರು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>ಗಾಗ್ಗಿನ್, G (೨೦೦೬).''ಸೆಲ್ ಪೋನ್ ಕಲ್ಚರ್: ಮೊಬೈಲ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಇನ್ ಎವರಿಡೆ ಲೈಫ್''. ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್: ರೌಟ್ಲೆಡ್ಜ್.</ref> ====ಬೆದರಿಸುವುದು==== ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದ ಮೂಲಕ ವದಂತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಗಾಳಿಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಹರಡುವುದು ಅತೀ ಆತಂಕಕಾರಿ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪಠ್ಯ "ಬೆದರಿಕೆ"ಯು ತೀವ್ರ ಯಾತನೆ ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಖ್ಯಾತಿಗಳಿಗೆ ಭಂಗವುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಬೇರೆಯವರಿಗೆ ಕಳಿಸಬೇಕೆಂಬ ಪ್ರಚೋದನೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆಂದು ಹಾರ್ಡಿಂಗ್ ಮತ್ತು ರೋಸನ್‌ಬರ್ಗ್(೨೦೦೫)ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಗುಂಡು ತುಂಬಿದ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಹಾರ್ಡಿಂಗ್, S. &amp; ರೋಸೆನ್‌ಬರ್ಗ್, D. (ಆವೃತ್ತಿ). (೨೦೦೫). ''ಹಿಸ್ಟರೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್''. ಲಂಡನ್: ಡ್ಯೂಕ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್, p. ೮೪</ref> ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಮೊಬೈಲ್ ವೃತ್ತಿಪರರ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ SMSಮೂಲಕ ಬೆದರಿಕೆಯು ವಾಸ್ತವ ಎಂದು ಶೇಕಡ ೯೪ ಜನರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆಂದು ತೋರಿಸಿದೆ. SMSಮೂಲಕ ಪ್ಯಾನ್-ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕ ಮೊಬೈಲ್ ವೃತ್ತಿಪರ ಪ್ರೇಕ್ಷಕವರ್ಗದ ನಡುವೆ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಸಮೀಕ್ಷೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ೪೧೨ ಜನರು ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಮೀಕ್ಷೆಯು SMSಮೂಲಕ ಬೆದರಿಕೆ ಕುರಿತು ಮೊಬೈಲ್ ವೃತ್ತಿಪರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಅಳತೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಈ ಬೆದರಿಕೆ ವಿರುದ್ಧ ಯಾರು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು.<ref>[http://www.openmindnetworks.com/operators/BullyingbySMS.asp ಓಪನ್‌ಮೈಂಡ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಸ್... ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090131084550/http://openmindnetworks.com/operators/BullyingbySMS.asp |date=2009-01-31 }}[http://www.openmindnetworks.com/operators/BullyingbySMS.asp ಮೆಸೇಜಿಂಗ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪರ್ಟ್ಸ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090131084550/http://openmindnetworks.com/operators/BullyingbySMS.asp |date=2009-01-31 }}</ref> ====ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಗ್ರಹಿಕೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ==== ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರುವ ಧ್ವನಿ ಸಂಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮಾಕ್ಷರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಈ-ಮೇಲ್ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಕಳಿಸಿದರೆ(ಉದಾ-"great" ಬದಲಿಗೆ "gr೮" )ಆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯನ್ನು ತರುವಾಯ ಹೇಗೆ ಬೆಲೆಕಟ್ಟಬಹುದು ಎನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಲೆವಾಂಡೊವಿಸ್ಕಿ ಮತ್ತು ಹ್ಯಾರಿಂಗ್‌ಟನ್(೨೦೦೬)ರ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರೊಬ್ಬರಿಗೆ ಕಳಿಸಿದ, ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಸಂಕ್ಷೇಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ (gr೮, How R U?) ಅಥವಾ ಪ್ರಮಾಣಕ ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ನ ಪರ್ಯಾಯ ಪಠ್ಯ(ಗ್ರೇಟ್, ಹೌ ಆರ್ ಯು?)ವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಈ ಮೇಲ್‌ ಅನ್ನು ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು ಓದಿದರು ಮತ್ತು ಕಳಿಸಿದಾತನ ಬಗ್ಗೆ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದರು.<ref>{{Cite journal | title = The influence of phonetic abbreviations on evaluation of student performance | first1 = Gary | last1 = Lewandowski | first2 = Samantha | last2 = Harrington | journal = Current Research in Social Psychology | volume = 11 | issue = 15 | year = 2006 | pages = 215–226 | url = http://www.uiowa.edu/~grpproc/crisp/crisp11_15.pdf | access-date = 2011-05-23 | archive-date = 2014-01-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20140105223126/http://www.uiowa.edu/~grpproc/crisp/crisp11_15.pdf | url-status = dead }}</ref> ಅವರ ಈಮೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷೇಪಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಅನುಕೂಲಕರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಈ-ಮೇಲ್ ಜತೆಗೆ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪ್ರಬಂಧಕ್ಕೆ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿ, ಸಂಕ್ಷೇಪಣ ಬಳಕೆದಾರರನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯ, ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ, ಪ್ರೇರಣೆಯ, ವ್ಯಾಸಂಗನಿಷ್ಠ, ಅವಲಂಬನೆಯ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರೆಂದು ಕಾಣಲಾಯಿತು. ಈ ಶೋಧನೆಗಳು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯ ಈ ಮೇಲ್ ಸಂವಹನದ ಸ್ವರೂಪವು ಇತರರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಹೇಗೆ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆನ್ನುವುದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. === ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಅಪರಾಧ === ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ್ದಲ್ಲದೇ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಂಪೆನಿಯು ಸಿಂಬಿಯನ್ ಫೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ೨೦೦೩ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್ SMSಎಂಬ ಕ್ರಮವಿಧಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿತು. ಈ ಕ್ರಮವಿಧಿಯು SMSಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ೧೨೮ ಬಿಟ್ AESಗೂಢ ಲಿಪಿಕರಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು.<ref>^ ಫೋರ್ಟ್ರೆಸ್ SMS ಟೆಕ್ನಿಕಲ್ ರಿಪೋರ್ಟ್</ref> ಪಂಥದ ಸದಸ್ಯೆ ಸಾರಾ ಸ್ವೆನ್‌ಸನ್ ಸ್ವೀಡನ್ನಿನ ನಟ್‌ಬೈನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿನ ಪಾದ್ರಿ ಹೆಲ್ಗೆ ಫೊಸ್‌ಮೊ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದ ಮತ್ತು ಅವರ ಪ್ರೇಯಸಿಯ ಪತಿ ಡೇನಿಯಲ್ ಲಿಂಡೆಗೆ ಗುಂಡಿಕ್ಕಿದ್ದಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅವಳನ್ನು ದೋಷಾರೋಪಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲು ಅಳಿಸಿಹಾಕಿದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪೊಲೀಸರು ಪುನಃ ಪತ್ತೆಮಾಡಿದರು. ಪೊಲೀಸರು ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದೇಕೆಂದರೆ ತಾನು ಪೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾಗಿ ಅವಳು ಹೇಳಿದ್ದಳು.<ref>^ ರಾಬರ್ಟ್ ಬರ್ನೆಟ್; Ylva Hård af Segerstad (೨೦೦೫-೦೯-೦೮). "ದಿ SMS ಮರ್ಡರ್ ಮಿಸ್ಟರಿ" ಇನ್ ಸೇಫ್ಟಿ ಎಂಡ್ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಇನ್ ಎ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ಡ್ ವರ್ಲ್ಡ್ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸಿಂಗ್-ರೈಟ್ಸ್ &amp; ರೆಪ್ಸಾನ್ಸಿಬಿಲಿಟೀಸ್,ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಇಂಟರ್‌ನೆಟ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್</ref> ನೆದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್, ಟಿಲ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪೊಲೀಸರು SMSಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಕನ್ನಗಳ್ಳ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ಅಥವಾ ನೆರೆಯಲ್ಲಿ ಮಗುವೊಂದು ನಾಪತ್ತೆಯಾದಾಗ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಇರುವಂತೆ ಅವರು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳಿಸುತ್ತಾರೆ. SMS ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಕಳ್ಳರನ್ನು ಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಸೇವೆಯು ಇತರ ನಗರಗಳಿಗೆ ಶೀಘ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸುತ್ತಿದೆ.<ref>http://www..textually.org/textually/archives/೨೦೦೫/೧೨/೦೧೦೮೫೬.htm{{Dead link|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಮಲೇಶಿಯ-ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಕಂಪೆನಿಯು ಕ್ರಿಮಿನಲ್‌ಗಳ ಬಹುಪದರ SMS ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ತನ್ನ ಗುಪ್ತಾಕ್ಷರವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>^ CryptoSMS - ಕ್ರಿಪ್ಟೊ ಫಾರ್ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ಸ್</ref> ಅಪರಾಧವನ್ನು ತಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಲು ಬೋಸ್ಟನ್ ಪೊಲೀಸರು ಈಗ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದತ್ತ ತಿರುಗಿದ್ದಾರೆ. ಬೋಸ್ಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ಇಲಾಖೆಯು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೊಂದನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವುದಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಲು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಪರಾಧದ ಬಗ್ಗೆ ಸುಳಿವನ್ನು ನೀಡಬಹುದು.<ref>{{Cite web |url=http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&articleId=9025159 |title=ಬೋಸ್ಟನ್ ಪೊಲೀಸ್ ಟರ್ನ್ ಟು ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಸ್ ಟು ಫೈಟ್ ಕ್ರೈಮ್ |access-date=2021-08-28 |archive-date=2009-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090706091226/http://www.computerworld.com/action/article.do?command=viewArticleBasic&articleId=9025159 |url-status=dead }}</ref> ಮಲೇಶಿಯದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವೊಂದು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದು, ತಪ್ಪು ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವೆಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.<ref>^ BBC ನ್ಯೂಸ್ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಎಬೌಟ್ ಮಲೇಶಿಯನ್ ಲಾ ಆಲೋಯಿಂಗ್ ಡೈವರ್ಸ್ ವಿಯಾ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್</ref> === ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಶಾಂತಿ === ಆಕ್ರಮಣಶೀಲ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಸೇರಿಸಿದ ಪರಿಣಾಮದೊಂದಿಗೆ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದನ್ನು ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. SMS ಸಂದೇಶವು [[ಸಿಡ್ನಿ|ಸಿಡ್ನಿಯ]] ಕ್ರೊನುಲ್ಲಾ ತೀರಕ್ಕೆ ಗುಂಪನ್ನು ಸೆಳೆದಿದ್ದರಿಂದ ೨೦೦೫ ಕ್ರೊನುಲ್ಲಾ ಗಲಭೆಗಳಿಗೆಕಾರಣವಾಯಿತು. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳು ಸಿಡ್ನಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಪ್ರಸರಣವಾಗುತ್ತದಲ್ಲದೇ, ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಪ್ರಸರಣವಾಗುತ್ತಿದೆ''(ಡೇಲಿ ಟೆಲಿಗ್ರಾಫ್)'' ಇಂತಹ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಈ ಮೇಲ್‌ಗಳು ಗಲಭೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದವು.<ref>^ http://journal.media-culture.org.au/0603/02-goggin.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110410091633/http://journal.media-culture.org.au/0603/02-goggin.php |date=2011-04-10 }} SMS Riot: ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಮಿಟಿಂಗ್ ರೇಸ್ ಆನ್ ಎ ಸಿಡ್ನಿ ಬೀಚ್, ಡಿಸೆಂಬರ್ 2005 M/C ಜರ್ನಲ್, ಸಂಪುಟ 9, Iss 1, ಮಾರ್ಚ್ 2006</ref> ಸುಮಾರು ೫೦೦೦ದಷ್ಟಿದ್ದ ಗುಂಪು ಹಿಂಸಾಚಾರಕ್ಕಿಳಿದು, ಕೆಲವು ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿತು. ಈ ಅಶಾಂತಿಗೆ ಸದರ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್ ಶೈರ್ ಮೇಯರ್ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರವಾದ SMS ಸಂದೇಶಗಳು ಕಾರಣವೆಂದು ನೇರವಾಗಿ ಆರೋಪಿಸಿದರು.<ref>ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಸ್ 'ಫ್ಯೂಲ್ ಟ್ರಬಲ್' - ನ್ಯಾಷನಲ್ - smh.com.au</ref> ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ಕುರಿತು ಜನರ ಮೇಲೆ ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಬಹುದೇ ಎಂದು NSWಪೊಲೀಸರು ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಿದರು.<ref>^ ಪೊಲೀಸ್ ಕನ್ಸಿಡರ್ SMS ಕ್ರೋನುಲ್ಲಾ ಮೆಸೇಜಸ್ 'ಎ ಕ್ರೈಮ್' - ABC ನ್ಯೂಸ್(ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯನ್ ಬ್ರಾಡ್‌ಕಾಸ್ಟಿಂಗ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್)</ref> ಪ್ರತೀಕಾರದ ದಾಳಿಗಳಿಗೆ ಕೂಡ SMSಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref>^ ಕೆನಡಿ, ಲೆಸ್. "ಮ್ಯಾನ್ ಇನ್ ಕೋರ್ಟ್ ಓವರ್ ಕ್ರೊನುಲ್ಲಾ ರಿವೆಂಜ್ SMS", ''ದಿ ಸಿಡ್ನಿ ಮಾರ್ನಿಂಗ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್'', ೨೦೦೬-೧೨-೦೬. ೨೦೦೬-೦೮-೩೧ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ನ್ಯಾರೆ ವಾರನ್ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ೫೦೦ ಮಂದಿಯ ಗುಂಪೊಂದು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯದ ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ನ ನ್ಯಾರೆ ವಾರೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಕೂಟವೊಂದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ೨೦೦೮ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಗಲಭೆ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಇದು SMS ಮತ್ತು ಮೈಸ್ಪೇಸ್ ಮೂಲಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳಿಸಿದ್ದರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.<ref>^ http://www.theage.com.au/news/national/just-me-and-500-close-mates/2008/01/13/1200159277507.html "ಪೊಲೀಸ್ ಪ್ರೋಬ್ ಹೌ 500 ಟೀನ್ಸ್ ಗಾಟ್ ಇನ್ವೈಟ್"</ref> ಈ ಘಟನೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಪೊಲೀಸ್ ಆಯುಕ್ತ ಯುವಜನರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಪತ್ರವೊಂದನ್ನು ಬರೆದು SMSಮತ್ತು ಅಂತರಜಾಲದ ಶಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತರಾಗಿರುವಂತೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿದರು.<ref>^ https://web.archive.org/web/20090830195918/http://www.news.com.au/story/0,23599,23054773-5007146,00.html "ವಿ ವರ್ ಆಲ್ ಯಂಗ್ ಒನ್ಸ್, ಬಟ್ ಟೀನ್ಸ್ ನೀಡ್ ಲಿಮಿಟ್ಸ್."</ref> ಹಾಂಕಾಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವಿಕೆ ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವರು ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಬಹು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಕಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಇದು ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಭೆಗಳು ಅಥವಾ ಸಮಾರಂಭಗಳಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಲು ಸುಲಭವಾದ ದಾರಿ ಎಂದು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.dgp.toronto.edu/~fanis/csc104/student-presentations/mobile.html |title=ಎರೆಯುರ್ |access-date=2011-05-23 |archive-date=2008-02-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080217003118/http://www.dgp.toronto.edu/~fanis/csc104/student-presentations/mobile.html |url-status=dead }}</ref> ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ೨೦೦೯ನೇ ಇರಾನಿನ ಚುನಾವಣೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಭೆಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. === ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ === ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವು ರಾಜಕೀಯ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಬೀರಿದೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಪ್ರಚಾರಗಳು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದು ಮನೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ತೆರಳುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮತದಾರರನ್ನು ತಲುಪಲು ಅಗ್ಗದ ಮತ್ತು ಸುಲಭದ ಮಾರ್ಗವೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://web.archive.org/web/20060905205237/http://www.iht.com/articles/2006/04/02/news/net.php ಇನ್ ಪೊಲಿಟಿಕ್ಸ್, ಬ್ಲಾಗ್ಸ್ ಎಂಡ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಸ್ ಆರ್ ದಿ ನ್ಯೂ ಅಮೆರಿಕನ್ ವೇ- ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್ ಟ್ರಿಬ್ಯೂನ್]</ref> ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ಫೆಲಿಪ್ ಕಾಲ್ಡೆರಾನ್ ಅವರು ಆಂಡ್ರೆಸ್ ಲೋಪೆಜ್ ಒಬ್ರಾಡಾರ್ ವಿರುದ್ಧ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಂತರದ ಗೆಲುವಿಗೆ ಮುಂಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಯಾಂತರ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುವುದನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು.<ref name="autogenerated2">[http://www.newsweek.com/id/46675?tid=relatedcl ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್ ಇನ್ U.S. ಪಾಲಿಟಿಕ್ಸ್ | ನ್ಯೂಸ್‌ವೀಕ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ | Newsweek.com]</ref> ೨೦೦೧ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಸೆಫ್ ಎಸ್ಟ್ರಾಡಾ ಅವರು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುದ್ದೆಗೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರ ವಿರುದ್ಧ ಜನಪ್ರಿಯ ಪ್ರಚಾರವು SMS ಸರಣಿ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವರದಿಯಾಯಿತು.<ref name="autogenerated2" /> ಸ್ಪೇನ್‌ನ ೨೦೦೪ರ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಯುವಕರು ಮತಚಲಾಯಿಸಲು ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕೆ ಭಾರೀ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವು ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.<ref name="autogenerated2" /> ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಡೆಟ್ರಾಯಿಟ್ ಮೇಯರ್ ಕ್ವಾಮೆ ಕಿಲ್‌ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಹಗರಣದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಇದು ೧೪,೦೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿದ್ದರಿಂದ ತರುವಾಯ ಅವರ ಬಲವಂತದ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ, ವಚನಭ್ರಷ್ಟತೆಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಆರೋಪಗಳಿಗೆ ದಾರಿಕಲ್ಪಿಸಿತು.<ref name="huliq1" /> ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದನ್ನು ಇತರ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ೨೦೦೪ನೇ ಅಮೆರಿಕ ಡೆಮಾಕ್ರಟಿಕ್ ಮತ್ತು ರಿಪಬ್ಲಿಕನ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮಾವೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಪ್ರತಿಭಟನೆಕಾರರು ವಿರೋಧಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ TXTmobಎಂದು ಕರೆಯುವ SMSಆಧಾರದ ಸುವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಸಾಧನವನ್ನು ಬಳಸಿದರು.<ref>{{Cite web |url=http://www.txtmob.com/ |title=TxtMob |access-date=2011-05-23 |archive-date=2011-04-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110410030336/http://txtmob.com/ |url-status=dead }}</ref> ರೊಮಾನಿಯದಲ್ಲಿ ೨೦೦೪ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಮುಂಚಿನ ಕೊನೆಯ ದಿನ, ಆಡ್ರಿಯನ್ ನಸ್ಟಾಸೆ ವಿರುದ್ಧ ಸಂದೇಶವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಆ ದಿನ ಪ್ರಚಾರವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಮುರಿದರು. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದು ಪ್ರಚಾರಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ರಾಜಕೀಯಕ್ಕೆ ನೆರವಾಯಿತು. ಇದಿಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ, ೨೦೦೧ರ ಜನವರಿ ೨೦ರಂದು ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜೋಸೆಫ್ ಎಸ್ಟ್ರಾಡಾ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಗುಂಪಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಥಮ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರೆನಿಸಿದರು.<ref name="Rheingold, Howard 2002">ರೇನ್‌ಗೋಲ್ಡ್, ಹೋವಾರ್ಡ್ (೨೦೦೨) ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಮಾಬ್ಸ್: ದಿ ನೆಕ್ಟ್ಸ್ ಸೋಷಿಯಲ್ ರಿವಾಲ್ಯೂಷನ್, ಪರ್ಸ್ಯೂಸ್, ಕೇಂಬ್ರಿಜ್, ಮಸಾಚ್ಯುಸೆಟ್ಸ್, pp. xi–xxii, ೧೫೭–೮೨.</ref> ಹತ್ತು ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮನಿಲಾ ನಿವಾಸಿಗಳು ೧೯೮೬ರ ಪೀಪಲ್ ಪವರ್ ಶಾಂತಿಯುತ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದರಿಂದ ಮಾರ್ಕೋಸ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಉರುಳಿಸಿತು. ಈ ಜನರು ಸ್ವಯಂ ಸಂಘಟಿತರಾದರು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ಬಳಸದೇ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಲು ಅವರು ಸಮರ್ಥರಾದರು. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಅವರ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಇತರರಿಗೆ ಮುಟ್ಟಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಕ್ರಮವು ಆಳ್ವಿಕೆಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಮಿಲಿಟರಿಗೆ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಎಸ್ಟ್ರಾಡಾ ಸರ್ಕಾರ ಪತನಗೊಂಡಿತು.<ref name="Rheingold, Howard 2002" /> ಸೆಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಜನರು ಒಂದೆಡೆ ಸೇರಲು ಮತ್ತು ಏಕೀಕರಣವಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಎಸ್ಟ್ರಾಡಾ ವಿರೋಧಿ ಗುಂಪಿನ ಶೀಘ್ರ ಕೂಟವು ಮುಂಚಿನ ಬುದ್ಧಿವಂತರ ಗುಂಪಿನ(ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಗ್ರೂಪ್) ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಹೆಜ್ಜೆಗುರುತಾಗಿದ್ದು, ೨೦೦೧ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಕಾರರು ವಿನಿಮಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳು ಗುಂಪುಗಳ ನೈತಿಕ ಸ್ಥೈರ್ಯಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.<ref name="Rheingold, Howard 2002" /> ===ವೈದ್ಯಕೀಯ ಕಳವಳಗಳು=== {{Main|Blackberry thumb}} ಮೊಬೈಲ್ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಗಳನ್ನು ಒತ್ತಲು ಬೆರಳಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಪ್ರಯಾಸದ ಗಾಯದ ರೂಪದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ದಾರಿಯಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆರಿ ಥಂಬ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. (ಆದರೂ ಇದು ಹಳೆಯ ಬ್ಲಾಕ್‌ಬೆರಿ ಉಪಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ನೋವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಫೋನ್ ಬದಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಕ್ರಾಲ್ ವೀಲ್(ತಿರುಗಿಸುವ ಚಕ್ರ) ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.) ಅಸಂಖ್ಯಾತ ವಾಹನ ಡಿಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಎರಡನೇ ಮೂಲವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ದಾಖಲೆಗಳ ಪೊಲೀಸ್ ತನಿಖೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸುವ ಅಥವಾ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಚಾಲಕರು ತಮ್ಮ ಕಾರುಗಳ ಮೇಲೆ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಪತ್ತೆಮಾಡಿದೆ. ಅಂತರಜಾಲದ ಗೀಳಿನ ಹೆಚ್ಚಿದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಕೂಡ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿಗಳು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಈ ಮೇಲ್ ಅಥವಾ ವೆಬ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಭವನೀಯತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. === ಪಠ್ಯಸಂದೇಶದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರ=== ಅಮೆರಿಕದ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದ ಗುರು ಎಮಿಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇನ್ನೂ ಪಾಠಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ದಿ ಎಮಿಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ವಿಷಯವು ಸಂಪರ್ಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಹೊಸ ರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ "do's and dont's"(ಮಾಡಬೇಕಾದ್ದು ಮತ್ತು ಮಾಡಬಾರದ)ನ ಅನೇಕ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದೆ. ಜಾಲತಾಣದಿಂದ ಒಂದು ಉದಾಹರಣೆಯು "ನಿಮ್ಮ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿರಿಸಿ. ಅವನನ್ನು ಅಥವಾ ಅವಳನ್ನು ಬದಲಿಗೆ ನೀವು ಕರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿರುವಾಗ, ನಿಮ್ಮ ಜತೆ ಇಡೀ ಸಂಭಾಷಣೆ ನಡೆಸಲು ಯಾರೂ ಇಷ್ಟಪಡುವುದಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |url=http://www.emilypost.com/lifething/tips/text_messaging.htm |title=ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್ |access-date=2011-05-23 |archive-date=2008-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080126093501/http://www.emilypost.com/lifething/tips/text_messaging.htm |url-status=dead }}</ref> ಇನ್ನೊಂದು ಉದಾಹರಣೆ: "ಎಲ್ಲ ದೊಡ್ಡಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಬಳಸಬೇಡಿ, ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಎಲ್ಲವೂ ದೊಡ್ಡಕ್ಷರಗಳಲ್ಲಿ ಬೆರಳಚ್ಚಿಸುವುದು ನೀವು ಅದನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದವರತ್ತ ಕೂಗುತ್ತಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ನೀವು ತಪ್ಪಿಸಬೇಕು" ಲಿನ್ ಲಂಕಾಸ್ಟರ್ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಸ್ಟಿಲ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಅವರ'' ದಿ M-ಫ್ಯಾಕ್ಟರ್: ಹೌವ್ ದಿ ಮಿಲ್ಲೇನಿಯಲ್ ಜನರೇಷನ್ ಈಸ್ ರಾಕಿಂಗ್ ದಿ ವರ್ಕ್‌ಪ್ಲೇಸ್‌'' ನಲ್ಲಿ ಸೂಚಿಸಿರುವಂತೆ ಶಿಷ್ಟಾಚಾರದಲ್ಲಿ ತಲೆಮಾರಿನ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಇರುತ್ತವೆ. ಯುವ ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಬೇರೊಬ್ಬರ ಜತೆ ಮುಖಾಮುಖಿ ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿರುವ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸೆಲ್‌ ಕರೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದು ಅಥವಾ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಆರಂಭಿಸುವುದು ಅಸೌಜನ್ಯದ ನಡವಳಿಕೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ವಯಸ್ಕ ಜನರಲ್ಲಿ ಈ ನಡವಳಿಕೆ ರೂಢಿಗತವಾಗಿಲ್ಲ. ಕಣ್ಣಿನ ಸಂಪರ್ಕ ಅಥವಾ ಗಮನದ ಕೊರತೆಯು ಕೆಟ್ಟ ನಡವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ವಿಚ್ಚಿದ್ರಕಾರಕ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ದುಡಿಯುವ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕುರಿತಂತೆ, [http://www.plantronics.com/north_america/en_US/howwework/ ಹೌ ವಿ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಟ್ ಎಟ್ ವರ್ಕ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101223174930/http://www.plantronics.com/north_america/en_US/howwework/ |date=2010-12-23 }} ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ಲಾಂಟ್ರೋನಿಕ್ಸ್ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಅಮೆರಿಕ ಜ್ಞಾನಾಧಾರಿತ ನೌಕರರು ಕಳೆದ ಐದು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ದುಡಿಮೆಗಾಗಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಇದೇ ಅಧ್ಯಯನವು ಜ್ಞಾನಾಧಾರಿಕ ನೌಕರರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಶೇಕಡ ೩೩ಮಂದಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವು ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದಕತೆಗೆ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಥವಾ ಅತೀ ಮುಖ್ಯ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="alison">By ಆಲಿಸನ್ ಡಯಾನ, ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್‌ವೀಕ್ “[http://www.informationweek.com/news/smb/network/showArticle.jhtml?articleID=227501053 ಎಕ್ಸಿಕ್ಯುಟೀವ್ಸ್ ಡಿಮ್ಯಾಂಡ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ಸ್ ಆರ್ಸೆನಲ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101120014407/http://www.informationweek.com/news/smb/network/showArticle.jhtml?articleID=227501053 |date=2010-11-20 }}.” ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ೩೦, ೨೦೧೦ ೨೦೧೦ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೧ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಯಿತು.</ref> ==ಸವಾಲುಗಳು== ===ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಮಿನ್ನೊಲೆಕಸ === {{See|Mobile phone spam}} ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ SMSಮೂಲಕ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಸ್ಪಾಮಿಂಗ್ ಕಳಿಸುವ ಹೆಚ್ಚಿದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯಿಂದ ಆ ಅಭ್ಯಾಸದ ವಿರುದ್ಧ, ಅದು ವ್ಯಾಪಕ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುವ ಮುಂಚೆ ಸೆಲ್ಯುಲಾರ್ ಸೇವೆ ವಾಹಕರಿಗೆ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. SMSಒಳಗೊಂಡ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಪಾಮಿಂಗ್ ಘಟನೆಗಳು ವರದಿಯಾಗಿಲ್ಲ.{{As of|2007|alt=as of March 2007}} ಆದರೆ ಮೊಬೈಲ್ ದೂರವಾಣಿ ಮಿನ್ನೊಲೆಕಸ(ಸ್ಪಾಮ್)ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು <ref name="3750 FREEMSG Scam">{{Cite web |url=http://www.kathirvel.com/mobile-text-scam-claim-3750-for-the-accident-you-had/ |title=ಆಕ್ಸಿಡೆಂಟ್ ಕ್ಲೇಮ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಸ್ಕಾಮ್ |access-date=2011-05-23 |archive-date=2011-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110505082249/http://www.kathirvel.com/mobile-text-scam-claim-3750-for-the-accident-you-had/ |url-status=dead }}</ref>''ಕನ್ಸೂಮರ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ಸ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಯುಟಿಲಿಟಿ ಕನ್ಸೂಮರ್ಸ್ ಆಕ್ಷನ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ [http://www.ucan.org/ (UCAN)] ಸೇರಿದಂತೆ ಕೈಗಾರಿಕೆ ಕಾವಲುಸಮಿತಿಗಳು ಗುರುತಿಸಿದವು. ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ UCAN ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ವಿರುದ್ದ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸ್ಪಾಮಿಂಗ್ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ $೦.೧೦ವಿಧಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ದಾವೆಯನ್ನು ಹೂಡಿತು.<ref name="Sprint spam">[https://www.nytimes.com/2005/07/21/business/21cells.html?ei=5090&amp;en=90fb11e106a62920&amp;ex=1279598400&amp;partner=rssuserland&amp;emc=rss&amp;pagewanted=print NY ಟೈಮ್ಸ್ ಆರ್ಟಿಕಲ್ ಆನ್ UCAN ಕೇಸ್ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್ ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್]</ref> ೨೦೦೬ರಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಇತ್ಯರ್ಥವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ SMSಮೂಲಕ ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ಜಾಹೀರಾತುಗಳನ್ನು ಕಳಿಸದಿರಲು ಸ್ಪ್ರಿಂಟ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.<ref name="Sprint spam result">{{Cite web |url=http://www.ucan.org/telecommunications/wireless/ucan_sprint_cell_phone_spam_decision_by_cpuc |title=UCAN ರಿಪೋರ್ಟ್ ಆನ್ SPAM SMS ಸೆಟಲ್‌ಮೆಂಟ್ |access-date=2011-05-23 |archive-date=2007-07-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070718173609/http://www.ucan.org/telecommunications/wireless/ucan_sprint_cell_phone_spam_decision_by_cpuc |url-status=dead }}</ref> SMSತಜ್ಞ ಅಸಿಷನ್(ಮುಂಚೆ LogicaCMG ಟೆಲಿಕಾಮ್ಸ್)೨೦೦೬ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ SMiShingನ(ಈ ಮೇಲ್ ಫಿಶಿಂಗ್ ಹಗರಣಗಳ ಸೋದರಸಂಬಂಧಿ) ಪ್ರಥಮ ನಿದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ಹೊಸ ರೀತಿಯ SMSಕೆಡುಕನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. SMiShingನಲ್ಲಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಕಂಪೆನಿಗಳ ಸೋಗಿನಲ್ಲಿ ಬಂದ SMSಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಪ್ರೀಮಿಯಂ ದರದ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಫೋನ್ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ. ===ದರದ ಕಳವಳಗಳು=== ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದ ಯೋಜನೆ ಹೊರತಾದ ದುಬಾರಿ ವೆಚ್ಚದ ಬಗ್ಗೆ ಕಳವಳಗಳು ಧ್ವನಿಸಿತು.<ref name="crunchgear.com">[http://www.crunchgear.com/2008/07/01/atts-text-messages-cost-1310-per-megabyte/ AT&amp;T’s ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಸ್ ಕಾಸ್ಟ್ $1,310 ಪರ್ ಮೆಗಾಬೈಟ್]</ref> AT&amp;Tಬಹುತೇಕ ಇತರೆ ಸೇವೆ ಪೂರೈಕೆದಾರರ ಜತೆ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವವರಿಗೆ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ಯೋಜನೆ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅವರು ಗೊತ್ತಾದ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಮೀರಿದ್ದರೆ ಪ್ರತಿ ಸಂದೇಶಕ್ಕೆ ೨೦ ಸೆಂಟ್ಸ್‌ಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತದೆ. SMS ಸಂದೇಶವು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ೧೬೦ ಬೈಟ್‌ಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದರೆ, ಈ ದರವು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದ ಮೂಲಕ ಕಳಿಸಿದ ಪ್ರತಿ ಮೆಗಾಬೈಟ್‌ಗೆ ೧೩೧೦ ಡಾಲರ್ ದರವನ್ನು ಮುಟ್ಟುತ್ತದೆ.<ref name="crunchgear.com" /> ಅದೇ ವಾಹಕರಿಂದ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲದ ದತ್ತಾಂಶ ಯೋಜನೆಗಳ ದರಕ್ಕೆ ಇದು ತೀರಾ ವ್ಯತ್ಯಾಸದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ಅವು ಧ್ವನಿ ಯೋಜನೆ ಜತೆಗೆ $೧೫ to $೪೫ ತಿಂಗಳ ದರಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ದತ್ತಾಂಶ ಮೆಗಾಬೈಟ್‌ಗಳ ರವಾನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ, ಒಂದು ನಿಮಿಷದ ಫೋನ್ ಕರೆಯು ೬೦೦ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳ ಜಾಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://universe.byu.edu/node/1163 |title=ಟೆಕ್ಸ್ಟಿಂಗ್ ಪ್ರೈಸಸ್ ರೈಸ್ ಆಸ್ ಕ್ಯಾರಿಯರ್ಸ್ ಮೇಕ್ ಪ್ರಾಫಿಟ್ಸ್ {{!}} ನ್ಯೂಸ್ & ಒಪೀನಿಯನ್ {{!}} ದಿ ಡೇಲಿ ಯೂನಿವರ್ಸ್ |access-date=2011-05-23 |archive-date=2010-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100328180032/http://universe.byu.edu/node/1163 |url-status=dead }}</ref> ಇದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ ಫೋನ್ ಕರೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಸಂಚಾರಿ ಸೂತ್ರದ ದರವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸಿದರೆ, ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಕರೆಗಳ ದರಗಳು ಪ್ರತಿನಿಮಿಷಕ್ಕೆ ೧೨೦ ಡಾಲರ್ ವೆಚ್ಚ ತಗುಲುತ್ತದೆ. ಸೇವಾ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಹೆಚ್ಚು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಗಳಿಸಿ, ಅವರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಅವರ ಪ್ರತೀ ಮೇಲಾಡಳಿತ ದರಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗಬೇಕೇ ಹೊರತು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೂ ಪ್ರಮುಖ ಸೆಲ್ ಫೋನ್ ಪೂರೈಕೆದಾರರು ಯಾವುದೇ ವಂಚನೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರೂ, ಪ್ಯಾಕೇಜ್ ಆಚೆಗಿನ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳ ಶುಲ್ಕಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದ್ದು, ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ೨೦೦೭ರಿಂದ ೨೦೦೮ರ ನಡುವೆ ೧೦ರಿಂದ ೨೦ ಸೆಂಟ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿವೆ.<ref>[http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2348890,00.asp AT&amp;T, ವೆರಿಜಾನ್ ಡೆನಿ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್-ಮೆಸೇಟ್ ಪ್ರೈಸ್ ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್ | ನ್ಯೂಸ್ &amp; ಓಪೀನಿಯನ್ | PCMag.com]</ref> ೨೦೦೯ರ ಜುಲೈ ೧೬ರಂದು ಶೆರ್ಮನ್ ಆಂಟಿಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಕ್ಟ್ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಕುರಿತು ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಲು ಸೆನೆಟ್ ವಿಚಾರಣೆಗಳು ನಡೆದವು.<ref>{{Cite web |url=http://news.cnet.com/8301-1035_3-10265859-94.html |title=AT&T ಎಂಡ್ ವೆರಿಜಾನ್ ಡೆನಿ ಪ್ರೈಸ್-ಫಿಕ್ಸಿಂಗ್ ಅಕ್ಯುಸೇಷನ್ಸ್ {{!}} ವೈರ್‌ಲೆಸ್ - CNET ನ್ಯೂಸ್ |access-date=2011-05-23 |archive-date=2012-02-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120203013647/http://news.cnet.com/8301-1035_3-10265859-94.html |url-status=dead }}</ref> ===ಸುರಕ್ಷತಾ ಕಾಳಜಿಗಳು=== ಗ್ರಾಹಕ SMS ನ್ನು ರಹಸ್ಯ ಸಂವಹನಕ್ಕೆ ಬಳಸಬಾರದು. SMS ಸಂದೇಶಗಳ ಅಡಕಗಳು ಜಾಲ ನಿರ್ವಾಹಕರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ತಿಳಿದಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಭದ್ರ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಲು ಗ್ರಾಹಕ SMSಸೂಕ್ತ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವಲ್ಲ.<ref name="Gartner Research Analytical Source">[http://www.gartner.com/DisplayDocument?doc_cd=111720 ಡೋನ್ಟ್ ಯೂಸ್ SMS ಫಾರ್ ಕಾನ್ಫಿಡೆನ್ಷಿಯಲ್ ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್]</ref> ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಅನೇಕ ಕಂಪೆನಿಗಳು SMS ಗೇಟ್‌ವೇ ಪ್ರೊವೈಡರ್ ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಸಂದೇಶಗಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗ ಕಲ್ಪಿಸಲು ಇದು SS೭ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಟರ್ಮಿನೇಷನ್ ಮಾದರಿಯ ಅನುಕೂಲವು SS೭ಮೂಲಕ ದತ್ತಾಂಶವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಸುವುದಾಗಿದೆ. ಇದು ಪೂರೈಕೆದಾರನಿಗೆ SMSನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಾರ್ಗವು ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ SMS ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವವರಿಗೆ ಕಳಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಅವರಿಂದ ಪಡೆಯಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಇತರ ಮೊಬೈಲ್ ನಿರ್ವಾಹಕರ SMS-C ಯನ್ನು ಹಾದುಹೋಗುವ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ನಡೆಯು ಈ ಸಂದೇಶವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಮೊಬೈಲ್ ನಿರ್ವಾಹಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಇದನ್ನು ಉದ್ದಕ್ಕೂ ಭದ್ರ ಸಂವಹನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಾರದು. ಏಕೆಂದರೆ ಸಂದೇಶದ ವಿಷಯವು SMS ಗೇಟ್‌ವೇ ಪೂರೈಕೆದಾರನಿಗೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಿಮ್ಮೊಗದ ಪ್ರಕಟಣೆಯಿಲ್ಲದೇ ವೈಫಲ್ಯದ ಪ್ರಮಾಣಗಳು ವಾಹಕಗಳ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚಿಗೆಯಿರುತ್ತದೆ.(T-ಮೊಬೈಲ್‌ನಿಂದ ವೆರಿಜೋನ್‌ವರೆಗೆ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಕುಖ್ಯಾತವಾಗಿದೆ). ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವು ಮೂಲ ರಾಷ್ಟ್ರ, ಗುರಿ ಮತ್ತು ಆಯಾ ವಾಹಕಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ತೀವ್ರವಾಗಿ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಅರ್ಹವಲ್ಲದ್ದಾಗಿರಬಹುದು. {| class="wikitable" |- ! ಗ್ರಾಹಕ SMS ! ಉದ್ಯಮ SMS |- | ನೆಚ್ಚಲಾಗದ್ದು | ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ರವಾನೆ |- | ಅಪರಿಮಿತ | ರವಾನೆ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅಳೆಯಬಹುದು |- | ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಗಳ ಸಂದೇಶ ನಷ್ಟ ಮತ್ತು ವಿಳಂಬ | ಯಾವುದೇ ಸಂದೇಶ ನಷ್ಟವಿಲ್ಲ, ಉದ್ದಕ್ಕೂ ರವಾನೆ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ಣ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆ |- | ಅಭದ್ರ ಸಾಗಣೆ ಮಾರ್ಗಗಳು | ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಮೊಬೈಲ್ ಪರಸ್ಪರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯ: B2B, B2C, C2B, C2C |- | ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಂವಹನಗಳಿಗೆ ಕಾರ್ಯಸಾಧ್ಯ | |} ==ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ == ===ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಧೆ=== {{wikinews|Singapore student is world's fastest text messenger}} ''ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಗಳ ಗಿನ್ನಿಸ್ ಪುಸ್ತಕ'' ವು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಸಕ್ತ ಇದನ್ನು ನಾರ್ವೆಯ ಸೊಂಜಾ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನ್‌ಸೆನ್ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮಿಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯಾನ್‌ಸೆನ್ ಅಧಿಕೃತ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ೩೭.೨೮ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿದ್ದಾರೆಂದು ಗಿನ್ನಿಸ್ ದಾಖಲಿಸಿದೆ.<ref name="tv2nyhetene.no">[http://www.tv2nyhetene.no/innenriks/sonja-satte-smsverdensrekord-3008895.html Sonja satte sms-verdensrekord | TV 2 Nyhetene]</ref> ಈ ಸಂದೇಶವು ಹೀಗಿದೆ "ಸೆರಾಸಾಲ್ಮಸ್ ಮತ್ತು ಪೈಗೊಸೆಂಟ್ರಸ್ ಕುಲದ ರೇಜರ್ ಹಲ್ಲಿನ ಪಿರಾನಾಗಳು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಉಗ್ರ ತಿಳಿನೀರಿನ ಮೀನಾಗಿದೆ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ,ಅವು ಮಾನವನ ಮೇಲೆ ವಿರಳವಾಗಿ ದಾಳಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ."<ref name="tv2nyhetene.no" /> ೨೦೦೫ರಲ್ಲಿ ೨೪ ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಿನ ಸ್ಕಾಟಿಷ್ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕ್ರೇಗ್ ಕ್ರಾಸ್ಬಿ ಈ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರು ಇದೇ ಸಂದೇಶವನ್ನು ೪೮ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಮುಗಿಸಿ ಹಿಂದಿನ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ೧೯ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಿಂದ ಸೋಲಿಸಿದರು.<ref>{{cite news| url=http://news.bbc.co.uk/cbbcnews/hi/newsid_4370000/newsid_4372800/4372871.stm | work=BBC News | title=Fastest fingers top text record | date=March 22, 2005 | accessdate=March 27, 2010}}</ref> ''ಪರ್ಯಾಯ ದಾಖಲೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ'' ವು ಒರೆಗಾನ್, ಸಲೇಂನ ಕ್ರಿಸ್ ಯಂಗ್ ಅವರನ್ನು ಅತೀವೇಗದ ೧೬೦ ಅಕ್ಷರಗಳ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸಿದ ವಿಶ್ವದಾಖಲೆ ಹೊಂದಿರುವವರು ಎಂದು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿದೆ. ಸಂದೇಶದ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಮಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ೬೨.೩ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ೨೦೦೭ರ ಮೇ ೨೩ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>^ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಆಲ್ಟರ್ನೇಟಿವ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್|url=http://www.alternativerecords.co.uk/recorddetails.asp?recid=೨೮೩{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್ ಡನೆಡಿನ್‌ನ ಎಲ್ಲಿಯಟ್ ನಿಕೋಲ್ಸ್ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಅತೀ ವೇಗದ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸಿದ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಟ್ಟೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ೪೫ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ೧೬೦ ಅಕ್ಷರಗಳ ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ೨೦೦೭ರ ನವೆಂಬರ್ ೧೭ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೦೬ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ ೧ ನಿಮಿಷ ೨೬ ಸೆಕೆಂಡುಗಳ ಹಳೆಯ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಲಾಯಿತು.<ref>^ ವರ್ಲ್ಡ್ಸ್ ಫಾಸ್ಟೆಸ್ಟ್ ಟೆಕ್ಸ್‌ಟರ್ ಫೌಂಡ್ ಇನ್ ಡುನೆಡಿನ್ | TECHNOLOGY | NEWS | tvnz.co.nz</ref> ಓಹಿಯೊ ನಿವಾಸಿ ಆಂಡ್ರಿವ್ ಆಕ್ಲಿನ್ ಕೇವಲ ಒಂದು ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಕಳಿಸಿದ ಅಥವಾ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ೨೦೦,೦೫೨ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿದ ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆಯ ಮನ್ನಣೆಗೆ ಪಾತ್ರರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸಾಧನೆಗಳು ವರ್ಲ್ಡ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿದ್ದು, ನಂತರ ''ರಿಪ್ಲೆಯ ಬಿಲೀವ್ ಇಟ್ ಆರ್ ನಾಟ್ ೨೦೧೦: ಸೀಯಿಂಗ್ ಈಸ್ ಬಿಲೀವಿಂಗ್'' ಅನುಸರಿಸಿತು. ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಡಾಟಾಬೇಸ್ ಅವರನ್ನು ಒಂದು ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಅತೀ ಹೆಚ್ಚು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಕಳಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಿತು.<ref>[http://urdb.org/wr/text-messages-sent-or-received-single-month "Most ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಸ್ ಸೆಂಟ್ ಆರ್ ರಿಸೀವ್ಡ್ ಇನ್ ಎ ಸಿಂಗಲ್ ಮಂಥ್"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101228070520/http://urdb.org/wr/text-messages-sent-or-received-single-month |date=2010-12-28 }}, ''ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಡಾಟಾಬೇಸ್'', ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೪, ೨೦೧೦. ನವೆಂಬರ್‌ ೧೫, ೨೦೧೦ ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.</ref> ೨೦೧೦ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ LG ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಪರ್ಧೆ LG ಮೊಬೈಲ್ ವಿಶ್ವ ಕಪ್ ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ ವಹಿಸಿತು. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ಕಳಿಸುವ ಜೋಡಿಯನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ಈ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ವಿಜೇತರು ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಹಾ ಮೊಕ್-ಮಿನ್ ಮತ್ತು ಬೇ ಯಿಯಾಂಗ್-ಹೊ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ.<ref name="lgmobileworldcup">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2010/01/28/world/asia/28seoul.html|title=Rule of Thumbs: Koreans Reign in Texting World|last=Sang-hun|first=Choe|date=27 January 2010|work=New York Times|accessdate=10 February 2010|location=Seoul}}</ref> ೨೦೦೧ರ ಏಪ್ರಿಲ್ ೬ರಲ್ಲಿ, SKH ಆಪ್ಸ್ ಒಂದು ಐಫೋನ್ ಆಪ್, ಐಟೆಕ್ಸ್ಟ್‌ಫಾಸ್ಟ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವ ವೇಗವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಮತ್ತು ''ಗಿನ್ನಿಸ್ ವಿಶ್ವದಾಖಲೆಗಳ ಪುಸ್ತಕ'' ಬಳಸಿದ ಪ್ಯಾರವನ್ನು ಅಬ್ಯಾಸ ಮಾಡಲು ಅದು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ಯಾರಕ್ಕೆ ಗೇಮ್ ಸೆಂಟರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿಯಾದ ಪ್ರಸಕ್ತ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾಲವು ೩೪.೬೫ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಾಗಿದೆ.<ref name="iTextFast">{{cite news|url=http://prmac.com/release-id-23943-search-itextfast.htm|title=World Record Texting Speed App - iTextFast|date=06 April 2011|work=PR Mac|accessdate=06 April 2011|location=United States}}</ref> === ಮೋರ್ಸ್ ಸಂಕೇತ === ತಜ್ಞತೆಯ ಮೋರ್ಸ್ ಸಂಕೇತ ನಿರ್ವಾಹಕರು ಮತ್ತು ತಜ್ಞ SMSಬಳಕೆದಾರರ ನಡುವೆ ಕೆಲವು ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ.<ref name="Morse race">[http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article381748.ece ಎ ರೇಸ್ ಟು ದಿ ವೈರ್ ಆಸ್ ಓಲ್ಡ್ ಹ್ಯಾಂಡ್ ಎಟ್ ಮಾರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ಬೀಟ್ಸ್ txt msgrs ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080907120146/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article381748.ece |date=2008-09-07 }}, ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೬, ೨೦೦೫, ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆನ್‌ಲೈನ್.</ref> ಅನೇಕ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳು ಮೋರ್ಸ್ ಸಂಕೇತ ರಿಂಗ್ ಟೋನ್‌ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅನೇಕ [[Nokia|ನೋಕಿಯ]] ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳು ಕಿರು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದಾಗ ಮೋರ್ಸ್ ಸಂಕೇತದಲ್ಲಿ "S M S" ಬೀಪ್ ಶಬ್ದ ಮಾಡುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಕೆಲವು ಫೋನ್‌ಗಳು ನೋಕಿಯ ಘೋಷಣೆ "ಕನೆಕ್ಟಿಂಗ್ ಪೀಪಲ್"ನ್ನು ಸಂದೇಶ ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಮೋರ್ಸ್ ಸಂಕೇತದಲ್ಲಿ ನುಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref>[http://www.eeggs.com/items/31136.html ನೋಕಿಯ ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ಸ್ ಈಸ್ಟರ್ ಎಗ್ಸ್ - Eeggs.com]</ref> ಕೆಲವು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳಿಗೆ ಮೂರನೇ ಪಕ್ಷದ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಇವು ಕಿರು ಸಂದೇಶಗಳಿಗೆ ಮೋರ್ಸ್ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="Nokia Morse">[http://www.boingboing.net/2005/06/01/nokia_app_lets_you_k.html ನೋಕಿಯ ಆಪ್ ಲೆಟ್ಸ್ ಯು ಕೀ SMSಸ್ ಇನ್ ಮಾರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050730025826/http://www.boingboing.net/2005/06/01/nokia_app_lets_you_k.html |date=2005-07-30 }}, ಜೂನ್ ೧, ೨೦೦೫, ಬೋಯಿಂಗ್ ಬೋಯಿಂಗ್.</ref><ref name="O'Reilly Morse">[http://www.oreillynet.com/pub/wlg/7016 ಬ್ಯಾಕ್ ಟು ದಿ ಫ್ಯೂಚರ್ - ಮೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ ಎಂಡ್ ಸೆಲ್ಲ್ಯುಲರ್ ಪೋನ್ಸ್], ಜೂನ್ ೨೮, ೨೦೦೫, O'ರೈಲಿ ಜಾಲ.</ref><ref name="engadget Morse">[http://www.engadget.com/entry/1234000657035633/ ನೋಕಿಯ ಫೈಲ್ಸ್ ಪೇಟೆಂಟ್ ಫಾರ್ ಮೋರ್ಸ್ ಕೋಡ್ Code-ಜೆನೆರೇಟಿಂಗ್ ಸೆಲ್ ಪೋನ್] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160101063644/http://www.engadget.com/entry/1234000657035633/ |date=2016-01-01 }},ಮಾರ್ಚ್ ೧೨, ೨೦೦೫, ಎನ್ಗಾಡ್‌ಜೆಟ್.</ref> == ಇವನ್ನೂ ಗಮನಿಸಿ‌ == * ಚ್ಯಾಟ್ ಭಾಷೆ * ವಿಸ್ತರಿತ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ * ತತ್‌ಕ್ಷಣದ ಸಂದೇಶ ಕಳಿಸುವಿಕೆ * ಮೊಬೈಲ್ ಪಠ್ಯ ಪ್ರವೇಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳ ಪಟ್ಟಿ * LOL * [[ಬಹುಮಾಧ್ಯಮ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ|MMS]] * ಮೊಬೈಲ್ ಡಯಲ್ ಸಂಕೇತ * ನಿರ್ವಾಹಕ ಸಂದೇಶ * [[ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ|SMS(ಕಿರು ಸಂದೇಶ ಸೇವೆ)]] * SMS ಭಾಷೆ * ಟೆಲಿಗ್ರಾಮ್ * ಟೈರೋನಿಯನ್ ನೋಟ್ಸ್, ಸ್ಕ್ರೈಬಲ್ ಸಂಕ್ಷೇಪಣಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಯುಕ್ತಾಕ್ಷರಗಳು: ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ರೋಮನ್ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಯುಗೀನ ಸಂಕ್ಷೇಪಣಗಳ ಬಳಕೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು‌‌== {{Reflist|2}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು‌‌ == {{Wiktionary}} {{commons|Short message service}} *{{PDFlink|[http://www.telenor.com/telektronikk/volumes/pdf/3.2004/Page_187-194.pdf SMS, the strange duckling of GSM]|101&nbsp;KB}} *{{YouTube|741137|Information on Text Messaging SMS Services and how they work}} *{{YouTube|U5NRfUffEIY|Documentary on Texting}} * [http://timwoods.org/business/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=121&amp;Itemid=174 ದಿ ಲಂಡನ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ MSN ಡಿಕ್ಷನರಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090531141427/http://timwoods.org/business/index.php?option=com_content&task=view&id=121&Itemid=174 |date=2009-05-31 }}- ಪಶ್ಚಿಮ ಲಂಡನ್ ಹದಿವಯಸ್ಕರು ಬರೆದ ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್ ನಿಘಂಟು. * [http://www.usshortcodes.com/ The CSCA, the U.S. ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಿ ಫಾರ್ SMS ಶಾರ್ಟ್ ಕೋಡ್ಸ್] * {{cite news|url=http://www.cbc.ca/health/story/2010/11/09/hiv-bc-kenya-text-messages.html|title=Text messages helped Kenyans wih HIV|publisher=[[CBC News]]|accessdate=2010-11-09|date=2010-11-09|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101115050108/http://www.cbc.ca/health/story/2010/11/09/hiv-bc-kenya-text-messages.html|archivedate=2010-11-15}} * [http://www.google.co.za/url?sa=t&amp;source=web&amp;cd=8&amp;ved=0CEUQFjAH&amp;url=https%3A%2F%2Fscholar.sun.ac.za%2Fbitstream%2Fhandle%2F10019.1%2F962%2Fde%2520villiers_case%2520study_2010.pdf%3Fsequence%3D1&amp;rct=j&amp;q=casper%20de%20villiers%20%26%20gsm&amp;ei=RpsdTYbEBIL_8AbqltDTDQ&amp;usg=AFQjCNH2eA1Li8r64OOIZaVSYCL8vPHSGQ&amp;cad=rja ಸ್ಟೆಲ್ಲೆನ್‌ಬಾಸ್ಚ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ರಿಸರ್ಚ್ ರಿಪೋರ್ಟ್ ದೆಟ್ ಇನ್‌ಕ್ಲೂಡ್ಸ್ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಮೆಸೇಜಿಂಗ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟ್ಸ್.]- GSM & ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶದ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು. {{Mobile phones}} {{DEFAULTSORT:Text Messaging}} [[ವರ್ಗ:ಆನ್ ಲೈನ್ ಚಾಟ್]] [[ವರ್ಗ:ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶ]] [[ar:رسالة نصية قصيرة]] [[cs:Short message service]] [[da:Sms]] [[fa:خدمات پیام کوتاه]] [[fr:Short message service]] [[it:Short Message Service]] [[ms:SMS]] [[nl:Short Message Service]] [[sr:СМС]] [[th:Short Message Service]] [[tr:Kısa ileti]] 1ay0i2yecd8l9mq63sxsuaaofxgmsdw 0 30983 1375574 1358154 2026-06-21T09:15:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375574 wikitext text/x-wiki {{taxobox |name = ಮರಗೆಣಸು ಸಸ್ಯದ ಎಲೆಗಳು |image = Koeh-090.jpg |image2 = Manihot esculenta 001.jpg |image2_caption = ಮರಗೆಣಸು |regnum = plantae |unranked_divisio = [[Angiosperms]] |unranked_classis = Eudicots |unranked_ordo = [[ರೋಸಿಡ್ಸ್]] |ordo = [[Malpighiales]] |familia = [[Euphorbiaceae]] |subfamilia = [[Crotonoideae]] |tribus = [[ಮನಿಹಾಟೇಸಿ]] |genus = ''[[ಮನಿಹಾಟ್]]'' |species = '''''M. esculenta''''' |binomial = ''ಮನಿಹಾಟ್ ಎಸ್ಕುಲೆಂಟಾ'' |binomial_authority = Crantz |}} [[File:Manihot esculenta MHNT.BOT.2004.0.508.jpg|thumb|''Manihot esculenta'']] '''ಮರಗೆಣಸು''' ಯೂಫೋರ್ಬಿಯೇಸೀ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ, [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕ|ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ]] ಮೂಲದ [[ಪೊದರು|ಪೊದೆಯಂತಹ]] [[ಸಸ್ಯ]]. ಮರಗೆಣಸಿನ ತವರು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದ [[ಬ್ರೆಜಿಲ್|ಬ್ರಜಿಲ್]]. ವಿಪುಲ ಆಹಾರ ಸಂಗ್ರಹಣದಿಂದಾಗಿ ಇದರ [[ಬೇರು]] [[ಗೆಡ್ಡೆ|ಗೆಡ್ಡೆಯಂತೆ]] ದಪ್ಪವಾಗಿದ್ದು [[ಸಿಹಿ ಗೆಣಸು|ಗೆಣಸಿನ]] ಆಕಾರ ಪಡೆದಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಇದಕ್ಕೆ ಮರಗೆಣಸು ಎಂದು ಹೆಸರು. ಸಸ್ಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ''ಮ್ಯಾನಿಹಾಟ್ ಯೂಟಿಲಿಸಿಮ'' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ [[ಕೇರಳ]]ದಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗದಲ್ಲಿದೆ. [[ನೈಜೀರಿಯ]] ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಮರಗೆಣಸು ಸಿಹಿ ಅಥವಾ ಕಹಿ ಇರುತ್ತದೆ. [[ಅಕ್ಕಿ]] ಮತ್ತು [[ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳ|ಮೆಕ್ಕೆ ಜೋಳದ]] ನಂತರ ಮರಗೆಣಸು ಕಾರ್ಬೊಹೈಡ್ರೇಟ್‍ನ ಮೂರನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಮೂಲವಾಗಿದೆ.<ref name="FAO">{{cite web |title=Cassava |url=http://www.fao.org/ag/agp/agpc/gcds/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118061344/http://www.fao.org/ag/agp/agpc/gcds/ |archive-date=18 November 2016 |access-date=24 November 2011 |publisher=[[Food and Agriculture Organization]] of the United Nations (FAO)}}</ref><ref name="Claude-Denis-1990">{{cite journal|author1=Fauquet Claude|author2=Fargette Denis|year=1990|title=African Cassava Mosaic Virus: Etiology, Epidemiology, and Control|url=http://www.apsnet.org/publications/PlantDisease/BackIssues/Documents/1990Articles/PlantDisease74n06_404.pdf|journal=[[Plant Disease (journal)|Plant Disease]]|publisher=[[American Phytopathological Society]] (APS)|volume=74|issue=6|pages=404–11|doi=10.1094/pd-74-0404|access-date=10 January 2011|archive-date=9 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809004240/http://www.apsnet.org/publications/PlantDisease/BackIssues/Documents/1990Articles/PlantDisease74n06_404.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="Afedraru-2019">{{cite web |last=Afedraru |first=Lominda |date=2019-01-31 |title=Uganda to launch innovative gene-edited cassava research |url=http://allianceforscience.cornell.edu/blog/2019/01/uganda-launch-innovative-gene-edited-cassava-research/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815171521/https://allianceforscience.cornell.edu/blog/2019/01/uganda-launch-innovative-gene-edited-cassava-research/ |archive-date=15 August 2021 |access-date=2021-08-15 |website=[[Alliance for Science]]}}</ref> ಮರಗೆಣಸು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರವಾಗಿದೆ. ಅರ್ಧ ಬಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಮೂಲಭೂತ ಆಹಾರ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web |year=1995 |title=Dimensions of Need: An atlas of food and agriculture |url=http://www.fao.org/docrep/u8480e/U8480E01.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161124095410/http://www.fao.org/docrep/u8480e/U8480E01.htm |archive-date=24 November 2016 |access-date=23 November 2011 |publisher=United Nations [[Food and Agriculture Organization]] (FAO)}}</ref> ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಬರ ಸಹಿಷ್ಣು ಬೆಳೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಕನಿಷ್ಠ [[ಮಣ್ಣು|ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ]] ಬೆಳೆಯುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್]] ಒಣಗಿದ ಮರಗೆಣಸಿನ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಫ್ತುದಾರವಾಗಿದೆ. ಪೋರ್ಚುಗೀಸರು 17ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ದೇಶಕ್ಕೆ ಇದನ್ನು ತಂದರು. ಮೊದಲು ಮಲಬಾರ್ ತೀರಪ್ರದೇಶದ ತಿರುವನಂತಪುರ ಮತ್ತು ಕೊಚ್ಚಿನ್‌ಗಳಿಗೆ ತರುವಾಯ ದೇಶದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಹರಡಿತು. == ಸಸ್ಯದ ವಿವರಣೆ == ಎಲೆಗಳು ಪರ್ಯಾಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಜೋಡಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ಎಲೆಯಲಗು ಹಸ್ತಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದು 3-7 ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಗೊಂಡಿದೆ. ಎಲೆಯ ಮೇಲುಭಾಗದಲ್ಲಿ ನವುರಾದ ರೋಮಗಳುಂಟು. ಹೂಗೊಂಚಲು ಅಸೀಮಾಕ್ಷಿ (ರೇಸಿಮೋಸ್) ಅಥವಾ ಪ್ಯಾನಿಕಲ್ ಮಾದರಿಯದು; ಎಲೆಯ ಕಕ್ಷಗಳಲ್ಲೊ ರೆಂಬೆಗಳ ತುದಿಗಳಲ್ಲೊ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. <gallery> ಚಿತ್ರ:Cassava plant.jpg|ಮರಗೆಣಸು ಸಸ್ಯ ಚಿತ್ರ:Manihot esculenta dsc07325.jpg|ಸಂಸ್ಕರಿಸದ ಬೇರುಗಳು ಚಿತ್ರ:Manihot esculenta - cross section 2.jpg|ಗೆಡ್ಡೆಯ ಅಡ್ಡ ಕೊಯ್ತ ಚಿತ್ರ:Cassava1 (3945716612).jpg|ಎಲೆ ಚಿತ್ರ:Cassava2 (3945624614).jpg|ಎಲೆಯ ವಿವರ ಚಿತ್ರ:Cassava buds (4733912948).jpg|ಬಿಡಿಸಿರುವ ಮೊಗ್ಗುಗಳು ಚಿತ್ರ:Manihot esculenta MHNT.BOT.2004.0.508.jpg|ಬೀಜಗಳು </gallery> == ಕೃಷಿ == ಮರಗೆಣಸು ಉಷ್ಣವಲಯದ [[ಬೆಳೆ]]. ಇದು ತಂಪು ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸಹಿಸದು. ಇದನ್ನು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ಹಿಡಿದು 1200ಮೀ ಎತ್ತರದವರೆಗಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬೆಳೆಸಬಹುದು. ಜೌಗಿಲ್ಲದ ಮರಳುಮಿಶ್ರಿತ ಮಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಹುಲುಸು. ಮರಳುಮಿಶ್ರಿತ ಗೋಡು ಅತ್ಯುತ್ತಮ. ಮಲಬಾರ್ ತೀರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ [[ಜಂಬಿಟ್ಟಿಗೆ]] ಗೋಡುಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಇದರ ಬೇಸಾಯ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮರಗೆಣಸು ದಷ್ಟಪುಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದರಿಂದ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲವಣ, ಖನಿಜಾಂಶಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಂಡು ಭೂಮಿಯನ್ನು ನಿಸ್ಸಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಇದೇ ಬೆಳೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು ಭೂಮಿಯ ಫಲವತ್ತು ಮತ್ತು ಫಸಲಿನ ಇಳುವರಿ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಉತ್ತಮವಲ್ಲ. ಇದನ್ನು [[ತರಕಾರಿ]] ಬೆಳೆಗಳ ಅನಂತರ ಪರ್ಯಾಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬೆಳಸುವುದು ವಾಡಿಕೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಬೇರೆ ಬೆಳೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಿಶ್ರ ಬೆಳೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆಸುವುದು ಕೂಡ ಉಂಟು. ಮರಗೆಣಸನ್ನು ಕಾಂಡ ತುಂಡುಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುವುದು ಸಾಮಾನ್ಯ. ಇದನ್ನು [[ಬೀಜ|ಬೀಜದಿಂದ]] ವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದ್ದರೂ ಹೀಗೆ ಬೆಳೆಸಿದ ಸಸ್ಯಗಳು ಇಳುವರಿ ಕೊಡಲು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಹಿಡಿಯುವುದರಿಂದ ಈ ವಿಧಾನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲ. ಮರಗೆಣಸು ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ಒಂದು ವರ್ಷದ ಬೆಳೆ. ತುಂಡುಗಳನ್ನು ನೆಟ್ಟ 8-10 ತಿಂಗಳ ತರುವಾಯ ಬೇರುಗಳು ಬಲಿತು ಕುಯ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತವೆ. ಬೇಸಾಯ ಕ್ರಮ ಹಾಗೂ ತಳಿ ಅವಲಂಬಿಸಿ ಮರಗೆಣಸಿನ ಇಳುವರಿ ಹೆಕ್ಟೇರಿಗೆ 12-15 ಟನ್ ಇದೆ. 50 ಟನ್ ಇಳುವರಿ ಕೊಡುವಂಥ ಸುಧಾರಿತ ತಳಿಯನ್ನು ಇತ್ತಿಚೆಗೆ ತಿರುವನಂತಪುರದ ಮರಗೆಣಸು ಸಂಶೋಧನ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. == ಉಪಯೋಗಗಳು == ಮರಗೆಣಸು ಮಲಬಾರ್ ತೀರಪ್ರದೇಶ ಜನರ ಮುಖ್ಯ ಆಹಾರ. ಇದನ್ನು ಬೇಯಿಸಿ ಇಲ್ಲವೆ ಸುಟ್ಟು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ [[ಹುಳಿ]] ಮತ್ತು [[ಮೇಲೋಗರ|ಪಲ್ಯದ]] ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದುಂಟು. ಇದರಿಂದ [[ಹಿಟ್ಟು]] ಮತ್ತು ಕೃತಕ ಅಕ್ಕಿ ತಯಾರು ಮಾಡುವುದಿದೆ. ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದರಿಂದ ಮದ್ಯ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ಹಿಟ್ಟು ಬಿಸ್ಕತ್ತು ತಯಾರಿಕೆಗೂ ಗಂಜಿಯು ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಹಾಕಲೂ ಒದಗುತ್ತದೆ. ಮರಗೆಣಸಿನ ಹಿಟ್ಟನ್ನು [[ಚಪಾತಿ]], [[ಪೂರಿ]] ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ [[ರವೆ]] ತಯಾರಿಸಿ [[ಉಪ್ಪಿಟ್ಟು]], [[ಸಜ್ಜಿಗೆ]], [[ಇಡ್ಲಿ]] ಮುಂತಾದವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು. ಇದಕ್ಕೆ ಔಷಧೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವೂ ಉಂಟು. ಇದರ [[ಎಲೆ]], ಮೆದುವಾದ [[ಕಾಂಡ]] ಮತ್ತು ಗೆಡ್ಡೆ [[ಜಾನುವಾರು]] ಮೇವಾಗಿ ಕೂಡ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮರಗೆಣಸು ಮತ್ತು ಇದರ ಉಪೋತ್ಪನ್ನಗಳು ಅನೇಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳೆನಿಸಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಬೇಕಾದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳುಂಟು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.hort.purdue.edu/newcrop/CropFactSheets/cassava.html Cassava – Purdue University Horticulture] * [https://web.archive.org/web/20120722030154/http://www.new-ag.info/98-6/focuson/focuson9.html Cassava Pests: From Crisis to Control] * [http://www.fao.org/ag/AGP/AGPC/gcds/index_en.html Why cassava? Global Cassava Development Strategy] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161107074144/http://www.fao.org/ag/AGP/AGPC/gcds/index_en.html|date=7 November 2016}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಮರಗೆಣಸು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ಯಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] <references /> srw9961scewchyucg1s2fdgsttec49s 0 37878 1375585 1349607 2026-06-21T10:53:48Z Actia Nicopolis 36504 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Tantiatope.jpg]] → [[File:JoarPersad.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · Photo caption says image is of Joar Persad 1375585 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪೆ |birth_date = ೧೮೧೪ |birth_name = ರಾಮಚಂದ್ರ ಪಾಂಡುರಂಗ ಟೋಪೆ |birth_place = ಯೆವೋಲಾ, ನಾಸಿಕ್ |death_date = ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮, ೧೮೫೯ |death_place = ಶಿವಪುರಿ |alma_mater = |image = JoarPersad.jpg |caption = ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪೆ 1859ರಲ್ಲಿ ಸೆರೆ ಸಿಕ್ಕಾಗ |other_names = ತಾಂತ್ಯಾ ಟೋಪೆ |movement = ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮ೧೮೫೭ (ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆಯಲ್ಲ) }} '''ರಾಮಚಂದ್ರ ಪಾಂಡುರಂಗ ಟೋಪೆ''' ([[೧೮೧೪]] – [[ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮]], [[೧೮೫೯]]) ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪೆ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದು ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಮಹಾನ್ ಸೇನಾನಿ. ==ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪೆ ಅವರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ನಾಸಿಕ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಯೆವೋಲಾ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ೧೮೧೪ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಪಾಂಡುರಂಗ ರಾವ್ ಜವಳೇಕರ್ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ರುಕ್ಮಾಬಾಯಿ. ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪೆ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಿಥುರ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ನಾನಾ ಸಾಹೇಬನ ಸೇನಾನಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ವಿರುದ್ಧದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಅವರು ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀ ಬಾಯಿ ಅವರ ನೆರವಿಗೆ ಬಂದು ಹೋರಾಡಿದರು. ==ಮಹಾನ್ ಸಂಘಟನಾ ಚತುರ== ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿತವಾದ ಭಾರತೀಯ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕಾನ್ಪುರ, ಕಲ್ಪಿ, ಜಾನ್ಸಿಗಳಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧ ಸಂಘಟನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಯನ್ನು ಮಣ್ಣು ಮುಕ್ಕುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆ ಪುನಃ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತಾದರೂ, ತಾತ್ಯಾ ಅವರು ದೇಶದ ಇತರೆಡೆಗಳಾದ ಬಂದೆಲ್ಖಾಂಡ್, ಮಧ್ಯಭಾರತ, ರಾಜಾಸ್ಥಾನದ ಭರತ್ಪುರ, ಬಿತುಹರ್ ಮುಂತಾದ ಬಹುತೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಲೇ ಇದ್ದರು. ನರ್ಮದಾ, ಬೆಟ್ವಾ ನದೀತೀರಗಳಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು ದಕ್ಷಿಣದ ಖಾಂಡೇಶ್ ವರೆಗೆ ಅವರು ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕಿಡಿಯನ್ನು ಜ್ವಾಜ್ವಲ್ಯಮಾನವಾಗಿ ಉರಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಸಂಘಟನಾ ಶಕ್ತಿ ಅತ್ಯದ್ಭುತವಾದುದೆಂದು ಚರಿತ್ರೆ ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರದೇಶದ ಜನರಲ್ಲಿ ಅವರು ಬಹಾದ್ದೂರ್ ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪೆ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದರು. ==ನಂಬಿಕೆ ದ್ರೋಹ== ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಸಿಂಹಸ್ವಪ್ನರಾಗಿದ್ದ ತಾತ್ಯಾಟೋಪೆ ಅದ್ಭುತವಾದದ್ದನ್ನು ಸಾಧಿಸುವುದರತ್ತ ಮುನ್ನುಗ್ಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಮಾನಸಿಂಗನೆಂಬ ಒಬ್ಬ ನಂಬಿಕೆಯ ಗೆಳೆಯ ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪೆಯವರಿಗೆ ಮಿತ್ರದ್ರೋಹಿಯಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅವರ ಸುಳಿವನ್ನು ಕೊಟ್ಟು ಅವರ ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಕಾರಣನಾದ. ಮತ್ತೊಂದು ವಿಚಾರವೆಂದರೆ ಗ್ವಾಲಿಯರಿನ ದೊರೆಯಾಗಿ ಜಿವಾಜಿ ರಾವ್ ಸಿಂಧಿಯಾ ಕೂಡಾ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ನೆರವು ನೀಡಿದ. ಬಹುಶಃ ಅದಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಝಾನ್ಸಿ ರಾಣಿ ಲಕ್ಷ್ಮೀಬಾಯಿ ಮತ್ತು ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪೆಯಂತಹವರ ಸಾಹಸವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪಿ ತನ್ನ ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಯುದ್ಧದಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಭೀತಿ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಮ್ಮ ಭಾರತೀಯ ಒಡಕುತನವನ್ನೇ ಬಂಡವಾಳವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ತಾತ್ಯಾಟೋಪೆಯವರನ್ನು ಮೋಸದ ಸುಳಿಗೆ ಸಿಲುಕಿಸಿ ತನ್ನ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು. ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪೆಯಂತಹ ಮಹಾವೀರ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಇನ್ನಿಲ್ಲದಂತೆ ಅಲುಗಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಈ ನೆಲ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ದಕ್ಕುವಂತದಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಮುಟ್ಟುವಂತೆ ಲಿಖಿಸಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲಗೆಳೆಯಲಾರದ ಸತ್ಯ. ==ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮, ೧೮೫೯== ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮, ಭಾರತ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಸಂಗ್ರಾಮದ ಮಹಾನ್ ಹೋರಾಟಗಾರರಾದ ತಾತ್ಯಾಟೋಪೆ ಅವರು ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾಣತೆತ್ತ ದಿನ. ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೮, ೧೮೫೯ರ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿರುದ್ಧ ಅವಿಸ್ಮರಣೀಯವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಈತ ಕೊನೆಗೆ ತಮ್ಮ ಮಿತ್ರದ್ರೋಹಿಯೋಬ್ಬನಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸೇನೆಗೆ ಸೆರೆಸಿಕ್ಕಿ ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗಿ ಕೇವಲ ತಮ್ಮ ೪೫ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣತೆತ್ತರು. ಅವರೊಡನೆ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಇತರ ನಾಯಕರುಗಳೆಂದರೆ ನಾನಾ ಸಾಹಿಬ್, ಅಜಿಮುಲ್ಲಾ ಖಾನ್, ಅಹಮದುಲ್ಲಾಹ್ ಶಾ, ಕುನ್ವರ್ ಸಿಂಗ್, ಜನರಲ್ ಬಕ್ತ್ ಖಾನ್, ಅಜೀಜನ್, ಬೇಗಂ ಹಜರತ್ ಮಹಲ್ ಮುಂತಾದವರು. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮಹಾನ್ ರಾಷ್ಟ್ರ ಭಕ್ತರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ಯ್ರ ಸಂಗ್ರಾಮ]] [[ವರ್ಗ:ತಾತ್ಯಾ ಟೋಪೆ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸ]] 99rjmw3405emu0llnm0zval40tom7k0 0 40212 1375499 1352968 2026-06-20T13:55:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375499 wikitext text/x-wiki {{Infobox badminton player | name = ಪರುಪಳ್ಳಿ ಕಶ್ಯಪ್ | image = Kashyap badminton.jpg | caption = | birth_name = ಪರುಪಳ್ಳಿ ಕಶ್ಯಪ್ | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1986|09|08}} | birth_place = | height = {{height|ft=5|in=8}} | weight = | residence = [[ಹೈದರಾಬಾದ್]],[[ಭಾರತ]] | event = ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ | highest_ranking = ೬ | date_of_highest_ranking = ೧೪ ಮಾರ್ಛ್ ೨೦೧೩ | current_ranking = ೧೪ | date_of_current_ranking = ೧೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೩ | country = ಭಾರತ | coach = [[ಪುಲ್ಲೇಲ ಗೋಪಿಚಂದ್]] | handedness = ಬಲಗೈ | bwf_id = 15539 }} ಪರುಪಳ್ಳಿ ಕಶ್ಯಪ್(ಪಿ. ಕಶ್ಯಪ್) ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೮ ೧೯೮೬ ನೆಯ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ. ಈತ [[ಹೈದರಾಬಾದ್]] ಮೂಲದ ಭಾರತದ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಆಟಗಾರ. ಇವರು [[ಗೋಪಿಚಂದ್ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ]]ಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆಯುವ ಆಟಗಾರನಾಗಿದ್ದು, ಆದಾಯವಿಲ್ಲದ ಸ್ವಸಹಾಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ [[ಒಲಿಂಪಿಕ್ ಗೋಲ್ಡ್ ಕ್ವೆಸ್ಟ್]] ನ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ==ಕ್ರೀಡಾ ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ===ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನ (೧೯೯೭-೨೦೦೪)=== ಪರುಪಳ್ಳಿ ಕಶ್ಯಪ್ ಮೊದಲು ಹೈದರಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ [[ಎಸ್.ಎಂ. ಆರಿಫ್]] ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ತರಬೇತಿ ಕ್ಯಾಂಪ್ ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ತಂದೆಯವರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡು ಬೇರೆ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿಯೂ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾಗ, [[ಪ್ರಕಾಶ್ ಪಡುಕೋಣೆ]] ಯವರು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಸೇರಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು.. ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಕಶ್ಯಪ್ ಮತ್ತೆ ಹೈದರಾಬಾದಿಗೆ ತೆರಳಿದರು. ತರಬೇತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಆಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಯು ಅವರನ್ನು ಕಾಡಿತು. ಕೆಲವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ನಂತರ ಕಶ್ಯಪ್ ಅವರಿಗೆ [[ಆಸ್ತಮಾ]] ಇರುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು <ref name="bg">{{cite news|last=Sukumar|first=Dev S|title=Impossible is nothing|url=http://www.dnaindia.com/sport/report_impossible-is-nothing_1279262|accessdate=13 October 2010|newspaper=[[Daily News and Analysis]]|date=3 August 2009}}</ref>. 2000-03 ರ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ವಾಸ್ತವ್ಯ ಹೂಡಿದರು. ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಹವಾಮಾನಕ್ಕೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಂಡು ರೋಗ ನಿವಾರಿಕೊಳ್ಳಲು ಯತ್ನಿಸಿಸಿದರು. ಆಸ್ತಮಾ ರೋಗವು ಅವರಿಗೆ ಆಘಾತವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಕ್ರೀಡಾ ವೃತ್ತಿಯೇ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿತು ಎಂದೂ ಭಾವಿಸಿದರು. ಆದರೂ, ಅವರು ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಜಯಿಸಲು ನಿಶ್ಚಿಯಿದರು. ಸೂಕ್ತ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಲು ಶುರುವಾಯಿತು <ref name="recent">{{cite news|last=M|first=Ratnakar|title=Despite asthma, Kashyap emerges best medal bet|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/commonwealth-games-2010/india-news/Despite-asthma-Kashyap-emerges-best-medal-bet/articleshow/6680681.cms|accessdate=13 October 2010|newspaper=[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿಯಾ]]|date=4 October 2010}}</ref>. ಸುಧಾರಣೆ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಪುಲ್ಲೇಲ ಗೋಪಿಚಂದ್]] ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ಪಡೆದು ಗುಣಮುಖರಾದರು,ನಂತರ [[ಗೋಪಿಚಂದ್ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ]] ಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ===ವೃತ್ತಿಜೀವನ ( ೨೦೦೫ ರಿಂದ ಇಂದಿನವರೆಗೆ )=== ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಕಶ್ಯಪ್, [[ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ]] ದಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜೂನಿಯರ್ ಓಪನ್ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್ನಲ್ಲಿ ಬಾಲಕರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದರು <ref>{{cite news|title=Kashyap, Saina emerge best|url=http://inhome.rediff.com/sports/2005/dec/02bad.htm|accessdate=13 October 2010|newspaper=[[Rediff.com]]|date=2 December 2005}}</ref>. 2006 ನಂತರ, ಅವರು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಇದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಪೂರ್ವ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ಫೈನಲ್ಸ್ ನಂತರ ವಿಶ್ವದ 19 ನೆಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ Przemysław Wacha ಅವರನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಗೆದ್ದರೂ, ಮುಂದಿನ ಸುತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೋತರು<ref>{{cite news|title=Kashyap pulls off a major upset|url=http://www.hindu.com/2006/08/31/stories/2006083106732100.htm|accessdate=13 October 2010|newspaper=[[ದಿ ಹಿಂದೂ]]|date=31 August 2006|archive-date=11 ನವೆಂಬರ್ 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071111081656/http://www.hindu.com/2006/08/31/stories/2006083106732100.htm|url-status=dead}}</ref>. ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಅವರು Bitburger ಓಪನ ಸೀರಿಸ್ ನಲ್ಲಿ Wacha ಅವರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ತಲುಪಿದರು. 2006 ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ವಿಶ್ವ ಶ್ರೇಯಾಂಕವನ್ನು ೧೦೦ ರ ಒಳಗೆ ಅಂದರೆ, 64 ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಕೊಂಡರು. ಕೋಚ್ ಗೋಪಿಚಂದ್ ಕಶ್ಯಪ್ ರ ಗೆಲುವಿಗೆ ಸಂತೋಷ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ಉನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆಟಗಾರರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಮುಖ ಪಂದ್ಯಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವ ಉತ್ತಮ ಸೂಚನೆ ಇದು ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಕಶ್ಯಪ್ ರನ್ನು 2006 ರ ಏಷ್ಯನ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 33 ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟದಲ್ಲಿಅಂದಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಾಂಪಿಯನ್ [[ಚೇತನ್ ಆನಂದ್]] ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿ ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಒಂದು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದು ತಂದರು. 2006-07 ರ ನಡುವೆ, ಕಶ್ಯಪ್ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಂದ್ಯಾವಳಿಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು. ೨೦೦೯ ರ ಡಚ್ ಓಪನ್ನಲ್ಲಿ, ಕಶ್ಯಪ್ ಉಪಾಂತವನ್ನು ತಲುಪಿದರು ಮತ್ತು 2009 ರ ಸೀನಿಯರ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಆದರು. ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಶಿಪ್, ಸ್ಪ್ಯಾನಿಶ್ ಓಪನ್ ಮತ್ತು ಟೌಲೌಸ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಆದರು. 2009 ರ ಸಿಂಗಪುರ್ ಸೂಪರ್ ಸೀರೀಸ್ ನಲ್ಲಿ, ಕಶ್ಯಪ್ ಉಪಾಂತವನ್ನು ತಲುಪಿದರು. 2010 [[ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಕ್ರೀಡಾಕೂಟ]]ದಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಭಾರತ]]ಕ್ಕೆ ಕಂಚಿನ ಪದಕ ಗೆದ್ದುಕೊಟ್ಟರು. ಭಾರತೀಯ ಓಪನ್ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್, 2010 ನಲ್ಲಿ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ತಲುಪಿದರು. 2011 ರಲ್ಲಿ ರೋಹ್ಟಕ್ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ 75 ನೇ ಸೀನಿಯರ್ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ಷಿಪ್ನ ಪುರುಷರ ಸಿಂಗಲ್ಸ್ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಫೈನಲ್ನಲ್ಲಿ [[ಅರವಿಂದ್ ಭಟ್]] ವಿರುದ್ಧ ಸೋತು ರನ್ನರ್ ಅಪ್ ಆದರು <ref>{{cite news|title=Indore: Arvind Bhat Claims National Badminton Title|url=http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=57024&n_tit=Indore:+Arvind+Bhat+Claims+National+Badminton+Title|accessdate=13 October 2010|newspaper=[[Daijiworld Media|Daijiworld]]|date=19 February 2009|archive-date=21 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090221115702/http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=57024&n_tit=Indore%3A+Arvind+Bhat+Claims+National+Badminton+Title|url-status=dead}}</ref>. 2012 ರಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ ಓಪನ್ ಸೆಮಿಫೈನಲ್ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಸೆಮಿಫೈನಲ್ಸ್ ತೆರಳುವ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಶ್ವದ ನಂ 3 ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಚೆನ್ ಲಾಂಗ್ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ನಂ 16ನೆಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಸ್ಟಿಯನ್ ಅವರು ಸೋಲಿಸಿ ನಿರಾಶೆಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು<ref>{{cite news | url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-15/badminton/32253436_1_saina-and-shixian-cross-court-smash-saina-nehwal | title=Olympic-bound Saina Nehwal, P Kashyap reach semifinals of Indonesian Open | date=15 June 2012 | access-date=2013-08-29 | archive-date=2013-01-26 | archive-url=https://archive.today/20130126040255/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-15/badminton/32253436_1_saina-and-shixian-cross-court-smash-saina-nehwal | url-status=dead }}</ref>. 2012 ರಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಬೇಸಿಗೆ ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕಶ್ಯಪ್ ಅವರು ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಪೈನಲ್ ನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಯಾಂಕದ [[ಲೀ ಚೊಂಗ್ ವೆಯಿ]] ವಿರುಧ್ಧ ಸೋತರು. ಒಲಿಂಪಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಈ ಹಂತವನ್ನು ತಲುಪಿ ಅಗ್ರ ಶ್ರೇಣಿಯ ಆಟಗಾರನನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಭಾರತೀಯ ಎಂಬ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರು<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/london-olympics-2012/news/Parupalli-Kashyap-creates-history-by-reaching-quarters-at-London-Olympics/articleshow/15311282.cms |title=Parupalli Kashyap creates history by reaching quarters at London Olympics - The Times of India |publisher=The Times of India |date= |accessdate=2012-08-01}}</ref>. ಈ ಸಾಧನೆ ಮೂಲಕ ಕಶ್ಯಪ್ 19 ನೆಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಕ್ಕೆ ಜಿಗಿದರು.2012 ರ ಸೈಯದ್ ಮೋದಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಭಾರತ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಪ್ರಿಕ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನ ಗೆಲ್ಲುವ ಮೂಲಕ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶ್ರೇಣಿಯಾದ 14 ನೆಯ ರ್‍ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ತಲುಪಿದರು. 2013 ರಲ್ಲಿ ಕೊರಿಯಾದಲ್ಲಿ ಸಿಕ್ಕ ಯಶಸ್ಸಿನಿಂದ ಅವರು 9 ನೆಯ ರ್‍ಯಾಂಕ್ ಪಡೆದರು. ಸ್ವಿಸ್ ಓಪನ್ ನಲ್ಲಿ ಕ್ವಾರ್ಟರ್ ಫೈನಲ್ ತಲುಪಿದ ನಂತರ, ಬಿಡಬ್ಲ್ಯೂಎಫ್ ಒದಗಿಸಿದ ಶ್ರೇಯಾಂಕದಂತೆ 7 ನೆಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕ ಪಡೆದರು. ೨೦೧೩ ರ ಇಂಡಿಯನ್ ಓಪನ್ ಚಾಂಪಿಯನ್ ಶಿಪ್ ನಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾದ [[ತೌಫಿಕ್ ಹಿದಾಯತ್]] ವಿರುದ್ಧ ಸೆಣೆಸಿದರು <ref>[http://vijaykarnataka.indiatimes.com/articleshow/19715570.cms ತೌಫಿಕ್ ಹಿದಾಯತ್ ವಿರುಧ್ಧ ಕಶ್ಯಪ್ ಗೆ ಸೋಲು]</ref>. ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಸುತ್ತಿನ ಪಂದ್ಯದ ನಂತರ ವೃತ್ತಿಜೀವನದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶ್ರೇಣಿಯಾದ ೬ ನೆಯ ಶ್ರೇಯಾಂಕಕ್ಕೆ ಗೆ ಜಿಗಿದರು<ref>{{cite news | title= Kashyap becomes world No.6 |url= http://www.thehindu.com/sport/other-sports/kashyap-becomes-world-no6/article4653832.ece |publisher= ''The Hindu'' |date= 25 April 2013}}</ref> . ==ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು== {{reflist|2}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== {{commons category|Kashyap Parupalli}} * [http://www.olympicgoldquest.in/ogq/athletes/pkashyap.htm Parupalli Kashyap] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721175741/http://www.olympicgoldquest.in/ogq/athletes/pkashyap.htm |date=2011-07-21 }} at [[Olympic Gold Quest]] * [https://web.archive.org/web/20120821091011/http://www.london2012.com/athlete/parupalli-kashyap-1118686/ Olympics London 2012] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡೆ]] [[ವರ್ಗ:ಬ್ಯಾಡ್ಮಿಂಟನ್]] fm392v2ec11h8xafbyna2nytfcutubx 0 58495 1375577 1358221 2026-06-21T09:32:31Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375577 wikitext text/x-wiki {{Infobox book <!-- |italic title = (see above) --> | name = ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗ | image = | caption = | alt = | author = [[ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ]] | title_orig = ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗ ಭಾಗ ೨ | orig_lang_code = | title_working = | translator = | illustrator = | cover_artist = | country = ಭಾರತ | language = ಕನ್ನಡ | series = ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗ | subject = | genre = | pub_date = 1984 | publisher = [[ಕಾವ್ಯಾಲಯ]], ಮೈಸೂರು | media_type = ಪೇಪರ್'ಬ್ಯಾಕ್ | pages = ೨೧೭ | awards = | isbn = | oclc = | dewey = | congress = | preceded_by = | followed_by = | wikisource = }} '''ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗ'''<ref name="ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗ">{{cite news|title=ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗ|url=http://www.goodreads.com/book/show/17936242-marula-muniyana-kagga}}</ref> [[ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗ]]ದ ಮುಂದುವರಿದ ಭಾಗವೇ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಡಿವಿಜಿಯವರ ಮರಣಾನಂತರ ಆಯ್ದು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಕವಿತೆಗಳ ಗೊಂಚಲು. ಪರಮಾತ್ಮನ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರದ ಕುರಿತು ಅತೀವ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸಿದ್ದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಭಾವಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಮರುಳನೊಬ್ಬ ಬರೆದಿರುವಂತೆ ತೋರ್ಪಡಿಸಿಕೊಂಡರೂ ಪ್ರಬುದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜ್ಞಾನಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಒಂದೊಂದು ಕವಿತೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಕಾಣಬಹುದು. "ಮರುಳ ಮುನಿಯನು ನಾನು ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ತಮ್ಮ" ಎಂದಿದ್ದರೂ ಮರುಳ ಮುನಿಯ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಂಕುತಿಮ್ಮನಿಗಿಂತಲೂ ಮಾಗಿದ್ದಾನೆ, ಹೆಚ್ಚು ಅನುಭವ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಇದರ ಒಂದೊಂದು ಸಾಲನ್ನೂ ಡಿ.ವಿ.ಜಿ. ಅನುಭವಿಸಿ ಬರೆದರು. ==ವಿವರ== [[ಡಾ. ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ|ಡಿವಿಜಿ]] ಕಾಲಾಕಾಲಕ್ಕೆ ಬರೆದಿರುವ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಯಾವಾಗ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳಲಿವೆಯೆಂದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಅವರಿಗೂ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಗೋಖಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಡಿವಿಜಿ ಅವರಿಗೆ ಸುದೀರ್ಘ ಕಾಲದ ಒಡನಾಟವಿದ್ದುದರಿಂದ ಅವರ ಸೊಸೆ ವಸಂತಮ್ಮ (ಬಿಜಿಎಲ್ ಸ್ವಾಮಿಯವರ ಧರ್ಮಪತ್ನಿ) ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು. ಸಂಸ್ಥೆ ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಸಮಿತಿಯೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಿ ನಿಟ್ಟೂರು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ರಾಯರನ್ನು ಅದರ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿತು. ಆ ಸಮಿತಿ ಡಿವಿಜಿಯವರ ಸಮಾನಮನಸ್ಕರೂ ಆಪ್ತರೂ ಆದಂಥ ಎನ್. ರಂಗನಾಥ ಶರ್ಮಾರವರಿಗೆ ಕವಿತೆಗಳ ಕರಡು ತಿದ್ದಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಎನ್. ರಂಗನಾಥ ಶರ್ಮಾರವರು ಕರಡು ತಿದ್ದುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬಹಳ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟರು. ಕೆಲವೆಡೆ ಅಕ್ಷರಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ, ಇನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ಪದಗಳು ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದುವು. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಲೋಪಗಳನ್ನು ಛಂದಸ್ಸಿಗೂ ಅರ್ಥಕ್ಕೂ ಚ್ಯುತಿಯಾಗದಂತೆ ರಂಗನಾಥ ಶರ್ಮಾರವರು ನಿವಾರಿಸಿದರು. ರಂಗನಾಥ ಶರ್ಮಾರವರು ಸೇರಿಸಿದ ಪದಗಳನ್ನೂ ಸಾಲುಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಕವಿತೆಗಳನ್ನು ಅನುಬಂಧವಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗದ ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಓದಬಹುದು.<ref name="ಮರುಳ ಮುನಿಯ"/><ref name="ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ತಮ್ಮ">{{cite news |url=http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A8-%E0%B2%A4%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE-%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A5-%E0%B2%B6%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%BE |title=ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ತಮ್ಮ ರಂಗನಾಥ ಶರ್ಮಾ |author=ರವೀಂದ್ರ ಭಟ್ಟ |publisher=ಪ್ರಜಾವಾಣಿ |date=ಜನವರಿ 26, 2014 |accessdate=ಏಪ್ರಿಲ್ 07, 2014 |location=ಬೆಂಗಳೂರು }}{{Dead link|date=ಮೇ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಒಡನಾಡಿ">{{cite news|url=http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A8-%E0%B2%92%E0%B2%A1%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%BF-%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A5-%E0%B2%B6%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%BE|title=ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಒಡನಾಡಿ ರಂಗನಾಥ ಶರ್ಮಾ|author=ರವೀಂದ್ರ ಭಟ್ಟ|publisher=ಪ್ರಜಾವಾಣಿ|date=ಜುಲಾಯಿ 15, 2012|accessdate=ಏಪ್ರಿಲ್ 07, 2014|location=ಬೆಂಗಳೂರು|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304214311/http://www.prajavani.net/article/%E0%B2%AE%E0%B2%82%E0%B2%95%E0%B3%81%E0%B2%A4%E0%B2%BF%E0%B2%AE%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%A8-%E0%B2%92%E0%B2%A1%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A1%E0%B2%BF-%E0%B2%B0%E0%B2%82%E0%B2%97%E0%B2%A8%E0%B2%BE%E0%B2%A5-%E0%B2%B6%E0%B2%B0%E0%B3%8D%E0%B2%AE%E0%B2%BE|url-status=dead}}</ref> ==ಕವಿತೆಗಳು== ಬೆಟ್ಟತಿಟ್ಟುಗಳಿಂದೆ ವಾಯುರಭಸಕೆ ತಡೆಯೆ? | <br /> ತಿಟ್ಟುತಗ್ಗುಗಳಿಂದೆ ಹೊಳೆ (ಹರಿಯದಿಹುದೆ)? ||<br /> ರಟ್ಟೆಬೆಟ್ಟುಗಳು ಬಾಗದೆ (ನೆಟ್ಟಗಿರಬಹುದೆ)? |<br /> ಸೊಟ್ಟಿಗುಂ ಬೆಲೆಯುಂಟು - ಮರುಳ ಮುನಿಯ || (೫೯೨) ಅಂದಿನಂದಂದಿಗದು ಮುಂದೆ ಸಾಗುವ ಲೀಲೆ |<br /> ಸಂಧಾನಗಳನೆಲ್ಲ ಮೀರ‍್ದುದಾ ಲೀಲೆ ||<br /> ಅಂದಂದಿಗಂದಂದು ಬಂದಿಹುದು ಕರ್ತವ್ಯ |<br /> ಸಂದುದನು ನಿರ್ವಹಿಸು - ಮರುಳ ಮುನಿಯ || (೫೯೩) ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗದಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ೮೨೫ ಕವಿತೆಗಳಿವೆ. ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕಿಂತ ೧೨೦ ಕಡಿಮೆ.<ref name="ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯ">{{cite book|author=ಜಿ ವೆಂಕಟಸುಬ್ಬಯ್ಯ|title=ಡಿ.ವಿ. ಗುಂಡಪ್ಪ|date=ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 10, 1995|publisher=ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾದೆಮಿ|isbn=81-260-1386-9}}</ref> ಆದರೆ ಒಟ್ಟಂದದಲ್ಲಿ ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗ ಮಿಗಿಲೆಂದು ಬಲ್ಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="ಮರುಳ ಮುನಿಯ">{{cite book|author=[[ಎನ್. ರಂಗನಾಥ ಶರ್ಮಾ]]|title=ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗಕ್ಕೆ ಮುನ್ನುಡಿ|year=1984|publisher=ಕಾವ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಕಾಶನ, ಮೈಸೂರು ಗೋಖಲೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ}}</ref> ==ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಓದಲು== * [[ಮಂಕುತಿಮ್ಮನ ಕಗ್ಗ]] * [[ಡಾ. ಡಿ.ವಿ.ಗುಂಡಪ್ಪ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== *[http://www.goodreads.com/book/show/17936242-marula-muniyana-kagga ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗ] *[http://marulamuniya.blogspot.in/ ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗದ ಕುರಿತಾದ ಬ್ಲೋಗ್] *[http://www.spiritualbangalore.com/knowledge-center/baligondu-belaku-knowledge-center/marula-muniyana-kagga/ ಮರುಳ ಮುನಿಯನ ಕಗ್ಗ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130507134626/http://www.spiritualbangalore.com/knowledge-center/baligondu-belaku-knowledge-center/marula-muniyana-kagga/ |date=2013-05-07 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]] 8fh2bcafff3672bqrtrbvqn4b3u52gr 0 62526 1375570 1357906 2026-06-21T08:35:38Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375570 wikitext text/x-wiki {{Infobox Protected area | name = Mudumalai National Park | alt_name = Mudumalai Tiger Reserve | iucn_category = II | photo = Tiger Drinking Pond Mudumalai Mar21 DSC01310.jpg | photo_caption = [[Bengal tiger]] in Mudumalai National Park | map = India Tamil Nadu#India | relief = 1 | mapframe = Yes | location = [[Nilgiri District]], [[Tamil Nadu]], India | coords = {{coord|11.6|N|76.5|E|display=inline,title}} | established = {{start date|1940}} | area_km2 = 321 | elevation = {{cvt|850-1250|m}} | governing_body = [[Tamil Nadu Forest Department]] | website = https://www.forests.tn.gov.in/ | nearest_city = [[Gudalur, Nilgiris]] }} ಮದುಮಲೈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು [[ತಮಿಳು]] ನಾಡಿನ ಒಂದು ಹುಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಅರಣ್ಯ ಧಾಮ, ಇದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಂಡೀಪುರ ಕಾಡಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref name="atree">{{cite web|url=http://www.ecoinfoindia.org/lldb_mudumalai_ws.php|title=Mudumalai Wildlife Sanctuary|publisher=[[ATREE|Ashoka Trust for Research in Ecology and the Environment]] Eco-Informatics Centre|location=Bangalore|work=Conservation database|accessdate=2009-11-09|archive-date=2009-12-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20091224213607/http://www.ecoinfoindia.org/lldb_mudumalai_ws.php|url-status=dead}}</ref><ref name="UNESCO">UNESCO, World Heritage sites, Tentative lists, Western Ghats sub cluster, Ooty. retrieved 20 April 2007 [http://whc.unesco.org/en/tentativelists/2103/ World Heritage sites, Tentative lists]</ref><ref name="Thousands">{{cite news|url=https://www.planetark.org/enviro-news/item/51067|title=Thousands Protest Against Indian Tiger Reserve|last=Murari|first=S.|date=31 December 08|work=Planet Ark|publisher=Reuters|accessdate=2009-10-30|archive-date=2011-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20110716234126/https://www.planetark.org/enviro-news/item/51067|url-status=dead}}</ref> '''ಮುದುಮಲೈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ''' ''ಅಥವಾ'' ಮುದುಮಲೈ ವನ್ಯಜೀವಿ '''ಅಭಯಾರಣ್ಯವು''' ತಮಿಳುನಾಡಿನ ನೀಲಗಿರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ವಾಯುವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ , ಕರ್ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದೆ . ಇದನ್ನು 1940 ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಅರಣ್ಯ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ . ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಈ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶವು 60 ಚದರ ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದನ್ನು 1956 ರಲ್ಲಿ 295 ಕಿ.ಮೀ. <sup>2</sup> ಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತ 321 ಕಿ.ಮೀ. ವಿಸ್ತೀರ್ಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ . <sup>2.</sup> ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವನ್ನು ಯುನೆಸ್ಕೋ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದೆ . == ಇತಿಹಾಸ == ಸಂಗಮ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮುದುಮಲೈ ಅನ್ನು ಮುಧಿರಮಲೈ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು . ವಲ್ಲ ರಾಜರಾದ ಕುಮನನ್ ಮತ್ತು ಇಲಂಗುಮನನ್ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಿದರು. == ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ == <sup>ಈ ಮೀಸಲು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಮುದುಮಲೈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅರಣ್ಯ ಉದ್ಯಾನವನವು 103 km2</sup> ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ಹರಡಿದೆ . == ಇದು ಮುಂದುವರಿಕೆ. == ಇದರ ನಂತರ ಕರ್ನಾಟಕದ ಬಂಡೀಪುರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನ ಮತ್ತು ಕೇರಳದ ವಯನಾಡ್ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯ ಇವೆ . == ಆನೆ ಶಿಬಿರ == ಮುದುಮಲೈ ವನ್ಯಜೀವಿ ಅಭಯಾರಣ್ಯವು ಉದಗಮಂಡಲದಿಂದ ಮೈಸೂರಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿದೆ . ಮೋಯಾರ್ ನದಿ ಈ ಅಭಯಾರಣ್ಯದ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿರುವ ಆನೆ ಶಿಬಿರವು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಜನಪ್ರಿಯ ಆಕರ್ಷಣೆಯಾಗಿದೆ. == ಪ್ರಾಣಿಗಳು == ಇಲ್ಲಿ ಆನೆ, ಎಮ್ಮೆ, ಹುಲಿ , ಚಿರತೆ , ಕರಡಿ , ಜಿಂಕೆ , ಹಾರುವ ಅಳಿಲು , ಭಾರತೀಯ ಕೆಂಪು ಅಳಿಲು, ಕಾಡು ನಾಯಿ, ಕಾಡುಹಂದಿ, ಮುಳ್ಳುಹಂದಿ, ನರಿ , ಕಾಡು ಮೊಲ , ಮೊಸಳೆ , ಮೀರ್ಕಟ್ ಮತ್ತು ಹೆಬ್ಬಾವು ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿವೆ . == ಪಕ್ಷಿಗಳು == ಇಲ್ಲಿ ನವಿಲುಗಳು , ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಕಾಡು ಕೋಳಿಗಳು, ಪಾರಿವಾಳಗಳು , ಹದ್ದುಗಳು , ಜೇನು ತುಪ್ಪಳಗಳು , ಗಿಡುಗಗಳು ಮತ್ತು ರಣಹದ್ದುಗಳು ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳಿವೆ. == ಸಸ್ಯಗಳು == ಇಲ್ಲಿ ಮೂರು ರೀತಿಯ ಕಾಡುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ: # ಉಷ್ಣವಲಯದ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಎಲೆಯುದುರುವ ಕಾಡುಗಳು # ಉಷ್ಣವಲಯದ ಒಣ ಎಲೆಯುದುರುವ ಕಾಡುಗಳು # ದಕ್ಷಿಣದ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪೊದೆಸಸ್ಯ ಕಾಡುಗಳು. ಈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನವು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಪತನಶೀಲ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚು, ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಒಣ ಪತನಶೀಲ ಕಾಡುಗಳು, ಅಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಕಡಿಮೆ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == # UNESCO, ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಟ್ಟಿಗಳು, ಪಶ್ಚಿಮ ಘಟ್ಟಗಳ ಉಪ ಸಮೂಹ, ನೀಲಗಿರಿ. ೪/೨೦/೨೦೦೭ ರಂದು ಮರುಸಂಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣಗಳು, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪಟ್ಟಿಗಳು. == ಬಾಹ್ಯ ಲಿಂಕ್ == ವಿಕಿವಾಯೇಜ್ '''''ಮುದುಮಲೈ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಕ್ಕೆ''''' ಪ್ರಯಾಣ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ . * <nowiki>http://www.access-india.com/india-wildlife-mudumalaisanctuary.htm</nowiki> ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್‌ನಲ್ಲಿ 2008-02-05 ರಂದು ಆರ್ಕೈವ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ . * <nowiki>http://www.nationalgeographic.co.in/explore/otbt/mudumalai_national_park.aspx</nowiki> ವೇಬ್ಯಾಕ್ ಮೆಷಿನ್‌ನಲ್ಲಿ 2008-03-02 ರಂದು ಆರ್ಕೈವ್ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ . * * "ಕಾಡ್ಗಿಚ್ಚು ಬಂಡೀಪುರ ಅರಣ್ಯವನ್ನು 10,000 ಎಕರೆಗೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಶಪಡಿಸಿದೆ" . ''ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್'' . 2019 . * * ಸುವರ್ಣ, ಪಿ.; ರಘುನಾಥ್, ಎ. (2021). "ಅಕ್ರಮ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ತನ್ನ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುತ್ತದೆ" . ''ಡೆಕ್ಕನ್ ಹೆರಾಲ್ಡ್'' . * ಪಳನಿಯಪ್ಪನ್, ವಿ.ಎಸ್; ಸುಧಾಕರ್, ಪಿ. (2016). "ಹುಲಿ ಮೀಸಲುಗಳ ಕುರಿತು ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಸಾಧಕ-ಬಾಧಕಗಳು" . ''ದಿ ಹಿಂದೂ'' . * ==ಗ್ಯಾಲರಿ== <gallery> File:Mudumalai forest.jpg|ಅರಣ್ಯದ ನೋಟ File:A White Rumped Shama (male).jpg|ವೈಟ್ ರಂಪ್ಡ್ ಶಾಮಾ File:Masinagudi 1.jpg|ಮಂಕಿ File:Mudumalai forest elephant.jpg|ಗಂಡು ಆನೆ File:MNP Grey Langeurs family.JPG|ಗ್ರೇ ಕುಟುಂಬದ ಕುಟುಂಬ File:MNP spotted deer buck.JPG|ಚಿತಲ್ ಬಕ್ File:Malabar Giant Squirrel-Dogra.jpg|ಭಾರತೀಯ ದೈತ್ಯ ಅಳಿಲು File:MNP Python at Moyer.jpg|ಇಂಡಿಯನ್ ಪೈಥಾನ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಚಿಟಲ್ ಜಿಂಕೆ ನುಂಗಲು File:MNP Working Elephant.JPG|ಮೋಯರ್ ನದಿಯ ಸಮೀಪ ಕುಕಿ ಆನೆ File:MNP Grey Languer.JPG|ಆಲ್ಫಾ ಪುರುಷ ಲಂಗೂರ್ File:MNP Beware of crocodile.JPG|ಮೊಯರ್ ನದಿಯ ಮೊಸಳೆ File:Peacock at Mudumalai-C.jpg|ಇಂಡಿಯನ್ ಪೀಫೌಲ್ File:MNP Moyer River.JPG|ತೆಪ್ಪಕಾಡುನಲ್ಲಿ ಮೊಯಾರ್ ನದಿ File:Mudumalai elephant.jpg|ಮಧುಮಾಲೈ ಆನೆ ಶಿಬಿರದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಆನೆ File:Muthumalai Elephent Care 2.jpg|ಎಲಿಫೆಂಟ್ ಕೇರ್ ಸೆಂಟರ್ File:Mudumalai Welcome Sign.JPG|Welcome sign File:Mudumalai Map.JPG|ವನ್ಯಜೀವಿ ವಾರ್ಡನ್ ಆಫೀಸ್ File:Mudumalai forest after fire.jpg|ಕಾಡಿನ ಬೆಂಕಿ ನಂತರ ಮರಗಳು </gallery> {{Commons category|Mudumalai National Park}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0196v.htm UNEP World Conservation Monitoring Centre] {{Webarchive|url=https://archive.is/20070804094752/http://sea.unep-wcmc.org/sites/pa/0196v.htm |date=2007-08-04 }} Fact Sheet, 1988 * [http://orientalquest.typepad.com/expositionpermanente/2007/02/rencontre_avec_.html Elephants in Mudumalai NP by an expat living in India (pictures + French text)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927161326/http://orientalquest.typepad.com/expositionpermanente/2007/02/rencontre_avec_.html |date=2007-09-27 }} * [http://greenwaysroad.com/MyAlbums/India2/Theppakadu/index.html Mudumalai wildlife and landscapes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080501202114/http://greenwaysroad.com/MyAlbums/India2/Theppakadu/index.html |date=2008-05-01 }} * [http://new.photos.yahoo.com/ssasi2006/album/576460762359747120 Mudumalai Photos 15th Aug 2006 – Courtesy Sasikumar & Ananthi]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.wildlifesanctuaryindia.com/wildlife/ Mudumalai Wildlife Bird Photographs]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303193759/http://www.wildlifesanctuaryindia.com/wildlife/ |date=2016-03-03 }} * [http://www.deepjunglehome.in/ Mudumalai Accommodation] * [http://www.nbralliance.org/ NBR Alliance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091202035915/http://www.nbralliance.org/ |date=2009-12-02 }} * [http://mudumalaibooking.com/mudumalai-accommodations/ Mudumalai Accommodation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151001230312/http://mudumalaibooking.com/mudumalai-accommodations |date=2015-10-01 }} {{ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನಗಳು]] 5zuqqxgof3x3dc515xxgeood0051gno 0 62969 1375532 1336098 2026-06-20T23:24:56Z ~2026-36049-16 100114 ಅಷ್ಟ ವಸುಗಳ ರಿಯ ಸೋದರ ಭೀಷ್ಮನಾಗಿ ಅವತಾರ ಮಾಡಿದನು 1375532 wikitext text/x-wiki ದಕ್ಷಪ್ರಜಾಪತಿಯ ಮಗಳು ವಸು ಎಂಬಾಕೆಯ ಮಕ್ಕಳು. ಈ ಎಂಟು ವಸುಗಳಿಗೆ ಧರ, ಧ್ರುವ, ಸೋಮ, ಅಹ, ಅನಿಲ, ಅನಲ, ಪ್ರತ್ಯೂಷ, ಪ್ರಭಾಸ ಎಂಬ ಹೆಸರುಗಳುಂಟು. ಇವರ ವಿಚಾರ [[ಮಹಾಭಾರತ]]ದ ಆದಿಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇವರು ಒಮ್ಮೆ ವಸಿಷ್ಠ ಮಹರ್ಷಿಯ ಆಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತ, ನಂದಿನೀ ಧೇನುವನ್ನು ಕದ್ದೊಯ್ಯಲು ಹವಣಿಸಿ, ಋಷಿಯಿಂದ ಶಾಪವನ್ನು ಪಡೆದು ಭೂಲೋಕದಲ್ಲಿ ಶಂತನುವಿನ ಹೆಂಡತಿ ಗಂಗೆಯ ಮಕ್ಕಳಾಗಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಕಿರಿಯನಾದ ಪ್ರಭಾಸ[[ ಭೀಷ್ಮ]]ನಾಗಿ ಜನ್ಮವೆತ್ತಿದ. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] synakvgegke1woq85iezq27zk3a7i4n 0 71672 1375510 1353690 2026-06-20T16:21:03Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375510 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |name = Penguins |fossil_range = [[Paleocene]]-Recent, {{fossilrange|62|0}} |image = Pygoscelis papua.jpg |image_width = 250px |image_caption = [[Gentoo Penguin]], ''Pygoscelis papua'' |regnum = Animalia |phylum = [[Chordata]] |classis = [[Aves]] |infraclassis = [[Neognathae]] |ordo = '''Sphenisciformes''' |ordo_authority = [[Richard Bowdler Sharpe|Sharpe]], 1891| familia = '''Spheniscidae''' |familia_authority = [[Charles Lucien Jules Laurent Bonaparte|Bonaparte]], 1831 |subdivision_ranks = Modern [[genus|genera]] |subdivision = ''[[Aptenodytes]]''<br /> ''[[Eudyptes]]''<br /> ''[[Eudyptula]]''<br /> ''[[Megadyptes]]''<br /> ''[[Pygoscelis]]''<br /> ''[[Spheniscus]]''<br /> For prehistoric genera, see [[#Systematics and evolution|Systematics]] }} '''ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು''' ([[ಗಣ]] '''ಸ್ಫೆನಿಸಿಫೋರ್ಮ್ಸ್‌‌''', [[ವಂಶ]] '''ಸ್ಫೆನಿಸಿಡೇ''' ) [[ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧ ಗೋಳ]]ದಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಜೀವಿಸುತ್ತಿರುವ [[ಜಲಜೀವಿ]], [[ಹಾರಲಾರದ]] [[ಪಕ್ಷಿ]]ಗಳ ಒಂದು ಗುಂಪಾಗಿದೆ. ನೀರಿನಲ್ಲಿನ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರುವ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು, [[ವಿರುದ್ಧಛಾಯೆಯ]] ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಪುಕ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ರೆಕ್ಕೆಗಳು [[ಈಜುಗೈಗಳಾಗಿ]] ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಬಹುಪಾಲು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು [[ಪುಟ್ಟ ಕಡಲಕಳೆ ಚಿಪ್ಪುಜೀವಿಗಳು]], [[ಮೀನು]], [[ಸ್ಕ್ವಿಡ್‌]], ಮತ್ತು ನೀರೊಳಗೆ ಈಜುವಾಗ ಹಿಡಿದ [[ಕಡಲಜೀವ]]ದ ಇತರ ಸ್ವರೂಪಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಅವು ತಮ್ಮ ಜೀವಿತಾವಧಿಯ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧಭಾಗವನ್ನು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಕಳೆದರೆ, ಉಳಿದರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ಮಹಾಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆಯುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಜಾತಿಗಳೂ ಸಹ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧ ಗೋಳದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾದಂಥ ಕೇವಲ ತಂಪಾದ ಹವಾಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಅವು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ, ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ ಜಾತಿಗಳು ತುಂಬಾ ದೂರದ ದಕ್ಷಿಣಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳು [[ಸಮಶೀತೋಷ್ಣ]] ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು [[ಗ್ಯಾಲಪಗೋಸ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]] ಎಂಬ ಒಂದು ಜಾತಿಯು ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತದ ಸಮೀಪ ವಾಸಿಸುತ್ತದೆ. [[ಸಾಮ್ರಾಟ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]]ಗಳು (''ಆಪ್ಟೆನೋಡೈಟ್ಸ್‌ ಫಾರ್ಸ್ಟೆರಿ'' ) ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಜೀವಂತ ಜಾತಿಗಳಾಗಿವೆ: ವಯಸ್ಕ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ ಸುಮಾರು 1.1 ಮೀ.ನಷ್ಟು (3 ಅಡಿ 7 ಇಂಚು) ಎತ್ತರವಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು 35 ಕೆ.ಜಿ. (75 ಪೌಂಡು) ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ [[ತೂಗುತ್ತವೆ]]. [[ಪುಟ್ಟ ನೀಲಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌‌‌]]ಗಳು (''ಯೂಡಿಪ್ಟುಲಾ ಮೈನರ್‌'' ) ಅತ್ಯಂತ ಚಿಕ್ಕದಾದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಜಾತಿಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಪುಟಾಣಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ ಎಂದೂ ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇವು ಸುಮಾರು 40 ಸೆಂ.ಮೀ.ಯಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿದ್ದು (16 ಇಂಚು) 1 ಕೆ.ಜಿ.ಯಷ್ಟು (2.2 ಪೌಂಡು) ತೂಗುತ್ತವೆ. ಉಪಲಬ್ಧ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ ಪೈಕಿ, ದೊಡ್ಡದಾದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ತಂಪಾಗಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದರೆ, ಚಿಕ್ಕಗಾತ್ರದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಮಶೀತೋಷ್ಣದ ಅಥವಾ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಹವಾಮಾನಗಳಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ (''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ'' : [[ಬರ್ಗ್‌ಮನ್‌ನ ನಿಯಮ]]). ಕೆಲವೊಂದು [[ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವದ]] ಜಾತಿಗಳು ಅಗಾಧ ಗಾತ್ರಗಳನ್ನು ತಳೆದು ಓರ್ವ ವಯಸ್ಕ ಮಾನವನಷ್ಟೇ ಎತ್ತರ ಅಥವಾ ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು (ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ). ಇವು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, [[ಉಪ-ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌]] ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದವು, ಮತ್ತು [[ಸಮಭಾಜಕ ವೃತ್ತ]]ದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ 2,000 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟಿರದ, ಇಂದಿನ ಹವಾಮಾನಕ್ಕಿಂತ ಖಚಿತವಾಗಿ ಬೆಚ್ಚಗಿರುವ ಹವಾಮಾನವೊಂದರಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶವೊಂದರಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ಒಂದು ದೈತ್ಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಕಂಡುಬಂತು. == ನಿಷ್ಪತ್ತಿ == "ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌" ಎಂಬ ಪದದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯು ಅತೀವವಾಗಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ. ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಪದವು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಂತೆ [[ಫ್ರೆಂಚ್‌‌‌‌]]ನದಾಗಲೀ<ref name="CNRTL">[http://www.cnrtl.fr/etymologie/pingouin |ಶೀರ್ಷಿಕೆ=PINGOUIN : ಎಟಿಮೊಲಗಿ ಡಿ PINGOUIN |ಮೊದಲು=ಸೆಂಟರ್‌ ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಡಿ ರಿಸೋರ್ಸಸ್‌ ಟೆಕ್ಸ್‌ಟ್ಯುಯೆಲ್ಲೆಸ್‌ ಎಟ್‌ ಲೆಕ್ಸಿಕೇಲ್ಸ್‌] 2010-01-25ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು.</ref>, [[ಬ್ರೆಟನ್‌‌‌]]ನದಾಗಲೀ<ref name="Online Etymology Dictionary">[http://www.etymonline.com/index.php?search=penguin&amp;searchmode=term ಆನ್‌ಲೈನ್‌ ಎಟಿಮಾಲಜಿ ನಿಘಂಟು] 2010-01-25ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಅಥವಾ [[ಸ್ಪ್ಯಾನಿಷ್‌‌‌‌]]ನದಾಗಲೀ<ref name="DRAE">[http://buscon.rae.es/draeI/SrvltConsulta?TIPO_BUS=3&amp;LEMA=pingüino Diccionario de la lengua española] Accessed on 2010-01-25.</ref> (ಎರಡೂ ಸಹ ಫ್ರೆಂಚ್‌ ಪದವಾದ ''ಪಿಂಗೌಯಿನ್‌'' "[[ಕಡಲಬಾತು]]" ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದೆನ್ನುತ್ತವೆ) ಮೂಲವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ; ಆದರೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಅಥವಾ ಡಚ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ‌.<ref name="CNRTL"/> [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ನಿಘಂಟು]]<ref name="OED">[http://dictionary.oed.com/cgi/entry/50174529?query_type=word&amp;queryword=penguin&amp;first=1&amp;max_to_show=10&amp;sort_type=alpha&amp;result_place=1&amp;search_id=e9qK-031OnY-14734&amp;hilite=50174529 ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಡಿಕ್ಷನರಿ] 2007-08-09ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref>, [[ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹೆರಿಟೇಜ್‌ ನಿಘಂಟು]]<ref name="AHD">[http://www.wordnik.com/words/penguin/etymology wordnik.comನಲ್ಲಿರುವ ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಹೆರಿಟೇಜ್‌ ನಿಘಂಟು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141016075523/https://www.wordnik.com/words/penguin/etymology |date=2014-10-16 }} 2010-01-25ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref>, [[ಸೆಂಚುರಿ ನಿಘಂಟು]]<ref name="Century Dictionary">[http://www.wordnik.com/words/penguin/etymology wordnik.comನಲ್ಲಿರುವ ಸೆಂಚುರಿ ನಿಘಂಟು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141016075523/https://www.wordnik.com/words/penguin/etymology |date=2014-10-16 }} 2010-01-25ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಮತ್ತು [[ಮೆರ್ರಿಯಮ್‌-ವೆಬ್‌ಸ್ಟರ್‌]]<ref name="MW">[http://www.merriam-webster.com/dictionary/penguin ಮೆರ್ರಿಯಮ್‌-ವೆಬ್‌ಸ್ಟರ್‌] 2010-01-25ರಂದು ಸಂಪರ್ಕಿಸಲಾಯಿತು</ref> ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವೊಂದು ನಿಘಂಟುಗಳು [[ವೆಲ್ಷ್‌‌‌]] ಭಾಷೆಯ ''ಪೆನ್‌'' "ತಲೆ" ಹಾಗೂ ''ಗ್ವಿನ್‌'' "ಬಿಳಿ" ಎಂಬುದರಿಂದ ಬಂದ ಒಂದು ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಸದರಿ ಹೆಸರನ್ನು ಮೂಲತಃ [[ದೊಡ್ಡ ಕಡಲಬಾತಿಗೆ]] ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದು ತನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ಚುಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು (ಅದರ ತಲೆಯು ಕಪ್ಪಾಗಿತ್ತಾದರೂ) ಎಂಬುದರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸದರಿ ನಿಘಂಟುಗಳು ಈ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಿವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ನಿಘಂಟುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿರುವ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯವಾದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯು ಸದರಿ ಪದವನ್ನು ಅದರ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಚಹರೆಯಿಂದ [[ಲ್ಯಾಟಿನ್‌]] ಭಾಷೆಯ ''ಪಿಂಗ್ವಿಸ್‌'' "ಕೊಬ್ಬು" ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಮೂಲಗಳು ಸೂಚಿಸುವಂತೆ, ಒಂದು ವೇಳೆ ದೊಡ್ಡ ಕಡಲಬಾತಿಗೆ "ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌"ನ್ನೂ ಮೂಲತಃ ಅನ್ವಯಿಸಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದರೆ, ಈ ನಿಷ್ಪತ್ತಿಯು ಅಸಂಭವವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Online Etymology Dictionary"/><ref name="OED"/><ref name="Century Dictionary"/> ಒಂದು ಮೂರನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಸದರಿ ಪದವು ದೊಡ್ಡ ಕಡಲಬಾತುಗಳು ಮತ್ತು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳೆರಡರ ಅಪೂರ್ಣಾವಸ್ಥೆಯ ರೆಕ್ಕೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ “ಪೆನ್‌-ವಿಂಗ್‌‌” ಎಂಬ ಪದದ ಒಂದು ಮಾರ್ಪಾಡಾಗಿದೆ. ಪದದ ಮಾರ್ಪಾಡಿನ ಕುರಿತಾಗಿ ವಿವರಣೆ ನೀಡದ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗಿದೆ.<ref name="Century Dictionary"/> == ವರ್ಗೀಕರಣ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ವಿಕಸನ == === ಜೀವಂತ ಜಾತಿಗಳು ಮತ್ತು ಇತ್ತೀಚಿನ ಅಳಿವುಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Antarctic adelie penguins (js) 21.jpg|thumb|right|ಮರಿಗೆ ಆಹಾರ ಉಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಅಡೆಲೀ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ (ಪೈಗೋಸೆಲಿಸ್‌ ಅಡೇಲಿಯೇ). ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧಿಗಳಂತೆ, ತಲೆಯ ಮೇಲಿನ ಒಂದು ಗುರುತಿನೊಂದಿಗಿನ ಎರಡು-ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಒಂದು ಜಾತಿ.]] [[ಚಿತ್ರ:Spheniscus magellanicus burrow 2.jpg|thumb|right|ನೆಲಗೂಡನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವ ಮೆಜೆಲ್ಲಾನಿಕ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು (ಸ್ಫೀನಿಸ್ಕಸ್‌ ಮೆಜೆಲ್ಲಾನಿಕಸ್‌)ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕುತ್ತಿಗೆಯ ಕೊರಳುಪಟ್ಟಿಯು ಈ ಜಾತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Falkland Islands Penguins 88.jpg|thumb|right|ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಬಂಡೆಕುಪ್ಪಳಿಗ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ನ (ಯೂಡೈಪ್ಟೆಸ್‌ ಕ್ರೈಸೋಕೋಮ್‌) ಸಮೀಪಚಿತ್ರ.]] ಉಪಲಬ್ಧ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ [[ಜಾತಿಗಳ]] ಸಂಖ್ಯೆಯು ಚರ್ಚೆಗೊಳಗಾಗಿದೆ. ಯಾವ ರುಜುವಾತನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ [[ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ]]ಯು 17 ಮತ್ತು 20 ಜೀವಂತ ಜಾತಿಗಳ ನಡುವಣ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ, ಹಾಗೂ ಅವೆಲ್ಲವೂ '''ಸ್ಫೀನಿಸಿನೇ''' ಎಂಬ [[ಉಪಕುಟುಂಬ]]ದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಮೂಲಗಳು [[ಬಿಳಿ-ಈಜುಗೈ ಹೊಂದಿರುವ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌‌]]ನ್ನು ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ''[[ಯೂಡಿಪ್ಟುಲಾ]]'' ಜಾತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿದರೆ, ಇತರ ಮೂಲಗಳು ಇದನ್ನು [[ಪುಟ್ಟ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌‌]]ನ ಒಂದು ಉಪಜಾತಿಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತವೆ;<ref name="Williams">ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌, (1995).</ref><ref name="Davis & Renner">ಡೇವಿಸ್‌ &amp; ರೆನ್ನರ್‌‌, (2003).</ref> ಹೀಗಾಗಿ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶವು ಹೆಚ್ಚು ಜಟಿಲಗೊಂಡಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ.<ref name="Banks">ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌ ''ಮತ್ತು ಇತರರು.'' (2002).</ref> ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, [[ರಾಜವೈಭವದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]] ಜಾತಿಯು [[ಠೀವಿಗಾರ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌‌]]ನ ಕೇವಲ ಒಂದು ಬಣ್ಣದ ಭಿನ್ನರೂಪಿಮೆಯಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. [[ಬಂಡೆಕುಪ್ಪಳಿಗ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ]] ಸ್ಥಾನಮಾನವೂ ಸಹ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಪಲ್ಸ್‌ (1962), ಅಕೋಸ್ಟಾ ಹಾಸ್ಪಿಟೇಲ್‌ಚೆ (2004), ಮತ್ತು ಕ್ಸೆಪ್ಕಾ ''ಮತ್ತು ಇತರರ ನಂತರ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲಾಯಿತು.'' (2006). '''ಉಪಕುಟುಂಬ ಸ್ಫೀನಿಸಿನೇ''' – ಆಧುನಿಕ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು * ‌''[[ಆಪ್ಟೆನೋಡೈಟ್ಸ್]]'' – ದೊಡ್ಡ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ** ‌‌[[‌‌ರಾಜ ಪೆಂಗ್ವಿನ್]], ''ಆಪ್ಟೆನೋಡೈಟ್ಸ್‌ ಪ್ಯಾಟಗೋನಿಕಸ್‌'' ** [[ಸಾಮ್ರಾಟ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಆಪ್ಟೆನೋಡೈಟ್ಸ್‌ ಫಾರ್ಸ್ಟೆರಿ'' * ‌''[[ಪೈಗೋಸೆಲಿಸ್]]'' – ಕುಂಚ-ಬಾಲದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ** [[ಅಡೇಲೀ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಪೈಗೋಸೆಲಿಸ್‌ ಅಡೇಲಿಯೇ'' ** [[ಗಲ್ಲಪಟ್ಟಿಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಪೈಗೋಸೆಲಿಸ್‌ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ'' ** [[ಜೆಂಟೂ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಪೈಗೋಸೆಲಿಸ್‌ ಪಪುವಾ'' * ''[[ಯೂಡಿಪ್ಟುಲಾ]]'' – ಪುಟ್ಟ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ** [[ಪುಟ್ಟ ನೀಲಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಯೂಡಿಪ್ಟುಲಾ ಮೈನರ್‌'' ** [[ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಪುಟ್ಟ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಯೂಡಿಪ್ಟುಲಾ ಆಲ್ಬೋಸೈನೇಟಾ'' (ತಾತ್ಕಾಲಿಕ) * ‌''[[ಸ್ಫೀನಿಸ್ಕಸ್]]'' – ಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗಿನ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ** ‌[[ಮೆಜೆಲ್ಲಾನಿಕ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಸ್ಫೀನಿಸ್ಕಸ್‌ ಮೆಜೆಲ್ಲಾನಿಕಸ್‌'' ** ‌[[ಹಮ್‌ಬೋಲ್ಡ್ಟ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಸ್ಫೀನಿಸ್ಕಸ್‌ ಹಮ್‌ಬೋಲ್ಡ್‌ಟಿ'' ** ‌[[ಗ್ಯಾಲಪಗೋಸ್ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಸ್ಫೀನಿಸ್ಕಸ್‌ ಮೆಂಡಿಕ್ಯುಲಸ್‌'' ** [[ಆಫ್ರಿಕಾದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಸ್ಫೀನಿಸ್ಕಸ್‌ ಡೆಮೆರ್ಸಸ್‌'' * ''[[ಮೆಗಾಡೈಪ್ಟೆಸ್‌]]'' ** [[ಹಳದಿ-ಕಣ್ಣಿನ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಮೆಗಾಡೈಪ್ಟೆಸ್‌ ಆಂಟಿಪೋಡ್ಸ್‌'' ** [[ವೈಟಾಹಾ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಮೆಗಾಡೈಪ್ಟೆಸ್‌ ವೈಟಾಹಾ'' (ನಿರ್ನಾಮವಾದ ಜಾತಿ) * ‌''[[ಯೂಡೈಪ್ಟೆಸ್]]'' – ಜುಟ್ಟುಳ್ಳ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ** [[ಫಿಯೋರ್ಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಯೂಡೈಪ್ಟೆಸ್‌ ಪ್ಯಾಕಿರಿಂಕಸ್‌'' ** [[ಬಲೆಗಳ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಯೂಡೈಪ್ಟೆಸ್‌ ರೋಬಸ್ಟಸ್‌'' ** [[ನೆಟ್ಟಗಿನ-ಜುಟ್ಟುಳ್ಳ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಯೂಡೈಪ್ಟೆಸ್‌ ಸ್ಕ್ಲಾಟೆರಿ'' ** [[ಪಶ್ಚಿಮದ ಬಂಡೆಕುಪ್ಪಳಿಗ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಯೂಡೈಪ್ಟೆಸ್‌ ಕ್ರೈಸೋಕೋಮ್‌'' ** [[ಪೂರ್ವದ ಬಂಡೆಕುಪ್ಪಳಿಗ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಯೂಡೈಪ್ಟೆಸ್‌ ಫಿಲ್ಹೋಲಿ'' ** [[ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಬಂಡೆಕುಪ್ಪಳಿಗ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಯೂಡೈಪ್ಟೆಸ್‌ ಮೊಸೆಲೆಯಿ'' ** [[ರಾಜವೈಭವದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಯೂಡೈಪ್ಟೆಸ್‌ ಸ್ಕ್ಲೀಗೆಲಿ'' (ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿದೆ) ** [[ಠೀವಿಗಾರ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಯೂಡೈಪ್ಟೆಸ್‌ ಕ್ರೈಸೋಲೋಫಸ್‌'' ** [[ಚಾಥಮ್‌ ದ್ವೀಪಗಳ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]], ''ಯೂಡೈಪ್ಟೆಸ್‌'' ಜಾತಿ (ನಿರ್ನಾಮವಾದ ಜಾತಿ) === ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಕುಲಗಳು === '''ಗಣ ಸ್ಫೆನಿಸಿಫೋರ್ಮ್ಸ್‌‌''' * '''[[ಆಧಾರಭೂತವಾದ]] ಮತ್ತು ಪರಿಹರಿಸಲ್ಪಡದ ವರ್ಗ''' (ಎಲ್ಲಾ [[ಪಳೆಯುಳಿಕೆ]]) ** ''[[ವೈಮಾನು]]'' – ಆಧಾರಭೂತವಾದದ್ದು (ಮಧ್ಯ-ಅಂತ್ಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಯಸೀನ್‌ಕಾಲ) ** ‌''[[ಪೆರುಡೈಪ್ಟೆಸ್]]'' (ಪೆರುವಿನ ಅಟಾಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯ ಮಧ್ಯ ಈಯಸೀನ್‌ ಕಾಲ) – ಆಧಾರಭೂತವಾದದ್ದು? ** ಸ್ಫೆನಿಸಿಡೇ (ಕುಲ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಅನಿರ್ಧಾರಿತ) CADIC P 21 (ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾದ ಪಂಟಾ ಟಾರ್ಸಿಡಾದ ಲೆಟಿಸಿಯಾ ಮಧ್ಯ ಈಯಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು)<ref name="Clarke"/> ** ‌''[[ಡೆಲ್ಫಿನೋರ್ನಿಸ್]]'' (ಮಧ್ಯ/ಅಂತ್ಯ ಈಯಸೀನ್‌ ಕಾಲದ? – ಸೆಮೌರ್‌ ದ್ವೀಪದ ಮುಂಚಿನ ಆಲಿಗಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು, ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ) – ಪ್ಯಾಲೀಯೂಡಿಪ್ಟಿನೇ, ಆಧಾರಭೂತವಾದ, ಹೊಸ ಉಪಕುಟುಂಬ 1? ** ''[[‌ಆರ್ಕಿಯೋಸ್ಫೀನಿಸ್ಕಸ್]]'' (ಮಧ್ಯ/ಅಂತ್ಯ ಈಯಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು – ಅಂತ್ಯ ಆಲಿಗಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) – ಪ್ಯಾಲೀಯೂಡಿಪ್ಟಿನೇ? ಹೊಸ ಉಪಕುಟುಂಬ 2? ** ‌''[[ಮಾರಂಬಿಯೋರ್ನಿಸ್]]'' (ಅಂತ್ಯ ಈಯಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು –? ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾದ ಸೆಮೌರ್‌ ದ್ವೀಪದ ಮುಂಚಿನ ಆಲಿಗಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) – ಪ್ಯಾಲೀಯೂಡಿಪ್ಟಿನೇ, ಆಧಾರಭೂತವಾದ, ಹೊಸ ಉಪಕುಟುಂಬ 1? ** ''[[ಮೆಸೆಟಾವೋರ್ನಿಸ್‌]]'' (ಅಂತ್ಯ ಈಯಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು –? ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾದ ಸೆಮೌರ್‌ ದ್ವೀಪದ ಮುಂಚಿನ ಆಲಿಗಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) – ಪ್ಯಾಲೀಯೂಡಿಪ್ಟಿನೇ, ಆಧಾರಭೂತವಾದ, ಹೊಸ ಉಪಕುಟುಂಬ 1? ** ‌''[[ಟಾನ್ನಿಯೋರ್ನಿಸ್]]'' (ಅಂತ್ಯ ಈಯಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು –? ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾದ ಸೆಮೌರ್‌ ದ್ವೀಪದ ಮುಂಚಿನ ಆಲಿಗಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) ** ‌''[[ವೈಮಾನೋರ್ನಿಸ್]]'' (ಅಂತ್ಯ ಈಯಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು –? ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾದ ಸೆಮೌರ್‌ ದ್ವೀಪ ಮುಂಚಿನ ಆಲಿಗಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) ** ‌''[[ಡಂಟ್ರೂನೋರ್ನಿಸ್]]'' (ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಒಟಾಗೊದ ಅಂತ್ಯ ಆಲಿಗಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) – ಪ್ರಾಯಶಃ ಸ್ಫೀನಿಸಿನೇ ** ''[[ಕೊರೊರಾ]]'' (ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ S ಕ್ಯಾಂಟರ್‌ಬರಿಯ ‌ಅಂತ್ಯ ಆಲಿಗಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) ** ‌''[[ಪ್ಲಾಟಿಡೈಪ್ಟೆಸ್]]'' (ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಅಂತ್ಯ ಆಲಿಗಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) – ಪ್ರಾಯಶಃ ಏಕ ಜೈವಿಕ ಕುಲದ್ದಲ್ಲದಿರಬಹುದು; ಪ್ಯಾಲೀಯೂಡಿಪ್ಟಿನೇ, ಪ್ಯಾರಾಪ್ಟೆನೋಡಿಟಿನೇ ಅಥವಾ ಹೊಸ ಉಪಕುಟುಂಬ? ** ಸ್ಫೆನಿಸಿಡೇ (ಕುಲ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಅನಿರ್ಧಾರಿತ) (ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ಹಾಕಟರಾಮಿಯಾದ ಅಂತ್ಯ ಆಲಿಗಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು/ಮುಂಚಿನ ಮಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು){{Verify source|date=February 2009}} ** ‌''[[ಮ್ಯಾಡ್ರಿನೋಮಿಸ್]]'' (ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾದ ಪುಯೆರ್ಟೊ ಮ್ಯಾಡ್ರಿನ್‌ ಅಂತ್ಯ ಮಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) – ಪ್ರಾಯಶಃ ಸ್ಫೀನಿಸಿನೇ ** ''[[ಸ್ಯೂಡಾಪ್ಟೆನೋಡೈಟ್ಸ್‌]]'' (ಅಂತ್ಯ ಮಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು/ಮುಂಚಿನ ಪ್ಲಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) ** ''[[ಡೇಗಿ]]'' (ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಮುಂಚಿನ ಪ್ಲಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) – ಪ್ರಾಯಶಃ ಸ್ಫೀನಿಸಿನೇ ** ''[[ಮಾರ್ಪಲ್ಸೋರ್ನಿಸ್‌]]'' (ಮುಂಚಿನ ಪ್ಲಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) – ಪ್ರಾಯಶಃ ಸ್ಫೀನಿಸಿನೇ ** ‌''[[ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋರ್ನಿಸ್]]'' (ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಡ್ಯೂಯಿನ್‌ಫಾಂಟೇನ್‌ನ ಮುಂಚಿನ ಪ್ಲಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) – ಪ್ರಾಯಶಃ ಸ್ಫೀನಿಸಿನೇ ** ''[[ಇಂಗುಝಾ]]'' (ಅಂತ್ಯ ಪ್ಲಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) – ಪ್ರಾಯಶಃ ಸ್ಫೀನಿಸಿನೇ; ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ''ಸ್ಫೀನಿಸ್ಕಸ್‌ ಪ್ರಿಡೆಮೆರ್ಸಸ್‌'' [[ಚಿತ್ರ:Huxley1859.jpg|thumb|right|ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವದ ಕಿರಿದಾದ-ಈಜುಗೈ ಹೊಂದಿರುವ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ನ (ಪೇಲಿಯೇಯೂಡೈಪ್ಟೆಸ್‌ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕಸ್‌) ಒಂದು ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ಟಾರ್ಸೋಮೆಟಾಟಾರ್ಸಸ್‌ ಮೂಳೆ.]] * '''ವಂಶ ಸ್ಫೆನಿಸಿಡೇ''' ** '''ಉಪಕುಟುಂಬ [[ಪ್ಯಾಲೀಯೂಡಿಪ್ಟಿನೇ]]''' – ದೈತ್ಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ([[ಪಳೆಯುಳಿಕೆ]]) *** ''[[ಕ್ರಾಸ್‌ವ್ಯಾಲಿಯಾ]]'' (ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾದ ಸೆಮೌರ್‌ ದ್ವೀಪದ ಅಡ್ಡ ಕಣಿವೆ ಅಂತ್ಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಈಯಸೀನ್‌ಕಾಲದ್ದು) – ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಉಪಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ *** ‌''[[ಆಂಥ್ರೋಪೋರ್ನಿಸ್]]'' (ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾದ ಸೆಮೌರ್‌ ದ್ವೀಪದ ಮಧ್ಯ ಈಯಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು? – ಮುಂಚಿನ ಆಲಿಗಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) – ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಉಪಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ **** ನಾರ್ಡೆನ್ಸ್ಕ್‌ಜೋಯೆಲ್ಡ್‌ನ ದೈತ್ಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌, ''[[ಆಂಥ್ರೋಪೋರ್ನಿಸ್‌ ನಾರ್ಡೆನ್ಸ್ಕ್‌ಜೋಯೆಲ್ಡಿ]]'' *** ಇಕಾಡಿಪ್ಟೆಸ್‌'''' (ಪೆರುವಿನ ಅಟಾಕಾಮಾ ಮರುಭೂಮಿಯ ಅಂತ್ಯ ಈಯಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) *** ''[[‌ಪೇಲಿಯೇಯೂಡೈಪ್ಟೆಸ್]]'' (ಮಧ್ಯ/ಅಂತ್ಯ ಈಯಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು – ಅಂತ್ಯ ಆಲಿಗಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) – ಬಹು ಜೈವಿಕಕುಲದ್ದು; ಕೆಲವೊಂದು ಇತರ ಉಪಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ *** ‌''[[ಪ್ಯಾಕಿಡಿಪ್ಟೆಸ್]]'' (ಅಂತ್ಯ ಈಯಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) *** ''[[ಆಂಥ್ರೋಪೋಡಿಪ್ಟೆಸ್‌]]'' (ಮಧ್ಯ ಮಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) – ಪರೀಕ್ಷಾರ್ಥವಾಗಿ ಈ ಉಪಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ** '''ಉಪಕುಟುಂಬ [[ಪ್ಯಾರಾಪ್ಟೆನೋಡಿಟಿನೇ]]''' – ದಪ್ಪ-ಕಾಲಿನ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ([[ಪಳೆಯುಳಿಕೆ]]) *** ''[[ಆರ್ಥ್ರೊಡೈಟೆಸ್‌]]'' (ಸ್ಯಾನ್‌ ಜ್ಯೂಲಿಯನ್‌ ಅಂತ್ಯ ಈಯಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು/ಮುಂಚಿನ ಆಲಿಗಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು – ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾದ ಪ್ಯಾಟಗೋನಿಯಾದ ಪ್ಯಾಟಗೋನಿಯಾ ಮುಂಚಿನ ಮಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) *** ''[[‌ಪ್ಯಾರಾಪ್ಟೆನೋಡೈಟ್ಸ್]]'' (ಮುಂಚಿನ – ಅಂತ್ಯ ಮಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು/ಮುಂಚಿನ ಪ್ಲಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) ** '''ಉಪಕುಟುಂಬ [[ಪ್ಯಾಲಿಯೋಸ್ಫೀನಿಸಿನೇ]]''' – ತೆಳ್ಳನೆಯ-ಕಾಲಿನ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ([[ಪಳೆಯುಳಿಕೆ]]) *** ''[[ಎರೆಟಿಸ್ಕಸ್‌]]'' (ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾದ ಪ್ಯಾಟಗೋನಿಯಾದ ಪ್ಯಾಟಗೋನಿಯಾ ಮುಂಚಿನ ಮಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) *** ‌''[[ಪ್ಯಾಲಿಯೋಸ್ಫೀನಿಸ್ಕಸ್]]'' (ಮುಂಚಿನ? – ಅಂತ್ಯ ಮಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು/ಮುಂಚಿನ ಪ್ಲಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ್ದು) – ''ಚುಬ್ಯೂಟೋಡೈಪ್ಟೆಸ್‌‌'' ನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ === ಪ್ರಾಣಿಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣ ವಿಜ್ಞಾನ === ಇತ್ತೀಚಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಮೂಲಗಳು<ref>ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ ''ಮತ್ತು ಇತರರು.'' (2003), ಕ್ಸೆಪ್ಕಾ ''ಮತ್ತು ಇತರರು.'' (2006)</ref> ಸ್ಫೀನಿಸಿನೇ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದಕ್ಕೆ [[ಜಾತಿ ವಿಕಸನೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ ವರ್ಗ]]ವನ್ನು {{aut|Spheniscidae}} ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಜಾತಿವಿಕಸನೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ ವರ್ಗವಾದ ''ಸ್ಫೆನಿಸಿಫೋರ್ಮ್ಸ್‌‌‌‌‌'' ನ್ನು ಹಾರಲಾರದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಅವು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ, ಮತ್ತು ಜಾತಿವಿಕಸನೀಯ ವರ್ಗೀಕರಣ ವರ್ಗವನ್ನು {{aut|Pansphenisciformes}} [[ಲಿನ್ನಿಯನ್‌ ವರ್ಗೀಕರಣ ವರ್ಗವಾದ]] ಸ್ಫೆನಿಸಿಫೋರ್ಮ್ಸ್‌‌ಗೆ‌<ref name="Clarke">ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌ ''ಮತ್ತು ಇತರರು.'' 2003.</ref> ಸಮಾನವಾಗಿರುವಂತೆ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಬಹುದಾದ ಆಧಾರಭೂತವಾದ ಯಾವುದೇ "ಮೂಲ-ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳನ್ನು" ಸೇರಿಸುತ್ತವೆ. ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಉಪಕುಟುಂಬಗಳ ಪರಸ್ಪರರ ಜೊತೆಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಹಕ್ಕಿಯ [[ಜೀವಿವಿಕಾಸ]]ದಲ್ಲಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಹಂಚಿಕೆಯಾಗಲೀ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಬಗೆಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ ಎಂಬ ವಿಷಯ ತಿಳಿದಿರುವಾಗ, ಇದು ನಿಜವಾದುದಲ್ಲ{{POV-statement|date=July 2008}} ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಯಾವುದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲಕ್ಕೀಡುಮಾಡುತ್ತದೆ; ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಲಿನ್ನಿಯನ್‌ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. === ವಿಕಸನ === ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ [[ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ]] ಇತಿಹಾಸವು ಉತ್ತಮವಾಗಿ-ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸಾತ್ಮಕ [[ಜೈವಿಕ ಭೂಗೋಳ]]ದ ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಅದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ; ಆದರೂ, ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಜಾತಿಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ ಮೂಳೆಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಉತ್ತಮ ಮಾದರಿಗಳು ಪರಿಚಿತವಾಗಿವೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಇತಿಹಾಸಪೂರ್ವದ ಅನೇಕ ನಮೂನೆಗಳ [[ಆಲ್ಫಾ ವರ್ಗೀಕರಣಶಾಸ್ತ್ರ]]ವು ಬಹಳ ಅತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿದೆ. ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಪೂರ್ವೇತಿಹಾಸದ ಕುರಿತಾದ ಕೆಲವೊಂದು ಮೂಲಭೂತ ಲೇಖನಗಳು 2005ರಿಂದಲೂ<ref name="B&G">ಬೆರ್ಟೆಲ್ಲಿ &amp; ಗಿಯಾನ್ನಿನಿ, (2005).</ref><ref name="Baker">ಬೇಕರ್‌ ''ಮತ್ತು ಇತರರು.'' (2006).</ref><ref name="Ksepka">ಕ್ಸೆಪ್ಕಾ ''ಮತ್ತು ಇತರರು.'' (2006).</ref><ref name="Slack">ಸ್ಲಾಕ್‌ ''ಮತ್ತು ಇತರರು.'' (2006).</ref> ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದು, ಜೀವಂತ ಕುಲಗಳ ವಿಕಸನವು ಈ ವೇಳೆಗೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. [[ಕ್ರಿಟೇಷಿಯಾ ಅವಧಿಯ-ತೃತೀಯಕ ಅಳಿವಿನ ಘಟನೆ]]ಯ ಕಾಲದ ಸುಮಾರಿಗೆ, ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾದ (ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ) [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಬೈರ್ಡ್‌ ಲ್ಯಾಂಡ್‌‌‌]]ನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ [[ಆಧಾರಭೂತವಾದ]] ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಜೀವಿಸಿದ್ದವು.<ref name="Ksepka"/> [[ಫಲಕ ಸಂಚಲನ]]ದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಂದಿನದರ...{{km to mi|4000}}ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ...{{km to mi|1500}}ನಷ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅಂತರದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ [[ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೂರ್ವಜ]] ಮತ್ತು ಅವುಗಳ [[ಸಹಜನ್ಯ ಏಕಮೂಲ ವರ್ಗ]]ವನ್ನು ಸುಮಾರು 70–68 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ [[ಸಹವರ್ತಿ]]–[[ಮ್ಯಾಸ್ಟ್ರಿಕ್ಟಿಯನ್‌]] ಎಲ್ಲೆರೇಖೆಗೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಕಾಲನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Baker"/><ref name="Slack"/><ref>The exact divergence dates according to ಬೇಕರ್‌ ''ಮತ್ತು ಇತರರು.'' (2006) mentioned in this section are not as precisely resolved as it appears to be due to uncertainties of the [[ಆಣ್ವಿಕ clock]] used.</ref> ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದ ಪುರಾವೆಯ (ಅಂದರೆ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ) ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಖಚಿತವಾಗಿ ಸಾಧ್ಯವೋ ಅಷ್ಟು ಏನನ್ನು ಹೇಳಬಹುದೆಂದರೆ, [[ಕ್ರಿಟೇಷಿಯಾ ಅವಧಿಯ]] ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ವಂಶಾವಳಿಯು [[ಆಕೃತಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ]] ತೀರಾ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ವಿಕಸನೀಯವಾಗಿ ಚೆನ್ನಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿದ್ದಿರಬೇಕು; ಸಾಧಾರಣ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುವ ತಮ್ಮ ಪ್ರಸರಣ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಳಿವುಗಳ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ [[ಪೌಷ್ಟಿಕ ಜಾಲ]]ಗಳ ವಿಘಟನೆಗೆ ಹಾರಲಾರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಮಟ್ಟದ ಚೇತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಅವುಗಳಿನ್ನೂ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾರಲಾರದ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದವು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಯುಕ್ತವಾದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ (''ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ'' : [[ಹಾರಲಾರದ ಹೊಟ್ಟೆಬಾಕ ಕಡಲಹಕ್ಕಿ]]).{{Citation needed|date=February 2010}} ==== ಆಧಾರಭೂತವಾದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ==== ''ವೈಮಾನು ಮ್ಯಾನರಿಂಗಿ'' ಎಂಬುದು ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ [[ಪಳೆಯುಳಿಕೆ]]ಯೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿರುವ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಜಾತಿಯಾಗಿದ್ದು, [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌‌]]ನ ಮುಂಚಿನ [[ಪ್ರಾಚೀನ ಈಯಸೀನ್‌ಕಾಲ]]ದ ವಿಶಿಷ್ಟಯುಗದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸುಮಾರು 62 [[ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ]] ಇದು ಜೀವಿಸಿತ್ತು.<ref name="Slack"/> ಆಧುನಿಕ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳಂತೆ ಜಲಜೀವಿ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅವು ಚೆನ್ನಾಗಿ-ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿರದಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ, ''[[ವೈಮಾನು]]'' ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ನೀರು ಮುಳುಕ]]ದ-ರೀತಿಯ ಪಕ್ಷಿಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಆದರೆ ಆಳವಾಗಿ ಜಿಗಿಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೊಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಗಿಡ್ಡ ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವು ಆಗಲೇ ಹಾರಲಾರದ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.{{Citation needed|date=February 2010}} ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಪಾದಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಅವು ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಈಜುತ್ತಿದ್ದವಾದರೂ, ರೆಕ್ಕೆಗಳು ನೀರೊಳಗಿನ ಚಲಿಸುವಿಕೆಗೆ ಆಗಲೇ ಹೊಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಇದು ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ನಾಮವಾದ ಬಹುಪಾಲು ಇತರ ಧುಮುಕುವ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿದ್ದಂತಿತ್ತು.{{Citation needed|date=February 2010}} ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಪೆರುವಿಗೆ ಸೇರಿದ ''ಪೆರುಡೈಪ್ಟೆಸ್‌'' ಜಾತಿಯು 42 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಕಾಲನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. [[ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ]]ಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವ ಒಂದು ಹೆಸರಿಸದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯು ಸಾಬೀತು ಮಾಡುವ ಪ್ರಕಾರ, [[ಬಾರ್ಟೋನಿಯಾ ಅವಧಿ]]ಯ (ಮಧ್ಯ [[ಈಯಸೀನ್‌ ಕಾಲದ]]) ವೇಳೆಗೆ, ಸುಮಾರು 39–38 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ<ref> ''ಕಾಂಟ್ರಾ'' ಬೇಕರ್‌ ''ಮತ್ತು ಇತರರು.'' (2006).</ref>, ಆದಿಮ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ]]ಕ್ಕೆ ಹಬ್ಬಿದ್ದವು ಮತ್ತು [[ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌]] ಸಾಗರದೊಳಗೆ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದವು.<ref name="Clarke"/> ==== ಪ್ಯಾಲೇಯುಡೈಪ್ಟೈನ್‌ಗಳು ==== ಈಯಸೀನ್‌ ಕಾಲದ ಅಂತ್ಯ ಹಾಗೂ [[ಆಲಿಗಸೀನ್‌ ಕಾಲದ]] ಆರಂಭದ (40–30 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ ಕೆಲವು ವಂಶಾವಳಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. [[ನಾರ್ಡೆನ್ಸ್ಕ್‌ಜೋಯೆಲ್ಡ್‌ನ ದೈತ್ಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]] ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ್ದಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 1.80 ಮೀಟರುಗಳಷ್ಟು (6 ಅಡಿ) ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ನ ದೈತ್ಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]] ಪ್ರಾಯಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಭಾರದ್ದಾಗಿದ್ದು, 80 ಕೆ.ಜಿ. ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ತೂಗುತ್ತಿತ್ತು. ಎರಡೂ ಬಗೆಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌‌‌]]ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಮೊದಲನೆಯದು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ನ ಇನ್ನೂದೂರದ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದವು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ ಪೈಕಿಯ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ನಾಮವಾದ ಜಾತಿಯು, ಅದು ದೈತ್ಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ನೇ ಇರಲಿ ಅಥವಾ ಚಿಕ್ಕದೇ ಇರಲಿ, [[ಪ್ಯಾಲೀಯೂಡಿಪ್ಟಿನೇ]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ [[ದ್ವಿತೀಯಕ ಜೈವಿಕ ಕುಲದ]] [[ಉಪಕುಟುಂಬ]]ದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ತೀರಾ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಹೊಸ ವರ್ಗವು ಪತ್ತೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ ಮತ್ತು ಒಂದು ವೇಳೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಲ್ಲಿ [[ಜೀವಿವಿಕಾಸ]]ದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಅಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಟಪಕ್ಷ ನಿರ್ನಾಮವಾದ ಜಾತಿಯ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ವಂಶಾವಳಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು ಎಂಬುದು ಸಮ್ಮತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದೆ. ಅತಿನಿಕಟವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ನಿದರ್ಶನಗಳು [[ಪ್ಯಾಟಗೋನಿಯಾ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು, ಮತ್ತು ಕಡೇಪಕ್ಷ ಮತ್ತೊಂದು ಬಹುಪಾಲು [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌]] ಹಾಗೂ [[ಉಪ-ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌]] ಕಡಲತೀರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂತು. ಇದು ಪ್ಯಾಲಿಯುಡೆಪ್ಟೈನ್‌ಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಇಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡುವುದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಅಥವಾ ಅದೇ ಆಗಿದೆ. ಆದರೆ ಗಾತ್ರದ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲಿಕೆಯು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ [[ಹರಡುವಿಕೆ]]ಯ ಈ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ತರವಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ: ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾದ [[ಸೆಮೌರ್‌ ದ್ವೀಪ]]ದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದಿಂದ ದೈತ್ಯ ಗಾತ್ರದವರೆಗಿನ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ ಸುಮಾರು 10 ಪರಿಚಿತ ಜಾತಿಗಳು [[ಪ್ರಯಾಬೋನಿಯಾ ಕಾಲದ]] (ಅಂತ್ಯ ಈಯಸೀನ್‌ ಕಾಲದ) ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 35 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿದ್ದವು.<ref>ಜಾಡ್ವಿಸ್‌ಕ್ಜಾಕ್‌, (2006).</ref> ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಪ್ಯಾಲೇಯುಡೈಪ್ಟೈನ್‌ಗಳು ಒಂದು [[ಏಕ ಜೈವಿಕ ಕುಲದ]] ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆಯೇ, ಅಥವಾ ಅತ್ಯಂತ ನಿರ್ಬಂಧಕ್ಕೊಳಗಾಗಿದ್ದ ಪ್ಯಾಲೀಯೂಡಿಪ್ಟಿನೇ ಮತ್ತು ಆಂಥ್ರೋಪೋರ್ನಿಥಿನೇಯಲ್ಲಿ ದೈತ್ಯತೆಯು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿತೇ ಎಂಬುದು ಇನ್ನೂ ಗೊತ್ತಾಗಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಅವು ಕ್ರಮಬದ್ಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವೇ, ಅಥವಾ ಈಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡುವಂತೆ (ಅಂದರೆ, ''[[ಆಂಥ್ರೋಪೋರ್ನಿಸ್‌ ನಾರ್ಡೆನ್ಸ್ಕ್‌ಜೋಯೆಲ್ಡಿ]]'' ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ) ಎಲ್ಲೆ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಪ್ಯಾಲೀಯೂಡಿಪ್ಟಿನೇಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಗಾತ್ರದ ಶ್ರೇಣಿಯಿತ್ತೇ ಎಂಬುದೂ ಸಹ ಇನ್ನೂ ಗೊತ್ತಾಗಿಲ್ಲ.<ref name="Ksepka"/> ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯದಾಗಿರುವ, ಚೆನ್ನಾಗಿ-ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ದೈತ್ಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಆದ, 5-ಅಡಿ-ಎತ್ತರದ ''[[ಇಕಾಡಿಪ್ಟೆಸ್‌ ಸಲಾಸಿ]]'' ಯು, ಸುಮಾರು 36 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ [[ಪೆರು]]ವಿನ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ದೂರದ ಉತ್ತರ ವಲಯದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂತು. ಅದೇನೇ ಆಗಿರಲಿ, [[ಪ್ಯಾಲಿಯೋಜೀನ್‌ ಕಾಲ]]ದ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಸುಮಾರು 25 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ದೈತ್ಯಾಕಾರದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿದ್ದವು. ಅವುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಕುಸಿತ ಮತ್ತು ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುವಿಕೆಯು, ಸ್ಕ್ವಾಲೋಡಾಂಟಾಯ್ಡಿಯಾ ಮತ್ತು ಇತರ ಆದಿಮ, ಮೀನು-ತಿನ್ನುವ [[ಹಲ್ಲಿರುವ ತಿಮಿಂಗಿಲ]]ಗಳ ಹರಡಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿತು. ಈ ತಿಮಿಂಗಿಲಗಳು ಆಹಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಅವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಿದವು, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಯಾದವು.<ref name="Baker"/> ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ ಆದರೆ ಖಚಿತವಾಗಿ ದಪ್ಪನಾದ-ಕಾಲುಗಳನ್ನುಳ್ಳ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ [[ಪ್ಯಾರಾಪ್ಟೆನೋಡೈಟ್ಸ್‌]] ಎಂಬ ಒಂದು ಹೊಸ ವಂಶಾವಳಿಯು ಆದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟುಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಮುಂಚಿನ [[ನಿಯೋಜೀನ್‌ ಅವಧಿಯು]] ಅದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ರೂಪಬದಲಾವಣೆಯ ಮಾದರಿಯ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಇದು ಅದೇ-ಗಾತ್ರದ ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ತೆಳುವಾದ [[ಪ್ಯಾಲಿಯೋಸ್ಫೀನಿಸಿನೇ]] ಆಗಿತ್ತು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ಕಾಲದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ [[ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ]]ಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಹರಡುವಿಕೆಯನ್ನೂ ಅದು ಕಂಡಿತು. ==== ಆಧುನಿಕ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ ಮೂಲ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣ ವಿಧಾನ ==== ಆಧುನಿಕ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ನಿರ್ವಿವಾದವಾದ ಎರಡು [[ಏಕಮೂಲ ವರ್ಗ]]ಗಳಿಗೆ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂದಿಗ್ಧ ಸಂಬಂಧಗಳೊಂದಿಗಿನ ಮತ್ತೆರಡು ಆಧಾರಭೂತವಾದ ಕುಲಗಳಿಗೆ ಅಂಗಭೂತಗಳಾಗಿವೆ.<ref name="B&G"/> ಸ್ಫೀನಿಸಿನೇಯ ಮೂಲವು ಪ್ರಾಯಶಃ ಇತ್ತೀಚಿನ ಪ್ಯಾಲಿಯೋಜೀನ್‌ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಗಣವು ವಿಕಸನಗೊಂಡ ಅದೇ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿಯೇ, ಅಂದರೆ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ-ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಪ್ರದೇಶ ಹಾಗೂ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ನಡುವಿನ ಮಹಾಸಾಗರಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಕಂಡುಬಂದಿರಬಹುದಾಗಿದೆ.<ref name="Baker"/> ಸುಮಾರು 40 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ<ref name="Baker"/> ಇತರ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳಿಂದ ಚೆದುರಿಕೊಂಡಿತು ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾದಂತೆ, ಸ್ಫೀನಿಸಿನೇಗಳು ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಒಂದಷ್ಟು ಕಾಲ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿದ್ದವು ಎಂದು ತೋರುತ್ತದೆ. [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಪೆನಿನ್ಸುಲಾ]] ಹಾಗೂ [[ಪ್ಯಾಟಗೋನಿಯಾ]]ದ ಚೆನ್ನಾಗಿ-ಸಂಶೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಂಚಯನಗಳು ಸದರಿ ಉಪಕುಟುಂಬದ ಪ್ಯಾಲಿಯೋಜೀನ್‌ ಕಾಲದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡದಿರುವುದರಿಂದ ಈ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ಸ್ಫೆನಿಸೈನ್‌ ವಂಶಾವಳಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಹರಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಂಥವಾಗಿವೆ. ''[[ಆಪ್ಟೆನೋಡೈಟ್ಸ್‌]]'' ಕುಲವು ಜೀವಂತ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ ಪೈಕಿಯ<ref name="CB08">{{cite book |title=Systematics and Taxonomy of Australian Birds|author=Christidis L, Boles WE |year=2008 |publisher=CSIRO Publishing |location=Canberra |isbn=9780643065116 |page=97}}</ref><ref>{{cite journal |author=Ksepka, D. T. B., Sara; Giannini, Norberto P; |title=The phylogeny of the living and fossil Sphenisciformes (penguins) |journal=Cladistics |volume=22 |year=2006 |page=412–441 }}</ref> ಅತ್ಯಂತ ಆಧಾರಭೂತವಾದ ಚೆದುರಿಕೆಯಂತೆ ತೋರುತ್ತವೆ. ಈ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು ಆಕರ್ಷಕವಾದ ಹಳದಿ-ಕಿತ್ತಳೆ ಕುತ್ತಿಗೆ, ಎದೆ, ಮತ್ತು ಕೊಕ್ಕು ಪಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು; ತಮ್ಮ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಕಾವುಕೊಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಅವು ಮರಿಮಾಡಿದಾಗ ಮರಿಗಳು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಬತ್ತಲೆಯಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಕುಲವು ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಕಡಲತೀರಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿರುವ ಒಂದು ಹರಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇಂದಿನ ಕೆಲವೊಂದು ಉಪ-ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಅವು ಎಷ್ಟುಬೇಕೋ ಅಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡಿವೆ. ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ಸರಳವಾಗಿರುವ ಕಪ್ಪು-ಮತ್ತು-ಬಿಳಿ ತಲೆಯ ಮಾದರಿಯೊಂದಿಗಿನ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ''[[ಪೈಗೋಸೆಲಿಸ್‌]]'' ಒಳಗೊಂಡಿದೆ; ಅವುಗಳ ಹರಡಿಕೆಯು ಮಧ್ಯಸ್ಥ ದರ್ಜೆಯದಾಗಿದ್ದು, ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಕಡಲತೀರಗಳ ಮೇಲೆ ಅದು ಕೇಂದ್ರೀಕೃತಗೊಂಡಿವೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಕೊಂಚ ಉತ್ತರದ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಅದು ವಿಸ್ತರಣೆಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಬಾಹ್ಯ [[ಸ್ವರೂಪ]]ದಲ್ಲಿ ಇವು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವಂತೆ ಸ್ಫೀನಿಸಿನೇಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೂರ್ವಜನನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ''ಆಪ್ಟೆನೋಡೈಟ್ಸ್‌‌‌'''ನ [[ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣದ ಜನ್ಯ ಗುಂಪು]]ಗಳು ಬಹುತೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಕುಲದ ಪರಮಾವಧಿಯ [[ಆವಾಸಸ್ಥಾನ]]ದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ [[ರೂಪಾಂತರ]]ಗಳನ್ನು ಯುಕ್ತವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿವೆ. ''' '' '''''ಮುಂಚಿನ ಕುಲದಂತೆ,''' '' '''ಪೈಗೋಸೆಲಿಸ್‌'' ಬಾರ್ಟೋನಿಯಾ ಅವಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಚೆದುರಿಹೋಗಿರುವಂತೆ ತೋರುತ್ತದೆ,<ref> In fact, it is fairly likely that during the ಬಾರ್ಟೋನಿಯಾ ಅವಧಿ, there was a near-synchronous but [[allopatric]] split between the ancestors of ''ಆಪ್ಟೆನೋಡೈಟ್ಸ್‌'', ''ಪೈಗೋಸೆಲಿಸ್‌'', and the common ancestor of all remaining ಕುಲಗಳು [ಬೇಕರ್‌ ''ಮತ್ತು ಇತರರು.'' (2006)].</ref>'' ''' '''''ಆದರೆ ವರ್ತಮಾನ ಕಾಲದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುವ ಶ್ರೇಣಿಯ ವಿಸ್ತರಣೆ ಮತ್ತು ಹರಡುವಿಕೆಯು ಪ್ರಾಯಶಃ ಬಹಳ ನಂತರದವರೆಗೆ ಸಂಭವಿಸಲಿಲ್ಲ ಎನಿಸುತ್ತದೆ; ಮುಂಚಿನ [[ಮಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ]] ಸುಮಾರು [[ಬರ್ಡಿಗೇಲಿಯಾ ಅವಧಿ]]ಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ 20–15 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇದು ಸಂಭವಿಸಿತು.<ref name="Baker"/>'' ''' ''[[ಸ್ಫೀನಿಸ್ಕಸ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ಯೂಡಿಪ್ಟುಲಾ]]'' [[ಕುಲಗಳು]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ]]ದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಒಂದು ಬಹುಪಾಲು ಉಪ-ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಹರಡಿಕೆಯೊಂದಿಗಿನ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವೊಂದು ದೂರದ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನ ಕಡೆಗೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತವೆ. ಅವೆಲ್ಲವೂ [[ಕರಾಟಿನಾಯ್ಡ್‌ ವರ್ಣದ್ರವ್ಯ]]ದ ಬಣ್ಣಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮುಂಚಿನ ಕುಲವು ಒಂದು ಎದ್ದು ಕಾಣುವ ಪಟ್ಟಿಯೊಂದಿಗಿನ ತಲೆ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ; ನೆಲಗೂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಗೂಡುಕಟ್ಟುವ ಮೂಲಕ ಅವು ಜೀವಂತ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ ನಡುವೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಸರಿಸುಮಾರು 28 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಶುರುವಾಗುವ, [[ಚಾಟ್ಟಿಯನ್‌ ಅವಧಿ]]ಯಾದ್ಯಂತ (ಅಂತ್ಯ ಆಲಿಗಸೀನ್‌ ಕಾಲದ) ಆಧುನಿಕ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ ಪೂರ್ವಜರ ಹಬ್ಬುವಿಕೆಯ ಪೈಕಿಯ [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಧ್ರುವಸಮೀಪದ ಹರಿವಿನ]] ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಗುಂಪು ಪ್ರಾಯಶಃ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಚೆದುರಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿರಬಹುದು.<ref name="Baker"/> ಈ ಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕುಲಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಳ್ಳುವ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ, ಸುಮಾರು 4–2 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಒಂದು [[ಪ್ಲಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ]] ಹರಡುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ವರ್ತಮಾನ-ಕಾಲದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.<ref name="Baker"/> ''ಮೆಗಾಡೈಪ್ಟೆಸ್‌'' –''ಯೂಡೈಪ್ಟೆಸ್‌'' ಏಕಮೂಲ ವರ್ಗವು ಇದನ್ನೇ ಹೋಲುವ [[ಅಕ್ಷಾಂಶ]]ಗಳ ([[ಗ್ಯಾಲಪಗೋಸ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌‌‌]]ನಷ್ಟು ದೂರದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ) ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದು ತನ್ನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ, ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮದೆಡೆಗಿನ ಪ್ರಸರಣವನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಅವು ಕೂದಲಿನಂಥ ಹಳದಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ತಲೆಗರಿಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ; ಅವುಗಳ ಕೊಕ್ಕುಗಳು ಕಡೇಪಕ್ಷ ಭಾಗಶಃ ಕೆಂಪುಬಣ್ಣದಲ್ಲಿವೆ. ಈ ಎರಡು ಕುಲಗಳು ಮಧ್ಯ ಮಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ([[ಲ್ಯಾಂಘಿಯನ್‌ ಅವಧಿಯ]], ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ 15–14 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ) ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಚೆದುರಿಹೋದವು. ಆದರೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ, ''ಯೂಡೈಪ್ಟೆಸ್‌‌'' ನ ಜೀವಂತ ಜಾತಿಗಳು ನಂತರದ ಹರಡುವಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಈ ಹರಡುವಿಕೆಯು ಸುಮಾರು [[ಟಾರ್ಟೋನಿಯನ್‌ ಅವಧಿಯ]] (ಅಂತ್ಯ ಮಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ, 8 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ) ಅಂತ್ಯದಿಂದ ಪ್ಲಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ ಅಂತ್ಯದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ.<ref name="Baker"/> ಭೌಗೋಳಿಕ ಮತ್ತು ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾದರಿ ಅಥವಾ ಸ್ಫೆನಿಸೈನ್‌ ವಿಕಸನವು, [[ಪ್ರಾಚೀನ ಹವಾಮಾನದ ದಾಖಲೆ]]ಯಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ [[ಜಾಗತಿಕ ತಂಪಾಗುವಿಕೆ]]ಯ ಎರಡು ಪ್ರಸಂಗಗಳಿಗೆ ನಿಕಟವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.<ref name="Baker"/> ಬಾರ್ಟೋನಿಯಾ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿನ ಉಪ-ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ವಂಶಾವಳಿಯ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯು, ಸುಮಾರು 35 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಹಿಮಯುಗ]]ಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾದ ತಂಪಾಗುವಿಕೆಯ ನಿಧಾನಗತಿಯ ಅವಧಿಯ ದೃಢವಾದ ಪ್ರಾರಂಭದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರಯಾಬೋನಿಯಾ ಕಾಲದಿಂದ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಕಡಲತೀರಗಳಲ್ಲಿನ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವು ಕುಸಿಯುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಬಹುತೇಕ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಹೆಚ್ಚು ಉಪಚರಿಸಬಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಸ್ವತಃ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾದಲ್ಲಿದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ<ref name="Baker, A., Pereira, SL, Haddrath, OP, Edge, KA 2006">{{cite journal |author=Baker, A., Pereira, SL, Haddrath, OP, Edge, KA |title=Multiple gene evidence for expansion of extant penguins out of Antarctica due to global cooling |journal=Proceedings of the Royal Society B-Biological Sciences |volume=273 |year=2006 }}</ref> ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಉಪ-ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ, ಕೇವಲ ಸುಮಾರು 30 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ತಂಪಾದ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಧ್ರುವಸಮೀಪದ ಹರಿವು ಒಂದು ನಿರಂತರವಾದ ಧ್ರುವದ ಸಮೀಪದ ಹರಿವಾಗಿಯೂ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಒಂದೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ನ ತಂಪಾಗುವಿಕೆಯು ಬಲವಂತಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ''[[ಸ್ಫೀನಿಸ್ಕಸ್‌‌]]'' ನ ಪೂರ್ವದಿಕ್ಕಿನೆಡೆಗಿನ ವಿಸ್ತರಣೆಯು ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ ಹಾಗೂ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅದರಿಂದಾಚೆಗೆ ಕೈಗೂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು.<ref name="Baker"/> ಇದರ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಪ್ಯಾಲಿಯೋಜೀನ್‌ ಕಾಲದಲ್ಲಿ<ref name="Baker, A., Pereira, SL, Haddrath, OP, Edge, KA 2006"/> ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಖಂಡದಿಂದ ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯ ಹರಡುವಿಕೆ ನಡೆಯಿತು ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ಪುರಾವೆಯೂ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ನಂತರದಲ್ಲಿ ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗಿನ ಬಿಸಿಯಾಗುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಎರಚಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಧಿಯು [[ಮಧ್ಯ ಮಯೋಸೀನ್‌ ಕಾಲದ ಹವಾಮಾನ ಪರಿವರ್ತನೆ]]ಯಿಂದ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಇದು 14–12 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಸರಾಸರಿ ಜಾಗತಿಕ ತಾಪಮಾನದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ತೀವ್ರವಾದ ಕುಸಿತವಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನೇ ಹೋಲುವ ಹಠಾತ್‌ ತಂಪಾಗುವಿಕೆಯ ಘಟನೆಗಳು 8 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮತ್ತು 4 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದವು; ಟಾರ್ಟೋನಿಯನ್‌ ಅವಧಿಯ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ [[ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಮಂಜಿನ ಹೊದಿಕೆ]]ಯು ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಇಂದು ನಾವು ನೋಡುವ ಪ್ರಮಾಣ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿತ್ತು. ಇಂದಿನ ಬಹುಪಾಲು ಉಪ-ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಜಾತಿಗಳ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯು, ಸರಿಸುಮಾರಾಗಿ ನಿಯೋಜೀನ್‌ ಅವಧಿಯ ಹವಾಮಾನ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳ ಈ ಶ್ರೇಣಿಯಿಂದ ಖಚಿತವಾಗಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ==== ಇತರ ಪಕ್ಷಿ ಗಣಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ ==== ''[[ವೈಮಾನು]]'' ವಿನಿಂದ ಆಚೆಗಿನ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಪೀಳಿಗೆಯು ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಆಣ್ವಿಕ ಅಥವಾ ರೂಪರಚನೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳಿಂದ ಇದು ಉತ್ತಮವಾಗಿ-ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ರೂಪರಚನೆಯ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಸ್ಫೆನಿಸಿಫೋರ್ಮ್ಸ್‌‌ನ ದೃಢವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣದ ಜನ್ಯ ಗುಂಪುಗಳಿಂದ ಹಾಳಾಗಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ; ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಹಾಗೂ [[ಗ್ರೀಬ್‌ ಮುಳುಗುಹಕ್ಕಿ]]ಗಳ ನಡುವೆ ಇದೆ ಎಂದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ, ಯಥೋಚಿತವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿಕಟವಾಗಿರುವ ಸಂಬಂಧವು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಸ್ಸಂಶಯವಾಗಿ ಒಂದು ತಪ್ಪಾಗಿದೆ. ಎರಡೂ ಗುಂಪುಗಳ [[ಸಮಾನ ಸ್ವರೂಪತೆಗಳಾದ]] ಬಲವಾದ ಧುಮುಕುವ ರೂಪಾಂತರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಈ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಲಾಗಿದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಭಿನ್ನವಾದ [[DNA ಸರಣಿ]]ಯ ದತ್ತಾಂಶದ ಜೋಡಿಗಳು ಪರಸ್ಪರರ ಜೊತೆಗೆ ವಿವರವಾಗಿ ಸರಿಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. [[ಚಿತ್ರ:Spheniscus humboldti -swimming -aquarium-8a.jpg|thumb|left|ಅಕ್ವೇರಿಯಂ ಒಂದರಲ್ಲಿರುವ ಹಮ್‌ಬೋಲ್ಡ್ಟ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು. ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಒಂದು ನೈಪುಣ್ಯ ಪಡೆದ ಈಜುಗಾರನಾಗಿದ್ದು, ರೆಕ್ಕೆಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಈಜುಗೈಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.]] ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವುದೇನೆಂದರೆ, ನಿಯೋಏವ್ಸ್‌‌ನ ([[ಪ್ಯಾಲಿಯೋಗ್ನಾತ್‌‌‌]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಭಾರೀಪಕ್ಷಿ]]ಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದ ಜೀವಂತ ಪಕ್ಷಿಗಳು) ಒಂದು ಏಕಮೂಲ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಸೇರುತ್ತವೆ. "ಉನ್ನತವಾದ ನೀರು ಪಕ್ಷಿಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸದರಿ ನಿಯೋಏವ್ಸ್‌‌ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನವಾದ [[ನೀರಿನ ಭಾರೀಪಕ್ಷಿ]]ಗಳಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಅದು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. [[ಚರಾಡ್ರೈಫೋರ್ಮ್ಸ್‌‌‌‌‌]]ನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಹೊರತುಪಡಿಸುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಈ ಗುಂಪು [[ಬಕಪಕ್ಷಿ]]ಗಳು, [[ರೇಲ್‌ ಹಕ್ಕಿ]]ಗಳು, ಮತ್ತು [[ಕಡಲಹಕ್ಕಿ]]ಗಳಂಥ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref>ಫೇನ್‌ &amp; ಹೌಡ್‌, (2004).</ref> ಈ ಗೊಂಪಿನೊಳಗಡೆ, ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಸಂಬಂಧಗಳು ತುಂಬಾ ಕಡಿಮೆ ನಿಚ್ಚಳವಾಗಿವೆ. ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಮತ್ತು ದತ್ತಾಂಶ ಸಂಚಯವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, [[ಸಿಕೋನೈಫೋರ್ಮ್ಸ್‌]]<ref name="Slack"/> ಜೊತೆಗಿನ ಅಥವಾ [[ಪ್ರೋಸೆಲ್ಲಾರೈಫೋರ್ಮ್ಸ್‌]]<ref name="Baker"/> ಜೊತೆಗಿನ ಒಂದು ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌-ರೀತಿಯ [[ಪ್ಲಾಟೊಪ್ಟೆರಿಡ್‌ಗಳು]] (ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಹಾವು ಹಕ್ಕಿ]]ಗಳು ಮತ್ತು [[ಹೊಟ್ಟೆಬಾಕ ಕಡಲಹಕ್ಕಿ]]ಗಳ ಸಂಬಂಧಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ) ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ ಒಂದು ಜೊತೆಯ ಗುಂಪಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ [[ಪೆಲೆಕ್ಯಾನಿಫೋರ್ಮ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ]] ಒಂದು ಸಮಾನ ಪೂರ್ವಜನನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಆ ಗಣದಲ್ಲೇ ಸೇರ್ಪಡೆಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಅಥವಾ ಪ್ಲಾಟೊಪ್ಟೆರಿಡ್‌ಗಳು ಇತರ ಪೆಲೆಕ್ಯಾನಿಫೋರ್ಮ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗಿರುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಇದು ಮೂರರಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪೆಲೆಕ್ಯಾನಿಫೋರ್ಮ್‌ಗಳ ವಿಭಜಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.<ref>ಮೇಯ್ರ್‌‌, (2005).</ref> == ಅಂಗರಚನೆ ಮತ್ತು ಶರೀರ ವಿಜ್ಞಾನ == [[ಚಿತ್ರ:Orcas and penguins.jpg|thumb|250px|ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾದ ರಾಸ್‌ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಡೆಲೀ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ತಿಮಿಂಗಿಲದಂಥ ದೈತ್ಯಪ್ರಾಣಿಗಳು ಈಜುತ್ತಿರುವುದು.ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಡ್ರೈಗಾಲ್ಸ್ಕಿ ಮಂಜಿನ ನಾಲಿಗೆಯು ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದೆ.]] ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು [[ಜಲಜೀವಿ]] ಜೀವನಕ್ಕೆ ಅದ್ಭುತವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಂಡಿವೆ. [[ಅವಶೇಷವಾಗಿರುವ]] ಅವುಗಳ [[ರೆಕ್ಕೆ]]ಗಳು ಈಜುಗೈಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಾಟ ನಡೆಸಲು ಇವು ನಿಷ್ಪ್ರಯೋಜಕವಾಗಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ವಿಸ್ಮಯಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಚುರುಕುಗತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ನ ಈಜುವಿಕೆಯ ನೋಟಗಳು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿನ ಪಕ್ಷಿಯ ಹಾರಾಟವನ್ನು ಅತೀವವಾಗಿ ಹೋಲುವಂತಿರುತ್ತವೆ.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=knZ6E_YV4_c&amp;feature=related ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಸ್ವಿಮ್ಮಿಂಗ್‌ ಅಂಡರ್‌ ವಾಟರ್‌, ಗ್ಯಾಲಪಗೋಸ್‌ — ಯೂಟ್ಯೂಬ್‌ ವಿಡಿಯೋ]</ref> ನವಿರಾದ [[ಪುಕ್ಕಗಳ]] ಒಳಗಡೆ ಗಾಳಿಯ ಒಂದು ಪದರವು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ತೇಲುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ತಂಪಾದ ಜಲರಾಶಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಪಕ್ಷಿಗಳನ್ನು ನಿರೋಧಿಸಲೂ ಸಹ ಗಾಳಿಯ ಪದರವು ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ. ನೆಲದ ಮೇಲಿರುವಾಗ, ತಮ್ಮ ನೆಟ್ಟಗಿನ ನಿಲುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ತಮ್ಮ [[ಬಾಲ]]ಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು [[ಮರೆಮಾಡುವಿಕೆ]]ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ವಿರುದ್ಧಛಾಯೆಯ]] ಲಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅಂದರೆ, [[ಕಪ್ಪು]] ಹಿಂಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[ಬಿಳಿ]] ಮುಂಭಾಗಗಳೊಂದಿಗಿನ [[ರೆಕ್ಕೆ]]ಗಳನ್ನು ಅವು ಹೊಂದಿವೆ.<ref>{{cite book|last=Buskey|first=Theresa|title=The Polar Regions|editor=Alan Christopherson, M.S.|publisher=Alpha Omegan Publications, Inc|location=804 N. 2nd Ave. E., Rock Rapids, IA|series=LIFEPAC|chapter=The Antarctic Polar Region|isbn=978-1-58095-156-2|accessdate=6, April, 2010|language=English}}</ref> ಕೆಳಗಿನಿಂದ ನೋಡಿದಾಗ ಪರಭಕ್ಷಕದಂತೆ ಕಾಣಿಸುವ (ಒಂದು [[ಕಡಲಿನ ದೈತ್ಯಪ್ರಾಣಿ]] ಅಥವಾ ಒಂದು [[ಚಿರತೆ ನೀರುನಾಯಿ]]ಯಂಥ) ಲಕ್ಷಣವು, ಒಂದು ಬಿಳಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಹೊಟ್ಟೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಫಲಿತ ನೀರಿನ ಮೇಲ್ಮೈ ನಡುವೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಲ್ಪಿಸುವುದನ್ನು ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಗಾಢವರ್ಣದ ಪುಕ್ಕಗಳು ಮೇಲಿನಿಂದ ಅವನ್ನು ಮರೆಮಾಡುತ್ತವೆ. ಧುಮುಕುವ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಪ್ರತಿಗಂಟೆಗೆ 6ರಿಂದ 12 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು (ಪ್ರತಿ ಗಂಟೆಗೆ 3.7ರಿಂದ 7.5 ಮೈಲುಗಳು) ದೂರವನ್ನು ಕ್ರಮಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಗಂಟೆಗೆ 27 ಕಿ.ಮೀ.ಗಳಷ್ಟು (ಗಂಟೆಗೆ 17 ಮೈಲುಗಳು) ವೇಗದಲ್ಲಿ ಓಡಿರುವುದರ (ಚಕಿತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹಾರಾಟದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇವು ಹೆಚ್ಚು ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿವೆ) ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿಗಳೂ ಲಭ್ಯವಿವೆ. ಪುಟ್ಟ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಳವಾಗಿ ಧುಮುಕುವುದಿಲ್ಲ; ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಅಥವಾ ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಅವಧಿಯ, ಮೇಲ್ಮೈ ಸಮೀಪದ ಧುಮುಕುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅವು ತಮ್ಮ ಬೇಟೆಯನ್ನು ಹಿಡಿಯುತ್ತವೆ. ದೊಡ್ಡದಾದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಅಗತ್ಯ ಬಂದಾಗ ಆಳವಾಗಿ ಧುಮುಕಬಲ್ಲವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ದೊಡ್ಡ ಸಾಮ್ರಾಟ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ನ ಧುಮುಕುವಿಕೆಗಳು 22 ನಿಮಿಷಗಳಷ್ಟು ಅವಧಿಯವರೆಗೆ, 565 ಮೀ.ನಷ್ಟು (1,870 ಅಡಿ) ಆಳದವರೆಗೆ ತಲುಪಿರುವುದು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ತಮ್ಮ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಅಡ್ಡ-ತೂಗಾಡಿಕೊಂಡು ಸಾಗುತ್ತವೆ ಇಲ್ಲವೇ ಹಿಮಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ತಮ್ಮ ಹೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನಿರಿಸಿ ಜಾರಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಈ ಪರಿಯ ಚಲನೆಯನ್ನು "ಹಿಮ ಜಾರುಬಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಜಾರುವಿಕೆ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಹೀಗೆ ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಚಲಿಸುವಾಗ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಹೆಚ್ಚು ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಚಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವು ಬಯಸಿದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕಡಿದಾದ ಅಥವಾ ಬಂಡೆಯಂಥ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ದಾಟಬೇಕೆಂದು ಅವು ಬಯಸಿದಲ್ಲಿ, ಎರಡೂ ಪಾದಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಂಡು ಅವು ನೆಗೆಯುತ್ತವೆ. ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗಾಗಿರುವ [[ಕೇಳುವಿಕೆ]]ಯ ಒಂದು ಸರಾಸರಿ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದು,<ref name="Wever">ವೆವರ್‌ ''ಮತ್ತು ಇತರರು.'' (1969).</ref> ದಟ್ಟಣೆಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ [[ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ]] ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಹೆತ್ತಜೀವಿಗಳು ಹಾಗೂ ಮರಿಗಳಿಂದ ಈ ಲಕ್ಷಣವು ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.<ref name="Jouventin">ಜೌವೆಂಟಿನ್‌ ''ಮತ್ತು ಇತರರು.'' (1999).</ref> ನೀರೊಳಗಿನ ದೃಷ್ಟಿಗೆ ನೆರವಾಗುವಂತೆ ಅವುಗಳ [[ಕಣ್ಣು]]ಗಳು ಹೊಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ, ಮತ್ತು ಬೇಟೆಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಈ ಕಣ್ಣುಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತವೆ; ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅವು [[ಸಮೀಪ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ]] ಕೂಡಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆಯಾದರೂ, ಸಂಶೋಧನೆಯು ಈ ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿಲ್ಲ.<ref name="Sivak">ಸಿವಾಕ್‌ ''ಮತ್ತು ಇತರರು.'' (1987).</ref> [[ಚಿತ್ರ:Pygoscelis papua -Nagasaki Penguin Aquarium -swimming underwater-8a.jpg|thumb|left|ನಾಗಸಾಕಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಅಕ್ವೇರಿಯಂನಲ್ಲಿ ಜೆಂಟೂ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ನೀರಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಈಜುತ್ತಿರುವುದು.]] ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ನಿರೋಧಿಸುವ ಗರಿಗಳ ಒಂದು ದಪ್ಪನಾದ ಪದರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅವು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವಾಗ ಅವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಿರಿಸುತ್ತವೆ (ಶಾಖದ ನಷ್ಟದ ಪ್ರಮಾಣವು ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದುದಕ್ಕಿಂತ ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವಾಗ ಸಾಕಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ). ಎಲ್ಲಾ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ ಸಮೂಹದ ಪೈಕಿ ಸಾಮ್ರಾಟ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ (ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌) ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ದೇಹದ ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಇದು ಅನುಗುಣವಾಗಿರುವ ಮೇಲ್ಮೈ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ಹಾಗೂ ಶಾಖದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ತಗ್ಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅವು ರಕ್ತದ ಹರಿವನ್ನು ಅವುಗಳ ಪರಮಾವಧಿಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಲ್ಲವಾಗಿವೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರಕ್ತದ ತಂಪಾಗುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ತಗ್ಗಿದಂತಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಪರಮಾವಧಿಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟಿಸುವಿಕೆಯಿಂದ ಅವು ತಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಚಳಿಗಾಲದ ಪರಮಾವಧಿಯ ಶೀತದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮೀನುಹಿಡಿಯಲು ಹೆಣ್ಣು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು ಸಮುದ್ರದ ಬಳಿಯಿದ್ದುಕೊಂಡು, ಗಂಡು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು ಈ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸ್ವತಃ ಎದುರಿಸಲು ಬಿಡುತ್ತವೆ. ತಮ್ಮ ದೇಹವನ್ನು ಬೆಚ್ಚಗಿರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವು ಹಲವುವೇಳೆ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಮುದುರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಬಿಸಿಯ ಪಟ್ಟಿಸುತ್ತುವಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರತೀ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ನೂ ತನ್ನ ಸರದಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವು ತಮ್ಮ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳ [[ಕಣ್ಣಗುಳಿಯ ಮೇಲಿನ ಗ್ರಂಥಿ]]ಯು ರಕ್ತದ ಹರಿವಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಲವಣವನ್ನು ಸೋಸುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು ಲವಣಜಲವನ್ನು ಕುಡಿಯಬಲ್ಲವು.<ref>{{cite web |url=http://www.zoo.org/educate/fact_sheets/penguin/penguin.htm |title=Animal Fact Sheets |accessdate=2006-07-21 |archive-date=2006-07-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060720223700/http://www.zoo.org/educate/fact_sheets/penguin/penguin.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.stlzoo.org/animals/abouttheanimals/birds/penguins/humboldtpenguin.htm |title=Humboldt Penguin: Saint Louis Zoo |accessdate=2006-07-21 |archive-date=2006-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060928083710/http://www.stlzoo.org/animals/abouttheanimals/birds/penguins/humboldtpenguin.htm |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=http://users.iafrica.com/b/bo/boulders/Vans%20book.htm |title=African Penguins and Penguins of the World |accessdate=2006-07-21}}</ref> ಮೂಗಿನ ಸಾಗುನಾಳದಿಂದ ಸಾಂದ್ರೀಕೃತ ದ್ರವವೊಂದರಲ್ಲಿ ಈ ಲವಣವು ವಿಸರ್ಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. [[ಉತ್ತರಾರ್ಧಗೋಳ]]ದ [[ಕಡಲಬಾತು]] ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯವಾಗಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿರುತ್ತವೆ: ಅವು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನೇ ಹೊಂದಿಲ್ಲವಾದರೂ, ಹದವರಿತ [[ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಲಕ್ಷಣ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಕಸನ]]ದ ಒಂದು ಫಲಶ್ರುತಿ ಅಥವಾ ಉತ್ಪನ್ನ ಇವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಕೆಲವರಿಂದ{{Who|date=February 2009}} ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.<ref>ಮಾರ್ಸೆಲ್‌ ವ್ಯಾನ್‌ ಟ್ಯುನೆನ್‌, ಡೇವ್‌ ಬ್ರಯಾನ್‌ ಬಟ್ವಿಲ್‌, ಜಾನ್‌ A. W. ಕಿರ್ಶ್‌ ಮತ್ತು S. ಬ್ಲೇರ್‌ ಹೆಜಸ್‌ ಬರೆದಿರುವ [http://evo.bio.psu.edu/hedgeslab/Publications/PDF-files/128.pdf ಕನ್ವರ್ಜೆನ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಡೈವರ್ಜೆನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಎವಲ್ಯೂಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಅಕ್ವಾಟಿಕ್‌ ಬರ್ಡ್ಸ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080529081926/http://evo.bio.psu.edu/hedgeslab/Publications/PDF-files/128.pdf |date=2008-05-29 }}</ref> === ಇಸಬೆಲ್ಲೈನ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು === [[ಚಿತ್ರ:Isabelline Adelie.jpg|thumb|ಗೌರ್ಡಿನ್‌ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಇಸಬೆಲ್ಲೈನ್‌ ಅಡೆಲೀ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌.]] ಬಹುಪಾಲು ಜಾತಿಗಳ ಪೈಕಿಯ 50,000 ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಒಂದು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ ಕಪ್ಪು ಪುಕ್ಕಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಪುಕ್ಕಗಳೊಂದಿಗೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ. ಇವುಗಳನ್ನು [[ಇಸಬೆಲ್ಲೈನ್‌]] ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳೆಂದು (ಬೂದು ಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು) ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆರ್ಚ್‌ಡ್ಯೂಕನ ಹೆಂಡತಿ [[ಆಸ್ಟ್ರಿಯಾದ ಇಸಬೆಲ್ಲಾ]]ಳ ಕುರಿತಾದ ದಂತಕಥೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪ್ರಾಯಶಃ ಇವುಗಳಿಗೆ ಇಸಬೆಲ್ಲೈನ್‌ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂದಿದೆ ಎನಿಸುತ್ತದೆ. ಇಸಬೆಲ್ಲಾಳು ತನ್ನ ಗಂಡನು [[ಓಸ್ಟೆಂಡ್‌]] ನಗರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಭಾಗದ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ದೇಶಗಳನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ತನಕ ತನ್ನ ಒಳ ಉಡುಪುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸದಿರಲು ಶಪಥ ಮಾಡಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಇದು ಕೈಗೂಡಲು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಎಂಬುದೇ ಆ ದಂತಕಥೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.notornis.org.nz/free_issues/Notornis_50-2003/Notornis_50_1_43.pdf |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2010-05-22 |archive-date=2007-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070808182344/http://www.notornis.org.nz/free_issues/Notornis_50-2003/Notornis_50_1_43.pdf |url-status=dead }}</ref> ಬೂದುಹಳದಿ ಬಣ್ಣವಾಗುವಿಕೆಯು ಬಿಳಿಚಿಕೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇಸಬೆಲ್ಲೈನ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಮಾಮೂಲಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಅವಧಿಯವರೆಗೆ ಬದುಕುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಆಳಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅವು ಚೆನ್ನಾಗಿ-ಮರೆಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಅವು ಸಂಗಾತಿಗಳಾಗಿಯೇ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಸಾಯುತ್ತವೆ. == ಹರಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನ == ಎಲ್ಲಾ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಜಾತಿಗಳೂ ಸಹ ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧ ಗೋಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, [[ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ]]ದಂಥ ತಂಪಾದ ಹವಾಮಾನಗಳಲ್ಲಷ್ಟೇ ಅವು ಕಾಣಬರುವುದಿಲ್ಲ. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ನ ಕೇವಲ ಕೆಲವೇ ಜಾತಿಗಳು ದಕ್ಷಿಣದಿಂದ ತುಂಬಾ ದೂರಕ್ಕೆ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ 10{{Verify source|date=May 2007}} ಜಾತಿಗಳು [[ಸಮಶೀತೋಷ್ಣದ]] ವಲಯದಲ್ಲಿ ಜೀವಿಸುತ್ತವೆ; [[ಗ್ಯಾಲಪಗೋಸ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]] ಎಂಬ ಒಂದು ಜಾತಿಯು [[ಗ್ಯಾಲಪಗೋಸ್‌ ಐಲೆಂಡ್ಸ್‌]]ನಂಥ ದೂರದ ಉತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಈ ದ್ವೀಪಗಳ ಸುತ್ತ ಹರಿಯುವ ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ [[ಹಮ್‌ಬೋಲ್ಡ್ಟ್‌ ಪ್ರವಾಹ]]ದ ತಂಪಾದ, ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಜಲರಾಶಿಯಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಇದು ಕೈಗೂಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.<ref>ಪೈಪರ್‌, ರಾಸ್‌ (2007), ''ಎಕ್ಸ್‌‌ಟ್ರಾಆರ್ಡಿನರಿ ಅನಿಮಲ್ಸ್‌: ಆನ್‌ ಎನ್‌ಸೈಕ್ಲೋಪೀಡಿಯಾ ಆಫ್‌ ಕ್ಯೂರಿಯಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಅನ್‌ಯೂಷುಯಲ್‌ ಅನಿಮಲ್ಸ್‌'', [[ಗ್ರೀನ್‌ವುಡ್‌ ಪ್ರೆಸ್‌]].</ref> ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು [[ಬರ್ಗ್‌ಮನ್‌ನ ನಿಯಮ]]ದ <ref>{{cite journal |author=Ashton, K. |title=Patterns of within-species body size variation of birds: strong evidence for Bergmann's rule |journal=Global Ecology and Biogeography |volume=11 |year=2002 |page=505–523 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Meiri S, D. T. |title=On the validity of Bergmann's rule |journal=Journal of Biogeography |volume=30 |year=2003 |page=331–351 }}</ref> ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹಲವಾರು ಲೇಖಕರು ಸೂಚಿಸಿದ್ದು, ಸಣ್ಣಗಾತ್ರದ ದೇಹದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡಗಾತ್ರದ ದೇಹದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು ಉನ್ನತ ಅಕ್ಷಾಂಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು ಇದರಲ್ಲಿನ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕೆಲವೊಂದು ಅಸಮ್ಮತಿಗಳೂ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ, ಮತ್ತು ಇತರ ಹಲವಾರು ಲೇಖಕರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಜಾತಿಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕೇವಲ ಅಕ್ಷಾಂಶವೊಂದೇ ಅಲ್ಲದೇ ಮಹಾಸಾಗರ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಚಿಮ್ಮುವಿಕೆಗಳು ಕೂಡಾ ಜಾತಿಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಮಹಾನ್‌ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.<ref>{{cite journal |author=Clarke, J. A., Ksepka, Daniel T., Stucchie, Marcelo, Urbina, Mario, Giannini, Norberto, Bertelli, Sara, Narvez, Yanina, Boyd, Clint A. |title=Paleogene equatorial penguins challenge the proposed relationship between biogeography, diversity, and Cenozoic climate change |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America |volume=104 |year=2007 |page=11545–11550 }}</ref><ref>{{cite journal |author=Gohlich, U. B. |title=The oldest fossil record of the extant penguin genus Spheniscus-- a new species from the Miocene of Peru |journal=Acta Palaeontologica Polonica |volume=52 |year=2007 |page=285–298 }}</ref> ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಈ ಕೆಳಕಂಡ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ: [[ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌]], [[ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾ]], ಮತ್ತು [[ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ]].<ref>{{Cite web |url=http://www.siec.k12.in.us/west/proj/penguins/australia.html |title=ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌‌ನ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು |access-date=2012-09-09 |archive-date=2012-09-09 |archive-url=https://archive.is/20120909142052/http://www.siec.k12.in.us/west/proj/penguins/australia.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal |author=Jadwiszczak, P. |title=Penguin past: The current state of knowledge |journal=Polish Polar Research |volume=30 |year=2009 |page=3–28 }}</ref> == ನಡವಳಿಕೆ == [[ಚಿತ್ರ:Pygoscelis antarctica trying to get to iceberg.wmv.OGG|thumb| [[ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ]]ದಲ್ಲಿರುವ [[ಗಲ್ಲಪಟ್ಟಿಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು]].]] === ತಳಿ ಬೆಳೆಸುವಿಕೆ === ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಬಹುಮಟ್ಟಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾಡುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಹಳದಿ-ಕಣ್ಣಿನ ಮತ್ತು ಫಿಯೋರ್ಡ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಜಾತಿಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಅಪವಾದವಾಗಿವೆ; ಜೆಂಟೂ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಈ ಸಮುದಾಯಗಳು ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ 100 ಜೋಡಿಗಳಷ್ಟು ಅಲ್ಪಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದ್ದರೆ, ರಾಜ, ಠೀವಿಗಾರ ಹಾಗೂ ಗಲ್ಲಪಟ್ಟಿಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಮುದಾಯಗಳ ಗಾತ್ರವು ಹಲವಾರು ನೂರಾರು ಸಾವಿರಾರು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Will17">ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ ''(ದಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್‌)'' ಪುಟ 17</ref> ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದರಿಂದ ಪಕ್ಷಿಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಎಲ್ಲಾ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿನ ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿಯ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಚಯವೇ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.<ref name="Williams57">ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ ''(ದಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್‌)'' ಪುಟ 57</ref> ''ಪ್ರಯಾಸಕರ'' ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಇತರ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಅಥವಾ ಓಡಿಸಲು, ಅಥವಾ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಶಮನಗೊಳಿಸಲು ಮತ್ತು ಅವುಗಳೊಂದಿಗಿನ ತಿಕ್ಕಾಟವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Williams57"/> ಒಂದು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಋತುವಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಏಕ ಸಂಗಾತಿಯ ಜೋಡಿಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆಯಾದರೂ, ಒಂದೇ ಜೋಡಿಯು ಮತ್ತೆ ಸೇರುವ ಪ್ರಮಾಣವು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹುತೇಕ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಏಕಕಾವಿನ ಮೊಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ಬಾರಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಎರಡು ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಜಾತಿಗಳಾದ ಸಾಮ್ರಾಟ ಮತ್ತು [[ರಾಜ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌‌‌]]ಗಳು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಒಂದು ಮೊಟ್ಟೆಯನ್ನಿಡುತ್ತವೆ.<ref name="Will23">ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ ''(ದಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್‌‌)'' ಪುಟ 23</ref> ಸಾಮ್ರಾಟ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳೂ [[ಕಾವು ಕೂರುವಿಕೆ]]ಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.<ref>ನ್ಯುಮಟಾ, M; ಡೇವಿಸ್‌, L &amp; ರೆನ್ನರ್‌‌, M (2000) "[http://www.royalsociety.org.nz/includes/download.aspx?ID=94769 ಪ್ರೊಲಾಂಗ್ಡ್‌ ಫೋರೇಜಿಂಗ್‌ ಟ್ರಿಪ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಎಗ್‌ ಡೆಸೆರ್ಟೇಷನ್‌ ಇನ್‌ ಲಿಟ್ಲ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್‌ (''ಯೂಡಿಪ್ಟುಲಾ ಮೈನರ್‌'' )]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}". ''ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌ ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಜೂವಾಲಜಿ'' '''27''' : 291-298</ref> ಈ ಕಾವು ಕೂರುವಿಕೆಯ ಪಾಳಿಗಳು ಹಲವು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಜೋಡಿಯ ಒಂದು ಸದಸ್ಯನು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಹುಡುಕುತ್ತಿರುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ಈ ಪಾಳಿಯು ವಾರಗಳವರೆಗೂ ನಡೆಯಬಹುದು. ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸಲದ ಮರಿಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಇಡುತ್ತವೆ; ಇದಕ್ಕೆ ಹೊರತಾಗಿರುವ ಪುಟ್ಟ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಒಂದು ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರುಬಾರಿ ಒಂದು ಸಲದ ಮರಿಗಳನ್ನು ಇಡಬಲ್ಲುದಾಗಿರುತ್ತದೆ.<ref>{{cite book|author=Reilly PN, Balmford P|title=The Biology of Penguins|editor=Stonehouse, Bernard|publisher=Macmillan|location=London|date=1975|pages=161–87|chapter=A breeding study of the little penguin, ''Eudyptula minor'', in Australia |isbn=0333167910}}</ref> ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳನ್ನು‌ ಇತರ ಪಕ್ಷಿ ಜಾತಿಗಳ ಜನ್ಮದಾತ ಪಕ್ಷಿಗಳ ತೂಕದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣಾನುಗುಣವಾಗಿ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳ ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿಗಿಂತ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳ ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಚಿಕ್ಕದಾಗಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ;...{{convert|52|g|oz|0|abbr=on}}ನಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಮೊಟ್ಟೆಯು ತನ್ನ ತಾಯಿಯರ ತೂಕದ 4.7%ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು {{convert|450|g|lb|0|abbr=on}} ಸಾಮ್ರಾಟ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಮೊಟ್ಟೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಇದು 2.3%ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="Will23"/> ಅನುಗುಣವಾಗಿ ದಪ್ಪಗಿರುವ ಕವಚವು ಒಂದು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಮೊಟ್ಟೆಯ ತೂಕದ 10 ಮತ್ತು 16 %ನಷ್ಟರ ನಡುವಣ ಇರುತ್ತದೆ. ಗೂಡುಕಟ್ಟುವಿಕೆಯ ಒಂದು ಪ್ರತಿಕೂಲವಾದ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿನ ಸಂಭಾವ್ಯ ಒಡೆಯುವಿಕೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಯ ಹಳದಿ ಲೋಳೆಯೂ ಸಹ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮೊಟ್ಟೆಯ 22–31%ನಷ್ಟು ಭಾಗವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಮೊಟ್ಟೆಯ ಹಳದಿ ಲೋಳೆಯು, ಮರಿಯು ಹುಟ್ಟಿದ ನಂತರೂ ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಉಳಿದಿರುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಜನ್ಮದಾತ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಆಹಾರದೊಂದಿಗೆ ಮರಳುವುದು ಒಂದು ವೇಳೆ ತಡವಾದಲ್ಲಿ ಈ ಲೋಳೆಯು ಜೀವವನ್ನು ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಪುಟ್ಟಮರಿಗೆ ನೆರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Will24">ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌ ''(ದಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್‌)'' ಪುಟ 24</ref> ತಾಯಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು ಒಂದು [[ಮರಿ]]ಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಾಗ, ಮತ್ತೊಂದು ತಾಯಿಯ ಮರಿಯನ್ನು "ಕದಿಯಲು" ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಆ ಮತ್ತೊಂದು ತಾಯಿಯು ತನ್ನ ಮರಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಸನಿಹದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಹೆಣ್ಣು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು ನೆರವಾಗುವುದರಿಂದ ಈ ಕದಿಯುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ವಿಫಲಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. [[ಸಾಮ್ರಾಟ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳಂಥ]] ಕೆಲವೊಂದು ಜಾತಿಗಳಲ್ಲಿ, [[ಕೂಸುಮನೆ]]ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಜಮಾವಣೆಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. == ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರು == ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳಿಗೆ ಮಾನವರ ಕುರಿತಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವಿಶೇಷ ಭಯವಿದ್ದಂತೆ ತೋರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ತಾವಿರುವ ತಾಣಕ್ಕೆ ಭೇಟಿನೀಡುವ ಪರಿಶೋಧಕರ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಸಂದಿಗ್ಧ ಮನಸ್ಕತೆಯಿಲ್ಲದೇ ಅವು ಸಮೀಪಿಸುತ್ತವೆ. [[ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ]]ದಲ್ಲಾಗಲೀ ಅಥವಾ ಸನಿಹದ ಕಡಲಾಚೆಯ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಾಗಲೀ ಯಾವುದೇ ನೆಲದ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳನ್ನೂ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು ಹೊಂದದೇ ಇರುವುದು ಪ್ರಾಯಶಃ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರಬೇಕು. ಅದರ ಬದಲಿಗೆ, [[ಚಿರತೆ ನೀರುನಾಯಿ]]ಯಂಥ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳಿಂದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಪಾಯವನ್ನೆದುರಿಸುತ್ತವೆ. ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಸುಮಾರು 3 ಮೀಟರುಗಳಿಗಿಂತ (10 ಅಡಿ) ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಅಂತರವನ್ನು ದಾಟಿ ಬಂದರೆ ಅವು ಅಸ್ಥಿರಗೊಂಡು ಧೈರ್ಯಗೆಡುತ್ತವೆ. ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಪ್ರವಾಸ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗಳಿಗೂ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳಿಂದ ಇದೇ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಂತರವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ (ಪ್ರವಾಸಿಗಳು 3 ಮೀಟರುಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇರುವ ಅಂತರದವರೆಗೆ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳ ಬಳಿಗೆ ಸಾಗುವಂತಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಒಂದು ವೇಳೆ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳೇ ಅವರ ಸನಿಹಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಹಿಂದೆಗೆಯುವ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ). === ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ === [[ಚಿತ್ರ:AntarcticaSummer.jpg|right|thumb|242px|ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಬೇಸಿಗೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ ಮಾನವನೋರ್ವನಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿರುವುದು.]] [[ಚಿತ್ರ:Tux.svg|thumb|100px|left|ಟಕ್ಸ್‌ ದಿ ಲೈನಕ್ಸ್‌ ಕರ್ನೆಲ್‌ ಮಸ್ಕಾಟ್‌.]] {{Main|Penguins in popular culture}} ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ವಿಶೇಷ ರೀತಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ನೆಟ್ಟಗಿನ ನಿಲುವು, ಅಡ್ಡಡ್ಡಲಾಗಿ ತೂಗಾಡುತ್ತಿರುವ ನಡಿಗೆ ಮತ್ತು (ಇತರ ಪಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ) ಮಾನವರ ಭಯವನ್ನು ಹೊಂದದಿರುವುದು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಕಣ್ಸೆಳೆಯುವ ಅವುಗಳ ಕಪ್ಪು-ಮತ್ತು-ಬಿಳಿ ಪುಕ್ಕಗಳು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಒಂದು [[ಗಿಡ್ಡ ಅಂಗಿ]]ಯ ದಿರಿಸಿನೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಕಲಾವಿದರು ಹಾಗೂ ಬರಹಗಾರರು ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಯಿಂದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳನ್ನು [[ಉತ್ತರ ಧ್ರುವ]]ದಲ್ಲಿರುವ ಜೀವಿಗಳಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅತ್ಯಂತ ಉತ್ತರದ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ [[ಗ್ಯಾಲಪಗೋಸ್‌]]ನ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿದರೆ, [[ಉತ್ತರಾರ್ಧಗೋಳ]]ದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ ಯಾವುದೇ ಕಾಡು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಇಲ್ಲವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ''[[ಚಿಲ್ಲಿ ವಿಲ್ಲಿ]]'' ಎಂಬ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಮಾಲಿಕೆಯ ಸರಣಿಯು ಈ ತಪ್ಪುಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯು ಧ್ರುವಪ್ರದೇಶದ ಬಿಳಿಕರಡಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಡಲಸಿಂಹಗಳಂಥ ಉತ್ತರಾರ್ಧಗೋಳದ ಜಾತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ''[[ಹ್ಯಾಪಿ ಫೀಟ್‌]]'' ಮತ್ತು ''[[ಸರ್ಫ್'ಸ್‌ ಅಪ್‌‌‌]]'' ನಂಥ ಅನೇಕ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಿಗೆ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳು ಆಧಾರವಸ್ತುಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಎರಡೂ ಚಿತ್ರಗಳೂ [[CGI]] ಚಲನಚಿತ್ರಗಳಾಗಿವೆ; ''[[ಮಾರ್ಚ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್‌]]'' ಎಂಬುದು [[ಸಾಮ್ರಾಟ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌]]ನ [[ವಲಸೆಗಾರಿಕೆ]] ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಒಂದು ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರವಾಗಿದೆ; ಮತ್ತು ''[[ಫೇಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್‌]]'' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನುಳ್ಳ ಚಿತ್ರವು ಒಂದು ವಿಕಟಾನುಕರಣವಾಗಿದೆ. ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಹಲವಾರು ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಮಾಲಿಕೆಗಳು ಹಾಗೂ ದೂರದರ್ಶನದ ರೂಪಕಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿವೆ; ಅವುಗಳ ಪೈಕಿ ಪ್ರಾಯಶಃ ಅತ್ಯಂತ ಗಮನಾರ್ಹವಾದುದೆಂದರೆ ''[[ಪಿಂಗು]]'' ಮಾಲಿಕೆ ಎನ್ನಬಹುದು. 1986ರಲ್ಲಿ [[ಸಿಲ್ವಿಯೋ ಮಝೋಲಾ]]ನಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಮಾಲಿಕೆಯು 100ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಕಿರುಸಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ''[[ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ವೀಕ್ಲಿ]]'' ಪತ್ರಿಕೆಯು ತನ್ನ ದಶಕದ-ಅಂತ್ಯದ "ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದ ಸಂಗತಿಗಳ" ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಾನಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. "ಅವು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಜೀವಿಗಳೇ ಆಗಿರಲಿ (ಮಾರ್ಚ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್‌), ನರ್ತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜೀವಿಗಳಾಗಿರಲಿ (ಹ್ಯಾಪಿ ಫೀಟ್‌), ಅಥವಾ ನೇತಾಡುತ್ತಿರುವ ಹತ್ತರಂತೆಯೇ ಇದ್ದಿರಲಿ (ಸರ್ಫ್'ಸ್‌ ಅಪ್‌), ವಿಲಕ್ಷಣವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆರಾಧನೀಯವಾಗಿರುವ ಈ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿನ ತಮ್ಮ ಹಾರಾಟವನ್ನು ದಶಕದಾದ್ಯಂತ ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದವು."<ref>ಗೀಯೆರ್, ಥಾಮ್‌; ಜೆನ್ಸೆನ್‌, ಜೆಫ್‌; ಜೋರ್ಡಾನ್‌, ಟೀನಾ; ಲಯೋನ್ಸ್‌, ಮಾರ್ಗರೇಟ್‌; ಮಾರ್ಕೋವಿಟ್ಜ್‌, ಆಡಂ; ನ್ಯಾಶಾವ್ಯಾಟಿ, ಕ್ರಿಸ್‌; ಪ್ಯಾಸ್ಟೊರೆಕ್‌, ವಿಟ್ನಿ; ರೈಸ್‌, ಲಿನೆಟ್‌; ರಾಟನ್‌ಬರ್ಗ್‌, ಜೋಶ್‌; ಸ್ಕ್ವಾರ್ಟ್ಜ್‌, ಮಿಸ್ಸಿ; ಸ್ಲೆಜೆಕ್‌, ಮೈಕೇಲ್‌; ಸ್ನಿಯರ್‌ಸನ್‌, ಡ್ಯಾನ್‌; ಸ್ಟ್ಯಾಕ್‌, ಟಿಮ್‌; ಸ್ಟ್ರೌಪ್‌, ಕೇಟ್‌; ಟಕರ್‌, ಕೆನ್‌; ವ್ಯಾರಿ, ಆಡಂ B.; ವೋಜಿಕ್‌-ಲೆವಿನ್ಸನ್‌, ಸೈಮನ್‌; ವಾರ್ಡ್‌, ಕೇಟ್‌ (ಡಿಸೆಂಬರ್‌ 11, 2009), "ದಿ 100 ಗ್ರೇಟೆಸ್ಟ್‌ ಮೂವೀಸ್‌, TV ಷೋಸ್‌, ಆಲ್ಬಮ್ಸ್‌, ಬುಕ್ಸ್‌, ಕ್ಯಾರೆಕ್ಟರ್ಸ್‌, ಸೀನ್ಸ್‌, ಎಪಿಸೋಡ್ಸ್‌, ಸಾಂಗ್ಸ್‌, ಡ್ರೆಸಸ್‌, ಮ್ಯೂಸಿಕ್‌ ವಿಡಿಯೋಸ್‌, ಅಂಡ್‌ ಟ್ರೆಂಡ್ಸ್‌ ದಟ್‌ ಎಂಟರ್‌ಟೇನ್ಡ್‌ ಅಸ್‌ ಓವರ್‌ ದಿ ಪಾಸ್ಟ್‌ 10 ಇಯರ್ಸ್‌". ಎಂಟರ್‌ಟೈನ್‌ಮೆಂಟ್‌ ವೀಕ್ಲಿ. (1079/1080):74-84</ref> ದೊಡ್ಡ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು, ಅವೆಲ್ಲವೂ ಕರಾರುವಾಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದೇ ರೀತಿ ಕಾಣುತ್ತವೆ ಎಂಬ ರೂಢಮಾದರಿಗೆ ಪುಷ್ಟಿ ನೀಡುತ್ತದೆ. [[ಗ್ಯಾರಿ ಲಾರ್ಸನ್‌‌]]ನಂಥ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರರು ಈ ಜನಪ್ರಿಯ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇದು ಎಡೆಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. ''[[ದಿ ಗಾರ್ಡಿಯನ್‌]]'' ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ತನ್ನ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಫಾಕ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ ಯುದ್ಧ]]ದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಹಾಗೂ ಅದರ ನಂತರದಲ್ಲಿನ ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರ ಮಾಲಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ [[ಸ್ಟೀವ್‌ ಬೆಲ್‌]] ಎಂಬ UK ವ್ಯಂಗ್ಯಚಿತ್ರಕಾರನು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳನ್ನು ನಿಯತವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿದ್ದಾನೆ. 2000ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಬಹುಕಾಲದವರೆಗೆ ಸಾಗುವ [[ಸಲಿಂಗದ ಜೋಡಿಗಳನ್ನು]] ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯ ಜಾತಿಗಳ ಪೈಕಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು ಒಂದೆನಿಸಿಕೊಂಡವು. [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ ಮೃಗಾಲಯ]]ದಲ್ಲಿನ [[ಇಂಥದೊಂದು ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಕುಟುಂಬ]]ದ ಕುರಿತಾಗಿ ''[[ಅಂಡ್‌ ಟ್ಯಾಂಗೋ ಮೇಕ್ಸ್‌ ಥ್ರೀ]]'' ಎಂಬ [[ಮಕ್ಕಳ ಪುಸ್ತಕ]]ವೊಂದು ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿತು. == ಆಕರಗಳು == === ಅಡಿಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು === {{reflist|2}} === ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ === {{refbegin}} * [http://news.nationalgeographic.com/news/2007/06/070625-giant-penguins.html ಟೂ ನ್ಯೂ ಫಾಸಿಲ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ ಸ್ಪೀಶೀಸ್‌ ಫೌಂಡ್‌ ಇನ್‌ ಪೆರು] * {{es icon}} ಅಕೋಸ್ಟಾ ಹಾಸ್ಪಿಟೇಲ್‌ಚೆ, ಕರೊಲಿನಾ (2004): ''ಲಾಸ್‌ ಪಿಂಗ್ವಿನೋಸ್‌ (ಏವ್ಸ್‌, ಸ್ಫೆನಿಸಿಫೋರ್ಮ್ಸ್‌‌) ಫಾಸಿಲೆಸ್‌ ಡಿ ಪ್ಯಾಟಗೋನಿಯಾ. '' ''ಸಿಸ್ಟಮ್ಯಾಟಿಕಾ, ಬಯೋಜಿಯೋಗ್ರಾಫಿಯಾ ವೈ ಎವಲ್ಯೂಷಿಯಾನ್‌''. ಡಾಕ್ಟರ್‌ ಪದವಿಯ ಪ್ರೌಢಪ್ರಬಂಧ, ನಿಸರ್ಗ ವಿಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ವಿಭಾಗ, ಯೂನಿವಸಿಡಾಡ್‌ ನ್ಯಾಸಿಯನಲ್‌ ಡಿ ಲಾ ಪ್ಲೇಟಾ. ಲಾ ಪ್ಲೇಟಾ, ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ. [http://www.sedici.unlp.edu.ar/search/request.php?id_document=ARG-UNLP-TPG-0000000084&amp;request=request PDF ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ] * ಬೇಕರ್‌, ಅಲನ್‌ J.; ಪೆರೀರಾ, ಸೆರ್ಜಿಯೋ ಲೂಯಿಜ್‌; ಹಡ್ರಾತ್‌, ಆಲಿವರ್‌ P. & ಎಡ್ಜ್‌‌, ಕೆರ್ರಿ-ಆನ್ನೆ (2006): ಮಲ್ಟಿಪಲ್‌ ಜೀನ್‌ ಎವಿಡೆನ್ಸ್‌ ಫಾರ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಯಾನ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಎಕ್ಸ್‌‌ಟಾಂಟ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್‌ ಔಟ್‌ ಆಫ್‌ ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ ಡ್ಯೂ ಟು ಗ್ಲೋಬಲ್‌ ಕೂಲಿಂಗ್‌. [[Proc. R. Soc. B]] 273: 11-17. {{doi|10.1098/rspb.2005.3260}}[http://www.journals.royalsoc.ac.uk/content/pm36848701v24640/fulltext.pdf PDF ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * ಬ್ಯಾಂಕ್ಸ್‌, ಜೋನಾಥನ್‌ C.; ಮಿಚೆಲ್‌, ಆಂಟನಿ D.; ವಾಸ್‌, ಜೋಸೆಫ್‌ R. & ಪ್ಯಾಟರ್‌ಸನ್‌, ಏಡ್ರಿಯಾನ್‌ M. (2002): ಆನ್‌ ಅನ್‌ಎಕ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟೆಡ್‌ ಪ್ಯಾಟರ್ನ್‌ ಆಫ್‌ ಮಾಲ್‌ಕ್ಯುಲರ್‌ ಡೈವರ್ಜೆನ್ಸ್‌ ವಿಥಿನ್‌ ದಿ ಬ್ಲೂ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ (''ಯೂಡಿಪ್ಟುಲಾ ಮೈನರ್‌'' ) ಕಾಂಪ್ಲೆಕ್ಸ್‌. ‌''ನೊಟೊರ್ನಿಸ್'' 49(1): 29–38. [http://www.notornis.org.nz/free_issues/Notornis_49-2002/Notornis_49_1_29.pdf PDF ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724203300/http://www.notornis.org.nz/free_issues/Notornis_49-2002/Notornis_49_1_29.pdf |date=2007-07-24 }} * ಬೆರ್ಟೆಲ್ಲಿ, ಸಾರಾ & ಗಿಯಾನ್ನಿನಿ, ನಾರ್ಬರ್ಟೋ P. (2005): ಎ ಫೈಲೋಜೆನಿ ಆಫ್‌ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ಯಾಂಟ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್‌ (ಏವ್ಸ್‌: ಸ್ಫೆನಿಸಿಫೋರ್ಮ್ಸ್‌‌) ಕಂಬೈನಿಂಗ್‌ ಮಾರ್ಫಾಲಜಿ ಅಂಡ್‌ ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಲ್‌ ಸೀಕ್ವೆನ್ಸಸ್‌. ‌''ಕ್ಲಾಡಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್'' 21(3): 209–239. {{doi|10.1111/j.1096-0031.2005.00065.x}} (HTML ಸಂಗ್ರಹ) * ಕ್ಲಾರ್ಕ್‌, ಜೂಲಿಯಾ A.; ಆಲಿವರೊ, ಎಡುವಾರ್ಡೊ B. & ಪುಯೆರ್ಟಾ, ಪ್ಯಾಬ್ಲೊ (2003): ಡಿಸ್ಕ್ರಿಪ್ಷನ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಅರ್ಲಿಯೆಸ್ಟ್‌ ಫಾಸಿಲ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌ ಫ್ರಂ ಸೌತ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ ಅಂಡ್‌ ಫಸ್ಟ್‌ ಪ್ಯಾಲಿಯೋಜೀನ್‌ ವರ್ಟಿಬ್ರೇಟ್‌ ಲೊಕ್ಯಾಲಿಟಿ ಆಫ್‌ ಟಿಯೆರಾ ಡೆಲ್‌ ಫ್ಯೂಗೊ, ಅರ್ಜೆಂಟೈನಾ. ‌''ಅಮೆರಿಕನ್‌ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ನೊವಿಟೇಟ್ಸ್'' 3423: 1-18. [http://digitallibrary.amnh.org/dspace/bitstream/2246/2788/1/N3423.pdf PDF ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724203258/http://digitallibrary.amnh.org/dspace/bitstream/2246/2788/1/N3423.pdf |date=2007-07-24 }} * ಡೇವಿಸ್‌; ಲಾಯ್ಡ್‌ S. & ರೆನ್ನರ್‌‌; M. (1995). ''ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್‌''. ಲಂಡನ್‌: T & A D ಪೊಯ್ಸರ್‌‌. ISBN 0-7136-6550-5 * ಫೇನ್‌, ಮ್ಯಾಥ್ಯೂ G. & ಹೌಡ್‌, ಪೀಟರ್‌‌ (2004): ಪ್ಯಾರಲಲ್‌ ರೇಡಿಯೇಷನ್ಸ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಪ್ರೈಮರಿ ಕ್ಲೇಡ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಬರ್ಡ್ಸ್‌. [[ಎವಲ್ಯೂಷನ್‌]] 58(11): 2558-2573. {{DOI|10.1554/04-235}} [http://biology-web.nmsu.edu/houde/Parallel_radiations.pdf PDF ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130407204436/http://biology-web.nmsu.edu/houde/Parallel_radiations.pdf |date=2013-04-07 }} * ಜಾಡ್ವಿಸ್‌ಕ್ಜಾಕ್‌, ಪಯೋಟ್ರ್‌ (2006): ಈಯಸೀನ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಸೆಮೌರ್‌ ಐಲಂಡ್‌, ಅಂಟಾರ್ಟಿಕಾ: ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿ. ‌''ಪೋಲಿಷ್‌ ಪೋಲಾರ್‌ ರಿಸರ್ಚ್'' 27(1), 3–62. [http://www.polish.polar.pan.pl/ppr27/ppr27-003.pdf PDF ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070724203259/http://www.polish.polar.pan.pl/ppr27/ppr27-003.pdf |date=2007-07-24 }} * ಜೌವೆಂಟಿನ್‌, P; ಔಬಿನ್‌, T. & T ಲೆಂಗಾಗ್ನೆ (1999) "ಫೈಂಡಿಂಗ್‌ ಎ ಪೇರೆಂಟ್‌ ಇನ್‌ ಎ ಕಿಂಗ್‌‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌‌‌ ಕಾಲನಿ: ದಿ ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌ ಆಫ್‌ ಇಂಡಿವಿಜುಯಲ್‌ ರೆಕಗ್ನಿಷನ್‌" ''ಅನಿಮಲ್‌ ಬಿಹೇವಿಯರ್‌‌'' 57: 1175–1183 [http://www.cb.u-psud.fr/animbehavkp.pdf ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080529081926/http://www.cb.u-psud.fr/animbehavkp.pdf |date=2008-05-29 }} * ಕ್ಸೆಪ್ಕಾ, ಡೇನಿಯೆಲ್‌ T., ಬೆರ್ಟೆಲ್ಲಿ, ಸಾರಾ & ಗಿಯಾನ್ನಿನಿ, ನಾರ್ಬರ್ಟೋ P. (2006): ದಿ ಫೈಲೋಜೆನಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಲಿವಿಂಗ್‌ ಅಂಡ್‌ ಫಾಸಿಲ್‌ ಸ್ಫೆನಿಸಿಫೋರ್ಮ್ಸ್‌‌ (ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್‌). ''ಕ್ಲಾಡಿಸ್ಟಿಕ್ಸ್‌'' 22(5): 412–441. {{doi|10.1111/j.1096-0031.2006.00116.x}} (HTML ಸಂಗ್ರಹ) * ಮಾರ್ಪಲ್ಸ್‌, B. J. (1962): ಅಬ್ಸರ್ವೇಷನ್ಸ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ಹಿಸ್ಟರಿ ಆಫ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್‌; ಇದನ್ನು ಲೀಪರ್‌‌, G. W. (ಸಂಪಾದಿತ), ''ದಿ ಎವಲ್ಯೂಷನ್‌ ಆಫ್‌ ಲಿವಿಂಗ್‌ ಆರ್ಗ್ಯಾನಿಸಮ್ಸ್‌'' ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿ. ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌, [[ಮೆಲ್ಬೋರ್ನ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌]]: 408-416. * ಮೇಯ್ರ್‌‌, G. (2005): ಟರ್ಷಿಯರಿ ಪ್ಲಾಟೋಪ್ಟೀರೈಡ್ಸ್‌ (ಏವ್ಸ್‌‌, ಪ್ಲಾಟೋಪ್ಟೀರೈಡೇ) ಅಂಡ್‌ ಎ ನಾವೆಲ್‌ ಹೈಪಾತಿಸಿಸ್‌ ಆನ್‌ ದಿ ಫೈಲೋಜೆನೆಟಿಕ್‌ ರಿಲೇಷನ್‌ಷಿಪ್ಸ್ ಆಫ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್‌ (ಸ್ಫೆನಿಸಿಡೇ). ''ಜರ್ನಲ್‌ ಆಫ್‌ ಜುವಾಲಾಜಿಕಲ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್‌ ಅಂಡ್‌ ಎವಲ್ಯೂಷನರಿ ರಿಸರ್ಚ್‌'' 43(1): 61-71. {{doi|10.1111/j.1439-0469.2004.00291.x}} [http://www.senckenberg.de/files/content/forschung/abteilung/terrzool/ornithologie/plotopteridae.pdf PDF ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ] * ಸಿವಾಕ್‌, J.; ಹೌಲ್ಯಾಂಡ್‌, H. & ಮೆಕ್‌ಗಿಲ್‌-ಹರೆಲ್‌ಸ್ಟಾಡ್‌, P. (1987) "ವಿಷನ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ಹಮ್‌ಬೋಲ್ಡ್ಟ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ (ಸ್ಫೀನಿಸ್ಕಸ್‌ ಹಮ್‌ಬೋಲ್ಡ್‌ಟಿ) ಇನ್‌ ದಿ ಏರ್‌ ಅಂಡ್‌ ವಾಟರ್‌" ''ಪ್ರೊಸೀಡಿಂಗ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ದಿ ರಾಯಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್‌ ಲಂಡನ್‌. '' ‌''ಸೀರೀಸ್ B, ಬಯಲಾಜಿಕಲ್‌ ಸೈನ್ಸಸ್‌''. 229(1257): 467-472 * ಸ್ಲಾಕ್‌, ಕೆರ್ರಿನ್‌ E.; ಜೋನ್ಸ್‌, ಕ್ರೇಗ್‌ M.; ಆಂಡೋ, ಟಟ್ಸುರೊ; ಹ್ಯಾರಿಸನ್‌ G. L. "ಅಬಿ"; ಫೋರ್ಡೈಸ್‌ R. ಎವಾನ್‌; ಆರ್ನಾಸನ್‌, ಉಲ್ಫರ್‌ & ಪೆನ್ನಿ, ಡೇವಿಡ್‌ (2006): ಅರ್ಲಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಫಾಸಿಲ್ಸ್‌, ಪ್ಲಸ್‌ ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಲ್‌ ಜೀನೋಮ್ಸ್‌, ಕ್ಯಾಲಿಬ್ರೇಟ್‌ ಏವಿಯನ್‌ ಎವಲ್ಯೂಷನ್‌. ‌''ಮಾಲ್‌ಕ್ಯುಲರ್‌ ಬಯಾಲಜಿ ಅಂಡ್‌ ಎವಲ್ಯೂಷನ್'' 23(6): 1144-1155. <small>{{DOI|10.1093/molbev/msj124}}</small> [http://mbe.oxfordjournals.org/cgi/reprint/23/6/1144 PDF ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಠ್ಯ] [http://mbe.oxfordjournals.org/cgi/content/full/msj124/DC1 ಪೂರಕ ಸಾಮಗ್ರಿ] * ವೆವರ್‌, E.; ಹರ್ಮನ್‌, P.; ಸಿಮನ್ಸ್‌, J. & ಹರ್ಟ್‌ಜ್ಲರ್‌ D (1969) "ಹಿಯರಿಂಗ್‌ ಇನ್‌ ದಿ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್‌ಫುಟೆಡ್‌ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌, ಸ್ಫೀನಿಸ್ಕಸ್‌ ಡೆಮೆರ್ಸಸ್‌, ಆಸ್‌ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೆಡ್‌ ಬೈ ದಿ ಕಾಕ್ಲಿಯರ್‌ ಪೊಟೆನ್ಷಿಯಲ್ಸ್‌" ''PNAS'' 63(3): 676-680 [http://www.pnas.org/cgi/reprint/63/3/676 ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080619232756/http://www.pnas.org/cgi/reprint/63/3/676 |date=2008-06-19 }} * ವಿಲಿಯಮ್ಸ್‌; ಟೋನಿ D. (1995). ''ದಿ ಪೆಂಗ್ವಿನ್ಸ್‌ - ಸ್ಫೆನಿಸಿಡೇ''. ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌: [[ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌]]. ISBN 0-19-854667-X {{refend}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{commons|Spheniscidae|Penguin}} * [http://www.pinguins.info ಪಿಂಗುins.infoನಲ್ಲಿರುವ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳ ಕುರಿತಾದ ಮಾಹಿತಿ] * [http://www.itis.usda.gov ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್‌ ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿಕ್‌ ಇನ್ಫರ್ಮೇಷನ್‌ ಸಿಸ್ಟಮ್‌] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060217020708/http://www.itis.usda.gov/ |date=2006-02-17 }} * [http://www.70south.com/resources/antarctic-animals/antarctic-penguins 70ಸೌತ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಮಾಹಿತಿ]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060315235518/http://www.70south.com/resources/antarctic-animals/antarctic-penguins |date=2006-03-15 }} * [http://www.penguinpage.net ಜಾಲತಾಣದಲ್ಲಿರುವ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಕುರಿತಾದ ಸಂಶೋಧನಾ ಯೋಜನೆಗಳು] * ಅಂತರ್ಜಾಲದ ಪಕ್ಷಿ ಸಂಗ್ರಹದಲ್ಲಿರುವ [http://ibc.lynxeds.com/family/penguins-spheniscidae ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ವಿಡಿಯೋಗಳು ಮತ್ತು ಛಾಯಾಚಿತ್ರಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151227155646/http://ibc.lynxeds.com/family/penguins-spheniscidae |date=2015-12-27 }} * [http://www.penguinworld.com ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಪ್ರಪಂಚ] * [[ನ್ಯೂಜಿಲೆಂಡ್‌‌]]ನ [[ಟೆ ಅರಾ]] ವಿಶ್ವಕೋಶದಲ್ಲಿರುವ [http://www.teara.govt.nz/EarthSeaAndSky/BirdsOfSeaAndShore/Penguins/en ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080905012627/http://www.teara.govt.nz/EarthSeaAndSky/BirdsOfSeaAndShore/Penguins/en |date=2008-09-05 }} * [http://www.seaworld.org/infobooks/Penguins/home.html ಸಮುದ್ರ ಪ್ರಪಂಚದ ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ ಮಾಹಿತಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120621072800/http://www.seaworld.org/infobooks/penguins/home.html |date=2012-06-21 }} * [http://www.nwf.org/News-and-Magazines/National-Wildlife/Birds/Archives/2010/Lessons-in-a-Land-of-Wind-and-Ice.aspx 1/15/2010ರ ''ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ವರ್ಲ್ಡ್‌ಲೈಫ್‌'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದಲ್ಲಿರುವ, "ಲೆಸನ್ಸ್‌ ಇನ್ ಎ ಲ್ಯಾಂಡ್‌ ಆಫ್‌ ವಿಂಡ್‌ ಅಂಡ್‌ ಐಸ್‌" ] {{Penguins}} {{Birds}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಂಟಾರ್ಕ್ಟಿಕ್‌ ಪಕ್ಷಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಡಿಯೊ ಕಿರುಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಲೇಖನಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಹಾರಲಾರದ ಪಕ್ಷಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪೆಂಗ್ವಿನ್‌‌ಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸಮುದ್ರಪಕ್ಷಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಫೆನಿಸಿಡೇ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಫೆನಿಸಿನೇ]] [[ವರ್ಗ:ಸ್ಫೆನಿಸಿಫೋರ್ಮ್ಸ್‌‌]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ]] [[ವರ್ಗ:ಜಲಚರಗಳು]] 0pubrdehas6yodpk9cfh6ulp1kxqwsh 0 78386 1375502 1353123 2026-06-20T14:35:13Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375502 wikitext text/x-wiki {{Infobox Writer | name =ಪಾಡ್ರಿಕ್ ಕಾಲಂ | image = PadraicColum.jpeg | alt = | caption = Photographed by [[Carl Van Vechten]], 1959. | birth_name = Patrick Collumb | birth_date = {{Birth date|df=yes|1881|12|8}} | birth_place = Columbkille, [[County Longford]], Ireland | death_date = {{Death date and age|df=yes|1972|1|11|1881|12|8}} | death_place = [[Enfield, Connecticut|Enfield]], Connecticut, United States | nationality = Irish | ethnicity = Irish | alma_mater = [[University College Dublin]] | education = | spouse = | partner = | children = | relations = | period = 1902–58 | genre = | ploys = | debut_works = | notable_works = ''The Saxon Shillin''', ''[[The King of Ireland's Son]]'' | magnum_opus = | collaborator = | influences = | influenced = | awards = }} '''ಪಾಡ್ರಿಕ್ ಕಾಲಂ''' (8 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1881 – 11 ಜನವರಿ 1972) [[ಐರ್ಲೆಂಡ್|ಐರಿಷ್]] [[ಕವಿ]] ಮತ್ತು ನಾಟಕಕಾರ.ಐರಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಇವನದು ದೊಡ್ಡ ಹೆಸರು. ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ== ಹುಟ್ಟಿದ್ದು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಲಾಂಗ್‍ಫೋರ್ಡ್‍ನಲ್ಲಿ.ಇವನ ಹೆತ್ತವರ ಎಂಟು ಜನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಇವನು ಹಿರಿಯವ<ref>{{cite web|author=30 April 2012 4:17:03 AM #.26# |url=http://www.poemhunter.com/padraic-colum |title=Biodata |publisher=Poemhunter.com |accessdate=30 April 2012}}</ref>. ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮುಗಿಸಿ [[ಡಬ್ಲಿನ್‍]]ಗೆ ಹೋಗಿ ರೈಲ್ವೆ ಕಚೇರಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಗುಮಾಸ್ತನಾದ. ==ಸಾಹಿತ್ಯ ಸೇವೆ== [[ವಿಲಿಯಂ ಬಟ್ಲರ್ ಯೀಟ್ಸ್|ಯೇಟ್ಸ್]], [[ಜಾರ್ಜ್ ವಿಲಿಯಂ ರಸೆಲ್]], ಸಿಂಜ್ ಮತ್ತು ಲೇಡಿ ಗ್ರೆಗರಿ ಇವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಐರಿಷ್ [[ಸಾಹಿತ್ಯ]] ಪುನರುಜ್ಜೀವನ ಲೇಖಕರ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ. ಇವನು ಡಬ್ಲಿನಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ''ಅಟ್ಟೆ ಥಿಯೋಡರ್'' ಎನ್ನುವ ರಂಗಮಂದಿರವು ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ನವೋದಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿತು. ''ದಿ ಲ್ಯಾಂಡ್'' (1905) ಎಂಬ ನಾಟಕ ಐರಿಷ್ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಂದು ಗೌರವ ತಂದಿತು. ''ದಿ ಫಿಡ್ಲರ್ಸ್ ಹೌಸ್'' (1907), ''ಥಾಮಸ್ ಮಸ್ಕೆರಿ'' (1910), ''ದಿ ಡೆಸರ್ಟ್'' (1912), ''ಬಲೂನ್'' (1929) ಇವು ಈತನ ಇತರ [[ನಾಟಕ]]ಗಳು. [[ಜೇಮ್ಸ್ ಸ್ಟೀಫನ್ಸ್]] ಮತ್ತು ಥಾಮಸ್ ಮೆಕ್‍ಡೊನಾ ಇವರ ಜೊತೆಗೂಡಿ ''ಐರಿಷ್ ರಿವ್ಯೂ'' ಪತ್ರಿಕೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಕೆಲಕಾಲ ಅದರ ಸಂಪಾದಕನಾಗಿಯೂ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ. ==ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ== 1914ರಲ್ಲಿ [[ಅಮೆರಿಕ]]ಕ್ಕೆ ತೆರಳಿ ಕನೆಕ್ಟಿಕಟ್‍ನಲ್ಲಿ ನೆಲಸಿದ. 1923ರಲ್ಲಿ ಹವಾಯಿ ಸರ್ಕಾರದ ಆದೇಶದಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿ ಆ ಜನರ ಜಾನಪದವನ್ನು ಅಭ್ಯಸಿಸಿ ಎರಡು ಹೊತ್ತಗೆಗಳನ್ನು ಹೊರತಂದ. 1939 ರಿಂದ [[ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್|ನ್ಯೂಯಾರ್ಕಿನಲ್ಲಿ]] ನೆಲೆಸಿದ. ''ವೈಲ್ಡ್ ಅರ್ತ್'' (1907), ''ಡ್ರಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಲೆಜೆಂಡ್ಸ್'' (1922), ''ದಿ ಸ್ಟೋರಿ ಆಫ್ ಲೋರಿ ಮೇನ್'' (1937) ಈತನ ಮುಖ್ಯ ಕಾವ್ಯಕೃತಿಗಳು. ''ಕ್ಯಾಸಲ್ ಕಾನ್‍ಕರ್'' ಎಂಬ ಒಂದು ಕಾದಂಬರಿಯನ್ನಲ್ಲದೆ ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ಅನೇಕ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಈತ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. 1952ರಲ್ಲಿ ''ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಕೆಡಮಿ ಆಫ್ ಪೊಯಟ್ಸ್'' ಗೌರವವನ್ನೂ 1953ರಲ್ಲಿ ಗ್ರೆಗರಿ ಪದಕವಾದ ''ಐರಿಷ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಲೆಟರ್ಸ್‍ನ'' ಗ್ರೆಗರಿ ಪದಕವನ್ನೂ ಈತ ಗಳಿಸಿದ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು== * {{Gutenberg author |id=Colum,+Padraic | name=Padraic Colum}} * [http://onlinebooks.library.upenn.edu/webbin/book/search?author=padraic+colum&amode=words&title=&tmode=words Works by Padraic Colum] at [[The Online Books Page]] *[http://leabharlann.spd.dcu.ie/EnglishSite/Collections/padraiccolum.html Cregan Library page on Colum]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303061203/http://leabharlann.spd.dcu.ie/EnglishSite/Collections/PadraicColum.html |date=2012-03-03 }} *[http://library.uncg.edu/info/depts/scua/collections/manuscripts/html/Mss179.htm Finding Aid for the Padriac Colum Letters at The University of North Carolina at Greensboro]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.lib.udel.edu/ud/spec/findaids/colum.htm "Padraic Colum Papers"], Special Collections, University of Delaware Library *[http://www.binghamton.edu/libraries/special-collections/researchandcollections/findingaids/colum_FA.pdf "Padraic and Mary Colum Collection"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150620062437/http://www.binghamton.edu/libraries/special-collections/researchandcollections/findingaids/colum_FA.pdf |date=2015-06-20 }}, Binghamton University Libraries *[http://www.folkways.si.edu/albumdetails.aspx?itemid=1680/ ''Padraic Colum Reading His Irish Tales and Poems'' Album Details]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at [[Smithsonian Folkways]] *{{NRA|P6250}} * [http://lccn.loc.gov/n50031180 Padraic Colum] at [[Library of Congress]] Authorities – with 138 catalogue records *[http://digital.library.pitt.edu/cgi-bin/f/findaid/findaid-idx?c=ascead;cc=ascead;q1=1952.01;rgn=main;view=text;didno=US-PPiU-sc195201 Hervey Allen Papers, 1831–1965, SC.1952.01, Special Collections Department, University of Pittsburgh] *[http://dla.library.upenn.edu/dla/ead/search.html?fq=repository_facet%3A%22Kislak%20Center%20for%20Special%20Collections%2C%20Rare%20Books%20and%20Manuscripts%22%20AND%20creator_facet%3A%22Colum%2C%20Padraic%2C%201881-1972%22 Padraic and Mary Colum Papers]{{Dead link|date=ಜುಲೈ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, University of Pennsylvania Libraries. {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಕಾಲಂ, ಪಾಡ್ರಿಕ್}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬರಹಗಾರ]] [[ವರ್ಗ:ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ನಾಟಕಕಾರರು]] 1rathsbvii5bfoft7uhzj6r7mx5jraf 0 86596 1375536 1355960 2026-06-21T00:56:54Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375536 wikitext text/x-wiki [[ದೇಶ]]ದ ಮೊದಲ ಖಾಸಗಿ ಎಫ್‌ಎಂ ರೇಡಿಯೊ ಸಿಟಿ 2001ರಲ್ಲಿ 91 ಮೆಗಾಹರ್ಟ್ಸ್ ಕಂಪನಾಂಕದೊಂದಿಗೆ ಕಾರ್ಯಾರಂಭ ಮಾಡಿ<ref>http://indiatoday.intoday.in/story/radio-city-indias-first-private-fm-channel-launched-in-bangalore/1/230711.html</ref> ರೇಡಿಯೊ ಸಿಟಿ 2006ರಲ್ಲಿ 91.1 ಮೆಗಾಹರ್ಟ್ಸ್‌ಗೆ ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಸರ್ಕಾರಿ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೊದ ಎಫ್‌ಎಂ ರೈನ್‌ಬೋ ಹಾಗೂ '''ವಿವಿಧ ಭಾರತಿ''' (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2001), ರೇಡಿಯೊ ಮಿರ್ಚಿ 98.3 ಮೆಗಾಹರ್ಟ್ಸ್ (ಏಪ್ರಿಲ್ 2006), [[ರೇಡಿಯೊ]] ಒನ್ 94.3 ಮೆಗಾಹರ್ಟ್ಸ್ (ಆಗಸ್ಟ್ 2006), ರೇಡಿಯೊ ಇಂಡಿಗೊ 91.9 (ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2006), ಬಿಗ್ ಎಫ್‌ಎಂ 92.7 (ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006), ರೆಡ್ ಎಫ್‌ಎಂ 93.5 (ನವೆಂಬರ್ 2006) ಹಾಗೂ ಫೀವರ್ 104 (ಜನವರಿ 2007) ಮೊದಲಾದವು ಕಣ್ಣುಬಿಟ್ಟು, ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಎಫ್‌ಎಂ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದವು.<ref>{{Cite web |url=http://www.exchange4media.com/rame4m/blr_06_2016.asp |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-04-05 |archive-date=2017-01-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170112155718/http://www.exchange4media.com/rame4m/blr_06_2016.asp |url-status=dead }}</ref> ==ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಎಫ್ಎಂ ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿ== *ರೇಡಿಯೋ ಸಿಟಿ [https://www.indianradio.in/station/radio-city-kannada/ 91.1 ಎಫ್ಎಂ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240409170059/https://www.indianradio.in/station/radio-city-kannada/ |date=2024-04-09 }} - ಕನ್ನಡ [[ರೇಡಿಯೋ]]. <ref>[http://fmstations.bharatiyamobile.com/Indian-FM-Stations-Statewise.php?state=Karnataka+&location=Bengaluru%20[Bangalore] FM Stations in Bengaluru [Bangalore]]</ref> *ರೇಡಿಯೋ ಇಂಡಿಗೊ 91.9 ಎಫ್ಎಂ - [[ಆಂಗ್ಲ]] *ಬಿಗ್ 92.7 - [[ಕನ್ನಡ]] *ರೆಡ್ ಎಫ್ಎಂ 93.5 ಎಫ್ಎಂ - ಹಿಂದಿ *ರೇಡಿಯೊ ಒನ್ (ನವೆಂಬರ್ 2012 ರಿಂದ) 94.3 ಎಫ್ಎಂ - ಹಿಂದಿ ರೇಡಿಯೋ *ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ 95.0 - ಹಿಂದಿ ರೇಡಿಯೋ *ಮಿರ್ಚಿ 98.3 ಎಫ್ಎಂ - [[ಕನ್ನಡ]] *ಅಮೃತವರ್ಷಿಣಿ 100,1 ಎಫ್ಎಮ್ - [[ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]] ಎಫ್ಎಮ್. *ಎಫ್ಎಂ ರೇನ್ಬೋ 101.3 ಎಫ್ಎಂ - [[ಕನ್ನಡ]], ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಮತ್ತು [[ಹಿಂದಿ]]<ref>{{Cite web |url=http://allindiaradio.gov.in/Services/FM/Pages/Default.aspx |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-04-05 |archive-date=2015-10-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151029164706/http://allindiaradio.gov.in/services/fm/pages/default.aspx |url-status=dead }}</ref> *Vividh ಭಾರತಿ 102,9 ಎಫ್ ಎಂ - ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿ *ಫಿವರ್ 104 ಎಫ್ಎಂ - ಹಿಂದಿ *ಜ್ಞಾನವಣಿ 106.4 ಎಫ್ಎಂ - ಐಜಿಎನ್ಓಯೂ ಮೂಲಕ <ref>http://enarada.com/ignou-mutes-its-own-educational-fm-radio-channel-gyan-vani/</ref> ==ಸಮುದಾಯ ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರಗಳು == *ರೇಡಿಯೋ ಆಕ್ಟಿವ್ 90,4 ಎಫ್ಎಂ ರೇಡಿಯೋ <ref>http://www.radioactive.edu.in/</ref> *ನೆಲದನಿ 90,8 ಎಫ್ಎಂ ರೇಡಿಯೋ <ref>{{Cite web |url=http://neladanicommunityradio.webs.com/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-04-05 |archive-date=2017-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170705135712/http://neladanicommunityradio.webs.com/ |url-status=dead }}</ref> *ಯುನಿವರ್ಸಲ್ ಸಿಆರ್ 106.8 ಎಫ್ಎಂ<ref>{{Cite web |url=http://edaa.in/radiouniversal/ |title=ಆರ್ಕೈವ್ ನಕಲು |access-date=2017-04-05 |archive-date=2017-07-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170701091532/http://edaa.in/radiouniversal/ |url-status=dead }}</ref> ==ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರ== *[[:en:Namm Radio|ನಮ್ಮ್ ರೇಡಿಯೋ]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬೆಂಗಳೂರು ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು]] qy7mxtf2i0ex3ezz24z7lxquflvuwkk 0 93172 1375507 1353426 2026-06-20T15:37:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375507 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ಪೀಟರ್ ಲಿಂಚ್ | image = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1944|1|19}} | birth_place = [[:en:Newton, Massachusetts|ನ್ಯೂಟನ್, ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್]], ಯು.ಎಸ್. | education = [[:en:Boston College|ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜ್]] (ಬಿ.ಎ.) <br>[[:en:The Wharton School of the University of Pennsylvania|ದಿ ವಾರ್ಟನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ದಿ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ]] (ಎಮ್‌.ಬಿ.ಎ.) | occupation = [[:en:Investor|ಹೂಡಿಕೆದಾರರ]], [[ಲೇಖಕ]], [[ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌ ಫಂಡ್|ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್]], [[:en:philanthropist|ಲೋಕೋಪಕಾರಿ]] | employer = [[:en:Fidelity Investments|ಫಿಡೆಲಿಟಿ ಹೂಡಿಕೆಗಳು]] (೧೯೬೬ - ೧೯೯೦) | known_for = ಮ್ಯಾಗೆಲ್ಲನ್ ಫಂಡ್ ನಿರ್ವಹಣೆ[[:en:Magellan Fund|ಮೆಗೆಲ್ಲನ್ ಫಂಡ್]] | title = ಲಿಂಚ್ ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ [[ಅಧ್ಯಕ್ಷ|ಅಧ್ಯಕ್ಷರು]] | spouse = [[:en:Carolyn Lynch|ಕ್ಯಾರೊಲಿನ್ ಲಿಂಚ್]] (ಎಮ್. ೧೯೬೮, ಮರಣ ೨೦೧೫) | children = ೩ }} '''ಪೀಟರ್ ಲಿಂಚ್''' (ಜನನ ಜನವರಿ ೧೯, ೧೯೪೪) ಇವರು ಅಮೇರಿಕನ್ [[:en:investor|ಹೂಡಿಕೆದಾರರು]], [[:en:mutual fund|ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್]] ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರು, [[ಲೇಖಕ]] ಮತ್ತು [[:en:philanthropist|ಲೋಕೋಪಕಾರಿ]].<ref>{{Cite news|url =https://www.wsj.com/articles/peter-lynch-25-years-later-its-not-just-invest-in-what-you-know-1449459844 | title= Peter Lynch, 25 Years Later: It's Not Just 'Invest in What You Know' | newspaper= Wall Street Journal | date= 7 December 2015 | publisher = wsj.com| last1= Schoenberger | first1= Chana R. }}</ref> ೧೯೭೭ ಮತ್ತು ೧೯೯೦ ರ ನಡುವೆ [[:en:Fidelity Investments|ಫಿಡೆಲಿಟಿ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ಮೆಂಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[:en:Magellan Fund|ಮೆಗೆಲ್ಲನ್ ಫಂಡ್‌ನ]] ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ, ಇವರು ಸರಾಸರಿ ೨೯.೨% ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://theguruinvestor.com/2009/09/18/garp-pegs-and-peter-lynch/|title=GARP, PEGS and Peter Lynch|publisher=The Guru Investor|date=18 September 2009|access-date=26 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305012538/http://theguruinvestor.com/2009/09/18/garp-pegs-and-peter-lynch/|archive-date=5 March 2016|url-status=dead}}</ref> ಇದು [[:en:S&P 500|ಎಸ್ & ಪಿ ೫೦೦]] [[ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ]] ಸೂಚ್ಯಂಕಕ್ಕಿಂತ ಎರಡು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ [[ಮ್ಯೂಚುಯಲ್‌ ಫಂಡ್]] ಆಗಿದೆ.<ref>The Intelligent Investor, 2003, Commentary on the Introduction</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ajcunet.edu/story?TN=PROJECT-20121206050322|title=AJCU: Peter Lynch|publisher=[[AJCU]]|access-date=15 October 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141226131715/http://www.ajcunet.edu/story?TN=PROJECT-20121206050322|archive-date=26 December 2014}}</ref> ಅವರ ೧೩ ವರ್ಷಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವತ್ತುಗಳು ಯುಎಸ್ $ ೧೮ [[ಮಿಲಿಯನ್|ಮಿಲಿಯನ್‌ನಿಂದ]] $ ೧೪ [[ಬಿಲಿಯನ್|ಬಿಲಿಯನ್‌ಗೆ]] ಏರಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.businessinsider.com/peter-lynch-charlie-rose-investing-2013-12|title= Mutual Fund Legend Peter Lynch's Advice about Investing|publisher=[[Business Insider]]|date=13 December 2013}}</ref> [[:en:value investing|ಮೌಲ್ಯ ಹೂಡಿಕೆಯ]] ಪ್ರತಿಪಾದಕರಾದ ಲಿಂಚ್‌ರವರು ೧೯೮೯ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Simon & Schuster|ಸೈಮನ್ & ಶುಸ್ಟರ್‌ರವರು]] ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ''ಒನ್ ಅಪ್ ಆನ್ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್'' ಸೇರಿದಂತೆ ಹೂಡಿಕೆ ತಂತ್ರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹಲವಾರು ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಸಹ-ಲೇಖಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite web|url=https://www.bookrackwa.com/book/9780743200400|title=One up on Wall Street: How to Use What You Already Know to Make Money in the Market (Paperback) &#124; the Book Rack|access-date=2024-05-21|archive-date=2022-05-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220514001806/https://www.bookrackwa.com/book/9780743200400|url-status=dead}}</ref> ಇದು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಪ್ರತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಾರಾಟವಾಯಿತು. ಅವರು ಆಧುನಿಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೂಡಿಕೆಯ ಹಲವಾರು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite book |last=Lynch |first=Peter |title=One Up On Wall Street: How To Use What You Already Know To Make Money In The Market |date=2000-04-03 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0-7432-0040-0 |edition=2nd |location=New York |pages=32 |language=English}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ: "ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿರುವಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿ" ಮತ್ತು "ಟೆನ್ ಬ್ಯಾಗರ್". ಲಿಂಚ್ ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ದಾಖಲೆಗಾಗಿ ಹಣಕಾಸು ಮಾಧ್ಯಮವು ಅವರನ್ನು "[[ದಂತಕಥೆ|ದಂತಕಥೆಗಾರ]]" ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದೆ. <ref>{{cite web|url=http://businesstoday.intoday.in/story/investment-tips-from-legendary-investor-peter-lynch/1/202660.html|title= Business Today: What Made Peter Lynch a Legendary Investor |publisher=[[Business Today (business magazine)|Business Today]]|date= February 2014}}</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಪೀಟರ್ ಲಿಂಚ್‌ರವರು ಜನವರಿ ೧೯, ೧೯೪೪ ರಂದು [[:en:Massachusetts|ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನ]] [[:en:Newton|ನ್ಯೂಟನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.valuewalk.com/peter-lynch-resource-page/|title=Peter Lynch Resource Page: Bio, Investment Philosophy|newspaper=ValueWalk|language=en-US|access-date=2017-02-04}}</ref> ೧೯೫೧ ರಲ್ಲಿ, ಲಿಂಚ್‌ರವರು ಏಳು ವರ್ಷದವರಿದ್ದಾಗ, ಅವರ ತಂದೆಗೆ [[ಮೆದುಳಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಗೆಡ್ದೆ(ಊತ)|ಮೆದುಳಿನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್]] ಇರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು.<ref>{{Cite book |last=Lynch |first=Peter |title=One Up On Wall Street: How To Use What You Already Know To Make Money In The Market |date=2000-04-03 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0-7432-0040-0 |edition=2nd |location=New York |pages=42 |language=English}}</ref> ಅವರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನಿಧನರಾದರು.ಹಾಗೂ ಲಿಂಚ್ ಅವರ ತಾಯಿ [[ಕುಟುಂಬ|ಕುಟುಂಬವನ್ನು]] ಪೋಷಿಸಲು ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಲಿಂಚ್‌ರವರು ತಮ್ಮ [[ಹದಿಹರೆಯ|ಹದಿಹರೆಯದ]] ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಬೆಂಬಲ ನೀಡಾಲು ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book |last=Lynch |first=Peter |title=One Up On Wall Street: How To Use What You Already Know To Make Money In The Market |date=2000-04-03 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0-7432-0040-0 |edition=2nd |location=New York |pages=42 |language=English}}</ref> ಲಿಂಚ್‌ರವರು ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ದ್ವಿತೀಯ [[ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ|ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ]], ಅವರು ತಮ್ಮ ಉಳಿತಾಯವನ್ನು [[:en:Flying Tiger Airlines |ಫ್ಲೈಯಿಂಗ್ ಟೈಗರ್ ಏರ್ಲೈನ್ಸ್‌ನ]] ೧೦೦ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಷೇರಿಗೆ $ ೭ ರಂತೆ ಖರೀದಿಸುವಂತೆ ಬಳಸಿದರು. ನಂತರ, ಪ್ರತಿ ಷೇರು $೮೦ ಕ್ಕೆ ಏರಿತು. ಅದರಿಂದ ಬಂದ [[ಲಾಭ|ಲಾಭವು]] ಅವರ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಪಾವತಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು.<ref>{{cite book|last1=Weiner|first1=Eric J.|title=What goes up : the uncensored history of modern Wall Street as told by the bankers, brokers, CEOs, and scoundrels who made it happen|date=2005|publisher=Little, Brown and Co.|location=New York|isbn=0-316-92966-2|page=[https://archive.org/details/whatgoesup00eric/page/172 172]|edition=1st|url=https://archive.org/details/whatgoesup00eric/page/172}}</ref> ೧೯೬೫ ರಲ್ಲಿ, ಲಿಂಚ್‌ರವರು [[:en:Boston College|ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ]] (ಬಿ.ಸಿ) ಪದವಿ ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಇತಿಹಾಸ]], ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು [[ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ|ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು]] ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ೧೯೬೮ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Wharton School of the University of Pennsylvania|ಪೆನ್ಸಿಲ್ವೇನಿಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಾರ್ಟನ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಿಂದ]] [[:en:Master of Business Administration|ಮಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಅಡ್ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೇಷನ್]] ಪದವಿ ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite news|url=http://www.investopedia.com/university/greatest/peterlynch.asp|title=The Greatest Investors: Peter Lynch {{!}} Investopedia|date=2003-12-01|newspaper=Investopedia|language=en-US|access-date=2017-02-04}}</ref> ==ಹೂಡಿಕೆ ವೃತ್ತಿಜೀವನ== ===ನಿಷ್ಠೆ=== ೧೯೬೬ ರಲ್ಲಿ, ಲಿಂಚ್ ಅವರನ್ನು [[:en:Fidelity Investments|ಫಿಡೆಲಿಟಿ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ಮೆಂಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] [[:en:intern|ಇಂಟರ್ನ್]] ಆಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, ಅವರು [[:en:Massachusetts|ಮ್ಯಾಸಚೂಸೆಟ್ಸ್‌ನ]] [[:en:Newton|ನ್ಯೂಟನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ]] [[:en:Brae Burn Country Club|ಬ್ರೇ ಬರ್ನ್ ಕಂಟ್ರಿ ಕ್ಲಬ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಫಿಡೆಲಿಟಿಯ [[:en:president|ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ]] ''ಡಿ. ಜಾರ್ಜ್ ಸುಲ್ಲಿವಾನ್'' (ಇತರರೊಂದಿಗೆ) ಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.<ref>{{cite book |last=Lynch |first=Peter |title=One Up On Wall Street |year=1990 |publisher=Penguin Books |isbn=978-0-14-012792-8 |url=https://books.google.com/books?id=rpEU1tkx1IUC}}</ref><ref>{{Cite web | url=https://www.moneyfed.com/peter-lynch/ | archive-url=https://web.archive.org/web/20160828130036/https://www.moneyfed.com/peter-lynch/ | url-status=dead | archive-date=2016-08-28 |title = Peter Lynch &#124; MoneyFed}}</ref> ಅವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಿಕೆ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ [[ಸೈನ್ಯ|ಸೈನ್ಯದ]] ಕೆಲಸದ ನಂತರ ಹಿಂದಿರುಗಿದಾಗ ಅವರನ್ನು ೧೯೬೯ ರಲ್ಲಿ, ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.valuewalk.com/peter-lynch-resource-page/|title=Peter Lynch Resource Page: Bio, Investment Philosophy|website=ValueWalk|date=June 2011 |language=en-US|access-date=2020-04-22}}</ref><ref>{{Cite news|last=Wayne|first=Leslie|url=https://www.nytimes.com/1992/12/19/business/lynch-joining-fidelity-coaching-staff.html|title=Lynch Joining Fidelity Coaching Staff|date=1992-12-19|work=The New York Times|access-date=2020-04-22|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref> ಈ ಬಾರಿ ಲಿಂಚ್‌ರವರು ಜವಳಿ, [[ಲೋಹ|ಲೋಹಗಳು]], [[ಗಣಿಗಾರಿಕೆ]] ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ [[ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು|ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು]] ಅನುಸರಿಸಿದ ಆರೋಪವನ್ನು ಹೊರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ೧೯೭೪ ರಿಂದ ೧೯೭೭ ರವರೆಗೆ ಫಿಡೆಲಿಟಿಯ ಸಂಶೋಧನಾ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದರು. ===ಫಿಡೆಲಿಟಿ ಮೆಗೆಲ್ಲನ್ ಫಂಡ್=== ೧೯೭೭ ರಲ್ಲಿ, ಲಿಂಚ್ ಅವರನ್ನು ೧೮ [[ಮಿಲಿಯನ್]] [[ಡಾಲರ್]] ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಆಗಿನ ಅಸ್ಪಷ್ಟ [[:en:Magellan Fund|ಮೆಗೆಲ್ಲನ್ ಫಂಡ್‌ನ]] ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url =http://www.businessinsider.com/peter-lynch-charlie-rose-investing-2013-12 | title= Mutual Fund Legend Peter Lynch Identifies His 'Three C's' Of Investing In A Rare Interview | publisher = businessinsider.com}}</ref> ೧೯೯೦ ರಲ್ಲಿ, ಲಿಂಚ್‌ರವರು ಫಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ನಿಧಿಯು ೧,೦೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ಟಾಕ್ ಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ $ ೧೪ [[ಬಿಲಿಯನ್]] ಆಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಮೆಗೆಲ್ಲನ್ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ನಿಧಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ, ಲಿಂಚ್ ಅವರು ಯಾವ ಸ್ವತ್ತುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ ([[:en:SEC|ಎಸ್ಇಸಿ]]-ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಫೆಡರಲ್ ಕಾನೂನಿನಂತಹ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, "ವೈವಿಧ್ಯಮಯ" ಎಂದು ನೋಂದಾಯಿಸಲಾದ ಹೂಡಿಕೆ ಕಂಪನಿ ನಿಧಿಗಳು ಖರೀದಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಪೋರ್ಟ್ಫೋಲಿಯೊ ಸ್ವತ್ತುಗಳ ೫% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಹೊಂದುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸುತ್ತದೆ).<ref>Peter Lynch and John Rothschild, Beating the Street Simon & Schuster; Revised edition (May 25, 1994) 0671891634</ref> ಅವರು ಯಾವುದೇ ವ್ಯಾಪಕ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಕ್ಕಿಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಂಪನಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು. ದೊಡ್ಡ ಯುಎಸ್ ಕಂಪನಿಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಕ್ರಮೇಣ ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಷೇರುಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡಿದರು. ೧೯೭೭ ರಿಂದ ೧೯೯೦ ರವರೆಗೆ, ಮೆಗೆಲ್ಲನ್ ಫಂಡ್ ಸರಾಸರಿ ೨೯.೨% ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು ಮತ್ತು ೨೦೦೩ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮ್ಯೂಚುವಲ್ ಫಂಡ್‌ ೨೦-ವರ್ಷಗಳ ಆದಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>{{cite web |url=http://articles.moneycentral.msn.com/Investing/StrategyLab/Rnd18/P6/GuruInvestorJournal20090204.aspx?page=2 |title=Stock quotes, financial tools, news and analysis - MSN Money |website=Articles.moneycentral.msn.com |date=2017-01-31 |access-date=2017-02-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090210185428/http://articles.moneycentral.msn.com/Investing/StrategyLab/Rnd18/P6/GuruInvestorJournal20090204.aspx?page=2 |archive-date=2009-02-10 |url-status=dead }}</ref> ಲಿಂಚ್‌ರವರು ವಿವಿಧ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ''ಬೀಟಿಂಗ್ ದಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್'' ಪ್ರಕಾರ, ಮೆಗೆಲ್ಲನ್ ಫಂಡ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುವಾಗ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕ ಆಯ್ಕೆಗಳೆಂದರೆ [[:en:Fannie Mae|ಫ್ಯಾನಿ ಮೇ]] ($ ೫೦೦ ಮಿಲಿಯನ್), [[:en: Ford|ಫೋರ್ಡ್]] ($ ೧೯೯ ಮಿಲಿಯನ್), [[:en:Philip Morris|ಫಿಲಿಪ್ ಮೋರಿಸ್]] ($ ೧೧೧ ಮಿಲಿಯನ್), [[:en:MCI|ಎಂಸಿಐ]] ($ ೯೨ ಮಿಲಿಯನ್), [[:en:Volvo|ವೋಲ್ವೋ]] ($ ೭೯ ಮಿಲಿಯನ್), [[:en:General Electric|ಜನರಲ್ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕ್]] ($ ೭೬ ಮಿಲಿಯನ್), [[:en:General Public Utilities|ಜನರಲ್ ಪಬ್ಲಿಕ್ ಯುಟಿಲಿಟಿಸ್]] ($ ೬೯ ಮಿಲಿಯನ್), ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಲೋನ್ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್ ($ ೬೫ ಮಿಲಿಯನ್), [[:en:Kemper|ಕೆಂಪರ್]] ($ ೬೩ ಮಿಲಿಯನ್) ಮತ್ತು [[:en:Lowe's|ಲೋವೆಸ್]] ($ ೫).<ref>{{Cite book |last1=Lynch |first1=Peter |title=Beating the Street |last2=Rothchild |first2=John |date=1994-05-25 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0-671-89163-3 |edition=Revised |pages=135 |language=English}}</ref> ==ಹೂಡಿಕೆ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ== ಲಿಂಚ್‌ರವರು (ಸಹ-ಲೇಖಕ [[:en:John Rothchild|ಜಾನ್ ರೋಥ್ ಚೈಲ್ಡ್]] ಅವರೊಂದಿಗೆ) ಹೂಡಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮೂರು ಪಠ್ಯಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ: ''ಒನ್ ಅಪ್ ಆನ್ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್'' ([[:en:ISBN|ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್]] [[:en:0671661035|೦೬೭೧೬೬೧೦೩೫]]), ''ಬೀಟಿಂಗ್ ದಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್'' ([[:en:ISBN|ಐಎಸ್‌ಬಿಎನ್]] [[:en:0671759159|೦೬೭೧೭೫೯೧೫೯]]) ಮತ್ತು ''ಲರ್ನ್ ಟು ಎರ್ನ್''. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ವಯಸ್ಸಿನ ಆರಂಭಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗಾಗಿ, ಹಾಗೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹದಿಹರೆಯದವರಿಗಾಗಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite journal|title=Review of ''One Up on Wall Street'' by Peter Lynch and John Rothchild|date=February 1, 1989|journal=Publishers Weekly|url=https://www.publishersweekly.com/978-0-671-66103-8}}</ref> ಸಾರಾಂಶದಲ್ಲಿ, ''ಒನ್ ಅಪ್'' ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, ''ಬೀಟಿಂಗ್ ದಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್'' ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಸರಕು ವರ್ಗೀಕರಣಗಳಾದ: ಎರಡು ನಿಮಿಷಗಳ ಡ್ರಿಲ್, ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಖ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಪೋರ್ಟ್ಫೋಲಿಯೊವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲು ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಅಧ್ಯಾಯಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಲಿಂಚ್ ಅವರ ಹೂಡಿಕೆ ತಂತ್ರವನ್ನು ''ಒನ್ ಅಪ್'' ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite journal|title=Review of ''Beating the Street'' by Peter Lynch and John Rothchild|date=March 1, 1993|journal=Publishers Weekly|url=https://www.publishersweekly.com/978-0-671-75915-5}}</ref> ''ಬೀಟಿಂಗ್ ದಿ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನ'' ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗವು ಲಿಂಚ್‌ರವರ ೧೯೯೨ ರ, [[:en:Barron's Magazine|ಬ್ಯಾರನ್ಸ್ ಮ್ಯಾಗಜೀನ್]] ಆಯ್ಕೆಗಳ ಸರಕುಗಳ ಚರ್ಚೆಯ ಮೂಲಕ ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಈ ಹಿಂದೆ ಚರ್ಚಿಸಿದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ, ಎರಡೂ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಯಾವುದೇ ಜ್ಞಾನ ಮಟ್ಟ ಅಥವಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ. {{rquote|right|ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಮತ್ತು ನೀವು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಖರೀದಿಸಿದಾಗ, ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನೀವು ಸಂತೋಷವಾಗಿರುತ್ತೀರಿ ಎಂದು ನಾನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. 'ಈಗ ಖರೀದಿಸುವ ಸಮಯ' ಎಂದು ಓದುವ ಮೂಲಕ ನೀವು ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪುವುದಿಲ್ಲ. |ಲಿಂಚ್‌ರವರ [[:en:market movements|ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಚಳುವಳಿಗಳು]]}} ಲಿಂಚ್‌ರವರ ಆಧುನಿಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೂಡಿಕೆ ತಂತ್ರಗಳ ಕೆಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಹೂಡಿಕೆ ತತ್ವವೆಂದರೆ: "ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿ", "[[:en:local knowledge|ಸ್ಥಳೀಯ ಜ್ಞಾನ]]"ದ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವುದು.<ref>{{Cite web |last=Schoenberger |first=Chana |title=Peter Lynch, 25 years later: it's not just 'invest in what you know' |url=https://www.marketwatch.com/story/peter-lynch-25-years-later-its-not-just-invest-in-what-you-know-2015-12-28 |access-date=2023-06-25 |website=MarketWatch |language=EN-US}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಕೆಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾಗುವುದರಿಂದ, ಈ ಮೂಲಭೂತ ವಾಕ್ಯವಾದ "''ನಿಮಗೆ ತಿಳಿದಿರುವ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿ''" ತತ್ವವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಲಿಂಚ್‌ರವರ ಈ ತತ್ವವನ್ನು ಹೂಡಿಕೆದಾರರಿಗೆ ಆರಂಭಿಕ ಬಿಂದುವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಫಂಡ್ ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ಗಿಂತ ಸ್ಟಾಕ್‌ಗಳಿಂದ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಅವರು ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ಗಿಂತ ಮೊದಲು ತಮ್ಮ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಎರಡು ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಹೂಡಿಕೆಯ ಪ್ರೈಮರ್ಗಳ ಉದ್ದಕ್ಕೂ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಅನೇಕ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ''ಒನ್ ಅಪ್'' ಲಿಂಚ್ ಅವರು [[:en:Dunkin' Donuts|ಡಂಕಿನ್ ಡೊನಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಹೇಗೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ''ದಿ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್ ಜರ್ನಲ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಕಂಪನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಓದಿದ ನಂತರ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಹಕರಾಗಿ ಅವರ ಕಾಫಿಯಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದ ನಂತರ. ಇತರರು ಇದೇ ರೀತಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಾಗುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಬೋಸ್ಟನ್ ಸ್ಥಳಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಕಾರ್ಯನಿರತವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ, ಅವರು ಕಂಪನಿಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಡಂಕಿನ್ ಡೊನಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಇದು ಅವರು ಖರೀದಿಸಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಷೇರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಡಂಕಿನ್ ಡೊನಟ್ಸ್ ನಂತಹ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಅಥವಾ ಅವರ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಮತ್ತು ಹವ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯವಹಾರ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳಿಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸುವ ಮೂಲಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಹೂಡಿಕೆ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಲಿಂಚ್‌ರವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref>{{cite book|title=One Up On Wall Street|last=Lynch|first=Peter|publisher=Simon & Schuster Paperback|year=1989|isbn=978-0-671-66103-8|location=New York, NY|chapter=6|url=https://archive.org/details/oneuponwallstree00lync_0}}</ref> ಮೆಗೆಲ್ಲನ್ ಫಂಡ್‌ನ ಉದಾಹರಣೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು, ಅವರ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಸರಕುಗಳ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ, ಗಳಿಕೆಗಳು, [[ನಗದು]] ಹರಿವು ಮತ್ತು ಇತರ ದತ್ತಾಂಶದ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಹೊಸಬರು ಕಂಪನಿಯ ಕಾಗದಪತ್ರಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಓದಬೇಕು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಲಿಂಚ್‌ರವರು ತಮ್ಮ ಎಂಬಿಎಗಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ [[ಗಣಿತ]] ಅಥವಾ ಹಣಕಾಸುಗಿಂತ [[ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ]] ಮತ್ತು [[ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ|ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ]] ತನ್ನ ಪದವಿಪೂರ್ವ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತನ್ನ ವೃತ್ತಿಜೀವನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವೆಂದು ''ಒನ್ ಅಪ್ ಆನ್ ವಾಲ್ ಸ್ಟ್ರೀಟ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite book |last=Lynch |first=Peter |title=One Up On Wall Street: How To Use What You Already Know To Make Money In The Market |date=2000-04-03 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0-7432-0040-0 |edition=2nd |location=New York |pages=43 |language=English}}</ref> ವಾರ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಎರಡು ಹೂಡಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಾದ [[:en:random walk hypothesis|ಯಾದೃಚ್ಛಿಕ ನಡಿಗೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] ಮತ್ತು [[:en: efficient market hypothesis|ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವು]] ಪರಸ್ಪರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದರು. ಫಿಡೆಲಿಟಿಯಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಶಿಪ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರು ಕಲಿಸಿದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ವೃತ್ತಿಪರರು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ತಪ್ಪೆಂದು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು. ಹೀಗೆ, ಅವರು ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದಿಗಳಿಗಿಂತ ವೃತ್ತಿನಿರತರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತರಾದರು. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, "ಹೂಡಿಕೆ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ನಿಮಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಬೇಕಾದದ್ದು ನಿಮಗೆ ವಿಫಲವಾಗಲು ಮಾತ್ರ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನನಗೆ ತೋರಿತು.<ref>{{Cite book |last=Lynch |first=Peter |title=One Up On Wall Street: How To Use What You Already Know To Make Money In The Market |date=2000-04-03 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0-7432-0040-0 |edition=2nd |location=New York |language=English}}</ref> [[:en:Quantitative analysis|ಪರಿಮಾಣಾತ್ಮಕ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು]] ಫಿಡೆಲಿಟಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂಗತಿಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಸಂಭವಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನನಗೆ ಕಲಿಸಿತು" ಎಂಬುದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಲಿಂಚ್‌ರವರು [[:en:market timing|ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಸಮಯದ]] ವಿರುದ್ಧವೂ ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ: "ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಿಗೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುವುದರಿಂದ ಅಥವಾ [[ತಿದ್ದುಪಡಿ|ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು]] ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವುದರಿಂದ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದುಹೋದುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ".<ref>As quoted in "[http://davisadvisors.com/davissma/downloads/WGI.pdf The Wisdom of Great Investors: Insights from Some of History's Greatest Investment Minds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240422024340/https://www.davisadvisors.com/davissma/downloads/WGI.pdf |date=2024-04-22 }}, by Davis Advisers, p. 7</ref> ಲಿಂಚ್‌ರವರು ಸ್ಟಾಕ್ ಹೂಡಿಕೆ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ "ಜಿಎಆರ್ಪಿ" (ಸಮಂಜಸವಾದ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ) ಅನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಇದು ಹೈಬ್ರಿಡ್ ಸ್ಟಾಕ್-ಪಿಕಿಂಗ್ ವಿಧಾನವಾಗಿದ್ದು.<ref>{{Cite web |title=Interview With Peter Lynch {{!}} Betting On The Market {{!}} FRONTLINE {{!}} PBS |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/betting/pros/lynch.html |access-date=2023-06-25 |website=www.pbs.org}}</ref> ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಯ ಷೇರುಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಮೌಲ್ಯ ಹೂಡಿಕೆಯ ಶಿಸ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಷೇರು-ಬೆಲೆ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ [[:en:Growth investing|ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹೂಡಿಕೆ]] ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಸಮತೋಲನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book |last=Lynch |first=Peter |url=https://www.worldcat.org/oclc/31972457 |title=Beating the Street : the best-selling author of One up on Wall Street shows you how to pick winning stocks and develop a strategy for mutual funds |date=1994 |others=John Rothchild |isbn=0-671-89163-4 |location=New York |oclc=31972457}}</ref> [[:en:Fidelity Investments|ಫಿಡೆಲಿಟಿ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ಮೆಂಟ್ಸ್]] ಫಿಡೆಲಿಟಿ ಕಾಂಟ್ರಾಫಂಡ್ (ಎಫ್ಸಿಎನ್ಟಿಎಕ್ಸ್) ಮತ್ತು [[:en:Lemma Senbet Fund|ಲೆಮ್ಮಾ ಸೆನ್ಬೆಟ್ ಫಂಡ್‌ನಂತಹ]] ಈಕ್ವಿಟಿ ಫಂಡ್‌ಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು [[:en:Russell Indexes|ರಸೆಲ್ ಇಂಡೆಕ್ಸ್]] ಐಶೇರ್ಸ್ ರಸೆಲ್ ೧೦೦೦ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸೂಚ್ಯಂಕದಂತಹ ಫಂಡ್‌ಗಳವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಫಂಡ್‌ಗಳು ಈಗ ಜಿಎಆರ್‌ಪಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ. ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ಲಿಂಚ್‌ರವರು [[:en:Carolyn Ann Hoff|ಕ್ಯಾರೊಲಿನ್ ಆನ್ ಹಾಫ್]] ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಲಿಂಚ್‌ರವರು ಫೌಂಡೇಶನ್‌ನ ಸಹಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾದರು.<ref>{{Cite web |title=Who We Are – The Lynch Foundation |url=https://www.thelynchfoundation.com/who-we-are/ |access-date=2023-06-25 |language=en-US}}</ref> ಅವರಿಗೆ ಮೂವರು ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿದ್ದರು. ಅವರ [[ಪತ್ನಿ]] ೨೦೧೫ ರ, ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ೬೯ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ [[:en:leukemia|ಲ್ಯುಕೇಮಿಯಾ]] ತೊಂದರೆಗಳಿಂದಾಗಿ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.bostonherald.com/news_opinion/obituaries/2015/10/philanthropist_carolyn_lynch_69|title=Philanthropist Carolyn Lynch, 69|website=www.bostonherald.com|access-date=2017-02-04|date=2015-10-02}}</ref> ==ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಲೋಕೋಪಕಾರ== ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Boston Magazine|ಬೋಸ್ಟನ್ ನಿಯತಕಾಲಿಕವು]] ಲಿಂಚ್‌ರನ್ನು ಅಗ್ರ ೫೦ ಶ್ರೀಮಂತ ಬೋಸ್ಟನ್ನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು. ಒಟ್ಟಾರೆ $೩೫೨ ಮಿಲಿಯನ್ [[:en:USD|ಯುಎಸ್‌ಡಿ]] ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅವರನ್ನು ೪೦ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |date=15 March 2006 |title=The 50 Wealthiest Bostonians |language=en-US |newspaper=Boston Magazine |url=https://www.bostonmagazine.com/2006/05/15/the-50-wealthiest-bostonians/ |access-date=19 June 2023}}</ref> ಫಿಡೆಲಿಟಿ ಇನ್ವೆಸ್ಟ್ಮೆಂಟ್ಸ್‌ನ ಹೂಡಿಕೆ ಸಲಹೆಗಾರ ವಿಭಾಗವಾದ ಫಿಡೆಲಿಟಿ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್ & ರಿಸರ್ಚ್ ಕಂಪನಿಯ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಅವರು ಅರೆಕಾಲಿಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಯುವ ವಿಶ್ಲೇಷಕರಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡಲು ತಮ್ಮ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಪೀಟರ್ ಲಿಂಚ್‌ರವರು ಲೋಕೋಪಕಾರದ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಲೋಕೋಪಕಾರವನ್ನು ಹೂಡಿಕೆಯ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ೧೯೭೬ ರಲ್ಲಿ, [[:en:Boston|ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಮತ್ತು ೨೦೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಇತರ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ೧೯೮೮ ರಲ್ಲಿ, ಬೋಸ್ಟನ್‌ನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾದ ಸಮುದಾಯ ಸೇವಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ [[:en:City Year|ಸಿಟಿ ಇಯರ್‌ನಂತಹ]] ಹರಡಬಹುದು ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸುವ ಆಲೋಚನೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಅವರು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಲಿಂಚ್‌ರವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಐದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ: ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ, ಲಿಂಚ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಮೂಲಕ, ಫಿಡೆಲಿಟಿ ಚಾರಿಟಬಲ್ ಗಿಫ್ಟ್ ಫಂಡ್ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಎರಡು [[:en:charitable trusts|ಚಾರಿಟಬಲ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‌ಗಳ]] ಮೂಲಕ. ಈ ದಂಪತಿಗಳಿಗೆ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿ ಉಡುಗೊರೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಪೀಟರ್ ಲಿಂಚ್ ಅವರ ಅಲ್ಮಾ ಮೇಟರ್ [[:en:Boston College|ಬೋಸ್ಟನ್ ಕಾಲೇಜಿಗೆ]] $ ೧೦ ಮಿಲಿಯನ್ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಬಿ.ಸಿ.ಯವರು [[:en:Lynch School of Education and Human Development|ಲಿಂಚ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಂಡ್ ಹ್ಯೂಮನ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್]] ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಇವರ ಕುಟುಂಬದ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟರು. <ref>{{cite web|url=http://www.bc.edu/schools/lsoe/about/about-carolyn-and-peter-lynch.html |title=The Lynches - Lynch School of Education - Boston College |website=Bc.edu |date=2015-11-23 |access-date=2017-02-23}}</ref> ೧೨೫ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮೌಲ್ಯದ ಲಿಂಚ್‌ರವರ ಫೌಂಡೇಶನ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, ೮ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ೮೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಅನುದಾನವನ್ನು ಗಳಿಸಿದೆ. ಫೌಂಡೇಶನ್ [[ಶಿಕ್ಷಣ]], ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಪತ್ರೆ|ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು]] ಮತ್ತು [[ವೈದ್ಯಕೀಯ]] [[ಸಂಶೋಧನೆ|ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು]] ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/2013/11/09/your-money/peter-lynch-once-managed-money-now-he-gives-it-away.html?_r=1&adxnnl=1&pagewanted=2&adxnnlx=1393095710-5SPT0NKVHO9ApgC+F2G2dg&|title=Peter Lynch Once Managed Money. Now He Gives It Away.|date=November 8, 2013|work=The New York Times|author=Paul Sullivan}}</ref> ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಫೌಂಡೇಶನ್ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ, ಲಿಂಚ್ ಲೀಡರ್ಶಿಪ್ ಅಕಾಡೆಮಿ (ಎಲ್ಎಲ್ಎ) ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು $ ೨೦ ಮಿಲಿಯನ್ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಿತು. ಇದು ಬಿಸಿಯ [[:en:Carroll School of Management|ಕ್ಯಾರೊಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್ಮೆಂಟ್]] ಬಿಸಿನೆಸ್ ಸ್ಕೂಲ್‌ನಲ್ಲಿ [[:en:school principals|ಶಾಲಾ ಪ್ರಾಂಶುಪಾಲರಿಗೆ]] ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾಗಿದೆ. ಲಿಂಚ್‌ರವರ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಆದ [[:en:Teach for America|ಟೀಚ್ ಫಾರ್ ಅಮೇರಿಕಾ]], [[:en:AmeriCares|ಅಮೇರಿಕಾಕೇರ್ಸ್]] ಮತ್ತು [[:en:Partners in Health|ಪಾರ್ಟ್ನರ್ಸ್ ಇನ್ ಹೆಲ್ತ್‌ನ]] ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ಬೆಂಬಲಿಗರಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web |last=By |date=1991-04-14 |title=6 BUSINESS LEADERS MAKE HALL OF FAME |url=https://www.orlandosentinel.com/1991/04/14/6-business-leaders-make-hall-of-fame/ |access-date=2023-06-25 |website=Orlando Sentinel |language=en-US}}</ref> ಲಿಂಚ್ ಅವರನ್ನು ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ, ''ಜೂನಿಯರ್ ಅಚೀವ್ಮೆಂಟ್ ಯುಎಸ್ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಹಾಲ್ ಆಫ್ ಫೇಮ್‌ಗೆ'' ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಲಿಂಚ್‌ರವರು [[:en:Harvard Medical School|ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸ್ಕೂಲ್]] ಬೋರ್ಡ್ ಆಫ್ ಫೆಲೋಸ್ ನ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://hms.harvard.edu/about-hms/leadership/board-fellows|title=Board of Fellows {{!}} Harvard Medical School|website=hms.harvard.edu|access-date=2019-09-26}}</ref> ==ಗೌರವಗಳು== ಲಿಂಚ್‌ರವರು ೧೯೯೨ ರಲ್ಲಿ, [[:en:National Catholic Education Association|ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕ್ಯಾಥೊಲಿಕ್ ಎಜುಕೇಶನ್ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್‌ನಿಂದ]] ಸೆಟನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{Cite web |title=Past Seton Honorees |url=https://www.ncea.org/NCEA/NCEA/How_We_Serve/Awards/Past_Seton_Honorees.aspx |access-date=19 June 2023 |website=[[National Catholic Educational Association]]}}</ref> ==ಇದನ್ನೂ ನೋಡಿ== * [[:en:Gerald Tsai|ಜೆರಾಲ್ಡ್ ತ್ಸೈ]] * [[:en:Stock selection criterion|ಸ್ಟಾಕ್ ಆಯ್ಕೆ ಮಾನದಂಡ]] * [[:en:Fidelity Magellan Fund|ಫಿಡೆಲಿಟಿ ಮೆಗೆಲ್ಲನ್ ಫಂಡ್]] ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} ==ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು== * [https://web.archive.org/web/20051024094524/http://marketthoughts.com/peter_lynch_book.html Book Reviews: Peter Lynch] * [http://www.investopedia.com/university/greatest/peterlynch.asp The Greatest Investors: Peter Lynch] * [https://web.archive.org/web/20130524101951/http://www.stocksastra.com/sayings-on-stock-markets-by-peter-lynch/ Sayings on markets by peter Lynch] * [http://www.quotationcollection.com/author/Peter_Lynch/quotes Peter Lynch Quotes] * [http://www.gurufocus.com/news.php?id=826 "The Wit and Wisdom of Peter Lynch"] * {{C-SPAN|37315}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] 6wrd0sqqn09r78qn2kgoth8u7l7yr8y 0 104563 1375516 1353892 2026-06-20T17:06:05Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375516 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = ಪ್ಯಾರಡೈಸ್ ಟೇನೇಜೆರ್ | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref>{{IUCN|id=22722820 |title=''Tangara chilensis'' |assessor=BirdLife International |assessor-link=BirdLife International |version=2013.2 |year=2012 |accessdate=26 November 2013}}</ref> | image = Tangara chilensis -Denver Zoo-8a.jpg | image_caption = ಡೆನ್ವರ್ ಮೃಗಾಲಯದಲ್ಲಿ | image_width = | taxon = Tangara chilensis | authority = [[Nicholas Aylward Vigors|Vigors]], 1832 }} '''ಪ್ಯಾರಡೈಸ್ ಟೇನೇಜೆರ್''' ವಿವಿಧ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದ ಒಂದು ಹಾಡುವ ಪಕ್ಷಿ. ==ವಿವರಣೆ== ಇದರ ಉದ್ದವು 13.5&nbsp;cm ಮತ್ತು 15&nbsp;cm ಗಳ ನಡುವೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರ ತಲೆಯು ತಿಳಿ ಹಸಿರಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅಡಿ ಭಾಗ ಮತ್ತು ಬೆನ್ನಿನ ಭಾಗದ ಗರಿಗಳು ಆಕಾಶ ನೀಲಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಉಪಪ್ರಬೇದವನ್ನು ಅವಲಂಭಿಸಿ, ಇದರ ಕಿರುಬೆನ್ನು ಹಳದಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಅಥವಾ ಪೂರ್ತಿ ಕೆಂಪಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕೊಕ್ಕು ಕಪ್ಪಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಕಾಲು ಬೂದು ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ==ಆವಾಸ== ಇದನ್ನು ತೇವವಿರು ಉಷ್ಣ ವಲಯ, ಉಪಉಷ್ಣ ವಲಯ, ಉತ್ತರ ಅಮೇರಿಕದ ಅಮೆಜಾನ್ ತೀರದ ಪಶ್ಚಿಮ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕಾಡುಗಲ್ಲಿ ನೋಡಬಹುದು. ಇದು [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ]], [[ಪೆರು]], [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ]], [[ಎಕ್ವಡಾರ್]], [[ಬೊಲಿವಿಯ]], [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] ಮತ್ತು [[ಗಾನ]]ದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಹೆಸರು ಟೇನೇಜರ್ ಚಿಲಿಯೇನ್ಸ್­ಸಿಸ್ ಎಂದಿದ್ದರೂ (ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಚಿಲಿ ಎಂಬ ಪದ ವಿದ್ದರೂ) ಇದು ಚಿಲಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. == ಆಹಾರ ಮತ್ತು ವರ್ತನೆ== [[Image:Paradise Tanager Woodland Parks Zoo RWD.jpg|left|thumb|ಮತ್ತೊಂದುಬಗೆಯ ಬಣ್ಣಗಳಲ್ಲಿ]] ಇವು ೪ ರಿಂದ ೨೦ ಪಕ್ಷಿಗಳ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಎತ್ತರದ ವೃಕ್ಷಗಳ ಕಮಾನುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮರದ ತುದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕಾಲ ಕೂತು, ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ ಮತ್ತೆ ಸನಿಹದ ಇನ್ನೊಂದು ಮರದ ತುದಿಗೆ ಹಾರುತ್ತವೆ. ಹಗಲಲ್ಲಿ ಇವು ಒಂದೆಡೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇನ್ನಿತರ ಬಗೆಯ ಪಕ್ಷಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕಂಡು ಬರಬಹುದು. ಇವು ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳನ್ನು ಆಹಾರವಾಗಿ ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ.<ref name=Hilty>Hilty, Steven L. ''Birds of Venezuela'': 774. [[Princeton University Press]].</ref> ಪ್ಯಾರಡೈಸ್ ಟೇನೇಜೆರ್ ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. IUCN ಕೆಂಪು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಬೇಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದೆ. == ಹೊರ ಕೊಂಡಿಗಳು== {{Commons category|Tangara chilensis}} * [http://ibc.lynxeds.com/species/paradise-tanager-tangara-chilensis Paradise Tanager videos] on the Internet Bird Collection * [http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=9386&m=0 BirdLife Species Factsheet] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929123716/http://www.birdlife.org/datazone/species/index.html?action=SpcHTMDetails.asp&sid=9386&m=0 |date=2007-09-29 }} * [https://web.archive.org/web/20120208094748/http://borderland-tours.com/v2/images/stories/borderland/gallery_photos/ecuador/paradise%20tanager.jpg Photo-Medium Res]; [https://web.archive.org/web/20071023215936/http://borderland-tours.com/v2/content/view/47/69/ Article] borderland-tours * [http://www.bird-stamps.org/cspecies/20119100.htm ಅಂಚೆ-ಚಿಟಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20000919050201/http://www.bird-stamps.org/cspecies/20119100.htm |date=2000-09-19 }} (for [[ವೆನೆಜುವೆಲಾ]], [[ಪೆರು]], [[ಕೊಲೊಂಬಿಯ]], [[ಎಕ್ವಡಾರ್]], [[ಬೊಲಿವಿಯ]], [[ಬ್ರೆಜಿಲ್]] ಮತ್ತು [[ಗಾನ]]) * [http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=paradise+tanager&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 Paradise Tanager photo gallery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170118032541/http://vireo.acnatsci.org/search.html?Form=Search&SEARCHBY=Common&KEYWORDS=paradise%20tanager&showwhat=images&AGE=All&SEX=All&ACT=All&Search=Search&VIEW=All&ORIENTATION=All&RESULTS=24 |date=2017-01-18 }} VIREO <!--see the good RangeMap/maps, lists, etc at: "www.natureserve.org"...only shows, for species, category of: "Permanent Resident"--> {{Taxonbar|from=Q1543890}} == ಮೂಲಗಳು== == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{DEFAULTSORT:tanager, paradise}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Tangara (genus)|paradise tanager]] [[ವರ್ಗ:Tanagers|paradise tanager]] [[ವರ್ಗ:Birds of the Amazon Basin]] [[ವರ್ಗ:Birds of the Guianas]] [[ವರ್ಗ:Birds described in 1832|paradise tanager]] {{thraupidae-stub}} el8p9h9oqs0h0o3010i0luo8yb620xw 0 107676 1375527 1355147 2026-06-20T21:41:36Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375527 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable"- align="right" |- |[[File:Bangladesh on the globe (Bangladesh centered).svg|thumb|ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ (ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಕೇಂದ್ರಿತ)]] |- |[[File:Flag of Bangladesh.svg|thumb|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಧ್ವಜ]] |- |[[File:Bangladesh regions map.png|thumb|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ -ಆಡಳಿತವಿಭಾಗಗಳು -ನಕ್ಷೆ -1990]] |} ==ಪೀಠಿಕೆ== *ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳದ ಇತಿಹಾಸವು ಬಂಗಾಳದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟವಾಗಿ ಹೆಣೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರದೇಶದ ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು, ಆಂತರಿಕ ಚಳವಳಿಗಳು, ಮತ್ತು ಪ್ರಾಬಲ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ನಡುವಿನ ಹಣಾಹಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. 13 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೂ ಶಾಹ ಜಲಾಲ್ನಂತಹ ಸುನ್ನಿ ಮಿಷನರಿಗಳು ಆಗಮಿಸಿದಾಗ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಕ್ರಮೇಣ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವಾಯಿತು. ನಂತರ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತಗಾರರು ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಬೋಧನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಮಸೀದಿ (ಮಸೀದಿಗಳು) ಮತ್ತು ಮದ್ರಸಾಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿದರು. 13 ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಬಂಗಾಳ ಸುಲ್ತಾನರು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿದರು. ನಂತರ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತು, ಅದರ (ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ) ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರಾಂತವಾಗಿತ್ತು. ಬಂಗಾಳ ‘ಸುಬಾ’ವು (ಜಿಲ್ಲೆ) ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಒಟ್ಟು ಆದಾಯದ (ಜಿಡಿಪಿ) ಯ 50% ರಷ್ಟನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಜಿಡಿಪಿ 12% ರಷ್ಟನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ರಾಜಧಾನಿ ಢಾಕಾ ಆಗ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ಮೀರಿತ್ತು. *1700 ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕುಸಿತದ ನಂತರ, ಬಂಗಾಳದ ನವಾಬರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳವು ಅರೆ-ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಯಿತು, 1757 ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿಯು ಪ್ಲಾಸ್ಸಿ ಕದನದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೊದಲು ಇದು ನೇರವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು ಬ್ರಿಟನ್ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಇಂಡಸ್ಟ್ರಿಯಲ್ ಮತ್ತು ಕ್ಷಾಮಗಳಿಗೆ. 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದವರೆಗೂ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಬಂಗಾಳಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ನಗರವು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು. *ಆಧುನಿಕ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 1947 ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಭಾರತ ವಿಭಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವಾಗಿ ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ರಾಡ್ಕ್ಲಿಫ್ ಲೈನ್ ಗುರುತಿಸಿ ದ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಪ್ರದೇಶವಾಯಿತು. <ref>Sengupta, Shombit (8 February 2010). "Bengals plunder gifted the British Industrial Revolution". The Financial Express. Noida, India.</ref><ref>Jacobs, Frank (6 January 2013). "Peacocks at Sunset". Opinionator: Borderlines. The New York Times. Retrieved 15 July 2012.</ref> *ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇದು ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ 1,600 ಕಿಮೀ (994 ಮೈಲಿ) ಭಾರತೀಯ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ರಾಜಕೀಯ ಹೊರಗಿಡುವಿಕೆ, ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ತಾರತಮ್ಯದಿಂದಾಗಿ, ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾದ ಪಶ್ಚಿಮ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಜನಪ್ರಿಯ ಆಂದೋಲನ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಅಸಹಕಾರದಿಂದ ಆರ್ಥಿಕ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯದ ಕಾರಣದಿಂದ 1971 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಬಾಂಗ್ಲಾ ದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಹೊಸ ರಾಜ್ಯ ಕ್ಷಾಮ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಪತ್ತುಗಳು, ವ್ಯಾಪಕ ಬಡತನ, ಜೊತೆಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ದಂಗೆಗಳು ನೆಡೆದವು. 1991 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಯು ಸಾಪೇಕ್ಷ ಶಾಂತ ಮತ್ತು ಶೀಘ್ರ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಗತಿಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಇಂದು ಜಾಗತಿಕ ಜವಳಿ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ತಯಾರಕ ಘಟಕವಾಗಿದೆ.<ref>A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century. Delhi: Pearson Education. </ref> ==ಬಂಗಾಳ - ಪದದ ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ== *ಬಂಗ್ಲಾ ಅಥವಾ ಬಂಗಾಳ ಪದದ ನಿಖರ ಮೂಲವು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರಕಾರ, ಪುರಾಣ, ಹರಿವಂಶ ವಂಗ ರಾಜ ವಾಲಿಯವರ ದತ್ತು ಪುತ್ರರಾಗಿದ್ದು, ವಂಗ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. "ವಂಗಲ" (ಬಾಂಗಲ್) ಕುರಿತಾದ ಆರಂಭಿಕ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ನೇಸರಿ ಫಲಕಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು (805 ಂಆ ) ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಆಡಳಿತಗಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ ದೊರೆ ಗೋವಿಂದ (ಮೂರು) ನು, 9 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು, ಇದನ್ನು ಧರ್ಮಪಾಲ ವಂಗಲ ರಾಜನಾಗಿದ್ದಾನೆ. 11 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ಚೋಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲನೇ ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೋಳ ನ ಕಾಲದ ದಾಖಲೆಗಳು ಗೋವಿಂದ ಚಂದ್ರನನ್ನು ಬಂಗಾಳದ ಆಡಳಿತಗಾರ ಎಂದು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಶಮ್ಸ್-ಉದ್-ದಿನ್ ಇಲ್ಯಾಸ್ ಷಾ ಅವರು "ಷಾ-ಇ-ಬಂಗಲಾಹ್" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು ಮತ್ತು ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಒಂದು ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದರು. *ವಂಗಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು (ಬಂಗಾ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತದೆ) ಪಶ್ಚಿಮ ಉಪ ಬಂಗಾಳ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಇಂದಿನ ಆಧುನಿಕ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಈ ರಾಜ್ಯ ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಂಗ ಮತ್ತು ಪುಂಡ್ರಾ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಮುಖ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗದವರು ಆಳಿದರು.<ref>Sengupta, Nitish K. (2011). Land of Two Rivers: A History of Bengal from the Mahabharata to Mujib. Penguin Books India</ref> ==ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲ== [[File:Map of Bengal.svg|thumb|ಬಂಗಾಳದ ಭೂಪಟ]] [[File:Map of Bengal.gif|thumb|ಬಂಗಾಳದ ಭೂಪಟ- ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಮ ಬಂಗಾಳ ತೊರಿಸುವ ಜಿಫ್(gif)ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಹಿಂದಿನ ಬಂಗಾಳ; ದಟ್ಟ ಹಸಿರು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ- ತಿಳಿಹಸಿರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] *(ಕ್ರಿ.ಪೂ. 700-200 ಕ್ರಿ.ಪೂ.) ===ಪೂರ್ವ ಇತಿಹಾಸದ ಬಂಗಾಳ=== *ನರಸಿಂಗಡಿಯಲ್ಲಿನ ವಾರಿ-ಬತೇಶ್ವರದ ಅವಶೇಷಗಳು ತಾಮ್ರಯುಗದ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇದ್ದಿತೆಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಸ್ತಿನಗರದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದೊರಕಿದ ಪುರಾತನ ಶಾಸನ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪುರಾತತ್ತ್ವ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಇಲಾಖೆಯ ಉತ್ಖನನವು ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 700-200 ಕ್ರಿ.ಪೂ.) ನಾರ್ದರ್ನ್ ಬ್ಲ್ಯಾಕ್ ಪಾಲಿಶ್ಡ್ ವೇರ್ (ಎನ್ಬಿಪಿಡಬ್ಲ್ಯೂಡಬ್ಲ್ಯೂ ಅಥವಾ ಎನ್ಬಿಪಿ) ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 700 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಯುಗ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಿಂದ ಕ್ರಿ.ಪೂ 500-300, ವರೆಗಿನ ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ 16 ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಥವಾ ಮಹಾಜನಪದಾಗಳ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಂತರದ ಏಳಿಗೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ. ಪುರಾತನ ಭಾರತದ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿರು ಕಾಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ಕ್ರಿ.ಪೂ.6 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದ ಅಂಗದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾದ ಇಂತಹ ಮಹಾಜನಪದಗಳ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕಂಡುಬರುವುದು. *ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ದ್ರಾವಿಡ ಭಾಷೆಗಳಾದ ಕುರುಕ್ಸ್, ಅಥವಾ ಬಹುಶಃ ಸ್ಯಾಂಟಲ್ಸ್ನಂತಹ ಆಸ್ಟ್ರೋಯೇಸಿಯಾಟಿಕ್ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಆಡುವವರಾಗಿದ್ದವು. ತರುವಾಯ, ಟಿಬೆಟೊ-ಬರ್ಮನ್ ಮುಂತಾದ ಇತರ ಭಾಷೆಯ ಕುಟುಂಬಗಳಿಂದ ಮಾತನಾಡುವ ಜನರು ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಇಂಡಿಯನ್ ಬಂಗಾಳಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ನೆಲಸುವಿಕೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುಸುತ್ತದೆ. *ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗ್ಲಾದೇಶವು ಮಗದದ ಭಾಗವಾಗಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ.7 ನೇ ಶತಮಾನದ ದಿಂದ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ನಾಗರೀಕತೆಯ ಭಾಗವಾಯಿತು, ನಂದ ರಾಜವಂಶವು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಲ್ಪಾವದಿಯ ಇಂಡೋ-ಆರ್ಯನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಿಸುವ ಮೊದಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿದ್ದು, 345 ರಲ್ಲಿ 24 ವರ್ಷಗಳು ಮಾತ್ರ ಉಳಿಯಿತು. -321 ಃಇ. ನಂತರ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮದ ಉದಯದ ನಂತರ ಅನೇಕ ಮಿಷನರಿಗಳು ಧರ್ಮವನ್ನು ಹರಡಲು ಈ ಭೂಮಿಗೆ ಬಂದು ನೆಲೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಮಹಸ್ತಿನಗರದಂತಹ ಅನೇಕ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. <ref>ಅದೇ- Sengupta, Nitish K. (2011). </ref> === ಸಾಗರೋತ್ತರ ವಸಾಹತು=== *ವಂಗ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಪ್ರಬಲ ಸಮುದ್ರಯಾನ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಜಾವಾ, ಸುಮಾತ್ರಾ ಮತ್ತು ಸಿಯಾಮ್ (ಆಧುನಿಕ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್) ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಾಗರೋತ್ತರ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಮಹಾವಂಶದ ಪ್ರಕಾರ, ವಂಗ ರಾಜಕುಮಾರ ವಿಜಯ ಸಿಂಘ ಅವರು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 544 ರಲ್ಲಿ ಲಂಕಾವನ್ನು (ಆಧುನಿಕ ಶ್ರೀಲಂಕಾ) ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ದೇಶಕ್ಕೆ "ಸಿಂಹಳ" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಬಂಗಾಳಿ ಜನರು ಕಡಲ ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ ಮತ್ತು ಸಯಾಮ್ (ಆಧುನಿಕ ಥೈಲ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿ) ಗೆ ವಲಸೆ ಬಂದರು, ಅಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ನೆಲೆಸನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.<ref>[http://mahavamsa.org/mahavamsa/original-version/06-coming-vijaya/"Mahavamasa - the Sinhalese epic"]</ref>.<ref>Singh, Upinder (2008). A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century. Delhi: Pearson Education. pp. 260–4</ref> ===ಗಂಗರಿದಾಯ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ=== [[Image:Asia 323bc.jpg|thumb|420px|ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ [[ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್]] ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 323 ಬಿಬಿಸಿ, [[ನಂದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] ಮತ್ತು ಗಂಗಾರಿದಾಯ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] *ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ನೆರೆಹೊರೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕ್ರಿ. ಪೂ.323 ರಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯಾ, ನಂದಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಗಂಗಾರದಾಯಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ. ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ದಕ್ಷಿಣ ಬಂಗಾಳವು ತನ್ನ ಸಾಗರೋತ್ತರ ವಹಿವಾಟಿನೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಬಲವಾಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 326 ರಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ಆಕ್ರಮಣದೊಂದಿಗೆ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆಯಿತು. ಗ್ರೀಕ್ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರರು, ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್, ಭಾರತದಿಂದ ಬಂಗಾಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಬಲ ಗಂಗರದಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಧೀರ ಪ್ರಬಲ ಎದುರಾಳಿಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾದಿತೆಂದು ಸೂಚಿಸಿದರು. ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್, ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿದ್ದ ಕೊಯೆನಸ್ ಜೊತೆಗಿನ ಸಭೆಯ ನಂತರ, ಹಿಂದಿರುಗುವುದು ಉತ್ತಮವೆಂದು ಮನಗಂಡರು. ಡಿಯೊಡೋರಸ್ ಸಿಕುಲಸ್ ಗಂಗರಿದೈಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಶಾಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾನೆ, ಇವರ ರಾಜ 20,000 ಕುದುರೆಗಳು, 200,000 ಪದಾತಿದಳ, 2,000 ರಥಗಳು ಮತ್ತು 4,000 ಆನೆಗಳು ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಹೊಂದಿದ ಮತ್ತು ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದಿದ್ದನು. ಗಂಗಾರಿದಯ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ನಂದಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ (ಪ್ಸಾಸಿ) ಮಿತ್ರಪಕ್ಷಗಳು ಗಂಗಾನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ನ ಪಡೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಲು ಸಿದ್ದತೆ ನೆಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಗ್ರೀಕ್ ಖಾತೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಗಂಗಾರಿಡಾಯ್ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1 ನೇ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೆ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರು.<ref>Singh, Upinder (2008). A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century. Delhi: Pearson Education. </ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಮಧ್ಯ ಯುಗಗಳು== *ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳದ ಗುಪ್ತರ -ಪೂರ್ವ ಅವಧಿಯು ಇತಿಹಾಸ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿದೆ. ಸಮುದ್ರಗುಪ್ತನ ವಿಜಯದಿಂದ ಅವನ ವಶಕ್ಕೆ ಹೊಗುವ ಮೊದಲು, ಬಂಗಾಳವು ಪುಷ್ಕರಣ ಮತ್ತು ಸಮಾತಟ ಎಂದು ಎರಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡವಾಗಿತ್ತು:. 2ನೇ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ವಂಗ ರಾಜರ ಒಕ್ಕೂಟವನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಂಗಾಳವು ಗುಪ್ತರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಭಾಗವಾಯಿತು. ===ಗೌಡ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ=== *6 ನೇ ಶತಮಾನದ ಹೊತ್ತಿಗೆ, ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಉಪಖಂಡದ ಆಳ್ವಿಕೆಯುಳ್ಳ ಗುಪ್ತರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಹರಿದು ಹಂಚಿಹೋಯಿತು. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳವು ವಂಗ, ಸಮತಟ ಮತ್ತು ಹರಿಕೇಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು, ಆದರೆ ಗೌಡ ರಾಜರು ಕರ್ಣಸುವರ್ಣದಲ್ಲಿ (ಆಧುನಿಕ ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದ್ ಸಮೀಪ) ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲರಾದರು. ಕೊನೆಯ ಗುಪ್ತರ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಸಾಮಂತನಾಗಿದ್ದ ಶಶಾಂಕ ಸ್ವತಂತ್ರಮಾದನು. ಬಂಗಾಳದ ಸಣ್ಣ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು (ಗೌರ್, ವಂಗ, ಸಮಾತತ) ಗಳನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸಿದರು. ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಹರ್ಷವರ್ಧನದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಹರ್ಷನ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ರಾಜವರ್ಧನನನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದರು. ಹರ್ಷನ ನಿರಂತರ ಒತ್ತಡವು ಶಶಂಕ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಗೌಡ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕ್ರಮೇಣ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅವರ ಸಾವಿನೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. ಬಂಗಾಳ ಶಕ್ತಿಯ ಈ ಸ್ಫೋಟವು ‘ಮಾನವ’ (ಅವನ ಮಗ) ನ ಉಚ್ಛಾಟನೆಯೊಂದಿಗೆ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು, ಪುನಃ ಬಂಗಾಳವು ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಅವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಒಂದು ಅವಧಿಗೆ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು. <ref>ಹಿಂದಿನದೇ</ref> ===ಪಾಲರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ=== [[File:Asia 800ad.jpg|thumb|260px|right| ಏಷ್ಯಾ ಕ್ರಿ ಶ.800]] [[File:Pala.JPG|right|260px|thumb|ಪಾಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ -ಕ್ರಿ ಶ.800 ]] [[File:Atisha.jpg|thumb|160px|Atisha was one of the most influential Buddhist priest during the Pala dynasty in Bengal. He was believed to be born in Bikrampur]] *ಪಾಲ ರಾಜವಂಶವು ಬಂಗಾಳದ ಮೊದಲ ಸ್ವತಂತ್ರ ಬೌದ್ಧ ರಾಜವಂಶವಾಗಿತ್ತು. ಪಾಲ (ಬೆಂಗಾಲಿ: পাল ಠಿಚಿಟ) ಎಂಬ ಹೆಸರು ರಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದು, ಎಲ್ಲಾ ಪಾಲ ರಾಜರುಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪಾಲರು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಮಹಾಯಾನ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಾಲೆಗಳ ಅನುಯಾಯಿಗಳು. ರಾಜವಂಶದ ಮೊದಲ ದೊರೆ ಗೋಪಾಲ. ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಗುಂಪಿನಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾದ ನಂತರ ಅವರು ಗೌರ್ ನಗರದಲ್ಲಿ 750 ರಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಅವರು 750 ರಿಂದ 770 ರ ವರೆಗೆ ಆಳಿದರು ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದ ಎಲ್ಲಾ ಕಡೆಗೂ ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿದರು. ಬೌದ್ಧ ರಾಜವಂಶವು ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ (750-1120) ಕಾಲ ಉಳಿಯಿತು ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸಮೃದ್ಧಿಯ ಅವಧಿಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಅವರು ಅನೇಕ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಳಂದ ಮತ್ತು ವಿಕ್ರಮಾಶಿಲ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು. ಸೋಮಪುರ ಮಹಾಭಾರತವು ಧರ್ಮಪಾಲನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಬೌದ್ಧ ವಿಹಾರವಾಗಿದೆ.<ref>Sengupta, Nitish K. (2011). Land of Two Rivers: A History of Bengal from the Mahabharata to Mujib. Penguin Books India. p. 40.</ref> [[Image:Paharpur 03.JPG|thumb|left|200px|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಧರ್ಮಪಾಲ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸೋಮಪುರದ ಮಹಾವಿಹಾರಾ ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಬೌದ್ಧ ವಿಹಾರವಾಗಿದೆ.]] [[Image:IndianBuddha11.JPG|thumb|160px|[[ಗೌತಮ ಬುದ್ಧ | ಬುದ್ಧ]] ಮತ್ತು [[ಬೋಧಿಸತ್ವ]] s, 11 ನೇ ಶತಮಾನ, ಪಾಲಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] *ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಧರ್ಮಪಾಲ ಮತ್ತು ದೇವಪಾಲದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಧರ್ಮಪಾಲನು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಭಾರತದ ಉಪಖಂಡದ ಉತ್ತರದ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು. ಇದು ಉಪಖಂಡದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಧರ್ಮಪಾಲನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ದೇವಪಾಲನು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು. ಪಾಲರ ಶಿಲಾಶಾಸನಗಳು ಹೈಪರ್ಬೋಲಿಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಅವರ ವಿಜಯಗಳ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಗಳುತ್ತವೆ. ಅವನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿ ನಾರಾಯಣ ಪಾಲನ ಬಾದಾಲ್ ಕಂಬದ ಶಾಸನವು ಅವರು ವಿಂಧ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಲಯಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಉತ್ತರ ಭಾರತದ ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶದ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯಾದನು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಅವನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಎರಡು ಸಾಗರಗಳವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ (ಸಂಭಾವ್ಯವಾಗಿ ಅರೇಬಿಯನ್ ಸಮುದ್ರ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ). ದೇವ ಪಾಲನು ಉತ್ಕಲ (ಇಂದಿನ ಒರಿಸ್ಸಾ), ಹೂನರು, ದ್ರಾವಿಡ ದೇಶಗಳು, ಕಾಮರುಪ (ಇಂದಿನ ಅಸ್ಸಾಂ), ಕಾಂಬೊಜರು ಮತ್ತು ಗುರ್ಜರಗಳನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ದೇವಪಾಲನ ಈ ವಿಜಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಹೇಳಿಕೆಯು ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷಿತವಾಗಿದೆ, ಆದರೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗದು: ಉತ್ಕ್ಕಲ ಮತ್ತು ಕಾಮರುಪಾಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ. ಜೊತೆಗೆ, ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಮತ್ತು ಗುರ್ಜರ-ಪ್ರತಿಹಾರಗಳಾದ ನೆರೆಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದುರ್ಬಲವಾಗಿದ್ದವು, ಅದು ಅವನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿರಬಹುದು.ದೇವಪಾಲವು ಪಂಜಾಬ್ನ ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ಕಡೆಗೆ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸಿದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. <ref>Sen, Sailendra Nath (1999). Ancient Indian History and Civilization. New Age International. pp. 277–287</ref> ===ಚಂದ್ರ ರಾಜವಂಶ=== *ಚಂದ್ರ ರಾಜವಂಶವು ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳದ ಹರಿಕೇಲಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು (ಹರಿಕೇಲಾ, ವಂಗ ಮತ್ತು ಸಮತತದ ಪ್ರಾಚೀನ ಭೂಮಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ) ಕ್ರಿ.ಶ.10 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಿಂದ ಸುಮಾರು ಒಂದುವರೆ ಶತಮಾನದಷ್ಟು ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ಕುಟುಂಬವಾಗಿತ್ತು. ಅವರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ವಂಗ ಮತ್ತು ಸಮತತವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು, ಶ್ರೀಚಂದ್ರನು ತನ್ನ ರಾಜ್ಯವನ್ನು, ಕಾಮರೂಪದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು. ಅವರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ವಿಕ್ರಮಪುರ (ಆಧುನಿಕ ಮುನ್ಶಿಗಂಜ್ ) ನಿಂದ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ವಾಯುವ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯಶಕ್ತಿಯಿಂದ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳುವಷ್ಟು ಪ್ರಬಲವಾಗಿತ್ತು. ಚಂದ್ರ ರಾಜವಂಶದ ಕೊನೆಯ ಆಡಳಿತಗಾರ ಗೋವಿಂದಚಂದ್ರ 11 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚೋಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಒಂದನೇ ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೋಳ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು. <ref>Raatan, T. (2004). Encyclopaedia of North-East India. New Delhi: Kalpaz Publications. p. 143</ref> ===ಸೇನಾ ರಾಜವಂಶ=== *ಪಾಲರ ನಂತರ ಸೇನಾ ವಂಶದವರು 12 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಒಂದೇ ಆಡಳಿತದ ಅಡಿಗೆ ತಂದರು. ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೇ ದೊರೆ ವಿಜಯ ಸೇನ, ಕೊನೆಯ ಪಾಲ ಚಕ್ರವರ್ತಿ, ಮದನಪಾಲನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಬಲ್ಲಾಳ ಸೇನಾ ಆಡಳಿತ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ತಂದಿತು ಮತ್ತು ನವದ್ವೀಪವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಈ ರಾಜವಂಶದ ನಾಲ್ಕನೇ ರಾಜ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸೇನನು, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಬಂಗಾಳದಿಂದ ಬಿಹಾರಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ನಂತರದಲ್ಲಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸೇನನು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸದೆ ಭಯಭೀತಿಯಿಂದ ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳಕ್ಕೆ ಓಡಿಹೋದನು. ಸೇನಾ ರಾಜವಂಶವು ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನವನ್ನು ತಂದಿತು. ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸೇನನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಒಡಿಶಾದ (ನಂತರ ಕಳಿಂಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕವಿ ಜಯದೇವನಿದ್ದ , ಅವನ ಗೀತಾ ಗೋವಿಂದ ಕಾವ್ಯದ ಲೇಖಕನಾಗಿದ್ದ ಜಯದೇವನ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ಪುರಾಣವು ಪಂಚರಾತ್ನದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ರಾಜನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. (ಅಂದರೆ 5 ರತ್ನಗಳಂಥ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು). ===ದೇವ ರಾಜವಂಶ=== *ಮಧ್ಯಯುಗದ ಬಂಗಾಳದ ಹಿಂದೂ ರಾಜಮನೆತನವಾಗಿದ್ದ ದೇವ ರಾಜಮನೆತನವು ಸೇನಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಕುಸಿತದ ನಂತರ ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳದ ಮೇಲೆ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿತು. ಈ ರಾಜವಂಶದ ರಾಜಧಾನಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮುನ್ಶಿಗಂಜ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಕ್ರಂಪೂರ್ ಆಗಿತ್ತು . ಶಿಲಾಲೇಖನಗಳ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಅವರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಇಂದಿನ ಕಮಿಲ್ಲಾ-ನೊಹಾಲಿ-ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ರಾಜವಂಶದ ಅರಿರಾಜ-ದನುಜ-ಮಾಧವ ದಶರಥದೇವ ಇವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಅವರ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ವದ ಬಂಗಾಳಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು. <ref>Ray, Niharranjan (1993). Bangalir Itihas: Adiparba (in Bengali). Calcutta: Dey's Publishing. pp. 408–9</ref> ==ಇತ್ತೀಚಿನ ಮಧ್ಯ‍ಇತಿಹಾಸ-ಕಾಲ -ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮದ ಪ್ರವೇಶ== *ಅರಬ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಫಿ ಮಿಷನರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಕ್ರಿ..ಶ. 7 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಕ್ರಿ..ಶ 12 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿಜಯದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. 1202 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರ, ಭಕ್ತಿಯಾರ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಸೇನಾಧಿಪತಿ, ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಉದ್ದಕ್ಕೂ ದಾಳಿಮಾಡಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು. ಅವರು 1203 ರಲ್ಲಿ ವೃದ್ಧ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಸೇನನಿಂದ ನಬದ್ವೀಪವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಅವನು ಬಂಗಾಳದ ಬಹು ದೂರದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ರಂಗಪುರ ಮತ್ತು ಬೊಗ್ರಾ ಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿ ಬಂಗಾಳಕ್ಕೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ಹೇರಿದನು. ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ನಗರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದಂತೆ ಬಂಗಾಳ ಹೊಸ ಯುಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿತು; ಅರಮನೆಗಳು, ಕೋಟೆಗಳು, ಮಸೀದಿಗಳು, ಸಮಾಧಿಗಳು ಮತ್ತು ತೋಟಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು; ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೇತುವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು; ಹೊಸ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾರ್ಗಗಳು ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನೂ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜೀವನವನ್ನು ತಂದವು. *ಆದಾಗ್ಯೂ, ದೇವ ರಾಜಮನೆತನದಂತಹ ಸಣ್ಣ ಹಿಂದೂ ರಾಜ್ಯಗಳು 1450 ರವರೆಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದವು. ಮುಘಲ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಣ್ಣ ಹಿಂದೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಹ ಬರ್ದಾವನ್ ನ ಜೆಸ್ಸೋರಿನ ಮಹಾರಾಜ ಪ್ರತಾಪಾದಿತ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಜ ಸೀತಾರಾಮ ರೇ ಸೇರಿದಂತೆ ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳು ಸಹ ಬಂಗಾಳದ ವಿವಿಧ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವವು.. ಸೈನಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ, ಅವು ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ಮತ್ತು ಬರ್ಮಾದ ದಾಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧದ ತಡೆಕಟ್ಟುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಕ್ರಿ.ಶ. 1700 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪೈಕಿ ಅನೇಕವು ಕುಸಿದವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಕೋಚ್ ಬಿಹಾರ್ ರಾಜ್ಯ 16 ಮತ್ತು 17 ನೇ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಗಮನದವರೆಗೂ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು.<ref>Eaton, R (1996). The Rise of Islam and the Bengal Frontier. University of California Press</ref> ===ತುರುಷ್ಕ ಅಪ್ಘನರ ಆಡಳಿತ=== *'''ಖಿಲ್ಜಿಗಳು''': *ಕ್ರಿಸ್ತ ಶಕ 1204 ರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತಗಾರ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಭಕ್ತಿಯಾರ್ ಖಿಲ್ಜಿ, ಒಬ್ಬ ಟರ್ಕದ ಅಫಘನನು, ನಾಡಿಯಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಮುಸಲ್ಮಾನರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಸೇನಾ ಆಡಳಿತಗಾರ ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ನಾಡಿಯಾದ ವಿಜಯದೊಂದಿಗೆ ಇಸ್ಲಾಂನ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವು ಬಂಗಾಳದಾದ್ಯಂತ ಹರಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಬಕ್ತಿಯಾರ್ ನಾಡಿಯಾವನ್ನು ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಶಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಬಕ್ತಿಯಾರನು ನಾಡಿಯಾಗೆ ಹೋಗುವ ಮುಖ್ಯ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಲಕ್ಷ್ಮಣ ಸೇನನ ಬಲವಾದ ಸೈನ್ಯದ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಬಖ್ತಿಯಾರ್ ಆ ದಾರಿಯ ಬದಲಾಗಿ ಜಾರ್ಖಂಡ್ ಕಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಮುಂದುವರಿದನು. ಅವನು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಅನೇಕ ಗುಂಪುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯಾರ್ ಸ್ವತಃ 17 ಕುದುರೆಗಳ ಗುಂಪಿನ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದನು. ಮತ್ತು ಅವನು ಕುದುರೆಗಳ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ವೇಷದಲ್ಲಿ ನಾಡಿಯಾಗೆ ತೆರಳಿದನು. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ, ನಗರದ ದ್ವಾರದ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಬಕ್ತಿಯಾರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಮಸ್ಯೆ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಬಖ್ತಿತಾರ್‍ನ ಮುಖ್ಯ ಸೇನೆಯವರು ಅವನನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡರು. ನಂತರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ನಾಡಿಯಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. *ನಾಡಿಯಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಬಖಿಯಾರ್ ಸೇನಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾದ ಗೌಡ (ಲಕ್ನೂತಿ) ಕಡೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸಿದನು, ಅದನ್ನೂ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು 1205 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಭಕ್ತಿಯಾರ್ ಟಿಬೆಟ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ದಂಡಯಾತ್ರೆ ನಡೆಸಿದನು, ಆದರೆ ಈ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅವನ ಹದಗೆಟ್ಟ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತ್ಟುಅಳಿದುಳಿದ ಕಡಿತಗೊಂಡ ಸೇನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬಂಗಾಳಕ್ಕೆ ಮರಳಬೇಕಾಯಿತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ, ಅವರ ಸೇನಾಧಿಪತಿಯಾದ ಅಲಿ ಮರ್ದಾನ್ ಖಿಲ್ಜಿಯಿಂದ ಅವನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಸೇನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ವಿಕ್ರಮಾಪುರದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ (ಇಂದಿನ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮುನ್ಶಿಗನ್ಜ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ) ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿದರು, ಅಲ್ಲಿಗೆ 13 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡು ಕುಸಿದ ಆಡಳಿತವು ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. *ಖಿಲ್ಜಿಗಳು ಟರ್ಕೊ ಅಫಘನರಾಗಿದ್ದರು. ಕ್ರಿ.ಶ.1207 ರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಯಾರ್ ಖಿಲ್ಜಿಯ ಮರಣದ ನಂತರದ ಅವಧಿಯು ಖಿಲ್ಜಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಳಸಂಚು ಮತ್ತು ಅಂತರ್ ಯುದ್ಧಗಳು ನೆಡೆದವು. ನಂತರದ ಟರ್ಕೋ ಅಫಘನ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸತತ ಹೋರಾಟಗಳು ಮತ್ತು ಸುಲ್ತಾನಮನೆತನದ ಒಳ-ಪಿತೂರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೋರಾಟವು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಘಿಯಾಸುದ್ದೀನ್ ಇವಾಜ್ ಖಿಲ್ಜಿಯು ದಕ್ಷಿಣದ ಸುಲ್ತಾನನ ಆಡಳಿತ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಜೆಸ್ಸೂರಿಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಬಾಂಗ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಅಧೀನ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಮಾಡಿದರು. ಹಳೆಯ ಬಂಗಾಳ ರಾಜಧಾನಿ ಗೌರ್ ಸಮೀಪದ ಗಂಗಾನದಿಯ ಮೇಲೆ ಲಖನೌತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಕಾಮರೂಪ ಮತ್ತು ತ್ರಿಹೂುತಗಳು ಅವರಿಗೆ ಕಪ್ಪವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ತುಮಿಶ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ 1226 ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದನು. ಘಿಯಾಸ್-ಉದ್-ದಿನ್ ಇವಾಜ್ ಖಲ್ಜಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಆಸ್ಥಾನಿಕರು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳ ಮಾಮ್ಲುಕ್ ಸುಲ್ತಾನರ (ದೆಹಲಿ) ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಯಿತು.<ref>Bangladesh Studies O Level (7094) Pilot Textbook". University of Cambridge Local Examinations Syndicate. </ref> <ref>Niazi, Ghulam Sarwar Khan (1992). The Life and Works of Sultan Alauddin Khalji. Atlantic Publishers & Dist. pp. 19</ref> ===ಮಾಮ್ಲಕ್ ಆಡಳಿತ=== *ಇಲ್ತುಮಿಶ್’ನ ದುರ್ಬಲ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಗವರ್ನರ್ಗಳು ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಲು ಶಕ್ತರಾದರು. ಬಂಗಾಳವು ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಸಾಕಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದೆ, ಅದರ ರಾಜ್ಯಪಾಲರು ತಮ್ಮನ್ನು ಬಂಗಾಳದ ಸುಲ್ತಾನ್ ಗಳಾಗಿ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಘೋಶಿಸಿಕೊಂಡರು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳವು "ಬುಲ್ಗಾಕ್ಪುರ್" (ಬಂಡುಕೋರರ ಭೂಮಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು. ತುಘ್ರಲ್ ತುಘನ್ ಖಾನ್ ನು ಔಧ್ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರವನ್ನು ಬಂಗಾಳಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದನು.. ಇಖ್ತಿಯಾರುದ್ದೀನ್ ಐಝ್ಬಾಕ್ ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಬಂದು ಬಿಹಾರ್ ಮತ್ತು ಔಧ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡನು. ಆದರೆ ಅಸ್ಸಾಂನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ವಿಫಲ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು. ವಿಶಾಲ ಜಮುನಾ ಮತ್ತು ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಗಳ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ನುಗ್ಗುವ ಎರಡು ತುರ್ಕಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಮೊಘುಸುದ್ದೀನ್ ತುಘ್ರಾಲ್ ನೇತೃತ್ವದ ಮೂರನೇ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಢಾಕಾದ ಸೋನಾರ್ಗಾಂವ್ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು ಫರೀದ್ಪುರಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು 1277 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸೇನರ ರಾಜ್ಯ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. ಮೊಘುಸುದ್ದೀನ್ ತುಘ್ರಾಲ್ ನು ಮೊದಲು ದೆಹಲಿಯ ಸುಲ್ತಾನರ ಎರಡು ಬೃಹತ್ ದಾಳಿಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದನು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಘಿಯಾಸ್ ಉದ್ ದಿನ್ ಬಲ್ಬನ್ ನಿಂದ ಸೋಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು. ===ಬುಘ್ರಾ ಖಾನಿದ್ ರಾಜವಂಶ=== *ನಸುರುದ್ದೀನ್ ಬುಘ್ರಾ ಖಾನ್ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಬುಘ್ರಾ ಖಾನಿದ್ ರಾಜವಂಶವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ನಾಸಿರುದ್ದೀನ್ ಬುಘ್ರಾ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಂಗಾಳವನ್ನು 23 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಳಿದರು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನರನ್ನಾಗಿ ಘಿಯಾಸುದ್ದೀನ್ ತುಘಲಕ್ ಅವರು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ===ಸೊನಾರ್ಗಾನ್ ಸುಲ್ತಾನೇಟ್=== *1338 ರಿಂದ 1349 ರವರೆಗಿನ ಆಧುನಿಕ-ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಫಾಕ್ರುದ್ದೀನ್ ಮುಬಾರಕ್ ಷಾ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಆಳಿದನು. 1340 ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರು ಆದ ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಅವರು ಮೊದಲ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತಗಾರ. ಫಕ್ರುದ್ದೀನ್ ನ ರಾಜಧಾನಿ ಸೊನಾರ್ಗನ್ ಆಗಿದ್ದು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಸುಲ್ತಾನರ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. 1346 ರಲ್ಲಿ ಈ ರಾಜಧಾನಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ನಂತರ ಇಬ್ನ್ ಬಟುಟಾ ಪ್ರವಾಸಿ ಷಾನನ್ನು "ಅಪರಿಚಿತರನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದ ವಿಶೇಷ ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಅದೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಫಕೀರರು ಮತ್ತು ಸೂಫಿಗಳು" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ.<ref>[Khan, Muazzam Hussain (2012). "Fakhruddin Mubarak Shah". In Islam, Sirajul; Jamal, Ahmed A. Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh (Second ed.). Asiatic Society of Bangladesh.] </ref><ref>{{Cite web |url=http://www.lged.gov.bd/DistrictLGED.aspx?DistrictID=11 |title=Local Government Engineering Department, Government of Bangladesh. Retrieved 9 March 2014. |access-date=7 ನವೆಂಬರ್ 2018 |archive-date=3 ನವೆಂಬರ್ 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141103183343/http://www.lged.gov.bd/DistrictLGED.aspx?DistrictID=11 |url-status=dead }}</ref> ===ಇಲಿಯಾಸ್ ಶಾಹಿ ರಾಜವಂಶ=== [[File:Shat Gombuj Mosque (ষাট গম্বুজ মসজিদ) 002.jpg|left|thumb|ಬಾಜರ್ಹ್ಯಾಟ್ ಮಸೀದಿ ನಗರದಲ್ಲಿರುವ ಅರವತ್ತು ಡೋಮ್ ಮಸೀದಿಯನ್ನು 15 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಸೀದಿಯಾಗಿದ್ದು, ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಿದೆ.]] *ಬಂಗಾಳಾದಲ್ಲಿ ಶಾಮ್ಸುದ್ದೀನ್ ಇಲಿಯಾಸ್ ಷಾ 1342 ರಿಂದ 1487 ರವರೆಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜವಂಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಈ ರಾಜವಂಶವು ದೆಹಲಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದ ಸುಲ್ತಾನರನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ದಿನದ ಬಂಗಾಳ ಆಗುವಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಖುಲ್ನಾಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸಿಲ್ಹೇಟ್ ವರೆಗೆ ತಲುಪಿದರು. ಸುಲ್ತಾನರು ನಾಗರಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪಂದಿಸುವ ಮತ್ತು "ಸ್ಥಳೀಯ" ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಇತ್ತು. ಅವರು ದೆಹಲಿಯ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವತಂತ್ರರಾದರು. ಬೃಹತ್ ಅದಿನಾ ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ದಾರಸ್ಬರಿ ಮಸೀದಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಗಡಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಯೋಜನೆಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡವು. ಬಂಗಾಳದ ಸುಲ್ತಾನರು ಬಂಗಾಳಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪೋಷಕರು ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ಏಳಿಗೆಯಾಗುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾಳವು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಸ್ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿತು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಇಲಿಯಾಸ್ ಷಾ ಅವರು ಈ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು 'ಬಂಗಲಾಹ್' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಏಕೀಕೃತವಾಗಿದ್ದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಏಕೈಕ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿ,ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರು. ಇಲಿಯಾಸ್ ಶಾಹಿ ರಾಜವಂಶವು ರಾಜ ಗಣೇಶನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಂದುಗಳ ದಂಗೆಯಿಂದ ಕಳೆಗುಂದಿ ಕಡಿತಗೊಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇಲಿಯಾಸ್ ಶಾಹಿ ರಾಜವಂಶವನ್ನು ನಾಸಿರುದ್ದೀನ್ ಮಹಮೂದ್ ಷಾ ನಿಂದ ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ನಾಸಿದಿರುದ್ದೀನ್ ಮಹಮೂದ್ ಷಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೊರೇಕೊ ದೇಶದ ಪ್ರಯಾಣಿಕ ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸ ಇಬ್ನ್ ಬಟುಟಾ ಅವರು ಬಂಗಾಳಕ್ಕೆ ಆಗಮಿಸಿದರು. ತನ್ನ ರಿಹ್ಲಾದಲ್ಲಿ (ಡೈರಿ) ಬಂಗಾಳದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಹೇರಳವಾದ ಮಾಹಿತಿ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಚೀನಾ, ಜಾವಾ ಮತ್ತು ಸಿಲೋನ್ ಗೆ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬಂಗಾಳವು ಒಂದು ಪ್ರಗತಿಪರ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಡಗುಗಳು ವಿವಿಧ ಸ್ಥಳಗಳಿಂದ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂರುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>Ahmed, ABM Shamsuddin (2012). "Ilyas Shah". In Islam, Sirajul; Jamal, Ahmed A. Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh (Second ed.). Asiatic Society of Bangladesh</ref> ===ಗಣೇಶ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ=== *ಕ್ರಿ.ಶ.1414 ರಲ್ಲಿ ಗಣೇಶನು ಗಣೇಶ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ರಾಜ ಗಣೇಶನು ಬಂಗಾಳದ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ, ಅವನು ಆಕ್ರಮಣದ ಅಪಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು. ಗಣೇಶನು ಮುಸ್ಲಿಂ ಪವಿತ್ರ ಸಂತ ಪಕೀರ ಕುತುಬ್ ಅಲ್ ಅಲಮ್ ನನ್ನು ಧಾಳಿಯ ಬೆದರಿಕೆ ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಮನವಿ ಮಾಡಿದನು. ಸದಕ್ಕೆ ಆ ಸಮತ ಪಕೀರನು ಒಪ್ಪಿ ರಾಜ ಗಣೇಶನ ಪುತ್ರನಾದ ಜಾದೂ ಅವರು ಇಸ್ಲಾಂಗೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡು ಗಣೇಶನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಆಳಕಕ್ಕದೆಂದು ಹೇಳಿದಾಗ ಅದಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿದಾಗ ಸಂತರು ಧಾಲಿ ಆಗದಂತೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.. ರಾಜ ಗಣೇಶನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ ಹಾಗೆಯೇ ಜಾದು 1415 ರಲ್ಲಿ ಜಲಾಲುದ್ದೀನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಷಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದನು. ಕುತುಬ್ ಅಲ್ ಅಲಮ್ 1416 ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಆಗ ರಾಜ ಗಣೇಶನು ಅವನ ಮಗನನ್ನು ಬಿಡಲು ಮತ್ತು ತಾನು ದನುಜ ಮರ್ದನ ದೇವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಾಸನಕ್ಕೆ ಮರಳಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದನು. ವನ ಮಗ ಜಲಾಲುದ್ದೀನ್ ಅನ್ನು ಪುನಃ ಹಿಂದೂಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಚಿನ್ನದ ಗೋ ಸಂಸ್ಕಾರದಿಂದ ವಿಧಿವತ್ತಾದ ಕ್ರಮದ ಮೂಲಕ ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಮರುಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅವನ ತಂದೆ ಮರಣದ ನಂತರ ಜಾದು- ಜಲಾಲುದ್ದೀನ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಇಸ್ಲಾಂಗೆ ಮತಾಂತರಗೊಂಡು ಮತ್ತೆ ಆಡಳಿತ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಜಲಾಲುದ್ದೀನ್ ಅವರ ಮಗ, ಶಮ್ಸುದ್ದೀನ್ ಅಹ್ಮದ್ ಷಾ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅರಾಜಕತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಕೇವಲ 3 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಆಳಿದನು. ಈ ರಾಜವಂಶವು ಅದರ ಉದಾರ ನೀತಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ದಾನದ ಮೇಲೆ ಗಮನ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.<ref>[ಕೆಳಗಿನದು-The History of India:]</ref> [[File:Sona Masjid rear.jpg|thumb|Sona Masjid rear- ಅಲಾವುದ್ದೀನ್ ಹುಸೇನ್ ಷಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೋನಾ ಮಸೀದಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು]] ===ಹುಸೇನ್ ಶಾಹಿ ರಾಜವಂಶ=== *ಅಹ್ಮದ್ ಷಾ ನಂತರದ ಹಬ್ಶಿ ಆಡಳಿತವು 1494 ರಿಂದ 1538 ರ ವರೆಗೆ ಆಳಿದ ಹುಸೇನ್ ಷಾಹಿ ರಾಜವಂಶಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕಾಗಿ ಅಲೌದ್ದೀನ್ ಹುಸೇನ್ ಷಾ ಅವರನ್ನು ಬಂಗಾಳದ ಮಹಾನ್ ಸುಲ್ತಾನರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವನು ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಬಂದರಿನವರೆಗೂ ಸುಲ್ತಾನರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದನು, ಇದು ಮೊದಲ ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಆಗಮನಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಯಿತು. ಬಾಬರನ ಆಕ್ರಮಣದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಫಘಾನ್ ದೊರೆಗಳಿಗೆ ನಾಸಿರುದ್ದೀನ್ ನಸ್ರತ್ ಷಾ ಅವರು ಆಶ್ರಯ ನೀಡಿದರು, ಆದರೆ ಅವರು ತಟಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ನಂತರ, ನಶ್ರತ್ ಶಾ ಅವರು ಬಾಬರ ನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು, ಅದು ಮೊಘಲ್ ದಾಳಿಯಿಂದ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಉಳಿಸಿತು. ಗೌರ್ ನಿಂದ ಆಳ್ವಿಕೆ ಮುಂದುವರೆಸಿದ ರಾಜವಂಶದ ಕೊನೆಯ ಸುಲ್ತಾನ, ತನ್ನ ವಾಯುವ್ಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಫಘನ್‍ರ ತಂಟೆ-ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಆಫ್ಘನ್ನರು ಧಾಳಿಯಿಟ್ಟು 1538 ರಲ್ಲಿ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಮೊಘಲರ ಆಗಮನದವರೆಗೂ ಹಲವಾರು ದಶಕಗಳವರೆಗೆ ಉಳಿದರು. <ref>Elphinstone, Mountstuart; Cowell, Edward Byles (1889) [First published 1841]. The History of India: The Hindu and Mahometan Periods (7th ed.). Calcutta: J. Murray.</ref> ==ಮೊಘಲರ ಕಾಲ == [[File:Mughal-Arakanese battle on the Karnaphuli river in 1666.jpg|thumb|1666 ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನಾಪುಲಿ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಮುಘಲ್-ಅರಾಕೀಸ್ ಯುದ್ಧ]] *ಬಂಗಾಳ ಸುಬಾ1576–1757- ಅಕ್ಬರೆ-- ಔರಂಗಜೇಬ್: ===ಬಂಗಾಳ ಸುಬಾ=== *ಮುಘಲರ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರದ ಕರಾಣಿ ಸುಲ್ತಾನರ ನಡುವೆ ಟುಕಾರೋಯಿ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ (1575 ರಲ್ಲಿ ಒಡಿಶಾದ ಬಾಲಸೋರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಟುಕಾರೋಯಿ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಹೋರಾಡಿದ ಪ್ರದೇಶ ಹೆಸರು) ಅಕ್ಬರ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದೊಳಗೆ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಆ ಸಮಯದಿಂದ ಢಾಕಾವು ಮೊಘಲ್ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಯಿತು. ಆದರೆ ಭೌಗೋಳಿಕ ದೂರದಿಂದಾಗಿ ಮೊಘಲರು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಆಳಲು ಕಷ್ಟಕರವೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ, ಬ್ರಹ್ಮಪುತ್ರ ನದಿಯ ಪೂರ್ವದ ಪ್ರದೇಶವು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಮೊಘಲ್ ಪ್ರಭಾವದ ಹೊರಗೆ ಉಳಿಯಿತು. ಬಂಗಾಳಿ ಜನಾಂಗೀಯ ಮತ್ತು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ರೀತಿಯನ್ನು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಸ್ಕಾರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇಡೀ ಬಂಗಾಳವು ಒಂದು ಸಮರ್ಥ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಆಡಳಿತದಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕೃತಗೊಂಡಿತ್ತು. ಅದರಿಂದ ಮೊಘಲರು, ಅದರ ನಿವಾಸಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದರು. {| class="wikitable" |- |[[File:Renaldis muslin woman.jpg|thumb|left|18 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತಮ ಬಂಗಾಳಿ ಮಸ್ಲಿನ್ ಧರಿಸಿದ ಮಹಿಳೆ]] | |[[File:Awesome look of Lalbagh Fort.jpg|thumb|ಔರಂಗಜೇಬ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಢಾಕಾ ಹೆಗ್ಗುರುತು, ಲಾಲ್ಬಾಗ್ ಕೋಟೆ.]] |[[File:Moghol.jpg|thumb| ಮೊಗಲರ ಔರಂಗಜೇಬ್ ಆಳ್ವಿಕೆ - ಹಸಿರು ಬಣ್ಣ]] |- |} *1612 ರಲ್ಲಿ, ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಸಿಲ್ಹಾಟ್ ನ ಗೆಲುವು ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಬಂಗಾಳದ ಮೊಘಲ್ ವಿಜಯವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗುವ ಮೂಲಕ ಢಾಕಾ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಪೂರ್ವದಿಂದ ಅರಾಕನೀಸ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಅನ್ನು ನಂತರ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. *ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಡಿಯಲ್ಲಿ ಅದರ ಜಿಡಿಪಿ ವಿಶ್ವದ 25% ಇತ್ತು ಬಂಗಾಳ ಸುಬಾವು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಜಿಡಿಪಿ ಯ 50% ರಷ್ಟು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಜಿಡಿಪಿ ಯ 12% ರಷ್ಟನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಿತು. ಬಂಗಾಳ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರಾಂತ್ಯ, ಒಂದು ಬಹುಮತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಂಗಾಳಿ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಾಲಿ ಹಿಂದೂ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರೊಂದಿಗೆ ಶ್ರೀಮಂತ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಜವಳಿ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಹಡಗು ನಿರ್ಮಾಣದಂತಹ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಬಲವಾಗಿತ್ತು. ರಾಜಧಾನಿ ಢಾಕಾ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಒಂದು ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರನ್ನು ಮೀರಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು 80,000 ಪರಿಣಿತ ಜವಳಿ ನೇಕಾರರು ಇದ್ದರು. ಇದು ರೇಷ್ಮೆ ಮತ್ತು ಹತ್ತಿ ಜವಳಿ, ಉಕ್ಕು, ಉಪ್ಪಿನಕಾಯಿ, ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ರಫ್ತುದಾರ ಆಗಿತ್ತು. <ref>Elphinstone, Mountstuart; Cowell, Edward Byles (1889) [First published 1841]. The History of India: The Hindu and Mahometan Periods (7th ed.). Calcutta: J. Murray.</ref> ===ಎರಡು ಮಹಾನ್ ಮೊಘಲ್ ಸುಬಾದಾರರು=== ====ಇಸ್ಲಾಂ ಖಾನ್==== *ಕ್ರ.ಶ.1608 ರಲ್ಲಿ ಮುಘಲ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಖಾನ್ ಅವರನ್ನು ಬಂಗಾಳದ ಸುಬೇದಾರ ಎಂದು ನೇಮಿಸಿದನು. ಅವನು ರಾಜಧಾನಿ ಢಾಕಾದಿಂದ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಆಳಿದನು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವನು ಜಹಾಂಗೀರ್ ನಗರ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದನು. ಬಂಡಾಯದ ರಾಜರು, ಬಾರಾ-ಭು-ಇಯಾನ್ಸ್, ಜಮೀನ್ದಾರರು ಮತ್ತು ಅಫಘಾನ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸುವುದು ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಬಾರಾ-ಭುವಿಯನ್ನರ ಮುಖಂಡ ಮುಸಾ ಖಾನನೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದರು, ಮತ್ತು 1611 ರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮುಸಾ ಖಾನ್ ನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇಸ್ಲಾಂ ಖಾನ್ ಅವರು ಜೆಸ್ಸೋರ್ನ ಪ್ರತಾಪಾದಿತ್ಯ, ಬಾಕ್ಲಾದ ರಾಮಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ಭುಲುವಾದ ಅನಂತ ಮಾಣಿಕ್ಯರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಅವರು ಕಾಮರೂಪ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಕೊಚ್ ಬಿಹಾರ್ ಮತ್ತು ಕಚಾರವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಬಿಟ್ಟು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಂಗಾಳದ ಮೇಲೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. <ref>Karim, Abdul (2012). "Islam Khan Chisti". In Islam, Sirajul; Jamal, Ahmed A. Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh (Second ed.). Asiatic Society of Bangladesh.</ref> ====ಶಯಿಸ್ತಾ ಖಾನ್==== *1663 ರಲ್ಲಿ ಮಿರ್ ಜುಮ್ಲಾ -2 ನ ಮರಣದ ನಂತರ ಬಂಗಾಳದ ಸುಬೇದಾರ (ಗವರ್ನರ್) ಆಗಿ ಶಯಿಸ್ತಾ ಖಾನ್ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಅವರು ಬಂಗಾಳದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚುಕಾಲದ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದರು. ಅವರು 1664 ರಿಂದ 1688 ರವರೆಗೆ 24 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಢಾಕಾದಲ್ಲಿನ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಧಾನ ಕಛೇರಿಯಿಂದ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು. ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿ ಅವರು ಯುರೋಪಿನೊಂದಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. *ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಶಯಿಸ್ತಾ ಖಾನ್ ಅವರ ಖ್ಯಾತಿಯು ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ನ ಪುನಃ ಸಾದಿಸಿದ ವಿಜಯದ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದೆ. 14 ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಲ್ತಾನ್ ಫಕ್ರುದ್ದೀನ್ ಮುಬಾರಕ್ ಷಾ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಬಂಗಾಳದ ನಿಯಂತ್ರಣಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟರೂ, ನಂತರ ಅದನ್ನು ಅರಕನೀಸ್ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಕೈಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲಾಯಿತು. ಶಯಿಸ್ತಾ ಖಾನ್ ಅವರು ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರು, ಮತ್ತು 1666 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ ಕಡಲ್ಗಳ್ಳರು ದೊಡ್ಡ ತೊಂದರೆಯಿಂದಾಗಿದ್ದರು. ಈ ವಿಜಯವು ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಜನರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ತಂದಿತು. <ref>Karim, Abdul (2012). "Shaista Khan". In Islam, Sirajul; Jamal, Ahmed A. Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh (Second ed.). Asiatic Society of Bangladesh.</ref> ==ಬಂಗಾಳದ ನವಾಬರು== [[File:Lord Clive meeting with Mir Jafar after the Battle of Plassey.jpg|thumb|left|ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಹೇಮನ್‍ನ ವರ್ಣಚಿತ್ರ, ಪ್ಲಾಸ್ಸಿ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಮಿರ್ ಜಾಫರ್ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್ ಕ್ಲೈವ್‍ರ ಭೇಟಿ-ಸಭೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ತೈಲಚಿತ್ರ-ಆನ್-ಕ್ಯಾನ್ವಾಸ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರ]] [[File:Siraj ud-Daulah.jpg|thumb|ಬಂಗಾಳದ ಕೊನೆಯ ಸ್ವತಂತ್ರ ನವಾಬ್ ಸಿರಾಜ್ ಉದ್-ದೌಲ.]] *ಕ್ರಿ.ಶ. 1717 ರಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಬಂಗಾಳದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ಮುರ್ಶಿದ್ ಖುಲಿ ಖಾನ್ ನಾಮಸೂಚಕ ಮೊಘಲ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿದ. ಅವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಬಂಗಾಳ ನವಾಬರ ಸರಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುರ್ಷಿದಾಬಾದಿಗೆ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರು. *ನಾಸಿರದ ಸ್ಥಾಪಕ, ಮುರ್ಷಿದ್ ಖುಲಿ ಜಾಫರ್ ಖಾನ್ ಅವರು ಬಡ ಡೆಕನಿ ಓರಿಯಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿ ಜನಿಸಿದ್ದ. ಗುಲಾಮಗಿರಿಗೆ ಮಾರಲ್ಪಡುವ ಮೊದಲು ಇಸ್ಫಾಹಾನಿನ ಒಬ್ಬ ಪರ್ಷಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಹಾಜಿ ಶಾಫಿ ಇಸ್ಫಾಹಾನಿಯವರು ಅವನನ್ನು ಇಸ್ಲಾಂಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ಅವರು 1717 ರಲ್ಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಔರಂಗಜೇಬನ ಸೇವೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಬಂಗಾಳದ ನಜೀಮ್ ಆಗಲು ಶ್ರೇಯಾಂಕಗಳ ಮೂಲಕ ಮೇಲೇರಿದರು, ಕ್ರಿ.ಶ.1727 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಮರಣದವರೆಗೂ ಅವರು ಈ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅವರ ಮಗನ ನಂತರ ಮೊಮ್ಮಗನು ಆ ಹುದೆಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದನು. ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ ನಂತರ ಅಳಿಯನು ಮುಂದುವರಿದನು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗ 1740 ರಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪದನು. ನಂತರ ಅಫ್ಶಾರ್ ರಾಜವಂಶದ ಅಲಿವರ್ದಿ ಖಾನ್ ನವಾಬನಾದನು. *ಕ್ರಿ.ಶ.1740 ರಿಂದ 1757 ರವರೆಗೆ ಅಫ್ಷರ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದರು. 1757 ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸ್ಸಿ ಕದನದಲ್ಲಿ ಅಫ್ಷಾರ್ ಆಡಳಿತಗಾರರ ಕೊನೆಯ ಸಿರಾಜ್ ಉದ್ ದೌಲನು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಬಂಗಾಳವನ್ನು ನಜಾಫಿಯು ಆಳಲು ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ಅದು ಅಂತಿಮ ನವಾಬ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. *ಮರಾಠರು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದಾಗ ನವಾಬ ಅಲಿವರ್ದಿ ಖಾನ್ ತಮ್ಮ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಕೌಶಲವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು. ಅವರು ಬಂಗಾಳದಿಂದ ಮೊದಲ ಮರಾಠಾ ದಾಳಿಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಿದರು. ಅವರು ಬಿಹಾರದ ಆಫ್ಘನ್ನರ ದಂಗೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದರು ಮತ್ತು ಮೊಘಲ್ ಮತ್ತು ಅರ್ಮೇನಿಯನ್ ವ್ಯಾಪಾರದ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಬ್ರಿಟೀಷರಿಗೆ 150,000 ಟೇಕೆ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಆದರೆ ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮರಾಠರು ಮತ್ತೆ ಬಂದು ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕನೇ ಮರಾಠಾ ದಾಳಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನವಾಬ್ ಆಲಿವರ್ಡಿ ಖಾನ್ ರನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದರು. ಮರಾಠಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮರಾಠರೊಂದಿಗೆ ಆಲಿವರ್ದಿ ಖಾನ್ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಬರಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರು ಬಂಗಾಳದ ಚೌತಾಯವಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಒಪ್ಪಿದರು ಮತ್ತು ಒರಿಸ್ಸಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಮರಾಠರಿಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟರು.<ref>Gupta, Brijen Kishore (1966). Sirajuddaullah and the East India Company, 1756–1757. Brill. p. 23.</ref> ==ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗ== [[File:Dutch VOC ships in Chittagong or Arakan.jpg|right|thumb|620px|ಡಚ್ ಹಡಗುಗಳು ಬಂಗಾಳದ ಬಂದರುಗಳಿಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಬಂದರಿನ ನೋಟ, ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾಮನ್ ಸೇರಿದಂತೆ ತುಂಬಿದ ಹಡಗುಗಳು ನದಿಯ ಮುಖಭಾಗದಲ್ಲಿದೆ.]] ===ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು=== *ಕ್ರಿ.ಶ 15 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ತಲುಪಿದ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರು - ಬಂಗಾಳ ಬಂದರಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಡಚ್ ಹಡಗುಗಳು, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಿಷನರಿಗಳು. ಅವರು ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಮತ್ತು ಹೂಗ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದರು. ಕ್ರಿ.ಶ.1632 ರಲ್ಲಿ, ಬಂಗಾಳದ ಮುಘಲ್ ಸುಬೇದಾರ, ಕಾಸಿಮ್ ಖಾನ್ ಮಶಾದಿ, ಹೂಗ್ಲಿಯ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಪೋರ್ಚುಗೀಸರನ್ನು ಹೊರಹಾಕಿದನು. ಡಚ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿಗಳು ಮತ್ತು ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ನ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಅಅದನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಬಂಗಾಳದ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. *ಔರಂಗಜೇಬನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ನವಾಬ್‍ನು ಮೂರು ಗ್ರಾಮಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದನು, ಅದರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ, ಗ್ರಾಮವು ಸೇರಿತ್ತು. ಕಲ್ಕತ್ತಾವು ಬ್ರಿಟನ್ನ ಮೊದಲ ಬಂಗಾಳದ ಮುಖ್ಯನೆಲೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕ್ರಮೇಣ ತಮ್ಮ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಆಡಳಿತ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ಬಂಗಾಳದ ಉಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಬಂಗಾಳದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಮೊದಲು ಚಾಲನೆಗಳಿಸಿದರು ಜಾಬ್ ಚಾರ್ನೋಕ್. ಅವರು ಬಂಗಾಳದ ಮೇಲೆ ಮೊಘಲ್ ಅಧಿಕಾರದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿದನು, ಇದು ನಂತರ ಬಂಗಾಳ(1686-1690) ಆಂಗ್ಲೊ-ಮೊಘಲ್ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಬಂಗಾಳದ ನವಾಬ್ ಶಯಿಸ್ಟಾ ಖಾನ್, ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಹೂಗ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬಾಲೇಶ್ವರ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಸೋಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಬಂಗಾಳದಿಂದ ಹೊರಹಾಕಿದನು. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ವಿಲಿಯಂ ಹೀತ್ ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ವಿರುದ್ಧ ನೌಕಾಪಡೆ ನಡೆಸಿದನು ಆದರೆ ಅವನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವನು ಮದ್ರಾಸಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಬೇಕಾಯಿತು. ===ಬ್ರಿಟಿಷ್‍ರ ಆಡಳಿತ=== *ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪೆನಿಯು 1757 ರಲ್ಲಿ ಪ್ಲಾಸಿ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಬಂಗಾಳದ ಅಧಿಕೃತ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಇದು ಇತರ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಒಂದು ಸರಣಿಯ ಮೊದಲ ಆಕ್ರಮಣವಾಗಿತ್ತು. ಮೊಘಲರ ಸೋಲು ಮತ್ತು ಒಂದು ವ್ಯಾಪಾರ ನಿಗಮದ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಪಖಂಡದ ಏಕೀಕರಣವು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಘಟನೆಯಾಗಿದೆ. ಹೂಗ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾ ("ಕಲ್ಕತ್ತಾ" ಎಂದು ಆಂಗ್ಲೀಕರಿಸಿದ) ಬಿದಿರಿನ, ಚಹಾ, ಕಬ್ಬು, ಮಸಾಲೆಗಳು, ಹತ್ತಿ, ಮಸ್ಲಿನ್ ಮತ್ತು ಸಣಬುಳಿವುಗಳನ್ನು ರಾಜಶಾಹಿ, ಖುಲ್ನಾ ಮತ್ತು ಕುಶಿತಿಯಾ ಊರುಗಗಳು ಉತ್ಪಾದನೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪಾರ ಬಂದರು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು. *ಬಂಗಾಳದ ಲೂಟಿ ನೇರವಾಗಿ ಬ್ರಿಟನ್‍ನಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿತು. ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಜವುಳಿ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸಿದರು. ಅದು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಕೀಕರಣದ ನಿರಾಕರಣೆ ಮತ್ತು ಕ್ಷಾಮಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. *ಸಿಪಾಯಿ ದಂಗೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಹಗರಣಗಳು ಮತ್ತು ರಕ್ತಸಿಕ್ತ ಬಂಡಾಯವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. 1858 ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಕಂಪನಿಯಿಂದ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಕಿರೀಟಕ್ಕೆ (ರಾಜರಿಗೆ) ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿಯ ದಂಗೆಯನ್ನು ಕ್ರೂರವಾಗಿ ನಿಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಆಡಲಿತವನ್ನು ವೈಸ್ರಾಯ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಶೋಷಣೆಯ ಒಂದು ಬಗೆಯ ನೀತಿಯು ಮುಂದುವರಿಸಿತು. ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷಾಮಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕ್ಷಾಮವು ಉಪಖಂಡವನ್ನು ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಕಾಡಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತವು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಹದಿನೇಳು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ಸಂಘಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅದರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳವು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿತ್ತು. E<ref>sposito, John L. (2004). The Islamic World: Past and Present 3-Volume Set. Oxford University Press. p. 190.</ref> ===ಬಂಗಾಳದ ನವೋದಯ=== {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 1em 1em;" | style="background:#f8eaba; text-align:center;"| <div class="center"> ; ಬಂಗಾಳದ ನವೋದಯ </div> |- | <gallery> Image:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|[[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್]] ಅವರು ಏಷಿಯಾದ ಮೊದಲ ನೊಬೆಲ್ ಬಹುಮಾನ ಪಡೆದ ಕವಿ, ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರಗೀತೆ ರಚಿಸಿದವರು. image:Nazrul.jpg|ಕಾಜಿ ನಜ್ರುಲ್ ಇಸ್ಲಾಂ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ರಾಷ್ಟ್ರ ಕವಿ. </gallery> |} *ಬಂಗಾಳ ನವೋದಯವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ 19 ನೇ ಮತ್ತು 20 ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣಾ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಬಂಗಾಳ ನವೋದಯವನ್ನು [[ರಾಜಾ ರಾಮ್ ಮೋಹನ್ ರಾಯ್]] (1775-1833) ರೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭಿಸಿ [[ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್]] (1861-1941) ವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದು- ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು. 19 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಕರು, ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಸಾಹಿತ್ಯ ದಿಗ್ಗಜರು, ಪತ್ರಕರ್ತರು, ದೇಶಭಕ್ತಿ ಭಾಷಣಕಾರರು ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಒಂದು ಅನನ್ಯ ಮಿಶ್ರಣವಾಗಿದೆ., ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪುನರುಜ್ಜೀವನದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸಂಮಿಲನಗೊಂಡ 'ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ' ದಿಂದ 'ಆಧುನಿಕ' ತಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವಿ ಕಾಜಿ ನಜ್ರುಲ್ ಇಸ್ಲಾಂ ಅವರ ಬಗ್ಗೆಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಿ ಜನರು ಹೆಮ್ಮೆಪಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು 20 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತಗಾರರ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಅವರ ಸಕ್ರಿಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅವರು ಬಹಳ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. "ಬಿಡ್ರೊಹಿ" ಎಂಬ ಅವರ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿತೆಯನ್ನು ಅವರು ಬರೆದುದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. <ref>Sengupta, Nitish K. (2001). History of the Bengali-speaking People. UBS Publishers' Distributors. p. 211.</ref><ref>Sarkar, Sumit (1990). "Calcutta and the Bengal Renaissance". In Chaudhuri, Sukanta. Calcutta, the Living City. Vol. I. Oxford University Press. p. 95.</ref> ===ಬಂಗಾಳದ ವಿಭಜನೆ, 1905=== [[File:BengalPartition1905 Map.png|thumb|ಬಂಗಾಳ ವಿಭಜನೆ -1905 ಭೂಪಟ - 1905 ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ವಿಭಜನೆಯ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಭೂಪಟ. ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ (ಬಂಗಾಳ) ಒಡಿಶಾದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತು, ಪೂರ್ವ ಭಾಗ (ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ) ಅಸ್ಸಾಮನ್ನು ಪುನಃ ಪಡೆದು 1874 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿತು.]] [[Image:George Curzon2.jpg|thumb|left|[[ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್]] 1905 ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ವಿಭಜನೆ; ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗದ ಬೆಮಬಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು; ಇದು ಆಧುನಿಕ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ರಾಜಕೀಯ ಗಡಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು.]] *'''ವಂಗ- ಭಂಗ''':ಬಂಗಾಳದ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯಗೊಳಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಜುಲೈ 1905 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವೈಸ್ರಾಯ್ [[ಲಾರ್ಡ್ ಕರ್ಜನ್]] ಅವರಿಂದ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ವಿಭಜನೆಯು 16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1905 ರಂದು ನಡೆಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಿಂದೂ ಜನರ ಪಶ್ಚಿಮ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚು ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನರಿರುವ ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿತು. ಹಿಂದಿನ ಬಂಗಾಳದ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು "ಬಂಗಾಳ" (ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ್ ಮತ್ತು ಒರಿಸ್ಸಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯ ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಾಂತ್ಯ) ಎರಡು ಹೊಸ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪೂರ್ವದ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂ ಪ್ರಾಂತ್ಯಕ್ಕೆ ಡಾಕಾವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>Gilmour, David (1994). Curzon: Imperial Statesman. John Murray. pp. 271–</ref> *ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು: ಬಂಗಾಳವು ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಫ್ರಾನ್ಸ್ ನಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಕರ್ಝನ್ ಅವರು ಪೂರ್ವ ಪ್ರದೇಶವು ನಿರ್ಲಕ್ಷಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ದುರ್ಬಲ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಜನರು ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ವಿಭಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸುಧಾರಿತ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಬಹುದು, ಆ ನಂತರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಂತೆ ಹೊಸ ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಗಲಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅವಕಾಶಗಳಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಹಿಂದೂಗಳು ಬಂಗಾಳದ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ, ಈ ವಿಭಾಗವು ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಒರಿಸ್ಸಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ದೂರಿತು. ಭಾರತೀಯರು ಈ ಕ್ರಮ ಜನರ "ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಆಳ್ವಿಕೆಯ" ನೀತಿಯೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಅದರಬಗ್ಗೆ ಅಸಮಾಧಾನ ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಅಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ವಸಾಹತುಗಾರರು ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಆಳಲು ಈ ಯೋಜನೆ ಎಂದು ಜನರಿ ಇದರ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ತಿರುಗಿನಿಂತರು, ಕರ್ಝನ್ ಈ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಮಾತ್ರಾ ಎಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರೂ ಸಹ ಜನರು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ. ಈ ವಿಭಾಗವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳದ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಬಡ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮತ್ತು ಆಗಿನ ಬಂಗಾಳದ ಆಡಳಿತದ ಮೇರೆಗೆ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿನ ಹಿಂದು ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಮತ್ತು ಭೂಮಾಲೀಕರ ಪ್ರಾಬಲ್ಯವು ಮುಸ್ಲಿಮರು ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲು ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿತ್ತು.<ref>[https://www.britannica.com/event/Partition-of-Bengal Partition of Bengal; INDIAN HISTORY]</ref> *ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಕಾರಣ, ಕ್ರಿ.ಶ. 1911 ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ಎರಡು ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಧಾರದ ಬದಲು ಭಾಷಾ ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿದ ಹೊಸ ವಿಭಾಗವು ಹಿಂದೂ, ಓರಿಯಾ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಮಿ ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿ ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು: ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಒರಿಸ್ಸಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಅಸ್ಸಾಂ ಪ್ರಾಂತ್ಯವು ಇರುವಂತೆ ಹೊರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲಾಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ರಾಜಧಾನಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾದಿಂದ ಹೊಸ ದೆಹಲಿಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು<ref>.[https://www.britannica.com/place/India/The-first-partition-of-Bengal#ref486335 Moderate and militant nationalism]</ref> ==ಸ್ವಯಂ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಚಳುವಳಿ== ಬ್ರಿಟೀಷ್-ನಿಯಂತ್ರಿತ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ 19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯು 20 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆವೇಗವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಮೋಹನದಾಸ ಗಾಂಧಿಯವರ ನೇತ್ರತ್ವದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ಮತ್ತು ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಲಿ ಜಿನ್ನಾ ಅವರ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ನಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಸಕ್ರಿಯವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ವಹಿಸಿದರು, ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ವಿರೋಧಿ ಬಣಗಳಾಗಿ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಎರಡನೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಹುಶಃ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ದಾರಿತಪ್ಪಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಿಸಿತು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ 1905 ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಗಡಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಭಜಿಸುವ ಮೂಲಕ. ಬಂಗಾಳದ ವಿಭಜನೆ (1905) ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಭಾರಿ ಹಿಂದೂ ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ (ಇಂದಿನ ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಒಡಿಶಾ ಸೇರಿದಂತೆ) ವಿಂಗಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪೂರ್ವ (ಅಸ್ಸಾಮ್ ಸೇರಿದಂತೆ). ಢಾಕಾವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಅಸ್ಸಾಂನ ಹೊಸ ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. [48] ಆದರೆ ಮತೀಯ ಒಡಕು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾತ್ರ ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿ ಹಿಂದುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗದಿಂದ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಈ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು 1911 ರಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Ibid.</ref> ===ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೃಷ್ಟಿ=== [[Image:A k fazlul hoque.jpg|thumb|ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಲಾಹೋರ್ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್‍ಅನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಬೆಂಗಾಲ್‍ನ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ (ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ 1940 ರಲ್ಲಿ)ಎ. ಕೆ. ಫಝ್ಲುಲ್ ಹಕ್.]] *'''ಅಬುಲ್ ಕಸೀಮ್ ಫಾಜ್ಲುಲ್ ಹಕ್:ಬಂಗಾಳದ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಧಾನಿ = 1 ಏಪ್ರಿಲ್ 1937 - 29 ಮಾರ್ಚ್ 1943''' *'''ಗವರ್ನರ್-ಜನರಲ್ = ಲಿನ್ಲಿತ್ಗೋವಿನ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್''' *'''ಬಂಗಾಳ 2ನೇ ಪ್ರಧಾನಿ: ಸರ್ ಖವಾಜಾ ನಜಿಮುದ್ದೀನ್ 29 ಏಪ್ರಿಲ್ 1943 - 31 ಮಾರ್ಚ್ 1945 ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್''' *'''ಗವರ್ನರ್: ಸರ್ ಜಾನ್ ಆರ್ಥರ್ ಹರ್ಬರ್ಟ್ (-1944) ಸರ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇಸಿ (1944-)''' *'''ಬಂಗಾಳದ 3ನೇ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ: ಎಚ್.ಎಸ್. ಸುಹ್ರಾವಾರ್ಡ್ ಸುಹ್ರಾವರ್ಡಿ ಬಂಗಾಳದವರು 23 ಏಪ್ರಿಲ್ 1946 - 14 ಆಗಸ್ಟ್ 1947 ಬಂಗಾಳ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್'''. *'''ಗವರ್ನರ್:ಸರ್ ರಿಚರ್ಡ್ ಕೇಸಿ (-1946) ಮತ್ತು ಸರ್ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ಬರ್ರೋಸ್''' *'''ಭಾರತದ ವೈಸ್‍ರಾಯಗಳು:ಲಿನ್ಲಿತ್ಗೋ ಮಾರ್ಕ್ವೆಸ್ 18-4-1936 -1-1೦-1943;ವೈಕೌಂಟ್ ವಾವೆಲ್ 1943 ಯಿಂದ 1947;ಅರ್ಲ್ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ 1947 ರಿಂದ 26-1-1950;''' *ಲಾಹೋರ್ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಗವರ್ನರ್ ಆಗಿದ್ದ ಬಂಗಾಳದ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಬೆಂಗಾಲ್) ಪ್ರಧಾನಿ (ಪ್ರೀಮಿಯರ್- ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಬರುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲೇ ವೈಸ್ ರಾಯ್ ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಂತಿಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ್ಲಿ ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಅಥವಾ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳಿದ್ದರು ) ಎ. ಕೆ. ಫಝ್ಲುಲ್ ಹುಕ್. ಬಂಗಾಳದ ವಿಭಜನೆಯ ನಂತರ, ಢಾಕಾದ ಷಾಬಾಗ್ ನ ವಾರ್ಷಿಕ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ, ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಅನ್ನು 1906 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ 30 ರಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. [49] ಮೊದಲಿಗೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮಾತ್ರ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, 1940 ರಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ಲೀಗ್ ಲಾಹೋರ್ ರೆಸಲ್ಯೂಷನ್ ಅನ್ನು ನುಮೋದಿಸಿತು, ಇದು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ನಿರ್ಣಯವು ಅಖಿಲಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಇಂಡಿಯಾ) ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತು. ಈಗಿನ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಅನ್ನು ಬಂಗಾಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಎ ಕೆ. ಫಝ್ಲುಲ್ ಹಕ್ ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿ, 24 ಮಾರ್ಚ್ 1940 ರಂದು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಸೇರ್ಪಡೆ ಮಾಡದೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಬರ್ಮಾದ ಒಂದು ಹೊಸ ವೈಸ್ ರಾಯ್ ಲಾರ್ಡ್ ಮೌಂಟ್ಬ್ಯಾಟನ್ ಒಂದು ಆಕರ್ಷಕವಾದ ‘ಬಾರತದಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿರ್ಗಮನ’ವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ (ಭಾರತವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿ) ಸಾಧಿಸಲು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. ನೌಖಾಲಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಕತ್ತಾಗಳಲ್ಲಿನ ಪ್ರದೇಶದ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, ಇದರಿಂದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ 1946 ರ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳ ಶಾಸಕಾಂಗದ ಬಹುಮತದ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ಬಂಗಾಳದ ಮುಸ್ಲಿಮರ ದ್ರೋಹವೆಂದು ಲೀಗ್ ನಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ 1904 ರ ಬಂಗಾಳದ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುವ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ನಿರ್ಧಾರದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಈ ಉಲ್ಬಣದ ಬೆಂಬಲವು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗಿಗೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಕೊನೆಯ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಹುಸೇನ್ ಶಹೀದ್ ಸುಹ್ರವರ್ದಿ ಮತ್ತು ಶರತ್ ಚಂದ್ರ ಬೋಸ್ ಅವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಏಕೀಕೃತ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಜಿನ್ನಾ ಅನುಮೋದಿಸಿದರು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನಿಂದ ನಿರಾಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. *ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತವನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು 1947 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸ್ವತಂತ್ರ ರಾಜ್ಯಗಳು ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು; ಬಂಗಾಳದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು. ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಂಗಾಳದ ಮುಸ್ಲಿಂ ಪೂರ್ವ ಭಾಗವು ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳ ಎಂದೂ ನಂತರ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಒಂದು ಪ್ರಾಂತ್ಯವಾಯಿತು. ಪ್ರಧಾನವಾಗಿರುವ ಹಿಂದೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗವು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಅಥವಾ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು. ಅಸ್ಸಾಂನ ಸಿಲ್ಹೆತ್ ಜಿಲ್ಲೆಯೂ ಸಹ ಪೂರ್ವ ಜನಮತಸಂಗ್ರಹದ ನಂತರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. *1947 ರಿಂದ 1971 ರವರೆಗಿನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಇತಿಹಾಸವು ರಾಜಕೀಯ ಅಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ತೊಂದರೆಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. 1956 ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಂವಿಧಾನವು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದರಿಂದ ದೇಶವನ್ನು ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ನ "ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು. 1958 ರಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಹೊಸ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರ 1958 ಮತ್ತು 1962 ರ ನಡುವೆ ಮತ್ತು 1969 ಮತ್ತು 1971 ರ ನಡುವೆ ಮಾರ್ಷಲ್ ಕಾನೂನನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು. *1947 ರಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಆಗಮನದಿಂದ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಡುವಿನ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಸುಮಾರು 1,600 ಮೈಲುಗಳಷ್ಟು ನಡುವೆ ಇರುವ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಬೇರ್ಪಟ್ಟವು. ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನೀಯರು ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಶೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾದರು.. ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಭಿನ್ನತೆಗಳು ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ಪೂರ್ವದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿವೆ.<ref>Kulke, Hermann; Rothermund, Dietmar (1986). A History of India. Totowa, New Jersey: Barnes & Noble. pp. 300–312.</ref> <ref>Van Schendel, Willem (2009). A History of Bangladesh. Cambridge University Press. p. 288. </ref> ==1947 ರಿಂದ 1955 ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು== {|class="wikitable" |- !ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ || ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ || ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ |- |ಆಗಸ್ಟ್ 1947 - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1948 || ಸರ್ ಖ್ವಾಜಾ ನಾಜಿಮುದ್ದೀನ್ || ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ |- |ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1948 - ಏಪ್ರಿಲ್ 1954 || ನೂರುಲ್ ಅಮೀನ್ || ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ |- |ಏಪ್ರಿಲ್ 1954 - 1955 || ಅಬುಲ್ ಕಸೀಮ್ ಫಜ್ಲುಲ್ ಹುಕ್ || ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ |} == ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು (1955-1971) == {|class="wikitable" |- !ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ || ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ || ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷ |- |ಆಗಸ್ಟ್ 1955 - ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1956 || ಅಬು ಹುಸೇನ್ ಸರ್ಕಾರ್ || ಕ್ರಿಶನ್ ಶೃಮಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ |- |ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1956 - ಮಾರ್ಚ್ 1958 || ಅತಾ-ಉರ್-ರಹಮಾನ್ ಖಾನ್ || ಅವವಾಮಿ ಲೀಗ್ |- |ಮಾರ್ಚ್ 1958 || ಅಬು ಹುಸೇನ್ ಸರ್ಕಾರ್ || ಕ್ರಿಶನ್ ಶ್ರಮಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ |- |ಮಾರ್ಚ್ 1958 - 18 ಜೂನ್ 1958 || ಅತಾ-ಉರ್-ರಹಮಾನ್ ಖಾನ್ || ಆವಾಮಿ ಲೀಗ್ |- |18 ಜೂನ್ 1958 - 22 ಜೂನ್ 1958 || ಅಬು ಹುಸೇನ್ ಸರ್ಕಾರ್ || ಕ್ರಿಶನ್ ಶ್ರಾಮಿಕ್ ಪಾರ್ಟಿ |- |22 ಜೂನ್ 1958 - 25 ಆಗಸ್ಟ್ 1958 ||ಗವರ್ನರ್'ಸ್ ರೂಲ್ || |- |25 ಆಗಸ್ಟ್ 1958 - 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1958 || ಅತಾ-ಉರ್-ರಹಮಾನ್ ಖಾನ್ || ಆವಾಮಿ ಲೀಗ್ |} 7 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1958 ರಂದು [[ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯ ಹುದ್ದೆ ರದ್ದುಗೊಂಡಿತು. 16 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1971 ರಂದು [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, [[ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಿಂದ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ===ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷಾ ಚಳವಳಿ=== [[Image:1952 Bengali Language movement.jpg|thumb|250px|21 ಫೆಬ್ರವರಿ 1952 ರಂದು ಢಾಕಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮೆರವಣಿಗೆ ]] *ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ಚಳವಳಿ, ಅಥವಾ ಭಾಷಾ ಆಂದೋಲೋನ್ (ಭಾಷಾ ಚಳುವಳಿ), ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು (ಆಗ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು), ಬೆಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಮಾನ್ಯಮಾಡಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಅಂತಹ ಮಾನ್ಯತೆ ಬಂಗಾಳಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆಯನ್ನ ಸರ್ಕಾರಿ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಈ ಚಳುವಳಿಗೆ ಮುಫ್ತಿ ನದಿಮುಲ್ ಕ್ವಾಮರ್ ಅಹ್ಮದ್ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು. <ref>Van Schendel, Willem (2009). A History of Bangladesh. Cambridge University Press. p. 288.</ref> *1947 ರಲ್ಲಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಜ್ಯವು ರೂಪುಗೊಂಡಾಗ, ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ (ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಳ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ) ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಎರಡು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ, ಭೌಗೋಳಿಕ, ಮತ್ತು ಭಾಷಾ ರೇಖೆಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. 1948 ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 23 ರಂದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಸರ್ಕಾರ ಉರ್ದುವನ್ನು ಏಕೈಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಆಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸಿತ್ತು, ಇದು ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಬಂಗಾಳಿ-ಮಾತನಾಡುವ ಬಹುಪಾಲು ಜನರಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿತು. ಹೊಸ ಕಾನೂನಿನೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಪಂಥೀಯ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮೂಹಿಕ ಅತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸರ್ಕಾರ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ರ್ಯಾಲಿಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಢಾಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು ಇತರ ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಈ ಕಾನೂನನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1952 ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 21 ರಂದು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಪೋಲೀಸರು ಆ ದಿನದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ಕೊಂದಾಗ ಚಳುವಳಿ ತನ್ನ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಅವಾಮಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿನೆಡದ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಾವುಗಳು ವ್ಯಾಪಕ ನಾಗರಿಕ ಅಶಾಂತಿಗೆ ಕಾರಣವಾದವು, ನಂತರ ಅವಾಮಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ನ್ನು ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹಲವು ಸಂಘರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಪಾಕಿಸ್ಥಾನದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 1956 ರಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ನೀಡಿತು. 1999 ರ ನವೆಂಬರ್ 17 ರಂದು ಯುನೆಸ್ಕೋ 21 ಫೆಬ್ರವರಿಯನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾತೃಭಾಷೆಯ ದಿನವೆಂದು ಘೋಷಿಸಿ, ದಿನಾಚರಣೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಇಡೀ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತವಿರುವ ಜನರ ಜನಾಂಗೀಯ-ಭಾಷಾ ಹಕ್ಕುಗಳ ಗೌರವ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶಹೊಂದಿತ್ತು.<ref>Van Schendel, Willem (2009). A History of Bangladesh. Cambridge University Press. p. 289.</ref> ==1954-1971 ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆ:== [[File:1954 east bengal cabinet.jpg|thumb|left|ಪೂರ್ವ ಬಂಗಾಲದ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳ 1954]] [[File:Sheikh Mujibur Rahman in 1950.jpg|thumb|ಶೇಕ್ ಮುಜಿಬರ್ ರೆಹಮಾನ್]] *ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಎರಡು ವಿಭಾಗಗಳ ಮಧ್ಯೆ ದೊಡ್ಡ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮದ ಪಾಕಿಸ್ಥಾನ ಅಲ್ಪ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪಾಲು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಆದಾಯದ ಹಂಚಿಕೆ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಕೃಷಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಹಣಹಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಅದು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಲನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಿತ್ತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬಿಗಳು ಪ್ರಾಬಲ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ರೆಜಿಮೆಂಟ್ ಮಾತ್ರ ಬೆಂಗಾಲಿಗಳದು ಆಗಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಬಂಗಾಳಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿಗಳು ಕಾಶ್ಮೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯ ನ್ಯಾಯೋಚತ ಉತ್ಸಾಹವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಅವರು ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ದುರ್ಬಲವಾಗಿ ಇರಲು ಬಿಟ್ಟು ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಇದು ತಮಗೆ ಹಾಕಿದ ಬೆದರಿಕೆ ಎಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದರು.<ref>Glassie, Henry; Mahmud, Feroz (2008). Living Traditions. Cultural Survey of Bangladesh Series. 11. Dhaka: Asiatic Society of Bangladesh. p. 578.</ref> *1966 ರಲ್ಲಿ, ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ಮ ಮುಖಂಡರಾದ ಶೇಖ್ ಮುಜಿಬುರ್ ರಹಮಾನ್, ನಮ್ಮ ಚಾರ್ಟರ್ ಆಫ್ ಸರ್ವೈವಲ್ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ 6-ಅಂಶಗಳ (ಪಾಯಿಂಟ್) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಲಾಹೋರ್’ ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಮುಸ್ಲಿಂಲೀಗಿನ ವಿರೋಧಿ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಘೋಷಿಸಿದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ವ-ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಗಣನೀಯ ರಾಜಕೀಯ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಒಕ್ಕೂಟದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಕೊಡಬೇಕೆಂದು ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ದುರ್ಬಲ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹೊಂದುವ ಹಾಗೆ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕಾಗಿ. ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆರು ವಿಷಯಗಳ (ಪಾಯಿಂಟ್) ಬೇಡಿಕೆ ಇಟ್ಟರು. ಇದು ಸ್ವರಂತ್ರ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. *1968 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ, ಅಗರತಾಲ ಪಿತೂರಿ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಶೇಖ್ ಮುಜೀಬ್ ಮತ್ತು 34 ಇತರರ ವಿರುದ್ಧ ದಾಖಲಿಸಲಾಯಿತು, ಆರೋಪಿಗಳು ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ಯೋಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ವಿಚಾರಣೆ ಮುಂದುವರೆದಂತೆ, ಈ ಆಪಾದನೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದ ಸಾಮೂಹಿಕ ಬಂಡಾಯವು ಎಲ್ಲ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. 1969 ರ ಫೆಬ್ರುವರಿ 15 ರಂದು ಕೈದಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಝಹುರುಲ್ ಹಕ್ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಸಮೀಪದಿಂದ ಗುಂಡು ಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟನು. ಫೆಬ್ರವರಿ 22 ರಂದು ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಮುಂದೂಡಿಸಿತು. ಸಾಮೂಹಿಕ ಬಂಡಾಯವು ತರುವಾಯ '69 ರ ದಂಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. *25 ಮಾರ್ಚ್ 1969 ರಂದು ಜನರಲ್ ಆಯುಬ್ ಖಾನ್ ಅವರು ರಾಜ್ಯದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಜನರಲ್ ಯಾಹ್ಯಾ ಖಾನ್ ಅವರಿಗೆ ವಹಿಸಿದರು. ತರುವಾಯ, ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ರೀತಿಯ ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನೆಡೆಸದಂತೆ ಹೊಸ ಮಿಲಿಟರಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮುಂದೂಡಿದರು. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಕೆಲವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಈ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. '15 ಫೆಬ್ರುವರಿ ಬಾಹಿನಿ 'ಎಂಬ ಹೊಸ ಗುಂಪನ್ನು “ಸ್ವಾಧಿನ್ ಬಂಗ್ಲಾ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್” 'ಸದಸ್ಯರಾದ ಸೆರಾಜುಲ್ ಅಲಮ್ ಖಾನ್ ಮತ್ತು ಕಾಜಿ ಅರೆಫ್ ಅಹ್ಮದ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. *ನಂತರ 1969 ರಲ್ಲಿ, ಯಾಹ್ಯಾ ಖಾನ್ 5 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1970 ರಂದು ಹೊಸ ಚುನಾವಣೆ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದವಿರುದ್ಧ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರಾಬಲ್ಯದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಧಾನವು ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ನ ಹೊರಹೊಮ್ಮುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಬಲವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಧ್ವನಿಯಾಯಿತು. 7 ಮಾರ್ಚ್ 1971 ರಂದು ಸುಹ್ರವಾರ್‍ದಿ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಸಾವಿರ ಜನರಿಗೆ ಮೊದಲ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ, ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮತ್ತು ಬಂಗಬಂದು ಶೇಖ್ ಮುಜಿಬುರ್ ರಹಮಾನ್ ಅವರ ತಂದೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಹೋರಾಟವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಜನರನ್ನು, ಆಕ್ರಮಣ ವಿರುದ್ಧ ಬಂಗಾಳ ವಿಮೋಚನೆಗೆ ಯುದ್ಧಸಮಾನವಾದ ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ಕರೆ ನೀಡಿದರು.<ref> Van Schendel, Willem (2009). A History of Bangladesh. Cambridge University Press. p. 293.</ref> ==ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ವಿಮೋಚನೆಯ ಚಳುವಳಿ== *1970-71ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದದ್ದಿತು. ನಂತರ, ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಬಹುಮತವನ್ನು ಪಡೆದ ನಂತರ, ಯಹ್ಯಾಖಾನ್ ನೇತ್ರತ್ವದ ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಅಧಿಕಾರದ ವಿಭಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ವದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ನೇತೃತ್ವದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರ್ಕಾರದ ರಚನೆ ಬಗೆಗೆ ಚರ್ಚೆಗೆ ಆರಂಭಿಸಿತು. *ಈ ಮಾತುಕತೆಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮಾರ್ಚ್ 1, 1971 ರಂದು, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಯಾಹ್ಯಾ ಖಾನ್ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬಾಕಿ ಉಳಿದಿರುವ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಮುಂದೂಡಿದರು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಸಹಕಾರ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದರು. *2 ಮಾರ್ಚ್ 1971 ರಂದು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ನಾಯಕ ಎ ಎಸ್ ಎಂ ಅಬ್ದುರ್ ರಾಬ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಗುಂಪು, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಹೊಸ (ಪ್ರಸ್ತಾಪಿತ) ಧ್ವಜವನ್ನು “ಸ್ವಾಧಿನ್ ಬಂಗ್ಲಾ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್” ನಿರ್ದೇಶನದಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಾರಿಸಿತು. ಶೇಖ್ ಮುಜಿಬುರ್ ರಹಮಾನ್ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಘೋಷಿಸಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು ಆದರೆ ಮುಜಿಬುರ್ ರಹಮಾನ್ ಈ ಬೇಡಿಕೆಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಬದಲಿಗೆ, ಅವರು ಮಾರ್ಚ್ 7 ರಂದು ನಡೆಯಲಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮುಂದಿನ ಹಂತಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. *ಮಾರ್ಚ್ 3 ರಂದು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ನಾಯಕ ಶಹಜಹಾನ್ ಸಿರಾಜ್, ಸ್ವಾಧೀನ ಬಂಗ್ಲಾ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್ ನಿರ್ದೇಶನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಗಬಂದು ಶೇಖ್ ಮುಜಿಬ್ ಮುಂದೆ ಪಲ್ಟಆನ್ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ 'ಸಾಧಿನೋತರ್ ಇಶ್ಥೇಹಆರ್' (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು) ಅನ್ನು ಓದಿದರು. *ಮಾರ್ಚ್ 7 ರಂದು, ಆಗಿನ ಚಳವಳಿಯ ನಾಯಕ ಬಂಗಬಂದು ಶೇಖ್ ಮುಜೀಬ್ ರಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಚಳವಳಿಯ ಕುರಿತು ಕ್ರಿಯಾಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಸುಹ್ರಾವರ್‍ದಿ ಉದ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆ ನಡೆಯಿತು. ಅವರು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸದೆ ಇದ್ದರೂ, ಮಾತುಕತೆ ಇನ್ನೂ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, ಯಾವುದೇ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಯುದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧವಾಗಿರುವಂತೆ ಅಲ್ಲಿಯ ಸಭಿಕರಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದರು. ಈ ಭಾಷಣವನ್ನು ವಿಮೋಚನೆಯ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಷಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಪದವನ್ನು ನೆನಪಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ,<ref>Van Schendel, Willem (2009). A History of Bangladesh. Cambridge University Press. p. 292.ರಿಂದ p. 298.p. 302. </ref> <poem> :::''"ಎಬರೇರ್ ಶೊಂಗ್ರಾಮ್ ಅಮಾದರ್ ಮುಕ್ತಿರ್ ಶೊಂಗ್ರಾಮ್, ಎಬರೇರ್ ಶೊಂಗ್ರಾಮ್ :::''ಶಧಿನೋತರ್ ಶೊಂಗ್ರಾಮ್ ...."'' :::''"ನಮ್ಮ ಹೋರಾಟವು ನಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ, ನಮ್ಮ ಹೋರಾಟವು ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟವಾಗಿದೆ'''' :::''....ಇದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಅಧಿಕೃತ ಘೋಷಣೆ!'' </poem> ==ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಅಥವಾ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ವಿಮೋಚನಾ ಯುದ್ಧ== [[Image:Bangladesh 1971 Liberation.jpg|thumb|260px|ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಘಟಕಗಳು ಮತ್ತು ಸೈನ್ಯದ ಚಲನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ವಿವರಣೆ.]] *26 ಮಾರ್ಚ್ 1971 ರ ಆರಂಭದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಮಿಲಿಟರಿ ಹಿಂಸಾಚಾರ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಬಂಗಬಂದು ಶೇಖ್ ಮುಜಿಬುರ್ ರಹಮಾನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಿದರು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಬಂಧಿಸಲ್ಪಡುವುದಕ್ಕೆ ಮೊದಲು, ಶೇಖ್ ಮುಜಿಬುರ್ ರಹಮಾನ್ ಅವರು ಕೈಬರಹದ ಪತ್ರವನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದರು, ಇದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಈ ಟಿಪ್ಪಣಿಯನ್ನು ಆಗಿನ ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ರೈಫಲ್ಸ್ನ ವೈರ್ಲೆಸ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಮಿಟರ್ನಿಂದ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅದು ರಾಜ್ಯಾದ್ಯಂತ ಹರಡಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 1971 ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ವಿಶ್ವ ಪತ್ರಿಕಾ ವರದಿಗಳು ಸಹ ಬಂಗಬಂಧುವಿನಿಂದ ಆದ ‘ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಘೋಷಣೆ’ ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ವರದಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದಿತು. ಬಂಗಾಳಿ ಸೇನಾಧಿಕಾರಿ ಮೇಜರ್ ಜಿಯಾರ್ ರಹಮಾನ್ ಅವರು ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಕಾಲುರ್ಘಾಟ್ ರೇಡಿಯೋ ಸ್ಟೇಷನ್ ನನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 27 ರಂದು ಸಂಜೆಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಘೋಷಣೆಯನ್ನು ಓದಿದರು:- ::“ಇದು ಸ್ವಾಧಿನ್ ಬಂಗ್ಲಾ ಬೆಟಾರ್ ಕೇಂದ್ರ. ನಾನು, ಮೇಜರ್ ಜಿಯಾರ್ ರಹಮಾನ್, ಬಂಗಬಂದು ಮುಜಿಬುರ್ ರಹಮಾನ್ ರ ಸೂಚನೆಯಂತೆ, “ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿಂದ ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ”. ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಈ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನೆಂದು (“ಹೆಡ್ ಆಫ್ ದಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್”) ಎಂದು ನಾನು ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಶೇಖ್ ಮುಜಿಬುರ್ ರಹಮಾನ್ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಸೈನ್ಯದ ಆಕ್ರಮಣದ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ನಾನು ಎಲ್ಲಾ ಬೆಂಗಾಲಿಯರಿಗೂ ಕರೆ ಕೊಡುತ್ತೇನೆ. ನಮ್ಮ ತಾಯಿನಾಡನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಲು ನಾವು ಕೊನೆಯವರೆಗೆ ಹೋರಾಡುತ್ತೇವೆ. ಅಲ್ಲಾದಯೆಯಿಂದ ಜಯ (ವಿಕ್ಟರಿ, ಬೈ ಅಲ್ಲಾ ಗ್ರೇಸ್), ನಮ್ಮದು. ಜಯ್ ಬಾಂಗ್ಲಾ! <ref>[http://newsbd71.blogspot.com/2011/03/flames-of-freedom-beginning-of.html Sunday, March 20, 2011FLAMES OF FREEDOM : Beginning of Liberation War in Chittagong]</ref> *10 ಏಪ್ರಿಲ್ನಲ್ಲಿ ಮೆಹರ್ಪೂರ್ ನಲ್ಲಿ (ನಂತರ ಭಾರತೀಯ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮುಜಿಬ್ನಗರ ಎಂಬ ಪಟ್ಟಣ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣಗೊಂಡದ್ದು) ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಆಫ್ ಪ್ರಾವಿಷನಲ್ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಶೇಖ್ ಮುಜಿಬುರ್ ರಹಮಾನ್ ಅವರು ರಾಜ್ಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು. ತಾಜುದ್ದೀನ್ ಅಹ್ಮದ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದರು, ಸೈಯದ್ ನಜ್ರುಲ್ ಇಸ್ಲಾಂ ಅವರು ತತ್ಕಾಲಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು ಮತ್ತು ಖೊಂಡೇಕರ್ ಮೊಸ್ಟಾಕ್ ಅಹ್ಮದ್ ವಿದೇಶಾಂಗ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳು ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡು "ಮುಕ್ತಿಫೌಜೊ" ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ನಂತರ ಈ ಪಡೆಗಳಿಗೆ "ಮುಕ್ತಿಬಾಹಿನಿ" (ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರು) ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಎಂ.ಎ.ಜಿ. ಓಸ್ಮಾನಿ ಅವರನ್ನು ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು. *ಮಿಲಿಟರಿ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವನ್ನು 11 ವಲಯ ಕಮಾಂಡರ್ಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ 11 ವಲಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ, ನಂತರ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ, ಮೂರು ವಿಶೇಷ ಪಡೆಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು: ಝಡ್ ಫೋರ್ಸ್, ಎಸ್ ಫೋರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕೆ ಫೋರ್ಸ್. ಈ ಮೂರೂ ಪಡೆಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕಮಾಂಡರ್ ಹೆಸರಿನ ಆರಂಭಿಕ ಅಕ್ಷರಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಮೆಹರ್ಪುರ್ ಸರಕಾರವು ಭಾರತದಿಂದ ಬೆಂಬಲಿಸಲ್ಪಟ್ಟಉ ಪೂರೈಸಿತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೈನ್ಯ ಮತ್ತು ಬಂಗಾಳಿ ಮುಕ್ತಿ ಬಾಹಿನಿ ನಡುವಿನ ಹೋರಾಟವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಅಂದಾಜು ಹತ್ತು ಮಿಲಿಯನ್ (ಒಂದು ಕೋಟಿ ಬಂಗಾಳಿ ನಿರಾಶ್ರಿತ ಜನರು) ಬಂಗಾಳಿಗಳು, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದೂಗಳು ಅಸ್ಸಾಂ, ತ್ರಿಪುರಾ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆದರು. *ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ವಿವಾದಗಳ ಸಂಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಸಂಕಷ್ಟ ಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು. 1965 ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಯುದ್ಧವನ್ನು ನಡೆಸಿದವು, ಆದರೆ 1971 ರ ಶರತ್ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಬಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ನಿರಾಶ್ರಿತರ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಆಕ್ರಮಣಶೀಲತೆಯು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿತು. ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದೊಂದಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಹಾನುಭೂತಿ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ 3, 1971 ರಂದು, ಭಾರತವು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪರವಾಗಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, ಆದರೆ ಉಗ್ರವಾದ, ಎರಡು ವಾರಗಳ ಯುದ್ಧವನ್ನು 1971 ರ ಇಂಡೋ-ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಯುದ್ಧ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು.<ref>Gupta, Jyota Sen (1974). History of Freedom Movement in Bangladesh, 1943–1973: Some Involvement (First ed.). Calcutta: Naya Prokash. pp. 325–326.</ref> ==ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಶರಣಾಗತಿ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮ== [[File:1971 Instrument of Surrender WaPo.jpg|thumbnail|ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜೆನ್ ಜೆ ಎಸ್ ಅರೋರಾ ನೋಟದಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಮೀರ್ ಅಬ್ದುಲ್ಲಾ ಖಾನ್ ನಿಯಾಜಿ (ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಎ ಕೆ ಕೆ ನಿಯಾಜಿ) ಶರಣಾಗತಿಯ ಸಲಹೆಗೆ ಸಹಿ ಮಾಡಿದರು. ವೈಸ್ ಅಡ್ಮಿರಲ್ ಕೃಷ್ಣನ್, ಏರ್ ಮಾರ್ಷಲ್ ದಿವಾನ್, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಸಗಾತ್ ಸಿಂಗ್, ಮೇಜ್ ಜನರಲ್ ಜೆಎಫ್ಆರ್ ಜಾಕೋಬ್ (ಫ್ಲಾಟ್ ಎಲ್ಟಿ ಕೃಷ್ಣಮೂರ್ತಿ -ಭುಜದ ಮೇಲೆ ನೋಡಿಕೊಂಡಿರುವ). ಹಿರಿಯ ನ್ಯೂಸ್ಕಾಸ್ಟರ್, ಆಲ್ ಇಂಡಿಯಾ ರೇಡಿಯೊದ ಸುರೋಜಿತ್ ಸೇನ್, ಬಲಗಡೆ ಮೈಕ್ರೊಫೋನ್ ಅನ್ನು ಹಿಡಿದಿದ್ದಾರೆ.]] *ಡಿಸೆಂಬರ್ 16, 1971 ರಂದು, ಪೂರ್ವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇನಾ ಪಡೆಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಎ.ಎನ್. ಕೆ. ನಿಯಾಜಿ, ಭಾರತದ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಶರಣಾಗತಿಯ ಸಲಹೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು .ನಂತರ ಬಂಗ್ಲಾ ದೇಶ ("ಬಂಗಾಳದ ದೇಶ") ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮರುದಿನ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಶರಣಾಗತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ದೇಶಗಳು ಹೊಸ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ್ದವು. 90,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಪಡೆಗಳು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಗೆ ಶರಣಾಯಿತು, ಎರಡನೆಯ ಮಹಾಯುದ್ಧದ ನಂತರ ಇದು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಶರಣಾಗತಿಯಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web |url=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_19-1-2005_pg7_28 |title=54 Indian PoWs of 1971 war still in Pakistan;By Shahnawaz Khan |access-date=2012-12-21 |archive-date=2012-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121010182318/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_19-1-2005_pg7_28 |url-status=dead }}</ref> *ಹೊಸ ದೇಶವು ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವೆಂದು 11 ಜನವರಿ 1972 ರಂದು ಬದಲಾಯಿಸಿತು ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾಯಿತು. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ 19 ಮಾರ್ಚ್ ನಂದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಭಾರತ ಜೊತೆ ಸ್ನೇಹ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿತು.. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಯು.ಎನ್ ನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ತನ್ನ ಪರವಾಗಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿತು, ಆದರೆ ಚೀನಾ ತನ್ನ ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಪ್ರಮುಖ ಮಿತ್ರರಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಚೀನಾ ಅದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿತು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡುವುದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಕೊನೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಮಿತ್ರ ಸಹ ಆಗಿರುವ ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿತು. 1972 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ನಡುವೆ ಸಿಮ್ಲಾ ಒಪ್ಪಂದವಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಪಾಕ್ ಪಾಕಿಸ್ತಾನ್ ಭಾರತದಲ್ಲಿದ್ದ 93,000 ಸೇನಾ ಖೈದಿಗಳ [prisoner of war (POW)] ಹಿಂದಿರುಗುವಿಕೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಮಾನ್ಯತೆ ಮಾಡಿತ್ತೆಂದು ಒಪ್ಪಂದವು ಖಾತರಿಪಡಿಸಿತು. ಜಿನಿವಾ ಕನ್ವೆನ್ಷನ್, ನಿಯಮ 1925 ರೊಂದಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಭಾರತವು ಎಲ್ಲಾ ಸೇನಾ ಖೈದಿಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ನಂತರದ ಐದು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ 93,000 ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಿ ಕೈದಿಗಳು ಬಿಡುಗಡೆ ಯಾಗಿ ಸ್ವದೇಶಕ್ಕೆ ಮರಳಿದರು.<ref>[http://news.bbc.co.uk/hi/english/static/in_depth/south_asia/2002/india_pakistan/timeline/1971.stm The 1971 war]</ref> *ಇದಲ್ಲದೆ, ಸದ್ಭಾವನೆಯ ಒಂದು ಸೂಚಕವಾಗಿ, ಬಂಗಾಳಿಗಳಿಂದ ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಸುಮಾರು 200 ಸೈನಿಕರನ್ನು ಸಹ ಭಾರತವು ಕ್ಷಮಿಸಿತು. ಭಾರತೀಯ ಸೈನ್ಯವು ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ನ 13,000 ಚ.ಕಿ.ಮೀ (5,019 ಚದರ ಮೈಲಿ), ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಅಗತ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತವು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ; (ಇದು ಮತ್ತೆ 1999 ರಲ್ಲಿ ಎರಡು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಯಿತು).<ref>[http://storyofpakistan.com/the-simla-agreement The Simla Agreement]</ref> ==ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಗಣರಾಜ್ಯ (ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪೀಪಲ್ಸ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್)== *'''ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳು 1971 - 1975''': {| class="wikitable" |- ! ಹೆಸರು !! ಅಧಿಕಾರ ಪಡೆದ ದಿನ!! ಅಧಿಕಾರ ಬಿಟ್ಟ ದಿನ!ಪಕ್ಷ |- | 1 ತಾಜುದ್ದೀನ್ ಅಹ್ಮದ್ ||10 ಏಪ್ರಿಲ್ 1971 || 13 ಜನವರಿ 1972\||ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ |- | 2 ಶೇಖ್ ಮುಜಿಬುರ್ ರಹಮಾನ್ || 13 ಜನವರಿ 1972 ||26 ಜನವರಿ 1975 ||ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ |- |3 ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಮನ್ಸೂರ್ ಅಲಿ ||26 ಜನವರಿ 1975 || 15 ಆಗಸ್ಟ್ 1975|| ಬಕ್ಸಲ್ |} ==ಸಂವಿಧಾನ, ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಮತ್ತು ಸಮಾಜವಾದ== ===ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರ=== *ಹಂಗಾಮಿ ಸರ್ಕಾರ: ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮೊದಲ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಷ್ಟ್ರದ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರವಾಗಿತ್ತು. 17 ಏಪ್ರಿಲ್ 1971 ರಂದು ಮುಜಿಬ್ನಗರದಲ್ಲಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರವು ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಘೋಷಣೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಂತರ ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡನ್ನು ರೂಪಿಸಿ, "ಸಮಾನತೆ, ಮಾನವ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ" ಯನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ತತ್ತ್ವಗಳಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ಇದರ ಪ್ರಧಾನಿ ತಾಜುದ್ದೀನ್ ಅಹ್ಮದ್ ಮತ್ತು ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ಎಂ ಎ ಜಿ ಓಸ್ಮನಿ. ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಸೈಯದ್ ನಜ್ರುಲ್ ಇಸ್ಲಾಂ ಮತ್ತು ಮುಹಮ್ಮದ್ ಮನ್ಸೂರ್ ಅಲಿ ಕೂಡಾ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಯ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಸೇವೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಂದ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಬಾಂಗ್ಲಾ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆ ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿತ್ತು. ಇದು ಅಬು ಸಯೀದ್ ಚೌಧರಿ, ಹುಮಾಯೂನ್ ರಶೀದ್ ಚೌಧರಿ ಮತ್ತು ರೆಹಮಾನ್ ಸೊಬನ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪಡೆಗಳು ಹನ್ನೊಂದು ವಿಭಾಗದ (ಸೆಕ್ಟರ್) ಕಮಾಂಡರ್’ಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು, ಇವರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾದ ಝಿಯೂರ್ ರೆಹಮಾನ್, ಖಲೀದ್ ಮೊಹರಾಫ್ ಮತ್ತು ಕೆ ಎಂ ಶಫಿಯುಲ್ಲಾ. ಇದ್ದರು. <ref>[http://en.banglapedia.org/index.php?title=Mujibnagar_Government Mujibnagar Government] </ref> *ನೆರೆಯ ಭಾರತವು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಗಡಿಯಾಚೆಯ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜಧಾನಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಆಗಿತ್ತು. 1971 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯು ಯುದ್ಧದ ಕೊನೆಯ ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಶರಣಾಗತಿಯನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಿತು. <ref>Tepper, Elliot L.; Hayes, Glen A. (1990). Bengal and Bangladesh: Politics and Culture on the Golden Delta. Asian Studies Center, Michigan State University. </ref> ===ಶೇಖ್ ಮುಜಿಬ್ ಆಡಳಿತ=== *ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ 1970 ರ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಗೆದ್ದ ಎಡಪಂಥೀಯ ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ಮೊದಲ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು. ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ನಾಯಕ ಶೇಖ್ ಮುಜಿಬುರ್ ರಹಮಾನ್ 12 ಜನವರಿ 1972 ರಂದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಎರಡನೆಯ ಪ್ರಧಾನಿಯಾದರು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಸ್ಥಾಪಕ ತಂದೆಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ಅವರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಾತ್ಯತೀತ ಬಂಗಾಳಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮೂಲ ಸಂವಿಧಾನವು ಡಾ. ಕಮಲ್ ಹುಸೇನ್ ರಿಂದ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, 1972 ರಲ್ಲಿ ಉದಾರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಗಣರಾಜ್ಯದ ರಚನೆಯನ್ನು ಸಮಾಜವಾದಿ ಪ್ರಭಾವಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಟ್ಟಿತು. [[File:Mujib and Ford.jpg|thumb|250px|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಮುಜಿಬ್ & ಯು.ಎಸ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಫೋರ್ಡ್ 1974 ರಲ್ಲಿ]] *ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ, ರಹಮಾನ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಧಾನಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ 25 ವರ್ಷದ ಇಂಡೋ-ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಿ ಸ್ನೇಹ, ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್, ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಆಫ್ ನೇಷನ್ಸ್ ಮತ್ತು ಅಲಿಪ್ತ ಚಳುವಳಿಯ ಸಂಘಟನೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ. ಅಮೇರಿಕನ್ ಮತ್ತು ಸೋವಿಯೆತ್ ಮುಖಂಡರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲು ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ. ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಕೊಗೆ ರಹಮಾನ್ ರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಯಿತು. 1974 ರ ದೆಹಲಿ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ನೀಡಿತು. ಈ ಒಪ್ಪಂದವು ಆಂತರಿಕ ಬಂಗಾಳಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬಗಳು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದ್ದ ಹಾಗೆಯೇ, ಢಾಕಾ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಾಬಾದ್ ನಡುವಿನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಲು ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಜಪಾನ್ ಹೊಸ ದೇಶಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಇಸ್ರೇಲ್ ಆರಂಭಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು, 1973 ರ ಅರಬ್-ಇಸ್ರೇಲಿ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಢಾಕಾದಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರವು ಈಜಿಪ್ಟ್ಗೆ ಬಲವಾಗಿ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿತು. ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ಈಜಿಪ್ಟ್ 44 ಟ್ಯಾಂಕ್ ಗಳನ್ನು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮಿಲಿಟರಿಗೆ ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡಿತು. ಹಲವು ಪೂರ್ವ ಯುರೋಪಿಯನ್ ದೇಶಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಯುಗೊಸ್ಲಾವಿಯ, ಪೂರ್ವ ಜರ್ಮನಿ ಮತ್ತು ಪೋಲೆಂಡ್, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ವಾಯುಪಡೆಗಾಗಿ ಮಿಗ್ -21 ವಿಮಾನಗಳ ಹಲವಾರು ಸ್ಕ್ವಾಡ್ರನ್ಗಳನ್ನು ಸೋವಿಯೆತ್ ಯುನಿಯನ್ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿದೆ.<ref>Lewis, David (2011). Bangladesh: Politics, Economy and Civil Society. Cambridge University Press. pp. 78–81.</ref> [[File:Bangabandhu Square Monument.A.M.R.jpg|thumb|ಬಂಗಬಂಧು ಸ್ಕ್ವೇರ್ - ಸ್ಮಾರಕ.A.M.R]] *ದೇಶೀಯವಾಗಿ, ರಹಮಾನ್ðರ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಕ್ರಮೇಣ ಹೆಚ್ಚು ನಿರಂಕುಶವಾದಿಯಾಯಿತು. ಆಮೂಲಾಗ್ರ ಸಮಾಜವಾದಿ ಜಶೋದ ರಿಂದ ದಂಗೆಯುಂಟಾಯಿತು, ಜೊತೆಗೆ ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ವಿಮೋಚನೆಯ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಅನ್ಯಾಯವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ ವ್ಯಾಪಾರ-ಪರ ಮತ್ತು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಪಡೆಗಳ ಆಂದೋಲನವು ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಲು ರಹಮಾನ್ ಮೂರು ತಿಂಗಳ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು 1974 ರಲ್ಲಿ ಹೇರಿದರು. ಅವರು ಜಾತೀಯ ರಖಿ ಬಹಿನಿ ರಚಿಸಿದರು ಅವನ್ನು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆ ಎಂದು ಚಳುವಳಿಗಾರರು ಆರೋಪಿಸಿದರು. . ಜಾತಿಯ ರಾಖಿ ಬಹಿನಿಯನ್ನು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸೈನ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೂಡಾ ಅನೇಕರು ನಂಬಲಿಲ್ಲ. *ರಹಮಾನ್ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿತ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ತಲುಪಿಸಲು ವಿಫಲವಾದ್ದರಿಂದ ಉದ್ಯಮಗಳ ಬೃಹತ್ ರಾಷ್ಟ್ರೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ಸೋವಿಯತ್ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ನೆರವು ಸಹ ಬಯಸಿದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ತರಲು ವಿಫಲವಾಯಿತು. 1974 ರ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಕ್ಷಾಮವು ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು. ಉಂಟುಮಾಡಿ ದೊಡ್ಡಕೊಡೆತಕೊಟ್ಟಿತು. *ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ 1975 ರಲ್ಲಿ ಶೇಖ್ ಮುಜೀಬ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಅಧಿಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು, ಸಂಸತ್ತಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕರಗಿಸಿ ಒಂದೇ ಪಕ್ಷದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಹಲವಾರು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಏಕೈಕ ಕಾನೂನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ಅದು “ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಕೃಷ್ಕ್ ಶ್ರಮಿಕ್ ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್”, ಅದರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಬಾಕಶಲ (ಬಿಕೆಎಸ್’ಎಲ್‍ಲೆಂಬ ಜನಪ್ರಿಯ ಹೆಸರಿನಿಂದನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ರಾಷ್ಟ್ರೀಕೃತ ದಿನಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬಹುತೇಕ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಪತ್ರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತದ್ಧೀ ಕಾರಣದಿಂದ ಶೇಖ್ ಮುಜೀಬ್ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಗುಂಪುಗಳ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಅವನ ಆರ್ಥಿಕ ನೀತಿಗಳ ವಿಫಲತೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ದೂರ ಮಾಡಿತು. "ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪಿತಾಮಹ" ದಿಂದ, ಅವರು 1975 ರ ವೇಳೆಗೆ ಯಾವ ಪತ್ರಕರ್ತ ಅಂಥೋನಿ ಮಸ್ಕರೆನ್ "ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ದ್ವೇಷಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿ" ಎಂದು ಬರೆದರು. *'''1975 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15 ರಂದು, ಜೂನಿಯರ್ ಸೈನ್ಯದ ದಂಗೆಕೋರರು ಶೇಖ್ ಮುಜೀಬ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಬಹುಪಾಲು ಕುಟುಂಬದವರನ್ನು ಢಾಕಾದಲ್ಲಿನ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಖಾಸಗಿ ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆಗೈದರು'''.<ref>Mascarenhas, Anthony (1986). Bangladesh: A Legacy of Blood. Hodder and Stoughton.75</ref> ==ಮಿಲಿಟರಿ ದಂಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಆಡಳಿತಗಳು== *'''ಮಿಲಿಟರಿ ಆಡಳಿತವು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿತು (15 ಆಗಸ್ಟ್ 1975 - 29 ಜೂನ್ 1978)''' *'''ಪ್ರಧಾನಿ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ:ಮಶಿಯಾರ್ ರಹಮಾನ್ (ಹಿರಿಯ ಮಂತ್ರಿ) 29 ಜೂನ್ 1978 ರಿಂದ 12 ಮಾರ್ಚ್ 1979 ರ ವರೆಗೆ; ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ನ್ಯಾಶನಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ.''' *'''4 ನೇ ಪ್ರಧಾನಿ ; ಶಾ ಅಝೀಝರ್ ರಹಮಾನ್ 15 ಏಪ್ರಿಲ್ 1979 ರಿಂದ 24 ಮಾರ್ಚ್ 1982 ರ ವರೆಗೆ;ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ನ್ಯಾಶನಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ.'''(?) *'''ಝಿಯಾ ಉರ್ ರಹಮಾನ್ 21 ಏಪ್ರಿಲ್ 1977 ರಂದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು, 30 ಮೇ 1981 ರಂದು ಅವರನ್ನು ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ನಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸೇನಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿದರು.''' ===ಮೊದಲ ಸಮರ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಜಿಯಾ ಆಡಳಿತ=== *ಮೊದಲ ಮಾರ್ಷಲ್ ಲಾ ((martial law)- ಸಮರ ಕಾನೂನು) ಮತ್ತು ಜಿಯಾ ಆಡಳಿತ *ಮಿಲಿಟರಿ ದಂಗೆಯ ನಾಯಕರು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಖೊಂಡೇಕರ್ ಮೊಸ್ಟಕ್ ಅಹ್ಮದ್ ರನ್ನು ಶೇಖ್ ಮುಜೀಬ್ ಅವರ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. ಕಠೋರ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ, ಅಹ್ಮದ್ ಸಮರ ಕಾನೂನುಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿ ತಾಜುದ್ದೀನ್ ಅಹ್ಮದ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಶೇಖ್ ಮುಜಿಬ್ ರ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ನಂಬಿಗೆಯ ಆಪ್ರನ್ನು (ಮಹಿಳೆಯರೂ ಸೇರಿ) ಸೆರೆಹಿಡಿದನು. ಬಂಧನಕ್ಕೊಳಗಾದ ನಾಯಕರನ್ನು 3 ನವೆಂಬರ್ 1975 ರಂದು ಮರಣದಂಡನೆಗೆ ಗುರಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಹ್ಮದ್ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ಪುನರ್ ನೇಮಕಾತಿಗಳನ್ನು ª ಮಾಡಿ ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯದ ಮಿಲಿಟರಿ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. [[File:Statiefoto op paleis Soestdijk. V.l.n.r. Beatrix, H.M., van Vollenhoven, Ziaur R, Bestanddeelnr 930-2280.jpg|thumb|ರಾಣಿ ಜೂಲಿಯಾನಾರೊಂದಿಗೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಿಯಾಉರ್ ರೆಹಮಾನ್] ಮತ್ತು 1979 ರಲ್ಲಿ [[ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್]] ನ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಬೀಟ್ರಿಕ್ಸ್]] [[File:Mr and Mrs Zia 1979.jpg|thumb|ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಿಯಾರ್ ರೆಹಮಾನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆ ಖಲೀದಾ ಜಿಯಾ 1979 ರಲ್ಲಿ ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ನಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ಯ ಭೇಟಿಯಲ್ಲಿ (ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಿನ್ಸ್ ಕ್ಲಾಸ್)-Mr and Mrs Zia 1979]] *ಬ್ರಿಗೇಡಿಯರ್ ಜನರಲ್ ಖಲೀದ್ ಮೊಹರಾಫ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆ 6 ನವೆಂಬರ್ 1975 ರಂದು ಅಹ್ಮದ್ ಅವರನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಸ್ಥಾನದಿಂದ ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿತು. ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ, ಅಬು ಸದಾತ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಸಯೀಮ್ ಅವರನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. 1975 ರ ನವೆಂಬರ್ 7 ರಂದು ಅಬು ತಾಹೆರ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಮಾಜವಾದಿ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮೊಶರಫ್ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟರು. ಸೈನ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಜಿಯಾಉರ್ ರೆಹಮಾನ್ ಅವರು 1976 ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದರು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸೈಯೆಮ್ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಉಪ ಮಾರ್ಷಲ್ ಲಾ ನಿರ್ವಾಹಕರಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದರು. *ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾದ ಘಟನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು, ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಬೆಂಬಲಿಸಿದ ಭಾರತದಿಂದ ಆಗಬಹುದಾದ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಹೆದರಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಢಾಕಾದ ಹೊಸ ಸರಕಾರವು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ, ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಮತ್ತು ಚೀನಾದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಅಮೆರಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ತನ್ನ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಮಗ್ರತೆಗಾಗಿ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಬೆಂಬಲದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಭಾರತವು ಫರಕ್ಕಆ ಆಣೆಕಟ್ಟಿನ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಗಂಗಾ ನೀರಿನ ಹಂಚಿಕೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿವಾದವು, 1976 ರಲ್ಲಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ನೇಷನ್ ನ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪಕ್ಕೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ಕೋರಿತ್ತು. ಈ ವಿವಾದವನ್ನು 1977 ರಲ್ಲಿ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಸಲಾಯಿತು. *ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಜಿಯಾ ಉರ್ ರೆಹಮಾನ್ (ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಜಿಯಾ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) 21 ಏಪ್ರಿಲ್ 1977 ರಂದು ಜಸ್ಟೀಸ್ ಸಯೆಮ್ ನಿಂದ ದೇಶದ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಜಿಯಾ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಪಕ್ಷವನ್ನು (ಬಿಎನ್ಪಿ- BNP - Bangladesh Nationalist Party ) ಕಟ್ಟಿದರು. 1979 ರಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆದವು, ಇದರಲ್ಲಿ ಬಿಎನ್ಪಿ ದೊಡ್ಡ ಬಹುಮತವನ್ನು ಗಳಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ಪ್ರಮುಖ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವಾಯಿತು. *ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಿಯಾ ಮುಕ್ತ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು, ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಸಮಾಜವಾದವನ್ನು "ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ" ಎಂದು ಮರು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಐಕಮತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಹಕಾರವನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಜಿಯಾ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ತ್ವರಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧಿಸಿತು. ಸರ್ಕಾರವು ದೇಶದ ಮೊದಲ ರಫ್ತು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವಲಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿತು. ಇದು ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾದ “ಆಹಾರಕ್ಕಾಗಿ-ಕೆಲಸ”ದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು, ಸಮೂಹ-ಕೃಷಿಗಳನ್ನು ರದ್ದುಪಡಿಸಿ ಮತ್ತು ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದರು. *ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ವಿರೋಧಿ ಭಾವನೆವನ್ನು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಿಯಾ ನೋಡಿ ಅವರು ಸೋವಿಯತ್ ನ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ವಿರೋಧಿರಿಸಿದರು.<ref> Mascarenhas, Anthony (1986). Bangladesh: A Legacy of Blood. Hodder and Stoughton.</ref>P<ref>ike, John. "Bangladesh – Air Force Modernization". globalsecurity.org. Retrieved 6 January 2017.</ref><ref>Lewis, David (2011). Bangladesh: Politics, Economy and Civil Society. Cambridge University Press. pp. 78–81.</ref><ref>Why Bangladesh feared Indian invasion after 1975 coup". Indian Defence Review. Retrieved 6 January 2017.</ref> *ಜಿಯಾ ತನ್ನ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಇಪ್ಪತ್ತು ದಂಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದನು, ಅದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ವಾಯು ಸೇನೆಯು ಸೇರಿತ್ತು. [73] ಅವರ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಿತ್ರರಾದ ಕರ್ನಲ್ ಅಬು ತಾಹೆರ್ ಅವರನ್ನು ದೇಶದ್ರೋಹಕ್ಕಾಗಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.. ಸಶಸ್ತ್ರ ಸೇನಾಪಡೆಗಳಲ್ಲಿನ ಅವರ ಅನೇಕ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳಿಗೆ ಅಂತಹದೇ ಶಿಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಕೊಡಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಂತಿಮ ದಂಗೆಯ ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ ಪ್ರಯತ್ನವು 1981 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಹತ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು. '''ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ಅಬುಲ್ ಮಂಜೂರ್ ಅವರ ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಸೈನ್ಯದಿಂದ ಜಿಯಾವನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ಅವರು 30 ಮೇ 1981 ರಂದು ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕೃತ ನಿವಾಸವನ್ನು ಹತ್ಯೆಗೆ ಒಳಗಾದರು. ನಂತರ ಈ ದಂಗೆಯನ್ನು ಸೈನ್ಯದ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಹುಸೇನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಎರ್ಷಾದ್ ಅವರು ದಮನಮಾಡಿದರು.''' <ref>Lewis, David (2011). Bangladesh: Politics,</ref> ===ಸತ್ತಾರ್ ಆಡಳಿತ=== *ಜಿಯಾರ ನಂತರ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಅಬ್ದುಸ್ ಸತ್ತಾರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. 1981 ರ ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸತ್ತಾರ್ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿ ಕಮಲ್ ಹುಸೈನ್ ರಿಂದ ಮತದಾನತಿರುಚಿದ ಆರೋಪದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಜನಪ್ರಿಯ ಜನಾದೇಶವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಸತ್ತಾರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಬಿಎನ್’ಪಿ ಪಕ್ಷ ದೊಳಗೆ ಅಂತಃಕಲಹದಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದರಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಇದು ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದ ಪುನರ್ರಚನೆಗೆ ಮತ್ತು ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ ಮಿರ್ಜಾ ನುರುಲ್ ಹುಡಾ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತ ಮತ್ತು ಬರ್ಮಾದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳಿ ಮುಸ್ಲಿಂ -ವಿರೋಧಿ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ಕಾರಣ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿ ರಚನೆಯಾಯಿತು. ಸತ್ತರ್ ಕೂಡ ವಯಸ್ಸಾದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. *1982 ರ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ದಂಗೆಯು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸತ್ತಾರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ನಾಗರಿಕ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಿತು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮಿಲಿಟರಿಯು - ಆಹಾರ ಕೊರತೆ, ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆಯು ದಂಗೆಯ ಹಿಂದಿನ ಕಾರಣಗಳೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ.<ref>Preston, Ian, ed. (2003). A Political Chronology of Central, South and East Asia. Europa Publications. p. 18</ref> ===ಎರಡನೇ ಸಮರ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಎರ್ಷಾದ್ ಆಡಳಿತ=== *'''8 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಅಬ್ದುಸ್ ಸತ್ತಾರ್ ; 30 ಮೇ 1981 ರಿಂದ 24 ಮಾರ್ಚ್ 1982 ರವರೆಗೆ (ಪದಚ್ಯುತಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು); ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಪಕ್ಷ.''' *'''ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು:ಹುಸೇನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ :ಎರ್ಷಾದ್ 24 ಮಾರ್ಚ್ 1982 ರಿಂದ 27 ಮಾರ್ಚ್ 1982; ಮಿಲಿಟರಿ ಆಡಳಿತ.''' *'''9 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:ಅಹ್ಸೂನುದ್ದೀನ್ ಚೌಧರಿ :- 27 ಮಾರ್ಚ್ 1982 ರಿಂದ 10 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1983; ಸ್ವತಂತ್ರ.''' *'''10 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು:ಹುಸೇನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಎರ್ಷಾದ್:- 11 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1983 ರಿಂದ 6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990; ಮಿಲಿಟರಿ / ಜಾತಿಯಾ ಪಾರ್ಟಿ.''' *'''ಎರಡನೇ ಸೇನಾ ಆಡಳಿತ(Second martial law):''' [[File:Hussain Muhammad Ershad.jpg|thumb|ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹುಸೇನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಇರ್ಷಾದ್]] [[File:Noor Hossain at 10 November 1987 protest for democracy in Dhaka (01).jpg|thumb|ನೂರ್ ಹುಸೇನ್, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ-ಪರ ಪ್ರದರ್ಶನಕಾರರು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎರ್ಶಾದ್ ಅವರ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳಿಂದ ಸತ್ತರು]] *ಸತ್ತಾರ್ ರನ್ನು ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎ. ಎಫ್. ಎಮ್. ಅಹ್ಸನುದ್ದೀನ್ ಚೌಧರಿ ಬದಲಿಸಿದರು. ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಹುಸೇನ್ ಮುಹಮ್ಮದ್ ಇರ್ಷಾದ್ ಸೈನಿಕ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವರೇ ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾ ಆಢಳಿತಾಧಿಕಾರಿ (ಚೀಫ್ ಮಾರ್ಶಿಯಲ್ ಲಾ ನಿರ್ವಾಹಕರಾದರು. ಅವರು ಸ್ವತಃ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಳಕ್ಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನೌಕಾ ಮತ್ತು ವಾಯುಪಡೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರು ಉಪ ಸಮರ ಕಾನೂನು ಆಡಳಿತಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು. ಸೋವಿಯತ್ ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ವಿರೋಧ ವುಳ್ಳ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ವಿದೇಶಿ ನೀತಿಯನ್ನು ಎರ್ಶಾದ್ ಅನುಸರಿಸಿದರು. *1983 ರಲ್ಲಿ, ಎರ್ಷಾದ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ರಾಜಕೀಯ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯು ಎರ್ಷಾದ್ ಅವರ ಮಾರ್ಷಲ್ ಲಾ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸರಕಾರವು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಿತು, ಅದರಲ್ಲೂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಅಧಿಕಾರ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ. ದೇಶದ ಹದಿನೆಂಟು ಜಿಲ್ಲೆಗಳನ್ನು ಅರವತ್ತನಾಲ್ಕು ಜಿಲ್ಲೆಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಯಿತು. ಉಪಜಿಲ್ಲಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಹ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. *ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಪಾಲು ಸರ್ಕಾರೀ ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಖಾಸಗೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು (70% ರಷ್ಟು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು) ಮತ್ತು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳ ಹಗುರ - ಸಣ್ಣ ಉತ್ಪಾದನೆ, , ಮತ್ತು ಜೊತೆಗೆ ಭಾರೀ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವ ಯೋಜನೆ ತಂದರು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಲು ವಿದೇಶಿ ಕಂಪೆನಿಗಳನ್ನು ಆಮಂತ್ರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ತೀವ್ರವಾದ ರಕ್ಷಣಾ ನೀತಿಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಆಂದೋಲನಕ್ಕೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸುವುದಾಗಿ ಸಾರ¯ಯಿತು. ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಗಳು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ಗಂಭೀರವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ತೊಂದರೆಯಲ್ಲಿದ್ದು, ಎರ್ಷಾದ್ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಒಂದು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ದೇಶದ ಗಮನಾರ್ಹ ಆಹಾರ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. 4 ಶತಕೋಟಿ ಟಾಕಾಗಳ ತೀವ್ರ ಬಜೆಟ್ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರವು ಎದುರಿಸಿತು ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕೆಲವು ಸಾಲಗಳನ್ನು ಪಾವತಿಸುವವರೆಗೆ ಅದು ಯಾವುದೇ ಸಾಲವನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಐಎಮ್ಎಫ್ ಘೋಷಿಸಿತು. *1984 ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮರ ಕಾನೂನಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಇರ್ಷಾದ್ ಬಯಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲ ಭಾಗವಹಿಸಲು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ನಿರಾಕರಣೆ ಈ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಲು ಎರ್ಷಾರ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ತಂದಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 1985 ರಲ್ಲಿ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದ ಬಗ್ಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಜನಾಭಿಪ್ರಾಯ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಎರ್ಷಾದ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಕೋರಿದರು. ಕಡಿಮೆ ಮತದಾನ ವಾಗಿದ್ದು ಎರ್ಷಾದ್ ಉತ್ತಮ ಬಹುಮತವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಎರಡು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಇರ್ಷಾದ್ ಸ್ಥಳೀಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಆಯ್ಕೆಗಾಗಿ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಪ್ರಪ್ರಥಮ ಸರ್ಕಾರದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಬಹುಪಾಲು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡರು, ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. 1986 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಜೀವನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉದಾರಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು, ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸಮರ ಕಾನೂನಿನ ಪರಿವರ್ತನೆಗಾಗಿ ಎರ್ಷಾದ್ ರ ರಾಜಕೀಯ ವಾಹನವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಜಾತಿಯ (ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ) ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಿಯಾ ಅವರ ವಿಧವೆ ನೇತೃತ್ವದ ಬಿಎನ್ಪಿ ಯಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಬೇಗಂ ಖಲೀದಾ ಜಿಯಾ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು, ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಮೇ 1986 ರಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ 300 ಚುನಾಯಿತ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಎರ್ಷಾದ್ ರ ಜಾತಿಯಾ ಪಕ್ಷವು ಬಹುಮತವನ್ನು ಪಡೆದು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ನ ಭಾಗವಹಿಸಿದ- ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮುಜೀಬ್ ಅವರ ಮಗಳು ನೇತೃತ್ವದ ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ವಾಜೆದ್, ಮತದಾನದ ವ್ಯಾಪಕ ಅಕ್ರಮಗಳ ಆರೋಪಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಚುನಾವಣೆ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>Preston, Ian, ed. (2003). A Political Chronology of Central, South and East Asia. Europa Publications. p. 18.</ref> ===ಮಾರ್ಷಲ್ ಲಾ ಇದ್ದಂತೆಯೇ ಚುನಾವಣೆ=== *ಎರ್ಷಾದ್ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರ ಹುದ್ದೆಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯ ತಯಾರಿಗಾಗಿ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಯಿಂದ ನಿವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದರು, ಅಧ್ಯಕ್ಷೀಯ ಚುನಾವಣೆಯು ಅಕ್ಟೋಬರ್ನಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆ ಮಾರ್ಷಲ್ ಲಾ /ಸಮರ ಕಾನೂನು ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಇನ್ನೂ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿತ್ತು, ಬಿಎನ್‍ಪಿ ಮತ್ತು ಅವಾಮಿಲೀಗ್ ಎರಡೂ ತಮ್ಮ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಚುನಾವಣೆಗೆ ನಿಲ್ಲಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದವು. '''ಎರ್ಷಾದ್ ರ ಜಾತೀಯ ಪಾರ್ಟಿಯ ಉಳಿದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಸುಲಭವಾಗಿ ಶೇಕಡ 84 ರಷ್ಟು ಮತಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡವು.''' ಎರ್ಶಾದ್ ಸರಕಾರವು 50% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮತದಾರರನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆಯಾದರೂ, ವಿರೋಧ ನಾಯಕರು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದೇಶಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳು ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಶೇಕಡಾವಾರು ಮತದಾನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಮತದಾನವು ಅಕ್ರಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿತ್ತು ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ. *ಎರ್ಷಾದ್ ಅವರು ಸಮರ ಕಾನೂನನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸುವ ತಮ್ಮ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. 1986 ರ ನವೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಶನಲ್ ಅಸೆಂಬ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಸಮರ ಕಾನೂನು ಆಡಳಿತದ ಹಿಂದಿನ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಅವರ ಸರ್ಕಾರವು ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೂರನೇ ಎರಡರಷ್ಟು ಬಹುಮತವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರು ಸಮರ ಕಾನೂನನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು, ಮತ್ತು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಧಾನಸಭೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಚುನಾಯಿತ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜುಲೈ 1987 ರಲ್ಲಿ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳ ಮೇಲೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ನಿಯಮವನ್ನು ಶಾಸನ ಸಭೆಯ ಮೂಲಕ ಸರ್ಕಾರವು ತರಾತುರಿಯಿಂದ ಒಪ್ಪಲ್ಪಟ್ಟ ನಂತರ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ಹೊರನಡೆದವು. ಆ ಮಸೂದೆಯ ಅಂಗೀಕಾರವು ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ನೆರವಾಯಿತು, ಇದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಏಕೀಕರಣಗೊಳಿಸಿತು. ಸರ್ಕಾರವು 1974 ರ ವಿಶೇಷ ವಿಶೇಷ ಕಾಯಿದೆ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಈ ಬಂಧನಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ ನಂತರ, ಎರ್ಷಾದ್ ಸಂಸತ್ತನ್ನು ವಿಸರ್ಜಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮಾರ್ಚ್ 1988 ರಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. <ref>[Preston, Ian, ed. (2003). A Political Chronology of Central, South and East Asia. Europa Publications]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20080611024311/http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/3452.htm Bureau of South and Central Asian Affairs (March 2008). Background Note: Bangladesh]</ref> ===ಚುನಾವಣೆಗೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಬಹಿಷ್ಕಾರ=== *ಸರ್ಕಾರವು ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನೆಡೆಸುವಲ್ಲಿ ಅಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಈ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದವು. . ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳ ಬಹಿಷ್ಕಾರದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಸರ್ಕಾರ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ನೆಡೆಸಲು ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಆಡಳಿತ ಜಾತಿ ಪಕ್ಷವು 300 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ 251 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತವಲ್ಲದ ಸಂಸ್ಥೆಯೆಂದು ಸಂಸತ್ತನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಸಂಸತ್ತು ತನ್ನ ನಿಗದಿತ ಸಭೆಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು ಮತ್ತು ಜೂನ್ 1988 ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು, ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾದ ಇಸ್ಲಾಂ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ರಾಜ್ಯ ಧರ್ಮವೆಂದು ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಢಾಕಾದ ಹೊರಗಿನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಬೆಂಚುಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮವು ರಾಜ್ಯ ಧರ್ಮವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆಯಾದರೂ, ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಿಭಾಗವನ್ನು ವಿಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿತು. *1989 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ದೇಶದ ದೇಶೀಯ ರಾಜಕೀಯ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಶಾಂತವಾಯಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಿಂದಿನ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾದ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉಚಿತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿರುವುದಾಗಿ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೀಕ್ಷಕರು ಪರಿಗಣಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎರ್ಷಾದ್ನ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ವಿರೋಧವು 1990 ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ ಅನೇಕ ಮುಷ್ಕರಗಳ ಹೆಚ್ಚಳವಾಯಿತು, ಕ್ಯಾಂಪಸ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರ್ಯಾಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ಬಿಗಡಾಯಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು.<ref>[ಮೇಲಿನದೇ]</ref> ==ಸಂಸತ್ತಿನ ಗಣರಾಜ್ಯ ಪುನರಾಗಮನ ಮತ್ತು ಬೇಗಮ್‍ಗಳ ಕದನ== *ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷ: ಶಹಾಬುದ್ದೀನ್ ಅಹ್ಮದ್ : 6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 ರಿಂದ 10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1991: ಪಕ್ಷ- ಸ್ವತಂತ್ರ *11 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು: ಅಬ್ದುರ್ ರಹಮಾನ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್ : 10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1991 ರಿಂದ 9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ವರೆಗೆ; ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ನ್ಯಾಶನಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ. *'''ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಹುದ್ದೆ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ- (6 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1990 - 20 ಮಾರ್ಚ್ 1991)''' *'''9 ನೇ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ: ಖಲೀದಾ ಜಿಯಾ, ಮೊದಲ ಅವಧಿ: 20 ಮಾರ್ಚ್ 1991 ರಿಂದ 16 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1996 ರ ವರೆಗೆ: ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ನ್ಯಾಶನಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ;''' *'''10 ನೇ ಪ್ರಾಧಾನ ಮಂತ್ರಿ: ಖಲೀದಾ ಜಿಯಾ, 2 ನೇ ಅವಧಿ 16 ಮಾರ್ಚ್ 1996 ರಿಂದ 30 ಮಾರ್ಚ್ 1996 ರ ವರೆಗೆ:ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ನ್ಯಾಶನಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ.''' *-'''ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಪ್ರಧಾನಿ: ಮುಹಮ್ಮದ್ ಹಬೀಬುರ್ ರಹಮಾನ್ (ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರ): 30 ಮಾರ್ಚ್ 1996 ರಿಂದ 23 ಜೂನ್ 1996 ವರೆಗೆ:ಸ್ವತಂತ್ರ.''' ===ಮೊದಲ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸರ್ಕಾರ (1990-1991)=== (1990 ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ದಂಗೆ) *ಖಲೀದಾ ಜಿಯಾ ಮತ್ತು ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ನೇತೃತ್ವದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ-ಪರ ಚಳವಳಿಯು ಇಡೀ ದೇಶವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮವರ್ಗ ಹಾಗೂ ಉನ್ನತ ವರ್ಗದವರನ್ನೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಚಳುವಳಿ ಸೆಳೆಯಿತು ಸೇನೆ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದಾಯದ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಎರ್ಷಾದ್ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. *ಪ್ರಧಾನ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ, ಶಹಬುದ್ದೀನ್ ಅಹ್ಮದ್ ಅವರು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮೊದಲ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅಹ್ಮದ್ ಎರ್ಷಾಡನ್ನು ಬಂಧನದಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದರು ಮತ್ತು 1991 ರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯೋಚಿತ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿದರು ===ಖಲೀದಾ ಆಡಳಿತ (1991-1996)=== [[File:Begum Zia Book-opening Ceremony, 1 Mar, 2010.jpg|thumb|ಢಾಕಾ ಡಿಪ್ಲೊಮಾ ಎಂಜಿನಿಯರ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ನಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಚ್ 1, 2010 ರಂದು ಪುಸ್ತಕ ಉದ್ಘಾಟನಾ ಸಮಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಅತಿಥಿಯಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಾಗ ತೆಗೆದ- ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ನ್ಯಾಶನಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿಯ ಮಾಜಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಪ್ರಧಾನಿ ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಕ್ಷೆಯಾದ ಬೇಗಂ ಖಲೀದಾ ಜಿಯಾ ಅವರ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ]] *1991 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಮ ಬಲಪಂಥೀಯ ಬಾಂಗ್ಲಾ ನ್ಯಾಶನಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದಿತು ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಪಕ್ಷದ ಜಮಾತ್-ಐ-ಇಸ್ಲಾಮಿಯ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಚಿಸಿತು, ಜಿಯ ಉರ್ ರಹಮಾನ್‍ರ ವಿಧವೆಯಾಗಿದ್ದ ಖಲೀದಾ ಜಿಯಾ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು. 1991 ರ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ಪಕ್ಷಗಳು 10 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದವು: ಪ್ರಧಾನಿ ಬೇಗಮ್ ಖಲೀದಾ ಜಿಯಾ ನೇತೃತ್ವದ ಬಿಎನ್’ಪಿ; ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಅವಾಮಿಲೀಗ್; ಗುಲಾಮ್ ಅಜಮ್ ನೇತೃತ್ವದ ಜಮಾತ್-ಐ-ಇಸ್ಲಾಮಿ (ಜೆಐ); ಮತ್ತು ಜತಿಯಾ ಪಾರ್ಟಿ (ಜೆಪಿ) ತತ್ಕಾಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮಿಜಾನೂರು ರಹಮಾನ್ ಚೌಧರಿ (ಅದರ ಸ್ಥಾಪಕ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಇರ್ಷಾದ್ ಅವರು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದರು; ಅದರಿಂದ ರಹಮಾನ್ ಚೌಧರಿ ನೇತೃತ್ವ ವಹಿಸಿದ್ದರು) ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಖಲೀಡಾ ಜಿಯಾ ಮೊದಲ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಯಾದರು. ಮತದಾರರು ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದರು. ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪುನಃ ರಚಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿ ಹುದ್ದೆಗೆ ಹಿಂದಿನ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮೂಲ 1972 ರ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿದ್ದಂತೆ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವುದು. ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1991 ರಲ್ಲಿ, ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯರು ರಾಷ್ಟ್ರಾಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಅಬ್ದುರ್ ರಹಮಾನ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಎಂಬ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದರು. *ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಸೈಫೂರ್ ರಹಮಾನ್ಷ್‍ವರು ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ ಒಂದು ಪೂರ್ವನಿದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುವ (ರೂಪಿಸಿದ) ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಮಾದರಿಯಾದ ಉದಾರ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದರು. *ಮಾರ್ಚ್ 1994 ರಲ್ಲಿ, ಸಂಸತ್ತಿನ ಉಪಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿವಾದವು ಹುಟ್ಟಿತು, ಸರ್ಕಾರವು ಪಲಿತಾಂಶವನ್ನು ತಿರುಚಿರುವುದೆಂದು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷವು ಆಪಾಪಾದಿಸಿತು, ವಿವಾದವು ಇಡೀ ವಿರೋಧಪಕ್ಷಗಳಿಂದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಅನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಹಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಖಲೀದಾ ಜಿಯಾ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಲು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳು ಪುನಃ ಪುನಃ ಜನರಲ್ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ನಡೆಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದವು. ಕಾಮನ್ವೆಲ್ತ್ ಸಚಿವಾಲಯದ ಆಶ್ರಯದಲ್ಲಿ ವಿವಾದವನ್ನು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಯಿಂದ ಪರಿಹಾರ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನ ವಿಫಲವಾಯಿತು. 1994 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಿದ ಮತ್ತೊಂದು ಒಪ್ಪಂದವೂ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ನಂತರ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದವು. ನಂತರ ವಿರೋಧಪಕ್ಷಗಳು ಸರ್ಕಾರದ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಒತ್ತಾಯ ಮಾಡುವ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳು, ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೈಕ್ಗಳ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದವು. ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್’ನ ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು 15 ಫೆಬ್ರುವರಿ 1996 ಕ್ಕೆ ನಿಗದಿಯಾಗಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವುದಾಗಿ ಪ್ರತಿಜ್ಞೆ ಮಾಡಿದವು . <ref>[Hossain, Kazi Liakat (6 September 2016). "Remembering the budget wizard". Dhaka Tribune (Op-ed). Retrieved 6 January 2017.]</ref> *ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ, ಖಲೀದಾ ಜಿಯಾ ಮತದಾನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಬಹುಮತದಿಂದ ಪುನಃ ಚುನಾಯಿತರಾದರು. ಮೂರು ಮುಖ್ಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದವರು ಅದು ಅನ್ಯಾಯದ ಆಯ್ಕೆ ಎಂದು ಖಂಡಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಚ್ 1996 ರಲ್ಲಿ, ತೀವ್ರವಾದ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಕ್ಷುಬ್ಧತೆಯ ನಂತರ, ಸಭೆಸೇರಿದ್ದ ಸಂಸತ್ತು ತಟಸ್ಥ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸರ್ಕಾರವು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು ಹೊಸ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿತು.<ref>["Background Note: Bangladesh". U.S. Department of State. Archived from the original on 11 June 2008.</ref> ===ಎರಡನೇ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸರ್ಕಾರ (1996)=== *ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಹಬೀಬುರ್ ರಹಮಾನ್ ದೇಶದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸರ್ಕಾರದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮೊದಲ ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಬ್ದುರ್ ರಹಮಾನ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಅವರು ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ಅಬು ಸಲೇಹ್ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ನಸೀಮ್ನನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಆರೋಪದ ಕಾರಣ ವಜಾ ಮಾಡಿದರು, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಜನರಲ್ ನಸೀಮ್ ಅಸಹಜ ದಂಗೆಗೆ ಕಾರಣರಾದರು. ವಜಾ ಮಾಡಿದ ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ನಸೀಮ್ ಢಾಕಾ ಕಡೆಗೆ ಸೇನಾ ನೆಡಿಗೆ/ಧಾಳಿ ಮಾಡಲು ಬೊಗ್ರಾ, ಮೈಮೆನ್ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು [[ಜೆಸ್ಸೋರ್]] ನಲ್ಲಿದ್ದ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಆದೇಶಿಸಿದನು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ದಕ್ಷಿಣದ ಮಿಲಿಟರಿ ಕಮಾಂಡರ್ ಸವಾರ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಜೊತ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಇದ್ದು, ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅದರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹೆದ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಗಳನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ದಂಗೆಯ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸಲು ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ದೋಣಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಗಿತಗೊಳಿಸಿದರು. ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಜನರಲ್ ನಾಸಿಮನನ್ನು ಢಾಕಾ ಕಂಟೋನ್ಮೆಂಟ್ ನ ಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. *ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರ ಅಬ್ದುರ್ ರಹಮಾನ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ 12 ಜೂನ್ 1996 ರಂದು ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವಾದ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ನಲ್ಲಿ 146 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಏಕೈಕ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಪಕ್ಷವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು, ನಂತರ ಬಿಎನ್’ಪಿ 116 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಜತಿಯಾ ಪಾರ್ಟಿ 32 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿತು. ===ಹಸೀನಾ ಆಡಳಿತ (1996-2001)=== *'''11 ನೇ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ: ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ,: 1 ನೇ ಅವಧಿ :23 ಜೂನ್ 1996 ರಿಂದ 15 ಜುಲೈ 2001 ರವರೆಗೆ:ಪಕ್ಷ ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್;''' *- '''ಲತೀಫರ್ ರಹಮಾನ್ (ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರ) 15 ಜುಲೈ 2001 10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್'''. *'''11 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಬ್ದುರ್ ರಹಮಾನ್ ಬಿಸ್ವಾಸ್: 10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1991 ರಿಂದ 9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರ ವರೆಗೆ: ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ನ್ಯಾಶನಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ'''. *'''12 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಶಹಬುದ್ದೀನ್ ಅಹ್ಮದ್: 9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಿಂದ 14 ನವೆಂಬರ್ 2001 ರ ವರೆಗೆ: ಸ್ವತಂತ್ರರು'''. [[File:Sheikh Hasina, Honourable Prime Minister of Bangladesh (cropped).jpg|thumb|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಶೇಖ್ ಮುಜಿಬುರ್ ರಹಮಾನ್ರ ಪುತ್ರಿ- ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಧಾನಿ (cropped)]] *1996 ರ ಜೂನ್ ನಲ್ಲಿ ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ಅವರು ತಮ್ಮದು "ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಮ್ಮತದ ಸರ್ಕಾರ" ಎಂದು ಕರೆದರು, ಇದರಲ್ಲಿ ಜಾತೀಯ ಪಾರ್ಟಿಯಿಂದ ಒಂದು ಮಂತ್ರಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು ಮಂತ್ರಿ ಸಣ್ಣ ಎಡಪಂಥೀಯ ಪಕ್ಷವಾದ ಜತಿಯೋ ಸಮಾಜಾಂಟ್ರಿಕ್ ದಳ ಸೇರಿದ್ದರು. ಜಾತಿಯಾ ಪಕ್ಷ ಔಪಚಾರಿಕ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎಚ್.ಎಂ. ಇರ್ಷಾದ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1997 ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಸರಕಾರದಿಂದ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. 1996 ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಗೆ ಮೂರು ಪಕ್ಷಗಳು ಮಾತ್ರ 10 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿದ್ದವು: ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್, ಬಿಎನ್ಪಿ ಮತ್ತು ಜಾತಿಯ ಪಾರ್ಟಿ. ಜಾತಿಯಾ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಎರ್ಷಾದ್ ಅವರನ್ನು ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ ಜೈಲಿನಿಂದ ಜೈಲಿನಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ದೇಶೀಯ ಚುನಾವಣಾ ವೀಕ್ಷಕರು ಜೂನ್ 1996 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯೋಚಿತವಾಗಿದ್ದುದ್ದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು, ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಬಿಎನ್ಪಿ ಪಕ್ಷವು ಹೊಸ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು. ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಅದು ಪೊಲೀಸರು ಮತ್ತು ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಬಿಎನ್ ಪಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕಿರುಕುಳ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂದೂ ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಹಾಕಲು ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಬಿಎನ್ಪಿ ಆರೋಪಿಸಿತು. 1996 ರ ಅಂತ್ಯದ ವೇಳೆಗೆ, ಬಿಎನ್ಪಿ ಇದು ಮತ್ತು ಇತರ ಕುಂದುಕೊರತೆಗಳ ವಿಚಾರದ ಮೇಲೆ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಾಕ್ಔಟ್ ನಡೆಸಿತು ಆದರೆ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ನಾಲ್ಕು-ಪಾಯಿಂಟ್ ಒಪ್ಪಂದದಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನವರಿ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮರಳಿತು. ಬಿಎನ್ಪಿ ಈ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನಂತರ ಆಗಸ್ಟ್ 1997 ರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ವಾಕ್ಔಟ್ ನಡೆಸಿತು ಮಾರ್ಚ್ 1998 ರಲ್ಲಿ ಬಿಎನ್ಪಿ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಗೆ ಮತ್ತೊಂದು ಒಪ್ಪಂದದ ಮೂಲಕ ಮರಳಿತು. *ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಹಸೀನಾ ಆಡಳಿತವು ಪರಿಸರೀಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಅಂತರ-ಜನಾಂಗೀಯ ಶಾಂತಿ ಹೆಗ್ಗುರುತಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಿದೆ. ಗಂಗಾ ಜಲ ಹಂಚಿಕೆ ಒಪ್ಪಂದ, ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದು; ಭಾರತ ಮತ್ತು ಆ ಸರ್ಕಾರ ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಬೆಟ್ಟದ ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನಾಂಗೀಯ ಬಂಡಾಯಗಾರರ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹಸೀನಾ ಯುನೆಸ್ಕೊ ಶಾಂತಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿದರು. 8 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸ್ಥಾಪಕ ನಾಯಕರಲ್ಲಿ ಹಸೀನಾ ಸಹ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. 1998 ರಲ್ಲಿ, ಹಸೀನಾ ಢಾಕಾದಲ್ಲಿ ಅಪರೂಪದ ಮತ್ತು ಅಭೂತಪೂರ್ವ ತ್ರಿಪಕ್ಷೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ಶೃಂಗಸಭೆಯನ್ನು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ನವಾಜ್ ಶರೀಫ್ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಐ.ಕೆ.ಗುಜ್ರಾಲ್ ಜೊತೆ ಆಯೋಜಿಸಿದರು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲ ನಿಕ್ಷೇಪಗಳಿಗೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಇಂಧನ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂದೆಯ ಕೊಲೆಗಾರರ ಹಸ್ತಾಂತರದ ಬಗ್ಗೆ ಡಾಕಾ ಮತ್ತು ವಾಶಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.ಯಲ್ಲಿ ಯು.ಎಸ್. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಬಿಲ್ ಕ್ಲಿಂಟನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಭೆ ಕೂಡಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿದ್ದರೂ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಅನಿಲವನ್ನು ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ಹಸೀನಾ ಉತ್ಸುಕನಾಗಲಿಲ್ಲ. <ref>Conca, Ken; Dabelko, Geoffrey D. (2002). Environmental Peacemaking. Woodrow Wilson Center Press. p. 69. ISBN 978-0-8018-7193-1.</ref> <ref>Roy, Rajkumari Chandra Kalindi (2000). Land Rights of the Indigenous Peoples of the Chittagong Hill Tracts, Bangladesh</ref> *1999 ರ ಜೂನ್ನಲ್ಲಿ, ಬಿಎನ್ ಪಿ ಮತ್ತು ಇತರ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಮತ್ತೆ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಗೆ ಹಾಜರಾಗುವುದನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವು. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರವ್ಯಾಪಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾದ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು, 1997 ರಲ್ಲಿ ಆರು ದಿನಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ನಿಂದ 1999 ರಲ್ಲಿ 27 ದಿನಗಳವರೆಗೆ ಪ್ರ್ತಭಟನೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು. 1999 ರ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾದ ನಾಲ್ಕು ಪಕ್ಷಗಳ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಒಕ್ಕೂಟವು ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳದಿದ್ದರೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಉಪಚುನಾವಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಗಳ ಚುನಾವಣೆವನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವುದಾಗಿ ಘೋಷಿಸಿತು. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಒಕ್ಕೂಟದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಚುನಾವಣಾ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ನಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಕೋರಿದ್ದವು. ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ವಿರೋಧದ ತರುವಾಯ ಫೆಬ್ರವರಿ 1999 ರಲ್ಲಿ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಚುನಾವಣೆಗಳು, ಹಲವಾರು ಸಂಸತ್ತಿನ ಉಪಚುನಾವಣೆಗಳು, ಮತ್ತು 2000 ದ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ನಗರ ನಿಗಮದ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಎಲ್ಲಾ ಚುನಾವಣೆಗಳನ್ನೂ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಒಕ್ಕೂಟವು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿತು. *ಜುಲೈ 2001 ರಲ್ಲಿ, ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ಸರ್ಕಾರವು ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿನ ಚುನಾವಣೆಗಳ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ ವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿದ ರಾಜಕೀಯ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಆ ಮೂಲಕ ಬೇಸಿಗೆಯವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಆಗಸ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಖಲೆದಾ ಝಿಯಾ ಮತ್ತು ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ಅವರು ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್ ರವರ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಂದವಾಗಿ ಚುನಾವಣೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಲುಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು, ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಗೆಲ್ಲಬಹುದು ಅಥವಾ ಸೋಲಬಹುದು, ಹರತಾಳಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು (ಹಿಂಸಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದ ಸ್ಟ್ರೈಕ್ ಗಳನ್ನು) ರಾಜಕೀಯ ಉಪಕರಣಗಳಾಗಿ ಬಳಸಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದರೂ, ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ ವಿರೋಧಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಿಮ್ಮಿ ಕಾರ್ಟರ್ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು.<sup>[೬೦]</sup> ==ಮೂರನೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸರ್ಕಾರ (2001)== *'''12 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷ: ಶಹಬುದ್ದೀನ್ ಅಹ್ಮದ್ : 9 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1996 ರಿಂದ 14 ನವೆಂಬರ್ 2001 ವರೆಗೆ: ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್.''' *- '''ಲತೀಫರ್ ರಹಮಾನ್ (ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರ): 15 ಜುಲೈ 2001 10 ರಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 ವರೆಗೆ: ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್.''' *ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರ ಲತಿಫರ್ ರಹ್ಮಾನ್ ನೇತೃತ್ವದ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸರ್ಕಾರವು ಹಿಂಸಾಚಾರವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು, ಇದು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ದಿ. 1 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 ರಂದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಈ ಚುನಾವಣೆಯುಲ್ಲಿ ಬಿಎನ್’ಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರದ ಒಕ್ಕೂಟ ದೊಡ್ಡ ವಿಜಯವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ರೈಟ್ ಜಮಾತ್ -ಇ-ಇಸ್ಲಾಮಿ ಮತ್ತು ಇಸ್ಲಾಮಿ ಓಕಿಯಾ ಜೋತೆ, ಬಿಎನ್’ಪಿ 193 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು, ಜಮಾತ್ 17 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. <sup>[೬೦]</sup> ==ಖಲೀದಾ ಆಡಳಿತ (2001-2006)== *'''13 ನೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ: ಬದ್ರುದ್ದೋಜ ಚೌಧರಿ: 14 ನವೆಂಬರ್ 2001 ರಿಂದ 21 ಜೂನ್ 2002 ರ ವರೆಗೆ: ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ನ್ಯಾಶನಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ.(ಬಿಎನ್‍ಪಿ))''' *-'''ತಾತ್ಕಾಲಿಕ: ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಜಮರುದ್ದೀನ್ ಸಿರ್ಕಾರ್: 21 ಜೂನ್ 2002 ರಿಂದ 6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 ವರೆಗೆ: ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ನ್ಯಾಶನಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ.''' *'''14 ನೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ: ಇಜುದ್ದೀನ್ ಅಹ್ಮದ್ :6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 ರಿಂದ 12 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2009 ರ ವರೆಗೆ: ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್.''' *'''12 ನೇ ಪ್ರಧಾನಿ: ಖಲೀದಾ ಜಿಯಾ, : 3 ನೇ ಅವಧಿ: 10 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2001 ರಿಂದ 29 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2006 ರ ವರೆಗೆ:ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ನ್ಯಾಶನಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ.''' [[File:LulaZia.jpg|thumb|ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳಾ ಪ್ರಧಾನಿ ಖಲೀದಾ ಜಿಯಾ - ಅವರ ಎರಡನೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಬ್ರೆಜಿಲ್’ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಲುಲಾ ಅವರೊಡನೆ]] *[[:en:September 11 attacks|ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 11 ರ ದಾಳಿಯ]] ನಂತರ, ಪ್ರಧಾನಿ ಖಲೀದಾ ಜಿಯಾ ಅಮೇರಿಕ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್’ಗೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವಾಯುಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಯುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳಿಗಾಗಿ ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದರು. ತಾಲಿಬಾನ್‍ನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ತ್ವರಿತ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ನೀಡಿತು, ಬಿಆರ್‍ಎಸಿ (ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆ (ಸಂಘಟನೆ - BRAC)ಯು ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಾನಿಗೊಳಗಾದ ದೇಶದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡಮಟ್ಟದ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಮುಸ್ಲಿಂ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವನ್ನು "ಸೊಗಸಾದ, ಬಲವಾದ ಮತ್ತು ಮಹತ್ತರವಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸೌಮ್ಯವಾದಿ" ಎಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಪ್ರಶಂಸಿಸಿತು. ಖಲೀಡಾ ಜಿಯಾ ಸಹ ಚೀನಾದೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ಕಾರ್ಯತಂತ್ರದ ಪಾಲುದಾರಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಬೀಜಿಂಗ್ ನೊಂದಿಗೆ ರಕ್ಷಣಾ ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. <ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/3003010.stm Powell praises Bangladesh86]</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.southasiaanalysis.org/paper582 |title=BANGLADESH-CHINA DEFENCE CO-OPERATION AGREEMENT |access-date=2018-11-13 |archive-date=2012-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121212053504/http://www.southasiaanalysis.org/paper582 |url-status=dead }}</ref> *ಆಗಸ್ಟ್ 2001 ರ ಆಕೆಯು ಸಹಕಾರಕ್ಕೆ ವಚನಕೊಟ್ಟರೂ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಚುನಾವಣಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಗುಂಪುಗಳು- ಚುನಾವಣೆಯು ಮುಕ್ತ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯೋಚಿತವಾಗಿ ನೆಡೆದಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಣೆ ಮಾಡಿದರೂ, ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ 2001 ರಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಆ ಚುನಾವಣೆಯನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಲ್ಲವೆಂದು ಖಂಡಿಸಿದರು, ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಿದರು. ಅವರು 2002 ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಪಕ್ಷದ ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್ ಶಾಸಕರನ್ನು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್’ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ಕರೆತಂದರು., ಆದರೆ ಅವರ ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಜೂನ್ 2003 ರಲ್ಲಿ ಹೊರನಡೆಯಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಹಸೀನಾ ಬಗ್ಗೆ ಆಗಿನ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರ ಅವಹೇಳನಕಾರಿ ಹೇಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಲು ಮತ್ತು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟರಿ ಸ್ಪೀಕರ್ ಅವರ ಪಕ್ಷಪಾತದ ಪಾತ್ರದ ಬಗ್ಗೆ ವಿರೋಧಿಸಿ ಸಂಸತ್ತಿನಿಂದ ಹೊರನಡೆದರು. ಜೂನ್ 2004 ರಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸದೆಯೇ ಇದ್ದರೂ ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷ ಅವಾಮಿ ಲೀಗನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಮರಳಿ ಕೆತಂದರು. ಜೂನ್ 2005 ರ ಬಜೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಬಹಿಷ್ಕರಿಸುವ ಮೊದಲು ಅವರು ಪಾರ್ಲಿಮೆಂಟ್’ಗೆ ಅನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು. ನಂತರ ಜೂನ್ 2005 ರ ಇಡೀ ಬಜೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನಕ್ಕೆ ಬಹಿಷ್ಕಾರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು.. *ಖಲೀಡಾ ಜಿಯಾ ಆಡಳಿತವು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಹೆಸರುಪಡೆಯಿತು. ಆದರೆ ಹಸೀನಾರ ಸೆಕ್ಯುಲರ್ ಮತ್ತು ಖಲೀದಾರ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಪಡೆಗಳ ನಡುವೆ ವಿರೋಧ ಬೆಳೆಯಿತು, ಮತ್ತು ಖಲೀದಾರ ಮೇಲೆ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳು, ಅದರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಿಕಿಲೀಕ್ಸ್ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಿಪ್ಲೊಮ್ಯಾಟಿಕ್ ಕೇಬಲ್ಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ವಿವರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ಜಿಯಾ ಅವರ ಪುತ್ರ ತಾರಿಕ್ ರೆಹಮಾನ್ "ಸರ್ಕಾರಿ ಖರೀದಿ?/ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕಚೇರಿಯ ನೇಮಕಾತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಪದೇ ಪದೇ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಲಂಚಕ್ಕಾಗಿ ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಕುಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದಾರೆ".<ref>[https://wikileaks.org/plusd/cables/08DHAKA1143_a.html VISAS DONKEY CORRUPTION 212(F) (RAHMAN, TARIQUE)]</ref> *ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ನಾಯಕರ ಮೇಲೆ ದ್ವೇಷವನ್ನು ಗುರಿಯಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಒಂದು ಉನ್ನತ-ಮಟ್ಟದ ಹತ್ಯೆಯ ಸರಣಿಯ ಕಾರ್ಯ ನೆಡೆಯಿತು; ಆಗ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ 2004 ರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹತ್ಯೆಯ ಯತ್ನದಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಜಮಾತುಲ್ ಮುಜಾಹದ್ದೀನ್ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸಂಘಟನೆಯು 2005 ರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿಯನ್ನು ಮಾಡಿತು. ಬಿಎನ್’ಪಿ ಮತ್ತು ಜಮಾತ್ ಪಕ್ಷಗಳು ಉಗ್ರಗಾಮಿತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾಗಿ ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ಆರೋಪಿಸಿತು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತೀಯ ದಂಗೆಕೋರರು ಬಳಸಲು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳ ಜೊತೆ ನೆರೆಯ ಭಾರತದೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹದಗೆಟ್ಟವು<sup>[೬೦]</sup>. ==ನಾಲ್ಕನೆಯ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಆಡಳಿತ (2006-2008)== [[File:Hamid Karzai, Pervez Musharraf, Fakhruddin Ahmed - WEF Annual Meeting Davos 2008.jpg|thumb|ಮುಖ್ಯ ಆರ್ಥಿಕ ಸಲಹೆಗಾರ ಫಕ್ರುದ್ದೀನ್ ಅಹ್ಮದ್ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಮೀದ್ ಕರ್ಝೈ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ಪರ್ವೇಜ್ ಮುಷರಫ್, ವಿಶ್ವ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ.]] *ಬಿಎನ್’ಪಿ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯ ನಂತರ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಉಂಟಾಯಿತು, ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್-ನೇತೃತ್ವದ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಒಕ್ಕೂಟವು ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರು ತಟಸ್ಥ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. ಸ್ಟ್ರೈಕ್’ಗಳು, ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ವಾರಗಳ – ಮುಷ್ಕರಗಳು ದೇಶವನ್ನು ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯು ಹೊಡೆದಂತೆ ಮಾಡಿದವು. ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಇಜುದ್ದೀನ್ ಅಹ್ಮದ್ ಅವರೇ ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಸನ್ನಿಹಿತವಾದ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಫಲಿತಾಂಶತಿರುಚಬಹುದಾದ ದ ಭೀತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ವಿಫಲರಾದರು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಿ ಪ್ರೆಸ್ ಬಿಎನ್’ಪಿ ಯ ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವರೆಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷರನ್ನು ದೂಷಿಸಿತು. ಸಿವಿಲ್ ಆಡಳಿತದ ನೆರವಿಗೆ ಮಿಲಿಟರಿಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೂ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಮುಂದುವರಿದವು. *ಜನವರಿ 11, 2007 ರಂದು ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಹ್ಮದ್ ಅವರಿಂದ ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಸೇನಾ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ಜನರಲ್ ಮೊಯಿನ್ ಯು ಅಹ್ಮದ್ ಅವರ ಪ್ರಬಲ ಒತ್ತಡದಿಂದ ಪ್ರಧಾನ ಸಲಹೆಗಾರರ ಹುದ್ದೆಯಿಂದ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದರು. ಕೇಂದ್ರ ಬ್ಯಾಂಕ್’ನ ಮಾಜಿ ಗವರ್ನರ್ ಡಾ.ಫಕ್ರುದ್ದೀನ್ ಅಹ್ಮದ್ ಅವರು ಮುಖ್ಯ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡರು ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್’ನ್ನು ಹಲವು ತಾಂತ್ರಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞರೊಂದಿಗೆ ಪುನರ್ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಮಿಲಿಟರಿ ಬೆಂಬಲಿತ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸರ್ಕಾರವು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರೋಧಿ ಚಳುವಳಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದರ ಪರಿಣಾಮ 160 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು, ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿಗಳಾದ ಖಲೀದಾ ಜಿಯಾ ಮತ್ತು ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ, ಮತ್ತು ಖಲೆದಾ ಅವರ ಇಬ್ಬರು ಪುತ್ರರು ಸೇರಿದಂತೆ ನೇಕ ಬಂಧಿತರನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಢಾಕಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 2007 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವನ್ನು ಪುನಃಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದವು, ಆದರೆ ಅವು ಕರ್ಫ್ಯೂನಿಂದ ನಿಗ್ರಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಖಲೀದಾ ಮತ್ತು ಹಸೀನಾ 2008 ರಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಡೆಯಾದರು. *ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008 ರ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್-ನೇತೃತ್ವದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ದೊಡ್ಡ ವಿಜಯವು ಲಭಿಸಿತು, ಅದು ಜಾತಿಯ ಪಕ್ಷದನ್ನೂ ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.<ref>Van Schendel, Willem (2009). A History of Bangladesh. Cambridge University Press.</ref> ===ಹಸೀನಾ ಆಡಳಿತ (2009 - ಪ್ರಸ್ತುತ)=== *- '''ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಉಸ್ತುವಾರಿ:ಮುಹಮ್ಮದ್ ಜಮರುದ್ದೀನ್ ಸಿರ್ಕಾರ್; 21 ಜೂನ್ 2002 ರಿಂದ 6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 ರ ವರೆಗೆ:ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ನ್ಯಾಶನಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ.''' *'''14 ನೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ: ಐಜುದ್ದೀನ್ ಅಹ್ಮದ್ : 6 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2002 ರಿಂದ 12 ಫೆಬ್ರುವರಿ 2009 ರ ವರೆಗೆ:ಇಂಡಿಪೆಂಡೆಂಟ್'''. *'''15 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷ: ಜಿಲ್ಲೂರ್ ರಹಮಾನ್ 12 ಫೆಬ್ರವರಿ 2009 ರಿಂದ 20 ಮಾರ್ಚ್ 2013: (ಮರಣ);ಪಕ್ಷ- ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್''' *'''16 ನೇ ಅಧ್ಯಕ್ಷ: ಅಬ್ದುಲ್ ಹಮೀದ್: 14 ಮಾರ್ಚ್ 2013 ರಿಂದ : ಪ್ರಸ್ತುತ :ಪಕ್ಷ- ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್''' *'''13 ನೇ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ: ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ: 2 ನೇ ಅವಧಿ 6 ಜನವರಿ 2009 ರಿಂದ 5 ಜನವರಿ 2014 ರ ವರೆಗೆ;ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್.''' *'''14 ನೇ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ: ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ; 3 ನೇ ಅವಧಿ 5 ಜನವರಿ 2014 ರಿಂದ ಸ್ಥಾನಿಕ(ಪ್ರಸ್ತುತ); ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್''' [[File:Protesters at Shahbag 2.JPG|thumb|2013ರಲ್ಲಿ - 1971ರ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ವಿಮೋಚನಾ ಯುದ್ಧದ ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಿಗಳಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ವಿಧಿಸಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಶಹಬಾಗ್‍ನಲ್ಲಿ ನೆಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆ]] [[File:Russia-Bangladeshi talks Moscow 2013-01-15 11.jpeg|thumb|left|ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ಮತ್ತು ವ್ಲಾಡಿಮಿರ್ ಪುಟಿನ್, 2013]] *ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ಅವರ ಎರಡನೇ ಸರ್ಕಾರ ಬಿಡಿಆರ್ ಬಂಡಾಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಿತು, ಅದು ಮಿಲಿಟರಿಯ ಕೆಲವು ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ವಿಗ್ನತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಹಸೀನಾ ದಂಗೆಕೋರರಿಂದ ಮತ್ತು ಮಿಲಿಟರಿಯಲ್ಲಿ ಕೋಪಗೊಂಡ ವಿಭಾಗUಗಳಿಂದ ಬಂದ ಬೆದರಿಕೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನಿಭಾಯಿಸಿದರು. ಅವರು 1971 ರ ಜನಾಂಗೀಯ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡದ ಉಳಿದಿರುವ ಬಂಗಾಳಿ ಇಸ್ಲಾಮಿ ಸಹಯೋಗಿಗಳನ್ನು ದಂಡಿಸಲು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧಗಳ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಟ್ರಿಬ್ಯೂನಲ್ ಅದರ ನ್ಯಾಯ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತದ ಬಗ್ಗೆ ಟೀಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ಮತ್ತು ನರಮೇಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಗೊಳಗಾದ ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಆರೋಪ ಹೊರಿಸಲಾದ ಒಂದು ಪಕ್ಷದ ಜಮಾತ್-ಇ-ಇಸ್ಲಾಮಿಯ ಹಿರಿಯ ನಾಯಕರು. *ಭಯೋತ್ಪಾದನಾ ವಿರೋಧಿ ಶಿಸ್ತುಕ್ರಮವು ನೆರೆಯ ಭಾರತದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಾಟಕೀಯವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿತು.. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಸಂಬಂಧ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದೆ. *2010 ರಲ್ಲಿ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯನ್ನು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ತತ್ತ್ವವೆಂದು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿತು. ಯುದ್ಧ ಅಪರಾಧಗಳ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಯು ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ಪರವಾಗಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸಜ್ಜುಗೊಳಿಸಿತು, ಇದು ಮಾರ್ಚ್ 2013 ಶಹಬಾಗ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸಿತು. ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಮೇ 2013 ರಲ್ಲಿ ಹೆಜ್ಜತ್-ಇ-ಇಸ್ಲಾಂ ಧರ್ಮ ಗುಂಪಿನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಇಸ್ಲಾಮಿ ಸಂಘಟನೆಯು ನಡೆಯಿತು. *ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ಬಿಎನ್’ಪಿ ನಡುವಿನ ತೀವ್ರವಾದ ದ್ವಂದ್ವ ಸ್ಪರ್ಧೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಗಮ್’ಗಳ ಕದನ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಈ ಕದನ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಹದಿನೈದನೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಸಿನಾ ಸರ್ಕಾರವು ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿ ಉಸ್ತುವಾರಿ ಸರ್ಕಾರದ ನಿಯಮದ ಕಲಮನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಲೀಗ್ ಪರವಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಭ್ರಷ್ಟಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿ ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಬಿಎನ್’ಪಿ ನೋಡಿತು. ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್, ಬಿಎನ್’ಪಿ ಮತ್ತು ಜಮಾತ್ ನಡುವಿನ ಬೀದಿಹಿಂಸಾಚಾರವು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಗೆ ಚಾಲನೆ ನೀಡಿತು. 2014 ರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆ ಬಿಎನ್’ಪಿ ಯಿಂದ ಬಹಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು; ಜಮಾತ್ ವಿರುದ್ಧ ಅದು ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವುದನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಚುನಾವಣೆಯಾಗಿದೆ. ಚುನಾವಣೆ ಏಕಪಕ್ಷೀಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ನಿಂದ ಟೀಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ಮೂರನೇ ಅಧಿಕಾರಾವಧಿಗೆ ಪ್ರಮಾಣವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. *2015 ಮತ್ತು 2016 ರಲ್ಲಿ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶವು ಹಿಂದುಗಳು, ಬೌದ್ಧರು, ಕ್ರೈಸ್ತರು, ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ವಲಸಿಗರು, ಎಲ್‍ಜಿಬಿಟಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, ಸೂಫಿ ಮುಸ್ಲಿಮರು, ಬ್ಲಾಗಿಗರು, ಪ್ರಕಾಶಕರು ಮತ್ತು ನಾಸ್ತಿಕರು ಸೇರಿದಂತೆ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತವಾದಿಗಳನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹತ್ಯೆಗಳು ನಡೆದಿವೆ. ದೇಶದ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿಯು, 2016 ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಬಂದೂಕುಧಾರಿ ಧಾಳಿಕೋರರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿಯಲ್ಪಟ್ಟು- 20 ಜನರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ಸ್ಟೇಟ್ ಆಫ್ ಇರಾಕ್ ಮತ್ತು ಲೆವಂಟ್ ಸಂಘಟನೆ ಅನೇಕ ದಾಳಿಗಳ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದೆ, ಆದಾಗ್ಯೂ ಹಸೀನಾ ಸರ್ಕಾರವು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಧಾಳಿ ನೆಡೆಸಿರುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. <ref>[Van Schendel, Willem (2009). A History of Bangladesh. Cambridge University Press. p. 358.]</ref> ==ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಬೆಟ್ಟದ ಕಣಿವೆ ಮಾರ್ಗ ಸಂಘರ್ಷ== *[[ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್]] ಬೆಟ್ಟದ ಕಣಿವೆಗಳು ಬರ್ಮಾ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ಭಾರತಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಆಗ್ನೇಯ ಪರ್ವತದ ಗಡಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಬಂಗಾಳದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿತ್ತು. ಪಾಕಿಸ್ತಾನವು ಅದರ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು, ನಂತರ ಅದು ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಕಾಪ್ಟಾಯ್ ಅಣೆಕಟ್ಟನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದಾಗ, ಅದು ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿತು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸ್ವತಂತ್ರವಾದಾಗ, ಶೇಖ್ ಮುಜಿಬುರ್ ರಹಮಾನ್ ಸರ್ಕಾರವು ಬಂಗಾಳಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ಅದು ದೇಶದ ಜನಾಂಗೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಿಲ್ಲ. ಸಂಸತ್ತಿನ ಸದಸ್ಯನಾದ ಮನಬೇಂದ್ರ ನಾರಾಯಣ್ ಲರ್ಮ ಅವರು ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳೀಯ ಬೆಟ್ಟ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಜನರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ಕರೆಕರೆಕೊಟ್ಟರು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ "ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶಿ" ಅನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಂತೆ ಬಳಸಬೇಕೆಂದು ಒತ್ತಾಯಿಸಿ ಅವರು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಷಣವನ್ನು ನೀಡಿದರು. 1970 ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 80 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಈ ಬಂಗಾಳಿ ಜನರೊಂದಿಗೆ ನೆಲೆಗೊಳ್ಳಲು ಸರ್ಕಾರವು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಬೆಟ್ಟದ ಬುಡಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿರೋಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು, ಅವರು ನೆರೆಹೊರೆಯ ಭಾರತದ ಸುಪ್ತ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ, ಶಾಂತಿ ಬಹಿನಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಗೆರಿಲ್ಲಾ ಪಡೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಬುಡಕಟ್ಟು ಪ್ರತಿರೋಧ ಚಳವಳಿಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸತತವಾಗಿ ಬಂದ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು (ಹಿಲ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟ್ರ್ಸ್’ಅನ್ನು ಸೇನಾಉಸತುವಾರಿ ವಲಯಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿತು. *ವರ್ಷಗಳ ಅಶಾಂತಿ ನಂತರ, ಚಿತ್ತಗಾಂಗ್ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶದ ಶಾತಿ ಒಪ್ಪಂದವು (ಹಿಲ್ ಟ್ರಾಕ್ಟ್ಸ್ ಪೀಸ್ ಅಕಾರ್ಡ್) ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ನಾಯಕರ ನಡುವೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಮೂರು ಪರ್ವತ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಚುನಾಯಿತ ಕೌನ್ಸಿಲ್’ಗೆ ಸೀಮಿತ ಮಟ್ಟದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು.<ref>[Van Schendel, Willem (2009). A History of Bangladesh. Cambridge University Press. p. 344. p. 345.]</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20060901145334/http://www.acdis.uiuc.edu/Research/OPs/Chowdhury/contents/part2.html Part Two;The History of the Conflict]</ref> ==ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಖಲಿದಾ ಜಿಯಾಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ== *ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯ -5 ರ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶ ಎಂ.ಡಿ. ಅಖ್ತರ್ ಝಾಮನ್, ಎರಡು ಬಾರಿಯ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಖಲಿದಾ ಜಿಯಾಗೆ ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಕಠಿಣ ಸೆರೆವಾಸಕ್ಕೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಿಯಾ, ದೇಶದ ಮುಖ್ಯ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಪಕ್ಷದ (ಬಿಎನ್‍ಪಿ- Bangladesh Nationalist Party (BNP)) ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಮತ್ತು ಐದು ಮಂದಿ ಜಿಯಾ '''ಆರ್ಫನೇಜ್ ಟ್ರಸ್ಟ್‍'''ಗೆ ಮೀಸಲಾದ ಹಣದ ದುರುಪಯೋಗ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಜಿಯಾ ಅವರ ಗಂಡ- ಮಾಜಿ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಜಿಯಾರ್ ರೆಹಮಾನ್ ಅವರ ಹೆಸರಿನ ದತ್ತಿ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ವಿದೇಶಿ ದೇಣಿಗೆಗಳಿಂದ 21 ದಶಲಕ್ಷ ಡಾಲರ್ ($ 252,000) ಹಣವನ್ನು ಆರು ಮಂದಿ ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>[https://www.thehindu.com/news/international/former-bangladesh-pm-khaleda-zia-sentenced-to-5-years-in-prison/article22689040.ece Former Bangladesh PM Khaleda Zia sentenced to five years in prison;;Suvojit Bagchi KOLKATA, FEBRUARY 08, 2018 ]</ref> *ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಖಲಿದಾ ಜಿಯಾ ಅವರಿಗೆ ಅನಾಥಾಶ್ರಮದ ದೇಣಿಗೆ ಹಣ ದುರ್ಬಳಕೆ ಆರೋಪದ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ವಿಧಿಸಿದ್ದ 5 ವರ್ಷ ಅವಧಿಯ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ 10 ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ, ಅಚ್ಚರಿಯ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಜಿಯಾ ಅವರಿಗೆ ನ್ಯಾಯಾಲಯ 7 ವರ್ಷ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿದ ಮರು ದಿನವೇ ಕೋರ್ಟ್‌ ದುಪ್ಪಟ್ಟು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಿದೆ. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಎಂ.ಎನಾಯೆತುರ್‌ ರಹೀಮ್‌ ಮತ್ತು ಮೊಸ್ತಾಫಿಜುರ್‌ ರೆಹಮಾನ್‌ ಅವರಿದ್ದ ಪೀಠವು ಈ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಶಿಕ್ಷೆ ಪ್ರಕಟವಾದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಜಿಯಾ ಅವರು ಸೆಂಟ್ರಲ್‌ ಜೈಲಿನಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷೆ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ 6ರಿಂದ ಬಂಗಬಂಧು ಶೇಖ್‌ ಮುಜಿಬ್‌ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಖಲಿದಾ ಜಿಯಾ ಅವರು, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಖಲೀಡಾ ಜಿಯಾ ಅವರ ಮಗನು ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾನನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಉದ್ದೇಶದ ಅಪರಾಧಕ್ಕಾಗಿ ಆಜೀವ ಜೈಲಿನ ಶಿಕ್ಷೆ ಪಡೆದಿದ್ದಾನೆ; ಮಾಜಿ ಗೃಹ ಸಚಿವ ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತೊಂಬತ್ತು ಮಂದಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. *ತೀರ್ಪಿನ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಬಿಎನ್‍ಪಿ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಫಕ್ರುಲ್ ಇಸ್ಲಾಮ್ ಅಲಮ್ಗಿರ್ ಅವರು ಪಕ್ಷದ ರಾಜಕೀಯ ಆಂದೋಲನದ ತೀರ್ಪನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು. "ಇದು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತೀಕಾರದ ನಗ್ನ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ," ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref>[https://www.prajavani.net/bangladesh-court-doubles-jail-584658.html ಬಾಂಗ್ಲಾ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಜಿಯಾಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ದುಪ್ಪಟ್ಟು;ಪಿಟಿಐ; 31 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018]</ref><ref>[https://www.telegraphindia.com/world/khaleda-zia-s-son-gets-life-in-jail-for-plot-to-kill-sheikh-hasina/cid/1671485 Khaleda Zia's son gets life in jail for plot to kill Sheikh Hasina;Nineteen others, including a former home minister, have been given the death penalty;PTI in Dhaka;10.10.18,]</ref> ===2018 ರ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆ=== *ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದಲ್ಲಿ 2018 ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‍ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಾಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ನೇತೃತ್ವದ ಆಡಳಿತಾರೂಢ ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ಪಕ್ಷವು 288 ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದು ಭಾರಿ ಬಹುಮತಗಳಿಸಿದೆ. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಒಟ್ಟು ಸದಸ್ಯ ಬಲ 300. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷವಾದ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ನ್ಯಾಷನಲಿಸ್ಟ್ ಪಾರ್ಟಿ ಕೇವಲ 6 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ಜಯಗಳಿಸಿದೆ. ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷ ಜತಿಯಾ ಒಕ್ಯಾ ಫ್ರಂಟ್–ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯೂನಿಟಿ ಫ್ರಂಟ್ (ಎನ್‌ಯುಎಫ್) 7 ಸ್ಥಾನ ಹಾಗೂ ಪಕ್ಷೇತರರು 3 ಸ್ಥಾನ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂದು ಚುನಾವಣಾ ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಹಲಾಲುದ್ದೀನ್ ಅಹ್ಮದ್‍ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಎರಡು ಸ್ಥಾನ ಖಾಲಿ ಇದೆ. . 2008ರಲ್ಲಿ ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್ ಪಕ್ಷವು 263 ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷ ಗೆಲುವು ಸಾಧಿಸಿತ್ತು '''ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಗೋಪಾಲ್‌ಗಂಜ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹಸೀನಾ 2,29,639 ಮತಗಳನ್ನು ಗಳಿಸಿ ಗೆದ್ದಿದ್ದರೆ, ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷ ಬಿಎನ್‌ಪಿ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಕೇವಲ 123 ಮತ ಗಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದೊಂದು ವಿಶ್ವ ದಾಖಲೆ ಆಗಬಹುದು.''' <ref>[https://www.prajavani.net/stories/international/landslide-win-sheikh-hasina-598530.html ಬಾಂಗ್ಲಾದಲ್ಲಿ ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ಭರ್ಜರಿ ಜಯ;ಎಎಫ್‌ಪಿ: 31 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2018]</ref><ref>[https://www.prajavani.net/bangla-pm-hasina-gets-598724.html ಹಸೀನಾ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಅಧಿಕಾರ;ಪಿಟಿಐ: 01 ಜನವರಿ 2019,]</ref> *ಅವಾಮಿ ಲೀಗ್‌ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕಿಯಾದ ಶೇಖ್ ಹಸೀನಾ ಅವರು ನಾಲ್ಕನೇ ಬಾರಿಗೆ ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿ ದಿ.೭-೧-೨೦೧೯ರಂದು ಬಂಗಾಭಾಬನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಮಾಣ ವಚನ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಅಬ್ದುಲ್‌ ಹಮೀದ್‌ ಪ್ರತಿಜ್ಞಾ ವಿಧಿ ಬೋಧಿಸಿದರು. ಅವರ ಮಂತ್ರಿಮಂಡಲದಲ್ಲಿ 24 ಮಂದಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್‌ ದರ್ಜೆ ಸಚಿವರೂ ಮತ್ತು 19 ಮಂದಿ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರೂ (ಸ್ವತಂತ್ರ ನಿರ್ವಹಣೆ), ಮೂವರು ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವರು ಇದ್ದಾರೆ. <ref>[https://www.prajavani.net/sheikh-hasina-takes-oath-bdesh-605534.html ಬಾಂಗ್ಲಾ ಪ್ರಧಾನಿ ಶೇಖ್‌ ಹಸೀನಾ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರ: 08 ಜನವರಿ 2019,]</ref> ==ನೋಡಿ== *[[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] *[[ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ರಾಜಕೀಯ ಇತಿಹಾಸ]] *[[ಭಾರತ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ]] ==ಉಲ್ಲೇಖ== {{reflist| 2}} {{Interwikineeded}} s3mvkidrvwcbjqdfqq06d4wr0xlki54 0 108972 1375579 1362412 2026-06-21T09:37:21Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375579 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ಮರ್ಯಮ್ ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ | image = | caption = ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ | birth_date = {{birth date|df=y|1977|05|12}}<ref name=mactutor /> | birth_place = [[ತೆಹ್ರಾನ್]], [[ಇರಾನ್]] | death_date = {{death date and age|df=y|2017|07|14|1977|05|03}} | death_place = ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್, ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಯು.ಎಸ್.]] | resting_place = | education = {{plainlist| * ಶರೀಫ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ (BSc) * ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಪಿಎಚ್‌ಡಿ) }} | thesis_title = ಹೈಪರ್ಬೋಲಿಕ್ ಮೇಲ್ಮೈಗಳಲ್ಲಿ ಸರಳ ಜಿಯೋಡೆಸಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ವಕ್ರಾಕೃತಿಗಳ ಮಾಡ್ಯುಲಿ ಜಾಗದ ಪರಿಮಾಣ | thesis_url = http://search.proquest.com/docview/305191605 | thesis_year = 2004 | doctoral_advisor = ಕರ್ಟಿಸ್ ಟಿ. ಮೆಕ್‌ಮುಲ್ಲೆನ್<ref name=bbc>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/science-environment-28739373|title=First female winner for Fields maths medal|last1=Jonathan|first1=Webb|year=2014|access-date=13 August 2014|newspaper=BBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20140813023735/http://www.bbc.co.uk/news/science-environment-28739373|archive-date=13 August 2014|url-status=live}}</ref> | academic_advisors = | spouse = {{marriage|ಜಾನ್ ವೊಂಡ್ರಾಕ್ ೨೦೦೮}} | children = ೧ | field = ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ | work_institutions = {{Plainlist| * ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ * ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ}} | prizes = {{Plainlist| * ಬ್ಲೂಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೦೯) * ಸ್ಯಾಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (೨೦೧೩) * ಕ್ಲೇ ರಿಸರ್ಚ್ ಅವಾರ್ಡ್ (೨೦೧೪) * ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಮೆಡಲ್ (೨೦೧೪)}} }} '''ಮರ್ಯಮ್ ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ'''(ಪರ್ಷಿಯನ್: مریم میرزاخانی, ಉಚ್ಚಾರಣೆ: [mæɾˈjæm miːɾzɑːxɑːˈniː]; ೧೨ ಮೇ ೧೯೭೭ – ೧೪ ಜುಲೈ ೨೦೧೭) ಅವರು ಒಬ್ಬ [[ಇರಾನ್|ಇರಾನ್‌ನ]] ಗಣಿತಜ್ಞರು.<ref name="bio">{{Cite web|url=http://mmirzakhani.com/biography/|script-title=fa:وبسایت رسمی مریم میرزاخانی|website=mmirzakhani.com|language=fa|access-date=6 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180908124127/http://www.mmirzakhani.com/biography/|archive-date=8 September 2018|url-status=live}}</ref> ಇವರು ಸ್ಟಾನ್ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ [[ಗಣಿತ]] [[ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ|ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು]].<ref name="Weil-Petersson">{{Cite journal | first1 = Maryam | last1 = Mirzakhani | year = 2007 | journal = Journal of the American Mathematical Society | title = Weil-Petersson volumes and intersection theory on the moduli space of curves | doi = 10.1090/S0894-0347-06-00526-1 | volume = 20 | issue = 1 | mr = 2257394 | pages = 1–23 | url = https://www.ams.org/journals/jams/2007-20-01/S0894-0347-06-00526-1/S0894-0347-06-00526-1.pdf | bibcode = 2007JAMS...20....1M | access-date = 2 September 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20160304080300/http://www.ams.org/journals/jams/2007-20-01/S0894-0347-06-00526-1/S0894-0347-06-00526-1.pdf | archive-date = 4 March 2016 | url-status = live | doi-access = free }}</ref><ref>{{Cite journal | journal = Inventiones Mathematicae | first1= Maryam|last1= Mirzakhani | title = Simple geodesics and Weil-Petersson volumes of moduli spaces of bordered Riemann surfaces | date= January 2007 |volume=167 |issue=1 |pages=179–222 | doi = 10.1007/s00222-006-0013-2 |issn=1432-1297 |bibcode=2006InMat.167..179M | s2cid= 44008647}}</ref> ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆ ವಿಚಾರಗಳು ಟೀಕ್ಮುಲ್ಲರ್ ಥಿಯರಿ, ಹೈಪರ್ಬಾಲಿಕ್ ಜ್ಯಾಮಿತಿ, ಎರ್ಗೊಡಿಕ್ ಥಿಯರಿ ಮತ್ತು ಸಿಂಪ್ಲೆಕ್ಟಿಕ್ ಜ್ಯಾಮಿತಿ ಇವುಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.<ref>{{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20051124105510/http://www.claymath.org/fas/research_fellows/Mirzakhani/cv.pdf|title=Curriculum Vitae|first1=Maryam |last1=Mirzakhani|url=http://www.claymath.org/fas/research_fellows/Mirzakhani/cv.pdf|archive-date=24 November 2005|access-date=13 August 2014}}</ref> ೨೦೧೪ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೩ ರಂದು, ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಅವರು ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು.<ref name="Farsnews">{{cite news |date=14 August 2014 |title=President Rouhani Congratulates Iranian Woman for Winning Math Nobel Prize |publisher=Fars News Agency|url=http://english.farsnews.ir/newstext.aspx?nn=13930523000321 |url-status=dead |access-date=14 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140814194229/http://english.farsnews.com/newstext.aspx?nn=13930523000321 |archive-date=14 August 2014}}</ref><ref name="IMU2014">{{cite web |title=IMU Prizes 2014 |url=http://www.mathunion.org/general/prizes/2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812205734/http://www.mathunion.org/general/prizes/2014/ |archive-date=12 August 2014 |access-date=12 August 2014 |publisher=International Mathematical Union}}</ref> ಅವರು ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಮೊದಲ ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಮೊದಲ ಇರಾನಿಯರಾದವರಾದರು.<ref name="Dehghan">{{Cite news |author=Iran correspondent Saeed Kamali Dehghan |date=16 July 2017 |title=Maryam Mirzakhani: Iranian newspapers break hijab taboo in tributes |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2017/jul/16/maryam-mirzakhani-iranian-newspapers-break-hijab-taboo-in-tributes#img-2 |url-status=live |access-date=18 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170718033745/https://www.theguardian.com/world/2017/jul/16/maryam-mirzakhani-iranian-newspapers-break-hijab-taboo-in-tributes#img-2 |archive-date=18 July 2017 |issn=0261-3077}}</ref> ೧೪ ಜುಲೈ ೨೦೧೭ ರಂದು, ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ೪೦ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ ನಿಧನರಾದರು.<ref>{{Cite magazine |url=http://www.newyorker.com/tech/elements/maryam-mirzakhanis-pioneering-mathematical-legacy |title=Maryam Mirzakhani's Pioneering Mathematical Legacy |magazine=The New Yorker |access-date=18 July 2017 |date=17 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170717235600/http://www.newyorker.com/tech/elements/maryam-mirzakhanis-pioneering-mathematical-legacy |archive-date=17 July 2017 |url-status=live }}</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ== ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಅವರು ೧೨ ಮೇ ೧೯೭೭<ref name="may12">{{Cite web|title=Why May12?|url=https://may12.womeninmaths.org/why|access-date=3 May 2021|website=Celebrating Women in Mathematics|language=en}}</ref><ref name="mactutor">{{Cite web|last1=O'Connor|first1=John|last2=Robertson|first2=Edmund|date=August 2017|title=Maryam Mirzakhani|url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/Biographies/Mirzakhani/|access-date=3 May 2021|website=MacTutor History of Mathematics Archive|language=en}}</ref> ರಂದು ಇರಾನ್‌ನ [[ತೆಹ್ರಾನ್|ತೆಹ್ರಾನ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಜನಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web|last=Bridson|first=Martin|date=19 July 2017|title=Maryam Mirzakhani obituary|url=http://www.theguardian.com/science/2017/jul/19/maryam-mirzakhani-obituary|access-date=3 May 2021|website=The Guardian|language=en}}</ref> ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಇರಾನಿನ ಅಸಾಧಾರಣ ಪ್ರತಿಭೆಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ (NODET) ಭಾಗವಾದ ತೆಹ್ರಾನ್ ಫರ್ಜಾನೆಗಾನ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಅವರ ಪ್ರೌಢ ಹಾಗೂ ಸಿನಿಯರ್ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಇರಾನಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಣಿತ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡಿನಲ್ಲಿ ಚಿನ್ನದ ಪದಕವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಲೇಜು ಪ್ರವೇಶ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬೈಪಾಸ್ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು.<ref name="ریاضی به درست فکرکردن کمک می‌کند">{{cite news |title=ریاضی به درست فکرکردن کمک می‌کند |url=https://donya-e-eqtesad.com/بخش-ویژه-نامه-63/3266185-ریاضی-به-درست-فکرکردن-کمک-می-کند |access-date=2 December 2018 |work=Donya-e-Eghtesaad |date=21 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402162828/https://donya-e-eqtesad.com/بخش-ویژه-نامه-63/3266185-ریاضی-به-درست-فکرکردن-کمک-می-کند |archive-date=2 April 2019 |url-status=live }}</ref> ೧೯೯೪ ರಲ್ಲಿ, [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್‌‌ನಲ್ಲಿ]] ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಣಿತ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡಿನಲ್ಲಿ ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಅವರಿಗೆ ೪೨ ಅಂಕಗಳಲ್ಲಿ ೪೨ ಅಂಕ ಪಡೆದು ಚಿನ್ನದ ಪದಕ ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ಇರಾನಿ ಮಹಿಳೆ ಆದರು.<ref>{{Cite news|url=https://en.prnasia.com/releases/apac/The_57th_International_Mathematical_Olympiad_Successfully_Completed_in_Hong_Kong-154234.shtml|title=The 57th International Mathematical Olympiad Successfully Completed in Hong Kong|date=15 July 2016|work=PrNewsWire|access-date=15 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160724175744/http://finance.yahoo.com/news/57th-international-mathematical-olympiad-successfully-091100366.html|archive-date=24 July 2016|url-status=live|language=en-US}}</ref> ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಟೊರಂಟೊದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಣಿತ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣ ಅಂಕಗಳನ್ನು ಪಡೆದು ಇರಾನಿಯ ಹಾಗೂ ಎರಡು ಗೋಲ್ಡ್ ಮೆಡಲ್‌ಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.newscientist.com/article/dn26044-iranian-woman-wins-maths-top-prize-the-fields-medal.html |title=Iranian woman wins maths' top prize |work=New Scientist |date=12 August 2014 |access-date=13 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140813071853/http://www.newscientist.com/article/dn26044-iranian-woman-wins-maths-top-prize-the-fields-medal.html |archive-date=13 August 2014 |url-status=live }}</ref> ನಂತರ ಆಕೆಯ ಜೀವನದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸ್ನೇಹಿತ, ಸಹೋದ್ಯೋಗಿ ಮತ್ತು ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್ ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕ ವಿಜೇತ, ರೋಯಾ ಬೆಹೆಶ್ಟಿ ಜವಾರೆಹ್ (ಪರ್ಷಿಯನ್: رؤیا بهشتی زواره) ಅವರ ಜೊತೆಗೂಡಿ 'ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಸಂಖ್ಯಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಸಮರ್ಥನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು(ಪರ್ಷಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ) ಬರೆದರು. ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಪ್ರಕಟವಾಯಿತು.<ref name="ریاضی به درست فکرکردن کمک می‌کند"/> ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಮತ್ತು ಜವರೆಹ್ ಜೊತೆಗೂಡಿ, ೧೯೯೫ ರಲ್ಲಿ ಇರಾನಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಣಿತ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಮಹಿಳೆಯರಾಗಿ ಚಿನ್ನ ಮತ್ತು ಬೆಳ್ಳಿ ಪದಕಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ೧೯೯೮ ಮಾರ್ಚ್ ೧೭ ರಂದು, ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್ ಸ್ಪರ್ಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮೇಳನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಮತ್ತು ಜಾವರೆಹ್, ಇತರ ಭಾಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಹ್ವಾಜ್ ನಗರದಿಂದ ತೆಹ್ರಾನ್ ಹೋಗಲು ಬಸ್ ಹತ್ತಿದರು. ಅವರು ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಸ್‌ಗೆ ಅಪಘಾತವಾಯಿತು.ಇದರಿಂದ ಏಳು ಪ್ರಯಾಣಿಕರು ಮರಣ ಹೊಂದಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಶರೀಫ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಇದ್ದರು. ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಮತ್ತು ಜಾವರೆಹ್ ಅವರು ಸೇರಿ ಕೆಲವರು ಬದುಕುಳಿದರು.<ref>{{cite news |title=بازخوانی یک پرونده کهنه |url=http://sharifdaily.net/fa/node/128 |archive-url=https://archive.today/20140814183347/http://sharifdaily.net/fa/node/128 |url-status=dead |archive-date=14 August 2014 |access-date=3 December 2018 |work=Sharif University of Technology Newspaper}}</ref> ೧೯೯೯ ರಲ್ಲಿ, ಶರೀಫ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಿಂದ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾಚುಲರ್ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಇದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಶುರ್ ಪ್ರಮೇಯದ ಸರಳ ಪುರಾವೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಾಡಿದ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಅವಳು ಅಮೇರಿಕನ್ ಮ್ಯಾಥಮೆಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಪಡೆದರು.<ref>{{cite news |last1=Karamzadeh |first1=Omid Ali Shahni |title=آهسته و پیوسته در راهی دشوار |url=https://taaghche.ir/book/766/سالنامه-شرق-۱۳۹۳ |access-date=2 December 2018 |work=Sharq News }}{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ನಂತರ ಅವರು ಪದವಿ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಅಮೆರಿಕಾಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಮೆಡಲಿಸ್ಟ್ ಕರ್ಟಿಸ್ ಟಿ. ಮೆಕ್‌ಮುಲ್ಲೆನ್ ಅವರ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{cite web |url=https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=91093 |title=Maryam Mirzakhani |work=The Mathematics Genealogy Project |publisher=Genealogy.math.ndsu.nodak.edu |access-date=21 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160509192420/https://www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=91093 |archive-date=9 May 2016 |url-status=dead }}</ref> ==ವೃತ್ತಿ== [[File:Remise de la médaille Fields à Maryam Mirzakhani.webm|left|thumb|ಮೇರಿಯಮ್ ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಅವರು ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಮೆಡಲ್ ಅನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೪ ರಂದು ಪಡೆದುಕೊಂಡರು]] ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಅವರು ಕ್ಲೇ ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ ೨೦೦೪ ರ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದರು. ಪ್ರಿನ್ಸ್‌ಟನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದರು.<ref>{{Scopus|id=15127847300}}</ref> ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾದರು.<ref>{{Cite web |last=team |first=I. B. R. |date=2024-05-25 |title=The Legacy of Maryam Mirzakhani: A Mathematician's Journey |url=https://iranbrands.review/people/maryam-mirzakhani/ |access-date=2024-05-27 |website=Iran Brands Review |language=en-US |archive-date=27 ಮೇ 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240527093606/https://iranbrands.review/people/maryam-mirzakhani/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url= http://people.com/human-interest/iranian-born-maryam-mirzakhani-first-woman-to-receive-the-prestigious-fields-medal-dies-at-the-age-of-40/ |title= Maryam Mirzakhani, first woman to receive the prestigious Fields Medal, dies at the age of 40 after breast cancer battle |work= People Magazine |author= Juris, Yvonne |date= 16 July 2017 |access-date= 16 July 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20170716215322/http://people.com/human-interest/iranian-born-maryam-mirzakhani-first-woman-to-receive-the-prestigious-fields-medal-dies-at-the-age-of-40/ |archive-date= 16 July 2017 |url-status= live }}</ref> ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ರಿಯೆಮನ್ ದೃಶ್ಯಗಳ ಮೊಡ್ಯುಲೈ ಸ್ಪೇಸ್‌ಗಳ ಥಿಯರಿಗೆ ಅನೇಕ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೦೪ ರಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ ಕ್ಲೇ ರಿಸರ್ಚ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ನೀಡಲಾಯಿತು. ===ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಮೆಡಲ್ ಪ್ರದಾನ=== [[File:Four_Fields_medallists_plus_epsilon.jpg|thumb|೨೦೧೪ ನಲ್ಲಿ ಸಿಯೋಲ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಐಸಿಎಮ್(ICM) ನಾಲ್ಕು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಪದಕ ವಿಜೇತರು ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ ಆರ್ತುರ್ ಅವಿಲಾ, ಮಾರ್ಟಿನ್ ಹೇರರ್ (ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ), ಮರ್ಯಮ್ ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ (ಅವಳ ಮಗಳೊಂದಿಗೆ) ಮತ್ತು ಮಂಜುಲ್ ಭಾರ್ಗವ]] ಡೈನಾಮಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ರೀಮನ್ ಸರ್‌ಫೇಸ್‌‌ಗಳ ರೇಖಾಗಣಿತ ಹಾಗು ಮಾಡ್ಯೂಲೈ ಸ್ಪೇಸ್‍‌ಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮ್ಯಾಥಮೆಟಿಕಲ್ ಯೂನಿಯನ್ ಗಣಿತದ ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಎಂದು ಹೇಳುವ 'ಫೀಲ್ಡ್ಸ್' ಪದಕವನ್ನು ೨೦೧೪ ರ ಆಗಸ್ಟ್ ೧೩ ರಂದು [[ದಕ್ಷಿಣ ಕೊರಿಯಾ]]ದ [[ಸೌಲ್|ಸಿಯೋಲ್]] ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಥಮೆಟಿಸಿಯನ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref>{{cite web|url=http://www.mathunion.org/general/prizes/2014/prize-citations|publisher=International Mathematical Union|title=IMU Prizes 2014 citations|access-date=12 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140812213606/http://www.mathunion.org/general/prizes/2014/prize-citations/|archive-date=12 August 2014|url-status=live}}</ref><ref name=date>{{cite web |url= http://news.stanford.edu/news/2014/august/fields-medal-mirzakhani-081214.html |title= Stanford's Maryam Mirzakhani wins Fields Medal |first= Bjorn |last= Carey |date= 12 August 2014 |access-date= 13 August 2014 |work= [[Stanford University|Stanford News]] |archive-url= https://web.archive.org/web/20140813120134/http://news.stanford.edu/news/2014/august/fields-medal-mirzakhani-081214.html |archive-date= 13 August 2014 |url-status= live }}</ref> ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಇರಾನ್‌ನ ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ಹಸನ್ ರೌಹಾನಿ]] ಅವರು ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಅವರು ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅಭಿನಂದಿಸಿದರು.<ref>{{cite web|title=President hails Prof Mirzakhani, winner of topmost world math prize|url=http://president.ir/en/79887|website=Official Site of the President of The Islamic Republic of Iran|access-date=19 August 2014|date=13 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140819091414/http://president.ir/en/79887|archive-date=19 August 2014|url-status=live}}</ref> ==ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ== ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಅವರು ಜೆಕ್ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿರುವ ಅನ್ವಯಿಕ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಜಾನ್ ವೊಂಡ್ರಾಕ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.<ref>{{cite web|language=fa|title=بیوگرافی مریم میرزاخانی؛ ستاره پرفروغ دنیای ریاضیات [Biography Maryam Mirzakhani; the best-selling star of the world of mathematics]|url=http://www.zoomit.ir/2017/7/15/189155/maryam-mirzakhani-biography/|publisher=Zoomit|date=24 July 2011|access-date=19 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170720020716/http://www.zoomit.ir/2017/7/15/189155/maryam-mirzakhani-biography/|archive-date=20 July 2017|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://theory.stanford.edu/~jvondrak/data/cv.pdf|title=Jan Vondrák, CV|website=Stanford University|access-date=14 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20140814022437/http://theory.stanford.edu/~jvondrak/data/cv.pdf|archive-date=14 August 2014|url-status=live}}</ref> ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ವೊಂಡ್ರಾಕ್ ಅವರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಮಗಳಿದ್ದಳು.<ref>[http://www.simonsfoundation.org/quanta/20140812-a-tenacious-explorer-of-abstract-surfaces "A Tenacious Explorer of Abstract Surfaces"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140813121901/http://www.simonsfoundation.org/quanta/20140812-a-tenacious-explorer-of-abstract-surfaces/ |date=13 August 2014 }}, simonsfoundation.org. Retrieved 13 April 2014.</ref> ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಪಾಲೋ ಆಲ್ಟೊದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="voafields">{{cite news|last1=Putic|first1=George|title=Iranian-American Woman Wins Top Mathematics Prize|url=https://www.voanews.com/a/iranian-becomes-first-woman-to-win-maths-top-prize/2411610.html|access-date=18 July 2017|work=Voice of America|date=13 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20170729230743/https://www.voanews.com/a/iranian-becomes-first-woman-to-win-maths-top-prize/2411610.html|archive-date=29 July 2017|url-status=live}}</ref> ==ನಿಧನ ಮತ್ತು ಪರಂಪರೆ== ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಅವರಿಗೆ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು. ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಕೆಯ ಮೂಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಯಕೃತ್ತಿಗೆ ಹರಡಿತು.<ref>{{Cite news|agency=Agence France-Presse|title=Sorrow as Maryam Mirzakhani, the first woman to win mathematics' Fields Medal, dies aged 40|url=https://www.telegraph.co.uk/news/2017/07/15/sorrow-death-ofmaryam-mirzakhani-pioneering-iranian-mathematician/|newspaper=The Telegraph|access-date=15 July 2017|date=15 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170715175604/http://www.telegraph.co.uk/news/2017/07/15/sorrow-death-ofmaryam-mirzakhani-pioneering-iranian-mathematician/|archive-date=15 July 2017|url-status=live}}</ref> ಅವರು ೧೪ ಜುಲೈ ೨೦೧೭ ರಂದು ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ೪೦ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು.<ref name="mehrnews">{{cite news|title=Maryam Mirzakhani died|url=http://www.mehrnews.com/news/4029259/مریم-میرزاخانی-درگذشت|agency=Mehr news Agency|date=15 July 2017|language=fa|access-date=23 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200117132201/https://www.mehrnews.com/news/4029259/مریم-میرزاخانی-درگذشت|archive-date=17 January 2020|url-status=live}}</ref> ಇರಾನ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಸನ್ ರೌಹಾನಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಸಂತಾಪ ಸೂಚಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿಯ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದರು. ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿಯ ಮರಣದ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧಾಂಜಲಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{cite news |title=انتخاب روز تولد مریم میرزاخانی بعنوان روز زنان در ریاضیات در جهان |url=https://www.isna.ir/news/97052312292/انتخاب-روز-تولد-مریم-میرزاخانی-بعنوان-روز-زنان-در-ریاضیات-در |access-date=2 December 2018 |work=Iranian Students' News Agency |date=14 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924185948/https://www.isna.ir/news/97052312292/انتخاب-روز-تولد-مریم-میرزاخانی-بعنوان-روز-زنان-در-ریاضیات-در |archive-date=24 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=22 اردیبهشت ، روز جهانی زنان در ریاضیات |url=http://www.asemooni.com/event/international-womens-day-in-maths |access-date=2 December 2018 |work=Asemooni |date=2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216031754/https://www.asemooni.com/event/international-womens-day-in-maths |archive-date=16 December 2018 |url-status=live }}</ref> ಇರಾನಿನ ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಸೊಸೈಟಿಯೊಳಗೆ ಮಹಿಳಾ ಸಮಿತಿಯು ನಡೆಸಿದ ಸಮರ್ಥನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ (ಪರ್ಷಿಯನ್: کمیته بانوان انجمن ریاضی ایران), ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕೌನ್ಸಿಲ್ ಫಾರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಅವರ ಜನ್ಮದಿನವನ್ನು ಮೇ ೧೨ ರಂದು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಣಿತ ಮಹಿಳೆಯರ ದಿನವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು.<ref>{{cite news |title=انتخاب روز تولد مریم میرزاخانی بعنوان روز زنان در ریاضیات در جهان |url=https://www.isna.ir/news/97052312292/انتخاب-روز-تولد-مریم-میرزاخانی-بعنوان-روز-زنان-در-ریاضیات-در |access-date=2 December 2018 |work=Iranian Students' News Agency |date=14 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180924185948/https://www.isna.ir/news/97052312292/انتخاب-روز-تولد-مریم-میرزاخانی-بعنوان-روز-زنان-در-ریاضیات-در |archive-date=24 September 2018 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=22 اردیبهشت ، روز جهانی زنان در ریاضیات |url=http://www.asemooni.com/event/international-womens-day-in-maths |access-date=2 December 2018 |work=Asemooni |date=2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181216031754/https://www.asemooni.com/event/international-womens-day-in-maths |archive-date=16 December 2018 |url-status=live }}</ref> [[File:تالار میرزاخانی خانه ریاضیات اصفهان.jpg|thumb|ಇಸ್ಫಹಾನ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಹಾಲ್‌‌ಗೆ ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು.]] ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಈ ಹಿಂದೆ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಆದ ಫರ್ಜಾನೆಗನ್ ಹೈಸ್ಕೂಲ್‌ನ ಆಂಫಿಥಿಯೇಟರ್ ಮತ್ತು ಲೈಬ್ರರಿಗೆ ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು. ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಶರೀಫ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯ ಗಣಿತ ಕಾಲೇಜಿನ ಮುಖ್ಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ. ಮೇಯರ್‌ನ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ, ಇಸ್ಫಹಾನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಕಾನ್ಫರೆನ್ಸ್ ಹಾಲ್‌ಗೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನಿಟ್ಟಿತು.<ref>{{cite web |last1=The House of Mathematics Committee in Isfahan |title=Zجلسه هیئت امنا خانه ریاضیات اصفهان با حضور جناب آقای دکترمهدی جمالی‌نژاد شهردار محترم اصفهان |url=http://mathhouse.org/visitorpages/show.aspx?ItemId=6247,%201&isdetaillist=true |publisher=Math House Isfahan |access-date=3 December 2018 }}{{Dead link|date=March 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಸೊಸೈಟಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಇದು ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗಣಿತವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಬೈನರಿ ಅಲ್ಲದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸೊಸೈಟಿಯಾಗಿದೆ. ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಅವರು ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್‌ಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದಾಗ ಈ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=https://www.mirzakhanisociety.org.uk/|title=Mirzakhani Society {{!}} Oxford|website=Mirzakhani Society|language=en|access-date=3 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190803155736/https://www.mirzakhanisociety.org.uk/|archive-date=3 August 2019|url-status=live}}</ref> ೨೦೨೨ ರಲ್ಲಿ, ಎಕ್ಸ್‌ಟಿ‌ಎಕ್ಸ್(XTX) ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಂದ £೨.೪೮m ದೇಣಿಗೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಆಕ್ಸ್‌ಫರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯವು ಮರಿಯಮ್ ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದಲ್ಲಿ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಮಹಿಳಾ ಗಣಿತಜ್ಞರಿಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |title=New Oxford mathematics scholarship enabled by founding and principal donor XTX Markets | publisher=University of Oxford |date=5 December 2022 |url=https://www.ox.ac.uk/news/2022-12-05-new-oxford-mathematics-scholarship-enabled-founding-and-principal-donor-xtx-markets}}</ref> ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಅವರನ್ನು ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್) ಸದಸ್ಯರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಅವರು ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೊದಲ ಇರಾನಿನ ಮಹಿಳೆ..<ref>{{cite web |last1=National Academy of Sciences |title=Maryam Mirzakhani |url=http://www.nasonline.org/member-directory/deceased-members/20022806.html |publisher=National Academy of Sciences |access-date=3 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181126182315/http://www.nasonline.org/member-directory/deceased-members/20022806.html |archive-date=26 November 2018 |url-status=live }}</ref> ೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೮ ರಂದು, ಹೆಚ್ಚಿನ ರೆಸಲ್ಯೂಶನ್ ಭೂ ವೀಕ್ಷಣಾ ಚಿತ್ರಣ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣಾ ಕಂಪನಿಯಾದ ಸ್ಯಾಟೆಲೊಜಿಕ್, ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿಯ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ÑuSat ಮಾದರಿಯ ಮೈಕ್ರೋ-ಉಪಗ್ರಹವನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://spaceflightnow.com/2018/02/02/china-lofts-earthquake-research-craft-with-cluster-of-smaller-satellites/|title=China lofts earthquake research craft with cluster of smaller satellites – Spaceflight Now|website=spaceflightnow.com|language=en-US|access-date=4 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180203230747/https://spaceflightnow.com/2018/02/02/china-lofts-earthquake-research-craft-with-cluster-of-smaller-satellites/|archive-date=3 February 2018|url-status=live}}</ref> ೪ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೯ ರಂದು, ದಿ ಬ್ರೇಕ್‌ಥ್ರೂ ಪ್ರೈಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಗಣಿತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ನೀಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮರ್ಯಮ್ ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ನ್ಯೂ ಫ್ರಾಂಟಿಯರ್ಸ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಎಸ್‌ಟಿ‌ಇ‌ಎಮ್(STEM) ನಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರ ದಿನದಂದು ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಅವರು ವಿಶ್ವವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ ನಿಧನ ಹೊಂದಿದ ಅಥವಾ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ಏಳು ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾಗಿ ಯುಎನ್(UN) ಮಹಿಳೆಯರಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು.<ref>{{Cite web|date=7 February 2020|title=Devoted to discovery: seven women scientists who have shaped our world|url=https://www.unwomen.org/en/news/stories/2020/2/compilation-seven-women-scientists-who-shaped-our-world|access-date=4 June 2020|website=UN Women|language=en}}</ref> ೨೦೨೦ ರಲ್ಲಿ, ಜಾರ್ಜ್ ಸಿಸಿಸೆರಿ ಅವರು ಸೀಕ್ರೆಟ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಸರ್ಫೇಸ್: ದಿ ಮ್ಯಾಥೆಮ್ಯಾಟಿಕಲ್ ವಿಷನ್ ಆಫ್ ಮೇರಿಯಮ್ ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಎಂಬ ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು.<ref>[https://www.imdb.com/title/tt11858196/?ref_=fn_al_tt_1 Secrets of the Surface: The Mathematical Vision of Maryam Mirzakhani] on IMdB</ref><ref name="Csicsery Maryam Mirzakhani">{{cite web | title=Secrets of the Surface The Mathematical Vision of Maryam Mirzakhani. | website=YouTube | date=24 March 2022 | url=https://www.youtube.com/watch?v=lOxQCGenYE0 | access-date=11 September 2022}}</ref> ==ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು== *ಚಿನ್ನದ ಪದಕ. ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾಥಮೆಟಿಕಲ್ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್ (ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್ ೧೯೯೪) *ಚಿನ್ನದ ಪದಕ. ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯಾಥಮೆಟಿಕಲ್ ಒಲಿಂಪಿಯಾಡ್ (ಕೆನಡಾ ೧೯೯೫) *ಐಪಿಎಮ್(IPM) ಫೆಲೋಶಿಪ್, ಟೆಹ್ರಾನ್, ಇರಾನ್, ೧೯೯೫–೧೯೯೯ * ಮೆರಿಟ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ೨೦೦೩ * ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ಜೂನಿಯರ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ೨೦೦೩ * ಕ್ಲೇ ಮ್ಯಾಥಮ್ಯಾಟಿಕ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ರಿಸರ್ಚ್ ಫೆಲೋ ೨೦೦೪<ref>{{cite web|url=http://www2.maths.ox.ac.uk/cmi/library/annual_report/ar2008/08Interview.pdf|title=Interview with Research Fellow Maryam Mirzakhani|publisher=Oxford University|year=2008|access-date=14 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140827222953/http://www2.maths.ox.ac.uk/cmi/library/annual_report/ar2008/08Interview.pdf|archive-date=27 August 2014|url-status=live}}</ref> *'ಪಾಪ್ಯುಲರ್ ಸೈನ್ಸ್' ೨೦೦೫ "ಬ್ರಿಲಿಯಂಟ್ ೧೦",ತಮ್ಮ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ನವೀನ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ತಳ್ಳಿದ ಟಾಪ್ 10 ಯುವ ಮನಸ್ಸುಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.<ref>{{cite news |last1=Newhall |first1=Marissa |date=13 September 2005 |title='Brilliant' minds honored |work=USA Today |url=https://usatoday30.usatoday.com/tech/science/2005-09-13-brilliant-minds_x.htm |url-status=live |access-date=2 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160718085949/http://usatoday30.usatoday.com/tech/science/2005-09-13-brilliant-minds_x.htm |archive-date=18 July 2016}}</ref> * ಎ‌ಎಮ್‌ಎಸ್(AMS) ಬ್ಲುಮೆಂಟಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ೨೦೦೯<ref name="AMS">[https://www.ams.org/ams/press/blumenthal-2009.html American Mathematical Society] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090131072501/http://www.ams.org/ams/press/blumenthal-2009.html |date=31 ಜನವರಿ 2009 }}. Retrieved 6 January 2009</ref> * ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆಫ್ ಮ್ಯಾಥಮೆಟಿಶಿಯನ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ "ಟೋಪೋಲಜಿ ಮತ್ತು ಡೈನಾಮಿಕಲ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ & ಒಡಿ‌ಇ(ODE)" ವಿಷಯದ ಕುರಿತು ಮಾತನಾಡಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ<ref>{{cite web|title=ICM Plenary and Invited Speakers since 1897|url=http://www.mathunion.org/db/ICM/Speakers/SortedByCongress.php|publisher=International Congress of Mathematicians|access-date=13 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20171108012153/http://www.mathunion.org/db/ICM/Speakers/SortedByCongress.php|archive-date=8 November 2017|url-status=live}}</ref> *೨೦೧೩ ಎ‌ಎಮ್‌ಎಸ್(AMS) ಗಣಿತದಲ್ಲಿ ರುತ್ ಲಿಟಲ್ ಸ್ಯಾಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ. "ಅಮೇರಿಕನ್ ಮ್ಯಾಥಮೆಟಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯಿಂದ ಪ್ರತಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಯಾಟರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯು ಹಿಂದಿನ ಆರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ನೀಡಿದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಬಹುಮಾನವನ್ನು ೧೦ ಜನವರಿ ೨೦೧೩ ರಂದು ಸ್ಯಾನ್ ಡಿಯಾಗೋದಲ್ಲಿ ಜಂಟಿ ಗಣಿತ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಯಿತು." * ಸೈಮನ್ಸ್ ಇನ್ವೆಸ್ಟಿಗೇಟರ್ ಅವಾರ್ಡ್ ೨೦೧೩<ref>{{Cite web|url=https://www.simonsfoundation.org/mathematics-and-physical-science/simons-investigators/simons-investigators-2013/|title=2013 Simons Investigators Awardees {{!}} Simons Foundation|website=Simonsfoundation.org|language=en-US|access-date=3 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170804012807/https://www.simonsfoundation.org/mathematics-and-physical-science/simons-investigators/simons-investigators-2013/|archive-date=4 August 2017|url-status=dead}}</ref> * ೨೦೧೪ ರ ''ನೇಚರ್'' ನಿಯತಕಾಲಿಕದ ಹತ್ತು "ಮುಖ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ" ಒಬ್ಬರು ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ<ref>{{cite journal |last1=Gibney |first1=E. |last2=Leford |first2=H. |last3=Lok |first3=C. |last4=Hayden |first4=E.C. |last5=Cowen |first5=R. |last6=Klarreich |first6=E. |last7=Reardon |first7=S. |last8=Padma |first8=T.V. |last9=Cyranoski |first9=D. |last10=Callaway |first10=E. |date=18 December 2014 |title=Nature's 10 Ten people who mattered this year |journal=Nature |volume=516 |issue=7531 |pages=311–319 |doi=10.1038/516311a |pmid=25519114 |bibcode=2014Natur.516..311.|doi-access=free }}</ref> * ಕ್ಲೇ ರಿಸರ್ಚ್ ಅವಾರ್ಡ್ ೨೦೧೪<ref>{{cite web|url=http://www.claymath.org/events/news/2014-clay-research-awards|title=2014 Clay Research Awards – Clay Mathematics Institute|website=Claymath.org|access-date=21 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20140725223041/http://www.claymath.org/events/news/2014-clay-research-awards|archive-date=25 July 2014|url-status=live}}</ref> * ಫೀಲ್ಡ್ಸ್ ಮೆಡಲ್ ೨೦೧೪<ref>{{cite news |url=http://www.lemonde.fr/planete/article/2014/08/12/medaille-fields-de-mathematiques-une-femme-promue-pour-la-premiere-fois_4470640_3244.html |title=Médaille Fields de mathématiques : une femme promue pour la première fois |newspaper=Le Monde |date=12 August 2014 |first1=David |last1=Larousserie |language=fr |access-date=13 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812232151/http://www.lemonde.fr/planete/article/2014/08/12/medaille-fields-de-mathematiques-une-femme-promue-pour-la-premiere-fois_4470640_3244.html |archive-date=12 August 2014 |url-status=live }}</ref> *೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ಗೆ ವಿದೇಶಿ ಸಹವರ್ತಿಯಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು<ref>{{cite web |title=Quinze nouveaux associés étrangers à l'Académie des sciences |url=http://www.academie-sciences.fr/pdf/communique/election_AE_2015.pdf |publisher=Institute de France Académie des Sciences |access-date=16 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170728115059/http://www.academie-sciences.fr/pdf/communique/election_AE_2015.pdf |archive-date=28 July 2017 |url-status=live }}</ref> *೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಫಿಲಾಸಫಿಕಲ್ ಸೊಸೈಟಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ<ref>{{citation|url=https://www.amphilsoc.org/members/electedApril2015|title=Newly Elected|date=April 2015|publisher=American Philosophical Societ|access-date=28 August 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150816203936/https://amphilsoc.org/members/electedApril2015|archive-date=16 August 2015}}</ref> * ನ್ಯಾಷನಲ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಸೈನ್ಸಸ್ ೨೦೧೬<ref>{{cite web | url=http://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/may-3-2016-NAS-Election.html | title=National Academy of Sciences Members and Foreign Associates Elected | access-date=5 May 2016 | archive-url=https://web.archive.org/web/20160506052951/http://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/may-3-2016-NAS-Election.html | archive-date=6 May 2016 | url-status=live }}</ref> *೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕನ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್ಸ್ ಅಂಡ್ ಸೈನ್ಸಸ್‌ಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು<ref>{{citation|url=https://mathematics.stanford.edu/2017/04/14/maryam-mirzakhani-elected-to-american-academy-of-arts-and-sciences/|title=Maryam Mirzakhani elected to American Academy of Arts and Sciences|date=May 2017|publisher=Department of Mathematics, Stanford University|access-date=6 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170611024311/https://mathematics.stanford.edu/2017/04/14/maryam-mirzakhani-elected-to-american-academy-of-arts-and-sciences/|archive-date=11 June 2017|url-status=dead}}</ref> * ಕ್ಷುದ್ರಗ್ರಹ ೩೨೧೩೫೭(321357) ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಅಧಿಕೃತ ಹೆಸರಿಸುವ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ಮೈನರ್ ಪ್ಲಾನೆಟ್ ಸೆಂಟರ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ({{small|MPC 108698}}). * ೨೦೨೪ ರಲ್ಲಿ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಗೋಳ ಒಕ್ಕೂಟ ಅವಳ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಚಂದ್ರನ ಕುಳಿಯನ್ನು ಮಿರ್ಜಾಖಾನಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=Planetary Names |url=https://planetarynames.wr.usgs.gov/Feature/16271 |access-date=2024-03-05 |website=planetarynames.wr.usgs.gov}}</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿಪೀಡಿಯ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ]] i4c3ofs1w67qttddpozi95eg8xyy4ij 2 111150 1375512 890725 2026-06-20T16:23:46Z Shivaprasad Haluvalli 50180 1375512 wikitext text/x-wiki ಹೆಸರು ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ ಹಳುವಳ್ಳಿ. ಮಲೆನಾಡು ಊರು; ಶಹರಗಳೇ ನಮಗೆ ಬೆಂಗಾವಲೂರು! 5m3zivurse7rw5luzus644eagibba4f 1375513 1375512 2026-06-20T16:24:06Z Shivaprasad Haluvalli 50180 1375513 wikitext text/x-wiki ಹೆಸರು ಶಿವಪ್ರಸಾದ್ ಹಳುವಳ್ಳಿ. 7esn4vrx1wy51phsiawcmtx92iwcjuy 0 114721 1375525 1354836 2026-06-20T20:15:53Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375525 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Malawi_interest_rates.JPG|thumb|right]] '''ಬಡ್ಡಿ''' ಎಂದರೆ ಒಬ್ಬರು ಇನ್ನೊಬ್ಬರ ಹಣವನ್ನು ಉಪಯೊಗಿಸಿದ್ದುದಕ್ಕಾಗಿ ನೀಡುವ ಶುಲ್ಕವೆನ್ನಬಹುದು. ಬಡ್ಡಿಯು ಇಂದಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಬಹು ಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದಿದೆ. ನಿತ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ವ್ಯವಹಾರ, ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಬಡ್ಡಿ ಎಂಬುದು ಬೆರೆತು ಹೋಗಿದೆ. ಪ್ಲೇಟೋ, ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್, ಸಿಸೆರೊ, ಕೌಟಿಲ್ಯ ಮೊದಲಾದವರು ಅಧಿಕ ದರದ ಬಡ್ಡಿಯ ವಸೂಲಿಯನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರೆಲ್ಲರು ಕುಸೀದ (ಯುಸೂರಿ) ಪದ್ಧತಿಯ ವಿರೋಧಿಗಳು. ಆದರೆ ಮೋಸಸ್‍ನ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೇ ಖಂಡಿಸಿದೆ. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ ಶಾಸ್ತ್ರವು ಅತ್ಯಧಿಕ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದೆ. ವಿವಿಧ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. {{ಉಲ್ಲೇಖ}} # ಸೆಲಿಗ್‍ಮನ್ : ಬಡ್ಡಿಯು ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಫಲವಾಗಿದೆ. # ಟಿ.ಎನ್.ಕಾರ್ವರ್ : ಬಡ್ಡಿಯು ಬಂಡವಾಳದ ಮಾಲಿಕರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಲಾಭವಾಗಿದೆ. # ನಟ್ ವಿಕ್ಸೆಲ್ : ಬಂಡವಾಳದ ಉತ್ಪಾದಕತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಅದನ್ನು ಸಾಲವಾಗಿ ಪಡೆದವನು ಅದನ್ನು ತನಗೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಟ್ಟ ಮಾಲಿಕನಿಗೆ ನೀಡುವ ಬಹುಮಾನವಾಗಿದೆ. # ಮಾರ್ಷಲ್ : ಯಾವುದೇ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗೆ ನೀಡುವ ಬೆಲೆಯೇ ಬಡ್ಡಿ. # ಜೆ.ಎಂ.ಕೀನ್ಸ್ : ಸುಮ್ಮನೆ ಮುಚ್ಚಿಟ್ಟಿರುವುದಕ್ಕಿಂತ ತಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೊರತೆಗೆದು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದನ್ನು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಜನರಿಗೆ ನೀಡುವ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಣವೇ ಬಡ್ಡಿಯಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಗೊತ್ತಾದ ಕಾಲಾವದಿಯಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪಾವತಿ ಮಾಡಲಾಗುವ ಬೆಲೆ (ಇಂಟರೆಸ್ಟ್). ಇದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಶೇಕಡಾ ದರವಾಗಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಬಡ್ಡಿಯಸ್ಥಾನ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದು. ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ವಿಧಿಸುವುದು ಪಾಪದ ಕಾರ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದ ಕಾಲವೊಂದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದಿನ ಬಂಡವಾಳವಾದಿ ಉತ್ಪಾದನ ಹಣದ ಉಬ್ಬರ ಮತ್ತು ಮುಗ್ಗಟ್ಟೇ ಮೊದಲಾದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಿವಾರಣೆ-ಇವಕ್ಕೆ ಬಡ್ಡಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸೆಲಿಗ್ಮನ್ನನ ಪ್ರಕಾರ ಬಡ್ಡಿ ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ದೊರಕುವ ಪ್ರತಿಫಲ. ಆದರೆ ಬಂಡವಾಳದ ಸ್ವರೂಪ ಎಷ್ಟೊಂದು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದೆಯೆಂದರೆ ಇತರ ಉತ್ಪಾದನಾಂಗಗಳಿಗೆ ದೊರಕುವ ಪ್ರತಿಫಲದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಬಲು ಕಷ್ಟ. ಬಂಡವಾಳವೆಂದು ಯಾವುದನ್ನು ನಾವು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತೇವೆಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಇದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರ್ನಕ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಚೆನ್ಹ್ಯಮ್ ಹೇಳಿರುವಂತೆ, ಸಾಲಕ್ಕೆ ತೆರುವ ಬೆಲೆಯೇ ಬಡ್ಡಿ. ಸಾಲದ ನಿಧಿಗಳ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ತೆರುವ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಬಡ್ಡಿ ಶುದ್ಧ ಹಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ವಿಷಯ. ನಗದು ಹಣದ ಬಲವನ್ನು ಒಂದು ಗೊತ್ತಾದ ಕಾಲದವರೆಗೆ ವರ್ಜಿ ಸಿದ್ಧಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಡುವ ಪರಿಹಾರವೇ ಬಡ್ಡಿ ಕೇನ್ಸನ ಮತ. ನಟ್ ವಿಕ್ಸೆಲ್ಲನ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವನಿಗೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಹಣವನ್ನು ಬಡ್ಡಿಯೆನ್ನಬೇಕು. ಸಾಲದಾತನಿಗೆ ಸಾಲಗಾರನಿಂದ ಸಲ್ಲುವ ಒಟ್ಟು ಮೊಬಲಗು ಸ್ಥೂಲ ಬಡ್ಡಿ. ಇದರಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಬಡ್ಡಿ ಅಥವಾ ನಿವ್ವಳ ಬಡ್ಡಿ ಒಂದು ಅಂಶ ಮಾತ್ರ. ಬಂಡವಾಳದಿಂದ ದೊರಕುವ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅಥವಾ ಹಣವನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆದದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಪಾವತಿ ಮಾಡುವುದು ಶುದ್ಧ ಬಡ್ಡಿ ಅಥವಾ ನಿವ್ವಳ ಬಡ್ಡಿ. # '''ನಷ್ಟ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ರಕ್ಷಣೆ''': ಸಾಲಗಾರರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಸಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಿರುಗಿಸದಿರಬಹುದು ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಹಿಂದಿರುಗಿಸದೆಯೇ ಇರಬಹುದು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದಾದ ನಷ್ಟವನ್ನು ತುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾಲಿಗ ಅದನ್ನು ಇತರ ಸಾಲಗಾರರ ಮೇಲೆ ಹಾಕುತ್ತಾನೆ. ಸಾಲದ ವ್ಯವಹಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕಸ್ತ ಸಾಲಗಾರರು ಹಿಂದಿರುಗಿಸದ ಸಾಲದ ಪಾಲನ್ನೂ ಹೊರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಒಟ್ಟು ಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಲಿಗನ ನಷ್ಟ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯ ಸಂಭಾವನೆಯೂ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. ನಷ್ಟಸಂಭವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದಷ್ಟೂ ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. # '''ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸಂಭಾವನೆ''': ಸಾಲದಾತನು ತಾನು ಕೊಟ್ಟ ಸಾಲಗಳಿಗೆ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳನ್ನು ಇಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಯಿದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅಸಲು-ಬಡ್ಡಿಗಳನ್ನು ವಸೂಲಿ ಮಾಡಲು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬಾಕಿ ತೀರಿಸದೆ ಹೋದ ಸಾಲಗಾರರ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನಿನ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆಲ್ಲ ತಗಲುವ ವೆಚ್ಚಗಳನ್ನು ಸಾಲಿಗ ಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಸರಿದೂಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಒಟ್ಟು ಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ಇದೂ ಸೇರಿರುತ್ತದೆ. # '''ಅನನುಕೂಲತೆಗಾಗಿ ಸಂಭಾವನೆ''': ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹಣವನ್ನು ಸಾಲವಾಗಿ ನೀಡಿದಾಗ ಅದರ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸದವಕಾಶ ಅವನಿಗೆ ಕಳೆದುಹೋಗಬಹುದು. ಅವನಿಗೆ ಬೇಕಾದಾಗ ಆ ಹಣ ಅವನಿಗೆ ದೊರಕದ್ದು ಒಂದು ಅನನುಕೂಲತೆ. ಅಗತ್ಯವಾದಾಗ ಅವನ್ನು ಇತರರಿಂದ ಬಡ್ಡಿಯ ಮೇಲೆ ಸಾಲ ತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಅವನ್ನು ಕೊಟ್ಟ ಸಾಲದ ಹಣ ವಾಪಸ್ಸು ಬಂದಾಗ ಅದನ್ನು ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿ ವಿನಿಯೋಗಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಇರದೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಹಣ ನಿರುಪಯೋಗಿಯಾಗಿ ಉಳಿದು ಅವನಿಗೆ ಅದರಿಂದ ಬಡ್ಡಿ ಬಾರದೆ ಹೋಗಬಹುದು. ಈ ಎರಡು ಬಗೆಯ ಅನನುಕೂಲತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅವನು ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಬಯಸುವುದು ಸಹಜ. ಸ್ಥೂಲ ಬಡ್ಡಿಯಿಂದ ಮೇಲ್ಕಂಡ ಸಂಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕಳೆದರೆ ಉಳಿಯುವುದು ನಿವ್ವಳ ಬಡ್ಡಿ. ಇದನ್ನು ಶುದ್ಧ ಅಥವಾ ಆರ್ಥಿಕ ಬಡ್ಡಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ಥೂಲ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಬಂಡವಾಳದ ಉಪಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಡುವ ನಿವ್ವಳ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಲೇವಾದೇವಿಗಾರರು ವಿಧಿಸುವ ಬಡ್ಡಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥೂಲ ಬಡ್ಡಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ಸಾಲಪತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಖಜಾನೆ ಬಾಂಡುಗಳ ಮೇಲೆ ಪಡೆಯುವ ಸಾಲಗಳಿಗೆ ನೀಡುವುದು ಶುದ್ಧ ಬಡ್ಡಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಂಡವಾಳದ ಚಲನೆಗೆ ಅಡಚಣೆಗಳಿಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧ ಬಡ್ಡಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸ್ಥೂಲ ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ಸಾಲ ಪಡೆಯುವವನ ನಂಬಿಕೆ, ಅವನು ಇಡುವ ಅಡವುಗಳ ಮೌಲ್ಯ, ಸಾಲದ ಅವಧಿ, ಉದ್ಯಮದ ಸ್ವರೂಪ, ಬಂಡವಾಳದ ಬೇಡಿಕೆ ಪೂರೈಕೆಗಳು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದು, ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ, ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹಾಗೂ ಕಾಲದಿಂದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. == ಬಡ್ಡಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು == ಬಡ್ಡಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿವೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಬಡ್ಡಿ ಕೊಡುವುದನ್ನು ಏಕೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವೇಚಿಸಿದರೆ, ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ಹೇಗೆ ನಿರ್ಣಯವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವೇಚಿಸಿ ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ಬಡ್ಡಿ ಕೊಡುವುದು ಏಕೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾದವೆಂದರೆ, 1 ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ, 2 ಕಾಯುವಿಕೆ ಅಥವಾ ಭೋಗವರ್ಜನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ 3 ವಟ್ಟ ಸಿದಾಂತ 4 ಕಾಲಾಧಿಮಾನತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು 5 ದ್ರವತ್ವಾಧಿಮಾನ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಬಡ್ಡಿ ದರದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಇವು: 1 ಅಭಿಜಾತ ಸಿದ್ಧಾಂತ, 2 ನವ ಅಭಿಜಾತ ಶದ್ಧಾಂತ, 3 ಕೇನ್ಸೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ. 4 ಆಧುನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ. === ಬಡ್ಡಿ ಕೊಡುವುದು ಏಕೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಕುರಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು === # '''ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ''': ಭೂಮಿಯಿಂದ ಬೆಳೆಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವಂತೆ ಬಂಡವಾಳದಿಂದ ಸರಕು ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವುದೆಂದು ಕೆಲವು ಹಳೆಯ ಅರ್ಥ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಭಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಬಂಡವಾಳವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆಗುವ ಉತ್ಪಾದನೆಗಿಂತ ಬಂಡವಾಳವಿದ್ದರೆ ಆಗುವ ಉತ್ಪಾದನೆ ಅಧಿಕವೆಂಬುದು ಅವರ ಭಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಬಂಡವಾಳ ಉತ್ಪಾದಕವೆಂಬುದೇನೋ ನಿಜ. ಆದರೆ ಭೂಮಿಯಂತೆ, ಆಕಳಿನಂತೆ ಅದರ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ನೇರವಲ್ಲ. ಬಂಡವಾಳದ ನೆರವಿನಿಂದ ದುಡಿಮೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರತಿಫಲ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಅದರ ನೆರವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಕಡಿಮೆ. ಬಲೆಯಿದ್ದರೆ ಮೀನುಗಾರ ಹೆಚ್ಚು ಮೀನು ಹಿಡಿಯಬಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬಂಡವಾಳಸರಕುಗಳ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯಿಂದಲೇ ನೇರವಾಗಿ ಬಡ್ಡಿ ಬರುವುದೆಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಬಂಡವಾಲರ್ಖಖೇ ಬಡ್ಡಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಅದರ ಪೂರೈಕೆಗಿಂತಲೂ ಬೇಡಿಕೆ ಅಧಿಕವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪೂರೈಕೆ ಬೇಡಿಕೆಗಳ ಸಮತೋಲ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಬಡ್ಡಿಯ ಉದ್ಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಂಡವಾಳದ ಉತ್ಪಾದಕತೆಗಿಂತ ಅದರ ವಿರಳತೆಯೇ ಬಡ್ಡಿಯ ಉದ್ಭವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವೆನ್ನಬಹುದು. # '''ಭೋಗವರ್ಜನೆಯ ಅಥವಾ ಕಾಯುವಿಕೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ''': ಉತ್ಪಾದಕತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಬಂಡವಾಳದ ಬೇಡಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವಿವೇಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೂರೈಕೆಯ ಕಡೆಯಿಂದ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ತ್ಯಾಗ ಅಥವಾ ಕಾಯುವಿಕೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ. ಆದಕಾರಣ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಕೊಡುವ ಕಾರ್ಯದ ಹಿಂದಿನ ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಕಾಯುವಿಕೆಗೆ ಅಥವಾ ಕಾಲದ ಒಲವಿನ ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ತೆರುವ ಬೆಲೆಯೇ ಬಡ್ಡಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಾಸಾಸೀನ್ಯರನ ಪ್ರಕಾರ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬ ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಇತರರಿಗೆ ಹೂಡಲು ಸಾಲಕೊಡಬೇಕಾದರೆ ತನ್ನ ಸದ್ಯದ ಅನುಭೋಗವನ್ನು ವರ್ಜಿಸಬೇಕು. ಏನಾದರೂ ಪರಿಹಾರ ದೊರಕದಿರುವಲ್ಲಿ ಯಾರೊಬ್ಬರೂ ಇಂಥ ತ್ಯಾಗಕ್ಕೆ ಇಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುವವನ ಅನುಭೋಗದ ವರ್ಜನೆಗೆ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಕೊಡಬೇಕು. ಇದನ್ನು ಭೋಗ ವರ್ಜನೆಯ (ಆಬ್‍ಸ್ಟಿನೆನ್ಸ್) ಬಡ್ಡಿಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಬಡವರಿಗೆ ಉಳಿತಾಯ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಶ್ರೀಮಂತರ ಉಳಿತಾಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದರ ವರ್ಜನೆಯೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅಂದ ಮೇಲೆ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಕೊಡುವುದು ಯಾರು ಯಾವುದರ ವರ್ಜನೆಗಾಗಿ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುವುದು ಸಹಜ. ಹೀಗೆ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ತೆರುವುದು ಅನುಭೋಗದ ವರ್ಜನೆಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಗಂಡ ಮಾರ್ಷಲ್ ವರ್ಜನೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಕಾಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಕಾಯುವಿಕೆಯ ಬಡ್ಡಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಸಾಲ ಕೊಟ್ಟವನು ಸ್ವಂತಕ್ಕೆ ಹಣಬೇಕಾದಲ್ಲಿ ಸಾಲಗಾರ ಅದನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವವರೆಗೂ ಕಾಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಸದ್ಯದ ವೆಚ್ಚಕ್ಕೆ ಆ ಹಣ ದೊರಕದು. ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಫಲವಿಲ್ಲದೆ ಯಾವ ವ್ಯಕ್ತಿಯೂ ವೃಥಾ ಕಾಯಲಾರ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಡ್ಡಿ ಕಾಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಡುವ ಸಂಭಾವನೆಯಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಮಾರ್ಷಲನ ವಾದ. ಬಡ್ಡಿ ಕೇವಲ ಬಂಡವಾಳದ ಪೂರೈಕೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರದೆ ಅದಕ್ಕಿರುವ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನೂ ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಕೇಳುವವರೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದಲ್ಲಿ ಬಡ್ಡಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಉದ್ಭವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ ಬಂಡವಾಳದ ಪೂರೈಕೆಯ ಪರಿಣಾಮಕ್ಕೆ ಒತ್ತು ಕೊಟ್ಟು ಬೇಡಿಕೆಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ವಿವರಿಸದೆ ಇರುವುದು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ದೋಷವಾಗಿದೆ. # '''ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಅಥವಾ ವಟ್ಟದ ಸಿದ್ಧಾಂತ''': ಇದರ ಮೂಲಪ್ರತಿಪಾದಕ ಜಾನ್ ರೇ. ಆದರೆ ಇದನ್ನು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದವನು ಆಸ್ಟ್ರಿಯನ್ ಅರ್ಥ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಷರ ಪಂಥಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಬಮ್ ಬಾವೆಕ. ಜನರಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಿಂತ ವರ್ತಮಾನ ಮಹತ್ತ್ವದ್ದು. ಅಂದರೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಯಕೆಗಳಿಗಿಂತ ವರ್ತಮಾನದ ಬಯಕೆಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡುವವರಿಗೆ ಸಾಲ ಕೊಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಅಂಥವರು ತಮ್ಮ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡಬೇಕು. ಹೀಗೆ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡುವಂತೆ ಜನರನ್ನು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಲು ಏನಾದರೂ ಪ್ರತಿಫಲ ಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರೇರಕ ಪ್ರತಿಫಲವನ್ನು ಬಡ್ಡಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ ವೈಯಕ್ತಿಕತೆಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಇಂದು ಇಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ನಾಳೆ ನಾಳೆಗೆ ಎನ್ನುವವರಿರುವಂತೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಒಳಿತಿಗಾಗಿ ಸದ್ಯದ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದೂಡುವವರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಾವೆರ್ಕ ಗ್ರಹಿಸಿರುವಂತೆ ಜನರು ಯಾವಾಗಲೂ ಸದ್ಯದ ಬಯಕೆಗಳ ಸಂತೃಪ್ತಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ನಿಜವಲ್ಲ. # '''ಕಾಲಾಧಿಮಾನತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ''': ಮೇಲಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮುಂದೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಅರ್ವಿಂಗ್ ಫಿಷರ್ ವೃದ್ಧಿಗೊಳಿಸಿ, ಕಾಲಾಧಿಮಾನತೆಯ ಬಡ್ಡಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದು ಕರೆದ. ಜನರು ಭವಿಷ್ಯತ್ಕಾಲದ ಬಯಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಬಡ್ಡಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದು ಕರೆದ. ಜನರು ಭವಿಷ್ಯತ್ಕಾಲದ ಬಯಕೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವರ್ತಮಾನಕಾಲದ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ವರಮಾನವನ್ನು ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮೇಲೆ ಖರ್ಚು ಲಭ್ಯವಿರುವ ವರಮಾನವನ್ನು ಸದ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಮೇಲೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಲು ಕಾತರತೆಯನ್ನು ಕಾಲಾವಧಿ ಆದ್ಯತೆ (ಟೈಮ್ ಪ್ರಿಫರೆನ್ಸ್) ಅಥವಾ ಒಲವು ಎಂದು ಫಿಷರ್ ಕರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಜನರ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಆದ್ಯತೆಯ ಮಟ್ಟ (ದರ) ಅವರವರ ವರಮಾನದ ಗಾತ್ರ, ಹಂಚಿಕೆ, ಮುಂದೆ ಅದನ್ನು ಅನುಭವಿಸಲು ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಭಾವ-ಇವುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುವ ಕಾಲದ ಅಧಿಮಾನತೆಯ ಮಟ್ಟ ಬಡ್ಡಿಯ ದರಕ್ಕೆ ಸಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಪಕ್ಷ ಕಾಲದ ಅಧಿಮಾನತೆಯ ಮಟ್ಟ ಬಡ್ಡಿಯ ದರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ ಜನರು ಸಾಲ ಪಡೆದು ಸದ್ಯದ ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ಸಂತೃಪ್ತಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಸಾಲ ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೆ ಕಾಲದ ಅಧಿಮಾನತೆಯ ತ್ಯಾಗದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಬಡ್ಡಿಯ ದರವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಕಾಲದ ಅಧಿಮಾನತೆಯ ಮಟ್ಟ ಬಡ್ಡಿಯ ದರಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೆ ಜನರು ತಮಲ್ಲಿರುವ ಹಣವನ್ನು ಸಾಲಕೊಡಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಕಾಲದ ಅಧಿಮಾನತೆಯ ತ್ಯಾಗದ ಪ್ರಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಗ ಬಡ್ಡಿಯ ದರವೂ ಕಡಿಮೆ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಬಂಡವಾಳದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಿ ಪೂರೈಕೆಯ ಬೆಲೆಯೊಂದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯಕೊಟ್ಟಿರುವ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಒಪ್ಪಿಗೆ ದೊರಕಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲದೆ ಬಮ್-ಬಾವೆರ್ಕ್ ಗ್ರಹಿಸಿರುವಂತೆ ಹಣದ ಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಉಳಿತಾಯದ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ವರ್ತಮಾನ ಭವಿಷ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. === ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ನಿರ್ಧಾರ ಕುರಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು === ಬಡ್ಡಿಯ ಸ್ವರೂಪ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಕೊಡುವುದರ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇವನ್ನು ಕುರಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳೂ ಇವೆ. ಅವನ್ನು ಮುಂದೆ ವಿವೇಚಿಸಲಾಗಿದೆ. 1) '''ಅಭಿಜಾತ ಸಿದ್ಧಾಂತ''': ಅಭಿಜಾತ ಪಂಥದ ಬಡ್ಡಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಯ ಬಡ್ಡಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದೂ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಯ (ಇನ್‍ವೆಸ್ಟ್‍ಮೆಂಟ್) ಬಡ್ಡಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದೂ ಕರೆಯುವುದುಂಟು. ಇದರ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಪ್ರಾಚೀನ ಅಭಿಜಾತ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು. ಆಮೇಲೆ ಮಾರ್ಷಲ್, ಪಿಗುಕ್ಯಾಸೆಲ್, ವಾಲ್ರಾ, ಟೌಸಿಗ್ ಮೊದಲಾದವರು ಇದನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದರು. ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪೈಪೋಟಿಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ಬಂಡವಾಳದ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿನಿಯೋಜನೆಯಿಂದ ಬಂಡವಾಳದ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಉಳಿತಾಯದಿಂದ ಬಂಡವಾಳದ ಪೂರೈಕೆಯೂ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತವೆಯಾದ್ದರಿಂದ ವಿನಿಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಉಳಿತಾಯಗಳಿಂದ ಬಡ್ಡಿಯ ದರದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಬಂಡವಾಳದ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲದಲ್ಲಿಡುವ ಸಾಧನ ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ ವಾಸ್ತವಿಕ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕ ವಿನಿಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಇದನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕ ಬಡ್ಡಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಅನುಭೋಗಕ್ಕೆ ಬದಲಾಗಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿರುವ ಉಳಿತಾಯವನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕ ಉಳಿತಾಯವೆಂದೂ ಹೊಸದಾಗಿ ಬಂಡವಾಳ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕ ವಿನಿಯೋಜನೆಯೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಹಣಕಾಸಿನ ವಿನಿಯೋಜನೆಗಳಾದ ಸ್ಟಾಕು ಮತ್ತು ಷೇರುಗಳು ವಾಸ್ತವಿಕ ವಿನಿಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಬಡ್ಡಿಯ ನಿರ್ಧಾರದಲ್ಲಿ ಹಣ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಯಾವ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಉದ್ಭವಿಸುವುದು ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ಪಾದನಸಾಮಥ್ರ್ಯ ಇರುವುದರಿಂದ. ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹಾಕುತ್ತ ಹೋದಂತೆ ಅದರ ಸೀಮಾಂತ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಇಳಿಮುಖ ಸೀಮಾಂತ ಪ್ರತಿಫಲ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಬಂಡವಾಳದ ಸೀಮಾಂತ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಪೇಟೆಯ ಬಡ್ಡಿಯ ದರಗಳನ್ನು ಪರಸ್ಪರ ಹೋಲಿಸಿ ನೋಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಒಂದು ಉದ್ಯಮಸಂಸ್ಥೆ ತನ್ನ ವಿನಿಯೋಜನೆಯ ಗಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪೈಪೋಟಿಯ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳದ ಸೀಮಾಂತ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಪೇಟೆಯ ಬಡ್ಡಿಯ ದರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಮವಾಗಿರುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಹೂಡುತ್ತದೆ. ಬಂಡವಾಳದ ಸೀಮಾಂತ ಉತ್ಪಾದಕತೆಗಿಂತ ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ವಿನಿಯೋಜನೆ ತಗ್ಗುವುದರಿಂದ ಬಂಡವಾಳದ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬಂಡವಾಳದ ಸೀಮಾಂತ ಉತ್ಪಾದಕತೆಗಿಂತ ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ವಿನಿಯೋಜನೆ ಹೆಚ್ಚುವುದರಿಂದ ಬಂಡವಾಳದ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳದ ಪೂರೈಕೆ ಅಥವಾ ಉಳಿತಾಯದ ಗಾತ್ರ ಜನರ ವರಮಾನ, ಜೀವನಮಟ್ಟ, ಕುಟುಂಬದ ಮೋಹ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯುತ ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಅಂಶಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಅಂಶಗಳು ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತವೆಂದು ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಗೊತ್ತಾದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಡವಾಳದ ಪೂರೈಕೆ ಅರ್ಥಾತ್ ಉಳಿತಾಯದ ಗಾತ್ರದ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಉಳಿತಾಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲೆ ಸೂಚಿಸಿದಂತೆ ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ಬಂಡವಾಳದ ಬೇಡಿಕೆ ಅಥವಾ ವಿನಿಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆ ಅಥವಾ ಉಳಿತಾಯ ಇವುಗಳ ಸಮತೋಲದಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಭಿಜಾತ ಪಂಥದ ಬಡ್ಡಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ (ನೋಬಲ್ ಥೀಯರಿ ಆಫ್ó ಇಂಟರೆಸ್ಟ್) ದಲ್ಲಿಯ ಅನೇಕ ದೋಷಗಳನ್ನು ಕೇನ್ಸ್ ಗುರುತಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಭಿಜಾತ ಪಂಥದವರು ಗ್ರಹಿಸಿರುವಂತೆ ಬಡ್ಡಿ ಕೇವಲ ಉಳಿತಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಕೊಡುವ ಪ್ರತಿಫಲವಲ್ಲ. ಪಿತ್ರಾರ್ಜಿತ ಹಣವನ್ನು ಸಾಲ ಕೊಟ್ಟಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಕೇನ್ಸನವದ. ಅಭಿಜಾತ ಪಂಥದ ಬಡ್ಡಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಬಡ್ಡಿಯ ನಿರ್ಣಯ ಅಸಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ವಿನಿಯೋಜನೆ ಇವು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಂಶಗಳು. ಆದರೆ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಇವು ಪರಸ್ಪರಾವಲಂಬಿಗಳು. ಒಂದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸದೆ ಮತ್ತೊಂದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ವಿನಿಯೋಜನೆಯ ಪರಿಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾದೊಡನೆ ವರಮಾನದ ಗಾತ್ರ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಉಳಿತಾಯವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲೇಬೇಕು. ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿತಾಯ ಒಂದು ಕಡೆ ಬಡ್ಡಿಯ ದರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವರಮಾನವನ್ನು ಬಡ್ಡಿಯ ದರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವರಮಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ವಿನಿಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಮತೋಲದಲ್ಲಿಡುವ ಸಾಧನ ಬಡ್ಡಿ ಎಂಬ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿ ಪಂಥದ ಹೇಳಿಕೆ ನಿಜವಲ್ಲ. ಕೇನ್ಸನ ಮೇರೆಗೆ ಬಡ್ಡಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ವರಮಾನ ಆ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ವಿನಿಯೋಜನೆ ಬಡ್ಡಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಮುಂದೆ ದೊರಕಬಹುದಾದ ವರಮಾನವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಕೇನ್ಸಸವಾದ. 2) '''ಸಾಲದೇಯ ನಿಧಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ(ಲೋನಬಲ್ ಫಂಡ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ) ಅಥವಾ ನವ ಅಭಿಜಾತ ಸಿದ್ಧಾಂತ''': (ನವ ನೋಬಲ್ ಥೀಯರಿ ಆಫ಼್ ಇಂಟರೆಸ್ಟ್) ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೂಲ ಪ್ರತಿಪಾದಕ ಸ್ವೀಡಿಷ್ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ನಟ್ ವಿಕ್‍ಸೆಲ್. ಅನಂತರ ಇದನ್ನು ಯೋಗ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ ಪರಿಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರಾದವರು ಬರ್ಟಿಲ್ ಬಹ್‍ಲಿನ್, ಗುನ್ನಾರ್ ಮಿರ್ಡಾಲ್, ಎರಿಕ್ಲಿಡಾಲ್ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ಡಿ. ಎಚ್. ರಾಬರ್ಟ್‍ಸನ್. ಇದು ಅಭಿಜಾತ ಪಂಥದ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕಿಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾದ್ದು. ಹಣದ ಅಂಶ, ವಾಸ್ತವಿಕ ಅಂಶ ಇವರಡನ್ನೂ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಭಿಜಾತ ಪಂಥ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಕೇವಲ ವಾಸ್ತವಿಕ ಅಂಶಗಳಾದ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ವಿನಿಯೋಜನೆಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬಡ್ಡಿಯ ದರವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಹಣದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅದರಲ್ಲೂ ಬ್ಯಾಂಕು ಹಣದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿಲ್ಲ. ಬಂಡವಾಳದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ವಿನಿಯೋಜನೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜನರು ಕೂಡಿಡುವುದಕ್ಕೂ ಹಣವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಅಭಿಜಾತ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮರೆತು ಬಿಟ್ಟಿದೆ. ಬಡ್ಡಿಯ ದರ, ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ವಿನಿಯೋಜನೆಗಳ ನಡುವೆ ಕಾರ್ಯಭಾರಾತ್ಮಕ ಸಂಬಂಧ ಇದೆ ಎಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಲದೇಯ ನಿಧಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. 1 ಉಳಿತಾಯ 2 ವಿನಿಯೋಜನೆ 3 ಹಣ ಕೂಡಿಡುವ ಆಸೆ ಮತ್ತು 4 ಹಣದ ಪರಿಮಾಣ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಕಾಣಲಾಗಿರುವ ಕೆಲವು ನ್ಯೂನತೆಗಳು ಇವು: 1 ಉಳಿತಾಯ ಬಡ್ಡಿಯ ದರದ ಉಳಿತಾಯದ ಬಡ್ಡಿಯ ದರದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ ಇದೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಸೂಚಿಸುವಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ಉಳಿತಾಯದ ಪರಿಮಾಣದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ಎಷ್ಟೇ ಇರಲಿ, ಕೆಲವರು ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. 2 ಅಭಿಜಾತ ಬಡ್ಡಿ ಸಿದ್ಧಾಂತದಂತೆ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವೂ ಸಮಾಜದ ವರಮಾನದ ಪರಿಮಾಣ ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿರುವುದೆಂದೂ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಂದ (ವಿನಿಯೋಜನೆಯಿಂದ) ಅದು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೂ ಭಾವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಭಾವನೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ್ದಲ್ಲ. 3 ಹಣಕಾಸಿನ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಾಸ್ತವಿಕ ಅಂಶಗಳೂಡನೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿರುವ ರೀತಿ ಕೆಲವು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದೆ. 3) '''ಕೇನ್ಸೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ''': ಒಂದು ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಗೆ ದ್ರವತ್ವದ ಅಥವಾ ಹಣದ ಒಲವಿನ ವರ್ಜನೆಗಾಗಿ ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಫಲವೇ ಬಡ್ಡಿ. ಜನರು ಸುಲಭವಾಗಿ ನಗದಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದಾದ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಲು ಬಯಸುವುದರಿಂದ ಹಣಕ್ಕೆ ಬೇಡಿಕೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಇತರ ಆಸ್ತಿಗಳಿಗಿಂತ ಹಣಕ್ಕೆ ದ್ರವತ್ವ ಹೆಚ್ಚು. ಅದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಯಾವ ರೂಪಕ್ಕಾದರೂ ಪರಿವರ್ತಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಜನರು ಹಣವನ್ನು ನಗದಾಗಿಯಾಗಲಿ ಬ್ಯಾಂಕಿನಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿ ಠೇವಣಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಾಗಲಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳ ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಜನರ ಈ ಬಯಕೆಯನ್ನು ಕೇನ್ಸ್‍ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ದ್ರವತ್ವ ಅಧಿಮಾನತೆ (ಲಿಕ್ವಿಡಿಟಿ ಪ್ರೆಫರನ್ಸ್) ಅಥವಾ ನಗದು ಹಣದೊಲವು. ಜನರು ನಗದು ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹಣವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಮೂರು ಉದ್ದೇಶಗಳಿರುತ್ತವೆ: 1 ವಹಿವಾಟಿನ ಉದ್ದೇಶ: ಜನರಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ವರಮಾನ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ವರಮಾನ ಬರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ದೈನಂದಿನ ವ್ಯವಹಾರಗಳಿಗೆ ನಿತ್ಯವೂ ಹಣ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಜನರು ಯಾವಾಗಲೂ ನಗದು ಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳ ವಿಚಾರವೂ ಹೀಗೆಯೇ, ಈ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಬೇಕಾಗುವ ಹಣ ಎಷ್ಟು ಎಂಬುದು ಜನರ ವರಮಾನ, ವರಮಾನಗಳ ಕಾಲದ ಅಂತರ. ಇವುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. 2 ಮುಂಜಾಗ್ರತೆಯ ಉದ್ದೇಶ: ಅನಾರೋಗ್ಯ, ಅಪಘಾತ ಮೊದಲಾದ, ಮುಂದೆ ಸಂಭವಿಸಬಹುದಾದ, ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಘಟನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಜನರು ನಗದು ಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿಸಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬೇಕಾಗುವ ಹಣ ಎಷ್ಟೆಂಬುದು ಜನರ ಮಾನಸಿಕ ಧೋರಣೆ, ಕೌಣುಂಬಿಕ ವ್ಯಾಮೋಹ. ವರಮಾನ ಇವುಗಳಿಂದ ನಿರ್ಣಯವಾಗುತ್ತದೆ. 3 ಸಟ್ಟಾಉದ್ದೇಶ: ವ್ಯಾಪಾರಸ್ಥರು ಮತ್ತು ಇತರರು ಸರಕು ಮತ್ತು ಸಾಲಪತ್ರಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಇಳಿದಾಗ ಅವನ್ನು ಕೊಳ್ಳಲು ನಗದು ಹಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲಿಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂರು ಉದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಟ್ಟಾ ಉದ್ದೇಶ ಬಡ್ಡಿಯ ದರವನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೇನ್ಸ್ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ವಹಿವಾಟಿನ ಮತ್ತು ಮುಂಜಾಗ್ರತೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ನಗದಿನ ಪರಿಮಾಣ ಮತ್ತು ಮುಂಜಾಗ್ರತೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ನಗದಿನ ಪರಿಮಾಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದೇ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಬಡ್ಡಿಯ ದರದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಸಟ್ಟಾ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವ ನಗದಿನ ಪರಿಮಾಣ ಬಡ್ಡಿಯ ದರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಸಾಲ ಕೊಡುವುದರಿಂದ ನಗದು ಕೈಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಜನರು ನಗದಿನ ಮೇಲಿರುವ ಒಲವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾರೆ ಸಾಲಗಾರರಿಂದ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪರಿಹಾರವನ್ನು ಕೇನ್ಸ್ ಬಡ್ಡಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದರೆ ಜನರು ಹೊಂದಿರುವ ನಗದಿನ ಪರಿಮಾಣ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ನಗದಿನ ಪರಿಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಹಣದ ಪೂರೈಕೆ ಸರಕುಗಳ ಪೂರೈಕೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ್ದು. ಸರಕುಗಳ ಪೂರೈಕೆ ಪ್ರವಹಿಸುವುದಾಗಿದ್ದರೆ ಹಣದ ಪೂರೈಕೆ ಜಡವಾದ್ದು. ಏಕೆಂದರೆ ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಥವಾ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವಶದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಹಣದ ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಹತೋಟಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹಣದ ಪೂರೈಕೆಯ ಮೇಲೆ ಪೂರ್ಣ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇರುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಬಡ್ಡಿಯಲ್ಲಿ ಏನೇ ಏರುಪೇರುಗಳಾದರೂ ಹಣದ ಪೂರೈಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ಹಣದ ಬೇಡಿಕೆ ಪೂರೈಕೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ, ನಿಜ. ಆದರೆ ಕೇನ್ಸನ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಹಣದ ಪೂರೈಕೆ ನಿಗದಿಯಾದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಣದ ಬೇಡಿಕೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ಸಟ್ಟಾ ಬೇಡಿಕೆ, ಬಡ್ಡಿಯ ದರವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಶವೆಂಬುದು ಕೇನ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಸಾರಾಂಶವಾಗಿದೆ. ಕೇನ್ಸನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಹಣದ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಬಡ್ಡಿಯ ದರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ವಿವಿಧ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದಂತೆ ಸಮಾಜದ ಒಂದು ನೈಜ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು. ಹಿಂದಿನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದುದಾಗಿದ್ದರೂ ದೋಷರಹಿತವಾಗಿಲ್ಲ. 1 ಅಭಿಜಾತ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಇರುವಂತೆ ಕೇನ್ಸನ ಮೇರೆಗೆ ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ಹಣದ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಗಳಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಹಣದ ಬೇಡಿಕೆಯೇ ವರಮಾನದ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುವಾಗ, ವರಮಾನದ ಪರಿಮಾಣ ಎಷ್ಟೆಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ದ್ರವ್ಯದ ಪರಿಮಾಣ ಎಷ್ಟು ಎಂದು ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸನ್ನಿವೇಶ ಹೀಗಿರುವಾಗ ಬಡ್ಡಿಯ ನಿರ್ಣಯ ಅನಿಶ್ಚಿತ. 2 ಕೇನ್ಸ್ ವಾಸ್ತದ ಅಂಶಗಳಾದ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ಕಾಲಾವಧಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕೈಬಿಟ್ಟು ಕೇವಲ ಹಣದ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಕೊಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ ಅವನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅಪೂರ್ಣ. 3 ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ಹಾಗೂ ಉಳಿತಾಯದ ನಡುವೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡದೆ ನಗದು ಹಣವನ್ನು ಸಾಲಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. 4 ಆಧುನಿಕ ಬಡ್ಡಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ: ಈಚೆಗೆ ಹಿಕ್ಸ್, ಲರ್ನರ್, ಹ್ಯಾನ್ಸನ್ ಮೊದಲಾದವರು ಅಭಿಜಾತ ಮತ್ತು ಕೇನ್ಸೀಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಮುಖ್ಯಾಂಶಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿ ಹೊಸದೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಬಡ್ಡಿಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಬಡ್ಡಿಯ ನಿರ್ಣಾಯಕಗಳು ನಾಲ್ಕು: 1 ಉಳಿತಾಯ ಕ್ರಿಯೆ 2 ವಿನಿಯೋಜನೆ ಕ್ರಿಯೆ 3 ದ್ರವತ್ವ ಅಧಿಮಾನತೆಯ ಅಥವಾ ನಗದು ಹಣದೊಲವಿನ ಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು 4 ಹಣದ ಪೂರೈಕೆ. ಅಭಿಜಾತ ಪಂಥದವರ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ವಿನಿಯೋಜನೆ ಹಾಗೂ ಕೇನ್ಸನ ನಗದು ಹಣದೊಲವು ಮತ್ತು ಹಣದ ಪೂರೈಕೆ ಇವನ್ನು ವರಮಾನದೊಂದಿಗೆ ಕ್ರೊಡೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ನಿರ್ಣಯದ ಬಗ್ಗೆ ಸಮರ್ಪಕವಾದ ವಿವರಣೆ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಈ ಉದ್ದೇಶಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಎರಡು ಸಂಯೋಜಿತ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ವಿವಿಧ ವರಮಾನ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ವಿನಿಯೋಜನೆಗಳ ಸಮತೋಲ ಬಿಂದುಗಳು ಸೂಚಿಸುವ ವಿವಿಧ ಬಡ್ಡಿಯ ದರಗಳನ್ನು ಸೇರಿರುವ ರೇಖೆ 18 ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ವಿನಿಯೋಜನೆಗಳ ನಡುವಣ ಸಮತೋಲವನ್ನು ಈ ರೇಖೆ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಹಣದ ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಪೂರೈಕೆಗಳ ವಿವಿಧ ಸಮತೋಲ ಬಿಂದುಗಳು ಸೂಚಿಸುವ ವಿವಿಧ ಬಡ್ಡಿ ದರಡಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದಂತೆ ಇರುವ ವಿವಿಧ ವರಮಾನದ ಮಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವ ರೇಖೆ ಐಒ. ಈ ರೇಖೆ ನಗದು ಹಣದೊಲವು ಮತ್ತು ಹಣದ ನೀಡಿಕೆಗಳ ನಡುವಣ ಸಮತೋಲವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. IS ಮತ್ತು ಐಒ ರೇಖೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಛೇದಿಸುವ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲ ಬಡ್ಡಿದರ ನಿರ್ಣಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಿ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ IS ಮತ್ತು ಐಒ ರೇಖೆಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಛೇದಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಒಕಿ ಅಥವಾ ಔಓ ಬಡ್ಡಿಯ ದರ ನಿರ್ಧಾರವಾಗಿದೆ. ಈ ಬಡ್ಡಿಯ ದರದಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ವಿನಿಯೋಜನೆಗಳೆರಡೂ ಸಮತೋಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹಣದ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಗಳೂ ಸಮತೋಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಹಣದ ಪೂರೈಕೆ ಮತ್ತು ಬೇಡಿಕೆಗಳೂ ಸಮತೋಲ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಎಂದರೆ ಕಿ ಬಿಂದು ಎರಡು ವಿಧವಾದ ಸಮತೋಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ವರಮಾನದ ಮಟ್ಟ ಔಒ ಇರುವಾಗ ಈ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ಏರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತವೆ. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರವು ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಒಟ್ಟು ಬಡ್ಡಿ ಹಾಗು ನಿವ್ವಳ ಬಡ್ಡಿಯೆಂದು ಎರಡು ವಿಧವಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಒಟ್ಟು ಬಡ್ಡಿಯು ನಿವ್ವಳ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ವ್ಯಯಕ್ತಿಕ ವೆಚ್ಚ, ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿನ ಹಾನಿ-ನಷ್ಟಗಳನ್ನೆದುರಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದಿಷ್ಟು ವೆಚ್ಚ, ನಿರ್ವಹಣಾ ವೆಚ್ಚ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ನಿಷೇದಾತ್ಮಕವಾದ ಬಡ್ಡಿದರದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ನಂಬಿದ್ದರು. ಫಾಕ್ಸೆಲ್‍ನು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದನು. ಮಾರ್ಷಲ್ ಸಹ ತನ್ನ `ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು (ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ಸ್) ಗ್ರಂಥದಲ್ಲೂ ಇದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಐರ್ವಿಂಗ್ ಫಿಷರ್ ಸಹ ಈ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದನು. ಆದರೆ ಮುಂದೆ ಬಂದ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಇದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಜೆ.ಎಂ.ಮೆಹತಾ ಮೊದಲಾದವರು ಇದನ್ನು ಅಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಘಟಕವಾದ ಬಂಡವಾಳವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಅದರ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಬರುವುದೆಂದಿಗೂ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಅದು ಯಾವಾಗಲು ಸಕಾರಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಬಂಡವಾಳದಿಂದ ಬರುವ ಬಡ್ಡಿಯು ಯಾವಾಗಲೂ ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಾಚೀನ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಸಹಜವಾದ ಬಡ್ಡಿದರ ಹಾಗು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಬಡ್ಡಿದರಗಳು ಒಂದೇ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ನಟ್ ವಿಕ್‍ಸೆಲ್ (1851-1926) ನು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದನು. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಸಾಲ ಮೊದಲಾದವುಗಳು ಈ ಎರಡರಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನತೆಗೆ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಮಾಣೀಕರಿಸಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು. ಈ ವಿಭಿನ್ನತೆಯು ಅಸಂಕಲ್ಪಿತವೋ ಅಸಂಗತವೋ ಅಲ್ಲವೆಂದೂ ಇದು ಬ್ಯಾಂಕ್‍ನಂಥ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಂಶೋಧನೆಯೇ ಕಾರಣವೆಂದೂ ವಾದಿಸಿದನು. == ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಗಳು == * [https://www.margill.com/en/interest-calculation-white-paper White Paper: More than Math, The Lost Art of Interest calculation] * [https://web.archive.org/web/20080913200854/http://www.moneymadeclear.fsa.gov.uk/products/mortgages/mortgages.html Mortgages made clear] [[Financial Services Authority]] (UK) * [http://stats.oecd.org/Index.aspx?QueryId=579 OECD interest rate statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006111709/http://stats.oecd.org/Index.aspx?QueryId=579 |date=2014-10-06 }} * You can see a list of current interest rates at these sites: ** [https://web.archive.org/web/20100309111447/http://www.worldinterestrates.info/ World Interest Rates] ** [https://web.archive.org/web/20120807062113/http://www.forexmotion.com/index.php/en/exchange-rates.html Forex Motion] ** [http://www.whichwaytopay.com/world-interest-rates.asp "Which way to pay"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110419232406/http://www.whichwaytopay.com/world-interest-rates.asp |date=2011-04-19 }} * [http://thebanks.eu/compare-countries-by-deposit-rates Deposit Rates in European Countries] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಬಡ್ಡಿ}} {{Refimprove}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಅಂಶ ಆದಾಯ ವಿತರಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] h63sq2g1isu7nbc10oygnw8ylyoi1my 0 115431 1375553 1345191 2026-06-21T05:44:54Z A826 72368 Add: work, title. Changed bare reference to CS1/2. | [[:en:WP:UCB|Use this tool]]. [[:en:WP:DBUG|Report bugs]]. | #UCB_Gadget 1375553 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಗುರುಪುರ | native_name = | native_name_lang = ಕನ್ನಡ | other_name = | nickname = | settlement_type = town | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = {{coord|12.938828|N|74.931107|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = ಮೂಳೂರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ೫೪೬೫ | population_as_of = ೨೦೧೧ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[ತುಳು]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ೫೭೪೧೪೫<ref>[http://pincodes.info/in/Karnataka/Dakshina-Kannada/Gurpur/Gurupura-Mangalore-Dakshina-Kannada ಪಿನ್ ಕೋಡ್]</ref> | registration_plate = | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[ಮಂಗಳೂರು]] | blank2_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank2_info_sec1 = ಮಂಗಳೂರು | blank3_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] constituency | blank3_info_sec1 = ಮಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ | blank4_name_sec1 = Civic agency | blank4_info_sec1 = [[ಮೂಳೂರು]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ | website = | footnotes = }} '''ಗುರುಪುರ'''ವು ಫಾಲ್ಗುಣಿ ಅಥವಾ [[ಗುರುಪುರ ನದಿ]]ಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ [[ಪಟ್ಟಣ]].<ref>{{cite web | title=₹ 37.84 crore for newbridge at Gurupura | work=The Hindu | url=https://www-thehindu-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/3784-crore-for-newbridge-at-gurupura/article24618128.ece/amp/?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Fnews%2Fcities%2FMangalore%2F3784-crore-for-newbridge-at-gurupura%2Farticle24618128.ece }}</ref> ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ [[ರಾಜ್ಯ]]ದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ [[ಪಶ್ಚಿಮ]]ಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೩೪೫ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೨೧೪ ಮೈಲು) ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯ ಬಂದರು ನಗರವಾದ ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ [[ಪೂರ್ವ]] ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸುಮಾರು ೧೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೮ ಮೈಲು) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2019/jan/13/flowing-heritage-1924512.html |title=Indian express |access-date=2019-06-20 |archive-date=2022-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220717122747/https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2019/jan/13/flowing-heritage-1924512.html |url-status=dead }}</ref><br />ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳವರು. ಅದರಲ್ಲಿ [[ಬಿಲ್ಲವ]], ಬಂಟ್ಸ್, [[ಗೌಡ]], ಮತ್ತು ಸರಸತ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಸಂವಹನ]]ಕ್ಕಾಗಿ ತುಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ [[ಭಾಷೆ]]ಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ [[ಕೊಂಕಣಿ]], [[ಬ್ಯಾರಿ]] ಮತ್ತು [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆ ಗಳಲ್ಲೂ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>http://www.onefivenine.com/india/villages/Dakshin-Kannad/Mangalore/Gurupura Explore India</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಗುರುಪುರ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಗುಲಿಪುರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಫಾಲ್ಗುಣಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಗುಲಿಪುರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದು, ನದಿಯ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಅದರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.bangaloreorbit.com/rivers-in-karnataka/gurupura/gurupura-or-phalguni-river.html]</ref> ಬಂಡಸಾಲೆ ಎಂಬುದು ಅಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸ್ಥಳ <ref>[https://www-pinterest-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.pinterest.com/amp/pin/506092076847752576/?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https://www.google.com&aoh=15609559987089&amp_ct=1560955952974&amp_tf=From%20%251%24s ಬಂಡಸಲೆ]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, ಅಲ್ಲಿನ ಸಿಗುವ ಸರುಕುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸರಬರಾಜು ಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಂತಹ ರಚನೆಯುಳ್ಳ 'ಬಾಂಗ್ಲಾ ಗುಡ್ಡೆ' ಯನ್ನು ಗುರುಪುರದಲ್ಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ರವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://megamedianews.com/index.php/tag/gurupura/ Megamedia news]{{Dead link|date=ಮೇ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>[https://wordsimilarity.com/en/gurupura ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ರವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಾಂಗ್ಲಾ ಗುಡ್ಡೆ]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳಗಳು== ಗುರುಪುರವು ಮಂಗಳೂರು [[ನಗರ]]ದಿಂದ - ೧೨ ಕಿ.ಮಿ(೭.೫ ಮೈಲು).<ref>[https://www.makemytrip.com/routeplanner/how-to-reach-gurupura.html ಗುರುಪುರ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.makemytrip.com/routeplanner/mangalore-gurupura.html ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಗುರುಪುರಕ್ಕೆ]</ref> ; [[ಕೈಕಂಬ]]ದಿಂದ - ೦೫ ಕಿ.ಮೀ. (೩.೧ ಮೈಲು).<ref>[http://alldistancebetween.com/in/by-alphabet/g/gurupura+kaikamba+mangalore/ ಗುರುಪುರದಿಂದ ಕೈಕಂಬಕ್ಕಿರುವ ಅಂತರ]</ref>; ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ - ೨೮ ಕಿ.ಮೀ(೧೭ ಮೈಲು).<ref>[http://alldistancebetween.com/in/distance-between/national-institute-of-technology-karnataka-bhatkat-2a1cb38cb0f07ecc576c21fe3e98558d/ ಎನ್ಐಟಿಕೆ ಯಿಂದ ಗುರುಪುರಕ್ಕಿರುವ ಅಂತರ]</ref>; [[ಸುರತ್ಕಲ್]] ನಿಂದ‌ - ೨೯ ಕಿ.ಮೀ(೧೮ ಮೈಲು).<ref>[http://alldistancebetween.com/in/distance-between/surathkal-gurupura-4776722bca0083e384b883439b3d70ca/ ಗುರುಪುರದಿಂದ ಸುರತ್ಕಲ್ ಗೆ ಇರುವ ಅಂತರ]</ref>; [[ಫಾಲ್ಗುಣಿ ನದಿ]]ತಿಂದ - ೦೦ ಕಿ.ಮೀ(೦ ಮೈಲು); [[ಉಡುಪಿ]]ಯಿಂದ - ೬೬ ಕಿ.ಮೀ(೪೧ ಮೈಲು).<ref>[http://alldistancebetween.com/in/distance-between/udupi-gurupura-ed8e6f83be5106f11e2cf3f8b965a2e9/ ಉಡುಪಿಯಿಂದ ಗುರುಪುರಕ್ಕಿರುವ ಅಂತರ]</ref> ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಧಾರ್ಮಿಕ ತಾಣಗಳು== ಗುರುಪುರವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಪಟ್ಟಣದ ನಂತರ ಫಾಲ್ಗುಣಿ ನದಿಯನ್ನು ಗುರುಪುರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು [[ವಾಮಂಜೂರು]] ಮತ್ತು ಕಾಳಿಕಾಂಬ ಸ್ಥಳಕ್ಕೂ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>[https://www.makemytrip.com/routeplanner/gurupura-vamanjoor.html ಗುರುಪುರ ಮತ್ತು ವಾಮಂಜೂರಿಗೆ ಇರುವ ಅಂತರ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ [[ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ತ್ವರಿತ ನಗರೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಈ ಗ್ರಾಮವು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಿಂದೂ [[ದೇವತೆ]]ಗಳಾದ ವರದ್ರಾಜ, ವೆಂಕಟರಮಣ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಸತ್ಯದೇವತೆ ಧರ್ಮದೇವತೆ<ref>[http://wikimapia.org/1235363/Shri-Satya-Devata-Mandir ಶ್ರೀ ಸತ್ಯದೇವತೆ ಮಂದಿರ]</ref> ಯ ದೇವಾಲಯಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.shrisathyadevathamandir.com/ |title=ಗುರುಪುರದಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯ |access-date=2019-06-20 |archive-date=2021-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211224162849/http://shrisathyadevathamandir.com/ |url-status=dead }}</ref> ಹಬ್ಬಗಳು ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಮುಖ್ಯ [[ಹಬ್ಬ]]ವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಏಪ್ರಿಲ್]] ಅಥವಾ [[ಮೇ]] ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ''ಗುರುಪುರ ತೆರು''<ref>[https://www.revolvy.com/page/Gurupura ಗುರುಪುರ ತೆರು]</ref>, ''ಓಕುಲ್'', ''ಒಡು ತೆರು'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ಸತ್ಯದೇವತಾ ಧರ್ಮದೇವತಾ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ [[ಮಸೀದಿ]] ಇದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] swjk0gamhhevzzgcin95vl4k23yfqdv 1375554 1375553 2026-06-21T05:45:20Z A826 72368 A826 [[ಗುರುಪುರ]] ಪುಟವನ್ನು [[ಗುರುಪುರ (ಮಂಗಳೂರು), ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ 1375553 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ಗುರುಪುರ | native_name = | native_name_lang = ಕನ್ನಡ | other_name = | nickname = | settlement_type = town | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | pushpin_map = India Karnataka | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = {{coord|12.938828|N|74.931107|E|display=inline,title}} | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = [[States and territories of India|State]] | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = [[List of districts of India|District]] | subdivision_name2 = [[ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = ಮೂಳೂರು ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = ೫೪೬೫ | population_as_of = ೨೦೧೧ | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = Official | demographics1_info1 = [[ತುಳು]] | timezone1 = [[Indian Standard Time|IST]] | utc_offset1 = +5:30 | postal_code_type = [[Postal Index Number|PIN]] | postal_code = ೫೭೪೧೪೫<ref>[http://pincodes.info/in/Karnataka/Dakshina-Kannada/Gurpur/Gurupura-Mangalore-Dakshina-Kannada ಪಿನ್ ಕೋಡ್]</ref> | registration_plate = | blank1_name_sec1 = Nearest city | blank1_info_sec1 = [[ಮಂಗಳೂರು]] | blank2_name_sec1 = [[Lok Sabha]] constituency | blank2_info_sec1 = ಮಂಗಳೂರು | blank3_name_sec1 = [[Vidhan Sabha]] constituency | blank3_info_sec1 = ಮಂಗಳೂರು ಉತ್ತರ | blank4_name_sec1 = Civic agency | blank4_info_sec1 = [[ಮೂಳೂರು]] ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ | website = | footnotes = }} '''ಗುರುಪುರ'''ವು ಫಾಲ್ಗುಣಿ ಅಥವಾ [[ಗುರುಪುರ ನದಿ]]ಯಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ [[ಪಟ್ಟಣ]].<ref>{{cite web | title=₹ 37.84 crore for newbridge at Gurupura | work=The Hindu | url=https://www-thehindu-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/3784-crore-for-newbridge-at-gurupura/article24618128.ece/amp/?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.thehindu.com%2Fnews%2Fcities%2FMangalore%2F3784-crore-for-newbridge-at-gurupura%2Farticle24618128.ece }}</ref> ಇದು ಕರ್ನಾಟಕ [[ರಾಜ್ಯ]]ದ ರಾಜಧಾನಿಯಾದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ [[ಪಶ್ಚಿಮ]]ಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೩೪೫ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೨೧೪ ಮೈಲು) ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದ ಮುಖ್ಯ ಬಂದರು ನಗರವಾದ ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ [[ಪೂರ್ವ]] ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಸುಮಾರು ೧೩ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ (೮ ಮೈಲು) ದೂರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2019/jan/13/flowing-heritage-1924512.html |title=Indian express |access-date=2019-06-20 |archive-date=2022-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220717122747/https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2019/jan/13/flowing-heritage-1924512.html |url-status=dead }}</ref><br />ಅಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ವಿವಿಧ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯುಳ್ಳವರು. ಅದರಲ್ಲಿ [[ಬಿಲ್ಲವ]], ಬಂಟ್ಸ್, [[ಗೌಡ]], ಮತ್ತು ಸರಸತ್ವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ [[ಸಂವಹನ]]ಕ್ಕಾಗಿ ತುಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕ [[ಭಾಷೆ]]ಯಾಗಿದೆ. ಆದರೆ [[ಕೊಂಕಣಿ]], [[ಬ್ಯಾರಿ]] ಮತ್ತು [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆ ಗಳಲ್ಲೂ ಜನರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಾರೆ.<ref>http://www.onefivenine.com/india/villages/Dakshin-Kannad/Mangalore/Gurupura Explore India</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಸ್ಥಳೀಯ ದೇವಾಲಯಗಳ ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಗುರುಪುರ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಗುಲಿಪುರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಫಾಲ್ಗುಣಿ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಗುಲಿಪುರ ವಾಣಿಜ್ಯ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದ್ದು, ನದಿಯ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಗೆ ಅದರ ಸಂಪರ್ಕ ಹೊಂದಿದೆ.<ref>[http://www.bangaloreorbit.com/rivers-in-karnataka/gurupura/gurupura-or-phalguni-river.html]</ref> ಬಂಡಸಾಲೆ ಎಂಬುದು ಅಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಸ್ಥಳ <ref>[https://www-pinterest-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.pinterest.com/amp/pin/506092076847752576/?amp_js_v=a2&amp_gsa=1&usqp=mq331AQA#referrer=https://www.google.com&aoh=15609559987089&amp_ct=1560955952974&amp_tf=From%20%251%24s ಬಂಡಸಲೆ]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, ಅಲ್ಲಿನ ಸಿಗುವ ಸರುಕುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅನೇಕ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ವಿತರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕುಡಿಯುವ ನೀರಿನ ಸರಬರಾಜು ಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಂತಹ ರಚನೆಯುಳ್ಳ 'ಬಾಂಗ್ಲಾ ಗುಡ್ಡೆ' ಯನ್ನು ಗುರುಪುರದಲ್ಲಿ [[ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್]] ರವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>[https://megamedianews.com/index.php/tag/gurupura/ Megamedia news]{{Dead link|date=ಮೇ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>[https://wordsimilarity.com/en/gurupura ಟಿಪ್ಪು ಸುಲ್ತಾನ್ ರವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಬಾಂಗ್ಲಾ ಗುಡ್ಡೆ]{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==ಹತ್ತಿರದ ಸ್ಥಳಗಳು== ಗುರುಪುರವು ಮಂಗಳೂರು [[ನಗರ]]ದಿಂದ - ೧೨ ಕಿ.ಮಿ(೭.೫ ಮೈಲು).<ref>[https://www.makemytrip.com/routeplanner/how-to-reach-gurupura.html ಗುರುಪುರ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://www.makemytrip.com/routeplanner/mangalore-gurupura.html ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಗುರುಪುರಕ್ಕೆ]</ref> ; [[ಕೈಕಂಬ]]ದಿಂದ - ೦೫ ಕಿ.ಮೀ. (೩.೧ ಮೈಲು).<ref>[http://alldistancebetween.com/in/by-alphabet/g/gurupura+kaikamba+mangalore/ ಗುರುಪುರದಿಂದ ಕೈಕಂಬಕ್ಕಿರುವ ಅಂತರ]</ref>; ನ್ಯಾಷನಲ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ, ಕರ್ನಾಟಕದಿಂದ - ೨೮ ಕಿ.ಮೀ(೧೭ ಮೈಲು).<ref>[http://alldistancebetween.com/in/distance-between/national-institute-of-technology-karnataka-bhatkat-2a1cb38cb0f07ecc576c21fe3e98558d/ ಎನ್ಐಟಿಕೆ ಯಿಂದ ಗುರುಪುರಕ್ಕಿರುವ ಅಂತರ]</ref>; [[ಸುರತ್ಕಲ್]] ನಿಂದ‌ - ೨೯ ಕಿ.ಮೀ(೧೮ ಮೈಲು).<ref>[http://alldistancebetween.com/in/distance-between/surathkal-gurupura-4776722bca0083e384b883439b3d70ca/ ಗುರುಪುರದಿಂದ ಸುರತ್ಕಲ್ ಗೆ ಇರುವ ಅಂತರ]</ref>; [[ಫಾಲ್ಗುಣಿ ನದಿ]]ತಿಂದ - ೦೦ ಕಿ.ಮೀ(೦ ಮೈಲು); [[ಉಡುಪಿ]]ಯಿಂದ - ೬೬ ಕಿ.ಮೀ(೪೧ ಮೈಲು).<ref>[http://alldistancebetween.com/in/distance-between/udupi-gurupura-ed8e6f83be5106f11e2cf3f8b965a2e9/ ಉಡುಪಿಯಿಂದ ಗುರುಪುರಕ್ಕಿರುವ ಅಂತರ]</ref> ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಧಾರ್ಮಿಕ ತಾಣಗಳು== ಗುರುಪುರವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಈ ಪಟ್ಟಣದ ನಂತರ ಫಾಲ್ಗುಣಿ ನದಿಯನ್ನು ಗುರುಪುರ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು [[ವಾಮಂಜೂರು]] ಮತ್ತು ಕಾಳಿಕಾಂಬ ಸ್ಥಳಕ್ಕೂ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿದೆ.<ref>[https://www.makemytrip.com/routeplanner/gurupura-vamanjoor.html ಗುರುಪುರ ಮತ್ತು ವಾಮಂಜೂರಿಗೆ ಇರುವ ಅಂತರ]{{Dead link|date=ಆಗಸ್ಟ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ [[ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ ತ್ವರಿತ ನಗರೀಕರಣದೊಂದಿಗೆ ಈ ಗ್ರಾಮವು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಹಿಂದೂ [[ದೇವತೆ]]ಗಳಾದ ವರದ್ರಾಜ, ವೆಂಕಟರಮಣ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಸತ್ಯದೇವತೆ ಧರ್ಮದೇವತೆ<ref>[http://wikimapia.org/1235363/Shri-Satya-Devata-Mandir ಶ್ರೀ ಸತ್ಯದೇವತೆ ಮಂದಿರ]</ref> ಯ ದೇವಾಲಯಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.<ref>{{Cite web |url=http://www.shrisathyadevathamandir.com/ |title=ಗುರುಪುರದಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯ |access-date=2019-06-20 |archive-date=2021-12-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211224162849/http://shrisathyadevathamandir.com/ |url-status=dead }}</ref> ಹಬ್ಬಗಳು ವರ್ಷದ ಬಹುಪಾಲು ಇಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ, ಆದರೆ ಮುಖ್ಯ [[ಹಬ್ಬ]]ವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ [[ಏಪ್ರಿಲ್]] ಅಥವಾ [[ಮೇ]] ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ''ಗುರುಪುರ ತೆರು''<ref>[https://www.revolvy.com/page/Gurupura ಗುರುಪುರ ತೆರು]</ref>, ''ಓಕುಲ್'', ''ಒಡು ತೆರು'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ಸತ್ಯದೇವತಾ ಧರ್ಮದೇವತಾ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ [[ಮಸೀದಿ]] ಇದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕರ್ನಾಟಕದ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಪ್ರೋಜೆಕ್ಟ್ ಟೈಗರ್-೨ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣಗಳು]] swjk0gamhhevzzgcin95vl4k23yfqdv 0 129947 1375528 1355203 2026-06-20T22:00:19Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375528 wikitext text/x-wiki [[File:Baji-prabhu.jpg|thumb|ಬಾಜಿ ಪ್ರಭು ದೇಶಪಾಂಡೆ ಪ್ರತಿಮೆ]] ಬಾಜಿಪ್ರಭು ದೇಶಪಾಂಡೆ [[ಶಿವಾಜಿ|ಛತ್ರಪತಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ]] ಸೇನಾಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಬಾಜಿಪ್ರಭು ದೇಶಪಾಂಡೆ ಹುಟ್ಟಿದ್ದು 1615ರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ 'ಚಂದ್ರಸೇನೀಯ [[ಕಾಯಸ್ಥ]] ಪ್ರಭು' ಎಂಬ ದಾಖಲೆಪತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಜಾತಿಯಲ್ಲಿ. ಆದರೆ ಜಾತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಬಾಜಿಪ್ರಭುವಿನ ಕ್ಷತ್ರಿಯತ್ವಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆ ಬರಲಿಲ್ಲ. ಸಣ್ಣ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ದೇಶೀಯ ಸಮರಕಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದರು. ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವೀಣ್ಯತೆ ಪಡೆದರು. ದಿನಾಲೂ 12 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಕತ್ತಿವರಸೆ ಮುಂತಾದ ಸಮರಾಭ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಅವರು ಎರಡು 'ದಂಡಪಟ್ಟ" ಎಂಬ ಖಡ್ಗಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವ ವಿಶೇಷ ಕಲೆಯನ್ನೂ ಕರಗತ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕಡೆಯಿಂದ [[ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿ ವಂಶ|ಬಿಜಾಪುರದ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಗಳು]] ಮತ್ತೊಂದು ಕಡೆಯಿಂದ [[ಮೊಘಲ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮೊಘಲರು]] [[ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮ|ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮದ]] ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡುವುದು, ಅತ್ಯಾಚಾರ ಮತ್ತು ಹತ್ಯೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದವು.ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಕಂಡ ಬಾಜಿಪ್ರಭು ಈ ಅನ್ಯಾಯ-ಅನಾಚಾರಗಳನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಲೇಬೇಕೆಂದುಕೊಂಡರು. ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಏನಾದರೂ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಭಾರತವನ್ನು ಪರಕೀಯರಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಸ್ವರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾಪನೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಶಿವಾಜಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ಥಾನವಾದದ್ದು ಬಾಜಿಪ್ರಭುಗೆ ವರದಾನವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿತು. ಬಾಜಿಪ್ರಭುವಿನ ಅಪಾರ ದೇಶಭಕ್ತಿ, ಶಕ್ತಿ-ಸಾಮರ್ಥ್ಯ,ಶೌರ್ಯ,ನಾಯಕತ್ವದ ಗುಣಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ತಮಗಿಂತ 15ವರ್ಷ ಹಿರಿಯರಾದ ಭಾಜಿಪ್ರಭುವಿಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಕೊಲ್ಲಾಪುರ ಪ್ರಾಂತದ ಸೇನಾಮುಖ್ಯಸ್ಥನಾಗಿ ನೇಮಿಸಿದರು. [[:w:Adil Shahi dynasty|ಬಿಜಾಪುರದ ಸುಲ್ತಾನ]] ಎರಡನೇ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಯು ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿ ಹಿಂದೂ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ತನ್ನ ಬಂಟ [[:w:Afzal Khan (general)|ಅಫ್ಜಲ್ ಖಾನ್]] ನನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ ಅದನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಬಾಜಿಪ್ರಭು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅಫ್ಜಲ್ ಖಾನನಂತೆ ದೇಹದಾರ್ಢ್ಯ ಹೊಂದಿದ್ದ [[:w:Battle of Pratapgarh|ವಿಸಾಜಿ ಮುರಂಬಕ್]] ಮುಂತಾದ ವೀರಕಲಿಗಳ ಪಡೆಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರ ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದರು. ==ಪನ್ಹಾಲ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ== [[:w:Battle of Pratapgarh|ಅಫ್ಜಲ್ ಖಾನ್ ಸಂಹಾರದ]] ( ಕ್ರಿ.ಶ. 1659) ನಂತರ ಹಿಂದೂ ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನರ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾ ಅವರ ಕೋಟೆಗಳನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಸಾಗಿತು. ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರೊಡನೆ ನೇರವಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ ಎಂದರಿತ ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನನು ತಮ್ಮ ಎದುರಾಳಿಗಳಾದ ಮೊಘಲರೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. [https://thecustodiansin.wordpress.com/tag/siddi-jauhar/#:~:text=Siddi%20Jauhar%20was%20an%20African,Kurnool%20and%20independent%20of%20Bijapur. ಸಿದ್ದಿ ಜೋಹರನು] ಇಥಿಯೋಪಿಯ-ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮ. ಇವನ ಒಡೆಯನಾದ ಮಾಲಿಕ್ ಅಬ್ದುಲ್ ವಹಾಹನ ಮರಣದನಂತರ ಬಿಜಾಪುರದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದ್ದ 'ಕರ್ನೂಲ್' ಪ್ರಾಂತ್ಯವನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವೆಂದೂ ತಾನು ಅದರ ರಾಜನೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದ. ಈ ತಪ್ಪಿಗಾಗಿ ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನನಾದ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಯು ಅವನಿಗೆ ಮರಣದಂಡನೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ. ತನ್ನ ತಪ್ಪನ್ನು ಮನ್ನಿಸುವಂತೆ ಸಿದ್ದಿ ಜೋಹರನು ಪರಿಪರಿಯಾಗಿ ಬೇಡಿಕೊಂಡು ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಯು ಮರಣ ಸದೃಶವಾದ ನಿಬಂಧನೆಯೊಂದನ್ನು ಹಾಕಿದ. ಅದೇನೆಂದರೆ ಹಿಂದೂ [[ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಮರಾಠ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು]] ನಾಶ ಮಾಡಿದರೆ ತಪ್ಪನ್ನು ಮನ್ನಿಸುವುದಾಗಿಯೂ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಾನಮಾನ ನೀಡುವೆನೆಂದು ಹೇಳಿದ.<ref>Derek Jones [https://books.google.co.in/books?id=nzisCQAAQBAJ&pg=PT7755&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false, ed. (December 1, 2001). Censorship: A World Encyclopedia]</ref> ಅಫ್ಜಲ್ ಖಾನನ ಸಂಹಾರದ ನಂತರ ಶಿವಾಜಿ ನೇತೃತ್ವದ ಮರಾಠ ಸೇನೆಯು ಬಿಜಾಪುರ ಸುಲ್ತಾನರ ಪನ್ಹಾಲಾ ಕೋಟೆಯನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಮರಾಠರ ಕಡೆಯಿಂದಲೇ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಸೋರಿಕೆಯಾದ ಕಾರಣ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಯು ಕೋಟೆಯ ಪುನರ್ ವಶಕ್ಕಾಗಿ ಸಿದ್ಧಿ ಜೋಹರ್ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ 40,000ರಷ್ಟು ಬಲದ ಸೇನೆಯನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿದ. ಈ ಸೇನೆಯು [https://en.wikipedia.org/wiki/Panhala_Fort ಪನ್ಹಾಲಾ ಕೋಟೆ] ಯನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆಯಿತು. ಶಿವಾಜಿ, ಬಾಜಿಪ್ರಭು ಮತ್ತು 600ರಷ್ಟಿದ್ದ ಮರಾಠ ಸೇನೆಯು ಸುದೀರ್ಘ ಐದು ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಕೋಟೆಯಲ್ಲೇ ಬಂಧಿಯಾಯಿತು. ==ಬಾಜಿಪ್ರಭುವಿನ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನ== ಮರಾಠ ಸೇನೆಗೆ ಕೋಟೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಿಟ್ಟು ಅನ್ಯಥ ಮಾರ್ಗ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿ ಆಹಾರವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಕ್ಷಣದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಶತ್ರುಸೈನ್ಯದ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿ ಬೀಳುವ ಅಪಾಯವಿತ್ತು. 63 ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದ [https://en.wikipedia.org/wiki/Vishalgad ವಿಶಾಲಗಡ] ವನ್ನು ಹಿಂದೂ-ಮರಾಠ ರಾಜ [https://en.wikipedia.org/wiki/Rango_Narayan_Orpe ರಂಗೂ ನಾರಾಯಣ ಓರ್ಪೆ] ಆಳುತ್ತಿದ್ದ. ಮೊಘಲರೊಂದಿಗೆ ಆತ ಉತ್ತಮ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ. ಆದರೆ ದೇಶಪ್ರೇಮಿಯಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಆತ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧನಿದ್ದ. ಅಲ್ಲಿನ ಆಗುಹೋಗುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಮೋಘಲರು ತಮ್ಮ ಸೈನಿಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿದ್ದರು. ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಪನ್ಹಾಲಾ ಕೋಟೆಯಿಂದ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದರೂ ವಿಶಾಲಗಡದಲ್ಲಿದ್ದ ಮೊಘಲ್ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಸೂಕ್ತ ಸಮಯ ನೋಡಿ ಪನ್ಹಾಲ ಕೊಟೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಉಪಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಒಂದು ರಾತ್ರಿ ಶಿವಾಜಿ, ಬಾಜಿಪ್ರಭು ನೇತೃತ್ವದ ಮರಾಠ ಸೇನೆಯು ರಾತ್ರಿವೇಳೆ ಏಕಾಏಕಿ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಯ ಸೇನೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದರು. ಮೊದಲೇ ಯೋಚಿಸಿದಂತೆ ನೋಡಲು ಶಿವಾಜಿಯಂತಿದ್ದ [https://www.thebetterindia.com/131648/shivaji-shiva-kashid-barber/ ಶಿವ ಕಶೀದ] ಎಂಬ ಕ್ಷೌರಿಕನಿಗೆ ಅವರ ಹಾಗೆಯೇ ವೇಷಭೂಷಣಗಳನ್ನು-ಅಲಂಕಾರವನ್ನು ಮಾಡಿ ಯುದ್ಧ ನಡೆಯುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಿಕ್ಕಿಬೀಳುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಶಿವ ಕಶೀದನನ್ನೇ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದ ಶತ್ರುಸೇನೆ ಅವನನ್ನು ಬಂಧಿಸಿ ಕರೆದೊಯ್ಯಿತು. ಆದರೆ ಅವನು ಶಿವಾಜಿ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ಅರಿವಾಗುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಮರಾಠ ಸೇನೆ ಪನ್ಹಾಲದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದಿರುವ ಭಯಾನಕ ಸಾವನ್ನು ಅರಿತ ಶಿವ ಕಶೀದ "ಜೈ ಭವಾನಿ" ಎಂದು ಶಿವಾಜಿಗೆ ಬೀಳ್ಕೊಡುತ್ತ ಸ್ವರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಲಿದಾನ ಮಾಡಿದ. ==ಪಾವನಖಿಂಡಿ ಯುದ್ಧ (13 ಜುಲೈ 1660)== ರಾತ್ರಿವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಮರಾಠ ಸೇನೆಗೆ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಯ ಸೇನೆ ಪ್ರತಿದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಕೊಂಡು ಬರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಖಾತ್ರಿ ಇತ್ತು. ಮರಾಠ ಸೈನ್ಯಯು ಎರಡು ಸೇನೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಒಂದು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿಕೊಂಡು ಬರುವ ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಯ ಸೈನ್ಯ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಶಾಲಗಡದಲ್ಲಿರುವ ಮೊಘಲ್ ಸೈನ್ಯ. ಒಟ್ಟಾಗಿದ್ದರೆ ಎರಡು ಸೇನೆಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಹಾಗಾಗಿ ಸೇನೆಯನ್ನು ವಿಭಜನೆ ಮಾಡುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ ಉಂಟಾಯಿತು. ಒಂದು ಸೇನೆ ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಆದಿಲ್ ಶಾಹಿಯ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಅದು ಮುಂದುವರಿಯದಂತೆ ತಡೆಯುವುದು. ಇನ್ನೊಂದು ಸೇನೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮುಂದುವರಿಸಿ ಮೊಘಲ್ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಿ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ವಿಶಾಲಗಢವನ್ನು ಸೇರುವುದು. ಬಾಜಿಪ್ರಭು ತಾನು ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಯುದ್ಧ ಮಾಡುವುನೆಂದು ಮುಂದೆ ಬಂದರು. ವಿಶಾಲಗಢಕ್ಕೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಸೇರಿದ್ದೇವೆ ಎಂಬ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಮೂರು ಫಿರಂಗಿ ಸದ್ದಿನೊಂದಿಗೆ ತಿಳಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಬಾಜಿಪ್ರಭುವಿನ ಪಡೆಯು ಯುದ್ಧಾನುಕೂಲದ '[https://en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Pavan_Khind ಗೋಡ್ಕಿಂಡಿ]' ಹಿಂದಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಆರಿಸಿದರು. ಇದು ತುಂಬಾ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಮತ್ತು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಸೈನಿಕರು ಸಾಗಬಹುದಾದ ಕಣಿವೆ ಮಾರ್ಗ.ಬಾಜಿಪ್ರಭು ಮತ್ತು ತನ್ನ ತಮ್ಮ ಫಲೂಜಿ ಹಾಗೂ 300ರಷ್ಟಿದ್ದ ಮರಾಠ ಸೇನೆಯು 40,000 ಮುಸ್ಲಿಂ ಸೈನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ನಿಂತಿತ್ತು. ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಮರಾಠ ಸೇನೆಗೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ದೊಡ್ಡ ನಷ್ಟ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ಮುಸ್ಲಿಂ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಯಿತು. ಹೀಗೆ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಯುದ್ಧ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ತಲುಪುವವರೆಗೆ ಕಣಿವೆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಒಂದಿಷ್ಟೂ ಬಿಡಲಾರೆವು ಎಂದು ದೃಢನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಮರಾಠಸೇನೆಯು ಕಾದಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಸಮಯ ಕಳೆದಂತೆ ಸೈನ್ಯಬಲವು ಕ್ಷಿಣಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗಿತ್ತು. [https://thecustodiansin.wordpress.com/tag/fazal-khan/ ಫಜಲ್ ಖಾನ್] ನೇತೃತ್ವದ 12,000 ಮ್ಲೆಚ್ಚ ಕಾಲುಳುಗಳ ದಾಳಿಯು ಮರಾಠ ಸೇನೆಗೆ ಭಾರಿ ಹೊಡೆತವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಸೈನಿಕರನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ ಧೃತಿಗೆಡದೆ ಬಾಜಿಪ್ರಭು 2 ಕೈಯಲ್ಲಿ '[https://en.wikipedia.org/wiki/Pata_(sword) ದಂಡಪಟ್ಟ]' ಖಡ್ಗಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಝಳಪಿಸುತ್ತಾ ಎದುರಾಳಿಗಳ ಮಾರಣಹೋಮಕ್ಕೆ ಶುರುಮಾಡಿದರು. ಇವರ ರೌದ್ರರೂಪಕ್ಕೆ ಹೆದರಿದ ಫಜಲ್ ಖಾನ್ ಹಿಂದೆ ಸರಿದು ತನ್ನ ಸೈನ್ಯದ ಮೂಲಕ ಯುದ್ಧ ಮುಂದುವರಿಸಿದ.<ref>Kantak, M. R.(1978). "[[Kantak, M. R. (1978). "The Political Role of Different Hindu Castes and Communities in Maharashtra in the Foundation of the Shivaji's Swarajya". Bulletin of the Deccan College Research Institute. 38 (1)|The Political Role of Different Hindu Castes and Communities in Maharashtra in the Foundation of the Shivaji's Swarajya". Bulletin of the Deccan College Research Institute. 38 (1)]]</ref> ಬಾಜಿಪ್ರಭುವನ್ನು ಮ್ಲೆಚ್ಚರ ಸೈನ್ಯವು ಸುತ್ತುವರಿಯಿತು. ಆದರೂ ಬಾಜಿಪ್ರಭುವಿನಿಂದ ಸೈನ್ಯನಷ್ಟ ಉಂಟಾಗುವುದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದೇ ಹೋದಾಗ ಮದ್ದುಗುಂಡುಗಳ ಮೂಲಕ ದಾಳಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಬಾಜಿಪ್ರಭು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಗಾಯಗೊಂಡರೂ ಯುದ್ಧ ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಯುದ್ಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ 5 ಗಂಟೆಗಳ ನಂತರ ವಿಶಾಲಗಢದ ಕಡೆಯಿಂದ ಮೂರು ಫಿರಂಗಿ ಸದ್ದುಗಳು ಕೇಳಿಬಂತು. ಸಾಕಷ್ಟು ಗಾಯಗೊಂಡಿದ್ದ ಇದನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಬಾಜಿಪ್ರಭು 'ಜೈ ಭವಾನಿ' ಎಂದು ಘೋಷಣೆ ಕೂಗುತ್ತಾ ಕುಸಿದುಬಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಅವರು ವೀರಮರಣ ಹೊಂದಿದರು( 14 ಜುಲೈ 1660). ಬಹುತೇಕ ಹಿಂದೂ ಯೋಧರು ಹುತಾತ್ಮರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಮೂಲಕ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದ ಮಾತನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬಾಜಿಪ್ರಭುವಿನ ಸೇನೆಯ ಅದ್ವಿತೀಯ ಶೌರ್ಯ-ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ವಿಶಾಲಗಢವನ್ನು ತಲುಪಿದರು.<ref>[https://www.imdb.com/title/tt0249381/ "Baji Prabhu Deshpande - Film"]. IMDb. Retrieved May 2, 2012.</ref> ಬಾಜಿಪ್ರಭುವಿನ ಶರೀರವನ್ನು ವಿಶಾಲಗಡಕ್ಕೆ ತರಲಾಯಿತು. ಶಿವಾಜಿ ಮಹಾರಾಜರು 'ಗೋಡ್ಕಿಂಡಿ' ಕಣಿವೆಯನ್ನು 'ಪಾವನಕಿಂಡಿ'( ಎಂದರೆ ಹಿಂದೂ ಯೋಧರ ರಕ್ತದಿಂದ ಪಾವನವಾದುದು ಎಂದರ್ಥ) ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಬಾಜಿಪ್ರಭು ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಗೌರವ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಮುಂದೆ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ, [[ಅರವಿಂದ ಘೋಷ್|ಯೋಗಿ ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದರು]] 1909 ರಲ್ಲಿ ಬಾಜಿಪ್ರಭುವಿನ ತ್ಯಾಗ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುವ [http://savitri.in/blogs/light-of-supreme/poetry-time-5-march-2011-baji-prabhou-by-sri-aurobindo 'ಬಾಜಿ ಪ್ರಭೋ'] ಎಂಬ ಗೀತೆಯನ್ನು ಬರೆದರು [https://books.google.co.in/books?id=_rM1DgAAQBAJ&pg=PA272&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false Mapping the Nation: An Anthology of Indian Poetry in English, 1870–1920]. Anthem Press. June 25, 2012.. [[ಸಾವರಕರ್|ಸ್ವಾತಂತ್ರವೀರ ಸಾವರ್ಕರ್]] ಕೂಡ ಬಾಜಿಪ್ರಭು ಕುರಿತಾಗಿ ಗೀತೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದರು. ಅದನ್ನು ಅಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ನಿಷೇಧಿಸಿತ್ತು. ಮೇ 24,1946 ರಂದು ಆ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಯಿತು. ==ಮತ್ತಷ್ಟು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿರಿ== # [[:w:Tanaji Malusare|ತಾನಾಜಿ ಮಲ್ಸೂರೆ]] # [[:w:Netaji Palkar|ನೆತಾಜಿ ಫಾಲ್ಕರ್]] ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕ== # [https://archive.org/stream/historyofmaratha01kincuoft#page/166/mode/2up A history of the Maratha people p.168-171] # [https://web.archive.org/web/20120225213025/http://www.shivchhatrapati.com/warriors.php?id=Bajiprabhu Read about Bajiprabhu deshpande] # [https://web.archive.org/web/20130305083943/http://www.hindujagruti.org/articles/38.html HinduJagruti.org] # [https://archive.org/stream/ethnographicalno00chanrich/ethnographicalno00chanrich_djvu.txt Full text of "Ethnographical notes on Chandraseniya Kayastha Prabhu"] # [https://haribhakt.com/hindu-warrior-bajiprabhu-deshpande-with-hindu-sena-of-300-men-fought-against-40000-mlecchas/ bajiprabhu-deshpande with hindu sena of 300 men fought against 40000 mlecchas] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809082401/https://haribhakt.com/hindu-warrior-bajiprabhu-deshpande-with-hindu-sena-of-300-men-fought-against-40000-mlecchas/ |date=2020-08-09 }} ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಇತಿಹಾಸದ ಪ್ರಮುಖರು]] 7ddvuacdes4jg91f48n47x31rq0elv5 0 132414 1375494 1352486 2026-06-20T12:39:02Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375494 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Nohkalikai fall.JPG|thumb]] '''ನೋಹ್‍ಕಲಿಕಾಯ್ ಜಲಪಾತ'''ವು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಧುಮುಕು [[ಜಲಪಾತ]]ವಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.worldwaterfalldatabase.com/country/India/|title=Nohkalikai Falls|website=World Waterfall Database|archive-url=https://web.archive.org/web/20120726024102/http://www.worldwaterfalldatabase.com/country/India/|archive-date=2012-07-26|access-date=2012-05-06}}</ref> ಇದರ ಎತ್ತರ 1115 ಅಡಿಯಷ್ಟಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall.php?num=766|title=Nohkalikai Falls|website=World Waterfall Database|access-date=2007-12-18|archive-date=2006-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20061128181205/http://www.worldwaterfalldatabase.com/waterfall.php?num=766|url-status=dead}}</ref> ಈ ಜಲಪಾತವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಒದ್ದೆ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ [[ಚಿರಾಪುಂಜಿ]] ಹತ್ತಿರ ಸ್ಥಿತವಾಗಿದೆ. ಒಂದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ಶಿಖರದ ಮೇಲೆ ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳುವ ಮಳೆನೀರು ನೋಹ್‍ಕಲಿಕಾಯ್ ಜಲಪಾತಕ್ಕೆ ನೀರುಣಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ನೀರು ಡಿಸೆಂಬರ್ - ಫ಼ೆಬ್ರುವರಿ ನಡುವಿನ ಶುಷ್ಕ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜಲಪಾತದ ಕೆಳಗೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಹಸಿರು ಬಣ್ಣದ ನೀರಿರುವ ಧುಮುಕು ಕೊಳವು ರೂಪಗೊಂಡಿದೆ.<ref name="wondermondo">{{Cite web|url=http://www.wondermondo.com/Countries/As/India/Meghalaya/Nohkalikai.htm|title=Nohkalikai Falls|last=Gatis Pāvils|date=2010-08-28|publisher=Wondermondo|access-date=2010-08-29}}{{Dead link|date=ಮೇ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><gallery widths="200" heights="200"> ಚಿತ್ರ:The Elegant Nohkalikai Falls during a summer sunset.jpg|ಈ ಸುಂದರ ಜಲಪಾತವು ಚಿರಾಪುಂಜಿ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಯ ತುದಿಯ ಮೇಲಿದೆ. ಇದು ಯಾವಾಗಲೂ ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತವಾಗಿದೆ. ಚಿತ್ರ:Nohkalikai Falls India.jpg|ಸುಮಾರು ೧೮೫೪ರ ಒಂದು ವರ್ಣಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತವಾದ ನೋಹ್‍ಕಲಿಕಾಯ್ ಜಲಪಾತ. ಚಿತ್ರ:Nohkalikai Falls.JPG|ಶುಷ್ಕ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ನೋಹ್‍ಕಲಿಕಾಯ್ ಜಲಪಾತ. </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮೇಘಾಲಯ]] [[ವರ್ಗ:ಜಲಪಾತಗಳು]] 7bjuyyl8x1ra56xngfsl2iu25h648m7 3 137988 1375550 1040774 2026-06-21T05:07:46Z Mfield 97709 Mfield [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:মঞ্জুর আলম খান]] ಪುಟವನ್ನು [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ManjurKhan]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/মঞ্জুর আলম খান|মঞ্জুর আলম খান]]" to "[[Special:CentralAuth/ManjurKhan|ManjurKhan]]" 1040774 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=মঞ্জুর আলম খান}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೪:೫೬, ೧೯ ಜೂನ್ ೨೦೨೧ (UTC) 6q4343lrrslq3qigido1p8znocuwqfr 0 140014 1375576 1358200 2026-06-21T09:23:59Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375576 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = ಮರಿಯಾ ರೇಕಿ<br>Maria Reiche | image = Maria Reiche-BW.jpg | image_size = | caption = | birth_date = ೧೫ ಮೇ ೧೯೦೩ | birth_place = ಡ್ರೆಸ್ಡನ್, ಜರ್ಮನಿ | death_date = ೦೮ ಜೂನ್ ೧೯೯೮ | death_place = ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೊ ಡಿ ಸರ್ಕೊ, [[ಲಿಮಾ]], [[ಪೆರು]] | alma_mater = | residence = | field = ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ | work_institution = | academic_advisors = |notable_students = | known_for = ನಾಸ್ಕಾಗೆರೆಗಳು | nationality = | ethnicity = | Spouse = | religion = | prizes = | footnotes = }} '''ಮರಿಯಾ ರೇಕಿ ಗ್ರಾಸ್-ನ್ಯೂಮನ್'''<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-maria-reiche-1164151.html|title = Obituary: Maria Reiche|date = 22 October 2011}}</ref> (೧೫ ಮೇ ೧೯೦೩ - ೦೮ ಜೂನ್ ೧೯೯೮) ಜರ್ಮನ್ ಮೂಲದ ಪೆರುವಿಯನ್ ಗಣಿತಜ್ಞೆ, ಪುರಾತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ನೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಭಾಷಾಂತರಗಾರ್ತಿ. ಅವರು [[:en:Nazca Lines|ನಾಸ್ಕಾಗೆರೆಗಳ]] ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಮೆರಿಕದ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಪಾಲ್ ಕೊಸೊಕ್ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅವರು ಮೊದಲು ೧೯೪೧ರಲ್ಲಿ ನೋಡಿದ್ದು. ''ಲೇಡಿ ಆಫ್ ದಿ ಲೈನ್ಸ್'' ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ರೇಕಿಯವರು, ನಾಸ್ಕಾ ಲೈನ್ಸ್ ನ ದಾಖಲೀಕರಣ, ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಲು ಸುಮಾರು ಅರ್ಧಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿ ಜೀವನದ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/1998/06/15/world/maria-reiche-95-keeper-of-an-ancient-peruvian-puzzle-dies.html|title=Maria Reiche, 95, Keeper of an Ancient Peruvian Puzzle, Dies|last=Jr|first=Robert McG Thomas|date=1998-06-15|work=The New York Times|access-date=2018-03-03|archive-url=https://archive.today/20181205113744/https://www.nytimes.com/1998/06/15/world/maria-reiche-95-keeper-of-an-ancient-peruvian-puzzle-dies.html|archive-date=5 December 2018|url-status=live|language=en-US|issn=0362-4331|df=dmy-all}}</ref><ref>{{cite book |last1=ನೇಮಿಚಂದ್ರ |title=ಪೆರುವಿನ ಪವಿತ್ರ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ |publisher=ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪ್ರಕಾಶನ |location=ಬೆಂಗಳೂರು |isbn=978-81-7302-634-8 |page=೬೬,೬೭,೬೮ |edition=೨೦೦೮ |accessdate=27 September 2021}}</ref> ಅವರು ನಾಸ್ಕಾ ಗೆರೆಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಕಿಯಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಅದರ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನ್ಯಾಷನಲ್ ಯೂನಿವರ್ಸಿಟಿ ಆಫ್ ಸ್ಯಾನ್ ಮಾರ್ಕೋಸ್ ಮತ್ತು ಲಿಮಾದಲ್ಲಿರುವ ಯೂನಿವರ್ಸಿಡಾಡ್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಡಿ ಇಂಜೆನೇರಿಯಾದಿಂದ Doctor Honoris Causa ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ನಾಜ್ಕಾ ಲೈನ್ಸ್‌ಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗಮನವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ರೇಕಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಪೆರು ಆ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ [[ಯುನೆಸ್ಕೋ]] ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವೆಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/700|title=Lines and Geoglyphs of Nasca and Palpa|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20181205115915/https://whc.unesco.org/en/list/700|archive-date=2018-12-05|url-status=live|access-date=2018-05-15}}</ref> ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ನಾಜ್ಕಾದಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಹಳೆಯ ಮನೆಯನ್ನು ''ಮ್ಯೂಸಿಯೊ ಮರಿಯಾ ರೇಕಿ'' ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. ನಾಜ್ಕಾದ ''ಮರಿಯಾ ರೇಕಿ ನ್ಯೂಮನ್ ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ'' ಮತ್ತು ಪೆರುವಿನ ಕೆಲವು ಇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಟ್ಟು ಗೌರವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯ ೧೧೫ನೇ ಜನ್ಮವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಪ್ರಯುಕ್ತ ಮೇ ೨೦೧೮ರಲ್ಲಿ [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್]] ಮೂಲಕ ಸ್ಮರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.forbes.com/sites/kionasmith/2018/05/15/tuesdays-google-doodle-celebrates-nazca-line-archaeologist-maria-reiche/#3f91bc5719ef|title=Tuesday's Google Doodle Celebrates Nazca Line Archaeologist Maria Reiche|last=Smith|first=Kiona N.|work=Forbes|access-date=2018-05-15|archive-url=https://archive.today/20181205115102/https://www.forbes.com/#3f91bc5719ef|archive-date=5 December 2018|url-status=live|language=en|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theverge.com/2018/5/15/17353242/maria-reiche-nazca-lines-peru-science-google-doodle|title=Today's Google Doodle celebrates the scientist who studied the mysterious desert lines of Peru|work=The Verge|access-date=2018-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20181205115640/https://www.theverge.com/2018/5/15/17353242/maria-reiche-nazca-lines-peru-science-google-doodle|archive-date=2018-12-05|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.google.com/doodles/maria-reiches-115th-birthday|title=Maria Reiche's 115th Birthday|date=2018-05-15|website=Google Doodles Archive|archive-url=https://archive.today/20181205120312/https://www.google.com/doodles/maria-reiches-115th-birthday|archive-date=5 December 2018|url-status=live|access-date=2018-05-15|df=dmy-all}}</ref> ==ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ== [[File:Maria Reiche 1910 (cropped).jpeg|thumb|upright=0.7|೧೯೧೦ರಲ್ಲಿ ರೇಕಿ]] ಮರಿಯಾ ರೇಕಿ ಡ್ರಸ್ಡೆನ್‌ನಲ್ಲಿ ೧೫ ಮೇ ೧೯೦೩ರಂದು ಫೆಲಿಕ್ಸ್ ರೀಚೆ ಗ್ರಾಸ್ ಮತ್ತು ಅನಾ ಎಲಿಜಬೆತ್ ನ್ಯೂಮನ್ ದಂಪತಿಗೆ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ಡ್ರೆಸ್ಡೆನ್ ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಗಣಿತ, [[ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ]], [[ಭೂಗೋಳ]] ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.indianer-welt.de/sued/nazca/nazca-reiche.htm|title=Indianer-Welt: Nazca - Biographie: Maria Reiche|website=www.indianer-welt.de|archive-url=https://archive.today/20181205120504/http://www.indianer-welt.de/sued/nazca/nazca-reiche.htm|archive-date=5 December 2018|url-status=live|access-date=2018-03-03|df=dmy-all}}</ref> ಐದು ಭಾಷೆಗಳನ್ನು ಮಾತನಾಡಲು ಕಲಿತರು. ೧೯೩೨ರಲ್ಲಿ ಯೌವನದಲ್ಲಿ [[ಪೆರು|ಪೆರು ದೇಶದ]] ಕುಸ್ಕೋದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ರಾಯಭಾರಿಗಳ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಬೋಧಕಿ ಮತ್ತು ಉಸ್ತುವಾರಿಣಿಯಾಗಿ ಹೋದರು. ೧೯೩೪ರಲ್ಲಿ ಕುಸ್ಕೋದಲ್ಲಿದ್ದಾಗ, ಅವರು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ [[ಪಾಪಾಸುಕಳ್ಳಿ|ಪಾಪಾಸುಕಳ್ಳಿಯಿಂದ]] ಗಾಯಗೊಂಡು [[ಗ್ಯಾಂಗ್ರೀನ್‌]] ಆಗಿ ಒಂದು ಬೆರಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ೧೯೩೯ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಲಿಮಾದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಕರಾದರು ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅನುವಾದಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು. ಆ ವರ್ಷ [[ಎರಡನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ]] ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ, ರೇಕಿ ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡರು. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಅವರು ಪಾಲ್ ಕೊಸೊಕ್ ಎಂಬ ಅಮೇರಿಕನ್ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಅವರು ದೇಶದ ಪುರಾತನ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೪೧ರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ ಕೊಸೋಕ್'ಗೆ ಪೇರುದೇಶದಲ್ಲಿ ಏರ್ಪಾಡುಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ರೇಕಿಯವರು ನೆರವಾದರು. ಈ ಏರ್ಪಾಟಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ವಿಮಾನದ ಮೂಲಕ ಎತ್ತರದಿಂದ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು ನಾಸ್ಕಾದ ರೇಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಕಂಡರು.<ref name="maria">{{Cite web|url=http://www.nazcaresources.com/MariaReiche.html|title=Maria and the Stars of Nazca|website=www.nazcaresources.com|archive-url=https://archive.today/20140623181425/http://www.nazcaresources.com/MariaReiche.html|archive-date=23 June 2014|url-status=dead|access-date=2018-03-03|df=dmy-all}}</ref> ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ ಈ ಗೆರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮಾಡಿದರು. ಅವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಯಾವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಅಷ್ಟು ಕಷ್ಟದಿಂದ ರಚಿಸಲಾಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡಿಹಿಡಿಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ==ನಾಸ್ಕಾ ಗೆರೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಶೋಧನೆ== ೧೯೪೦ರಲ್ಲಿ, ಪೆರುದಲ್ಲಿನ ಪುರಾತನ ನೀರಾವರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್‌ನ ಬ್ರೂಕ್ಲಿನ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಲಾಂಗ್ ಐಲ್ಯಾಂಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಅಮೇರಿಕನ್ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಪಾಲ್ ಕೊಸೊಕ್‌ಗೆ ರೇಕಿ ಸಹಾಯಕರಾದರು. ಜೂನ್ ೧೯೪೧ರಲ್ಲಿ, ಕೊಸೊಕ್ [[ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ|ದಕ್ಷಿಣಾಯಣದ]] [[:en:Winter solstice|ಚಳಿಗಾಲದ ಸಂಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ]] ದಕ್ಷಿಣ ಗೋಳಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೇರುವ ಮರುಭೂಮಿಯ ಸಾಲುಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು. ಅವರು ಮತ್ತು ರೇಕಿ ಸೇರಿ ಖಗೋಳ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ಆ ಗೆರೆಗಳ ಸಂಬಂಧ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಆ ರೇಖೆಗಳ ನಕ್ಷೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅಂದಾಜಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ರೇಕಿ [[:en:Summer solstice|ಬೇಸಿಗೆಯ ಅಯನ ಸಂಕ್ರಮಣದಲ್ಲಿ]] ಗೆರೆಗಳು ಒಮ್ಮುಖವಾಗುವುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಆ ರೇಖೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಕಾಶ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್'ನಂತೆ ರಚಿಸಿಲಾದವು ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://www.independent.co.uk/news/science/maria-reiche-nazca-lines-peru-incas-german-mathematician-google-doodle-a8351876.html|title=Who was the German governess obsessed with the mystery of Peru's Nazca Lines?|date=2018-05-15|work=The Independent|access-date=2018-05-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20181205121104/https://www.independent.co.uk/news/science/maria-reiche-nazca-lines-peru-incas-german-mathematician-google-doodle-a8351876.html|archive-date=2018-12-05|url-status=live|language=en-GB}}</ref> ೧೯೪೬ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ರೇಕಿ ನಾಜ್ಕಾ ಗೆರೆಗಳಿಂದ ರೂಪಿಸಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳ ನಕಾಶೆ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ೧೮ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಿಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಿರುವುದನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದರು. ೧೯೪೮ರಲ್ಲಿ ಅವರ ಎರಡನೇ ಅಧ್ಯಯನದ ಅವಧಿಯ ನಂತರ ಕೊಸೊಕ್ ಪೆರುವಿನಿಂದ ತೆರಳಿದ ನಂತರ, ರೇಕಿ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಆ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಮ್ಯಾಪ್ ಮಾಡಿದರು. ಇಷ್ಟು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಾಸ್ಕಾದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಲು ಆಕೆ ತನ್ನ ಗಣಿತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡರು. ಇವು ಸುಸಜ್ಜಿತವಾದ ಗಣಿತೀಯ ನಿಖರತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದನ್ನು ಅವರು ಕಂಡುಕೊಂಡಳು. ಆ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಸೌರಮಾನ ಕ್ಯಾಲೆಂಡರ್ ಮತ್ತು ಖಗೋಳ ಘಟನೆಗಳ ವೀಕ್ಷಣಾಲಯವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ರೇಕಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮಂಡಿಸಿದರು. [[File:Maria_Reiche_Nazca.jpg|thumb|left|ಈಗ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಗಿರುವ ಅವರ ಹಳೆಮನೆಯಲ್ಲಿ ರೇಕಿಯವರ ಮೇಣದ ಪ್ರತಿಕೃತಿ]] ಮೇಲಿನಿಂದ ರೇಖೆಗಳನ್ನು ಉತ್ತಮವಾಗಿ ನೋಡಬಹುದಾದ ಕಾರಣ, ತನ್ನ ವೈಮಾನಿಕ ಛಾಯಾಚಿತ್ರ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಸಹಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಪೆರು ವಾಯುಪಡೆಯು ಮನವೊಲಿಸಿದರು. ಅವರು ನಾಜ್ಕಾದಲ್ಲಿರುವ ತನ್ನ ಮನೆಯಿಂದ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ರೇಕಿ ತನ್ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ''ದಿ ಮಿಸ್ಟರಿ ಆನ್ ದಿ ಡೆಸರ್ಟ್'' (1949, ಮರುಮುದ್ರಣ 1968) ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ದೈತ್ಯ ಕೋತಿಯ ದೊಡ್ಡ ರೇಖಾಚಿತ್ರವು ಈಗ ಉರ್ಸಾ ಮೇಜರ್ (ಗ್ರೇಟ್ ಬೇರ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಆಕೆಯ ಪುಸ್ತಕಕ್ಕೆ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ಇತ್ತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವಿದ್ವಾಂಸರು ಈ ಗೆರೆಗಳು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಖಗೋಳ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದರು, ಆದರೆ ರೇಕಿ ಮತ್ತು ಕೊಸೊಕ್ ಅವರ ಕೆಲಸವು ದೊಡ್ಡ ಸಂಪನ್ಮೂಲದ ಬಗ್ಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರ ಗಮನವನ್ನು ಸೆಳೆಯಿತು. ಈ ಗೆರೆಗಳು 'ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಮಳೆಯನ್ನು ಕರೆಯುವುದಕ್ಕೆ' ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆರಾಧನೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾರಂಭಗಳ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದವು ಕೆಲವು ಸಂಶೋಧಕರು ನಂಬಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Peru">[http://www.discover-peru.org/the-nazca-lines/ "The Nazca Lines"], Peru Cultural Society. from the original on 2012-01-28. Retrieved 2012-01-27.</ref> ರೇಕಿ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕದಿಂದ ಬಂದ ಲಾಭವನ್ನು ನಾಸ್ಕಾ ಮರುಭೂಮಿಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಪ್ರಚಾರ ಮಾಡಲು ಹಾಗೂ ಕಾವಲುಗಾರರನ್ನು ಮತ್ತು ಸಹಾಯಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಬಳಸಿದರು. ''ಪ್ಯಾನ್ ಅಮೇರಿಕನ್ ಹೈವೇ'' ಎಂಬ ಸರ್ಕಾರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಯಿಂದಾಗಿ ಹೆದ್ದಾರಿಯು ಒಂದು ರೇಖಾಚಿತ್ರದ ಮೇಲೆ ಹಾದುಹೋದಾಗ ನಂತರ ಅಲ್ಲಿನ ವಾಹನಸಂಚಾರವು ನಾಸ್ಕಾ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅತಿಕ್ರಮಿಸದಂತೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು ಬಯಸಿದ ರೇಕಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಆ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆ ನೀಡಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದರು. ಖಾಸಗಿ ಭದ್ರತೆಗೂ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ ಆಕೆ, ಆ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಹೆದ್ದಾರಿಯ ಬಳಿ ಗೋಪುರದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ರೇಕಿ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಂದರ್ಶಕರು ಅವುಗಳನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಿಸದೆ ನಾಸ್ಕಾ ಗೆರೆಗಳನ್ನು ಅವಲೋಕಿಸಿ ಮೆಚ್ಚಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೯೪ರಲ್ಲಿ ಈ ಗೆರೆಗಳು ವಿಶ್ವ ಪರಂಪರೆಯ ತಾಣವಾಗಲು ರೇಕಿಯ ಕೊಡುಗೆಯೇ ಕಾರಣ.<ref name=":0" /> ೧೯೭೭ರಲ್ಲಿ ರೇಕಿ ''ಸೌತ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್ಸ್'' ಎಂಬ ಪ್ರಯಾಣ, ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪಕ ಸದಸ್ಯರಾದರು. ಅವರು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಲಹಾ ಮಂಡಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸೌತ್ ಅಮೆರಿಕಾ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ಲೋರರ್'ಗಾಗಿ ನಾಸ್ಕಾ ಗೆರೆಗಳ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಕುರಿತು ಸಂದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.<ref>{{cite web|url=http://www.saexplorers.org/sites/default/files/magazine/9/sae-mag-9c-maria-reiche.pdf|title=Bean Sprouts New Theory|last=|first=|date=|website=|accessdate=16 February 2013}} ''South American Explorer'', January 1983{{Dead link|date=December 2018|fix-attempted=yes}}</ref> == ಜೀವನ, ಕೊನೆಗಾಲ ಮತ್ತು ನಿಧನ== ರೇಕಿಯ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತೆ ಆಮಿ ಮೆರೆಡಿತ್, ಆಕೆಯ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಣ ನೀಡಿದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಮರಿಯಾಳ ನಾಸ್ಕಾ ಗೆರೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿ ವಹಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು. ಏಕೆಂದರೆ ಅವಳು "ಟಿಯೆರೂಮ್" ಎಂಬ ಕೆಫೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಳು. ಜೂಲಿಯೊ ಸಿ ಟೆಲ್ಲೊ ಮತ್ತು ಪಾಲ್ ಕೊಸೊಕ್ ಸೇರಿದಂತೆ. ಅನೇಕ ಬುದ್ಧಿಜೀವಿಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೇ ರೇಕಿ ಇಬ್ಬರೂ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಜನವರಿ ೧೯೬೦ರಲ್ಲಿ ಮೆರೆಡಿತ್ ಸಾವು ಮರಿಯಾಳ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://vivetupatrimonio.com/celebraciones-por-el-aniversario-de-nacimiento-de-maria-reiche/|title="Celebraciones por el aniversario de nacimiento de María Reiche" 15 May 2020}}{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ವಯಸ್ಸಾದಂತೆ ರೇಕಿ ಆರೋಗ್ಯ ಹದಗೆಟ್ಟಿತು. ಗಾಲಿಕುರ್ಚಿಯ ಬಳಸತೊಡಗಿದರು. ಚರ್ಮದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಕಣ್ಣಿನ ದೃಷ್ಟಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಆಕೆಯ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, [[ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್ ಕಾಯಿಲೆ|ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್ ಕಾಯಿಲೆಯಿಂದಲೂ]] ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದರು. ೯೦ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ''ಪ್ರಾಚೀನ ಪೆರುವಿನಲ್ಲಿ ಜ್ಯಾಮಿತಿ ಮತ್ತು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ''ಗಳನ್ನು(Contributions to Geometry and Astronomy in Ancient Peru) ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. [[ಅಂಡಾಶಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌|ಅಂಡಾಶಯದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದ]] ಪೆರುದ ಸ್ಯಾಂಟಿಯಾಗೊ ಡಿ ಸುರ್ಕೊದ ಲಾಸ್ ಪಾಲ್ಮಾಸ್ ಏರ್ ಬೇಸ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಫ್ಯೂರ್ಜಾ ಏರಿಯಾ ಡೆಲ್ ಪೆರ್ (ಪೆರುವಿಯನ್ ಏರ್ ಫೋರ್ಸ್) ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ, ೮ ಜೂನ್ ೧೯೯೮ ರಂದು ನಿಧನರಾದರು. ನಾಸ್ಕಾ ಬಳಿ ಅವರ ಸಹೋದರಿ ಡಾ. ರೆನೆಟ್ ರೇಕಿ-ಗ್ರಾಸ್ ರ<ref>{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/obituary-maria-reiche-1164151.html|title = Obituary: Maria Reiche|date = 22 October 2011}}</ref> ಸಮಾಧಿಯೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಗೌರವಗಳೊಂದಿಗೆ ರೇಕಿಯವರ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ನಾಸ್ಕಾದ ಒಂದು ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಶಾಲೆಗೆ ಅವರ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. ==ಬಾಹ್ಯ ಸಂಪರ್ಕಕೊಂಡಿಗಳು== {{commons category|Maria Reiche}} {{Portal|Biography}} *[http://www.maria-reiche.org/ Asociación Maria Reiche]{{Dead link|date=ಏಪ್ರಿಲ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, website, non-profit for conservation and preservation of the Lines and Figures of Nasca *[https://web.archive.org/web/20020122062819/http://www.htw-dresden.de/nazca/ Association "Dr. Maria Reiche – Lines and Figures of the Nasca culture in Peru"], University of Applies Sciences, Dresden *[http://www.maria-reiche.de/ ''Homepage Maria Reiche''] *[http://www.bilderbuch-der-wueste.de/BDW.pdf Zetzsche, Viola and Schulze, Dietrich: Biography of Maria Reiche, ''Picture Book of the Desert – Maria Reiche and the Ground Designs of Nasca''], Mitteldeutscher Verlag Halle, September 2005, {{ISBN|3-89812-298-0}} *[http://www.am-sur.com/am-sur/peru/Nasca/Munoz_Maria-Reiche-ENGL.html Maria Reiche. Detailed chronology]{{Dead link|date=ಮಾರ್ಚ್ 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (with literature from Peru) *[http://www.nazcaresources.com/MariaReiche.html "Maria Reiche and the Stars of Nazca"] {{Webarchive|url=https://archive.today/20140623181425/http://www.nazcaresources.com/MariaReiche.html |date=2014-06-23 }}, Anita Jepson-Gilbert, Nazca Resources. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} ==ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದು== * 'ಕಾಲುಹಾದಿಯ ಕೋಲ್ಮಿಂಚುಗಳು - ಮಹಿಳಾ ವಿಜ್ನಾನಿಗಳು', ಲೇ: ನೇಮಿಚಂದ್ರ, ಪ್ರಕಾಶಕರು: ನವಕರ್ನಾಟಕ ಪಬ್ಲಿಕೇಶನ್ಸ್. {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಹಿಳಾ ಸಾಧಕಿ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೦೩ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:೧೯೯೮ ನಿಧನ]] [[ವರ್ಗ:ಪುರಾತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಲವ್ಸ್ ವಿಮೆನ್ ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ ಸ್ಪರ್ಧೆಗೆ ಬರೆದ ಲೇಖನ]] kcxp3u9n2nwjysbxiemy6pq9hsi8wtm 0 144236 1375573 1358119 2026-06-21T09:10:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375573 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ಮಮತಾ ಸಾಗರ್|image=File:MamtabyChukki.jpg|nationality=ಭಾರತೀಯ|occupation=ಬರಹಗಾರ, ಅನುವಾದಕ|years_active=೧೯೯೨–ಇಂದಿನವರೆಗೆ}} '''ಮಮತಾ ಸಾಗರ್''' ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಕವಿ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಮತ್ತು [[ಕನ್ನಡ]] ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯುವ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು. <ref>{{Cite web|url=https://www.poetryinternational.org/pi/poet/13507/Mamta-Sagar/en/tile|title=Mamta Sagar (poet) - India|last=Subramaniam|first=Arundhathi|website=Poetry International Archives|access-date=19 April 2020}}</ref> ಅವರ ಬರಹಗಳು ಗುರುತಿನ ರಾಜಕೀಯ, ಸ್ತ್ರೀವಾದ, ಭಾಷಾ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಅವರು <nowiki>''ಸೃಷ್ಟಿ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಆರ್ಟ್'', ''ಡಿಸೈನ್ ಮತ್ತು ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಲ್ಲಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಸೃಜನಶೀಲ''</nowiki> ಬರವಣಿಗೆಯ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.srishti.ac.in/people/faculty|title=Teaching Faculty|website=Srishti Institute of Art, Design and Technology|access-date=19 April 2020|archive-date=16 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200416073153/http://srishti.ac.in/people/faculty|url-status=dead}}</ref> == ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ == ಸಾಗರ್ ಅವರು ಹೈದರಾಬಾದ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಿಎಚ್‌ಡಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಹೈದರಾಬಾದ್ ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಮತ್ತು [[ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಬೆಂಗಳೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ತುಲನಾತ್ಮಕ ಸಾಹಿತ್ಯ, ಅನುವಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು, [[ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ]], ಸ್ತ್ರೀವಾದ ಮತ್ತು ನಂತರದ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಹಾಗು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಗರ್ ಅವರು ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ವ್ಯಾಲೇಸ್ ಇಂಡಿಯಾ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಫೆಲೋಶಿಪ್ ಪಡೆದರು. == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ == * ''ಕಾಡ ನವಿಲಿನ ಹೆಜ್ಜೆ'' (ಕಾಡು ನವಿಲಿನ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳು) - ೧೯೯೨ * ''ಚುಕ್ಕಿ ಚುಕ್ಕಿ ಚಂದಕ್ಕಿ'' - ೧೯೯೩ * ''ನದಿಯಾ ನೀರಿನಾ ತೇವಾ'' (ನದಿಯ ತೇವ) - ೧೯೯೯ * ''ಹೀಗೇ ಹಾಲೆಯ ಮೈಲೆ ಹಾಡು'' (ಹಾಡು ಹೀಗೆ) - ೨೦೦೭ * ''ಮಹಿಳಾ ಲೇಖಕಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದು'' - ೨೦೦೭ * ''ಮಹಿಳಾ ವಿಷಯ'' - ೨೦೦೭ * ''ಇಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲುವ ಮಾತು'' - ೨೦೧೦ * ''ಮರೆಮಾಡಿ ಮತ್ತು ಹುಡುಕುವುದು'' - ೨೦೧೪ * ''ಮಧ್ಯಂತರಗಳು'' (ಸಂಕಲನ) === ಗಮನಾರ್ಹ ಅನುವಾದ ಕೃತಿ === * [[ವಿಜಯನಗರ ತಿರುಮಲಾಂಬ|ತಿರುಮಲಾಂಬ]] ಅವರ ಕವನಗಳು * ಆಸೆಯ ''ಉಯ್ಯಾಲೆ'' - ''ಮಯ್ಯೆ ಭಾರ ಮನವೇ ಭಾರ ಎಂಬ ನಾಟಕ'' * ''ಸೀಮಂತ'' (೨೦೦೩) - ನಾಗವೇಣಿಯವರ ಸಣ್ಣ ಕಥೆ * ''೮೭೦'' (೨೦೧೧) - [[ಎಮಿಲಿ ಡಿಕಿನ್ಸನ್]] ಅವರಿಂದ * ''ಸ್ಲೊವೇನಿಯನ್-ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂವಹನಗಳು'' (೨೦೧೧) * ''ಬಿಯಾಂಡ್ ಬ್ಯಾರಿಯರ್ಸ್: ಸ್ಲೋವೇನಿಯನ್-ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂವಹನಗಳು'' (೨೦೧೧) * ''ಸ್ಲೊವೇನಿಯನ್-ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂವಹನಗಳು'' (೨೦೧೧) * ''ಪ್ರೀತಿಯ ನಲವಟ್ಟು ನಿಯಮಗಳು'' (೨೦೧೭) - ಎಲಿಫ್ ಶಫಾಕ್ ಅವರ ಕಾದಂಬರಿ == ಇತರ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೆಲಸ == ಸಾಗರ್ ಅವರು ಕವಿತೆ, ಗದ್ಯ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಬರಹಗಳನ್ನು ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ಗೆ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಸ್ವಂತ ಕವನಗಳು ಅನೇಕ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಅನುವಾದಗೊಂಡಿವೆ ಮತ್ತು [[ಜೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಜೈನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]], ಬೆಂಗಳೂರು ಮತ್ತು ಕೇರಳ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಾದ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರ ಕೆಲವು ಕವನಗಳನ್ನು ವಾಸು ದೀಕ್ಷಿತ್, <ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/bangalore/introducing-kannada-classics-in-rock-form/article17413506.ece|title=Introducing Kannada classics in rock form|last=Deepika|first=K. C.|date=5 March 2017|work=The Hindu|access-date=19 April 2020}}</ref> ಬಿಂದುಮಾಲಿನಿ ಮತ್ತು ಸುನಿತಾ ಅನಂತಸ್ವಾಮಿಯವರ ಸಂಗೀತದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿವೆ. <ref>{{Cite web|url=https://avadhimag.com/?p=148999|title=Song - Slaughter|website=I - Awadhi|access-date=19 April 2020}}{{Dead link|date=ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಸಾಗರ್ ಅವರು ವೇಲ್ಸ್-ಇಂಡಿಯಾ ಸಹಯೋಗದ ಯೋಜನೆಗಳ (೨೦೧೮) ಭಾಗವಾಗಿ ಸೃಷ್ಟಿ ಫಿಲ್ಮ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅದೇ ಹೆಸರಿನ ತಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ''ಇಂಟರ್‌ವರ್ಶನ್ಸ್ ೧,೨, ಹಾಗು ೩'', ಮೂರು ಕವನ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶ್‌|ಗೌರಿ ಲಂಕೇಶ್ ಅವರಿಗಾಗಿ]] ಬರೆದ ಕವಿತೆಯ ವೀಡಿಯೊ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯನ್ನು ''ಗೌರಿಗಾಗಿ ಎ೦ದು'' ಬರೆದು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite news|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/poetry-flowed-like-blood-and-tears-at-a-rally-in-bengaluru-this-week-to-protest-the-murder-of-gauri-lankesh/articleshow/60715375.cms|title=Poetry flowed like blood and tears at a rally in Bengaluru this week to protest the murder of Gauri Lankesh|last=Aji|first=Sowmya|work=Economic Times|access-date=19 April 2020|publisher=India Times}}</ref> ಸಾಗರ್ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರು ಸಾಹಿತ್ಯ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಷಾ ಸಮುದಾಯದ ಕವನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವಾದ ''ಕಾವ್ಯ ಸಂಜೆ'' ಸೇರಿದಂತೆ [[ಹೈದರಾಬಾದ್‌, ತೆಲಂಗಾಣ|ಹೈದರಾಬಾದ್]] ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವನ ಮತ್ತು ರಂಗಭೂಮಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮತ್ತು ಅವರು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವನ ಅನುವಾದ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.dw.com/en/project-poets-translating-poets-proves-that-poetry-is-more-than-art/a-19326940|title=Project 'Poets Translating Poets' proves that poetry is more than art|last=Peschel|first=Sabine|website=Deutsche Welle|access-date=20 April 2020}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.lit-across-frontiers.org/profiles/mamta-sagar/|title=Mamta Sagar|website=Literature Across Frontiers|access-date=20 April 2020}}</ref> == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು == * ೨೦೧೨ - ನಿವಾಸದಲ್ಲಿ ಅರೋಪೋಲಿಸ್ ಕವಿ * ೨೦೧೯ - ಸಂಚಿ ಹೊನ್ನಮ್ಮ ಕಾವ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ * ೨೦೧೯ - ''ಪ್ರೀತಿಯ ನಲವಟ್ಟು ನ್ಯಾಮಗಳು'' (ಎಲಿಫ್ ಶ್ಫಾಕ್ ಅವರ ''ದಿ ಫಾರ್ಟಿ ರೂಲ್ಸ್ ಆಫ್ ಲವ್'' ಅನ್ನು ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ) ಭಾಷಾಭಾರತಿ ಅನುವಾದ ಪ್ರಶಸ್ತಿ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <references /> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://archive.today/20130418134022/http://www.uni-aas.si/2010/05/17-literarno-glasbeni-festival-ziva-knjizevnost ಲುಬ್ಜಾನಾ ಕಾವ್ಯೋತ್ಸವ, ಸ್ಲೊವೇನಿಯಾ] * [https://web.archive.org/web/20120426071959/http://www.ccp.si/english/izpis.php?id=873 ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವನ ಅನುವಾದ ಕಾರ್ಯಾಗಾರ, ಡೇನ್, ಸೆಜಾನಾ, ಸ್ಲೊವೇನಿಯಾ] * [https://web.archive.org/web/20130903103523/http://www.caratula.net/archivo/N35-0410/poesia-sagar.php ಗ್ರಾನಡಾ ಪೊಯೆಟ್ರಿ ಫೆಸ್ಟಿವಲ್ 2010, ನಿಕರಾಗುವಾ] * [http://tongocthach.vn/index.php?loading=6&sid=032afd896fe76&title=index&setallid=010000110111000111001100111&group_id=23&new_id=894&cap=T%E1%BA%A1p%20v%C4%83n%20%28Miscellanea%29 ಸಾಹಿತ್ಯ ಉತ್ಸವ, ಹನೋಯಿ-ಹಾ ಲಾಂಗ್ ಬೇ, ವಿಯೆಟ್ನಾಂ 2010] * [https://web.archive.org/web/20120525050127/http://www.festivaldepoesiademedellin.org/pub.php/en/Revista/ultimas_ediciones/81_82/sagar.html ಮೆಡೆಲಿನ್, ಕೊಲಂಬಿಯಾದ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕವನ ಉತ್ಸವ] * [https://web.archive.org/web/20190307173945/http://www.cca.ukzn.ac.za/index.php?option=com_content&view=article&id=281:mamta-sagar-india&catid=31:participant-bios&Itemid=1 ಕವನ ಆಫ್ರಿಕಾ 2005] * [http://www.womenswriting.com/writerdetails.asp?writerid=24 ಸೀಮಂತ, ಮಮತಾ ಜಿ ಸಾಗರ್ ಅನುವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ]{{Dead link|date=January 2018|bot=InternetArchiveBot}}<sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true"><span style="white-space: nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="Dead link tagged January 2018">ಶಾಶ್ವತ ಸತ್ತ ಲಿಂಕ್</span></nowiki>'' &#x5D;</span></sup> * [https://web.archive.org/web/20110715101325/http://www.poemsabout.com/poet/mamta-g-sagar/ ಮಮತಾ ಜಿ. ಸಾಗರ್ ಅವರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಕವನಗಳು] * [https://web.archive.org/web/20070317061300/http://www.hindu.com/2007/03/10/stories/2007031019650200.htm ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳಾ ವಿಷಯ ಪುಸ್ತಕ ಬಿಡುಗಡೆ] {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಕನ್ನಡ ಕವಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೬೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು]] 0ztgfdljkztf0gs8i4fy0ajjd31ljhg 0 144290 1375572 1358116 2026-06-21T09:08:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375572 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer|name=ಮಮತಾ ದಾಶ್|image=|image_size=|alt=|caption=|pseudonym=|birth_name=ಮಮತಾ ಮೋಹಪಾತ್ರ<ref name="Dutt Sahitya Akademi 1999 p. 290">{{cite book | last=Dutt | first=K.C. | author2=Sahitya Akademi | title=Who's who of Indian Writers, 1999: A-M | publisher=Sahitya Akademi | series=Who's who of Indian Writers, 1999 | year=1999 | isbn=978-81-260-0873-5 | url=https://books.google.com/books?id=QA1V7sICaIwC&pg=PA290 | page=290}}</ref>|birth_date=೦೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೪೭ (ವಯಸ್ಸು ೭೬)|birth_place=ಜಗತ್ ಸಿಂಗ್ ಪುರ್|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} -->|death_place=|resting_place=|occupation=|language=|nationality=ಭಾರತೀಯ|citizenship=|education=ಬಿ.ಎ.|alma_mater=ಉಟ್ಕಾಳ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|period=|genre=<!-- or: | genres = -->|subject=<!-- or: | subjects = -->|movement=|partner=<!-- or: | partners = -->|children=೨ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು|relatives=|awards=ಒಡಿಶಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಭಾರತೀಯ ಭಾಸ ಪರಿಷದ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು, ಬಿಶುಬಾ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಭಾನುಜಿ ರಾವ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|signature=|signature_alt=|website=<!-- {{URL|example.org}} -->|portaldisp=<!-- "on", "yes", "true", etc.; or omit -->}} '''ಮಮತಾ ದಾಶ್''' ''ನೀ'' '''ಮೊಹಾಪಾತ್ರ''' ಅವರು ೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೪೭ ರಂದು ಜನಿಸಿದರು. ಭಾರತದ [[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾದ]] [[ಒರಿಯಾ|ಒಡಿಯಾ]] ಕವಿ, ಬರಹಗಾರ ಮತ್ತು ಅನುವಾದಕ. ಸಮಯ ಮೀರಿದ ಕ್ಷಣ <ref>{{Cite web|url=https://www.authorspressbooks.com/author_detail.php?a_id=416|title=Mamta Dash|website=Authorspress|archive-url=https://archive.today/20200426033107/https://www.authorspressbooks.com/author_detail.php?a_id=416|archive-date=2020-04-26|access-date=2021-02-27}}</ref> ಅವರ ಕವನ ಸಂಕಲನ ''ಏಕತ್ರ ಚಂದ್ರಸೂರ್ಯ'' ಗಾಗಿ ಒಡಿಶಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. == ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ == ಮಮತಾ ಅವರು ೪ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ೧೯೪೭ರಂದು ಜಗತ್‌ಸಿಂಗ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಅವರು ತಂದೆ ರಾಮಚಂದ್ರ ಮಹಾಪಾತ್ರ ವೈದ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಾಯಿಯ ಹೆಸರು ಪಂಕಜಮಾಲಾ. ಅವರು ೪ ಸಹೋದರಿಯರು ಮತ್ತು ೩ ಸಹೋದರರು ಇದ್ದರು. ಕಟಕ್‌ನ ರಾವೆನ್‌ಶಾ ಬಾಲಕಿಯರ ಶಾಲೆಗೆ ತೆರಳುವ ಮೊದಲು ಅವರು ಜಗತ್‌ಸಿಂಗ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವಳು ಒಂಬತ್ತನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಳು. ಅವರ ಕೆಲವು ಕವನಗಳು ಮಕ್ಕಳ ಮಾಸಿಕ ''ಮೀನಾಬಜಾರ್‌ನಲ್ಲಿ'' ಪ್ರಕಟವಾಗಿವೆ. <ref>{{Cite web|url=http://odishanewsnitidin.com/index.php?ID=20&PubId=3&schedule=2019-11-24&PageId=69283&PageNum=2|title=Newage Media & Publications Pvt. Ltd|date=2019-11-24|website=E-paper|archive-url=https://archive.today/20200426033523/http://odishanewsnitidin.com/index.php?ID=20&PubId=3&schedule=2019-11-24&PageId=69283&PageNum=2|archive-date=2020-04-26|access-date=2020-04-24}}</ref> ಸಂಗಾತಿಯ ಹೆಸರು ಡಾ.ರಘುನಾಥ್ ದಾಶ್ == ಕೃತಿಗಳು == * {{Cite book|title=Ekatra Candrasuryya|last=Dasa|first=Mamata|publisher=Odisa Buk Shtora|year=1985|language=or|oclc=18255506}} * {{Cite book|title=Abak svarga|last=Dasa|first=Mamata|publisher=Kataka Shtudentas Shtora|year=1989|language=or|oclc=24504041}} * {{Cite book|title=Anya jagatara sakala|last=Dasa|first=Mamata|publisher=Agraduta|year=1992|language=or|oclc=29387555}} * {{Cite book|title=Ujjavala upabana|last=Dasa|first=Mamata|publisher=Bidyapuri|year=1994|isbn=81-7411-064-X|language=or|oclc=31241920}} * {{Cite book|title=Sri Arabinda ba cetanara abhiyatra|last=Satprem|last2=Dasa|first2=Mamata|publisher=Mara Aditi Centre|year=1994|language=or|oclc=499859489}} * {{Cite book|title=Tamila galpa sañcayana|last=Chettiar|first=A. Chidambaranatha|last2=Dasa|first2=Mamata|publisher=Sahitya Akademi|year=1994|language=or|oclc=499732897}} * {{Cite book|title=Antarale drsya|last=Dasa|first=Mamata|publisher=Sraddha|year=1994|language=or|oclc=499853642}} * {{Cite book|title=Nila nirbapana|last=Dasa|first=Mamata|publisher=Bidyapuri|year=2000|isbn=81-7411-317-7|language=or|oclc=46617800}} * {{Cite book|title=Hiranyabarnna|last=Dasa|first=Mamata|publisher=Bidyabharati|year=2008|isbn=978-81-906605-1-8|language=or|oclc=426067682}} * {{Cite book|title=Arundhatira sandhya|last=Dasa|first=Mamata|publisher=Bidyapuri|year=2008|isbn=978-81-7411-655-0|language=or|oclc=426067647}} * {{Cite book|title=Subhradhara|last=Dasa|first=Mamata|year=2013|language=or|oclc=904507108}} * {{Cite book|title=Padmapurusha / Padma purusha|last=Dasa|first=Mamata|year=2016|language=or|oclc=988087521}} ಮಾಯಾಂಧಕರ ಅತಿಕ್ರಮಣ ಆಮ ಸಾಹಿತ್ಯೆ ಶ್ರೀರಾಧ ಬಿಲಾಸ ಕಾಲವನ್ನು ಮೀರಿದ ಕ್ಷಣ == ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ == * ೧೯೮೭ ರಲ್ಲಿ ಒಡಿಶಾ ಸಾಹಿತ್ಯ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, <ref>{{Cite book| last=Dutt | first=K.C. | title=Who's who of Indian Writers, 1999: A-M | publisher=Sahitya Akademi | series=Who's who of Indian Writers, 1999 | year=1999 | isbn=978-81-260-0873-5 | url=https://books.google.com/books?id=QA1V7sICaIwC&pg=PA290 | page=290|last2=Sahitya Akademi}}</ref> * ಗಂಗಾಧರ ರಥ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನದಿಂದ ಭಾನುಜಿ ರಾವ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ <ref>{{Cite web|url=https://www.authorspressbooks.com/author_detail.php?a_id=416|title=Mamta Dash|website=Authorspress|archive-url=https://archive.today/20200426033107/https://www.authorspressbooks.com/author_detail.php?a_id=416|archive-date=2020-04-26|access-date=2021-02-27}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://www.authorspressbooks.com/author_detail.php?a_id=416 "Mamta Dash"]. ''Authorspress''. from the original on 2020-04-26<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2021-02-27</span></span>.</cite></ref> * ಒಡಿಶಾದ ಸಂಬಲ್‌ಪುರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಿಂದ ಭರತ ನಾಯಕ್ ಸ್ಮೃತಿ ಸಮ್ಮಾನ * ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಫೆಲೋಶಿಪ್ (ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಇಲಾಖೆ) ಭಾರತೀಯ ಭಾಸ ಪರಿಷತ್ತು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಚಿ ರೌತ್ರಯ ಸಮ್ಮಾನ ಕಾಳಿಂದಿ ಪಾಣಿಗ್ರಾಹಿ ಸ್ಮೃತಿ ಸಮ್ಮಾನ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಲೇಖಕಿಯರು]] 57t4tiglq8j976vtf8a153oc2mpemge 0 144932 1375552 1371177 2026-06-21T05:22:26Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375552 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:India_-_Varanasi_green_peas_-_2714.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7a/India_-_Varanasi_green_peas_-_2714.jpg/220px-India_-_Varanasi_green_peas_-_2714.jpg|thumb| ಎಲ್ಲಾ ಜನರಿಗೆ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಭಾರತ ಸೇರಿದಂತೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ದೇಶಕ್ಕೂ ಒಂದು ಸವಾಲಾಗಿದೆ.]] ೨೦೧೩ ರಿಂದ ಜಿಡಿಪಿ ಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ೫೦% ಹೆಚ್ಚಳದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, <ref>{{Cite news|url=http://www.economist.com/node/18485871|title=The Indian exception|date=31 March 2011|work=The Economist|access-date=13 February 2012}}</ref> ವಿಶ್ವದ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು [[ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ|ಅಪೌಷ್ಟಿಕ]] ಮಕ್ಕಳು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಪೈಕಿ ಮೂರು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಕಡಿಮೆ ತೂಕ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. '''ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ''' ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ [[ಅಸಮತೆ (ಆರ್ಥಿಕ)|ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆ]] . ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳ ಕಡಿಮೆ [[ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ]], ಅವರ ಆಹಾರದಲ್ಲಿ ಗುಣಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣ ಇವೆರಡು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. [[ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ|ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ]] ಮಹಿಳೆಯರು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ. ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶದ ಕೊರತೆಯು ವ್ಯಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಹಾನಿಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಕೊರತೆಯಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು [[ನ್ಯುಮೋನಿಯ|ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ]] ಮತ್ತು [[ಕ್ಷಯ|ಕ್ಷಯರೋಗದಂತಹ]] ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಕೊರತೆಯಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯು ಅವರಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ವೇತನವನ್ನು ನೀಡುವುದಲ್ಲದೆ, ಅವರನ್ನು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ವಿಷವರ್ತುಲದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಸುತ್ತದೆ. <ref name="Turning the tide of malnutrition">{{Cite web|url=http://whqlibdoc.who.int/hq/2000/WHO_NHD_00.7.pdf|title=Turning the tide of malnutrition|publisher=World Health Organization|access-date=14 February 2012}}</ref> ಹಾಗೆಯೇ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಅಸಮರ್ಥತೆಯನ್ನು ತರುತ್ತದೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು [[ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ|ಆರ್ಥಿಕ]] ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,contentMDK:20916955~pagePK:146736~piPK:146830~theSitePK:223547,00.html|title=A call for reform and action|publisher=The World Bank|access-date=14 February 2012|archive-date=13 ಜೂನ್ 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613011526/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,contentMDK:20916955~pagePK:146736~piPK:146830~theSitePK:223547,00.html|url-status=dead}}</ref> ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಅತಿಯಾದ ಪೋಷಣೆಯೂ ಕೂಡ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೧೦ ರಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯ ದರಗಳು ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ೧೪% ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲವು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೪೦% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿನ ದರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುರುಷರಿಗೆ ೧೮%. ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯು ಹೃದಯರಕ್ತನಾಳದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ಮಧುಮೇಹ, ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಉಸಿರಾಟದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಂತಹ ಹಲವಾರು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. <ref name="Turning the tide of malnutrition" /> == ಕಾರಣಗಳು == [[ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ|ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ]] ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಶ್ರೇಣಿಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ ಎಂದು [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್]] ಅಂದಾಜಿಸಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ತೂಕದ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಮಾಣವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಧಿಕವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಚಲನಶೀಲತೆ, ಮರಣ, ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಭೀಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸಬ್ ಸಹಾರನ್ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕಿಂತ ಸುಮಾರು ದ್ವಿಗುಣವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,contentMDK:20916955~pagePK:146736~piPK:146830~theSitePK:223547,00.html|title=World Bank Report|website=Source: The World Bank (2009)|access-date=2009-03-13|quote=World Bank Report on Malnutrition in India|archive-date=2018-06-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613011526/http://web.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/COUNTRIES/SOUTHASIAEXT/0,,contentMDK:20916955~pagePK:146736~piPK:146830~theSitePK:223547,00.html|url-status=dead}}</ref> ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಫುಡ್ ಪಾಲಿಸಿ ರಿಸರ್ಚ್ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ನ (ಐಎಫ಼್‌ಪಿಆರ್‌ಐ) ೨೦೧೭ ರ ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವು ಸೂಚ್ಯಂಕ ( ಜಿಎಚ್‌ಐ) ವರದಿಯು ಗಂಭೀರ [[ಹಸಿವು|ಹಸಿವಿನ]] ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿರುವ ೧೧೮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ೧೦೦ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದ]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಇದು ೨೯.೦ ( "ಗಂಭೀರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ" ) ಜಿಹೆಚ್‌ಐ ಸ್ಕೋರ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಅಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಂತರ ಮೂರನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ೨೦೧೯ ರ ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವು ಸೂಚ್ಯಂಕ ( ಜಿಎಚ್‌ಐ) ವರದಿಯು ಮಕ್ಕಳ ಕ್ಷೀಣಿಸುವಿಕೆಯ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ೧೧೭ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ೧೦೨ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಐದು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಮಗು ವ್ಯರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತವು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ೧.೩೬೫ ಶತಕೋಟಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ೧.೫%– ೧.೭% ರಷ್ಟು ( ೨೦೦೧ ರಿಂದ ೨೦೦೭ ರವರೆಗೆ) ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=https://www.google.co.in/publicdata/explore?ds=d5bncppjof8f9_&met_y=sp_pop_grow&idim=country:IND:CHN:USA&hl=en&dl=en|title=World Development Indicators – Google Public Data Explorer}}</ref> <ref>{{Cite web|url=http://nutritionschool.co.uk|title=World Bank Report|website=Source: The World Bank 2009|archive-url=https://archive.today/20150311110924/http://nutritionschool.co.uk/|archive-date=2015-03-11|access-date=2009-11-25|quote=India Country Overview 2009}}</ref> ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾಲು ಭಾಗಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರು ಇನ್ನೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಡತನ ರೇಖೆಯ ಕೆಳಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಕಾಯಿಲೆಗಳ ಹರಡುವಿಕೆಯ ಹೆಚ್ಚಳದ ಕಡೆಗೆ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್‌, ಕೆನಡಾ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಬಡತನದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಜನರ ಸಂಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು, ಎರಡು ವಿಧದ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಸಹ-ಉದ್ಭವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ, ಒಂದು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಮತ್ತೊಂದು ಅತಿಯಾದ ಪೋಷಣೆ.<ref>{{Cite journal|title=Journal of the American Medical Association|volume=291|issue=21|pages=2616–2622|journal=JAMA|quote=The global burden of chronic diseases|doi=10.1001/jama.291.21.2616|pmid=15173153|year=2004|last=Yach|first=Derek|last2=Hawkes|first2=Corinna|last3=Gould|first3=C. Linn|last4=Hofman|first4=Karen J.}}</ref> ಜಾಗತಿಕ ಹಸಿವು ಸೂಚ್ಯಂಕದಲ್ಲಿ ೮೦ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಭಾರತವು ೬೭ ನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಕೆಟ್ಟ ಹಸಿವಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [[ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ]] ಅಥವಾ [[ಸುಡಾನ್|ಸುಡಾನ್‌ನಂತಹ]] ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಕೂಡ ಕಡೆಯಾಗಿದೆ. ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತ ಹಸಿದವರ ಪೈಕಿ ೨೫% ಜನ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೯೦ ರಿಂದ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹಸಿದವರ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೫ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ೪೪% ಮಕ್ಕಳು ಕಡಿಮೆ ತೂಕ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ೭೨% ಶಿಶುಗಳು ಮತ್ತು ೫೨% ವಿವಾಹಿತ ಮಹಿಳೆಯರು [[ರಕ್ತಹೀನತೆ|ರಕ್ತಹೀನತೆಯನ್ನು]] ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. [[ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ|ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿರುವ]] ಮಗುವಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಕಾಯಿಲೆಗಳು, ದೈಹಿಕ ಕುಂಠಿತತೆ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಅಪಾಯವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂಶೋಧನೆಯು ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿದೆ. ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ೨೩.೬% ರಷ್ಟು ಜನರು ದಿನಕ್ಕೆ $೧.೨೫ ಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಡತನವು ನೇರವಾಗಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರ ಸಿಗದಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ಆಹಾರದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಜನರು ತುಂಬಾ ಬಡವರಾಗಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಖರೀದಿಸಲು ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. <ref>{{Cite web|url=https://www.downtoearth.org.in/coverage/health/why-india-remains-malnourished-42697|title=Why India remains malnourished|website=downtoearth.org.in|language=en|access-date=2020-11-19}}</ref> ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜನರಲ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಪ್ರಕಾರ, ಐದು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳ ಮರಣವು ಪ್ರತಿ ೧೦೦೦ ಜೀವಂತ ಜನನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೫೯ ಆಗಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ದರಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿನ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯೇ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಸೇವ್ ದಿ ಚಿಲ್ಡ್ರನ್ ವರದಿ ಮಾಡಿದೆ. <ref>{{Cite journal|last=Singh|first=Abhishek|date=2020-03-02|title=Childhood Malnutrition in India|url=https://www.intechopen.com/books/perspective-of-recent-advances-in-acute-diarrhea/childhood-malnutrition-in-india|journal=Perspective of Recent Advances in Acute Diarrhea|language=en|doi=10.5772/intechopen.89701|isbn=978-1-78923-865-5}}</ref> ಮಗುವಿನ ಜೀವನದ ಮೊದಲ ಸಾವಿರ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಳಪೆ ಪೋಷಣೆಯು ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಇದು ಕುಂಠಿತ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ದುರ್ಬಲವಾದ ಅರಿವಿನ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ, ಕಡಿಮೆ ಶಾಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಅತಿಸಾರದಂತಹ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೫ ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ೬೮% ಸಾವುಗಳು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. <ref>{{Cite web|url=https://swachhindia.ndtv.com/68-per-cent-of-child-deaths-under-five-years-in-india-caused-by-malnutrition-in-2017-study-39470/|title=68 Per Cent Of Child Deaths Under Five Years In India Caused By Malnutrition In 2017: Study News|date=2019-10-25|website=NDTV-Dettol Banega Swasth Swachh India|language=en-US|access-date=2021-03-31|archive-date=2024-09-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20240908000604/https://swachhindia.ndtv.com/68-per-cent-of-child-deaths-under-five-years-in-india-caused-by-malnutrition-in-2017-study-39470/|url-status=dead}}</ref> == ವಿವಿಧ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗುಂಪುಗಳ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು == ಪ್ರದೇಶ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಜಾತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಅಂಶಗಳು ಭಾರತೀಯರ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. <ref name="NFHS-3 adult"/> === ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ === ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬಡವರು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಕೊರತೆಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ <ref>{{Cite journal|last=Kanjilal|first=B|title=Nutritional Status of Children in India: Household Socio-Economic Condition as the Contextual Determinant|journal=International Journal for Equity in Health|year=2010|volume=9|pages=19|url=http://www.futurehealthsystems.org/publications/nutritional-status-of-children-in-india-household-socio-econ.html|doi=10.1186/1475-9276-9-19|pmid=20701758|pmc=2931515|display-authors=etal|access-date=2022-08-28|archive-date=2020-04-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20200403134230/http://www.futurehealthsystems.org/publications/nutritional-status-of-children-in-india-household-socio-econ.html|url-status=dead}}</ref> ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು ಅತಿ-ಪೋಷಣೆಗೆ ಒಳಗಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು. ರಕ್ತಹೀನತೆ ಸಂಪತ್ತಿಗೆ ಋಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. <ref name="NFHS-3 adult"/> ಮಕ್ಕಳ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬಂದರೆ, ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಆದಾಯದ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪಿಡಿಎಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ಗೋಧಿ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಿಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿತರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಧಾನ್ಯಗಳಿಂದ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳು ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದಿರುವುದರಿಂದ ಇದು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. <nowiki>'''ಧರ್ಮವು'''</nowiki> ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದು ಕೂಡ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗಳ ಪ್ರಭಾವ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾಂಸ ಸೇವನೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಕೆಲವು ಭಾರತೀಯರು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಸಸ್ಯಾಹಾರಿಗಳು. ಅಂದರೆ ಅವರು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಪ್ರಾಣಿ ಉತ್ಪನ್ನವನ್ನು ಸೇವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಸಮರ್ಪಕ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸೇವಿಸುವುದು ಒಂದು ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ೫೬% ಬಡ ಭಾರತೀಯ ಕುಟುಂಬಗಳು ಪ್ರೋಟೀನ್ ಸೇವಿಸಲು ಏಕದಳವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಏಕದಳದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ನ ಪ್ರಕಾರವು ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪ್ರೋಟೀನ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮಾನಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ (ಗುಲಾಟಿ, ೨೦೧೨). <ref>Gulati, A., Ganesh-Kumar, A., Shreedhar, G., & Nandakumar, T. (2012). Agriculture and malnutrition in India. Food And Nutrition Bulletin, 33(1), 74–86</ref> ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವು ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯು ಸಂಪೂರ್ಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ಮಕ್ಕಳು ಸೂಕ್ತವಾದ ತೂಕ ಮತ್ತು ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬುದು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.hungamaforchange.org/HungamaBKDec11LR.pdf|title=HUNGaMA Survey Report|publisher=Naandi foundation|access-date=1 February 2012|archive-date=31 ಜನವರಿ 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120131054118/http://hungamaforchange.org/HungamaBKDec11LR.pdf|url-status=dead}}</ref> ಕಡಿಮೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕುಟುಂಬಗಳ ಮಕ್ಕಳು ಉಪ-ಉತ್ತಮ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಪೋಷಣೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದರೆ, ಮಗುವಿನ ಪೋಷಣೆಯು ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ತಾಯಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಮೇಲೆ , ಮನೆಯ ಜನಾಂಗೀಯತೆ ಮತ್ತು ವಾಸಸ್ಥಳದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕ-ಆರ್ಥಿಕ ಕಲ್ಯಾಣದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ, ಮಕ್ಕಳ ಪೋಷಣೆಯೂ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="Kanjilal 2010">{{Cite journal|last=Kanjilal|first=Barun|last2=Mazumdar|last3=Mukherjee|last4=Rahman|title=Nutritional status of children in India: household socio-economic condition as the contextual determinant|journal=International Journal for Equity in Health|date=January 2010|volume=9|pages=19–31|doi=10.1186/1475-9276-9-19|pmid=20701758|pmc=2931515}}</ref> === ಪ್ರದೇಶ === ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದಾಗಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಚಲಿತವಾಗಿದೆ. ಪುರುಷರು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ [[ರಕ್ತಹೀನತೆ]] ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೪೦% ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ೩೬% ಮಹಿಳೆಯರು ಸೌಮ್ಯ ರಕ್ತಹೀನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. <ref name="NFHS-3 adult">{{Cite web|url=http://hetv.org/india/nfhs/nfhs3/NFHS-3-Nutritional-Status-of-Adults.ppt|title=NFHS-3 Nutritional Status of Adults|access-date=2009-11-26|archive-date=2020-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413184332/http://hetv.org/india/nfhs/nfhs3/NFHS-3-Nutritional-Status-of-Adults.ppt|url-status=dead}}</ref> ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ತೂಕದ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಮೂರು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. <ref name="NFHS-3 adult" /> ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]], [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಜಾರ್ಖಂಡ್]], ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರಗಳು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿವೆ. ಮಿಜೋರಾಂ, ಸಿಕ್ಕಿಂ, ಮಣಿಪುರ, ಕೇರಳ, ಪಂಜಾಬ್, ಮತ್ತು ಗೋವಾದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಕಡಿಮೆ ಶೇಕಡಾವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿವೆ. ಆದರೂ ದರವು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಬಿಹಾರ, ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ, ಕರ್ನಾಟಕ, ಹರಿಯಾಣ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಖಂಡ್ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ೭೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ತಹೀನತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಗೋವಾ, ಮಣಿಪುರ, ಮಿಜೋರಾಂ ಮತ್ತು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ೫೦% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ರಕ್ತಹೀನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. <ref name="NFHS-3 children">{{Cite web|url=http://hetv.org/india/nfhs/nfhs3/NFHS-3-Nutritional-Status-of-Children.ppt|title=NFHS-3 Nutritional Status of Children|access-date=2009-11-26|archive-date=2020-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413184339/http://hetv.org/india/nfhs/nfhs3/NFHS-3-Nutritional-Status-of-Children.ppt|url-status=dead}}</ref> ಪಂಜಾಬ್, ಕೇರಳ ಮತ್ತು ದೆಹಲಿಯಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ತೂಕ ಮತ್ತು ಬೊಜ್ಜು ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ. <ref name="NFHS-3 adult"/> === ಧರ್ಮ === ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್, ಸಿಖ್ ಅಥವಾ ಜೈನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿಂದ ಬಂದವರಿಗಿಂತ ಹಿಂದೂ ಅಥವಾ ಮುಸ್ಲಿಂ ಹಿನ್ನೆಲೆಗೆ ಸೇರಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. <ref name="Nutrition and Anaemia">{{Cite web|url=http://hetv.org/india/nfhs/nfhs3/NFHS-3-Chapter-10-Nutrition-and-Anaemia.pdf|title=Nutrition and Anaemia|access-date=2009-11-26|archive-date=2020-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413184344/http://hetv.org/india/nfhs/nfhs3/NFHS-3-Chapter-10-Nutrition-and-Anaemia.pdf|url-status=dead}}</ref> === ಸ್ತ್ರೀ ಜನಸಂಖ್ಯೆ === ==== ಉಭಯ ಹೊರೆ ==== ಉಭಯ ಹೊರೆಯನ್ನು ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ತೂಕದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಎಂದು ನಿರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಳಗೆ ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಸ್ಥೂಲಕಾಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಸರಿಯಾದ ಪೋಷಣೆಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಪೋಷಕಾಂಶಗಳ ಕೊರತೆಯಿದೆ. <ref name=":4">{{Cite journal|last=Meenakshi|first=J. V.|date=2016-11-01|title=Trends and patterns in the triple burden of malnutrition in India|journal=Agricultural Economics|language=en|volume=47|issue=S1|pages=115–134|doi=10.1111/agec.12304|issn=1574-0862|url=http://www.cdedse.org/pdf/work256.pdf}}</ref> ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ದ್ವಂದ್ವ ಹೊರೆಯು ಅಧಿಕ ತೂಕ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ತೂಕ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ-ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":4" /> <ref name=":5">{{Cite journal|last=Thow|first=Anne Marie|last2=Kadiyala|first2=Suneetha|last3=Khandelwal|first3=Shweta|last4=Menon|first4=Purnima|last5=Downs|first5=Shauna|last6=Reddy|first6=K. Srinath|date=June 2016|title=Toward Food Policy for the Dual Burden of Malnutrition: An Exploratory Policy Space Analysis in India|journal=Food and Nutrition Bulletin|volume=37|issue=3|pages=261–274|doi=10.1177/0379572116653863|pmid=27312356|url=http://researchonline.lshtm.ac.uk/2551418/1/Towards%20food%20policy%20for_GREEN%20AAM.pdf}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಉಭಯ ಹೊರೆಯಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. <ref name=":3">{{Cite journal|last=Kulkarni|first=Vani S.|last2=Kulkarni|first2=Veena S.|last3=Gaiha|first3=Raghav|title=Double Burden of Malnutrition|journal=International Journal of Health Services|volume=47|issue=1|pages=108–133|doi=10.1177/0020731416664666|pmid=27638762|year=2017}}</ref> ಮಹಿಳೆಯು ಬೊಜ್ಜು ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ತೂಕದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾಳೆಯೇ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾರಣಗಳು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಥವಾ ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಆರ್ಥಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ಬೊಜ್ಜು ಮತ್ತು ಅತಿಯಾದ ಪೋಷಣೆಯ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಆದಾಯದ ಮಹಿಳೆಯರು ಕಡಿಮೆ ತೂಕ ಮತ್ತು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. <ref name=":3" /> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರಗಳ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕ್ಯಾಲೋರಿ, ಕಡಿಮೆ-ಪೌಷ್ಠಿಕಾಂಶದ ಆಹಾರಗಳ ದೊಡ್ಡ ಪೂರೈಕೆಯಿಂದ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name=":4" /> <ref name=":3" /> ಉಭಯ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಉತ್ತಮ ಪೋಷಣೆಯ ಸಮಾಜವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ನೀತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಾಗ ಕ್ಯಾಲೊರಿಗಳಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ಅಳೆಯುವ ಆಯ್ಕೆಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ನೀತಿ ತಯಾರಕರ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. <ref name=":5" /> ೨೦೧೯-೨೦ ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸಲಾದ ಎನ್‌ಎಫ಼್‌ಹೆಚ್‌ಎಸ್- ೫ ನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ತೂಕದ ಮಹಿಳೆಯರು ( ಬಿಎಮ್‌ಐ ೧೮.೫ ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ) ೧೮.೭% ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ತೂಕದ ( ಬಿಎಮ್‌ಐ ನಡುವಿನ ೨೫.೦- ೨೯.೯) ಮತ್ತು [[ಬೊಜ್ಜು]] (ಬಿಎಮ್‌ಐ ೩೦.೦ ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅಥವಾ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತದೆ) ಶೇ.೨೪ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://rchiips.org/nfhs/factsheet_NFHS-5.shtml|title=National Family Health Survey (NFHS-5)|website=rchiips.org|access-date=2022-08-19|archive-date=2021-11-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20211124231928/http://rchiips.org/nfhs/factsheet_NFHS-5.shtml|url-status=dead}}</ref> ==== ರಕ್ತಹೀನತೆ ==== ಎನ್‌ಎಫ಼್‌ಹೆಚ್‌ಎಸ್- ೫ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ (೧೫- ೪೯ ವಯಸ್ಸಿನ) [[ರಕ್ತಹೀನತೆ|ರಕ್ತಹೀನತೆಯ]] ಪ್ರಭುತ್ವವು ೫೭% ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದಿದೆ. ಇದು ಹಿಂದಿನ ಎನ್‌ಎಫ಼್‌ಹೆಚ್‌ಎಸ್- ೪ ಗಿಂತ ೪% ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅದೇ ವಯಸ್ಸಿನ ಪುರುಷರಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ೨೫% ರಷ್ಟು ಹರಡುವಿಕೆಯ ಪ್ರಮಾಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯ ಹೆರಿಗೆ ಸ್ಥಿತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಮನೆಯ ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ರಕ್ತಹೀನತೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ೬೧% ಹಾಲುಣಿಸುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ರಕ್ತಹೀನತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ, ೫೨% ಗರ್ಭಿಣಿಯರು ರಕ್ತಹೀನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ರಕ್ತಹೀನತೆಯ ಹರಡುವಿಕೆಯು ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರು ೧೨ ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವರ್ಷಗಳ ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರು ೫೨% ರಷ್ಟು ರಕ್ತಹೀನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಶಾಲೆಯಿಲ್ಲದವರಲ್ಲಿ ೫೯% ರಷ್ಟಿದೆ. . ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಮಹಿಳೆಯರು ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆ ರಕ್ತಹೀನತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ [[ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್|ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢ]], [[ಬಿಹಾರ]], [[ಗುಜರಾತ್]], [[ಝಾರ್ಖಂಡ್|ಜಾರ್ಖಂಡ್]], [[ಒರಿಸ್ಸಾ|ಒಡಿಶಾ]], [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]], [[ಅಸ್ಸಾಂ]] ಮತ್ತು [[ತ್ರಿಪುರ|ತ್ರಿಪುರಾ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ]] ೬೦% ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಹಿಳೆಯರು ರಕ್ತಹೀನತೆಯಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ==== ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸೆ ==== ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರದ ನಡುವೆ ಬಲವಾದ ಸಂಪರ್ಕವು ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ [[ರಕ್ತಹೀನತೆ]] ಮತ್ತು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. <ref name=":2">{{Cite journal|last=Ackerson|first=L. K.|last2=Subramanian|first2=S. V.|date=2008-05-15|title=Domestic Violence and Chronic Malnutrition among Women and Children in India|journal=American Journal of Epidemiology|language=en|volume=167|issue=10|pages=1188–1196|doi=10.1093/aje/kwn049|pmid=18367471|issn=0002-9262|pmc=2789268}}</ref> ಕೌಟುಂಬಿಕ ಹಿಂಸಾಚಾರವು ಮಾನಸಿಕ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ದುರುಪಯೋಗದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಇದು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿನ ನಡವಳಿಕೆಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite journal|date=2011-05-01|title=Impacts of domestic violence on child growth and nutrition: A conceptual review of the pathways of influence|journal=Social Science & Medicine|language=en|volume=72|issue=9|pages=1534–1554|doi=10.1016/j.socscimed.2011.02.042|pmid=21492979|issn=0277-9536|last=Yount|first=Kathryn M.|last2=Digirolamo|first2=Ann M.|last3=Ramakrishnan|first3=Usha}}</ref> ಈ ನಿಯಂತ್ರಣವು ಮಹಿಳೆಯ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.ಅಂದರೆ ಯಾವ ಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣದ ಆಹಾರವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಎಂದು. ಇದು ಮಹಿಳೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite news|url=https://www.hsph.harvard.edu/news/press-releases/domestic-violence-associated-with-chronic-malnutrition-in-women-and-children-in-india/|title=Domestic violence associated with chronic malnutrition in women and children in India|date=2008-04-22|work=News|access-date=2018-04-26|language=en-US}}</ref> ಆಕ್ಸಿಡೇಟಿವ್ ಸ್ಟ್ರೆಸ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವು ರಕ್ತಹೀನತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತಡದ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಕೆಂಪು ರಕ್ತ ಕಣಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡುವ ಫ಼್ರೀ ರಾಡಿಕಲ್ಸ್‌ಗಳು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಹಿಮೋಗ್ಲೋಬಿನ್ ರಕ್ತದ ಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ರಕ್ತಹೀನತೆಯು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. <ref name=":2" /> ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ತೂಕವಿರುವ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಶಾರೀರಿಕ ಅಥವಾ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಒತ್ತಡವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref name=":2" /> <ref>{{Cite journal|last=Ferreira|first=Marcela de Freitas|last2=Moraes|first2=Claudia Leite de|last3=Reichenheim|first3=Michael Eduardo|last4=Verly Junior|first4=Eliseu|last5=Marques|first5=Emanuele Souza|last6=Salles-Costa|first6=Rosana|last7=Ferreira|first7=Marcela de Freitas|last8=Moraes|first8=Claudia Leite de|last9=Reichenheim|first9=Michael Eduardo|date=January 2015|title=Effect of physical intimate partner violence on body mass index in low-income adult women|journal=Cadernos de Saúde Pública|volume=31|issue=1|pages=161–172|doi=10.1590/0102-311X00192113|pmid=25715300|issn=0102-311X}}</ref> === ಮಕ್ಕಳು === ಭಾರತವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ದರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಮೂರನೇ ಒಂದು ಭಾಗದಷ್ಟು ಮಕ್ಕಳು ಭಾರತೀಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಕ್ಕಳ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯು ತನ್ನ ನೆರೆಹೊರೆಯ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ತಲಾ ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳಿಗಿಂತ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದೆ. ಮಕ್ಕಳ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಿಂದಾಗಿ ಭಾರತವು ತನ್ನ ಜಿಡಿಪಿಯ ೪% ಮತ್ತು ೮% ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಮಕ್ಕಳ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಭಾರತದ ಜಿಡಿಪಿಗೆ ೩% ಅನ್ನು ಸೇರಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜುಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. <ref>{{Citation|last=Singh|first=Abhishek|title=Childhood Malnutrition in India|date=2020-05-06|url=https://www.intechopen.com/books/perspective-of-recent-advances-in-acute-diarrhea/childhood-malnutrition-in-india|journal=Perspective of Recent Advances in Acute Diarrhea|editor-last=K. Bhattacharya|editor-first=Sujit|publisher=IntechOpen|language=en|doi=10.5772/intechopen.89701|isbn=978-1-78923-865-5|access-date=2022-08-19}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://www.downtoearth.org.in/blog/health/child-malnutrition-in-india-a-systemic-failure-76507|title=Child malnutrition in India: A systemic failure|website=www.downtoearth.org.in|language=en|access-date=2022-08-19}}</ref> == ನಿರ್ವಹಣೆ == ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶವುಳ್ಳ ಮಕ್ಕಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದರವನ್ನು ಒಮ್ಮುಖಗೊಳಿಸಲು ಹಲವಾರು ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಗ್ರ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸೇವೆಗಳು, ಎನ್‌ಸಿಎಫ಼್, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮಿಷನ್‌ಗಳು ಹೀಗೆ ಮುಂತಾದವು ಸೇರಿವೆ. <ref>{{Cite web|url=https://icds-wcd.nic.in/|title=ICDS}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://nhm.gov.in/|title=National health mission}}</ref> ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೋವಿಡ್-೧೯ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಅಗತ್ಯತೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು, ಭಾರತವು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಭದ್ರತೆಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತಜ್ಞರು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web|url=https://scroll.in/article/961967/beyond-food-rations-six-ways-india-can-ensure-nutrition-security-for-its-most-vulnerable-people|title=Beyond food rations: Six ways India can ensure nutrition security for its most vulnerable people|last=Jayashree|first=R. Gopinath & B.|website=Scroll.in|language=en-US|access-date=2020-07-24}}</ref> ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದಾಯ ಅಡುಗೆ ಮನೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಬೇಳೆಕಾಳು ಮತ್ತು ರಾಗಿಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಶಾಲೆಯ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸುವುದು ಹೀಗೆ ಮುಂತಾದವು ಸೇರಿವೆ. === ಭಾರತೀಯ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟದ ಯೋಜನೆ ===   ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಆಗಸ್ಟ್ ೧೫, ೧೯೯೫ ರಂದು ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಇದು ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಸರ್ಕಾರಿ ಶಾಲೆಗಳು, ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಧಿಯಿಂದ ನೆರವು ಪಡೆದು ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಸಿ-ಊಟವನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದರ ಹೊರತಾಗಿ, [[ಇಸ್ಕಾನ್|ಇಂಟರ್ನ್ಯಾಷನಲ್ ಸೊಸೈಟಿ ಫಾರ್ ಕೃಷ್ಣಾ ಕಾನ್ಶಿಯಸ್‌ನೆಸ್‌ನ]] (ಇಸ್ಕಾನ್) ಇಸ್ಕಾನ್ ಫುಡ್ ರಿಲೀಫ್ ಫೌಂಡೇಶನ್, ನಲಬೋತು ಫೌಂಡೇಶನ್ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರ ಫೌಂಡೇಶನ್ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡಗಳು ಎನ್‌ಜಿಒ ನಡೆಸುವ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಹೊಸದಾಗಿ ಬೇಯಿಸಿದ ಸಸ್ಯ ಆಧಾರಿತ ಊಟವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದ ೧.೩ ಮಿಲಿಯನ್&nbsp; ಮಕ್ಕಳು ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುದಾನಿತ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಸರ್ಕಾರದ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಭಾಗಶಃ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಹಾಗೂ ನಿಗಮಗಳ ದೇಣಿಗೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಫುಡ್ ಫಾರ್ ಲೈಫ್ ಅನ್ನಾಮೃತ ಮತ್ತು ಅಕ್ಷಯ ಪಾತ್ರದಿಂದ ನೀಡಲಾಗುವ ಊಟಗಳು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ನೀಡಿದ ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಫುಡ್ ಫಾರ್ ಲೈಫ್ ಅನ್ನಾಮೃತವು (ಎಫ್‌ಎಫ್‌ಎಲ್‌ಎ) ಫುಡ್ ಫಾರ್ ಲೈಫ್ ಗ್ಲೋಬಲ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉಚಿತ ಆಹಾರ ಪರಿಹಾರ ಜಾಲವಾಗಿದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಇದು ೬೦ ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. <ref>http://www.ffl.org</ref>  === ಸಮಗ್ರ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ === [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು]] ೧೯೭೫ ರಲ್ಲಿ ಇಂಟಿಗ್ರೇಟೆಡ್ ಚೈಲ್ಡ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಸರ್ವಿಸಸ್ (ಐಸಿಡಿಎಸ್) ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶಗಳ ಶಿಕ್ಷಣ, ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳು, ಪೂರಕ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಶಾಲಾಪೂರ್ವ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ೬ ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ಮಕ್ಕಳ ಮತ್ತು ತಾಯಂದಿರ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಐಸಿಡಿಎಸ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ. ಐಸಿಡಿಎಸ್ ಅನ್ನು ಭಾರತದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಚಿವಾಲಯದ ಮೂಲಕ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. ಗ್ರಾಮೀಣ, ನಗರ ಮತ್ತು ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ೭೦ ಮಿಲಿಯನ್ ಚಿಕ್ಕ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ೧೬ ಮಿಲಿಯನ್ ಗರ್ಭಿಣಿ ಮತ್ತು ಹಾಲುಣಿಸುವ ತಾಯಂದಿರನ್ನು ಕೂಡ ತಲುಪಿದೆ. <ref>{{Cite journal|date=2016-07-01|title=Political economy of child nutrition policy: A qualitative study of India's Integrated Child Development Services (ICDS) scheme|journal=Food Policy|language=en|volume=62|pages=88–98|doi=10.1016/j.foodpol.2016.05.001|issn=0306-9192|last=Balarajan|first=Yarlini|last2=Reich|first2=Michael R.}}</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಊಟ ಯೋಜನೆ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರೋಗ್ಯ ಮಿಷನ್ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿತರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ( ಪಿಡಿಎಸ್) ಮುಂತಾದವು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವ ಇತರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿವೆ. ದಕ್ಷತೆ, ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂಬುದು ಈ ಯೋಜನೆಗಳ ಸವಾಲಾಗಿದೆ.{{Fact|date=April 2017}} ಬಾಲ್ ಕುಪೋಶನ್ ಮುಕ್ತ ಬಿಹಾರ್ (ಬಿಕೀಮ್‌ಬಿ) ಎಂಬುದು ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರ ಸರ್ಕಾರದ ಸಮಾಜ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ಅಭಿಯಾನವಾಗಿದೆ. '''ಅಭಿಯಾನ :''' * ನಡವಳಿಕೆ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಸಂವಹನ * ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣ * ಮೂರ್ತ ಮತ್ತು ಅಮೂರ್ತ ವಸ್ತುಗಳಿಗೆ ಸಮುದಾಯದ ಪ್ರವೇಶ * ಸಮುದಾಯದ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು * ಸಾಮೂಹಿಕ ವಿಧಾನ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯಂತಹ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ವರ್ತನೆಯ ಬದಲಾವಣೆಯ ಸಂವಹನ (ಬಿಸಿಸಿ) ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಂಶಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ನಿಭಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಬಹು-ಹಂತದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರವು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.ideasforindia.in/Article.aspx?article_id=1448|title=A campaign to end malnutrition in Bihar|website=ideasforindia.in|access-date=2015-10-09|archive-date=2016-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160127112852/http://www.ideasforindia.in/Article.aspx?article_id=1448|url-status=dead}}</ref> === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ನಿಧಿ === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ನಿಧಿಯನ್ನು ೧೯೭೯ ರಲ್ಲಿ ಚಾರಿಟಬಲ್ ಎಂಡೋಮೆಂಟ್ ಫಂಡ್ ಆಕ್ಟ್(೧೮೯೦) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ನಿಧಿಯು ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.{{Fact|date=April 2017}} === ಮಕ್ಕಳಿಗಾಗಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆ === ೧೯೯೦ ರ ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ವಿಶ್ವ ಶೃಂಗಸಭೆಯು ರೂಪಿಸಿದ ೨೭ ಬದುಕುಳಿಯುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳಿಗೆ ಭಾರತವು ಸಹಿ ಹಾಕಿದೆ. ಈ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಲು, ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯು ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ.. ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು/ಇಲಾಖೆಗಳು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು/ಯು.ಟಿ. ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ಸ್ವಯಂಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಈ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಗುರಿಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿಯ (ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ) ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣಾ ಸಮಿತಿಯು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ಗುರಿಗಳ ಸಾಧನೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವಾಲಯಗಳು/ಇಲಾಖೆಗಳನ್ನು ಸಮಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.{{Fact|date=April 2017}} ೧೫ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ೧೯೯೫ ಮತ್ತು ೨೦೦೦ ಕ್ಕೆ ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸುವ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿವೆ.{{Fact|date=April 2017}} === ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಕ್ಕಳ ತುರ್ತು ನಿಧಿ === ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯು ಯುನಿಸೆಫ್‌ನ ನೋಡಲ್‌ನ ಇಲಾಖೆಯಾಗಿದೆ. ಭಾರತವು ೧೯೪೯ ರಿಂದ ಯುನಿಸೆಫ್‌ ನೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈಗ ಹಿಂದುಳಿದ ಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಅವರ ತಾಯಂದಿರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಐದನೇ ದಶಕದ ಸಹಕಾರದಲ್ಲಿದೆ. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಮಹಿಳಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ನಗರ ಮೂಲ ಸೇವೆಗಳು, ಸಮುದಾಯ ಆಧಾರಿತ ಒಮ್ಮುಖ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ, ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಪೋಷಣೆ, ನೀರು ಮತ್ತು ನೈರ್ಮಲ್ಯ, ಅಂಗವಿಕಲ ಮಕ್ಕಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಷ್ಟಕರ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮಕ್ಕಳು, ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಂವಹನ ಹೀಗೆ ಹಲವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ಯುನಿಸೆಫ್‌ ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತವು ೩೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೯೭ ರವರೆಗೆ ಯುನಿಸೆಫ್ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಮಂಡಳಿಯ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಮಂಡಳಿಯು ಒಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ೩ ನಿಯಮಿತ ಅವಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಒಂದು ವಾರ್ಷಿಕ ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯುನಿಸೆಫ್‌ಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಈ ಸಭೆಗಳಲ್ಲಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ೧೨ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೯೭ ರಂದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಯುನಿಸೆಫ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ನಡೆದ ಸಭೆಯು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಒಂಬತ್ತನೇ ಯೋಜನೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಿಂಕ್ರೊನೈಸ್ ಮಾಡಲು ಮುಂದಿನ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್ ಆಫ್ ಆಪರೇಷನ್ಸ್ ೧೯೯೯- ೨೦೦೨ ಗೆ ಸಹಕಾರದ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಅಂತಿಮಗೊಳಿಸಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. <ref>{{Cite web|url=http://wcd.nic.in/childdet.htm|title=Child Development Website|website=Source: Child Development programs site (2009)|archive-url=https://web.archive.org/web/20081206003511/http://www.wcd.nic.in/childdet.htm|archive-date=6 December 2008|access-date=2009-03-14|quote=Programs to address malnutrition in India}}</ref> == ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಅಭಿಯಾನ == === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರೋಗ್ಯ ಮಿಷನ್ === ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರೋಗ್ಯ ಮಿಷನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಮಿಷನ್ ಅನ್ನು ೨೦೦೫- ೨೦೧೨ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಜನರಿಂದ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಯ ಲಭ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರಿಗೆ, ಬಡವರು, ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳು" ಇದು ಈ ಮಿಷನ್‌ನ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. '''ಈ ಮಿಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗುರಿಗಳ ಉಪವಿಭಾಗ:''' # ಶಿಶು ಮರಣಗಳ ಪ್ರಮಾಣ (ಐಎಮ್‌ಆರ್) ಮತ್ತು ತಾಯಿಯ ಮರಣಗಳ ಅನುಪಾತ (ಎಮ್‌ಎಮ್‌ಆರ್), ನವಜಾತ ಶಿಶುಗಳ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣಗಳನ್ನು (ಎನ್‌ಎಮ್‌ಎರ್) ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು. # ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು. # ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯ ರೋಗಗಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕವಲ್ಲದ ರೋಗಗಳನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟುವುದು ಮತ್ತು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು. # ಸಮಗ್ರ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು. # ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ಥಿರೀಕರಣ, ಹಾಗೆಯೇ ಲಿಂಗ ಮತ್ತು ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ರಚಿಸುವುದು. # ಸ್ಥಳೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ [[ಆಯುಷ್ ಸಚಿವಾಲಯ|ಆಯುಷ್]] ಅನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸುವುದು. # ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದು. ಮಿಷನ್ ತನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ತಂತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿಸಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.mohfw.nic.in/NRHM/Documents/Mission_Document.pdf|title=National Rural Health Mission|website=Source: National Rural Health Mission (2005–2012)|access-date=2009-11-26|archive-date=2009-11-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20091122195543/http://www.mohfw.nic.in/NRHM/Documents/Mission_Document.pdf|url-status=dead}}</ref> == ಸಹ ನೋಡಿ == * ಭಾರತ ರಾಜ್ಯ ಹಸಿವು ಸೂಚ್ಯಂಕ * ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬೊಜ್ಜು * [[ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ]] * ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ == ಹೆಚ್ಚಿನ ಓದುವಿಕೆ == * {{Cite book|url=https://archive.org/details/wastingawaycrisi0000meas|title=Wasting away: the crisis of malnutrition in India|last=Measham|first=Anthony R.|last2=Meera Chatterjee|publisher=World Bank Publications|year=1999|isbn=978-0-8213-4435-4|page=[https://archive.org/details/wastingawaycrisi0000meas/page/11 11]|quote=Malnutrition in India.|url-access=registration}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references group="" responsive="0"></references> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.teluguaspirant.com/malnutrition-india-shame-humanity/1884/ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ: ಮಾನವೀಯತೆಗೆ ಅವಮಾನ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171007233417/http://www.teluguaspirant.com/malnutrition-india-shame-humanity/1884 |date=2017-10-07 }} * [https://web.archive.org/web/20190721045005/https://www.nutritionschool.co.uk/ ಭಾರತ: ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ವರದಿ] [[ವಿಶ್ವ ಬ್ಯಾಂಕ್]] * [https://blogs.zoylo.com/child-malnutrition-india-unseen-catastrophe.html ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆ ವರದಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190706102748/https://blogs.zoylo.com/child-malnutrition-india-unseen-catastrophe.html |date=2019-07-06 }} * [http://www.delhifoodbanking.org ದೆಹಲಿ/ಎನ್‌ಸಿಆರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಹಾರ ಅಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಅಪೌಷ್ಟಿಕತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಸುವುದು] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190928160204/https://delhifoodbanking.org/ |date=2019-09-28 }} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ: ಭಾರತ]] [[ವರ್ಗ: ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] qe0lthy3955hoyngzg1q7j3bnpy7676 0 146328 1375587 1358961 2026-06-21T11:29:25Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375587 wikitext text/x-wiki '''ಮಾರಿಯಾ ಸಿಬಿಲ್ಲಾ ಮೆರಿಯನ್''' (೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೧೬೪೭ – ೧೩ ಜನವರಿ ೧೭೧೭ <ref>{{Cite encyclopedia|title=Maria Sibylla Merian|first=Kara|last=Rogers|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|url=https://www.britannica.com/biography/Maria-Sibylla-Merian}}</ref> ) ಒಬ್ಬ ಜರ್ಮನ್ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದಿ ಮತ್ತು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಚಿತ್ರಕಾರ. ಅವರು ಕೀಟಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ಯುರೋಪಿಯನ್ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. ಮೆರಿಯನ್ ಸ್ವಿಸ್ ಮೆರಿಯನ್ ಕುಟುಂಬದ [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್]] ಶಾಖೆಯ ವಂಶಸ್ಥರಾಗಿದ್ದರು. ಮೆರಿಯನ್ ತನ್ನ ಕಲಾತ್ಮಕ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಮಲತಂದೆ ಜಾಕೋಬ್ ಮಾರ್ರೆಲ್ ಅವರಿಂದ ಪಡೆದರು. ಸ್ಟಿಲ್ ಲೈಫ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ ಜಾರ್ಜ್ ಫ್ಲೆಗಲ್ ಅವರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ. ಮೆರಿಯನ್ ತನ್ನ ಮೊದಲ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಚಿತ್ರಣಗಳ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ೧೬೭೫ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದಳು. ಅವಳು ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ್ದಳು. ೧೩ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರು [[ರೇಷ್ಮೆಹುಳು|ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳುಗಳನ್ನು]] ಬೆಳೆಸಿದರು. ೧೬೭೯ ರಲ್ಲಿ ಮೆರಿಯನ್ [[ಕಂಬಳಿಹುಳು|ಕ್ಯಾಟರ್ಪಿಲ್ಲರ್ಗಳ]] ಮೇಲಿನ ಎರಡು-ಸಂಪುಟಗಳ ಸರಣಿಯ ಮೊದಲ ಸಂಪುಟವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಎರಡನೇ ಸಂಪುಟವು ೧೬೮೩ ರಲ್ಲಿ ಅನುಸರಿಸಿತು. ಪ್ರತಿ ಸಂಪುಟವು ೫೦ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಅವಳು ಕೆತ್ತಿದಳು. ಮೆರಿಯಾನ್ ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ೧೮೬ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕೀಟ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಸಸ್ಯ ಸಂಕುಲಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿವರಣೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ ಜೀವನ ಚಕ್ರಗಳ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ೧೬೯೯ ರಲ್ಲಿ ಮೆರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳೀಯ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ದಾಖಲಿಸಲು ಡಚ್ ಗಯಾನಾಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದನು. ೧೭೦೫ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ ಇನ್ಸೆಕ್ಟೋರಮ್ ಸುರಿನಾಮೆನ್ಸಿಯಮ್ ಅನ್ನು'' ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಮೆರಿಯನ್‌ನ ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್'' ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದಿ ಸಚಿತ್ರಕಾರರ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಆಕೆಯ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಅವಲೋಕನಗಳು ಮತ್ತು [[ಚಿಟ್ಟೆ|ಚಿಟ್ಟೆಯ]] [[ರೂಪಾಂತರ|ರೂಪಾಂತರದ]] ದಾಖಲಾತಿಯಿಂದಾಗಿ [[ಡೇವಿಡ್ ಅಟೆನ್ಬರೋ|ಡೇವಿಡ್ ಅಟೆನ್‌ಬರೋ]] ಅವರು [[ಕೀಟಶಾಸ್ತ್ರ|ಕೀಟಶಾಸ್ತ್ರದ]] ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಎಂದು ಮೆರಿಯನ್ ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref>Natural Curiosities film, BBC</ref> ಅವಳು ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನದ ಮೂಲಕ ಕೀಟಗಳ ಜೀವನದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಹೊಸ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದಳು.<ref>{{Cite book|title=Lepidoptera, moths and butterflies: Evolution, Systematics and Biogeography|last=Kristensen|first=Niels P.|publisher=Walter de Gruyter|year=1999|isbn=978-3-11-015704-8|editor-last=Kristensen, Niels P.|series=Volume 4, Part 35 of Handbuch der Zoologie:Eine Naturgeschichte der Stämme des Tierreiches. Arthropoda: Insecta|page=1|chapter=Historical Introduction}}</ref> ಅವಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ವಿವರವಾದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರೆಗೂ, ಕೀಟಗಳು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ "ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿವೆ" ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. == ಜೀವನ ಮತ್ತು ವೃತ್ತಿ == [[ಚಿತ್ರ:MatthaeusMerian.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/MatthaeusMerian.jpg/220px-MatthaeusMerian.jpg|thumb| ಆಕೆಯ ತಂದೆ, ಮ್ಯಾಥೌಸ್ ಮೆರಿಯನ್, ಕೆತ್ತನೆಗಾರರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶನ ಮನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಪೇಟ್ರಿಷಿಯನ್ ಬಾಸೆಲ್ ಮೆರಿಯನ್ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದರು.]] ಮಾರಿಯಾ ಸಿಬಿಲ್ಲಾ ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ ತಂದೆ, ಸ್ವಿಸ್ ಕೆತ್ತನೆಗಾರ ಮತ್ತು ಪ್ರಕಾಶಕ ಮ್ಯಾಥೌಸ್ ಮೆರಿಯನ್ ದಿ ಎಲ್ಡರ್, ೧೬೪೬ ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಾಯಿ, ಅವರ ಎರಡನೇ ಪತ್ನಿ ಜೋಹಾನ್ನಾ ಸೈಬಿಲ್ಲಾ ಹೇಯ್ನ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಮಾರಿಯಾ ಮುಂದಿನ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದಳು. ಅವಳನ್ನು ತನ್ನ ಒಂಬತ್ತನೇ ಮಗುವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಳು. ಆಕೆಯ ತಂದೆ ೧೬೫೦ ರಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ೧೬೫೧ ರಲ್ಲಿ, ಆಕೆಯ ತಾಯಿ ಹೂವು ಮತ್ತು ಸ್ಟಿಲ್ ಲೈಫ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ ಜಾಕೋಬ್ ಮಾರ್ರೆಲ್ ಅನ್ನು ಮರುಮದುವೆಯಾದರು. ಮಾರ್ರೆಲ್ ಮೆರಿಯನ್ ಅನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಿಸಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ಅವನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹಾಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಅವನ ಶಿಷ್ಯ ಅಬ್ರಹಾಂ ಮಿಗ್ನಾನ್ ಅವಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಿದನು. ೧೩ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವಳು ಸೆರೆಹಿಡಿದ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳ ಮೊದಲ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದಳು.<ref>{{Cite book|title=Headstrong: 52 Women Who Changed Science – And the World|last=Swaby|first=Rachel|publisher=Broadway Books|year=2015|isbn=9780553446791|location=New York|pages=47–50}}</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. <ref>{{Cite journal|title=Maria Sibylla Merian (1647-1717): An Early Investigator of Parasitoids and Phenotypic Plasticity|last=Todd|first=Kim|date=June 2011|journal=Terrestrial Arthropod Reviews|doi=10.1163/187498311X567794|volume=4|issue=2|pages=131–144}}</ref> ತನ್ನ ಯೌವನದ ಬಗ್ಗೆ ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಟೋರಮ್ ಸುರಿನಾಮೆನ್ಸಿಯಮ್‌ನ'' ಮುನ್ನುಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೆರಿಯನ್ ಬರೆದರು:<ref name="ReferenceA">Foreword from ''Metamorphosis insectorum Surinamensium''</ref> {{ನುಡಿಮುತ್ತು|I spent my time investigating insects. At the beginning, I started with silkworms in my home town of Frankfurt. I realized that other caterpillars produced beautiful butterflies or moths, and that silkworms did the same. This led me to collect all the [[caterpillars]] I could find in order to see how they changed.}} ಮೇ ೧೬೬೫ ರಲ್ಲಿ, ಮೆರಿಯನ್ [[ನ್ಯುರೆಂಬರ್ಗ್|ನ್ಯೂರೆಂಬರ್ಗ್‌ನಿಂದ]] ಮಾರ್ರೆಲ್‌ನ ಅಪ್ರೆಂಟಿಸ್ ಜೋಹಾನ್ ಆಂಡ್ರಿಯಾಸ್ ಗ್ರಾಫ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಅವರ ತಂದೆ ಹದಿನೇಳನೇ ಶತಮಾನದ ಜರ್ಮನಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯ ಕವಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದೇಶಕರಾಗಿದ್ದರು. ಜನವರಿ ೧೬೬೮ ರಲ್ಲಿ ಅವಳು ತನ್ನ ಮೊದಲ ಮಗು ಜೋಹಾನ್ನಾ ಹೆಲೆನಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಳು ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವು ೧೬೭೦ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಗಂಡನ ತವರು ಪಟ್ಟಣವಾದ ನ್ಯೂರೆಂಬರ್ಗ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಮೆರಿಯನ್ ಚಿತ್ರಕಲೆ, ಚರ್ಮಕಾಗದ ಮತ್ತು ಲಿನಿನ್ ಮೇಲೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಕಸೂತಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು [[ಕಸೂತಿ|ರಚಿಸಿದರು]]. ಅವರು ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಟುಂಬಗಳ ಅವಿವಾಹಿತ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಿಗೆ (ಅವಳ " ''ಜಂಗ್‌ಫರ್ನ್‌ಕಂಪೆನಿ'' ", ಅಂದರೆ ವರ್ಜಿನ್ ಗುಂಪು) ಚಿತ್ರಕಲೆ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಇದು ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಅದರ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಇದು ಶ್ರೀಮಂತ ಮತ್ತು ಗಣ್ಯರಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ಕೀಟಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ದಾಖಲಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಬಹುದು.<ref>{{Cite journal|title=Maria Sibylla Merian (1647-1717): An Early Investigator of Parasitoids and Phenotypic Plasticity|last=Todd|first=Kim|date=June 2011|journal=Terrestrial Arthropod Reviews|doi=10.1163/187498311X567794|volume=4|issue=2|pages=131–144}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFTodd2011">Todd, Kim (June 2011). "Maria Sibylla Merian (1647-1717): An Early Investigator of Parasitoids and Phenotypic Plasticity". ''Terrestrial Arthropod Reviews''. '''4''' (2): 131–144. [[Doi (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|doi]]:[[doi:10.1163/187498311X567794|10.1163/187498311X567794]].</cite></ref> 1675 ರಲ್ಲಿ, ಮೆರಿಯನ್ ಅವರನ್ನು ಜೋಕಿಮ್ ವಾನ್ ಸ್ಯಾಂಡ್ರಾರ್ಟ್ ಅವರ ಜರ್ಮನ್ ಅಕಾಡೆಮಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಹೂವುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವುದರ ಹೊರತಾಗಿ ಅವಳು ತಾಮ್ರದ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದಳು. ಸ್ಯಾಂಡ್ರಾರ್ಟ್ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಅವರು ಹೂವಿನ ಮಾದರಿಯ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|title=Women and Science: Social Impact and Interaction|last=Suzanne Le-May Sheffield|publisher=ABC-CLIO|year=2004|isbn=9781851094608|page=24}}</ref> ೧೬೭೮ ರಲ್ಲಿ, ಅವಳು ತನ್ನ ಎರಡನೇ ಮಗಳು ಡೊರೊಥಿಯಾ ಮಾರಿಯಾಗೆ ಜನ್ಮ ನೀಡಿದಳು.<ref>{{Cite news|url=https://www.theatlantic.com/science/archive/2016/01/the-woman-who-made-science-beautiful/424620/|title=The Woman Who Made Science Beautiful|last=Wulf|first=Andrea|date=January 2016|work=[[The Atlantic]]|access-date=19 January 2016}}</ref> ಇತರ ಮಹಿಳಾ ಸ್ಟಿಲ್-ಲೈಫ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರು, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ ಸಮಕಾಲೀನ ಮಾರ್ಗರೆಥಾ ಡಿ ಹೀರ್, ತಮ್ಮ ಹೂವಿನ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ತಳಿ ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/womenonmarginsth00davi|title=Women on the Margins: Three Seventeenth-century Lives|last=Natalie Zemon Davis|publisher=Harvard University Press|year=1995|isbn=9780674955202}}</ref> {{Rp|[https://archive.org/details/womenonmarginsth00davi/page/155 155]}}೧೬೭೯ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೀಟಗಳ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಮೊದಲ ಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಇದು ಕೀಟಗಳ [[ರೂಪಾಂತರ|ರೂಪಾಂತರವನ್ನು]] ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುವ ಎರಡು-ಸಂಪುಟಗಳ ಸಚಿತ್ರ ಪುಸ್ತಕದ ಮೊದಲನೆಯದು.<ref name="Swaby 2015 47–50">{{Cite book|title=Headstrong: 52 Women Who Changed Science – And the World|last=Swaby|first=Rachel|publisher=Broadway Books|year=2015|isbn=9780553446791|location=New York|pages=47–50}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSwaby2015">Swaby, Rachel (2015). ''Headstrong: 52 Women Who Changed Science – And the World''. New York: Broadway Books. pp.&nbsp;47–50. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9780553446791|<bdi>9780553446791</bdi>]].</cite></ref> ೧೬೭೮ ರಲ್ಲಿ, ಕುಟುಂಬವು [[ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್|ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್ ಆಮ್ ಮೇನ್‌ಗೆ]] ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಅವಳ ಮದುವೆಯು ಅತೃಪ್ತಿಕರವಾಗಿತ್ತು.<ref name="Swaby 2015 47–50"/> ೧೬೮೧ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮಲತಂದೆ ನಿಧನರಾದ ನಂತರ ಅವಳು ತನ್ನ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೋದಳು. ೧೬೮೩ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಗೊಟ್ಟೊರ್ಪ್ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಹೋಲ್ಸ್ಟೈನ್ನಲ್ಲಿರುವ ಲ್ಯಾಬಾಡಿಸ್ಟ್ಗಳ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಆಕರ್ಷಿತರಾದರು. ೧೬೮೫ರಲ್ಲಿ, ಮೆರಿಯನ್ ತನ್ನ ತಾಯಿ, ಪತಿ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಫ್ರೈಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದಳು. ಅಲ್ಲಿ ಅವಳ ಮಲ ಸಹೋದರ ಕ್ಯಾಸ್ಪರ್ ಮೆರಿಯನ್ ೧೬೭೭ ರಿಂದ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು. === ಫ್ರೈಸ್ಲ್ಯಾಂಡ್ === [[ಚಿತ್ರ:CasparM.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1c/CasparM.jpg|thumb| ಅವಳ ಸಹೋದರ ಕ್ಯಾಸ್ಪರ್ ಮೆರಿಯನ್]] ೧೬೮೫ ರಿಂದ, ಮೆರಿಯನ್ ಅವಳ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಮತ್ತು ಅವಳ ತಾಯಿ ಲ್ಯಾಬಾಡಿಸ್ಟ್ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದು ಫ್ರೈಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ವೈಯುವರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಲ್ಟ್ (ಎಚ್) ಕ್ಯಾಸಲ್ - ಒಂದು ಭವ್ಯವಾದ ಮನೆಯ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿತ್ತು. ಅವರು ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದರು ಮತ್ತು ಮೆರಿಯನ್ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಅನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಸಮಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಇದರಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ.<ref name="Suzanne Le-May Sheffield 2004 24">{{Cite book|title=Women and Science: Social Impact and Interaction|last=Suzanne Le-May Sheffield|publisher=ABC-CLIO|year=2004|isbn=9781851094608|page=24}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSuzanne_Le-May_Sheffield2004">Suzanne Le-May Sheffield (2004). ''Women and Science: Social Impact and Interaction''. ABC-CLIO. p.&nbsp;24. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9781851094608|<bdi>9781851094608</bdi>]].</cite></ref> ಫ್ರೈಸ್‌ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಮೂರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕಪ್ಪೆಗಳ ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ವಿಭಜಿಸಲು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದರು.<ref name="Natalie Zemon Davis 1995">{{Cite book|url=https://archive.org/details/womenonmarginsth00davi|title=Women on the Margins: Three Seventeenth-century Lives|last=Natalie Zemon Davis|publisher=Harvard University Press|year=1995|isbn=9780674955202}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFNatalie_Zemon_Davis1995">Natalie Zemon Davis (1995). [[iarchive:womenonmarginsth00davi|''Women on the Margins: Three Seventeenth-century Lives'']]. Harvard University Press. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9780674955202|<bdi>9780674955202</bdi>]].</cite></ref> {{Rp|[https://archive.org/details/womenonmarginsth00davi/page/163 163]}}೧೬೯೧ ರವರೆಗೆ ಸಮುದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದರು. ವಿಯುವರ್ಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಲ್ಯಾಬಾಡಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಮುದ್ರಣ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಮಿಲ್ಲಿಂಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಇತರ ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web|url=http://www.cascade1987.nl/schetsplattegrond-van-waltha-of-thetinga-state-opgetekend-door-johann-andreas-graff-echtgenoot-van-maria-sibylla-merian/|title=Schetsplattegrond van Waltha- of Thetinga-state opgetekend door Johann Andreas Graff, echtgenoot van Maria Sibylla Merian &#124; Tuinhistorisch Genootschap Cascade}}</ref> ಅದರ ಉತ್ತುಂಗದಲ್ಲಿ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯವು ಸುಮಾರು ೬೦೦ ರಷ್ಟಿತ್ತು, ಇನ್ನೂ ಅನೇಕ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಸಂದರ್ಶಕರು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್, ಇಟಲಿ, ಪೋಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಇತರೆಡೆಗಳಿಂದ ಬಂದರು. ಆದರೆ ಎಲ್ಲರೂ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಶಿಸ್ತು, ಪ್ರತ್ಯೇಕತಾವಾದವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಲಿಲ್ಲ.  ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಆಸ್ತಿ. ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ ಪತಿಯನ್ನು ಲ್ಯಾಬಾಡಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. === ಆಮ್ಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್ === [[ಚಿತ್ರ:Maria_Sibylla_Merian_-_Insectenboek_001.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/62/Maria_Sibylla_Merian_-_Insectenboek_001.JPG/220px-Maria_Sibylla_Merian_-_Insectenboek_001.JPG|right|thumb| ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ನ'' ೧೭೩೦ ರ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ಆವೃತ್ತಿ - ಅವಳ ಮರಣದ ನಂತರ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ೧೭೧೯, ೧೭೨೬ ಮತ್ತು ೧೭೩೦ ರಲ್ಲಿ ಮರುಮುದ್ರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.]] [[ಚಿತ್ರ:Merian_Portrait.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Merian_Portrait.jpg/170px-Merian_Portrait.jpg|right|thumb| ಮಾರಿಯಾ ಸಿಬಿಲ್ಲಾ ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ ಔದ್ಯೋಗಿಕ ಭಾವಚಿತ್ರ (c. ೧೭೦೦, ಜಾಕೋಬಸ್ ಹೌಬ್ರಾಕೆನ್ ಅವರಿಂದ ಜಾರ್ಜ್ ಗ್ಸೆಲ್ ಅವರ ಭಾವಚಿತ್ರದಿಂದ ತಾಮ್ರಪಟ [[ಎಚ್ಚುವಿಕೆ|)]]. ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಇರುವ ಪುಸ್ತಕಗಳ ರಾಶಿಯೇ ಆಕೆಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಗ್ಲೋಬ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಿಂಟ್‌ಗಳು ಅವಳ ಸಾಧನೆಗಳತ್ತ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಕೆತ್ತನೆಯ ಜೋಡಿ ಸೂಜಿಗಳು ಮತ್ತು ಅವಳ ತಂದೆಯ ಲಾಂಛನವು ಅವಳ ಪೂರ್ವಜರನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite book|title=Early Professional Women in Northern Europe, C. 1650–1850|last=Johanna Ilmakunnas|last2=Marjatta Rahikainen|last3=Kirsi Vainio-Korhonen|publisher=Taylor & Francis|year=2017|isbn=9781317146742|pages=93–94}}</ref>]] ೧೬೯೦ ರಲ್ಲಿ, ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ ತಾಯಿ ನಿಧನರಾದರು. ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಅವಳು ತನ್ನ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಆಮ್ಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್ಗೆ ತೆರಳಿದಳು. ೧೬೯೨ ರಲ್ಲಿ, ಅವಳ ಪತಿ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಿದರು. ಅದೇ ವರ್ಷ ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ, ಆಕೆಯ ಮಗಳು ಜೊಹಾನ್ನಾ ಮೂಲತಃ ಬಚರಾಚ್‌ನ ಸುರಿನಾಮ್ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಜಾಕೋಬ್ ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ ಹೆರೋಲ್ಟ್ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು. ಹೂವಿನ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರ ರಾಚೆಲ್ ರುಯ್ಶ್ ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾದರು.<ref>{{Cite book|title=Flowers, butterflies, insects, caterpillars and serpents...: From the superb engravings of Sybilla Merian and Moses Hariss|last=Luca Stefano Cristini|publisher=Soldiershop Publishing|year=2014|isbn=9788896519752|page=8}}</ref> ಮೆರಿಯನ್ ತನ್ನ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು.<ref name="Suzanne Le-May Sheffield 2004 24"/> ಅವಳು ಮತ್ತು ಅವಳ ಮಗಳು ಜೋಹಾನ್ನಾ ಅವರು ಆರ್ಟ್ ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಆಗ್ನೆಸ್ ಬ್ಲಾಕ್‌ಗೆ ಹೂವಿನ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು. ೧೬೯೮ ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೆರಿಯನ್ ಕೆರ್ಕ್‌ಸ್ಟ್ರಾಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸುಸಜ್ಜಿತ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Natalie Zemon Davis 1995"/> {{Rp|[https://archive.org/details/womenonmarginsth00davi/page/166 166]}} ೧೬೯೯ ರಲ್ಲಿ, ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ನಗರವು ತನ್ನ ಕಿರಿಯ ಮಗಳು ಡೊರೊಥಿಯಾ ಮಾರಿಯಾ ಜೊತೆಗೆ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದ [[ಸುರಿನಾಮ್|ಸುರಿನಾಮ್‌ಗೆ]] ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಮೆರಿಯನ್ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಜುಲೈ ೧೦ ರಂದು, ಐವತ್ತೆರಡು ವರ್ಷದ ಮೆರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಅವಳ ಮಗಳು ನೌಕಾಯಾನ ಮಾಡಿದರು. ಹೊಸ ಜಾತಿಯ ಕೀಟಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಐದು ವರ್ಷಗಳನ್ನು ಕಳೆಯುವುದು ಮಿಷನ್‌ನ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.<ref name="Swaby 2015 47–50"/> ಮಿಷನ್ಗೆ ಹಣಕಾಸು ಒದಗಿಸಲು, ಮಾರಿಯಾ ಸಿಬಿಲ್ಲಾ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳ ೨೫೫ ಅನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು.<ref name=":2">{{Cite journal|url=http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=lfh&AN=32045888&site=ehost-live|title=A Study of Metamorphosis|last=Reidell|first=Heidi|date=April 2008|journal=Americas|accessdate=10 August 2015|volume=60|issue=2|pages=28–35}}</ref> ಅವಳು ನಂತರ ಬರೆಯುತ್ತಾಳೆ:<blockquote>ಹಾಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್‌ನಿಂದ ಯಾವ ಸುಂದರವಾದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಬಂದವು ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಚಕಿತರಾದರು. ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನ ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡೀಸ್ ಸೊಸೈಟಿಯ ನಿರ್ದೇಶಕರಾದ ಡಾಕ್ಟರ್ ನಿಕೋಲೇಸ್ ವಿಟ್ಸೆನ್ ಮತ್ತು ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಶ್ರೀ ಜೊನಾಸ್ ವಿಟ್ಸೆನ್ ಅವರ ದುಬಾರಿ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ಮೂಲಕ ನಾನು ಆಶೀರ್ವದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದೇನೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ನಾನು ಶ್ರೀ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕಸ್ ರುಯ್ಷ್, ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೈದ್ಯ ಮತ್ತು ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ, ಶ್ರೀ ಲಿವಿನಸ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಜನರ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನೋಡಿದೆ. ಈ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ನಾನು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಇತರ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ಆದರೆ ಅವುಗಳ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ, ಮರಿಹುಳುಗಳು ಮತ್ತು ಕ್ರಿಸಲೈಸ್‌ಗಳಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ ಅವು ಹೇಗೆ ರೂಪಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳುತ್ತದೆ. ಇದೆಲ್ಲವೂ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸುರಿನಾಮ್‌ಗೆ ದೀರ್ಘ-ಕನಸಿನ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ನನಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.<ref name="ReferenceA"/></blockquote> === ಸುರಿನಾಮ್ ಮತ್ತು ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ === ಮೆರಿಯನ್ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೮ ಅಥವಾ ೧೯ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ರಂದು ಸುರಿನಾಮ್‌ಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಗವರ್ನರ್ ಪೌಲಸ್ ವ್ಯಾನ್ ಡೆರ್ ವೀನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಅವರು ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.<ref>de Bray (2001), p. 48.</ref> ಕಾಲೋನಿಯಾದ್ಯಂತ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದರು. ಅವರು ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಬಳಕೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು.<ref name="Swaby 2015 47–50"/> ಇತರ ಡಚ್ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದಿಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಮೆರಿಯನ್ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ಯಮ ಅಥವಾ ನಿಗಮದಿಂದ ಉದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆಕೆಯ ಸುರಿನಾಮ್ ಪುಸ್ತಕದ ಮುನ್ನುಡಿಯು ಆಕೆಯ ಪ್ರವಾಸದ ಯಾವುದೇ ಪೋಷಕರನ್ನು ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯೋಜಕರನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸುವುದಿಲ್ಲ.<ref>''Metamorphosis Insectorum Surinamensium'', Maria Sibylla Merian, Lannoo Publishers; Slp edition (8 November 2016), p 177</ref> ಆಕೆಯ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ [[ಡಚ್ ವೆಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಡಚ್ ವೆಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ]] ನಿರ್ದೇಶಕರು ಹಣ ನೀಡಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕೆಲವರು ನಂಬುತ್ತಾರೆ.<ref name="Hacke2017">{{Cite book|title=Empire of the Senses: Sensory Practices of Colonialism in Early America|last=Daniela Hacke|last2=Paul Musselwhite|publisher=BRILL|year=2017|isbn=9789004340640}}</ref> {{Rp|211}}ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ನಂತರದ ಪ್ರಕಟಣೆಯಲ್ಲಿ ಮೆರಿಯನ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು "ಅಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗೆ ಅಂತಹ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ತನಿಖೆ ಮಾಡುವ ಬಯಕೆ ಇಲ್ಲ. ಅವರು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಕ್ಕರೆಯ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಹುಡುಕುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನನ್ನು ಅಪಹಾಸ್ಯ ಮಾಡಿದರು." ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಗುಲಾಮರನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮೆರಿಯನ್ ಖಂಡಿಸಿದರು. ಗುಲಾಮರಾದ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬರು ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಬಲವಂತಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಈ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಶ್ರಮವು ಸುರಿನಾಮ್‌ನ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ ವಸಾಹತು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಮೆರಿಂಡಿಯನ್ ಮತ್ತು ಆಫ್ರಿಕನ್ ಗುಲಾಮರೊಂದಿಗೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಮೆರಿಯನ್ ಸಹ ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸಕ್ಕರೆಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಬೇರೆ ಯಾವುದನ್ನಾದರೂ ಸಸ್ಯಗಳಿಗೆ ಅಥವಾ ರಫ್ತು ಮಾಡಲು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಪ್ರತಿರೋಧವನ್ನು ವಿಷಾದಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಅನಾನಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುರಿನಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ತರಕಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref name="Hacke2017" /> {{Rp|212–213}} ಜೂನ್ ೧೭೦೧ ರಲ್ಲಿ ಅನಾರೋಗ್ಯ, ಪ್ರಾಯಶಃ [[ಮಲೇರಿಯಾ]], ಡಚ್ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ಗೆ ಮರಳಲು ಅವಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು.<ref name="Swaby 2015 47–50"/> ನೆದರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ಸ್ನಲ್ಲಿ ಮೆರಿಯನ್ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ತೆರೆದರು. ಅವಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೀವನದ ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಸುರಿನಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದಳು. 1705 ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಸುರಿನಾಮ್‌ನ ಕೀಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ ಇನ್ಸೆಕ್ಟೋರಮ್ ಸುರಿನಾಮೆನ್ಸಿಯಮ್'' ಎಂಬ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref>{{Cite book|title=Lepidoptera, moths and butterflies: Evolution, Systematics and Biogeography|last=Kristensen|first=Niels P.|publisher=Walter de Gruyter|year=1999|isbn=978-3-11-015704-8|editor-last=Kristensen, Niels P.|series=Volume 4, Part 35 of Handbuch der Zoologie:Eine Naturgeschichte der Stämme des Tierreiches. Arthropoda: Insecta|page=1|chapter=Historical Introduction}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKristensen1999">Kristensen, Niels P. (1999). "Historical Introduction". In Kristensen, Niels P. (ed.). ''Lepidoptera, moths and butterflies: Evolution, Systematics and Biogeography''. Volume 4, Part 35 of Handbuch der Zoologie:Eine Naturgeschichte der Stämme des Tierreiches. Arthropoda: Insecta. Walter de Gruyter. p.&nbsp;1. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[ವಿಶೇಷ:ಪುಸ್ತಕ ಮೂಲಗಳು/978-3-11-015704-8|<bdi>978-3-11-015704-8</bdi>]].</cite></ref> ೧೭೧೫ ರಲ್ಲಿ, ಮೆರಿಯನ್ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿಗೆ ಒಳಗಾದರು. ಭಾಗಶಃ ಪಾರ್ಶ್ವವಾಯುವಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರೂ ಅವಳು ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದಳು.<ref name="Soldiershop Publishing"/> ಅವರು ೧೩ ಜನವರಿ ೧೭೧೭ ರಂದು ಆಮ್ಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್ನಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ನಂತರ ಲೀಡ್ಸೆ ಕೆರ್ಕೋಫ್ನಲ್ಲಿ ಸಮಾಧಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=http://resources.huygens.knaw.nl/vrouwenlexicon/lemmata/data/Merian|title=Merian, Maria Sibylla (1647–1717)|access-date=23 December 2017}}</ref> ಅವಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಡಪಾಯಿಯಾಗಿ ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದಳು ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ <ref>Pieters, F. F. J. M., & Winthagen, D. (1999). [https://pure.uva.nl/ws/files/956970/80552_327018.pdf "Maria Sibylla Merian, naturalist and artist (1647–1717): a commemoration on the occasion of the 350th anniversity of her birth"]. Archives of Natural History, 26(1), 1–18.</ref> ಅವಳ ಅಂತ್ಯಕ್ರಿಯೆಯು ಹದಿನಾಲ್ಕು ಪಲ್-ಬೇರರ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದದ್ದಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|title=Maria Sibylla Merian and Daughters: Women of Art and Science|last=Reitsma|first=Ella|publisher=Getty Publications|year=2008|location=Los Angeles|pages=234}}</ref> ಆಕೆಯ ಮಗಳು ಡೊರೊಥಿಯಾ ಮೆರಿಯನ್ ಸಾವಿನ ನಂತರ ತನ್ನ ತಾಯಿಯ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ''ಎರುಕಾರಮ್ ಒರ್ಟಸ್ ಅಲಿಮೆಂಟಮ್ ಎಟ್ ಪ್ಯಾರಡೋಕ್ಸಾ ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ ಅನ್ನು'' ಪ್ರಕಟಿಸಿದಳು. == ಕೆಲಸ == === ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಲೆ === ಮೆರಿಯನ್ ಮೊದಲು ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿ ಹೆಸರು ಮಾಡಿದರು. ೧೬೭೫ ರಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮೂರು-ಸಂಪುಟಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು, ಪ್ರತಿಯೊಂದೂ ಹೂವುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಹನ್ನೆರಡು ಫಲಕಗಳೊಂದಿಗೆ.<ref>{{Cite book|title=Women and Science, 17th Century to Present: Pioneers, Activists and Protagonists|publisher=Cambridge Scholars Publishing|year=2011|isbn=9781443830676|editor-last=Donna Spalding Andréolle|editor-last2=Veronique Molinari}}</ref> {{Rp|35}}೧೬೮೦ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸರಣಿಯನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ''ನ್ಯೂಸ್ ಬ್ಲೂಮೆನ್‌ಬಚ್ ಅನ್ನು'' ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name="Neri2011">{{Cite book|url=https://archive.org/details/insectimagevisua0000neri|title=The Insect and the Image: Visualizing Nature in Early Modern Europe, 1500-1700|last=Janice Neri|publisher=University of Minnesota Press|year=2011|isbn=9780816667642|page=[https://archive.org/details/insectimagevisua0000neri/page/142 142]}}</ref> {{Rp|[https://archive.org/details/insectimagevisua0000neri/page/142 142]}} ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಅವಲೋಕನದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಮೂರು-ಸಂಪುಟಗಳ ಸರಣಿಯಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಹೂವುಗಳು ನಿಕೋಲಸ್ ರಾಬರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಅವಳ ಮಲತಂದೆ ಜಾಕೋಬ್ ಮಾರೆಲ್ ಅವರ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ. ಮೆರಿಯನ್ ಹೂವುಗಳ ನಡುವೆ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಮತ್ತೆ ಅವಳು ಅವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸ್ವತಃ ಗಮನಿಸದೇ ಇರಬಹುದು, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಜಾಕೋಬ್ ಹೋಫ್ನಾಗೆಲ್ ಅವರ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳ ಪ್ರತಿಗಳಾಗಿರಬಹುದು.<ref name="Women2011"/> {{Rp|35}}ಮೂರು ಸಂಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಹೂವುಗಳು, ಮಾಲೆಗಳು, ಮೂಗುತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹೂಗುಚ್ಛಗಳು ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ಕಸೂತಿಗೆ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="Natalie Zemon Davis 1995"/> {{Rp|[https://archive.org/details/womenonmarginsth00davi/page/146 146]}}ಕಸೂತಿಯು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿ ಸವಲತ್ತು ಪಡೆದ ಯುವತಿಯರು ಶಿಕ್ಷಣದ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಇತರ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ನಕಲು ಮಾಡುವುದು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದನ ತರಬೇತಿಯ ಅತ್ಯಗತ್ಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/insectimagevisua0000neri|title=The Insect and the Image: Visualizing Nature in Early Modern Europe, 1500-1700|last=Janice Neri|publisher=University of Minnesota Press|year=2011|isbn=9780816667642|page=[https://archive.org/details/insectimagevisua0000neri/page/142 142]}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFJanice_Neri2011">Janice Neri (2011). [[iarchive:insectimagevisua0000neri|''The Insect and the Image: Visualizing Nature in Early Modern Europe, 1500-1700'']]. University of Minnesota Press. p.&nbsp;[[iarchive:insectimagevisua0000neri/page/142|142]]. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9780816667642|<bdi>9780816667642</bdi>]].</cite></ref> {{Rp|[https://archive.org/details/insectimagevisua0000neri/page/143 143]}}ಆಕೆಯ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಸ್ಕ್ರೋಲಿಂಗ್ ಕಾಂಡದ ಕಸೂತಿ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ಕಂಪಾರ್ಟ್ಮೆಂಟ್ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಡ್ಯಾಮ್ಸೆಲ್ಫ್ಲೈಗಳು ಸಸ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹೋಫ್ನಾಗೆಲ್ ನ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Neri2011" /> {{Rp|[https://archive.org/details/insectimagevisua0000neri/page/150 150]}}ಆಕೆಯ ನಂತರದ ''ರೌಪೆನ್'' ಪುಸ್ತಕಗಳನ್ನು ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು, ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹೊಲಿಗೆಗೆ ಮಾದರಿಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="Neri2011" /> {{Rp|[https://archive.org/details/insectimagevisua0000neri/page/158 158]}} ಮೆರಿಯನ್ ಬ್ಲೂಮೆನ್‌ಬಚ್ ಸರಣಿಯ ಕೈ-ಬಣ್ಣದ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಸಹ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/insectimagevisua0000neri|title=The Insect and the Image: Visualizing Nature in Early Modern Europe, 1500-1700|last=Janice Neri|publisher=University of Minnesota Press|year=2011|isbn=9780816667642|page=[https://archive.org/details/insectimagevisua0000neri/page/142 142]}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFJanice_Neri2011">Janice Neri (2011). [[iarchive:insectimagevisua0000neri|''The Insect and the Image: Visualizing Nature in Early Modern Europe, 1500-1700'']]. University of Minnesota Press. p.&nbsp;[[iarchive:insectimagevisua0000neri/page/142|142]]. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9780816667642|<bdi>9780816667642</bdi>]].</cite></ref> {{Rp|[https://archive.org/details/insectimagevisua0000neri/page/152 152]}}ಮೆರಿಯನ್ ತನ್ನ ಕಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ವೆಲ್ಲಂ ಅನ್ನು ಬಳಸಿತು, ಅದನ್ನು ಅವಳು ಬಿಳಿಯ ಕೋಟ್ನೊಂದಿಗೆ ಬಳಸಿದಳು.<ref>{{Cite journal|url=http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=a9h&AN=65564703&site=ehost-live|title=The Vivid Colors of Merian|last=Kopaneva|first=N.P.|date=February 2010|journal=Science First Hand|accessdate=10 August 2015|volume=25|issue=1|pages=110–123}}</ref> ಗಿಲ್ಡ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಎಣ್ಣೆಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿರಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite journal|url=http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=lfh&AN=32045888&site=ehost-live|title=A Study of Metamorphosis|last=Reidell|first=Heidi|date=April 2008|journal=Americas|accessdate=10 August 2015|volume=60|issue=2|pages=28–35}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFReidell2008">Reidell, Heidi (April 2008). <span class="cs1-lock-subscription" title="Paid subscription required">[http://search.ebscohost.com/login.aspx?direct=true&db=lfh&AN=32045888&site=ehost-live "A Study of Metamorphosis"]</span>. ''Americas''. '''60''' (2): 28–35<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">10 August</span> 2015</span>.</cite></ref> ಮೆರಿಯನ್ ಬದಲಿಗೆ ಜಲವರ್ಣ ಮತ್ತು ಗೌಚೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ. === ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಮರಿಹುಳುಗಳ ಸಂಶೋಧನೆ === ಕೀಟಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಗಮನಿಸಿದ ಆರಂಭಿಕ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮೆರಿಯನ್ ಒಬ್ಬರು.<ref name="Swaby 2015 47–50"/> ಮೆರಿಯನ್ ಲೈವ್ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿದರು ಮತ್ತು ವಿವರವಾದ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಅವಳ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳು ಇನ್ನೂ "ದೆವ್ವದ ಮೃಗಗಳು" ಎಂದು ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ. ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯಷ್ಟು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಕೀಟಗಳು, ಪತಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ಜೀವನ ಚಕ್ರದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ "ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಸಮಕಾಲೀನ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಮೆರಿಯನ್ ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಸಾಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ೧೮೬ ಕೀಟ ಪ್ರಭೇದಗಳ ಜೀವನ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Soldiershop Publishing">{{Cite book|title=Flowers, butterflies, insects, caterpillars and serpents...: From the superb engravings of Sybilla Merian and Moses Hariss|last=Luca Stefano Cristini|publisher=Soldiershop Publishing|year=2014|isbn=9788896519752|page=8}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFLuca_Stefano_Cristini2014">Luca Stefano Cristini (2014). ''Flowers, butterflies, insects, caterpillars and serpents...: From the superb engravings of Sybilla Merian and Moses Hariss''. Soldiershop Publishing. p.&nbsp;8. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9788896519752|<bdi>9788896519752</bdi>]].</cite></ref> ಮೆರಿಯನ್ ಹದಿಹರೆಯದಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅಧ್ಯಯನ ಜರ್ನಲ್ ಅನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ೧೩ ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳುಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದರು. ಆಕೆಯ ಆಸಕ್ತಿ ಪತಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗಿತು, ಅವಳು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದಳು. ನ್ಯೂರೆಂಬರ್ಗ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್‌ಫರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ಮೆರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಟರ್ಪಿಲ್ಲರ್ [[ಡಿಂಬ(ಲಾರ್ವಾ)|ಲಾರ್ವಾಗಳನ್ನು]] ಹುಡುಕಲು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗ್ರಾಮಾಂತರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಹಾರ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ರೆಕಾರ್ಡ್ ಮಾಡಿದರು, ಅವರ ರೂಪಾಂತರಗಳ ಸಮಯವನ್ನು ಮತ್ತು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು.<ref name="Women2011"/> {{Rp|36}}ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದಿಗಳು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಅಸಾಮಾನ್ಯವೇನಲ್ಲ, ಆದರೆ ಮೆರಿಯನ್ ತನ್ನ ಆಜೀವ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮತ್ತು ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಆರಂಭಿಕ ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬಳು. ಅವರು ದಶಕಗಳಿಂದ ಕೀಟಗಳ ಜೀವನ ಚಕ್ರಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರು, ಅವುಗಳ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಹೊಸದಾಗಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮಾದರಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವಿವರವಾದ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಇದು [[ಕಾನ್ರಾಡ್ ಫಾನ್ ಜೆಸ್ನರ್|ಕಾನ್ರಾಡ್ ಗೆಸ್ನರ್]] ನಂತಹ ಹಿಂದಿನ ಕಲಾವಿದ-ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದಿಗಳಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿತು. ಅವಳ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಕೆತ್ತಿದ ಫಲಕಗಳು ಪತಂಗಗಳು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡುವುದನ್ನು ಅಥವಾ ಎಲೆಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಮರಿಹುಳುಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಲೈವ್ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೆರಿಯನ್ ಸಂರಕ್ಷಿತ ಮಾದರಿಗಳಿಂದ ಕಳೆದುಹೋದ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ನಿಖರವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಬಹುದು. ಅವರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಫಲಕಗಳು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸಂಯೋಜನೆಗಳಾಗಿವೆ, ಅವರು ವೆಲ್ಲಂನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕೀಟಗಳ ವಿವರವಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ; ಅನೇಕವನ್ನು ಅವಳ ಅಧ್ಯಯನ ಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಂರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಹೋಲಿಕೆಯು ಅವಳು ಸ್ವಲ್ಪ ಬದಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೀಟಗಳ ಭಂಗಿ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣವನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳ ದೊಡ್ಡ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಿದಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ತನ್ನ ಕೀಟಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅವಳು ಮೊಗ್ಗಿನಿಂದ ಹಣ್ಣಿನ ಮೂಲಕ ಹೂವುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಚಕ್ರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಿಸಿದಳು. ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಕಲಾವಿದೆಯಾಗಿ ಮೆರಿಯನ್ ಬಣ್ಣ ನಿಖರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಿದರು ಮತ್ತು ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ನಲ್ಲಿ'' ಅವರು ವರ್ಣದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದಾದ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು. ಅವಳು ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಅಥವಾ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಿದ ಕೆತ್ತನೆಗಳು ಅವಳ ಮೂಲ ಜಲವರ್ಣಗಳಿಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಅವಳು ಕೆಲವು ಕೆತ್ತನೆಗಳನ್ನು ಕೈಯಿಂದ ಬಣ್ಣಿಸಿದಳು.<ref name="Women2011"/> {{Rp|37}} ೧೬೭೯ ರಲ್ಲಿ, ಮೆರಿಯನ್ ಕ್ಯಾಟರ್ಪಿಲ್ಲರ್ಗಳ ಮೇಲಿನ ಎರಡು-ಸಂಪುಟಗಳ ಸರಣಿಯ ಮೊದಲ ಸಂಪುಟವನ್ನು ೧೬೮೩<ref>{{Cite book|title=The Flowering of Ecology, Maria Sibylla Merian's Caterpillar Book|last=Etheridge|first=Kay|date=2020|publisher=Brill}}</ref> ಎರಡನೇ ಸಂಪುಟದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿ ಸಂಪುಟವು ೫೦ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಮೆರಿಯನ್ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ, ಕೀಟಗಳು, ಪತಂಗಗಳು, ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದ ಅವುಗಳ ಲಾರ್ವಾಗಳ ವಿವರಣೆಯೊಂದಿಗೆ. ''ಡೆರ್ ರೌಪೆನ್ ವಂಡರ್ಬೇರ್ ವೆರ್ವಾಂಡ್ಲುಂಗ್ ಉಂಡ್ ಸೊಂಡರ್ಬರೆ ಬ್ಲೂಮೆನ್ನಾಹ್ರುಂಗ್&nbsp;– ಕ್ಯಾಟರ್ಪಿಲ್ಲರ್‌ಗಳ ಅದ್ಭುತ ರೂಪಾಂತರ ಮತ್ತು ವಿಚಿತ್ರವಾದ ಹೂವಿನ ಆಹಾರವು'' ಉನ್ನತ ಸಮಾಜದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಇದನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಆಕೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆ ಕಾಲದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಿದ್ದರು.<ref name="Women2011"/> {{Rp|36}} ಅವಳ ೧೬೭೯ ''ಕ್ಯಾಟರ್ಪಿಲ್ಲರ್ಗಳ'' ಶೀರ್ಷಿಕೆ ಪುಟವು ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ:<blockquote>"ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರದ ಮೂಲಕ ಮರಿಹುಳುಗಳು, ಹುಳುಗಳು, ಚಿಟ್ಟೆಗಳು, ಪತಂಗಗಳು, ನೊಣಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೂಲ, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಸಮಯ, ಸ್ಥಳಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದಿಗಳು, ಕಲಾವಿದರು ಮತ್ತು ತೋಟಗಾರರಿಗೆ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ, ತಾಮ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ." <ref name="Women2011"/> {{Rp|39}}</blockquote>ಜಾನ್ ಗೋಡಾರ್ಟ್ ಅವರು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪತಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ಜೀವನ ಹಂತಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಚಿತ್ರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ "ಆವಿಷ್ಕಾರ" ಜಾತಿಗಳು, ಅವುಗಳ ಜೀವನ ಚಕ್ರ ಮತ್ತು ಆವಾಸಸ್ಥಾನಗಳ ವಿವರವಾದ ಅಧ್ಯಯನವಾಗಿದೆ. ಗೊಡೆರ್ಟ್ ಒಂದು ವಯಸ್ಕ, ಪ್ಯೂಪಾ ಮತ್ತು ಒಂದು ಲಾರ್ವಾವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮೆರಿಯನ್ ಪುರುಷ ಮತ್ತು ಹೆಣ್ಣು ವಯಸ್ಕರ ನಡುವಿನ ದೈಹಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸಿದರು, ವಿಭಿನ್ನ ಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲಿ ರೆಕ್ಕೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ರೆಕ್ಕೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬದಿಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಬಣ್ಣವನ್ನು ತೋರಿಸಿದರು. ಅವರು ಕೀಟಗಳಿಗೆ ಆಹಾರ ನೀಡುವ ವಿಸ್ತೃತ ಪ್ರೋಬೊಸಿಸ್ ಅನ್ನು ಸಹ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವಳ ೧೬೭೯ ''ಕ್ಯಾಟರ್‌ಪಿಲ್ಲರ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ'' ಮೊದಲ ಫಲಕವು [[ರೇಷ್ಮೆಹುಳು|ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳುವಿನ ಪತಂಗದ]] ಜೀವನ ಚಕ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ. ಮೊಟ್ಟೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಲಭಾಗದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ಮೊಟ್ಟೆಯೊಡೆಯುವ ಲಾರ್ವಾ ಮತ್ತು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಲಾರ್ವಾಗಳ ಹಲವಾರು ಮೌಲ್ಟ್ಗಳೊಂದಿಗೆ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.<ref name="Women2011"/> {{Rp|39}}ಗೊಡೆರ್ಟ್ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪತಂಗಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಟ್ಟೆಗಳ ಜೀವನ ಹಂತಗಳ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಮರಿಹುಳುಗಳು ನೀರಿನಿಂದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಮೆರಿಯನ್ ತನ್ನ ಕೀಟಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದಾಗ, ಕೀಟಗಳು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿತ್ತು. ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಫ್ರಾನ್ಸೆಸ್ಕೊ ರೆಡಿ, ಮಾರ್ಸೆಲ್ಲೊ ಮಾಲ್ಪಿಘಿ ಮತ್ತು ಜಾನ್ ಸ್ವಾಮ್ಮರ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Women2011" /> {{Rp|40}} ಕೀಟಗಳ ಜೀವನ ಚಕ್ರದ ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ ಚಿತ್ರಣವು ಅದರ ನಿಖರತೆಯಲ್ಲಿ ನವೀನವಾಗಿದ್ದರೂ, ಜೀವಿಗಳ ಪರಸ್ಪರ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೇಲೆ ಅವರ ಅವಲೋಕನಗಳು ಈಗ ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನದ ಆಧುನಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಸ್ಯ ಸಂಕುಲಗಳ ಚಿತ್ರಣವು ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಸ್ವಾಮ್ಮರ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ವಿಲ್ಲುಗ್ಬಿ ಅವರ ಕ್ಲಾಸಿಕ್‌ನ ಜೊತೆಗೆ ಅವಳ ದೇಶವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ರಂಫಿಯಸ್‌ನಂತಹ ಸಮಕಾಲೀನರ ಕೆಲಸದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="Women2011"/> {{Rp|40}}ಕ್ಯಾಟರ್ಪಿಲ್ಲರ್ನಿಂದ ಚಿಟ್ಟೆಗೆ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತವು ಅದರ ಪೋಷಣೆಗಾಗಿ ಕಡಿಮೆ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸಸ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಮೆರಿಯನ್ ಮೊದಲಿಗರು ತೋರಿಸಿದರು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಈ ಸಸ್ಯಗಳ ಬಳಿ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು.<ref name=":1">{{Cite journal|title=Maria Sibylla Merian (1647-1717): An Early Investigator of Parasitoids and Phenotypic Plasticity|last=Todd|first=Kim|date=June 2011|journal=Terrestrial Arthropod Reviews|doi=10.1163/187498311X567794|volume=4|issue=2|pages=131–144}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFTodd2011">Todd, Kim (June 2011). "Maria Sibylla Merian (1647-1717): An Early Investigator of Parasitoids and Phenotypic Plasticity". ''Terrestrial Arthropod Reviews''. '''4''' (2): 131–144. [[Doi (ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ)|doi]]:[[doi:10.1163/187498311X567794|10.1163/187498311X567794]].</cite></ref> ತನ್ನ ವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೀಟಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಪರಿಸರ ಅಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮರಿಹುಳುಗಳ ಮೇಲೆ ಅವರು ಸಾಕಷ್ಟು ಆಹಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೆ ಅವುಗಳ ಲಾರ್ವಾಗಳ ಗಾತ್ರವು ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು. "ಕೆಲವರು ನಂತರ ಹಲವಾರು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ಣ ಗಾತ್ರವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇತರರಿಗೆ ಎರಡು ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಬೇಕಾಗಬಹುದು." <ref name="Women2011" /> {{Rp|39}} ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಅವಳ ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಲಾರ್ವಾ ಲೆಪಿಡೋಪ್ಟೆರಾನ್ ಅನ್ನು ಜೋಡಿಸುವುದು, ಅದು ತಿನ್ನುವ ಸಸ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅವಳು ಗಮನಿಸಿದಳು. ಅವಳು ಮರಿಹುಳುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಳು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ದೃಢೀಕರಿಸಲು ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದಳು. "ಕೇವಲ ಒಂದು ಹೂವಿನ ಗಿಡವನ್ನು ತಿನ್ನುವ ಮರಿಹುಳುಗಳು ಅದನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನಾನು ಅವರಿಗೆ ಅದನ್ನು ಒದಗಿಸದಿದ್ದರೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ಸಾಯುತ್ತವೆ" ಎಂದು ಅವರು ಗಮನಿಸಿದರು. ಕೆಲವು ಮರಿಹುಳುಗಳು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ತಮ್ಮ ಆದ್ಯತೆಯ ಆತಿಥೇಯ ಸಸ್ಯದಿಂದ ವಂಚಿತವಾಗಿದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ಹಾಗೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.<ref name="Women2011"/> {{Rp|41}} ಮೆರಿಯನ್ ತನ್ನ ವಿವರವಾದ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಇತರ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಲಾರ್ವಾಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, "ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ಚರ್ಮವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮೂರು ಅಥವಾ ನಾಲ್ಕು ಬಾರಿ ಚೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಶೆಡ್ ಎಕ್ಸೋಸ್ಕೆಲಿಟನ್ ಅನ್ನು ತೋರಿಸುವ ರೇಖಾಚಿತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಅವಳು ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸಿದಳು.<ref name="Women2011">{{Cite book|title=Women and Science, 17th Century to Present: Pioneers, Activists and Protagonists|publisher=Cambridge Scholars Publishing|year=2011|isbn=9781443830676|editor-last=Donna Spalding Andréolle|editor-last2=Veronique Molinari}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFDonna_Spalding_AndréolleVeronique_Molinari2011">Donna Spalding Andréolle; Veronique Molinari, eds. (2011). ''Women and Science, 17th Century to Present: Pioneers, Activists and Protagonists''. Cambridge Scholars Publishing. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9781443830676|<bdi>9781443830676</bdi>]].</cite></ref> {{Rp|39}}ಲಾರ್ವಾಗಳು ತಮ್ಮ [[ಪ್ಯೂಪಾ|ಕೋಕೂನ್‌ಗಳನ್ನು]] ರೂಪಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳು, ಅವುಗಳ ರೂಪಾಂತರ ಮತ್ತು ಸಂಖ್ಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹವಾಮಾನದ ಸಂಭವನೀಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು, ಅವುಗಳ ಚಲನಶೀಲತೆಯ ವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಮರಿಹುಳುಗಳು "ಆಹಾರವಿಲ್ಲದಿದ್ದಾಗ ಅವು ಪರಸ್ಪರ ತಿನ್ನುತ್ತವೆ" ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರು. ಅಂತಹ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳಿಗೆ ಮೆರಿಯನ್ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="Women2011" /> {{Rp|41}} === ಸುರಿನಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ === [[ಚಿತ್ರ:Merian_insectes_Surinam.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/33/Merian_insectes_Surinam.jpg/240px-Merian_insectes_Surinam.jpg|thumb| ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ ಇನ್ಸೆಕ್ಟೋರಮ್ ಸುರಿನಾಮೆನ್ಸಿಯಮ್ನಿಂದ ಕೊಸಿಟಿಯಸ್ ಆಂಟಿಯಸ್ನ'' ''ಹಂತಗಳನ್ನು'' ತೋರಿಸುವ ಫಲಕ]] [[ಚಿತ್ರ:Avicularia-avicularia.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Avicularia-avicularia.jpg/240px-Avicularia-avicularia.jpg|thumb| ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ನಿಂದ'' ಬಣ್ಣದ ತಾಮ್ರದ ಕೆತ್ತನೆ, "ಸ್ಪೈಡರ್ಸ್, ಇರುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಗುಮ್ಮಿಂಗ್ ಬರ್ಡ್ ಒಂದು ಪೇರಲದ ಶಾಖೆಯಲ್ಲಿ". ಕೆಳಗಿನ ಎಡ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಜೇಡವು ಹಕ್ಕಿಯನ್ನು ತಿನ್ನುತ್ತಿದೆ.]] [[ಚಿತ್ರ:Merianananas.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Merianananas.jpg/240px-Merianananas.jpg|thumb| ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ನ'' ಪ್ಲೇಟ್ 1, [[ಅನಾನಸ್]] ಮತ್ತು ಜಿರಳೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ]] ೧೬೯೯ ರಲ್ಲಿ, ಮೆರಿಯನ್ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ದಾಖಲಿಸಲು ಡಚ್ ಸುರಿನಾಮ್ಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು.<ref name="Women2011"/> {{Rp|36}}[[ಸುರಿನಾಮ್|ಸುರಿನಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಅವರ ಕೆಲಸದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿತ್ತು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಿಳೆಗೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಹೊಸ ಜಾತಿಯ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಲು, ಸಂಗ್ರಹಣೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ನೆಲೆಸಲು ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಪುರುಷರು ಮಾತ್ರ ರಾಯಲ್ ಅಥವಾ ಸರ್ಕಾರದ ಹಣವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ ಸ್ವಯಂ-ನಿಧಿಯ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಅನೇಕ ಹುಬ್ಬುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಸುರಿನಾಮ್‌ನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲದ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಲ್ಲಿ ಅವಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾದಳು. ಮೆರಿಯನ್ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಸಮಯವನ್ನು ಕಳೆದರು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಬಹಳ ವಿವರವಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು. ಅವಳು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಕೀಟಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, [[ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು|ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರಿಗೆ]] ಅವುಗಳ ಆವಾಸಸ್ಥಾನ, ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಮತ್ತು ಉಪಯೋಗಗಳನ್ನು ಸಹ ಗಮನಿಸಿದಳು.<ref name=":1"/> ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಪತಂಗಗಳ ಅವರ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ. ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಅವರು [[ಅಮೇರಿಕ ಖಂಡಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಜನ|ಸ್ಥಳೀಯ ಅಮೆರಿಕನ್]] ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು, ಇದನ್ನು ಯುರೋಪ್ನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು:<blockquote>ಕ್ರಿಸಲೈಸ್‌ಗಳು, ಹಗಲಿನ ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ರಾತ್ರಿಯ ಪತಂಗಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಕೀಟಗಳಿಗೆ ನಾನು ಮೊದಲ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ರಚಿಸಿದೆ. ಎರಡನೆಯ ವರ್ಗೀಕರಣವೆಂದರೆ ಹುಳುಗಳು, ಹುಳುಗಳು, ನೊಣಗಳು ಮತ್ತು ಜೇನುನೊಣಗಳು. ನಾನು ಸಸ್ಯಗಳ ಸ್ಥಳೀಯ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೇನೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಅವು ಇನ್ನೂ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಳೀಯರು ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯರಿಂದ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ. <ref name="ReferenceA"/></blockquote>ಸಸ್ಯಗಳು, ಕಪ್ಪೆಗಳು,<ref>{{Cite journal|last=Etheridge|first=Kay|journal=[[Bibliotheca Herpetologica]]|year=2010|volume=8|pages=20–27|title=Maria Sybilla Merian's Frogs|url=http://public.gettysburg.edu/~ketherid/merianfrogs.pdf|access-date=2022-10-29|archive-date=2011-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719094755/http://public.gettysburg.edu/~ketherid/merianfrogs.pdf|url-status=dead}}</ref> ಹಾವುಗಳು, ಜೇಡಗಳು, ಇಗುವಾನಾಗಳು ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಜೀರುಂಡೆಗಳ ಮೆರಿಯನ್ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದಾದ್ಯಂತದ ಹವ್ಯಾಸಿಗಳಿಂದ ಇಂದಿಗೂ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಜರ್ಮನ್ ಪದ ವೊಗೆಲ್ಸ್ಪಿನ್ನೆ - ( ''ಇನ್ಫ್ರಾಆರ್ಡರ್ ಮೈಗಾಲೊಮೊರ್ಫೇ'' [[ಜೇಡ]] ), ಅಕ್ಷರಶಃ ''ಪಕ್ಷಿ ಜೇಡ'' ಎಂದು ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ - ಬಹುಶಃ ಅದರ ಮೂಲವು ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ ಕೆತ್ತನೆಯಲ್ಲಿದೆ. ಸುರಿನಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳಿಂದ ರಚಿಸಲಾದ ಕೆತ್ತನೆಯು, ಈಗಷ್ಟೇ ಪಕ್ಷಿಯನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದ ದೊಡ್ಡ ಜೇಡವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಅದೇ ಕೆತ್ತನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಜೊತೆಗಿರುವ ಪಠ್ಯದಲ್ಲಿ ಮೆರಿಯನ್ ಸೈನ್ಯ ಇರುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಎಲೆ ಕತ್ತರಿಸುವ ಇರುವೆಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವುಗಳ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್.<ref>{{Cite journal|last=Etheridge|first=Kay|title=Maria Sibylla Merian and the metamorphosis of natural history|journal=Endeavour|year=2011|volume=35|pages=16–22|url=http://public.gettysburg.edu/~ketherid/Endeavor.pdf|doi=10.1016/j.endeavour.2010.10.002|pmid=21126767|issue=1|access-date=2022-10-29|archive-date=2011-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719094714/http://public.gettysburg.edu/~ketherid/Endeavor.pdf|url-status=dead}}</ref> ಮೆರಿಯನ್ ನ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಇರುವೆಗಳ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಇತರ ಕಲಾವಿದರು ತರುವಾಯ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಕಲು ಮಾಡಿದರು. ಜೀವಿಗಳ ನಡುವಿನ ಹೋರಾಟದ ಆಕೆಯ ಚಿತ್ರಣಗಳು [[ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್]] ಮತ್ತು [[ಆಲ್ಫ್ರೆಡ್ ಲಾರ್ಡ್ ಟೆನ್ನಿಸನ್|ಲಾರ್ಡ್ ಟೆನ್ನಿಸನ್]] ಅವರ ಉಳಿವು ಮತ್ತು [[ವಿಕಾಸ|ವಿಕಸನದ]] ಹೋರಾಟದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿವೆ.<ref name="Women2011"/> {{Rp|42}} ೧೭೦೫ ರಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಅವಳು ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ ಇನ್ಸೆಕ್ಟೋರಮ್ ಸುರಿನಾಮೆನ್ಸಿಯಮ್ ಅನ್ನು'' ಪ್ರಕಟಿಸಿದಳು.<ref name="Women2011"/> {{Rp|36}}''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್'' ಅನ್ನು ಮೊದಲು ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Women2011" /> {{Rp|43}}ಮೆರಿಯನ್ ಅವರು ಸ್ಕೆಚ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುರಿನಾಮ್‌ನಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದ್ದರು. ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ವಿದ್ವಾಂಸರಲ್ಲಿ ಈ ಮಾತು ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ವಿಲಕ್ಷಣ ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳ ಅವಳ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಂದರ್ಶಕರು ಬಂದರು. "ಈಗ ನಾನು ಹಾಲೆಂಡ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ್ದೇನೆ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪ್ರಕೃತಿ ಪ್ರೇಮಿಗಳು ನನ್ನ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲು ಉತ್ಸುಕತೆಯಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಇದು ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಮೊದಲ ಮತ್ತು ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಕೃತಿ ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಅವಳ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳಾದ ಜೋಹಾನ್ನಾ ಮತ್ತು ಡೊರೊಥಿಯಾ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಮೆರಿಯನ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿದರು. ಅವಳು ಈ ಬಾರಿ ಪ್ರಿಂಟಿಂಗ್ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ತಾನೇ ತಯಾರಿಸಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಕೆತ್ತನೆ ಮಾಡಲು ಮೂರು ಪ್ರಿಂಟ್‌ಮೇಕರ್‌ಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡಳು. ಅವಳು ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಕಟವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಳು. ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಪಾವತಿಸಲು ಅವರು ಚಂದಾದಾರರಿಗೆ ಜಾಹೀರಾತು ನೀಡಿದರು, ಅವರು ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ನ'' ಕೈಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಡೀಲಕ್ಸ್ ಆವೃತ್ತಿಗೆ ಮುಂಗಡವಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದರು. ಹನ್ನೆರಡು ಚಂದಾದಾರರು ದುಬಾರಿ ಕೈಯಿಂದ ಚಿತ್ರಿಸಿದ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಮುಂಗಡವಾಗಿ ಪಾವತಿಸಿದರೆ, ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿಯ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಯ ಮುದ್ರಿತ ಆವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite book|title=Maria Sibylla Merian: Artist, Scientist, Adventurer|last=Sarah B. Pomeroy|last2=Jeyaraney Kathirithamby|publisher=Getty Publications|year=2018|isbn=9781947440012}}</ref> {{Rp|71}}ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಪುಸ್ತಕವು ೧೭೧೯, ೧೭೨೬ ಮತ್ತು ೧೭೩೦ ರಲ್ಲಿ ಮರುಮುದ್ರಣಗೊಂಡಿತು, ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು.<ref name="Women2011" /> {{Rp|43}}ಇದನ್ನು ಜರ್ಮನ್, ಡಚ್, ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Women2011" /> {{Rp|48}}ಮೆರಿಯನ್ ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲು ಆಲೋಚಿಸಿದಳು, ಇದರಿಂದ ಅವಳು ಅದನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ರಾಣಿಗೆ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಬಹುದು. "ಒಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಒಂದೇ ಲಿಂಗದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಅಂತಹ ಉಡುಗೊರೆಯನ್ನು ನೀಡುವುದು ಸಮಂಜಸವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟರು. ಆದರೆ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಏನೂ ಆಗಲಿಲ್ಲ. ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್'' ಮತ್ತು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಇರುವೆಗಳನ್ನು ಮೆರಿಯನ್ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ರೆನೆ ಆಂಟೊಯಿನ್, ಆಗಸ್ಟ್ ಜೋಹಾನ್ ರೋಸೆಲ್ ವಾನ್ ರೋಸೆನ್ಹೋಫ್, ಮಾರ್ಕ್ ಕೇಟ್ಸ್ಬಿ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್. ಮೆರಿಯನ್‌ನ ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್'' ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದಿ ಸಚಿತ್ರಕಾರರ ಶ್ರೇಣಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ ಕೀರ್ತಿಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.<ref name="Women2011"/> {{Rp|44, 45, 46 & 47}}ಸುರಿನಾಮ್‌ನ ಜನರು ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಔಷಧೀಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮೆರಿಯನ್ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವರ್ಮ್ ಸೋಂಕಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಅಂಗೈಯಿಂದ ರಸವನ್ನು ತುರಿಕೆ ನೆತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಉಜ್ಜಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಇತರರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ''Maria Sibylla Merian: Artist, Scientist, Adventurer''. Getty Publications. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9781947440012|<bdi>9781947440012</bdi>]].</cite></ref> {{Rp|76}}ಮೆರಿಯನ್ ಅವರು ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು [[ಅನಾನಸ್]] ಅನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು.<ref name="Daniela Hacke 2017">{{Cite book|title=Empire of the Senses: Sensory Practices of Colonialism in Early America|last=Daniela Hacke|last2=Paul Musselwhite|publisher=BRILL|year=2017|isbn=9789004340640}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFDaniela_HackePaul_Musselwhite2017">Daniela Hacke; Paul Musselwhite (2017). ''Empire of the Senses: Sensory Practices of Colonialism in Early America''. BRILL. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9789004340640|<bdi>9789004340640</bdi>]].</cite></ref> {{Rp|212–213}}ಅನಾನಸ್ ಅನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ ಮೆರಿಯನ್ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮಾಣಿತ ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಿಸಿದರು, ಇದು ಹಣ್ಣನ್ನು ಮೊದಲು ದಾಖಲಿಸಿದೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ವಿಲ್ಲೆಮ್ ಪಿಸೊ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಜ್ ''ಮಾರ್ಗಗ್ರಾಫ್ ಅವರ ಹಿಸ್ಟೋರಿಯಾ ನ್ಯಾಚುರಲಿಸ್ ಬ್ರೆಸಿಲೇ'', ಹೆಂಡ್ರಿಕ್ ವ್ಯಾನ್ ರೀಡ್ ಅವರ ''ಹೊರ್ಟಸ್ ಮಲಬಾರಿಕಸ್'' ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಸ್ಪರ್ ''ಕಾಮೆಲಿನ್ ಅವರ ಮೆಡಿಸಿ ಆಮ್ಸ್ಟೆಲೋಡಮೆನ್ಸಿಸ್''. ಅನಾನಸ್ ಅನ್ನು ಮೊದಲು ಚಿತ್ರಿಸಿದಾಗ, ಮೆರಿಯನ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾಯಿತು.<ref name="Hacke2017" /> {{Rp|217}}ಚಿಟ್ಟೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಿರಳೆಗಳು ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿನ ಬೆಳೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಯ ಮೇಲೆ ಹೇಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಅವರು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರು.<ref name="Hacke2017" /> {{Rp|218}}ಸುರಿನಾಮ್‌ನ ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವಾಗ, ಮೆರಿಯನ್ ಕೀಟಗಳ ರೂಪಾಂತರವನ್ನು ದಾಖಲಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಸುರಿನಾಮ್‌ನ ಕೀಟಗಳನ್ನು ಅವುಗಳ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನ ಚಕ್ರದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸಸ್ಯ ಸಂಕುಲದಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Hacke2017" /> {{Rp|216}} ಸಸ್ಯ, ಕ್ಯಾಟರ್ಪಿಲ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಚಿಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸುವ ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೆರಿಯನ್ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳು ಸರಳವಾಗಿ ಅಲಂಕಾರಿಕವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಜೀವನ ಚಕ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಗಲ್ಫ್ ಫ್ರಿಟಿಲ್ಲರಿಯನ್ನು ವೆನಿಲ್ಲಾ ಸಸ್ಯದೊಂದಿಗೆ ತೋರಿಸಲಾಗಿದೆ, ಅಮೆರಿಕಾದ ಆರ್ಕಿಡ್, ಇದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅತಿಥೇಯ ಸಸ್ಯವಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಇತರ ಜಾತಿಗಳ ಕ್ಯಾಟರ್ಪಿಲ್ಲರ್ನೊಂದಿಗೆ. ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯು ಅವಳ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.<ref>Shapiro A.M. 2008. [Review of] ''Chrysalis...'' by Kim Todd. ''Journal of the Lepidopterists' Society'' vol 62(1), pp 58–59.</ref> ಆಕೆಯ ಸುರಿನಾಮ್ ಪುಸ್ತಕದ ಇತ್ತೀಚಿನ ನಕಲು ಆವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವು ಹಲವಾರು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು, ಆದಾಗ್ಯೂ ಮೆರಿಯನ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಹಾರ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ, ರೂಪವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಚಿತ್ರಿಸುವಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಪ್ಪು ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕ್ಯಾಟರ್ಪಿಲ್ಲರ್ ಅದರ ಚಿತ್ರಣದೊಂದಿಗೆ.<ref>{{Cite book|url=https://www.lannoo.be/sites/default/files/books/issuu/9789401433785.pdf|title=Metamorphosis insectorum Surinamensium 1705|last=van Andel, Tinde|date=8 November 2016|publisher=Lannoo Publishers and Koninklijke Bibliotheek|isbn=9789401433785|pages=190–200|chapter=appendix, Determination of the animals and plants on Merian’s plates|display-authors=etal|access-date=24 January 2017|archive-date=28 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240928122524/https://www.lannoo.be/sites/default/files/books/issuu/9789401433785.pdf|url-status=dead}}</ref> ಅವಳ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು ಯುರೋಪಿಯನ್ನರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಶೋಧನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಉಷ್ಣವಲಯದ ಸಸ್ಯಗಳ ಆರಂಭಿಕ [[ಟ್ಯಾಕ್ಸಾನಮಿ]] ಚಿತ್ರಗಳು ಅಥವಾ ಮಾದರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರ ಅವಳು ಮಾಡಿದ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು [[ಕಾರ್ಲ್ ಲಿನೆಯಸ್|ಕಾರ್ಲ್ ಲಿನ್ನಿಯಸ್]] ಮತ್ತು ಇತರರು ನೂರು ಅಥವಾ ಹೊಸ ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಬಳಸಿದರು. <ref name="Women2011"/> {{Rp|38}}ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಹೆಸರಿಸಲು ಯಾವುದೇ ಪ್ರಮಾಣಿತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಭಾಷೆ ಇರಲಿಲ್ಲ, ಆದ್ದರಿಂದ ಮೆರಿಯನ್ ರೇಷ್ಮೆ ಹುಳು ಅಥವಾ ಕಣಜಗಳಂತಹ ಸುರಿನಾಮ್‌ನ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಸಾಮಾನ್ಯ ದೈನಂದಿನ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಪದಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ಅದರಂತೆ, ಅವಳು ಚಿಟ್ಟೆಗಳನ್ನು "ಬೇಸಿಗೆ ಪಕ್ಷಿಗಳು" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದಳು. ೧೭೩೫ ಮತ್ತು ೧೭೫೩ ರಲ್ಲಿ ಟಾರಂಟುಲಾ ಸೇರಿದಂತೆ ಸುರಿನಾಮ್‌ನಿಂದ 56 ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ೩೯ ಸಸ್ಯಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಲಿನ್ನಿಯಸ್ ಮೆರಿಯನ್ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದರು. ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ, ಲಿನ್ನಿಯಸ್ ತನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಮೆರ್.ಸುರಿನ್ ''ಎಂದು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತಗೊಳಿಸಿದಳು.'' ಸುರಿನಾಮ್ ಮತ್ತು Mer.eur ''ನಿಂದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ.'' ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕೀಟಗಳಿಗೆ.<ref name="Sarah B. Pomeroy 2018">{{Cite book|title=Maria Sibylla Merian: Artist, Scientist, Adventurer|last=Sarah B. Pomeroy|last2=Jeyaraney Kathirithamby|publisher=Getty Publications|year=2018|isbn=9781947440012}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSarah_B._PomeroyJeyaraney_Kathirithamby2018">Sarah B. Pomeroy; Jeyaraney Kathirithamby (2018). ''Maria Sibylla Merian: Artist, Scientist, Adventurer''. Getty Publications. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9781947440012|<bdi>9781947440012</bdi>]].</cite></ref> {{Rp|86}} ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದಂಡಯಾತ್ರೆಗೆ ಹೋದ ಮೊದಲ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಮಹಿಳೆ ಮೆರಿಯನ್. ೧೯ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಇಡಾ ಫೈಫರ್, ಅಲೆಕ್ಸಿನ್ ಟಿನ್ನೆ, ಫ್ಲಾರೆನ್ಸ್ ಬೇಕರ್, ಮೇರಿ ಫ್ರೆಂಚ್ ಶೆಲ್ಡನ್, ಮೇರಿ ಹೆನ್ರಿಯೆಟ್ಟಾ ಕಿಂಗ್ಸ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮರಿಯಾನ್ನೆ ನಾರ್ತ್ ಅವಳ ಹೆಜ್ಜೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು ಮತ್ತು [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕಾದ]] ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಅನ್ವೇಷಿಸಿದರು. ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಫೌಂಟೈನ್ ಐದು ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಚಿಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರು.<ref>{{Cite book|title=The Great Apes: A Short History|last=Chris Herzfeld|publisher=Yale University Press|year=2017|isbn=9780300231656|page=239}}</ref> ಸುರಿನಾಮ್‌ನ ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡರ್ ವಾನ್ ಹಂಬೋಲ್ಟ್‌ನ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೇರಿಕಾ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯನ್ನು ೧೦೦ ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಮುಂಚಿನದು ಮತ್ತು ಬವೇರಿಯಾದ ರಾಜಕುಮಾರಿ ಥೆರೆಸಾ ಅವರ ೨೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನದು.<ref>{{Cite book|title=Große Frauen: Portraits aus fünf Jahrhunderten|last=Irma Hildebrandt|publisher=Diederichs Verlag|year=2010|isbn=9783641039721}}</ref> ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ನಂತರ ೧೭ ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಹಾಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಸಚಿತ್ರ ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಘಾತವೆಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, ಇದು ವಿಲಕ್ಷಣ ಆದರೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ನರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಬಹುದಾದ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/insectimagevisua0000neri|title=The Insect and the Image: Visualizing Nature in Early Modern Europe, 1500-1700|last=Janice Neri|publisher=University of Minnesota Press|year=2011|isbn=9780816667642|page=[https://archive.org/details/insectimagevisua0000neri/page/142 142]}}</ref> {{Rp|[https://archive.org/details/insectimagevisua0000neri/page/167 167]}} === ಆಂಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಭ್ಯಾಸ === [[ಚಿತ್ರ:Merian_Metamorphosis_Titel.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e6/Merian_Metamorphosis_Titel.jpg/170px-Merian_Metamorphosis_Titel.jpg|thumb| ಮೆರಿಯಾನ್ ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿ ''Metamorphosis insectorum Surinamensium [ ಡಿ ]'']] ೧೬೯೧ ರಲ್ಲಿ ಮೆರಿಯನ್ ಆಮ್ಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್ಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಾಗ, ಅವರು ಹಲವಾರು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದಿಗಳ ಪರಿಚಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರು.<ref name="Women2011"/> {{Rp|36}}ಆಂಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಡಚ್ ಗೋಲ್ಡನ್ ಏಜ್‌ನ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರದ ಸಂಬಂಧವಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite book|title=Chrysalis: Maria Sibylla Merian and the Secrets of Metamorphosis|last=Kim Todd|publisher=Houghton Mifflin Harcourt|year=2013|isbn=9780547538099|page=9}}</ref> {{Rp|9}}ನೆಲೆಸಿದಾಗ, ಮೆರಿಯನ್ ಕಲಾವಿದ ಮೈಕೆಲ್ ವ್ಯಾನ್ ಮಸ್ಷರ್ ಅವರಿಂದ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಪಡೆದರು. ಅವರು ದೂರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.<ref name="Natalie Zemon Davis 1995"/> {{Rp|[https://archive.org/details/womenonmarginsth00davi/page/166 166]}}ಅವರು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಒಬ್ಬರು ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯ ಫ್ರೆಡೆರಿಕ್ ರುಯ್ಷ್ ಅವರ ಮಗಳು ರಾಚೆಲ್ ರೂಯ್ಶ್. [https://archive.org/details/womenonmarginsth00davi/page/141 141]}}ಆಕೆಯ ''ಕ್ಯಾಟರ್‌ಪಿಲ್ಲರ್‌ಗಳ'' ಪುಸ್ತಕಗಳು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಮುದಾಯದಲ್ಲಿ ಗಮನ ಸೆಳೆದವು, ಅವರು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮರಿಹುಳುಗಳನ್ನು ಸಾಕುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು ಮತ್ತು ಇರುವೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಾಡಿನ ಭಾಗಕ್ಕೆ ತೆರಳಿದರು. ಆಕೆಯ ಸ್ನೇಹಿತರಲ್ಲಿ ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್ ಬೊಟಾನಿಕಲ್ ಗಾರ್ಡನ್‌ನ ನಿರ್ದೇಶಕ ಕ್ಯಾಸ್ಪರ್ ಕಾಮೆಲಿನ್, ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನ ಮೇಯರ್ ಮತ್ತು [[ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್‌ ಇಂಡಿಯ ಕಂಪನಿ|ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಯ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷ ನಿಕೋಲಾಸ್ ವಿಟ್ಸೆನ್, ಮೆಡಿಸಿನ್ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಫ್ರೆಡ್ರಿಕಸ್ ರುಯ್ಷ್ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮತ್ತು ಸಂಗ್ರಾಹಕ ಲೆವಿನಸ್ ವಿನ್ಸೆಂಟ್ ಇದ್ದರು.<ref name="Daniela Hacke 2017"/> {{Rp|208}} ಚಿಪ್ಪುಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಹಿಂದೆಂದೂ ನೋಡಿಲ್ಲದ ವ್ಯಾಪಾರ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಮರಳಿ ತರಲಾಯಿತು.<ref name="Kim Todd 2013 9">{{Cite book|title=Chrysalis: Maria Sibylla Merian and the Secrets of Metamorphosis|last=Kim Todd|publisher=Houghton Mifflin Harcourt|year=2013|isbn=9780547538099|page=9}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFKim_Todd2013">Kim Todd (2013). ''Chrysalis: Maria Sibylla Merian and the Secrets of Metamorphosis''. Houghton Mifflin Harcourt. p.&nbsp;9. [[ಅಂತರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದರ್ಜೆಯ ಪುಸ್ತಕ ಸಂಖ್ಯೆ|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9780547538099|<bdi>9780547538099</bdi>]].</cite></ref> {{Rp|9}}ಆದರೆ ಮೆರಿಯನ್ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಲು, ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಅಥವಾ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಆಸಕ್ತಿ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಲಂಡನ್ ಔಷಧಿಕಾರ ಜೇಮ್ಸ್ ಪೆಟಿವರ್ ಅವರಿಂದ ಒಂದು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪಡೆದಾಗ ಅವಳು "ಜೀವಿಗಳ ರಚನೆ, ಪ್ರಸರಣ ಮತ್ತು ರೂಪಾಂತರ, ಒಂದು ಇನ್ನೊಂದರಿಂದ ಹೇಗೆ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆಹಾರದ ಸ್ವರೂಪ" ದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾಳೆ ಎಂದು ಅವನಿಗೆ ಬರೆದಳು.<ref name="Women2011"/> {{Rp|38}}ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಮೆರಿಯನ್ ಗುತ್ತಿಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಜಾರ್ಜ್ ಎಬರ್ಹಾರ್ಡ್ ರಂಪ್ಫ್ ಬರೆದ ''ಆಂಬೊನೀಸ್ ಕ್ಯೂರಿಯಾಸಿಟಿ ಕ್ಯಾಬಿನೆಟ್'' ಪುಸ್ತಕವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಅವರು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ರಂಪ್ಫ್ ಒಬ್ಬ ನಿಸರ್ಗಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಡಚ್ ಈಸ್ಟ್ ಇಂಡಿಯಾ ಕಂಪನಿಗಾಗಿ ಅವರ ಕೆಲಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದ ಚಿಪ್ಪುಗಳು, ಬಂಡೆಗಳು, ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದ್ರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದರು. ಮೆರಿಯನ್, ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯಶಃ ಅವರ ಮಗಳು ಡೊರೊಥಿಯಾ, ಪುಸ್ತಕಕ್ಕಾಗಿ ಮಾದರಿಗಳ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಕಂಪೈಲ್ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು, ಏಕೆಂದರೆ ರಂಪ್ಫ್ ಗ್ಲುಕೋಮಾದಿಂದ ಕುರುಡರಾದರು ಮತ್ತು ೧೬೯೦ ರವರೆಗೆ ಸಹಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಪುಸ್ತಕದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಇದನ್ನು ೧೭೦೫ ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="Sarah B. Pomeroy 2018"/> {{Rp|77}} ಆಮ್‌ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾದ ವಿಲಕ್ಷಣ ಮಾದರಿಗಳು ಅವಳನ್ನು ಸುರಿನಾಮ್‌ಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿರಬಹುದು, ಆದರೆ ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕೀಟಗಳ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಿತು. ಮೆರಿಯನ್ ತನ್ನ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಣಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದಳು, ತನ್ನ ''ಕ್ಯಾಟರ್‌ಪಿಲ್ಲರ್‌ಗಳ'' ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿದಳು. ಅವರು ೧೭೧೩ ಮತ್ತು ೧೭೧೪ ರಲ್ಲಿ ''ಡೆರ್ ರುಪ್ಸೆನ್'' ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ಡಚ್ನಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಮರುಪ್ರಕಟಿಸಿದರು.<ref name="Women2011"/> {{Rp|36}}ಅವಳು ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನೊಣಗಳಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಪೀಳಿಗೆಯ ಯಾವುದೇ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮಾಡಲು ತನ್ನ ಪುಸ್ತಕಗಳಿಗೆ ಮುನ್ನುಡಿಯನ್ನು ಪುನಃ ಬರೆದಳು. ಕ್ಯಾಟರ್ಪಿಲ್ಲರ್ ಪ್ಯೂಪಾದಿಂದ ನೊಣಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತವೆ ಎಂದು ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನೊಣಗಳು ಮಲವಿಸರ್ಜನೆಯಿಂದ ಹುಟ್ಟಬಹುದು ಎಂದು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು.<ref name="Kim Todd 2013 9"/> {{Rp|222}}೫೦ ಪ್ಲೇಟ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿಯನ್ ಕೀಟಗಳ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಮೂರನೇ ಸಂಪುಟಕ್ಕಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತೋರುತ್ತಿದೆ, ಅವರ ಮರಣದ ನಂತರ ಅವರ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಪ್ರಕಟಿಸಿದರು. ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ೧೭೧೩ ಆವೃತ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಂಪುಟಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿಸಿದರು. ಹಲವಾರು ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್'' ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಆಕೆಯ ಕುಟುಂಬವು ಮರಣೋತ್ತರವಾಗಿ ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ೧೨ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಫಲಕಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಉಳಿದೆಲ್ಲವೂ ಮೆರಿಯನ್‌ನ ಕೃತಿಗಳಾಗಿರುತ್ತವೆ.<ref name="Women2011" /> {{Rp|36}} ೧೭೧೧ ರಲ್ಲಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಮೆರಿಯನ್ ಅನ್ನು ಉತ್ಸಾಹಭರಿತ, ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮ ಮತ್ತು ವಿನಯಶೀಲ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವಳ ಮನೆಯು ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು, ಕೀಟಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿತ್ತು ಮತ್ತು ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಳ ಸುರಿನಾಮ್ ಜಲವರ್ಣಗಳಿದ್ದವು.<ref name="Sarah B. Pomeroy 2018"/> {{Rp|79}}ಮೆರಿಯನ್ ಸಾವಿಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು, ಆಕೆಯ ಕೆಲಸವನ್ನು ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಪೀಟರ್ ದಿ ಗ್ರೇಟ್ ನೋಡಿದರು. ೧೭೧೭ ರಲ್ಲಿ ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅವರು ಗಮನಾರ್ಹ ಸಂಖ್ಯೆಯ ವರ್ಣಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪಡೆದರು,<ref>Todd, Kim (2007), pp. 228–229</ref> ಇಂದಿಗೂ [[ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್|ಸೇಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್ಬರ್ಗ್ನಲ್ಲಿ]] ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=Maria Sibylla Merian, 1647–1717: artist and naturalist|publisher=[[Gerd Hatje|Verlag Gerd Hatje]]|year=1998|isbn=3775707514|editor-last=Wettengl, Kurt|location=Ostfildern-Ruit|pages=34 and 54}}</ref> == ನಾಮಪದಗಳು == ಆಕೆಯ ಮರಣದ ನಂತರ ಹಲವಾರು ಟ್ಯಾಕ್ಸಾಗಳು ಮತ್ತು ಎರಡು ಕುಲಗಳು ಅವಳ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು. ಮೂರು ಚಿಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಅವಳ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿದೆ, ೧೯೦೫ ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಭಜಿತ-ಪಟ್ಟಿಯ ಗೂಬೆ ಚಿಟ್ಟೆಯ ಒಂದು ರೂಪ ಒಪ್ಸಿಫೇನ್ಸ್ ಕ್ಯಾಸಿನಾ ಮೆರಿಯಾನೆ ೧೯೬೭ ರಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪೋಸ್ಟ್‌ಮ್ಯಾನ್ ಚಿಟ್ಟೆ ''ಹೆಲಿಕೋನಿಯಸ್ ಮೆಲ್ಪೊಮೆನ್ ಮೆರಿಯಾನ'' ಉಪಜಾತಿ;<ref>1967 Some early works on heliconiine butterflies and their biology (Lepidoptera, Nymphalidae) JRG Turner – Zoological Journal of the Linnean Society 46, pp. 255–266</ref> ಮತ್ತು ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ ಪನಾಮದಿಂದ ಅಪರೂಪದ ಚಿಟ್ಟೆ ''ಕ್ಯಾಟಾಸ್ಟಿಕ್ಟಾ ಸಿಬಿಲ್ಲೆ''.<ref>NAKAHARA, SHINICHI. et al. Discovery of a rare and striking new pierid butterfly from Panama.</ref><ref>Laskow, Sarah. A Rare and Striking Butterfly Is Named for a Pioneering Female Naturalist</ref> ಕ್ಯೂಬನ್ ಸಿಂಹನಾರಿ ಪತಂಗವನ್ನು ''ಎರಿನ್ನಿಸ್ ಮೆರಿಯಾನೆ'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಟೆಸ್ಸಾರಾಟೊಮಿಡೆ ದೋಷವನ್ನು ''ಪ್ಲಿಸ್ತನೆಸ್ ಮೆರಿಯಾನೆ'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಂಟೈಸ್‌ಗಳ ಕುಲಕ್ಕೆ ''ಸಿಬಿಲ್ಲಾ'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="Sarah B. Pomeroy 2018"/> {{Rp|88}}ಹಾಗೆಯೇ ಆರ್ಕಿಡ್ ಜೇನುನೊಣ ''ಯುಲೇಮಾ ಮೆರಿಯಾನಾ''. ಪಕ್ಷಿ-ತಿನ್ನುವ ಜೇಡ ''ಅವಿಕ್ಯುಲೇರಿಯಾ ಮೆರಿಯಾನೆಗೆ'' ಅವಳ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು, ಜೇಡಗಳ ಮೇಲಿನ ತನ್ನ ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ. ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ಜೇಡ ''ಮೆಟೆಲಿನಾ ಮೆರಿಯಾನೆ'' ಅವರ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಯಿತು. ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ತೇಗು ಹಲ್ಲಿಗೆ ''ಸಾಲ್ವೇಟರ್ ಮೆರಿಯಾನೆ'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಒಂದು ಟೋಡ್ ಅನ್ನು ''ರೈನೆಲ್ಲಾ ಮೆರಿಯಾನೆ'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಒಂದು ''ಬಸವನಿಗೆ ಕೊಕ್ವಾಂಡಿಯೆಲ್ಲಾ ಮೆರಿಯಾನಾ'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಆಫ್ರಿಕನ್ ಸ್ಟೋನ್‌ಚಾಟ್ ಹಕ್ಕಿಯ ಮಡಗಾಸ್ಕನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗೆ ''ಸ್ಯಾಕ್ಸಿಕೋಲಾ ಟಾರ್ಕ್ವಾಟಸ್ ಸಿಬಿಲ್ಲಾ'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು. <ref name="Sarah B. Pomeroy 2018"/> {{Rp|88}} ಹೂಬಿಡುವ ಸಸ್ಯಗಳ ಒಂದು ಕುಲಕ್ಕೆ ''ಮೆರಿಯಾನಿಯಾ'' ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಐರಿಸ್ ತರಹದ ಸಸ್ಯಕ್ಕೆ ''ವ್ಯಾಟ್ಸೋನಿಯಾ ಮೆರಿಯಾನಾ'' ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲಾಯಿತು.<ref name="Sarah B. Pomeroy 2018"/> {{Rp|88}} == ಆಧುನಿಕ ಮೆಚ್ಚುಗೆ == ಮಾರ್ಗರೆಟ್ ಅಟ್ವುಡ್ ಅವರ ೨೦೦೯ ರ ಕಾದಂಬರಿ ''ದಿ ಇಯರ್ ಆಫ್ ದಿ ಫ್ಲಡ್‌ನ'' ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿರುವ ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಥವಾದ ಗಾಡ್ಸ್ ಗಾರ್ಡನರ್ಸ್‌ನಿಂದ ಮೆರಿಯನ್ ಅವರನ್ನು ಸಂತ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web|url=http://theyearoftheflood.weebly.com//post/2010/11/saints.html|title=Saints|website=The Year of The Flood|language=en|access-date=2022-09-07}}{{Dead link|date=ನವೆಂಬರ್ 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Citation|last=Atwood, Margaret|title=The year of the flood|date=2009|url=http://worldcat.org/oclc/290470097|publisher=Random House Audio/Listening Library|isbn=978-0-7393-8397-1|oclc=290470097|access-date=2022-09-07}}</ref> ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ, ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮರು-ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಮೌಲ್ಯೀಕರಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಮರುಮುದ್ರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು.<ref> {{Cite journal|last=Erlanger-Glozer|first=Liselotte|date=March–April 1978|title=Maria Sibylla Merian, 17th Century Entomologist, Artist, and Traveller|journal=Insect World Digest|volume=3|issue=2|pages=12–21}}</ref> ಜರ್ಮನಿಯು ಯೂರೋಗೆ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೊದಲು ಆಕೆಯ ಭಾವಚಿತ್ರವನ್ನು ೫೦೦ ಡಿಎಂ ನೋಟಿನಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆಕೆಯ ಭಾವಚಿತ್ರವು ೧೭ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೯೮೭ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ೦.೪೦ ಡಿಎಂಸ್ಟ್ಯಾಂಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಅವಳ ಹೆಸರಿಡಲಾಗಿದೆ. ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಪಾಲಿಡೋರ್ ಲೇಬಲ್‌ನ ಆರ್ಕೈವ್ ಮುದ್ರೆಯು [[ವುಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಅಮೆಡಿಯುಸ್ ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್|ವೋಲ್ಫ್‌ಗ್ಯಾಂಗ್ ಅಮೆಡಿಯಸ್ ಮೊಜಾರ್ಟ್‌ನ]] ಪಿಯಾನೋ ಕೃತಿಗಳ ಹೊಸ ಧ್ವನಿಮುದ್ರಣಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು, ಮತ್ತು ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ ಹೂವಿನ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಆಕೆಯ ೩೬೬ ನೇ ಜನ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ೨ ಏಪ್ರಿಲ್ ೨೦೧೩ ರಂದು [[ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್|ಗೂಗಲ್ ಡೂಡಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ]] ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/technology/google/google-doodle/9965980/Maria-Sibylla-Merian-Scientific-illustrator-honoured-with-Google-doodle.html|title=Maria Sibylla Merian: Scientific illustrator honoured with Google doodle|last=Lachno|first=James|work=The Daily Telegraph|access-date=2 April 2013|location=London}}</ref> ಕೋಪನ್‌ಹೇಗನ್‌ನ ರೋಸೆನ್‌ಬೋರ್ಗ್ ಕ್ಯಾಸಲ್‌ನಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಆಕೆಯ ಕೃತಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಹಲವಾರು ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಆಕೆಯ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ನವೀಕೃತ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಕಲಾತ್ಮಕ ಆಸಕ್ತಿಯು ಭಾಗಶಃ ಪ್ರಚೋದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.<ref>{{Cite book|title=Early Professional Women in Northern Europe, C. 1650–1850|last=Johanna Ilmakunnas|last2=Marjatta Rahikainen|last3=Kirsi Vainio-Korhonen|publisher=Taylor & Francis|year=2017|isbn=9781317146742|page=96}}</ref> ೨೦೦೫ ರಲ್ಲಿ, ಆರ್‍‍ವಿ ''ಮಾರಿಯಾ ಎಸ್. ಮೆರಿಯನ್'' ಹೆಸರಿನ ಆಧುನಿಕ ಸಂಶೋಧನಾ ನೌಕೆಯನ್ನು ಜರ್ಮನಿಯ ವಾರ್ನೆಮುಂಡೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾಯಿತು. ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಮೆರಿಯಾನ್ ಅವರ ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ ಇನ್ಸೆಕ್ಟೋರಮ್ ಸುರಿನಾಮೆನ್ಸಿಯಮ್'' ಅನ್ನು ನವೀಕರಿಸಿದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿವರಣೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮರು-ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಜೂನ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, ಆಮ್ಸ್ಟರ್‌ಡ್ಯಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಅವರ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ವಿಚಾರ ಸಂಕಿರಣವನ್ನು ನಡೆಸಲಾಯಿತು.<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2017/01/23/science/maria-sibylla-merian-metamorphosis-insectorum-surinamensium.html?emc=edit_ee_20170124&nl=todaysheadlines-europe&nlid=62598762|title=A Pioneering Woman of Science Re-Emerges After 300 Years|last=JoAnna Klein|date=23 January 2017|access-date=24 January 2017}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aanmelder.nl/merianconference|title=Conference Changing the Nature of Art and Science. Intersections with Maria Sibylla Merian|website=www.aanmelder.nl|access-date=24 January 2017|archive-date=2 ಫೆಬ್ರವರಿ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202015242/https://www.aanmelder.nl/merianconference|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite book|url=http://www.sibyllamerian.com/home.html#over-de-auteuren|title=Metamorphosis insectorum Surinamensium 1705|last=Merian|first=Maria Sibylla|date=2017|publisher=Lannoo Publishers and Koninklijke Bibliotheek|isbn=9789401433785|page=200|access-date=24 January 2017|archive-date=28 ಜನವರಿ 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170128214005/http://www.sibyllamerian.com/home.html#over-de-auteuren|url-status=dead}}</ref> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ, [[ಒಹಾಯೊ|ಓಹಿಯೋದ]] ಸಿನ್ಸಿನಾಟಿಯಲ್ಲಿರುವ ಲಾಯ್ಡ್ ಲೈಬ್ರರಿ ಮತ್ತು ಮ್ಯೂಸಿಯಂ "ಆಫ್ ದಿ ಪೇಜ್" ಅನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಿತು, ಇದು ಸಂರಕ್ಷಿತ ಕೀಟಗಳು, ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಡರ್ಮಿ ಮಾದರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ೩ ಡಿ ಶಿಲ್ಪಗಳಾಗಿ ಮೆರಿಯನ್ ಅವರ ಅನೇಕ ಚಿತ್ರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite news|url=https://www.wcpo.com/news/insider/covington-ky-taxidermist-brings-insect-drawings-by-german-artist-to-life-in-3-d-for-lloyd-library|title=Covington, Ky. taxidermist brings insect drawings by German artist to life in 3-D for Lloyd Library|last=Coleman|first=Brent|date=19 March 2017|work=WCPO|access-date=4 January 2018}}</ref><ref>{{Citation|last=Meddling with Nature|title=Off the Page – Maria Sibylla Merian|date=4 April 2016|url=https://www.youtube.com/watch?v=d_2fHMHBI0M|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180316024734/https://www.youtube.com/watch?v=d_2fHMHBI0M|archivedate=16 ಮಾರ್ಚ್ 2018|access-date=4 January 2018|url-status=bot: unknown}}</ref> ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳಿ ತೇಗು ( ''ಸಾಲ್ವೇಟರ್ ಮೆರಿಯಾನೆ'' ), ಒಂದು ರೀತಿಯ ದೊಡ್ಡ ಹಲ್ಲಿ, ಅದರ ಅನ್ವೇಷಣೆ ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣದ ನಂತರ ಮೆರಿಯನ್ ಗೌರವಾರ್ಥವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು.<ref>Beolens, Bo; Watkins, Michael; Grayson, Michael (2011). "Tupinambis merianae". The Eponym Dictionary of Reptiles. Baltimore: Johns Hopkins University Press. p. 175. ISBN 978-1-4214-0135-5.</ref> === ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು === ಇಂದು, ಮೆರಿಯನ್ ಕಲೆ ಮತ್ತು ವಿಜ್ಞಾನ ಸಮುದಾಯಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಂಡ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಆಕೆಯ ಕೆಲವು ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಈಗ ಅವಳ ಪುತ್ರಿಯರಾದ ಜೋಹಾನ್ನಾ ಮತ್ತು ಡೊರೊಥಿಯಾಗೆ ಮರು-ಹೇಳಲಾಗಿದೆ; ಸ್ಯಾಮ್ ಸೆಗಲ್ ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂನಲ್ಲಿರುವ ೯೧ ಫೋಲಿಯೊಗಳಲ್ಲಿ ೩೦ ಅನ್ನು ಪುನಃ ಆರೋಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. == ಗ್ಯಾಲರಿ == <gallery mode="packed" heights="175"> ಚಿತ್ರ:De Europische Insecten Merian Bernard.jpg| ಚಿತ್ರ:Duroia eriopila by Merian.jpg| ಚಿತ್ರ:Duroia sp00.jpg| ಚಿತ್ರ:Fulgora.jpg| ಚಿತ್ರ:Guavenzweig.jpg| ಚಿತ್ರ:Illustration of a Caiman crocodilus and an Anilius scytale (1701–1705) by Maria Sibylla Merian.jpg| ಚಿತ್ರ:Joseph Mulder etching 1.jpg| ಚಿತ್ರ:Merian Metamorphosis VI.jpg| ಚಿತ್ರ:Spondia purpurea Merian.jpg| ಚಿತ್ರ:Merian Metamorphosis LX.jpg| ಚಿತ್ರ:Metamorphosis of a Butterfly Merrian 1705.jpg| ಚಿತ್ರ:Merian Metamorphosis XLVIII.jpg| ಚಿತ್ರ:Merian Metamorphosis XXVII.jpg| ಚಿತ್ರ:Merian-grafic-senkenberg hg.jpg| ಚಿತ್ರ:Thysania agrippina par Merian.gif| ಚಿತ್ರ:Wasserhyazinthe.jpg| ಚಿತ್ರ:Maria Merian Metamorphosis Insectorum Surinamensium MIA P18717.jpg| ಚಿತ್ರ:Butterfly on a hibiscus plant.jpg|Butterfly on a hibiscus plant </gallery> == ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ ==   * ''ಬ್ಲೂಮೆನ್‌ಬುಚ್.'' ''ಸಂಪುಟ ೧.'' ೧೬೭೫ * ''ಬ್ಲೂಮೆನ್‌ಬುಚ್.'' ''ಸಂಪುಟ ೨.'' ೧೬೭೭ * ''ನ್ಯೂಸ್ ಬ್ಲೂಮೆನ್‌ಬುಚ್.'' ''ಸಂಪುಟ ೩.''೧೬೮೦ * ''ಡೆರ್ ರೌಪೆನ್ ವಂಡರ್ಬೇರ್ ವೆರ್ವಾಂಡ್ಲುಂಗ್ ಉಂಡ್ ಸೊಂಡರ್ಬರೆ ಬ್ಲೂಮೆನ್ನಾಹ್ರುಂಗ್.'' ಸಂಪುಟ ೧, ೧೬೭೯ * ''ಡೆರ್ ರೌಪೆನ್ ವಂಡರ್ಬೇರ್ ವೆರ್ವಾಂಡ್ಲುಂಗ್ ಉಂಡ್ ಸೊಂಡರ್ಬರೆ ಬ್ಲೂಮೆನ್ನಾಹ್ರುಂಗ್.'' ಸಂಪುಟ ೨, ೧೬೮೩ * ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ ಇನ್ಸೆಕ್ಟೋರಮ್ ಸುರಿನಾಮೆನ್ಸಿಯಮ್.'' ೧೭೦೫ == ಸಹ ನೋಡಿ == * ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಟೈಮ್‌ಲೈನ್ * ಡೊರೊಥಿಯಾ ಎಲಿಜಾ ಸ್ಮಿತ್ * ಅನ್ನಿ ಕಿಂಗ್ಸ್ಬರಿ ವೋಲ್ಸ್ಟೋನ್ಕ್ರಾಫ್ಟ್ == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == <References /> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == {{Commons|Maria Sibylla Merian}} * ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ ಇನ್ಸೆಕ್ಟೋರಮ್ ಸುರಿನಾಮೆನ್ಸಿಯಮ್'' : ** [http://naturalhistory.mse.jhu.edu/ChronologicalTour/ChT_Merian.html ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ ಇನ್ಸೆಕ್ಟೋರಮ್ ಸುರಿನಾಮೆನ್ಸಿಯಮ್''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130408083514/http://naturalhistory.mse.jhu.edu/ChronologicalTour/ChT_Merian.html |date=2013-04-08 }} ಜಾನ್ಸ್ ಹಾಪ್ಕಿನ್ಸ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಾಯೋಜಿಸಿದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿನ ಚಿತ್ರಗಳು ** [http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/toc/?PPN=PPN477653782 ''GDZ ನಿಂದ ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ ಇನ್ಸೆಕ್ಟೋರಮ್ ಸುರಿನಾಮೆನ್ಸಿಯಮ್‌ನ'' ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ] ** [https://web.archive.org/web/20170502024004/http://lhldigital.lindahall.org/cdm/ref/collection/nat_hist/id/1049 ''ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್ ಇನ್ಸೆಕ್ಟೋರಮ್ ಸುರಿನಾಮೆನ್ಸಿಯಮ್''] (1705) - ಲಿಂಡಾ ಹಾಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಡಿಜಿಟಲ್ ನಕಲು * [http://www.dloc.com/UF00083041 ''ದಾಸ್ ಕ್ಲೈನ್ ಬುಚ್ ಡೆರ್ ಟ್ರೋಪೆನ್ವುಂಡರ್ '']: ಕೆರಿಬಿಯನ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಯಿಂದ [http://www.dloc.com/UF00083041 ''ಕೊಲೊರಿಯೆರ್ಟೆ ಸ್ಟಿಚೆ''] * [https://gdz.sub.uni-goettingen.de/id/PPN477830714 GDZ ನಿಂದ ''ಓವರ್ ಡಿ ವೋರ್ಟಿಲಿಂಗ್ ಎನ್ ವಂಡರ್‌ಬೇರ್‌ಲೈಕ್ ವೆರಾಂಡರಿಂಗೆನ್ ಡೆರ್ ಸುರಿನಾಮ್ಸ್ಚೆ ಇನ್‌ಸೆಕ್ಟನ್‌ನ'' ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ] * [http://gdz.sub.uni-goettingen.de/dms/load/toc/?PPN=PPN476830389 GDZ ನಿಂದ Erucarum ortus ನ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆವೃತ್ತಿ, ''ಅಲಿಮೆಂಟಮ್ ಮತ್ತು ವಿರೋಧಾಭಾಸ ಮೆಟಾಮಾರ್ಫಾಸಿಸ್''] * [http://www.nybooks.com/articles/22534 ದಿ ಫ್ಲವರಿಂಗ್ ಜೀನಿಯಸ್ ಆಫ್ ಮಾರಿಯಾ ಸಿಬಿಲ್ಲಾ ಮೆರಿಯನ್] ಇಂಗ್ರಿಡ್ ರೋಲ್ಯಾಂಡ್ ಆನ್ ಮೆರಿಯನ್ ಆನ್ ''ದಿ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ್ ರಿವ್ಯೂ ಆಫ್ ಬುಕ್ಸ್'' * [https://web.archive.org/web/20100609230237/http://specialcollections.library.wisc.edu/exhibits/womennature/sectionpages/MariaSibyllaMerian.html ''ಡೆರ್ ರೌಪೆನ್ ವಂಡರ್‌ಬೇರ್ ವರ್ವಾಂಡ್‌ಲುಂಗ್''], ವಿಸ್ಕಾನ್ಸಿನ್-ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಿಂದ ಚಿತ್ರಗಳು * [http://sdei.senckenberg.de/index/index.php?befehl=about ಗಾಯಡಿಕೆ, ಆರ್.; Groll, EK & Taeger, A. 2012: ಆರಂಭದಿಂದ 1863 ರವರೆಗೆ ಕೀಟಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಗ್ರಂಥಸೂಚಿ : ಆನ್ಲೈನ್ ಡೇಟಾಬೇಸ್&nbsp;- ಆವೃತ್ತಿ 1.0&nbsp;– ಸೆನ್‌ಕೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಡಾಯ್ಚಸ್ ಎಂಟೊಮೊಲಾಜಿಸ್ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200705013717/http://sdei.senckenberg.de/index/index.php?befehl=about |date=2020-07-05 }} * * [https://rkd.nl/explore/artists/55357/ RKD ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮರಿಯಾ ಸಿಬಿಲ್ಲಾ ಮೆರಿಯನ್] * [http://www.themariasibyllameriansociety.humanities.uva.nl/ ಮಾರಿಯಾ ಸಿಬಿಲ್ಲಾ ಮೆರಿಯನ್ ಸೊಸೈಟಿಯು] ಮಾರಿಯಾ ಸಿಬಿಲ್ಲಾ ಮೆರಿಯನ್ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಡಿಜಿಟೈಸ್ ಮಾಡಿದ ಕೃತಿಗಳಿಗೆ ಲಿಂಕ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ * ದಿ ನ್ಯಾಷನಲ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ವುಮೆನ್ ಇನ್ ದಿ ಆರ್ಟ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿ [https://nmwa.org/wp-content/uploads/2020/08/Kleps-Hok-on-Merian-Finding-Aid-2020.pdf ಮಾರಿಯಾ ಸಿಬಿಲ್ಲಾ ಮೆರಿಯನ್ ಕುರಿತಾದ ಕ್ಲೆಪ್ಸ್-ಹಾಕ್ ಕಲೆಕ್ಷನ್] * ಬಿಬಿಸಿ ಐಡಿಯಾಸ್ ಮೂಲಕ " [https://www.bbc.co.uk/ideas/videos/the-woman-whose-paintings-changed-science-forever/p0c3tmh5 ದಿ ವುಮನ್ ಅವರ ಪೇಂಟಿಂಗ್ಸ್ ಚೇಂಜ್ಡ್ ಸೈನ್ಸ್] " (ಏಪ್ರಿಲ್ 28, 2022) ವಿಡಿಯೋ {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] lt9nxvzg7yedsh6u9mk2udytzmd8yhk 0 146443 1375581 1358337 2026-06-21T09:55:39Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375581 wikitext text/x-wiki {{Use Indian English|date=December 2019}} {{Infobox settlement | name = ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಸ್ಥಾನ | native_name = | native_name_lang = | other_name = | nickname = | settlement_type =ಹಿಂದೂ ದೇವಾಲಯ | image_skyline = Mallikarjuna temple (11th century) at Kuruvatti.JPG | image_alt = | image_caption = [[ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] ಕುರುವತ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯ (ಕ್ರಿ.ಶ. ೧೧೦೦) | pushpin_map = <!--India Karnataka--> | pushpin_label_position = right | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = Location in Karnataka, India | coordinates = | subdivision_type = Country | subdivision_name = {{flag|ಭಾರತ}} | subdivision_type1 = ರಾಜ್ಯ | subdivision_name1 = [[ಕರ್ನಾಟಕ]] | subdivision_type2 = ಜಿಲ್ಲೆ | subdivision_name2 = [[ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆ]] | established_title = <!-- Established --> | established_date = | founder = | named_for = | government_type = | governing_body = | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_rank = | area_total_km2 = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = | population_as_of = | population_rank = | population_density_km2 = auto | population_demonym = | population_footnotes = | demographics_type1 = ಭಾಷೆಗಳು | demographics1_title1 = ಅಧಿಕೃತ | demographics1_info1 = [[ಕನ್ನಡ]] | timezone1 = | utc_offset1 = | postal_code_type = <!-- [[Postal Index Number|PIN]] --> | postal_code = | registration_plate = | website = | iso_code = | footnotes = }} '''ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ''' ದೇವಾಲಯವು [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಕರ್ನಾಟಕ]] ರಾಜ್ಯದ [[ಬಳ್ಳಾರಿ|ಬಳ್ಳಾರಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ]] ಕುರುವತ್ತಿ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿದೆ (ಕುರುವತಿ ಎಂದೂ ಸಹ ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ). ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ (ನಂತರ ಅಥವಾ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ೧೨ ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. <ref>{{Cite web|url=http://asibengalurucircle.org/davanagere-6.html|title=Mallikarjuna Temple|website=Archaeological Survey of India, Bengaluru Circle|publisher=ASI Bengaluru Circle|access-date=12 July 2012|archive-date=14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2013|archive-url=https://archive.is/20130414071221/http://asibengalurucircle.org/davanagere-6.html|url-status=dead}}</ref> ಈ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯ ಸ್ಮಾರಕವಾಗಿ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="protected">{{Cite web|url=http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_karnataka_bangalore.asp|title=Alphabetical List of Monuments - Karnataka -Bangalore, Bangalore Circle, Karnataka|website=Archaeological Survey of India, Government of India|publisher=Indira Gandhi National Center for the Arts|access-date=12 July 2012}}</ref> ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಆಡಮ್ ಹಾರ್ಡಿ ಅವರು ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಘವನ್ನು [[ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯರ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ|ನಂತರದ ಚಾಲುಕ್ಯ ಶೈಲಿಯ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ]] "ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ [[ಲಕ್ಕುಂಡಿ]] ಶಾಲೆ" ಯ "[[ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿ|ತುಂಗಭದ್ರಾ]] ಶಾಖೆ" ಎಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಅಜಯ್ ಸಿನ್ಹಾ ಕುರುವಟ್ಟಿ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಮೂರನೇ ಭಾಷಾವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಇತರ ಎರಡು ಲಕ್ಕುಂಡಿ ಮತ್ತು ಇಟಗಿ (ಅಥವಾ ಇಟ್ಟಗಿ) ಶಾಲೆಗಳು. ಭೋಗದ ಮೇಲೆ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯ ಕೊರತೆಯ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ಅವರು ಕುರುವತ್ತಿಯಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾಧನೆಯನ್ನು "ಭವ್ಯ" ಎಂದು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬಳಸಿದ ಕಟ್ಟಡ ಸಾಮಗ್ರಿಯು [[ಬಳಪದ ಕಲ್ಲು|ಸೋಪ್‌ಸ್ಟೋನ್]] ಆಗಿದೆ <ref name="mainstream">Cousens (1926) and Foekema (1987) in Hardy (1995), p335</ref> <ref name="majestic">Sinha (2000), p.142</ref> ಸಿನ್ಹಾ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವಾಲಯದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿ.ಶ.೧೦೯೯ ಶಾಸನವು ಇದನ್ನು "ಅಭಿನವ ಸೋಮೇಶ್ವರ" ದೇವರ ಸೇವೆಗಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯವು "ಅಹವಮಲ್ಲೇಶ್ವರ" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ೧೦೬೨ ರಲ್ಲಿ ಕುರುವತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತವಾಗಿ ಆತ್ಮಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜ ಸೋಮೇಶ್ವರ I ನೊಂದಿಗೆ ಎರಡೂ ಹೆಸರುಗಳು ಸಂಬಂಧಿಸಿವೆ ಎಂದು ಅವರು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ೧೦೭೦ ಮತ್ತು ೧೧೦೦ ರ ನಡುವೆ ತನ್ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಯಾದ ರಾಜ [[ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ ೬|ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯ VI]] ಮೂಲಕ ತನ್ನ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿರಬಹುದು ಎಂದು ಸಿನ್ಹಾ ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ. <ref name="majestic" /> == ದೇವಾಲಯದ ಯೋಜನೆ == [[ಚಿತ್ರ:Old_Kannada_inscription_(1197_AD)_on_porch_wall_in_Mallikarjuna_temple_at_Kuruvatti.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/61/Old_Kannada_inscription_%281197_AD%29_on_porch_wall_in_Mallikarjuna_temple_at_Kuruvatti.jpg/170px-Old_Kannada_inscription_%281197_AD%29_on_porch_wall_in_Mallikarjuna_temple_at_Kuruvatti.jpg|right|thumb| ಕುರುವತ್ತಿಯ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಖಮಂಟಪದ ಗೋಡೆಯ ಮೇಲಿರುವ ಹೊಯ್ಸಳ ರಾಜ [[ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ 2|ವೀರ ಬಲ್ಲಾಳ II]] ರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಿಂದ ಕ್ರಿ.ಶ ೧೧೯೭ ರ [[ಹಳೆಗನ್ನಡ|ಹಳೆಯ ಕನ್ನಡ]] ಶಾಸನ]] ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಾಲಯವು ಮೂರು ಬದಿಗಳಿಂದ ಮುಖಮಂಟಪದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸುಂದರ ರಚನೆ ಅಥವಾ ಗೋಪುರದೊಂದಿಗೆ ( ''ಏಕಕೂಟ ವಿಮಾನ'' <ref name="ekakuta">Foekema (1996), p25</ref> ) ಒಂದೇ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಆಡಮ್ ಹಾರ್ಡಿ ಪ್ರಕಾರ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಗೋಪುರ ( ''[[ಶಿಖರ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)|ಶಿಖರ]]'' ) ನಂತರದ ದಿನ ಮರು-ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://asibengalurucircle.org/davanagere-6.html|title=Mallikarjuna Temple|website=Archaeological Survey of India, Bengaluru Circle|publisher=ASI Bengaluru Circle|access-date=12 July 2012|archive-date=14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2013|archive-url=https://archive.is/20130414071221/http://asibengalurucircle.org/davanagere-6.html|url-status=dead}}</ref> <ref name="mainstream">Cousens (1926) and Foekema (1987) in Hardy (1995), p335</ref> ಆದರೆ ಕಲಾ ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಹೆನ್ರಿ ಕೂಸೆನ್ಸ್ ಅವರು ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅದರ ''[[ಕಲಶ]]'' (ಗೋಪುರದ ಶಿಖರದಲ್ಲಿರುವ ಅಲಂಕಾರಿಕ ರಚನೆ) ಮೂಲವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ ಗೋಪುರವನ್ನು ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸುಣ್ಣ ಬಣ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. <ref name="white">Cousens (1926), p103</ref> ದೇವಾಲಯವು ಗರ್ಭಗೃಹವನ್ನು ( ''[[ಗರ್ಭಗೃಹ]]'' ), ಒಂದು ಮುಂಭಾಗವನ್ನು ( ''[[ಅಂತರಾಳ(ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಅಂತರಾಳ]]'' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ) ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಇದು ಗರ್ಭಗುಡಿಯನ್ನು ಸಭೆಯ ಸಭಾಂಗಣಕ್ಕೆ ( ''ಸಭಾಮಂಟಪ'' ) ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ಎರಡೂ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಭಾಂಗಣಗಳು ( ''ಮುಖಮಂಟಪ'' ) ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಸಂಕೀರ್ಣದಿಂದ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಸಭಾಂಗಣ ( ''ನಂದಿ [[ಮಂಟಪ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)|ಮಂಟಪ]]'' ) [[ನಂದಿ|ನಂದಿಯ]] ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ (ಹಿಂದೂ ದೇವರು [[ಶಿವ|ಶಿವನ]] ಒಡನಾಡಿ ನಂದಿ). <ref name="kuruvatti">{{Cite web|url=http://asibengalurucircle.org/davanagere-6.html|title=Mallikarjuna Temple|website=Archaeological Survey of India, Bengaluru Circle|publisher=ASI Bengaluru Circle|access-date=12 July 2012|archive-date=14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2013|archive-url=https://archive.is/20130414071221/http://asibengalurucircle.org/davanagere-6.html|url-status=dead}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[http://asibengalurucircle.org/davanagere-6.html "Mallikarjuna Temple"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241218042840/http://asibengalurucircle.org/davanagere-6.html |date=2024-12-18 }}. ''Archaeological Survey of India, Bengaluru Circle''. ASI Bengaluru Circle<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">12 July</span> 2012</span>.</cite></ref> ದೇಗುಲ ಮತ್ತು ಸಭಾಂಗಣದ ( [[ಮಂಟಪ (ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ)|ಮಂಟಪ]] ) ಹೊರಗೋಡೆಗಳು ಪ್ರಕ್ಷೇಪಗಳು ಮತ್ತು ಗೂಡುಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುವ ಹಿನ್ಸರಿತಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ, ಪಿಲಾಸ್ಟರ್‌ಗಳು (ಹೊಸ ಚಾಲುಕ್ಯ ವಿಧವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ), ಚಿಕಣಿ ''ಅಲಂಕಾರಿಕ'' ಗೋಪುರಗಳು ( ಗೋಪುರಗಳು ಅಥವಾ ಅಡಿಕ್ಯುಲ್ ), ಶಿಲ್ಪಗಳು ಹಿಂದೂ ದೇವರುಗಳು ಮತ್ತು ಮಹಿಳೆಯರು ಶೈಲೀಕೃತ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತಾರೆ ( ''[[ಶಿಲಾಬಾಲಿಕೆ|ಸಾಲಬಂಜಿಕಾ]]'' ಅಥವಾ ''ಮದನಿಕಾ'' ). ಕೌಸೆನ್ಸ್ ಪ್ರಕಾರ, ದೇವಾಲಯದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗೋಪುರಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಇತರ ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಈ ಉಬ್ಬುಗಳನ್ನು ದೇವಾಲಯದ ಮೇಲಿನ ಮೇಲ್ವಿನ್ಯಾಸದ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಹೊಂದಿವೆ. <ref name="white" /> ದೇಗುಲದ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಮಕರದ (ಪೌರಾಣಿಕ ಮೃಗಗಳು) ಮಾದರಿಗಳು ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ "ಹರಿಯುವ ಅರಬ್ಬಿಗಳ ಬಾಲಗಳು" ಎಂದು ''ಕೌಸೆನ್ಸ್'' ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. <ref name="white" /> ಒಳಗೆ, ಮುಂಭಾಗದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರವು ಜಲಚರಗಳ ( ''ಮಕರ'' ''ತೋರಣ'' ) ಲಕ್ಷಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. <ref name="kuruvatti" /> == ಛಾಯಾಂಕಣ == <gallery> ಚಿತ್ರ:Profile of Mallikarjuna temple at Kuruvatti.JPG|ಕುರುವತ್ತಿಯ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಿವರ ಚಿತ್ರ:Ganesh sculpture in Mallikarjuna temple at Kuruvatti.JPG|ಕುರುವತ್ತಿಯ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂ ದೇವರಾದ [[ಗಣೇಶ|ಗಣೇಶನ]] ಶಿಲ್ಪ ಚಿತ್ರ:Ornate shrine entrance door jamb in Mallikarjuna temple at Kuruvatti.JPG|ಕುರುವತ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತವಾದ ದೇಗುಲದ ಪ್ರವೇಶ ದ್ವಾರ ಚಿತ್ರ:Pillar in mantapa (hall) in Mallikarjuna temple at Kuruvatti.JPG|ಕುರುವತ್ತಿಯ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತ ತಳಹದಿಯೊಂದಿಗೆ ಕಂಬ ಚಿತ್ರ:Pillared mantapa (hall) in Mallikarjuna temple at Kuruvatti.JPG|ಕುರುವತ್ತಿಯ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಕಂಬದ ''ಮಂಟಪ'' ಚಿತ್ರ:Sculpture on porch in Mallikarjuna temple at Kuruvatti.JPG|ಕುರುವತ್ತಿಯ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಮುಖಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ''ಯಲಿ'' ಬಲೆ ಚಿತ್ರ:Shrine wall frieze and relief in Mallikarjuna temple at Kuruvatti.JPG|ಕುರುವತ್ತಿಯ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದೇಗುಲದ ಗೋಡೆಯ ಪರಿಹಾರ, ಮೋಲ್ಡಿಂಗ್ ಫ್ರೈಜ್ ಮತ್ತು ಚಿಕಣಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗೋಪುರ ಚಿತ್ರ:Wall relief in Mallikarjuna temple at Kuruvatti.JPG|ಕುರುವತ್ತಿಯ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ಉಬ್ಬು, ಗೋಪುರ, ಚಿಕಣಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗೋಪುರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೈಲಸ್ಟರ್‌ಗಳು ಚಿತ್ರ:Wall relief in Mallikarjuna temple at Kuruvatti 1.JPG|ಕುರುವತ್ತಿಯ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಗೋಡೆಯ ಉಬ್ಬು, ಗೋಪುರ, ಚಿಕಣಿ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಗೋಪುರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪೈಲಸ್ಟರ್‌ಗಳು </gallery> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} * {{Cite book|title=The Chalukyan Architecture of Kanarese Districts|last=Cousens, Henry|publisher=Archaeological Survey of India|year=1996|location=New Delhi|oclc=37526233|orig-year=1926}} * {{Cite web|url=http://asibengalurucircle.org/davanagere-6.html|title=Mallikarjuna Temple|website=Archaeological Survey of India, Bengaluru Circle|publisher=ASI Bengaluru Circle|access-date=12 July 2012|archive-date=14 ಏಪ್ರಿಲ್ 2013|archive-url=https://archive.is/20130414071221/http://asibengalurucircle.org/davanagere-6.html|url-status=dead}} * Adam Hardy, ''Indian Temple Architecture: Form and Transformation: The Karṇāṭa Drāviḍa Tradition, 7th to 13th Centuries'', Abhinav, 1995, New Delhi.  [[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/81-7017-312-4|81-7017-312-4]]. * Ajay Sinha, Imagining architects: creativity in the religious monuments of India, University of Delaware, Associated University Press, 2000, Cranbury, New Jersey  . * {{Cite web|url=http://asi.nic.in/asi_monu_alphalist_karnataka_bangalore.asp|title=Alphabetical List of Monuments - Karnataka -Bangalore, Bangalore Circle, Karnataka|website=Archaeological Survey of India, Government of India|publisher=Indira Gandhi National Center for the Arts|access-date=12 July 2012}} * Gerard Foekema, ''A Complete Guide to Hoysala Temples, Abhinav'', 1996  . {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವಿಕಿ ಇ-ಲರ್ನಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ತಯಾರಿಸಿದ ಲೇಖನ]] [[ವರ್ಗ:ದೇವಾಲಯಗಳು]] tmshdoh4poed3b00gflmc0kocj2zm6u 0 148411 1375500 1353090 2026-06-20T14:24:58Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375500 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Tijan_Bai_1.jpg|thumb| [[ಟೀಜನ್ ಬಾಯಿ|ಪಾಂಡವನಿಯ ಖ್ಯಾತ ಘಾತಕರಾದ ಟೀಜನ್ ಬಾಯಿ]]]] '''ಪಾಂಡವನಿ''' (ಅಕ್ಷರ: ಪಾಂಡವರ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳು) ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತೀಯ ಮಹಾಕಾವ್ಯ [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ]] ಕಥೆಗಳ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಜಾನಪದ ಗಾಯನ ಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ. ಗಾಯನವು ಸಂಗೀತದ ಪಕ್ಕವಾದ್ಯವನ್ನು ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. [[ಪಾಂಡವರು|ಪಾಂಡವರಲ್ಲಿ]] ಎರಡನೆಯವನಾದ [[ಭೀಮಸೇನ|ಭೀಮನು]] ಈ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕಥೆಯ ನಾಯಕ. ಜಾನಪದ ರಂಗಭೂಮಿಯ ಈ ರೂಪವು ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ರಾಜ್ಯವಾದ [[ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್|ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದಲ್ಲಿ]] ಮತ್ತು [[ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ|ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]], [[ಒರಿಸ್ಸಾ]] ಮತ್ತು [[ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ|ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ]] ನೆರೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ. <ref>[http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2003/rmar2003/14032003/r140320033.html Ministry of Tribal affairs felicitates Smt. Teejan Bai]</ref> ಝದುರಾಮ್ ದೇವಾಂಗನ್ ಮತ್ತು [[ಟೀಜನ್ ಬಾಯಿ|ತೀಜನ್ ಬಾಯಿ]] ಅವರು ಈ ಶೈಲಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗಾಯಕರು. <ref>{{Cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2002/20021116/cth2.htm#10|title=Narrator, character – Teejan Bai plays all|date=16 November 2002|website=The Tribune, Chandigarh|access-date=9 February 2016}}</ref> ಸಮಕಾಲೀನ ಕಲಾವಿದರಲ್ಲಿ, ರಿತು ವರ್ಮಾ ಜನಪ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ <ref>[http://deepblueink.com/writing/profiles/pandavani.htm Pandavani]</ref> ಅವರ ಜೊತೆಗೆ ಶಾಂತಿಬಾಯಿ ಚೇಲಕ್ <ref name="google">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=DrL9AgAAQBAJ|title=Modern Asian Theatre and Performance 1900–2000|last=Wetmore, K.J.|last2=Liu, S.|last3=Mee, E.B.|date=2014|publisher=Bloomsbury Publishing|isbn=9781408177211|page=231|access-date=30 November 2014}}</ref> ಮತ್ತು ಉಷಾ ಬಾರ್ಲೆ <ref name="youtube">{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Gjoy9im1joo&noredirect=1|title=PANDAVANI BY USHA BARLE_KARNA ARJUN SAMWAD_BHILAI NIWAS.wmv – YouTube|publisher=youtube.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20151218102540/https://www.youtube.com/watch?v=Gjoy9im1joo&noredirect=1|archive-date=2015-12-18|access-date=30 November 2014|url-status=bot: unknown}}</ref> == ಮೂಲಗಳು == ಈ ಗಾಯನ ಶೈಲಿಯ ಮೂಲವು ಇನ್ನು ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ಅದರ ಅಗ್ರಗಣ್ಯ ಗಾಯಕಿ ಟೀಜನ್ ಬಾಯಿ ಪ್ರಕಾರ ಇದು ಮಹಾಭಾರತದಷ್ಟೇ ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಜನರು ಓದಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಬಹುಶಃ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪೀಳಿಗೆಯಿಂದ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ರವಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. <ref>{{Cite web |url=http://planetarpita.tripod.com/teejan.htm |title=Teejan Bai Interview |access-date=28 ಜನವರಿ 2023 |archive-date=4 ಮಾರ್ಚ್ 2001 |archive-url=https://web.archive.org/web/20010304002933/http://planetarpita.tripod.com/teejan.htm |url-status=dead }}</ref> ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಪಾಂಡವನಿ ಪುರುಷರಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನಗೊಂಡಿತು. ೧೯೮೦ ರ ದಶಕದಿಂದಲೂ, ಮಹಿಳೆಯರು ಕೂಡ ಪಾಂಡವನಿಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಪಾಂಡವನಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಥವಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ (ಬಂಗಾಳದ ಬೌಲ್ ಗಾಯಕರು ಮತ್ತು [[ಕಥಕ್]] ಪ್ರದರ್ಶಕರಂತೆ) ಇರುವ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಒಂದು ಭಾಗವೆಂದು ತಿಳಿಯಬಹುದು, ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳು, ಉಪಾಖ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳನ್ನು ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮರು-ನಟಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಮನರಂಜನೆ.  <templatestyles src="Module:Sidebar/styles.css"></templatestyles> == ಶೈಲಿಯ ಬಗ್ಗೆ == ಪಾಂಡವನಿ ಅಂದರೆ ಅಕ್ಷರಶಃ [[ಪಾಂಡವರು|ಪಾಂಡವರ]] ಕಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಹಾಡುಗಳು ಎಂದರ್ಥ. <ref>{{Cite web|url=http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2004/12/13/stories/2004121301150400.htm|title=The Hindu, 13 December, 2004|archive-url=https://web.archive.org/web/20070310223115/http://www.hinduonnet.com/thehindu/mp/2004/12/13/stories/2004121301150400.htm|archive-date=10 March 2007|access-date=27 November 2007}}</ref> [[ಮಹಾಭಾರತ|ಮಹಾಭಾರತದ]] ಪೌರಾಣಿಕ ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಗಾಯಕನನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮಹಾಕಾವ್ಯದಿಂದ ಒಂದು ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ('| ಪ್ರಸಂಗ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಒಂದು ಏಕತಾರಾ ಅಥವಾ ''ತಂಬೂರಾ'' (ತಂತಿಯ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಸಂಗ ಹಾಡುವುದು). ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಗಂಟೆಗಳು ಮತ್ತು ನವಿಲು ಗರಿಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಾಳ(ಒಂದು ಜೋಡಿ ) ಮತ್ತೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ. <ref>[http://www.tribuneindia.com/2002/20021116/cth2.htm The Tribune, 16 November 2002]</ref> ಒಂದು ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಥೆಯು ನಿರ್ಮಿಸಿದಂತೆ ತಂಬೂರವು ಆಸರೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಭೀಮನ ' [[ಗದೆ|ಗಡಾದ]] ' ಗದೆ ಅಥವಾ ಅರ್ಜುನನ ಬಿಲ್ಲು ಅಥವಾ ರಥ ಅಥವಾ ರಾಣಿ ದ್ರೌಪದಿ ಅಥವಾ ದುಶ್ಶಾಸನನ ಕೂದಲನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು <ref>[http://www.rediff.com/style/dec/05teejan.htm Teejan Bai, Rediff.com]</ref> ಹೀಗೆ ನಿರೂಪಕ-ಗಾಯಕನಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ನುಡಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಕಥೆಯ ಪಾತ್ರಗಳು. ಫಾರ್ಮ್ ಯಾವುದೇ ಹಂತದ ರಂಗಪರಿಕರಗಳು ಅಥವಾ ಸೆಟ್ಟಿಂಗ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮಿಮಿಕ್ರಿ ಮತ್ತು ರೋಮಾಂಚನಕಾರಿ ನಾಟಕೀಯ ಚಲನೆಗಳ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಒಮ್ಮೆ ಗಾಯಕ-ನಿರೂಪಕರು ಒಂದು ಸಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಕಥೆಯಲ್ಲಿ ವಿಜಯವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಪೂರ್ವಸಿದ್ಧತೆಯಿಲ್ಲದ ನೃತ್ಯಕ್ಕೆ ಮುರಿಯುತ್ತಾರೆ. ಗಾಯಕನಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ, ತಬಲಾ, ಢೋಲಕ್, ಮಂಜೀರಾ ಮತ್ತು ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಗಾಯಕರು ಪಲ್ಲವಿಯನ್ನು ಹಾಡುವ ಮತ್ತು ಹಿಮ್ಮೇಳದ ಗಾಯನವನ್ನು ನೀಡುವ ಕಲಾವಿದರ ಗುಂಪು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. <ref>{{Cite web|url=http://www.ahmedabad.com/incity/2k/feb/23bai.htm|title=Ahmedabad, Feb 2000|archive-url=https://web.archive.org/web/20041106054915/http://www.ahmedabad.com/incity/2k/feb/23bai.htm|archive-date=6 November 2004|access-date=27 November 2007}}</ref> ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಗಾಯಕನು ತನ್ನದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಗಾಯನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಪದಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಸೇರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕಥೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರಸ್ತುತ ಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಒಳನೋಟಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸುಧಾರಣೆ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಕ್ರಮೇಣ, ಕಥೆಯು ಮುಂದುವರೆದಂತೆ, ನೃತ್ಯದ ಚಲನೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಹೆಚ್ಚು ತೀವ್ರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆಶ್ಚರ್ಯಕರ ಅಂಶವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಗಾಯಕನು ಜೊತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಅವರು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶನದ ನಾಟಕೀಯ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ಒಂದು ಸಂಚಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನವು ಹಲವಾರು ಗಂಟೆಗಳವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಸರಳವಾದ ಕಥೆಯ ನಿರೂಪಣೆಯಾಗಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವುದು ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಲಾವಣಿಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. == ಬದಲಾವಣೆಗಳು (ಶೈಲಿ) == * ವೇದಮತಿ - ನಿರೂಪಣೆಯ ಶೈಲಿಯು ದೋಹಾ-ಚೌಪಾಲ್ ಮೆಟ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾದ ಸಬ್ಬಲ್ ಸಿಂಗ್ ಚೌಹಾನ್ ಅವರ ಮಹಾಭಾರತವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ವೇದ ಪದವನ್ನು ಪಠ್ಯವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಝದುರಾಮ್ ದೇವಾಂಗನ್ ಅವರು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿದರು. ಈ ಶೈಲಿಯ ಇತರ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಪೂನರಂ ನಿಶಾದ್, ರಿತು ವರ್ಮಾ, ರೆವಾರಮ್ ಸಾಹು. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2020)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> * ಕಪಾಲಿಕ್ - ಮಹಾಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿನ ಕಂತುಗಳು ಮತ್ತು ಪಾತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಲು ಪ್ರದರ್ಶಕ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿರುವ ನಿರೂಪಣೆಯ ಶೈಲಿ. ಕಪಾಲ್ ಎಂಬ ಪದವು ಇಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಪ್ರದರ್ಶನದ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಸ್ಮರಣೆ ಅಥವಾ ಅನುಭವವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಟೀಜನ್ ಬಾಯಿ ಪಾಂಡವಾನಿಯ ಈ ಪ್ರಕಾರದ ಘಾತಕ. ಉಷಾ ಬಾರ್ಲೆ, ಶಾಂತಿ ಬಾಯಿ ಕೂಡ ಈ ಶೈಲಿಯ ಕಲಾವಿದರು. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ವಿಕಿಪೀಡಿಯ:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2020)">ಉಲ್ಲೇಖದ ಅಗತ್ಯವಿದೆ</span>]]'' &#x5D;</sup> == ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ == [[ಛತ್ತೀಸ್‌ಘಡ್|ಛತ್ತೀಸ್‌ಗಢದ]] ಜಾನಪದ ಗಾಯಕರನ್ನು ತನ್ನ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಹಬೀಬ್ ತನ್ವೀರ್ ಅವರ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವನಿಯ ಪ್ರಭಾವಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಬಹುದು, ಪಾಂಡವನಿಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮುಕ್ತ ಶೈಲಿಯ ಕಥಾ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿದರು.  == ಪಾಂಡವನಿಗೆ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು == * ಝದುರಾಮ್ ದೇವಾಂಗನ್ * ಪುನರಂ ನಿಶಾದ್ * [[ಟೀಜನ್ ಬಾಯಿ|ತೀಜನ್ ಬಾಯಿ]] * ರಿತು ವರ್ಮಾ * ಚೇತನ್ ದೇವಾಂಗನ್ * ಶಾಂತಿಬಾಯಿ ಚೇಲಕ್ * ಉಷಾ ಬಾರ್ಲೆ * == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{Reflist}} == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://indiaheritage.org/perform/folk_pandavani.htm ಭಾರತದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವಿ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230128104134/http://indiaheritage.org/perform/folk_pandavani.htm |date=2023-01-28 }} * [http://www.thehindu.com/arts/dance/article2720614.ece ಹಿಂದೂ ಲೇಖನ] * [http://www.accu.or.jp/ich/en/arts/A_IND6.html UNESCO ಗಾಗಿ ಏಷ್ಯಾ/ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡವನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರವಾದ ಮಾಹಿತಿ] * [https://web.archive.org/web/20091027105653/http://www.geocities.com/harindranath_a/maha/mbh_theatre.html ಮಹಾಭಾರತ ರಂಗಭೂಮಿಯಾಗಿ] <nowiki> {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಮಹಾಭಾರತ]]</nowiki> mfc9cgbo92zo8w9opup9eakqsio6f6b 0 152287 1375568 1357718 2026-06-21T08:06:43Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375568 wikitext text/x-wiki {{Automatic_taxobox | name = ಮಕಾಕ್ ಕೋತಿಗಳು<ref name=msw3>{{MSW3 Groves|pages=161–165|id=12100528}}</ref> | image = Bonnet_macaque_(Macaca_radiata)_Photograph_By_Shantanu_Kuveskar.jpg | image_caption = ಮಾನೆಗಾಂವ್, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಾನೆಟ್ ಮಕಾಕ್ ಕೋತಿ | taxon = Macaca | authority = [[Bernard Germain de Lacépède|Lacépède]], 1799 | type_species = ''[[Barbary macaque|Simia inuus]]'' <ref name=msw3/> | type_species_authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[12th edition of Systema Naturae|1766]] | subdivision_ranks = Species | subdivision = See text }} '''ಮಕಾಕ್ ಕೋತಿ'''ಯು [[ಸಸ್ತನಿ|ಸ್ತನಿ]] ವರ್ಗದ [[ಪ್ರೈಮೇಟ್]] ಗಣದ ''ಸರ್ಕೋಪಿತಿಸಿಡೀ'' ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ''ಮಕಾಕ'' ಜಾತಿಯ [[ಕೋತಿ]].<ref>Britannica, The Editors of Encyclopaedia. "macaque". Encyclopedia Britannica, 8 Jun. 2023, <nowiki>https://www.britannica.com/animal/macaque</nowiki>. Accessed 9 October 2023.</ref><ref>"Macaque." ''New World Encyclopedia,'' . 25 Aug 2014, 21:46 UTC. 9 Oct 2023, 12:15 <<nowiki>https://www.newworldencyclopedia.org/p/index.php?title=Macaque&oldid=983924</nowiki>>.</ref> ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 12 ಪ್ರಭೇದಗಳುಂಟು. [[ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾ|ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯದಿಂದ]] ತೊಡಗಿ [[ಇಂಡೋನೇಷ್ಯಾ|ಇಂಡೊನೇಷ್ಯ]], [[ಫಿಲಿಪ್ಪೀನ್ಸ್|ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್]], ಹೈನಾನ್, ಫಾರ್ಮೋಸ, [[ಜಪಾನ್]] ವರೆಗಿನ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 11 ಪ್ರಭೇದಗಳೂ [[ಆಫ್ರಿಕಾ|ಆಫ್ರಿಕದ]] [[ಅಲ್ಜೀರಿಯ|ಆಲ್ಜೀರಿಯಾ]], [[ಮೊರಾಕೊ|ಮೊರಾಕೊಗಳಲ್ಲಿ]] ಹಾಗೂ ಜಿಬ್ರಾಲ್ಟರಿನಲ್ಲಿ ತಲಾ ಒಂದು ಪ್ರಭೇದವೂ ಕಾಣದೊರೆಯುವುವು. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿ ಬಲು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುವು ಇಂತಿವೆ: [[ಭಾರತ|ಭಾರತದಲ್ಲಿ]] ಸಿಕ್ಕುವ ''ಮಕಾಕ ರೇಡಿಯೇಟ'' (''ಬಾನೆಟ್ ಕೋತಿ''); ''ಮಕಾಕ ಮುಲೆಟ'' (''ರೀಸಸ್ ಕೋತಿ''); ''ಮಕಾಕ ಸೈಲಿನಸ್'' (''ಲಯನ್ ಟೇಲ್ಡ್ ಮಕಾಕ್''-[[ಸಿಂಗಳೀಕ]]); ಜಪಾನಿನಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ''ಮಕಾಕ ಫಸ್ಕೇಟ''; ಫಿಲಿಪೀನ್ಸ್ ವಾಸಿಯಾದ ''ಮಕಾಕ ಐರಸ್'' (''ಏಡಿಭಕ್ಷಕ ಮಕಾಕ್''); ಆಲ್ಜೀರಿಯ, ಮೊರಾಕೊಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಸಿಕ್ಕುವ ''ಮಕಾಕ ಸಿಲ್ವೇನಸ್'' (ಬಾರ್ಬರಿ ಕೋತಿ). == ದೇಹರಚನೆ == ಮಕಾಕ್ ಕೋತಿಗಳೆಲ್ಲವೂ ಮಧ್ಯಮ ಗಾತ್ರದವು; ದೇಹದ ಉದ್ದ 35-75 ಸೆಂಮೀ. ತೂಕ 5-15 ಕೆಜಿ. ಗಂಡು ಹೆಣ್ಣಿಗಿಂತ ದೊಡ್ಡದು. ಬಾರ್ಬರಿ ಕೋತಿಯನ್ನುಳಿದು ಎಲ್ಲವುಗಳಿಗೂ [[ಬಾಲ|ಬಾಲವುಂಟು]]. ಬಾಲದ ಉದ್ದ ಕೆಲವು ಸೆಂಟಿಮೀಟರುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಸುಮಾರು 60 ಸೆಂಮೀ ವರೆಗೆ ಇರುವುದುಂಟು.<ref name=":0">{{Cite encyclopedia|url=https://www.britannica.com/animal/macaque|title=macaque {{!}} Classification & Facts|encyclopedia=Encyclopedia Britannica|access-date=2018-07-02|language=en}}</ref> [[ಮುಖ|ಮುಖವನ್ನು]] ಬಿಟ್ಟು ಇಡೀ ದೇಹ ರೋಮಾವೃತವಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳಲ್ಲಿ ತಲೆಯ ಮೇಲೆ ಉದ್ದ [[ಕೂದಲು|ಕೂದಲುಗಳ]] `ಟೋಪಿ'ಯುಂಟು. ಸಿಂಗಳೀಕದ ಮುಖದ ಸುತ್ತ ಜೂಲು ಇದೆ. ಜಪಾನಿನ ಮಕಾಕ್ ಕೋತಿಗೆ [[ಮೀಸೆ|ಉದ್ದಮೀಸೆ]], [[ಗಡ್ಡ|ಗಡ್ಡಗಳಿವೆ]]. ಎಲ್ಲ ಕೋತಿಗಳ ಮೈಬಣ್ಣ ಕಂದು ಇಲ್ಲವೇ ಹಸುರುಮಿಶ್ರಿತ ಕಪ್ಪು. ಮೂತಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮುಂಚಾಚಿದೆ. [[ಮೂಗು|ಮೂಗಿನ]] [[ಹೊಳ್ಳೆ|ಹೊಳ್ಳೆಗಳು]] ಮೂತಿಯ ತುದಿಯಲ್ಲಿರದೆ ಕೊಂಚ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿವೆ. ಮಕಾಕ್ ಕೋತಿಗಳು ಭಾರಿಗಾತ್ರದವಲ್ಲವಾದರೂ ಸದೃಢ ಮೈಕಟ್ಟು, ಪುಷ್ಟವಾದ ಕೈಕಾಲುಗಳನ್ನು ಪಡೆದಿರುವ ಬಲಶಾಲಿ ಕೋತಿಗಳೆನಿಸಿವೆ. ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಗಳೂ ಹೌದು. == ನಡವಳಿಕೆ == ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವಿವಿಧ ವಯಸ್ಸಿನ ಎರಡೂ ಲಿಂಗಗಳ ಸದಸ್ಯಗಳುಳ್ಳ ಸಣ್ಣ ಹಿಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಇವು ವಾಸಿಸುವವು. ಒಂದೊಂದು ಹಿಂಡಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 24 ಸದಸ್ಯಗಳಿರುವುದುಂಟು. ಗುಂಪಿಗೆ ಬಲಯುತ ಗಂಡುಕೋತಿ ನಾಯಕ. ಇವು ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಹೇಗೋ ಹಾಗೆ [[ಮರ|ಮರದ]] ಮೇಲೂ ಚುರುಕಾಗಿ ಸಾಗುವುವು. ಚೆನ್ನಾಗಿ ಈಜಲೂ ಬಲ್ಲವು. ಇವುಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೆಲ್ಲ ಹಗಲಿನಲ್ಲಿ. === ಆಹಾರ === ವಿವಿಧ ಬಗೆಯ [[ಸಸ್ಯ]] ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೂ [[ಕೀಟ]], [[ಅಂಡ|ಮೊಟ್ಟೆ]] ಮುಂತಾದ ಪ್ರಾಣಿವಸ್ತುಗಳೂ ಇವುಗಳ ಆಹಾರ. === ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ === ಮಕಾಕ್ ಕೋತಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತಾನವೃದ್ಧಿಯ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಶ್ರಾಯವಿಲ್ಲ. ಗರ್ಭಾವಧಿಯ ಕಾಲ 5-7 ತಿಂಗಳುಗಳು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಂದು ಸಲಕ್ಕೆ ಒಂದೇಒಂದು ಮರಿ, ಅಪೂರ್ವವಾಗಿ ಅವಳಿ ಮರಿಗಳು ಹುಟ್ಟುವವು. ಮರಿಗಳು ಸುಮಾರು ಒಂದು ವರ್ಷ ಕಾಲ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಇದ್ದು ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸಾಗುವ ವೇಳೆಗೆ ಬೇರೆಯಾಗುವುವು. ಇವುಗಳ ಸರಾಸರಿ ಜೀವಿತಕಾಲ 30 ವರ್ಷಗಳು. == ಮಾನವನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ == ರೀಸಸ್ ಹಾಗೂ ಬಾನೆಟ್ ಕೋತಿಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪೂಜ್ಯಭಾವನೆಯಿಂದ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇವನ್ನು ಸಾಕುವುದೂ ಉಂಟು. ಪಳಗಿಸಿ ಹಲವಾರು [[ಆಟ|ಆಟಗಳನ್ನು]] ಕಲಿಸಿ ಸರ್ಕಸ್ ಮುಂತಾಗಿ ಮನರಂಜನೆಗೆ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ರೀತಿಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ, ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲೂ ಇವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿದೆ. [[ರಕ್ತ|ರಕ್ತದ]] ರೀಸಸ್ ಗಟಕ ಮೊತ್ತ ಮೊದಲು ಪತ್ತೆಯಾದದ್ದು ರೀಸಸ್ ಕೋತಿಗಳಲ್ಲಿ. ಅಂತೆಯೇ ಫಿಲಿಫೀನ್ಸ್ ದ್ವೀಪಗಳ ಏಡಿಭಕ್ಷಕ ಕೋತಿಯನ್ನು ಪೋಲಿಯೋ [[ಲಸಿಕೆ]] ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಪ್ರಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಯಿತು. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20130219164051/http://brainmaps.org/index.php?p=speciesdata&species=macaca-mulatta Macaque Monkey Brain Atlas] * [http://pin.primate.wisc.edu/factsheets/links/macaca Primate Info Net ''Macaca'' Factsheets] {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಮಕಾಕ್ ಕೋತಿ}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಸಸ್ತನಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] gwpqgdtpjv3eyymc58rnsm8xcc4dbpz 0 153956 1375566 1359272 2026-06-21T06:33:18Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375566 wikitext text/x-wiki === [https://www.indianradio.in ಭಾರತೀಯ ರೇಡಿಯೋ. ಒಳಗೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231217200039/https://www.indianradio.in/ |date=2023-12-17 }} === ಒಂದು ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಉಚಿತ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಆಲಿಸುವಿಕೆಗಾಗಿ ವ್ಯಾಪಕ ಶ್ರೇಣಿಯ ಭಾರತೀಯ ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ನಮ್ಮ ಯೋಜನೆಯ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ, ನಾವು ತಮಿಳು, ಹಿಂದಿ, ಪಂಜಾಬಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ 530 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದೇವೆ. ನಾವು ಎಲ್ಲಾ ನಿಲ್ದಾಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಾರಗಳ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಹುಡುಕಾಟ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ನಿಮ್ಮ ನೆಚ್ಚಿನ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಸಹ ನೀವು ಕಾಣಬಹುದು. ==== ನೀವು ನಮ್ಮನ್ನು ಏಕೆ ನಂಬಬಹುದು? ==== * [[ಚಿತ್ರ:ಭಾರತೀಯ ರೇಡಿಯೋ.jpg|alt=ಭಾರತೀಯ ರೇಡಿಯೋ|thumb|[https://www.indianradio.in ಭಾರತೀಯ ರೇಡಿಯೋ.ಒಳಗೆ]]]ಈ ಸೈಟ್‌ನ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಇತರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಯುರೋಪ್‌ನ ಮಧ್ಯ ಭಾಗದಿಂದ 20 ಅರ್ಹ ತಜ್ಞರ ತಂಡವು ನಡೆಸುತ್ತದೆ. * ನಮ್ಮ ತಂಡವು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ 5 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅನುಭವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. * ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಾವು ಭಾರತದಿಂದ 10,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ * ಪ್ರತಿದಿನ 50,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆದಾರರು ನಮ್ಮ ಸೈಟ್‌ಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. * ನಾವು ನಮ್ಮ ಕ್ಯಾಟಲಾಗ್‌ಗಳನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತೇವೆ, ಹೆಚ್ಚು ಬಳಕೆದಾರ ಸ್ನೇಹಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಡೇಟಾದೊಂದಿಗೆ ಪೂರಕಗೊಳಿಸುತ್ತೇವೆ. * ಪೋರ್ಟಲ್‌ನ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಇರಿಸುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಸೈಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಪೋಸ್ಟ್ ಮಾಡಲಾದ ಮಾಹಿತಿಯೊಂದಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ರೇಡಿಯೊ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮಾಲೀಕರು ನಮಗೆ ಕಾಣೆಯಾದ ಡೇಟಾವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದಾಗ, ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್ ರಚಿಸಲು ನಾವು ಅದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತೇವೆ. ನಾವು ವಿಷಯದ ಪ್ರಸ್ತುತತೆಯನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇವೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿರುವಂತೆ ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುತ್ತೇವೆ. * ರೇಡಿಯೋ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಟ್ರೀಮ್‌ಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. * ಹಕ್ಕುದಾರರ ಕೋರಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ನಾವು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಅಳಿಸುತ್ತೇವೆ ಅಥವಾ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತೇವೆ. {{Unreferenced}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ರೇಡಿಯೋ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆ]] [[ವರ್ಗ:ರೇಡಿಯೋ]] kqe7lkwd0tyqrj4ehl7jmm5qw39cipi 0 154465 1375515 1353884 2026-06-20T17:04:17Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375515 wikitext text/x-wiki [[ಚಿತ್ರ:Patrick Manson.jpg|thumb|ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಮ್ಯಾನ್‍ಸನ್]] '''ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ ಮ್ಯಾನ್‍ಸನ್''' (1844-1922) [[ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್|ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡಿನ]] ಒಬ್ಬ [[ಶರೀರಶಾಸ್ತ್ರ|ಶರೀರಕ್ರಿಯಾವಿಜ್ಞಾನಿ]]; ಪರೋಪಜೀವಿಕೃತ ರೋಗತಜ್ಞ; ಮಿಗಿಲಾಗಿ ಉಷ್ಣವಲಯ ರೋಗಶಾಸ್ತ್ರದ ಜನಕ ಎಂದು ವೈದ್ಯಲೋಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದವ. == ಬಾಲ್ಯ, ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ == ತಂದೆ ಜಾನ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಸನ್ ಬ್ಯಾಂಕೊಂದರ ಮ್ಯಾನೇಜರ್. ತಾಯಿ ಎಲಿಜಬೆತ್ ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್. ಈಕೆ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಭೂಗೋಳ ಅನ್ವೇಷಕ ಎಂದೆನಿಸಿದ್ದ ಡೇವಿಡ್ ಲಿವಿಂಗ್‌ಸ್ಟನ್‌ನ ದೂರ ಸಂಬಂಧಿ ಆಗಿದ್ದಳು. ಈ ದಂಪತಿಗಳು ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡಿನ ಅಬರ್‌ಡೀನ್ ಜಿಲ್ಲೆಗೆ ಸೇರಿದವರು. ಎಲಿಜಬೆತ್ [[ಕಬ್ಬಿಣ]] [[ಕಾರಖಾನೆ|ಕಾರ್ಖಾನೆಯ]] ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದ ಬ್ಲೆಯ್ಕಿ ಮನೆತನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದವಳು. ಈಕೆ ತನ್ನ 88ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನ ತನಕವೂ ಬದುಕಿದ್ದು ಮ್ಯಾನ್‌ಸನ್ನನ ಮೇಲೆ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ್ದಳು. ದಂಪತಿಗಳ 5 ಗಂಡು 4 ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಪೈಕಿ ಮ್ಯಾನ್‌ಸನ್ 2ನೆಯ ಮಗ. ಜನಿಸಿದ್ದು 3 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 1844 ಓಲ್ಡ್ ಮೆಲ್‌ಡ್ರಮ್ ಎಂಬ ಊರಿನಲ್ಲಿ. ಮಕ್ಕಳ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆಂದು ಇವನ ತಾಯಿ ತಂದೆ ಮೆಲ್‌ಡ್ರಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು 1857 ರಲ್ಲಿ ಅಬರ್‌ಡೀನ್ ನಗರದಲ್ಲೇ ಸಂಸಾರ ಹೂಡಿದರು. ಅನಂತರ ಈತ ಅಲ್ಲಿಯ ವೆಸ್ಟ್ ಎಂಡ್ ಅಕಾಡೆಮಿ ಎಂಬ [[ಶಾಲೆ|ಶಾಲೆಗೆ]] ಸೇರಿದ. ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸದಲ್ಲಿ ಇವನಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಕಡಿಮೆ ಎನ್ನಿಸಲಾಗಿ ಇವನ 15ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಇವನನ್ನು ಬ್ಲೆಯ್ಕಿಯವರ ಕಬ್ಬಿಣ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಅಭ್ಯಾಸಿ ಎಂಜಿನಿಯರಾಗಿ ಸೇರಿಸಿದರು. ಕೆಲಸ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಕಲಿಯಬೇಕೆಂಬ ಅತ್ಯುತ್ಸಾಹವಿದ್ದು ಶ್ರಮವಹಿಸಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಇವನಿಗೆ ತೀವ್ರ [[ಬೆನ್ನು ನೋವು]] ಹಾಗೂ ಬಲಗೈ ನಿಶ್ಶಕ್ತಿ ಉಂಟಾದುವು. ಕೆಲಸ ಬಿಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದದ್ದಲ್ಲದೆ ಸುಮಾರು 5 ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಹಾಸಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಮಲಗಿರಬೇಕಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಸ್ವಲ್ಪ ಗುಣವಾದಂತಾದರೂ ಬೆನ್ನು ನೋವು, ಬಲಗೈ ನಿಶ್ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ, ನಡುವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಎರಗಿದ ಗೌಟ್ ಎಂಬ [[ರೋಗ|ರೋಗದ]] [[ಆರ್ಥ್ರಾಲ್ಜಿಯಾ|ಕೀಲುನೋವುಗಳನ್ನೂ]]<ref name="to">{{cite journal|last=To|first=Kelvin KW|author2=Yuen, Kwok-Yung|title=In memory of Patrick Manson, founding father of tropical medicine and the discovery of vector-borne infections|journal=Emerging Microbes & Infections|volume=1|issue=10|pages=e31|doi=10.1038/emi.2012.32|year=2012|pmc=3630944|pmid=26038403}}</ref> ಜೀವಮಾನ ಪರ್ಯಂತ ಈತ ಅನುಭವಿಸಿದ. ಮಲಗಿಯೇ ಇರಬೇಕಾಗಿದ್ದ 5 ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲೂ ಇವನು ಹೇಗೋ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ದಿನಕ್ಕೆ 2 ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಮಾರಿಷಾಲ್ ಕಾಲೇಜ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ನಿಸರ್ಗವಿಜ್ಞಾನದ ವ್ಯಾಸಂಗ ಮಾಡಿದ. ಇದು ಇವನ ವೈದ್ಯವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ತಳಹದಿಯಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮ್ಯಾನ್‌ಸನ್ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಎಂಜಿನಿಯರ್ ಆಗುವ ಆಸೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ವೈದ್ಯವಿದ್ಯೆಯನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು ವಿಧಿವಿಹಿತವಾಯಿತು. ಅದರಂತೆ ಈತ ಅಬರ್‌ಡೀನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವನ್ನು ಸೇರಿದ (1860). [[ವೈದ್ಯವಿಜ್ಞಾನ|ವೈದ್ಯಕೀಯ]] ಪದವಿ ಪಡೆದು (1864) [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿನ]] [[ಆಸ್ಪತ್ರೆ|ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳ]] ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಅಲ್ಲಿಗೆ ತೆರಳಿದ. ಆದರೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೆ ಡರ್‌ಹ್ಯಾಮಿನಲ್ಲಿ ಮತಿವಿಕಲರ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಂಡ.<ref name="cook">{{cite book|title=Tropical Medicine: an Illustrated History of The Pioneers|last=Cook|first=G.C.|date=2007|publisher=Elsevier|isbn=9780080559391|location=Burlington|pages=51–66}}</ref> ಇಲ್ಲಿ ಇವನು ನಡೆಸಿದ ಅನೇಕ [[ಶವಪರೀಕ್ಷೆ|ಮರಣೋತ್ತರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ]] ಫಲವಾಗಿ [[ಮೆದುಳು|ಮಿದುಳು]] ರೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಮಿದುಳಿಗೆ [[ರಕ್ತ]]ಪೂರೈಕೆ ಮಾಡುವ [[ಅಪಧಮನಿ]] ಅನೇಕ ವೇಳೆ ರೋಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಈಡಾಗಿರುವುದು ತಿಳಿಯಿತು. ಇದನ್ನು ಕುರಿತು ಒಂದು ಪ್ರೌಢ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಬರೆದು ಒಪ್ಪಿಸಿ ಅಬರ್‌ಡೀನಿನ ಎಂ.ಡಿ. ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದ(1866).<ref>{{cite web |title=Patrick Manson |url=http://www.aboutaberdeen.com/patrickmanson.php |access-date=3 February 2014 |publisher=AboutAberdeen.com}}</ref> == ವೃತ್ತಿಜೀವನ, ಸಾಧನೆಗಳು == ಇವನ ಅಣ್ಣ [[ಚೀನಾ|ಚೀನದ]] [[ಶಾಂಘೈ|ಶಾಂಗ್ಹಾಯ್‌ನಲ್ಲಿ]] ಕೆಲಸದಲ್ಲಿದ್ದು ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್ಕನನ್ನೂ ಚೀನಕ್ಕೆ ಬರಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಇವನು ಡರ್‌ಹ್ಯಾಮಿನ ಕೆಲಸ ಬಿಟ್ಟು ಚೀನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಫಾರ್ಮೋಸ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಚೀನೀ ಸರ್ಕಾರದ ನೌಕಾಸುಂಕದ ಇಲಾಖೆಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿ ಕೈಗೊಂಡ (1866). ಖಾಸಗಿಯಾಗಿಯೂ ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿ ಮಾಡಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಣ ಸಂಪಾದಿಸಿದ. ಇದಲ್ಲದೆ ತನ್ನ ವೈದ್ಯವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ತಂದೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ್ದ 700 ಪೌಂಡುಗಳನ್ನೂ ತೀರಿಸಿದ. ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಚೀನೀಯರಿಗೂ [[ಬಂದರು|ಬಂದರಿಗೆ]] ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಜಪಾನೀ [[ಹಡಗು|ಹಡಗುಗಳ]] ನಾವಿಕರಿಗೂ ರಾಜಕೀಯ ವೈಮನಸ್ಯ ಉಂಟಾಗಿ ಅದರಲ್ಲಿ ಈತ ಸಿಕ್ಕಿಹಾಕಿಕೊಂಡದ್ದರಿಂದ ಹಠಾತ್ತಾಗಿ ಫಾರ್ಮೋಸವನ್ನು ಬಿಡಬೇಕಾಗಿ ಬಂದು ಈತ ಚೀನಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಅಮಾಯ್ ಎಂಬ ಇನ್ನೊಂದು ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಬಂದು ಅಲ್ಲಿಯೂ ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದ. ಫಾರ್ಮೋಸದಲ್ಲೂ ಅಮಾಯ್‍ನಲ್ಲೂ [[ಆನೆಕಾಲು ರೋಗ|ಆನೆಕಾಲುರೋಗಕ್ಕೆ]] (ಎಲಿಫೆಂಟಿಯಾಸಿಸ್) [[ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆ]] ಮಾಡುವುದರಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಹಸ್ತನೆಂದು ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿದ. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ [[ವೈದ್ಯ|ವೈದ್ಯರು]] ವಿಷ ಗುಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆಂದು ಚೀನೀಯರಿಗೆ ಇದ್ದ ಅಪಾರ ಅಪನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ಆನೆಕಾಲುರೋಗ [[ಚಿಕಿತ್ಸೆ|ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಂಥ]] ಹಲವು ಪ್ರಸಂಗಗಳಿಂದ ಹೋಗಲಾಡಿಸಿ ಚೀನಿಯರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನೂ ಗಳಿಸಿದ. ಈತ 1875ರಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ರಜ ಪಡೆದು [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್]]-ಸ್ಕಾಟ್ಲೆಂಡ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕಳೆದ. ಆನೆಕಾಲು ರೋಗದ ವಿಷಯವನ್ನು ವಿಶದವಾಗಿ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂಬ ಆಸೆ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಹೇಗೆ, ಎಲ್ಲಿ ಎಂಬುದು ಏನೂ ಗೊತ್ತೇ ಆಗದೆ ಕೊನೆಗೆ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಮ್ಮಿನ [[ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳು|ಗ್ರಂಥಾಲಯದಿಂದ]] ಲಭ್ಯವಾದಷ್ಟು ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ. ಆನೆಕಾಲು ರೋಗಿಗಳ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಕಾರದ ಫೈಲೇರಿಯ ಎಂಬ [[ಹುಳು|ಹುಳುಗಳು]] ಇರುವುವೆಂಬುದನ್ನು ಹಲವು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿವರಿಸಿದ್ದುದು ತಿಳಿಯಿತು. ಆನೆಕಾಲು ರೋಗ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ವಿಷುವದ್ರೇಖೆ|ವಿಷುವದ್ವೃತ್ತ]] 100 ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ [[ಅಕ್ಷಾಂಶ]] ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆಂದೂ ತಿಳಿಯಿತು. [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] ವೈದ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ (ಇಂಡಿಯನ್ ಮೆಡಿಕಲ್ ಸರ್ವಿಸ್) ಟಿಮೊತಿ ಲೂಯಿಸ್ ಎಂಬ ಶಸ್ತ್ರವೈದ್ಯ ಇಂಥ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಫೈಲೇರಿಯಗಳು ದುಗ್ಧರಸಮೂತ್ರರೋಗಿಗಳ ([[:en:Chyluria|ಕೈಲ್ಯೂರಿಯ]]) ರಕ್ತದಲ್ಲೂ ಇರುತ್ತವೆಂದು ತೋರಿಸಿದ್ದನೆಂಬುದೂ (1872) ತಿಳಿಯಿತು. ಮ್ಯಾನ್‌ಸನ್ ಅನಂತರ ಹೆನ್ರಿ ಎಟ್ಟಥೂರ್‌ಬರ್ನ್ ಎಂಬಾಕೆಯನ್ನು ವಿವಾಹವಾಗಿ (21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 1875) ಅನಂತರ 1875 ರ ತರುಣದಲ್ಲಿ ಅಮಾಯ್ ದ್ವೀಪಕ್ಕೆ ಆಕೆಯೊಡನೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ. ಅಮಾಯ್‌ನಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಆನೆಕಾಲು ರೋಗದ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಈತ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡ. [[ರೋಗಿ|ರೋಗಿಗಳ]] ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಫೈಲೇರಿಯ ಹುಳುಗಳಿರುವುದನ್ನು [[ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕ|ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ]] ಸ್ವತಃ ವೀಕ್ಷಿಸಿದ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇವು ಆರೋಗ್ಯವಂತರಂತೆಯೇ ಕಾಣಬರುವವರಲ್ಲೂ ಇರುವುದೆಂದು ಆನೆಕಾಲುರೋಗಿಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಇವು ಇರುವುದಿಲ್ಲವೆಂದೇ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆಂದೂ ಇವನಿಗೆ ಅರಿವಾಯಿತು. ಯಥಾರ್ಥವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಮೂರು ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಸಾರಿ ರೋಗಿಯ ರಕ್ತ ಪರೀಕ್ಷೆಮಾಡಿ ನೋಡಬೇಕೆಂಬುದಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ವೈದ್ಯಸಹಾಯಕರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡ. ಒಬ್ಬ ಹಗಲಿನಲ್ಲೂ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲೂ ರಕ್ತಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುವವರಾದರು. ಜೊತೆಗೆ ಇಬ್ಬರೂ ರೋಗಿಗಳೇ ಪರಸ್ಪರ ರಕ್ತಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು 3 ಗಂಟೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಅವರಿಗೆ ಕಲಿಸಿ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ. ಈ ತನಿಖೆಗಳಿಂದ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಫೈಲೇರಿಯ ಹುಳುಗಳು ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತು ರೋಗಿಗಳ ರಕ್ತದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವುವೆಂದೂ ಹಗಲು ಹೊತ್ತು ರೋಗಿಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲೋ ಅಡಗಿರುವುವೆಂದೂ ತಿಳಿದುಬಂತು. ಅತ್ಯಧಿಕ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಇವು ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಪರಸ್ಪರ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡು [[ಧಮನಿ|ರಕ್ತನಾಳಗಳಲ್ಲಿ]] ಮಾತ್ರ ಅಲ್ಲದೆ ದುಗ್ಧರಸನಾಳಗಳಲ್ಲೂ ಪರಿಚಲನೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಮಾಡಬಹುದೆಂದೂ ಅದರಿಂದಲೇ [[ಊತ]] ಉಂಟಾಗಿ ಆನೆಕಾಲು ಸ್ಥಿತಿ, ದುಗ್ಧಮೂತ್ರತೆ ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಉಂಟಾಗುವುವೆಂದೂ ಮ್ಯಾನ್‌ಸನ್ ತರ್ಕಿಸಿದ. ಇದು ಸರಿ ಎಂದು ಅನಂತರದ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಿಂದ ಬೇರೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸಿದರು. ತಂಪಾದ [[ರಾತ್ರಿ]] ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ, ವ್ಯಕ್ತಿ [[ನಿದ್ರೆ]] ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹುಳುಗಳು ರಕ್ತಪರಿಚಲನೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು, [[ಜೌಗು ನೆಲ|ಜೌಗುಪ್ರದೇಶಗಳ]] ನಿವಾಸಿಗಳೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ರೋಗಕ್ಕೆ ಈಡಾಗುವುದು, ಅಧಿಕ [[ಮಳೆ]] ಬೀಳುವ ದಟ್ಟ [[ಕಾಡು|ಕಾಡುಗಳೂ]] ಸತ್ತ [[ಸಸ್ಯ|ಸಸ್ಯಗಳೂ]] (ಅಂಡರ್‌ಗ್ರೋತ್) ಇರುವ ವಿಷುವದ್ವೃತ್ತಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈ ರೋಗಗಳೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವುದು, ಇವುಗಳಿಂದ ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರುವ ನಿಶಾಚರ [[ಕೀಟ]] ಯಾವುದೋ ಬಹುಶಃ [[ಸೊಳ್ಳೆ]] - ರೋಗ ಹರಡುವುದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಮ್ಯಾನ್‌ಸನ್ ಊಹಿಸಿದ. ರೋಗಿಗಳ ರಕ್ತವನ್ನು ಹೀರಿದ್ದ ಸೊಳ್ಳೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಗಳಿಂದ ಬೆದಕಿ (ಟೀಸ್) ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದ ಮೂಲಕ ನೋಡಿ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಫೈಲೇರಿಯ ಹುಳುಗಳು ಇರುವುದೆಂದೂ ಈ ಹುಳುಗಳು ಸೊಳ್ಳೆಯ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಬೆಳೆಯುವುವೆಂದೂ ವಿಶದಪಡಿಸಿದ (1877). ಸೊಳ್ಳೆಗಳು [[ನೀರು|ನೀರಿನಲ್ಲಿ]] [[ಅಂಡ|ಮೊಟ್ಟೆ]] ಇಟ್ಟ ಬಳಿಕ ಸಾಯುತ್ತವೆ. ಫೈಲೇರಿಯ ಇರುವ ಮೃತಸೊಳ್ಳೆಗಳ ದೇಹದಿಂದ ಫೈಲೇರಿಯಗಳು ಹೊರಬಂದು ನೀರನ್ನು ಸೇರುತ್ತವೆ. [[ಮಾನವ|ಮನುಷ್ಯ]] ಆ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದಲೊ ಅದರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ [[ಚರ್ಮ|ಚರ್ಮದ]] ಮೂಲಕವೋ ಫೈಲೇರಿಯಗಳು ಅವನ ದೇಹವನ್ನು ಹೊಕ್ಕು ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ರೋಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದ. ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ತಪ್ಪು ಎಂದು ಅನಂತರ ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ರೋಗಿಯನ್ನು ಕಚ್ಚಿದ ಸೊಳ್ಳೆಗಳು ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿದಾಗಲೇ ಫೈಲೇರಿಯ ಹುಳುಗಳು ಆ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೇಹದ ಒಳಹೋಗುವುದೆಂದೂ ರೋಗ ಹೀಗೆ ಹರಡುವುದೇ ಸರಿ ಎಂದೂ ಈಗ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಅದರ ಮೂಲತಃ ರೋಗಕಾರಕ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನಿಗೆ ಈ ವರ್ಗಾವಣೆ ನಡೆಯಬೇಕಾದರೆ ಸೊಳ್ಳೆಯಂಥ ರಕ್ತಹೀರುವ ಕೀಟದ ಮಧ್ಯಸ್ಥಿಕೆ ಅಗತ್ಯ ಎಂದು ಮ್ಯಾನ್‌ಸನ್ ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದು ಒಂದು ಅಪೂರ್ವ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ವೈದ್ಯಪರಿಶೋಧಕರು ಇದನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿ ವ್ಯಾಸಂಗಗಳನ್ನು ಜರುಗಿಸಿ ಪರೋಪಜೀವಿಕೃತ ರೋಗಪ್ರಸಾರದಲ್ಲಿ ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ [[ಸಂಧಿಪದಿಗಳು]] ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಆತಿಥೇಯಗಳೂ (ಇಂಟರ್‌ಮೀಡಿಯಟ್ ಹೋಸ್ಟ್ಸ್) ಆಗಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಿದ್ದಾರೆ. [[ಮಲೇರಿಯಾ|ಮಲೇರಿಯ]] ರೋಗದ ಹರಡುವಿಕೆಗೂ ರಕ್ತಹೀರುವ ಕೀಟವೇ ಪಾತ್ರವಾಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ಅದು ಸೊಳ್ಳೆಯೇ ಆಗಿರಬೇಕೆಂದೂ ಈತನ ದೃಢನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ನಂಬಿಕೆಯನ್ನು ರೊನಾಲ್ಡ್ ರಾಸ್ ಎಂಬ ವೈದ್ಯನಿಗೆ ಒತ್ತಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿ ಅವನೂ ನಂಬುವಂತೆ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಮುಂದೆ ರಾಸ್ [[ಅನಾಫಿಲಿಸ್ ಸೊಳ್ಳೆ|ಅನಾಫೆಲಿಸ್]] ಜಾತಿಯ ಹೆಣ್ಣು ಸೊಳ್ಳೆ ಮಲೇರಿಯಕಾರಕದ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಆತಿಥೇಯವಾಗಿರುವುದನ್ನು ಆವಿಷ್ಕರಿಸುವಂತಾಗಿ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ರಾಸ್ [[ನೊಬೆಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ|ನೊಬೆಲ್ ಪಾರಿತೋಷಿಕ]] ಪಡೆಯುವಂತೆ ಆಯಿತು. ಫೈಲೇರಿಯ ರೋಗದ ಹರಡುವಿಕೆಗೆ ಸೊಳ್ಳೆ ಕಾರಣವೆಂದು ಮ್ಯಾನ್‌ಸನ್ ವಿಶದಪಡಿಸಿದಾಗ (1876) ಅವನಿಗೆ ಇನ್ನೂ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸು; ಸೋಂಕುರೋಗಗಳ ವಿಶೇಷಜ್ಞಾನ ಇನ್ನೂ ಪಡೆಯದಿದ್ದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವೈದ್ಯನಾಗಿದ್ದ. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವ್ಯಾಸಂಗಗಳ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅರಿಯದವ; ವಿಷಯ ಪರ್ಯಾಲೋಚನೆ ಹಾಗೂ ಗ್ರಹಣೆಗೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳನ್ನಾಗಲಿ ಇತರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧಕರನ್ನಾಗಲಿ ಮೊರೆಹೋಗುವ ಸಂಭವ ದೂರವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದ್ದವ. ತಜ್ಞ ಸಹಾಯಕರೂ ಇಲ್ಲದೆ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಈತ ಮಾಡಿದ ಸಂಶೋಧನೆಯಿಂದ ರೋಗ ಹರಡುವಿಕೆಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ನೂತನ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯೇ ಹೊರಬಂತು. ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಂಧಿಪದಿಗಳು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ರೋಗಕಾರಕಗಳೂ ಆಗಿರಬಹುದಾದ [[ಪರಜೀವಿಕೆ|ಪರೋಪಜೀವಿಗಳಿಗೆ]] ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಆತಿಥೇಯಗಳಾಗಿದ್ದು [[ಸೋಂಕು]] ಹರಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಪಾತ್ರ ವಹಿಸುವುವು ಎಂಬ ಈ ತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಮೂಲಪುರುಷ ಮ್ಯಾನ್‌ಸನ್ನನೇ ಎಂದು ಹೇಳುವುದುಂಟು. ಗಹನ ವಿಚಾರಧಾರೆ, ಅಪೂರ್ವ ಬಗೆಯ ಪರ್ಯಾಲೋಚನೆ, ಪ್ರಯೋಗ ವ್ಯಾಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಯುಕ್ತ ತಾಳ್ಮೆ ಇವು ಈತನನ್ನು ಆ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಸಿದುವು. ಇಷ್ಟಾಗಿ ಇವನ ಪರಿಶೋಧನೆ ವ್ಯಾಸಂಗಕ್ಕೆ ಇದ್ದ ಸೌಲಭ್ಯ ಎಂದರೆ ಒಂದು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ ಮಾತ್ರ. ಅಮಾಯ್ ದ್ವೀಪದಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್‌ಸನ್ನಿನ ಸಂಸಾರ ಬೆಳೆದು ವರಮಾನ ಸಾಲದೇ ಹೋದದ್ದರಿಂದ ಈತ ಅಮಾಯಿನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ (1883) ಕೊಟ್ಟು [[ಹಾಂಗ್ ಕಾಂಗ್|ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗಿಗೆ]] ಬಂದು ಅಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿ ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿ ಕೈಗೊಂಡ. ಸ್ಥಳೀಯ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ತರುಣರಿಗೆ ವೈದ್ಯ ವಿದ್ಯೆ ಕಲಿಸಿದರೆ ಕೆಲವರು ತನಗೇ ಸಹಾಯಕರಾಗಿರಬಹುದೆಂದೂ ಮಿಕ್ಕವರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿ ವೈದ್ಯಸೇವೆ ಮಾಡಬಹುದೆಂದೂ ಯೋಚಿಸಿ ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗಿನಲ್ಲಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಕ್ಯಾಂಟ್ಲಿ ಎಂಬ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವೈದ್ಯನೊಡನೆ ಸೇರಿ ವೈದ್ಯಶಿಕ್ಷಣಶಾಲೆಯೊಂದನ್ನು ತೆರೆದ (1887). ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಈತ ಅಮಾಯ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದಾಗಲೂ ತರುಣ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಃ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊಟ್ಟು ತನಗೇ ಸಹಾಯಕರಾಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡದ್ದಲ್ಲದೆ ಕೆಲವರು ಗ್ರಾಮಾಂತರ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ಕೊಡುವಂತೆ ಏರ್ಪಡಿಸಿದ್ದ ಕೂಡ. ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗಿನಲ್ಲಿ ತೆರೆದಿದ್ದ ವೈದ್ಯಶಾಲೆ ಕಾಲಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಹಾಂಗ್‌ಕಾಂಗ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಮಾತೃ ಸಂಸ್ಥೆ ಆಯಿತು. ಮ್ಯಾನ್‌ಸನ್ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿಗೆ ವಾಪಸಾಗಿ (1889) ವಿಶ್ರಾಂತಜೀವನ ನಡೆಸಲು ಉದ್ಯುಕ್ತನಾದ. ಚೀನದಲ್ಲಿ ಠೇವಣಿ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಸ್ವತಃ ಗಳಿಸಿದ ಹಣದ ಮೌಲ್ಯ ಕುಸಿದುಹೋದದ್ದರಿಂದ ವರಮಾನ ಸಾಲದೆ ಪುನಃ ತನ್ನ 46 ನೆಯ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ [[ಲಂಡನ್|ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ]] ಖಾಸಗಿ ವೈದ್ಯವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ಆಗಲೂ ರೋಗಿಗಳ ರಕ್ತದ ಹಾಗೂ ಕೀಟಗಳ ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯಾಸಂಗವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದ. ಲಂಡನ್ನಿನ ಎಂ. ಆರ್. ಸಿ. ಪಿ. ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತೀರ್ಣನಾಗಿ (1892) ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಡಾಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯನಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡ. ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಪ್ರಪಂಚದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ರೋಗಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮಾಡುತ್ತ ಕ್ರಮೇಣ ಲಂಡನ್ನಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯ ರೋಗಗಳ ಪತ್ತೆ ಹಾಗೂ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧಹಸ್ತನೆಂದು ಮಾನ್ಯತೆ ಪಡೆದ. ಅನಂತರ ಈತ ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ ಸಾಗರೋತ್ತರ ವಸಾಹತುಗಳ ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಚಾರಗಳ ಸಲಹೆಗಾರರಾಗಿ ನೇಮಿತನಾದ (1897). 1899 ರಿಂದ ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಡಾಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲೂ ಮತ್ತಿತರ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಉಷ್ಣವಲಯ ರೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಪಾಠಪ್ರವಚನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ. ಅದೇ ವರ್ಷ ಈ ರೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶದವಾದ ಒಂದು ಗ್ರಂಥವನ್ನೂ (ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ಬುಕ್ ಆಫ್ ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಡಿಸೀಸಸ್) ರಚಿಸಿದ. ಇವನ ಅಳಿಯನೂ ಸ್ವತಃ ಉಷ್ಣವಲಯರೋಗತಜ್ಞನೂ ಆದ ಫಿಲಿಪ್ಸ್ ಮ್ಯಾನ್‌ಸನ್ ಭಾರ್ ಎಂಬವನಿಂದ ಈ ಗ್ರಂಥ ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಅನೇಕ ಆವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಂಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಇಂದಿಗೂ ಉಷ್ಣವಲಯರೋಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅಮೂಲ್ಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರಮಾಣಗ್ರಂಥ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆಲ್ಬರ್ಟ್ ಡಾಕ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾನ್‌ಸನ್ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಉಷ್ಣವಲಯ ರೋಗವಿದ್ಯಾಲಯ 1920 ರಲ್ಲಿ [[ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ರೆಡ್ ಕ್ರಾಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ|ರೆಡ್‌ಕ್ರಾಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ]] ದತ್ತವಾದ ವಿಶಾಲವಾದ ಸ್ವಂತ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆಗೊಂಡಿತು. ಇದು ಮುಂದೆ (1929) ಲಂಡನ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಹೈಜಿಯೀನ್ ಅಂಡ್ ಟ್ರಾಪಿಕಲ್ ಮೆಡಿಸನ್ ಎಂದು ಪುನರ್‌ನಾಮಕರಣಗೊಂಡು ವೈಭವಯುತವಾದ ಬೇರೆ ಸ್ವಂತ ಕಟ್ಟಡಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾವಣೆ ಹೊಂದಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಯಿತು.<ref>{{cite book|url=https://www.amazon.co.uk/Patrick-tropical-medicine-British-science/dp/B0000CLJLU|title=Patrick Manson. The Father of Tropical Medicine|last=Manson-Bahr|first=Patrick|publisher=Thomas Nelson|year=1962}}</ref><ref>{{cite journal|title=Sir Patrick Manson: An Annotated Bibliography and a Note on a Collected Set of His Writings|journal=Reviews of Infectious Diseases|volume=15|issue=2|pages=353–386|author=Eli Chernin|jstor=4453015|year=1983}}</ref><ref>{{cite ODNB|title=Manson, Sir Patrick (1844–1922)|url=http://www.oxforddnb.com/templates/article.jsp?articleid=34865&back|access-date=3 February 2014|author=J. W. W. Stephens|doi=10.1093/ref:odnb/34865|year=2004}}</ref> ಮ್ಯಾನ್‌ಸನ್ 1900 ರಲ್ಲಿ [[ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿ|ರಾಯಲ್ ಸೊಸೈಟಿಯ]] ಸದಸ್ಯನಾಗಿ ಚುನಾಯಿತನಾದ. ಇವನಿಗೆ ಸರ್ ಪದವಿಯನ್ನೂ ನೀಡಿ ಗೌರವಿಸಲಾಯಿತು (1901). ಅನೇಕ [[ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳು]] ಇವನಿಗೆ ಗೌರವ ಪದವಿಗಳನ್ನು ನೀಡಿದುವು (1901). == ನಿಧನ == ಈತ 1914 ರಿಂದ ವಿಶ್ರಾಂತ ಜೀವನ ನಡೆಸಿ 1922 ರ ಏಪ್ರಿಲ್ 9 ರಂದು ಲಂಡನ್ನಿನಲ್ಲಿ ನಿಧನನಾದ. == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} == ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [https://web.archive.org/web/20130122081452/http://dairyfarmgroup.com/history/overview.htm Dairy Farm Group] * [https://web.archive.org/web/20110513055941/https://www0.hku.hk/facmed/01us_history.htm University of Hong Kong Li Ka Shing Faculty of Medicine] * [http://www.rstmh.org Royal Society of Tropical Medicine and Hygiene] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240815185918/https://www.rstmh.org/ |date=2024-08-15 }} * [https://web.archive.org/web/20090501200706/http://images.wellcome.ac.uk/ Wellcome Trust Images] * [http://catalogue.wellcome.ac.uk/search/a?searchtype=Y&searcharg=patrick+manson&SORT=D&searchscope=8&submit.x=0&submit.y=0&submit=Submit Wellcome Trust Library]{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/362832/Sir-Patrick-Manson Biography at Encyclopædia Britannica] * [https://web.archive.org/web/20140220203659/http://www.lshtm.ac.uk/library/archives/history/frieze/manson.html Biography at London School of Hygiene & Tropical Medicine] * [http://www.undiscoveredscotland.co.uk/usbiography/m/patrickmanson.html Undiscovered Scotland: The Ultimate Online Guide] * {{librivox author|id=11654}} {{Includes Wikisource|ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ/ಮ್ಯಾನ್ಸನ್, ಪ್ಯಾಟ್ರಿಕ್}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ವೈದ್ಯರು]] [[ವರ್ಗ:ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ವಿಶ್ವಕೋಶ]] bs3ivn8801wia0iubco2jrahwuys58x 0 155761 1375565 1374338 2026-06-21T06:18:16Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375565 wikitext text/x-wiki [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ]] ದಂಡ ಸಂಹಿತೆ ಕಲಂ ೩೭೭ಯ ಪ್ರಕಾರ "ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮದ ವಿರುದ್ಧ"ವಾದ ಎಲ್ಲಾ ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅಪರಾಧವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. [[ಸಲಿಂಗ ಕಾಮ|ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ]] ಚಟುವಟಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಮೌಖಿಕ ಮತ್ತು ಗುದ ಸಂಭೋಗದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಜನರನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲು ಕಾನೂನನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತಿತ್ತು. ೨೦೧೮ ರಿಂದ [[ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ಕಲಂ ೩೭೭ ಅನ್ನು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಮ್ಮತಿಯಿಲ್ಲದ ಲೈಂಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಅಪರಾಧ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲು ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗು ಕನಿಷ್ಠ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಲಾಯಿತು. [[ಮಯನ್ಮಾರ್|ಮ್ಯಾನ್ಮಾರ್‌ನಲ್ಲಿ]]ನ ಆಪ್ವಿಂಟ್‌ನಂತಹ ಮೂರನೇ ಲಿಂಗ ಜನರನ್ನು ಅಪರಾಧಿಗಳಾಗಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ.<ref name=":2">{{Cite book|title=Gender, Violence and the State in Asia|last=Chua|first=Lynette J.|last2=Gilbert|first2=David|publisher=Taylor & Francis|year=2016|isbn=9781317325949|chapter=State violence, human-rights violations and the case of apwint of Myanmar}}</ref> ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ಆಗಿನ [[ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ]] [[ಥೆರೆಸಾ ಮೇ|ಥೆರೆಸಾ ಮೇ ಅವರು]] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ-ಸೋಡೋಮಿ ವಿರೋಧಿ ಕಾನೂನು ಪರಂಪರೆಗಳು ಇಂದು ತಾರತಮ್ಯ, ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.<ref name=":3">{{Cite book|title=Out of Time: The Queer Politics of Postcoloniality|last=Rao|first=Rahul|publisher=Oxford University Press|year=2020|isbn=9780190865535|pages=7–9}}</ref> == ಇತಿಹಾಸ == ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಾನೂನಿನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸೋಡೋಮಿಯ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗಿದ್ದರೂ, ಇದನ್ನು ಮೊದಲು [[ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ]] ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆ ಕಲಂ ೩೭೭ ಎಂದು ೧೮೬೦ ರಲ್ಲಿ "ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮದ ವಿರುದ್ಧವಾದ ವಿಷಯಲೋಲುಪತೆಯ ಸಂಭೋಗ" ಎಂದು ಕ್ರೋಡೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಕಲಂ ೩೭೭ ಅನ್ನು ಇತರ ವಸಾಹತುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್‌ಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಯಿತು, ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ವಿರುದ್ಧದ ಅಪರಾಧಗಳ ಕಾಯ್ದೆ (೧೮೬೧) ನಲ್ಲಿನ ' ಬಗ್ಗರಿ ' ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಕಾನೂನು ಮಾದರಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name=":3"/> ಅಲೋಕ್ ಗುಪ್ತಾ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಾಚ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು [[ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರು/ಕ್ರೈಸ್ತರು|ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್]] ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು " [[ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ]] " ದಿಂದ ತಡೆಯುವ ಮತ್ತು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಕ್ರೈಸ್ತೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರುವ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸವ ಉದ್ದೇಶ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{Cite book|title=This Alien Legacy: The Origins of "Anti-Sodomy" Laws in British Colonialism|last=Gupta|first=Alok|publisher=Human Rights Watch|year=2008|isbn=9781564324191|pages=16}}</ref> ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಯುಗದ ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿತು. ''ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ'' ಪದವನ್ನು ಕಲಂ ೩೭೭ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡಿಲ್ಲವಾದರೂ, [[ಸಲಿಂಗ ಕಾಮ|ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ]] ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನು ಕ್ರಮ ಜರುಗಿಸಲು ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ೧೮೬೨ ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ಕಲಂ ೩೭೭ರಂತೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಇದೇ ವಿಭಾಗ ಸಂಖ್ಯೆ ವಿವಿಧ ವಸಾಹತುಗಳಾದ್ಯಂತ "ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅಪರಾಧಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಅಪರಾಧೀಕರಣದ ಹಿಂದಿನ [[ಕಾನೂನು]] ಪ್ರಚೋದನೆಯಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿತು.<ref name=":2"/><ref name=":0"/><ref name=":1">{{Cite book|title=Queer Theory Now|last=McCann|first=Hannah|last2=Monaghan|first2=Whitney|publisher=Red Globe Press|year=2020|isbn=9781352007510|pages=163}}</ref> ಕಲಂ ೩೭೭ ಅನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದಾಗಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಸಾಹತುಗಳು ರಾಜ್ಯತ್ವದ ಮೂಲಕ [[ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ|ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು]] ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, ಅದು ಈ ಕೆಳಗಿನ ದೇಶಗಳ ದಂಡಸಂಹಿತೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಳಿದಿದೆ: * [[ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ]] <ref name="elliott">{{Cite news |last=Elliott |first=Josh |date=6 September 2018 |title=India legalized homosexuality, but many of its neighbours haven't |language=en |work=Global News |url=https://globalnews.ca/news/4430721/india-gay-sex-supreme-court-pakistan-bangladesh/ |access-date=19 January 2022}}</ref> * [[ಮಲೇಶಿಯ]] * [[ಮಯನ್ಮಾರ್]] <ref name="elliott" /> * [[ಪಾಕಿಸ್ತಾನ]] <ref name="elliott" /> * [[ಶ್ರೀಲಂಕಾ]] (ವಿಭಾಗ 365 ರಂತೆ) <ref name="elliott" /> == ಭಾರತ == '''ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ಕಲಂ ೩೭೭''' [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತದ ಇತಿಹಾಸ|ಭಾರತದ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ]] ೧೮೬೧ ರಲ್ಲಿ ಪರಿಚಯಿಸಲಾದ ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ಒಂದು ವಿಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಬಗ್ಗರಿ ಕಾಯಿದೆ ೧೫೩೩ರ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಇದು "ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮದ ವಿರುದ್ಧ"ವಾದ ಲೈಂಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಾನೂನು ಬಾಹಿರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಂದು, [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ವಯಸ್ಕರ ನಡುವಿನ ಸಮ್ಮತಿಯ [[ಸಲಿಂಗ ಕಾಮ|ಸಲಿಂಗಕಾಮಕ್ಕೆ]] ಕಲಂ ೩೭೭ ರ ಅನ್ವಯವು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ, "ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ, ಅಸಮರ್ಥನೀಯ ಮತ್ತು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವಾದದ್ದು",<ref>{{Cite news |last=Rajagopal |first=Krishnadas |date=7 September 2018 |title=SC decriminalises homosexuality |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/sc-decriminalises-homosexuality/article24887363.ece |via=www.thehindu.com}}</ref> ಆದರೆ ಅಪ್ರಾಪ್ತರೊಂದಿಗೆ ಲೈಂಗಿಕತೆಗೆ, ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದ ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೃಗೀಯತೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಲಂ ೩೭೭ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |last=Pundir |first=Pallavi |date=6 September 2018 |title=I Am What I Am. Take Me as I Am |url=https://www.vice.com/en_in/article/7xq5yd/i-am-what-i-am-take-me-as-i-am |access-date=8 September 2018 |website=[[Vice News]]}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಉಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಸಲಿಂಗಕಾಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈ ವಿಭಾಗದ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ಹೊಡೆದು ಹಾಕಿತು.<ref>{{Cite web |date=2 July 2009 |title=Delhi high court decriminalizes homosexuality |url=https://www.livemint.com/Politics/sl3bjL7PX8MzUeOhPGejyI/Delhi-high-court-decriminalizes-homosexuality.html |access-date=10 July 2018 |website=www.livemint.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=2 July 2009 |title=Indian court decriminalises homosexuality in Delhi |url=https://www.theguardian.com/world/2009/jul/02/homosexuality-decriminalised-delhi-india |access-date=10 July 2018 |website=the Guardian |language=en |agency=Associated Press}}</ref><ref>{{Cite news |last=Reuters Editorial |title=Delhi High Court overturns ban on gay sex |language=en-IN |work=IN |url=https://in.reuters.com/article/idINIndia-40752720090702 |access-date=10 July 2018 |archive-date=10 ಜುಲೈ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710195502/https://in.reuters.com/article/idINIndia-40752720090702 |url-status=dead }}</ref> ಆ ತೀರ್ಪನ್ನು [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] (SC) ೧೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ ರಂದು ''ಸುರೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಕೌಶಲ್ ವರ್ಸಸ್ ನಾಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್''ನಲ್ಲಿ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಕಲಂ ೩೭೭ ಯನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡುವುದು ಅಥವಾ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಬಿಟ್ಟ ವಿಚಾರವೇ ಹೊರತು ನ್ಯಾಯಾಂಗಕ್ಕಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಲಯವು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.<ref>{{Cite news |last=Monalisa |date=11 December 2013 |title=Policy |work=Livemint |url=https://www.livemint.com/Politics/FHDQ9yB2jRJMsOlNCQrkgL/Supreme-Court-to-rule-on-legality-of-gay-sex-today.html |access-date=10 July 2018}}</ref><ref>{{Cite news |last=Venkatesan |first=J. |date=11 December 2013 |title=Supreme Court sets aside Delhi HC verdict decriminalising gay sex |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/news/national/supreme-court-sets-aside-delhi-hc-verdict-decriminalising-gay-sex/article5446939.ece |access-date=10 July 2018 |issn=0971-751X}}</ref> ೬ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೬ ರಂದು, ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತ್ರಿಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು ''ನಾಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು'' ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಕ್ಯುರೇಟಿವ್ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಅವುಗಳನ್ನು ಐದು ಸದಸ್ಯರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪೀಠವು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.<ref name="Indian Express">{{Cite news |date=2 February 2016 |title=Supreme Court agrees to hear petition on Section 376, refers matter to five-judge bench |url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/supreme-court-agrees-to-hear-petition-on-section-377-refers-matter-to-five-judge-bench/ |access-date=2 February 2016}}</ref> ೨೫ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೭ ರಂದು, ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ''ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೆ.ಎಸ್.ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ (ನಿವೃತ್ತ) ಮತ್ತು ಅನ್ಆರ್. vs ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಂಡ್ ಓರ್ಸ್.'' ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿತನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯಿತು. ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಖಂಡಿಸಿ ಸಮಾನತೆಗೆ ಕರೆ ನೀಡಿತು, ಹಾಗು ಲೈಂಗಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ರಕ್ಷಣೆ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳ ಭಾಗ ಮತ್ತು LGBT ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಹಕ್ಕುಗಳು ನೈಜ ಮತ್ತು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೇಲೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref name=":2a">{{Cite news |date=24 August 2017 |title=Right to Privacy Judgement |pages=121, 123–24 |work=Supreme Court of India |url=http://sci.gov.in/pdf/LU/ALL%20WP(C)%20No.494%20of%202012%20Right%20to%20Privacy.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170828075957/http://sci.gov.in/pdf/LU/ALL%20WP(C)%20No.494%20of%202012%20Right%20to%20Privacy.pdf |archive-date=28 August 2017}}</ref> ಈ ತೀರ್ಪು ಕಲಂ ೩೭೭ ರ ಅಸಂವಿಧಾನಿಕತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite news |last=Balakrishnan |first=Pulapre |date=25 August 2017 |title=Endgame for Section 377? |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/opinion/lead/endgame-for-section-377/article19555379.ece |access-date=10 July 2018 |issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 August 2017 |title=Supreme Court rights old judicial wrongs in landmark Right to Privacy verdict, shows State its rightful place |url=https://www.firstpost.com/india/supreme-court-rights-old-judicial-wrongs-in-landmark-right-to-privacy-verdict-shows-state-its-rightful-place-3984011.html |access-date=10 July 2018 |website=www.firstpost.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=Right to Privacy Judgment Makes Section 377 Very Hard to Defend, Says Judge Who Read It Down |url=https://thewire.in/gender/ap-shah-377-right-to-privacy |access-date=10 July 2018 |website=The Wire}}</ref> ಜನವರಿ ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ೨೦೧೩ರ ''ನಾಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್'' ತೀರ್ಪನ್ನು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸುವ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಆಲಿಸಲು [[ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು. ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೬, ೨೦೧೮ ರಂದು, ''ನವತೇಜ್ ಸಿಂಗ್ ಜೋಹರ್ ವರ್ಸಸ್ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ'' ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕಲಂ ೩೭೭ ಅಸಂವಿಧಾನಿಕವಾಗಿದೆ, "ಇದುವರೆಗೆ ಇದು ಒಂದೇ ಲಿಂಗದ ವಯಸ್ಕರ ನಡುವೆ ಸಮ್ಮತಿಯ ಲೈಂಗಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅಪರಾಧವಾಗೆಸುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಸರ್ವಾನುಮತದಿಂದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು.<ref>[https://www.sci.gov.in/supremecourt/2016/14961/14961_2016_Judgement_06-Sep-2018.pdf Judgment], par. 156.</ref><ref>{{Cite web |title=Supreme Court Scraps Section 377; 'Majoritarian Views Cannot Dictate Rights,' Says CJI |url=https://thewire.in/law/supreme-court-scraps-section-377-majoritarian-views-cannot-dictate-rights-says-cji |access-date=6 September 2018 |website=The Wire}}</ref> ಅಂದಿನ ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ದೀಪಕ್ ಮಿಶ್ರಾ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಆರ್ ಎಫ್ ನಾರಿಮನ್, ಡಿವೈ ಚಂದ್ರಚೂಡ್, ಎ ಎಂ ಖಾನ್ವಿಲ್ಕರ್ ಮತ್ತು ಇಂದು ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಐವರು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಪೀಠ ಈ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. === ಪಠ್ಯ === {{ನುಡಿಮುತ್ತು|'''377. ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಅಪರಾಧಗಳು''': ಯಾವುದೇ ಪುರುಷ, ಮಹಿಳೆ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಕ್ರಮಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ದೈಹಿಕ ಸಂಭೋಗ ನಡೆಸುವ ಯಾರೇ ಆದರೂ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆ ಅಥವಾ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಬಹುದಾದ ಅವಧಿಗೆ ಯಾವುದೇ ವಿವರಣೆಯ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆಗೆ ಗುರಿಯಾಗುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಜುಲ್ಮಾನೆಗೂ ಒಳಗಾಗುತ್ತಾರೆ. '''ವಿವರಣೆ''': ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ ಅಪರಾಧಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ದೈಹಿಕ ಸಂಭೋಗವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಲು [[ಲೈಂಗಿಕ ವೇಧನ]] ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web|url=https://indiankanoon.org/doc/1836974/|title=Section 377 in The Indian Penal Code|website=Indian Kanoon|access-date=2017-10-30}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://chddistrictcourts.gov.in/THE%20INDIAN%20PENAL%20CODE.pdf|title=The Indian Penal Code, 1860|website=Chandigarh District Court|archive-url=https://web.archive.org/web/20070114135350/http://chddistrictcourts.gov.in/THE%20INDIAN%20PENAL%20CODE.pdf|archive-date=14 January 2007|url-status=dead|access-date=30 October 2017}}</ref>}} : : === ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಹಿಕೆ === {{Blockquote|text=The [[Aam Aadmi Party|Aam Aadmi party]] is disappointed with the judgment of the Supreme Court upholding the Section 377 of the IPC and reversing the landmark judgment of the [[Delhi High Court]] on the subject. The Supreme Court judgment thus criminalises the personal behaviour of consenting adults. All those who are born with or choose a different sexual orientation would thus be placed at the mercy of the police. This not only violates the human rights of such individuals, but goes against the liberal values of our Constitution, and the spirit of our times. Aam Aadmi Party hopes and expects that the Supreme Court will review this judgment and that the Parliament will also step in to repeal this archaic law.<ref name=":1a" />}} [[ಚಿತ್ರ:Bhubaneswar_Pride_Parade_2018_02.jpg|thumb| [[ಭುವನೇಶ್ವರ|ಭುವನೇಶ್ವರ್]] ಪ್ರೈಡ್ ಪರೇಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವವರು ಕಲಂ 377 ರ ಬಗ್ಗೆ ಪೋಸ್ಟರ್ ಅನ್ನು ಹಿಡಿದೆದ್ದಾರೆ.]] ==== ಬೆಂಬಲ ==== ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ " [[ಸಲಿಂಗ ಕಾಮ|ಸಲಿಂಗಕಾಮವು]] ಒಂದು ಸಾಮಾಜಿಕ ದುರ್ಗುಣ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯವು ಅದನ್ನು ತಡೆಯುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. [ಸಲಿಂಗಕಾಮವನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು] ಶಾಂತಿ ಭಂಗವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಬಹುದು. ಅದನ್ನು ಅನುಮತಿಸಿದರೆ [ಏಡ್ಸ್ ] ದುಷ್ಟ ಖಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಎಚ್ಐವಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹರಡುತ್ತದೆ, ಹಾತು ಜನರಿಗೆ ಹಾನಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದು ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಕುಸಿಯುತ್ತದೆ." ಎಂದು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಲಿಸಿಟರ್ ಜನರಲ್ ಪಿ ಪಿ ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಹೇಳಿದರು. ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಗೃಹ ಸಚಿವಾಲಯ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದೆ.<ref>{{Cite web |date=26 September 2008 |title=HC pulls up government for homosexuality doublespeak |url=http://indiatoday.intoday.in/story/HC+pulls+up+government+for+homosexuality+doublespeak/1/16228.html |website=India Today}}</ref> ೧೧ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ರ ಕಲಂ ೩೭೭ ಅನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವ [[ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ]] ತೀರ್ಪು ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರ ಬೆಂಬಲ ಪಡೆಯಿತು. ಡೈಲಿ ನ್ಯೂಸ್ ಮತ್ತು ಅನಾಲಿಸಿಸ್ ಇದನ್ನು "ತಮ್ಮ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ವಿರೋಧಿ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಖಂಡರ ಏಕತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಖಂಡರು ವಿಭಜಿತವಾಗಿದ್ದು, ಯಾವಾಗಲೂ ಪರಸ್ಪರರ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವವರಾದರು, ವಿಭಾಗಗಳಾದ್ಯಂತದ ನಾಯಕರು ಸಲಿಂಗಕಾಮವನ್ನು ಖಂಡಿಸಲು ಮತ್ತು ತೀರ್ಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಐಕಮತ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾದರು" ಎಂದು ಕರೆಯಿತು. ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ''ಡೈಲಿ ನ್ಯೂಸ್ ಮತ್ತು ಅನಾಲಿಸಿಸ್'' ಲೇಖನವು ಭಾರತದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಯೋಗ ಗುರು ಬಾಬಾ [[ರಾಮ್‌ದೇವ್|ರಾಮ್‌ದೇವ್ ಅವರು]] ಪತ್ರಕರ್ತರು "ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಯಾಗಬೇಡಿ" ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ ನಂತರ, ಯೋಗದ ಮೂಲಕ ಸಲಿಂಗಕಾಮವನ್ನು "ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ಸೇರಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |date=12 December 2013 |title=Rare unity: Religious leaders come out in support of Section 377 |url=http://www.dnaindia.com/india/report-rare-unity-religious-leaders-come-out-in-support-of-section-377-1933612 |access-date=30 December 2017 |website=DNAIndia.com}}</ref> ==== ವಿರೋಧ ಮತ್ತು ಟೀಕೆ ==== [[ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯ|ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯವು]] ಕಲಂ ೩೭೭ ಅನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಇದು [[ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ|HIV/AIDS]] ವಿರೋಧಿ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಿಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref>{{Cite news |date=2018-02-05 |title=Section 377 and the law: What courts have said about homosexuality over time |language=en |work=hindustantimes.com/ |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/section-377-and-the-law-what-courts-have-said-about-homosexuality-over-time/story-66xXSTFILnBYo5hE7yNaKL.html |access-date=2018-09-24}}</ref><ref>{{Cite news |title=Gay sex is immoral and can't be decriminalised, Govt tells HC |work=outlookindia.com/ |url=https://www.outlookindia.com/newswire/story/gay-sex-is-immoral-and-cant-be-decriminalised-govt-tells-hc/613434 |access-date=2018-09-24}}</ref> ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಪರಾಧ ದಾಖಲೆಗಳ ಬ್ಯೂರೋ ಪ್ರಕಾರ, ೨೦೧೫ ರಲ್ಲಿ, ೨೦೭ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರು (೧೪%) ಮತ್ತು ೧೬ ಮಹಿಳೆಯರು ಸೇರಿದಂತೆ ೧,೪೯೧ ಜನರನ್ನು ಕಲಂ ೩೭೭ <ref>{{Cite web |title=Section 389 in The Indian Penal Code |url=http://indiankanoon.org/doc/970675/ |access-date=30 December 2017 |website=IndianKanoon.org}}</ref> ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref>{{Cite web |last=Thomas |first=Shibu |date=29 September 2016 |title=14% of those arrested under section 377 last year were minors |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/14-of-those-arrested-under-section-377-last-year-were-minors/articleshow/54573741.cms |access-date=4 November 2017 |website=The Times Of India}}</ref> ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ವಾಚ್ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ ಕಲಂ ೩೭೭ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆರೋಪಿಗಳ ಸುಲಿಗೆ ಮಾಡುವವರು ತಪ್ಪಿತಸ್ಥರೆಂದು ಕಂಡುಬಂದರೆ ಐಪಿಸಿಯ ಕಲಂ ೩೮೯ ರ ವಿಶೇಷ ನಿಬಂಧನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜೀವಾವಧಿ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಬಹುದಾದರು [[ಏಡ್ಸ್ ರೋಗ|HIV/AIDS]] ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು, ಜೊತೆಗೆ ಲೈಂಗಿಕ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು, [[ಸಲಿಂಗ ಕಾಮ|ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳು]] ಮತ್ತು ರೋಗದ ಅಪಾಯದಲ್ಲಿರುವ ಇತರ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಕಿರುಕುಳ ನೀಡಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು<ref>[http://hrw.org/english/docs/2006/01/11/india12398.htm India: Repeal Colonial-Era Sodomy Law], report from [[Human Rights Watch]], 11 January 2006.</ref>. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಲೈಂಗಿಕ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು <ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.altlawforum.org/PUBLICATIONS/PUCL%20REport%201 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090725200649/http://www.altlawforum.org/PUBLICATIONS/PUCL%20REport%201 |archive-date=25 July 2009 |access-date=2 July 2009}}</ref> ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಮಂಗಳಮುಖಿಯರು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳ ಕುರಿತು ಎರಡು ವರದಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |title=Archived copy |url=http://www.altlawforum.org/PUBLICATIONS/PUCL%20REPORT%202003 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070202173932/http://www.altlawforum.org/PUBLICATIONS/PUCL%20REPORT%202003 |archive-date=2 February 2007 |access-date=5 February 2007}}</ref> ೨೦೦೬ ರಲ್ಲಿ, ಕಲಂ ೩೭೭ ೧೦೦ ಭಾರತೀಯ ಸಾಹಿತ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಂದ ಟೀಕೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು,<ref>{{Cite news |last=Ramesh |first=Randeep |date=18 September 2006 |title=India's literary elite call for anti-gay law to be scrapped |work=The Guardian |location=London |url=http://books.guardian.co.uk/news/articles/0,,1874835,00.html |access-date=1 September 2007}}</ref> ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ [[ವಿಕ್ರಮ್ ಸೇಠ್]]. ಆನಂತರ ಕಾನೂನು ಹಲವಾರು ಮಂತ್ರಿಗಳಿಂದ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಟೀಕೆಗೆ ಗುರಿಯಾಯಿತು, ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅನ್ಬುಮಣಿ ರಾಮದಾಸ್<ref name="Mexico AIDS conference">{{Cite news |last=Kounteya Sinha |date=9 August 2008 |title=Legalise homosexuality: Ramadoss |work=[[The Times of India]] |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-08-09/india/27931000_1_hiv-epidemic-national-aids-control-organization-msms |url-status=dead |access-date=2 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025201512/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-08-09/india/27931000_1_hiv-epidemic-national-aids-control-organization-msms |archive-date=25 October 2012}}</ref> ಮತ್ತು [[ಆಸ್ಕರ್‌ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್|ಆಸ್ಕರ್ ಫೆರ್ನಾಂಡಿಸ್]].<ref>{{Cite news |last=Vikram Doctor |date=2 July 2008 |title=Reverse swing: It may be an open affair for gays, lesbians |publisher=[[The Economic Times]] |url=http://economictimes.indiatimes.com/News/News_By_Industry/Reverse_swing_It_may_be_an_open_affair_for_gays_lesbians/articleshow/3186187.cms |access-date=2 July 2009}}</ref> ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಬಾಂಬೆ ಉಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಕಾನೂನನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕರೆ ನೀಡಿದರು.<ref>{{Cite news |last=Shibu Thomas |date=25 July 2008 |title=Unnatural-sex law needs relook: Bombay HC |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/Unnatural-sex_law_needs_relook_Mumbai_HC/rssarticleshow/3276516.cms |access-date=12 February 2009}}</ref> ಈ ನಿಷೇಧವು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾನೂನನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದೆ ಎಂದು [[ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರ ಸಂಸ್ಥೆ|ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯೂ]] ಹೇಳಿತು. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ನವಿ ಪಿಳ್ಳೆ ಅವರು "ಖಾಸಗಿ ಹಾಗು ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಸಲಿಂಗ ಲೈಂಗಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಅಪರಾಧೀಕರಿಸುವುದು ಭಾರತವು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ನಾಗರಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಒಪ್ಪಂದದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲಾದ ಗೌಪ್ಯತೆ ಮತ್ತು ತಾರತಮ್ಯದ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ" ಮತ್ತು ಈ ನಿರ್ಧಾರವು "ಭಾರತದ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಹಿಮ್ಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಹೊಡೆತವಾಗಿದೆ." ಎಂದು ಹೇಳಿಕೆ ನೀಡಿದ್ದು ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತನ್ನ ಪರಿಶೀಲನಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಬಹುದೆಂಬ ಭರವಸೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{Cite web |date=12 December 2013 |title=Ban on gay sex violates international law |url=http://in.reuters.com/article/india-rights-gay-un/ban-on-gay-sex-violates-international-law-u-n-idINDEE9BB04N20131212 |access-date=4 November 2017 |website=Reuters |archive-date=8 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180908015737/https://in.reuters.com/article/india-rights-gay-un/ban-on-gay-sex-violates-international-law-u-n-idINDEE9BB04N20131212 |url-status=dead }}</ref> === ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ನೋಟ === ==== ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲು ವಿರೋಧ ==== ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಕೆಲವೇ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಬಿಜೆಪಿಯ]] ಸದಸ್ಯ ಮತ್ತು ಗೃಹ ಸಚಿವ [[ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್|ರಾಜನಾಥ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ]] ದಾಖಲದ ಹೇಳಿಕೆ, ಅವರ ಪಕ್ಷವು "ನಿಸ್ಸಂದಿಗ್ಧವಾಗಿ" ಕಾನೂನಿನ ಪರವಾಗಿದೆ, "ನಾವು ಕಲಂ ೩೭೭ ಅನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂದು (ಸರ್ವಪಕ್ಷ ಸಭೆ ಕರೆದರೆ) ಹೇಳುತ್ತೇವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸಲಿಂಗಕಾಮವು ಅಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಾವು ನಂಬುತ್ತೇವೆ." <ref>{{Cite web |last=Rameshan |first=Radhika |date=13 December 2011 |title=BJP comes out, vows to oppose homosexuality |url=https://www.telegraphindia.com/1131214/jsp/nation/story_17679913.jsp#.VROkUJOUeHw |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216103934/http://www.telegraphindia.com/1131214/jsp/nation/story_17679913.jsp#.VROkUJOUeHw |archive-date=December 16, 2013 |website=The Telegraph}}</ref> ಬಿಜೆಪಿ ಸಂಸದರಾದ [[ಯೋಗಿ ಆದಿತ್ಯನಾಥ್‌|ಯೋಗಿ ಆದಿತ್ಯನಾಥ್]]ರವರು ೨೦೧೩ರ ತೀರ್ಪನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಿದರು ಮತ್ತು "ಸಲಿಂಗಕಾಮವನ್ನು ನಿರಪರಾಧೀಕರಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಕ್ರಮವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ" <ref name=":0a">{{Cite web |last=Jyoti |first=Dhrubo |date=12 December 2013 |title=Political Leaders React To Supreme Court Judgement On Sec 377 |url=http://www.gaylaxymag.com/latest-news/political-leaders-react-to-supreme-court-judgement-on-sec-377/#gs.jTP9N1c |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140511041143/http://www.gaylaxymag.com/latest-news/political-leaders-react-to-supreme-court-judgement-on-sec-377/#gs.jTP9N1c |archive-date=11 May 2014 |access-date=3 November 2017 |website=Gaylaxy}}</ref> ಎಂದರು. ಸಲಿಂಗಕಾಮವನ್ನು "ಅನೈತಿಕ ಮತ್ತು ನೀತಿಗೆಟ್ಟತನ" ಎಂದು ಕರೆದಿರುವ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದರೆ ವಿಧಿಗೆ ಯಾವುದೇ ತಿದ್ದುಪಡಿಗಳನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |date=12 December 2013 |title=Homosexuality Is Unethical And Immoral: Samajwadi Party |url=http://www.news18.com/videos/politics/samajwadi-party-on-section-377-655768.html |access-date=3 November 2017 |website=News 18}}</ref> ರಾಮ್ ಗೋಪಾಲ್ ಯಾದವ್ "ಇದು ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ", ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತೆನೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name=":0"/> ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ನೇತೃತ್ವದ ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರವು ''ನಾಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್'' ಪ್ರಕರಣದ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಲಿಂಗಕಾಮವು 'ಅನೈತಿಕ' ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅಪರಾಧೀಕರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಕಾನೂನನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |title=Gay sex is immoral and can't be decriminalised, Govt tells HC |work=www.outlookindia.com |url=https://www.outlookindia.com/newswire/story/gay-sex-is-immoral-and-cant-be-decriminalised-govt-tells-hc/613434 |access-date=11 September 2018}}</ref> [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷದ]] ನಾಯಕ [[ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್ ಸ್ವಾಮಿ|ಸುಬ್ರಮಣಿಯನ್ ಸ್ವಾಮಿ ಅವರು]] ಸಲಿಂಗಕಾಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಷಯವಲ್ಲ ಮತ್ತು [[ಹಿಂದುತ್ವ|ಹಿಂದುತ್ವದ]] ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |date=10 July 2018 |title=Being gay is against Hindutva, it needs a cure: BJP MP Subramanian Swamy |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/being-gay-is-against-hindutva-it-needs-a-cure-bjp-mp-subramanian-swamy/articleshow/64927333.cms |access-date=15 September 2020 |website=The Times of India |language=en}}</ref> ಇದು ನಮ್ಮ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆಗೆ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ಸಲಿಂಗಕಾಮವನ್ನು ಗುಣಪಡಿಸಬಹುದೇ ಎಂದು ನೋಡಲು ಸರ್ಕಾರವು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಂಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. "ಇದರ ಹಿಂದೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವಿದೆ. ಅಮೆರಿಕನ್ನರು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಬಾರ್‌ಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವ ಆಲೋಚನೆ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಇದು [[ಪೀಡೊಫಿಲಿಯಾ (ಶಿಶುಕಾಮ)|ಶಿಶುಕಾಮಿಗಳಿಗೆ]] ಮುಖವಾಡ ಆಗಲಿದೆ ಹಾಗು ಎಚ್‌ಐವಿ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರಿ ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |title=Section 377: Homosexuality against Hindutva, cannot celebrate it, says BJP leader Subramanian Swamy {{!}} India News |url=https://www.timesnownews.com/india/article/section-377-homosexuality-hindutva-gay-sex-lgbt-subramanian-swamy-supreme-court-of-india-section-377-curative-petition-article-377-sec-377-ipc-carnal/252246 |access-date=2019-04-11 |website=www.timesnownews.com |language=en-GB |archive-date=2019-04-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190411084815/https://www.timesnownews.com/india/article/section-377-homosexuality-hindutva-gay-sex-lgbt-subramanian-swamy-supreme-court-of-india-section-377-curative-petition-article-377-sec-377-ipc-carnal/252246 |url-status=dead }}</ref> ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ೨೦೧೮ರ ತೀರ್ಪಿನ ನಂತರ, ಇಂಡಿಯನ್ ಯೂನಿಯನ್ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ 'ಸಲಿಂಗಕಾಮವು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ' ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ನಿರಪರಾಧೀಕರಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿತು.<ref>{{Cite news |title=Indian Union Muslim League opposes Supreme Court verdict, says it is against Indian culture |work=Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/trichy/indian-union-muslim-league-opposes-sc-verdict-says-it-is-against-indian-culture/articleshow/65712288.cms}}</ref> ==== ರದ್ದತಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ==== ಮಾಜಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಮತ್ತು ಬಿಜೆಪಿ ಸದಸ್ಯ [[ಅರುಣ್‌ ಜೇಟ್ಲಿ|ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ]] ಅವರು "ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮ್ಮತಿಯ ಲೈಂಗಿಕತೆಯನ್ನು ನಿರಪರಾಧೀಕರಣವಾಗಿಸುವ ದೆಹಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವನ್ನು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಾರದು" ಮತ್ತು "ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಪರ್ಯಾಯ ಲೈಂಗಿಕ ಆದ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವಾಗ, ಅವರನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಬೇಕು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು ತುಂಬಾ ತಡವಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name=":1a"/><ref>{{Cite web |last=Roy |first=Sandip |date=3 February 2016 |title=The BJP And Its 377 Problem |url=http://www.huffingtonpost.in/2016/02/03/section-377_0_n_9146832.html |access-date=3 November 2017 |website=HuffPost}}</ref> ಬಿಜೆಪಿ ವಕ್ತಾರರಾದ ಶೈನಾ ಎನ್‌ಸಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷವು ಸಲಿಂಗಕಾಮದ ನಿರಪರಾಧೀಕರಣವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ "ಸಲಿಂಗಕಾಮವು ಅಪರಾಧವಲ್ಲ. ಅದು ಪ್ರಗತಿಪರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ." <ref>{{Cite web |date=14 January 2015 |title=BJP supports decriminalization of homosexuality: Shaina NC |url=http://www.livemint.com/Leisure/XCOl7cJw5t3DgnQZsFYIFO/BJP-supports-decriminalization-of-homosexuality-Shaina-NC.html}}</ref> ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೩ ರಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಅಧ್ಯಕ್ಷ [[ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ]] LGBT ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ "ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವ ಹಕ್ಕಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. "ಇವುಗಳು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಯ್ಕೆಗಳು. ಈ ದೇಶವು ಅದರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದೆ. ಅದು ಹಾಗೆ ಇರಲಿ. ಸಂಸತ್ತು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೀರ್ಪಿನಿಂದ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಿತರಾದವರ ಸಹಿತ ಭಾರತದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರೀಕರಿಗೆ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಖಾತರಿಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾನು ಭಾವಿಸುತ್ತೇನೆ. " ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ LGBT ಹಕ್ಕುಗಳ ಚಳುವಳಿಯು ೨೦೧೪ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಚುನಾವಣೆಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ನ ಚುನಾವಣಾ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು.<ref name=":1a"/> [[ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ]] ಕೂಡ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |date=13 December 2013 |title=Statements of Sonia, Rahul Gandhi and Kapil Sibal on Section 377 exposes character of Congress leaders: Baba Ramdev |url=http://www.dnaindia.com/india/report-statements-of-sonia-rahul-gandhi-and-kapil-sibal-on-section-377-exposes-character-of-congress-leaders-baba-ramdev-1934573 |access-date=30 December 2017 |website=DNAIndia.com}}</ref> ಹಿರಿಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕ ಮತ್ತು ಮಾಜಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಪಿ. ಚಿದಂಬರಂ ಅವರು ೨೦೧೩ರ ''ಸುರೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಕೌಶಲ್ ವರ್ಸಸ್ ನಾಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್'' ತೀರ್ಪನ್ನು ತ್ವರಿತವಾಗಿ ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref name=":0">{{Cite book|title=Social and Cultural Foundations in Global Studies|last=Stoddard|first=Eve|last2=Collins|first2=John|publisher=Taylor & Francis|year=2016|isbn=9781317509776|pages=135}}</ref> "ನನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಂ ೩೭೭ ಅನ್ನು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಪಿ ಶಾ ಅವರು ದೆಹಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪಿನಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿ ಹೊಡೆದು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |date=24 August 2017 |title=Court should take relook at Section 377 after today's verdict: Chidambaram |url=http://www.uniindia.com/court-should-take-relook-at-section-377-after-today-s-verdict-chidambaram/india/news/969519.html |access-date=4 November 2017 |website=United News of India}}</ref> ನಾಯಕ ದತ್ತಾತ್ರೇಯ ಹೊಸಬಾಳೆ ಅವರು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೇವಕ ಸಂಘ|ಆರ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್]] ನಿಲುವನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ, "ಅಪರಾಧೀಕರಣ ಬೇಡ, ಆದರೆ ವೈಭವೀಕರಣವೂ ಬೇಡ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |last=Tiwari |first=Ravish |date=19 March 2016 |title=Section 377: Unlike RSS, BJP shies away from taking a stand on homosexuality |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/section-377-unlike-rss-bjp-shies-away-from-taking-a-stand-on-homosexuality/articleshow/51464248.cms |access-date=3 November 2017 |website=The Economic Times}}</ref> ಆರ್ ಎಸ್ ಎಸ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಮೋಹನ್ ಭಾಗವತ್]] ಕೂಡ LGBTQIA+ ಸಮುದಾಯವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಸಮಾಜದ ಅವಿಭಾಜ್ಯ ಅಂಗವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೩ರ ತೀರ್ಪಿನ ನಂತರ, [[ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷ|ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷವು]] ತಮ್ಮ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಾಕಿದ ಹೇಳಿಕೆ: {{Centered pull quote|If there is one constitutional tenet that can be said to be underlying theme of the Indian Constitution, it is that of 'inclusiveness'. This Court believes that Indian Constitution reflects this value deeply ingrained in Indian society, nurtured over several generations. The inclusiveness that Indian society traditionally displayed, literally in every aspect of life, is manifest in recognising a role in society for everyone. Those perceived by the majority as 'deviants' or 'different' are not on that score excluded or ostracised. Where society can display inclusiveness and understanding, such persons can be assured of a life of dignity and non-discrimination. This was the 'spirit behind the Resolution' of which Nehru spoke so passionately. In our view, Indian Constitutional law does not permit the statutory criminal law to be held captive by the popular misconceptions of who the LGBTs are. It cannot be forgotten that discrimination is antithesis of equality and that it is the recognition of equality which will foster the dignity of every individual.<ref name="Judgement">{{cite web|url=http://lobis.nic.in/dhc/APS/judgement/02-07-2009/APS02072009CW74552001.pdf|title=Naz Foundation v. NCT of Delhi|publisher=Delhi High Court|access-date=2009-07-02|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090826035913/http://lobis.nic.in/dhc/APS/judgement/02-07-2009/APS02072009CW74552001.pdf|archive-date=26 August 2009|df=dmy-all}}</ref>}} [[ಭಾರತೀಯ ಕಮ್ಯುನಿಷ್ಟ್ ಪಕ್ಷ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದಿ)|ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ]] ಬೃಂದಾ ಕಾರಟ್ ಅವರು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶವು ಹಿಮ್ಮುಖವಾಗಿದ್ದು ಪರ್ಯಾಯ ಲೈಂಗಿಕತೆಯನ್ನು ಅಪರಾಧೀಕರಿಸುವುದು ತಪ್ಪು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref>{{Cite web |date=29 November 2015 |title=Section 377: Where does each party stand? |url=http://www.thenewsminute.com/article/section-377-where-does-each-party-stand-36408 |access-date=3 November 2017 |website=The News Minute}}</ref> [[ಸಂಯುಕ್ತ ಜನತಾ ದಳ|ಜನತಾ ದಳ ಯುನೈಟೆಡ್‌ನ]] ನಾಯಕ ಶಿವಾನಂದ್ ತಿವಾರಿ ಅವರು [[ಸಲಿಂಗ ಕಾಮ|ಸಲಿಂಗಕಾಮವನ್ನು]] ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮತ್ತು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ಕರೆಯುವ [[ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ]] ತೀರ್ಪನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಲಿಲ್ಲ. "ಇದು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವಿಷಯ ಮತ್ತು ಇದನ್ನು ಸಹಜ ಎಂದು ಜನರು ನಂಬಿದರೆ, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಅವರನ್ನು ತಡೆಯಲು ಏಕೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ?" <ref name=":0"/> ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. [[ಅಖಿಲ ಭಾರತ ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ]] ಡೆರೆಕ್ ಒ'ಬ್ರೇ ಅವರು ತಾವು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಿರಾಶೆಗೊಂಡಿದ್ದು, ಇಂದು ನಾವು ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಉದಾರವಾದಿ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name=":0"/> === ಶಾಸಕಾಂಗ ಕ್ರಮ === ೧೮ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ ರಂದು, [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ]] [[ಲೋಕಸಭೆ|ಲೋಕಸಭಾ]] ಸದಸ್ಯ [[ಶಶಿ ತರೂರ್|ಶಶಿ ತರೂರ್ ಅವರು]] ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯಲ್ಲಿ ಕಲಂ ೩೭೭ ಅನ್ನು ಬದಲಿಸಲು ಮತ್ತು ಒಮ್ಮತದ ಸಲಿಂಗ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿರಪರಾಧೀಕರಿಸಲು ಖಾಸಗಿ ಸದಸ್ಯರ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಮಂಡಿಸಿದರು. ಬಿಲ್ ಮೊದಲ ಓದುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ೭೧-೨೪ ರಲ್ಲಿ ಸೋಲನುಭವಿಸಿತು.<ref name="indianexpress.com">{{Cite web |date=18 December 2015 |title=Shashi Tharoor's bill to decriminalise homosexuality defeated in Lok Sabha |url=http://indianexpress.com/article/india/india-news-india/shashi-tharoors-bill-to-decriminalise-homosexuality-defeated-in-ls/ |access-date=30 December 2017 |website=IndianExpress.com}}</ref> ಈ ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ ಬಗ್ಗೆ ತರೂರ್ ಆಶ್ಚರ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಬೆಂಬಲ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ನನಗೆ ಈಗ ಸಮಯವಿಲ್ಲ, ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮಂಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದರು.<ref name="indianexpress.com" /> ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ, ತರೂರ್ [[ಸಲಿಂಗ ಕಾಮ|ಸಲಿಂಗಕಾಮವನ್ನು]] ನಿರಪರಾಧೀಕರಿಸುವ ಖಾಸಗಿ ಸದಸ್ಯರ ಮಸೂದೆಯನ್ನು ಪುನಃ ಪರಿಚಯಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರಾದರು ಎರಡನೇ ಬಾರಿಗೆ ತಿರಸ್ಕಾರವಾಯಿತು.<ref>{{Cite news |date=11 March 2016 |title=BJP thwarting Bill on gays: Tharoor |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/news/national/tharoors-bill-to-decriminalise-gay-sex-defeated-again/article8342075.ece |access-date=22 May 2016}}</ref> === ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಕ್ರಮ === ==== ೨೦೦೯ ನಾಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ V. ಸರ್ಕಾರ ದೆಹಲಿಯ NCT ನ ==== [[ಚಿತ್ರ:Section_377_-_Delhi_High_Court_-_WP(C)_No.7455_2001.pdf|thumb|೨ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರ ದೆಹಲಿಯ ಉಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪು ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಲೈಂಗಿಕತೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಧಿ ೩೭೭ರ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕವೆಂದು ಕಘೋಷಿಸಿತು]] ಕಲಂ ೩೭೭ ಅನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವ ಆಂದೋಲನವನ್ನು ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ [[ಏಡ್ಸ್ ಭೇದಭಾವ ವಿರೋಧಿ ಆಂದೋಲನ|ಏಡ್ಸ್ ಭೇದಭಾವ ವಿರೋಧಿ ಆಂದೋಲನ್]] ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಅವರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಕಟಣೆ ''Less than Gay: A Citizen's Report'', ಕಲಂ ೩೭೭ರೊಂದಿಗಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿ ಅದನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕೇಳಿತು. [https://web.archive.org/web/20120406222219/http://archive.epw.in/data/PDF/001189_EPW_3_2_1996_Vol_XXXI_No_5/COMMENTARY_Gay%20Rights%20in%20India.pdf ವಿಮಲ್ ಬಾಲಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯನ್ ಅವರ 1996 ರ ಎಕನಾಮಿಕ್ ಅಂಡ್ ಪೊಲಿಟಿಕಲ್ ವೀಕ್ಲಿಯಲ್ಲಿ 'ಗೇ ರೈಟ್ಸ್ ಇನ್ ಇಂಡಿಯಾ' ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ಲೇಖನವು] ಆರಂಭಿಕ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕರಣವು ಸುದೀರ್ಘವಾದಂತೆ, ನಾಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ (ಇಂಡಿಯಾ) ಟ್ರಸ್ಟ್ ಎಂಬ ಕಾರ್ಯಕರ್ತ ಗುಂಪು, ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವನ್ನು ವಯಸ್ಕರ ನಡುವಿನ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಸಂಭೋಗವನ್ನು ಕಾನೂನು ಬದ್ಧಗೊಳಿಸುವಂತೆ ಕೋರಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಾಸಕ್ತಿ ಮೊಕದ್ದಮೆಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿ ಮುಂದಿನ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪುನರುಜ್ಜೀವನಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="Chronology">{{Cite web |title=Chronology: 8-year-long legal battle for gay rights |url=http://ibnlive.in.com/news/chronology-8yearlong-legal-battle-for-gay-rights/96152-3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090705183512/http://ibnlive.in.com/news/chronology-8yearlong-legal-battle-for-gay-rights/96152-3.html |archive-date=5 July 2009 |access-date=2 July 2009 |publisher=CNN-IBN}}</ref> ನಾಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಕೀಲರ ಕಲೆಕ್ಟಿವ್‌ನ ಕಾನೂನು ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿತು.<ref>{{Cite web |last=Kian Ganz |date=2 July 2009 |title=Lawyers Collective overturns anti-gay law |url=http://www.legallyindia.com/2009070276/News/lawyers-collective-overturns-anti-gay-law |access-date=9 April 2011 |website=[[legallyindia.com]]}}</ref> ೨೦೦೩ ರಲ್ಲಿ, ದೆಹಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಕಾನೂನಿನ ಕಾನೂನುಬದ್ಧತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿ, ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಂಗೀಕೃತ ಸ್ಥಾನವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿತು. ಈ ಕಲಂ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನೂ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಒಳಪಡಿಸದ ಕಾರಣ, ಅರ್ಜಿದಾರರ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಈ ವಿಧಿಯನ್ನು ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೆಂದು ತಳ್ಳಿಹಾಕುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರಲಿಲ್ಲ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗಾಗಿ ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ವಜಾಗೊಳಿಸಿದ [[ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ]] ತೀರ್ಪಿನ ವಿರುದ್ಧ ನಾಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ [[ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ]] ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಪಿಐಎಲ್ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನಾಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಅಂಗೀಕೃತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಅರ್ಹತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ದೆಹಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿತು.<ref>{{Cite web |last=Sheela Bhatt |date=3 February 2006 |title=Gay Rights is matter of Public Interest: SC |url=http://us.rediff.com/news/2006/feb/03gay.htm?q=tp&file=.htm |access-date=7 July 2009 |publisher=Rediff News}}</ref> ನಂತರ, ದೆಹಲಿ ಮೂಲದ 'ವಾಯ್ಸ್ ಎಗೇನ್ಸ್ಟ್ ೩೭೭' ಎಂಬ ಎಲ್‌ಜಿಬಿಟಿಯ ಒಕ್ಕೂಟ, ಮಹಿಳಾ ಮತ್ತು ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಕಲಂ ೩೭೭ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ವಯಸ್ಕ ಸಮ್ಮತಿಯ ಲೈಂಗಿಕತೆಯನ್ನು ಹೊರಗಿಡಬೇಕೆಂಬ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು..<ref>{{Cite news |last=Shibu Thomas |date=20 May 2008 |title=Delhi HC to take up PIL on LGBT rights |work=[[The Times of India]] |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-05-20/india/27743991_1_decriminalise-homosexuality-gay-couple-pil-on-gay-rights |url-status=dead |access-date=7 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025121052/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-05-20/india/27743991_1_decriminalise-homosexuality-gay-couple-pil-on-gay-rights |archive-date=25 October 2012}}</ref> ಸುನಿಲ್ ಮೆಹ್ರಾ ಅವರಂತಹ ಖ್ಯಾತ ಪತ್ರಕರ್ತರಿಂದಲು ಬೆಂಬಲವಿತ್ತು. ಅವರ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನವತೇಜ್ ಸಿಂಗ್ ಜೋಹರ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿದ್ದ ಸಂಬಂಧದ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅನುಭವಗಳ ಮೇಲು ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ರಿತು ದಾಲ್ಮಿಯಾ ಕೂಡ ತೀವ್ರ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿದರು. ಬರಹಗಾರ, ಇತಿಹಾಸಕಾರ ಮತ್ತು ಹೋಟೆಲ್ ಉದ್ಯಮಿ ಅಮನ್ ನಾಥ್ ಅವರು ಕಲಂ ೩೭೭ರ ನಿರಪರಾಧೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು. ಅವರು ವಾಝಿಯಾರ್ಗ್ ನಿಧನರಾಗುವವರೆಗೂ ೨೩ ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ವಾಝಿಯಾರ್ಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು.<ref>{{Cite news |title=Section 377: The famous and fearless 5 who convinced SC - Times of India ► |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/section-377-the-famous-and-fearless-5-who-convinced-sc/articleshow/62421886.cms |access-date=2018-09-26}}</ref> ಆಯೇಶಾ ಕಪೂರ್ ಹೊಸ ಇ-ಕಾಮರ್ಸ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು, ಆದಾಗ್ಯೂ, ಜನರು ತಮ್ಮ ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಎಂಬ ಭಯದಿಂದ ಅವರು ತನ್ನ ಕೆಲಸವನ್ನು ತೊರೆಯಬೇಕಾಯಿತು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಹೊರಬಂದು ಕಲಂ ೩೭೭ ಅನ್ನು ಸವಾಲು ಮಾಡುವ ಧೈರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿದರು.<ref>{{Cite news |last=Schultz |first=Kai |date=2 June 2018 |title=Gay in India, Where Progress Has Come Only With Risk |language=en |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/06/02/world/asia/gay-in-india-where-progress-has-come-only-with-risk.html |access-date=2018-09-26}}</ref> ಮೇ ೨೦೦೮ ರಲ್ಲಿ, ಪ್ರಕರಣವು ದೆಹಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಬಂದಿತು, ಆದರೆ ಗೃಹ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು [[ಸಲಿಂಗ ಕಾಮ|ಸಲಿಂಗಕಾಮಕ್ಕೆ]] ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಕಲಂ ೩೭೭ರ ಜಾರಿ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಸಚಿವಾಲಯದ ನಿಲುವಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದರೊಂದಿಗೆ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ನಿಲುವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲಿಲ್ಲ.<ref>{{Cite web |title=Centre divided on punishment of homosexuality |url=http://www.dnaindia.com/report.asp?newsid=1165375 |publisher=DNA}}</ref> ೭ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೦೮ ರಂದು, ಏಳು ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ಅರ್ಜಿ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿತು. ೬ <ref>{{Cite web |title=Delhi high court all set to rule on same-sex activity petition - Livemint |url=http://www.livemint.com/2008/11/07220242/Delhi-high-court-all-set-to-ru.html |access-date=30 December 2017 |website=www.Livemint.com}}</ref> ೧೨ ಜೂನ್ ೨೦೦೯ ರಂದು, ಭಾರತದ ಹೊಸ ಕಾನೂನು ಸಚಿವ [[ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯ್ಲಿ|ವೀರಪ್ಪ ಮೊಯ್ಲಿ ಅವರು]] ಕಲಂ ೩೭೭ ಹಳೆಯದಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು.<ref>{{Cite news |date=12 June 2009 |title=Moily signals rethink on anti-gay law |work=[[The Times of India]] |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-12/india/28184786_1_anti-gay-law-veerappa-moily-ashok-row-kavi |url-status=dead |access-date=7 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121025201523/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-06-12/india/28184786_1_anti-gay-law-veerappa-moily-ashok-row-kavi |archive-date=25 October 2012}}</ref> ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ೨ ಜುಲೈ ೨೦೦೯ ರಂದು ನೀಡಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ದೆಹಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ೧೫೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಳೆಯ ವಿಭಾಗವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿ,<ref name="CNNIBN">{{Cite web |title=Delhi High Court legalises consensual gay sex |url=http://ibnlive.in.com/news/delhi-high-court-legalises-consensual-gay-sex/96148-3.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090705172824/http://ibnlive.in.com/news/delhi-high-court-legalises-consensual-gay-sex/96148-3.html |archive-date=5 July 2009 |access-date=2 July 2009 |publisher=[[CNN-IBN]]}}</ref> ವಯಸ್ಕರ ನಡುವಿನ ಸಮ್ಮತಿಯ ಸಲಿಂಗಕಾಮ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕಾನೂನು ಬದ್ಧಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="BBC1">{{Cite news |date=2 July 2009 |title=Gay sex decriminalised in India |publisher=[[BBC]] |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/8129836.stm |access-date=2 July 2009}}</ref> ಕಲಂ‌ನ ಸಾರವು ಮಾನವ ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕಿಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಅದನ್ನು ಹೊಡೆದು ಹಾಕಿತು. ೧೦೫ ಪುಟಗಳ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಜಿತ್ ಪ್ರಕಾಶ್ ಶಾ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಎಸ್.ಮುರಳೀಧರ್ ಅವರ ಪೀಠವು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ, ಐಪಿಸಿಯ ೩೭೭ ನೇ ಕಲಂ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ೧೪ ನೇ ವಿಧಿಯನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಸಮಾನವಾದ ಜೀವನ ಅವಕಾಶವಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾನೂನಿನ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ ಎಂದರು. ದ್ವಿಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು ಇದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು: {{Centered pull quote|If there is one constitutional tenet that can be said to be underlying theme of the Indian Constitution, it is that of 'inclusiveness'. This Court believes that Indian Constitution reflects this value deeply ingrained in Indian society, nurtured over several generations. The inclusiveness that Indian society traditionally displayed, literally in every aspect of life, is manifest in recognising a role in society for everyone. Those perceived by the majority as 'deviants' or 'different' are not on that score excluded or ostracised. Where society can display inclusiveness and understanding, such persons can be assured of a life of dignity and non-discrimination. This was the 'spirit behind the Resolution' of which Nehru spoke so passionately. In our view, Indian Constitutional law does not permit the statutory criminal law to be held captive by the popular misconceptions of who the LGBTs are. It cannot be forgotten that discrimination is antithesis of equality and that it is the recognition of equality which will foster the dignity of every individual.<ref name="Judgement">{{cite web|url=http://lobis.nic.in/dhc/APS/judgement/02-07-2009/APS02072009CW74552001.pdf|title=Naz Foundation v. NCT of Delhi|publisher=Delhi High Court|access-date=2009-07-02|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090826035913/http://lobis.nic.in/dhc/APS/judgement/02-07-2009/APS02072009CW74552001.pdf|archive-date=26 August 2009|df=dmy-all}}</ref>}} ಕಾನೂನನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಸಂಸತ್ತು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವವರೆಗೆ ಈ ತೀರ್ಪು ಇರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ. ಆದರೆ ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರಕಾರ ಕಲಂ ೩೭೭ರ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿಲ್ಲದ, ಯೋನಿ ಅಲ್ಲದ ಸಂಭೋಗ ಮತ್ತು ಅಪ್ರಾಪ್ತರೊಂದಿಗಿನ ಸಂಭೋಗಕ್ಕೆ ಹಾಗೆಯೇ ಅನ್ವಯವಾಗಿರುಸುತ್ತದೆ.<ref name="CNNIBN"/> ದೆಹೆಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತೀರ್ಪನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ]] ಒಂದು ಮೇಲ್ಮನವಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿತು. ೨೧ ಮಾರ್ಚ್ ೨೦೧೨ ರಂದು, [[ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ವು ಇವುಗಳ ತೀರ್ಪನ್ನು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿತ್ತು.<ref name="The Hindu 2012">{{Cite news |date=27 March 2012 |title=Verdict reserved on appeals in gay sex case |work=The Hindu |location=New Delhi, India |url=http://www.thehindu.com/news/national/article3250607.ece |access-date=3 October 2012}}</ref> ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದ ನಂತರ, ಅಟಾರ್ನಿ ಜನರಲ್ ಜಿಇ ವಾಹನವತಿಯವರು ದೆಹಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪಿನ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸದಿರಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು, "[ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ಕಲಂ ೩೭೭] ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಡಳಿತಗಾರರ ನೈತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಂದ ವಯಸ್ಕರ ಖಾಸಗಿಯಾದ ಸಮ್ಮತಿಯ ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳ ಆಪರಾಧಿಕರಣವನ್ನು [ ಇದನ್ನು ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಹೊಡೆದು ಹಾಕಿತು] ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಮೇಲೆ ಹೇರಲಾಯಿತು." <ref name="The Hindu 2012" /> ಎಂದರು. ==== ೨೦೧೩ ಸುರೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಕೌಶಲ್ ವಿರುದ್ಧ ನಾಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ==== ''ಸುರೇಶ್ ಕುಮಾರ್ ಕೌಶಲ್ ಮತ್ತು ಇನ್ನೊಂದು v. NAZ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು'' ೨೦೧೩ರ ಪ್ರಕರಣವಾಗಿದ್ದು, ಇದರಲ್ಲಿ ಜಿಎಸ್ ಸಿಂಘ್ವಿ ಮತ್ತು ಎಸ್.ಜೆ.ಮುಖೋಪಾಧ್ಯಾಯ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ದ್ವಿಸದಸ್ಯ [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]] ಪೀಠವು ದೆಹಲಿ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ''ನಾಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ v. ದೆಹಲಿ ಸರ್ಕಾರ NCT'' ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಅನೂರ್ಜಿತಗೊಳಿಸಿ ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ಕಲಂ ೩೭೭ ಅನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಈ ತೀರ್ಪು ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ತಜ್ಞರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಪರರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಕರಣದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದೊಂದಿಗೆ ಲಿಖಿತ ಸಲ್ಲಿಕೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಹೊರತಾಗಿಯೂ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು.<ref>{{Cite web |last=Shesadri |first=Shekha |display-authors=etal |title=Mental Health Professionals--Written Submissions |url=http://orinam.net/377/wp-content/uploads/2013/12/SC_MentalHealthProfessionals_WrittenSubmissions.pdf |access-date=March 22, 2021}}</ref> ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವೃತ್ತಿಪರರು ಆಗಾಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ LGBT ಅಥವಾ ಕ್ವೀರ್ ರೋಗಿಗಳು ಭಾರತೀಯ ಮಾನದಂಡನೆ ಕಲಂ ೩೭೭ ಒಡ್ಡಿದ ಬೆದರಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಖಂಡನೆಯಿಂದಾಗಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾದ ಮಾನಸಿಕ ಯಾತನೆ-ಖಿನ್ನತೆ, ಆತಂಕ ಮತ್ತು ಬಹಳಷ್ಟು ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾರೆಂದು ಗಮನಿಸಿದರು. ಈ ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ವೃತ್ತಿಪರರು ಭಾರತೀಯ ಮಾನದಂಡನೆ ೩೭೭ಯು LGBT ಮತ್ತು ಕ್ವೀರ್ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ತಾವು "ಅಪರಾಧಿಗಳು" ಎಂದು ಭಾವಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಅವರ ಮಾನಸಿಕ ಯಾತನೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಾನವ ಹಕ್ಕುಗಳ ಮುಖ್ಯಸ್ಥೆ ನವಿ ಪಿಳ್ಳೆ <ref>{{Cite web |date=December 12, 2013 |title=United Nations Criticizes SC Verdict on Sec 377 |url=http://www.enewspaperofindia.com/News/United-Nations-criticizes-SC-verdict-on-Sec-377_news_257.aspx |archive-url=https://web.archive.org/web/20140221155213/http://www.enewspaperofindia.com/News/United-Nations-criticizes-SC-verdict-on-Sec-377_news_257.aspx |archive-date=February 21, 2014 |access-date=March 22, 2021 |website=enewspaper of India}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತದ ಸಲಿಂಗ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮರು-ಅಪರಾಧೀಕರಣದ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ನಿರಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, ಇದು ದೇಶಕ್ಕೆ "ಮಹತ್ವದ ಹಿಮ್ಮೊಗ ಹೆಜ್ಜೆ" ಎಂದು ಕರೆದರು. ಸಲಿಂಗಕಾಮ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರ ಎಂಬ [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಭಾರತೀಯ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ]] ತೀರ್ಪಿನ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಯುಎನ್ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ [[ಬಾನ್ ಕೀ-ಮೂನ್|ಬಾನ್ ಕಿ-ಮೂನ್]] ಸಮಾನತೆಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದರು ಮತ್ತು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಿಲಿಂಗಿಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಯಾವುದೇ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |date=12 December 2013 |title=UN chief Ban Ki-moon calls for equality for lesbians, gays and bisexuals |work=The Economic Times |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-12-12/news/45123244_1_lgbt-rights-ban-ki-moon-human-rights |access-date=March 22, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216050212/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2013-12-12/news/45123244_1_lgbt-rights-ban-ki-moon-human-rights |archive-date=December 16, 2013}}</ref> ತೀರ್ಪಿನ ನಂತರ, ಆಗಿನ ಆಡಳಿತಾರೂಢ [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ]] ಅಧ್ಯಕ್ಷೆ [[ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ|ಸೋನಿಯಾ ಗಾಂಧಿ ಅವರು]] ಕಲಂ ೩೭೭ ಅನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವಂತೆ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಕೇಳಿದರು. ಆಕೆಯ ಮಗ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಉಪಾಧ್ಯಕ್ಷ [[ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ]] ಕೂಡ ಕಲಂ ೩೭೭ ರದ್ದಾಗಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು.<ref>{{Cite news |date=December 12, 2013 |title=Rahul Gandhi too wants Section 377 to go, supports gay rights |work=India Today Online New Delhi |url=https://www.indiatoday.in/india/north/story/rahul-gandhi-wants-section-377-to-go-supports-gay-rights-220587-2013-12-12 |access-date=March 22, 2021}}</ref> ಜುಲೈ ೨೦೧೪ ರಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಬಿಜೆಪಿ]] ನೇತೃತ್ವದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಗೃಹ ಖಾತೆಯ ರಾಜ್ಯ ಸಚಿವ ಕಿರಣ್ ರಿಜಿಜು ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಲಿಖಿತ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಐಪಿಸಿಯ ಕಲಂ ೩೭೭ರ ಬಗ್ಗೆ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತೀರ್ಪು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ನಂತರವೇ ನಿರ್ಧಾರ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref>{{Cite news |last=Press Trust of India |date=July 22, 2014 |title=No plans to amend Section 377 till SC decision: Modi govt |work=The Indian Express |url=http://indianexpress.com/article/india/india-others/no-plans-to-amend-section-377-till-sc-decision-govt/ |access-date=March 22, 2021}}</ref> ಆದಾಗ್ಯೂ, ೧೩ ಜನವರಿ ೨೦೧೫ ರಂದು, ಎನ್‌ಡಿಟಿವಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಬಿಜೆಪಿ ವಕ್ತಾರ ಶೈನಾ ಎನ್‌ಸಿ, "ನಾವು [ಬಿಜೆಪಿ] ಸಲಿಂಗಕಾಮದ ನಿರಪರಾಧಿಕರಣವನ್ನು ಬೆಂಬಳಿಸುತ್ತೇವೆ. ಅದು ಪ್ರಗತಿಪರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ." <ref>{{Cite web |last=Ratnam |first=Dhamini |date=14 January 2015 |title=BJP supports decriminalization of homosexuality: Shaina NC |url=http://www.livemint.com/Leisure/XCOl7cJw5t3DgnQZsFYIFO/BJP-supports-decriminalization-of-homosexuality-Shaina-NC.html |access-date=March 22, 2021 |website=Mint}}</ref> ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದರು. ==== ೨೦೧೬ ನಾಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಕ್ಯುರೇಟಿವ್ ಅರ್ಜಿ ==== ೨ ಫೆಬ್ರವರಿ ೨೦೧೬ ರಂದು, ನಾಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಪರಿಹಾರಿಕ ಅರ್ಜಿಯ ಅಂತಿಮ ವಿಚಾರಣೆಯು [[ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯದಲ್ಲಿ]] ವಿಚಾರಣೆಗೆ ಬಂದಿತು. [[ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು|ಭಾರತದ ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ]] ಟಿಎಸ್ ಠಾಕೂರ್ ನೇತೃತ್ವದ ತ್ರಿಸದಸ್ಯ ಪೀಠವು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಎಲ್ಲಾ ೮ ಪರಿಹಾರಿಕ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಐವರು ಸದಸ್ಯರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪೀಠವು ಹೊಸದಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref name="Indian Express"/> ==== ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕು ತೀರ್ಪು ==== ೨೪ ಆಗಸ್ಟ್ ೨೦೧೭ ರಂದು, ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ''ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೆ.ಎಸ್.ಪುಟ್ಟಸ್ವಾಮಿ (ನಿವೃತ್ತ) ಮತ್ತು ಅನ್ಆರ್. vs ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅಂಡ್ ಓರ್ಸ್.'' ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಖಾಸಗಿತನದ ಹಕ್ಕು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ವಿಧಿ ೨೧ ಮತ್ತು ಭಾಗ III ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕು ಎಂದು ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಹೇಳಿದೆ. ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಕಲಂ ೩೭೭ ಅನ್ನು "ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಕಾಸದ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಅಸಂಗತ ಟಿಪ್ಪಣಿ" ಎಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ೯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಪೀಠ ನೀಡಿದ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ (ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಖೇಹರ್, ಅಗರ್ವಾಲ್, ಅಬ್ದುಲ್ ನಜೀರ್ ಮತ್ತು ಅವರದೆ ಲೇಖಕರು), ಸುರೇಶ್ ಕೌಶಲ್ (೨೦೧೩) ತೀರ್ಪಿನ ಹಿಂದಿನ ತಾರ್ಕಿಕತೆ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ತಮ್ಮ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರು. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವು ಬಾಧಿತವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ಗೌಪ್ಯತೆಯ ಹಕ್ಕನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಚಂದ್ರಚೂಡ್ ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಕೌಲ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರು. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಅನ್ವಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತವಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದಾದಂತಹದನ್ನು [[ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ|ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಲಾದ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆಗಾಗ್ಗೆ ಕರೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.<ref name=":2a"/><blockquote><poem>Sexual orientation is an essential attribute of privacy. Discrimination against an individual on the basis of sexual orientation is deeply offensive to the dignity and self-worth of the individual. Equality demands that the sexual orientation of each individual in society must be protected on an even platform. The right to privacy and the protection of sexual orientation lie at the core of the fundamental rights guaranteed by Articles 14, 15 and 21 of the Constitution.<ref name=":2a" /> ...Their rights are not "so-called" but are real rights founded on sound constitutional doctrine. They inhere in the right to life. They dwell in privacy and dignity. They constitute the essence of liberty and freedom. Sexual orientation is an essential component of identity. Equal protection demands protection of the identity of every individual without discrimination.<ref name=":2a" /></poem></blockquote>ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪರಿಹಾರಿಕ ಅರ್ಜಿಯು (ಕಲಂ ೩೭೭ ಅನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು) ಪ್ರಸ್ತುತ ಉಪ-ನ್ಯಾಯಾಲಯವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಸಿಂಧುತ್ವವನ್ನು ಸೂಕ್ತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಬಿಡುವುದಾಗಿ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ಅಧಿಕಾರ ನೀಡಿದರು. ಈ ತೀರ್ಪಿನೊಂದಿಗೆ, ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರು ೨೦೧೩ ರ ತೀರ್ಪಿನ ಹಿಂದಿನ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯನ್ನು ಅಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಹೀಗಾಗಿ ಕಲಂ ೩೭೭ ಅನ್ನು ಓದಲು ಮತ್ತು ೨೦೦೯ರ ಉಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪಿನ ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿ, ಆ ಮೂಲಕ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಲೈಂಗಿಕತೆಯನ್ನು ನಿರಪರಾಧಿಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಕಾನೂನು ತಜ್ಞರು ಸಲಹೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.<ref>{{Cite news |date=24 August 2017 |title=Legal experts on 377 and Right to Privacy |url=http://www.livelaw.in/privacy-bench-affirms-lgbt-rights-disagrees-with-suresh-koushal-judgment-on-377-ipc/ |access-date=24 August 2017}}</ref><ref>{{Cite news |date=25 August 2017 |title=The Hindu on 377 and Right to Privacy |work=[[The Hindu]] |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-opinion/target-section-377/article19563070.ece}}</ref> ==== ೨೦೧೮ ನವತೇಜ್ ಸಿಂಗ್ ಜೋಹರ್ ವಿರುದ್ಧ ಯೂನಿಯನ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ==== ೨೦೧೮ ರಲ್ಲಿ, ದಶಕಗಳ ತಳಮಟ್ಟದ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲತೆಯ ನಂತರ, [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ಪುರುಷರ ನಡುವಿನ ಖಾಸಗಿ ಸಹಮತದ ಲೈಂಗಿಕತೆಗೆ ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ಕಲಂ ೩೭೭ರ ಅನ್ವಯವು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿ ಸಲಿಂಗಕಾಮಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ನಿರಪರಾಧಿಕರಣಗೊಳಿಸಿತು.<ref name=":1a">{{Cite web |last=Hans |first=Namit |date=14 February 2017 |title=Increasing support for gay rights from BJP leaders. A rainbow in sight? |url=http://www.catchnews.com/national-news/most-indian-political-parties-back-lgbt-rights-a-rainbow-in-sight-1449397534.html |access-date=3 November 2017 |website=Catch News}}</ref><ref>{{Cite news |title=India Just Decriminalized Gay Sex |language=en |work=BuzzFeed News |url=https://www.buzzfeednews.com/article/nishitajha/india-section-377-gay-sex |access-date=2018-09-06}}</ref> ಮುಖ್ಯ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ದೀಪಕ್ ಮಿಶ್ರಾ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಧನಂಜಯ ವೈ. ಚಂದ್ರಚೂಡ್, ಅಜಯ್ ಮಾಣಿಕ್ರಾವ್ ಖಾನ್ವಿಲ್ಕರ್, ಇಂದು ಮಲ್ಹೋತ್ರಾ ಮತ್ತು ರೋಹಿಂಟನ್ ಫಾಲಿ ನಾರಿಮನ್ ಅವರನ್ನೊಳಗೊಂಡ [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯ]]ದ ಐದು ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪೀಠವು ಕಲಂ ೩೭೭ರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕತೆಯ ಸವಾಲಿನ ವಿಚಾರಣೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. [[ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ|ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು]] ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ನಿಲುವು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಕಲಂ ೩೭೭ ಅನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಲು "ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ" ಗೆ ಬಿಟ್ಟಿತು. ಅರ್ಜಿದಾರರು ಕಲಂ ೩೭೭ ರ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕತೆಯ ವಿರುದ್ಧ ವಾದಿಸಲು ಲೈಂಗಿಕ ಗೌಪ್ಯತೆ, ಘನತೆ, ತಾರತಮ್ಯದ ವಿರುದ್ಧದ ಹಕ್ಕು ಮತ್ತು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿದರು. ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಅರ್ಜಿದಾರರ ಮನವಿಯನ್ನು ಆಲಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತನ್ನ ತೀರ್ಪನ್ನು ಜುಲೈ ೧೭, ೨೦೧೮ ರಂದು ಕಾಯ್ದಿರಿಸಿತ್ತು. ಪೀಠವು ತನ್ನ ತೀರ್ಪನ್ನು ೬ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೨೦೧೮ ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |title=Section 377 Verdict By Supreme Court Tomorrow: 10-Point Guide |work=NDTV.com |url=https://www.ndtv.com/india-news/section-377-supreme-court-verdict-tomorrow-1911822 |access-date=5 September 2018}}</ref> ತೀರ್ಪನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು, ಸಲಿಂಗಕಾಮಿಗಳನ್ನು ಬಲಿಪಶು ಮಾಡಲು ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ಕಲಂ ಅನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಅಸಂವಿಧಾನಿಕ ಮತ್ತು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕೃತ್ಯ ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮೂಲಕ ಕಲಮ್ ೩೭೭ ಅನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪಿಸುವ ತನ್ನದೇ ಆದ ೨೦೧೩ರ ತೀರ್ಪನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು.<ref>{{Cite news |title=One India, Equal In Love: Supreme Court Ends Section 377 |work=NDTV.com |url=https://www.ndtv.com/india-news/homosexuality-no-longer-a-crime-in-india-supreme-court-ends-controversial-section-377-1912202?browserpush=true |access-date=6 September 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=India decriminalises gay sex in landmark verdict |url=https://www.aljazeera.com/news/2018/09/india-decriminalises-gay-sex-landmark-verdict-180906051219637.html |access-date=6 September 2018 |website=www.aljazeera.com}}</ref> ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನ ಕಾನೂನನ್ನು "ತರ್ಕಬದ್ಧವಲ್ಲದ, ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಮತ್ತು ಅಗ್ರಾಹ್ಯ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ [[ಭಾರತದ ಸರ್ವೋಚ್ಛ ನ್ಯಾಯಾಲಯ|ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು]] ವಯಸ್ಕರ ನಡುವಿನ ಸಮ್ಮತಿಯ ಲೈಂಗಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅಪರಾಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿತು.<ref>{{Cite news |title='Gay sex is not a crime,' says Supreme Court in historic judgment |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/gay-sex-is-not-a-crime-says-supreme-court-in-historic-judgement/articleshow/65695172.cms |access-date=6 September 2018}}</ref><ref>{{Cite web |title=NAVTEJ SINGH JOHAR v. UNION OF INDIA MINISTRY OF LAW AND JUSTICE SECRETARY. [2018] INSC 746 (6 September 2018) |url=http://www.liiofindia.org/in/cases/cen/INSC/2018/746.html |access-date=1 April 2020 |publisher=Legal Information Institute of India |archive-date=24 ಫೆಬ್ರವರಿ 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210224180118/http://www.liiofindia.org/in/cases/cen/INSC/2018/746.html |url-status=dead }}</ref> ದಿ ವೈರ್ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ತೀರ್ಪು ಮತ್ತು ಎಡ್ವರ್ಡ್ಸ್ vs ಕೆನಡಾ (AG) ನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಕೆನಡಾದ ಸೆನೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟ ೧೯೨೯ರ ಪ್ರಿವಿ ಕೌನ್ಸಿಲ್‌ನ ತೀರ್ಪಿನ ನಡುವೆ ಸಮಾನಾಂತರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿತು. ಇದು ಅರ್ಜಿದಾರರನ್ನು ಕೆನಡಿಯನ್ ಫೇಮಸ್ ಫೈವ್‌ಗೆ ಹೋಲಿಸಿತು.<ref name="auto">{{Cite web |title=From Canada to India, 'Valiant Five' Have Secured a Marginalised Group's Rights |url=https://thewire.in/rights/section-377-persons-case-canada-lgbt |access-date=12 September 2018 |website=The Wire}}</ref> === ಸಾಕ್ಷ್ಯಚಿತ್ರ === ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ, ಇಟಾಲಿಯನ್ ಚಲನಚಿತ್ರ ನಿರ್ಮಾಪಕ ಅಡೆಲೆ ಟುಲ್ಲಿ, ೨೦೦೯ ರಲ್ಲಿನ ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಪು ಮತ್ತು [[ಮುಂಬಯಿ|ಬಾಂಬೆಯಲ್ಲಿನ]] ಭಾರತೀಯ LGBTQ ಸಮುದಾಯದ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ '''365 Without 377' ಅನ್ನು'' ನಿರ್ಮಿಸಿದರು.<ref>{{Cite web |title=365 without 377 - Adele Tulli |url=http://www.queerdocumentaries.com/en/documentaries/documentary/365-without-377 |access-date=14 May 2019 |website=www.queerdocumentaries.com |language=en-EN |archive-date=14 ಮೇ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190514232556/http://www.queerdocumentaries.com/en/documentaries/documentary/365-without-377 |url-status=dead }}</ref> ಇದು ೨೦೧೧ ರಲ್ಲಿ ಟುರಿನ್ LGBT ಫಿಲ್ಮ್ ಫೆಸ್ಟ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು <ref>{{Cite news |last=Paternò |first=Cristiana |date=11 February 2019 |title=Adele Tulli: "Italy is a lab for gender" |work=news.cinecitta.com |url=https://news.cinecitta.com/EN/en/news/104/77714/adele-tulli-italy-is-a-lab-for-gender.aspx |access-date=14 May 2019 |archive-date=14 ಮೇ 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190514232553/https://news.cinecitta.com/EN/en/news/104/77714/adele-tulli-italy-is-a-lab-for-gender.aspx |url-status=dead }}</ref> == ಸಿಂಗಾಪುರ == ಸಿಂಗಾಪುರ್ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆಯ ಕಲಂ ೩೭೭ ಎ ೨೯ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೨೨ ರಂದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ರದ್ದುಗೊಳ್ಳುವವರೆಗೆ ಪುರುಷರ ನಡುವಿನ ಲೈಂಗಿಕತೆಯನ್ನು ಅಪರಾಧೀಕರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ನಿಬಂಧನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿ ೨೦೨೨ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಲೀ ಸಿಯೆನ್ ಲೂಂಗ್ ಘೋಷಿಸಿದ್ದರು.<ref name=":83">{{Cite web |title=NDR 2022: Govt to repeal Section 377A, amend Constitution to protect marriage definition from legal challenges |url=https://www.todayonline.com/singapore/ndr-2022-section-377a-repeal-constitution-1974206 |access-date=2022-08-21 |website=TODAY |language=en}}</ref><ref name=":84">{{Cite web |last=Auto |first=Hermes |date=2022-08-21 |title=NDR 2022: Govt will repeal Section 377A, decriminalise sex between men {{!}} The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/singapore/politics/ndr-2022-govt-will-repeal-section-377a-decriminalise-sex-between-men |access-date=2022-08-21 |website=www.straitstimes.com |language=en}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} <references group="" responsive="1"></references> == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://www.risksandresponsibilities.org/ArvindNarrain.pdf ದಕ್ಷಿಣ ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ ಪುರುಷ-ಪುರುಷ ಲೈಂಗಿಕತೆ ಮತ್ತು ಲೈಂಗಿಕತೆ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು: ರಾಜಕೀಯ-ಕಾನೂನು ಚೌಕಟ್ಟಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071019103818/http://www.risksandresponsibilities.org/ArvindNarrain.pdf |date=2007-10-19 }}, ಅರವಿಂದ್ ನರೈನ್ ಮತ್ತು ಬ್ರೋಟೋಟಿ ದತ್ತಾ, 2006. * [https://web.archive.org/web/20120309003401/http://www.nazindia.org/advocacy.htm ನಾಜ್ ಫೌಂಡೇಶನ್ ಆಫ್ (ಭಾರತ) ಟ್ರಸ್ಟ್‌ನ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [http://devgan.in/ipc/section/377/ ವಿಭಾಗ 377 – ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆ, 1860] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240417023754/https://devgan.in/ipc/section/377/ |date=2024-04-17 }} (ಮೊಬೈಲ್) {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]] [[ವರ್ಗ:ಕಾನೂನು/ನ್ಯಾಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ]] [[ವರ್ಗ:ಸಲಿಂಗ]] cvzgo5gwsy2u8mkisgtkqd1qgw4enf5 0 156532 1375563 1375417 2026-06-21T06:00:15Z A826 72368 Cleaned up using [[WP:AutoEd|AutoEd]] 1375563 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=December 2019}} {{Use Indian English|date=December 2019}} [[ಚಿತ್ರ:Tunga Bridge Side View.JPG|thumb|ತುಂಗಾ ಸೇತುವೆ (ಬದಿಯ ನೋಟ)]] '''ತುಂಗಾ ಸೇತುವೆ''' ಇಂಡಿಯಾದ [[ಕರ್ನಾಟಕ]]ದ [[ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ]]ಯಲ್ಲಿ, [[ತುಂಗಾ ನದಿ]]ಯ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಸೇತುವೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಕುರುವಳ್ಳಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುತ್ತದೆ. ==ಸೇತುವೆಯ ರಚನೆ== ಇದೊಂದು ಕಮಾನು-ಸೇತುವೆ (Arch-bridge) ಆಗಿದ್ದು, ೫೩.೮೮ ಅಡಿ ಎತ್ತರ, ೭೬೧.೨೫ ಅಡಿ ಉದ್ದ ಮತ್ತು ೨೬.೨೫ ಅಡಿ ಅಗಲ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ೧೬ ಕಮಾನುಗಳಿದ್ದು, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಮಾನುಗಳ ನಡುವೆ ೫೩.೧೩ ಅಡಿ ಅಂತರವಿದೆ.<ref>https://vijaykarnataka.com/news/shivamogga/tunga-bridge-proposal-for-new-bridge-construction-to-mark-155-years-of-history/articleshow/130985787.cms</ref> ==ಇತಿಹಾಸ== ಮೈಸೂರು ಮಹಾರಾಜರ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಮಿಷನರಾಗಿದ್ದ ಜೆ. ಡಿ. ಗೋರ್ಡನ್ ಅವರು ೧೮೬೮ರಲ್ಲಿ ತುಂಗಾ ನದಿಯ ಮೇಲೆ ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದರು. ಈ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಕಾರಿಯಾದ ಕರ್ನಲ್ ಸ್ವೋಕ್ಸ್ ಅವರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಅವರು ಅದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕಾಮಗಾರಿ ಆರಂಭಿಸಿ, ೧೮೭೧ರಲ್ಲಿ ೧.೭೫ ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.<ref>https://vijaykarnataka.com/news/shivamogga/tunga-bridge-proposal-for-new-bridge-construction-to-mark-155-years-of-history/articleshow/130985787.cms</ref> ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಕೆಡವಿ ಆಧುನಿಕ ಫ್ಲೈಓವರ್‌ನಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾವನೆಗಳು ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ. ಪಾರಂಪರಿಕ ತಾಣಗಳ ರಕ್ಷಣಾ ಹೋರಾಟಗಾರರು ಇದರ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.<ref>https://timesofindia.indiatimes.com/city/mysuru/push-to-replace-tunga-bridge-with-flyover-draws-opposition-fro-heritage-activists/articleshow/131227512.cms</ref> ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{Reflist}} [[ವರ್ಗ:ಸೇತುವೆಗಳು]] i86z8gc5ojmin9k4lmzigkmcszj443i 0 157425 1375508 1353044 2026-06-20T16:15:30Z Shivaprasad Haluvalli 50180 1375508 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=ಪವನ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ|image=|country=India|full_name=ಪವನ್ ಉದಯ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ|birth_date={{birth date and age|1989|9|16|df=yes}}|birth_place=[[ಧಾರವಾಡ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]]|death_date=|death_place=|nickname=|batting=ಎಡಗೈ|bowling=ಬಲಗೈ ಆಫ್‌ಬ್ರೇಕ್|role=[[ಆಲ್‌ರೌಂಡರ್]]|club1=[[ಕರ್ನಾಟಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ]]|year1=2016–2020|clubnumber1=|club2=[[ಪುದುಚೇರಿ]] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|year2=2021–2022|clubnumber2=|date=7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016|source=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/422104.html ESPNcricinfo}} [[ಚಿತ್ರ:PAVAN DESHPANDE CRICKETER COMMENTATOR.png|thumb|ಪವನ್‌ ದೇಶಪಾಂಡೆ, ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟ್‌ ಆಟಗಾರ ಮತ್ತು ವೀಕ್ಷಕ ವಿವರಣೆಗಾರ]] '''ಪವನ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ''' (ಜನನ 16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1989) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ, ಇವರು [[ಪುದುಚೇರಿ]] ಮತ್ತು [[ಕರ್ನಾಟಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಕರ್ನಾಟಕ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ]] ಆಡಿದ್ದಾರೆ. <ref name="profile">{{Cite web |title=Pavan Deshpande |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/422104.html |access-date=7 December 2016 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ಅವರು 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016 ರಂದು 2016-17 ರ ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ತಂಡಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರು <ref name="debut">{{Cite web |title=Ranji Trophy, Group B: Karnataka v Maharashtra at Mohali, Dec 7-10, 2016 |url=http://www.espncricinfo.com/ranji-trophy-2016-17/engine/current/match/1053677.html |access-date=7 December 2016 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಂದು 2016-17 ವಿಜಯ್ ಹಜಾರೆ ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಲಿಸ್ಟ್ A ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು <ref name="LA">{{Cite web |title=Vijay Hazare Trophy, Group D: Jharkhand v Karnataka at Kolkata, Feb 25, 2017 |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1053725.html |access-date=25 February 2017 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ಜನವರಿ 2018 ರಲ್ಲಿ, 2018 ರ ಐಪಿಎಲ್ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು [[ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು]] ಖರೀದಿಸಿತು. <ref name="IPL2018">{{Cite web |title=List of sold and unsold players |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/22218394/ipl-2018-player-auction-list-sold-unsold-players |access-date=27 January 2018 |website=ESPNcricinfo}}</ref> 2020 ರ ಐಪಿಎಲ್ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ, 2020 ರ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌ಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅವರನ್ನು [[ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು]] ಖರೀದಿಸಿತು. {{ಚುಟುಕು}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}{{DEFAULTSORT:Deshpande, Pavan}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೮೯ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ಧಾರವಾಡ]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] bn8gfcroskqy92oknzvtaep4805fxwg 1375511 1375508 2026-06-20T16:21:10Z Shivaprasad Haluvalli 50180 1375511 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer|name=ಪವನ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ|image=[[File:PAVAN DESHPANDE CRICKETER COMMENTATOR.png|thumb|Pavan Deshpande, Indian First Class Cricketer and Commentator]]|country=India|full_name=ಪವನ್ ಉದಯ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ|birth_date={{birth date and age|1989|9|16|df=yes}}|birth_place=[[ಧಾರವಾಡ]], [[ಕರ್ನಾಟಕ]], [[ಭಾರತ]]|death_date=|death_place=|nickname=|batting=ಎಡಗೈ|bowling=ಬಲಗೈ ಆಫ್‌ಬ್ರೇಕ್|role=[[ಆಲ್‌ರೌಂಡರ್]]|club1=[[ಕರ್ನಾಟಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ]]|year1=2016–2020|clubnumber1=|club2=[[ಪುದುಚೇರಿ]] ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|year2=2021–2022|clubnumber2=|date=7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016|source=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/422104.html ESPNcricinfo}} '''ಪವನ್ ದೇಶಪಾಂಡೆ''' (ಜನನ 16 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 1989) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗ, ಇವರು [[ಪುದುಚೇರಿ]] ಮತ್ತು [[ಕರ್ನಾಟಕ ಕ್ರಿಕೆಟ್ ತಂಡ|ಕರ್ನಾಟಕ ತಂಡಕ್ಕಾಗಿ]] ಆಡಿದ್ದಾರೆ. <ref name="profile">{{Cite web |title=Pavan Deshpande |url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/422104.html |access-date=7 December 2016 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ಅವರು 7 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2016 ರಂದು 2016-17 ರ ರಣಜಿ ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ತಂಡಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆಯ ಚೊಚ್ಚಲ ಪಂದ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಿದರು <ref name="debut">{{Cite web |title=Ranji Trophy, Group B: Karnataka v Maharashtra at Mohali, Dec 7-10, 2016 |url=http://www.espncricinfo.com/ranji-trophy-2016-17/engine/current/match/1053677.html |access-date=7 December 2016 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ಅವರು 25 ಫೆಬ್ರವರಿ 2017 ರಂದು 2016-17 ವಿಜಯ್ ಹಜಾರೆ ಟ್ರೋಫಿಯಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕಕ್ಕಾಗಿ ತಮ್ಮ ಲಿಸ್ಟ್ A ಗೆ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು <ref name="LA">{{Cite web |title=Vijay Hazare Trophy, Group D: Jharkhand v Karnataka at Kolkata, Feb 25, 2017 |url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1053725.html |access-date=25 February 2017 |website=ESPNcricinfo}}</ref> ಜನವರಿ 2018 ರಲ್ಲಿ, 2018 ರ ಐಪಿಎಲ್ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ ಅವರನ್ನು [[ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು]] ಖರೀದಿಸಿತು. <ref name="IPL2018">{{Cite web |title=List of sold and unsold players |url=http://www.espncricinfo.com/story/_/id/22218394/ipl-2018-player-auction-list-sold-unsold-players |access-date=27 January 2018 |website=ESPNcricinfo}}</ref> 2020 ರ ಐಪಿಎಲ್ ಹರಾಜಿನಲ್ಲಿ, 2020 ರ ಇಂಡಿಯನ್ ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ಲೀಗ್‌ಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಅವರನ್ನು [[ರಾಯಲ್ ಚಾಲೆಂಜರ್ಸ್ ಬೆಂಗಳೂರು]] ಖರೀದಿಸಿತು. {{ಚುಟುಕು}} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}}{{DEFAULTSORT:Deshpande, Pavan}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೮೯ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರೀಡಾಪಟುಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ಕ್ರಿಕೆಟ್ ಆಟಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಿಕೆಟಿಗರು]] [[ವರ್ಗ:ಧಾರವಾಡ]] [[ವರ್ಗ:Pages with unreviewed translations]] 7as8wyf0xqur7f06pezjbfj95rsgjvh 0 159137 1375578 1351990 2026-06-21T09:33:51Z Vijaykolkar3 99061 /* ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಸಾರಗಳು */ 1375578 wikitext text/x-wiki '''[[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿ]]''' [[ಸನ್ ಟಿವಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್|ಸನ್ ಟಿವಿ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ನ]] ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಕನ್ನಡ ಮನೋರಂಜನಾ ದೂರದರ್ಶನ ವಾಹಿನಿ ಆಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಕನ್ನಡ [[ಮನೋರಂಜನೆ|ಸಾಮಾನ್ಯ ಮನರಂಜನಾ]] ವಾಹಿನಿ ಕೂಡ ಆಗಿದೆ. [[ಉದಯ ಟಿ.ವಿ|ಉದಯ ಟಿವಿಯಲ್ಲಿ]] ಪ್ರಸಾರವಾಗುವ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪಟ್ಟಿ ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ಇದೆ. == ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಸಾರಗಳು == === ಮೂಲ ಸರಣಿಗಳು === {| class="wikitable sortable" !ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ದಿನಾಂಕ ! ಹೆಸರು ! ಸಂಚಿಕೆಗಳು ! ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು |- | 20 ಏಪ್ರಿಲ್ 2026 | ''[[ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮದುವೆ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಮದುವೆ ]]'' | 001+ | |- | 22 ನವೆಂಬರ್ 2021 | ''[[ಅಣ್ಣ ತಂಗಿ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಅಣ್ಣ ತಂಗಿ]]'' | 820+ | ತಮಿಳು ಟಿವಿ ಸರಣಿ ''ವನತೈ ಪೋಲಾ'' |- | 11 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 | ''ಶಾಂಭವಿ'' | 185 | |- | 11 ಮಾರ್ಚ್ 2024 | ''[[ಮಾಂಗಲ್ಯ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಮಾಂಗಲ್ಯ]]'' | 1+ | |- | 16 ಫೆಬ್ರವರಿ 2026 | ''[[ಕೃಷ್ಣವಂಶಿ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಕೃಷ್ಣವಂಶಿ]]'' | 1+ |- | 19 ಫೆಬ್ರವರಿ 2024 | ''ಸೂರ್ಯವಂಶ'' | 149 | |- | 30 ಮಾರ್ಚ್ 2026 | ''[[ಮೂಕುತಿ ಮಲ್ಲಿ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ಮೂಕುತಿ ಮಲ್ಲಿ]]'' | 01 | ತಮಿಳು ಟಿವಿ ಸರಣಿ ''ರೋಜಾ'' |- | 24 ನವೆಂಬರ್ 2025 | ''[[ರಥ ಸಪ್ತಮಿ (ಕನ್ನಡ ಧಾರಾವಾಹಿ)|ರಥ ಸಪ್ತಮಿ]]'' | 001 | ತಮಿಳು ಟಿವಿ ಸರಣಿ ''ಮರುಮಗಲ್'' |- | 15 ಮಾರ್ಚ್ 2021 | ''ಗೌರಿಪುರದ ಗಯ್ಯಾಳಿಗಳು'' | 1093 | |- |22 ಜುಲೈ 2024 |ಶಾಂತಿ ನಿವಾಸ | | |} === ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು === {| class="wikitable sortable" !ಪ್ರೀಮಿಯರ್ ದಿನಾಂಕ ! ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋ |- | 31 ಆಗಸ್ಟ್ 2020 | ''ನಮಸ್ತೇ ಶಂಕರ'' |} == ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಸಾರಗಳು == ; ಮೂಲ ಸರಣಿಗಳು {|Class="wikitable sortable" !ಹೆಸರು!!ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಸಾರ!!ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !!ಒಟ್ಟು ಸಂಚಿಕೆಗಳು!! ಟಿಪ್ಪಣಿ |- |''ಗಂಗೆ ಗೌರಿ''||28 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2024||2 ನವೆಂಬರ್ 2025||1902|| |- |''ಸೇವಂತಿ''||25 ಫೆಬ್ರವರಿ 2019|| ||1902||ತಮಿಳು ಟಿವಿ ಸರಣಿ ''ರೋಜಾ'' |- |''ರಾಧಿಕಾ''||28 ಮಾರ್ಚ್ 2022||5 ಏಪ್ರಿಲ್ 2025||1128||ತಮಿಳು ಟಿವಿ ಸರಣಿ ಕಯಲ್ |- |''ಸೂರ್ಯವಂಶ''||11 ಮಾರ್ಚ್ 2024||16 ಆಗಸ್ಟ್ 2024||756||ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯ |- |''ಕನ್ಯಾದಾನ''||15 ನವೆಂಬರ್ 2021||18 ಮೇ 2024||756||ಬಂಗಾಳಿ ಭಾಷೆಯ ''[[Kanyadaan (2020 TV series)|Kanyadaan]]'' |- |''ಪ್ರೀತಿಯ ಅರಸಿ''||16 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023||14 ಜನವರಿ 2024||88||ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ''[[Mr. Manaivi]]'' |- |''ಆನಂದ ರಾಗ ''||13 ಮಾರ್ಚ್ 2023||9 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2023||236||ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ''[[Anandha Ragam (TV series)|Anandha Ragam]]'' |- |''ನಯನತಾರ''||8 ಫೆಬ್ರವರಿ 2021||14 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2023||845|| |- |''ಸುಂದರಿ''||11 ಜನವರಿ 2021||12 ಆಗಸ್ಟ್ 2023||793|| |- |''ನೇತ್ರವಾತಿ''||15 ಮಾರ್ಚ್ 2021||27 ಮೇ 2023||683|| |- |''ಮಧುಮಗಳು''||7 ಮಾರ್ಚ್ 2022||13 ಆಗಸ್ಟ್ 2022||138||ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''Atho Athamma Kuthuro'' |- |''ಕಸ್ತೂರಿ ನಿವಾಸ''||9 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2019||13 ಆಗಸ್ಟ್ 2022||833|| |- |''ಯಾರಿಯವಳು''||31 ಆಗಸ್ಟ್ 2020||5 ಮಾರ್ಚ್ 2022||444|| |- |''ಕಾವ್ಯಂಜಲಿ''||3 ಆಗಸ್ಟ್ 2020||26 ಫೆಬ್ರವರಿ 2022||465|| |- |''ನಿನ್ನಿಂದಲೇ''||23 ಆಗಸ್ಟ್ 2021||20 ನವೆಂಬರ್ 2021||76|| |- |''ಕಾದಂಬರಿ''||23 ಆಗಸ್ಟ್ 2021||13 ನವೆಂಬರ್ 2021||70|| |- |''ಮನಸಾರೆ''||24 ಫೆಬ್ರವೆರಿ 2020||13 ನವೆಂಬರ್ 2021||415||ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''[[Pournami (TV series)|Pournami]]'' |- |''ಆಕೃತಿ''||24 ಆಗಸ್ಟ್ 2020||1 ಜನವರಿ 2021||90|| |- |''ನಂದಿನಿ''||23 ಜನವರಿ 2017||31 ಜುಲೈ 2020||977||<ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/kanada-serial-nandini-gets-a-rerun-on-television/articleshow/78276174.cms|title=Kanada serial Nandini gets a rerun on television|website=The Times of India}}</ref> |- |''ಅಮ್ಮಾವ್ರು''||20 ಜನವರಿ 2020||9 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020||66|| |- |''ನಾನು ನನ್ನ ಕನಸು''||5 ಆಗಸ್ಟ್ 2019 ||9 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020||206|| |- |''ನಾಯಕಿ''||17 ಜೂನ್ 2019||9 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020||241 ||ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ''[[Nayagi (TV series)|Nayagi]]'' |- |''ಜೀವನದಿ''||22 ಮೇ 2017||9 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020||762|| |- |''ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ''||22 ಜನವರಿ 2018||26 ಏಪ್ರಿಲ್ 2019||330|| |- |''ದೇವಾಯಾನಿ''||12 ನವೆಂಬರ್ 2018||9 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020||400|| |- |''ಕಾವೇರಿ''||26 ಜೂನ್ 2017||9 ಏಪ್ರಿಲ್ 2020||748|| |- |''ಕ್ಷಮಾ''||4 ಮಾರ್ಚ್ 2019||18 ಜನವ್ರಿ 2020||252|| |- |''ಚಂದ್ರಕುಮಾರಿ''||7 ಜನವರಿ 2019|| 1 ಮಾರ್ಚ್ 2019||39||ಮರು ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ''[[Chandrakumari]]'' |- |''ಜೈ ಹನುಮಾನ್(2018)''||8 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2018 ||20 ಫೆಬ್ರವೆರಿ 2019||100|| |- |''ಮಾಯ''||9 ಜುಲೈ 2018||2 ನವೆಂಬರ್ 2018||87||ಮರು ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ''[[Maya (2018 TV series)|Maya]]'' |- |''ಕಣ್ಮಣಿ''||19 ಮಾರ್ಚ್ 2018||3 ಜನವರಿ 2019||204|| |- |''ಮಾನಸ ಸರೋವರ''||2 ಮಾರ್ಚ್ 2018||26 ಜುಲೈ 2019||377 || |- |''ದೊಡ್ಮನೆ ಸೊಸೆ''||18 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2017||2019|| || |- |''ಜೋ ಜೋ ಲಾಲಿ''||10 ಏಪ್ರಿಲ್ 2017||14 ಜೂನ್ 2019||562|| ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ''[[Athipookal]]'' |- |''ಸರಯೂ''||27 ಆಗಸ್ಟ್ 2016||23 ಫೆಬ್ರವರಿ 2018||300|| |- |''ಮಹಾಸತಿ''||25 ಜೂನ್ 2016||2 ಜೂನ್ 2017||265|| |- |''ಆನಂದ ಭೈರವಿ''||2 ಜೂನ್ 2016||2017|| || |- |''ಸುಂದರಿ''||11 ಏಪ್ರಿಲ್ 2016||4 ಮೇ 2018 || || |- |''ಅರಮನೆ''||11 ಏಪ್ರಿಲ್ 2016||16 ಮಾರ್ಚ್ 2018|| || |- |''ಕೋಗಿಲೆ''||2015||2016|| || |- |''ಚಂದ್ರ ಚಕೋರಿ ''||2 ಜೂನ್ 2014||19 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2014||80||ಮರು ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ''[[Deivamagal]]'' |- |''ಬಂಗಾರ''||2013||2015||355||ಮರು ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ [[Thangam (TV series)|Thangam]]'' |- |''ತಂಗಾಳಿ''||5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2011||4 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2013||472||ಮರು ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ''[[Thendral]]'' |- |''ಯುಗಾದಿ''||16 ಮೇ 2011||30 ಆಗಸ್ಟ್ 2013||335|| |- |''ಸೀತೆ''||28 ಜೂನ್ 2010||26 ನವೆಂಬರ್ 2010||110|| |- |''ಕಾದಿರುವೆ ನಿನಗಾಗಿ''||14 ಜೂನ್ 2010||24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2010||40|| |- |''ಜೋಕಾಲಿ''||22 ಜೂನ್ 2009||26 ಜುಲೈ 2013||1062||ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ''[[Thirumathi Selvam]]'' |- |''ಕಾದಂಬರಿ''||13 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2004||6 ನವೆಂಬರ್ 2009||1275|| |- |''ಕನಕ''||1 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2008||3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2009||95|| |- |''ಕಲ್ಯಾಣಿ''||21 ನವೆಂಬರ್ 2005||4 ಮೇ 2007||380||ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''[[Kalyani (TV series)|kalyani original -kalyani Telugu 2005-2009, Tamil kasthoori remake 2006-2012 ]]'' |- |''ರಂಗೋಲಿ''||2005 || 2010||1230 ||ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ''[[Kolangal (TV series)|Kolangal]]'' |- |''ಮಾಂಗಲ್ಯ'' || 12 ಏಪ್ರಿಲ್ 2004|| 2 ನವೆಂಬರ್ 2012|| 2220||ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ''[[Metti Oli]]'' |- |''ಕುಂಕುಮ ಭಾಗ್ಯ''||12 ಮೇ 2003||4 ಮೇ 2007||1040|| |- |''ಕನ್ಯಾ ದಾನ ''||1 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2003||12 ಮೇ 2006||705|| |- |''ಕ್ಷಣ ಕ್ಷಣ ''||26 ಆಗಸ್ಟ್ 2002||19 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2003||345|| |- |''ಕವಲು ದಾರಿ''||26 ಆಗಸ್ಟ್ 2002||29 ಆಗಸ್ಟ್ 2003||265|| |- |''ಕನ್ನಡಿ''<ref>{{Cite web|title=Balaji Telefilms continues to be on a high despite Kutumb's hiccups and Kya Haadsa Kya Haqeeqat's teething problems....|url=https://www.indiantelevision.com/interviews/y2k2/executive/rpavithran.htm|website=Indian Television dot com|date=10 October 2002}}</ref> ||19 ನವೆಂಬರ್ 2001||29 ಆಗಸ್ಟ್ 2003||460|| |- |''ಕಪಿ ಚೇಷ್ಟೆ''||6 ಏಪ್ರಿಲ್ 2002||19 ಜನವರಿ 2003||84|| |- |''ಕಾವ್ಯಂಜಲಿ''||4 ಸೆಪ್ಟಂಬರ್ 2000||23 ಆಗಸ್ಟ್2002||515|| ಹಿಂದಿ ಭಾಷೆಯ ''[[Kundali (TV series)|Kundali]]'' |- |''ಉತ್ತರಾಯಣ''||2004||2004|| || |- |''ಹೋಗ್ಲಿ ಬಿಡಿ ಸರ್''||2002 ||2003 || 160|| |- |''ದಂಡ ಪಿಂಡಗಳು''||2000 ||2001 || 100+|| |- |''ಚಿಕ್ಕಮ್ಮ''||2010 || 2011|| ||ತಮಿಳ್ಯ್ ಭಾಷೆಯ ''[[Chithi (1999 TV series)|Chithi]]'' |- |''ಇತಿಹಾಸ'' ||1999 || || || |- |''ತನು ನಿನ್ನದು Ninnadu''<ref>{{Cite web|title=Celebration time for Thanu Ninnadu|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/bengaluru/celebration-time-for-thanu-ninnadu-/articleshow/834448885.cms|website=Times of India.com|date=14 September 2001}}</ref>||30 April 2001 || 26 October 2001||130 || |- |''ಅಮ್ಮ ನಾಗಮ್ಮ'' || || || || |- |''ವೈಶಾಲಿ''|| || || || |- |''ಉಯ್ಯಾಲೆ''|| || || || |- |''ಕಲ್ಪ ವೃಕ್ಷ''|| || || || |- |''ಸಹಸ್ರ ಲಕ್ಷ್ಮೀಯರು''|| || || || |- |''ಚಕ್ರವಾಕ'' || || || ||ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''[[Chakravakam (TV series)|Chakravakam]]'' |- |''ಕ್ರೈಂ ಸ್ಟೋರಿ''|| || || || |- |''ಮಾಹಾಮಾಯೆ''|| || || || |- |''ಮಲಯ್'' || || || || |- |''ಮನೆದೇವ್ರು''|| || || || |- |''ಮುಂಗಾರು ಮಳೆ ''|| || || || |- |''ಪಾರ್ವತಿ''|| || || || |- |''ರಥ ಸಪ್ತಮಿ''|| 2013|| || ||ತೆಲುಗು ಭಾಷೆಯ ''ರಕ್ತ ಸಂಬಂಧಂ'' |- |''ಸಂಕ್ರಾತಿ''|| || |||| |- |''ಶರದೃತು''|| || || || |- |''ಓ ನನ್ನ ಬೆಳಕೆ''||1999 || || || |- |''ತುಳಸಿ''|| || || || |- |''ಅಳಗುಳಿ ಮನೆ''|| || || || |- |''ಅನುರಾಗ ಸಂಗಮ ''|| || || || |- |''ಮದರಂಗಿ''|| || || || |- |''ಮಹಾಭಾರತ''||2014 ||2017 || || |- |''ಮಂದಾರ''|| || || || |- |''ಕುಸುಮಾಂಜಲಿ''|| || || || |- |''ನಾಕುತಂತಿ''|| || || || |- |''ಕದನ''|| || || || |- |''ಅವಳು''|| || || || |- |''ವೈಷ್ಣವಿ''|| || || || |- |''ತಾಯವ್ವ''|| || || || |- |''ಬ್ರಹ್ಮಾಸ್ತ್ರ'' || || || || |- |''ಸಪ್ತ ಮಾತ್ರಕ - ಅನ್ವೇಷಣೆ ಆರಂಭ''|| || || || |- |''ಒಲವೇ ಜೀವನ ಸಾಕ್ಷತ್‌ಕಾರ''|| || || || |- |''ಈ ಬಂಧನ ''|| || || || |- |''ಈ ಶತಮಾನದ ಹೆಣ್ಣು''|| || || || |- |''ಸ್ವಾತಿ ಮುತ್ತು ''|| || || || |- |''ಅಭಿಮಾನ''|| || || || |- |''ದೇವ್ರು ದೇವ್ರು ''|| || || || |- |''ಆನಂದ ಸಾಗರ''|| || || || |- |''ಗೋದಳಿ''|| || || || |- |''ಮದುವೆ ಮದುವೆ ''|| || || || |- |''ಜಗಳ ಗಂಟಿಯರು''||2003 || || || |- |''ಕಾಮಧೇನು''|| || || || |- |''ಅಂಬಿಕಾ''|| || || || |- |''ಭಾಗೀರಥಿ''|| || || || |- |''ಚಂದ್ರಿಕಾ''||2003 || || || |- |''ದುರ್ಗ''|| || || || |- |''ಕದನ''|| || || || |- |''ಸುಮಂಗಲಿ''|| || || || |- |''ಅಕ್ಕ ಪಕ್ಕ''|| || || || |- |''ನೀತಿ ಚಕ್ರ''|| || || || |- |''ಅತ್ತಿಗೆ''|| || || || |- |''ಆತ್ಮ''|| || || || |- |''ಗೆಳತಿ''|| || || || |- |''ಧರಿತ್ರಿ''|| || || || |- |''ಲಕ್ಷ್ಮಿ''|| 2007|| 2008|| ||ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ''ಸೇಲ್ವಿ'' |- |''ಲಕ್ಷ್ಮೀ – ಝಾನ್ಸಿಯ ಮಗಳು''|| 2008||2010|| ||ತಮಿಳು ಭಾಷೆಯ ''ಅರಸಿ'' |- |''ಮಾಹಾ ಮಾಯೆ Maye''|| || || || |- |''ಬಣ್ಣದ ಬುಗುರಿ ಈ ಬಾಳು''|| || || || |- |''ರತ್ನಗಿರಿ ರಹಸ್ಯ''|| || || || |- |''ಸಚಿನ್ ಬಂದ ಸಚಿನ್ ''|| || || ||ಮಕ್ಕಳ ಧಾರಾವಾಹಿ |- |''ಪ್ರೇಮ ಪಿಶಾಚಿಗಳು''|| || || || |- |''ಪ್ರೀತಿ ಪ್ರೇಮ''|| || || || |- |''ಶ್ರೀ ಶಿರಡಿ ಸಾಯಿ ಬಾಬಾ''|| || || || |} ; ಡಬ್ಬಿಂಗ್ ಸರಣಿಗಳು {| class="wikitable sortable" !ಸರಣಿ ಹೆಸರು !ಮೊದಲ ಪ್ರಸಾರ !ಕೊನೆಯ ಪ್ರಸಾರ !ಇಲ್ಲ.ಸಂಚಿಕೆಗಳ |- |ಅಭಿ ಮತ್ತೆ ನಾನು |21 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2020 |2 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021 |88 |- |ಅಲ್ಲಾದಿನ್ |8 ಜೂನ್ 2020 |13 ನವೆಂಬರ್ 2020 |116 |- |ಸಿಐಡಿ |22 ಜೂನ್ 2020 |13 ಮಾರ್ಚ್ 2021 |201 |- |ದೇವಿ ಆದಿಪರಶಕ್ತಿ |21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020 |9 ಜನವರಿ 2021 |81 |- |ಈ ಬಂಧನ |5 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021 |9 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 |662 |- |ಗಣೇಶ |8 ಜೂನ್ 2020 |6 ಮಾರ್ಚ್ 2021 |205 |- |ಜೈ ಬಜರಂಗಿ |21 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2020 |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021 |153 |- |ಜ್ಯೋತಿ |10 ಜುಲೈ 2021 |15 ಆಗಸ್ಟ್ 2021 |9 |- |ಲಕ್ಷ್ಮಿ |8 ಜೂನ್ 2020 |3 ಏಪ್ರಿಲ್ 2021 |229 |- |''ನಾಗಶ್ರೀ'' |5 ಡಿಸೆಂಬರ್ 2022 |29 ಏಪ್ರಿಲ್ 2023 |130 |- |ನನ್ನಾಸೆಯ ಹೂವೆ |15 ಆಗಸ್ಟ್ 2022 |9 ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 |334 |} ; ರಿಯಾಲಿಟಿ ಶೋಗಳು {| class="wikitable sortable" !Title !Original telecast !Host !Reference |- |ಹೃದಯದಿಂದ | | | |- |ಪ್ರೀತಿ ಮಾಡು ತಮಾಷೆ ನೋಡು | | | |- |''ಅಕ್ಷರ ಮಾಲೆ'' |1998–2015 | ಅಭಿಜಿತ್, ಸಂಗೀತಾ, ರವಿಶಂಕರ್, ಅನುರಾಧ ಭಟ್ | |- |''ಆರದಿರಲಿ ಬೆಳಕು'' |2015 |ಮಾಳವೀಕ ಅವಿನಾಶ್ | |- |''ಆದರ್ಶ ದಂಪತಿಗಳು'' |2016–2018 |[[ಶ್ರೀಧರ್]] ಶ್ರೀನಾಥ್ | |- |''ಬಂಗಾರದ ಭೇಟೆ'' |2008 |[[ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ]] |Kannada version of the Tamil game show ''Thanga Vettai'' |- |ಬಿಲ್ಲು ನಿಮ್ದು ದುಡ್ಡು ನಮ್ದು |2019–2020 | | |- |''ಚಿಣ್ಣರ ಚಿಲಿಪಿಲಿ'' |2018 |ಶಾಲಿನಿ |Kannada version of the Tamil reality show ''Kutty Chutties'' |- |''ಚಿಣ್ಣರ ಚಿಲಿಪಿಲಿ ಸೀಸನ್ 2'' |2020 |[[ಉಮಾಶ್ರೀ]], ಶಾಲಿನಿ |<ref>{{Cite news |date=7 December 2019 |title=Chinnara Chilipili is back on television |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/chinnara-chilipili-is-back-on-television/articleshow/72402561.cms |access-date=6 July 2020}}</ref><ref>{{Cite news |date=13 March 2020 |title=Shalini to host kids' show Chinnara Chilipili once again; replaces Umashree |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/kannada/shalini-to-host-kids-show-chinnara-chilipili-once-again-replaces-umashree/articleshow/74610734.cms |access-date=6 July 2020}}</ref> |- |''ಕಾಮೆಡಿ ಟೈಮ್'' |2003–2005 |[[ಗಣೇಶ್ (ನಟ)|ಗಣೇಶ್]], ಅನುಮಪ ಭಟ್, ಶ್ರೀಕಾಂತ | |- |''ಕ್ರೇಜಿ ಟೈಮ್'' |2017–2018 | | |- |ಡೀಲ್ ಆವೌರ್ ಡೀಲ್ |2009–2012 |[[ಸಾಯಿಕುಮಾರ್]] | |- |ಕೈ ರುಚಿ |2018–2020 |ವಿಜೆ ಸ್ವಾತಿ |Kannada version of the Tamil reality show ''Kitchen Galatta'' |- |ಕಥಾ ಸಾರಾ |2021-2023 |ಅನುಪಮ | |- |ಖಾರಾ ಮಸಾಲಾ |2018–2020 |ಶಿಲ್ಪಾಶ್ರೀ |Sequel of ''Kairuchi'' |- |ಕುಹು ಕುಹು |2015–2017 |ಚಿತ್ರ ಶ್ರೀ | |- |ಕುರಿಗಳು ಸರ್ ಕುರಿಗಳು |2012–2014 |[[ಕುರಿ ಪ್ರತಾಪ್]] | |- |ಮೆಗಾ ಬಂಗಾರದ ಬೇಟೆ |2008 |ವಿಜಯಲಕ್ಷ್ಮಿ |Kannada version of the Tamil game show ''Mega Thanga Vettai'' |- |ಮುಖಾ ಮುಖೀ | |ತೇಜಸ್ವಿನಿ ಗೌಡ | |- |ನಮ‍ಸ್ತೇ ಶಂಕರ |2017–2020 |ರವಿ ಶಂಕರ ಗುರೂಜಿ | |- |ನಮಸ್ತೇ ಕರ್ನಾಟಕ |2020–2021 | |Kannada version of the Tamil talk show ''Vanakkam Tamizha'' |- |ಸಖೀಯರ ಸಕತ್ ಮಾತು |2012 |[[ವಿನಯಾ ಪ್ರಸಾದ್]] | |- |ಸವಾಲಿಗೆ ಸೈ |2017–2018 | |Kannada version of the Tamil reality show ''Savaale Samali'' |- |''ಸಾವಲಿಗೆ ಸೈ ಸೀಸನ್ 2'' |2018–2020 |[[ನಿತ್ಯಾ ರಾಮ್]], ಜ್ಯೋತಿ ರೈ, ನಿರಂಜನ್ ದೇಶಾಪಾಂಡೆ | |- |ಸಿರಿ |2014–2015 |ಆಶ್ವಿನಿ | |- |ತುತ್ತಾ ಮುತ್ತಾ |2019–2020 | |Kannada version of the Tamil reality show ''Thaaya Tharama'' |- |''ತುತ್ತಾ ಮುತ್ತಾ ಸೀಸನ್ 2'' |2020 | | |- |''ಉದಯ ಸಿಂಗರ್'' |2013 | |Kannada version of the Tamil reality show ''Sun Singer'' |- |ಉದಯ ಸಿಂಗರ್ ಜೂನಿಯರ್ಸ್ |2017–2018 |ವಿ.ರವಿಚಂದ್ರನ್ | |- |ಉಡೂಗರೆ ಉತ್ಸವ |2021 | |Kannada version of Tamil show ''Pana Parisu Malai'' |} == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಭಾರತೀಯ ದೂರದರ್ಶನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳ ಪಟ್ಟಿ]] 5p3f5k5cf9q1phu9d9rlgt02juk92t2 0 177129 1375584 1358652 2026-06-21T10:40:46Z InternetArchiveBot 69876 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 1375584 wikitext text/x-wiki  {{Infobox musical artist | name =ಮಹೇಶ್ ಕಾಳೆ | image = MaheshKale IndianClassicalVocalist.jpg | image_size = | caption = | birth_name =ಮಹೇಶ್ ಕಾಳೆ | alias = | birth_date = {{birth date and age|1976|01|12|df=y}} | birth_place = [[ಪುಣೆ]], [[ಮಹಾರಾಷ್ತ್ರ]], [[ಭಾರತ]] | genre = [[Indian Classical Music]], [[Hindustani Classical Music]], [[Semi-classical music|Semi-Classical]], [[Devotional music|Devotional]], [[Natya Sangeet]] | occupation = Singer Performer, Composer, Educator | instrument = Voice | website = }} '''ಮಹೇಶ್ ಕಾಳೆ''' (ಜನನ ೧೨ ಜನವರಿ ೧೯೭೬) ಒಬ್ಬ ಭಾರತೀಯ ಅಮೇರಿಕನ್ [[ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ|ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಗಾಯಕ]] ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ. ಅವರು [[ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ|ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ]] ( [[ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ|ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ]] ), ಅರೆ-ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ, ಭಕ್ತಿ ಸಂಗೀತ ಸೇರಿದಂತೆ ನಾಟ್ಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತಿ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. ಮಹೇಶ್ ಕಾಳೆ ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಂದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕರಾಗಿ ಭಾರತದ ೬೩ ನೇ [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ಗೆದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಆಗ್ರಾ ಘರಾನಾದ ಪ್ರಮುಖ ಗಾಯಕ ಪಂಡಿತ್ [[ಜಿತೇಂದ್ರ ಅಭಿಷೇಕಿ]] ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೭ ರಲ್ಲಿ ''[[ದಿ ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ|ಟೈಮ್ಸ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದ]]'' ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಉನ್ನತ ೨೦ "ಮೋಸ್ಟ್ ಡಿಸೈರಬಲ್ ಮೆನ್" ನಲ್ಲಿ ಅವರು ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರು <ref>{{Cite web |date=2018-03-06 |title=Maharashtra's Most Desirable Men 2017 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/times-poll-2017/pune-times-most-desirable-men |access-date=2021-06-04 |website=[[The Times of India]] |language=en}}</ref> ಅವರು ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಗ್ಲಾಮರ್ ಸ್ಪರ್ಶದೊಂದಿಗೆ ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಗೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು. == ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ == ಮಹೇಶ್ [[ಭಾರತ|ಭಾರತದ]] [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] [[ಪುಣೆ|ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ]]ಒಂದು ಸಂಗೀತ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಮೀನಾಲ್ ಕಾಳೆ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಆರಂಭಿಕ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಅವರು [[ಹಿಂದುಸ್ತಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ|ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ]] ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ವೀಣಾ ಸಹಸ್ರಬುದ್ಧೆ ಅವರ ಶಿಷ್ಯರಾಗಿದ್ದರು. ಮಹೇಶ್ ತಮ್ಮ 3 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಗೊಂಡವಾಲೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಏಕವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದರು.ಇದರಲ್ಲಿ ಭಕ್ತಿಗೀತೆಯ ಪ್ರಸ್ತುತಿಯೊಂದಿಗೆ 5000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನು ಮೋಡಿ ಮಾಡಿದರು. 6 ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ತಾಯಿ ಶ್ರೀಮತಿ ಮೀನಾಲ್ ಕಾಳೆ ಅವರಿಂದ ಔಪಚಾರಿಕವಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಶ್ರೀ ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಗಂಗುರ್ಡೆ ಅವರಿಂದ ಕಲಿತರು. ಅವರ ಚಿಕ್ಕ ವಯಸ್ಸಿನ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಮಹೇಶ್ ೧೯೯೧ ರಲ್ಲಿ ದಂತಕಥೆಯಾಗಿರುವ [[ಜಿತೇಂದ್ರ ಅಭಿಷೇಕಿ|ಪಂಡಿತ್ ಜಿತೇಂದ್ರ ಅಭಿಷೇಕಿಯವರ]] ಶಿಷ್ಯರಾಗಿ ಆಯ್ಕೆಯಾದರು. [[ಗುರುಕುಲ|ಗುರುಕುಲದಂತಹ]] ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಅವರ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಮಹೇಶ್ [[ಠುಮ್ರಿ]], ದಾದ್ರ, ತಪ್ಪಾ, [[ಭಜನೆ|ಭಜನೆಗಳು]] ಮತ್ತು ಮರಾಠಿ ನಾಟ್ಯ ಸಂಗೀತದಂತಹ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅರೆ-ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ೮ ವರ್ಷಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಗುರುಗಳಾದ ಪಂಡಿತ್ ಜಿತೇಂದ್ರ ಅಭಿಷೇಕಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಾಯನ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಜೊತೆಗೂಡಿದರು ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಶೌನಕ್ ಅಭಿಷೇಕಿ ( [[ಜಿತೇಂದ್ರ ಅಭಿಷೇಕಿ|ಪಂ. ಜಿತೇಂದ್ರ ಅಭಿಷೇಕಿಯವರ]] ಮಗ) ಅವರಿಂದ ಗಾಯನ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನೂ ಪಡೆದರು. ಮಹೇಶ್ ಅವರು [[ಪುಣೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ|ಸಾವಿತ್ರಿಬಾಯಿ ಫುಲೆ ಪುಣೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] (ಭಾರತ) ಕ್ಕೆ ಸಂಯೋಜಿತವಾಗಿರುವ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಇನ್ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್ ಆಫ್ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿಯಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ಪದವಿ ಮತ್ತು ಸಾಂತಾ ಕ್ಲಾರಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ (ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್) ದಿಂದ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾತಕೋತ್ತರ ಪದವಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಮಹೇಶ್ ಪೂರ್ವಾ ಗುಜರ್-ಕಾಳೆ ಅವರನ್ನು ವಿವಾಹವಾದರು.ಇವರು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಲಾಭರಹಿತ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ [http://icmafoundation.org ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಕಲಾ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನವನ್ನು] ಒಟ್ಟಿಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. == ವೃತ್ತಿಜೀವನ == ಮಹೇಶ್ ಅವರು ಭಾರತ, [[ಅಮೇರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ|ಅಮೆರಿಕ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟ್ಸ್|ಯುಎಇ]], [[ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|ಯುಕೆ]], [[ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ|ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ]], [[ಯುರೋಪ್]] ಮತ್ತು [[ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾ|ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದಾದ್ಯಂತ]] ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅರೆ-ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ೨೦೧೦ರ ಆರಂಭದಿಂದಲೂ, ಮಹೇಶ್ ನಿತ್ಯಹರಿದ್ವರ್ಣ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಕಟ್ಯಾರ್ ಕಲ್ಜತ್ ಗುಸ್ಲಿ,ಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ [[ಪುಣೆ|ಪುಣೆಯಲ್ಲಿ]] ನಡೆದ ವಸಂತೋತ್ಸವ ೨೦೧೬ ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಯಾರ್ ಕಲ್ಜತ್ ಗುಸ್ಲಿ ಇದರ ೧೦೦ ನೇ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲಾಯಿತು. ಮಹೇಶ್ ಅವರು 2011 ರಲ್ಲಿ ಸವಾಯಿ ಗಂಧರ್ವ ಭೀಮಸೇನ್ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಪಾದಾರ್ಪಣೆ ಮಾಡಿದರು. ಇದು ಅಪಾರ ಮೆಚ್ಚುಗೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಪ್ರಸಿದ್ಧ ತಾಳವಾದ್ಯಗಾರರಾದ [[ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್ (ಸಂಗೀತಗಾರ)|ಉಸ್ತಾದ್ ಜಾಕಿರ್ ಹುಸೇನ್]], ಶಿವಮಣಿ ಮತ್ತು ತ್ರಿಲೋಕ್ ಗುರ್ತು, ಪೆಡ್ರೊ ಯುಸ್ಟಾಚೆ ಮತ್ತು ಫ್ರಾಂಕ್ ಮಾರ್ಟಿನ್ ಅವರಂತಹ ವಾದ್ಯಸಂಗೀತಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಮ್ಮಿಳನ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಯೋಜಕ ಮತ್ತು ಸ್ಯಾಕ್ಸೋಫೋನ್ ವಾದಕ ಜಾರ್ಜ್ ಬ್ರೂಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರೂವ್-ಮಾಸ್ಟರ್ ಬಾಸ್ ವಾದಕ ಕೈ ಎಕ್ಹಾರ್ಡ್ಟ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಜಾಝ್ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಮಹೇಶ್ NH7 ವೀಕೆಂಡರ್, ಪುಣೆ (೨೦೧೮), ೨೬/೧೧ ಸ್ಟೋರೀಸ್ ಆಫ್ ಸ್ಟ್ರೆಂತ್ ಗೇಟ್‌ವೇ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿ (2018, 2019) ಗೌರವ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಯಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಸ್ಟ್ಯಾನ್ಫೋರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಸ್ಟ್ಯಾನ್‌ಫೋರ್ಡ್]] ಮತ್ತು [[ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ|ಹಾರ್ವರ್ಡ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಅಮೇರಿಕನ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಕ್ಲಬ್ ಮತ್ತು ಐ ಎನ್ ಕೆ ಟಾಕ್ಸ್ ನಂತಹ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಪನ್ಯಾಸ-ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಳೆ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಬಗ್ಗೆ ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣವು ಕೈಗೆಟುಕುವ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು ಎಂದು ದೃಢವಾಗಿ ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಕೊಲ್ಲಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ MKSM (ಮಹೇಶ್ ಕೇಲ್ ಸ್ಕೂಲ್ ಆಫ್ ಮ್ಯೂಸಿಕ್) ನ ಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದು, ಇದು ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ೧೨ ನವೆಂಬರ್ ೨೦೧೫ ರಂದು ಬಿಡುಗಡೆಯಾದ ಕಟ್ಯಾರ್ ಕಲ್ಜತ್ ಘುಸಾಲಿ ಚಿತ್ರದಲ್ಲಿ "ಸದಾಶಿವ" ( ಸುಬೋಧ್ ಭಾವೆ ಚಿತ್ರಿಸಿದ) ಪಾತ್ರವು ಹಾಡಿದ ಹಾಡುಗಳಿಗೆ ಅವರು ಧ್ವನಿ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಚಿತ್ರದ ಹಾಡಿಗಾಗಿ ೨೦೧೫ ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ (ಪುರುಷ) [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು|ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು]] ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು [[ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ|ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ]] ಗಾಯನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಕಲರ್ಸ್ ಮರಾಠಿ ಟಿವಿ ಚಾನೆಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸುರ್ ನವ ಧ್ಯಾನ್ ನವ ಟಿವಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯ ನ್ಯಾಯಾಧೀಶರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ. == ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು == * 2015 ರ 63 ನೇ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಟ್ಯಾರ್ ಕಲ್ಜತ್ ಗುಸಾಲಿ ಚಿತ್ರಕ್ಕಾಗಿ "ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಗಾಯಕ (ಪುರುಷ) ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚಲನಚಿತ್ರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" <ref>{{Cite web |date=2018-03-06 |title=Maharashtra's Most Desirable Men 2017 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/times-poll-2017/pune-times-most-desirable-men |access-date=2021-06-04 |website=[[The Times of India]] |language=en}}</ref> * ABP Majha 2016 ರಿಂದ "ಮಜಾ ಸನ್ಮಾನ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" <ref>{{Cite web |date=2018-03-06 |title=Maharashtra's Most Desirable Men 2017 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/times-poll-2017/pune-times-most-desirable-men |access-date=2021-06-04 |website=[[The Times of India]] |language=en}}</ref> * "ಪ್ರೈಡ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾ ಅವಾರ್ಡ್" WCRC 2016 * ಸ್ಟಾರ್ ಪ್ರವಾಹ 2016 ರ "ಪ್ರವಾಹ ರತ್ನ" ಪ್ರಶಸ್ತಿ * "ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕಲಾದರ್ಪಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗಾಯಕ 2016 * "ಮಾಣಿಕ್ ವರ್ಮಾ ಪುರಸ್ಕಾರ" - 2016 * "ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" - ೨೦೧೬ ರ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಗೀತೆ * "ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಯೋನ್ಮುಖ ಗಾಯಕ (ಪುರುಷ) 2016 * "ರೇಡಿಯೋ ಮಿರ್ಚಿ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" - ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಲ್ಬಮ್ ಕಟ್ಯಾರ್ ಕಲ್ಜತ್ ಗುಸ್ಲಿ 2016 * "ಝೀ ಸಿನಿ ಗೌರವ್ ಪುರಸ್ಕಾರ್" - ವಿಶೇಷ ತೀರ್ಪುಗಾರರ ಪ್ರಶಸ್ತಿ 2016 * ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಮರಾಠಿ ನಾಟ್ಯ ಪರಿಷತ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಕಟ್ಯಾರ್ ಕಲ್ಜತ್ ಘುಸಾಲಿ (2015) ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿನ ಪಾತ್ರಕ್ಕಾಗಿ * ಇಂಡಿಯಾ ಕಮ್ಯುನಿಟಿ ಸೆಂಟರ್ ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋ ಬೇ ಏರಿಯಾದ "ಐಸಿಸಿ ಇನ್ಸ್ಪೈರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ" (2019) * ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಗೀತ ಪ್ರಭಾವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ - ಲೋಕಮತ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಭಾವಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು (2021) * ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಹೌಸ್ ಆಫ್ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಟಿವ್ಸ್ - ಘೋಷಣೆ (2023) * ಸೂರ್ಯದತ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2024) * ಮಾತಾ ಯೂತ್ ಐಕಾನ್ (2024) * ಬಾಲ ಗಂಧರ್ವ ಗುಂಗೌರವ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2024) == ಧ್ವನಿಮುದ್ರಿಕೆ ಪಟ್ಟಿ == * ಪ್ರಾರಂಭ, ಆರಂಭ * ನಾಟ್ಯಸೌರಭ್ * ಅಧ್ವಾನ್ * ಮಹೇಶ್ ಕಾಳೆ ಪರಿಚಯ (ಸರೇಗಾಮಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್ ಮೂಲಕ) * ನಾಟ್ಯಭಕ್ತಿರಂಗ (ಸರೇಗಾಮಾ ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ) * ಸುಖಾಚೆ ಜೆ ಸುಖ್ (ಸರೇಗಾಮಾ ರೆಕಾರ್ಡ್ಸ್‌ನಿಂದ) * ಧರ್ತಿ ಮಾ - ಭೂಮಿಗೆ ಗೌರವ (ಅರ್ಥ್ ಡೇ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್ - ಭಾರತದಿಂದ) * ಕೈಲಾಶ್ ಸತ್ಯಾರ್ಥಿ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ (KSCF) ನಿಂದ ಅಮಾನ್ ಅಲಿ ಬಂಗಾಶ್ ಮತ್ತು ಅಯಾನ್ ಅಲಿ ಬಂಗಾಶ್ - ಪ್ರತಿ ಮಗುವಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಅಭಿಯಾನದ ಸಹಯೋಗದೊಂದಿಗೆ ನಾವು ಪ್ರೀತಿಗಾಗಿ <ref>{{Cite web |date=2018-03-06 |title=Maharashtra's Most Desirable Men 2017 |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/times-poll-2017/pune-times-most-desirable-men |access-date=2021-06-04 |website=[[The Times of India]] |language=en}}</ref> == ಉಲ್ಲೇಖಗಳು == {{ಉಲ್ಲೇಖಗಳು}} * In Conversation With Mahesh Kale, Lokvani * [https://web.archive.org/web/20120316083621/http://www.globalmarathi.org/GlobalMarathi/20100818/5604947817098581758.htm अमेरिकेत संगीत रूजविणारा मराठी तरूण कलावंत महेश काळे, Global Marathi] * [http://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Let-passion-be-your-driving-force/articleshow/6399147.cms Let passion be your driving force, Times of India] * [https://www.sfcv.org/preview/time-trip-through-indian-classical-music Time-Trip Through Indian Classical Music, San Francisco Classical Voice] * [http://allevents.in/singapore/hindustani-classical-vocal-concert-by-mahesh-kale/322044327817432 Mahesh Kale with Singapore Events] * [https://web.archive.org/web/20120718093321/http://72.78.249.107/esakal/20100207/5203134122561014051.htm वसंतरावांच्या सुरील्या कट्यारीला नाविन्याची धार, Sakal] * [http://sawaigandharvabhimsenmahotsav.com/mahesh-kale Sawai Gandharva Music Festival featuring Mahesh Kale] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171109060209/http://sawaigandharvabhimsenmahotsav.com/mahesh-kale |date=9 ನವೆಂಬರ್ 2017 }} * [http://events.stanford.edu/events/373/37315 Song of the Divine, Stanford University] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310213102/http://events.stanford.edu/events/373/37315/ |date=10 ಮಾರ್ಚ್ 2016 }} * [https://web.archive.org/web/20110726143135/http://www.harvardsangeet.org/kale.php Artist in Profile – Mahesh Kale, Harvard Sangeet] * [http://www.commonwealthclub.org/node/66189 Story of Indian Classical Music by Mahesh Kale at Commonwealth Club, San Francisco] * [http://www.inktalks.com/people/mahesh-kale INKTalks featuring Mahesh Kale] * [https://www.outlookindia.com/art-entertainment/amaan-and-ayaan-ali-bangash-s-latest-release-was-for-a-cause-news-182311 Amaan And Ayaan Ali Bangash's Latest Release Was For A Cause] == ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು == * [http://maheshkale.com/ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್‌ಸೈಟ್] * [https://tedxvitpune.org/ TEDxVITPune] ನಲ್ಲಿ [https://www.youtube.com/watch?v=A_0ZqqlpByc ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತದ ಕುರಿತು TEDx ಚರ್ಚೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.] {{National Film Award Best Male Playback Singer}}{{Authority control}} {{Interwikineeded}} [[ವರ್ಗ:ಜೀವಂತ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು]] [[ವರ್ಗ:೧೯೭೬ ಜನನ]] [[ವರ್ಗ:Articles with hCards]] [[ವರ್ಗ:ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಸಂಗೀತಗಾರರು]] [[ವರ್ಗ:ಹಿಂದೂಸ್ಥಾನಿ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ]] jw89a6w5erg5zj578ghd2lqdmsblsdk 0 177152 1375517 1373698 2026-06-20T17:31:18Z Baangla 95709 /* */ ಇನ್ನೊಂದು ವಾಕ್ಯ 1375517 wikitext text/x-wiki {{ವಿಕೀಕರಿಸಿ}} '''ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ''' ಎಂದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ [[ಭಾರತ]]ದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು (ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು) ತುಷ್ಟೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು. [[w:A. K. Antony|ಎ. ಕೆ. ಆಂಟನಿ]] ಇದು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೋಮು ಶಕ್ತಿಗಳು ಬೆಳೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.<ref name="x968" /> ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದೊಳಗಿನ ಒಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ವಿಷಯವನ್ನು ಆಂಟನಿ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದರು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುವ ನೀತಿಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ರೂಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದರೂ, ಅವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಈ ಗುಂಪುಗಳ ನಾಯಕರು ತಮಗಾಗಿ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಇದು ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ನಿರಂತರ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅನಾನುಕೂಲಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಹಜ್ ಸಬ್ಸಿಡಿಗಳಂತಹ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಸಮುದಾಯದ ನಾಯಕರು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ ದುರುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ದಲಿತ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಅವರ ನಾಯಕರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡಿವೆ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಬದಲು ಲಾಭದಾಯಕ ವ್ಯವಹಾರಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿವೆ.<ref name="x968" /> [[w:Centre for the Study of Developing Societies|ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಸಮಾಜಗಳ ಅಧ್ಯಯನ ಕೇಂದ್ರ]]ದ ಹಿಲಾಲ್ ಅಹ್ಮದ್ ಹೇಳುವಂತೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ತುಷ್ಟೀಕರಣವು ಇವುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ: * ಅನ್ಯಾಯದ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರಗಳು (ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವುದು), ಮತ್ತು * ತಾರತಮ್ಯದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ, ಭೌತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೌಲಭ್ಯಗಳು (ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿಯ ಮೂಲಕ).<ref name="k276" /> ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ನಿಬಂಧನೆಗಳನ್ನು ಸಮಸ್ಯಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಅನ್ಯಾಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಏಕೆಂದರೆ ಅವು [[w:Waqf|ವಕ್ಫ್]] ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ದತ್ತಿಗಳು, [[w:Muslim personal law|ಮುಸ್ಲಿಂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಕಾನೂನು]], ಮತ್ತು [[ಅಲಿಘರ್ ಮುಸ್ಲಿಮ್ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ]] ನಂತಹ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಂತಹ ಸ್ವಾಯತ್ತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಕಾನೂನು ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಕ್ಕುಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಮಾನತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="k276">{{cite web | last=Ahmed | first=Hilal | title=From Rajiv Gandhi to Modi, nobody defines ‘Muslim appeasement’ but all use it for votes | website=ThePrint | date=2018-11-14 | url=https://theprint.in/opinion/from-rajiv-gandhi-to-modi-nobody-defines-muslim-appeasement-but-all-use-it-for-votes/148566/ | access-date=2025-11-19}}</ref> ಮುಸ್ಲಿಂ ಕಾನೂನಿನಡಿಯಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ದತ್ತಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಯಾವುದೇ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯಿಂದ ಸ್ಥಿರ ಅಥವಾ ಚರ ಆಸ್ತಿಯ ಶಾಶ್ವತ ಸಮರ್ಪಣೆ ಎಂದು ವಕ್ಫ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ, ಭಾರತವು ಧಾರ್ಮಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವಕ್ಫ್ ಆಸ್ತಿಗಳ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದೆ. 1954 ರ ವಕ್ಫ್ ಕಾಯ್ದೆಯು ನಿರ್ವಹಣಾ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು, ಇದು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ವಕ್ಫ್ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾಯ್ದೆ, 2025 ರಂತಹ ಶಾಸನಗಳೊಂದಿಗೆ ವಿಕಸನಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ, 1995 ರ ವಕ್ಫ್ ಕಾಯ್ದೆಯು ಈ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಕೇಂದ್ರ ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಯು ನೀತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಿದೆ, ರಾಜ್ಯ ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಗಳು ರಾಜ್ಯ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ವಕ್ಫ್ ನ್ಯಾಯಮಂಡಳಿಗಳು ವಿವಾದಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸುತ್ತವೆ, ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ.<ref name="o044">{{cite web | title=Waqf Amendment Bill, 2025: The History of Waqf in India | website=Press Information Bureau | date=2025-03-14 | url=https://www.pib.gov.in/PressReleaseIframePage.aspx?PRID=2118415&reg=3&lang=2 | ref={{sfnref| Press Information Bureau |2025}} | access-date=2026-01-13}}</ref> ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ 29 ನೇ ವಿಧಿಯು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವುದೇ ಧಾರ್ಮಿಕ ಅಥವಾ ಭಾಷಾ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಯಾವುದೇ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ, ಧರ್ಮ, ಭಾಷೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ, ರಾಜ್ಯವು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಾರದು ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಿಧಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಇದು ಖಾತರಿಪಡಿಸುತ್ತದೆ. 30 ನೇ ವಿಧಿಯು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ತಮ್ಮ ಭಾಷೆ, ಲಿಪಿ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹಕ್ಕು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆ, ನೈತಿಕತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ.<ref name="x238">{{cite web | title=THE CONSTITUTION OF INDIA | url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/19151/1/constitution_of_india.pdf | access-date=2026-01-06}}</ref> ಶಾ ಬಾನೋ ಎಂಬ ಮಹಿಳೆಯ ಪತಿ, ಆಕೆಗೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ವಿಚ್ಛೇದನೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತಿಯ ವಿರುದ್ಧದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಆಕೆ ಗೆದ್ದಳು ಮತ್ತು ಕೋರ್ಟ್‌ ಅವನಿಗೆ [[ಜೀವನಾಂಶ]] ಪಡೆಯುವ ಹಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು, ಆದರೆ ಕೋಪಗೊಂಡ [[ಮುಸ್ಲಿಂ]] ಪುರುಷರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು, [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಸರ್ಕಾರವು ಕಾನೂನನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಿತು.<ref name="u822">{{cite journal | last=van der Veer | first=Peter | title=Minority Rights and Hindu Nationalism in India | journal=Asian Journal of Law and Society | publisher=Cambridge University Press (CUP) | volume=8 | issue=1 | year=2021 | issn=2052-9015 | doi=10.1017/als.2020.51 | pages=44–55}}</ref> [[:simple:Shah Bano case|ಶಾ ಬಾನೋ ಪ್ರಕರಣ]] ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಜೀವನಾಂಶ ವಿವಾದವಾಗಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ [[w:Supreme Court of India|ಭಾರತೀಯ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್]] ವಿಚ್ಛೇದಿತ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಗೆ ಜೀವನಾಂಶ ನೀಡುವ ಪರವಾಗಿ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿತು. ಸರ್ಕಾರವು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದ ಕಾನೂನಿನ ಅತ್ಯಂತ ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ಭಾಗವೆಂದರೆ ವಿಚ್ಛೇದನದ ನಂತರ [[w:iddat|ಇದ್ದತ್]] ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಜೀವನಾಂಶ ಲಭ್ಯವಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ನಂತರ, ಜೀವನಾಂಶವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಮಹಿಳೆಯ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅಥವಾ [[w:Central Waqf Council|ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿ]]ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು [[w: Women in Islam|ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರಿ]]ಗೆ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು, [[w:Secularism_in_India#Law|ಜಾತ್ಯತೀತ ಕಾನೂನಿನ]] ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮೂಲಭೂತ ಜೀವನಾಂಶದ ಹಕ್ಕಿನಿಂದ ಅವರನ್ನು ವಂಚಿತಗೊಳಿಸಲಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಕಾನೂನನ್ನು ತಾರತಮ್ಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="hindu2003">{{cite web |date=10 August 2003 |title=The Shah Bano legacy |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/the-shah-bano-legacy/article27789644.ece |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216130523/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-tamilnadu/the-shah-bano-legacy/article27789644.ece |archive-date=16 February 2024 |access-date= |work=[[The Hindu]]}}</ref> ಮುಸ್ಲಿಂ ಪುರುಷರು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ಪತ್ನಿಯರನ್ನು ಹೊಂದಲು ಅವಕಾಶವಿದೆ.<ref>{{cite web |last1=Mishra |first1=Arvind |title=How uniform is Goa's civil code? {{!}} Explained |url=https://www.indiatoday.in/law/story/goa-uniform-civil-code-marriage-polygamy-adoption-divorce-property-children-2400680-2023-07-02 |website=India Today |access-date=17 January 2025 |language=en |date=2 July 2023}}</ref> ತಲಾಖ್-ಎ-ಬಿದ್ದತ್ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೆಂದು ಕಾನೂನು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿದೆ, ಆದರೆ ತಲಾಖ್-ಎ-ಎಹ್ಸಾನ್ ಮತ್ತು ತಲಾಖ್-ಎ-ಹಸನ್ ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿವೆ. ತಲಾಖ್-ಎ-ಹಸನ್‌ನದಲ್ಲಿ, ಪತಿಯರು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಂಡತಿ ಮುಟ್ಟಾಗದಿದ್ದಾಗ ತಿಂಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ "ತಲಾಖ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ದಂಪತಿಗಳು ಮೊದಲ "ತಲಾಖ್" ಉಚ್ಚಾರಣೆಯ ನಂತರ, ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಕಾಯುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮದುವೆ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳು ಪತಿ "ತಲಾಖ್" ಪದ ಪುನರಾವರ್ತಿಸದಿದ್ದರೆ, ದಂಪತಿಗಳು ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ರಾಜಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಪತಿ ಮೂರನೇ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ "ತಲಾಖ್" ಪದ ಉಚ್ಚರಿಸಿದರೆ, ವಿಚ್ಛೇದನ ಅಧಿಕೃತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="e605">{{cite web | title=Talaq-e-Hasan under SC lens: How it is different from Talaq-e-Biddat in islam | website=Business Standard | date=2025-11-20 | url=https://www.business-standard.com/india-news/talaq-e-hasan-under-sc-lens-how-it-is-different-from-talaq-e-biddat-125112000423_1.html | access-date=2025-11-22}}</ref><ref name="j045">{{cite web | last=Jain | first=Akshat | title=Talaq-e-Hasan under SC lens: A look at Muslim divorce practices & how courts have ruled before | website=ThePrint | date=2025-11-20 | url=https://theprint.in/theprint-essential/talaq-e-hasan-under-sc-lens-a-look-at-muslim-divorce-practices-how-courts-have-ruled-before/2788287/ | access-date=2025-11-22}}</ref> ತಲಾಖ್-ಎ-ಎಹ್ಸಾನ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪತಿ ಒಮ್ಮೆ "ತಲಾಖ್" ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಮೂರು ತಿಂಗಳ ಇದ್ದತ್ ಅಥವಾ ಕಾಯುವ ಅವಧಿ ಮುಗಿಯುವವರೆಗೆ ಕಾಯುತ್ತಾರೆ. ಮೂರು ತಿಂಗಳುಗಳು ಮುಗಿಯುವ ಮೊದಲು, ಪತಿ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿ ಮತ್ತೆ ಒಂದಾಗಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ವಾಸಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದರೆ, ವಿಚ್ಛೇದನವನ್ನು ಅನೂರ್ಜಿತವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾಯುವ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಮನ್ವಯ ಸಂಭವಿಸದಿದ್ದರೆ, ಆ ವಿಚ್ಛೇದನೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗುತ್ತದೆ.<ref name="j045" /> ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಓಲೈಸಲು [[w:The Satanic verses|ಸೈತಾನಿಕ್ ವರ್ಸಸ್]] ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು<ref name="d323">{{cite web | last=Suroor | first=Hasan | title=You can't read this book | website=The Hindu | date=2012-03-03 | url=https://www.thehindu.com/books/you-cant-read-this-book/article2953626.ece | access-date=2026-01-11}}</ref> ಮತ್ತು "[[w: The Da Vinci code (movie)|ದಿ ಡಾ ವಿನ್ಚಿ ಕೋಡ್]]" ಚಿತ್ರವನ್ನು ಭಾರತದ ಏಳು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಷೇಧಿಸಲಾಯಿತು.<ref name="c771">{{cite web | last=Danino | first=Michel | title=In India, is it Secularism or minorityism? | website=The New Indian Express | date=2018-04-17 | url=https://www.newindianexpress.com/opinions/2018/Apr/17/in-india-is-it-secularism-or-minorityism-1802451.html | access-date=2025-11-21}}</ref> [[ಕೇರಳ]]ದ ಮುಸ್ಲಿಮರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಲು, ಕೇರಳದಲ್ಲಿ [[ಮಲಪ್ಪುರಂ]] ಎಂಬ ಹೊಸ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲಾಯಿತು (ಮುಸ್ಲಿಂ ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಜಿಲ್ಲೆಯನ್ನು ರಚಿಸಲು).<ref name="x968">{{cite web | last=George | first=TJS | title=Minority Appeasement, a Game That Helps No Minority. But It Can Cut Up the Country Into Communal Bits | website=[[The New Indian Express]] | date=2014-07-06 | url=https://www.newindianexpress.com/opinions/columns/t-j-s-george/2014/Jul/06/minority-appeasement-a-game-that-helps-no-minority.-but-it-can-cut-up-the-country-into-communal-bits-632314.html | access-date=2025-11-19}}</ref> ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತಬ್ಯಾಂಕ್ ರಾಜಕೀಯವು "ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ತುಷ್ಟೀಕರಣ"ಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ, ಅಂದರೆ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು "ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರ ಸಮಾನತೆಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಂಪಿನ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತವೆ" ಎಂದು [[ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ಪರಿಷತ್ತು]] (NCERT) ಪ್ರಕಟಿಸಿದ 11 ನೇ ತರಗತಿಯ ಪಠ್ಯಪುಸ್ತಕವು ತಿಳಿಸಿದೆ.<ref name="j993">{{cite web | last=Harigovind | first=Abhinaya | title=New NCERT Class 11 Textbook: Vote bank politics associated with ‘minority appeasement’, disregards ‘equality’ | website=[[The Indian Express]] | date=2024-06-18 | url=https://indianexpress.com/article/education/new-ncert-class-11-textbook-vote-bank-politics-minority-appeasement-9396663/ | access-date=2025-11-19}}</ref> ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ 2023 ರಲ್ಲಿ [[ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ]] ಚುನಾವಣೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೊದಲು, [[ಗೃಹಮಂತ್ರಿ]] [[ಅಮಿತ್ ಶಾ]], ಬುಡಕಟ್ಟು ಸಮುದಾಯಗಳು, ಹಿಂದುಳಿದ ಜಾತಿಗಳು, [[ದಲಿತ|ದಲಿತರು]] ಮತ್ತು ಬಡವರಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾದ ಒಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಓಲೈಸುವ ಇನ್ನೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ನಡುವೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರು ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.<ref name="x272">{{cite web | last=Sikdar | first=Shubhomoy | title=Congress focuses on minority appeasement, Modi on welfare of tribals, Dalits and poor: Shah in M.P. | website=[[The Hindu]] | date=2023-09-05 | url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/congress-focuses-on-minority-appeasement-modi-on-welfare-of-tribals-dalits-and-poor-shah-in-mp/article67273770.ece | access-date=2025-11-19}}</ref><ref name="v112">{{cite web | title=Cong focuses on minority appeasement, Modi govt on welfare of tribals: Shah | date=2023-09-05 | url=https://www.business-standard.com/politics/cong-focuses-on-minority-appeasement-modi-govt-on-welfare-of-tribals-shah-123090500600_1.html | access-date=2025-11-19}}</ref> "ದೇಶದ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ [[ಮುಸ್ಲಿಮರು|ಮುಸ್ಲಿಮರು]] ಮೊದಲ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ]] ನಂಬುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರಧಾನಿ [[ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ]] ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ]] (ಬಿಜೆಪಿ) 2006 ರ ಟೇಪ್‌ಗಳನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ [[ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್]] ದೇಶದ ಸಂಪತ್ತಿನ ಮೇಲೆ ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮೊದಲ ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.<ref name="z038">{{cite web | title=Amid row over 'infiltrators' remark, instances of minority appeasement by Congress govts surface | website=Daijiworld.com | date=2024-04-22 | url=https://www.daijiworld.com/news/newsDisplay?newsID=1185615 | access-date=2025-11-19}}</ref> ನವೆಂಬರ್ 2025 ರ [[ಬಿಹಾರ]] ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರದ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಓಲೈಕೆಗಾಗಿ [[ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಕ್ಷ|ಬಿಜೆಪಿ]] ಟೀಕಿಸಿತು.<ref name="m835">{{cite web | title=Bihar Fallout: BJP Slams 'Appeasement' Politics, RJD's Rohini Acharya 'Quits' Politics. | website=India Today | date=2025-11-15 | url=https://www.indiatoday.in/india/video/bihar-fallout-bjp-slams-appeasement-politics-rjds-rohini-acharya-quits-politics-ytvd-2820469-2025-11-15 | access-date=2025-11-19}}</ref> [[w:Sachar Committee|ಸಾಚಾರ್ ಸಮಿತಿ]] ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾದ 76 ಶಿಫಾರಸುಗಳಲ್ಲಿ, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅನುಮೋದಿಸಿದ ಕೆಲವು ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ: * ಕೋಮು ಹಿಂಸಾಚಾರ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ನಿಯಂತ್ರಣ ಮತ್ತು ಬಲಿಪಶುಗಳ ಪುನರ್ವಸತಿ) ಮಸೂದೆ, 2005, * ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿ ಮತ್ತು ಅನುದಾನಗಳು, * ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಬಡ್ಡಿರಹಿತ ಸಾಲಗಳು, * ಮುಸ್ಲಿಂ ಶಿಕ್ಷಕರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ, * ಸರ್ಕಾರಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸ್ ಸಿಬ್ಬಂದಿ, * ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ವಸತಿ, * ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ, * ಉರ್ದು ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಯೋಜನೆಗಳ ವಿತರಣೆ ಮತ್ತು ಅಂತಹುದೇ ಸಮಾಧಾನಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳು.<ref>{{cite web | title=Implementation of Recommendations of Sachar Committee | website= Press Information Bureau | url=https://pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=104086 | ref={{sfnref | Press Information Bureau }} | access-date=7 May 2024}}</ref> ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಮದರಸಾಗಳಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref name="Mad">{{cite web | title=Scheme for providing education in madrasas/minorities (spemm) | url=https://www.education.gov.in/sites/upload_files/mhrd/files/upload_document/spemm_guidelines.pdf | access-date=2025-11-19}}</ref> ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಆಯೋಗ ಕಾಯ್ದೆ, 1992 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಆಯೋಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title=अल्पसंख्यकों के लिए राष्ट्रीय आयोग | url=https://www.minorityaffairs.gov.in/show_content.php?lang=2&level=0&ls_id=216&lid=221 | access-date=2025-11-19}}</ref> ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ, ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="m824">{{cite web | title=Pradhan Mantri Virasat ka Samvardhan | website=PM VIKAS - Ministry of Minority Affairs | date=2026-01-07 | url=https://pmvikas.minorityaffairs.gov.in/ | language=es | ref={{sfnref| PM VIKAS - Ministry of Minority Affairs|2026}} | access-date=2026-01-08 | archive-date=2026-01-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20260103015556/https://pmvikas.minorityaffairs.gov.in/ | url-status=dead }}</ref> NMDFC ಆಂತರಿಕ ದೂರು ಸಮಿತಿ (ICC) - ಕೆಲಸದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಮೇಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳ (ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ನಿಷೇಧ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರಗಳು) ಸುಗ್ರೀವಾಜ್ಞೆ, 2013 ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಹಿಳೆಯರು ಲೈಂಗಿಕ ಕಿರುಕುಳದ ವಿರುದ್ಧ ದೂರುಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ.<ref name="m719">{{cite web | title=राष्ट्रीय अल्पसंख्यक विकास एवं वित्त निगम की आधिकारिक वेबसाइट, अल्पसंख्यक कार्य मंत्रालय, भारत सरकार | website=राष्ट्रीय अल्पसंख्यक विकास एवं वित्त निगम की आधिकारिक वेबसाइट, अल्पसंख्यक कार्य मंत्रालय, भारत सरकार | date=2026-01-06 | url=https://www.nmdfc.org/ | access-date=2026-01-08 | archive-date=2026-01-04 | archive-url=https://web.archive.org/web/20260104132121/https://www.nmdfc.org/ | url-status=dead }}</ref> ೨೦೧೬ ರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾದ ೫ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಕೇಂದ್ರೀಯ ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಯು ವಾಣಿಜ್ಯ ಮತ್ತು ವಸತಿ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳು, ಸಭಾಂಗಣಗಳು, ಆಸ್ಪತ್ರೆಗಳು, ಮದುವೆ ಮಂಟಪಗಳು (ಶಾದಿ ಮಹಲ್), ಕೋಲ್ಡ್ ಸ್ಟೋರೇಜ್ ಮುಂತಾದ ವಿವಿಧ ಯೋಜನೆಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ವಿವಿಧ ವಕ್ಫ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು/ವಕ್ಫ್ ಮಂಡಳಿಗಳಿಗೆ {{INRConvert|176190000}} ಮೊತ್ತದ ಬಡ್ಡಿರಹಿತ ಸಾಲವನ್ನು ವಿತರಿಸಿತು.<ref name="p851">{{cite web | title=Funds Released to Various Wakf Institutions | website= Press Information Bureau | url=https://www.pib.gov.in/Pressreleaseshare.aspx?PRID=1780947 | ref={{sfnref| Press Information Bureau }} | access-date=2025-11-19}}</ref> [[w:2005 Ram Janmabhoomi attack|2005 ರ ರಾಮ ಜನ್ಮಭೂಮಿ ಭಯೋತ್ಪಾದಕ ದಾಳಿ]]ಯ ನಂತರ, ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರತೀಕಾರದ ಹತ್ಯೆಗಳ ಭಯವಿದ್ದ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ, ಕಠಿಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು.<ref name="t304">{{cite web | title=Terrorists attack Ayodhya temple, 6 killed | website=Business Standard | date=2005-07-06 | url=https://www.business-standard.com/article/economy-policy/terrorists-attack-ayodhya-temple-6-killed-105070601017_1.html | access-date=2025-11-24}}</ref> [[ಆಮ್ ಆದ್ಮಿ ಪಕ್ಷ]] ನೇತೃತ್ವದ [[ಪಂಜಾಬ್]] ಸರ್ಕಾರದ 2025–26ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ "ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ, ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಇಲಾಖೆ" ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಹಣ ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಲಾಗಿತ್ತು.<ref name="i475">{{cite web | title=Punjab Budget Analysis 2025-26 | url=https://prsindia.org/files/budget/budget_state/punjab/2025/Punjab_Budget_Analysis_2025-26.pdf | access-date=2025-11-19}}</ref> ಪಂಜಾಬ್ ಸರ್ಕಾರದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ರಾಜ್ಯ ಸಮಿತಿಯು, ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Punjab State committee for Minorities. | url=https://www.punjabsmc.com/other_related_link.php | access-date=2025-11-19}}</ref> [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಪಕ್ಷದ ನೇತೃತ್ವದ [[ತೆಲಂಗಾಣ]] ಸರ್ಕಾರವು, 2024-2025ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ₹3,030 ಕೋಟಿ ಅನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ. ಈ ಮೊತ್ತವು 2023-2024ರ ಆರ್ಥಿಕ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ₹2,195 ಕೋಟಿ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ವರ್ಷ, ಹಣಕಾಸಿನ ಮೊತ್ತವು 36% ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಿಗೆ ಸೇರಿರುವ ಬಜೆಟ್ ಭಾಷಣದ ಪ್ರತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಮುಸ್ಲಿಂ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಸ್ಥಳೀಯರಾಗಿದ್ದರೆ ₹2,500 ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ₹5,000 ಸ್ಟೈಫಂಡ್ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ತೆಲಂಗಾಣ ಸರ್ಕಾರವು 2024 ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ಹಜ್ ಯಾತ್ರಿಕರ ಸೌಲಭ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ₹443 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು [[w: Tablighi Jamaat|ತಬ್ಲಿಘಿ ಜಮಾತ್]] ಇಜ್ತೆಮಾ (ಸಮ್ಮೇಳನ)ಕ್ಕೆ ₹24 ಕೋಟಿ ಅನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದೆ ಎಂದು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ತೆಲಂಗಾಣ ಸರ್ಕಾರವು 'ಆಶೂರ್ಖಾನಾಗಳ' (ಶಿಯಾ ಮುಸ್ಲಿಂ ಶೋಕಾಚರಣೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳು) ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿಗಾಗಿ ₹50 ಕೋಟಿ ಮತ್ತು ರಂಜಾನ್ ಆಚರಣೆಗಳಿಗೆ ₹33 ಕೋಟಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ.<ref name="c998">{{cite web | last=Mohammed | first=Syed | title=Telangana Budget: Minority Welfare budgetary allocation is ₹3,003 crore | website=The Hindu | date=2024-07-25 | url=https://www.thehindu.com/news/national/telangana/telangana-budget-minority-welfare-budgetary-allocation-is-3003-crore/article68444606.ece | access-date=2025-11-19}}</ref> ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತಾಂತರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ತಬ್ಲಿಘಿ ಜಮಾತ್, ತೆಲಂಗಾಣ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ 3 ಕೋಟಿ ರೂ. ದೇಣಿಗೆ ಪಡೆದಿದೆ.<ref>{{cite web |title=Why is Telangana govt giving Rs 3 crore to Tablighi Jamaat, asks BJP leader |website=The New Indian Express |date=2023-12-21 |url=https://www.newindianexpress.com/states/telangana/2023/Dec/21/why-is-telangana-govt-giving-rs-3-crore-to-tablighi-jamaat-asks-bjp-leader-2643459.html |access-date=2025-11-19}}</ref> ತೆಲಂಗಾಣ ಸರ್ಕಾರದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಯು ತೆಲಂಗಾಣದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Minorities welfare, Government of Telangana. | url=https://www.telangana.gov.in/departments/minorities-welfare/ | access-date=2025-11-19}}</ref> ತೆಲಂಗಾಣ ಸರ್ಕಾರವು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳು, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದೆ. ಇದು ಸರ್ಕಾರಿ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ [[ಕಾದಿ|ಖಾಜಿ]]ಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿದೆ.<ref name="c510">{{cite web | title=Minorities Welfare | website=Telangana State Portal | date=2025-11-05 | url=https://www.telangana.gov.in/departments/minorities-welfare/ | access-date=2026-01-10}}</ref> ಇದು ಶಾದಿ ಮುಬಾರಕ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಮುಸ್ಲಿಂ ಹುಡುಗಿಯರಿಗೆ ಮದುವೆಯಾದಾಗ ಅವರ ಪೋಷಕರ ಆದಾಯದ ಮಾನದಂಡಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ₹51,000 ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.<ref name="m407">{{cite web | title=Kalyana Lakshmi | website=telanganaepass.cgg.gov.in | url=https://telanganaepass.cgg.gov.in/KalyanaLakshmiLinks.do | access-date=2026-01-13 | archive-date=2022-06-18 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220618102357/https://telanganaepass.cgg.gov.in/KalyanaLakshmiLinks.do | url-status=dead }}</ref> ಇದು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಸಾಗರೋತ್ತರ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು.<ref name="v756">{{cite web | title=Overseas Scholarship Selection for SC, ST , BC and MINORITY Services | website=telanganaepass.cgg.gov.in | url=https://telanganaepass.cgg.gov.in/OverseasLinks.do | access-date=2026-01-13}}</ref> ಇದು ರಾಜೀವ್ ಯುವ ವಿಕಾಸಂ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಯುವಕರಿಗೆ ಸ್ವಯಂ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ₹300,000 ವರೆಗೆ ಸಾಲವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="j598">{{cite web | title=రాజీవ్ యువ వికాస్ పథకం | website=Rajiv Yuva Vikasam | date=2025-07-05 | url=https://rajivyuvavikasam.in/ | access-date=2026-01-13 }}{{Dead link|date=ಮೇ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಇದು ಇಂದಿರಮ್ಮ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮಹಿಳಾ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಹ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು, ಇದು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ (ವಿಧವೆಯರು, ವಿಚ್ಛೇದಿತರು, ಇತ್ಯಾದಿ) ಸಣ್ಣ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲು ₹50,000 ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref name="r846">{{cite web | title=Indiramma Minority Mahila Yojana | website=SURYAPET DISTRICT, GOVERNMENT OF TELANGANA | date=2019-07-20 | url=https://suryapet.telangana.gov.in/scheme/indiramma-minority-mahila-yojana/ | access-date=2026-01-13}}</ref> [[ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ]] ವಿಧಾನಸಭೆಯು, ರಾಜ್ಯ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ 2024-2025ರ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಇಲಾಖೆಗೆ 5,530 ಕೋಟಿ 65 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿದೆ.<ref name="y063">{{cite web | title=Budget allocation for minority affairs & madrasah education goes up | website=The Statesman | date=2024-02-09 | url=https://www.thestatesman.com/bengal/budget-allocation-for-minority-affairs-madrasah-education-goes-up-1503268027.html | access-date=2025-11-19}}</ref> 2025-2026ನೇ ವರ್ಪಷದ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ರಾಜ್ಯ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಇನ್ನೂರು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Minority group urges CM to act on Budget allocation | website=The Statesman | date=2025-05-07 | url=https://www.thestatesman.com/cities/siliguri/minority-group-urges-cm-to-act-on-budget-allocation-1503429260.html | access-date=2025-12-07}}</ref> ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಸರ್ಕಾರದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯವಹಾರ ಮತ್ತು ಮದರಸಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಇಲಾಖೆಯು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref name="j179">{{cite web | title=Minority Affairs and Madrasah Education | website=wb.gov.in | url=https://wb.gov.in/departments-details.aspx?id=D171018171340413&page=Minority-Affairs-and-Madrasah-Education | access-date=2025-11-19}}</ref> [[ತಮಿಳುನಾಡು]] ಬಜೆಟ್ 2025 ರಲ್ಲಿ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಸೀದಿಗಳು ಮತ್ತು ದರ್ಗಾಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿಗಾಗಿ 10 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದ್ದು, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಚರ್ಚ್‌ಗಳ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ದುರಸ್ತಿಗಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ 10 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.<ref name="o225">{{cite web | title=TN Budget 2025: Key schemes for women, trans persons, SC/ST communities | website=The News Minute | date=2025-03-14 | url=https://www.thenewsminute.com/tamil-nadu/tn-budget-2025-schemes-for-women-trans-persons-scst-communities | access-date=2025-11-19}}</ref> ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರದ ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳು, ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಕಲ್ಯಾಣ ಇಲಾಖೆಯು ತಮಿಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title=BC, MBC & Minorities Welfare Department | url=https://www.tn.gov.in/dept_profile.php?dep_id=NA== | access-date=2025-11-19}}</ref> [[ಕೇರಳ]] ಸರ್ಕಾರ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಗುಂಪುಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ/ಪಂಗಡಗಳ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನಕ್ಕಾಗಿ ₹3,820 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದೆ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು 1 ರಿಂದ 8 ನೇ ತರಗತಿಯ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿವೇತನ ನೀಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದ ನಂತರ, ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ "ಮಾರ್ಗ ದೀಪಂ" ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ₹200 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದೆ. ಕಲ್ಯಾಣ ಪಿಂಚಣಿಗಳ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ ₹5 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಆಗಿರುತ್ತದೆ.<ref name="p473">{{cite web | last1=Shwenk | first1=Martin | last2=Murthy | first2=Narayana | last3=Poonawalla | first3=Adar | last4=Jain | first4=Manu | last5=Kamath | first5=Nitin | title=Kerala Budget 2025 Highlights: High-speed rail corridor, metro projects, and IT park in Kannur, check all key announcements | website=The Economic Times | date=2025-02-07 | url=https://economictimes.indiatimes.com/news/india/kerala-budget-2025-highlights-high-speed-rail-corridor-metro-projects-and-it-park-in-kannur-check-all-key-announcements/articleshow/118004880.cms?from=mdr | access-date=2025-11-19}}</ref> ಕೇರಳ ಸರ್ಕಾರದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಕಲ್ಯಾಣ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Directorate of Minority welfare, Government of Kerala. | url=https://minoritywelfare.kerala.gov.in/ | access-date=2025-11-19 | archive-date=2025-04-03 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250403102034/https://minoritywelfare.kerala.gov.in/ | url-status=dead }}</ref> 2024 ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ, [[ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್|ಕಾಂಗ್ರೆಸ್]] ಪಕ್ಷದ ನೇತೃತ್ವದ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ವಕ್ಫ್ ಆಸ್ತಿಗಳ ಪುನಃಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ₹100 ಕೋಟಿ ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿತು, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಶುಲ್ಕಕ್ಕೆ ನಗದು ಮರುಪಾವತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಅಂಗಡಿಗಳು ಮತ್ತು ವಾಣಿಜ್ಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು 60% ಕನ್ನಡ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬಳಸುವುದನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿತು.<ref name="f811">{{cite web | last=Dwarakanath | first=Nagarjun | title=Karnataka Budget: Rs 100 crore for Waqf properties, 60% Kannada use mandatory | website=India Today | date=2024-02-16 | url=https://www.indiatoday.in/india/karnataka/story/karnataka-budget-2024-allocation-siddaramaiah-waqf-properties-minority-students-kannada-mandatory-hindu-pilgrims-2502928-2024-02-16 | access-date=2025-11-19}}</ref> ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಹಜ್ ಭವನವನ್ನು ಸರ್ಕಾರಿ ನಿಧಿಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.<ref name="w285">{{cite web | title=State-of-the-art Haj Bhavan opens in Bengaluru | website=Deccan Herald | date=2016-08-28 | url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/state-art-haj-bhavan-opens-2083837 | access-date=2025-11-25}}</ref> ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವಸತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು 10% ರಿಂದ 15% ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದೆ.<ref name="h009">{{cite web | last=Raj | first=Sagay | title=Karnataka Cabinet approves 15% housing quota for Muslims across state | website=India Today | date=2025-06-20 | url=https://www.indiatoday.in/india/karnataka/story/karnataka-approves-15-percent-housing-reservation-for-muslims-minorities-minister-zameer-ahmed-khan-pushes-plan-in-cabinet-2743121-2025-06-19 | access-date=2025-11-24}}</ref> ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗಾಗಿ ಹಲವಾರು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Directorate of Minorities, Government of Karnataka. | url=https://dom.karnataka.gov.in/en | access-date=2025-11-19 }}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ನಿರ್ದೇಶನಾಲಯವು ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿತ ಪದವಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು [[w: Union Public Service Commission|ಯು.ಪಿ.ಎಸ್‌.ಸಿ.]]/[[ಕರ್ನಾಟಕ ಆಡಳಿತ ಸೇವೆ|ಕೆ.ಎ.ಎಸ್.]] ವಸತಿ ತರಬೇತಿ, ಪೊಲೀಸ್ ಸಬ್ ಇನ್ಸ್‌ಪೆಕ್ಟರ್ (ಪಿ.ಎಸ್‌.ಐ.) ವಸತಿ ತರಬೇತಿ, [[w: Secondary School Leaving Certificate|ಎಸ್‌.ಎಸ್‌.ಎಲ್‌.ಸಿ.]] ಉತ್ತೀರ್ಣರಾದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಹೋಟೆಲ್ ಮ್ಯಾನೇಜ್‌ಮೆಂಟ್ ತರಬೇತಿ, [[ಕರ್ನಾಟಕ ಲೋಕಸೇವಾ ಆಯೋಗ|ಕೆ.ಪಿ.ಎಸ್.ಸಿ.]] ಗ್ರೂಪ್ ಸಿ ವಸತಿ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು [[w:Railway Recruitment Control Board|ಆರ್‌.ಆರ್‌.ಬಿ.]] ಮತ್ತು [[w: Secondary School Certificate#India|ಎಸ್‌.ಎಸ್‌.ಸಿ.]] ಪೂರ್ವ-ಪರೀಕ್ಷಾ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.<ref>{{cite web | title=Coaching - Directorate of Minorities, Government of Karnataka. | url=https://dom.karnataka.gov.in/237/Coaching/en | access-date=2025-12-05 }}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಬಡ ಮಹಿಳೆಯರು/ವಿಚ್ಛೇದಿತರು ಮತ್ತು ವಿಧವೆಯರ ವಿವಾಹದ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಆರ್ಥಿಕ ನೆರವು ನೀಡಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ "ಬಿದಾಯಿ" ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.<ref>{{cite web | title=Bidaai (Shaadi Scheme) - Directorate of Minorities, Government of Karnataka. | url=https://dom.karnataka.gov.in/227/Bidaai_%28Shaadi_Scheme%29/en | access-date=2025-12-05 }}{{Dead link|date=ಜನವರಿ 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರು ವಾಸಿಸುವ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಹಿಂದುಳಿದ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ಮಾದರಿ ವಸಾಹತುಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು 22 ಆಯ್ದ ವಿಧಾನಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ 398 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿಟ್ಟಿದೆ.<ref name="o180">{{cite web | title=Cabinet approves slew of irrigation, health funds | website=SALAR NEWS | date=2025-09-04 | url=https://salarnews.in/city-news/details/45400/cabinet-approves-slew-of-irrigation-health-funds | access-date=2025-12-22}}</ref> ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ 2026–27ರ ಬಜೆಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಬೆಂಬಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಉಪಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ 25 ಹೊಸ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ನಂತರದ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಹತ್ತು ಹೊಸ ಸಂತ ಶಿಶುನಾಳ ಶರೀಫ್ ವಸತಿ ಶಾಲೆಗಳ ರಚನೆ ಮತ್ತು 117 ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಾಲೆಗಳಾಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸುವುದು ಸೇರಿವೆ. ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ ಮತ್ತು ಎ.ಪಿ.ಜೆ. ಅಬ್ದುಲ್ ಕಲಾಂ ವಸತಿ ಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹರಿವುಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಾ ತಯಾರಿಗಾಗಿ ವಸತಿ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುವುದು. ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ವಕ್ಫ್ ಆಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಕಲಿಕಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು, ಹೊಸ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮಹಿಳಾ ಹಾಸ್ಟೆಲ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮಶೀಲತಾ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಶಿಕ್ಷಣ, ವೃದ್ಧಾಪ್ಯದ ಆರೈಕೆ ಘಟಕಗಳಿಗೆ ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಕರ ಬರಹಗಳನ್ನು ಉರ್ದುಗೆ ಅನುವಾದಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಸಮುದಾಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ಸೇರಿವೆ.<ref>{{cite web | last=Yasmeen | first=Afshan | title=Karnataka Budget proposes new hostels, minority residential schools and education support schemes | website=The Hindu | date=2026-03-06 | url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-budget-proposes-new-hostels-minority-residential-schools-and-education-support-schemes/article70710551.ece | archive-url=https://web.archive.org/web/20260620170805/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/karnataka-budget-proposes-new-hostels-minority-residential-schools-and-education-support-schemes/article70710551.ece | archive-date=2026-06-20 | url-status=live | access-date=2026-06-20}}</ref> == ನಿರಾಕರಣೆ ಮತ್ತು ದೂರುಗಳು == ಸರ್ಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ 4% ಕೋಟಾ ರಚಿಸುವುದನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರು ಆಕ್ಷೇಪಿಸಿದಾಗ, ಕರ್ನಾಟಕದ ಉಪಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಡಿ.ಕೆ. ಶಿವಕುಮಾರ್ ಅವರು ಸರ್ಕಾರಿ ಒಪ್ಪಂದಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಮರಿಗೆ ಮೀಸಲಾತಿಯನ್ನು ಬಲವಾಗಿ ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಸರ್ಕಾರದ ಕರ್ತವ್ಯ ಮತ್ತು ಈ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ನಡೆಯನ್ನು ತುಷ್ಟೀಕರಣವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅವರು ವಾದಿಸಿದರು.<ref name="w337">{{cite web | author=The Hindu Bureau | title=Minorities’ welfare is not appeasement, says DCM | website=[[The Hindu]] | date=2025-03-16 | url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/minorities-welfare-is-not-appeasement-says-dcm/article69336828.ece | access-date=2025-11-19}}</ref> [[w:Scroll.in|ಸ್ಕ್ರೋಲ್]] ಪ್ರಕಾರ, [[w:United Progressive Alliance|ಯು.ಪಿ.ಎ.]] ಸರ್ಕಾರವು ಹಣವನ್ನು ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಿತು, ಆದರೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 2012-13 ರಲ್ಲಿ, ಸರ್ಕಾರವು [[w:Maulana Azad Education Foundation|ಮೌಲಾನ ಆಜಾದ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ]]ಗೆ ₹100 ಕೋಟಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿತು, ಆದರೆ ₹100,000 ಮಾತ್ರ ವಿತರಿಸಲಾಯಿತು. ಆ ವರ್ಷ, ಅದು [[w:Ministry_of_Minority_Affairs#Schemes_&_Scholarship_Programmes|ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಉಪಕ್ರಮಗಳು]] ಗಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ₹180 ಮಿಲಿಯನ್‌ನಲ್ಲಿ ₹400,000 ಮಾತ್ರ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿತು. ಮಾರ್ಚ್ 2011 ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 2007 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಲಾದ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಕ್ಕಾಗಿ ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ನಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 23% ಜಿಲ್ಲಾ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ತಲುಪಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸರಾಸರಿಗಿಂತ ಹಿಂದುಳಿದಿವೆ. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಚಿವಾಲಯವು 2012-13ರಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ₹2,220 ಕೋಟಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದೆ. ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ಸರ್ದಾರ್ ಪಟೇಲ್ ಅವರ ಏಕತಾ ಪ್ರತಿಮೆಯ ಬಜೆಟ್ ₹2,250 ಕೋಟಿ ಆಗಿತ್ತು. ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಸಹ ಕಳಪೆಯಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ನೈಜ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗಿಂತ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಸಾಧಿಸುವತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಮದರಸಾಗಳನ್ನು ಆಧುನೀಕರಿಸುವುದು ಹಿಂದಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ತೋರಿಸುವಂತೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ 5% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಜನರು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಮದರಸಾಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು; ಬದಲಾಗಿ, ಅವರು ನಿಯಮಿತ ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸುವುದು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಮುಸ್ಲಿಮರ ನಿಜವಾದ ಯೋಗಕ್ಷೇಮದ ಮೇಲೆ ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಸರ್ಕಾರವು ತನ್ನ ಎರಡು ಅವಧಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು. ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರನ್ನು ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತುವ ಬಗ್ಗೆ ಅದರ ಎಲ್ಲಾ ಮಾತುಗಳು ಕೇವಲ ಮಾತಾಗಿ ಉಳಿದಿವೆ.<ref name="y827">{{cite web | last=Daniyal | first=Shoaib | title=Congress appeasement has never helped minorities | website=Scroll.in | date=2014-07-04 | url=https://scroll.in/article/668775/congress-appeasement-has-never-helped-minorities | access-date=2025-12-08}}</ref> == References == {{Reflist}} {{Interwikineeded}} 92kr4b7knvsomp1y7q5w94po56r5ttz 1 179425 1375556 1375486 2026-06-21T05:45:21Z A826 72368 A826 [[ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಗುರುಪುರ]] ಪುಟವನ್ನು [[ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಗುರುಪುರ (ಮಂಗಳೂರು), ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ 1375486 wikitext text/x-wiki == ಎರಡು ಊರುಗಳ ಮಿಶ್ರಣ == ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಸಮೀಪದ ಗುರುಪುರ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತರೀಕೆರೆ ಸಮೀಪದ ಗುರುಪುರ ಈ ಎರಡು ಊರುಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಮಿಶ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೦, ೨೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) ofnssfbywl1emr47ji7685d2m4zxvff 1375560 1375556 2026-06-21T05:50:56Z A826 72368 A826 moved page [[ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಗುರುಪುರ (ಮಂಗಳೂರು), ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] to [[ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಗುರುಪುರ]] over a redirect without leaving a redirect: Revert 1375486 wikitext text/x-wiki == ಎರಡು ಊರುಗಳ ಮಿಶ್ರಣ == ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಸಮೀಪದ ಗುರುಪುರ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತರೀಕೆರೆ ಸಮೀಪದ ಗುರುಪುರ ಈ ಎರಡು ಊರುಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಮಿಶ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೦, ೨೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) ofnssfbywl1emr47ji7685d2m4zxvff 1375562 1375560 2026-06-21T05:52:34Z A826 72368 /* ಎರಡು ಊರುಗಳ ಮಿಶ್ರಣ */ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ 1375562 wikitext text/x-wiki == ಎರಡು ಊರುಗಳ ಮಿಶ್ರಣ == ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರು ಸಮೀಪದ ಗುರುಪುರ ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ತರೀಕೆರೆ ಸಮೀಪದ ಗುರುಪುರ ಈ ಎರಡು ಊರುಗಳ ವಿಷಯಗಳು ಮಿಶ್ರವಾಗಿದೆ. [[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:VASANTH S.N.|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೬:೧೦, ೨೦ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) :@[[ಸದಸ್ಯ:VASANTH S.N.|VASANTH S.N.]] thanks for bringing attention to this, i have split page in to two pages. :* [[ಗುರುಪುರ (ಮಂಗಳೂರು), ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] :* [[ಗುರುಪುರ (ತರೀಕೆರೆ), ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]] :--<span style="text-shadow: 0 0 8px silver; padding:4px; font-weight:bold; border: 2px solid blue; border-radius: 5px;">[[User:A826|A826]] · [[user_talk:A826|<big>✉</big>]] · [[Special:Contributions/A826|<big> ©</big>]]</span> ೧೧:೨೨, ೨೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) nja8x2gdeeodfecnzpq5zn69frmlr10 2 179426 1375501 2026-06-20T14:31:14Z 2511069shreya.v 100051 hi 1375501 wikitext text/x-wiki hi moiryvew7z1nh6cf1srex5j09y58bpe 3 179427 1375551 2026-06-21T05:07:46Z Mfield 97709 Mfield [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:মঞ্জুর আলম খান]] ಪುಟವನ್ನು [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ManjurKhan]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/মঞ্জুর আলম খান|মঞ্জুর আলম খান]]" to "[[Special:CentralAuth/ManjurKhan|ManjurKhan]]" 1375551 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ManjurKhan]] eursvc18i9tc6gvxnv1kq9jz5na9s3y 0 179428 1375555 2026-06-21T05:45:21Z A826 72368 A826 [[ಗುರುಪುರ]] ಪುಟವನ್ನು [[ಗುರುಪುರ (ಮಂಗಳೂರು), ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] ಕ್ಕೆ ಸರಿಸಿದ್ದಾರೆ 1375555 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ಗುರುಪುರ (ಮಂಗಳೂರು), ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] 9fa28ymdv3851vqcyqfjx3dskid7stk 1375558 1375555 2026-06-21T05:46:38Z A826 72368 Removed redirect to [[ಗುರುಪುರ (ಮಂಗಳೂರು), ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] 1375558 wikitext text/x-wiki {{disambiguation}} * [[ಗುರುಪುರ (ಮಂಗಳೂರು), ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ]] * [[ಗುರುಪುರ (ತರೀಕೆರೆ), ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು]] dqngc5oxfo74tu5jiu4js5man9e9wxs 0 179430 1375559 2026-06-21T05:47:30Z A826 72368 ಹೊಸ ಪುಟ: {{databox}} '''ಗುರುಪುರ''' ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ತರೀಕೆರೆ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗುರುಪುರ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.<ref>https://www.onefivenine.com... 1375559 wikitext text/x-wiki {{databox}} '''ಗುರುಪುರ''' ಕರ್ನಾಟಕದ [[ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆ]]ಯ [[ತರೀಕೆರೆ]] ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಗ್ರಾಮವಾಗಿದೆ. ಇದು ಗುರುಪುರ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು, ಮೈಸೂರು ವಿಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ.<ref>https://www.onefivenine.com/india/villages/Chikmagalur/Tarikere/Gurupura</ref> ಇದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 41 ಕಿ.ಮೀ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ, ತರೀಕೆರೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 18 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜಧಾನಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 252 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ==ಗುರುಪುರ ತಲುಪಲು ದಾರಿ== ===ರಸ್ತೆ ಮೂಲಕ=== ತರೀಕೆರೆ ಗುರುಪುರಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರದ ಪಟ್ಟಣವಾಗಿದೆ. ತರೀಕೆರೆಯಿಂದ ಗುರುಪುರಕ್ಕೆ ರಸ್ತೆ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ===ರೈಲು ಮೂಲಕ=== ಗುರುಪುರದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ 10 ಕಿ.ಮೀ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಿಲ್ಲ. [[ತರೀಕೆರೆ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣ]]ವು ಹತ್ತಿರದ ಪ್ರಮುಖ ರೈಲು ನಿಲ್ದಾಣವಾಗಿದೆ. ==ಉಲ್ಲೇಖಗಳು== {{reflist}} [[ವರ್ಗ:ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಗ್ರಾಮಗಳು]] [[ವರ್ಗ:ತರೀಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕು]] 03q4cntxfddqnbpov1st28de3m107e3 3 179431 1375564 2026-06-21T06:12:31Z ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ 44987 ಹೊಸ ಬಳಕೆದಾರರ ಸ್ವಾಗತ 1375564 wikitext text/x-wiki {{ಟೆಂಪ್ಲೇಟು:ಸುಸ್ವಾಗತ|realName=|name=ನಾಗರಾಜ ಸೊಪ್ಪಡ್ಲ}} -- [[ಸದಸ್ಯ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ]] ([[ಸದಸ್ಯರ ಚರ್ಚೆಪುಟ:ಕನ್ನಡ ವಿಕಿ ಸಮುದಾಯ|ಚರ್ಚೆ]]) ೧೧:೪೨, ೨೧ ಜೂನ್ ೨೦೨೬ (IST) l2a6t2rvvwdvs7n0ma94c8bqwbdpi6z